cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ჯანდაცვა ავღანეთში
საავადმყოფოები
ავღანეთში 100-ზე მეტი სახელმწიფო, კერძო ან საერთაშორისო საავადმყოფოა. ქაბულში ხელმისაწვდომია ყველაზე მოწინავე სამედიცინო პროცედურები, მას მოსდევს ყანდაარი, ჰერათი და მაზარ-ი-შარიფი. საფრანგეთის ბავშვთა სამედიცინო ინსტიტუტი და ინდირა განდის ბავშვთა საავადმყოფო ქაბულში ქვეყნის წამყვანი ბავშვთა საავადმყოფოებია. დაუდ ხანის სამხედრო ჰოსპიტალი, ჯამჰურიატის საავადმყოფო და ჯინა ჰოსპიტალი ქაბულის რეგიონის უდიდესი საავადმყოფოებია. აინო მინას საავადმყოფო 350 საწოლით და მოჰმანდის საავადმყოფო 50 საწოლით ყანდაარში ქვეყნის ყველაზე თანამედროვე საავადმყოფოებია. ამ ყველაფრის მიუხედავად, ბევრი მდიდარი ავღანელი მაინც მიემგზავრება პაკისტანში, ინდოეთში, ირანში, თურქეთსა და სხვა ქვეყნებში უფრო თანამედროვე სამედიცინო მომსახურების მისაღებად.
მაივანდის სასწავლო საავადმყოფო დაარსდა 1960-იან წლებში და მიზნად ისახავს დღეში 300-დან 400 პაციენტის მკურნალობას, მაგრამ 2019 წელს პაციენტების რაოდენობა  ხშირად 1000 მდე იყო.
ტუბერკულოზი
ტუბერკულოზი ენდემურია ავღანეთისათვის, ყოველწლიურად ფიქსირდება 76000-ზე მეტი შემთხვევა. ამერიკის შეერთებული შტატების საერთაშორისო განვითარების სააგენტო ხელს უწყობს DOTS– ს  (პირდაპირ დაფიქსირებულ თერაპიას, მოკლე კურსს) პროპაგანდას, ტუბერკულოზის შესახებ ინფორმირებულობას და პრევენციას.
ტუბერკულოზი ავღანეთში სერიოზული  პრობლემაა. 2007 წელს ქვეყანაში ტუბერკულოზით 8200 ადამიანი გარდაიცვალა, ხოლო ჯანმო– ს გლობალური ტუბერკულოზის 2009 წლის ანგარიშის თანახმად, ავღანეთში ყოველწლიურად ტუბერკულოზის 46 000 ახალი შემთხვევა ფიქსირდება. ამრიგად, ავღანეთი 22-ე ადგილზეა ტუბერკულოზით  დაზარალებულ ქვეყნებს შორის.
აივ ინფექცია
ავღანეთში აივ ინფექციის გავრცელება 0,04% -ს შეადგენს. ავღანეთის შიდსის კონტროლის ეროვნული პროგრამის (NACP) თანახმად, 2008 წლის ბოლოს დაფიქსირდა აივ / შიდსის 504 შემთხვევა.
2012 წლის ბოლოსთვის ამ რაოდენობამ 1,327-ს მიაღწია. ავღანეთის ჯანდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ აივ – ინფიცირებულთა უმრავლესობა ინექციური ნარკოტიკების მომხმარებლებს შორის იყო და მათი 70% მამაკაცი იყო, 25% ქალი და დანარჩენი 5% ბავშვები. ქაბულიდან, ყანდააარიდან და ჰერათიდან, იმ პროვინციებიდან, საიდანაც ხალხი ყველაზე მეტად მოგზაურობს მეზობელ ან სხვა უცხო ქვეყნებში.
პოლიომიელიტი
ავღანეთი, პაკისტანი და ნიგერია კვლავ შედიან იმ ქვეყნების რიცხვში, სადაც ვრცელდება  ენდემური ველური პოლიოვირუსის ტიპი 1 (WPV1).
პნევმონია
ავღანეთში, 5 წლამდე ასაკის სიკვდილიანობის მაჩვენებელი სეადგენს 90 გარდაცვალებას ყოველ 1000 დაბადებულზე, რაც გლობალური საშუალო მაჩვენებელია; პნევმონიით გარდაცვლილთა 20%.
მიუხედავად იმისა, რომ ავღანეთი  5 ქვეყანას შორისაა, სადაც პნევმონიით ჩვილ ბავშვთა სიკვდილიანობის ყველაზე მაღალი მაჩვენებელია, ქვეყანაში  ბავშვთა სიკვდილიანობის რისკის ფაქტორების და პნევმონიის ეტიოლოგიის შესახებ კვლევები არ არსებობს.
არასწორი კვება
ავღანელი გოგონებისა და ბიჭების ნახევარზე მეტი განიცდის გონების და სხეულის დაზიანებას, რომლის გამოსწორება შეუძლებელია, რადგან ისინი ცუდად იკვებებიან ცხოვრების გადამწყვეტ პირველ ორ წელიწადში. ბავშვებში  კვების უკმარისობა სიმაღლეში ზრდის 60.5% -ის შეფერხების მაჩვენებელია, ბავშვების ერთი მესამედი (33.7%) მცირეწონიანია, ანემია - 50% 6-24 თვის ბავშვებში, იოდის მაღალი დეფიციტი: 72% (სასკოლო ასაკი) და არასწორი კვების მაღალი დონე. ქალებში, რკინის უკმარისობა: 48,4%, იოდის დეფიციტი 75%, ხოლო ქრონიკული ენერგიის უკმარისობის მაღალი დონე შეადგენს 20,9%-ს.
კეთრი
1984 წელს კეთრის წინააღმდეგ ბრძოლის ინიციატივების მიუხედავად,  ქვეყანაში კეთრი არსებობს: 2001 წლიდან 2007 წლამდე დაფიქსირებულია 231 შემთხვევა. შემთხვევების სამ მეოთხედზე ოდნავ მეტი იყო MB ტიპის, ხოლო დანარჩენი PB ტიპის. კეთრი დაფიქსირდა ინდუ კუშის ცენტრალურ მთიან რეგიონში. ძირითადად ბამიანის, ღაზნის, ბალხის პროვინციებში.
მუცლის ტიფი
ავღანეთი სანიტარული პრობლემების წინაშე დგას. მუცლის ტიფი ერთ-ერთი მთავარი ინფექციური დაავადებაა. თუ მკურნალობა არ მოხდება, შეიძლება გამოიწვიოს სიკვდილი.
ასევე ქვეყანაში გავრცელებულია ლეიშმანიოზი,  A და C ჰეპატიტის ფორმები.
დედათა სიკვდილიანობა
ავღანეთი დიდი ხანია  დედათა სიკვდილიანობის მაღალი მაჩვენებლით -ერთი გამორჩეული ქვეყანაა. ეს  მაჩვენებელი - 1980 წელს  100,000-დან  იყო 1,640, ხოლო 2013 წელს 100,000-დან-400.
სიმსივნე
სხვადასხვა ფორმის სიმსივნით ქვეყანაში ყოველწლიურად დაახლოებით 15,000 ადამიანი იღუპება.
საფასური
მომსახურების საფასური მნიშვნელოვანი ბარიერია ჯანმრთელობის დაცვის ხელმისაწვდომობისთვის. შემუშავებულია სხვადასხვა ღონისძიებები ჯანმრთელობის სერვისების ათვისების გასაუმჯობესებლად, მათ შორის  ბარათების განაწილება ძალიან ღარიბებისათვის და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაზღვევის დანერგვა.
ფარმაცევტული საშუალებები
მედიაში ვრცელდება ინფორმაცია უხარისხო, ყალბი ან ვადაგასული პაკისტანური და ირანული მედიკამენტების შესახებ. იმის გამო, რომ ბევრ პაციენტს არ შეუძლია გადაიხადოს  რეცეპტის საფასური, ექიმებმა შეიძლება დანიშნონ ვადაგასული წამლები.
ალექსანდრე ზავარიცკი
ალექსანდრე ნიკოლოზის ძე ზავარიცკი (Заварицкий, Александр Николаевич; დ.  14 მარტი   [ ძვ. სტ. 2 მარტი] 1884, უფა, — გ. 23 ივლისი 1952, მოსკოვი) — რუსი გეოლოგი და პალეონტოლოგი. სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1939). პროფესორი 1921 წლიდან.
1909 წელს დაამთავრა პეტერბურგის სამთო ინსტიტუტი. 1915–1935 წლებში მუშაობდა გეოლოგიურ კომიტეტში (შემდეგ — საკავშირო გეოლოგიურ ინსტიტუტში); 1939–1941 წლებში სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის გეოლოგიური ინსტიტუტის დირექტორი; 1944–1954 წლებში სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ვულკანოლოგიის ლაბორატორიის ორგანიზატორი და დირექტორი; 1946–1949 წლებში სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის გეოლოგია-გეოგრაფიის განყოფილების აკადემიკოს-მდივანი.
ზავარიცკის შრომები მოიცავს გეოლოგიური მეცნიერების მრავალ დარგს: პეტროლოგიას, მინერალოგიას, კრისტალოგრაფიას, ვულკანოლოგიას, სასარგებლო წიაღისელის საბადოთა და ზოგად გეოლოგიას. ზავარიცკიმ დაამუშავა ქანების ქიმიური შემადგენლობის გამოსახვის გეომეტრიული მეთოდი, რამაც ხელი შეუწყო პეტროლოგიის ერთ-ერთი დარგის პეტროქიმიის განვითარებას. მან სრულყო ცნობილი რუსი მეცნიერის ევგრაფ ფიოდოროვის მინერალთა ოპტიმალური კვლევის მეთოდი. ზავარიცკის ეკუთვნის მნიშვნელოვანი პეტროლოგიური და გეოლოგიური გამოკვლევები ურალზე, ყაზახეთში და კავკასიაში. მან დეტალურად შეისწავლა კამჩატკა-კურილის კუნძულთა რკალის თამანედროვე, ხოლო სომხეთისა და ურალის ძველი ვულკანიზმი. ზავარიცკის სახელი ეწოდა მინერალს — ზავარიცკიტი.
სსრკ სახელმწიფო პრემია (1943,1946) და ლენინური (1958) პრემიები. დაჯილდოებულია 2 ლენინის ორდენით.
სქოლიო
კატეგორია:საბჭოთა გეოლოგები კატეგორია:რუსი გეოლოგები კატეგორია:სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრები კატეგორია:ლენინური პრემიის ლაურეატები კატეგორია:სტალინური პრემიის ლაურეატები კატეგორია:ნოვოდევიჩიეს სასაფლაოზე დაკრძალულები
Camponotus tritschleri
Camponotus tritschleri — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
წითელუბანი
საკუთარი სახელი წითელუბანი შეიძლება აღნიშნავდეს:
წილკანი
საკუთარი სახელი წილკანი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ბასკების ქვეყანა
ლიტერატურა
კატეგორია:ბასკეთი
Linepithema tsachila
Linepithema tsachila — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Linepithema-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
სომხური ხვლიკი
სომხური ხვლიკი (Darevskia armeniaca) — ხვლიკების გვარი, ხვლიკისნაირთა რიგისა. სინონიმი, ადრე სახეობა გაერთიანებული იყო მწვანე ხვლიკების გვარში. პართენოგენეზული სახეობაა, ყველა წარმომადგენელი დედალია. ბინადრობს სომხეთში, საქართველოსა და აზერბაიჯანში. რაოდენობა სტაბილური და მაღალია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნამდვილი ხვლიკისებრნი
თხმორის განძი
თხმორის განძი, ძვ. წ. XI-IX საუკუნეების არქეოლოგიური ძეგლი, რომელიც 1953 წელს შემთხვევით აღმოჩნდა სოფ. თხმორში (ამბროლაურის რაიონი). თიხის შავპრიალა დაზიანებულ დერგში ეწყო გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის კოლხური კულტურისათვის დამახასიათებელი ნივთები, რომელთაგან შემორჩა 5 სახის სხვადასხვა ზომის თოხი და მათი ნატეხები (20 ც.), 6 სახეობის სეგმენტისებრი იარაღი (20 ც.), სატევრის პირის ფორმის მინიატურული საკიდები (13 ც.), ორყურა კელტი (1 ც.), რაც საწარმოო ძალთა განვითარების მაღალ დონეზე მეტყველებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოში აღმოჩენილი განძები კატეგორია:ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
Camponotus triton
Camponotus triton — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
Liometopum antiquum
Liometopum antiquum — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Liometopum-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ზეღდულეთის ღვთისმშობლის დიდი ეკლესია
ზეღდულეთის ღვთისმშობლის დიდი ეკლესია – ეკლესია გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზეღდულეთის ცენტრში, სასაფლაოზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.
ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიები
Camponotus tristis
Camponotus tristis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
მოკლეზედაფრთიანი ხოჭოები
მოკლეზედაფრთიანი ხოჭოები, სტაფილინები (Staphylinidae) — მწერების ოჯახი ხეშეშფრთიანთა რიგისა. აქვთ ვიწრო და წაგრძელებული (1,5-40 მმ) სხეული. მათი მატლები მოძრავია. ოჯახში 30 ათასი სახეობაზე მეტია. იკვებებიან მწერებით, მატლებით, პატარა ტკიპებითა და სხვა. ზოგი სასოფლო-სამეურნეო კულტურების მეორეხარისხოვანი მავნებელია. Paedurus-ის გვარის მოკლეზედაფრთიანი ხოჭოების სისხლი შხამიანია და კანზე მოხვედრისას ადგილობრივ ანთებას იწვევს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ხოჭოები
კიბელე
მინი|ტახტზე მჯდომი კიბელე კიბელე  (Κυβέλη, Cybele) — წარმოშობით ძველი ფრიგიული ღვთაება, დიდი დედა, მიწიერ არსთა მშობელი, ბუნების ამყვავებელი, განმანაყოფიერებლი და ამაღორძინებელი. მისი კულტი დიდად იყო გავრცელებული მცირე აზიაში და ადრევე შეერწყა ბერძნული ღმერთქალის, რეას კულტს.
მითი
იდუმალებით მოცული ძველი ფრიგიული ქალღმერთი მთის მწვერვალებზე ცხოვრობდა და დააქროლებდა ძვირფას ეტლს, რომელშიაც შებმული ჰყავდა ლომები და ჯიქები. მას შეუყვარდა ჭაბუკი ატისი, ატისმა კი მოკვდავი ქალი ამჯობინა. განრისხებული კიბელე ქორწილში გამოჩნდა და ყველა გააგიჟა. გადარეული ატისი მთაში გაიქცა და თავი მოიკლა. მისი მოსაგონებელი დღესასწაულები კი ისევ კიბელემ დააწესა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანატოლიური მითოლოგია კატეგორია:ბერძნული ქალღმერთები კატეგორია:რომაული მითოლოგია კატეგორია:დედა-ქალღმერთები
სალადო (არგენტინა)
სალადო (Río Salado მარილიანი მდინარე) — მდინარე არგენტინაში. მისი სიგრძეა 1,150 კმ. სათავეს იღებს ანდების აღმოსავლეთ კალთებზე, სალტას პროვინციაში და ერთვის მდინარე პარანას, სანტა-ფეს პროვინციაში. ერთადერთი მნიშვნელოვანი შენაკადია მდინარე ორკონესი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არგენტინის მდინარეები
NGC 7782
NGC 7782 — გალაქტიკა თევზების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1784 წლის 12 ნოემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:თევზების თანავარსკვლავედი
Metro-Goldwyn-Mayer
Metro-Goldwyn-Mayer Inc. (MGM) — ამერიკული მედია კომპანია, რომელიც ძირითადად ფილმებისა და სატელევიზიო გადაცემების წარმოებითა და დისტრიბუციით არის დაკავებული. MGM დაარსდა 1924 წელს, როდესაც მარკუს ლევმა გააერთიანა Metro Pictures, Goldwyn Pictures Corporation და Louis B. Mayer Pictures. კომპანიის მიერ გამოშვებულ ფილმებს უამრავი ოსკარი აქვთ მიღებული.
სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის კომპანიები კატეგორია:კინომწარმოებელი კომპანიები
939
თარიღი უცნობია
*
Liometopum apiculatum
Liometopum apiculatum — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Liometopum-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
აქერონტი
აქერონტი (Αχέρων, Αχέροντας) — მდინარე საბერძნეთში, ეპირის სამხრეთით. სიგრძე 58 კმ. ერთვის იონიის ზღვას. მიედინება ვიწრო ხეობაში.
მითოლოგია
ძველი ბერძნების წარმოდგენით, აქ იყო საიქიოს კარიბჭე, ხოლო აქერონტი იყო „მარადიული ტანჯვის მდინარე“, რომელზეც უნდა გადასულიყვნენ მიცვალებულთა სულები. არქეოლოგიურმა გათხრებმა დაადასტურა, რომ აქერონტის ხეობაში იყო ნეკროპოლისიც.
ლიტერატურა
კატეგორია:საბერძნეთის მდინარეები
ზემო გულრიფში
ზემო გულრიფში — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტში (მაჭარის თემი), შავიზღვისპირა ვაკე-დაბლობზე. ზღვის დონიდან 90 მ, გულრიფშიდან 2 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ
სქოლიო
კატეგორია:მაჭარის თემის სოფლები
ანსუოლა
ანსუოლა (Anzuola, Antzuola) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ბასკეთის ავტონომიური გაერთიანების გიპუსკოის პროვინციის ალტო-დევის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 27,72 კმ². მოსახლეობა — 2102 კაცი (2020 წ.).
Camponotus tripartitus
Camponotus tripartitus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
ანსუოლა
სქოლიო
კატეგორია:გიპუსკოის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:გიპუსკოის ქალაქები
Camponotus tripartitus
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ბასრობა
ბასრობა — ძველი ქართული სატირიკული სამსახიობო ჟანრი. ფართოდ იყენებდნენ ქართულ ხალხურ სანახაოებების— ბერიკაობის და მალანურობის, წარმოდგენებში, აგრეთვე სალაშქრო სახიობაში მტრის გასაკიცხავად. ამის მაგალითია თბილისის ზღუდეზე 626 წელს გამართული „კუკების თეატრის“ წარმოდგენა, რომელშიც დასცინოდნენ ბიზანტიელთა და ხაზართა ლაშქარს (აღწერილია მოვსეს კალანკატვაცის „ალბანთა ისტორიაში“). ფეოდალთა შორის ბრძოლაში დამარცხებულს ბასრობის წარმოდგენაში ძალად ათამაშებდნენ — ქალურად გადააცმევდნენ ან ქალის საქმეს აკეთებინებდნენ და ამრიგად საჯაროდ დასცინოდნენ. „მატიანე ქართლისაჲს“ ცნობით, XI საუკუნეში ასეთი ბასრობით დაუმცირებია ლიპარიტ IV-ს სასირეთის ბრძოლაში დამარცხებული ბაგრატ IV-ის მომხრე დიდებული აბუსერი.
ლიტერატურა
კატეგორია:თეატრალური ჟანრები
ვიკისაწყობი
thumb|პროექტის ლოგოტიპი ვიკისაწყობი (ინგლ. Wikimedia Commons, WikiCommons) — საერთო ცენტრალიზებული საწყობი თავისუფლად გავრცელებადი სურათების, ხმოვანი ჩანაწერების, ვიდეოკლიპებისა და სხვა მულტიმედიური ფაილებისთვის, რომლებიც გამოყენებულია „ფონდი ვიკიმედიის“ პროექტების გვერდებზე. ეს ვიკიმედიის კიდევ ერთი დამატებითი პროექტია ვიკიპედიის მსგავსად, მაგრამ ეს საერთო რესურსია ვიკიმედიის ყველა დობილი პროექტისთვის ენისდა მიუხედავად.
ვიკისაწყობში ატვირთული ფაილები შეიძლება გამოყენებულ იქნას ისევე, როგორც ადგილობრივად ატვირთული ფაილები ვიკიმედიის სერვერზე, ყველა სხვა პროექტში ყველა ენაზე, მათ შორის ვიკიპედიაში, ვიკიწიგნებში, ვიკიწყაროში და ვიკისიახლეებში და ა. შ.; ისინი ასევე შეიძლება ჩამოტვირთულ იქნას საიტს გარეთაც, ვინაიდან საწყობის მთელი შემადგენლობა ან საზოგადოებრივ დომენშია ან გაშვებულია თავისუფალი ლიცეზიით, GNU თავისუფალი დოკუმენტაციის ლიცენზიის მსგავსად.
ლიცენზირება
ვიკისაწყობზე ატვირთული ყველა ფაილი უნდა იყოს თავისუფალი გავრცელებისთვის ნებისმიერი იურისდიქციით. ამ ფაილებზე არ შეიძლება მათი გამოყენების შეზღუდვის პირობების მინიჭება. მაგალითად, ვიკისაწყობზე არ შეიძლება ისეთი ფაილების განთავსება, რომელთა გამოყენება კომერციული მიზნებისთვის აკრძალულია. ასევე არ დაიშვება ფაილები, რომლებიც ვრცელდება პირობებით (ამერიკული კანონმდებლობით დაშვებულია შეზღუდული გამოყენება საავტორო უფლებებით დაცული მასალის).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვიკიმედიის პროექტები
1899
თარიღი უცნობია
*
NGC 7783A
NGC 7783A — გალაქტიკა თევზების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1864 წლის 9 სექტემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:თევზების თანავარსკვლავედი
ჰაქიარის პროვინცია
ჰაქიარის პროვინცია (Hakkâri ili) — პროვინცია (ილი) თურქეთში, აღმოსავლეთ ანატოლიის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ჰაქიარი. მოიცავს 4 რაიონს.
გეოგრაფია
პროვინციას აღმოსავლეთით ესაზღვრება ირანის პროვინცია დასავლეთი აზერბაიჯანი, სამხრეთით ერაყი. ასევე ვანისა (ჩრდილოეთით) და შირნაქის (დასავლეთით) პროვინციები.
მოსახლეობა
მოსახლეობა 272 ათ. ადამიანი (2007), უდიდესი ქალაქია:ჰაქიარი (58 ათ. ადამიანი, 2007). მოსახლეობის ძირითადი ნაწილი არის ქურთი.
ისტორია
პროვინცია შეიქმნა ვანის პროვინციის სამხრეთი ნაწილისაგან 1936 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის პროვინციები
Liometopum eremicum
Liometopum eremicum — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Liometopum-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
Camponotus trifasciatus
Camponotus trifasciatus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
მენდოსა (მდინარე)
მენდოსა — მდინარე არგენტინაში, მენდოსის პროვინციაში. სათავეს იღბებს ანდებში, მწვერვალებს — აკონკაგუასა და ტუპანგატოს შორის. მდინარის ზემოწელი ზღვის დონიდან 2,600 მეტრზე მდებარეობს. ერთვის მდინარე სან-ხუანს, რომელიც თავის მხრივ დესაგუადეროს შენაკადია. მენდოსაზე აშენებულია წყალსაცავები და ჰიდროელექტროსადგური. სიგრძე 273 კმ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არგენტინის მდინარეები
მოკლეთავა ბაყაყისებრნი
მოკლეთავა ბაყაყისებრნი (Brachycephalidae) — უკუდო ამფიბიების ოჯახი. სხეულის სიგრძე 4 სმ-მდეა. გავრცელებულია ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკაში. ხმელეთის ან მეხეური ფორმებია. ოჯახში 2 გვარია გაერთიანებული: მეხეური ბაყაყები (Ischnocnema) და საკუთრივ მოკლეთავა ბაყაყები (Brachycephalus). კანის ჯირკვლების სეკრეტი შხამიანია.
ლიტერატურა
კატეგორია:უკუდო ამფიბიები
რუხი ლივლივა
რუხი ლივლივა (Amanita vaginata) — ამანიტას გვარის სოკო ამანიტასებრთა ოჯახისა, რომელიც ფართოდაა გავრცელებული ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში.
პირობითად საჭმელი სოკოა. მოხმარებამდე მოხარშვა აუცილებელია, წინააღმდეგ შემთხვევაში იწვევს მოწამვლას. გამოუცდელ მესოკოვეს იგი შესაძლოა აერიოს მომაკვდინებლად შხამიან შხამასოკოში. იზრდება ნათელ ფოთლოვან და წიწვოვან ტყეებში. ზაფხულიდან შემოდგომამდე.
სამეცნიერო სინონიმები:
აღწერა
ქუდის დიამეტრი — 4-12 სმ, კონუსური ან მომრგვალებულ-ზარისებრი, შემდგომში ამოზნექილი ან თითქმის ბრტყელი მომრგვალებული ბორცვაკით ცენტრში. ზედაპირზე ახასიათებს თეთრი ფიფქები, რომლებიც მომწიფებისთანავე ქრება. ცენტრში ხორციანია, კიდეები თხელი, დაღარული. კანი გლუვი, ბრწყინავი, კანის ფერი ძლიერ ვარირებს: მოთეთრო, ნაცრისფერი, მოწაბლისფრო, მონაცრისფრო-იისფერი, ზეთისხილისფერ-მწვანე ან ყვითელ-ყავისფერი ელფერით. ნესტიან ამინდში ლორწოვანია.
რბილობი — თხელი და მყიფე, რბილი, თეთრი, ზოგჯერ ღია წაბლისფერი ან მოყვითალო. ტკბილი ან სოკოს გემოთი, განსაკუთრებული სუნის გარეშე.
ფეხის სიგრძე — 6-18 სმ, სისქე — 0,5-2 სმ, ზედა მხარეს შევიწროებული. ზედაპირი მოთეთრო, ნაცრისფერ-ყავისფერი ან ჟანგმიწისფერი, გლუვი, გრძივ-ბოჭკოვანი. ტიტველი ან ფიფქოვანი ზედაპირით, საყელოს გარეშე. ძირში გაბერილია და ჩასმულია პარკისებრ ვოლვაში.
ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები, თავისუფალი, ხშირი, ამოზნექილი ფორმის, თეთრი. გადაბერებულ ეგზემპლარებს შეიძლება გააჩნდეთ მოყვითალო ფერი.
სპორების მტვერი — თეთრი. სპორები — 9-14 მკმ, მომრგვალებული, გლუვი. ბაზიდიუმი ოთხსპორიანი, გურზისებრი, თხელკედლიანი, 45-80×12-16 მკმ; ფირფიტების ტრამა ბილატერალური, ჰიფები ცილინდრული, უფერული, ამილოიდური, გლუვი, ქუდის კანის ჰიფები ცილინდრული ან თითისტარისებრი, თხელკედლიანი, გლუვი, ნაწილობრივ პიგმენტირებული, დიამეტრი — 2-15 მკმ.
ეკოლოგია და გავრცელება
ფართოდაა გავრცელებული ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. გავრცელების არეალი აგრეთვე მოიცავს აზორის კუნძულებს, ავსტრალიას, ახალ ზელანდიას, აზიას, სამხრეთ ამერიკასა (ბრაზილია, არგენტინა, პერუ, კოლუმბია, ჩილე, ურუგვაი) და აფრიკას (ალჟირი, ტანზანია).
იზრდება ნათელ წიწვოვან და ფოთლოვან ტყეებში (განსაკუთრებით მუხასთან) ერთეულებად ან ჯგუფებად. აგრეთვე გვხვდება მთიან რეგიონებში. შესაძლოა ხარობდეს სტეპურ ზონაშიც.
სეზონი — ზაფხულ-შემოდგომით.
კვებითი ღირებულება
პირობითად საჭმელი სოკოა. თუმცა ქუდის მყიფე და თხელი რბილობის გამო მესოკოვეთა შორის დიდი პოპულარობით არ სარგებლობს. მოხმარებამდე მოხარშვა აუცილებელია, წინააღმდეგ შემთხვევაში იწვევს საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლას. გამოუცდელ მესოკოვეს იგი შესაძლოა აერიოს მომაკვდინებლად შხამიან შხამასოკოში. სოკოს შეგროვებისას მესოკოვემ უნდა გაითვალისწინოს, რომ ამანიტას გვარის შხამიან წარმომადგენლებს, განსაკუთრებით ზრდასრულ ეგზემპლარებს, საყელო შესაძლოა არ გააჩნდეთ.
სქოლიო
კატეგორია:ამანიტა კატეგორია:საჭმელი სოკოები
გიგა ჯაფარიძე
გიგა შალვას ძე ჯაფარიძე (დ. 29 მაისი, 1924, ონი — გ. ნოემბერი, 2003) — ქართველი მსახიობი, რეჟისორი, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1980). 1959 წელს მისი ინიციატივით გაიხსნა სახალხო თეატრი ამბროლაურში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 29 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1924 კატეგორია:გარდაცვლილი 2003 კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:ქართველი რეჟისორები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები კატეგორია:ონის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები გ
ანდრია ბენაშვილი
ანდრია მიხეილის ძე ბენაშვილი (დ. 4 აპრილი [ძვ. სტ. 23 მარტი], 1868, თბილისი — გ. 28 ივნისი, 1941, სოხუმი) — ქართველი სამხედრო და საზოგადო მოღვაწე
ბიოგრაფია
ანდრია ბენაშვილი დაიბადა სამხედრო მოსამსახურის ოჯახში. 10 წლის ანდრია მამამ თბილისის კადეტთა კორპუსში მიაბარა, სადაც იგი შვიდი წლის განმავლობაში სწავლობდა.
კადეტთა კორპუსის დამთავრების შემდეგ შევიდა მოსკოვის ალექსანდრეს სამხედრო სასწავლებელში, რომელსაც წარმატებით დაამთავრა 18 წლის ასაკში. წარჩინებულ კურსდამთარებულს უფლება ჰქონდა აერჩია მომავალი სამუშაო ვაკანსია და 1887 წელს დაიწყო სამსახური სამეგრელოს გრენადერთა მე-16 პოლკში პოდპორუჩიკის წოდებით. იგი სამხედრო სამსახურით არ იზღუდებოდა და ეწეოდა ლიტერატურული მოღვაწეობასაც. გამოაქვეყნა რამდენიმე მოთხრობა, ხოლო „ივერიაში” იბეჭდებოდა მისი პიესები „დაუსრულებელი ამბავი, ანუ თელაველი ოტელო”, „დროთა ბრუნვა” და სხვა. 1890 წელს გახდა პორუჩიკი.
1896 წელს ჩაირიცხა გენერალური შტაბის აკადემიის გეოდეზისტურ განყოფილებაზე, რომელიც დაამთავრა 1899 წელს 1-ლი თანრიგით და დაიცვა დისერტაცია. 1899 წელს გახდა შტაბსკაპიტანი, 1901 წელს კაპიტანი. 1902 წელს მიიწვიეს სანქტ-პეტერბურგის ტექნოლოგიური ინსტიტუტის გეოდეზიის კათედრის გამგედ და ა. ბენაშვილი იწყებს უმაღლეს სკოლაში პედაგოგიურ მოღვაწეობას, რაც თითქმის 40 წელი გაგრძელდა. 1904 წელს გახდა პოდპოლკოვნიკი. 1904-1916 წლებში იყო რუსეთის დასავლეთ სასაზღვრო სივრცეთა ტრიანგულაციის უფროსი. 1905 წელს პარალელურად ასრულებდა გეოდეზიისა და ასტრონომიის კათედრის გამგის მოვალეობებს სამხედრო-საინჟინრო აკადემიაში. 1908 წელს გახდა პოლკოვნიკი.
პირველი მსოფლიო ომის დასაწყისში ირიცხებოდა კიევის სამხედრო ოლქის შტაბის რეზერვში. ფრონტებზე გენერალური შტაბის ოფიცერთა დიდი ნაკლებობის გამო 1916 წლის ივლისიდან გაიწვიეს 404-ე პოლკის მეთაურად. 1917 წელს იყო 32-ე საარმიო კორპუსის შტაბის უფროსი. იმავე წელს გახდა გენერალ-მაიორი, შემდეგ კი გენერალ-ლეიტენანტი. ამავე დროს მუშაობდა სამხედრო-საინჟინრო აკადემიაში. მოქმედ არმიაში მიდის, სადაც დიდი წარმატებით მოღვაწეობს, იღებს შემდეგ წოდებებს: პოლკის მეთაური, დივიზიის შტაბის უფროსი; აღწევს გენერალ-ლეიტენანტის ჩინს. 1918 წლიდან იგზავნება კავკასიის ფრონტზე არმიის უფროსის თანამდებობაზე.
1918-1921 წლებში მსახურობდა საქართველოს შეიარაღებულ ძალებში. 1918 წლის დეკემბერში სომხეთ-საქართველოს ომის დროს მეთაურობდა ქვეითთა მე-5 პოლკს. შემდგომში იყო გენერალური შტაბის ტოპოგრაფიული განყოფილების უფროსი.
ანდრია ბენაშვილის ჩამოსვლა ქართული უნივერსიტეტის გახსნის დამამთავრებელ ეტაპს ემთხვევა. ივანე ჯავახიშვილი კარგად იცნობდა ა. ბენაშვილის მოღვაწეობას. მისი ჩამოსვლა თბილისში ბედნიერი შემთხვევითობა არ ყოფილა. ქართულ უნივერსიტეტში მუშაობა ანდრია ბენაშვილისთვის ჭაბუკობისდროინდელი ოცნების ასრულება იყო. ითვლება ქართული უნივერსიტეტის ერთ-ერთ დამაარსებლად. პეტრე მელიქიშვილი და ანდრია ბენაშვილი პირველი პროფესორები იყვნენ ბუნებისმეტყველების დარგში. მათ შემდგომში ანდრია რაზმაძეც შეუერთდათ.
1919 წელს გახდა სამათემატიკო-საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტის დეკანი. ა. ბენაშვილი თავმჯდომარეობდა პროფესორთა საბჭოს იმ სხდომას, სადაც ივ.ჯავახიშვილი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორად აირჩიეს. სხვადასხვა დროს იყო თბილისის ასტროფიზიკური ობსერვატორიის დირექტორი, გეოდეზიის და ასტრონომიის კათედრების გამგე.
1921 წლის 30 სექტემბერს ა. ბენაშვილი ხსნის აგრონომიული ფაკულტეტის სამეცნიერო საბჭოს პირველი სხდომას. ამით არ ამოიწურება მისი როლი აგრონომიული ცოდნის ამ კერის მიმართ. პროფ. ა. ბენაშვილია გეოდეზიის სწავლების დამწყები საქართველოში. პროფ. ა. ბენაშვილი ყველა იმ წინასწარ მოსამზადებელი საორგანიზაციო ღონისძიების აქტიური მონაწილეა, რომელმაც შესაძლებელი გახადა 1922 წლის იანვრიდან თბილისის უნივერსიტეტში პოლიტექნიკური ფაკულტეტის გახსნა.
უმაღლესი ტექნიკური განათლების სარბიელზე იგი გარდაცვალებამდე მოღვაწეობდა და უდიდესი წვლილი შეიტანა ქართველ ინჟინერთა კადრების აღზრდაში.
გენერალ-ლეიტენანტი ა. ბენაშვილი თბილისის სამხედრო სასაწავლებელის უფროსია, რომელმიც მალე იხურება. ა. ბენაშვილის მეცადინეობით სასწავლებლის ძვირადღირებული ქონება უნივერსიტეტს გადაეცემა. ასევე მისი წყალობით ყოფილი კავკასის სამხედრო ოლქის შტაბის ბიბლიოთეკიდან წიგნების მშნიშვნელოვანი ფონდი გადაეცა თბილისის უნივერსიტეტს.
იგი იყო აგრეთვე ერთ-ერთი ინიციატორი საქართველოში გეოგრაფიის ინსტიტუტის შექმნისა.
პროფ. ა. ბენაშვილი გარდაიცვალა სოხუმში. დაკრძალულია ვაკის საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.
რესურსები ინტერენტში
კატეგორია:ქართველი გენერლები კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში კატეგორია:დაბადებული 4 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1868 კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1941 კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერლები
Liometopum goepperti
Liometopum goepperti — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Liometopum-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ყუმის ოსტანი
ყუმის ოსტანი — ირანის 31 ოსტანიდან ერთ-ერთი. ესაზღვრება ირანის 4 ოსტანი: თეირანი, მარკაზი, სემნანი და ისპაჰანი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ყუმი. ყუმის ოსტანის მოსახლეობა შეადგენს 1,064,456 ადამიანს.
ყუმის ოსტანში ყველაზე გავრცელებული ენებია: სპარსული და ჰალაჯი.
ადმინისტრაციული დაყოფა
ყუმის ოსტანი იყოფა 1 შაჰრესტნად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ირანის ოსტანები
მეთიუ გრეი გუბლერი
მეთიუ გრეი გუბლერი (Matthew Gray Gubler, დ. 9 მარტი, 1980) — ამერიკელი მსახიობი, რეჟისორი, პროდიუსერი, მოდელი, მხატვარი და ავტორი. ის ცნობილია დოქტორ სპენსერ რიდის როლით დეტექტიურ სერიალში „კრიმინალური აზროვნება“. აგრეთვე მონაწილეობს რამდენიმე სხვა ცნობილ ფილმში, როგორიც არის „სამერის (500) დღე“, „გარეუბნის გოთიკა “ და ა.შ. აგრეთვე „ელვინი და თახვები“.
ადრეული ცხოვრება
მეთიუ გრეი გუბლერი დაიბადა 1980 წლის 9 მარტს, ლას-ვეგასში, მერილინ და ჯონ გუბლერების ოჯახში. დედამისი პოლიტიკური კონსულტანტია, ხოლო მამამისი ადვოკატი. მეთიუ ფილმების გადაღებას სწავლობდა ნიუ-იორკის უნივერსიტეტში. (NYU)
მოდელი
როდესაც ნიუ-იორკის უნივერსიტეტში სწავლობდა, დაიწყო მოდელობა და მოხვდა 46-ე ადგილზე models.com-ის 50 მამაკაცი მოდელიდან.
მსახიობი
მას შემდეგ, რაც მოდელი გახდა, დაუმეგობრდა უეს ანდერსონს, რომელმაც 2004 წელს გადაიღო თავის ფილმში „სტივ ზისუს წყალში ცხოვრება“. ამის შემდეგ, 2005 წელს, ის გადაიღეს „კრიმინალურ აზროვნებაში“.
მას აგრეთვე ჰქონდა პატარა როლი ფილმში „საგიჟეთი“, სადაც ჯო ჯოს როლს ასრულებდა. ახმოვანებდა საიმონს „ელვინის და თახვების“ ყველა ნაწილში. განასახიერებდა ბარტის, მთავარ პერსონაჟს ფილმში „როგორ გავხდეთ სერიული მკვლელი“ და პოლს „სამერის (500) დღეში“.
2014 წელს გამოჩნდა ფილმებში „თუ შენი შეყვარებული ზომბია“ და „გარეუბნის გოთიკა“. აგრეთვე შეასრულა როლი ფილმში „მძარცველთა ბანდა“
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი რეჟისორები კატეგორია:ამერიკელი პროდიუსერები კატეგორია:ამერიკელი მხატვრები კატეგორია:ამერიკელი მოდელები კატეგორია:დაბადებული 9 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1980 კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ტელემსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი გამხმოვანებლები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი საბავშვო მწერლები
ბასტიონი
ბასტიონი (Bastion < გვიანდ. „ვაგებ სიმაგრეს“) — ციხესიმაგრის გალავნის კუთხეებში დატანებული ხუთწახნაგა ნაგებობა, საიდანაც ცეცხლს უშენდნენ მოწინააღმდეგეს. პირველად ბასტიონი იტალიაში გაჩნდა XV საუკუნის დასასრულს, XVI საუკუნეში — რუსეთში. ციხესიმაგრის ბასტიონებს ზარბაზნების დასადგმელად ჰქონდა 1 ან 2 მიწაყრილი. ბასტიონის წინა მხარეს ეწოდებოდა ფასი, გვერდითა ნაწილებს ფლანგები, ზურგის შიდა მხარეს — გორჟა. ორი მეზობელი ბასტიონის ერთმანეთისაკებ მიმართული ნაწილები და მათი შემაერთებელი კედლის მონაკვეთი — კურტინა — ჰქმნიდა ბასტიონის ფრონტს. საქართველოში ზოგიერთ ციხესიმაგრის გალავანს ჰქონდა კუთხეებში იმავე დანიშნულების მრგვალი კოშკები — ბურჯები.
ლიტერატურა
კატეგორია:საფორტიფიკაციო ნაგებობები
გიგანტური კანა
გიგანტური კანა (Taurotragus derbianus) — წყვილჩლიქოსანი ძუძუმწოვარი ძროხისებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია ნათელ ტყეებსა და სავანებში. იგი პირველად 1847 წელს აღწერა ჯონ ედუარდ გრეიმ. გიგანტური კანა უდიდესია ანტილოპებს შორის. მისი სიგრძეა 220-290 სმ. მოიცავს ორ ქვესახეობას:
სქოლიო
კატეგორია:კანები
Camponotus trietericus
Camponotus trietericus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
NGC 7783B
NGC 7783B — გალაქტიკა თევზების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1864 წლის 9 სექტემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
ქალი მწერლები
ქალებს მიუძღვით შესამჩნევი წვლილი ლიტერატურაში ყველაზე ადრეული ტექსტებიდან მოყოლებული.
ძვ.წ. VII საუკუნე
საფო (ძვ. ბერძ. Σαπφώ, დ. ძვ.წ. 630 - გ. ძვ.წ. 570) იყო ძველბერძენი პოეტი კუნძულ ლესბოსიდან. საფო ცნობილია თავისი ბერძნული ლირიკისთვის, რომელიც იმღერებოდა ლირის აკომპანიმენტით. საფოს პოეზიის უმეტესობა დაკარგულია, გადარჩენილი კი ფრაგმენტულადაა ჩვენამდე მოსული, გარდა ერთი სრული პოემისა: „ოდა აფროდიტეს“. ისევე, როგორც ლირიკული პოეზია, ანტიკური კრიტიკოსების მტკიცებით საფო წერდა ელეგიურ და იამბურ პოეზიას. საფოს მიწერილმა სამმა ეპიგრამამ ჩვენამდე მოაღზია, თუმცა ისინი საფოს სტილის ელინისტური იმიტაციებია. III საუკუნეში, ტამილელმა ქალმა პოეტმა — ავაიარმა, რომელიც სანგამის პერიოდში ცხოვრობდა, მიჩნეულია ისეთი პოეტების თანამედროვე, როგორებიც არიან პარანარი, კაბილარი და თირუვალუვარი. ის სავარაუდო ავტორია 7 სტროფისა ნარინაიში (კლასიკური ტამილური პოეტიკის ნიმუში სანგამურ ლიტერატურაში); 15 სტროფის კურონტოკაიში(მეორე ტომი), 4 აკანანურუში და 33 პურანანურუში(ბოლო ტომი). ლეგენდის მიხედვით, ის სამეფო ისტორიკოსი იყო ტამილთა ქვეყანაში. ის მოგზაურობდა ქვეყნის ერთი რეგიონიდან მეორეში, ერთი სოფლიდან მეორეში, მათთან ერთად მიირთმევდა სალაფავს და მათთვის წერდა სიმღერებს. მისი სიმღერების უმეტესობა იყო ტომის ბელად ვალალ ატიამაან ნედუმაან ანჯისა და მის ოჯახზე. ტომის ბელადი იყენებდა მას ელჩად მეზობელ ტომის ბელად თონდაიმანთან ომის თავიდან ასაცილებლად. მისი სიმღერების დანარჩენი ნაწილი მიეძღვნა სახელმწიფოს მართვის სხვადასხვა ასპექტს.
XIII საუკუნე
გენძი მონოგატარი (მოთხრობა უფლისწულ გენძის შესახებ) დაწერა ადრეულ XI საუკუნეში დიდგვაროვანმა ქალმა მურასაკი შიკიბუმ და ზოგის მიერ მიჩნეულია პირველ რომანად.
სქოლიო
კატეგორია:მწერალი ქალები კატეგორია:ხელოვანები კატეგორია:მწერლები კატეგორია:ქალი და ხელოვნება კატეგორია:ქალი არამხატვრული მწერლები კატეგორია:ქალი ისტორიკოსები
ვერგარა
ვერგარა (Vergara, Bergara) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ბასკეთის ავტონომიური გაერთიანების გიპუსკოის პროვინციის ალტო-დევის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 75,97 კმ². მოსახლეობა — 15 036 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:გიპუსკოის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:გიპუსკოის ქალაქები
ზემო მაჭარა
სქოლიო
კატეგორია:მერხეულის თემის სოფლები
1898
თარიღი უცნობია
*
იადგარი
იადგარი — ქართული ლიტურგიკული კრებული, რომელშიც თავმოყრილი  ქრისტიანულ ღვთისმსახურებაში დაწესებულ სხვადასხვა საეკლესიო დღესასწაულთა და ხსენებათა საგალობლები.
კრებული იწყება შობით და თანამიმდევრულად მთელი წლის დღესასწაულთა საგალობლებს შეიცავს; კალენდარული თანამიმდევრობა დარღვეულია მარტსა და აპრილს შორის, რადგან აქ ჩართულია დიდმარხვისა და ზატიკის მოძრავი დღესასწაულების საგალობლები. იადგარი ადრეულ შუა საუკუნეებში უნდა იყოს შექმნილი. ის ბიზანტიური და ქართული ჰიმნოგრაფიის განვითარების საწყისებთან დგას და თავისი დროის უნივერსალურ საგალობელ კრებულს წარმოადგენს. მის ჩამოყალიბებას საფუძვლად დაედო „ქართული (იერუსალიმური) ლექციონარი“ (V-VII სს.).
„იადგარი“ დიპლომატიკური ტერმინიცაა და ზოგჯერ შეწირულების სიგელის მნიშვნელობით იხმარება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ქრისტიანული წერილები კატეგორია:ქრისტიანული ლიტერატურა
Liometopum imhoffi
Liometopum imhoffi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Liometopum-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
Camponotus tricoloratus
Camponotus tricoloratus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
აშაღი-ხოჯამუსახლი
აშაღი-ხოჯამუსახლი  (Aşağı Xocamusaxlı) — სოფელი აზერბაიჯანში,    გუბადლის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გუბადლის რაიონის სოფლები
Liometopum lindgreeni
Liometopum lindgreeni — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Liometopum-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
Camponotus tricolor
Camponotus tricolor — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ფრიგია
thumbnail|ფრიგია ფრიგია — ფრიგიელებით დასახლებული ძველი ქვეყანა მცირე აზიის შუაგულში, კაპადოკიასა და ლიდიას შორის, თუმცა, ესაა „დიდი ფრიგია“. მითებსა და ლეგენდებში საბერძნეთისთვის უფრო ცნობილ „მცირე ფრიგიას“ მოიხსენიებენ.
ისტორია
დასახელება ფრიგია ფრიგიელების სახელწოდებისგან წარმოსდგება, რომლებიც მაკედონიის ტერიტორიიდან აქ ძვ.წ. 1200 წელს გამოსახლებულან. უფრო აღმოსავლეთით გადასულმა ფრიგიელებმა, ადგილობრივ მოსახლეობასთან შერევით, სომხების ეთნოსი ჩამოაყალიბეს. დროთა ვითარებაში ფრიგიამ კარია, ლიდია, მიზია, გალათია, ლიკოანია და პისიდია შეიერთა.
მთიანი ფრიგიის მთავარ ქალაქებად ტირემი და ფილომელი მიიჩნეოდა. პისიდიური ფრიგიის უმთავრესი ქალაქ კი პისიდიური ანტიოქია იყო. ბიზანტიის იმპერიაში ქვეყანა ორი სახელდებით სარგებლობდა: ფრიგია პირველი და ფრიგია მეორე. თემებად დაყოფისას ფრიგიის სახელი საერთოდ ქრებოდა და ოფსიკიანისა და ანატოლიის თემებად იწოდებოდა. ფრიგიულმა ტომებმა მცირე აზიის დასავლეთი ნაწილის დასახლებით განსაკუთრებული სახელმწიფო ჩამოაყალიბა. დღემდე შემორჩენილია ფრიგიელთა მხოლოდ ორი მეფის მიდასისა და გორგის სახელები.
ჩვენს ერამდე VI საუკუნის დამდეგს ფრიგიის ნაწილი ლიდიის მეფე გიგესმა დაიპყრო, ამავე საუკუნის შუა წლებში კი მთელი ფრიგია კრესოსის მფლობელობაში აღმოჩნდა. მისგან ფრიგია სპარსების ხელში გადავიდა, სპარსებს კი ალექსანდრე დიდმა წაართვა. ალექსანდრეს გარდაცვალების შემდეგ ფრიგია ლიზიმაქესა და სელევკიდებს ჩაუვარდათ ხელთ. ამის მერე პერგამოსის სამეფოს შემადგენლობაშია 189 წლამდე ძვ. წ. გარკვეული პერიოდი მითრიდატე პონტოელს ეკუთვნოდა, შემდეგ კი რომაელებს. რომაელებმა თავდაპირველად ფრიგია განსაკუთრებულ პროვინციად აქციეს, შემდეგ, ჯერ კიდევ რესპუბლიკის დროს, მცირე აზიის ნაწილად. ამდროიდან ფრიგიის ისტორია მცირე ზიის ისტორიას შეერწყმის.
ვაჭრობა
ვაჭრობამ განვითარება სპარსელების დროს დაიწყო, საგრძნობ დონეს კი რომის იმპერიის დროს მიაღწია. ჰიერაპოლში, ფრიგიის შიდა ნაწილში, ერთმა ფაბრიკანტმა ბრძანა, რომ მის სამარეზე წაეწერათ: ჩემს ცხოვრებაში იტალიაში 72-ჯერ ვიყავიო. სპარსეთის, მაკედონიის, ელინისტური და რომაული გავლენის მიუხედავად, რომის დროინდელ ფრიგიაში შემორჩენილი იყო ფრიგილიული ფულის ერთეული და ფრიგიული ენა (VI საუკუნემდე).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი მსოფლიო კატეგორია:მცირე აზია
ჩუბუტი (მდინარე)
მდინარე მიედინება ჩუბუტის პროვინციაში, მისი სიგრძე 800 კმ-ია. საკმაოდ წყალმარჩხია, პოპულარულია თევზაობა. აშენებულია სამტურბინიანი ჰიდროელექტროსადგური.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არგენტინის მდინარეები
NGC 7783C
NGC 7783C — გალაქტიკა თევზების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1864 წლის 9 სექტემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:თევზების თანავარსკვლავედი
სურამულა
სურამულა — მდინარე საქართველოში, ხაშურის და ქარელის მუნიციპალიტეტებში. ფცის მარჯვენა შენაკადი. სათავე აქვს ლიხის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1200 მეტრზე. სიგრძე 42 კილომერტი. აუზის ფართობი 719 კმ². საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმოვარდნები — შემოდგომაზე, წყალმცირობა — ზამთარში. საშუალო წლიური ხარჯია 12,5 მ³/წმ.
სქოლიო
კატეგორია:შიდა ქართლის მხარის მდინარეები
937
თარიღი უცნობია
*
ჰოროსი
thumb|160px|ჰორუსი
ჰოროსი, ჰორე (ეგვ-ბერძ „შორეთი“, „ცის მიჯნა“) — ეგვიპტურ მითოლოგიაში მზის ღმერთი. ოსირისისა და ისიდას შვილი, მისი მეუღლე იყო ჰატჰორი.
შევარდნის გარეგნობის ეგვიპტური ღვთაება, დასაბამიდან ცისა და მზის ღმერთი, უძველეს დროს ღმერთკაცი, მეფე-ღმერთი, რომელმაც მამის სისხლი აიღო და მძიმე ბრძოლების შემდეგ მოკლა ოსირისის მკვლელი ბიძა სეთი (ბოროტებისა და განადგურების ღვთაება). ბერძნებმა არტემიდეს ძმა უწოდეს და აპოლონს შეუერთეს (ეგვიპტური ბუბასტიდი), მზის ღმერთის თავისებურ სახედ აქციეს.
ეგვიპტელთა წარმოდგენით
ნათელი ციდან მფარველობდა დედამიწას, თვალებად ესხა მზე და მთვარე, იცავდა ქალღმერთი სელკეტი, რომელსაც დიდი მორიელის სახე ჰქონდა, ხშირად გაიგივებული ჰყავდათ სხვა ღმერთებთან: მინ-ჰორუსთან, ბეს-ჰორუსთან, ხონს-ჰორუსთან. ძვ.წ.აღ. მეოთხე ათასწლეულიდან მეფის ძალაუფლების სიმბოლოცაა, უპირისპირდება თავის ბიძას სეთს, რომელიც ერთი ვერსიით ოსირისის ძმაა, სხვა ვერსიით ოსირისის (მკვდარ მეფე-ღმერთის) შვილი, და მაშინ ჰორუსის ძმა. ტახტისთვის ბრძოლა მთავრდება ჰორუსის გამარჯვებით სეთზე. ეს მოგვაგონებს ზევსის და ტიფონის ბრძოლას.
ლიტერატურა
კატეგორია:ეგვიპტური ღვთაებები კატეგორია:მზის ღმერთები
კვედაი დენ სინჰი
კვედაი დენ სინჰი (Kwäday Dän Ts'ìnchi, კვედაი დენ სინჰი) — ბუნებრივად მუმიფიცირებული სხეული ნაპოვნი ტაშენშინი-ალსეკის პროვინციული პარკის ტერიტორიაზე (ბრიტანეთის კოლუმბია, კანადა). სხეული გამოჩნდა 1999 წელს მყინვარის დნობის შედეგად. იქვე იყო ციყვის ბეწვისაგან შეკერილი მოსასხამი, ხის ფესვებისაგან დაწნული ქუდი, ხელჯოხი, შუბი და შრომის იარაღები. რადიონახშირბადის დათარიღებამ აჩვენა, რომ ახალგაზრდა კაცის სხეული დაახლოებით 300-550 წლის წინ ცხოვრობდა.
სამმა მონადირემ, ბილ ჰენლონმა, უორენ უორდმა და მაიკ როშემ 1999 წლის 14 აგვისტოს, მყინვარის დნობის შედეგად, იპოვეს რიგი არტეფაქტი და ადამიანის სხეული იუკონის საზღვართან. მონადირეები მოძრაობდნენ მყინვარის გასწვრივ, ტყის საზღვრის ზემოთ. მათ შეისწავლეს ტყე და შენიშნეს ორნამენტები და ჭდეები. ყინულში სხეული აღმოაჩინა უორენ უორდმა, რომელიც ბინოკლით ასრულებდა დაკვირვებებს. 16 აგვისტოს მონადირეებმა თავიანთი აღმოჩენების შესახებ უამბეს ბერინგიის ცენტრის საშტატოს. აღმოჩენილ მამაკაცს უწოდეს კვედაი, რომელიც წარმოადგენს ერთ-ერთ უძველეს კარგად შენახულ ადამიანურ რელიქტს ჩრდილოეთ ამერიკაში. ის სავარაუდოდ, 18-19 წლისა იყო როდესაც გარდაიცვალა. სიკვდილის მიზეზი უცნობია. ამასთანავე შეისწავლეს კვედაის საკვები კუჭ-ნაწლავის ტრაქტში და გამოავლინეს, რომ იგი მოგზაურობდა სამი დღის განმავლობაში და გაიარა არა ნაკლებ 100 კილომეტრი. კვედაისთან ერთად აღმოჩნდა არაერთი არტეფაქტი.
იგი ცნობილია ასევე როგორც იუკონის ან კანადის ყინულის კაცი. კვედაი დენ სინჰი ადგილობრივთა ენაზე „დღეს ნაპოვნ ძველ ადამიანს“ ნიშნავს.
სქოლიო
კატეგორია:მუმიები კატეგორია:ანთროპოლოგია
Live at Montreux 2006
They All Came Down To Montreux — ჯგუფ Deep Purple-ის მერვე, შეცვლილი შემადგენლობის პირველი DVD დისკი და საკონცერტო ალბომი, რომელიც ჩაიწერა მონტრეში, 2006 წლის საკონცერტო ტურნეს Rapture of the Deep პერიოდში. დისკის სახელწოდება მომდინარეობს სიმღერის Smoke on the Water ერთ-ერთი სტრიქონიდან.
CD
ყველა სიმღერების ავტორები - ბლეკმორი, გილანი, გლოვერი, ლორდი და პეისი, გარდა აღნიშნულისა.
სქოლიო
კატეგორია:2007 წლის საკონცერტო ალბომები კატეგორია:Deep Purple-ის ვიდეო ალბომები კატეგორია:Deep Purple-ის საკონცერტო ალბომები კატეგორია:2007 წლის ვიდეო ალბომები
ზეახალი ვარსკვლავის ნარჩენი
thumb|251px|right|კეპლერის ზეახალი ვარსკვლავის ნარჩენი, [[SN 1604.]] thumb|250px|right|ზეახალი ვარსკვლავის ნარჩენი [[SN 1987A|1987A]] ზეახალი ვარსკვლავის ნარჩენი (ინგლ. SuperNova Remnant, SNR) — გაზისა და მტვრის წარმონაქმნი, ვარსკვლავის კატასტროფული აფეთქებისა და მისი ზეახალ ვარსკვლავად გადაქცევის შედეგი. აფეთქების დროს ზეახალი ვარსკვლავის ქერქი ყველა მიმართულებით იფანტება, წარმოქმნის რა უზარმაზარი სიჩქარით მზარდ დამრტყმელ ტალღას, რაც ქმნის კიდეც "ზეახალი ვარსკვლავის ნარჩენს".
არსებობს ზეახალი ვარსკვლავის წარმოქმნის ორი გზა:
ორივე შემთხვევაში ზეახალი ვარსკვლავის აფეთქება გარშემო სივრცეში გამოტყორცნის მთელ ან თითქმის მთელ ვარსკვლავური ნივთიერებას სინათლის სიჩქარის დაახ. 10% სიჩქარით, რაც დაახლოებით 30 000 კმ/წამშია. გამოფრქვეული ნივთიერების შეხება ვარსკვლავთშორის გაზებთან წარმოქმნის დარტყმით ტალღას, რომელიც გაზს აალებულ პლაზმად აქცევს, ახურებს რა მას 10 მილიონ კელვინამდე.
შესაძლოა ყველაზე ლამაზი და კარგად გამოკვლეული ახალგაზრდა ნარჩენი იყო 1987 წელს წარმოქმნილი ზეახალი ვარსკვლავი SN 1987A-სგან მაგელანის დიდ ნისლეულში. სხვა კარგად ცნობილი ზეახალი ვარსკვლავის ნარჩენები იყო კიბორჩხალსახის ნისლეული, წარმოქმნილი შედარებით ბოლოდროინდელი აფეთქებით (1054 წელს); ასევე ზეახალი ვარსკვლავი ტიხოს ნარჩენი (SN 1572), სახელი ტიხო ბრაჰესგან დაერქვა, რომელიც აკვირდებოდა და დააფიქსირა მისი პირველდაწყებითი სიკაშკაშე აფეთქებიდან მცირე ხანში 1572 წელს; და ზეახალი კეპლერის ნარჩენი (SN 1604) - იოჰან კეპლერის სახელზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ვარსკვლავები კატეგორია:ასტროფიზიკა
超新星
ზემო წყარო
ზემო წყარო (ყოფილი ზემო ლემსა - შუა ლემსა, გადაერქვა 1948 წლის 3 სექტემბერს ) — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტში (წებელდის თემი), მდინარე კოდორის ქვემო დინების ხეობაში. ზღვის დონიდან 620 მ, გულრიფშიდან 22 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ
სქოლიო
კატეგორია:წებელდის თემის სოფლები
მურანუვი
მურანუვი (Muranów) — საცხოვრებელი უბანი ვარშავაში, შრუდმიეშციეს რაიონში.
ეტიმოლოგია
მურანუვი, როგორც დასახლებული ადგილი, გაჩნდა XVII საუკუნეში. ამ ადგილას სასახლე ედგა ვენეციელ არქიტექტორს, იოზეფ ბელოტის, რომელმაც საკუთარ სასახლეს მურანუვი უწოდა ვენეციის ახლოს მდებარე კუნძულის, მურანოს, გამო. აქედან მოდის უბნის სახელწოდება.
ისტორია
მეორე მსოფლიო ომამდე მურანუვი ებრაელებით დასახლებული უბანი იყო. ამან განაპირობა გეტოს სწორედ ამ უბანში შექმნა. ვარშავის გეტოს ტერიტორია ძირითადად ამ უბანს ემთხვეოდა. 1943 წელს, მორდეხაი ალენევიჩის ხელმძღვანელობით დაიწყო ვარშავის გეტოს აჯანყება. აჯანყება სასტიკად ჩაახშვეს, და უბანი მთლიანად დაანგრიეს. გადარჩა მხოლოდ რამდენიმე შენობა. 50-იან წლებში მოხდა მურანუვის ხელახალი განაშენიანება ერთიანი ურბანული გეგმით. ვარშავის გეტოს ნანგრევებზე გაშენდა საცხოვრებელი უბანი სოციალისტური რეალიზმის არქიტექტურით.
თანამედროვეობა
დღესდღეობით მურანუვი საცხოვრებელი უბანია, თუმცა აქ არის ვარშაველ ებრაელთა სამახსოვრო დაფები, ვარშავის გეტოს გმირების მონუმენტი, უმშლაგპლაცის მემორიალი. დაგეგმილია დაგეგმილია მეტრო სადგურ მურანუვის (ანილევიჩის და გენერალ ანდერსის ქუჩების გადაკვეთაზე) და პოლონელ ებრაელთა ისტორიის მუზეუმის აშენება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვარშავის უბნები
ლეონ II (ბიზანტია)
ლეონ II (ლათ: Flavius Leo Junior) (დ. 467— გ. 17 ნოემბერი, 474) — აღმოსავლეთ რომის იმპერატორი 474 წელს. ლეონ I-ის შვილიშვილი, ზენონის ვაჟი. ტახტზე ავიდა შვიდი წლის ასაკში. თანამმართველად ჰყავდა მამამისი ზენონი. გარდაიცვალა უცნობი ავადმყოფობით, 10 თვის შემდეგ. ისტორიკოსები არ გამორიცხავენ, რომ მოწამლული იყოს დედამისის არიადნეს მიერ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბიზანტიის იმპერატორები კატეგორია:V საუკუნის ბიზანტიის იმპერატორები კატეგორია:დაბადებული 467 კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 474
Camponotus trepidulus
Camponotus trepidulus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
Liometopum luctuosum
Liometopum luctuosum — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Liometopum-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ჯანდაცვა იორდანიაში
მინი|მეფე აბდულას სახელობის საუნივერსიტეტო საავადმყოფო ჯანდაცვა იორდანიაში— 2013 წელს იორდანიაში სიცოცხლის ხანგრძლივობა 74 წელი იყო. ქვეყნის მოსახლეობის 99% -ს აქვს სუფთა წყალი და სანიტარული მომსახურება, მიუხედავად იმისა, რომ წყლის რესუსრსებით იგი მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ღარიბი ქვეყანაა. 2000-2004 წლებში 100 000 მცხოვრებზე 203 ექიმი მოდიოდა.
2003 წლის შეფასებით, ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსის / შეძენილი იმუნური დეფიციტის სინდრომი (აივ / შიდსი) გავრცელების მაჩვენებელი 0,1 პროცენტზე ნაკლებს შეადგენდა.
გაეროს განვითარების პროგრამის ანგარიშის თანახმად, იორდანია 2001 წლიდან განიხილება   მალარიისგან თავისუფალ ქვეყნად; 1990-იან წლებში ტუბერკულოზის შემთხვევები  განახევრდა, მაგრამ დაავადება კვლავ პრობლემად რჩება და ტუბერკულოზთან ბრძოლის ღონისძიებები გაუმჯობესებას საჭიროებს. 2006 წლის მარტში იორდანიაში მოხდა ფრინველის გრიპის ხანმოკლე აფეთქება. არაგადამდები დაავადებები, როგორიცაა კიბო, ასევე ჯანმრთელობის მთავარი პრობლემაა. იორდანიაში ბავშვთა იმუნიზაციის მაჩვენებლები ბოლო 15 წლის განმავლობაში სტაბილურად გაიზარდა; 2002 წლისთვის ხუთ წლამდე ასაკის ბავშვების 95 პროცენტზე მეტი იმუნიზებული და აცრილი იყო.
ჯანდაცვის სისტემა
მინი|مركز الحسين للسرطان- მეფე [[ჰუსეინი (იორდანია)|ჰუსეინის სახელობის კიბოს ცნტრი]] იორდანიაში კარგად არის განვითარებული ჯანდაცვის სისტემა, თუმცა სამედიცინო მომსახურების სერვისები კლავ ამანშია კონცენტრირებული. მთავრობის მონაცემების თანახმად, ჯანმრთელობის ჯამური დანახარჯები 2002 წელს მთლიანი შიდა პროდუქტის (მშპ) დაახლოებით 7.5 პროცენტს შეადგენდა, ხოლო საერთაშორისო ჯანდაცვის ორგანიზაციების შეფასებით, ეს მაჩვენებელი კიდევ უფრო მაღალია და მშპ – ს 9.3 პროცენტია. მსოფლიო ბანკმა  იორდანია ნომერ პირველ ქვეყნად დაასახელა სამედიცინო ტურიზმის დარგში. ის აგრეთვე წამყვანი ქვეყნის სტატუსით სარგებლობს  სამედიცინო ტურიზმის მიმართულებით შუა აღმოსავლეთსა და ჩრდილოეთ აფრიკაში და შედის მსოფლიო ქვეყნების ხუთეულში.
ქვეყნის ჯანდაცვის სისტემა განაწილებულია სახელმწიფო და კერძო დაწესებულებს შორის. სახელმწიფო სექოტი-ჯანდაცვის სამინისტროში მართავს 1,245 პირველადი ჯანდაცვის ცენტრს და 27 საავადმყოფოს, რაც ქვეყნის მთლიანი საავადმყოფოების 37 პროცენტს შეადგენს;შეიარაღებული ძალების  სამეფო სამედიცინო სამსახური მართავს 11 საავადმყოფოს, რაც უზრუნველყოფს საწოლების 24% -ს; იორდანიის უნივერსიტეტის საავადმყოფოში მოდის საწოლების მთლიანი რაოდენობის 3 პროცენტი. კერძო სექტორი უზრუნველყოფს საწოლების 36 პროცენტს 56 საავადმყოფოში.
სამედიცინო ელექტრონული ბარათები
2009 წელს იორდანიის მთავრობამ მიიღო სტრატეგიული გადაწყვეტილება ჯანმრთელობის დაცვის სისტემაში ხარისხისა და ხარჯების საკითხების მოგვარების მიზნით, განეხორციელებინა ინვესტიციები ელექტრონული ჯანდაცვის ეფექტურ ეროვნულ ინფრასტრუქტურაში. ხანგრძლივი კონსულტაციებისა და კვლევის პერიოდის შემდეგ, იორდანიამ მიიღო VistA EHR, აშშ ვეტერანთა ჯანმრთელობის ადმინისტრაციის სამედიცინო ელექტრონული ბარათების სისტემა, რადგან ეს იყო დადასტურებული კორპორატიული სისტემა ქვეყნის მასშტაბით, რომელიც მოიცავდა  ასობით საავადმყოფოსა და მილიონობით პაციენტს. VistA იორდანიაში | NHS VistA– ს კამპანიის ფარგლებში 2010 წელს ქვეყნის სამმა უდიდესმა საავადმყოფომ დანერგა VistA EHR სისტემა. VistA EHR– ის განხორციელება შეფასდა 75% –ით ნაკლები ღირებულებით, ვიდრე საკუთრების პროდუქტები, უდიდესი დანაზოგი დაკავშირებული იყო კონფიგურაციის, პერსონალიზაციის, განხორციელებისა და მხარდაჭერის შემცირებულ ხარჯებთან. დასრულებისთანავე, იორდანია გახდება მსოფლიოში უდიდესი ქვეყანა, ერთიანი ყოვლისმომცველი ეროვნული ელექტრონული ჯანდაცვის ქსელით, რომელიც ქვეყნის მთელ მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვას უზრუნველყოფს 850 – ზე მეტი საავადმყოფოსა და კლინიკის ელექტრონული ქსელის მეშვეობით.
2007 წელს იორდანიელების დაახლოებით 70% -ს ჰქონდა ჯანმრთელობის დაზღვევა. იორდანიის მთავრობის მიზანი იყო 2011 წელს 100%  ყოფილიყო. ამასთან, 2017 წელს, იორდანიის ჯანმრთელობის ეროვნული საბჭოს ცნობით, ჯანმრთელობის დაზღვევის მოცულობა  კვლავ 70%-ს შეადგენდა.
მეფე ჰუსეინის სახელობის ონკოლოგიური ცენტრი არის ერთადერთი სპეციალიზებული კიბოს სამკურნალო დაწესებულება შუა აღმოსავლეთში. იგი მსოფლიოში ერთ – ერთი საუკეთესო ობიექტია, რომელიც იზიდავს პაციენტებს მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხიდან, მათ შორის, დასავლეთის ქვეყნებიდან.
სამედიცინო ტურიზმი
მარცხნივ|მინი|[[იორდანია-მკვდარი ზღვა]] სამედიცინო ტურიზმი იორდანიის ჰაშემიტურ სამეფოში მზარდი ბიზნესინდუსტრიაა.
2008 წელს  ქვეყანას სამედიცინო მომსახურების მისაღებად 250 000 პაციენტმა მიმათა. მათ შორის იყო: დაახლოებით 45,000 ერაყელი, 25,000 პალესტინელი, 25,000 სუდანელი, აშშ 1,800 მოქალაქე, გაერთიანებული სამეფოს 1,200 მოქალაქე, 400 კანადელი. აგრეთვე სირიელები, GCC– ს (სპარსეთის ყურის ქვეყნები) მოქალაქეები. 2008 წელს იორდანიის შემოსავალმა სამედიცინო ტურიზმიდან 1 მილიარდ დოლარზე მეტი შეადგინა. მკურნალობის ხარჯები იორდანიაში შეიძლება  აშშ – ს ხარჯების 25 პროცენტს შედგენდეს.
მსოფლიო ბანკმა შეაფასა იორდანია, როგორც სამედიცინო ტურიზმის საუკეთესო დანიშნულების ადგილი შუა აღმოსავლეთსა და ჩრდილოეთ აფრიკაში. მას მოყვებიან:  დუბაი, აბუ დაბი (არაბთა გაერთიანებული საამიროები) და ისრაელი.