cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
დიმიტარ ბერბატოვი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1981 კატეგორია:დაბადებული 30 იანვარი კატეგორია:ბულგარელი ფეხბურთელები კატეგორია:ბულგარეთის ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:მანჩესტერ იუნაიტედის ფეხბურთელები კატეგორია:სოფიის ცსკა-ს ფეხბურთელები კატეგორია:ბაიერ 04 ლევერკუზენის ფეხბურთელები კატეგორია:ტოტენჰემ ჰოტსპურის ფეხბურთელები კატეგორია:ფულემის ფეხბურთელები კატეგორია:მონაკოს ფეხბურთელები კატეგორია:სალონიკის პაოკის ფეხბურთელები კატეგორია:ბულგარეთის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები კატეგორია:საბერძნეთის სუპერლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:2004 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
ემილიანო საპატა
thumb|250px|გენერალი ემილიანო ზაპატა. ემილიანო საპატა სალასარი (Emiliano Zapata Salazar, დ. 8 აგვისტო, 1879 — გ. 10 აპრილი, 1919) — წამყვანი ფიგურა მექსიკის რევოლუციაში დიქტატორ პორფირიო დიასის წინააღმდეგ, რომელიც 1910 წელს გაჩაღდა. მექსიკაში მას ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ეროვნულ გმირად მიიჩნევენ. ემილიანო საპატას სახელით ქალაქები, ქუჩები და უბნები ჩვეულებრივი მოვლენაა ქვეყნის მასშტაბით და ის, დროდადრო, მექსიკის ბანკნოტებზეც გამოისახება ხოლმე.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:მექსიკის გმირები კატეგორია:რევოლუციონერები კატეგორია:დაბადებული   8 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1879 კატეგორია:გარდაცვლილი 10 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1919
ბოანის რაიონი
ბოანი (Boane) — რაიონი მოზამბიკში, მაპუტუს პროვინციაში.
მოზამბიკის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტის მონაცემებით, 2007 წელს რაიონის მოსახლეობა 102 457 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 820 კმ²-ია, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 124.9 კაცი კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მოზამბიკის რაიონები კატეგორია:მაპუტუს პროვინცია‎
ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი
ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი — უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება თბილისში, რომელიც 2006 წელს განსხვავებული და ხანგრძლივი ისტორიის მქონე 6 ინსტიტუტის გაერთიანების შედეგად დაფუძნდა. ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი ერთ-ერთი წამყვანი კვლევითი და საგანმანათლებლო დაწესებულებაა საქართველოში.
მეცნიერებათა და ხელოვნების ფაკულტეტი
მეცნიერებათა და ხელოვნების ფაკულტეტი ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ფაკულტეტია, რომელიც სასწავლო პროგრამებს სწავლების 4 საფეხურზე ახორციელებს (პროფესიული, ბაკალავრიატი, მაგისტრატურა და დოქტორანტურა).
საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებისა და საინჟინრო ფაკულტეტი
საბუნებისმეტყველო მეცნიერებები და საინჟინრო ფაკულტეტი სასწავლო პროგრამებს სწავლების რამდენიმე საფეხურზე ახორციელებს (პროფესიული, ბაკალავრიატი, მაგისტრატურა, დოქტორანტურა, უმაღლესი პროფესიული).
ფაკულტეტს აქვს დიდი მატერიალური ბაზა, რომელიც გამოიყენება სამეცნიერო კვლევებსა და ტექნიკურ მომზადებაში:
სამართლის სკოლა
ამ ეტაპზე სამართლის სკოლაში მოქმედებს სამართლის საბაკალავრო და კერძო (ბიზნეს) სამართლის სამაგისტრო პროგრამები.
სან დიეგოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის ინგლისურენოვანი საბაკალავრო პროგრამები
პროგრამისთვის განკუთვნილი აუდიტორიები, საინჟინრო და სამეცნიერო ლაბორატორიები და კომპიუტერული სამუშაო ადგილები შექმნილია იმავე კრიტერიუმების დასაკმაყოფილებლად და იმავე ტექნოლოგიების უზრუნველსაყოფად, რაც გამოიყენება სან დიეგოს სახელმწიფო უნივერსიტეტში, აშშ-ში. კურსებს უძღვებიან სან-დიეგოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის ამერიკელი პროფესორ-მასწავლებლები.
SDSU-საქართველო, ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტთან თანამშრომლობით აბიტურიენტებს სთავაზობს შემდეგ საბაკალავრო პროგრამებს:
კვლევითი ინსტიტუტები
უნივერსიტეტის შემადგენლობაში შედის თანამედროვე დონეზე აღჭურვილი 20-ზე მეტი კვლევითი ინსტიტუტი და ცენტრი. აღნიშნული კვლევითი ინსტიტუტების და ლაბორატორიების მრავალფეროვანი პროფილი ქმნის უნიკალურ შესაძლებლობას კვლევისა და პრაქტიკასა აქტუალურ საკითხებზე.
ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი-კვლევითი ინსტიტუტები:
საერთაშორისო ურთიერთობები
ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი არის შემდეგი საერთაშორისო ასოციაციებისა და ქსელების წევრი:
ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი ოფიციალურად თანამშრომლობს შემდეგ უნივერსიტეტებთან და კვლევით ცენტრებთან მეცნიერების, ტექნოლოგიის, განათლებისა და კვლევების მიმართულებით:
გერბი
ილიას სახელობის უნივერსიტეტს გააჩნია საკუთარი სიმბოლიკა: გერბი და ჰიმნი, რაც დადგენილია უნივერსიტეტის წესდებით. ოთხველიანი „ევროპული“ ფარი
ჰიმნი
ილიაუნის ჰიმნი შეიქმნა 2006 წელს და მისი ავტორია გოგი ძოძუაშვილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თბილისის უნივერსიტეტები კატეგორია:თბილისის განათლების ცენტრები კატეგორია:2006 წელს დაარსებულები საქართველოში კატეგორია:თბილისის შენობა-ნაგებობები
სამურზაყანო
სამურზაყანო (Самырзаҟан) — ისტორიული მხარე დასავლეთ საქართველოში, დღევანდელი აფხაზეთის ტერიტორიაზე. როგორც პოლიტიკური ერთეული ჩამოყალიბდა XVII-XVIII საუკუნეების მიჯნაზე მიტაცებული ოდიშის ტერიტორიაზე. მოიცავდა ძირითადად ახლანდელი გალის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიას. 1705 წელს მემკვიდრეობით მიიღო მურზაყან შარვაშიძემ, რომლის სახელისგანაც მთელი მხარის სახელია მიღებული. 1805 წელს შევიდა რუსეთის მფარველობაში. 1813-1840 წლებში ლევან დადიანს ექვემდებარებოდა. 1840 წელს რუსეთის ხელისუფლებამ ოდიშის სამთავროს სუვერენიტეტისაგან გამოისყიდა და სამურზაყანოს საბოქაულო დააარსა. 1857 წელს, სამგრელოს (ოდიშის) სამთავროს გაუქმების შემდეგ, სამეგრელოს მმართველს დაუქვემდებარეს. 1864 წლიდან სოხუმის სამხედრო განყოფილების შემადგენლობაში იყო, 1883-დან სოხუმის ოკრუგის შემადგენლობაში სამურზაყანოს უბნის სახელწოდებით. სამურზაყანოს ფართობი იყო 1293,5 კმ2, 1908 წლის მონაცემებით ცხოვრობდა 38431 ადამიანი.
სახელწოდება
ტოპონიმი „სამურზაყანო“ ისტორიულ წყაროებში პირველად ნიკოლოზ დადიანის „ქართველთ ცხოვრებაში“ ჩნდება. რუსულ წყაროებში ამ ტოპონიმის სამი, უმნიშვნელოდ განსხვავებული ვარიანტი მოიპოვება: Самурзакано, Самурзакань, Самурзакан. ვარიანტი Самурзакан დაფიქსირებულია, აგრეთვე, კ. კვაშილავას მიერ დადიანების მუზეუმის ხელნაწერთა ფონდში მოძიებულ 1839 წლის 26 აპრილით დათარიღებულ ერთ-ერთ დოკუმენტში. აფხაზურ ენაში დადასტურებულია ვარიანტი Самырзакан. საყურადღებოა, რომ სამურზაყანოელ შარვაშიძეთა მიერ 1805 წლის 9 ივლისს რუსეთის იმპერატორისადმი დადებულ ფიცის ქართულ დედანში მოცემულია სგავსი ვარიანტი „სამირზაყანო“ (აღსანიშნავია, რომ ბ. ხორავამ ეს ვარიანტი თავის ნაშრომში გაუმართლებლად შეცვალა „სამურზაყანო“-თი ), ხოლო რუსულ თარგმანში – Самурзакан. ეს არის ოფიციალურ დოკუმენტებში ამ ტოპონიმის პირველი ფიქსაცია.
აფხაზურ ენაში მრავალი საკუთარი სახელის გამოთქმას თავისი სპეციფიკა გააჩნია. ასე მაგალითად დავითი გამოითქმის, როგორც დაუთ (Дауҭ), გიორგი — გჲარგჲ (Гьаргь), მურზაყანი — მჷრზაყან (Мырзаҟан) და არა მირზაყან.
ისტორია
1672 წლის სექტემბერში იგი ახალციხის ფაშამ იხმო ქუთაისში, სადაც ოსმალთა ჯარი 1669 წლიდან იდგა.
