cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
გერმანიის მიერ ბელორუსიის ოკუპაცია მეორე მსოფლიო ომის დროს
ოკუპაცია
ოკუპაციის ადრეულ ეტაპზე, წამოიშვა ძლიერი და კარგად კოორდინირებული საბჭოთა პარტიზანული მოძრაობა. ტყეებსა და ჭაობებში დამალულმა პარტიზანებმა მძიმე ზარალი მიაყენეს გერმანიის მომარაგების ხაზებსა და კომუნიკაციებს, დააზიანეს სარკინიგზო ლაინდაგები, ხიდები, სატელეფონო მავთულები, თავს დაესხნენ მომარაგების საცავებს, საწვავის სათავსებს და ტრანსპორტს ასევე, უსაფრთდებოდნენ "ღერძის" ბლოკის ჯარისკაცებს. მეორე მსოფლიო ომის ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული პარტიზანული საბოტაჟი იყო 1943 წლის 30 ივლისს მომხდარი ე.წ. ასიპოვიჩის დივერსია, როცა პარტიზანებმა გაანადგურეს 4 გერმანული მომარაგების მატარებელი და ტანკი (სახელწოდებით -ვეფხვი). პარტიზანებთან საბრძოლველად, გერმანელები იძულებული გახდნენ შესამჩნევი რაოდენობის ძალები გამოეყვანათ ფრონტის ხაზიდან. 1944 წლის 22 ივნისს, უზარმაზარი საბჭოთა სტრატეგიული შეტევა "ოპერაცია ბაგრატიონი" დაიწყო და აგვისტოს ბოლოს სსრკ-მ დაიბრუნა მთელი ბელორუსია.
ომის დანაშაულები
გერმანიის ინტერვენციამ და ოკუპაციამ მძიმე ადამიანური დანაკარგები მოიტანა, მოხდა 380 000 ადამიანის დეპორტაცია მონური შრომისთვის და ასიათასობით სამოქალაქო პირის მასობრივი მკვლელობა. როგორც გერმანიის ეთნიკური წმენდის შემადგენელი ნაწილი (სახელწოდებით - "გენერალური გეგმა ოსტ"), გამიზნული იყო ეთნიკურად სლავი ბელორუსების განადგურება, გაძევება, ან დატყვევება. სულ მცირე 5295 ბელორუსული დასახლება გაანადგურეს გერმანელებმა და მათი მაცხოვრებლების ნაწილი დახოცეს კიდეც (აღსანიშნავია, რომ მეორე მსოფლიო ომის დროს ბელორუსიაში დაიწვა ან განადგურდა 9200 დასახლების პუნქტი). ამავდროულად, ამოწყვიტეს 600 სოფლის (როგორიცაა, მაგალითად, "ხატინი") მაცხოვრებლები. მთლიანობაში, სამწლიანი გერმანული ოკუპაციის განმავლობაში მოკლეს 1 მილიონზე მეტი ბელორუსი.
კვლევამ (Zhukov, Yuri M. 2017. In World Politics) აჩვენა, რომ "საბჭოთა პარტიზანების თავდასხმებმა პროვოცირება გაუკეთა სამოქალაქო პირების მიმართ რეპრესიებს, მაგრამ რკინიგზაზე თავდასხმებს საწინააღმდეგო ეფექტი ჰქონდა. სადაც პარტიზანები ფოკუსირებული იყვნენ გერმანული მომარაგების ხაზების განადგურებაზე, იქ საოკუპაციო ძალებმა ნაკლები რეპრესია მოაწყვეს, ნაკლები სახლი დაწვეს და ნაკლები ადამიანი მოკლეს". მინი| ბელორუსის ცენტრალური რადა, მინსკი, 1943 წლის ივნისი. მინი| მინსკში, რკინიგზის სადგურისკენ მიმავალ გზაზე, ბელორუსიელი ახალგაზრდები ბელორუსიის ცენტრალური საბჭოს თავმჯდომარის, პროფესორ რადასლატო ასტროსკის გვერდით მიდიან. ისინი აპირებენ გერმანიაში სამხედრო წვრთნებში მონაწილეობის მიღებას. [[მინსკი, 1944 წლის ივნისი.]] მინი| ერიხ ფონ დემ ბახ-ზელევსკი და "ორდნუნგსპოლიზეი" ("წესრიგის პოლიცია"). მინსკი, დაახ. 1943 წ. მინი| ჩამომხრჩვალი ბელორუსის წინააღმდეგობის წევრი. მინსკი, 1942/1943 წწ. მარჯვნივ|მინი| ბელორუსიის დამხმარე პოლიცია, [[მოგილიოვი|მოგილევი, 1943 წლის მარტი.]] მინი| საბჭოთა მშვიდობიანი მოსახლეობის მასობრივი მკვლელობა მინსკის მახლობლად, 1943 წ.
ნაცისტური ნაწილები
მინი| SS გალიციის მე-14 ვაფენის გრენადერთა დივიზია (1-ლი უკრაინული), ზაფხული, 1943 წ.
ჰოლოკოსტი
ყველაზე დიდი ებრაული გეტო საბჭოთა ბელორუსიაში მეორე მსოფლიო ომის დასრულებამდე იყო მინსკის გეტო, რომელიც გერმანელებმა შექმნეს შეჭრის დაწყებიდან მალევე. ბელორუსიის ადრე ცნობილი მრავალრიცხოვანი ებრაელი მოსახლეობა, რომელმაც გაქცევით თავს ვერ უშველა, ტყვიით დაიღუპა ჰოლოკოსტის დროს. ნაცისტურ-საბჭოთა ოკუპირებულ პოლონეთში არსებული ებრაული გეტოების სია, რომელიც გრძელდებოდა აღმოსავლეთით საბჭოთა ბელორუსიის საზღვრამდე, შესაძლებელია ინახოს სტატიაში, სახელწოდებით "ებრაელთა გეტოები გერმანიის მიერ ოკუპირებულ პოლონეთში".
ოკუპაციის შემდგომ
მოგვიანებით, 1944 წელს, გერმანელების მიერ გაწვრთნილი 30 ბელორუსი არეულობის მოსაწყობად თვითმფრინავიდან პარაშუტით ჩაეშვა საბჭოთა ფრონტის ხაზის უკან. ისინი ცნობილი იყვნენ, როგორც "Čorny Kot" ("შავი კატა") და მათ მიხაილ ვიტუშკა ხელმძღვანელობდა. თავდაპირველად, მათ გარკვეულ წარმატებას მიაღწიეს წითელი არმიის სიღრმეში არაორგანიზებულობის გამო. სხვა ბელორუსული ნაწილები კი ბელოვეჟის ტყეში შეიპარნენ და მათ 1945 წელს სრულმასშტაბიანი პარტიზანული ომი წამოიწყეს. მაგრამ "შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატმა" (NKVD) შეაღწია ამ დანაყოფებში და ისინი გააუვნებელყო 1957 წელს.
სქოლიო
<references group="" responsive="0">
გარე ბმულები
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის დროს ოკუპირებული ტერიტორიები კატეგორია:ევროპის ოკუპაცია ნაცისტური გერმანიის მიერ კატეგორია:ბელარუსი მეორე მსოფლიო ომში
ალკოპოპი
ალაოს სასმელები, რომლებსაც ემატება სხვადასხვა ხილის წვენები ან სხვა არომატიზატორები.
სასმელები, რომლებიც შეიცავს ღვინოს, რომელსაც ემატება ხილის წვენი ან სხვა არომატიზატორები ( ღვინის გამაგრილებლები ).
სასმელი, რომელიც შეიცავს გამოხდილ ალკოჰოლს და ტკბილ სითხეებს, როგორიცაა ხილის წვენები ან სხვა არომატიზატორები.
ამ სასმელების აღსაწერად გაერთიანებულ სამეფოში ტერმინი ალკოპოპი (სიტყვების შენაერთი: ალკოჰოლი და პოპი ) გამოიყენება. სხვა ტერმინებში შედის: არომატული ალკოჰოლური სასმელი (FAB), ალაოს არომატული სასმელი (FMB), წინასწარ შეფუთული სპირტიანი სასმელები ან პრემიუმ შეფუთული სპირტიანი სასმელები (PPS) და მზა სასმელი  ავსტრალიასა და ახალ ზელანდიაში (RTD).
