cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ჟულიეტ ბინოში
ჟულიეტ ბინოში (Juliette Binoche [ʒylijɛt biˈnɔʃ]; დ. 9 მარტი, 1964, პარიზი) — ფრანგი კინომსახიობი და მხატვარი. ბინოშმა მსოფლიოში სახელი გაითქვა ფილმებით „ინგლისელი პაციენტი“ (1996), „შოკოლადი“ (2000), „სამი ფერი: ლურჯი“ (1993) და „კაშე“ (2005). მიღებული აქვს ოსკარი საუკეთესო მეორეხარისხოვანი როლისთვის ფილმში „ინგლისელი პაციენტი“ (1997) და „სეზარი“ ფილმისთვის „სამი ფერი: ლურჯი“. ჰყავს ვაჟი და ქალიშვილი და ცხოვრობს პარიზში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფრანგი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1964 კატეგორია:ოსკარის მფლობელი კინომსახიობები კატეგორია:სეზარის მფლობელი კინომსახიობები კატეგორია:დაბადებული 9 მარტი
ჯონ-ანტუან ნო
ჯონ-ანტუან ნო (John-Antoine Nau; ნამდვ. სახელი იუჯინ ლეონ ედუარ ჟოზეფ ტორქე - Eugene Leon Édouard Joseph Torquet; დ. 19 ნოემბერი, 1860, სან-ფრანცისკო, აშშ — გ. 17 მარტი, 1918, ტრებოლი, საფრანგეთი) — ფრანგი მწერალი; გონკურის პრემიის პირველი ლაურეატი 1903 წელს რომანისთვის "მტრის ძალა" (ფრანგ. Force Ennemie).
სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი მწერლები კატეგორია:გონკურის პრემიის ლაურეატები კატეგორია:დაბადებული 1860 კატეგორია:გარდაცვლილი 1918 კატეგორია:ფრანგი მამაკაცი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი მწერლები
ახალსოფელი (თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი)
ახალსოფელი — სოფელი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, ახალსოფლის თემის ცენტრი (სოფლები: გოხნარი, ზირბითი, საფუძრები). მდებარეობს ალგეთის ხეობაში, მდინარე ალგეთის შესართავის ბზისწყლის მარჯვენა მხარეს, ბედენის პლატოზე.
სოფელში არის წმინდა ბარბარეს სახელობის ეკლესიის ნანგრევები, წმინდა გიორგის სახელობის, ღვთისმშობლის, კვირაცხოვლობის, პეტრე პავლეს სახელობის ეკლესიები, რომლებიც საკმაოდ დანგრეული და დაზიანებულია.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 118 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფლები
11 აგვისტო
11 აგვისტო — გრიგორიანული კალენდრის 223-ე დღე (ნაკიან წლებში – 224-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 142 დღე.
ჯუნა მიქატაძე
დიმიტრი (ჯუნა) მიქატაძე (დ. 6 მაისი, 1932, თბილისი — გ. 2005) — ქართველი მოქანდაკე, მხატვარი. საქართველოს სსრ დამსახურებული მხატვარი (1969), საქართველოს სსრ სახალხო მხატვარი (1985), თბილისის საპატიო მოქალაქე (1998).
11 აგვისტო
იხილეთ აგრეთვე
სხვა თვეები:
ჯუნა მიქატაძე
1963-1966 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის სასწავლო ოსტატი, 1966-1971წწ. უფროსი მასწავლებელი, 1971-1978წწ. დოცენტი, 1978 წლიდან პროფესორი. არის „გორგასლის“(1957), „მზეჭაბუკის“ (1964), „რუსთაველის მონუმენტის“ (1967), „რუსთაველის პორტრეტის“ (1971), „გალაკტიონ ტაბიძის“ (1979), „მარი ბროსეს“ (1995), „იოანე პეტრიწის“ (1996), „ლადო გუდიაშვილის“ (1999) და სხვათა ძეგლების ავტორი. 1957 წლიდან სისტემატურად მონაწილეობდა საშემოდგომო, საგაზაფხულო, რესპუბლიკურ და საკავშირო გამოფენებში. მისი ნამუშევრები დაცულია საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში. ჯ. მიქატაძე მოღვაწეობდა კინემატოგრაფიაშიც. დიდი იუმორით დაჯილდოებული, ის სახასიათო როლების ბრწყინვალე შემსრულებელი იყო. ითამაშა ისეთ ფილმებში, როგორიცაა: „კუჩხი ბედინერი“ (რეჟ. გურამ პატარაია), „ოტელო“(რეჟ. ნანა ჯანელიძე). მონაწილეობდა სხვადასხვა კონკურსებში, მათ შორის: კონკურსი შოთა რუსთაველის ძეგლისთვის (1967, II პრემია), კონკურსი ვახტანგ გორგასლის ძეგლისთვის (III პრემია).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მოქანდაკეები კატეგორია:ქართველი მხატვრები კატეგორია:დაბადებული 6 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1932 კატეგორია:გარდაცვლილი 2005 კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (1998) კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის კურსდამთავრებულები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები დ კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული მხატვრები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო მხატვრები კატეგორია:შოთა რუსთაველის სახელობის პრემიის ლაურეატები
საბერძნეთის ბნელი ხანა
მინი|[[გვიან ბრინჯაოს ხანის კოლაფსის რუკა]] საბერძნეთის ბნელი ხანა — ძვ. წ. 1100-600, როდესაც ძვ. წ. 1200-იან წლებში ბევრი მიკენელი გაიქცა სამშობლოდან, საბერძნეთში „ბნელი საუკუნეების“ დაცემის ხანა დაიწყო, მათი ტერიტორია ახალმა ხალხმა — დორიელებმა დაიკავეს. ამ 500-წლიანი პერიოდის ისტორიული ჩანაწერი არ არსებობს. დორიელებს არ ჰქონდათ დამწერლობა და მათი ისტორია ზეპირსიტყვიერებაში აისახებოდა. დორიელებს არ გააჩნდათ მიკენელთა მსგავსი კულტურა. ისინი მეტყველებდნენ ბერძნულის სხვა დიალექტზე.
ისტორიული საგები
დორიელებმა მიკენური პერიოდი ვრცელ პოემაში გააცოცხლეს. როდესაც ფინიკიელებისგან დამწერლობა გადაიღეს, ამ პოემებს წერილობითი სახე მისცეს. ჩვენამდე მოაღწია ორმა პოემამ, ჰომეროსის „ილიადამ“ და „ოდისეამ“.
ქალაქური ცხოვრება
ბნელ ხანაში ქალაქური ცხოვრება ჩაკვდა და მოქალაქეებს სამხედრო ბელადები მართავდნენ. ქალაქები აღდგა და დაიწყო ზღვისგაღმა მიწების კოლონიზაცია (ძვ. წ. 600). ძალაუფლება ხელში ჩაიგდეს „ტირანებმა“ და „ოლიგარქებმა“. ვითარდებოდა ვაჭრობა და იზრდებოდა მოსახლეობა. არეულობის პერიოდის შემდეგ, ძვ. წ. 500-იან წლებში, ათენში და ზოგიერთ სხვა ქალაქში მთავრობის, სამართალისა და ვაჭრობის გარდაქმნის მიზნით რეფორმატორებს უხმეს. ასე დაიწყო საბერძნეთის კლასიკური პერიოდი.
ლიტერატურა
კატეგორია:საბერძნეთის ისტორია კატეგორია:ძველი საბერძნეთი კატეგორია:რკინის ხანის საბერძნეთი
კირჩოლმის ბრძოლა
კირჩოლმის ბრძოლა (1605 წლის 16 სექტემბერი) — პოლონეთ-შვედეთის ომის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ბრძოლა. ბრძოლა გაგარძელდა 20 წუთი, სადაც გადამწყვეტი როლი ითამაშა ფრთიანი ჰუსარების გამანადგურებელმა შეტევამ. ბრძოლა დასრულდა პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობის გამანადგურებელი გამარჯვებით, ეს იყო თანამეგობრობის კავალერიის ერთ-ერთი უდიდესი ტრიუმფი.
წინაპირობა
1605 წლის 27 სექტემბერს თანამეგობრობისა და შვედეთის ძალები შეხვდნენ პატარა ქალაქ კირჩოლმთან (ახლანდელი სალასპილსი ლატვიაში, რიგის სამხრეთ-აღმოსავლეთით დაახლოებით 18 კილომეტრში). შვედეთის მეფე კარლ IX-ს უფრო მეტი ჯარისკაცი ჰყავდა, რომლის საერთო რაოდენობაც შეადგენდა 10,868 კაცს და 11 ქვემეხს. შვედეთის არმიაში შედიოდა ორი დასავლელი სარდალი, ფრედერიკ ლუნებურგელი და გრაფი იოახიმ ფრედერიკ მანსფელდი, ასევე რამდენიმე ათასი გერმანელი და ჰოლანდიელი დაქირავებული და რამდენიმე ასეული შოტლანდიელიც.