ვარაუდობენ, რომ ოსმალებს ლევან III-ის ნაცვლად ახალციხის ფაშის კარზე აღზრდილი ლევან II დადიანის შვილიშვილის გამთავრება სურდათ. ლევან III-მ მიხვდა „მიპატიჟების“ რეალურ მიზეზს და წინააღმდეგობის გასაწევად მოემზადა. დახმარებისათვის აფხაზებს უხმო, საიდანაც 19 სექტემბერს საუსტან (ბაგრატ) შარვაშიძე დახმარების მაგივრად როგორც ამწიოკებელი მოევლინა. აფხაზები სამეგრელოს 13 ოქტომბრამდე არბევდნენ, რომლის შედეგადაც მათ „წაუყვანიათ ათას ორასი კაცი, ბევრი პირუტყვი და დიდი ნადავლი წაუღიათ; დაურბევიათ ერთი თეათინელის სახლი, საიდანაც სამი ტყვე წაუყვანიათ “. საუსტანის დროს განსაკუთრებით გახშირდა აფხაზთა მარბიელი თავდასხმები სამეგრელოზე და ისინი უკვე მუდმივ საცხოვრებლადაც რჩებოდნენ კოდორი-ღალიძგას შუამდინარეთში.
ლევან III-ის გარდაცვალების შემდეგ შარვაშიძეებმა შესძლეს ჩამოეცილებინათ სრულიად ოდიშისა და აფხაზეთის მპყრობელ-მქონებელის ვასალობის ნომინალური ვალდებულება. გათავისუფლებული ოდიშის ტახტისათვის ბრძოლა გაჩაღდა. ტახტის ერთადერთი მემკვიდრე — მანუჩარი, გიორგი III გურიელმა მოკლა, რომელსაც სურდა „ვაკანსიის“ დაპატრონება. გურიელმა მაინც შესძლო ოდიშს დაპატრონებოდა. ამ არეულობით ისარგებლა საუსტან შარვაშიძის შვილშვილმა — სორეხმაც, რომელმაც გაილაშქრა ოდიშში და თავი მთავრად გამოაცხადა, რადგან კათოლიკე მისიონერის, გაეტანო რასპონის ცნობით, „იმას დაეპყრა იქაურობა“.
აქედან გამომდინარე ოდიშს ენგურის მარჯვენა მხარეს (მომავალი სამურზაყანოს ტერიტორია) შარვაშიძეები, ხოლო მარცხენა მხარეს კი გურიელები აკონტროლებდნენ.
სორეხ შარვაშიძემ დიდხანს ვერ შესძლო ამ მხარის ფლობა და მას მალე ზეგნაყ შარვაშიძე დაეუფლა, რომელმაც აფხაზეთი თავის შვილებს შორის დაანაწილა: უფროსმა როსტომმა მიიღო ჩრდილოეთი ნაწილი — ტერიტორია მდინარე ბზიფსა და მდინარე კოდორს შორის; შუათანა ჯიქეშიას ერგო კოდორ-ღალიძგას შუამდინარეთი, რომელსაც „აბჟუა“ ეწოდა; ხოლო უმცროსის ვაჟის ყვაპუს სამფლობელო ღალიძგა-ენგურის შუამდინარეთი გამხდარა.
აფხაზეთის კარზე შედგენილი დოკუმენტით დასტურდება შემდეგი ცნობა:
ამ დოკუმენტის საფუძველზე დგინდება, რომ უწინდელი ოდიშის ტერიტორია (ღალიძგა-ენგურის შუამდინარეთი), რომელიც შარვაშიძეებმა დაიპყრეს, დაერქვა მისი ერთ-ერთი მმართველის მურზაყან შარვაშიძის სახელი — სამურზაყანო.
რუსეთის იმპერიის ნაწილი
XIX საუკუნის დასაწყისში რთული ვითარება იყო სამურზაყანოში. მას შემდეგ რაც მურზაყან შარვაშიძის ვაჟი, სამურზაყანოს მმართველი ხუტუნია შარვაშიძე გარდაიცვალა, მისი ადგილი დაიკავა მისმა უმცროსმა ვაჟმა (უფროსი ვაჟი სოლომონ შარვაშიძე იმ დროისათვის გარდაცვლილი იყო) ლევან შარვაშიძემ. ლევანი უკვე ხანში შესული იყო, როცა სოლომონ შარვაშიძის უმცროსმა ვაჟმა მანუჩარ შარვაშიძემ სამეგრელოს მთავრის ლევან დადიანის დახმარებით შესძლო გამხდარიყო სამურზაყანოს მფლობელი. 1813 წელს ვინმე მეგრელმა მაჯემ კორცხელიამ მანუჩარ შარვაშიძე მოკლა ბედიაში, რომელსაც დარჩა ორი მცირეწლოვანი შვილი ალექსანდრე და დიმიტრი. ლევან დადიანი, რომელიც იყო მანუჩარის ცოლის ძმა და მეურვე მისი მცირეწლოვანი შვილებისა, მანუჩარის უფროსი ძის ალექსანდრეს სახელით განაგრძო სამურზაყანოს მართვა-გამგეობა მის სრულწლოვანებამდე. 1829 წელს ჯერ კიდევ არასრულწლოვანი ალექსანდრე ლევან დადიანის დასმენით გადაასახლეს ციმბირში, რომელიც გზაში გარდაიცვალა. 1832 წელს ალექსანდრეს ძმა დიმიტრი მოიკლა ლევან დადიანის ხალხთან შეტაკების დროს. სამურზაყანოს მეპატრონეთა პრეტენტენტთა არარსებობის გამო ლევან დადიანი გახდა ამ უკანასკნელის ერთპიროვნული მმართველი, რის გამოც დაიწყო დაუსრულებელი დავა სამეგრელოსა და აფხაზეთის მთავრებს შორის სამურზაყანოსათვის.
1840 წელს აღნიშნული დაძაბულობის თავიდან ასაცილებლად, ამიერკავკასიის მთავარმართებლის ევგენი გოლოვინის განკარგულებით სამურზაყანო ჩამოართვეს სამეგრელოს მთავარს და მის ბაზაზე შექმნეს დამოუკიდებელი ერთეული — სამურზაყანოს საბოქაულო, რომელიც შავიზღვის სანაპირო ზოლის უფროსის დაქვემდებარებაში გადავიდა. 1845 წელს აღნიშნული „მშვიდობიანი დათმობის“ სანაცვლოდ სამეგრელოს მთავარს 25 ათსი რუსულ რუბლს გადასცეს კომპენსაციის სახით.
სამურზაყანოს საბოქაულოს პირველ მმართველად შტაბს-კაპიტანი კირილოვი დაინიშნა. კირილოვმა აღადგინა მხარისთვის აპრობირებული მართვის ძველი მოდელი, დაქვემდებარებული რუსულ იმპერიას. მალევე კირილოვის მოწოდებით 700 სამურზაყანოელისაგან შეკრიბა სამხედრო შენაერთი, რომლითაც ის რეგიონში კონტროლს ამყარებდა. კირილოვის დროს აღსდგა მდივან-ბეგობის ინსტიტუტი, რომელიც სასამართლოს ფუნქციებს ითავსებდა. 1840 წლის ნოემბერში სამურზაყანოელი თავადების მიერ შეიქმნა ე. წ. „სიტყვიერი სასამართლო“, შემდგარი 4 მდივან-ბეგისაგან. მდივან-ბეგები ცხოვრობდნენ პრისტავის შტაბ-ბინაში, ოკუმახში. იმჟამინდელ სამურზაყანოს სასამართლოში ყველაფერი წყდებოდა სიტყვიერად, ხოლო საბოლოო სასამართლო განჩინება იწერებოდა სპეციალურ წიგნში.
1840 წელს, მას შემდეგ, რაც სამურზაყანო სამეგრელოს სამთავროს გამოეყო, დადიანებმა საკონტროლოდ დაიტოვეს ენგურის მარჯვენა სანაპიროზე მდებარე სოფელი ფახულანი. 4 ივნისს კაცია შარვაშიძემ და მასთან თანმხლებმა მისმა ნათესავებმა პაატა, მანუჩარ, ანტონ, ზურაბ და ნიკო შარვაშიძეებმა მურზაყანელ აფხაზებთან ერთად დაიკავეს აღნიშნული სოფელი და ყოფილი სამურზაყანოს ბოქაულის შტაბს-კაპიტანის გაბაევის მოთხოვნის მიუხედავად მაინც არ ხდებოდა დაკავებული სოფლის დატოვება. საბოლოოდ კაცია შერვაშიძე და მასთან თანმხლები პირები დანებდნენ. კაცია და მანუჩარი გადაასახლეს ვორონეჟში, ნიკო შარვაშიძე, როგორც ყველაზე ახალგაზრდა — დააბრუნეს აფხაზეთში, დანარჩენებს კი სამთვიანი პატიმრობა მიუსაჯეს მეტეხის ციხეში.
1844 წელს, როდესაც შავიზღვის სანაპირო ზოლის უფროსმა გენერალ ბუდბერგმა რევიზიით მოიარა სამურზაყანო, მიმართა ნეიდგარტს, რათა სამურზაყანოს სასამართლო სისტემაში დაემატებინათ ახალი კადრი — სასამართლოწარმოების აღმწერის, ხოლო მდივან-ბეგებისათვის დაენიშნათ ჯამაგირი. აღნიშნული მოთხოვნა დაკმაყოფილებულ იქნა 1846 წლის 23 დეკემბერს.
1848 წელს მიხეილ ვორონცოვის ინიციატივით სამურზაყანოს ოკრუგი გამოვიდა შავიზღვის სანაპირო ზოლის უფროსის დაქვემდებარებიდან და შეუერთდა ქუთაისის გუბერნიას. 1849 წელს სამურზაყანოს ოკრუგი დაიყო ოთხ (ოქუმის, საბერიოს, ნაბაკევისა და ბერიის) საპოლიციო უბნად.
1855 წელს ვითარება კარდინალურად შეიცვალა, როდესაც აფხაზეთის მთავარმა მიხეილ შერვაშიძემ მიიმხრო სამურზაყანოელები და მოაწყო ამბოხება რუსეთის იმპერიის წინაააღმდეგ. რეგიონში წესრიგის დამყარების შემდეგ სამურზაყანოს საბოქაულო დაიყო 4 საპოლიციო უბნად, ხოლო თითოეულს თავისი მდივან-ბეგი დაენიშნა სასამართლო-საპოლიციო უფლებებით. ამის გარდა დაინიშნა მეხუთე მდივან-ბეგი, რომელიც უშუალოდ ასრულებდა „სიტყვიერი სასამართლოს“ ფუნქციებს.