აღწერა
მსოფლიოს ბაზარზე მზადდება და იყიდება მრავალფეროვანი სასმელი, რომლებიც აღწერილია, როგორც გამაგრილებელი ან ალკოპოპი. ისინი ტკბილია და მიირთმევენ პატარა ბოთლებში (როგორც წესი, 355 მლ. აშშ – ში, 275 მლ. სამხრეთ აფრიკაში და გერმანიაში, 330 მლ. კანადასა და ევროპაში) და 4 %–დან 7 %–მდე ალკოჰოლის შემცველობითაა. ევროპაში, კანადასა და სამხრეთ აფრიკაში გამაგრილებლებს აქვთ წინასწარ შერეული ალკოჰოლური სასმელები, მათ შორის არაყი ან რომი. ამერიკის შეერთებულ შტატებში, მეორეს მხრივ, ალკოპოპს ხშირად ურევენ სვიის ლუდს, დამოკიდებულია შტატზე, სადაც ისინი იყიდება. თუ ალაოს (და ალკოჰოლის) დიდი ნაწილი ამოღებულია (უმეტესად წყალი რჩება), შემდეგ ემატება ალკოჰოლი (ჩვეულებრივ არაყი ან მარცვლეულის სპირტი), შაქარი, საღებავი და არომატიზატორი. ამგვარი სასმელები ლეგალურად კლასიფიცირდება როგორც ლუდი, პრაქტიკულად, ყველა შტატში და ამიტომ მათი გაყიდვა შესაძლებელია იმ ობიექტებში, სადაც არ არის დაშვებული სპირტიანი სასმელები. თუმცა, არსებობს უფრო ძლიერიც, რომლებიც წინასწარ შერეული სპირტია (მაგ. Bacardi Rum Island Iced Tea). ასეთი სასმელი შეიცავს დაახლოებით 12.5 % ალკოჰოლს, რომლის გაყიდვა შესაძლებელია მხოლოდ იქ, სადაც მყარი ალკოჰოლია ნებადართული.
შეერთებულ შტატებში ალკოპოპებზე პროპორციულად შეზღუდულია გადასახადი ევროპასთან შედარებით, თუმცა ზოგიერთი შტატის კანონმდებლობის მიხედვით, შესაძლოა რომ მათი გადასახადების დონე ევროპულ მოდელს მიუახლოვდეს, რაც ახალგაზრდების მიერ მოხმარების შეზღუდვასაც ითვალისწინებს.
კონტინენტური ევროპის ზოგიერთ ქვეყანაში, მაგალითად, ავსტრიასა და გერმანიაში, შესაძლებელია ჩამოსხმული ლუდის კოქტეილები და შანდები, გაიყიდოს როგორც ალკოპოპები. მიუხედავად იმისა რომ, ეს სასმელები ემყარება ტრადიციულ სვიის ლუდებს მაინც არ ითვლება ალკოპოპად.
ისტორია
მარცხნივ|მინი|ორი ბაკარდი ბრიზერი ღვინის გამაგრილებლებმა პოპულარობა მოიპოვა ამერიკის ბაზარზე 1980 წელს, როდესაც ბართლები და ჯეიმსმა დაიწყო მათი ბრენდის ღვინის გამაგრილებლის რეკლამირება, რასაც მოჰყვა სხვა ბრენდები, მათ შორის, ბაკარდის „ბრიზერი“. პოპულარობამ იმატა 1993 წელს. თანდათან შემცირდა ღვინის გამაგრილებლები აშშ–ს ღვინოზე ფედერალური გადასახადის გაზრდის გამო და ალაოს სასმელის ბაზის გამოყენება გახდა ახალი ინდუსტრიული სტანდარტი.
2018 წლის მარტში კოკა-კოლამ გამოაცხადა, რომ პირველად უშვებდა ალკოპოპის პროდუქტს იაპონიაში, კერძოდ, ჩაჰაის (chūhai) სასმელს.
სქოლიო
კატეგორია:კოქტეილები კატეგორია:ალკოჰოლური სასმელები კატეგორია:სასმელები
ხარება
thumb|250პქ|ხარების [[ბიზანტიური ხელოვნება|ბიზანტიური ხატი წმ. კლიმენტის ეკლესიიდან ქ. ოჰრიდში (მაკედონია, IV საუკუნის დასაწყისი)]] thumb|250პქ|„ხარება“, [[სანდრო ბოტიჩელი (1489-1490, უფიცის გალერეა, ფლორენცია) ]] ხარება — ერთ-ერთი საუფლო დღესასწაული (უძრავი) ქრისტიანულ ეკლესიაში. აღინიშნება 7 აპრილს (25 მარტს ძველი სტილით). ლუკას სახარების (1,28-35) მიხედვით, გაბრიელ მთავარანგელოზმა მარიამ ღვთისმშობელს ახარა, რომ იგი შობდა იესო ქრისტეს, ძეს ღვთისას.
ქრისტოლოგიაში ხარების დღესასწაული ითვლება კაცობრიობის ხსნის დასაწყისად, საუკუნეების განმავლობაში დაფარული ღვთის საიდუმლოს გამოცხადებად.
ადრეული თეთრი
ჯიშის სახელწოდება ყურძნის სიმწიფის პერიოდს გამოხატავს.
ხარება
ხარება იესოს შობის შესახებ
პატარა ქალაქ ნაზარეთში ცხოვრობდა მოკრძალებული ქალწული, მარიამი, რომელსაც უფალი წმინდა გულით უყვარდა. ერთხელ მას გამოეცხადა უფლისაგან გამოგზავნილი მთავარანგელოზი გაბრიელი და უთხრა: „გიხაროდეს! მომადლებულო, შენთანაა უფალი. კურთხეული ხარ დედათა შორის“. მარიამი შეკრთა, მაგრამ ანგელოზმა დაამშვიდა: „ნუ გეშინია, მარიამ, რადგან ღვთის მადლი იპოვე. დაორსულდები, გაგიჩნდება ვაჟი და სახელად იესოს დაარქმევ. ის იქნება დიდი პიროვნება და ღმერთის ძე ეწოდება. მისცემს მას უფალი მამამისის, დავითის, ტახტს და ქვეყნის აღსასრულამდე იმეფებს იგი იაკობის სახლზე, არ ექნება დასასრული მის მეფობას“.
ადრეული თეთრი
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარეთითქმის შეუბუსავია (აქვს ძალიან სუსტი ჯაგრისებრი შებუსვა). ყვავილი მდედრობითი სქესისაა. მტევანი საშუალოზე დიდი ზომისაა, კონუსური ფორმის, დატოტვილი, თხელი ან ძალიან თხელი. მარცვალი ძალიან მსხვილია, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, ქარვისფერი. კანი სქელია, საკმაოდ მკვრივი და ცვილისფებრი ფიფქით საშუალოდ დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია, სასიამოვნო გემოთი.
ხარება
ხარება იესოს შობის შესახებ
იმ დროს მარიამი მხოლოდ დანიშნული იყო იოსებზე და ამიტომ გაუკვირდა: „ეს როგორ მოხდება, როცა მე მამაკაცი არ ვიცი?“ ანგელოზმა მიუგო: „სულიწმინდა გადმოვა შენზე და უზენაესის ძალა მოგჩრდილავს. ამიტომ წმინდა შობილიც იწოდება ღვთის ძედ“. მაშინ მარიამმა თქვა: „აჰა, მხევალი ვარ უფლისა. მეყოს შენი სიტყვისამებრ“ და განეშორა მას ანგელოზი.
ადრეული თეთრი
ბოტანიკური აღწერა
ადრეული თეთრი ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანი ვაზია. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის პირველ ნახევარში შედის. მტევნის წონა 140-300 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა 13.5 ტონაზე მეტი. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 16-17%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6-6.5 გ/ლ-ს.
ხარება
ხარება იესოს შობის შესახებ
როცა იოსებმა გაიგო, რომ მარიამი ბავშვს ელოდებოდა, მასთან ფარულად დაშორება გადაწყვიტა, მაგრამ ძილში უფლის ანგელოზი გამოეცხადა და უთხრა: „იოსებ, ძეო დავითისა, ნუ გეშინია შენი ცოლის, მარიამის, მიღება, რადგან ის, ვინც მასშია ჩასახული, სულიწმიდისაგან არის. ძეს შობს და დაარქმევ სახელად იესოს, ვინაიდან იგი იხსნის თავის ხალხს მათი ცოდვებისაგან“. (ლუკას სახარება 1,26-35; მათეს სახარება 1,20-21)
ადრეული თეთრი
ბოტანიკური აღწერა
გამოიყენება სასუფრე ყურძნად.
ხარება
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქრისტიანული დღესასწაულები კატეგორია:თორმეტი საუფლო დღესასწაული
ადრეული თეთრი
ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
სარიყამიშის ქვაბული
სარიყამიშის ქვაბული (Sarygamyş çöketligi; Sariqamish botig`i) — ოვალური ფორმის გაუდინარი უდაბნო ქვაბული შუა აზიაში, თურქმენეთსა და უზბეკეთში. მდებარეობს ყარაყუმის უდაბნოსა და უსტიურთის პლატოს საზღვარზე. სიგრძე დაახლოებით 150 კმ, სიგანე 90 კმ. ფსკერის ყველაზე დაბალი ნაწილი ზღვის დონეზე 38 მეტრით დაბლაა. ქვაბულის ცენტრალური ნაწილი უკავია სარიყამიშის ტბას. სარიყამიშის ქვაბული აგებულია ტბიური ნალექებით. ზედაპირი დაფარულია მლაშობებითა და ქვიშებით. მდინარე ამუდარიის წყალმა უკანასკნელად ქვაბულის ტერიტორიას 1878 წლის ზაფხულში მიაღწია. სახელწოდება თურქულია და ნიშნავს „ყვითელ ლელქაშს“.
მერაბ შენგელია
მერაბ შენგელია (დ. 18 იანვარი, 1961, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი.
1982 წელს დაამთავრა შრომის წითელი დროშის ორდენოსანი ვ. ი. ლენინის სახელობის საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მანქანათმშენებლობის ტექნოლოგიის ფაკულტეტი. 1999-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკიდან „საქართველოს აღორძინება“.