პოლონურმა გვირგვინმა უარი თქვა თავდაცვისთვის თანხების მოზიდვაზე და ჯარების გაგზავნაზე, მხოლოდ დაპირებებს იძლეოდნენ, რომლებიც არასოდეს შეასრულეს. ჯარი, ლიტვის დიდი ჰეტმანის იან კაროლ ჩოდკევიჩის მეთაურობით, დაღლილი და მშიერი იყო; თუმცა, ჯარისკაცები აღფრთოვანებული იყვნენ თავიანთი ლიდერით. მან პირობა დადო, რომ ჯარისკაცებს ხელფასს თავისი ფულით გადაუხდიდა, რის შედეგადაც ლიტვადან ახალწვეულთა შემოდინება დაიწყო. პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობის არმია ჩოდკევიჩის მეთაურობით შედგებოდა დაახლოებით 1000 ქვეითისგან და 2600 მხედრისგან, მაგრამ მხოლოდ 5 ქვემეხი გააჩნდათ. თუმცა, პოლონურ-ლიტვური ძალები კარგად იყო დასვენებული და მათი კავალერია ძირითადად შედგებოდა ჩინებულად გაწვრთნილი ფრთიანი ჰუსარებისგან, ან მძიმე კავალერიისგან, რომლებიც შეიარაღებული იყვნენ შუბებით. მოწინააღმდეგე მხარეს კი, შვედური კავალერია ცუდად იყო გაწვრთნილი, შეიარაღებულნი იყვნენ იარაღებით და კარაბინებით, ასევე მათი ცხენები დარლილები იყვნენ, რადგან 10 კილომეტრი ღამით სიარული მოუწიათ. პოლონურ-ლიტვურ ძალებს ჰყავდათ ლიტველი თათრებისა და კაზაკების მცირერიცხოვანი დაქირავებული რაზმი, რომლებიც ძირითადად დაზვერვის მიზნით გამოიყენებოდნენ.
განვითარება
შვედური ძალები ჭადრაკის ფორმირების მზგავსად იყვნენ განლაგებულები, არმიას შეადგენდნენ ქვეითი პოლკები რომლებიც 7 ან 8 დამოუკიდებელ ბლოკად იყვნენ განაწილებულები. ფალანგები შვედურმა და გერმანულმა კავალერიამ შეავსო, ხოლო ქვემეხები კავალერიის წინ იყვნენ განლაგებულები. ჩარლზის არმია განთავსად ოთხ ხაზად ქედის თხემზე. პირველი ხაზი შედგებოდა ოთხი ქვეითი ბატალიონისგან, კავალერია მეორე ხაზზე, ექვსი ქვეითი ბატალიონი მესამე ხაზზე და კავალერია მეოთხე ხაზზე. ქვეითი ბატალიონები ჩამოყალიბდა 30-დან 30-ზე კვადრატებად, ცენტრში პიკმენებით და კიდეებზე იარაღიანი ჯარისკაცებით, ხოლო მწკრივებს შორის არსებული ნაპრალი კავალერიას მოძრაობის საშუალებას აძლევდა.
იან კაროლ ჩოდკევიჩმა განალაგა თავისი ძალები ტრადიციულ ღრმა პოლონურ საბრძოლო ფორმირებაში - ეგრეთ წოდებული "ძველი პოლონური ორდენი" - მარცხენა ფრთა მნიშვნელოვნად გაძლიერდა და მეთაურობდა ტომაშ დაბროვა, ხოლო მარჯვენა ფრთა შედგებოდა ჰუსარების მცირე რაზმით იან პიოტრ საპიჰას მეთაურობით. ცენტრი მოიცავდა ჰეტმან ჩოდკევიჩის 300 ჰუსარისგან შემდგარ დანაყოფს, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ლეიტენანტი ვინსენტი ვოინა და კურლანდის ჰერცოგ ფრიდრიხ კეტლერის მიერ გამოგზავნილი რეიტერების ძლიერი ფორმირება. ცენტრში მოთავსდა პოლონურ-ლიტვური ქვეითი ჯარი, ძირითადად უნგრული ჰაიდუკის სტილში შეიარაღებული. დაახლოებით 280 ჰუსარი დარჩა გენერალური რეზერვის სახით თეოდორ ლაკის მეთაურობით.
ბრძოლა
ჩოდკევიჩი საათობით ცდილობდა შვედები გაეტყუებინა, ის თავისი მსუბუქი კავალერიით პატარ-პატარა შეტევებს ანხორციელებდა. ჩოდკევიჩს, რომელსაც ბევრად მცირე არმია ჰყავდა (დაახლოებით 3:1 შეფარდება), გამოიყენა ფეინტი, რათა შვედები მოსცილებოდნენ კარგ პოზიციებს. შვედები ჩარლზის მეთაურობით ფიქრობდნენ, რომ პოლონეთ-ლიტვის ჯარები უკან იხევდნენ და ამიტომ შეუტიეს ფერდობის ფსკერს, გამოიყენეს თავიანთი კავალერიის მეორე ხაზი ფლანგების დასაფარად, ხოლო ქვეითი ჯარის პირველი ხაზი დაიხურა. სწორედ ამას ელოდა ჩოდკევიჩი. თანამეგობრობის ძალებმა ახლა ცეცხლი გაუხსნეს ქეთლერის კურლანდიის ჰარკებუზიერებს, ხოლო ვინსენტ ვოინას ჰუსარებმა, შვედეთის ხაზებზე იერიში მიიტანეს, რამაც ქვეითებში არეულობის გამოწვევა გამოიწვია.
30 წუთში შვედური კავალერია სრულ უკან დახევაში იყო ორივე ფლანგზე, რითაც ცენტრში მყოფი ქვეითი ჯარი ჰუსარებისა და ჩოდკევიჩის ქვეითი ჯარის ცეცხლსასროლი იარაღის მსხვერპლნი გახდნენ. შვედეთის დამარცხება გარდაუვალი იყო. კარლ IX -ის არმიამ დაკარგა ჯარის ნახევარი შესაძლოა, ორი მესამედი მაინც. პოლონეთ-ლიტვის დანაკარგებმა შეადგინა მხოლოდ 100 დაღუპული და 200 დაჭრილი, თუმცა ჰუსარებმა, დაკარგეს გაწვრთნილი საბრძოლო ცხენების დიდი ნაწილი.
ჰალოგენები
ჰალოგენები (ჰალო... და genes), ჰალოიდები — ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეშვიდე ჯგუფის ქიმიური ელემენტები. მათში ერთიანდება: ფთორი (F), ქლორი (Cl), ბრომი (Br), იოდი (I) და ასტატი (At). ჰალოგენები უშუალოდ ურთიერთქმედებენ ლითონებთან და წარმოქმნიან მარილებს.
ენერგეტიკულ დონეებზე ელექტრონების განაწილება
320px|right
Nepotilla aculeata
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
სპორანგიუმი
მარჯვნივ|მინი|სპორანგიუმი სპორანგიუმი — ერთუჯრედიანი ან მრავალუჯრედიანი ორგანო, რომელშიც სპორები წარმოიქმნება. ზოგიერთი ერთუჯრედიანი მწვანე წყალმცენარის სხეული მთლიანად გარდაიქმნება სპორანგიუმად. მრავალუჯრედიანი წყალმცენარეების, მაგალითად ულოტრიქსის, ულვას, სპორანგიუმებად გარდაქმნილი უჯრედები არაფრით არ განსხვავდებიან სხვა უჯრედებისაგან. ხავსების სპორანგიუმი კოლოფის სახისაა, გვიმრანაირები ვითარდება სპოროფილებზე ან მათ უბეებში. სპორანგიუმი ერთეულია ან შეგროვილია ჯგუფებად (სორუსებად), თავისუფალი ან შეზრდილია. ტოლსპორიანი გვიმრანაირები ივითარებენ ერთი სახის სპორანგიუმებს. განსხვავებულსპორიანები კი 2 სახის სპორანგიუმებს — მიკრო და მეგასპორანგიუმებს და, შესაბამისად მიკრო და მეგა სპორებს; მიკროსპორისაგან ვითარდება მამრობითი, მაკროსპორისაგან — მდედრობითი წინაზრდილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:მცენარეთა ანატომია
სანაწვერალო ნათესები
სანაწვერალო ნათესები — ზაფხულ-შემოდგომის პერიოდში ძირითადი კულტურის აღების შემდეგ დათესილი შუალედური ნათესები, რომლებიც მოსავალს ამავე წელს იძლევა. მნიშვნელოვანი რეზერვია საკვების წარმოებისთვის, ნოტიო რაიონებში ან სარწყავ მიწებზე ხანგრძლივი სანაწვერალო პერიოდის დროს (არანაკლებ 2 თვე) ნიადაგის ნაყოფიერების ამაღლებისთვის. სანაწვერალო ნათესები წელიწადში ორი მოსავლის მიღების საშუალებას იძლევა, 50–70%-ით და მეტით ამაღლებს ხნულის პროდუქტიულობას. ამისათვის არჩევენ სითბოს მიმართ ნაკლებად მომთხოვნ, ადრეული წაყინვებისა და გვალვებისადმი მედეგ მცენარეებს, რომლებიც სწრაფად იზრდება და მაღალი მოსავლიანობით გამოირჩევა. აგროტექნიკა ძირითადად ისეთივეა, როგორიც საგაზაფხულო თესვის დროს. არასაკმარისი დატენიანების დროს იყენებენ ნიადაგის ზედაპირულ დამუშავებას (აუცილებლად დატკეპნასთან ერთად) და თესლის ღრმად ჩათესვას. თესლის ნათესის ნორმას ზრდიან 20–25%-ით.
სქოლიო
კატეგორია:სასოფლო-სამეურნეო კულტურები კატეგორია:აგრარული ტექნოლოგია
დავოს სივორთი
300px|მინი|ალტ=დავოს სივორთი დავოს სივორთი (Davos Seaworth) — ჯორჯ რეიმონდ რიჩარდ მარტინის ფენტეზის ჟანრის რომანების სერიის, „ყინულისა და ცეცხლის სიმღერის“ პერსონაჟი და ასევე მისი ტელეადაპტაციის ერთ-ერთი გმირი. ტელეადაპტაციისას მისი როლი შეასრულა ირლანდიელმა მსახიობმა ლიამ კანინჰემმა.
