cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ხლოდვიგ I
ომში ოსტგუთების ჩარევა
დაახლოებით 508 წელს ოსტგუთების მეფე თეოდორიხ დიდმა გალიაში გააგზავნა ჯარის ნაწილები, რომლებსაც მეთაურობდნენ ჰერცოგები იბა, მამო და ტულუინი, რათა ხელი შეეშალათ ვესტგუთების სახელმწიფოს სრული დაშლისათვის. ბურგუნდები იძლებულები გახდნენ ხელი აეღოთ არლის ალყაზე. მათ დაკარგეს ასევე ნარბონაც. ოსტგუთების არმიამ შეძლო ასევე ფრანკების ალყის მოხსნა კარკასონშიც, სადაც, როგორც ჩანს, იმალებოდა ალარიხ II-ის მცირეწლოვანი შვილი ამალარიხი, რომელიც ასევე იყო თეოდორიხ დიდის შვილიშვილი. ამის შემდეგ დაამარცხეს ვესტგუთების ჯარი ბარსელონასთან ახლოს. ომი გაგრძელდა 512 ან 514 წლამდე, თუმცა ჩვენთვის უცნობია ცალკეული ბრძოლების მიმდინარეობის დეტალები.
ოსტგუთების ჩარევის შედეგად ვესტგუთებმა შეინარჩუნეს სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ გალიის ნაწილი, სეპტიმანია და ნოვემპოპულანიის სამხრეთი ნაწილი ქალაქებით: ნიმი, მაგალონა, ლოდევი, აგდი, ბეზიე, ნარბონა და კარკასონი. პროვანსი მდინარე დიურანსიდან სამხრეთით შეუერთდა ოსტგუთების სახელმწიფოს. გუთებთან ბრძოლის შედეგად ფრანკებმა მნიშვნელოვნად გააფართოეს თავიანთი ტერიტორია გალიაში და შემდეგ დაიპყრეს ტერიტორიები გარონიდან მდინარე რაინამდე და ბრეტანიდან რონამდე, ხოლო ხმელთაშუა ზღვაზე გასასვლელი მათთვის ჯერ კიდევ მიუწვდომელი იყო.
ბიზანტიის იმპერატორის შეფასება ხლოდვიგის დამსახურებაზე
508 წელს ხლოდვიგთან ტურში ჩავიდნენ აღმოსავლეთ რომის იმპერიის (ბიზანტიის) ელჩები და შეატყობინეს მას, რომ იმპერატორმა ანასტასიოს I-მა საპატიო კონსულის დონემდე აამაღლა. იმპერატორმა მას ასევე გაუგზავნა სამეფო ხელისუფლების ფორმალური აღიარების ნიშნები: მოსასხამი, ტუნიკა და დიადემა. ამ ქმედებით ბიზანტიამ გამოხატა მოწონება ხლოდვიგის ანტი-გოთური პოლიტიკისა და მისი ქრისტიანული სარწმუნოების მიღების მიმართ. გალიის ქრისტიანი მოსახლეობისათვის ეს იყო ფრანკთა ხელისუფლების ლეგიტიმურობის დამსახურება. ამასთანავე უნდა აღინიშნოს, რომ კონსულობა ხლოდვიგს არ მიუღია და ეს იყო მხოლოდ ფორმალური აღიარება.
რატომ არ არის ხლოდვიგი კანონიზირებული
ეკლესიის მიმართ ხლოდვიგის დამსახურება დიდია, მან ქვეყანა გააქრისტიანა. მისმა ცოლმა დედოფალმა კლოტილდა ბურგუნდიელმა წმინდანის ხარისხი მიიღო, მაგრამ ხლოდვიგის კანონიზირება არ მომხდარა და ამის მიზეზი მეფის ცინიკური ხასიათი იყო. ნათლობა მისთვის არ ყოფილა მორალური გადაწყვეტილება, ხლოდვიგს ქრისტიანობის მიღებით პრაქტიკული სარგებლის მიღება უნდოდა და როგორც კი გახდა ქრისტიანი თავისი ნათესავების მიმართ დაიწყო ანგარიშსწორება.
რიპუარული ფრანკების მიწების შეერთება
რიპუარული ფრანკების მეფის სიგიბერტ კოჭლის წინააღმდეგ (რომლის რეზიდენციაც კიოლნში იყო) განაწყო მისი შვილი ხლოდერიხი და აიძულებდა მამის მოკვლას. სიგიბერტის მკვლელობა მოხდა ბუკონსკის ტყეში ნადირობისას. თავად ხლოდერიხი კი 508 წელს მოაკვლევინა საკუთარ ელჩებს. ხლოდვიგმა თავის სახელმწიფოს შემოუერთა სიგიბერტის სამფლობელოები
ხარარიხის მიწის დაპყრობა
სხვა შემთხვევებში ხლოდვიგი მიმართავდა სამხედრო ძალას. მაგალითად, იგი დაუპირისპირდა სალიკური ფრანკების ერთ-ერთ ლიდერს ხარარიხს, რომელიც ფლობდა ტერიტორიის ნაწილს რაინის დაბლობზე. ადრე ხლოდვიგმა სიაგრიუსის წინააღმდეგ ბრძოლისას ხარარიხს დახმარებისათვის მიმართა, მაგრამ მან ნეიტრალური პოზიცია დაიკავა და ელოდებოდა რომელი მოწინააღმდეგე გაიმარჯვებდა. ხლოდვიგმა ტყვედ ჩაიგდო ხარარიხი და მისი შვილი და იძულებით შეჭრა თმა, მამა მღვდლად გამოაცხადა, ხოლო შვილი დიაკვნად. ამრიგად, ხარარიხსა და მის შვილს ჩამოერთვა სამეფო მემკვიდრეობის უფლება. მოგვიანებით ხლოდვიგის ბრძანებით მათ თავები მოკვეთეს
რაგნახარისა და მისი ძმების რიხარისა და რიგნომერის მკვლელობა
შემდეგ ხლოდვიგმა გადაწყვიტა დაეპყრო თავისი ნათესავისა და მოკავშირის რაგნახარის მიწები კამბრეში. მან მოისყიდა რაგნახარის ჯარისკაცები და მათ გაუგზავნა ოქროს ნივთები, მაგრამ როგორც გრიგოლ ტურელი გვეუბნება ეს ნივთები მხოლოდ მოოქროვილი იყო. ამის შემდეგ ხლოდვიგი რაგნახარის წინააღმდეგ გამოვიდა. ბრძოლის დაწყებისთანავე რაგნახარი და მისი ძმა რიხარი მეომრებმა შეიპყრეს და გადასცეს ხლოდვიგის ნდობით აღჭურვილ პირებს. ხლოდვიგმა ორივე ძმა მოკლა. მათი მკვლელობის შემდეგ მოღალატე ჯარისკაცებმა გაიგეს, რომ ხლოდვიგის ოქრო იყო ყალბი. როდესაც მათ ხლოდვიგს ამის შესახებ უთხრეს მეფემ უპასუხა ასევე ხლოდვიგის ბრძანებით მოკლეს რაგნახარის ძმა რიგნომერი ქალაქ ლე-მანში. ამ ამბების შედეგად სალიკური ფრანკების მიწები, რომლის ცენტრიც კამბრე იყო, შეუერთდა ხლოდვიგის სამფლობელოს.
ზოგიერთი ისტორიკოსი ხლოდვიგის მიერ სალიკური ფრანკების ტერიტორიის დაპყრობას მიაკუთვნებს არა ხლოდვიგის მეფობის დასასრულს, როგორც გრიგოლი ტურელი გვეუბნება, არამედ მისი დაპყრობების პირველ ნაწილს, კერძოდ კი, ხლოდვიგის სიაგრიუსზე გამარჯვების პერიოდს.
სხვა ნათესავების დასჯა
ხლოდვიგმა ღალატით მოიშორა ასევე ის ნათესავები, რომელთა მხრიდანაც ელოდა ხელისუფლების წართმევას და ღალატს. გრიგოლ ტურელის სიტყვებით იგი თითქოს წუხდა, რომ დარჩა ნათესავების გარეშე, რომლებიც გასაჭირის დროს დაეხმარებოდნენ, მაგრამ ტურელისვე შეფასებით ეს არ უთქვამს სინანულის გამო, ეს იყო ეშმაკურად ნათქვამი, იმ იმედით, გაერკვია თუ ვინმე კიდევ იყო დარჩენილი, რომლის მოშორებაც შეიძლებოდა.
მმართველობის უკანასკნელი წლები და გარდაცვალება
მინი|350px|ფრანკების სამეფოს დაყოფა ხლოდვიგ I-ის გარდაცვალების შემდეგ (511 წელი) თავისი მმართველობის ბოლო პერიოდში ხლოდვიგმა დაიპყრო რაინის წვრილ-წვრილი სამეფოები: თიურინგების, ვარნებისა და დასავლეთის გერულების. ამრიგად, ხლოდვიგის მმართველობის დროს რაინის პირზე არ დარჩენილა დამოუკიდებელი სახელმწიფოები. ხლოდვიგის დროს ჩაწერეს სალიკური სამართალი, ფრანკების კანონთა პირველი კრებული. ასევე მოიწვია პირველი საეკლესიო კრება 511 წლის ივლისში ორლეანში, რომელშიც მონაწილეობდა 32 ეპისკოპოსი, რომელთაგანაც ნახევარი წარმოშობით იყო ფრანკების სახელმწიფოდან.
ხლოდვიგი გარდაიცვალა 511 წლის 27 ნოემბერს 45 წლის ასაკში პარიზში. იგი დაკრძალეს წმინდა მოციქულების პეტრესა და პავლეს სახელობის ეკლესიაში, რომელიც თავად ააშენა. XVIII საუკუნეში ეს ეკლესია აკურთხეს ხლოდვიგის გვერდით დაკრძალული წმინდა ჟენევიევას სახელზე. ხლოდვიგი მეფობდა 30 წელი.