1857 წელს, როდესაც სამეგრელო რუსეთის იმპერიის ხელში გადავიდა, სამურზაყანოს ბოქაული, მაზრის ხელმძღვანელის უფლებებით, გადავიდა სამეგრელოს მმართველის დაქვემდებარებაში. 1859 წელს მ. პ. კოლიუბაკინის მოთხოვნით შეიქმნა რეგიონის მართვის ახალი სისტემა, შექმნილი ბარიატინსკის მიერ. ცვლილებები შეეხო მხოლოდ სასამართლო და საპოლიციო უფლებების გამიჯვნას.
1866 წელს ცარიზმმა სოხუმის სამხედრო განყოფილებაში საგლეხო რეფორმის გატარებისათვის მზადება დაიწყო, მაგრამ აფხაზეთის სოციალურ-საზოგადოებრივი წყობის თავისებურებების გაუთვალისწინებლობამ, ჩინოვნიკური აპარატის უხეშმა ჩარევამ აფხაზთა ცხოვრების წესში, აფხაზეთის მოსახლეობის მასობრივი უკმაყოფილება გამოიწვია, რომელიც სახალხო აჯანყებაში გადაიზარდა. აჯანყება დაიწყო 1866 წლის 26 ივლისს სოფ. ლიხნში და მალე თითქმის მთელი აფხაზეთი მოიცვა, რითაც საგრძნობლად შეაშფოთა კავკასიის რუსული ადმინისტრაცია. აჯანყებულმა აფხაზებმა 20 წლის გიორგი შერვაშიძე მთავრად გამოაცხადეს, მაგრამ, იმავე წლის აგვისტოში რუსებმა აფხაზეთში სასწრაფოდ გადაისროლა ჯარის ნაწილები ქუთაისის გენერალ-გუბერნატორ დიმიტრი სვიატოპოლკ-მირსკის მეთაურობით, რომელმაც აჯანყება სასტიკად ჩაახშო. ამ მოვლენებს აფხაზთა მასობრივი გადასახლება მოჰყვა თურქეთში, რასაც ისტორიოგრაფია „მუჰაჯირობის“ სახელით იცნობს.
აჯანყების ჩახშობის შემდეგ ცარიზმი მხარის ადმინისტრაციული მოწყობის რეფორმის მომზადებას შეუდგა, რომელიც ხელისუფლების მხრიდან ადმინისტრაციული კონტროლის გაძლიერებას ისახავდა მიზნად. 1866 წლის 11 აგვისტოს ალექსანდრე II-ს მიერ დამტკიცებული დებულების თანახმად, სოხუმის სამხედრო განყოფილების ადმინისტრაციულ დაყოფაში რიგი ცვლილებები შევიდა. გაუქმდა სამურზაყანოს და წებელდის საბოქაულოები და ჩამოყალიბდა ოთხი ახალი (ბიჭვინთის, დრანდის, წებელდის, ოქუმის) ოლქი.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები
ალფაჰორი
მინი|ტრადიციული ალფაჰორი ალფაჰორ ან ალაჰუ ტრადიციული საკონდიტრო ნაწარმია, რომელიც გვხვდება ანდორაში, არგენტინაში, ბოლივიაში, ჩილეში, კოლუმბიაში, ეკვადორში, პარაგვაიში, პერუში, ფილიპინებში, სამხრეთ ბრაზილიაში, სამხრეთ საფრანგეთში, ესპანეთში, ურუგვაისა და ვენესუელაში. იგი მზადდება პატარა ცილინდრის ფორმის სახით და იყიდება ინდივიდუალურად ან რამდენიმე ნაჭრიან ყუთებში. მარცხნივ|მინი|ესპანური სტილის ალფაჰორები ანდალუსიაში
ეტიმოლოგია
ესპანელი ფილოლოგისა და დიალექტოლოგის მანუელ ალვარ ლოპესის თანახმად, ალფაჰორი კასტილიური ალაჰუს ანდალუსილური ვარიანტია. ის მომდინარეობს არაბული სიტყვიდან ალ ფახერ (الفاخر), რაც მდიდრულს ნიშნავს. ეს სიტყვა ესპანურ ლექსიკონებში მე -14 საუკუნეში იქნა შეტანილი.
ესპანურ ენაზე ისტორიული ლექსიკონების გამოქვეყნება საშუალებას გვაძლევს ალფაჰორის ორივე სახელწოდებას გავეცნოთ. ალაჰური ტკბილეულის რეგიონალური ვარიაციაა, რომელიც მზადდება ნუშის, კაკლის, პურის მარცვლებისა და თაფლის ცომისაგან. არ არის გამორიცხული, რომ ალფაჰორი და ალაჰუ, როგორც ტერმინები არაბებმა სხვადასხვა დროს და სხვადასხვა ადგილას დაამკვიდრეს თანამედროვე ესპანეთის ტერიტორიაზე. ენობრივი თვალსაზრისით, ორივე ტერმინი ერთი და იგივე სიტყვისაგან მომდინარეობს. ამერიკის კონტინენტებზე ტერმინი ალფაჰორი მე-19 საუკუნემდე არ იყო შესული.
ისტორია
712 წელს, არაბი გენერალი მუსა იბნ ნუსაირი 18 000 ჯარისკაცთან ერთად ესპანეთში დასაპყრობად შევიდა. მსგავსი ტკბილეული სახელწოდებით ალაუ გვხვდება არაბულ-ესპანურ მზარეულთა წიგნში ქითაბ ალ თაბიხ (Kitab al-Tabikh), რომელიც ანონიმური ავტორის მიერაა შეტანილი. ტერმინი ალფახორ ესპანურ ლექსიკონში მე-12 საუკუნეში გამოჩნდა.
მომზადება
მინი|სახლში მომზადებული ალფაჰორები რეცეპტის მიხედვით აუცილებელია გამოიყენოთ მხოლოდ სუფთა თაფლი, ნუში, კაკალი, პურის მარცვალი, შაქარი, ფქვილი და სანელებლები, როგორიცაა სეზამი, კინანტრო და დარიჩინი. ალფაჰორის ფორმა ცილინდრული უნდა იყოს, რომლის მინიმალური წონა 30 გრამია, მაქსიმალური სიგრძე- კი 7 სანტიმეტრი. სიგანე არ უნდა აღემაატებოდეს 1.5 სანტიმეტრს. თითოეული ორცხობილა სპეციალურად უნდა იყოს შეფუთული ქაღალდში. ინდივიდუალურად შეფუთვის შემდეგ, ისინი შეიძლება შეფუთონ ხის ან მუყაოს კოლოფებში, მაგრამ არასოდეს ფუთავენ პლასტმასის ჭურჭელში.
ესპანეთში
ესპანეთში ალფაჰორების მოსამზადებლად სხვადასხვა რეცეპტები არსებობს, მაგრამ ყველაზე ტრადიციულია ფქვილის, თაფლის, ნუშისა და რამდენიმე სანელებლის ნაზავი, მაგალითად დარიჩინის. ალფაჰორები ყველაზე ხშირად იყიდება შობის დღესასწაულზე, მაგრამ მედინა სიდონიაში, ისინი ხელმისაწვდომია მთელი წლის განმავლობაში. ტრადიციული ესპანური დესერტი ამ ქალაქში (სადაც მას ალაჰუს უწოდებენ) უძველესი დროიდან მზადდებოდა და რეცეპტი ტრადიციულად მამისგან შვილს გადაეცემოდა.
მედინა სიდონიაში ალფაჰორების წლიური წარმოება დაახლოებით 45 000 კილოგრამს შეადგენს. კერძს განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს კადიზის პროვინციაში. ასევე პოპულარულია სევილიაში, მალაგასა და ჰუელვაში. მინი|ალფაჰორები ურუგვაისა და არგენტინაში
სამხრეთ ამერიკაში
სამხრეთ ამერიკაში ალფაჰორები გვხვდება განსაკუთრებით არგენტინაში, ურუგვაიში, ეკვადორში, პარაგვაიში, ბოლივიაში, ჩილეში, კოლუმბიაში, პერუში, ვენესუელასა და ბრაზილიაში. მე -19 საუკუნის შუა წლებიდან ალფაჰორები გავრცელდა არგენტინასა და ურუგვაიში, სადაც პოპულარულობა მალევე მოიპოვა. ესპანური ვერიანტისგან განსხვავებით, სამხრეთ ამერიკაში დესერტისთვის ორი, ერთნაირი ზომის ფუნთუშა მზადდება, რომლებიც ერთმანეთზე ლაგდება და რომელთა შუალედიც სხვადასხვა შიგთავსით ივსება. მათი ზედაპირი შეიძლება დაფარული იყოს შაქრის ფხვნილით (ტრადიციული), მოჭიქული შაქრით (Santafesinos ან "de nieve"), გახეხილი ქოქოსით ან შოკოლადით.
სქოლიო
კატეგორია:არგენტინული სამზარეულო კატეგორია:ბოლივიური სამზარეულო კატეგორია:პერუს სამზარეულო კატეგორია:ურუგვაის სამზარეულო
მენშევიკები
right|thumb|300px|[[პავლე აკსელროდი, იულიუს მარტოვი და ალექსანდრე მარტინოვი, სტოკჰოლმში (16 მაისი, 1917.)]] მენშევიკები (რუს. меньшеви́к, წარმოებული სიტყვიდან „меньшинство“, „უმცირესობა“) — რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის მენშევიკთა ფრაქციის წევრი, რომელსაც ხელმძღვანელობდა იული მარტოვი. ორ ფრაქციად გაყოფა მოხდა პარტიის მეორე კონგრესზე ლონდონში 1903 წელს.
