cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
კამანის ხოცვა-ჟლეტა
კამანი
კამანი — მცირე სოფელი, განლაგებული სოხუმის ჩრდილოეთით. სოფელი ძირითადად სვანებით იყო დასახლებული (ქართველების სუბეთნიკური ჯგუფი). აქ მდებარეობდა მართლმადიდებლური ეკლესია (წმინდა გიორგის სახელობის) და ქალთა მონასტერი, სადაც მონაზვნები ცხოვრობდნენ. 1993 წლის ივლისში აფხაზეთის რაზმებმა და მათმა თანამოაზრეებმა, ქართველთა წინააღმდეგ მოულოდნელი შეტევით, გაანადგურეს მთელი ჯარი. 5 ივლისს მათ დაიწყეს სოფელ ახალშენზე, გუმასა და შრომაზე შტურმი, ხოლო 9 ივლისს დარტყმა კამანზე განახორციელეს.
მოვლენები
კამანი საკმაოდ გამაგრებული სოფელი იყო ადგილობრივების მიერ. დანაყოფი რომელიც სოფელს იცავდა ადგილობრივი მოხალისეებისაგან შედგებოდა, რომლის მეთაური იყო ზაზა პაკელიანი. დანაყოფს ეხმარებოდა ბატალიონ ბაგრატიონის ოცეულიც. ბრძოლები კამანში 5 ივლისს დაიწყო და 9 ივლისს დასრულდა. სოფელს კონფედერატთა რაზმები და აფხაზი სეპარატისტები უტევდნენ ჯამში ხუთას მებრძოლზე მეტი. მიუხედავად სიმცირისა კამანის დაცვამ საკმაოდ მედგარი წინაამღდეგობა გაუწია მტერს და რომ არა მოწყვეტილი მდებარეობა ბრიგადის მთავარი ძალებისაგან მტერი მის აღებას გამოუსწორებელი ზარალის გარეშე ვერ მოახერხებდა. 9 ივლისის საღამოსთვის მტერმა სოფელი მთლიანად დაიკავა. ამის შემდეგ მალევე აფხაზებმა და მათმა თანამოაზრეებმა მოსახლეობის მასიური ხოცვა-ჟლეტა მოაწყეს. ორი დღის განმავლობაში ქალები, ბავშვები და მოხუცები იყვნენ ნაწვალები, გაუპატიურებულები და განადგურებულები. კამანის ტაძარი და ქალთა მონასტერი სისხლისღვრის ადგილი გახდა. მონაზვნები იყვნენ გაუპატიურებულები და ამის შემდეგ მოკლულნი ქრისტიანული მრევლის, მამა იური ანუას და ქალთა მონასტრის ზედამხედველის მამა ანდრეას წინაშე. მონაზვების წამების ყურების შემდეგ ქართველი სამღვდელოება დაიჭირეს და ეკლესიის გარეთ დაჩოქილები დაკითხეს. 200px|thumb|კამანის მონასტერი
აფხაზებისა და მათი მოკავშირეების მიერ ამ სტრატიგიული ოლქის აღების შემდეგ დაიწყო ფართომასშტაბიანი შეტევა სოხუმზე, რომელიც ამ დროისათვის უკვე ალყაშემორტყმული იყო.
სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის კონფლიქტი კატეგორია:საქართველოს ისტორია კატეგორია:მასობრივი მკვლელობა კატეგორია:გენოციდი
ანტონ ბრუკნერის კერძო უნივერსიტეტი
ანტონ ბრუკნერის კერძო უნივერსიტეტი მუსიკის, დრამისა და ცეკვისთვის (Anton Bruckner Privatuniversität für Musik, Schauspiel und Tanz) ან ბრუკნერის უნივერსიტეტი (Bruckneruni) - კერძო უნივერსიტეტი ავსტრიაში, ქალაქ ლინცში. მდებარეობს ქალაქის ძველ უბანში - ურფარში. 2004 წლამდე კონსერვატორია იყო, 2004 წელს კი სასწავლო პროგრამაში ცეკვა და დრამაც დაემატა და უნივერსიტეტად გადაკეთდა.
კატეგორია:ავსტრიის უნივერსიტეტები
ალგებრული ტოპოლოგია
ალგებრული ტოპოლოგია - მათემატიკის დარგი, ტოპოლოგიის ნაწილი, რომელიც ტოპოლოგიური სივრცეებს სწავლობს ალგებრის გამოყენებით. დარგის ამოცანაა ტოპოლოგიური სივრცეების კლასიფიცირება და აღწერა. მისი ზოგადი მეთოდია ტოპოლოგიური სივრცეებისთვის ინვარიანტული ალგებრული სტრუქტურების (ჯგუფი, რგოლი) შეთანადება.
ლიტერატურა
კატეგორია:მათემატიკა კატეგორია:ტოპოლოგია
ჯო კოკერი
ჯონ რობერტ ჯოზეფ „ჯო“ კოკერი (Joe Cocker), დ. 20 მაისი, 1944, შეფილდი, ინგლისი — გ. 22 დეკემბერი, 2014) — ბრიტანეთის იმპერიის ორდენოსანი ინგლისელი მომღერალი, რომელიც ბლუზის და როკის ჟანრებში მოღვაწეობდა. მის სავიზიტო ბარათად იქცა ხრინწიანი ბარიტონის ტიპის ვოკალი. კოკერი ცნობილია ბევრი ცნობილი ქავერ-ვერსიით, რომელთა შორის გამოირჩევა The Beatles-ის სიმღერების ინტერპრეტაციები. იგი ასევე გრემის ჯილდოს მფლობელია, — 1983 წლის სიმღერისათვის „Up Where We Belong“. როლინგ სტოუნის ყველა დროის საუკეთესო მომღერლების რეიტინგში მას №97 პოზიცია უკავია.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 20 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1944 კატეგორია:გარდაცვლილი 22 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2014 კატეგორია:ინგლისელი როკ-მომღერლები კატეგორია:A&M Records-ის შემსრულებლები კატეგორია:Island Records-ის შემსრულებლები კატეგორია:ინგლისელი პოპ-მომღერლები კატეგორია:ინგლისელი მსახიობები კატეგორია:ინგლისელი სოულ-მომღერლები კატეგორია:გრემის ჯილდოს მფლობელები კატეგორია:XX საუკუნის ინგლისელი მომღერლები კატეგორია:XXI საუკუნის ინგლისელი მომღერლები
ევგენიძე
კატეგორია:ქართული გვარები
Rhytidoponera mimica
Rhytidoponera mimica — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Rhytidoponera-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ectatomminae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ფედერალური ტერიტორია (ავსტრალია)
ფედერალური ტერიტორია (Australian Capital Territory, ACT) — ავსტრალიის ტერიტორიული ერთეული, ანკლავი ახალი სამხრეთ უელსის შტატის შიგნით. ტერიტორიას ეკუთვნის ქალაქი კანბერა, პატარა სასოფლო-სამეურნეო ზონა და ეროვნული პარკი ნამაჯი.
გეოგრაფია
ტერიტორიის 46 % უკავია ნამაჯის ეროვნულ პარკს. ტერიტორიის ყველაზე მაღალი წერტილია — ბიმბერის პიკი (1912 მეტრი).
ისტორია
ფედერალური მთავრობა ოფიციალურად გადავიდა მელბურნიდან კანბერაში მხოლოდ 1927 წლის 9 მაისს, როდესაც დამთავრდა პარლამენტის შენობის მშენებლობა. საწყის ეტაპზე განყოფილებებისა და დეპარტამენტების ნაწილი რჩებოდა მელბურნში, მაგრამ შემდეგ თანდათან გადავიდნენ ახალ დედაქალაქში.
სქოლიო
კატეგორია:ავსტრალიის შტატები და ტერიტორიები
NBA All-Star მატჩის MVP-ს ჯილდო
ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის NBA All-Star მატჩის ყველაზე ღირებული მოთამაშის (MVP) ჯილდო გადაეცემა ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციაში მოთამაშე წევრს, რომელიც NBA All-Star მატჩში საუკეთესოდ წარმოაჩენს თავს. ჯილდო 1953 წლიდან მოყოლებული გადაეცემა, რომელიც NBA-მ ოფიციალურად გადაწყვიტა ყოველ წელს გაეცა. ლიგამ ასევე გადაწყვიტა ძველი მატჩების MVP დაესახელებინა. ედ მაქლი და პოლ ერიზინი დასახელებული იქნენ 1951 და 1952 წლების გამარჯვებულად. ხმის მიცემა ხდება მედიის წევრების მიერ, რომელიც თამაშის დასრულების შემდეგ აძლევენ თავის არჩევანს ხმებს. მოთამაშე ყველაზე მეტი დაგროვილი ხმებით იღებს ჯილდოს. 1999 წელს არ იქნა თამაშის MVP დასახელებული, რადგან ლოკაუტის გამო სეზონი მოგვიანებით დაიწყო, ხოლო NBA All-Star მატჩი კი საერთოდ არ ჩატარდა იმ წელს.