ქიოფრიუჯიუ (ქემალფაშის რაიონი)
სქოლიო
კატეგორია:ქემალფაშის რაიონის სოფლები კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
The Offspring
The Offspring — ამერიკული პანკ როკ-ჯგუფი, რომელიც 1984 წელს ჩამოყალიბდა კალიფორნიაში. ჯგუფის ახლანდელი შემადგენლობაა: დექსტერ ჰოლანდი — ვოკალი, გიტარა, ნუდლსი — გიტარა, რითმ გიტარა, ბექ ვოკალი, გრეგ კეი — ბასი, ბექ ვოკალი, პიტ პარადი — დასარტყმელი საკრავები. ჯგუფს 8 სტუდიური ალბომი აქვს გამოშვებული, რომელთა 40 მილიონი ასლი არის გაყიდული და ის ერთ-ერთ ყველაზე წარმატებულ პანკ ჯგუფად ითვლება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკული ჯგუფები კატეგორია:1980-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები კატეგორია:1990-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები კატეგორია:ამერიკული როკ-ჯგუფები კატეგორია:ამერიკული პანკ-ჯგუფები კატეგორია:1984 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
ვიტორიო ამადეო III (სარდინია)
thumb|150px|ვიტორიო ამადეო III მარია ვიტორიო ამადეო III მარია (იტალ.: Vittorio Amadeo III Maria) (დ. 26 ივნისი, 1726, ტურინი — გ. 16 ოქტომბერი, 1796, მონჩალერი) — სარდინიის მეფე, სალუცოს და მონფერატოს მარკიზი, აოსტას, მორიანას და ნიცას გრაფი, პიემონტის პრინჩიპე (თავადი) და სავოიის ჰერცოგი 1773-1796 წლებში.
ბიოგრაფია
ვიტორიო ამადეო პიემონტ-სარდინიის მეფის კარლო ემანუელე III-ის და მისი მეუღლის, პოლიქსენე ფონ ჰესენ-რაინფელს-როტენბურგის უფროსი ვაჟი იყო. 1773 წელს მამის გარდაცვალების შემდეგ იგი სარდინიის მეფე და სავოიის ჰერცოგი გახდა.
1750 წლის 31 მაისს მან ქალაქ ულში იქორწინა ესპანეთის პრინცესა მარია ანტონიაზე, რომელთანაც შეეძინა შვილები:
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:სარდინიის მეფეები კატეგორია:სავოიის ჰერცოგები კატეგორია:დაბადებული 26 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1726 კატეგორია:გარდაცვლილი 16 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1796
არნოლდი (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი არნოლდი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
Resident Evil Survivor 2 Code: Veronica
Resident Evil Survivor 2 Code: Veronica, იაპონურად ცნობილი, როგორც Gun Survivor 2 Biohazard Code: Veronica (ガンサバイバー2バイオハザードコード：ベロニカ) — სინათლის იარაღის შუტერის ჟანრის ვიდეო თამაში, რომელიც შექმნა და გამოსცა იაპონურმა კომპანიამ Capcom, PlayStation 2-სა და Namco System 246-ის პლატფორმებისთვის. თამაში დაანონსდა 2001 წლის თებერვლის თვეში „Biohazard: Fire Zone“-ის სათაურით. არკადული ვერსია შემუშავდა კომპანია Namco-სთან თანამშრომლობით. PlayStation 2-ის ვერსია, იაპონიაში გამოვიდა 2001 წლის 8 ნოემბერს, ხოლო ევროპაში 2002 წლის 22 მარტს. „Survivor 2 Code: Veronica“ არის რიგით მეორე ნაწილი „Gun Survivor“-ის სერიიდან და „Resident Evil Survivor“-ის პირდაპირი გაგრძელება. თამაში ითვლება „Resident Evil Code: Veronica“-ს ადაპტაციად.
მასში ფიგურირებს ისეთივე მონსტრები, ლოკაციები და პერსონაჟები, რაც „Resident Evil Code: Veronica“-ში, „Resident Evil 2„-სა და „Resident Evil 3: Nemesis“-ში. მთავარი გმირები არიან კლერ რედფილდი და სტივ ბერნსაიდი, რომელთა მიზანია კუნძულის დატოვება, სადაც განზრახულია მომაკვდინებელი T-ვირუსის ხელოვნურად გავრცელება. თამაში შესაძლებელია როგორც სინათლის იარაღით, ასევე Dual Shock 2-ის კონტროლერით.
თამაშმა მიიღო უარყოფითი შეფასებები ვიდოე თამაშების კრიტიკოსებისგან. ის ასევე წარუმატებელი აღმოჩნდა კომერციულადაც.
სქოლიო
კატეგორია:2001 წლის ვიდეო თამაშები კატეგორია:არკადული თამაშები კატეგორია:Resident Evil-ის თამაშები კატეგორია:PlayStation 2-ის თამაშები კატეგორია:ვიდეო თამაშების სპინოფები კატეგორია:ვიდეო თამაშები შემუშავებული იაპონიაში კატეგორია:სინათლის იარაღის თამაშები
ბუერა
200პქ|thumb|ბუერა ბუერა (Petasites) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარეების გვარი რთულყვავილოვანთა ოჯახისა.
ცნობილია 5-6 სახეობა, რომელიც გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყელში. იზრდება მდინარეებისა და ტბების ქვიშიან ნაპირებზე. აქვს მხოხავი ფესურები და ფესვთანური ფოთლები (ღეროსეული ფოთლები რედუცირებულია). ნორჩი ფოთლის ქვედა მხარე მოფენილია მოთეთრო ბეწვებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:რთულყვავილოვანნი
ნაოჭა-ლოდა მთები
ნაოჭა-ლოდა მთები — მთები, რომლებიც აგებულია ახალგაზრდა რღვევების გასწვრივ ბელტებად დატეხილი და სხვადასხვა სიმაღლეზე აიდული დანაოჭებული შრეებით. ნაოჭა-ლოდა მთები გავრცელებულია გეოსინკლინიკური და აქტივიზირებული ბაქნური ზონების ფარგლებში. ნაოჭა-ლოდა მთებია მაგ., ტიან-შანი, ალთაი.
ლიტერატურა
კატეგორია:მთები კატეგორია:გეოლოგია
რობერტ სკოტი
რობერტ ფოლკონ სკოტი (Robert Falcon Scott; 6 ივნისი 1868, პლიმუტი — დაახ. 1912 წლის 29 მარტი, ანტარქტიდა) — დიდი ბრიტანეთის სამეფო სამხედრო-საზღვაო ფლოტის კაპიტანი, პოლარეთის მკვლევარი, სამხრეთ პოლუსის ერთ-ერთი პირველი აღმომჩენი, რომელმაც უხელმძღვანელა ორ ექსპედიციას ანტარქტიკაში: „დისკავერისა“ (1901-1904) და „ტერა-ნოვას“ (1912-1913). მეორე ექსპედიციისას სკოტმა ლაშქრობის ოთხ წევრთან ერთად 1912 წლის 17 იანვარს მიაღწია სამხრეთ პოლუსს, მაგრამ აღმოაჩინა, რომ მათ რამდენიმე კვირით აჯობა ნორვეგიის ექსპედიციამ, რომელსაც რუალ ამუნდსენი ხელმძღვანელობდა. რობერტ სკოტი და მისი ამხანაგები უკან დაბრუნებისას დაიღუპნენ სიცივის, შიმშილისა და ფიზიკური გამოფიტვის გამო.
„დისკავერის“ ხელმძღვანელად დანიშვნამდე სკოტს საზღვაო ოფიცრის ჩვეულერივი კარიერა ჰქონდა, ვიქტორიანული ინგლისის მშვიდობიანობის დროს, როდესაც სამხედრო სამსახურში წინსვლა ძალიან შეზღუდული იყო და პატივმოყვარე ოფიცრები ეძებდნენ ნებისმიერ გზას, რათა სხვებისგან გამორჩეულიყვნენ. როდესაც ექსპედიციის სათავეში ჩადგა, სკოტმა კარიერის მწვერვალზე ასვლის შანსი მიიღო, თუმცა პოლარული გამოკვლევებისადმი დიდი ენთუზიაზმით არ იყო განწყობილი. ამ ნაბიჯის განხორციელებით მან საკუთარი სახელი სამუდამოდ დაუკავშირა ანტარქტიკას.
სკოტის სიკვდილის შემდეგ იგი ბრიტანეთის ეროვნული გმირი გახდა. ეს სტატუსი 50 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში შენარჩუნდა და მტკიცდებოდა ქვეყნის მასშტაბით აგებული უამრავი მემორიალით. XX საუკუნის უკანასკნელ ათასწლეულებში ტერა-ნოვას ექსპედიციის ისტორია გარკვეულ ხელახალ შეფასებას დაექვემდებარა, მკვლევრების ყურადღება მიიპყრო ექსპედიციის კატასტროფულმა ფინალმა, რომელმაც სკოტისა და მისი ამხანაგების სიცოცხლე შეიწირა. საზოგადოების თვალში შეურყეველი გმირიდან სკოტი გადაიქცა მრავალრიცხოვანი დავების ობიექტად, რომელთა მსვლელობისასაც გაჩნდა კითხვები მისი პირადი თვისებებისა და კომპეტენციის შესახებ. ამავე დროს, თანამედროვე მკვლევრები სკოტის ფიგურას საერთო ჯამში დადებითად აფასებენ, ხაზს უსვამენ მის პირად სიმამაცესა და სიმტკიცეს, აღიარებენ შეცდომებს, მაგრამ ექსპედიციის ფინალს ძირითადად მიაწერენ უიღბლობას, კერძოდ კი, ცუდ ბუნებრივ პირობებს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1868 კატეგორია:გარდაცვლილი 1912 კატეგორია:ანტარქტიკის მკვლევრები კატეგორია:ბრიტანელი მოგზაურები
როკუძიო
როკუძიო-ტენო (六条天皇) (დ. 28 დეკემბერი, 1164 — გ. 23 აგვისტო, 1176) — იაპონიის იმპერატორი 1165–1168 წლებში.