რსდმპ-ს მეორე ფრაქცია იყო ბოლშევიკების ფრაქცია, ლენინის ხელმძღვანელობით. მენშევიკებისგან განსასხვავებლად, ბოლშევიკებმა ოფიციალურად აიღეს აკრონიმი „რსდმპ (ბ)“ („РСДРП (б)“). თუ ბოლშევიკების რიგებში მარქსიზმის თეორიტიკოსები იყვნენ მხოლოდ ლენინი, სტალინი და ნიკოლოზ ბუხარინი, მენშევიკების წამყვანი იდეოლოგები იყვნენ გიორგი პლეხანოვი, ლ. მარტოვი, ნიკოლოზ ჩხეიძე, ფიოდორ დანი. მენშევიკების გავლენა რუსეთში ბოლშევიკებისაზე სუსტი იყო, მაგრამ თებერვლის რევოლუციის შემდეგ დროებით მთავრობაში მოიპოვეს დიდი უმრავლესობა (განსაკუთრებით აღსანიშნავია ირაკლი წერეთლის, ფ. დანისა და მიხეილ ლიბერის როლი). ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ, ბოლშევიკების გამარჯვებამ სერიოზულად დათრგუნა მათი გავლენა მასებზე. საბჭოთა ხელისუფლების პირობებში მათი საქმიანობა ხან აკრძალული, ხან დაშვებული იყო. საბოლოოდ აკრძალვის შემდეგ, ნაწილი მენშევიკებისა წითელი ტერორის მსხვერპლი გახდა, ნაწილი თეთრ ტერორს შეუერთდა, ნაწილი ემიგრაციაში წავიდა. წერტილი ამ ყველაფერს დიდმა წმენდამ დაუსვა. თუმცაღა მეშევიკების იმ წარმომადგენლებმა, რომლებმაც ბოლშევიკების სასარგებლოდ შეიცვალეს პოლიტიკური შეხედულებები, არა თუ გადარჩენა შეძლეს, შემდგომში სერიოზული კარიერის გაკეთებაც შეძლეს. მაგალითად ანდრეი ვიშინსკი, რომელიც გენერალური პროკურორი იყო, შემდეგ კი სსრკ საგარეო საქმეთა მინისტრი და სკკპ ცკ-ის პოლიტბიუროს წევრობის კანდიდატი. დიპლომატიური კარიერა გაიკეთეს ასევე ივანე მაისკიმ და ალექსანდრე ტროიანოვსკიმ.
განსაკუთრებულ წარმატებას რსდმპ მენშევიკებმა მიაღწიეს საქართველოში, მოვიდნენ რა ჯერ ამიერკავკასიის დემოკრატიული ფედერაციული რესპუბლიკის და შემდეგ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ხელისუფლების სათავეებში. ქართველმა მენშევიკებმა, საქართველოს დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ 1918 წელს, შექმნეს საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული პარტია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის ისტორია კატეგორია:მარქსისტები
შუა-ბანატის ოლქი
შუა-ბანატის ოლქი (Средњобанатски управни округ) — სერბეთის ავტონომიურ მხარე ვოევოდინას ერთ-ერთი ოლქი შვიდიდან. მდებარეობს ვოევოდინას სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში.
ოლქი მოიცავს 5 თემს. მისი ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ზრენიანინი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით ოლქის მოსახლეობა შეადგენს 208 456 ადამიანს. სიმჭიდროვე — 64 კაცი/კმ²-ზე. ფართობი — 3256 კმ².
მინი|მარცხნივ|ოლქის თემები
2002 წლის აღწერის მონაცემებით, უდიდესი ეთნიკური ჯგუფებია :
კიმე
კიმე (Κύμη) — ქალაქი ეოლიდაში, სმირნიდან ჩრდილოეთით 40 კმ-ზე, ზღვის სანაპიროზე. სტრაბონის მიხედვით, დააარსეს ბერძენმა კოლონისტებმა, ტროის ომისა და მათ მიერ პელასგებისთვის ქალაქ ლარისას წართმევის შემდეგ. ქალაქმა ძვ. წ. 512 წელს გემები მისცა დარიოსს, 480 წელს კი — ქსერქსეს. დელოსის კავშირში ძალიან მაღალი მაჩვენებლით, 9 ტალანტით იყო შეფასებული; სტრაბონი მას ეოლიდის ყველაზე დიდ და კარგ ქალაქად მოიხსენიებს. ვარაუდობენ, რომ კებრენი და სიდე მისი კოლონიები იყო. გავრცელებული მოსაზრებით, კიმეს დაარსებულია კოლონია კუმე. მონეტების მოჭრა მიმდინარეობდა ძვ. წ. VII საუკუნიდან III საუკუნემდე. ელინიზმისა და რომაულ პერიოდებში დიდი მნიშვნელობა აღარ ჰქონდა.
ძველი ქალაქიდან ცოტა რამ არის შემორჩენილი. შედგებოდა ორი ბორცვისაგან, რომელთაგან სამხრეთით მდებარე დაცული იყო წრიული გალავნით, თუმცა მისგან თითქმის არაფერია დარჩენილი. მეორე ბორცვის ძირთან შეინიშნება ამფითეატრისათვის დამახასიათებელი ჩაღრმავება, მაგრამ ქვები არ იძებნება. ადრე გათხრილი ქალღმერთ ისიდას მცირე ზომის იონიური ტაძარი დღეს მიუკვლეველია. ბორცვებს შორის მდებარე ხეობაში დგას გვიანი დროის მონუმენტური შენობა უკანელურო სვეტების ორი რიგით. სანაპიროზე ორი მოლოა; სამხრეთი მათგანი უფრო კარგადაა შემორჩენილი, თუმცა დღეს წყლითაა დაფარული. პრაქტიკულად მთელი ადგილი უკაცრიელია.
სქოლიო
კატეგორია:ბერძნული ქალაქ-სახელმწიფოები კატეგორია:ბიზანტიის ქალაქები
Cardiocondyla obscurior
Cardiocondyla obscurior — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cardiocondyla-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
უძინართა მზე
უძინართა მზე — რეჟისორ თეიმურაზ ბაბლუანის 1992 წლის დრამა. როლებს ასრულებენ - ელგუჯა ბურდული (გელა), დავით კაზიშვილი (დათო), ლია ბაბლუანი (დედა), ეკა საათაშვილი (აგნესა), გივი სიხარულიძე (ვანიჩკა), ლევან ფილფანი, ფლორა შედანია (თამარ კლდიაშვილი), იოსებ ჯაჭვლიანი, ლიკა ქავჟარაძე, თეიმურაზ კვანტალიანი, მამუკა კიკალეიშვილი და სხვები.
ფილმს იღებდნენ რამდენიმე წლის მანძილზე - 1985-1992 წლებში. ერთმანეთის მიყოლებით ხდებოდა სცენების შეცვლა და დამატებითი კადრების გადაღება. ნამუშევარი ითარგმნა რამდენიმე ენაზე - როგორც გახმოვანებით, ასევე სუბტიტრების საშუალებით (ინგლისური და გერმანული ენები).
ფრაზები ფილმიდან დიდი პოპულარობით სარგებლობენ, ისევე როგორც მელოდია (რიმდარირო), რომელსაც ელგუჯა ბურდულის გმირი ღიღინებს. ფილმში ხშირად ჟღერს უცენზურო ლექსიკა.
სიუჟეტი
მინი|მარცხნივ|კადრი ფილმიდან (ელგუჯა ბურდული) ექიმი გელა ბენდელიანი კიბოს საწინააღმდეგო ვაქცინის შექმნას წლებს შეალევს. იგი საკუთარი ბინის სხვენში ცდებს ატარებს, მაგრამ სამეცნიერო საბჭოს მისი ნაშრომი არ აინტერესებს. მეზობლების საყვედურებით და გაჭირვებული ყოფით გაბეზრებული გელას ქალიშვილი აგნესა სხვენიდან საცდელ ვირთხებს უშვებს. გელა არალეგალურად, საკუთარი ხელით იკეთებს ბრმა ნაწლავის ოპერაციას, რასაც ემსხვერპლება კიდეც.
მამის გარდაცვალების შემდეგ გელას ვაჟი დათო ერთ–ერთ საცდელ ვირთხას, ხელოვნურად დასნეულებულ „პელეს“ მეტასტაზებისგან განკურნებულს აღმოაჩენს, რაც გელას ცდას დადებით შედეგზე მეტყველებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1992 წლის ქართული ფილმები კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები კატეგორია:თეიმურაზ ბაბლუანის ფილმები
აზერბაიჯან-ჩეხეთის ურთიერთობები
ჩეხეთ-აზერბაიჯანის ურთიერთობები — წარმოადგენს ურთიერთობებს აზერბაიჯანსა და ჩეხეთს შორის. ჩეხეთმა აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობა ცნო 1992 წლის 8 იანვარს. დიპლომატიური ურთიერთობა კი დამყარდა 1992 წლის 29 იანვარს. აზერბაიჯანს აქვს საელჩო ბუქარესტში. რუმინეთს აქვს საელჩო ბაქოში. აზერბაიჯანის საელჩო პრაღაში გაიხსნა 2007 წლის 15 აგვისტოს. ორივე ქვეყანა არის სრულუფლებიანი წევრი ევროსაბჭოსი და ევროპის უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციისა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აზერბაიჯანის დიპლომატიური ურთიერთობები კატეგორია:ჩეხეთის დიპლომატიური ურთიერთობები
ბრუნო მონტელოგო
ბრუნო მონტელოგო (Bruno Montelongo; დ. 12 სექტემბერი, 1987, მონტევიდეო, ურუგვაი) — იტალიური წარმოშობის ურუგვაელი ფეხბურთელი, რომელიც თამაშობს ესპანურ კლუბ „კორდობაში“, მარჯვენა მცველის პოზიციაზე
კარიერა მონტევიდეოს „რივერ პლეიტში“ დაიწყო 2007 წელს. 2010 წელს იჯარით გადავიდა „მილანში“, ხოლო 2011 წლის იანვარში „მილანელებმა“ იჯარით გაუშვეს „ბოლონიაში“.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1987 კატეგორია:ურუგვაელი ფეხბურთელები კატეგორია:ურუგვაის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:მონტევიდეოს რივერ პლეიტის ფეხბურთელები კატეგორია:მილანის ფეხბურთელები კატეგორია:ბოლონიის ფეხბურთელები კატეგორია:პენიაროლის ფეხბურთელები კატეგორია:კორდობის ფეხბურთელები
ლოიმაის ქვერეგიონი
ლოიმაის ქვერეგიონი (Loimaan seutukunta) ― ფინეთის სამხრეთ-დასავლეთ ფინეთის რეგიონის ერთ-ერთი ქვერეგიონი 2009 წლიდან. 2021 წლის აღწერის მიხედვით, ქვერეგიონის მოსახლეობა 33 403 ადამიანს შეადგენს.