სერ დავოს სივორთი, ასევე ცნობილი როგორც ხახვის რაინდი, ის არის მიწათმოქმედი რაინდი, ყოფილი კონტრაბანისტი, რომელიც ემსახურებოდა სტანისს ბარათეონს. მას შემდეგ რაც სტანისი უინტერფელის ბრძოლაში დამარცხდა, დავოსი რჩება ციხე შავში, სადაც ის დაეხმარა ჯონ სნოუს აჯანყების ჩახშობაში. ციხე შავში როდესაც ჯანყებისას როდესაც ჯონ სნოუ თავისმა მეომრებმა მოკლეს, დავოსმა წიტელი ქურუმი ლედი მელისანდარა დაარწმუნა რომ ჯონი გაეცოცხლებინა. მოგვიანებით დავოსი სტარკების ერთგული გახდა და ის ჯონ სნოუს მეფობის დროს მისი მარჯენა ხელი იყო. მას შემდეგ რაც ჯონ სნოუ ისევ ღამის ებგურში დაბრუნდა მსახურობისთვის, დავოსი გახდა, მეფე ბრან პირველადწოდებულის, მცირე საბჭოს წევრი და გემების ოსტატი.
ბიოგრაფია
დავოსი დაიბადა მეფის საბიჯელში, ერთ-ერთ ყველაზე ღარიბ ქუჩაში უწევდა ცხოვრება. მოგვიანებით დავოსი გახდა მეზღვაური და ცხოვრების დიდი ნაწილი ვიწრო ზღვაში კონტრაბანდისტობა უწევდა. მისი შავ იალქნებიანი გემი ბევრისთვის ძალიან ცნობილი იყო, რადგან მას შეეძლო გემით ნავსადგურში შეპარვა და ისე გამოღწევა რომ ვერავის შეემჩნია.
რობერტ ბარათეონის აჯანყების დროს, გრიგალის კიდე ალყაში იყო მოქცეული, როდესაც სასხლეში სურსათი გამოელიათ და ხალხი შიმშილობდა სერ დავოსმა საზღვაო ბლოკადა გაარღვია და მოსახლეობას ხახვი და კიდევ მრავალი სახის სურსათი ჩაუტანა. სტანისმა ამ გმირობისთვის დავოსს ციხესიმაგრე და რაინდის ტიტული უბოძა, თუმცა იმის გამო რომ დავოსი კონტრაბანდისტობდა სტანისმა მას მარჯვენა ხელზე 4 თითი მოჰკვეთა. დავოსი მოკვეთილ 4 თითს მანამ დატარებდა სანამ შავი წყლის ბრძოლაში არ დაკარგა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სატახტოთა თამაში კატეგორია:ყინულისა და ცეცხლის სიმღერის პერსონაჟები
პაი-ხოი
პაი-ხოი (Пай-Хой) — დაბალმთიანი ჭიუხი რუსეთში, იუგორსკის ნახევარკუნძულსა და ნაწილობრივ კუნძულ ვაიგაჩზე. გადაჭიმულია 200 კმ-ზე პოლარული ურალის ჩრდილოეთ ნაწილიდან იუგორსკი-შარის სრუტემდე. აქვს ტალღოვანი ზედაპირის მქონე ლურჯი მონოლითური სერის სახე, რომელიც აღიმართება ჰორიზონტის ზემოთ. მასთან მიახლოებისას ასეთი შთაბეჭდილება გაქრება. პაი-ხოი არ წარმოადგენს მონოლითურ მაღლობს; ფართო ტალღოვანი სივრცეები, რომლებიც დაკავებულია ისლიანი ჭაობებით, ყოფენ მოგლუვებულ მწვერვალებიან სერებს. სერების საშუალო სიმაღლე 300 მ-ია. ყველაზე დიდ სიმაღლეს აღწევს მთა მორე-იზი (423 მ). მწვერვალის ცენტრალურ ნაწილზე თხემი უფრო მახვილია და უსწორმასწორო, სერის ზედაპირიდან აღმართულია 10-იდან 150 მ სიმაღლემდე.
პაი-ხოი ქმნის იუგორსკის ნახევარკუნძულის ცენტრალურ აზევებულ ნაწილს, რაც შეესატყვისება ურალთაუს ანტიკლინორიუმს, ხოლო მაღლობის მიმდებარე ბორცვიან-მორენული რელიეფის მქონე დაბლობები წარმოქმნილია კიდური როფის და ბაიდარის ღრმულის ადგილზე. პოლარული ურალის ჩრდილოეთი დაბოლოებიდან პაი-ხოი გამოყოფილია განიერი დაჭაობებული დაბლობი ტუნდრით, რომელზეც მიედინება მდინარე კარა.
პაი-ხოის მაღლობი წარმოადგენს პენეპლენს. პაი-ხოის თანამედროვე რელიეფის ხასიათს მეტწილად განსაზღვრავს მისი ამგებელი ქანების თვისებები. დაშლის მიმართ ყველაზე მტკიცე ქანები — პორფირიტები, დიაბაზები და ქვიშაქვები, ქმნიან თხემებს. ხშირად გვხვდება რელიეფის მყინვარული ფორმები: ტროგული ხეობები, ცირკები, ხუჭუჭა კლდეები, მორენული წარმონაქმნები. პაი-ხოის სერებისა და ბორცვების კალთები დაფარულია უხეში ნამსხვრევი მასალის ნაყარებით, რაც ხელს უწყობს სოლიფლუქციის ფართოდ განვითარებას. პაი-ხოი მდებარეობს ტუნდრის ზონაში. ვაკე ტუნდრა სერის კალთებზე, ვრცელდება დაახლოებით 200 მ სიმაღლემდე, ხოლო უფრო მაღლა გაბატონებულია მთის ტუნდრა.
სქოლიო
კატეგორია:ურალის მთები
მზიმბის რაიონი
მზიმბის რაიონი (Mzimba District) — მალავის რაიონი, მდებარეობს მალავის ჩრდილოეთ რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი — მზიმბა. ფართობი — 10 430 კმ². მოსახლეობა — 861 899 კაცი (2008 წელი). რაიონის ტერიტორიაზე მდებარეობს მალავის ჩრდილოეთი რეგიონის დედაქალაქი მზუზუ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მალავის რაიონები
გენერალ-ფელდმარშალი
ფელდმარშალი (გერმ.: Feldmarschall, ინგლ.: Field-Marshal) ან გერმანულ ქვეყნებში გენერალ-ფელდმარშალი (გერმ.: Generalfeldmarschall) იყო XVI საუკუნეში კავალერიის მეთაური. ოცდაათწლიან ომში გენერალ-ფელდმარშალი გენერლის უმაღლესი რანგი იყო. XVII საუკუნიდან ევროპის ქვეყნების არმიათა უმაღლესი სამხედრო რანგია.
ეტიმოლოგია
სახელწოდება მომდინარეობს ძველ-გერმანული სიტყვიდან „მარაჰშალკ“ („marahscalc“), რაც მარშალს, იგივე მეჯინიბეთუხუცესს ან მეჯინიბეს ნიშნავს.
მესამე რაიხის გენერალ-ფელდმარშლები
- (ლ) = „ ლუფტვაფეს “ წევრები -
კატეგორია:წოდებები
Lista feldmarszałków niemieckich (III Rzesza)
შენობა
შენობა - ნაშენის ისეთი სახე, სადაც ძირითადი ტექნოლოგიური პროცესის უზრუნველსაყოფად, აუცილებელია სათავსის (სათავსების) არსებობა, მაგალითად: საცხოვრებელი სახლი, რომლის ძირითადი ტექნოლოგიური პროცესის წარმართვისთვის - ცხოვრებისთვის, აუცილებელია სათავსის (სათავსების) არსებობა. საქართველოს მთავრობის დადგენილება №57 მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ შენობას ამგვარად განმარტავს: „შენობა - ნაგებობა, რომელიც ქმნის გადახურულ სივრცეს, შემოსაზღვრულია კედლებით, კოლონებით ან/და სხვა შემომზღუდავი კონსტრუქციებით;“
თავისი დანიშნულებით შენობები განსხვავდება: ფუნქციის, ფორმის, კონსტრუქციის, სტილის, ტიპის და ა. შ. მიხედვით. არსებობს შემდეგი ფუნქციის შენობები: საცხოვრებელი, საზოგადოებრივი, საკულტო, სამრეწველო, ადმინისტრაციული და სხვა, ან შერეული. ფორმის მიხედვით შენობას შეიძლება ჰქონდეს სხვადასხვა გეომეტრიული მოყვანილობის ფორმა: სწორკუთხა, მრუდე, წრიული, ამორფული და ა. შ., როგორც გეგმაში, ისე მოცულობაში ზოგადად. კონსტრუქციის მიხედვით იყოფა: მზიდკედლიანად, კარკასულად და ბაგიროვანად. თანამედროვე შენობების აბსოლუტური უმეტესობა კარკასულია, შემდეგ მოდის მზიდკედლიანი და შემდეგ ბაგიროვანი. არსებობს ასობით განსხვავებული სტილის შენობა მოყოლებული ანტიკური ხანიდან: ბერძნული, რომაული, ჩინური, რომანული, გოთიკური, რენესანსული, კლასიცისტური, ბაროკოს, მოდერნის, ბრუტალისტური, ჰაი-ტექის და ა.შ., ან სულაც შეიძლება იყოს ეკლექტური. ტიპის მიხედვით შენობები იყოფა უშუალოდ ფუნქციის, კონსტრუქციის ან სტილის შიგნით. მაგალითად, საკულტო შენობების შემთხვევაში შეიძლება იყოს: როტონდული, ბაზილიკური, გუმბათოვანი, ჯვრული, ჯვარგუმბათოვანი და ა. შ.
შენობების ისტორია იწყება პრეისტორიულ ხანაში, როდესაც ადამიანი გამოვიდა გამოქვაბულიდან და შექმნა პირველი მარტივი თავშესაფარი - ფარდული, ხისგან და ტყავებისგან. ამას მოყვა უფრო რთული - ხისა და ალიზის სახლები. პირველი ფუქნცია ამ შენობებისა იყო საცხოვრებელი, საზოგადოების განვითარებასთან ერთად ჩნდება: საკულტო, ადმინისტრაციული, საზოგადოებრივი, სამრეწველო ფუქნციის შენობებიც. რაც უფრო რთულდება საზოგადოებრივი ფორმაცია, მით უფრო რთულდება შენობების არქიტექტურა შინაარსობრივად და კონსტრუქციულად. XIX საუკუნემდე ძირითადი სამშენებლო მასალა შენობებში იყო: ხე, ქვა, აგური და კირი, ლითონის გამოყენება ხდებოდა ძალიან იშვიათად, ისიც მხოლოდ მცირე კვანძებში. XIX ს. ლითონის გამოყენება კარკასში სულ უფრო და უფრო მატულობს, 1825 წელს პორტლანდცემენტის გამოგონებამ მნიშვნელოვნად გააუმჯობესა ბეტონის თვისებები, ხოლო უკვე 1867 წელს რკინაბეტონის აღმოჩენამ, სამშენებლო რევოლუცია მოახდინა, შესაძლებელი გახდა უფრო რთული კონსტრუქციის მქონე შენობების აგება. XIX-XX სს. მიჯნაზე ამერიკაში (ჩიკაგო, ნიუ იორკი) იწყება ცათამბრჯენების ციებ-ცხელება, რომელიც მალევე ედება მსოფლიოს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უძრავი ნივთი
თეთნარი
თეთნარი — ლეჩხუმის ქედის ჩრდილო-დასავლეთი შტოქედი მდინარეების ცხენისწყლისა და ხოფურის (ცხენისწყლის მარცხენა შენაკადი) წყალგამყოფი. ლეჩხუმის ქედს გამოეყოფა თეთნარის მწვერვალთან (2964 მ). აგებულია ინტენსიურად დანაოჭებული იურული ფლიშური წყებებით. მაღალ მწვერვალებზე ჩანს გამყინვარების კვალი. კალთები დასერილია ცხენისწყლის შენაკადთა ხევებით და შემოსილია წიფლნარ-რცხილნარით, თხემზე სუბალპური და ალპური მდელოებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ქედები
Lasioglossum baigakumense
Lasioglossum baigakumense — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1923 წელს.
სქოლიო
baigakumense
სიდამო
მინი|სიდამოს ხალხთა საცხოვრებელი ადგილი სიდამო — ეთიოპიის სამხრეთ-დასავლეთ მთებში მცხოვრებ ხალხთა ჯგუფის სახელწოდება. საერთო რაოდენობა დაახლოებით 2 მილიონი ადამიანი. ლაპარაკობენ ქუშიტურ ენებზე. უმრავლესობა ქრისტიანობას აღიარებს, ნაწილი კი ისლამს. შენარჩუნებული აქვთ ტრადიციული ტომობრივი კულტები. მათი ძირითადი საქმიანობაა მთის მიწათმოქმედება, მესაქონლეობა და თევზჭერა.
ლიტერატურა
კატეგორია:აფრიკის ხალხები
ნორდენდი
ნორდენდი (Nordend ჩრდილოეთი დასასრული) — მონტე-როზას მასივის უკიდურესი ჩრდილოეთი მწვერვალი. მდებარეობს შვეიცარია-იტალიის საზღვარზე. ნორდენდი მასივის მეოთხე უმაღლესი მწვერვალია (4 609 მ) დიუფურის (4 634 მ), ოსტსპიცეს (4 632 მ) და გრენცგიპფელის შემდეგ (4 618).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპები კატეგორია:შვეიცარიის მთები კატეგორია:იტალიის მთები
კებრადა-დე-ასაპა
კებრადა-დე-ასაპა (Quebrada de Azapa) — დროებითი მდინარე ჩილეში. მიედინება ჩილეს არიკა და პარინაკოტას რეგიონის ტერიტორიაზე.
სათავეს იღებს ანდების მთებზე. შუა დინებაში ქმნის ხეობას, რომელიც ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ადგილია რეგიონის სოფლის მეურნეობისათვის. სიგრძე 128 კმ. აუზის ფართობი — 3070 კმ². უერთდება წყნარ ოკანეს ქალაქ არიკასთან.
ძირითადი შენაკადებია — სეკო, ტიგნამარი, ჩაპიკინია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
ჯიხეთის მონასტერი
ჯიხეთის მონასტერი, სამება-ჯიხეთის მონასტერი — სოფელი და მონასტერი საქართველოში, გურიის მხარის ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, ნიგოითის თემში (სოფლები: ნიგოითი, ქვიანი, ჩოლაბარგი, ჭყონაგორა, ჯაპანა, ჯიხეთის მონასტერი). მდებარეობს გურიის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 250 მ. ლანჩხუთიდან 12 კმ., ნიგოითიდან 3 კმ. ჯიხეთის მონასტერი XIX საუკუნის კომპლექსური ძეგლია და მოიცავს ორ ტაძარს, სამრეკლოს, წყაროს, სამწირველოს, გალავანს. მინიჭებული აქვს ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის სტატუსი. ჯიხეთის მონასტერში სამონასტრო ცხოვრება არ შეწყვეტილა საბჭოთა პერიოდშიც, ამიტომ მონასტერი სოფლად იყო აღრიცხული. ყოველ 4 დეკემბერს - ღვთისმშობლის ტაძრად მიყვანების დღეს - მონასტერში იმართება დღესასწაული - ჯიხეთობა.
მდებარეობა
ჯიხეთის მონასტერი მდებარეობს გურიის სერის ჩრდილოეთ კალთაზე, ნიგოითის მთაზე, ზღვის დონიდან 250 მ. ლანჩხუთიდან 12 კმ, ნიგოითიდან 3 კმ, ავტომაგისტრალიდან 6 კმ.
ლეგენდა
ჯიხეთის მონასტრის ადგილმდებარეობის შესახებ არსებობს ლეგენდა. ჯიხეთის მთაზე, მეტად მიუდგომელ ალაგს ყოფილა ნაგები მენელსაცხებლე დედათა სახელობის მონასტერი. დედებს მეტად აწვალებდათ უწყლობა, ამიტომ გადაუწყვეტიათ ტაძრისათვის ახალი ადგილი შეერჩიათ. ეს არჩევანი, წარღვნის მსგავსად, სამი მტრედისათვის მიუნდვიათ. იმ ადგილას, სადაც მტრედები დაფრინდნენ, აუშენებიათ ახალი მონასტერი.
ისტორია
სავარაუდოდ ჯიხეთის მთაზე ერთ დროს ციხე იყო აღმართული, რადგან „ჯიხა“ ზანურად ციხეს ნიშნავს. ზეპირი გადმოცემის თანახმად ეკლესია თამარ მეფის დროს აშენდა, თუმცა XIX საუკუნეში უკვე ნანგრევებიღა იყო შემორჩენილი. 1886 წელს ჯიხეთის ტერიტორიაზე დასახლდა მონაზონი ელენე მგალობლიშვილი. თავადმა მაჭუტაძეებმა მონაზვნებს მიწები შესწირეს. მათ 1893 წელს სინოდისგან ტაძრის მშენებლობის უფლება მოიპოვეს და 1896 ილარიონ მენაბდის თაოსნობით ააშენეს მთავარი, ღვთისმშობლის ტაძრად მიყვანების ქვის ტაძარი. 1893 წელს მონასტერი დააყაჩაღეს, მღვდელი კი დაჭრეს. ელენა იყო მონასტრის წინამძღვარი 1896 წლიდან 1914 წლამდე.
მონასტერში სკოლაც გაუხსნიათ. აქ ასწავლიდნენ წერა-კითხვას, საოჯახო საქმესა და ხელგარჯილობას. მონასტრის ისტორიული წყაროების მიხედვით ჯიხეთის მონასტერს მჭიდრო ურთიერთობა ჰქონდა ათონის იოანე მახარებლის მონასტერთან. 1905 წელს იოანე მახარებლის მონასტრის წინამძღვარმა მღვდელ-მონაზონმა იონამ ჯიხეთის მონასტერს ათონიდან ღვთისმშობლის ხატი გამოუგზავნა. 1914 წლიდან მონასტრის წინამძღვარი იყო ანასტასია.
1987 წელს ღვთისმშობლის ტაძრად მიყვანების ტაძარს მიუშენდა სამრეკლო. 1988 წელს აიგო წმინდა გიორგის ბაზილიკური ტიპის ტაძარი. 2002 წელს აიგო წმ. იოანე ნათლისმცემლის მუცლადღების ტაძარი. ეზოში მოწყობილის სანათლავი აუზი, რომელშიც წყაროს წყალი ჩაედინება („იორდანეს წყარო“). წყალს სამკურნალო თვისებები აქვს.
მოსახლეობა
ჯიხეთის მონასტერში სამონასტრო ცხოვრება არ შეწყვეტილა საბჭოთა პერიოდშიც, ამიტომ მონასტერი სოფლად იყო აღრიცხული. სოფლის მოსახლეობად მხოლოდ მონასტერში მუდმივად მცხოვრები პირები არიან აღრიცხულნი.
სქოლიო
კატეგორია:ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები გურიის მხარეში კატეგორია:გურიის მონასტრები კატეგორია:ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
ბერშუეთი
ბერშუეთი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (ზეღდულეთის თემი). მდინარე ბერშუეთის ორივე ნაპირზე. ზღვის დონიდან 840 მეტრი, გორიდან 20 კილომეტრი.
ისტორია
სოფელში სხვადასხვა დროს რამდენიმე საინტერესო ისტორიული რევოლუცია მოხდა. 1863 წელს მებატონე ამილახვრებმა გლეხებს ნატურალური გადასახადის გარდა 2423 მანეთი ფულადი გადასახადი შეაწერეს. ამან გლეხების მღელვარება გამოიწვია. გლეხები შეიკრიბნენ სოფლის ცენტრში, სადაც ამჟამად საჯარო სკოლის შენობაა. ბერშუეთელთა გამოსვლას ფართო ხასიათი რომ არ მიეღო, მეფის მოხელეები შეეცადნენ მშვიდობიანი გზით დაეშოშმინებინათ გლეხები, მაგრამ ვერაფერს გახდნენ. სოფელში ეგზეკუცია ჩააყენეს. გლეხები ტყეში გაიხიზნენ. ხელისუფლების ორგანოების მხარდაჭერით მებატონეებმა რამდენიმე გლეხის ოჯახი მკაცრად დასაჯეს, დაარბიეს და ააწიოკეს. გლეხების წინააღმდეგობა საბოლოოდ დაძლიეს.
1903 წელს 18 ნოემბერს ბოქაულმა ჩაფრებთან ერთად ჩამოუარა სოფელს და ექიმის ფული მოითხოვა. სოფლის ყრილობამ გადაწყვიტა უარი ეთქვა ამ გადასახადზე, რადგან ექიმი მხოლოდ შეძლებულებს ემსახურებოდა, გლეხებს იშვიათად მკურნალობდა და მათგან დიდ გასამრჯელოსაც იღებდა. ბოქაულმა ჩაფრებს უბრძანა გლეხებისათვის იძულებით გადაეხდევინებათ ფული. გლეხებმა ბოქაული და მისი ჩაფრები გააძევეს სოფლიდან. საღამოს ბოქაული 50 კაზაკის თანხებით გორიდან კვლავ ბერშუეთში ჩავიდა გლეხების დასარბევად. გლეხებმა ხელჩართული ბრძოლა გაუმართებს კაზაკებს და უკუაქციეს. მეორე დღეს სოფელში ჩავიდა გორის მაზრის უფროსი ჯარისკაცთა სამი ასეულით, დაარბია სოფელი, რამდენიმე გლეხი დააპატიმრა და გადასახადი იძულებით აკრიფა.
1906 წლის თებერვალს დამდეგს გლეხებს მთავრობამ წითელრაზმელების გაცემა მოსთხოვა, რაზედაც გლეხებისაგან მტკიცე უარი მიიღო. მამასახლისმა ჩაფრების დახმარებით ყინვიან დღეს გლეხები მდინარეში ჩარეკა, შემდეგ სველტანსაცმელებიანები საბძელში დაამწყვდია და სიკვდილით დაემუქრა. გლეხებმა მაინც არ გასცეს რაზმელები. მოგვიანებით წითელრაზმელებმა შური იძიეს და მოკლეს ბერშუეთის მამასახლისი.
საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს 1951 წლის 3 ოქტომბრის დადგენილებით, სოფელ ბერშუეთის სახელწოდებით გაერთიანდნენ ბერშუეთის სასოფლო საბჭოს სოფლები — დიდი ბერშუეთი და პატარა ბერშუეთი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 837 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
შუალედური ნათესები
შუალედური ნათესები — სასოფლო-სამეურნეო კულტურების ნათესები თესლბრუნვის ძირითადი კულტურების დამუშავებისგან თავისუფალ დროის შუალედში. მისი შემოღება იძლევა მიწის, წლის არაყინვებიანი პერიოდის, მზის სხივების ენერგიის, ატმოსფერული ნალექების მაქსიმალურად სრულად გამოყენების და წელიწადში ერთი და იგივე ფართობიდან 2–3 მოსავლის მიღების საშუალებას, რამდენიმეჯერ ზრდის ხნულის პროდუქტიულობას. ხელს უწყობს ეროზიისგან ნიადაგის საუკეთესოდ დაცვას. ამგვარ ნათესებს აწარმოებენ საკმარისი დატენიანების რაიონებში და კარგად სარწყავ მიწებზე. შუალედური ნათესებისას აუცილებელი პირობებია: სასუქების გამოყენება, მცენარეთა დაცვა სასოფლო-სამეურნეო მავნებლებისა და დაავადებისგან, ტექნოლოგიური დისციპლინის მკაცრი დაცვა, წარმოების ორგანიზაციის მაღალი დონე.
თეიმურაზ შაშიაშვილი
თეიმურაზ შაშიაშვილი (დ. 20 ივნისი 1951, ქუთაისი) — ქართველი პოლიტიკოსი, იყო იმერეთის მხარის გუბერნატორი 1995-2003 წლებში. 2004 წელს მონაწილეობდა საპრეზიდენტო არჩევნებში.
ბიოგრაფია
დაამთავრა ქუთაისის 27-ე საშუალო სკოლა. უმაღლესი განათლება მიიღო საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტსა და სანქტ-პეტერბურგის უმაღლეს პოლიტიკური სასწავლებელში. შრომითი საქმიანობა დაიწყო ქუთაისის სტამბაში, სადაც იმუშავა 5 წელი. 1974 წელს ჟიული შარტავას რეკომენდაციით დაიწყო მუშაობა კომკავშირის ცენტრალური კომიტეტში. 1978 წელს აირჩიეს კომკავშირის ქუთაისის ახალგაზრდული ორგანიზაციის ხელმძღვანელად.
1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს ერთიანი კომუნისტური პარტიიდან“. ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ქუთაისის მაჟორიტარი). 1993-1995 წლებში იყო ქალაქ ქუთაისის პირველი მერი. შაშიაშვილის ქალაქის მერად მუშაობის დროს ბაგრატის ტაძარი და გელათის მონასტერი გადაწყვეტილებით აღიარებულ იქნა იუნესკოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლებად. 1995 - 2003 წლებში იყო იმერეთის მხარი პირველი გუბერნატორი. 1998 წელს აკაკი ელიავას შეთქმულების დროს აჯანყებულმა რაზმებმა ტყვედ აიყვანეს, თუმცა შემდგომში გაათავისუფლეს. თანმდებობიდან გადადგა ვარდების რევოლუციის შემდეგ და 2004 წლის იანვარში მიიღო მონაწილეობა საპრეზიდენტო არჩევნებში. შაშიაშვილმა მიიღო ხმათა 1.87%.
2009 წლის აპრილში დააფუძნა პოლიტიკური პარტია „თეთრები“, რომელიც დარეგისტრირდა 2012 წლის საპარლამენტო არჩევნებზე. თავად შაშიაშვილი კი ამავე არჩევნებზე დარეგისტრირდა ქუთაისის მაჟორიტარობის კანდიდატად.
2018 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში დააგროვა ხმების 0.6 %.
ჯილდოები
დაჯილდოებულია ვახტანგ გორგასლის პირველი ხარისხის ორდენით, ალბერტ შვაიცერის საერთაშორისო დიპლომით. არის აშშ-ს ქალაქების კოლუმბიისა და ინდიანაპოლისის საპატიო მოქალაქე. არის გელათის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 20 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1951 კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები კატეგორია:საქართველოს III მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები კატეგორია:ვახტანგ გორგასლის I ხარისხის ორდენის კავალრები
არადეთის წმინდა გიორგის ეკლესია
300px|მინი არადეთის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტი სოფელ არადეთში. მდებარეობს სოფლის განაპირას, ჩრდილოეთით, სასაფლაოზე. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება VIII-IX საუკუნეებით. 1970-იანი წლების ბოლოს ნაგებობა მთლიანად იქნა აღდგენილი.
ეკლესია დარბაზულია (8,5 X 5,5 მ), ნაგებია მოყვითალო ფერის ნატეხი ქვით. ეკლესიისათვის მოგვიანებით სამხრეთით და დასავლეთით მიუშენებიათ გარშემოსავლელი, ხოლო აღმოსავლეთ კედლის ჩრდილოეთ კუთხეში ოთხკუთხა სათავსი (სამკვეთლო), რომლის აღმოსავლეთის კედელში ერთი მცირე სარკმელია. ეკლესიას ნატეხი ქვის ფილით გადახურული სამი შესასვლელი აქვს: სამხრეთით, დასავლეთითა და ჩრდილოეთით. ნახევარწრიულ აფსიდში ერთი სარკმელი და ორი მცირე ზომის ოთხკუთხა ნიშია. აფსიდის იატაკი რამდენიმე საფეხურითაა ამაღლებული. დასავლეთით ერთი სარკმელია, სამხრეთით — ორი. დარბაზის გრძივი კედლები დანაწევრებულია წყვილი ორსაფეხურიანი პილასტრით. პილასტრების შუა საფეხურს ნახევარწრიული კამარის საბჯენი თაღი ეყრდნობა, ხოლო გვერდით საფეხურს — კედლის დეკორატიული თაღები. ყოველ თაღში კიდევ ჩაწერილია კონსოლზე დაყრდნობილი ორმაგი ნახევარწრიული დეკორატიული თაღედი. შემორჩენილია გვიანდელი მოხატულობის კვალი.
არადეთის წმინდა გიორგის ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
ავღანეთი
ესაზღვრება დასავლეთით ირანს, სამხრეთით და აღმოსავლეთით — პაკისტანს, ჩრდილოეთით — უზბეკეთს და ტაჯიკეთს, ძალიან მცირე ზოლზე აღმოსავლეთით ავღანეთი ესაზღვრება ჩინეთს და სამხრეთით ინდოეთს. ავღანეთი მდებარეობს აღმოსავლეთისა და დასავლეთის გზაშესაყარზე და წარმოადგენს ვაჭრობისა და მიგრაციის უძველეს ცენტრს. მისი გეოპოლიტიკური მდებარეობა სამხრეთ და ცენტრალურ აზიას შორის, ერთი მხრივ, და მეორე მხრივ, ახლო აღმოსავლეთს შორის, საშუალებას აძლევს მას მნიშვნელოვანი როლი ითამაშოს რეგიონის ქვეყნებს შორის ეკონომიკურ, კულტურულ და პოლიტიკურ საკითხებში.
რელიეფი
ავღანეთი გარშემორტყმულია ახლო აღმოსავლეთის, შუა აზიისა და ინდოეთის სუბკონტინეტის ქვეყნებით (ირანი, პაკისტანი, ჩინეთი, ტაჯიკეთი, უზბეკეთი, თურქმენეთი). მისი ფართობი შეადგენს: 647 500 კვ.კმ-ს.
კლიმატი
ავღანეთის კლიმატი არის სუბტროპიკული და კონტინენტური, ცივი ზამთრით და ცხელი, მშრალი ზაფხულით. ტემპერატურა და ნალექების საშუალო რაოდენობა მერყეობს ზამთარში +8-დან −20 °C-მდე და ქვემოთ, ზაფხულში +32-დან 0 °C-მდე. უდაბნოში ნალექების რაოდენობა წელიწადში 40-50 მმ-ია, ხოლო მთიანეთში — 200—250 მმ. ჰინდიყუშის კლდის წვერებზე 400-600 მმ. ავღანეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, სადაც ინდოეთის ოკეანის მუსონები აღწევს 800 მმ. ნალექების მაქსიმუმი მოდის ზამთარში და გაზაფხულზე. 3000-5000 მ. სიმაღლეზე თოვლის საფარის ხანგრძლივობა 6-8 თვეა, ხოლო უფრო ზემოთ მყინვარებია.
ისტორია
220px|მინიატიურა|მარცხნივ|ბამიანის ბუდები. ამჟამად, დანგრეულია [[თალიბების მიერ. გამოქვაბული]] 220px|მინიატიურა|მრავალი საუკუნის მანძილზე ავღანეთი იყო [[სპარსეთის იმპერიის აღმოსავლეთ ნაწილი, რამაც განაპირობა მისი კულტურის ირანის გავლენის ქვეშ მოქცევა]] 220px|მინიატიურა|ბერძნულ–ბაქრიული სამეფო თავისი აყვავების პერიოდში 220px|მინიატიურა|ავღანეთი [[არაბთა სახალიფოს პერიოდში 750 წ.]] 220px|მინიატიურა|დურანის იმპერია თავისი ზენიტის პერიოდში ავღანეთი უძველესი ისტორიის მქონე ქვეყანაა. პირველი ადამიანების კვალი ავღანეთის მიწაზე არანაკლებ 5000 წლისაა. მსოფლიოში ერთ-ერთი პირველია ამ რეგიონის სოფლური თემები.
ფიქრობენ, რომ ზოროასტრიზმი ჩამოყალიბდა ავღანეთის ტერიტორიაზე დაახლოებით ძვ. წ. 1800-800 წლებს შორის პერიოდში. ზარათუშტრა ცხოვრობდა და გარდაიცვალა ბალხაში. ზოროასტრიზმის აყვავების პერიოდში ამ რეგონში საუბრობდნენ ძველაღმოსავლურ ირანულ ენებზე, მაგ: ავესტურ ენაზე. ძვ. წ. VI საუკუნის შუა ხანებში აქემენიდებმა მოახერხეს ავღანეთის დაპყრობა და სპარსეთის იმპერიასთან მიერთება.
აქემენიდების იმპერია ძვ. წ. 330 წლის შემდეგ მოექცა ალექსანდრე მაკედონელის დარტყმების ქვეშ და მალე ავღანეთის ტერიტორია გადავიდა მაკედონელის იმპერიის ხელში, ხოლო მისი განადგურების შემდეგ ავღანეთი მოექცა სირიის სელევკიდების სამეფოს შემადგენლობაში. ამავე პერიოდში რეგიონში დომინირება დაიწყო ბუდისტურმა რელიგიამ.
ამის შემდეგ, რეგიონი გახდა ბერძნულ-ბაქტრიული სამეფოს ნაწილი. ინდო-ბერძნები განადგურებული და განდევნილ იქნენ ავღანეთიდან სკვითების მიერ ძვ. წ. II საუკუნის ბოლოს. ინდო-ბერძნულმა სამეფომ იარსება ძვ. წ. 125 წლამდე.
ისლამური და მონღოლური პერიოდი
VII საუკუნეში ავღანეთის ტერიტორიების დასავლეთი ნაწილი დაიპყრეს არაბებმა, რომლებმაც თან მოიტანეს თავიანთი კულტურა და რელიგია ისლამი. მხოლოდ ახალმა რელიგიამ ავღანეთში საბოლოოდ ფეხი მოიკიდა X საუკუნეში, როცა რეგიონი საბოლოოდ შევიდა სამანიდების სახელმწიფოში.
X საუკუნეში ქვეყანაში შუა აზიიდან მოვიდნენ თურქები. ავღანეთის ტერიტორიაზე ჩამოყალიბდა ღაზნევიდების სახელმწიფო დედაქალაქით ღაზნში. ღაზნევიდების სახელმწიფომ მოგვიანებით შეიერთა, აგრეთვე, ირანის, შუა აზიის და ინდოეთის ტერიტორიები. დაიწყო მეცნიერებისა და კულტურის აყვავება.
XII საუკუნეში გაძლიერდა ადგილობრივი ავღანური ღურიდების დინასტია, რომელმაც თავისი გავლენის ქვეშ გააერთიანა ავღანეთი და მეზობელი ტერიტორიები. XIII საუკუნის დასაწყისში ღურიდების სახელმწიფო დაიპყრო ხორეზმმა.
XIII საუკუნეში რეგიონში შეიჭრნენ მონღოლები, ჩინგიზ-ყაენის მეთაურობით. ავღანეთი შევიდა მონღოლთა იმპერიის შემადგენლობაში. მის ტერიტორიებზე არსებობდა მონღოლთა ვასალი კურტების დინასტიის სახელმწიფო. ავღანეთი მდებარეობდა ორი მონღოლური ულუსის — ჰულაგუიანებისა და ჩაღათას ულუსის საზღვარზე.
XIV საუკუნის მეორე ნახევარში ავღანეთი შევიდა თემურ-ლენგის იმპერიაში, რომლის სიკვდილის შემდეგ მას უკვე თემურიდები მართავდნენ. თემურიდებიდან ყველაზე ცნობილი მმართველი აღმოჩნდა დიდ მოგოლთა იმპერიის დამაარსებელი ბაბური.
XVI—XVII საუკუნეებში ავღანეთის ტერიტორიისათვის ბრძოლას ეწეოდნენ ერთი მხრივ სეფიანთა ირანი, მეორე მხრივ ინდოეთის დიდ მოგოლთა იმპერია.
ხოტაკის დინასტია
XVIII საუკუნეში ავღანეთი შედიოდა სპარსეთის იმპერიაში, რომელსაც სეფევიდები მართავდნენ. სპარსეთის დასუსტების შემდეგ, რამდენიმე აჯანყების შედეგად, ავღანებმა მოახერხეს დამოუკიდებელი ყანდაარისა და ჰერათის სამთავროების შექმნა. ყანდაარის სამთავროს მართავდა მირ-ვეისის მიერ დაარსებული პუშტუნური ხოტაკის დინასტია. 1722 წელს ავღანური ჯარები შეიჭრნენ ირანში და მისი დედაქალაქი ისფაჰანიც კი აიღეს. მოგვიანებით მათ განიცადეს მარცხი ნადირ-შაჰისგან. ნადირ-შაჰმა თავისი ხელისუფლება გაავრცელა ავღანეთზე, თუმცა ხელისუფლება იყო სუსტი. ამიტომ მისი სიკვდილის შემდეგ 1747 წელს, სეფევიდები დამარცხდნენ და სპარსეთის იმპერია შინაომებში ჩაეფლო.
დურანის სახელმწიფო
დურანის იმპერია დაარსდა 1747 წელს ყანდაარში მთავარსარდალ აჰმად-შაჰ დურანის მიერ. ის გახდა პირველი გაერთიანებული ავღანური სახელმწიფო. თუმცა აჰმად შაჰის მემკვიდრეებმა ვერ შეინარჩუნეს ქვეყნის ერთიანობა. დურანის სახელმწიფო მისი გარდაცვალების შემდეგ დაიშალა რიგ დამოუკიდებელ სათავადოებად — პეშავარის, ქაბულის, ყანდაარისა და ჰერათის.
ავღანეთი XIX-XX საუკუნეებში
თავისი მნიშვნელოვანი სტრატეგიული მდებარეობის წყალობით, ევრაზიის ცენტრში, ავღანეთი გახდა ორი დიდი სახელმწიფოს — რუსეთისა და ინგლისის იმპერიების საბრძოლო არენა. ბრძოლამ მიიღო სახელწოდება „დიდი თამაშები“. ბრიტანეთ-ავღანეთის პირველი ომი მიმდინარეობდა ათ წელს 1838-48 წლებში და ის ბრიტანეთის დამარცხებით დასრულდა. მეორე ომი 1878-81 წლებში მიმდინარეობდა და ბრიტანეთმა კვლავ ვერ მოახერხა ავღანეთის დაპყრობა. ავღანეთმა შეინარჩუნა საშინაო დამოუკიდებლობა, მაგრამ იძულებული გახდა ეღიარებინა ბრიტანეთის კონტროლი საგარეო პოლიტიკაზე. საბოლოოდ, ბრიტანეთი იძულებული გახდა მესამე ომის (1919) შემდეგ ეცნო ავღანეთის დამოუკიდებლობა 1919 წლის 9 აგვისტოს. ამავე წლიდან ავღანეთის დამოუკიდებლობა ცნო რუსეთის ფედერაციამ და დაამყარა მასთან დიპლომატიური კავშირი. ავღანეთის მეფე ამანულა ხანი გახდა. 1929-1973 წლებში სახელმწიფო ატარებდა ავღანეთის სამეფოს სახელწოდებას.
1963 წელს ავღანეთში კონსტიტუციური მონარქია დამყარდა, ხოლო 1973 წელს დაემხო. 1973 წლის 17 დეკემბერს მოხდა სახელმწიფო გადატრიალება და მონარქიული წყობილება შეიცვალა რესპუბლიკური წყობილებით. ისტორიის ეს პერიოდი ხასიათდება უკიდურესად არასტაბილური პოლიტიკური სიტუაციით. პრეზიდენტი მუჰამედ დაუდი უშედეგოდ ცდილობდა რეფორმების გზით ქვეყნის მოდერნიზებას.
1978 წელს ქვეყანაში დაიწყო რევოლუცია. პრეზიდენტი მუჰამედ დაუდი საკუთარი ოჯახის წევრებთან ერთად ჩამოახრჩვეს. ხელისუფლებაში მოვიდა ავღანეთის სახალხო-დემოკრატიული კომუნისტური პარტია. 1978 წელს სსრკ-თან გაფორმდა ხელშეკრულება მეგობრობისა და თანამშრომლობის შესახებ. ქვეყანაში დაიწყო რეფორმები, რამაც გამოიწვია კონსერვატორული ისლამური ოპოზიციის წინააღმდეგობა. სამხედრო დაპირისპირების გაძლიერებას მოჰყვა საბჭოთა ჯარების მიერ ავღანეთის ოკუპაცია 1979-1989 წლებში. უკანასკნელ წლებში ქვეყანა სამოქალაქო ომის ასპარეზად იქცა. ხელისუფლება პერიოდულად სხვადასხვა დაჯგუფებების ხელშია.
ავღანეთის დემოკრატიული რესპუბლიკა და სამოქალაქო ომი
საბჭოთა ჯარების წინააღმდეგ თავდადებით იბრძოდნენ ავღანელი მოჯაჰიდები, რომლებსაც ფინანსური და შეიარაღების თვალსაზრისით, დახმარებას უწევდნენ აშშ, ჩინეთი და მსოფლიოს სხვა ქვეყნები. ავღანეთში გამოჩნდა სარაკეტო გადამტანი კომპლექსები – „სტინგერები“, რამაც დიდი დახმარება გაუწია ადგილობრივ მოჯაჰედებს. განუწყვეტელმა წინააღმდეგობამ საბჭოთა კავშირი აიძულა გამოეყვანა თავისი ჯარები ავღანეთიდან.
1986 წელს ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების გამო ბაბრაქ ქარმალი გადადგა თანამდებობიდან. ავღანეთის დემოკრატიული რესპუბლიკის რევოლუციური საბჭოს ახალი ლიდერი გახდა მუჰამედ ნაჯიბულა. იგი გახდა ქვეყნის ახალი პრეზიდენტიც. 1989 წელს საბჭოთა ჯარები გაიყვანეს ავღანეთიდან. ამის შემდეგ ნაჯიბულა კიდევ სამი წელი რჩება ხელისუფლებაში.
თალიბანის რეჟიმი
1989 წელს საბჭოთა ჯარების გასვლის შემდეგ სამოქალაქო ომი არ დასრულებულა, პირიქით, ახალი ძალით იფეთქა. 1998 წლიდან ქაბულს და ქვეყნის უდიდეს ნაწილს თალიბები აკონტროლებდნენ. ქვეყნის ჩრდილოეთში საველე ჯგუფების მეთაურებმა დააარსეს ე. წ. „ჩრდილოეთის ალიანსი“. 1992 წლის აპრილში ამბოხებულები შევიდნენ ქალაქ ქაბულში და ავღანეთის დემოკრატიულმა რესპუბლიკამ არსებობა შეწყვიტა. აჰმად შაჰ მასუდსა და გულბედინ ჰექმათიარს შორის ატეხილი ხელისუფლებისათის ბრძოლის დროს დედაქალაქი ქაბული გადაიწვა და დაინგრა. ავღანეთის კულტურულ ძეგლთა დიდი ნაწილი განადგურდა.
1996 წლისათვის მათ კონტროლს დაექვემდებარა ქვეყნის დიდი ნაწილი. ქაბულის აღების შემდეგ, სექტემბერში, მუჰამედ ნაჯიბულა იქნა დახვრეტილი, ხოლო ჩრდილოეთის ალიანსი განდევნილ იქნა ქვეყნის ცალკეულ ჩრდილოეთის პროვინციებში. თალიბების მმართველობა ხასიათდებოდა სხვა რელიგიების მიმართ შეუწყნარებლობით (მაგ: მიუხედავად მსოფლიო საზოგადოების მძლავრი პროტესტის, მათ შორის, თვით მუსლიმური ქვეყნების, თალიბებმა გაანადგურეს არქიტექტურის ძეგლები — ბამიანის ბუდები, რომლებიც წარმართულ კერპებად გამოაცხადეს) და სისასტიკით — (მაგ: ხელს აჭრიდნენ ქურდებს, ქალებს და გოგონებს ეკრძალებოდათ სწავლა, ასევე, ქუჩაში მამაკაცის თანხლების გარეშე ყოფნა და ა. შ).
1980-იანი წლების ბოლოს ავღანეთში გაიზარდა ნარკოტიკების წარმოება. 1999 წელს თალიბების მმართველობის დროს ოპიუმის რეკორდული მოსავალი — 4600 ტონა მიიღეს. 2000 წელს ძლიერი გვალვის გამო, მხოლოდ 3275 ტონა ოპიუმის ყაყაჩო შეაგროვეს. იმავე წელს მსოფლიო საზოგადოების ზეწოლის შედეგად, თავიანთ კონტროლირებად ტერიტორიაზე შეამცირეს ოპიუმის მოყვანა და შედეგად 2001 წელს ავღანეთში მოვიდა რეკორდულად მცირე რაოდენობის ოპიუმი, სულ 185 ტონა და ისიც, ოპიუმის დიდი ნაწილი იყო შეგროვილი ჩრდილოეთის ალიანსის კონტროლირებად ბადახშანის ტერიტორიაზე.
2001 წლის 11 სექტემბრის ტერაქტის შემდეგ, როდესაც ტერორისტებმა ააფეთქეს აშშ-ის „ტყუპი შენობები“, თალიბანურ ავღანეთს თავი შეაფარა საერთაშორისო ტერორისტმა უსამა ბინ ლადენმა. ეს გახდა აშშს ავღანეთში შეჭრის მიზეზი. ხოლო ზოგიერთი რუსი ჟურნალისტი ამტკიცებს, რომ ავღანეთში შეჭრის რეალური მიზეზი აშშ-ს 11 სექტემბრის მოვლენებამდე ჰქონდა ხელთ, რომელიც იმაში მდგომარეობდა, რომ თალიბებმა უარი განაცხადეს ტრანსავღანური ნავთობსადენის (თაპი. თურქმენეთი - ავღანეთი - პაკისტანი - ინდოეთი) გაყვანაზე.
2001 წლიდან დღემდე
2001 წელს ოპერაცია „შეუზღუდავი თავისუფლების“ ფარგლებში ავღანეთის ე. წ. „ჩრდილოეთის ალიანსის“ ოპოზიციურმა ძალებმა აშშ-სა და მისი მოკავშირეების სამხედრო მხარდაჭერით დაამხეს თალიბანის რეჟიმი. მაგრამ თალიბანი საბოლოოდ არ განადგურებულა. მათი ძირითადი ძალები ვაზირისტანის მთებში დაბანაკდნენ. სხვები გადავიდნენ პარტიზანულ ბრძოლაზე ავღანეთისა და პაკისტანის ტერიტორიებზე.
თალიბების განადგურების შემდეგ წარმოიქმნა თანამედროვე ავღანეთის რესპუბლიკა. 2001 წლის დეკემბერში ბონის კონფერენციაზე ავღანეთის პოლიტიკური მოღვაწე ჰამიდ ქარზაის დაევალა ავღანეთის გარდამავალი ადმინისტრაციის ფორმირება. 2001 წლის ბოლოს შეიქმნა ჰამიდ ქარზაის დროებითი მთავრობა. 2002 წელს ლოია ჯირგამ (უმაღლესი საბჭო, რომელშიც შედის ავღანეთის ყველა ხალხის, ტომის და დაჯგუფების ლიდერი), იგი აირჩია ქვეყნის დროებით პრეზიდენტად. 2004 წელს მიღებული იქნა ახალი კონსტიტუცია, ჩატარდა პირველი საპრეზიდენტო არჩევნები, რომელშიც გაიმარჯვა ჰამიდ ქარზაიმ. იგი აირჩიეს, აგრეთვე 2009 წელსაც მეორედ ქვეყნის პრეზიდენტად.
მიუხედავად ამისა, ქვეყანაში მაინც მიმდინარეობს სამოქალაქო ომი, ამჯერად, უკვე საერთაშორისო თანამეგობრობის ძალებთან ერთად (ISAF). ხელისუფლებამ ჯერჯერობით ვერ მოახერხა ქვეყნის სამხრეთ და აღმოსავლეთ ნაწილებში ადგილობრივ საველე მეთაურთა წინააღმდეგობების დაძლევა.
ეკონომიკა
ხანგრძლივმა ომებმა მთლიანად მოშალა ეკონომიკა, რომლის საფუძველი ტრადიციულად სოფლის მეურნეობა იყო. ამჟამად ქვეყანა საგარეო ფინანსური დახმარებებით არსებობს.
მემკვიდრეობა
220px|მინიატიურა|მარცხნივ|ჯამის მინარეთი მნიშვნელოვანი ძეგლებია: ბამიანის ბუდები (I - VIII სს.), სასახლე ბუსტაში (XI ს.), ჯამის მინარეთი (XII ს.), გაუხარშადის მავზოლეუმი ჰერათში (XV ს.). ომებმა გაანადგურა ქაბულისა და ყანდაარის ბევრი ისტორიული მონუმენტი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ავღანეთი კატეგორია:აზიის ქვეყნები კატეგორია:გაეროს წევრი სახელმწიფოები კატეგორია:ზღვაზე გასასვლელის არმქონე სახელმწიფოები
Nepotilla amoena
Nepotilla amoena — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
იბიპება
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 17 008 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 417.141 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 12 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
Lasioglossum bajaense
Lasioglossum bajaense — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1986 წელს.
სქოლიო
bajaense
ზარაგულა
ზარაგულა — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ცაგერის მუნიციპალიტეტში, ლუხვანოს თემში. მდებარეობს მდინარე ნამკაშურის (ცხენისწყლის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში, ცაგერის ქვაბულის დასავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 900 მეტრზე, ცაგერიდან დაშორებულია 5 კილომეტრით.
ისტორია
ზარაგულას ტერიტორიაზე აღმოჩენილია ანტიკური ხანის მცირე ნამოსახლარი, რომელიც უკავშირდება ელინისტურ ეპოქას.. სოფელში აღმოჩენილია ძვ. წ. IV საუკუნის კოლხური თეთრის განძი, რომელიც დაცულია ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში.
ზარაგულა წარმოადგენს კოპალიანების გვარის მიერ დაარსებულ სოფელს. მისი მოსახლეობის სრულ უმრავლესობას ისტორიულადაც სწორედ კოპალიანები წარმოადგენენ. საეკლესიო დასტარებში თუ სხვა შუა საუკუნეების წერილობით წყაროებში, აგრეთვე ზეპირსიტყვიერად მის დაარსებას უკავშირებენ კოპალიანების ზარაგულის შტოს მამათავარს კაცია კოპალიანს. მარცხნივ|მინი|300x300პქ|სოფელი ზარაგულა ზემო ლუხვანოს გზიდან. ზარაგულელი კოპალიანების თქმულების თანახმად, მათი საერთო წინაპარი, სახელად კაცია გურიიდან მოსულა. იგი გვარად კოპალეიშვილი იყო, მეორე ვერსიით კი კობალაძე, რომელიც გურიის მთავრების კარზე მსახურობდა. გარკვეული პერიოდის შემდეგ გაურკვეველი მიზეზების გამო კაციას აღარ დაედგომებოდა გურიელის კარზე და საკუთარ ოჯახთან ერთად გაიხიზნა იმერეთის სამეფოში, სადაც მან იმერეთს მეფის კარზე განაგრძო მოღვაწეობა. კაციას და მის შვილებს დიდი წვლილი შეუტანიათ ოსმალებთან ომში და გავერანებული იმერეთის სამეფოს აღდგენაში, რის გამოც იმერეთის მეფე ბაგრატ III-ს უბოძებია მამული ლეჩხუმში და დაუნიშნავს იგი გადაცემული ადგილმამულის მოურავად. ეს უნდა მომხდარიყო მაშინ, როდესაც ოდიშის სამთავრო ჯერ კიდევ არ მართავს ლეჩუხმს და იგი იმერეთის მეფის დომენია. კაცია დასახლებულა სოფელ ლუხვანოსთან ახლოს, სადაც დაუარსებია სოფელი ზარაგულა. სწორედ მისი სამი შვილი მიიჩნევა ზარაგულას ყველა მცხოვრების საერთო წინაპრად. გვარის დამფუძნებელი მამამთავრის პატივსაცემად ზარაგულას კოპალიანები ასევე იხენიებიან როგორც „კაციეისანები“.
ყველაზე სანდო ვერსიით სოფელი ზარაგულა დაარსებულია 1660 წელს (მეორე ვერსიით დაახლ. 1535 წელს). აქაური კოპალიანები მოურავის ტიტულს ატარებდნენ. ოდიშის სამთავროს ადმინისტრაციულ დაყოფაში არსებობდა საკოპალიანო — მცირე სამხედრო სამოურავო, რომელიც აერთანებდა ზარაგულას, ლუხვანოს და კიდევ 14 სოფელს. ზარაგულელი კოპალიანები წყალობას და მფარველობას იღებდნენ იმერეთის მეფისაგან, ამიტომ ისინი დადიანებს უპირისპირდებოდნენ. განსხვავებით ლუხვანოს კოპალიანებისაგან, რომლებიც მხარს ოდიშის მთავარს უჭერდნენ.
1936 წელს ლავრენტი ბერიას განკარგულებით სოფლიდან მოსახლეობის უმრავლესობა გადაასახლეს აფხაზეთში.
ღირსშესანიშნაობები
სოფელში მდებარეობს ანტიკური ნამოსახლარი (ძვ. წ. IV ს.); 1871 წელს აგებული მთავარანგელოზის სახელობის ეკლესიის ნანგრევები; კოპალიანთა საგვარეულო ეკლესიის საძირკვლისა და მოურავების სიმაგრის ნაშთები.
დემოგრაფია
დღეს სოფელი ზარაგულა თითქმის დაცლილია. მოუწესრიგებელი ინფრასტრუქტურის, სუბსიდიების არარსებობის და საარსებო რესურსების სიმწირის გამო იგი დეპოპულაციას განიცდის. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 42 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ცაგერის მუნიციპალიტეტის სოფლები
აფშო
აფშო — სოფელი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, მაღაროსკარის თემში, მდებარეობს მდინარე ფშავის არაგვის მარჯვენა მხარეზე, მდინარე კიშხევის შესართავის მახლობლად. ზღვის დონიდან 1400 მეტრზე, დუშეთიდან 45 კილომეტრში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბორცვანა
ბორცვანა — ნასოფლარი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (მღებრიანის თემი) არჯევანის მთის (თრიალეთის ქედი) ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთის ძირში, მდინარე თეძმის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1400 მეტრი გორიდან 28 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში არავინ ცხოვრობს.
სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
თეთრამიწა
თეთრამიწა — მრავალფენიანი გორანამოსახლარი მდინარე რიონის მარჯვენა ნაპირზე, ქალაქ ქუთაისში, ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ზვის დონიდან 297-298 მეტრზე. სახელი ეწოდა თეთრი კირქვებით აგებული გორის მიხედვით. თეთრამიწას ჩრდილოეთიდან ჩამოუდის მდინარე ოღასკურა.
არქეოლოგიური ნაშთები პირველად შემთხვევით აღმოჩნდა 1924 წელს (პ. ჭაბუკიანი). გათხრები მიმდინარეობდა 1964-1966 წლებში. თეთრამიწაზე ადამიანის არსებობის კვალი ჩანს მუსტიეს ეპოქაში. აღმოცენილია ამ დროის კაჟის იარაღი: სხვადასხვა ტიპის სახოკები, წვეტანები, დისკოსებრი ნუკლეუსები, ფოთლისებრი ფირფიტა-ანატკეცები და სხვა. თეთრამიწაზე აღმოჩენილი სხვადასხვა სამეურნეო დანიშნულების ქვის (კაჟი, ობსიდიანი, არგილიტი, ბაზალტი, ქვიშაქვა და ა. შ.) იარაღი ძირითადად ნეოლითის ხანისაა, თუმცა გვხვდება ენეოლით-ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის მასალაც. იარაღ-ხელსაწყოთა დიდი ნაწილი (ქვის თოხები, წალკატები, ხელსაფქვავები, მარცვლეულის სასრესები, ნამგლის პირის გასამართი მიკროიარაღები და სხვა) ადრინდელი სამიწათმოქმედო კულტურას განეკუთვნება. მრავალი იარაღი (ცულები, საჭრეთლები, სათლელები და სხვა); გვხვდება შუბისპირები, ისრისპირები და ქვის სამაჯურის ნაწილები. ცოტაა ობსიდიანისა და კერამიკის ნაწარმი. თეთრამიწაზე გადანაყარის აღმოჩენა მოწმობს, რომ ქვის იარაღს ადგილობრივ ამუშავებდნენ.