როკუძიო იმპერატორ ნიძიოს ვაჟი იყო და უკვე 1 წლის ასაკში, 1165 წლის 3 აგვისტოს ტახტზე ავიდა. ორწლინახევრის შემდეგ 1168 წლის 30 მარტს იგი ტახტზე მისმა უფროსმა ძმამ ტაკაკურამ შეცვალა. იმპერატორმა როკუძიომ 12 წლის ასაკამდე იცოცხლა. მისი მმართველობის დროს რეგენტები ბაბუამისი, ექს-იმპერატორი გო-სირაკავა და ცნობილი პოლიტიკოსი ტაირა ნო კიიომორი იყვნენ.
კატეგორია:იაპონიის იმპერატორები კატეგორია:დაბადებული 28 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1164 კატეგორია:გარდაცვლილი 23 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1176
ანკუაბის რაიონი
ანკუაბი (Ancuabe) — რაიონი მოზამბიკში, კაბუ-დელგადუს პროვინციაში.
მოზამბიკის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტის მონაცემებით, 2007 წელს რაიონის მოსახლეობა 107 238 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 4 836 კმ²-ია, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 22.2 კაცი კმ²-ზე.
რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ანკუაბი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მოზამბიკის რაიონები კატეგორია:კაბუ-დელგადუს პროვინცია
აზერბაიჯანის დროშა
მინი|300პქ|აზერბაიჯანის დროშა
აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დროშა (აზერ.Azərbaycan Respublikasının bayrağı)  - წარმოადგენს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ერთ-ერთ ოფიციალურ სიმბოლოს (ჰიმნთან და გერბთან ერთად). დროშა დამტკიცებული იქნა 1918 წლის 9 ნოემბერს, როგორც აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის (ადრ) სახელმწიფო დროშად, რომელიც არსებობდა 1920 წლამდე. 1991 წლის 5 თებერვალს დროშა დამტკიცდა, როგორც, იმავე წელს დამოუკიდებლობა  გამოცხადებული, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო დროშა. აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის 2009 წლის 17 ნოემბრის ბრძანებულებით, აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის უკვდელსაყოფად,  ყოველწელს 9 ნოემბერი აღინიშნება როგორც „სახელმწიფო დროშის დღე“. დროშის აღნაგობა
აღწერა
აზერბაიჯანის დროშის მხარეების შეფარდებაა — 1:2. აზერბაიჯანის სახელმწიფო დროშა არის მართკუთხა სამი ფერის (სამფეროვანი) ქსოვილი. ცისფერი, წითელი და მწვანე ფერის) ხაზები განლაგებულნი არიან ჰორიზონტალურად. რომლის ცენტრალურ წითელ ნაწილში გამოსახულია რვაქიმიანი ვარსკვლავი და ნახევარმთვარე.  ორივე  გამოსახულება  თეთრი ფერისაა. ცისფერი ფერი განასახიერებს თურქულენოვან მიკუთვნებას (ქვეყნის ძირითადი მოსახლეობა აზერბაიჯანელები მიეკუთვნებიან  თურქულენოვან ხალხებს და რესპუბლიკის  სახელმწიფო ენაც - აზერბაიჯანულია), წითელი ფერი განასახიერებს საზოგადოების მოდერნიზაციას და დემოკრატიის განვითარებას, ხოლო მწვანე ფერი მიუთითებს მუსულმანურ რწმენისადმი მიკუთვნებას.
ნახევარმთვარე დროშაზე არის ისლამის სიმბოლო, ხოლო რვაქიმიანი ვარსკვლავი ფათალი ხან ხოისკის განმარტებით განასახიერებს „აზერბაიჯანის“ დასახელების 8 ასოს არაბულ ენაზე. ასევე ითვლება, რომ რვა ქიმიანი ვარსკვლავი განასახიერებს თურქულენოვანი ხალხების რვა შტოს: აზერბაიჯანელებს, ოტომანებს(თურქებს), ჯაღათაებს, თათრებს, ყაზახებს, ყიფჩაღებს, სელჩუკებს და თურქმენებს. ზოგიერთი მკვლევარი აღნიშნავს, რომ ყიფჩაღებად იმ დროს იგულისხმებოდნენ ყაზახები და ყირგიზები. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის არსებობის დროს თურქულენოვანი ეთნოსის კლასიფიკაცია განსხვავდებოდა თანამედროვესგან. კიდევ ერთი განსხვავებული აზრით რვაქიმიანი ვარსკვლავი განასახიერებს აზერბაიჯანში მაცხოვრებელი 8 ეროვნებას.
ისტორია
დროშა დაამტკიცეს 1991 წლის 5 თებერვალს. წარმოადგენს აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის დროშის ვარიაციას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აზერბაიჯანის ეროვნული სიმბოლოები კატეგორია:მსოფლიოს ქვეყნების დროშები კატეგორია:აზერბაიჯანის დროშები
Leptogenys hebrideana
Leptogenys hebrideana — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Leptogenys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
Strv-103
ტანკის კონსტრუქციას საფუძვლად უდევს სქემა, რომელიც სრულიად განასხვავებს მას სხვა ტანკებისგან. ეს არის მანქანა კოშკურის გარეშე, რომლის ძირითადი შეიარაღება — 105 მმ-იანი ქვემეხი — მყარად არის დამაგრებული კორპუსის შუაში, საბრძოლო განყოფილებაში. დამიზნება კი ხდება ტანკის შესაბამის მხარეზე მობრუნებით და მთელი კორპუსის გადახრით. სხვა ტანკებისგან განსხვავებით, იგი უნდა გაჩერდეს და მხოლოდ ასე აწარმოოს სროლა. ტანკის წინა ნაწილში ძრავა-ტრანსმისიული განყოფილებაა მოთავსებული. უკანა ნაწილში კი დამონტაჟებულია ქვემეხის გადამტენი ავტომატი. ტანკის საბრძოლო განყოფილება იმავდროულად მართვის განყოფილებაც არის. აქ იმყოფება ეკიპაჟის ყველა წევრი: მეთაური — ქვემეხის მარჯვნივ, დამმიზნებელი (იმავე დროს, იგი მძღოლი-მექანიკოსიცაა) — ქვემეხის მარცხნივ, დამმიზნებლის უკან, მისკენ ზურგშექცევით ზის რადისტი, რომელსაც საჭიროების შემთხვევაში შეუძლია უკუსვლის დროს მართოს ტანკი.
STRV-103-ის კორპუსი შედუღებულია ჯავშნიანი ფოლადის ფურცლებისგან. ჯავშანტყვიის ეფექტურობა გაზრდილია იმით, რომ ჯავშანფურცლები ვერტიკალის მიმართ დიდი კუთხით არის დახრილი.
ქვემეხის უძრავი დანადგარის ვარიანტი კონსტრუქტორებმა იმისთვის აირჩიეს, რათა მას ჰქონოდა შედარებით მარტივი და საიმედო გადამტენი ავტომატი, რომელიც შედგებოდა გამომტანი და მიმწოდებელი მექანიზმებისა და სამი მჭიდისგან. ერთი მჭიდი დაყენებულია ქვემეხის მარჯვნივ, რომლის ტევადობაა 25 ჭურვი, ორი დანარჩენი მჭიდი 20 და 5 ჭურვით — ქვემეხის მარცხნივ. ავტომატი უზრუნველყოფს საკმაოდ მაღალი სროლის სიჩქარეს — 12-15 გასროლა წუთში. გასროლილი მასრები ამოვარდება ლუქიდან, ლუქი ასევე ვენტილაციისთვის გამოიყენება.
გადატენვის ავტომატის საკმაო გამარტივების პარალელურად, კონსტრუქტორებმა ამავე ხარისხით გაართულეს მისი სავალი ნაწილი, რომელიც გამოიყენება ქვემეხის დამიზნებისთვის. ვერტიკალურ სიბრტყეში დამიზნება ხორციელდება კორპუსის უკანა ნაწილის აწევა-დაწევით, ჰიდროპნევმატური სისტემის დახმარებით, ჰორიზონტალურ სიბრტყეში — მთელი ტანკის მობრუნებით.