სქოლიო
კატეგორია:ფინეთის ქვერეგიონები კატეგორია:სამხრეთ-დასავლეთ ფინეთის გეოგრაფია
შამადავლე დადიანი
შამადავლე დადიანი — ოდიშის ერისთავი 1470-1474 წლებში. ატარებდა გურიელის, სვანთა ერისთავისა და მანდატურთუხუცესის ტიტულებსაც. დიდი მონაწილეობა მიიღო მნიშვნელოვანი საეკლესიო დოკუმენტის „მცნებაჲ სასჯულოჲს“ შედგენაში, რომლის ძალითაც დასავლეთ საქართველოს ეკლესია ერთიანი ქართული ეკლესიისაგან დამოუკიდებელი შეიქმნა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ოდიშის ერისთავები კატეგორია:გარდაცვლილი 1474 კატეგორია:დადიანები
სტარობიკმეტოვო
სტარობიკმეტოვო (Иҫке Бикмәт; Старобикметово) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბურაევოს რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 328 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბურაევოდან დაშორებულია 18 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია იანაული, რომელიც დაშორებულია 86 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (98 %).
სქოლიო
კატეგორია:ბურაევოს რაიონის სოფლები
ფეხბურთის მსოფლიო ჩემპიონატი 2010 ჯგუფი D
D ჯგუფში თამაშები 13 ივნისიდან 23 ივნისამდე გაიმართა. ჯგუფი შედგება გერმანიის, ავსტრალიის, სერბეთისა და განის ნაკრებებისგან. D და G ჯგუფები შერაცხული იყო „სიკვდილის ჯგუფებად“. გერმანიისა და ავსტრალიის გზები 1974 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზეც გადაიყარა, მაშინ ჯერ კიდევ დასავლეთ გერმანიამ დებიუტანტებს სამი უპასუხო გოლი გაუტანა. (3-0)
ჯგუფის გამარჯვებული C ჯგუფის მეორეადგილოსანს დაუპირისპირდა, ხოლო მეორეადგილოსანი C ჯგუფის პირველადგილოსანს.
ყველა დრო მოცემულია საქართველოს დროით (UTC+4)
სქოლიო
ჯგუფი D
ხლოდვიგ I
ხლოდვიგ I (Clovis; Chlodovechus, Chlodoveus; დ. დაახლ. 466 — გ. 27 ნოემბერი, 511, პარიზი) — ფრანკთა მეფე მეროვინგების დინასტიიდან. სახელმწიფოს მართავდა 481–511 წლებში. მისი მმართველობის პერიოდში, კერძოდ 496 წელს ფრანკებმა მიიღეს მართლმადიდებლური ქრისტიანობა, ხოლო მეფის მიერ წარმოებული მრავალრიცხოვანი ომების შედეგად მნიშვნელოვნად გაფართოვდა ფრანკთა სახელმწიფო. 507-508 წლებში აქტიურად ებრძოდა ვესტგუთებს, მათთან ომის შემდეგ ხლოდვიგი გაემგზავრა პარიზში, რომელიც 508 წელს გახადა საკუთარი რეზიდენცია.
თავისი მმართველობის ბოლო პერიოდში ხლოდვიგმა დაიპყრო რაინის წვრილ-წვრილი სამეფოები: თიურინგების, ვარნებისა და დასავლეთის გერულების. ამრიგად, ხლოდვიგის მმართველობის დროს რაინის პირზე არ დარჩენილა დამოუკიდებელი სახელმწიფოები. ხლოდვიგის დროს ჩაწერეს სალიკური სამართალი, ფრანკების კანონთა პირველი კრებული. 511 წლის ივლისში მან მოიწვია პირველი საეკლესიო კრება ორლეანში, რომელშიც მონაწილე 32 ეპისკოპოსიდან ნახევარი წარმოშობით ფრანკების სახელმწიფოდან იყო.
ხლოდვიგი გარდაიცვალა 511 წლის 27 ნოემბერს, 45 წლის ასაკში, პარიზში. იგი დაკრძალეს წმინდა მოციქულების, პეტრესა და პავლეს სახელობის ეკლესიაში, რომელიც თავად ააშენა. XVIII საუკუნეში ეს ეკლესია ხლოდვიგის გვერდით დაკრძალული წმინდა ჟენევიევას სახელზე აკურთხეს. ხლოდვიგის გარდაცვალების შემდეგ სამეფო მის ოთხ ვაჟს შორის დაიყო.
ისტორიული წყაროები
ხლოდვიგის მთავარი ბიოგრაფები არიან ქალაქ ტურის ეპისკოპოსი გრიგოლ ტურელი, ნახევრადლეგენდარული ფრანკი ისტორიკოსი ფრედეგარი, რომელმაც VII საუკუნეში დაწერა „ქრონიკა“ და VIII საუკუნის ანონიმი ავტორი, რომელსაც ეკუთვნის „ფრანკების ისტორიის წიგნი“, რომელიც მნიშვნელოვანი გადახრების გარეშე ძირითადად იმეორებს გრიგორ ტურელის ისტორიას. გარდა ამისა ჩვენს დრომდე მოაღწია იმდროინდელი მიმოწერის ფრაგმენტებმა, რომლებიც ემყარება იმ წყაროებს, რომელიც ჩვენთვის ცნობილი აღარაა.
გრიგოლ ტურელი დაიბადა ხლოდვიგის გარდაცვალებიდან არაუმეტეს 30 წელიწადში და შესაძლებელია შეხვედროდა იმ ადამიანებს, რომლებსაც ჯერ კიდევ ახსოვდათ გარდაცვლილი მეფე. გრიგოლ ტურელს რა თქმა უნდა კარგად ეცოდინებოდა ის ადამიანები ვინც იცნობდნენ დედოფალ კლოტილდას, რომელმაც ხლოდვიგის გარდაცვალების შემდეგ თითქმის მთელი ცხოვრება გაატარა წმინდა მარტინის ბაზილიკაში და დაახლოებით 545 წელს გარდაიცვალა. გრიგოლ ტურელის ნაშრომს ეწოდება „ფრანკების ისტორია“. მის ნაშრომში ბევრი სადავო მომენტებია, დათარიღებაც არ ხდება კარგად, ერთადერთი ზუსტი თარიღი, რაც დავას არ იწვევს არის ხლოდვიგის გარდაცვალების თარიღი — 511 წელი. გრიგოლის მიხედვით ხლოდვიგმა იმეფა 30 წელი და გარდაიცვალა 45 წლის.
გრიგოლ ტურელის მიერ მოთხრობილი ხლოდვიგის ისტორია შეიცავს ზღაპრულ მომენტებს, რომელიც სათავეს ხალხურ ტრადიციებში იღებს.
ტახტზე ასვლა და მდგომარეობა გალიაში
ხლოდვიგი, მეფე ხილდერიკ I-სა და დედოფალ ბაზინა თიურინგიელის შვილი, ტახტზე ავიდა 15 წლის ასაკში, მამამისის გარდაცვალების შემდეგ. ამ პერიოდისათვის ფრანკები ერთიანი ერი არ იყო, ისინი იყოფოდნენ სალიკურ (ზღვისპირა) და რიპუარულ (მენაპირე, მდინარისპირა) ფრანკებად. თავის მხრივ ეს ორი შტოც იყოფოდა წვრილ სამეფოებად (regna), რომელსაც მართავდა საკუთარი „მეფე“ (rex). ამ თვალსაზრისით ხლოდვიგი სალიკური ფრანკების ნაწილის მეფე გახდა. დანარჩენი გალია გრიგოლ ტურელის მიხედვით ასე იყო დაყოფილი: „ამავე ოლქში, მის სამხრეთ ნაწილში, მდინარე ლუარამდე ცხოვრობდნენ რომაელი გალები, მდინარე ლუარის მეორე მხარეს ბატონობდნენ გუთები. ბურგუნდიელები, რომლებმაც მიიღეს არიანელობა, ცხოვრობდნენ მდინარე რონის მხარეს, რომელზეც მდებარეობს ქალაქი ლიონი“. რომაული ტერიტორიების ნაწილი, ცენტრით სუასონში და პარიზში, ვესტგუთებისა და ბურგუნდების ექსპანსიის გამო, თავდაპირველად მოწყდნენ დასავლეთ რომის იმპერიას, ხოლო მას შემდეგ, რაც 476 წელს რომის იმპერიამ არსებობა შეწყვიტა, რომაული მიწების უკანასკნელ ნაფლეთად დარჩა. ამ ტერიტორიებს მართავდა სიაგრიუსი, რომლის მიხედვითაც ეწოდა სიაგრიუსის სახელმწიფო. გრიგოლ ტურელი მას „რომაელთა მეფეს“ (rех Romanorum) უწოდებს, ხოლო ფრედეგარი პატრიცის ტიტულით მოიხსენიებს თავის „ქრონიკაში“.