ბობ პეტი და კობი ბრაიანტი არიან მხოლოდ ის 2 მოთამაშე, რომლებმაც ამ ჯილდოს მოპოვება 4-ჯერ შეძლეს. ოსკარ რობერტსონი, მაიკლ ჯორდანი და შაკილ ონილის მონაგარში კი ასეთი 3-3 ჯილდოა. ხოლო ბობ ქასი, იულიუს ირვინგის, ისაია თომასის, მეჯიკ ჯონსონის, კარლ მონროს, ალენ აივერსონის და ლებრონ ჯეიმზის ანგარიშზე ასეთი ჯილდო 2 რიცხვამდეა. ჯეიმზის პირველი ჯილდოს მოპოვება მოხდა 2006 წელს, რითაც ის გახდა ყველაზე ახალგაზრდა კალათბურთელი, რომელმაც მოახერხა MVP ჯილდოს მოპოვება ამ მატჩში 21 წლის ასაკში. ოთხ მატჩში გამარჯვებულის ვინაობა ორზე გაიყო: ელჯინ ბაილორი და პეტის შორის 1959 წელს, ჯონ სტოქტონსა და მელოუნს შორის 1993 წელს, ონილსა და ტიმ დანკანს შორის 2000 წელს და ბრაიანტის და ონილს შორის 2009 წელს. ონილი გახდა პირველი მოთამაშე, რომელმაც ჯილდოს მოპოვება ორჯერ გაყოფით შეძლო. ლოს-ანჯელეს ლეიკერსის წარმომადგენელს 11 ჯილდო აქვთ მოგებული, მაშინ როდესაც ბოსტონ სელტიქსის რიგებში ასეთი 8 ჯილდოს მფლობელია. დანკანი არის ერთადერთი გამარჯვებული, რომელიც აშშ ტერიტორიაზე არ დაიბადა. დანკანს აქვს ამერიკის მოქალაქეობა, თუმცა ის აღიარებულია საერთაშორისო მოთამაშედ NBA-ს მხრიდან. არცერთ გამარჯვებულს არ უვარჯიშია აშშ-ს ფარგლებს გარეთ. უკანასკნელი 2012 წლის გამარჯვებული კევინ დურანტია.
სქოლიო
კატეგორია:NBA-ს ჯილდოები
Steel Monkey
12" სინგლი (609 442)
სხვადასხვა გამოცემაში აგრეთვე შედიოდა დამატებითი სიმღერები Too Many Too და I'm Your Gun.
კატეგორია:ჯეთრო ტალის სიმღერები კატეგორია:1987 წლის სიმღერები კატეგორია:1987 წლის სინგლები
ასლან აბაშიძე (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი აბაშიძე, ასლან შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
გიორგეთი
გიორგეთი (ყოფ. ორჯონიკიძე) — სოფელი საქართველოში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: გუჯარეთი, ვერხვის მინდორი, ლაფნიანი, ფიჩხისბოგირი). მდებარეობს ალაზნის ვაკეზე, მდინარე კაბალის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 250 მეტრი, ლაგოდეხიდან 19 კილომეტრი. სოფელში განვითარებული იყო მეთამბაქოეობა, მემინდვრეობა, მევენახეობა, მესაქონლეობა.
1930-იან წლებში სოფელს დაერქვა ორჯონიკიძე. 1990 წელს დაუბრუნდა ძველ სახელი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 607 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
წირქოლი
წირქოლი — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში (კორინთის თემი). მდებარეობს ხარულის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ქსნის მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 920 მ, ახალგორიდან 6 კმ. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 179 კაცი. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
სქოლიო
კატეგორია:კორინთის თემის სოფლები
ნურბანუ სულთანი
აფიფე ნურბანუ სულთანი (დაბადებით. სესილია ვენერ-ბაფო; Afife Nûr-Banû Sultan, نور بانو سلطان; დაახლ. 1525 — 7 დეკემბერი, 1583) — ოსმალეთის სულთან  სელიმ II-ის ცოლი და  მურად III-ის დედა, ჰასეკი, პირველი ვალიდე-სულთანი „ქალთა სულთანატის“ პერიოდში.
წარმოშობა
წარმოშობით ვენეციის რესპუბლიკის ორი გავლენიანი საგვარეულოს წარმომადგენელი იყო. მისი სახელი იყო სესილია, ან ოლივია. მამამისი, როგორც ითვლება, იყო ნიკოლო ვენერი, ვენეციის კუთვნილი ბერძნული კუნძულის, პაროსის გუბერნატორი, ხოლო დედა ვიოლანტა ბაფო.
ხარჭა
1537 წელს კაპუდან-ფაშა ხაირ ალ-დინ ბარბაროსამ დაიპყრო კუნძული პაროსი. სწორედ ამ დროს 12 წლის სესილია ტყვედ ჩავარდა. შემდეგ გაყიდეს სულთნის ჰარამხანაში და გახდა შეჰზადე სელიმის ფავორიტი. კონიის სანჯაქ-ბეიდ დანიშვნის დროს სელიმმა საკუთარ ჰარამხანაში გაიყოლა სესილია, სადაც მან ჯერ გოგონა, ხოლო 1546 წელს შეჰზადე მურადი გააჩინა. სავარაუდოდ მისი და სელიმის შვილები არიან: შაჰი, ესმეჰანი და ფატმა.
ჰასეკი
სელიმის მიერ ტახტის დაკავების შემდეგ ნურბანუს მდგომარეობა გართულდა. მას მოუწია სულთნის ჰარამხანის ხელმძღვანელობა გავლენიანი მფარველებისა და დამკვიდრებული კავშირების გარეშე. მალე სელიმმა მამას მიბაძა და ნურბანუ კანონიერ ცოლად შეირთო, მაგრამ ისევე როგორც სულეიმანისა და ჰიურემის კანონიერ ქორწინებაზე, სელიმისა და ნურბანუს ქორწინებაზეც ოსმალური წყაროები არაფერს ამბობენ, ალბათ იმიტომ, რომ ეს ეწინააღმდეგებოდა მათ ტრადიციებს.
ვალიდე
1574 წელს, სელიმის გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე ადის ნურბანუსა და სელიმის 28 წლის შვილი მურადი. ნურბანუ გახდა ვალიდე-სულთანი. ისევე როგორც მამამისმა, სულთან მურადმაც ურთიერთობა დაიჭირა მხოლოდ ერთ ხარჭასთან – საფიესთან.
ნურბანუს შვილი ესმეჰანი ცოლად გააყოლეს დიდ ვეზირს მეჰმედ სოკოლუს, ქვეყანაში მეორე პირს, რამაც გაზარდა ვალიდეს გავლენა. პოლიტიკური საქმეების გადაწყვეტისას მურად III ეყრდნობოდა დედის გადაწყვეტილებებს, რომელიც გარდაცვალებამდე დიდი ავტორიტეტით სარგებლობდა. ითვლება, რომ ნურბანუს პოლიტიკა იყო პროვენეციური და აქედან გამომდინარე გენუის საწინააღმდეგო. საუბრობდნენ იმაზეც, რომ მან მოწამლა გენუის ელჩი. დაკრძალულია აია-სოფიაში მეუღლის გვერდით.
სქოლიო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1583 კატეგორია:ვალიდე-სულთნები კატეგორია:ოსმალეთის სულთნების მეუღლეები კატეგორია:ქალთა სულთანატი
ანესის ტბა
ანესის ტბა (Lac d'Annecy) — ტბა საფრანგეთში, ზემო სავოიაში, ზღვის დონიდან 447 მ სიმაღლეზე. საფრანგეთის ტბებს შორის ფართობით მე-2 ადგილზეა. სიგრძე დაახლოებით 15 კმ, სიგანე 3,2 კმ. ფართობი 27,59 კმ². უდიდესი სიღრმე 82 მ. ტბის ქვაბული წარმოიქმნა დაახლოებით 18 000 წლის წინ ალპების დიდი მყინვარების დნობის პერიოდში. იკვებება მძლავრი წყალქვეშა წყაროთი და მრავალრიცხოვანი მცირე ნაკადულებით, რომლებიც სათავეს იღებენ ტბის ირგვლივ მდებარე მთებიდან. აღმოსავლეთ სანაპიროს გასწვრივ შემოზღუდულია დე-ბორნის მთის მასივით (სიმაღლე 2351 მ). დასავლეთ მხარეზე ბოჟის მასივია, ხოლო ჩრდილოეთით ანესის მთები. ტბიდან გამოედინება მდინარე თიუ (სიგრძე 3,5 კმ).
ტბაში ერთადერთი ხელოვნური კუნძულია. მრავალფეროვანია ფაუნა. მდიდარია თევზით, მათ შორის მოიპოვება: კუმჟა, ლოქორია, ქაშაპი, წერი, კაპარჭინა, თაღლითა და სხვა. გამოირჩევა სუფთა წყლით. ტურიზმი. ტბის სანაპიროზე გაშენებულია ქალაქი ანესი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის ტბები
სამკერდე ჯვარი
სამკერდე ჯვარი — ყოველი მართლმადიდებელი ქრისტიანი უნდა ატარებდეს კისერზე დაკიდებულ სამკერდე ჯვარს, რომელსაც არასდროს არ უნდა იხსნიდეს (არც ძილის წინ, არც სააბაზანო ოთახში). ეს არის ნიშანი ქრისტიანობისა. ჯვარი უნდა იყოს ნაკურთხი მფლობელის სახელზე; ნაკურთხი ჯვარი მის მფლობელს ხილული და უხილავი მტრებისაგან იცავს. იგი შეიძლება დამზადებული იყოს ხისაგან (ბზა, კვიპაროზი, მუხა, ვაზი და სხვა); ლითონისაგან (ოქრო, ვერცხლი, სპილენძი, თითბერი, რკინა, ალუმინი და სხვა), აგრეთვე პლასტმასისაგან.
ჯვარი შეიძლება იყოს მაცხოვრის ჯვარცმის გამოსახულებით, შეიძლება იყოს სადა, მაგრამ თუ ჯვარი გამოსახულებიანია, იგი შესრულებული უნდა იყოს კანონიკურად, ხატწერის წესების დაცვით. (მაგალითად ფეხები გადაჯვარედინებული არ უნდა ჰქონდეს და სხვა). ამრიგად, კუსტარული წესით დამზადებული ჯვრის შეძენა გაუმართლებელია. დასაშვებია ძვირფასი და ნახევრადძვირფასი, აგრეთვე, ორნამენტებით გამშვენიერებული ჯვრის ტარებაც.