STRV-103-ის დამხმარე შეიარაღებას წარმოადგენს ორი 7,62 მმ-იანი საკურსო (მიმართულებითი) ტყვიამფრქვევი, რომლებიც დაყენებულია კორპუსის მარცხენა წინა ნაწილში, ჯავშნიან კოლოფში. ასევე 7,62 მმ-იანი საზენიტო ტყვიამფრქვევი, რომელიც სამეთაურო კოშკურის მარცხნივ არის დაყენებული. იგი იმართება დისტანციურად საბრძოლო განყოფილებიდან და შეუძლია აწარმოოს სროლა როგორც მიწისზედა, ისე დაბალსიჩქარიანი საჰაერო მიზნების მიმართ. კვამლის „ფარდების“ შესაქმნელად სამეთაურო კოშკურის ორივე მხარეს დაყენებულია ოთხლულიანი ყუმბარმტყორცნები, კოშკურის უკან კი მოთავსებულია ორლულიანი 71 მმ-იანი ყუმბარმტყორცნი „ლირანი“ მანათობელი ყუმბარების სროლისთვის.
რესურსები ინტერტნეტში
კატეგორია:ძირითადი საბრძოლო ტანკები
დუარლი
დუარლი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ბრაზილია-საქართველოს ურთიერთობები
ბრაზილია-საქართველოს ურთიერთობები — ბრაზილიასა და საქართველოს შორის განვითარებული საგარეო ურთიერთობები. ორ ქვეყანას შორის დიპლომატიური ურთიერთობა დამყარდა 1993 წლის 28 აპრილს. ბრაზილია ურთიერთობებს აწარმოებს საქართველოსთან მოსკოვში არსებული საელჩოს მეშვეობით.
2013 წელს საქართველო-ბრაზილიას შორის დიპლომატიური ურთიერთობების დამყარების 20 წლისთავის აღსანიშნავად, ბრაზილიის ფოსტისა და ტელეგრაფის უწყებამ გამოუშვა საფოსტო მარკა.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს დიპლომატიური ურთიერთობები
აკაბილიჟი
აკაბილიჟი (Акабулажь/Акабиижь/Акабыулжь ), აკუბილაჟი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური ფორმის, სუსტად დანაკვეთული, სამნაკვეთიანი ან თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარეს აქვს სქელი ქეჩისებრი შებუსვა. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ზოგჯერ უფორმო, თხელი ან საშუალო სიმკვრივის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მრგვალი, იშვიათად ოვალური. მუქი ლურჯი, თითქმის შავი ფერის. კანი თხელი აქვს, საკმაოდ მკვრივი ცვილისებრი ფიფქით სქლად დააფრული. რბილობი წვნიანია, მდნარი, წვენი უფერულია, გემო — სასიამოვნო, სუსტად და გამოსახული ჯიშური არომატით.
აკაბილიჟი საშუაო ზრდისა და მაღალმოსავლიანი ვაზია. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს, ოქტომბრის დასაწყისში შედის. სავეგეტაციო პერიოდი გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 177 დღეა. მტევნის საშუალო წონა 135-172 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა — 8.0-12.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18.8-20.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7-10 გ/ლ-ს.
მიიღება სუფრის წითელი ღვინო, რომელსაც ახასიათებს ორიგინალური ბუკეტი და მაღალი ექსტრაქტულობა. ასევე გამოიყენება წვენის დასამზადებლად და სასუფრე ყურძნად.
ბუზარასებრნი
ლიტერატურა
კატეგორია:ორფრთიანები
მეტელევკა
მეტელევკა — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტში (წებელდის თემი), აფხაზეთის მთისწინეთში, მდინარე კელასურის ხეობაში. ზღვის დონიდან 700 მ, გულრიფშიდან 37 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ
ლიტერატურა
კატეგორია:წებელდის თემის სოფლები
კარკასონი
კარკასონი (Carcassonne) — ქალაქი საფრანგეთში, ლანგედოკ-რუსილონის რეგიონში, ოდის დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრი. 46 513 მცხოვრები (2018). მდებარეობს სამხრეთის არხსა და მდინარე ოდზე. ტურიზმის მსხვილი ცენტრია.
სავარაუდოდ ძვ. წ. I საუკუნეში რომაელებმა კელტების დასახლების ადგილზე დააარსეს კოლონია იულია-კარკასო (Julia Carcaso). დაახლ. ახ. წ. 300 წელს კარკასონი მოექცა ციხესიმაგრის კედლებში. 418 წელს დაიპყრეს ვესტგუთებმა. VI საუკუნის ბოლოდან ეპისკოპოსის რეზიდენციაა. 725–750 წლებში არაბთა ბატონობის ქვეშ იყო, 752 (ან 759) წელს შევიდა ფრანკთა სახელმწიფოს შემადგენლობაში. კაროლინგების დროს ამავე დასახელების საგრაფოს ცენტრი იყო; XI საუკუნის შუა ხანებიდან — ვიცე-საგრაფოსი, რომელიც ტრანკაველების სამეფო საგვარეულოს მიეკუთვნებოდა. XI საუკუნის ბოლოს – XII საუკუნეში ქალაქზე დაუფლებისათვის დავა მიდიოდა ბარსელონისა და ტულუზის საგრაფოებს შორის. 1209 წელს ალბიგოური ლაშქრობის დროს 2-კვირიანი ალყის შემდეგ აიღეს ჯვაროსნებმა, 1229 წლის შემდეგ შევიდა ახლადდაარსებულ ლანგედოკის პროვინციაში, რომელიც საფრანგეთის გვირგვინს ეკუთვნოდა. როგორც ციხე-სიმაგრე, მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა საფრანგეთ-არაგონის ომის პერიოდში. პირენეს სამშვიდობო შეთანხმების გაფორმების შემდეგ (1659) ფაქტობრივად დაკარგა სამხედრო მნიშვნელობა. XVIII საუკუნის დასაწყისიდან ლანგედოკის შალის ქსოვილების წარმოების ცენტრია. 220პქ|მინი|მარცხნივ|ჯვაროსნები 1209 წელს ქალაქიდან აძევებენ [[კათარები|კათარებს.]] კარკასონში შემორჩენილია შუა საუკუნეების ფრანგული ციხე-ქალაქის იერი და თავისი ამ უნიკალური შემორჩენილი იერის წყალობით შესულია მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში (იხ. კარკასონის ციხესიმაგრე). მდინარის მარჯვენა ნაპირზეა ზედა (ძველი) ქალაქი, რომელსაც შემორტყმული აქვს გალავნის 2 წრე: შიდა წრე სიგრძით 1100 მეტრია და აგებულია V საუკუნის ბოლოს – VI საუკუნეში, ნაწილობრივ გადაკეთდა XIII საუკუნეში; გარე წრე სიგრძით 1500 მეტრია, აგებულია XIII საუკუნეში, სიმაღლე 6–7 მეტრია. ციხეს აქვს ორი გამაგრებული კარიბჭე (ნარბონის და ოდის) და 52 გეგმით ნახევარწრიული, მრგვალი ან კვადრატული კოშკი, 4 ბასტიონი, სენ-ნაზერის რომანულ-გოტიკური ტაძარი (ნავი თარიღდება 1096 წლით, ტრანსეპტი 1269–1330 წლებით; ინტერიერში არის XIII–XVI საუკუნეების ქანდაკებები, საფლავის ქვები, ვიტრაჟები), ხიდი (XIV საუკუნიდან). ოდის კარიბჭის ჩრდილოეთიდან კედლის შიდა სარტყელს უერთდება ციხესიმაგრე შატო-კონტალი (1120–1150; გამაგრებულია თხრილით, კედლებით, მძლავრი ცილინდრული კოშკებითა და ბარბიკანით; დღეს — ქანდაკებების საცავი). მარცხენა ნაპირზე, ქვედა ქალაქში (დაარსდა 1247 წელს, რეგულარული დაგეგმარებით) არის: სენ-მიშელისა (XIII საუკუნის ბოლო) და სენ-ვენსანის (XIII საუკუნის ბოლო – XVIII საუკუნე) გოტიკური ეკლესიები, ნოტრ-დამ-დე-ლა-სანტეს კაპელა (1525), შუა საუკუნეების საავადმყოფო, ნეპტუნის შადრევანი (1770) და სხვ. ნაგებობათა უმეტესობა ეჟენ ემანუელ ვიოლე-ლე-დიუკის მიერაა რესტავრირებული (1844 წლიდან; სამუშაოები XX საუკუნეში გაგრძელდა). ქალაქში მდებარეობს სახვითი ხელოვნებისა და სამხატვრო მუზეუმი (სენ-ნაზერის ტაძარში). განვითარებულია მეღვინეობა; საფეიქრო ნაწარმისა და ფეხსაცმლის წარმოება.
სქოლიო
კატეგორია:საფრანგეთის ქალაქები
ლიმანი (ქემალფაშის რაიონი)
ლიმანი (Liman) — სოფელი ქემალფაშის რაიონში, ართვინის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს ართვინიდან 90 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 178 ადამიანი ცხოვრობს.
სქოლიო
კატეგორია:ქემალფაშის რაიონის სოფლები კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
ზაქარია შერაზადიშვილი
ზაქარია შერაზადიშვილი (დ. 16 ნოემბერი, 1970, თბილისი) — ქართველი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი.
1992 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი. 1999-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“. 2004-2006 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 16 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1970 კატეგორია:საქართველოს V მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები ზაქარია
12-Bar Original
12-Bar Original — ინგლისური როკ-ჯგუფ The Beatles-ის ინსტრუმენტული კომპოზიცია. იგი ჩაწერილია 1965 წელს და შეტანილია მხოლოდ ალბომში Anthology 2, რომელიც გამოვიდა 1996 წელს.