ოჯახი
ხლოდვიგის გარდაცვალების შემდეგ სამეფო დაიყო მის ოთხ ვაჟს შორის. მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ კლოტილდა ბურგუნდიელი ტურში გაემგზავრა და ცხოვრების უკანასკნელი წლები წმინდა მარტინის ბაზილიკაში გაატარა, იშვიათად სტუმრობდა პარიზს. იგი გარდაიცვალა 544 წელს ტურში. ცხედარი გადაასვენეს პარიზში და დაკრძალეს მეუღლის გევრდით წმინდა პეტრესა და პავლეს ბაზილიკაში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 466 კატეგორია:გარდაცვლილი 27 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 511 კატეგორია:ფრანკთა მეფეები კატეგორია:მეროვინგები კატეგორია:სენ-დენის ბაზილიკაში დაკრძალულები
მაგუდის რაიონი
მაგუდი (Magude) — რაიონი მოზამბიკში, მაპუტუს პროვინციაში.
მოზამბიკის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტის მონაცემებით, 2007 წელს რაიონის მოსახლეობა 54 252 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 6 960 კმ²-ია, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 7.8 კაცი კმ²-ზე.
რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი მაგუდი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მოზამბიკის რაიონები კატეგორია:მაპუტუს პროვინცია‎
Autobahn (ალბომი)
Autobahn (ავტომაგისტრალი) — გერმანული ელექტრონული ჯგუფ Kraftwerk-ის ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1974 წელს. პოპულარულ სიმღერიდან იქცა 22-წუთიანი სასათაურო კომპოზიცია, რომელიც სინგლის ვერსიისათვის შემოკლებული იქნა 3 წუთამდე.
ეს არ არის მთლიანად ელექტრონული ალბომი, რადგან მასში გამოყენებულია როგორც ვიოლიონო, ასევე ფლეიტა და გიტარა, სინთეზატორებთან ერთად. სასათაურო სიმღერაში გამოიყენება ვოკოდორის ეფექტი.
თავად სასათაურო კომპოზიციაში გადმოცემულია ავტობანზე მოძრაობის შეგრძნება, რასაც ამძაფრებს ხმოვანი ეფექტებიც.
ალბომის გერმანული გამოცემის გარეკანის ავტორია მხატვარი ემილ შულტი. მასვე ეკუთვნის სიმღერის Autobahn ტექსტი. ინგლისში გამოცემულ ფირფიტაზე გამოტანილი იყო მხოლოდ ავტობანის ლოგოტიპი.
სქოლიო
კატეგორია:Kraftwerk-ის ალბომები კატეგორია:1974 წლის ალბომები კატეგორია:კონცეპტუალური ალბომები კატეგორია:Vertigo Records-ის ალბომები
გიორგი გურჯი (ივერიელი)
გიორგი გურჯი (ივერიელი) (დაახლ. 1700 — გ. 1770) — ქართველი საეკლესიო მოღვაწე და მწერალი. საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე ახალი სტილით 15 იანვარი (2 იანვარი). წარმოშობით ივერიიდან იყო. იგი დაახლოებით 1700 წელს დაიბადა. ბავშვობაში იგი მოიტაცეს და ვიღაც თურქს მიჰყიდეს, რომელმაც მას მუსულმანობა მიაღებინა და სახელად „სალი“ დაარქვა. გიორგი წყნარი, პატიოსანი კაცი იყო. მუშაობდა ერთ-ერთ დუქანში და ძველმანებით ვაჭრობდა. არ დაოჯახებულა.
ჭკუაზე მოსასვლელად ერთ ოდაში ჩაკეტეს, სადაც მას ლანძღავდნენ, ემუქრებოდნენ და აწვალებდნენ. მეორე დღეს ის მიიყვანეს სასამართლოში. სამი დღე გრძელდებოდა დაკითხვა და წამება, გიორგი კი პირიქით უფრო ძლიერდებოდა რწმენაში. ბოლოს გადაწყვიტეს მისი ჩამოხრჩობა.
ლიტერატურა
კატეგორია:XVIII საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები კატეგორია:ქართველი წმინდანები კატეგორია:გარდაცვლილი 1770
Cardiocondyla papuana
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
აპოლონიოს ტიანელი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი ბერძენი ფილოსოფოსები კატეგორია:გარდაცვლილი 97
საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული პარტია
საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული პარტია — პოლიტიკური პარტია საქართველოში 1917-1923 წლებში. იყო საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ყველაზე დიდი და გავლენიანი პარტია.
ისტორია
პარტია ოფიციალურად გამოეყო რსდმპ-ს 1918 წლის ნოემბერში. 1919 წლის 14 თებერვალს საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების არჩევნებში პარტიამ აიღო ხმათა 81,5%.
რუსეთის მიერ საქართველოს ოკუპაციის შემდეგ, 1921 წლიდან პარიზში არსებობდა პარტიის „საზღვარგარეთული ბიურო“. 1921-1923 წლებში პარტია ეწეოდა აქტიურ იატაკქვეშა ანტიბოლშევიკურ მოღვაწეობას. 1923 წლის აგვისტოში ოფიციალურად შეწყვიტა ფუნქციონირება. მისი წევრები მონაწილეობდნენ 1924 წლის აჯანყების მომზადებაში.
პარტიის წამყვანი იდეოლოგები იყვნენ: ნიკოლოზ ჩხეიძე, ევგენი გეგეჭკორი, გრიგოლ ლორთქიფანიძე, ისიდორე რამიშვილი, ნოე ჟორდანია, ირაკლი წერეთელი, აკაკი ჩხენკელი, სეით დევდარიანი, ბენია ჩხიკვიშვილი, კოტე ანდრონიკაშვილი და სხვანი. სხვა და სხვა დროს პარტიის თვალსაჩინო წევრები იყვნენ: ვიქტორ ნოზაძე, მიხეილ ხუნდაძე, ევგენ ღვალაძე, ისიდორე მანწკავა, აკაკი ანდღულაძე და სხვა ცნობილი პოლიტიკური მოღვაწენი.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ისტორია კატეგორია:სოციალისტური პარტიები საქართველოში
აზერბაიჯან-ბულგარეთის ურთიერთობები
ბულგარეთმა აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობა ცნო 1992 წლის 14 იანვარი. დიპლომატიური ურთიერთობა დამყარდა 1992 წლის 5 ივნისს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აზერბაიჯანის დიპლომატიური ურთიერთობები კატეგორია:ბულგარეთის დიპლომატიური ურთიერთობები
სტაროკარაგუშევო
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 291 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბურაევოდან დაშორებულია 31 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია იანაული, რომელიც დაშორებულია 99 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (97 %).
სქოლიო
კატეგორია:ბურაევოს რაიონის სოფლები
Dead Can Dance
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1982 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები კატეგორია:1998 წელს დაშლილი ჯგუფები კატეგორია:2011 წელს აღდგენილი ჯგუფები კატეგორია:ავსტრალიური პოსტ-პანკ ჯგუფები კატეგორია:PIAS Recordings-ის შემსრულებლები კატეგორია:დრიმ-პოპ ჯგუფები კატეგორია:ნეოკლასიკური ბნელი ტალღის ჯგუფები კატეგორია:ნეოფოლკ ჯგუფები კატეგორია:ავსტრალიური მსოფლიო მუსიკის ჯგუფები კატეგორია:4AD-ის შემსრულებლები
მარაკუენის რაიონი
მარაკუენი (Marracuene) — რაიონი მოზამბიკში, მაპუტუს პროვინციაში.
მოზამბიკის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტის მონაცემებით, 2007 წელს რაიონის მოსახლეობა 157 642 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 666 კმ²-ია, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 127.6 კაცი კმ²-ზე.
რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი მარაკუენი.
კარლო ინასარიძე
კარლო ინასარიძე (დ. 15 ნოემბერი, 1919 — გ. 24 ივლისი, 2007) — ქართველი მწერალი, ჟურნალისტი და პოლიტიკური მოღვაწე.
ბიოგრაფია
კარლო ინასარიძე ქუთაისის მაზრის სოფელ კუშუბაურში (ამჟამინდელი ვანის მუნიციპალიტეტი) დაიბადა. პირველდაწყებითი განათლება სოფელ მიქელეფონში მიიღო. 1929 წლიდან ინასარიძეების ოჯახი ლანჩხუთში გადავიდა საცხოვრებლად. 1937 წელს მან წარმატებით დაამთავრა ლანჩხუთის საშუალო სკოლა და სწავლა თბილისის კინომსახიობთა სტუდიაში განაგრძო.
21 წლის ახალგაზრდა 1940 წლის 27 მაისს, როდესაც ის მესამე კურსის სტუდენტი იყო, „წითელ არმიაში“ გაიწვიეს, სადაც კურსანტად მსახურობდა. ომის დაწყების პირველივე დღიდან ფრონტზე იბრძოდა, 1941 წლის აგვისტოში კიევის მახლობლად ტყვედ ჩავარდა. „ვერმახტის“ ტყვეობაში გატარებული ორი ჯოჯოხეთური წლის შემდეგ ქართველი ემიგრანტების დახმარებით სიკვდილს გადაურჩა და ახალ შექმნილ „ქართულ ლეგიონში“ ჩაერთო, რომელსაც შალვა მაღლაკელიძე ხელმძღვანელობდა. ამ ფაქტის გამო იგი საბჭოთა კავშირის მტრად იქცა და მრავალი წლის მანძილზე იძულებით ემიგრაციაში იმყოფებოდა.