ბრძოლა სიაგრიუსთან
thumb|200px|მარცხნივ|ალარიხ II ხლოდვიგის ელჩებს გადასცემს სიაგრიუსს ხლოდვიგმა, კარგად გააცნობიერა სიაგრიუსის სახელმწიფოს მომავალი ბედი და თავისი მმართველობის მეხუთე წლისთავზე (486 წელს) მათთან საბრძოლველად გაემართა. მას თან ახლდა თავისი ნათესავი, სალიკელი ფრანკების მეფე რაგნახარი, რომლის რეზიდენციაც კამბრეში იყო. ცოტა ხნით ადრე, როგორც ჩანს 485 წელს, ხლოდვიგი ცდილობდა რიპუარელი ფრანგების მხარდაჭერის მოპოვებასაც, სავარაუდოდ, კავშირი დაამყარა მათ მეფე სიგიბერტთან და სავარაუდოდ დაქორწინდა კიდეც მის ქალიშვილზე, რომელმაც მეფეს გაუჩინა შვილი თოიდერიხ I. ქრისტიანი მემატიანეები ამ ქორწინებას არ აღიარებენ და ხლოდვიგის ცოლს ხარჭის სახელით მოიხსენიებენ, ხოლო მათ ვაჟს უკანონოს უწოდებენ.
სუასონის ბრძოლაში რომაელი გალები დამარცხდნენ. სიაგრიუსი გაიქცა ტულუზაში, ვესტგუთების მეფე ალარიხ II-სთან და თავშესაფარი სთხოვა. მაგრამ ალარიხმა ფრანკების რისხვის თავიდან ასაცილებლად სიაგრიუსი ხლოდვიგის ელჩებს გადასცა. სიაგრიუსის ძალების ზოგიერთი დანაყოფი სუასონის ბრძოლის შემდეგც კვლავ წინააღმდეგობას უწევდა ფრანკებს, მაგრამ მათი წინააღმდეგობა სუსტი იყო და შეწყდა. მაგალითად, „წმინდა ჟენევიევა პარიზელის ცხოვრების“ მიხედვით ხლოდვიგმა პარიზი ხუთწლიანი ალყის შემდეგ აიღო.
თავდაპირველად ხლოდვიგი სიაგრიუსს პატიმრობაში ამყოფებდა, მაგრამ მას შემდეგ, რაც მთლიანად დაიპყრო მისი სამფლობელო, ბრძანა საიდუმლოდ მოეკლათ. სუასონის ბრძოლის შედეგად ფრანკებმა ხელში ჩაიგდეს რომაული გალიის მდიდარი მიწები მდინარე ლუარამდე, მთავარი ქალაქ პარიზით. დაპყრობილ მიწებზე ჯერ კიდევ წარმართი ხლოდვიგი ცდილობდა კარგი ურთიერთობა დაემყარებინა ქალაქის გავლენიან ქრისტიან ეპისკოპოსებთან.
უაიტჩეპლი (მეტროსადგური)
უაიტჩეპლი (Whitechapel) — ლონდონის მეტროპოლიტენის ერთ-ერთი სადგური, რომელიც ისტ ლონდონში, უაიტჩეპლში (ტაუერ ჰემლეტსი) მდებარეობს.
ხლოდვიგ I
სუასონის თასის შემთხვევა
მინი|200პქ|ხლოდვიგის მეომარი მახვილით აპობს ოქროს თასს. XIV საუკუნის ფრანგული მინიატურა. გრიგოლ ტურელის ქრონიკა მოგვითხრობს სუასონის თასის შესახებ. სუასონის ბრძოლაში გამარჯვების შემდეგ მოპოვებულ ალაფს შორის იყო თასი ერთ-ერთი ეკლესიიდან, რომლის ეპისკოპოსმაც ითხოვა მისი უკან დაბრუნება (ფრედეგარი კი გვაუწყებს, რომ ეს იყო რეიმსის ტაძრის მთავარეპისკოპოსი რემიგიუსი). ხლოდვიგიც დათანხმდა. ნადავლს მეზობელ ქალაქ სუასონში ინაწილებდნენ. გერმანელთა კანონისა და წეს-ჩვეულებების მიხედვით, მეომარი თავის წილ ნადავლს კენჭისყრით იღებდა. ხლოდვიგმა სთხოვა, რომ მისთვის თასი წილისყრის გარეშე დაეთმოთ. მხედრებმა, რომლებმაც კარგად იცოდნენ მეფის ხასიათი და მისი ეშინოდათ, თანხმობა განაცხადეს. ერთი ახალგაზრდა მხედარი წეს-ჩვეულების დარღვევით აღშფოთდა და წამოიძახა: „შენ მხოლოდ იმას მიიღებ, რაც წილისყრით შეგხვდება!“, მხედარმა აიღო მახვილი და თასი ნაწილებად გააპო, რათა იგი მარტო მეფეს არ აეღო. ხლოდვიგი გაჩუმდა.
უაიტჩეპლი (მეტროსადგური)
მომავლის გეგმები
ხლოდვიგ I
სუასონის თასის შემთხვევა
ერთი წლის შემდეგ, ჯარის დათვალიერების დროს, ხლოდვიგი მივიდა ამ მეომართან, დაადანაშაულა იმაში, რომ იარაღს ცუდად უვლიდა და მისი მახვილი ძირს დასცა, როდესაც მეომარი მახვილის ასაღებად დაიხარა, მეფემ საბრძოლო ცული დაჰკრა, თავი გააგდებინა და წარმოთქვა: „სწორედ ისე, როგორც შენ სუასონში თასი გააპე“. ჯარი შიშისგან გაქვავდა. ამიერიდან მეფის ურჩობას ვერავინ ბედავდა. სასულიერო პირებმა სწრაფად შეაფასეს ახალგაზრდა მეფის ნება, თვით რემეგიუსმა წერილობით აღიარა მისი ხელისუფლება.
ბრძოლა თიურინგებთან
491 წელს თავისი მმართველობის მეათე წელს ხლოდვიგმა შეასრულა რიპუარის ფრანკების მეფის წინაშე დადებული ხელშეკრულება და დაიწყო თიურინგების წინააღმდეგ ბრძოლა. გრიგოლ ტურელი მოგვითხრობს, რომ რიპუარის ფრანკებს არ ჰქონდათ თიურინგებთან ომის სურვილი და მშვიდობისაკენ მიისწრაფვოდნენ, მშვიდობის დასამყარებლად მათ მძევლებიც კი გადასცეს. თუმცა თიურინგელებმა მძევლები დახოცეს და შეუტიეს რიპუარის ფრანკებს. მათი თავდასხმები საშინელი სისასტიკით ხასიათდებოდა. სიგიბერტმა დახმარებისათვის სალიკურ ფრანკებს მიმართა, რასაც ხლოდვიგი გამოეხმაურა. იგი შეიჭრა თიურინგების ტერიტორიაზე და დაამარცხა ისინი. ხლოდვიგმა წარმატების მიუხედავად თავისი მეფობის ბოლო პერიოდამდე ვერ შეძლო თიურინგების დამორჩილება.
კლოტილდაზე ქორწინება
thumb|200px|წმინდა კლოტილდას ძეგლი, კორბეს ღვთისმშობლის ეკლესია. [[XII საუკუნე]] 493-494 წლებში ხლოდვიგის პოლიტიკური წონა გერმანელ მეფეებს შორის იმდენად დიდი იყო, რომ ოსტგუთების მეფემ თეოდორიხ დიდმა ოდოაკრზე გამარჯვების შემდეგ მეფე ხლოდვიგს დის, აუდოფლედის ხელი სთხოვა და მალე შედგა კიდეც ეს ქორწინება. თავად ხლოდვიგი, მიუხედავად იმისა, რომ უკვე ცოლად ჰყავდა ქალი, რომელთანაც მომავალი მეფე თეოდორიხ I-იც კი შეეძინა, 493 წელს ქორწინდება კლოტილდაზე, ბურგუნდიის მეფე ხილპერიკ II-ის ასულზე და გუნდობადის ძმისშვილზე. ამ პერიოდში ბურგუნდიას მართავდა ოთხი ძმა გუნდობადი, გოდეგიზელი, ხილპერიკ II და გოდომარ I. გუნდობადმა თავისი ძმა ჰილპერიკი ხმლით მოკლა და ბრძანა წყალში გადაეგდოთ კისერზე ქვებშებმული თავის ცოლთან ერთად, შემდეგ კი დაადანაშაულა და ქვეყნიდან გააძევა მისი ორი ქალშვილი: უფროსი კრონა (წავიდა მონასტერში) და უმცროსი კლოტილდა. ამავდროულად ხლოდვიგი ელჩებს გზავნიდა ბურგუნდიაში, რომლებიც შეხვდნენ ახალგაზრდა კლოტილდას, მათ შეამჩნიეს კლოტილდას სილამაზე და გონიერება და შეიტყვეს რომ იგი ასევე სამეფო დინასტიის წარმომადგენელი იყო, ელჩებმა ამის შესახებ უამბეს მეფეს. ხლოდვიგმა სასწრაფოდ გაგზავნა ელჩები და მეფე გუნდობადს კლოტილდას ხელი სთხოვა. გუნდობადმა უარი ვერ გაბედა, ელჩებს გააყოლა კლოტილდა და ხლოდვიგი მასზე დაქორწინდა. მიუხედავად იმისა, რომ ბურგუნდიის სამეფო კარი არიანელობის მიმდევარი იყო, კლოტილდა დედის გავლენით აღიარებდა ქრისტიანობას, რომელიც დაფუძნებული იყო ნიკეა-კონსტანტინოპოლის რწმენის სიმბოლოზე.
როგორც გრიგოლ ტურელი მოგვითხრობს, გათხოვების შემდეგ კლოტილდა ყველანაირად ცდილობდა ხლოდვიგის ქრისტიანობაზე მოქცევას, თუმცა ხლოდვიგი არ ჩქარობდა ამ ნაბიჯის გადადგმას. პირველი შვილის, ინგომერის დაბადების შემდეგ კლოტილდამ სთხოვა ხლოდვიგს იგი ქრისტიანულად მოენათლათ, ხლოდვიგი დათანხმდა. მაგრამ ნათლობის დასრულებისთანავე, ჯერ კიდევ ნათლობის ტანსაცმელში ბავშვი გარდაიცვალა. მეფე განრისხდა და გრიგოლ ტურელის მიხედვით მეფემ წამოიძახა: „ბიჭი რომ ჩემი ღმერთების სახელით მომენათლა, იგი ცოცხალი დარჩებოდა“. ამის შემდეგ მეფე-დედოფალს მეორე შვილი ხლოდომირი შეეძინათ. როდესაც იგი მონათლეს, იგი მალევე ავად გახდა და მეფემ თქვა: „მას იგივე დაემართებოდა რაც მის ძმას, თქვენი ქრისტეს სახელით მონათვლის შემდეგ იგი მალევე მოკვდება“. კლოტილდამ დაიწყო ლოცვა და საბოლოოდ ხლოდომირი გადარჩა. მიუხედავად ამ სასწაულებრივი ამბისა ხლოდვიგი კვლავ უარს ამბობდა გაქრისტიანებაზე.
მოვლენები, რომლებიც გავლენას ახდენენ მეფის გაქრისტიანებაზე
thumb|მარცხნივ|200px|წმინდა რემიგიუსი და ხლოდვიგ I. [[საფრანგეთი, პარიზი, XIV საუკუნე]] ხლოდვიგის მმართველობის უმთავრესი მოვლენაა მისი გაქრისტიანება. გრიგოლ ტურელი აღნიშნავს, რომ მეფის ნათლობა გაიმართა ალემანებზე გამარჯვების შემდეგ. წყაროების მიხედვით, როდესაც ალემანებმა სძლიეს ფრანკებს, ხლოდვიგმა შესძახა: ამის შემდეგ ალემანების მეფე დამარცხდა და უმეთაუროდ დარჩენილი მისი ჯარი გაიქცა. thumb|მარჯვნივ|200px|ხლოდვიგის მოქცევა. [[დიონისე პარიზელის ცხოვრება (XIII საუკუნე)]] სახლში დაბრუნებულმა ხლოდვიგმა დედოფალს უამბო თუ როგორ მიაღწია გამარჯვებას იესო ქრისტეს სახელით. დედოფალმა მოიხმო რეიმსის ეპისკოპოსი რემეგიუსი, რომელმაც დაიწყო მეფის დარწმუნება მიეღო ქრისტიანობა. მეფემ მას უპასუხა ხალხმა მეფის სიტყვების შემდეგ შესძახა:  ასე მიიღო მეფემ გაქრისტიანების გადაწყვეტილება.
ნათლობის სავარაუდო თარიღი და ადგილი
ხლოდვიგის გაქრისტიანების თარიღი მისი მეფობის ქრონოლოგიის ყველაზე სადავო საკითხად რჩება. მეფის არცერთი ძირითადი ისტორიკოსი არ ასახელებს გაქრისტიანების თარიღს. ხლოდვიგის გაქრისტიანებაზე საუბარობენ ვიენის ეპისკოპოსი ავიტუსი და რეიმსის ეპისკოპოსი რემიგიუსი თავიანთ წერილებში, თუმცა არც ისინი ასახელებენ თარიღს. ტრადიციულად ითვლება, რომ ნათლობა შედგა 496 წლის 25 დეკემბერს, შობას, თუმცა ფრედეგარი ამბობს, რომ ნათლობა შედგა აღდგომას. ნათლობა გაიმართა რეიმსში რემიგიუსის ხელით. ხლოდვიგის მაგალითს მიბაძა 3 000-მა ფრანკმა ჯარისკაცმა მისი რაზმიდან (ფრედეგარი ასახელებს 6 000 ჯარისკაცს ), ასევე მოინათლა მისი და ალბოფლედა, რომელიც მალევე გარდაიცვალა. ასევე მოინათლა მისი მეორე და, ლანთელჰილდა, რომელიც ადრე არიანელობას აღიარებდა.
ნათლობის შედეგები
thumb|მარჯვნივ|200px|ამ მინიატურაზე ჩანს მტრედი მირონით სავსე ჭურჭლით. [[XIV საუკუნე. საფრანგეთის ეროვნული ბიბლიოთეკა]] ხლოდვიგის ნათლობამ ხელი შეუწყო მისი ხელისუფლების განმტკიცებას. ნათლობამ უზრუნველყო მართლმადიდებლური სასულიერო პირების მხარდაჭერა და გალო-რომაელი მოსახლეობის კეთილგანწყობა. უმთავრესი იყო ის, რომ ხლოდვიგმა მიიღო არა არიანელობა, არამედ ქრისტიანობის მართლმადიდებლური ფორმა. ადრე გაქრისტიანებულმა ტომებმა (ვესტგუთები, ოსტგუთები, ბურგუნდები და სხვ.) არიანელობა არჩიეს. ნიკეა-კონსტანტინოპოლის სარწმუნოება იყო რომაელების რელიგია და აღნიშნული სახელმწიფოები ფიქრობდნენ, რომ მათი ხალხი გაითქვიფებოდა უფრო დიდ ცივილიზაციასთან კავშირში. ხლოდვიგი გრძნობდა, რომ ეს საფრთხე არ იყო რეალური. მისმა გადაწყვეტილებამ შექმნა რომანულ-გერმანული კულტურის ერთოანობისა და სინთეზის წინაპირობა და ეს არის ფრანკთა მონარქის დამსახურება ევროპული კულტურისადმი. გალო-რომაელი ეპისკოპოსები ხლოდვიგის მართლმადიდებლურ ქრისტიანობაზე მოქცევას თვლიდნენ საკუთარ გამარჯვებად. ეპისკოპოსმა ავიტუს ვიენელმა მეფეს მიმართა ასეთი შინაარსის წერილით:
ნათლობასთან დაკავშირებული ლეგენდები
ხლოდვიგის გაქრისტიანებას თან ახლავს რამდენიმე ლეგენდა. ერთ-ერთი ვერსიით წმინდა რემიგიუსს გამოეცხადა ანგელოზი მტრედის სახით, რომელსაც მოჰქონდა მირონით სავსე ჭურჭელი (sainte ampoule ანუ „წმინდა ამპულა“) ხლოდვიგის მოსანათლად. ამიერიდან, კურთხევისას საფრანგეთის თითქმის ყველა მეფეს ამ ჭურჭლიდან სცხებდნენ მირონს. გადმოცემის თანახმად, ამ წმინდა ჭურჭელმა XVIII საუკუნემდე მოაღწია და საფრანგეთის დიდი რევოლუციის დროს დაიმსხვრა. გრიგორი ტურელი თავის „ფრანკების ისტორიაში“ ამის შესახებ არაფერს გვაუწყებს. ლეგენდას სათავე დაუდო რეიმსის მთავარეპისკოპოსმა ჰინკმარმა.
ასევე არსებობს ლეგენდა საფრანგეთის ჰერალდიკური შროშანის წარმოშობის შესახებ: ხლოდვიგმა თავისი მონათვლის სიმბოლოდ აირჩია სწორედ ეს ყვავილი. სხვა ვერსიით ხლოდვიგს ტოლბიაკის ბრძოლის დროს გამოეცხადა ანგელოზი შროშანით და უთხრა, რომ ეს ყვავილი ყოფილიყო მისი სიმბოლო და გადაეცა იგი თავისი მემკვიდრეებისათვის.
ხლოდვიგის ნათლობასთან დაკაავშირებულია ფრთიანი გამონათქვამი: გადმოცემის მიხედვით სწორედ ამ სიტყვებით მიმართა წმინდა რემიგიუსმა მეფეს როდესაც მოუწოდა დაეტოვებინა წარმართობა და გადასულიყო ქრისტიანობაზე.
ხლოდვიგის გაქრისტიანება ხელოვნებაში
ხლოდვიგის გაქრისტიანების სცენა არაერთხელ გამხდარა მხატვრებისა და მოქანდაკეების შთაგონების წყარო, როგორც შუა საუკუნეებში ასევე უფრო გვიან პერიოდში.
შეტაკებები ბრეტონელებთან და ვესტგუთებთან
დასავლეთით ხლოდვიგის წინსვლა დიდი ხნით შეაყოვნა არმიორკის ტერიტორიაზე მცხოვრებმა ბრეტონელებმა, რომლებთანაც სავარაუდოდ 500 წელს დადო ხელშეკრულება. როგორც ჩანს ხლოდვიგმა ნომინალურად, მაგრამ მაინც დაიქვემდებარა ბრეტონი. გრიგოლ ტურელი თავის ქრონიკაში არ მოგვითხრობს აღნიშნულ ფაქტზე, თუმცა შემდეგი ამბების თხრობისას აღნიშნავს: თუმცა სხვა ისტორიკოსები თვლიან, რომ აღნიშნული მტკიცებულება დაუსაბუთებელია და რომ VI საუკუნის შუა წლებისათვის ბრეტონელები ისეთი ძლიერები იყვნენ, რომ არ ეშინოდათ ფრანკების.
490-იანი წლების შუა პერიოდიდან ფრანკებმა მდინარე ლუარის სამხრეთით, ვესტგუთების მიწებზე დაიწყეს გაფართოება. მეფე ალარიხის მიერ სიაგრიუსის ღალატის ფაქტი უკვე მოწმობს, რომ ვესტგუთებს ეშინოდათ ფრანკების. ხლოდვიგმა 494 წელს დაიპყრო სენტი, თუმცა 496 წლისათვის სენტი კვლავ დაიბრუნეს ვესტგუთებმა. 498 წელს ხლოდვიგმა დაიპყრო ბორდო, სადაც ფრანკებმა ტყვედ ჩაიგდეს ვესტგუთების ჰერცოგი და სამხედრო მეთაური სუატრიუსი. მოგვიანებით, როგორც ჩანს, ჩამოყალიბდა ვესტგუთ-ბურგუნდების კავშირი ფრანკების წინააღმდეგ, რადგან ბურგუნდების მეფე გუნდობადმა ფრანკი ტყვეები ტულუზაში გააგზავნა. დაახლოებით 502 წლისათვის ეს შეტაკებები დასრულდა. ვინაიდან ალარიხ II და ხლოდვიგ I ერთმანეთს შეხვდნენ მდინარე ლუარის კუნძულზე სოფელ ამბუაზთან, საზღვარი ვესტგუთებსა და ფრანკებს შორის სწორედ ამ მდინარეზე გადიოდა.
ჩარევა ბურგუნდიის საქმეებში
ბურგუნდიის ორ მეფეს შორის, ძმებ გუნდობადსა და გოდეგიზელს შორის დაიწყო ბრძოლა. გოდეგიზელმა ძმის წინააღმდეგ დასახმრებლდ მიმართა ხლოდვიგს და დაპირდა ხარკის გადხდას: 500 წელს გოდეგიზელმა და ხლოდვიგმა იერიში მიიტანეს გუნდობდზე, ბრძოლა გაიმრთა მდინარე უშის ნაპირზე, დიჟონის ციხესიმაგრესთან. გუნდობადი ავინიონში გაიქცა. გოდეგიზელი ხლოდვიგს დაპირდა სამეფოს ნაწილს და წავიდა ვიენში, ხოლო ხლოდვიგი ავიონიონმდე დევნიდა გუნდობადს, ხოლო შემდეგ მოულოდნელად დაბრუნდა სახელმწიფოში. სავრაუდოდ ეს გამოწვეული იყო იმით, რომ ვესტგუთების მეფე ალარიხ II მისი ქვეყნის საზღვრებს მიადგა, რომელსაც გუნდობადი დაპირდა ყოველწლიური ხარკის გადახდას. ხლოდვიგმა გოდეგიზელს დაუტოვა 5 000 მხედარი.
501 წელს გუნდობადი ვესტგუთების მხარდაჭერით კვლავ შეიჭრა ბურგუნდიაში, ალყა შემოარტყა ვიენში მყოფ გოდეგიზელსა და მის დამხმარე ფრანკთა დანაყოფებს. საკვების უკმარისობის გამო, გოდეგიზელმა ბრძანა, რომ უბრალო მოსახლეობა გაეყარათ ქალაქიდან. მათ შორის ერთ-ერთი იყო ხელოსანი, რომელსაც ევალებოდა ქალაქის წყალმომარაგების სისტემის მეთვლყურეობა, მან გუნდობადს აჩვენა გზა საიდანაც შეიძლებოდა წყლის გადაკეტვა ქალაქისათვის. ღალატის მეშვეობით გუნდობადი დაეპატრონა ქალაქს და გაანადგურა გარნიზონი. გოდეგიზელი გაიქცა არიანულ ეკლესიაში, სადაც იგი მოკლეს არიანელ ეპისკოპოსთან ერთად. ტყვედ ჩავარდნილი ფრანკები ვესტგუთების მეფე ალარიხ II-ს გაუგზავნეს ტულუზაში. გუნდობადი გახდა ბურგუნდიის ერთადერთი მეფე. 503 წელს გუნდობადი და ხლოდვიგი ერთმანეთს შეხვდნენ ოსერის ახლოს და დადეს სამოკავშირეო ხელშეკრულება.
ახალი ომი ალემანებთან
506 წელს აჯანყდნენ ალემანები და ხლოდვიგმა კვლავ აიძულა ისინი ეღიარებინათ მისი ხელისუფლება, მაგრამ ალემანების ნაწილი გაიქცა და თავი შეაფარეს ოსტგუთებს, განსახლდნენ ბოდენის ტბის სამხრეთით და ნორიკში. თეოდორიხ დიდმა მათ ბავარიელებთან ერთად, რომაული მაგალითის მსგავსად მიანიჭა „ფედერირებული მოკავშირეების“ სტატუსი და დაავალა ალპების მთების გადასასვლელების დაცვა.
ომი ვესტგუთებთან
მინი|350პქ|ვესტგუთებისა და ფრანკების ომი (507-509 წწ.)
ომის მიზეზები
ხლოდვიგის მმართველობის ერთ-ერთი თვალსაჩინო მოვლენაა 507-508 წლებში გალიაში ვესტგუთების სამეფოს დიდი ნაწილის ხელში ჩაგდება მოკავშირე ბურგუნდებთან ერთად. ამ ომში ხლოდვიგს მხარს უჭერდა რიპუარელი ფრანკები და მათი მეფე სიგიბერტ კოჭლი. ოსტგუთების მეფე თეოდორიხ დიდმა ვესტგუთებთან, ბურგუნდებთან, გერულებთან, ვარნებთან, რაინისპირა თიურინგიელებთან და ასევე ხლოდვიგთან დააგზავნა ელჩები და წერილები, რომელშიც თხოვდა ყველა მათგანს დასავლეთ ევროპის გერმანულ სახელმწიფოებს შეენარჩუნებინათ მშვიდობა, მაგრამ ხლოდვიგი არანაირ მოლაპარაკებაზე არ წასულა. სავარაუდოდ მას სწრაფი თავდასხმისაკენ აქეზებდა ბიზანტიური დიპლომატია, რადგან ხლოდვიგის წარმატება შეასუსტებდა თეოდორიხ დიდის პოლიტიკურ მდგომარეობას.
ფრანკების ლაშქრობის დაწყება
thumb|400px|მარცხნივ|ხლოდვიგის ბრძოლა ვესტგუთებთან. [[XIV საუკუნე|XIV საუკუნის მინიატურა]] 507 წლის გაზაფხულზე ხლოდვიგი თავის შვილ თოიდერიხ I-თან და სიგიბერტ კოჭლის შვილ ხლოდერიხთან ერთად სალაშქროდ დაიძრა ტურის მიმართულებით. შემდეგ შეუერთდა ბურგუნდიელთა დანაყოფები გუნდობადის შვილის სიგიზმუნდის მეთაურობით. ლაშქრობას თან სდევდა სასწაულებრივი ნიშნები. თანამედროვეების სიტყვით ღმერთი მხარს უჭერდა მეფეს. ხლოდვიგმა სასტიკად აუკრძალა თავის ჯარისკაცებს ადგილობრივი მოსახლეობის გაძარცვა. გრიგოლ ტურელის თანახმად ჯარისკაცი, რომელმაც თივა წაიღო დაუკითხავად სასტიკად დასაჯეს.
ბუიეს ბრძოლა
507 წლის გვიან ზაფხულს გაიმართა გადამწყვეტი ბრძოლა ფრანკებსა და ვესტგუთებს შორის ბუიეს ხეობაში, ქალაქ პუატიედან ჩრდილო-დასავლეთით 15 კილომეტრზე. სასტიკი ბრძოლის შემდეგ ფრანკებმა გაიმარჯვეს. თავად ხლოდვიგმა დაამარცხა ალარიხ II ბრძოლის ველზე. ამ მარცხმა მორალურად გატეხა ვესტგუთები. სარაგოსის ქრონიკა აღნიშნავს, რომ ბრძოლის შემდეგ „ტულუზის სამეფო დაანგრიეს ფრანკებმა“. ვესტგუთების სახელმწიფოს დაშლაში მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ალარიხის ბრძოლის ველზე სიკვდილმა და ზრდასრული მემკვიდრის არყოლამ. დამარცხების შემდეგ პირველ კვირეებში, სავარაუდოდ, არავინ იყო, ვინც შეძლებდა ვესტგუთების ძალების მობილიზებას. ფრანკების მიერ ვესტგუთების დაპყრობა აკვიტანიაში შემდგომი გართულებების გარეშე წარიმართა.
აკვიტანიის დაპყრობა
ხლოდვიგმა აკვიტანიაზე ლაშქრობის თავისუფლება მიიღო მას შემდეგ, რაც აღმოსავლეთ რომის იმპერიის (ბიზანტიის) ფლოტმა ალყა შემოარტყა ტარენტეს. თეოდორიხ დიდისა და ოსტგუთების ძალების გაერთიანების გამო ვერ შეძლეს ვესტგუთების დასახმარებლად მისვლა. ხლოდვიგი არმიის ნაწილით გადავიდა ბორდოში, სადაც მან ზამთარი გაატარა, ხოლო მისი შვილი თოიდერიხი ჯარის სხვა ნაწილთან ერთად იმორჩილებს ვესტგუთებს სამხრეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ გალიაში. დაიპყრო ქალაქები ალბი, როდეზი და კლერმონი და მიწები ბურგუნდების ტერიტორიამდე.
ტულუზის აღება
508 წლის გაზაფხულზე ფრანკების ძალები ხლოდვიგის მეთაურობით, ბურგუნდების მაშველ რაზმთან ერთად იღებს ვესტგუთების დედაქალაქ ტულუზას. ფრანკებს ხელში ჩაუვარდათ საგანძურის დიდი ნაწილი. შეცდომაა იმის თქმა, რომ მთელი სამეფო ხაზინა აღმოაჩინეს ფრანკებმა ტულუზაში. პროკოფი კესარიელის ცნობით ცხადი ხდება, რომ საგანძურის ნაწილი უსაფრთხოების მიზნით გადატანილი იყო კარკასონში. ხლოდვიგმა აიღო ქალაქი ანგულემი, საიდანაც განდევნა გუთები. მეფე გამარჯვებული დაბრუნდა ტურში და მრავალი შესაწირი გაიღო წმინდა მარტინ ტურელის ბაზილიკისათვის.