ეს არის ჯგუფის სიმღერებიდან ერთ-ერთი მცირეთაგანი, რომლის ავტორად მითითებულია The Beatles-ის ოთხივე წევრი. . გამომცემლად მითითებულია Lenono Music, Inc., MPL Communications Ltd, Harrisongs Ltd. და Startling Music Ltd.. სხვა სიმღერები, რომლეთა ავტორებად მითითებულია ოთხივე წევრი, არის "Flying", "Dig It" და "Christmas Time (Is Here Again)".
The Beatles-ის წევრებიდან სიმღერაზე მხოლოდ ლენონს და სტარს უსაუბრიათ. აშშ-სთან რადიო ინტერვიუებში ლენონს ჰკითხეს, არსებობდა თუ არა ჯგუფის გამოუცემელი ჩანაწერები, რაზეც მან უპასუხა, რომ ახსოვდა მხოლოდ „საზიზღარი 12 ტაქტიანი“. სტარმა ჟურნალისტ პიტერ პალმიესთან საუბრისას აღნიშნა: „სიმღერა ყველამ დავწერეთ და ერთ-ერთი ვერსიის აცეტატს ვფლობ“. ციტატა პალმიემ მოგვიანებით გამოიყენა რინგო სტარის შესახებ სტატიაში, რომელიც ჟურნალ DISCoveries-ში 1993 წელს გამოქვეყნდა. იგი აგრეთვე მოხვდა ჯიმ ბერკენსტადტისა და ბელმოს წიგნში Black Market Beatles.
"12-Bar Original" იყო The Beatles-ის პირველი ინსტრუმენტული კომპოზიცია, ჩაწერილი EMI-სთან კონტრაქტის გაფორმების შემდეგ, ჯორჯ მარტინის პროდიუსერობით, ები-როუდის სტუდიებში. ჯგუფის კიდევ ოთხი ინსტრუმენტული კომპოზიციაა უკვე ნახსენები "Flying", იგივე კომპოზიციის გამოუცემელი ვერსია "Aerial Tour Instrumental", "Cayenne" და "Cry for a Shadow".
Leptogenys hemioptica
Leptogenys hemioptica — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Leptogenys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
სერაფიტი
სერაფიტი — ქართველი დიდებულის პიტიახშ ზევახის ასული (II საუკუნე). ცოლად ჰყავდა ქართლის (იბერია) მეფის ხსეფარნუგის ეზოსმოძღვარს - იოდმანგანს. გარდაიცვალა 21 წლისა. მის შესახებ ცნობას გვაწვდის არმაზის ბილინგვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ისტორია
ეგეოსის ზღვა
thumb|250px|ეგეოსის ზღვის თანამგზავრული ფოტო ეგეოსის ზღვა — ხმელთაშუა ზღვის განშტოება, მდებარეობს პელოპონესის ნახევარკუნძულსა და ანატოლიას შორის. ის მარმარილოსა და შავ ზღვებს უერთდება დარდანელისა და ბოსფორის სრუტეებით.
ზღვის ფართობი 214 000 კმ-ს შეადგენს, გრძედის მიმართულებით გადაჭიმულია დაახლოებით 610 კმ-ზე, ხოლო განედის 300 კმ-ზე. მაქსიმალური სიღრმე 3 543 მეტრია (კრეტის აღმოსავლეთით).
გუსტავო პეტრო
გუსტავო ფრანცისკო პეტრო ურეიო (Gustavo Francisco Petro Urrego; დ. 19 აპრილი, 1960) — კოლუმბიელი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი და კოლუმბიის არჩეული პრეზიდენტი. 2022 წლის 19 ივნისს დაამარცხა როდოლფო ერნანდეს სუარესი. როდესაც იგი მიიღებს თანამდებობას, იგი გახდება კოლუმბიის პირველი მემარცხენე პრეზიდენტი.
17 წლის ასაკში, პეტრო გახდა პარტიზანული ჯგუფის წევრი 1991 წელს იგი აირჩიეს წარმომადგენლთა პალატის წევრად. 2009 წელს მან დატოვა თანამდებობა 2010 წლის კოლუმბიის საპრეზიდენტო არჩევნებში მონაწილეობის მისაღებად, არჩევნები მეოთხე ადგილით დაასრულა.
PDA-ს ლიდერებთან იდეოლოგიური უთანხმოების გამო, მან დააარსა მოძრაობა Humane Colombia, რათა ებრძოლა ბოგოტის მერობისთვის. 2011 წლის 30 ოქტომბერს იგი აირჩიეს მერად, თანამდებობა დაიკავა 2012 წლის 1 იანვარს. 2018 წლის კოლუმბიის საპრეზიდენტო არჩევნების პირველ ტურში ის მეორე ადგილზე გავიდა ხმების 25 %-ით და დამარცხდა მეორე ტურში.
ადრეული ცხოვრება
პეტრო სწავლობდა Colegio de Hermanos de La Salle-ში, სადაც დააარსა სტუდენტური გაზეთი „Carta al Pueblo“ („წერილი ხალხს“). 17 წლის ასაკში გახდა 19 აპრილის მოძრაობის წევრი.
2010 წლის საპრეზიდენტო კამპანია
2008 წელს პეტრომ განაცხადა რომ მონაწილეობას მიიღებდა 2010 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში. 2009 წლის 27 სექტემბერს გუსტავო პეტრომ დაამარცხა კარლოს გავრია პრაიმერიზში.
2010 წლის 30 მაისს გამართულ საპრეზიდენტო არჩევნებში პეტრო უკეთესად შედეგი მიიღო, ვიდრე გამოკითხვებით ფიქსირდებოდა. მან მიიღო 1 331 267 ხმა, საერთო ხმების 9,1 % და დაიკავა მეოთხე ადგილი ხერმან ვარგას ლერასის შემდეგ და ნოემი სანინის წინ.
ბოგოტას მერი (2012-2014; 2014-2015)
პეტროს ადმინისტრაციის დროს გატარდა ისეთი ზომები, როგორიცაა ცეცხლსასროლი იარაღის ტარების აკრძალვა, რამაც გამოიწვია მკვლელობების მაჩვენებლის შემცირება და მიაღწია ბოლო ორი ათწლეულის ყველაზე დაბალ მაჩვენებელს. შეიქმნა ქალთა სამდივნო; გაიხსნა ლგბტ მოქალაქეობის ცენტრი; ასევე შეიქმნა შობადობის კონტროლისა და აბორტის მართვის 49 ცენტრი.
პეტრომ გამახორციელა ბოგოტის ჭაობების შენარჩუნების პოლიტიკა და გლობალური დათბობის პირობებში წყლის შენარჩუნების გეგმა. მან ასევე გამოაცხადა 200 000-ზე მეტი ხის დარგვის გეგმა.
2012 წლის ივნისში პეტრომ აკრძალა ხარების ბრძოლა სანტამარიას ხარების რინგზე, ღონისძიება მოგვიანებით ასევე უარყო საკონსტიტუციო სასამართლომ.
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სფეროში შეიქმნა ნარკომანთა მობილური თვალთვალის ცენტრები (CAMAD). ამ ღონისძიებებით მიზნად ისახავდა დამოკიდებულების შემცირებას ნარკოტიკული საშუალებების მომწოდებლებზე.
პეტროს ადმინისტრაციის დროს დაიწყო ინტეგრირებული საზოგადოებრივი ტრანსპორტის სისტემის (SITP) გამოყენება, რომელიც გაიხსნა 2012 წელს.
პეტრომ წამოაყენა წინადადება ქალაქში მეტროს აშენების შესახებ. მისი ადმინისტრაციის დროს კონტრაქტი გაფორმდა მეტროს ინფრასტრუქტურის მშენებლობის კოლუმბიურ-ესპანურ კომპანიასთან $70 მილიარდი პესოს ფარგლებში, რომელიც წარმატებით დასრულდა 2014 წლის ბოლოს. პეტროს ადმინისტრაციის მიერ შეთანხმებული მეტროს გეგმები გააუქმა მისმა მემკვიდრემ ენრიკე პენიალოსამ, რომელმაც აირჩია საჰაერო სარკინიგზო სისტემა, სავარაუდოდ, ნაკლები ინვესტიციით და უკეთესი დაფარვით. ეს იდეა დაგმო რამდენიმე დამოუკიდებელმა კვლევამ, რომლებმაც დაადგინეს, რომ საჰაერო სარკინიგზო სისტემის სოციალური და ეკონომიკური ღირებულება უფრო მაღალია, ვიდრე წინა ადმინისტრაციის მიერ დაგეგმილი თავდაპირველი მიწისქვეშა სარკინიგზო სისტემა.