ნათლობის ჯვარი ქრისტიანისათვის განსაკუთრებულ სიწმინდეს წარმოადგენს, რომელსაც დიდი გაფრთხილება სჭირდება. ამიტომ მისი ყოველდღიური ტარება საფრთხილოა, გირჩევთ, რომ იგი შეინახოთ ოჯახში სიწმინდეებთან ერთად და გაიკეთოთ განსაკუთრებულ დღეებში: დიდ დღესასწაულებზე — საზეიმო განწყობილების გამოსახატავად, ან მწუხარებაში — ნუგეშისათვის. ჩვეულებრივ კი, ქრისტიანმა მის სახელზე ნაკურთხი სხვა ჯვარი უნდა ატაროს.
ჯვრის შეძენა შეიძლება ეკლესიაში; შეიძლება მისი ინდივიდუალური დამზადებაც მღვდლის ლოცვა-კურთხევით. სამკერდე ჯვარი უნდა ვატაროთ დაფარულად, ტანსაცმლის შიგნით, რაც სიმბოლოა იმისა, რომ ჩვენ ქრისტიანული სარწმუნოება გულში გვაქვს დამარხული. ჯვართან ერთად ქრისტიანმა შეიძლება ატაროს ნაკურთხი მედალიონიც მაცხოვრის, ღმრთისმშობლის ან სხვა წმიდანის გამოსახულებით. ჯვრის და მედალიონის სამკაულად ტარება გაუმართლებელია.
კატეგორია:ჯვრის სიმბოლოები
ფეი დანაუეი
ფეი დანაუეი (Faye Dunaway; 14 იანვარი, 1941, ფლორიდა) — ამერიკელი მსახიობი ქალი. სამჯერ იყო ნომინირებული ოსკარზე ქალის როლის საუკეთესო შესრულებისთვის და ერთხელ მიიღო ეს ჯილდო.
გაბრიელ სუნდუკიანი
გაბრიელ მკრტიჩის ძე სუნდუკიანი (Գաբրիել Սունդուկյան, დ. 11 ივლისი [ ძვ. სტ. 29 ივნისი], 1825, თბილისი — გ. 29 მარტი  [ძვ. სტ. 16 მარტი] , 1912, იქვე) — სომეხი მწერალი, დრამატურგი. კრიტიკული რეალიზმის ერთ-ერთი ფუძემდებელი სომხურ ლიტერატურაში.
ბიოგრაფია
დაიბადა ვაჭრის ოჯახში. 1838-1846 წლებში თბილისის სხვადასხვა პანსიონსა და გიმნაზიაში სწავლობდა. დაამთავრა პეტერბურგის უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტი (1850). სამსახური დაიწყო თბილისში, მეფისნაცვლის კანცელარიაში, შემდეგ მუშაობდა კავკასიის გზათა სამმართველოს სამეურნეო განყოფილების უფროსად და სამოქალაქო გენერლის ჩინს მიაღწია. სუნდუკიანი მხარში ამოუდგა თბილისის ამქრებს სოციალური უფლებებისათვის ბრძოლაში (1865), მონაწილეობდა ქალაქის საბჭოს მუშაობაშიც. ლიტერატურული საქმიანობა 60-იან წლებში დაიწყო. მისი მოღვაწეობა მჭიდროდაა დაკავშირებული სომხურ თეატრთან, რომლის ერთ-ერთი ორგანიზატორიც თვითონ იყო. სუნდუკიანის პირველი კომედია „საღამოს ცხვირი ხეირია“ დაიდგა 1863 წელს (გამოიცა 1866, ქართული თარგმანი 1911), „ხათაბალა“ — 1866 (გამოიცა 1881), „ოსკან პეტროვიჩი საიქიოში“ — 1866 (გამოიცა 1899, ქართული თარგმანი 1901, კრებული „ცხოვრების სარკე“), „კიდევ ერთი მსხვერპლი“ — 1870 (გამოიცა 1894), „პეპო“ — 1871, ქართულ სცენაზე — 1875 (გამოიცა 1876, ქართული თარგმანი 1876, გაზეთი „დროება“ №　2, ცალკე წიგნად 1880). სუნდუკიანი წერდა ძირითადად სომხური ენის თბილისურ დიალექტზე, რომელიც მრავლადშეიცავს ქართულ სიტყვებსა და გამოთქმებს, ფართოდ იყენებდა თბილისურ ფოლკლორს. ყოველივე ამან განაპირობა მისი ენის თავისებურება. სუნდუკიანის პიესები თარგმნილია მსოფლიოს ხალხთა მრავალ ენაზე. ქართულად თვითონ ავტორი თარგმნიდა. მისი სახელი მინიჭებული აქვს ერევნის დრამატულ თეატრს.
სქოლიო
კატეგორია:სომეხი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1825 კატეგორია:გარდაცვლილი 1912
Rhytidoponera mirabilis
Rhytidoponera mirabilis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Rhytidoponera-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ectatomminae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
დავით აწყურელი
დავით მერაბის ძე აწყურელი — (ნამდვილი გვარი გამყრელიძე; დ. 1863, აწყური, ახმეტის მუნიციპალიტეტი ― გ. 9 აპრილი, 1928, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მსახიობი.
ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სამასწავლებლო სასწავლებელი. 1883 წელს ჩაირიცხა თბილისის დრამატულ დასში. სხვადასხვა დროს მუშაობდა ქუთაისის, თელავის და ბაქოს ქართულ თეატრებში. მონაწილეობდა თბილისის მუშათა თეატრების სპექტაკლებში განასახიერა კომედიური როლები. კავკაველი პეტუა, აკოფა (ავქსენტი ცაგარლის „ციმბირელი", „ხანუმა"), ისაია (გაბრიელ სუნდუკიანის „ხათაბალა"), ჩინოვნიკი (ალექსანდრე ოსტროვსკის „ბედნიერი დღე"), რეპეტილოვი (ალექსანდრე  გრიბოედოვის „ვაი ჭკუისაგან"). დაწერა, გადმოაკეთა და თარგმნა 15-მდე პიესა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1863 კატეგორია:გარდაცვლილი 9 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1928 კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
თამარ გაბარაშვილი
თამარ ბორისის ასული გაბარაშვილი (დ. 22 ივლისი, 1937, თბილისი) — ქართველი ვიოლონჩელისტი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1981).
ბიოგრაფია
1954–1956 წლებში სწავლობდა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში ჩელოს სპეციალობაზე (  ალექსანდრე ჩიჯავაძის კლასი). 1962 დაამთავრა მოსკოვის კონსერვატორია (ჩელოს კლასი, პედაგოგი პროფესორი ს. კოზოლუპოვი), 1966 — ასპირანტურა (იქვე, პროფესორ  მსტისლავ როსტროპოვიჩის კლასი). 1966-იდან „მოსკონცერტის“ სოლისტია, 1986-იდან — თბილისის კონსერვატორიის პედაგოგი, 1987-იდან — სიმებიან საკრავთა კათედრის გამგე. რეპერტუარში აქვს    იოჰან სებასტიან ბახის,  ლუდვიგ ვან    ბეთჰოვენის, ფრანც იოზეფ ჰაიდნის, ლუიჯი ბოკერინის, ბენჯამინ ბრიტენის , დიმიტრი   შოსტაკოვიჩის ,  სერგეი   პროკოფიევის , ალფრედ შნიტკეს,  სულხან ცინცაძის,  სულხან ნასიძის ნაწარმოებები. მუსიკოს-შემსრულებელთა არაერთი საერთაშორისო ფესტივალისა (1962, ჰელსინკი, ოქროს მედალი) და კონკურსის (პაბლო კაზალსის სახელობის კონკურსი, ბუდაპეშტი, 1963, III პრემია; ჩაიკოვსკის სახელობის კონკურსი, მოსკოვი, 1966, IV პრემია) ლაურეატი, კონცერტებს მართავს ყოფილ სსრკ-ისა და საზღვარგარეთის სხვა ქვეყნებში (აშშ, კანადა, ფინეთი, ჩეხეთი, სლოვაკეთი, უნგრეთი და სხვა). მიღებული აქვს საქართველოს სახელმწიფო პრემია (1995).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ვიოლონჩელისტები კატეგორია:დაბადებული 22 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1937 კატეგორია:თბილისში დაბადებულები თამარ კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
მოლდოვის უკიდურესი წერტილები
აქ წარმოდგენილია მოლდოვის უკიდურესი წერტილები, რომლებიც ქვეყნის უკიდურესად ჩრდილოეთით, სამხრეთით, აღმოსავლეთით ან დასავლეთით არიან განთავსებული, ასევე აქ ნახავთ ქვეყნის უმაღლეს და ყველაზე დაბალ წერტილებს.
სქოლიო
კატეგორია:უკიდურესი წერტილები ქვეყნების მიხედვით კატეგორია:მოლდოვის გეოგრაფია
სახელმწიფო საზღვარი
მინი|300პქ|[[ჩინეთის დიდი კედელი, რომელზეც ამ სახელმწიფოს ჩრდილოეთ საზღვარი გადიოდა]] სახელმწიფო საზღვარი — სახელმწიფო ტერიტორიის ფარგლების განმსაზღვრელი ხაზი. განასხვავებენ სახმელეთო, წყლისა და საჰაერო სახელმწიფო საზღვარს. სახმელეთო და წყლის საზღვარი მეზობელ სახელმწიფოებს შორის დადგენილია ხელშეკრულების წესით დელიმიტაციისა და დემარკაციის გზით, სანაოსნო მდინარეებზე სახელმწიფო საზღვარი ჩვეულებრივ ფარვატერზე ან ტალვეგზე გადის, არასანაოსნო მდინარეებზე — მდინარის შუაგულში, მოსაზღვრე ტბებში კი — ან მის შუაგულში, ან იმ სწორ ხაზზე, რომელიც სახმელეთო საზღვრებს ტბის ნაპირებთან აერთიანებს. საზღვაო სახელმწიფო საზღვარი, რომელიც გამოყოფს ტერიტორიულ წყლებს ღია ზღვისაგან, საერთაშორისო სამართლის შესაბამისად, მონაპირე სახელმწიფოთა კანონმდებლობით განისაზღვრება. საჰაერო სივრცის საზღვრად ითვლება ვერტიკალური სიბრტყე, რომელიც სახმელეთო და წყლის სახელმწიფო საზღვარზე გადის.
საზღვრების რამდენიმენაირი კლასიფიკაცია არსებობს. ერთ–ერთი ყველაზე გავრცელებულია ბოგსის კლასიფიკაცია (Bogges, 1940), რომელიც სახმელეთო საზღვრებს ასე აჯგუფებს: ფიზიოგრაფიული, ანთროროპოგეოგრაფიული, გეომეტრიული და კომპლექსური.
სასაზღვრო დავები
რაოდენ კარგადაც არ უნდა იყოს დელიმიტირებული, დემარკირებული და დაცული საზღვარი, არ არსებობს სრული გარანტია, რომ არ წარმოიშობა სახელმწიფოთაშორისი დავა საზღვრების გამო.
გამოყოფენ ოთხი ტიპის სასაზღვრო დავას: პოზიციური, ტერიტორიული, ფუნქციური და საზღვარგადაღმა რესურსული დავა.
პატარა გორი
პატარა გორი — სოფელი საქართველოში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში (ბაისუბნის თემი), მდებარეობს ალაზნის ვაკეზე, მდინარე ბაისუბნისხევის (ალაზნის აუზი) ნაპირას. ზღვის დონიდან 310 მეტრი, ლაგოდეხიდან 14 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 436 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სალამინის ბრძოლა
მინი|300პქ|სალამინის ბრძოლის რომანტიკული გამოსახულება, [[ვილჰელმ ფონ კაულბახი.]] სალამინის ბრძოლა — საზღვაო ბრძოლა ბერძნებსა და სპარსელებს შორის, გაიმართა ძვ. წ. 480 წელს თერმოპილეს ბრძოლის შემდეგ.
ბრძოლის მიმდინარეობა
ათენში შეჭრილ ქსერქსე I-ს სარდალ თემისტოკლეს აზრით ბერძნები ვერ გაუმკლავდებოდნენ. უმჯობესი იყო ბრძოლის გამართვა არა ხმელეთზე, არამედ ზღვაზე.
ათენის მოსახლეობამ ყურად იღო სარდლის რჩევა და ქალაქი დატოვა. ქალები, ბავშვები და მოხუცები უხიფათო ადგილას გაიხიზნენ. ბრძოლისუნარიანმა მამაკაცებმა ხომალდებით მიაშურეს კუნძულ სალამინს. იქ, თემისტოკლეს ჩანაფიქრით, სპარელებთან გადამწყვეტი ბრძოლა უნდა მომხდარიყო. დამპყრობლებმა დაცარიელებული ათენი ძვ. წ. 480 წელს გაძარცვეს, დაანგრიეს და გადაწვეს. თემისტოკლეს სურდა მტერი სალამინის ვიწრო სრუტეში შეეტყუებინა. გამჭრიახმა მხედარმთავარმა ასეთ ჭკვიანურ ხერხს მიმართა: ქსერქსესთან გაგზავნა თავისი უერთგულესი პირი. მან სპარსელთა მეფეს აცნობა, რომ ვითომ ბერძნები სალამინიდან გაქცევას აპირებდნენ. თემისტოკლეს წარგზავნილმა ქსერქსეს ურჩია შეტევა დაუყოვნებლივ დაეწყო. თუ ბერძნები კუნძულს დატოვებდნენ, მაშინ ქსერქსეს სხვადასხვა მხარეს გაფანტული მოწინააღმდეგის დევნა მოუწევდა და ომი დიდხანს გაგრძელდებოდა. ქსერქსეს არც კი უფიქრია, რომ ატყუებდნენ. მან მეორე დღესვე თავისი ფლოტი სალამინის სრუტეში შეიყვანა. სპარსელების დიდმა და მაღალმა ხომალდებმა ვიწრო სრუტე თითქმის გაავსეს. ელინთა პატარა და დაბალი ხომალდები ტრიერები კი სწრაფად და თავისუფლად დაცურავდნენ. ისინი მახვილი ცხვირით ეჯახებოდნენ სპარსელთა  ხომალდებს და ლეწავდნენ.
დამარცხებილი ქსერქსე თავისი რაზმის მეომრებთან ერთად სამშობლოში დაბრუნდა.
ეკლიმეტრი
მის უმარტივეს სახეს წარმოადგენს სადგარზე სახსრულად მიმაგრებული შიმშა, რომლის ერთ ბოლოში დიამეტრითაა მიჭედებული (ნულიდან მარცხნივ და მარჯვნივ 90°-მდე) გრადუსებად დაყოფილი შვეულიანი ნახევარწრედი. ამავე დანიშნულებისათვის იყენებენ ლითონისაგან დამზადებულ ტესდორფისა და ბრანდისის ეკლიმეტრებს, რომელთაც აქვთ საჭვრეტი მილი. კვერთხებს, შენობების კონსტრუქციულ ელემენტთა დახრას ზომავენ ვიმერის უჭოგრო ეკლიმეტრით. ეკლიმეტრს ათავსებენ სამთო კომპასშიც, რომლითაც ზომავენ ქანის შრის დახრის კუთხეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:გეოდეზიური ხელსაწყოები
სპონგილასებრნი
სპონგილასებრნი — უხერხემლო ცხოველების ოჯახი ღრუბლების ტიპისა. ცხოვრობენ მტკნარ წყალში, ფსკერზე, მიმაგრებული არიან სუბსტრატზე. სპონგილასებრნი ფერად მწვანე, მოყვითალო ან მურაა. მათი ჩონჩხი შედგება კაჟოვანი ნემსებისაგან, რომლებიც ერთიმეორესთან შეერთებული არიან ორგანული ნივთიერებით — სპონგინით (აქედანაა ოჯახის სახელწოდებაც). სპონგილასებრნი გავრცელებული არიან მთელ მსოფლიოში. მრავლდებიან როგორც სქესობრივად, ისე დაკვირტით. ხალხურ მედიცინაში გამხმარ სპონგილასებრთა ფხვნილს რევმატიზმის სამკურნალოდ იყენებენ.
ლიტერატურა
კატეგორია:სპონგილასებრნი კატეგორია:ღრუბლები
მამე მადიორ ბოიე
მამე მადიორ ბოიე (Mame Madior Boye, დ. 7 დეკემბერი, 1940, სენ-ლუი, სენეგალი) — სენეგალელი პოლიტიკოსი, სენეგალის პრემიერ-მინისტრი 2001-2002 წლებში. სენეგალის პირველი ქალი პრემიერ-მინისტრი.
ბიოგრაფია
მამე მადიორ ბოიე დაიბადა 1940 წელს სენ-ლუიში, იურისტების ოჯახში. ისევე როგორც მისმა სამმა ძმამ, მამემაც მიიღო იურიდიული განათლება დაკარში და პარიზში. შემდეგ მუშაობდა სენეგალის იუსტიციის სამმართველოში, ეკავა პროკურორის მოადგილის, მოსამართლისა და რეგიონალური სასამართლოს პირველი ვიცე-პრეზიდენტის, ასევე სააპელაციო სასამართლოს პალატის პრეზიდენტის თანამდებობა. ბოიემ დააარსა სენეგალის იურისტთა ასოციაცია და იყო მისი პირველი პრეზიდენტი 1975-1990 წლებში. 1978-1998 წლებში ბოიეს ეკავა ქალი-იურისტების საერთაშორისო ფედერაციის ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობა. აბდუ დიუფის პრეზიდენტობის დროს ბოიეს არაერთხელ შესთავაზეს მაღალი თანამდებობები, მაგრამ იგი ყოველ ჯერზე უარს ამბობდა.
2000 წელს საპრეზიდენტო არჩევნებში აბდულაი ვადის გამარჯვებისთანავე დანიშნეს იუსტიციის მინისტრად. მალევე პრეზიდენტსა და პრემიერ-მინისტრს შორის კონფლიქტის შედეგად გადადგა პრემიერი. 2001 წლის 3 მარტს პრეზიდენტმა მის შემცვლელად დანიშნა მამე ბოიე. მისი დანიშვნიდან ორ თვეში უნდა გამართულიყო საპარლამენტო არჩევნები, მანამდე 30-ზე მეტმა ქალთა უპარტიო ორგანიზაციამ მოაწყო კამპანია, რომლის დროსაც მოითხოვდნენ მთავრობაში ქალების რაოდენობის გაზრდას, რაც შეიძლება გამხდარიყო იმ დროს უპარტიო ბოიეს დანიშვნის ერთ-ერთი მიზეზი.
2002 წლის 4 ნოემბერს ბოიეს მთავრობა დაიშალა და თავად ბოიე გადადგა თანამდებობიდან, რისი მიზეზიც უნდა გამხდარიყო ბოიეს განცხადება გემ „ჯულას“ ჩაძირვასთან დაკავშირებით, რომლის დროსაც დაიღუპა 1863 ადამიანი. აღნიშნულთან დაკავშირებით 2008 წელს ფრანგმა მოსამართლემ ბოიეს დაკავების ორდერი გასცა. სენეგალის მთავრობამ მის ექსტადიციაზე უარი განაცხადა. 2009 წელს პარიზის სააპელაციო სასამართლომ ბოიეს დაკავების ორდენი გააუქმა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 7 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1940 კატეგორია:სენეგალელი პოლიტიკოსი ქალები კატეგორია:სენეგალის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:ქალი პრემიერ-მინისტრები
ინაიშვილი
საკუთარი სახელი ინაიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებას:
კატეგორია:ქართული გვარები
მესხები
მესხები — ერთ-ერთი უძველესი ქართული ტომი, ისტორიული სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოს, მესხეთის მოსახლენი. თანამედროვე მესხებში დღევანდელი სამცხის ანუ ახალციხის, ადიგენისა და ასპინძის მუნიციპალიტეტების მოსახლეობას გულისხმობენ, ზოგიერთ შემთხვევაში აგრეთვე ჯავახებსაც. ოსმალეთს იმპერიის გავლენის ქვეშ მესხთა მნიშვნელოვანმა ნაწილმა ისლამი მიიღო და ისინი მუსლიმი „თურქი“ მესხების სახელით არიან ცნობილი.
ისტორია
მესხების წინაპრები ისტორიულ დოკუმენტებში პირველად ძვ. წ. XII საუკუნეში არიან მოხსენიებულნი, მუშქების სახელწოდებით. მათი განსახლების არეალი იმ პერიოდში აღმოსავლეთი ანატოლია, ევფრატის სათავეები იყო. მუშქების მესხებთან კავშირზე, სწორედ ტომის სახელწოდების მსგავსება მიუთითებს. მიჩნეულია რომ მუშქების სამეფოს დაცემის შემდეგ (ძვ. წ. 676) ამ ტომმა ჩრდილო-აღმოსავლეთისკენ გადმოინაცვლა და სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში დამკვიდრდა. ძვ. წ. VI საუკუნიდან ძველი ბერძნები, ანტიკური ავტორები, მათ მოსხების სახელწოდებით მოიხსენიებენ. ჰეკატეოს მილეტელის ცნობით ისინი კოლხები არიან. უფრო გვიან, ძვ. წ. V საუკუნეში, ისინი უკვე აქემენიანთა იმპერიის შემადგენლობაში, XIX სატრაპიაში შედიან. მოსხები მონაწილეობდნენ აქემენიანთა ლაშქრობებში საბერძნეთში. ჰეროდოტეს სიტყვებით, მათ, ტიბარენებთან ერთად, ამ ლაშქრობებში სარდლობდა სპარსი მხედართმთავარი არიომადოსი.
ვახუშტი ბაგრატიონი მესხებს ასე ახასიათებს:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველები კუთხეების მიხედვით კატეგორია:ეთნოგრაფია
პეტრე მირიანაშვილი
პეტრე მირიანაშვილი (დ. 1860 - გ. 1944) - ქართველი ლიტერატორი, პუბლიცისტი, მთარგმნელი-პოლიგლოტი, ლიბრეტისტი.
ბიოგრაფია
დაამთავრა ქუთაისის კლასიკური გიმნაზია (გიმნაზიის მეგობრებს შორის იყვნენ ნიკო მარი, ექვთიმე თაყაიშვილი, სილოვან ხუნდაძე, მიხეილ მღვდლიშვილი).
ისმენდა ლექციებს სანქტ-პეტერბურგის უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტზე. სწავლობდა პარიზში, სორბონის უნივერსიტეტში. 1886 წელს, საქართველოში დაბრუნების შემდეგ ასწავლიდა ფრანგულ ენას ქუთაისის კლასიკურ გიმნაზიაში, ქართულ ენას თბილისის სკოლებში, იყო ქართული ენის ცენზორი (1905 წელს მან ეს თანამდებობა საკუთარი ნებით დატოვა). 1905 წელს მას ნება დაერთო გამოეცა ქართულენოვანი გაზეთი "პატარა გაზეთი". იყო თბილისში არსებულ საეკლესიო მუზეუმის გამგეობის წევრი.
თარგმანები
თარგმნილი აქვს ქართულ ენაზე ჰომეროსის "ილიადა" და "ოდისეა", ესქილეს "მიჯაჭვული პრომეთე", ევრიპიდეს "მედეა", ვირგილიუსის "ენეიდა", ყურანი, გოეთეს "ფაუსტი". გამოცემული აქვს "ამირანის ლექსი", "ვეფხისტყაოსანი". იყო ზაქარია ფალიაშვილის "აბესალომ და ეთერის" ლიბრეტტოს ავტორი.
პ. მირიანაშვილი აქვეყნებდა სტატიებს "ივერიაში" "კლდიას" ფსევდონიმით.
ლიტერატურა
ზ. ჭიჭინაძე "ქართულს ენაზედ "ყურანის" თარგმნის ისტორია". სტატია გადმობეჭდილია საქართველოს ეროვნულ საპარლამენტო ბიბლიოთეკის გაზეთში "ქართული წიგნი". № 112, დეკემბერი. 2001 წ.
კატეგორია:დაბადებული 1860 კატეგორია:გარდაცვლილი 1944 კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები კატეგორია:ქართველი ლიტერატორები კატეგორია:ქართველი პუბლიცისტები კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები
სიესტა (მრავალმნიშვნელოვანი)
სიესტა შეიძლება აღნიშნავდეს:
გიორგი დვანაძე
განათლება გორის სამაზრო სასწავლებელში მიიღო. იყო გიორგი ერისთავის თეატრალური დასის ერთ-ერთი პირველი წევრი. ერისთავის თეატრში შეასრულა როლები: დავით სერაშიძე, აზნაური გვერდელაძე (ზ. ანტონოვის „მინდა კნეინა გავხდე“ და „ქმარი ხუთი ცოლისა“), მარტირუზა, ხარაზი ასანა (გიორგი ერისთავის „უჩინმაჩინის ქუდი“ და „თილისმის ხანი“). ეწეოდა ლიტერატურულ მოღვაწეობასაც, ჟურნალ „ცისკარში“ ბეჭდავდა ლექსებს (მის ლექსებზე სიმღერებსაც ქმნიდნენ), წერდა პიესებს (პიესა „სახლი კუკიაში“ დაიდგა 1852-1853 წლებში); ავტორია პოემისა „ყარაბაღელი ყაჩაღი ასლან ბეგი“ (გამოიცა 1878 წელს).
თეატრის დაშლის (1856) შემდეგ სოფელში მეურნეობას მოჰკიდა ხელი და პარალელურად მონაწილეობდა სცენისმოყვარეთა წარმოდგენებში. მოგვიანებით ადამიანის მკვლელობის ბრალდებით 10 წლის კატორღა და სამუდამოდ ციმბირში გადასხლება მიუსაჯეს. ციხეში ლექსად დაწერა ავტობიოგრაფია „სიყმაწვილიდან ჩემი ცხოვრება“. 1886 შეიწყალეს და გაათავისუფლეს, მაგრამ სამშობლოში დაბრუნებამდე გარდაიცვალა.
გუგარაცის ქედი
გუგარაცის ქედი — მცირე კავკასიონის ქედი მდებარეობს ჩრდილო-აღმოსავლეთ სომხეთში. წარმოადგენს მდინარეების დებედისა და აღსტევის წყალგამყოფს. გადაჭიმულია კოზმანისა და ვოსკეპარის ქედებიდან მწვერვალ სოუხბულაკამდე (2072 მ). სიგრძე — 35 კილომეტრი. უმაღლესი მწვერვალია შატინი (2244 მ.). ფერდობები ძალზედ დახრილი და ეროზირებულია. ქედი დაფარულია ტყით (უპირატესად წიფელი და მუხა) და მდელოებით. ჩრდილოეთის 1/3 თითქმის მთლიანად დაფარულია ტყით, დარჩენილი ნაწილი კი — ალპური მდელოა. აღმოსავლეთი ფერდობები გამოირჩევა ტბების სიმრავლით. ქედის არეალში მოიპოვება სამშენებლო მასალები, რკინის მადანი, ოქრო, სპილენძი, ვერცხლისწყალი და მოლიბდენი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სომხეთის ქედები
ძველი მაკედონელები
მინი|ძველი მაკედონელების საცხოვრებელი არეალი [[ფილიპე II მაკედონელი|ფილიპე II-ს დროს (ძვ.წ. 359–336).]] მაკედონელები (Μακεδόνες, მაკედონეს) — საბერძნეთის ნახევარკუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთში მცხოვრები ანტიკური ტომი. ალევიური ველების მიხედვით ისინი ცხოვრობდნენ მდინარეების ალიაკმონის და ვარდარის ქვედა წელის მიდამოებში. ეს ბერძნული წარმოშობის ტომი განვითარდა ჩრდილოეთის მიმართულებით და მან იქ მოსახლე ტომები ან შთანთქა ან განდევნა, მათ შორის ფრაკიელები და ილირიელებიც. მაკედონიის სამეფო ჩამოყალიბდა დაახლოებით ქრისტეშობამდე VIII საუკუნეში და მისი შექმნა უკავშირდება არგეადების დინასტიას.
დერბენტის კარიბჭე
დერბენტის კარიბჭე (Дербентская крепость) — კავკასიის კედლის აღმოსავლეთი ნაწილი — თავდაცვითი სისტემა, რომელიც იცავდა ამიერკავკასიისა და მცირე აზიის ხალხებს მომთაბარეების შემოსევებისგან ჩრდილოეთიდან, კავკასიონის მთების გვერდის ავლით, კასპიის ზღვის სანაპიროზე. დერბენტის ციხესიმაგრე მოიცავდა ქალაქის კედლებს, ციტადელს სახელად ნარინ-ყალას, საზღვაო კედლებს და მთის კედელს (დაგ-ბარი). შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.
ძველი მაკედონელები
საზოგადოება
მაკედონიურ საზოგადოებას მართავდა არისტოკრატიული ოჯახები, რომელთა სიმდიდრეს და პრესტიჟს წარმოადგენდა მათი ცხვრის ფარები, ცხენები და მსხვილფეხა პირუტყვი. მაკოდონიის წყობა მსგავსი იყო მისი მეზობელი ბერძნული ტომების: თესალიისა და თრაკიისა. თუმცა თესალიისგან განსხვავებით მაკედონიას მის დაარსებიდან რომის მიერ (ძვ. წ. 167 წელს) დაპყრობამდე მართავდა მონარქი. მონარქიის ტიპზე არსებობს განსხვავებული შეხედულებები, თუმცა ისტორიკოსების უმეტესობა მიიჩნევს რომ მეფეს განუსაზღვრელი ძალაუფლება ჰქონდა. მეფობის გადაცემა ხდებოდა მემკვიდრეობით მამაკაცებზე.
დერბენტის კარიბჭე
ეტიმოლოგია
სიტყვა „კარიბჭე“ შედიოდა ქალაქის სახელში მრავალი ხალხის ენებზე: ბერძენი ისტორიკოსები მას უწოდებდნენ ალბანურს (კავკასიის ალბანეთის მიხედვით) ან კასპიის კარიბჭეებს, არაბი ავტორები — მთავარ კარიბჭეს (ბაბ-ალ-აბვაბი), თურქები — რკინის (ტემირ კაპისი), ქართველები — მარინეს (ზღვის-კარი). ქალაქის თანამედროვე სახელწოდება „დერბენტი“ (დარბანდი) წერილობით წყაროებში VII საუკუნიდან ჩნდება და სპარსულად ნიშნავს „ჩაკეტილ კარიბჭეს“ (სიტყვასიტყვით „კარიბჭის კვანძი“: „დარ“ — კარიბჭე, „ბანდი“ — კავშირი, კვანძი.). არაბების დროიდან მოყოლებული, XIX საუკუნეში ჩრდილოეთ კედელს ეწოდებოდა „კიაფირსკაია“ („ურწმუნოების კედელი“), რადგან ის ხაზარებისკენაა მიმართული.
ძველი მაკედონელები
საზოგადოება
კულტურის საინტერესო ასპექტი იყო სიმპოსი, რომელიც ხასიათდებოდა რიტუალური განუზავებელი ღვინის დიდი რაოდენობით სმით და თავაშვებული მოლხენით. ასეთ დღესასწაულებებს ხშირად მოყვებოდა ჩხუბები და მკვლელობებიც კი. მაკედონური სიმპოსის მსგავსი ფორმა განსხვავდებოდა მერძნული კლასიკური სიმპოსისგან. სიმპოსის მსგავსად ნადირობაც წარმოადგენდა მაკედონური ელიტის ცხოვრების მნიშვნელოვან ნაწილს. ახალგაზრდა კაცს მხოლოდ მას შემდეგ შეეძლო სიმპოსსში მონაწილეობა როცა ის მოკლავდა თავის პირველ გარეულ ტახს. მაკედონელებს ჰქონდათ საკუთარი ათლეტური თამაშები, ძვ. წ. IV საუკუნეში არა სამეფო ოჯახის წარმომადგენელმა მაკედონელებმა მიიღეს მონაწილეობა ოლიმპიურ თამაშებში და გახდნენ გამარჯვებულები.
სქოლიო
კატეგორია:ძველი მაკედონელები
დერბენტის კარიბჭე
აღწერა
თავდაცვითი სისტემის ცენტრალურ ელემენტს წარმოადგენდა ნარინ-ყალას ციხესიმაგრე, 700 მ სიგრძით, ნაგები ზემო-სარმატული კირქვით და შიგადაშიგ ამოყორილი. არათანაბრად შემონახული კედლების სიმაღლე 6,5-დან 20 მ-მდეა, სისქე 3,5 მ-მდე, რის გამოც ჰოლშტეინის ელჩის, ადამ ოლეარიუსის ჩვენებით, „შეგიძლიათ მათზე ურმით იაროთ“. ეს ციხე ფაქტობრივად იყო მხოლოდ თავდაცვითი სისტემის ნაწილი, რომელიც ასევე მოიცავდა მძლავრ საფორტიფიკაციო ნაგებობას დაგ-ბარს (მთის კედელი), რომელიც აკონტროლებდა მთის ყველა გზას. იგი შედგებოდა კედლების, კოშკების, კარიბჭეებისა და მათი დამცავი დასახლებებისგან, რომლებიც მდებარეობდა სტრატეგიულად მნიშვნელოვან ადგილებში. დაგ-ბარი მიდიოდა მთებში 40 კმ სიმაღლეზე ტაბასარანამდე, თუმცა ადამ ოლეარიუსი ახსენებს 60 მილს (თითქმის 100 კმ-ს). დასავლეთიდან დერბენტის კედლები ესაზღვრება ნარინ-ყალას ციტადელს.
მიუხედავად მისი ასაკისა, ციხე საუკუნეების განმავლობაში მნიშვნელოვან თავდაცვით ფუნქციას ასრულებდა. ახალმა მფლობელებმა ის აღადგინეს და განაახლეს, რის გამოც დღეს, როგორც ხის წლიურ რგოლებში, ნაგებობის მიხედვით შესაძლებელია დერბენტის მთელი ისტორიის გაგება.
ისტორია
კასპიის კარიბჭის პირველი ხსენება ძვ.წ. VI საუკუნით თარიღდება. იგი მოჰყავს ცნობილი ძველ ბერძენ გეოგრაფ ჰეკატეოს მილეტელს (ძვ. წ. VI ს.). ამ ადგილებზე ჰეროდოტეც წერდა ძვ. წ. VIII საუკუნის ბოლოს - VII საუკუნის დასაწყისში სკვითების აზიაში ლაშქრობასთან დაკავშირებით, სადაც ისინი შეიჭრნენ „ზემო გზის გასწვრივ, ხელ-მარჯვნივ კავკასიონის მთები იყო“.
დღეისთვის ცნობილი ციხე აშენდა VI საუკუნეში (562 წლის შემდეგ) სპარსეთის მმართველის ხოსრო I ანუშირვანის („სულით უკვდავი“) ბრძანებით სასანიდების დინასტიიდან. მოვსეს კალანკატვაცი მოგვიანებით ჩიოდა, თუ რამდენად მძიმე იყო ადგილობრივი მოსახლეობისთვის კავკასიაში იმდროინდელი ყველაზე გრანდიოზული გამაგრების მშენებლობა. დერბენტის ციხემ გადაკეტა ვიწრო (3 კმ) გადასასვლელი ზღვასა და მთებს შორის, რის გამოც მეზობელი სახელმწიფოების ნებისმიერი შემოჭრა იწყებოდა ქალაქისა და ციხის აღების მცდელობებით.
735 წლიდან დერბენტი და ნარინ-ყალა გახდა არაბთა ხალიფატის სამხედრო-ადმინისტრაციული ცენტრი დაღესტანში, ასევე უდიდესი სავაჭრო პორტი და ისლამის გავრცელების ცენტრი ამ ქვეყანაში. XIV საუკუნეში დერბენტის ციხე წინააღმდეგობის გარეშე დაეცა თემურლენგის წინაშე, რომელიც ქვემო ჯულატთან ახლოს, ბრძოლაში ჩაება თოხთამიშთან.
1860 წელს დაღესტნის ოლქის ჩამოყალიბების შემდეგ, ადმინისტრაციული ცენტრი გადავიდა თემირხანშურაში (ახლანდელი ქალაქი ბუინაქსკი), რის შემდეგაც დერბენტმა დაკარგა სამხედრო მნიშვნელობა და ციხე ამოიღეს სამხედრო დეპარტამენტის ობიექტების სიიდან 1867 წელს. კოშკები თანდათან ძველდებოდა, იშლებოდა და ადგილობრივმა მოსახლეობამ საცხოვრებლის ასაშენებლად გამოიყენა. 1870 წელს გენერალმა კომაროვმა ბრძანა დანგრეულიყო თითქმის ნახევარკილომეტრიანი მონაკვეთი, რამაც ხელი შეუწყო კომუნიკაციას ციხესა და ქალაქის იმ ნაწილს შორის, რომელიც გაიზარდა სამხრეთ კედლის მიღმა.
სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები რუსეთში კატეგორია:XVI საუკუნეში დაარსებულები კატეგორია:დაღესტნის ისტორია კატეგორია:რუსეთის კარიბჭეები კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტები ანბანის მიხედვით
Rhytidoponera nexa
Rhytidoponera nexa — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Rhytidoponera-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ectatomminae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ვენის აუზი
მინი|ვენის აუზი ვენის აუზი (Wiener Becken; Viedenská kotlina, Vídeňská pánev) — დანალექი აუზი ალპებისა და კარპატების მთებსა და შუა დუნაის დაბლობს შორის. ტერიტორიის 80%-ზე მეტი მოქცეულია ქვემო ავსტრიაში, დანარჩენი — ქალაქ ვენაში, ჩეხეთსა და სლოვაკეთშია. თითისტარის ფორმისაა. სიგრძე 50 კმ, სიგანე 200 კმ. ვენის აუზის (რომელიც ალპების ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეს კარპატებისაგან ჰყოფს) ტექტონიკური დეპრესიის ჩამოყალიბება შუა მიოცენში დაიწყო, რომელიც შემდეგ განმეორებით დაწყდა ქვაბულს და გარს შემოერტყა ნასხლეტების სახით. ავსტრიის ფარგლებში მდიდარი პროდუქტიული სასოფლო-სამეურნეო მიწებია.
წარმოადგენს დანალექი ფენების ერთობლიობას, რომელიც იმსება ნეოგენური პერიოდიდან. დამახასიათებელია ხშირი მიწისძვრები. ძლიერი მიწისძვრა მოხდა 1590 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:ავსტრიის გეოგრაფია კატეგორია:სლოვაკეთის გეოგრაფია კატეგორია:ჩეხეთის გეოგრაფია
სეიდ აზიმ შირვანი
სეიდ აზიმ შირვანი (Seyid Əzim Şirvani; დ. 9 ივლისი, 1835 წელი, შამახი, აზერბაიჯანი — გ. 1 ივნისი, 1888 წელი, შამახი, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი პოეტი და განმანათლებელი. მან პირველადი რელიგიური განათლება ერაყში მიიღო. სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ მან უარი თქვა სასულიერო ცხოვრებაზე და გახსნა კერძო სკოლა.
სეიდ აზიმ შირვანი აგრძელებდა ფუზულის ტრადიციებს თავის სასიყვარულო-ლირიკულ ლექსებში. თავის სატირულ ლექსებსა და იგავ-არაკებში სეიდ აზიმ შირვანი დასცინოდა მღვდელმსახურებას, ეწინააღმდეგებოდა ჩამორჩენილობასა და უმეცრებას, მოუწოდებდა განმანათლებლობისა და კულტურისკენ. თანამედროვე პოეტები მას თავის მასწავლებლად მიიჩნევენ.
განათლება და სწავლება
სეიდ აზიმ შირვანი დაიბადა შამახში, სასულიერო პირის ოჯახში. მან მამა ადრე დაკარგა და მასზე ზრუნვა ბაბუამ დაიწყო. სწავლის დასასრულებლად გაგზავნეს ბაღდადსა და ეგვიპტეში, სადაც მიიღო ახუნდის სულიერი წოდება.
შამახიში დაბრუნების შემდეგ სეიდ აზიმ შირვანი დაინტერესდა საერო მეცნიერებებით, განათლების პრობლემებით და ისწავლა რუსული ენა. ის დაინტერესებული იყო ევროპული და რუსული ლიტერატურით, გაეცნო პუშკინის, ნეკრასოვის და სხვა ცნობილი პოეტების შემოქმედებას.
ერის წინსვლაზე, მის სულიერ ემანსიპაციაზე ზრუნვით, სეიდ აზიმმა გახსნა რუსულ-აზერბაიჯანული სკოლა, სადაც ყურადღება დაეთმო საერო მეცნიერებათა შესწავლას, ასევე აზერბაიჯანულ და რუსულ ენებს. ის თავის მოსწავლეებს ყურანისა და შარიათის წესების ნაცვლად უკითხავდა აზერბაიჯანელი პოეტების ლექსებს და ისეთი პოეტების ნაწარმოებების თარგმანს, როგორებიცაა საადი, ჰაფიზი და ხაიამი. დროთა განმავლობაში მისმა ინტერესმა სოციალური პრობლემებისა და სამეცნიერო ცოდნისადმი შეცვალა მისი დამოკიდებულება რელიგიის მსახურების მიმართ. ის სიზმარმა შთააგონა იგი მიეძღვნა თავი ერის შემოქმედების. განმანათლებლობის, მეცნიერებისა და ცოდნის პროპაგანდისთვის. შირვანი პოლიტიკურად არასაიმედო პიროვნებად მოიხსენიებოდა და მალევე გაათავისუფლეს მასწავლებლობიდან.
შემოქმედება
უანგარო სიყვარული, შეხვედრაზე ოცნება, შეყვარებულის მწველი მოწყენილობა, ბედზე ჩივილი შირვანის ღაზალების თემაა. მაგრამ თავისი დიდი წინაპრების, განსაკუთრებით ფუზილის ტრადიციების გათვალისწინებით, პოეტმა განადიდა არა ღვთაებრივი, არამედ ნამდვილი სიყვარული.
შირვანმა მოუწოდა კავკასიელ მუსლიმებს მიეღოთ ცოდნა საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა შესახებ, უარი ეთქვათ ცრურწმენასა და ფანატიზმზე, გაჰყოლოდნენ პროგრესისა და კულტურული აღორძინების გზას (პოემა „მიმართვა კავკასიელ მუსლიმებს“). მან 1880 წელს მოსკოვში პუშკინის ძეგლის გახსნის ცერემონიალთან დაკავშირებით, დაწერა ლექსი, სადაც მან ისაუბრა რუსი პოეტის პოეტური მემკვიდრეობის დიდ მნიშვნელობაზე აღმოსავლეთისა და მთელი მსოფლიოს ხალხებისთვის.
სატირა მნიშვნელოვან ადგილს იკავებს შირვანის ლიტერატურულ მემკვიდრეობაში, რომელიც პოეტის შემოქმედებით მე-19 საუკუნის მეორე ნახევარში აზერბაიჯანულ ლიტერატურაში წამყვან სფეროდ იქცა. სეიდ აზიმმა გააერთიანა ახუნდოვის დემოკრატიული ხელისუფლების საუკეთესო თვისებები, ფუზულისა და ვაგიფის ლირიკა, ზაქირის სატირა და მიჰყვა მათ ტრადიციებს.
სეიდ აზიმის პოეზია გამოირჩევა თემებისა და ჟანრების მრავალფეროვნებით. შირვანის სატირულმა პოეზიამ გზა გაუხსნა ამ ჟანრის მომავალ განვითარებას, რამაც დანერგვა პოვა მ.ა.საბირის შემოქმედებაში მე-20 საუკუნის დასაწყისში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 9 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1835 კატეგორია:გარდაცვლილი 1888 კატეგორია:გარდაცვლილი 1 ივნისი კატეგორია:აზერბაიჯანელი მწერლები კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოეტები
რიკ რიორდანი
რიჩარდ რასელ რიორდანი უმცროსი (Richard Russell Riordan, Jr; დ. 5 ივნისი, 1964) ― ამერიკელი ავტორი. ყველაზე მეტად ცნობილია რომანების სერიით „პერსი ჯექსონი და ოლიმპოელები“. რიორდანის წიგნები 42 ენაზეა თარგმნილი და აშშ-ში 30 მილიონ ეგზემპლარზე მეტია გაყიდული. სერიის პირველი ორი წიგნის შესახებ 20th Century Fox-მა ამავე სახელწოდების ფილმები გადაიღო. რომანების გარდა წერს გრაფიკულ რომანებსა და მოთხრობებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიკ რიორდანი კატეგორია:ამერიკელი ფენტეზი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი რომანისტები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი რომანისტები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი რომანისტები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მწერლები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მწერლები
თემურ ჯავახიშვილი
თემურ ჯავახიშვილი, თემო ჯავახი (დ. 16 თებერვალი, 1951, თბილისი) — ქართველი მსახიობი და მხატვარი.
ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის ქსოვილების მხატვრული გაფორმების ფაკულტეტი 1976 წელს, ხოლო კინოს სტუდია „ქართულ ფილმთან“ არსებული სამსახიობო სტუდია 1974 წელს.
1995 წლამდე მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო მარიონეტების თეატრში. 1976 წლიდან მონაწილეობდა გამოფენებში, მათ შორისაა: სეგ (1976); საფოსტო ხელოვნების გამოფენა — იტალია (1994), პორტუგალია (1995); თურქეთი (1995); ფიროსმანის კლუბი და „ძველი გალერეა“ (თბილისი, 1997); ზაარბრიუკენი (1998); 3 გამოფენა, „ძველი გალერეა“ (თბილისი, 1999); 2000 წელს — „N-გალერეა“ (თბილისი), გიუმრი (სომხეთი), სოჭი (რუსეთი); ორი გამოფენა რუსეთში (2001); 2002 წელს — კალინინგრადი და ეკატერინბურგი (რუსეთი), საბერძნეთი, საფრანგეთი; ვიზუალური ხელოვნების ინტერნაციონალური ფორუმები (ქარვასლა, „აპენდიქსი“, „კავკასიის ხელოვნება“, თბილისი, 2004); ჯგუფური გამოფენა იტალიაში (2005). პერსონალური გამოფენები: „One man Exhibition“ (სან-დიეგო, 1989); ვიდეო შოუ (თბილისი, 1994); „აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ“ (თბილისი, 1999); „სხვადასხვა“ (თბილისი, 2000). არის პერფორმანსების პროდიუსერი და შემსრულებელი; მარიონეტების თეატრის თანადამფუძნებელი (1981); ავტორი კრებულისა „ექსპერიმენტული პოეზია“ (1993).
საქართველოს თეატრალური საზოგადოების წევრი (1981 წლიდან) და საქართველოს მხატვართა კავშირის წევრი (1976 წლიდან).
შემოქმედება
თემო ჯავახი არის ერთ-ერთი პირველი უფროსი თაობის, კერძოდ ე.წ. 80-იანელების წარმომადგენელი, რომელიც ნონკორფომისტულ, ექსპერიმენტულ ხელოვნებას ავითარებდა. ჯავახის სახელოვნებო პრაქტიკები მოიცავს ვიდეო-არტს, კონცეპტუალურ ინსტალაციას, ნახატ ობიექტს, კონკრეტულ პოეზიას, ფერწერასა და ინსტალაციას. ხელოვანის მედიუმები მასალის ექსპერიმენტთან ერთად ყოველთვის კონცეპტუალურ შრეებს აერთიანებს და ამდენად წარმოგვიდგენს ხელოვანს, როგორც მოაზროვნეს, დამკვირვებელსა და გარემოს კრიტიკულად შემფასებელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 16 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1951 კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:ქართველი მხატვრები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის კურსდამთავრებულები
მაგასი
ქალაქი 1995 წელს რესპუბლიკის იმჟამინდელი პრეზიდენტის რუსლან აუშევის ინიციატივით დაარსდა როგორც ინგუშეთის მომავალი დედაქალაქი. სახელწოდება შეირჩა ალანიის შუა საუკუნეების ცენტრის მიხედვით, რომელიც, ერთი ვერსიით, თანამედროვე ინგუშეთის ტერიტორიაზე მდებარეობდა. 2002 წლის დეკემბრისთვის მაგასის ახალაშენებულ მდიდრულ შენობებში ნაზრანიდან გადაინაცვლა პრეზიდენტისა და მთავრობის რეზიდენციებმა. ქალაქს ემსახურება რკინიგზის სადგური და აეროპორტი; აქვე გადის ფედერალური მნიშვნელობის ავტომაგისტრალი „კავკასია“.
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ კავკასიის ქალაქები კატეგორია:ინგუშეთის ქალაქები
აია (მითოლოგია)
აია (Αιαία) ან ეა — მითოლოგიური კუნძული, რომელიც, როგორც ამბობენ, იყო ქალღმერთი-ჯადოქრის ცირცეს სამფლობელო. ჰომეროსის „ოდისეაში“ ოდისევსი ალკინოოსს უყვება, რომ სახლისკენ, ითაკაში გამგზავრებისას გზად აქ დარჩა ერთი წლის განმავლობაში. ის ამბობს, რომ ვერ შეძლო ამ კუნძულზე ყოფნის აუცილებლობას შეწინააღმდეგებოდა, უფრო არა იმდენად ცირცეს, რამდენადაც იმის გამო, რომ კუნძულის დატოვების აუცილებლობაზე რომ ვერ ეთქვა უარი. თანამედროვე ბერძენი სწავლული, იოანნის კარკიდისი თვლის, რომ რეალისტური იდენტიფიკაციის ნებისმიერი მცდელობა უშედეგოა, ამტკიცებს რა, რომ ჰომეროსმა ბუნდოვნად მოათავსა აიაია მისი მსოფლიოს სადღაც აღმოსავლეთ ნაწილში, ალბათ, კოლხეთის მახლობლად, რამდენადაც ცირცე იყო კოლხეთის მეფის, აიეტის და, და რადგან, მათ მამიდას, ეოსს იქ ჰქონდა საკუთარი სასახლე.
ჰომეროსის „ოდისეაში“ წარმოდგენილი გარკვეულწილად არათანმიმდევრული გეოგრაფია ხშირად მიიჩნევა უფრო როგორც მითოლოგიური, ვიდრე ლიტერატურული, მაგრამ ალექსანდრიელი სწავლულის და პოეტის, აპოლონიოს როდოსელის გეოგრაფია უფრო სპეციფიკურია. მის ეპიკურ პოემაში „არგონავტიკა“ ის კუნძულს ალოკალიზებს სადღაც სამხრეთ ეთალიაში (Aethalia) (ელბა), ტირენიის ზღვის სანაპიროს თვალთახედვის არეალში (იტალიის დასავლეთ სანაპირო.). ამავე პოემაში, იაზონის და მისი მხლებლების გამასპინძლების შემდეგ, აიეტი თავის შვილიშვილებს კოლხეთსა და აიაიას შორის უსაზღვრო მანძილის შესახებ ესაუბრება:
მოგვიანებით აიაია, კლასიკური რომაელი მწერლების მიერ, იდენტიფიცირებულ იქნა მთა ცირცეოსთან (ლატინას პროვინცია, სან ფელიჩე ცირცეო, ლაციო, იტალია), იტალიის დასავლეთ სანაპიროზე, რომის სამხრეთით, დაახლოებით 100 კილომეტრში მდებარე, რომელიც, ალბათ გამოიყურებოდა როგორც კუნძული ჭაობების და ზღვის გამო, გარსშემორტყმული მის ჩამოყალიბებამდე, და რომელიც პატარა ნახევარკუნძულს წარმოადგენს. ეს უკვე იყო ნახევარკუნძული დიონისე ჰალიკარნასელის მიხედვით. თუმცა, შესაძლოა, ეს იყო ასევე კუნძული. ჰომეროსის პერიოდში წარმოადგენდა, გრძელ ლიდოს ან ქვიშიან ნახევარკუნძულს, რომელიც ზოგადი გეოლოგიური პროცესის მიმდინარეობისას თანდათან შეუერთდა მატერიკს. არქეოლოგები ერთ გამოქვაბულს ან გროტს აიდენტიფიცირებდნენ კონცხთან, როგორც "Grotta della Maga Circe", ცირცეს გამოქვაბული. მეორე ადგილი იქნა ნაპოვნი ახლომდებარე კუნძულ პონცაზე. ითვლება, რომ ცირცეს ჰქონდა საკუთარი ზაფხულის სახლი ცირცეს მთაზე და საკუთარი ზამთრის სახლი პონცაზე, რომელიც, ალბათ, არის კუნძული აიაია.
აიაიას დატოვებამდე, ოდისევსმა ცირცესგან მიიღო ინსტრუქტაჟი თუ როგორ უნდა გადაელახა ოკეანე და ჩრდილოეთის ქარის დახმარებით მიეღწია მიწისქვეშა სამყაროს:
სხვა ჰიპოტეთური ადგილმდებარეობა
რობერტ გრეივზი („ბერძნული მითები“) აიაიას აიდენტიფიცირებს კუნძულ ლოშინთან, მდებარეს ისტრის ნახევარკუნძულის მახლობლად, ადრიატიკის ზღვის ჩრდილოეთით.
ტიმ სევერინი („ულისეს მოგზაურობა“) აიაიას აიდენტიფიცირებს კუნძულ პაკსოსთან, მდებარეს იონიის ზღვაში, საბერძნეთის სანაპიროს სიახლოვეს, ყველაზე პატარა იონიის შვიდი მთავარი კუნძულიდან.
გედლ ლომენი („ზღვა ბერძნულ წარმოსახვაში“) აიაიას აიდენტიფიცირებს კუნძულ კვიპროსთან, მდებარეს ხმელთაშუაზღვის აღმოსავლეთით.
აიაია ლიტერატურაში
რიჩარდ ოლდინგტონის რომანში „ყველა ადამიანი მტერია“ (1933), აიაია კუნძულია, „თორმეტი საათის სავალი ნეაპოლიდან“ (აშკარად მითიური), სადაც გვხვდებიან მისი გმირები, და მათ შორის სიყვარული ღვივდება.
ჯონ ბენვილის 1993 წლის რომანში „მოჩვენებები“, გემმა კატასტროფა განიცადა, შეეჯახა რა უსახელო კუნძულს; ერთი პერსონაჟი, სოფია, ვარაუდობს, რომ ეს აიაიაა; მეორე ეუბნება: „დიახ ... დიახ, აიაიაა: შენ იგრძნობ თავს როგორც საკუთარ სახლში, უეჭველი“, მიუთითებს რა სოფიას ცირცეულ ბუნებას.
კოლხეთში  აიას (Αἶα) მეფის, აიეტის დის, ცირცეს და მისი ასულის, მედეას ეპითეტი იყო „აიაიაელი“ (Αἰαίη).
ცირცეს შვილმა, ტელეგონუსმა ასევე მიიღო ეს ეპითეტი. ეს იყო ასევე კალიფსოს სახელი, რომელიც, როგორც თვლიდნენ, დასახლდა პატარა კუნძულზე სახელით აიაია, იტალიის და სიცილიის სრუტეებს შორის.
სქოლიო
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგიის გეოგრაფია კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია კატეგორია:კოლხეთის სამეფო
ეკლიპტიკა
მინი|ეკლიპტიკა ეკლიპტიკა ((linea) ecliptica < ἔκλειψις) — ცის სფეროს დიდი წრეწირი, რომელზეც ცის სფეროს ზედაპირთან იკვეთება ეკლიპტიკის სიბრტყე (დედამიწა-მთვარის სისტემის მასათა ცენტრზე. ამ უკანასკნელის სიჩქარის ვექტორსა და მზის ცენტრზე გამავალი სიბრტყე). მზის ცენტრი ცის სფეროზე ხილული მოძრაობისას, რაც განპირობებულია დედამიწის (მთვარესთან ერთად) ორბიტული მოძრაობით მზის გარშემო, ეკლიპტიკა მიჰყვება. ამიტომ ხშირად ეკლიპტიკას განსაზღვრავენ, როგორც ცის სფეროს დიდ წრეწირს, რომელზეც მიმდინარეობს მზის ხილული წლიური მოძრაობა ვარსკვლავებს შორის. ეკლიპტიკის სიბრტყე ცის ეკვატორის სიბრტყესთან ადგენს 23°27' კუთხეს. სახელწოდება ეკლიპტიკა წარმოდგება უძველეს დროშივე ცნობილი ფაქტიდან, რომ მზისა და მთვარის დაბნელებანი მხოლოდ მაშინ ხდება, როცა მთვარე ეკლიპტიკის სიბრტყის მახლობლადაა.
ლიტერატურა
კატეგორია:მზის სისტემა