— მწუხარებით იხსენებდა კარლო ინასარიძე.
II მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ ქალაქ ზალცბურგში დარჩა, 1945 წელს კი მიუნხენში გადავიდა საცხოვრებლად. 1946–1952 წლებში მიუნხენში სწავლობდა იურისპუდენციას, ფილოსოფიას, კინოსა და თეატრის ისტორიას, 1951 წელს მოიპოვა იურიდიულ მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხიც, სადოქტორო დისერტაცია რუსეთ-საქართველოს 1783 წლის გეორგიევსკის ტრაქტატს ეძღვნებოდა.
ინასარიძე 1953 წლიდან აქტიურად თანამშრომლობდა რადიო „თავისუფლების“ ქართულ რედაქციაში, აღნიშნული რადიოსადგურის საშუალებით იგი „თაბოროძის“ ფსევდონიმით ათეული წლის განმავლობაში ესაუბრებოდა საქართველოს. 1963-დან 1984 წლამდე კი თავად ხელმძღვანელობდა „თავისუფლების“ ქართულ რედაქციას. იყო ემიგრაციაში მოქმედი საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი. 1953 წლიდან პერიოდულად გამოსცემდა პარტიის ჟურნალ „მესამე დასსა“ და „მებრძოლ საქართველოს“. არის არაერთი წიგნის, მონოგრაფიის, პუბლიკაციისა თუ რადიოგადაცემის ავტორი, რომელთა მთავარი თემა საქართველო და მის გარშემო მიმდინარე მოვლენები იყო. ასევე დიდი წვლილი მიუძღვის ემიგრაციულ ჟურნალ „თანამემამულის“ დაარსებაშიც.
1984 წელს მიუნხენში გამოსცა რადიოდოკუმენტაციის სქელტანიანი კრებული სახელწოდებით "პატარა ოქროს ხანა" — ასე უწოდებს ავტორი 1918–1921 წლების საქართველოს დამოუკიდებლობის პერიოდს. კრებულში გამოქვეყნებულია მრავალი მნიშვნელოვანი დოკუმენტი, განხილულია ამ პერიოდისადმი მიძღვნილი მონოგრაფიები, დამოუკიდებლობის აქტი, საქართველოს პირველი კონსტიტუცია, აქვე იბეჭდება აუდიოფირზე ჩაწერილი ინტერვიუები ცნობილ ემიგრანტებთან: გენერალ კვინიტაძესთან, პავლე სარჯველაძესთან, რევაზ გაბაშვილთან, ნიკო ურუშაძესთან.
კარლო ინასარიძე საკმაოდ გვიან დაოჯახდა. ცოლად გერმანელი ქალი შეირთო, რომელთანაც ორი ქალიშვილი — ეთერი და თამარი ეყოლა. 1968 წელს მეუღლე მოულოდნელად გარდაეცვალა. ობლად დარჩენილი გოგონები მარტომ აღზარდა და საქართველოს სიყვარული ჩაუნერგა. 1988 წელს კარლო ინასარიძე პარიზში დაბადებულ ქართველ ქალზე, თინა პატარიძეზე დაქორწინდა და მისის სახით ნამდვილი მეგობარი და თანამოაზრე შეიძინა. 1996 წლის ოქტომბერში, თითქმის სამოცწლიანი განშორების შემდეგ, მეუღლესთან ერთად სამშობლოს ეწვია, მოინახულა მშობლიური სოფელი, რამდენიმე დღე დარჩა ქუთაისში და შთაბეჭდილებებით სავსე დაბრუნდა გერმანიაში.
კარლო ინასარიძე გარდაიცვალა 2007 წლის 24 ივლისს 88 წლის ასაკში. დაკრძალულია ლევილის ქართულ სასაფლაოზე.
ღვაწლი და პირადი ცხოვრება
კარლო ინასარიძე ოჯახთან ერთად მიუნხენში ცხოვრობდა, მაგრამ ის საფრანგეთში ლევილის მამულში ქართველი ემიგრანტების არქივის შემგროვებელი, დამცველი და დიდი მოამაგე იყო. ხელმძღვანელობდა ლევილის უმდიდრეს ბიბლიოთეკას. ის იყო უკანასკნელი მოჰიკანი იმ თაობისა, რომლებიც საქართველოში დაიბადნენ, მაგრამ მთელი თავიანთი ცხოვრება საზღვარგარეთ გაატარეს. თუმცა ამას მათთვის ხელი არ შეუშლია ეკეთებინათ თავიანთი სამშობლოსათვის სასიკეთო საქმე. სწორედ მისი ანდერძის შესაბამისად გადმოეცა საქართველოს (ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრს) არქივი, რომელიც მოიცავს არა მხოლოდ კარლო ინასარიძის პირად არქივს, არამედ წლობით ნაგროვებ მასალას ევროპელი ემიგრანტებისა, რაც პირადი ძალისხმევითა და რუდუნებით არის თავმოყრილი.
მიუხედავად იმისა, რომ მან ძალიან ადრე დატოვა სამშობლო, არასდროს დაუკარგავს იმედი სამშობლოში დაბრუნებისა და მთელი სიცოცხლე ქართულ საქმის კეთებას შესწირა. ის მუდმივად ცდილობდა, საქართველოსათვის სასარგებლო საქმე ეკეთებინა. სწორედ მისი თაოსნობითა და მხარდაჭერით თბილისში ჩამოიტანეს პარიზის შადრევანი ე.წ. „ვალასის წყარო“, რომელიც დღეს თბილისში ერეკლეს მოედანს ამშვენებს, ხოლო საკუთარი სოფლის, კუშუბაურის, გაუქმებული ეკლესიისათვის მან გამოგზავნა გერმანიაში ჩამოსხმული დიდი ზარი, საქართველოს ხელოვნების მუზეუმს კი საჩუქრად გადასცა როდენის „მოაზროვნის“ პარიზში ჩამოსხმული ასლი.
საქართველოსა და ქართველი ხალხის წინაშე განსაკუთრებული დამსახურებებისათვის, ნაყოფიერი საქველმოქმედო მოღვაწეობისა და საეკლესიო მშენებლობაში შეტანილი დიდი წვლილისათვის, კარლო ინასარიძეს 1996 წელს საქართველოს საპატიო მოქალაქეობა მიენიჭა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1919 კატეგორია:გარდაცვლილი 2007 კატეგორია:ვანის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი მწერლები კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები კატეგორია:დაკრძალულები ლევილის სასაფლაოზე კ
ჩრდილო-ბაჩის ოლქი
ოლქი მოიცავს 3 თემს. მისი ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი სუბოტიცა. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით ოლქის მოსახლეობა შეადგენს 200 140 ადამიანს. სიმჭიდროვე — 112.2 კაცი/კმ²-ზე. ფართობი — 1784 კმ².
მინი|მარცხნივ|ოლქის თემები
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:სერბეთის ოლქები
ირაკლი ფავლენიშვილი
ირაკლი ფავლენიშვილი (დ. 5 იანვარი, 1951, თბილისი) — ქართველი პედიატრი. ექიმთა დიპლომის შემდგომი განათლების სახელმწიფო სამედიცინო აკადემიის პედიატრიის კათედრის გამგე, პროფესორი (1994). თბილისის საპატიო მოქალაქე (2021).
ბიოგრაფია
ირაკლი ფავლენიშვილმა 1974 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიული ფაკულტეტი. 1974-1975 წლებში მუშაობდა თბილისის ბავშვთა N3 საავადმყოფოში. 1975-1980 წლებში იყო ექიმთა დახელოვნების თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიის კათედრის უფროსი ლაბორანტი. 1980-1985 წლებში ასისტენტი. 1986-1988 წლებში დოცენტი. 1988 წლიდან პედიატრიის კათედრის გამგე. 1991-1994 წლებში საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს მთავარი პედიატრი. ავტორია 203 სამეცნიერო ნაშრომის, მათ შორის 83 გამოქვეყნებულია უცხოურ გამოცემებში. მისი შრომები ცალკეულ თავებად შესულია 5 მონოგრაფიასა და სახელმძღვანელოში. ეკუთვნის 4 მეთოდიკური რეკომენდაცია და 15 რაციონალური წინადადება. გამოქვეყნებული აქვს 7 მონოგრაფია. არის ჟურნალ „საქართველოს პედიატრის“ მთავარი რედაქტორის მოადგილე, რეზიდენტურის პროგრამის დირექტორი ზოგად პედიატრიაში. 1983 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემაზე: „პერიფერიული სისხლის ლეიკოციტების ფერმენტული სტატუსი და ულტრასტრუქტურა ახალშობილთა სტაფილოკოკური სეფსისის დროს“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1951 კატეგორია:ქართველი პედიატრები კატეგორია:დაბადებული 5 იანვარი კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2021) კატეგორია:თბილისში დაბადებულები ი
ხუან გალბერტო გომესის აეროპორტი
აეროპორტს სახელი ეწოდა კუბელი ჟურნალისტისა და ადამიანთა უფლებების დამცველის — ხუან გალბერტო გომესის (1854-1933) პატივსაცემად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კუბის აეროპორტები
ქაიხოსრო ბატონიშვილი
ბიოგრაფია
განათლება მიიღო გელათში, სადაც ბერად აღკვეცილი შემოქმედის ეპისკოპოსად ემზადებოდა. 1797 წელს ქაიხოსრო ერისკაცობას დაუბრუნდა და გურიაში ჩავიდა. გადააყენა მთავარი ვახტანგ III გურიელი. ვახტანგი აგრძელებდა ბრძოლას ტახტისთვის და ასევე მისი ძმა ლევან გურიელის წინააღმდეგ. ლევანმა და ქაიხოსრომ მოილაპარაკეს და შეიპყრეს ვახტანგი, მაგრამ სოლომონ II-ის ჩარევით ქაიხოსრომ ვახტანგი გაათავისუფლა. ვახტანგმა ახალციხის ფაშა სელიმ ხიმშიაშვილს, შეაფარა თავი. ქაიხოსროს თხოვნით 1804 წელს სელიმმა იგი შეიპყრო, მაგრამ სოლომონ II-ისა და პავლე ციციანოვის თხოვნით გაათავისუფლა.
1809 წელს სამთავროს საქმეებს ჩამოსცილდა და მმართველობა მისივე აღზრდილ მამია გურიელს გადააბარა. 1820 წელს წინ აღუდგა ეგზარქოს თეოფილაქტეს საეკლესიო რეფორმას და შეიფარა იმერეთის აჯანყების მეთაური ივანე აბაშიძე. ქაიხოსრო თავს იმით იმართლებდა, რომ იმერეთიდან დევნილი ივანე აბაშიძე აჭარაში აპირებდა გადასვლას, რის გამოც მან უმჯობესად მიიჩნია თავადი თავისთან მიეწვია და შემდეგ რუსეთის ხელისუფლებასთან შეერიგებინა. რუსეთის ხელისუფლებამ ეს ვერსია არ დაიჯერა. იმერეთის მმართველმა, პოლოვნიკმა ივან პუზირევსკიმ ქაიხოსრო გურიელს აცნობა, რომ თუ იგი ივანე აბაშიძეს რუსებს ნებაყოფლობით გადასცემდა, მას ყველა დანაშაულს აპატიებდნენ და სასჯელად მხოლოდ გადასახლებას დაუწესებდნენ. ქაიხოსრო გურიელის მიერ ივანე აბაშიძის შეფარებამ, ეჭვის ქვეშ დააყენა გურიის მთავრის რუსეთისადმი ერთგულება. მიუხედავად ამისა, ალექსეი ერმოლოვი ცდილობდა მამია გურიელი ბიძის წინააღმდეგ გამოეყენებინა. 1820 წლის 12 აპრილს მან მამია გურიელს მისწერდა, რომ ქაიხოსრო გურიელის მოქმედება მის ავტორიტეტს ვერ შეარყევდაა და რუსეთის ხელისუფლება კვლავაც ნდობას უცხადებდა გურიის მთავარს. ამასთან ერთად, ერმოლოვი აღნიშნავდა, რომ ვერ დაუშვებდა მამია გურიელისათვის ხელისუფლების გაყოფას. ამას მოჰყვა ურთიერთობის დაძაბვა ბიძასა და ძმისშვილს შორის ქაიხოსროს მხარეზე დადგნენ დავით გიორგის ძე გურიელი, დავით ზაალის ძე ერისთავი.
პოლიტიკა
ცნობილი იყო გონებითა და განათლებით. დედანში კითხულობდა ბერძენ და ლათინ ავტორებს. ქაიხოსრო მამია V გურიელის მცირეწლოვანებაში სამთავროს განაგებდა და ფლობდა საშემოქმედლოს ეკლესიის ყმა-მამულს. უჩხუბიდან რეზიდენცია გადაიტანა შემოქმედის ციხეში. ენერგიული საქმიანობით შეკვეცა ფეოდალთა თვითნებობა და გააძლიერა მთავრის ხელისუფლება. ამისთვის აიღო ლანჩხუთის, ბაილეთის, ლიხაურისა და ასკანის ციხეები. მოიწვია საეკლესიო კრება და აკრძალა ტყვეებით ვაჭრობა (ტყვეებით მოვაჭრეებს სიკვდილით სჯიდა). მოაწესრიგა ვაჭრობა. საგარეო ურთიერთობაში ანტიოსმალურ პოლიტიკას ატარებდა და მხარს უჭერდა გურიის სამთავროს რუსეთთან კავშირს. იმერეთის მეფე სოლომონ II გურიელსა და დადიანს რუსეთის წინააღმდეგ ბრძოლისაკენ მოუწოდებდა, მაგრამ გურიაში სოლომონ II-ს საკმაოდ გავლენიანი მოწინააღმდეგე ჰყავდა სიმონ გურიელის ქვრივის, მარინეს სახით, რომელიც მამის, ზურაბ წერეთლის ჩაგონებით რუსული ორიენტაციის მომხრე იყო და ყოველნაირად უშლიდა ხელს სოლომონ II-ის გავლენის გავრცელებას გურიის სამთავროზე და მისი გეგმების შესახებ საქმის კურსში აყენებდა რუსეთის ხელისუფლებას.
ოჯახი
ქაიხოსროს ცოლად ჰყავდა ნაკაშიძის ქალი, მაგრამ მას გაეყარა. ამის გამო ნაკაშიძეები ტახტისთვის ბრძოლაში ვახტანგ III გურიელის მხარეს დადგნენ. ქაიხოსრომ მეორე ცოლად საჯავახოელი ქაიხოსრო ერისთავის ასული ელისაბედი შეირთო. ქაიხოსროს ცოლ-შვილი მისი გარდაცვალების შემდეგ, 1831 წელს, მეფის რუსეთის მთავრობას შეურიგდა, სამშობლოში დაბრუნდა და გავლენიანი ნაცნობების წყალობით 1835 წელს მამულები (მდინარე ბჟუჟის ხეობა სოფელ კვირიკეთიდან სოფელ უჩხუბის ჩათვლით, 160 კომლი.) დაიბრუნა. ელისაბედ ერისთავი გარდაიცვალა ტფილისში 1844 წლის 26 მაისს. ქაიხოსრო გურიელის შვილები იყვნენ მალაქია, დესპინე, დიმიტრი და პელაგია გურიელები. დიმიტრი გურიელი (1822-1882) ცხოვრობდა ოზურგეთში, მონაწილეობდა ყირიმის ომში და რუსეთ-ოსმალეთის 1877-78 წლების ომში. იყო ლეიბ გვარდიის ულანთა პოლკის მეთაური 1871 წლიდან. იმპერატორის ამალის განსაკუთრებული დავალების შემსრულებელი 1876 წლიდან. ააშენა სასახლე, რომელიც დღემდეა შემორჩენილი.
სქოლიო
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1829 კატეგორია:გურიის მთავრები
არქიპელაგი
thumb|270px|[[მალაის არქიპელაგი|ინდონეზიის არქიპელაგი]] არქიპელაგი (იტალ. Arcipelago – ასე უწოდეს ვენეციელებმა XIII საუკუნეში ეგეოსის ზღვას) — ერთმანეთთან ახლომდებარე, ერთნაირი წარმოშობისა და მსგავსი გეოლოგიური აგებულების კუნძულთა ჯგუფი, რომელიც განიხილება როგორც ერთიანი მთელი და აქვს საერთო სახელი. განასხვავებენ კონტინენტურ (ახალი მიწა), მარჯნისა (მარშალის კუნძულები) და ვულკანური (ჰავაის კუნძულები) წარმოშობის კუნძულებს.
მსოფლიოში უმთავრესი ხუთი უდიდესი არქიპელაგია: იაპონიის, ფილიპინების, ახალი ზელანდიის, დიდი ბრიტანეთისა და ინდონეზიის. აქედან ფართობით უდიდესია ინდონეზიის არქიპელაგი.
2). საბერძნეთის არქიპელაგი, ეგეოსის ზღვის კუნძულების მოძველებული საერთო სახელწოდება.
ადისის ბრძოლა
ადისის ბრძოლა იყო პირველი პუნიკური ომის პირველი ბრძოლა აფრიკის ტერიტორიაზე.
ეკნომის კონცხის ბრძოლის შემდეგ, რომაელებისთვის აფრიკისკენ გზა ხსნილი იყო, მათ დაუპრყოლებლად მოახერხეს ლივიის სანაპიროებზე გადმოსხდომა. რომაულ არმიას კონსული მარკუს ატილიუს რეგულუსი მეთაურობდა. ამასთან დაკავშირებით კართაგენელბმა ჰამილკარი სასწრაფოდ გამოიწვიეს აფრიკაში. მის გარდა კართაგენულ არმიას ჰასდრუბალი და ბოსტარი ხელმძღვანელობდნენ. ჰამილკარი კართაგენში დაბრუნდა 5 000 ქვეითით და 500 მხედარით.
რომაელები ამასობაში ლივიაში თარეშობდნენ. შემდეგ ადისს მიადგნენ და ალყა შემოარტყეს. კართაგენული არმიაც ადისისკენ დაიძრა. მათ ქალაქის მახლობლად გორა დაიკავეს და დაბანაკდნენ. გორა რთული ასასვლელი იყო, ხოლო კართაგენელებს უმეტესად საკუთარი მხედრობის იმედი ჰქონდათ. რომაელებმა გადაწყვიტეს უმოკლეს ვადებში შეტევა, სანამ კართაგენელები დაბანაკებულნი არიან მხედრებისთვის ასეთ მოუხერხებელ ადგილას.
რომაელები გორას განთიადზე მიადგნენ ორი მხრიდან. კართაგენელი მხედრები და სპილოები ამ სიტუაციაში სრულიად გამოუდეგარნი აღმოჩნდნენ, სამაგიეროთ ქვეითები კარგად იბრძოდნენ და პირველი ლეგიონი უკან დახიეს. მაგრამ, როდესაც კართაგენელები წინ წამოიწივნენ, მათ გარს მეორე მხრიდან რომაელები შემოეხვივნენ და უკუ აქციეს. ამის შემდეგ ბანაკიდან ყველა კართაგენელი გაიქცა. როცა კი ცხენები და სპილოები დაბლობზე ჩამოვიდნენ, დახევა გარდაუვალი იყო. რომაელებმა ცოტა ხანი სდიეს ქვეითებს, ხოლო შემდეგ ადვილად აიღეს ტუნეტი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პუნიკური ომები კატეგორია:ძვ. წ. III საუკუნის ბრძოლები
ფერდინანდო პაერი
ფერდინანდო პაერი (დ. 1 ივნისი, 1771 — გ. 3 მაისი, 1839) — იტალიელი კომპოზიტორი. მევიოლინე ნიკოლო პაგანინის მასწავლებელი
ბიოგრაფია
ფერდინანდო პაერი დაიბადა პარმაში. მამამისი უკრავდა საყვირზე ეკლესიაში.
ლიბიის ცენტრალური ბანკი
მინი|250პქ|ლიბიის ცენტრალური ბანკის შენობა ტრიპოლიში. ლიბიის ცენტრალური ბანკი (CBL) — ლიბიის მთავარი ფინანსური ინსტიტუტი, რომელიც სარგებლობს ავტონომიური სტატუსით. ცენტრალური ბანკის შესახებ კანონის მიხედვით მის მიზანს წარმოადგენს ლიბიის ფინანსური სტაბილურობის დაცვა და ქვეყნის ეკონომიკური პოლიტიკის ფარგლებში ეკონომიკის ზრდის მხარდაჭერა.
სათავო ოფისი მდებარეობს ტრიპოლიში, თუმცა კომერციული ბანკებისთვის მომსახურების გაუმჯობესებისთვის მას აქვს სამი ფილიალი შემდეგ ქალაქებში: სურთი, საბჰა, ბენღაზი.
2011 წლის მარტში ლიბიის სამოქალაქო ომის დროს ცენტრალური ბანკის დირექტორი ფარათ ბენგდარა გადავიდა აჯანყებულების მხარეს და გაყინა აქტივები რითიც კადაფის რეჟიმისთვის ფინანსური რესურსები მიუწვდომელი გახადა. 2011 წლის სექტემბრიდან ცენტრალური ბანკის დირექტორის პოზიცია უკავია გაზემ აზოს.
ცენტრალური ბანკი ფუნქციონიერბს 1956 წლის 1 აპრილიდან. მან ჩაანაცვლა 1951 წელს ლიბიის ეკონომიკის განვითარებისთვის, გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის მხარდაჭერით შექმნილი ლიბიის სავალუტო კომიტეტი.
სქოლიო
კატეგორია:ლიბიის ეკონომიკა
ლევან მარუაშვილი
ლევან იოსების ძე მარუაშვილი (დ. 25 ოქტომბერი, 1912, ნოვოჩერკასკი, როსტოვის ოლქი, — გ. 5 დეკემბერი, 1992, თბილისი, საქართველო) — ქართველი გეოგრაფი, მთამსვლელი და ჟურნალისტი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორი (1954), პროფესორი (1965), საქართველოს სსრ (1966) და აფხაზეთის ასსრ (1984) მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე. სსრკ გეოგრაფიული საზოგადოების საპატიო წევრი (1985). საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტის გეომორფოლოგიისა და პალეოგეოგრაფიის განყოფილების ხელმძღვანელი (1956–1992). 1938–52 წლებში მუშაობდა ქუთაისისა და სოხუმის პედაგოგიურ ინსტიტუტებში უფროს მასწავლებლად.
ლევან მარუაშვილი ავტორია არაერთი ფუნდამენტური ნაშრომისა, რომელთაგან აღსანიშნავია: ორნაწილიანი „საქართველოს ფიზიკური გეოგრაფია“ (1969–1970), სამნაწილიანი „კავკასიის ფიზიკური გეოგრაფია“ (1975–1986), „მღვიმეთმცოდნეობის საფუძვლები“ (1973), „პალეოგეოგრაფიული ლექსიკონი“ (1985) და სხვა. 1971 წელს გამოქვეყნდა კოლექტიური ნაშრომი „საქართველოს გეომორფოლოგია“ (რუსულ ენაზე), ხოლო 1991 წელს „საქართველო ანთროპოგენში“ (რუსულ ენაზე), რომელთა მთავარი რედაქტორი და ავტორი იყო მარუაშვილი. 1982 წელს მონაწილეობდა „საქართველოს წითელი წიგნის“ შედგენაში.
აღსანიშნავია, რომ საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტის სპელეოლოგიურმა ექსპედიციამ ლევან მარუაშვილის ხელმძღვანელობით 1960 წელს აღმოაჩინა და პირველად 150 მ სიღრმემდე შეისწავლა კრუბერის გამოქვაბული, რომელიც დღეს მსოფლიოს ერთ-ერთი უღრმესი მღვიმის სტატუსს ატარებს.
ლევან მარუაშვილმა პირველმა გეოგრაფიულ ლიტერატურაში ჩამოაყალიბა ცნება კარსტოსფეროს (1970) შესახებ, როგორც კარსტული პროცესების გავრცელების გეოსფერო. მკვლევარმა კარსტოსფერო პლანეტის გარსის სახით გამოყო, რომელიც ზოგადად სტრატისფეროს თანხვდება და რომელიც კარსტვადი ქანებითაა აგებული.
ლევან მარუაშვილი იყო კავკასიის აღიარებული მკვლევარი. იგი 500-ზე მეტი სამეცნიერო და სამეცნიერო-პოპულარული ნაშრომისა და 30 მონოგრაფიის ავტორია. მისი მოღვაწეობის ძირითადი სფერო იყო: ფიზიკური გეოგრაფია, გეომორფოლოგია, გლაციოლოგია, სპელეოლოგია, კარსტოლოგია, პალეოგეოგრაფია, მეოთხეული გეოლოგია, ისტორიული გეოგრაფია.
აღსანიშნავია, რომ ლევან მარუაშვილი, როგორც ფიზიკური გეოგრაფიის სპეციალისტი მეცნიერების გარდა ინტერესს იჩენდა ლიტერატურის მიმართ; ადრეულ ასაკში წერდა ლექსებს, რომანებს, მოთხრობებს, პიესებს, რომლებსაც ხშირად დაუმთავრებელი ხასიათი ჰქონდა. მის მიერ არის დაწერილი რომანი „სპელეოლოგიური ტრაგედია“, რომელიც გამოუქვეყნებელი დარჩა. მნიშვნელოვანი კვლევები ჩაატარა რუსთველოლოგიაში, რომელიც დიდ ყურადღებას იმსახურებს. ლევან მარუაშვილი თითქმის ნახევარი საუკუნის განმავლობაში იკვლევდა „ვეფხისტყაოსნის“ გეოგრაფიულსა და ასტრონომიულ ელემენტებს და ჩატარებული მუშაობის საფუძველზე გარკვეულ დასკვნებს მიადგა სამყაროს რუსთაველისეული ასახვის შესახებ. მიღებული შედეგები გამოქვეყნებულია ქართულსა და რუსულ პერიოდულ გამოცემებში. ამ საკითხებთან დაკავშირებით მან 20-ზე მეტი ნაშრომი გამოაქვეყნა. პოეტის მემკვიდრეობის შესწავლით იგი 1937 წელს დაინტერესდა.
ლევან მარუაშვილი იყო ალპინისტიც; ჯერ კიდევ 16 წლისამ დალაშქრა ჯავის ქედის მწვერვალი ბრუტსაბძელი (3670 მ), სადაც პირველმა ნახა საკულტო დანიშნულების ხის ნაგებობის ნაშთები. ერთი წლის შემდეგ მონაწილეობდა თეთნულდისა (4852 მ) და ბანგურიანის (3838 მ) მწვერვალებზე ასვლებში, გადალახა ტვიბერის უღელტეხილი (3607 მ). 1931 წელს ორჯერ ავიდა მყინვარწვერსა (5047 მ) და ყუროსწვერზე (4071 მ), 1932 წელს კი პამირზე — ღარმოს კვანძში იმყოფებოდა. 1934 წელს იყო უშბის ექსპედიციაში. ამის შემდეგ, არაერთ ასვლებში მონაწილეობდა სხვადასხვა ცნობილ ალპინისტებთან.
ლევან მარუაშვილის ხელმძღვანელობით აღიზარდა 20-ზე მეტი გეოგრაფიის მეცნიერებათა კანდიდატი და დოქტორი. მისი ბიოგრაფია შეტანილია ქართულ საბჭოთა ენციკლოპედიაში (1983), ენციკლოპედია „თბილისში“, გეომორფოლოგიურ ლექსიკონში (1996), რუსულ ჟურნალ „გეომორფოლოგიაში“ (2002) და სხვა.
2012 წლის ოქტომბერ-ნოემბერში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ვახუშტი ბაგრატიონის გეოგრაფიის ინსტიტუტში ჩატარდა სამეცნიერო კონფერენცია, მიძღვნილი პროფესორ ლევან მარუაშვილის დაბადების 100 წლისთავისადმი.
ბიოგრაფია
ლევან მარუაშვილი დაიბადა საგზაო ინჟინრის ოჯახში. მისი წინაპრები ორივე მხრიდან გლეხები იყვნენ, მამის მამა დურგალი იყო, დედის მამა კი ზეინკალი. ორივე იმერეთის მკვიდრი იყო, — პირველი ახლანდელი თერჯოლის მუნიციპალიტეტის სოფელ თავასიდან, მეორე კი ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სოფელ შროშიდან. ლევან მარუაშვილის მამის დედა ეფროსინე სოფელ თერჯოლიდან იყო, — ტოფაძეს ასული, დედის დედა მარიამი კი თბილისიდან — ილურიძის ასული. მარუაშვილი იმერული გვარია. შტო, რომელსაც ლევან მარუაშვილი ეკუთვნის არის თერჯოლის მუნიციპალიტეტის სოფელი თავასა. ორი წლისაც არ იყო პირველი მსოფლიო ომი რომ დაიწყო. იოსებ მარუაშვილი ოჯახთან ერთად 1914 წელს საქართველოში დაბრუნდა. თბილისში დაბრუნებულ მარუაშვილების ოჯახს შეეძინა კიდევ ერთი შვილი, — თინათინი. 1919 წელს იგი თბილისის მე-2 შრომის სკოლაში შევიდა. 1926–30 წლებში თბილისის ჰიდროტექნიკუმში სწავლის პარალელურად მონაწილეობდა ზემო სვანეთის საველე-საექსპედიციო რაზმში. 1930 წელს დაამთავრა ტექნიკუმი ჰიდროტექნიკოსის დიპლომით. 1932–33 წლებში მარუაშვილი ყაზბეგის ტურბაზაში მუშაობდა.
1933 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტზე შევიდა. პარალელურად, როგორც ლიტერატურული მუშაკი, თანამშრომლობდა „ვეჩერნი ტბილისისა” და „ზარია ვოსტოკას“ რედაქციებთან. თსუ-ში მარუაშვილის ლექტორებიდან იყვნენ გამოჩენილი ქართველი გეოგრაფები: ალექსანდრე ჯავახიშვილი, გიორგი გეხტმანი და სხვა. აღსანიშნავია, რომ მისი ლექტორი პროფესორი ალექსანდრე ჯავახიშვილი, არც თუ ისე დადებითად აფასებდა სამომავლოდ სახელგანთქმული გეოგრაფის — მარუაშვილის დამოუკიდებელ მოღვაწეობას.
— წერს ლევან მარუაშვილი.
მარუაშვილს ჯერ კიდევ საუნივერსიტეტო გეოგრაფიული განათლებაც კი არ ჰქონდა მიღებული, რომ უკვე აქვეყნებდა გეოგრაფიულ ნარკვევებს, რომლებითაც იმდროინდელ გეოგრაფთა და მკითხველთა ფართო საზოგადოებრიობის ყურადღება დაიმსახურა. სტუდენტობის წლებში მან 15 სამეცნიერო ნაშრომი გამოაქვეყნა, მათ შორის: „მარკო პოლო და სვენ ჰედინი“, „კავკასიონის რელიეფის ზონალობა“, „ყელის ლავური პლატო“, „კავკასიის გამყინვარება“, „თუშეთი (გეოგრაფიული მიმოხილვა)“ და სხვა. ნაშრომთა ამ ციკლმა ახალგაზრდა, დამწყებ მეცნიერს პერსპექტიული მკვლევარი-გეოგრაფის სახელი მოუხვეჭა. უნივერსიტეტის დამთავრების წელსვე გამოქვეყნდა მისი მეტად საინტერესო ნაშრომი: „შოთა რუსთაველის გეოგრაფიული მსოფლმხედველობა“.
1936 წელს ალექსანდრე ლაისტერთან შეთავსებით მუშაობდა „ამიერკავკასიის გეოგრაფიული ლექსიკონის“ რედაქციაში, რომელიც 1937 წელს დაიხურა. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ (1938 წელი), მუშაობა დაიწყო ქუთაისის პედაგოგიურ ინსტიტუტში, გეოგრაფიის ფაკულტეტზე (ასისტენტად).
1941 წლიდან მეორე მსოფლიო ომის დაწყებისთანავე, მოქმედ არმიაში გაიწვიეს. ხარკოვის საინტენდანტო აკადემიის დაჩქარებული კურსების დამთავრებისთანავე ლევან მარუაშვილი სტალინგრადის ბრძოლებში და კავკასიის დაცვის ოპერაციებში ჩაება. 1943–46 წლებში კავკასიონის მაღალმთიანეთში საომარი მოქმედების უზრუნველყოფის მიზნით, იმყოფებოდა „სპეცგეოს“ რაზმში; სამხედრო სამსახურიდან დემობილიზაციის შემდეგ, 1947 წელს ლევან მარუაშვილმა წარმატებით დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე: „Карст обломочных пород, его геоморфологическая характеристика в свете общего карстоведения, на примере Центральной Мегрелии (Западная Грузия)“ (ქართ.: ნგრეული ქანების კარსტი, გეომორფოლოგიური დახასიათება ზოგადი კარსტმცოდნეობის შუქზე (ცენტრალური სამეგრელოს მაგალითზე)).
1952 წელს ლევან მარუაშვილმა ქალაქ მოსკოვში წარმატებით დაიცვა ორტომიანი სადოქტორო დისერტაცია თემაზე: „სამხრეთ საქართველოს ვულკანური მთიანეთი (აგებულება, რელიეფი, განვითარების ისტორია)“, რაც მნიშვნელოვანი მოვლენა იყო ალპურ ხმელთაშუაზღვიური სარტყლის ვულკანური ოლქების შესწავლის საქმეში. მას დღემდე არ დაუკარგავს მნიშვნელობა. ავტორმა ხანგრძლივი საველე დაკვირვებების საფუძველზე, უარყო ამ ოლქის მორფოგენეზის ცალმხრივი „ვულკანური“ გაგება და დაადგინა მასში ნეოტექტონიკური პროცესების მნიშვნელოვანი როლი. მონოგრაფიაში პირველად არის წარმოდგენილი საქართველოს სამხრეთი მთიანეთის სრული, მაღალმეცნიერულ დონეზე შესრულებული პალეოგეოგრაფიული სურათი და რელიეფის განვითარების ისტორია. ნაშრომმა დიდი როლი შეასრულა საქართველოსა და ამიერკავკასიის გეომორფოლოგიური და მეოთხეულის ვულკანური მოვლენების შესწავლაში.
ალპინიზმი
ლევან მარუაშვილმა ტექნიკუმი 1930 წელს დაამთავრა. უკანასკნელ კურსზე სწავლისას ყველა მოწაფის წინაშე წამოიჭრა მომავლის პრობლემა. მარუაშვილს მთების, მყინვარებისა და უდრეკი მთიელების კუთხე — სვანეთი იზიდავდა. მისი ეს გატაცება ზოგიერთმა კურსელმაც გაიზიარა. ჩამოყალიბდა სვანეთში მუშაობის ენთუზიასტების ჯგუფი, რომელიც აპირებდა ტექნიკოსებად წასვლას სვანეთის საავტომობილო გზის მშენებლობაზე, თუმცა შემოდგომამდე სავაკანსიო ადგილების არქონის გამო, მათი ჩანაფიქრი არ განხორციელდა, რის გამოც სვანეთის ჯგუფი დაიშალა. იდეას მხოლოდ მარუაშვილი შერჩა. იგი ქუთაისში წავიდა, დედის ბიძაშვილ, — ექიმ ვანო შველიძესთან. მან თავის მეგობარს სარეკომენდაციო წერილი მიაწერინა ზემო სვანეთის იმდროინდელ პოლიტსამმართველოს უფროს ჭელიძესთან. მარუაშვილი თბილისში დაბრუნდა და სვანეთში წასასვლელად მოემზადა. თან წაიღო „ხუთვერსიანი რუკა“.
მარუაშვილმა სვანეთში 1 მაისიდან 4 სექტემბრამდე დაჰყო. ამ ხნის განმავლობაში აღმასკომის ხაზით ორი სამუშაო შეასრულა: კალა-იფარის შემაერთებელი გზის შეკეთება და ტვიბერის მყინვარის ბოლოსთან ტურისტთა თავშესაფრის მშენებლობა. პირველი მათგანის ბილიკის ნაწილი ენგურმა მოსპო, სხვა ნაწილები მოუვლელი ან დაზიანებული იყო. ამის შემდეგ მარუაშვილს 3 თვით იფარში მოუწია გადაბარგება. კალა-იფარის გზის რემონტის დამთავრების შემდეგ, აღმასკომმა დაავალა ზედამხედველობა გაეწია ტვიბერის ტურისტული თავშესაფრის მშენებლობაზე. იგი შენდებოდა ტვიბერის მყინვარის ბოლოდან 1,5 კმ მანძილზე, ადგილ ნაკრავალში, ზღვის დონიდან 2100 მ სიმაღლეზე. ნაკრავალში მან ორი თვე გაატარა. აქ ყოფნისას მარუაშვილმა რუსულიდან თარგმნა და შეავსო ახალი მასალებით ვიქტორ სემენოვსკის წიგნი „სამთო ტურიზმი“. თარგმანი დაიბეჭდა 1932 წელს. ეს იყო ლევან მარუაშვილის პირველი ნაბეჭდი წიგნი.
თეთნულდზე ასვლა, ლალხორში დათქმული პირობის თანახმად, გოჯი ჩეგიანთან ერთად წამოიწყო, მაგრამ ჰადიშში, საიდანაც იწყება მწვერვალის მისადგომები, ჩამოვიდნენ და-ძმა ალექსანდრა და ალიოშა ჯაფარიძეები, რომლებიც იმავე მიზანს ისახავდნენ. ასვლისას ნაგების მყინვარის სათავეში ორივე ჯგუფი გაერთიანდა, მაგრამ ასვლისას სვანები ჩამორჩნენ და უკან გაბრუნდნენ. ჯგუფმა, რომელშიც შედიოდნენ ჯაფარიძეები, იაგორ კაზალიკაშვილი, ვასასი კალანდარიშვილი და ლევან მარუაშვილი, სქელ ნისლში იარა თეთნულდის სამხრეთ-დასავლური წიბოს ვიწრო თხემზე და მიაღწია წერტილს, სადაც ანეროიდმა 4900 მ სიმაღლე აჩვენა. ეს ადგილი ჩაითვალა თეთნულდის მწვერვალად და ჯგუფი ჰადიშში დაბრუნდა. ღამით თეთნულდზე ნისლი გადაიყარა, ჯაფარიძეებმა დურბინდით ახედეს მთას და დაინახეს წიბოზე გატარებული ნაკვალევი. ნავალს საგრძნობი მანძილი უკლდა თეთნულდის უმაღლეს წერტილამდე. გაირკვა, რომ ასვლა ბოლომდე არ ყოფილა შესრულებული. დაჰკლებია ასიოდე მეტრი. დანაკლისის ასანაზღაურებლად ალიოშა ჯაფარიძე დაუყონებლივ გაეშურა მწვერვალისაკენ, ნაშუადღევს მიაღწია მას და საღამოსთვის ჩამობრუნდა ჰადიშში. შემდეგ დღეს ალიოშა ჯაფარიძე, ალექსანდრა ჯაფარიძე, იაგორ კაზალიკაშვილი და ადრილ ავალიანი ყველა ერთად მესამედ ავიდნენ თეთნულდზე. მთა ბანგურიანზე მარუაშვილი სანდრო გვალიასთან ერთად ავიდა. ასვლა-ჩამოსვლაზე ორი დღე დაიხარჯა.
1929 წელს ავიდა ჯავის ქედის მწვერვალ ბრუტსაბძელზე (3670 მ), რომელიც ზოგიერთი მარშრუტის მიხედვით მიეკუთვნება სირთულის III და IV კატეგორიებს.
1932 წლის გაზაფხულზე ხელოვნებათმცოდნე შალვა კვასხაძესთან ერთად ჯუთაში ავიდა. იქიდან შევიდნენ ჭაუხის კლდოვან ლაბირინთში და დაადგინეს მისი მთავარი მწვერვალის მდებარეობა, რაც იმ დროს გამორკვეული არ იყო.
1933 წლის გაზაფხულზე ჯერ მთამსვლელებთან და შემდეგ მეტეოროლოგებთან ერთად მონაწილეობა მიიღო ყაზბეგზე ასაშენებელი მეტეოროლოგიური სადგურისათვის ადგილის შერჩევაში. ადგილი იპოვნეს პირველი მოგზაურობის დროს — იქ, სადაც ახლა დგას ყაზბეგის მაღალმთიანი მეტეოროლოგიური ობსერვატორია.
1932–36 წლებში მარუაშვილი მონაწილეობდა პამირის ექსპედიციებში. ლევან მარუაშვილს რამდენიმე თავის წიგნში — „ათი წელი მწვერვალთა ჰიპნოზის ქვეშ“ (1979), „დასავლეთ პამირის მთებში“ (1934), „მოგზაურობა ქვეყნიერების ბანზე“ (1988) დაწვრილებით არის მოთხრობილი პამირული თავგადასავალი. მარუაშვილისთვის პამირზე მოგზაურობას დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა. მან იქ გაიცნო დედამიწის ერთ-ერთი საინტერესო რეგიონი, რომლის ბუნება იმ დროს თითქმის შეუბღალავი იყო ადამიანის მიერ. მან იქ პოვა უფროსი მეგობრები ექსპედიციის მეცნიერ წევრთა სახით. განსაკუთრებით უნდა აღინიშნოს გეოგრაფი კონსტანტინე მარკოვი და გეოლოგი დიმიტრი შჩერბაკოვი, რომლებიდანაც შემდგომში მეცნიერული ახალგაზრდობისა და სიმწიფის წლებში არაერთხელ ჰქონია საქმიანი ურთიერთობა.
ჟურნალისტიკა
ლევან მარუაშვილი აქტიურად იყო ჩართული ჟურნალისტიკაში. იგი სისტემატურად აქვეყნებდა მასალებს ქართულ და რუსულ ენებზე ცენტრალურ და რესპუბლიკურ გაზეთებსა და ჟურნალებში — „იზვესტია“, „პრავდა“, „სოვეტსკი სპორტი“, „სოციალისტიჩესკაია ინდუსტრია“, „კომუნისტი“, „თბილისი“, „ზარია ვოსტოკა“, „ლელო“, „დროშა“, ასევე საქართველოს რაიონულ გაზეთებში, სადაც 200-ზე მეტი წერილი დაბეჭდა.
1936 წელს მარუაშვილმა რუსეთის ერთ-ერთ ყველაზე პოპულარულ საბუნებისმეტყველო ჟურნალ „პრიროდა“-ში მეტად საინტერესო სამეცნიერო სტატიები („კავკასიონის რელიეფის ზონალობა“, „ყელის ლავური პლატო (გეომორფოლოგიური ნარკვევი)“, „კავკასიონის გამყინვარება“, „აბრსკილის მღვიმე“, „ნაგარევის გვირაბი“, „სივერაუტის ყინვარის გაქრობა“, „სამხრეთ საქართველოს ვულკანური მღვიმეები“ და სხვა) დასტამბა. სტუდენტობისას მარუაშვილს ჟურნალისტური სამუშაო ხშირად აცდენინებდა ლექცია-პრაქტიკუმებს. სტუდენტობის წლების მოგზაურობის ყველაზე ლოგიკური შედეგი იყო გეოგრაფიული მეცნიერება წერილებსა და სამეცნიერო სტატიებში, უპირველეს ყოვლისა, გეომორფოლოგიისა და გლაციოლოგიის საკითხებზე. 1936 წელს მან გამოიკვლია ყელის ვულკანური მთიანეთი და რუსულ ჟურნალ „პრიროდა“-ში დაბეჭდა სტატია — „ყელის ლავური პლატო“, რომელშიც პირველად მეცნიერულ დონეზე გააშუქა პლატოს მორფოლოგია, მორფოგენეზისი და განვითარების ისტორია. ყელის პლატოს ამ დახასიათებამ ღირსეულად პოვა საყურადღებო გამოკვლევა ყელის პლატოსადმი და მარუაშვილის გეომორფოლოგ-მკვლევრის მიმართ მეცნიერთა ყურადღება მიიქცია, რამაც მისი აღიარება განაპირობა.
უნივერსიტეტში სწავლის პერიოდს ეკუთვნის ლევან მარუაშვილის მეცნიერულ-ლიტერატურული აქტიურობის დასაწყისი. იმ პერიოდში გამოაქვეყნა ქართული და რუსული წიგნები და სტატიები. წიგნებიდან ქართულ ენაზე ვიქტორ სემენოვსკის „სამთო ტურიზმი“ და „დასავლეთ პამირის მთებში“, აგრეთვე „მარკო პოლო და სვენ ჰედინი“, რუსულად „ყაზბეგი“ (მოკლე გზამკვლევი). სტატიები მოთავსებული იყო ჟურნალ „პრიროდა“-ში და საბჭოთა კავშირის გეოგრაფიული საზოგადოების „იზვესტია“-ში. ისინი ეხებიან კავკასიონის სტრუქტურისა და რელიეფის ურთიერთდამოკიდებულებას, კავკასიონის რელიეფის ზონალობას, ყელის ზეგნის ტბებს, მცირე კავკასიონის ძველ გამყინვარებას, ყელის ზეგნის გეომორფოლოგიას, რუსთაველის გეოგრაფიულ თვალსაწიერს, კავკასიონის მყინვარების უახლეს ცვალებადობას.
გაზეთში თანამშრომლობის თემატიკას განსაზღვრავდა მისი მიდრეკილება ალპინიზმისა და გეოგრაფიისადმი. იშვიათი იყო შემთხვევები როდესაც რედაქციის დავალებით სხვა საკითხებზეც უხდებოდა წერა, მაგალითად, ჭადრაკზე, მეურნეობის დარგებზე, „ვეფხისტყაოსნის“ 1937 წლის იუბილეზე. სტატიებს მეტწილად ფსევდონიმებს აწერდა: ალადინი, სიგმა, ელმარი, ომეგა, ლ. მარ. დიდი სტატიები ეხებოდა რუსთაველის ეპოქას, ალპინისტურ ექსპედიციებს, ვიქტორ გოლცევის წიგნზე სვანეთის შესახებ და ა.შ.
ლევან მარუაშვილის 100-ზე მეტი სტატიაა ჩართული ენციკლოპედია „საქართველოში“. ამ მხრივ, თემატიკა ძირითადად გეომორფოლოგიის საკითხებს შეეხება. მისი ავტორობით დაიბეჭდა სტატიები საქართველოში არსებული ქედების, პლატო-ზეგნების, მთების, უღელტეხილების, ქვაბულების, ვაკე-დაბლობების შესახებ. აღსანიშნავია მისი ვრცელი სტატიები: კავკასიის, კავკასიონის, ვახუშტი ბატონიშვილის და სხვა საკითხების შესახებ.
სამეცნიერო მოღვაწეობა
ლევან მარუაშვილის შემოქმედებაში შეიძლება გამოიყოს გეოგრაფიული მეცნიერული დარგების შემდეგი ძირითადი მიმართულებები, რომელთა კვლევაში მან არსებითი წვლილი შეიტანა: 1. საქართველოს გეომორფოლოგია; 2. საქართველოსა და კავკასიის პალეოგეოგრაფია (ნეოგენ-მეოთხეული პერიოდი); 3. საქართველოსა და კავკასიის რეგიონული ფიზიკური გეოგრაფია; 4. კარსტოლოგია და სპელეოლოგია; 5. გეოგრაფიული ცოდნის და მოგზაურობათა ისტორია; 6. რუსთველოლოგია; 7. ალპინიზმი.
ლევან მარუაშვილი 500-ზე მეტი სამეცნიერო და სამეცნიერო-პოპულარული ნაშრომისა და 30 მონოგრაფიის ავტორია. მისი მოღვაწეობის ძირითადი სფერო იყო: ფიზიკური გეოგრაფია, გეომორფოლოგია, გლაციოლოგია, სპელეოლოგია, კარსტოლოგია, პალეოგეოგრაფია, მეოთხეული გეოლოგია და ისტორიული გეოგრაფია.
1953 წელს, გაზაფხულზე, გაზეთში გამოცხადდა კონკურსი საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტის ფიზიკური გეოგრაფიის განყოფილების ხელმძღვანელის თანამდებობის დაკავებაზე. ლევან მარუაშვილი იმ დროს სოხუმში მუშაობდა. გეოგრაფებმა — ქრისტეფორე ჯაყელმა, იულია ძიძიგურმა და სხვებმა ლევან მარუაშვილი ჩათვალეს ზემოაღნიშნული თანამდებობის პირველ პრეტენდენტად. გაიმართა კონკურსი, ხმის უმრავლესობით განყოფილების გამგედ აირჩიეს ლევან მარუაშვილი. 1956 წელს განყოფილება ორად გაიყო — გეომორფოლოგიისა და ჰიდროლოგია-კლიმატოლოგიის განყოფილებებად. აქედან მოყოლებული ლევან მარუაშვილი გეომორფოლოგიის განყოფილებას ხელმძღვანელობდა, თუმცა, განყოფილების სტრუქტურაში პერიოდულად ხდებოდა ცვლილებები: 1960 წელს განყოფილებას გამოეყო გლაციოლოგიის ჯგუფი, რომელიც ჰიდროლოგია-კლიმატოლოგიის განყოფილებას შეუერთდა; 1980 წელს გეომორფოლოგიისა და მეოთხეული გეოლოგიის განყოფილებები გაერთიანდა გეომორფოლოგიისა და პალეოგეოგრაფიის განყოფილებად.
1956 წელი ნაყოფიერი გამოდგა ლევან მარუაშვილის სამეცნიერო-ლიტერატურული აქტივობისათვის, — დაიბეჭდა ოთხი მონოგრაფია (ორი ქართულსა და ორიც რუსულ ენაზე). მთავარი მათ შორის იყო „კავკასიაში მყინვარული ეპოქის პალეოგეოგრაფიული ვითარების შესახებ არსებული წარმოდგენების გადასინჯვის მიზანშეწონილობა“, რომელშიც ეჭვქვეშ დააყენეს რუსი და დასავლეთევროპელი მკვლევრების მიერ შექმნილი შეხედულებანი კავკასიონის ყინულსაბურველების მოჩვენებითი მსგავსებისა პლეისტოცენში. მან ახსნა ალბრეხტ პენკის შეხედულებებისა და ჩრდილოეთის ყინულსაფარების შესწავლისას გამომუშავებული მეთოდების მექანიკური გადმოტანით კავკასიის პალეოგლაციოლოგიურ კვლევაში. მართალია, წიგნმა რუსეთში აურზაური გამოიწვია, მაგრამ საწინააღმდეგო საბუთები არავის წამოუყენებია.
მეორე წიგნი, რომელიც მოსკოვში გამოქვეყნდა, იყო „ვახუშტი ბაგრატიონი, მისი წინამორბედები და თანამედროვენი“, ვახუშტი ბაგრატიონის გარდა, განხილულია იონა გედევანიშვილის და რაფიელ დანიბეგაშვილის მოგზაურობები და ნაშრომები.
მესამე წიგნი ქართულ ენაზე დაიბეჭდა — „საქართველოს გეოგრაფიული შესწავლის ფუძემდებელი — ვახუშტი ბაგრატიონი“, რომელიც რამდენადმე განირჩევა წინა (რუსული) გამოცემისაგან.
დასასრულ, მეოთხე, უფრო მომცრო წიგნი რაფიელ დანიბეგაშვილის ბირმაში მოგზაურობის და მისი მოღვაწეობის რუსეთის პოლიტიკურ ინტერესებთან კავშირის შესახებ, ამჯერად უფრო დაზუსტებული და დასაბუთებულია.
თეორიული იდეები და დებულებები
ლევან მარუაშვილმა წამოაყენა ალპური დანაოჭების ზონებში ძველი (მეზოზოური) პენეპლენიზირებული რელიეფის ფრაგმენტების შემორჩენის შესაძლებლობა და პირობები (1966 და სხვა); გამყინვარების გავლენა კარსტული რელიეფის განვითარებაზე: ყინულსაფრის ქვეშ ნორმალური (კონუსური) ძაბრების გამომუშავების შესაძლებლობა სიბრტყობრივი ჩამონადენის უქონლობის გამო (არაბიკის მასივის მაგალითზე, 1961, 1963); დიდი (მინდელ-რისული) გამყინვარებათშორისული ეპოქის გამოვლინება საქართველოში და მისი ფიტოგეოგრაფიული შედეგები (მუქწიწვიანი ტყის არეალის შეზღუდვა-დაწყვეტა, 1959); ევსტაზიის როლი გეომორფოგენეზში (ოკეანის დონის ერთობლივი დადაბლება ნეოგენ-ანთროპოგენში და მისი გავლენა ტერასებისა და მღვიმური სართულების ჩამოყალიბებაზე, 1959, 1960, 1967, 1969, 1971); ვახუშტი ბაგრატიონის „საქართველოს გეოგრაფიულ აღწერაში“ იმ ხანისათვის პროგრესული სამეცნიერო ელემენტების გამოვლინება. ვახუშტი ბაგრატიონის ხანგრძლივი ზეგავლენა რუსულსა და დასავლეთ-ევროპულ კარტოგრაფიაზე და გეოგრაფიაზე (1948, 1956 და სხვა); თანამედროვე და გამყინვარებისდროინდელი კლიმატური პირობების განსხვავების გავლენა შესაბამისი მორენების მექანიკურ შედგენილობაზე (ჭაუხის მასივისა და სამსრის ქედის მაგალითებზე, 1969); კარსტოსფეროს სივრცის, სხვა გეოსფეროებთან ურთიერთობის და აღნაგობის ცნებები (1970 და სხვა); კარსტული მღვიმეების ასაკის ცნების დაზუსტებული გაგება (1969 და სხვა); კარსტული მღვიმის მორფოლოგიურ-ჰიდროლოგიური განვითარების სტადიები (გიორგი მაქსიმოვიჩის სქემის განვითარება-შესწორება, 1967, 1969, 1970).
კარსტული წყლების ცირკულაციური სისტემების კლასიფიკაცია (მღვიმური, მყვინთავი მდინარეები, ვოკლუზები, სუბმარინული, კუნძულური სიფონები, 1970, 1971); კარსტულ მღვიმეთა სართულიანობის გენეზისი, მორფოლოგიური კლასიფიკაცია და ურთიერთობა ტერასთწარმოქმნასთან (1963, 1969, 1972 და სხვა); კირქვული მასივების დაკარსტულობის (მღვიმიანობის) ხარისხის განსაზღვრის პირდაპირი მეთოდების კრიტიკა და მეშვეობითი მეთოდების დამუშავება (1969); კლასტოკარსტის შესაძლო მასშტაბები და გენეტურ-მორფოლოგიური თავისებურებანი (1943, 1946, 1947, 1949, 1963); მაქსიმალური ნალექიანობის სარტყელის დაწევა გამყინვარების ეპოქებში და მისი გავლენა ძველი გამყინვარების განლაგებაზე (კავკასიონის მაგალითზე, 1972); მდინარეული ტერასთწარმოქმნის ტიპები ოროგენულ ზონებში (დაძირვის, აზევებისა და ტექტონიკური სიმშვიდის ტერასული სერიები, 1959 და სხვა); მეოთხეული ანუ ანთროპოგენური სისტემის ქვედა ზღვარის გადაწევა შუა და ზედა პლიოცენის მიჯნამდე (1962, 1964, 1971); მთიანი მხარეების გეომორფოლოგიური ზონალობა (კავკასიონის მაგალითზე, 1936). მთიან მხარეებში „კლიმატური“ (გამყინვარებათა სინქრონული) ტერასების ჩამოყალიბების შეუძლებლობა და მათ განვითარებაში ტექტონიკური და ევსტატიკური ფაქტორების გადამწყვეტი როლი. პირველადი სტრუქტურული რელიეფის რეალური არსებობა სამხრეთ საქართველოს დანაოჭებული ნეოგენური ლავების მაგალითზე (1946, 1956, 1964 და სხვა); პოლიგენური ვულკანების თავისებური ტიპი — შეწყვილებული ან მეტი რაოდენობით შეჯგუფებული ცენტრალური ვულკანები (სამსრის ქედის მაგალითზე, თავკვეთილი, შავნაბადა, ბებერდაღი, 1956); რაფიელ დანიბეგაშვილის მოგზაურობათა მიზეზობრივი კავშირი რუსეთის აზიურ პოლიტიკასთან (1946, 1956, 1963, 1969).
ექსპედიციები
1954 წელს გამოიკვლია ზემო იმერეთის პლატო. ჯგუფში შედიოდნენ მოსე და ელენე სოხაძეები და გიორგი ჩანგაშვილი. ავიდნენ ვულკან გორაძირზე, დაათვალიერეს და შეისწავლეს ნიგოზეთის, სვერისა და ბერეთისის მღვიმეები; ხელმოსმულის ძველი ხეობა; ბუჯის სათავეები, ზედა ბუჯისა და კარიანიკლდის მღვიმეებით.
1957 წელს გამოიკვლია ლეჩხუმი — ასხის მასივი, ცაგერის ქვაბული, ლანქორის უღელტეხილი, ჯონოულის ხეობა და ცეკურის მასივი — ეგრისის ქედზე. 1958 წელს გეოგრაფიის ინსტიტუტის ჯგუფები იკვლევდნენ აფხაზეთის ტერიტორიას. ლევან მარუაშვილის ჯგუფმა მოიარა კოდორის ხეობა მთისწინეთიდან საკენის მყინვარამდე.