2018 საპრეზიდენტო კამპანია
2018 წელს გუსტავო პეტრო კვლავ საპრეზიდენტო კანდიდატი იყო, ამჯერად 27 მაისს პირველ ტურში ხმების დათვლისას მეორე საუკეთესო შედეგი აჩვენა და მეორე ტურში გადავიდა. მის კამპანიას ხელმძღვანელობდნენ პუბლიცისტები ანხელ ბეკასინო, ალბერტო სიენფუეგოსი და ლუის ფერნანდო პარდო. მოქალაქეებმა პეტროს მემარჯვენე ოპონენტის ივან დუკეს წინააღმდეგ სარჩელი შეიტანეს ქრთამის აღების და თაღლითობის ბრალდებით. მეორე ტურამდე პეტრომ მიიღო მწვანეთა პარტიის ორი წევრის, არჩეული სენატორის ანტანას მოკუსისა და სენატორის კლაუდია ლოპეს ერნანდესის მხარდაჭერა.
კენჭისყრის მეორე ტურში დუკემ 10 მილიონზე მეტი ხმით გაიმარჯვა, ხოლო პეტრომ 8 მილიონი ხმით მეორე ადგილი დაიკავა. დუკეს ინაუგურაცია 7 აგვისტოს გაიმართა; ამასობაში პეტრო სენატში დაბრუნდა.
2022 წლის საპრეზიდენტო კამპანია
2021 წელს პეტრომ განაცხადა, რომ 2022 წლის არჩევნებში მიიღებდა მონაწილეობას. პეტროს კამპანიის პლატფორმა მოიცავდა მწვანე ენერგიის პოპულარიზაციას წიაღისეული საწვავზე და ეკონომიკური უთანასწორობის შემცირებას. მან პირობა დადო, რომ ფოკუსირებას მოახდენდა კლიმატის ცვლილებაზე და სათბურის გაზების ემისიების შემცირებაზე. მან ასევე პირობა დადო, რომ გაზრდიდა გადასახადებს ყველაზე მდიდარ 4000 კოლუმბიელზე და თქვა, რომ ნეოლიბერალიზმი საბოლოოდ „გაანადგურებს ქვეყანას“. პეტრომ ასევე გამოაცხადა, რომ მზად იქნება პრეზიდენტი ივან დუკე სასამართლოს გადასცეს 2021 წლის კოლუმბიის საპროტესტო აქციების დროს პოლიციელთა სისასტიკის გამო. გარდა ამისა, მან თანასწორობის სამინისტროს შექმნის პირობა დადო. პეტრომ ვიცე-პრეზიდენტად აირჩია აფრო-კოლუმბიელი ადამიანის უფლებათა და გარემოსდაცვითი აქტივისტი და გოლდმანის გარემოსდაცვითი პრიზის მფლობელი ფრანსია მარკესი.
პეტრო და ფრანსია მარკესი წინასაარჩევნო კამპანიის პერიოდში გასამხედროებული ჯგუფების მიერ მრავალჯერადი სასიკვდილო მუქარის წინაშე აღმოჩნდნენ.
კამპანიის დროს მისმა ოპონენტებმა განაცხადეს, რომ ის გეგმავდა ექსპროპრიაციის ზომებს, თუ ის პრეზიდენტი გახდებოდა და ამტკიცებდნენ მსგავსებას ვენესუელელ ნიკოლას მადუროსთან. პეტროს წინადადებები ქვეყნის ეკონომიკური მოდელის შესაცვლელად გააკრიტიკეს არაპროდუქტიულ მიწის მესაკუთრეებზე გადასახადების გაზრდისა და ნავთობისა და ქვანახშირის ინვესტორების გაღიზიანების გამო. კრიტიკოსებმა განაცხადეს, რომ მისმა მცდელობებმა კოლუმბიის მეტი სიმდიდრის ღარიბებზე გადატანა შეიძლება კოლუმბია სხვა ვენესუელად გადააქციოს და ასევე შეადარეს მისი იდეები ვენესუელაში უგო ჩავესის მმართველობის პირველ დღეებს. საპასუხოდ, მან ხელი მოაწერა 18 აპრილს საჯარო დოკუმენტს, რომელშიც პირობა დადო, რომ არჩევის შემთხვევაში არ განახორციელებდა რაიმე სახის ექსპროპრიაციას. 14 მარტს El Tiempo-ს მიერ გამართული საპრეზიდენტო დებატების დროს კანდიდატებმა უპასუხეს კითხვას ვენესუელასთან და ნიკოლას მადუროსთან ურთიერთობის შესახებ. მაშინ როცა სხვა მონაწილეებმა ვენესუელის მთავრობას უწოდეს დიქტატურა, პეტრომ უპასუხა:
29 მაისს გამართულ არჩევნებში პეტრომ ყველაზე მეტი ხმა მიიღოთუმცა ვერ გადასცდა 50 %-იან ბარიერს 50%-ს, რომელიც საჭირო იყო მეორე ტურის თავიდან ასაცილებლად. მეორე ტურში პეტრომ გაიმარჯვა და მიიღო ხმების 50,44%-ით.
სქოლიო
კატეგორია:კოლუმბიელი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 19 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1960
ჯავი
ჯავი. ცხრილი იკითხება მარჯვნიდან მარცხნი და ზემოდან ქვემო მიმართულებით|thumb|350px ჯავი (‏جاوي‎) — არაბულ დამწერლობაზე დაფუძნებული განვრცობილი ანბანია მალაიური ენისათვის. იგი ერთ–ერთი ოფიციალური ანბანია მალაიური ენის ჩასაწერად, რომელიც გამოიყენება ბრუნეიში, ასევე ნაწილობრივ მალაიზიაში, ინდონეზიაში, სამხრეთ ფილიპინებში, სამხრეთ ტაილანდსა და სინგაპურში.
შექმნა
ჯავი–შრიფტი რამდენიმე საუკუნის განმავლობაში არსებობდა ნუსანტარაში (მალაიური სამყარო). მისი შექმნა დაკავშირებულია ისლამის გავრცელებასთან. იგი ძირითადად შედგება ტრადიციული არაბული ასო–ნიშნებისაგან და რამდენიმე სპეციალურად მალაიური ენისათვის შექმნილი ნიშნისაგან (ეს ნიშნები მარჯვნივ მოცემულ ცხრილში ნაცრისფრადაა გამოყოფილი).
ჯავი ერთ–ერთი უძველესი შრიფტია, იმათგან, რომლებითაც მალაიური ენის ჩაწერა ხდებოდა.
ლომისი (გაზეთი)
ლომისი — სრულიად საქართველოს მწერალთა კავშირის ყოველკვირეული გაზეთი, აკადემიური მწერლობის ორგანო; გამოდიოდა 1922–1923 წლებში თბილისში. გამოიცა 1922 №№ 1-17; 1923 — №№ 18-34. რედაქტორები — კ. გამსახურდია, ი. გრიშაშვილი, ლ. ქიაჩელი. გამოსცემდა სარედაქციო კოლეგია. ჟურნალში იბეჭდებოდა კ. გამსახურდიას, ა. პაპავას, ი. გრიშაშვილის, ჯ. ჯორჯიკიას, უიარაღოს (კ. თათარაშვილი), ლ. ქიაჩელის, ტ. ტაბიძის, პ. იაშვილის, გ. ლეონიძის, ტ. გრანელის და სხვათა ნაწარმოებები.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
ალასგალი
ალასგალი შეიძლება აღნიშნავდეს:
სამარიტანული დამწერლობა
thumb|200px|სამარიტანული წარწერა ქვაზე სამარიტანული დამწერლობა — კონსონანტური დამწერლობა, რომელსაც გააჩნია აბჯადების ანბანური წყობა. სამარიტანელების მიერ გამოიყენება რელიგიური დანიშნულებით. იგი დაფუძნებულია ფინიკიური დამწერლობის ძველ ებრაულ ვარიანტზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დამწერლობები
Safari
Safari — Apple-ის მიერ გამოშვებულ ვებ-ბრაუზერი. ბრაუზერის პირველი ბეტა ვერსია გამოვიდა 2003 წლის 7 იანვარს კომპანიის ოპერაციულის სისტემისთვის Mac OS X. დაწყებული Mac OS X 10.3-დან (პანტერა), ის გახდა Apple-ის ძირითადი ბრაუზერი. უფრო მოგვიანებით Apple-მა აგრეთვე გამოიყენა ეს ბრაუზერი iPhone, iPod Touch და iPad-ში.
ბრაუზერის მიმდინარე სტაბილური ვერსიაა 5.0 (Macintosh) და 5.0 (Windows).
2007 წლის 11 ივნისს გამოვიდა პირველი ვერსია Windows ოპერაციული სისტემისთვის, რომლის გაშვება შეიძლებოდა Windows XP და Windows Vista-ზე.
2009 წლის მარტის მონაცემებით Safari-ს საბაზრო წილი შეადგენს 8.23%.
წყაროები
კატეგორია:Mac OS X-ის ბრაუზერები
ॲपल सफारी
გვიდაქე
გვიდაქე — სოფელი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, (ქვეშეთის თემი). მდებარეობს მდინარე გვიდაქეს (მთიულეთის არაგვის შენაკადი) ნაპირას, მთიულეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1360 მეტრზე, დუშეთიდან დაშორებულია 56 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 17 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჩინური ბატი
250პქ|მინი|მარჯვნივ|რუხი ჩინური ბატი 250პქ|მინი|მარჯვნივ|თეთრი ჩინური ბატი ჩინური ბატი — ბატის ჯიში. წარმოშობილია მშრალცხვირა ბატისგან. მოშინაურებულია ჩინეთსა და იაპონიაში. ზომით არც ისე დიდია (მამლის ცოცხალი მასაა 5,0–5,5, დედლისა — 4,0–4,5, 9 კვირის ასაკის ბატისა — 2,5–3,0); ტანი კვერცხისებური ფორმისაა; კისერი გრძელი, გედისნაირი; შუბლზე ნისკარტის ძირთან დიდი კოპი აქვს. შეფერილობის მიხედვით განარჩევენ 2 სახესხვაობას: თეთრსა და რუხს. თეთრ ჩინურ ბატებს ბუმბული თეთრი ფერის აქვთ, ნისკარტი, კოპი, და ფეხები — ნარინჯისფერი. რუხი ბატები რუხ-მურა შეფერილობისანი არიან, თავსა და კისრის უკანა ნაწილზე (ნისკარტის ძირიდან ტანამდე) გასდევთ მუქი მურა ზოლი; ნისკარტი, კოპი და ფეხები შავი ან მუქი მურაა. კვერცხის მასა 130–140 გრამი, ნაჭუჭი თეთრია. კვლავწარმოებითი თვისებები კარგია (კვერცხმდებლობა — 60–70 კვერცხი წელიწადში, ნაყოფიერდება 75–80%, გამოჰყავს 60–70%). იყენებენ მეხორცულ ჯიშებთან შესაჯვარებლად, შთამომავლობის ნაყოფიერების ამაღლების მიზნით. ჩინური ბატის მონაწილეობით გამოყვანილია ხოლმოგორული, ლინდური, კრასნოზერსკოეს, ყუბანური და სხვა ჯიშის ბატები. მოშენებულია მრავალ ადგილზე, თუმცა მცირე რაოდენობებით.
სქოლიო
კატეგორია:ბატის ჯიშები
წყალწყვა
მინი|საზღვაო ხომალდის წყალწყვის გამოთვლა გემის მდგრადობის კომპიუტერული პროგრამის დახმარებით წყალწყვა — გემის ზომების მახასიათებელი; მცურავი გემით გაძევებული წყლის რაოდენობა. პირობითი აღნიშვნაა D. (desplazamiento desplazar — გამოდევნა, გადაადგილება, plaza — ადგილი).
განასხვავებენ მოცულობით წყალწყვას (გემის წყალქვეშა ნაწილის მოცულობა მ³ წყალხაზის ქვეშ) და მასის წყალწყვას, რომელიც გემის წყალქვეშა ნაწილში მოთავსებული წყლის მასის (ტონებში) ტოლია. მუდმივი მასის წყალწყვის დროს მოცულობითი წყალწყვა იცვლება წყლის სიმკვრივის მიხედვით. მასის წყალწყვა იცვლება, მაგალითად, საწვავის, საჭურვლის (სამხედრო გემებზე) ხარჯის, ტვირთის მიღების ან მოხსნის გამო.
სქოლიო
კატეგორია:საზღვაო ტერმინები
ბალამის რაიონი
ბალამა (Balama) — რაიონი მოზამბიკში, კაბუ-დელგადუს პროვინციაში.
მოზამბიკის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტის მონაცემებით, 2007 წელს რაიონის მოსახლეობა 124 100 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 5 619 კმ²-ია, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 22.09 კაცი კმ²-ზე.
რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ბალამა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მოზამბიკის რაიონები კატეგორია:კაბუ-დელგადუს პროვინცია
E (რიცხვი)
right|frame| ფუნქციის f(x)=ex წარმოებულის მნიშვნელობა (მხების დახრა) წერტილში x=0 1-ის ტოლია. ნახატზე f(x)=ex ლურჯადაა გამოსახული. შესადარებლად ნაჩვენებია ფუნქციების 2x (წერტილოვანი) და 4x (წყვეტილი) გრაფიკები. ამ უკანასკნელი ორი ფუნქციის წარმოებულის მნიშვნელობა წერტილში x=0 არ უდრის 1-ს.
მათემატიკური მუდმივა e — ერთადერთი ნამდვილი რიცხვი, რომელიც აკმაყოფილებს შემდეგ პირობას: ფუნქციის f(x)=ax წარმოებულის მნიშვნელობა (მხების დახრა) წერტილში x=0 არის 1 მხოლოდ და მხოლოდ მაშინ, როდესაც a=e. ფუნქციას f(x)=ex მაჩვენებლიანი ფუნქცია ეწოდება. მისი შექცეული ფუნქციაა ნატურალური ლოგარითმი, ანუ ლოგარითმი ფუძით e. რიცხვი e-ს მრავალი განსაზღვრება არსებობს: როგორც ნატურალური ლოგარითმის ფუძე (სადაც თავად ნატურალური ლოგარითმი ინტეგრალის მეშვეობითაა განსაზღვრული); როგორც გარკვეული მიმდევრობის ზღვარი; როგორც გარკვეული მწკრივის ჯამი და სხვ.
რიცხვ e-ს ხანდახან ეილერის რიცხვი ან ნეპერის რიცხვი ეწოდება.
e, ისევე როგორც 0, 1, π და i, მათემატიკაში ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი რიცხვია. ხუთივე მათგანი ეილერის იგივეობაში გვხვდება.
e ირაციონალური რიცხვია, ანუ ის ვერ ჩაიწერება მთელი რიცხვების შეფარდების სახით (იხილეთ ირაციონალურობის დამტკიცება). გარდა ამისა, e ტრანსცენდენტურია, ანუ არ არსებობს არანულოვანი მრავალწევრი რაციონალური კოეფიციენტებით, რომლის ფესვია e. e-ს ათობითი ჩანაწერია
ისტორია
მუდმივაზე პირველი მინიშნება ჯონ ნეპერის ნაშრომში ლოგარითმების შესახებ გამოჩნდა. თუმცა თავად ნაშრომში მუდმივა არ იყო მოცემული და ის მხოლოდ ამ რიცხვის მეშვეობით გამოთვლილი ნატურალური ლოგარითმების ცხრილს შეიცავდა. მიიჩნევია, რომ ცხრილი უილიამ ოტრედმა შეადგინა. მუდმივის აღმოჩენა იაკობ ბერნულის მიეწერება, რომელმაც შემდეგი გამოსახულების მნიშვნელობის (რომელიც მართლაც e-ს ტოლია) გამოთვლა სცადა: ეს მუდმივა (რომელიც b-თი აღინიშნებოდა) პირველად გოტფრიდ ლაიბნიცმა და კრისტიან ჰუიგენსმა გამოიყენეს თავიანთი 1690-1691 წლების მიმოწერაში. ლეონარდ ეილერმა მუდმივის აღსანიშნად ასო e-ს გამოყენება 1727 ან 1728 წელს დაიწყო. პირველი გამოცემა, რომელიც e-თი აღნიშნულ ამ მუდმივას შეიცავდა, ეილერის „მექანიკა“ (1976) იყო. მომავალში მუდმივის აღსანიშნად აგრეთვე გამოიყენებოდა ასო c, თუმცა საბოლოოდ ასო e დამკვიდრდა.
რთული პროცენტის ამოცანა
იაკობ ბერნულიმ ამ მუდმივის არსებობა რთული პროცენტის დარიცხვის წესის შესწავლისას დაადგინა.
ბერნულიმ შენიშნა, რომ დარიცხვის ინტერვალის შემცირებით ეს მიმდევრობა ზღვარს უახლოვდება. ყოველკვირეული დარიცხვით 2.692597… ლარი გამომუშავდება, ყოველდღიური დარიცხვით კი — 2.714567…. თუ დარიცხვების რაოდენობას n-ით აღვნიშნავთ ისე, რომ თითოეულ ინტერვალზე 100%/n დაირიცხოს, ზღვარი n-ის უსასრულოდ დიდი მნიშვნელობებისთვის გარკვეული რიცხვი იქნება; ეს რიცხვი შემდგომში სწორედ e აღმოჩნდა. უწყვეტი დარიცხვის შემთხვევაში, ანგარიშზე 2.7182818… ლარი აღმოჩნდება. ზოგადად, ანგარიში რომელიც 1 ლარით იხსნება და მარტივი პროცენტის დარიცხვის წესით (1+R) ლარს გამოიმუშავებს, უწყვეტი დარიცხვის შემთხვევაში eR ლარს გამოიმუშავებს.
ბერნულის სქემა
რიცხვი e ალბათობის თეორიაშიც გამოიყენება. დავუშვათ, ადამიანი სათამაშო აპარატით თამაშობს. აპარატით მოგების შანსი 1/n-ია და მოთამაშე აპარატს ზუსტად n-ჯერ იყენებს. მაშინ, n-ის დიდი მნიშვნელობებისთვის (მაგ., n=1 000 000), არაფრის მოგების შანსი დაახლოებით 1/e-ია.
ეს ბერნულის სქემის მაგალითია. ყოველ თამაშზე მოგების შანსი ერთი მემილიონედია. მილიონი ცდიდან k-ჯერ მოგების ალბათობაა არც ერთხელ მოგების ალბათობა (k=0) კი იქნება რაც ძალიან ახლოსაა ზღვართან
ასიმპტოტური ანალიზი
მუდმივა e ასიმპტოტურ ანალიზშიც გვხვდება. აღსანიშნავია სტირლინგის ფორმულა, რომელშიც რიცხვი e და π გვხვდება: