cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ხელშეკრულება
ხელშეკრულებათა სახეები
განასხვავებენ სასყიდლიან და უსასყიდლო ხელშეკრულებებს. სასყიდლიანია ხელშეკრულება, რომლის ძალითაც ერთი მხარე მის მიერ შესრულებული ქმედებისთვის იღებს მეორე მხარისგან შემხვედრ დაკმაყოფილებას (ანაზღაურებას). ხელშეკრულებათა უმრავლესობა სასყიდლიანია. უსასყიდლოა ხელშეკრულება, როდესაც ერთი მხარე მის მიერ შესრულებული მოქმედებისთვის არ იღებს სამაგიერო დაკმაყოფილებას, მაგალითად, ჩუქებისა და თხოვების ხელშეკრულებები.
იურიდიული შედეგების წარმოშობის მიხედვით განასხვავებენ ძირითად და წინარე ხელშეკრულებებს. ძირითადია ხელშეკრულება, რომელიც სრულდება კონკრეტული მოქმედების შესრულებით — ნივთის გადაცემით, სამუშაოს შესრულებით, მომსახურების გაწევით და ა.შ. ხელშეკრულებათა უმრავლესობა ასეთია. წინარე ხელშეკრულების საფუძველზე მხარეებს წარმოეშობათ ახალი ხელშეკრულების დადების ვალდებულება. იგი წარმოადგენს ძირითადი ხელშეკრულების მომზადების პერიოდსა და მისი დადების შესახებ შეთანხმებას.
ხელშეკრულების დადება
ხელშეკრულება დადებულად ითვლება, თუ მხარეები მის ყველა არსებით პირობაზე შეთანხმდნენ საამისოდ გათვალისწინებული ფორმით. არსებითად ჩაითვლება ხელშეკრულების ის პირობები, რომლებზედაც ერთ-ერთი მხარის მოთხოვნით მიღწეულ უნდა იქნეს შეთანხმება, ანდა რომლებიც ასეთებად მიჩნეულია კანონის მიხედვით.
ხელშეკრულების დადების პროცესი მოიცავს ორ მომენტს — წინადადების შეთავაზებასა და წინადადების მიღებას. ხელშეკრულების დადების შესახებ წინადადებას ოფერტი ეწოდება, ხოლო მიღებას კი აქცეპტი. შესაბამისად, წინადადების მიმცემ მხარეს ოფერენტი ეწოდება, ხოლო თანხმობის მიმცემ მხარეს — აქცეპტანტი. ხელშეკრულების დადების შესახებ წინადადება (ოფერტი) მხოლოდ მაშინ ჩაითვლება შეთავაზებულად, თუ წინადადება მიმართულია ერთი ან რამდენიმე პირისადმი და მასში გამოხატულია, რომ წინადადების მიმცემი (ოფერენტი) თანხმობის (აქცეპტის) შემთხვევაში მზადაა შეასრულოს წინადადება. წინადადება, რომელიც მიმართულია პირთა განუსაზღვრელი წრისადმი, წარმოადგენს არა ოფერტს, არამედ მოწვევას ოფერტზე, თუ ამ წინადადებაში სხვა რამ არ არის პირდაპირ მითითებული.
როგორც წესი, ხელშეკრულება დადებულად არ ითვლება, თუ აქცეპტი დაგვიანებულია, თუმცა გამონაკლისის სახით შესაძლებელია მისი დადება დაგვიანებული აქცეპტის საფუძველზეც. თუ ოფერენტს აქცეპტი დაგვიანებით მიუვა, აქცეპტიდან კი ირკვევა, რომ იგი დროულად არის გამომზავნილი, მაშნ აქცეპტი დაგვიანებულად მხოლოდ მაშინ ჩაითვლება, თუ ოფერენტმა მეორე მხარეს დაუყოვნებლივ აცნობა ამის შესახებ. სხვა შემთხვევებში, ოფერტზე დაგვიანებით გაკეთებული აქცეპტი ახალ ოფერტად მიიჩნევა. ხოლო თუ პასუხში გამოთქმულია თანხმობა ხელშეკრულების დადებაზე, ოღონდ სხვა პირობებით, ვიდრე ამას ოფერენტი ითვალისწინებდა, ასეთი პასუხი მიიჩნევა უარად ოფერტზე და, ამავე დროს, ახალ წინადადებად (მოდიფიცირებული აქცეპტი).
ზოგჯერ ხელშეკრულება შეცვლილი პირობებით დადებულად შეიძლება ჩაითვალოს მაშინაც, როდესაც მხარეებს შორის არსებობს საქმიანი ურთიერთობა და თუკი აქცეპტანტს უფლება ჰქონდა ევარაუდა ოფერენტის თანხმობა და ეს უკანასკნელი მაშინვე არ განაცხადებს უარს.
საერთოდ, დუმილი არ წარმოადგენს აქცეპტს, თუმცა კანონი ითვალისწინებს ისეთ შემთხვევასაც, როდესაც დუმილი აქცეპტად მიიჩნევა. თუ მეწარმე, რომელსაც უხდება სხვა პირთა საქმიანი ოპერაციების შესრულება, მიიღებს ოფერტს ამგვარი საქმეების შესრულებაზე იმ პირისაგან, რომელთანაც იმყოფება საქმიან კავშირში, მაშინ იგი ვალდებულია გონივრულ ვადაში უპასუხოს ამ წინადადებას. მისი დუმილი ჩაითვლება აქცეპტად. იგივე წესი მოქმედებს იმ შემთხვევაშიც, როდესაც მეწარმე იღებს ასეთ ოფერტს იმ პირისაგან, რომლისგანაც იგი ითხოვდა შეკვეთებს ამგვარი საქმეების შესასრულებლად.
მომხმარებელსა და საკუთარი სარეწის ფარგლებში მოვაჭრე პირს შორის ქუჩაში, სახლის წინ და მსგავს ადგილებში დადებული ხელშეკრულება ძალაშია მხოლოდ მაშინ, თუ მომხმარებელი ერთი კვირის ვადაში ხელშეკრულებას წერილობით არ უარყოფს, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც ხელშეკრულების შესრულება ხდება მისი დადებისთანავე.
ხელშეკრულება დადებულ უნდა იქნეს საამისოდ დადგენილი ფორმით. თუ კანონით ხელშეკრულების ნამდვილობისათვის დადგენილია განსაზღვრული ფორმა, ან მხარეებმა ხელშეკრულებისათვის გაითვალისწინეს ასეთი ფორმა,მაშინ ხელშეკრულება ძალაში შედის მხოლოდ ამ ფორმის შესახებ მოთხოვნის შესრულების შემდეგ.
ხელშეკრულებიდან გასვლა
ხელშეკრულებიდან გასვლა ცალმხრივი ნების გამოვლენის საშუალებით ხორციელდება და მისთვის არ არის აუცილებელი მეორე მხარის თანხმობა. ცალმხრივი უარის თქმა ხელშეკრულებაზე შესაძლებელია, თუ ეს დაშვებულია კანონით ან მხარის ასეთი უფლება გათვალისწინებულა ხელშეკრულებით. ხელშეკრულებაზე უარის თქმა მხარეთა შეთანხმებითაც არის შესაძლებელი.
ხელშეკრულებიდან გასვლის კანონისმიერი საფუძვლები
კანონი ხელშეკრულებაზე უარის თქმის უფლებას აძლევს ერთ-ერთ მხარეს იმ შემთხვევაში, თუ მეორე მხარე არღვევს განსაზღვრულ პირობებს. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 405-ე მუხლი განამტკიცებს ამ პირობებსა და გარემოებებს, რომელთა არსებობის შემთხვევაში მხარეს შეუძლია გამოიყენოს ხელშეკრულებიდან გასვლის უფლება. ესენია ვალდებულების შესრულებაზე დამატებითი ვადების გასვლა და ინტერესის დაკარგვა ვალდებულების დარჩენილი ნაწილის მიმართ. თუ ხელშეკრულების ერთი მხარე არღვევს ორმხრივი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებას,მაშინ ხელშეკრულების მეორე მხარეს შეუძლია უარი თქვას ხელშეკრულებაზე ვალდებულების შესრულებისათვის მის მიერ დამატებით განსაზღვრული ვადის უშედეგოდ გასვლის შემდეგ. თუ ვალდებულების დარღვევის ხასიათიდან გამომდინარე, არ გამოიყენება დამატებითი ვადა, მაშინ დამატებითი ვადის განსაზღვრას უთანაბრდება გაფრთხილება. თუკი ვალდებულება მხოლოდ ნაწილობრივ დაირღვა, მაშინ კრედიტორს შეუძლია უარი თქვას ხელშეკრულებაზე მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ვალდებულების დარჩენილი ნაწილის შესრულებამ მისთვის დაკარგა ინტერესი.
დამატებითი ვადის დაწესება ან გაფრთხილება არ არის აუცილებელი, თუ: ა. აშკარაა, რომ მას არავითარი შედეგი არ ექნება; ბ. ვალდებულება არ შესრულდა ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ვადაში, ხოლო კრედიტორმა ურთიერთობის გაგრძელება ხელშეკრულებით დაუკავშირა ვალდებულების დროულ შესრულებას; გ. განსაკუთრებული საფუძვლებიდან გამომდინარე, ორმხრივი ინტერესების გათვალისწინებით, გამართლებულია ხელშეკრულების დაუყოვნებლივ მოშლა.
არსებობს შემთხვევები, როდესაც დაუშვებელია ხელშეკრულებაზე უარის თქმა. ხელშეკრულებაზე უარი დაუშვებელია, თუ: ა. ვალდებულების დარღვევა უმნიშვნელოა; ბ. დარღვეულია 316-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნები და, ამის მიუხედავად, კრედიტორს შეიძლება მოეთხოვოს ხელშეკრულების ძალაში დატოვება; გ. ვალდებულების დარღვევისათვის კრედიტორი მთლიანად ან უმთავრესად თვითონ არის პასუხისმგებელი; დ. მოთხოვნას უპირისპირდება შესაგებელი, რომელიც მოვალემ უკვე წარადგინა ან დაუყოვნებლივ წარადგენს ხელშეკრულებაზე უარის თქმის შემდეგ.
კრედიტორი უფლებამოსილია შესრულების ვადის დადგომამდეც თქვას უარი ხელშეკრულებაზე, თუ აშკარაა, რომ დადგება ხელშეკრულებაზე უარის თქმის საფუძვლები.
ხელშეკრულებიდან გასვლის სახელშეკრულები საფუძვლები
კანონით გათვალიწინებული პირობების გარდა, ხელშეკრულების მხარეებს უფლება აქვთ თვითონაც განსაზღვრონ ხელშეკრულებიდან გასვლის პირობები. როგორც წესი, ეს უკანასკნელი ავსებს კანონით გათვალისწინებულ პირობებს. პრაქტიკაში ყველაზე გავრცელებულ შემთხვევებს წარმოადგენს მყიდველის მიერ ნივთის ფასის დათქმულ დროზე გადაუხდელობა, ნაყიდი ნივთის დროზე წაუღებლობა, საქონლის მიწოდების ვადების დარღვევა და ა.შ. ყველა ეს პირობა დალავშირებულია მოვალის მიერ ნაკისრი ვალდებულების შეუსრულებლობასთან.
არ არის გამორიცხული, რომ ხელშეკრულებიდან გასვლის უფლება მოვალესაც ჰქონდეს. ასეთი შემთხვევები იშვიათია და მის ყველაზე გავრცელებულ მაგალითს წარმოადგენს დაუძლეველი ძალა, ე.წ. force-majeure, როდესაც მოვალეს მისგან დამოუკიდებელი მიზეზების გამო არ შეუძლია შეასრულოს ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება.
ხელშეკრულების მხარეებს შეუძლიათ ხელშეკრულებიდან გასვლა არ დაუკავშირონ რაიმე კონკრეტულ პირობებს და მისი განხორციელება თავიანთ ნებაზე დამოკიდებული გახადონ. როგორც წესი, ეს ხდება მაშინ, როდესაც ხელშეკრულების განხორციელებისას არ მართლდება ერთ-ერთი მხარის მოლოდინი. ყველა შემთხვევაში, აუცილებელია, რომ მხარეები წინასწარ შეთანხმდნენ ხელშეკრულებიდან გასვლის პირობებზე.
ხელშეკრულებიდან გასვლის პირობებზე მხარეები შეიძლება შეთანხმდნენ ხელშეკრულებიდის დადების შემდეგაც, ოღონდ ამ შემთხვევაში აუცილებელია იმ მესამე პირთა უფლებების უზრუნველყოფა, რომელთა მდგომარეობაც შეიძლება შეილახოს ხელშეკრულებიდან გასვლის შემდეგ.
ხელშეკრულებიდან გასვლის შესახებ პირობებზე შეთანხმებისთვის კანონი რაიმე სპეციალურ ფორმას არ ითვალისწინებს. იმ ხელშეკრულებიდან გასვლის საკითხზეც, რომლის ნამდვილობისთვის აუცილებელია წერილობითი ფორმა, მხარეები შეიძლება ზეპირად შეთანხმდნენ, ოღონდ გასვლა უნდა გაფორმდეს იმავე წესით, რაც დადგენილია ამ ხელშეკრულებისთვის.
ხელშეკრულებიდან გასვლის სამართლებრივი შედეგები
თუ ხელშეკრულების ერთ-ერთი მხარე 405-ე მუხლით გათვალისწინებული პირობების არსებობისას უარს იტყვის ხელშეკრულებაზე, მაშინ მიღებული შესრულება და სარგებელი მხარეებს უბრუნდებათ (ნატურით დაბრუნება). ამ ვალდებულების დარღვევის შემთხვევაში, კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ზიანის ანაზღაურება. სარგებლის გადაცემის ვალდებულების შეუსრულებლობით კრედიტორისთვის მიყენებული ზიანი მოვალემ მაშინაც უნდა აანაზღაძღაუროს, როდესაც მას სარგებელი არ მიუღია. მოვალეს ასეთი პასუხისმგებლობა დაეკისრება მაშინ, როდესაც მას შესაძლებლობა ჰქონდა მიეღო სარგებელი, მაგრამ ვერ მიიღო საგნის სათანადო გამოყენების წესების დარღვევის გამო.
როგორც წესი, სარგებელი ნატურით უნდა დაბრუნდეს, ე.ი. მხარეები ფიზიკურად უბრუნებენ ერთმანეთს იმას, რაც მათ ხელშეკრულებით მიიღეს, მაგრამ არის შემთხვევები, როცე ნატურით დაბრუნება არ არის შესაძლებელი და მხარეებს ეკისრებათ ფულადი ანაზღაურების ვალდებულება. დაბრუნების ნაცვლად მოვალეს ეკისრება ფულადი ანაზღაურება, თუ: ა. შეძენილის ხასიათიდან გამომდინარე, გამორიცხულია მისი დაბრუნება; ბ. მიღებულ საგანს მხარე გამოიყენებს, გაასხვისებს, უფლებრივად დატვირთავს, გადაამუშავებს ან გადააკეთებს; გ. მიღებული საგანი გაფუჭდა ან დაიღუპა. სათანადო გამოყენებით გამოწვეული ცვეთა მხედველობაში არ მიიღება.
ხელშეკრულებით შეიძლება გათვალისწინებულ იქნეს სამაგიეროს შესრულება. ეს იმას ნიშნავს, რომ ხელშეკრულებით დათქმულია პირობა იმის თაობაზე, რომ ნაკისრი მოქმედების სამაგიეროდ მოვალეს შეუძლია შეასრულოს სხვა მოქმედება. თუ ხელშეკრულებაში გათვალისწინებული იყო სამაგიერო შესრულება, მაშინ ფულადი ანაზღაურება შეიცვლება ამ შესრულებით.
კანონი ითვალისწინებს იმ შემთხვევებსაც, როდესაც ფულადი ანაზღაურების ვალდებულება არ წარმოიშობა. ფულადი ანაზღაურების ვალდებულება არ წარმოიშობა, თუ: ა. საგნის ის ნაკლი, რომელიც ხელშეკრულებაზე უარის თქმის უფლებას იძლევა, ამ საგნის გადამუშავების ან გარდაქმნის დროს აღმოჩნდა; ბ. საგნის გაფუჭება ან დაღუპვა კრედიტორის ბრალით მოხდა; გ. საგანი გაფუჭდა ან დაიღუპა უფლებამოსილ პირთან, მიუხედავად იმისა, რომ იგი ისეთივე მზრუნველობით ექცეოდა მას, როგორც საკუთარ ნივთს, ხოლო ის, რაც დარჩა, უკან უნდა დაბრუნდეს.
განსხვავება ხელშეკრულებიდან გასვლასა და ხელშეკრულების მოშლას შორის
გარეგნულად ხელშეკრულებიდან გასვლა და ხელშეკრულების მოშლა (შეწყვეტა) ძალიან ჰგავს ერთმანეთს. ორივე შემთხვევაში წყდება სახელშეკრულებო ურთიერთობა, მაგრამ მათ შორის მაინც არსებობს მნიშვნელოვანი განსხვავება — მართალია, ხელშეკრულების შეწყვეტა (მოშლა), მიუხედავად მისი საფუძვლისა, იწვევს სახელშეკრულებო უფლებებისა და მოვალეობების შეწყვეტას, განსხვავებით ხელშეკრულებიდან გასვლისას, იგი არ იწვევს მხარეების მიერ უკვე მიღებული სარგებელის დაბრუნებას.
სქოლიო
კატეგორია:ვალდებულებითი სამართალი
ორდოვიციული სისტემა
ორდოვიციული სისტემა (პერიოდი) — პალეოზოური ჯგუფის რიგით მეორე სისტემა (გეოლოგიური წელთაღრიცხვის პალეოზოური ერის მეორე პერიოდი). მოსდევს კამბრიულ სისტემას (პერიოდს) და წინ უსწრებს სილურულ სისტემას (პერიოდს). აბსოლუტური გეოქრონოლოგიით ორდოვიციული პერიოდი დაიწყო 500 მლნ. წლის წინათ და გრძელდებოდა 60 მლნ. წელიწადს. ორდოვიციული სისტემა (პერიოდი) დამოუკიდებელ სისტემად (პერიოდად) გამოყვეს 1960 წელს საერთაშორისო გეოლოგიური კონგრესის XXI სესიაზე, მანამდე შედიოდა სილურულ სისტემაში (პერიოდში) როგორც ქვედა სექცია (ეპოქა).
ორდოვიციული სისტემის ორგანული სამყარო მეტად მრავალფეროვანია. ზღვებში გვხვდება უხერხემლოთა თითქმის ყველა კლასის წარმომადგენელი, უპირველეს ყოვლისა კი ორდოვიციული სისტემა გრაპტოლითების აყვავების ხანაა. წყალმცენარეთაგან აღსანიშნავია ლურჯ-მწვანე, მწვანე და წითელი წყალმცენარეები. ორდოვიციული სისტემაში გამოიყოფა ორი მკვეთრად გამოხატული პალეოზოოლოგიური სარტყელი - იმდროინდელი ეკვატორისპირა (ჩრდილოეთი ამერიკა, გრენლანდია, შოტლანდია, სკანდინავია, ბალტიისპირეთი, ციმბირი, ურალი) და პოლარეთისპირა (სამხრეთი ევროპა, აფრიკა, აზიის სამხრეთი, ავსტრალია და სამხრეთი ამერიკა). ზოგან ამ სარტყლის ფარგლებში შეიმჩნევა გამყინვარების ნიშნები.
ლიტერატურა
კატეგორია:გეოლოგიური პერიოდები
ედმუნდ ტიუდორი
ედმუნდ ტიუდორი (Edmund Tudor; დ. 11 ივნისი, 1430, ჰერტფორდშირი, ინგლისი — გ. 3 ნოემბერი, 1456, კარმართენშირი, ინგლისი) — ტიუდორების დინასტიის წარმომადგენელი. ინგლისის მეფე ჰენრი VII-ის მამა და ჰენრი VIII-ის პაპა. ინგლისის დედოფალ კატრინ დე ვალუას უფროსი ვაჟი და მეფე ჰენრი VI-ის ნახევარძმა. ვარდების ომში იბრძოდა ლანკასტერების მხარეს.
ბიოგრაფია
ედმუნდი დაიბადა 1430 წლის 11 ივნისს ჰერტფორდშირში, ინგლისში. იგი იყო ინგლისის მეფე ჰენრი V-ის ქვრივისა და ჰენრი VI-ის დედის, დედა-დედოფალ კატრინ დე ვალუასა და მისი მეორე ქმრის, ოუენ ტიუდორის უფროსი ვაჟი. 1431 წელს დაიბადა მისი ერთადერთი ღვიძლი ძმაც, ჯასპერი, 1432 წლიდან კი მამამისი ინგლისის პარლამენტის წევრი გახდა. მალევე ედმუნდი და ჯასპერი დედამ აღსაზრდელად სუფოლკის ჰერცოგის ასულ კათრინ დე ლა პოლს მიაბარა.
1437 წელს დედა-დედოფალი კატრინა გარდაიცვალა, რამაც სამეფო კარზე ტიუდორების მდგომარეობა ერთობ შეარყია. მიუხედავად ამისა, მეფე ჰენრი მათ ლონდონის სამეფო კარზე ცხოვრებისა და მოღვაწეობის უფლებას რთავდა. 1445 წელს ედმუნდი და ჯასპერი ჰენრი VI-ისა და პრინცესა მარგარიტა ანჟუელის ქორწინებას დაესწრნენ. ვინაიდან ახალი დედოფალი მათი დედის, კატრინას მოგვარე და ბიძაშვილი იყო, იგი კეთილგანწყობილი იყო მაზლების მიმართ, მით უმეტეს, რომ მათ არ ჰქონდათ ტახტზე სისხლისმიერი უფლება და მას ვერ შეეცილებოდნენ. სიტუაცია მას შემდეგ დაიძაბა, რაც 1447 წელს ჰენრი VI-ის ბიძა, გლოსტერის ჰერცოგი ჰამფრი ლანკასტერი უშვილოდ აღესრულა. ვინაიდან შვილი არც მეფეს უჩნდებოდა, იგი აპირებდა, რომ უნაყოფობის შემთხვევაში ტახტი თავისი ნახევარ-ძმისთვის, ანუ ედმუნდისთვის ეანდერძა, რასაც ინგლისურ არისტოკრატიაში დიდი სკანდალი მოჰყვა.
ტახტზე საკუთარი უფლებების განმტკიცების მიზნით ედმუნდმა 1453 წლის 24 მარტს ცოლად შეირთო სომერსეტის ჰერცოგ ჯონ ბეფორტის ერთადერთი ასული, 9 წლის ლედი მარგარეტ ბეფორტი, რომელიც მამის ხაზით მეფე ედუარდ III-ის პირდაპირი შთამომავალი იყო და ასევე მამიდად ერგებოდა შოტლანდიის დედოფალი ჯოანა, რაც ომის შემთხვევაში ტიუდორებს წაადგებოდა.
მარგარეტი მცირეწლოვანების გამო ბავშვს ვერ აჩენდა, ამასობაში კი დედოფალმა მარგარიტამ ჯანმრთელი ვაჟი შვა, რომელიც სასწრაფოდ გამოაცხადეს უელსის პრინცად. ამის პარალელურად ინგლისი საფრანგეთთან მიმდინარე ასწლიან ომში სასტიკად დამარცხდა, რამაც ინგლისელებში კიდევ ერთი უკმაყოფილების მიზეზი წარმოშვა. 1453 წლის ზაფხულში ჰენრი VI მძიმედ დაავადდა, მისმა ავადმყოფობამ 17 თვეს გასტანა, რა დროსაც მთელი ძალაუფლება მისმა ბიძაშვილმა, იორკის ჰეროგმა რიჩარდ პლანტაგენეტმა აიღო ხელში, რომელსაც ტიუდორები დიდად გულზე არ ეხატებოდა. 1454 წლის აპრილში პარლამენტმა რიჩარდი რეგენტად დანიშნა, რასაც როგორც ტიუდორები, ისე დედოფალი მარგარიტა მტრულად შეხვდა. მინი|248x248პქ|ედმუნდ ტიუდორის აკლდამა, წმინდა დავითის სახელობის კათედრალი, პემბროკშირი, ინგლისი დედოფალმა მარტარიტამ ერთხელ და სამუდამოდ განიზრახა რიჩარდის თავიდან მოშორება, რასაც 1455 წელს სამოქალაქო ომის დაწყება მოჰყვა, რაც ცნობილია, როგორც ვარდების ომი. წმინდა ოლბანის ბრძოლაში რიჩარდმა მიწასთან გაასწორა ლანკასტერები და ტყვედ იგდო მეფე ჰენრი, რომელმაც ტყვეობის პირობებში უელსის პრინცის ნაცვლად თავის მემკვიდრედ იორკის ჰერცოგი გამოაცხადა. ამას მოჰყვა ომში ტიუდორების ჩაბმაც.
1456 წლის ივნისში იორკებმა ედმუნდის სამი ციხესიმაგრე დაიკავეს, თუმცა მან მინიმალური დანაკარგებით მოახერხა მათი უკან დაბრუნება. საპასუხოდ იორკის ჰერცოგმა კარმართენშირში (სადაც ედმუნდი იმყოფებოდა) 2,000 ჯარისკაცი გააგზავნა, რომელთაც იგი ტყვედ ჩაიგდეს. ამ დროს უელსში ბუბონური შავი ჭირი იყო მოდებული, რომელმაც იმავე წლის 3 ნოემბერს შეიწირა 26 წლის ედმუნდის სიცოცხლე.
ამ დროს მისი ცოლი, ლედი მარგარეტი უკვე ორსულად იყო და სულ ორ თვეში, 1457 წლის იანვარში გააჩინა თავისი ერთადერთი ვაჟი, სახელად ჰენრი. მიუხედავად იმისა, რომ 1461 წელს დაემხო ლანკასტერების მმართველობა და იორკები გამეფდნენ, 1485 წელს ედმუნდის ვაჟმა მეფე რიჩარდ III ბოსტვორტსის ბრძოლაში მოკლა, ტახტი დაიკავა და ცოლად შეირთო რიჩარდ იორკელის შვილიშვილი და მეფე ედუარდ IV-ის უფროსი ასული, ელისაბედ იორკელი, რომელთაგანაც გაგრძელდა ტიუდორების დინასტია, რომელიც 1603 წლამდე მართავდა ინგლისსა და ირლანდიას.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 11 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1430 კატეგორია:გარდაცვლილი 3 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1456 კატეგორია:ტიუდორები კატეგორია:შავი ჭირით გარდაცვლილები
ტონლესაპის ტბა
ტონლესაპი, ასევე ცნობილია როგორც „კამბოჯის შიდა ზღვა“ — ტბა კამბოჯაში; ინდოჩინეთის ნახევარკუნძულის ყველაზე დიდი წყალსატევი.
ტბის სახელწოდება სიტყვასიტყვთ ითარგმნება როგორც: „დიდი ახალი წყალი“. წელიწადის უმეტეს დროს ტბა არც თუ ისე დიდია: ფართობი დაახლოებით 2700 კმ² და სიღრმე ერთ მეტრზე ნაკლები. ტბა ტონლესაპი ინდოჩინეთის ნახევარკუნძულის ყველაზე დიდ მდინარე მეკონგს უერთდება, შემაერთებელი მდინარე ტონლესაპის მეშვეობით. წვიმების სეზონის დროს კი საქმე საკმაოდ საინტერესო მოვლენასთან გვაქვს: ტბა ტონლესაპიდან მდინარე მეკონგისკენ მიმავალი წყალი მიმართულებას იცვლის და საპირისპიროდ, მეკონგიდან ტონლესაპის წყალსაცავში მიედინება. შედეგად, ტბის ტერიტორია 16 000 კმ²–ს აღწევს, ხოლო სიღრმე 9 მეტრამდე იზრდება და გარშემო მდებარე მინდვრებს და ტყეებს ფარავს. ბუნების ამ უცნაურობის წყალობით ტბაზე თევზაობისთვის საუკეთესო პირობები იქმნება, ხოლო წყლის უკუქცევის შემდეგ ის მინდვრები, რომელიც წვიმების სეზონის დროს დაიტბორა, საუკეთესოა სოფლის მეურნეობისთვის.
ტბაზე ადამიანები სახლობენ (უშუალოდ ტბაზე და არა ტბის მიმდებარედ). არის ბუდისტური ტაძარი, რომელიც ერთადერთი ქვის შენობაა და მაღალ სვეტებზე დგას. დანარჩენი შენობები მცურავია და წლის განმავლობაში ტბის ზედაპირზე გადაადგილდებიან. ნავების და მოცურავე სახლების გარდა ტურისტებისთვის არის რამდენიმე კაფე. აქვე არის კათოლიკური ტაძარი. ფაქტობრივად, ადგილობრივი მოსახლეობა მთელ სიცოცხლეს წყლის ზედაპირზე ატარებს.
ტონლესაპი უდიდესი მტკნარი ტბაა სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში, ამავე დროს წარმოადგენს მნიშვნელოვან ეკოლოგიურ არეალს, რომელიც 1997 წელს იუნესკომ ბიოსფერულ ნაკრძალად გამოაცხადა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კამბოჯის გეოგრაფია
აყვარჩაფანი
აყვარჩაფანი — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში (ტყვარჩელის თემი), მდინარე ღალიძგის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 320 მ, შავი ზღვიდან 22 კმ, ოჩამჩირიდან 29 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
სქოლიო
კატეგორია:ტყვარჩელის თემის სოფლები
საურონის პირი
„საურონის პირი“ — უარყოფითი პერსონაჟი ჯ.რ.რ ტოლკინის ლეგენდარიუმში. იგი იყო ბნელი ბატონის საურონის მსახური, მესამე ეპოქის დასასრულს. „საურონის პირის“ ნამდვილი სახელი უცნობია, თუმცა ერთი ვერსიით მას მორდუ ერქვა.
ისტორია
„საურონის პირის“ წარსულის შესახებ, ბევრი რამ გაურკვეველია, თუმცა ცნობილია რომ, ის ერთ-ერთი შავი ნუმენორიელია.იგი შეუერთდა საურონს მაშინ, როდესაც, ბნელი ციხე კოშკი თავიდან აღზევდა. მასთან მსახურების განმავლობაში მან დიდი რაოდენობით შეიძინა ბნელი ცოდნა. თავისი ბატონის მიმართ გამოჩენილი თავდადების გამო, ის ბარად-დურის (საურონის ციხე-სიმაგრე) ლეიტენანტი გახდა.
გვიანი მესამე ხანა
„საურონის პირი“ წიგნ „ბეჭდების მბრძანებელი: მეფის დაბრუნება“-ში შავ კარიბჭესთან გამართულ ბრძოლაში გამოჩნდა. იგი საურონის მიერ ელჩად იყო გამოგზავნილი რათა, ადამანები დაერწმუნებინა რომ, მორდორის სამეფოს დანებებოდნენ. თუმცა ადამიანებმა, ამ შემთხვევაში განდალფმა უარყო მისი ეს წინადადება და ომი წამოიწყო. "საურონის პირი სავარაუდოდ ამ ბრძოლაში დაიღუპა, ერთი ვერსიით კი გაიქცა.
იგი ასევე გამოჩნდა ბეჭდების მბრძანებლის ფილმის დასასრულშიც, თუმცა შემდგომ მისი კადრი ამოჭრეს.
წიგნი
წიგნ „მეფის დაბრუნებაში“ მის გამოჩენასთან დაკავშირებით ესაა ნათქვამი:
„მაღალი და ბოროტი ფორმა, შავ ცხენზე ამხედრებული… მხედარი სულ შავად იყო შემოსლი და შავი იყო მისი მაღალი თავსახური; მაგრამ ის არ იყო ბეჭდის აჩრდილი, არამედ ცოცხალი ადამიანი… მისი სახელი ზღაპრებში არ წერია, რადგან მას თავადაც დავიწყნოდა იგი“.
ნეგ-ჰამადანი
ნეგ-ჰამადანი (نجع حمادي) — ქალაქი ეგვიპტეში. მდებარეობს კენის მუჰაფაზაში, მდინარე ნილოსის ნაპირზე. 2006 წლის მონაცემებით ნეგ-ჰამადანის მოსახლეობა 39 737 ადამიანს შეადგენდა. ნეგ-ჰამადანი 80 კილომეტრითაა დაცილებული ლუქსორს. ქალაქი ცნობილია სახელგანთქმული ბიბლიოთეკით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეგვიპტის ქალაქები კატეგორია:კენის მუჰაფაზა
სორგო
სორგო (Sorghum) — ერთ- და მრავალწლოვანი მცენარის გვარი მარცვლოვანთა ოჯახისა. აერთიანებს 50-მდე სახეობას.
კულტურაში ჩვეულებრივად სორგო, შაქროვანი სორგო, ცოცხის სორგო, სამარცვლე სორგო ჯუგარა და სხვა. სორგოს მარცვისაგან ამზადებენ ფქვილს, ბურღულს, სპირტს, სახამებელს და სხვა. შაქროვანი სორგოს ღეროსაგან — ბადაგს. ნამჯას იყენებენ ქაღალდის, მუყაოს და სხვა წარმოებაში, მარცვალი და მწვანე მასა ცხოველთა კარგი საკვებია.
სორგოს სამშობლოა ეკვატორული აფრიკა. მსოფლიოში ამჟამად ყველაზე მეტად თესავენ ინდოეთში. მოჰყავთ აზიაში (ყოფილ საბჭოთა კავშირიში შუა აზიაში, ყაზახეთში, ვოლგისპირეთში, სამხრეთ უკრაინაში, მოლდოვეთში.
საქართველოში უფრო მშრალ, ურწყავ მიწებზე მოდის, როგორც გვალგამძლე მცენარე.
ლიტერატურა
კატეგორია:მარცვლოვანნი
ღევონდი
ღევონდი (Ղեվոնդ) — VIII საუკუნის სომეხი ისტორიკოსი, «ხალიფების ისტორიის» ავტორი, აღწერა სომხეთის პოლიტიკური ისტორია 640-დან 788-მდე. წიგნის ბოლო თავი დაწერა როგორც მოწმემ იმ ამბებისა. წიგნში მოთხრობილია არაბების მართველობის დამყარების შესახებ სომხეთში, სომხების ბრძოლის შესახებ არაბების წინააღმდეგ. წიგნში მოყვანილია ცნობები 703, 748, 762 და 774–775 წწ. აჯანყებების შესახებ. წიგნი შეიცავს არაბეთის ხალიფის ომარ II-ის და ბიზანტიის იმპერატორის ლეონ III-ის მიმოწერას.
ბიოგრაფია
ღევონდის ცხოვრების შესახებ არაფერი არაა ცნობილი. წიგნი «ხალიფების ისტორია» ღევონდის მიერ დაწერილია შაპუხ ბაგრატუნის შეკვეთით. ასე რომ, დარწმუნებით შეიძლება ჩაითვალოს რომ ღევონდი ცხოვრობდა და წერდა VIII საუკუნის დასასრულს. არც ერთი სომეხი მწერალი თუ ისტორიკოსი არ გვატყობინებს რაიმე დეტალებს მისი ცხოვრებიდან. ცნობილია მხოლოდ რომ ის იყო ვარდაპეტი, ანუ ღვთისმეტყველების დოქტორი, ბერი მეცნიერი. ასოღიკი და კირაკოსი მას მღვდელს უწედებენ.
ნაშრომები
«ხალიფების ისტორიის» ტექსტი დიდი ხნის განმავლობაში ითვლებოდა დაკარგულად და მხოლოდ XIX საუკუნის 40-იან წლებში იქნა აღმოჩენილი. ამასთან ბევრი სომეხი მწერალი იხსენიებს ღევონდს როგორც ამ "ისტორიის" ავტორს და განსაზღვრავენ ეპოქას, რომელშიც ის ცხოვრობდა. იოანე კათალიკოსმა, რომელიც წერდა IX საუკუნის ბოლოს და Х საუკუნის დასაწყისში, ბევრი რამ ისესხა მისგან პირველი ხალიფების შესახებ; სტეფან ასოღიკი (Х ს. ბოლო) მას აყენებს დროის მიხედვით სებეოსსა და (VII ს.) და შაპუხ ბაგრატუნს (IX ს.) შორის.
კირაკოს განძაკეცი (XIII ს.) ასევე მოიხსენიებს მას, და ამბობს: ღევონდი წერს რომ,
ღევონდი თავის ისტორიას იწყებს მუჰამადის სიკვდილით, ე. ი. 632 წ. და მიდის თავისი თხრობით სტეფანოზ I კათოლიკოსად კურთხევამდე, ე.ი. 788 წ-მდე. აქედან გამომდინარე პერიოდი რომელსაც ის აღწერს მოიცავს 156 წელს, ან მიახლოებით პერიოდს. თავიდან ის მოგვითხრობს არაბების პირველ შემოსევებს სპარსეთში და სომხეთში; შემდეგ ის საუბრობს სომხებისა და სხვა კავკასიელი ერების არაბების მიერ დამორჩილებაზე. ომების შესახებ არაბებსა და სომხებს, ბერძნებს და ხაზარებს შორის. "ისტორიის" ეს ნაწილი იწვევს დიდ ინტერესს რადგან აქ მოთხრობილია ისეთი ისტორიული წვრილმანები ვრცლად არაბებისა და ხაზარების შესახებ, რაც აქამდე საერთოდ არ იყო ცნობილი.
წიგნის საკმაოდ მნიშვნელოვან ნაწილს შეადგენს პასუხი ლეონ III ისავრიელისა ხალიფ ომარ II-ის წერილზე, რომელიც იმედოვნებდა იმპერატორის ისლამის მიღებაზე. ომარის წერილი ჩვენამდე მთლიანობაში არაა მოღწეული, თუმცა იმპერატორის პასუხი მთლიანადაა მოღწეული და წარმოადგენს მეტად საინტერესო ნიმუშს რელიგიურ-პოლემიკური შინაარსის წერილებისა.
თხზულებები
კატეგორია:სომეხი ისტორიკოსები
ამოსოვი (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი ამოსოვი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
ექო (ფილმი)
ექო — რეჟისორ ზაზა ხალვაშის 1985 წლის ქართული ფილმი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები კატეგორია:1985 წლის ქართული ფილმები კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
შალონ-სიურ-სონი
შალონ-სიურ-სონი ― ქალაქი საფრანგეთში. მდებარეობს აღმოსავლეთს აფრანგეთში, მდინარე სონას ნაპირსა და ცენტრალურ არხზე, სონა და ლუარას დეპარტამენტში. არის სამდინარო ნავსადგური, საავტომობილო გზების კვანძი. ქალაქში გარდაიცვალა პიერ აბელარი. დამეგობრებულია იტალიის ქალაქ ნოვარასთან.
სქოლიო
კატეგორია:საფრანგეთის ქალაქები
Round and Around
„Round and Around“ — მეშვიდე კომპოზიცია ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ პინკ ფლოიდის ალბომიდან A Momentary Lapse of Reason. ეს ინსტრუმენტული კომპოზიცია არის ერთ-ერთი ყველაზე მოკლე ჯგუფის შემოქმედებაში. ნომერში დომინირებს სინთეზატორის აკორდები.
ალბომის 2011 წლის რემასტერზე იგი მითითებულია ცალკე კომპოზიციად, ისევე, როგორც 1988 წლის საკონცერტო ალბომზე Delicate Sound of Thunder.
სქოლიო
კატეგორია:პინკ ფლოიდის სიმღერები კატეგორია:1987 წლის სიმღერები კატეგორია:სიმღერები დეივიდ გილმორის ავტორობით
Polyrhachis pyrrhus
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
დედამიწის ატმოსფერო
thumb|150 px|დედამიწის სფეროების რუკა დედამიწის ატმოსფერო (ბერძ. „ἀτμός–ატმოს“- ორთქლი, ჰაერი, „σφαῖρα–სფერა“-სფერო) — დედამიწის ჰაერის გარსი. შედგება აზოტის (78 %), ჟანგბადის (21 %), ნახშირორჟანგის (0,03 %), ინერტული აირების, წყლის ორთქლის, მტვრისა და მიკროორგანიზმებისაგან. ატმოსფეროს სისქე 3000 კილომეტრია. აქ გამოიყოფა 5 ფენა: ტროპოსფერო – 7-18 კმ; სტრატოსფერო – 50 კმ-მდე; მეზოსფერო – 85 კმ-მდე; თერმოსფერო – 300 კმ; 600-1000კმ-ის ზემოთ კი ეგზოსფეროა. 50 კმ სიმაღლეზე, ოზონის კონცენტრაცია შეინიშნება (ოზონსფერო). thumb|290px|მარცხნივ|ატმოსფეროს შემადგენელი აირები კოსმოსიდან შეხედვისას დედამიწას ცისფერ შეფერილობას აძლევენ ატმოსფერო დედამიწაზე სიცოცხლის არსებობის უმთავრესი პირობაა. მისი ქვედა საზღვარი დედამიწის ზედაპირია, ხოლო ზედა პირობითად 2000-3000 კილომეტრამდე ვრცელდება. ასეთ სიმაღლეზე ჰაერი ძალზე გაიშვიათებულია. ატმოსფეროს ჰაერი ძირითადად ორი აირისგან - აზოტისა (78%) და ჟანგბადისაგან (21%)შედგება. გარდა ამისა,ჰაერში გაბნეულია ნახშიროჟანგი (1%-ზე ნაკლები,არგონი და სხვა). როგორც ცნობილია, ჟანგბადის გარეშე სუნთქვა, წვა, ლპობა; ნახშიროჟანგის გარეშე კი - ორგანულ ნივთიერებათა წარმოქმნა. ატმოსფერო შეიცავს აგრეთვე წყლის ორთქლს, მტვერს, ყინულის კრისტლებს.
სიმაღლეზე ტემპერატურის ცვალებადობის, სიმკვრივისა და სხვა თვისებების მიხედვით დედამიწის ჰაერის გარსი რამდენიმე ნაწილად იყოფა. ატმოსფეროს ქვედა ნაწილის - ტროფოსფეროს სიმაღლე, საშუალოდ,10-12 კილომეტრია. ატმოსფეროში არსებული აირების 80% ტროფოსფეროზე მოდის. ამიტომ ის ყველაზე მკვირი ფენაა. სწორედ აქაა მოყრილია ატმოსფეროს მთელი წყლის ორთქლი, აქ წარმოიქმნება ღრუბლები, მოდის წვიმა და თოვლი,ადდგილი აქვს ჭექა-ქუხილს,ყალიბდება ამინდი და სხვა. სიმაღლის მატებასთან ერთად ტროპოსფეროში ჰაერის ტემპერატურა კლებულობს.
ტროპოსფეროს ზევით სტრატოსფეროა (ლათინურად „სტრატუმ“ - ფენა), რომლითაც დაახლოებით 40-50 კილომეტრის სიმაღლემდე ვრცელდება. მასში თავმოყრილია ატმოსფერული აირების მხოლოდ 20%. განსაკუთრებით აღსანიშნავია ოზონის შრე (20-25 კილომეტრზე), რომელიც შთანთქავს სიცოცხლისათის ძალზე საშიშ ულტრაიისფერ სხივებს. ბოლო დროს შეინიშნება ოზონის შრის რღვევა, რაც დიდ საშიშროებას უქმნის ცოცხალ ორგანიზმებს. მათი წარმოქმნა ძირითადად დაკავშირებულია ატმოსფეროს ძლიერ გაჭუჭყიანებასთან. კიდევ უფრო ზევით გრძელდება  მეზოსფერო.
ატმოსფერული წნევა
ატმოსფერული წნევა - ეს არის ჰიდროსტატიკური ნწევა, რომელიც აწვება ყველა მის ქვეშ მყოფ სხეულს. ატმოსფერული წნევა იქმნება დედამიწის მიერ ჰაერის გრავიტაციული მიზიდულობით. მიზიდულობის საზომი ერთეული განისაზღვრება 101325 პა(პასკალი) ან ვერცხლისწყლის მილის 760 ერთეულით. ატმოსფეროს წნევა სიმაღლის მატებასთან ერთად მცირდება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დედამიწის ატმოსფერო
ადოლფო როდრიგეს საა
ადოლფო როდრიგეს საა (Adolfo Rodríguez Saá Páez Montero; დ. 25 ივლისი, 1947, სან-ლუისი, არგენტინა) – არგენტინელი პერონისტი პოლიტიკოსი. სან-ლუისის პროვინციის გუბერნატორი 1983–2001 წლებში. არგენტინის პრეზიდენტი 2001 წლის 23 დეკემბრიდან 30 დეკემბრამდე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არგენტინის პრეზიდენტები კატეგორია:არგენტინელი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 25 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1947
ხახამა
ხახამა (ლათ. Rubus saxatilis) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ვარდისებრთა ოჯახისა. ივითარებს ერთწლოვან მხოხავ ვეგეტატიურ ყლორტებს და 10-30 სმ სიმაღლის საყვავილე ღეროებს; ღეროები და ფოთლის ყუნწები მოფენილია მრავალი წვრილი ნემსისებრი ეკლით და ჯაგრით; ნაყოფი კაშკაშა წითელია, იჭმება.
ხახამა იზრდება ევრაზიის ტყის ზონაში; საქართველოში — მთის შუა სარტყლის ტყეებში, სუბალპურ არყნარებსა და ფიჭვნარებში, ალპურ მდელოებზე. თაფლოვანი მცენარეა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ვარდისებრნი
ფასცები
ფასცები (fasces „კონა“) — უმაღლესი მაგისტრატუსების ძალაუფლების სიმბოლო ძველ რომში. შედგებოდა წითელი ფერის ლენტით შეკრული წკეპლების ცილინდრული კონისა და შიგ მოთავსებული ნაჯახისგან.
ანტიკური მნიშვნელობა
ძველ რომში ფასცები წარმოადგენდა უმაღლესი მაგისტრატუსების ძალაუფლების სიმბოლოს. ფასცებს ატარებდნენ ლიქტორები როდესაც კონსულებს, პრეტორებს და დიქტატორებს უძღვებოდნენ, ეს იყო მათი ნების ძალის გამოყენებით აღსრულების უფლების სიმბოლო. კონსულების ლიქტორები ქალაქში ფასცებს ნაჯახების გარეშე ატარებდნენ, ვინაიდან კონსულს არ შეეძლო სასიკვდილო განაჩენის გამოტანა ხალხის თანხმობის გარეშე, ხოლო ქალაგარეთ (მაგალითად სამხედრო ბანაკში) კონსულს ეძლეოდა დამნაშავის დასჯის უფლება.
დიქტატორებს კონსულებისგან განსხვავებით ქალაქშიც შეეძლოთ ნაჯახებიანი ფასცების ტარება რაც მათ აბსოლუტურ ძალაუფლებაზე მიუთითებდა.
ტრიუმფის ცერემონიის დროს გამორჩეული დაჭრილი ჯარისკაცები ფასცებს თავდაცვის მიზნით ატარებდნენ.
წკეპლების შეკვრა არის „ძალა ერთობაშია“ სიმბოლო, ერთი წკეპლა ადვილად ტყდება ხოლო შეკვრა არა, ამრიგად რომის ძალის სიმბოლო გახდა ფასცები.
თანამედროვე სიმბოლიკა
რომის იმპერიის დაცემის შემდეგ ფასცების სიმბოლიკა შემდეგი სახით იყო გამოყენებული:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი რომი კატეგორია:სიმბოლოები
მეტროპოლიტენის ხელოვნების მუზეუმი (ნიუ-იორკი)
thumb|right|250px|მუზეუმის მთავარი ჰოლი მეტროპოლიტენის ხელოვნების მუზეუმი (Metropolitan Museum of Art) — მსოფლიოს უდიდესი და ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ხელოვნების მუზეუმთაგანია, მდებარეობს მანჰეტენზე ცენტრალური პარკის დასავლეთ კუთხეში, ნიუ-იორკი, აშშ. მას ასევე ეკუთვნის შენობათა კომპლექსი “კლასტერები” ფორტ ტრიონის პარკში ჰუძონის პირას მანჰეტენის კუნძულის ჩრდილოეთ ბოლოში და მასში შუასაუკუნეების ხელოვნებაა განთავსებული.
მუზეუმი გაიხნა 1872 წლის 20 თებერვალს. მისი დამფუძნებელი სუპერინტენდანტი იყო გამომცემელი ჯორჯ პალმერ პატნემი. მუზეუმის ამჟამინდელი (2005) დირექტორია ფილიპ დე მონტებელო.
მუზეუმის მასიური კოლექცია მოიცავს კლასიკურ ანტიკურ ნივთებს ბერძნულ და კვიპროსის გალერეებში და ასევე თითქმის ყველა ევროპელ ხელოვანსა და ამერიკული ხელოვნების ვრცელ კოლექციას. მუზეუმი ფლობს ასევე ეგვიპტური (დენდურის ტაძრის ჩათვლით), აფრიკული, აზიური, ოკეანიის, ახლო აღმოსავლეთის, ბიზანტიისა და ისლამური ხელოვნების ნიმუშებს. აქვე არის ცნობილი ისტორიული ინტერიერების რეპროდუქციები, ერთ-ერთი მათგანი ეკუთვნის განთქმულ ამერიკელ არქიტექტს ფრანკ ლლოიდ ვრაიტს. იარაღისა და საჭურჭლეველის განყოფილებაში თავმოყრილია ანტიკური იარაღის ნიმუშები მთელი მსოფლიოდან, განსაკუთრებით კი ევროპიდან, იაპონიიდან, ახლო-აღმოსავლეთიდან და ამერიკიდან.
1969 წელს ბანკირი რობერტ ლემანის გარდაცვალების შემდეგ მისი ანდერძით მუზეუმმა მიიღო დაახლოებით 3.000 ხელოვნების მინუში, რომელიც გამოფენილია “რობერტ ლემანის ფრთაში” და ითვლება ყველაზე ექსტრაორდინალურ კერძო კოლექციად, რომელიც კი ოდესმე შეუგროვებიათ აშშ-ში. პრინსტონის უნივერსიტეტის გამოცემამ შეაგროვა ამ მასიური კოლექციის დოკუმენტაცია და გამოუშვა მრავალტომიან წიგნად “რობერტ ლემანის კოლექციის კატალოგები”.
მეტის ერთ-ერთი უახლესი და ყველაზე ძვირი შენაძენია დუჩის “მადონა ყრმით”, რომელიც მას $45 მილიონი დაუჯდა. ფერწერული ტილო ზომით მხოლოდ 8x11 დიუმია.
სოლომონ გუგენჰაიმისა და უიტნის ამერიკული ხელოვნების მუზეუმებიც მეტის შენობის ახლომახლო მდებარეობს ე. წ. მუზეუმის მილზე (Museum Mile).
სქოლიო
კატეგორია:ნიუ-იორკის მუზეუმები კატეგორია:მანჰეტენი
ფლორენციის საკათედრო ტაძარი
ფლორენციის საკათედრო ტაძარი (Duomo di Firenze) — საკათედრო ტაძარი იტალიის ქალაქ ფლორენციაში. ტაძრის მშენებლობა დაიწყო 1296 წელს გოტიკურ სტილში არნოლფო დი კამბიოს დიზაინით და სტრუქტურულად დასრულდა 1436 წლისთვის, ფილიპო ბრუნელესკის მიერ შემუშავებული გუმბათით.ბაზილიკის გარე მხარე მოპირკეთებულია პოლიქრომული მარმარილოს პანელებით მწვანე და ვარდისფერ ფერებში, შემოსაზღვრულია თეთრი მარმარილოთი და აქვს ემილიო დე ფაბრისის მე-19 საუკუნის გოტიკური აღორძინების დახვეწილი ფასადი.
საკათედრო კომპლექსი, პიაცა დელ დუომო, მოიცავს ბაპტისტერიას და ჯოტოს კამპანილეს. ეს სამი შენობა არის იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. ბაზილიკა იტალიის ერთ-ერთი უდიდესი ეკლესიაა და მისი გუმბათი არის ყველაზე დიდი აგურის გუმბათი, რომელიც ოდესმე აშენებულა.
საკათედრო ტაძარი არის ფლორენციის არქიეპისკოპოსის დედა ეკლესია, რომლის მთავარეპისკოპოსი არის ჯუზეპე ბეტორი.
ჰიპნოზი
მინი|220პქ|[[რიხარდ ბერგი – ჰიპნოზის სეანსი]] მინი|220პქ|thumbtime=7|Photographic Studies in Hypnosis, Abnormal Psychology (1938) ჰიპნოზი (ძვ.-ბერძნ. ὕπνος - ძილი) — ცნობიერების შეცვლილი მდგომარეობა, რომელიც ხასიათდება ღრმა მოდუნებით, შთაგონებისადმი მიმღებლობით, აღქმის, მეხსიერების, მოტივაციის და თვითკონტროლის ცვლილებებით. ჰიპნოზში მყოფი ადამიანი გარეგნულად ძილის მაგვარ მდგომარეობაში იმყოფება, თუმცა ძილი მასში საერთოდ არ მონაწილეობს. ჰიპნოტურ მდგომარეობაში მყოფი ადამიანები მომატებული შთაგონებადობით ხასიათდებიან ჰიპნოტიზიორის შთაგონების მიმართ. ისინი გრძნობენ, რომ მათი ქცევა ყოველგვარი ცნობიერი განზრახვისა და ძალისხმევის გარეშე ხორციელდება.
ფლორენციის საკათედრო ტაძარი
ისტორია
მინი| ფლორენციის დუომო. ხედი პიაცალე მიქელანჯელო-დან სანტა მარია დელ ფიორე აშენდა წმინდა რეპარატასადმი მიძღვნილ ფლორენციის მეორე ტაძრის ადგილზე; უძველესი ნაგებობა, რომელიც დაარსდა მე-5 საუკუნის დასაწყისში,მრავალჯერ შეკეთდა, მაგრამ ასაკთან ერთად იშლებოდა. ამასთან იგი უკვე მცირე იყო ფლორენციისთვის, სადაც მოსახლეობამ სწრაფად დაიწყო ზრდა.და რაც მთავარია ახალ ტაძარს ზომითა და შემკულობით უნდა დაეჩრდილა ტოსკანის სხვა ქალაქების -  სიენასა და პიზის ტაძრები.
ჰიპნოზი
ჰიპნოზის მოქმედების ფსიქოლოგიურ თავისებურებათა შესახებ მკვლევართა შორის თანხმობა არ არსებობს. ადრეული თეორიის თანახმად, ჰიპნოზში მყოფი პირები ტრანსის მაგვარ მდგომარეობაში იმყოფებიან, რომელიც დიდად განსხვავდება ფხიზელი ცნობიერების მდგომარეობისგან. მეორე თეორიის თანახმად კი ჰიპნოზი მხოლოდ მომატებულ მოტივაციას წარმოადგენს. სხვა თეორიების მიხედვით, ჰიპნოზი როლური თამაშის ერთ-ერთი ნაირსახეობა - პლაცებო რეაქციის სახეობაა და მიმართულია ჰიპნოტიზიორის მოწონების დასამსახურებლად.
ფლორენციის საკათედრო ტაძარი
ისტორია
ქალაქის საბჭომ დაამტკიცა არნოლფო დი კამბიოს დიზაინი ახალი ეკლესიისთვის 1294 წელს. 1296 წლის 9 სექტემბერს საზეიმო ცერემონიაზე, რომელსაც ბევრი ღვთისმსახური, მოხელე და უამრავი ფლოენციელი ესწრებოდა, საძირკველში პირველი ქვა ჩადო კარდინალმა პიეტრო ვალერიანო დურაგუერამ, პაპ ბონიფაციუს VIII- პირველის ლეგატმა.
ჰიპნოზი
ჰიპნოტური სტიმულაცია
ჰიპნოტური სტიმულაცია ჰიპნოზის მოსამზადებელი ეტაპია. ეს არის მოსამზადებელ აქტივობათა ერთობლიობა, რომელსაც მინიმუმამდე დაჰყავს გარე გამღიზიანებლები და მონაწილეებს მხოლოდ შეთავაზებულ სტიმულებზე ამახვილებინებს ყურადღებას და შთააგონებს, რომ ისინი ცნობიერების განსაკუთრებულ მდგომარეობაში გადასასვლელად ემზადებიან.
ფლორენციის საკათედრო ტაძარი
ისტორია
მშენებლობა კედლების ამოყვანით დაიწყო.თავდაპირველად აშენდა სამხრეთი კედელი.ხუროთმოძღვრის მიერ დაპროექტებული სამი ფართო ნავი რვაკუთხა ფორმის გუმბათით სრულდებოდა.
ჰიპნოზი
ჰიპნობილურობა
ჰიპნობილურობა იმის მაჩვენებელია, თუ რა ხარისხით ექვემდებარება მოცემული ინდივიდი სტანდარტულ ჰიპნოტურ შთაგონებას. ინდივიდები შთაგონებადობის ფართო დიაპაზონით ხასიათდებიან, მისი სრული არქონიდან ტოტალურ შთაგონებამდე.
ფლორენციის საკათედრო ტაძარი
ისტორია
მას შემდეგ, რაც არნოლფო გარდაიცვალა 1302 წელს, ტაძარზე მუშაობა შენელდა თითქმის 50 წლის განმავლობაში. როდესაც 1330 წელს სანტა რეპარატაში წმინდა ზენობიუსის ნაწილები აღმოაჩინეს, პროექტმა ახალი იმპულსი შეიძინა. 1331 წელს ტაძრის მშენებლობაზე მზრუნველობა არტე დელა ლანამ, მატყლის ვაჭრების გილდიამ, აიღო.1334 წელს ჯოტო დაინიშნა სამუშაოების ზედამხედველად. ანდრეა პისანოს დახმარებით, ჯოტომ განაგრძო დი კამბიოს დიზაინი. მისი მთავარი მიღწევა იყო სამრეკლოს აშენება. როდესაც ჯოტო გარდაიცვალა 1337 წლის 8 იანვარს, ანდრეა პისანომ განაგრძო შენება მანამ, სანამ მუშაობა არ შეწყდა შავი ჭირის გამო 1348 წელს. მინი| ფლორენციის დუომო, თითქოს დასრულებული, ანდრეა დი ბონაიუტოს ფრესკაზე, რომელიც მოხატული იყო 1360-იან წლებში, გუმბათის დაწყებამდე. სამუშაოები განახლდა 1349 წელს. ფრანჩესკო ტალენტიმ დაასრულა ჯოტოს კამპანილა და გაზარდა მშენებარე აფსიდისა და ტრანსეპტის ფართობები.1359 წელს ფრანჩესკო ტალენტი ჯოვანი დი ლაპო გინიმ შეცვალა, რომელმაც მთავარი ნავი თაღებით ოთხ კვადრატულ ნაწილად დაყო. მის შემდეგ, 1369 წლიდან, მშენებლობას განაგრძობდნენ ცნობილი არქიტექტორები ალბერტო არნოლდი, ჯოვანი დ'ამბოჯო,ნერი დი ფიორავანტი, ანდრეა ორკანია. 1380 წელს დსრულდა ნავი, ხოლო 1414 წლისთვის მხოლოდ გუმბათის აგება იყო დარჩენილი.
ჰიპნოზი
ჰიპნობილურობა
ჰიპნობილურობა შედარებით სტაბილური მახასიათებელია. როგორც კვლევები ცხადყოფს, მოზრდილებში ეს მაჩვენებელი ფაქტობრივად უცვლელი რჩება. ბავშვები უფრო მაღალი შთაგონებადობით გამოირჩევიან. ეს მონაცემი თავის მაქსიმუმს მოზარდობის ასაკში აღწევს, შემდეგ კი თანდათან კლებულობს.
ჰიპნოტური ანალგეზია
მეცნიერები თანხმდებიან იმაზე, რომ ჰიპნოზს ტკივილის შემცირების უნარი აქვს, რასაც ჰიპნოტური ანალგეზია ეწოდება. ვინაიდან ჩვენი გონება წინასწარი განჭვრეტითა და შიშით აძლიერებს ტკივილის სტიმულებს, ჰიპნოზის საშუალებით სწორედ ამ ფსიქოლოგიური ეფექტის შემცირებაა შესაძლებელი. ტკივილის კონტროლი მიიღწევა სხვადასხვა ჰიპნოტური შთაგონებით: სხეულის ნაწილის არაორგანულად ან მთლიანი სხეულისგან განცალკევებულად წარმდგენა, გონების განთავისუფლება სხეულისგან, დროის სხვადასხვანაირად დამახინჯება. ჰიპნოზი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი ისეთ პაციენტებთანაა, რომელთა შემთხვევაშიც სრული ანესტეზიის მიღწევა შეუძლებელია (მაგ.: ორსული ქალების შემთხვევაში).
ფლორენციის საკათედრო ტაძარი
ისტორია
გუმბათზე მუშაობა 1420 წელს დაიწყო და 1436 წელს დასრულდა. ტაძარი აკურთხა პაპმა ევგენი IV-მ 1436 წლის 25 მარტს. ეს იყო ისტორიაში პირველი „რვაკუთხა“ გუმბათი, რომელიც აშენდა დროებითი ხის საყრდენი ჩარჩოს გარეშე. ეს იყო რენესანსის ერთ-ერთი ყველაზე შთამბეჭდავი პროექტი.
ჰიპნოზი
ჰიპნოტური ანალგეზია
აუტოჰიპნოზი (თვითჰიპნოზი) ტკივილის კონტროლისადმი საუკეთესო მიდგომაა, რადგან პაციენტს ტკივილის გაჩენისთანავე შეუძლია მისი გამოყენება.
ფლორენციის საკათედრო ტაძარი
ისტორია
მე-14 საუკუნეში დაწყებული ტაძრის ფასადი 1887 წელს დასრულდა. ფასადისთვის გამოყენებულია სხვადასხვა ფერის მარმარილოს ფილები - მომწვანო, ვარდისფერი, თეთრი. ამ საქმეში დიდი ხარჯო გასწია თავადმა სად დონატომ, იგივე პაველ დემიდოვმა, მას ფლორენციაში ძეგლიც დაუდგეს, დემიდოვების გგერბი კი ფასადის ცენტრალური პორტალის მარჯვენა მხარესაა.
სქოლიო
კატეგორია:ფლორენციის ღირსშესანიშნაობები კატეგორია:Pages with unreviewed translations
ჰიპნოზი
ლიტერატურა
კატეგორია:ფსიქოლოგია
თეგეტა ჰოლდინგი
თეგეტა ჰოლდინგი (Tegeta Holding) — „თეგეტა ჰოლდინგი“ უმსხვილესი საავტომობილო კომპანიაა კავკასიასა და ცენტრალურ აზიაში, რომელიც მომხმარებელს საავტომობილო ეკოსისტემის სრულ სპექტრს სთავაზობს. ჰოლდინგი 30-ზე მეტ შვილობილ კომპანიას აერთიანებს, სადაც 2500-მდე თანამშრომელია დასაქმებული. კომპანია რეგიონში ერთ-ერთ ყველაზე მსხვილ დამსაქმებლად ითვლება. კომპანიას ჰყავს:
კომპანიას საკუთარი წარმომადგენლობა აქვს აზერბაიჯანში, უზბეკეთში, სომხეთში, უკრაინასა და ემირატებში. მისი მომსახურებით სარგებლობა კი საქართველოს ყველა რეგიონშია შესაძლებელი. ფილიალები განთავსებულია თბილისში, თელავში, ქუთაისში, გორში, ბათუმში, ფოთში, რუხში, ახალციხეში, ახალქალაქსა და მარნეულში. ჰოლდინგი 300-ზე მეტი მსოფლიო ბრენდის პარტნიორია. საქართველოში წარმოადგენს ისეთ კომპანიებს, როგორებიცაა: Bridgestone, Michelin, Pirelli, Continental, Varta, Exide, FIamm, Optima, Shell, Motul, Mobil, Fuchs, Hengst, ZF, Sachs, Lemforder, Bosch, Ate, Ferodo, TRW, Bosch, Toptul და ა.შ.
1995 წელს კომპანია დაფუძნდა, როგორც შპს „ავტოექსპორტი“. 2001 წელს სახელი შეეცვალა და ეწოდა „თეგეტა მოტორსი“. „თეგეტა" 2012 წლიდან Groupauto International-ის ოფიციალური წევრია. 2022 წელს კომპანია Groupauto International-ის გლობალური ჯილდოს მფლობელი გახდა. ჯილდო „თეგეტას" სატვირთო მიმართულების ცენტრალურ ფილიალს გადაეცა. 2019 წელს კომპანიამ ევროკავშირისა და მსოფლიო ბანკის საუკეთესო წლიური ანგარიშისა და გამჭვირვალობის ჯილდო მოიპოვა.
ბიზნესპროცესების ავტომატიზაციისა და ეფექტიანი მუშაობის მიზნით კომპანიაში 2009 წლიდან დანერგილია გერმანული პროგრამა SAP. კომპანიამ წარმატებით გაიარა ინსპექტირების საკონტროლო აუდიტი, დანერგა შრომის უსაფრთხოებისა და ჯანმრთელობის მართვის ISO 18001:2007 და გარემოს დაცვის მენეჯმენტის ISO 14001:2015 სტანდარტები.
2017 წლიდან, თბილისის მერიის მიერ გამოცხადებულ ტენდერში გამარჯვების შემდეგ, „თეგეტა" საქართველოს დედაქალაქს MAN-ისა და BMC-ის მარკის (226 ერთეული) ავტობუსებით უზრუნველყოფს. 2017-ში თბილისს 233, ხოლო 2019-ში კიდევ 90 ერთეული დიზელის ძრავაზე მომუშავე Euro 6 ემისიის სტანდარტის ახალი MAN Lion's City A47 ავტობუსი შეემატა.
2022 წელს „თეგეტამ" საერთაშორისო ტენდერში გაიმარჯვა, რომლის თანახმად სომხეთის დედაქალაქის მუნიციპალური ტრანსპორტით მომარაგების ვალდებულება აიღო. პროექტი, რომლის ჯამური ოდენობა 25 000 000 მილიონ ევროს შეადგენს, ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკის (EBRD) ხელშეწყობით ხორციელდება და ერევანში სატრანსპორტო სისტემის ფუნდამენტურ ცვლილებებს მოემსახურება.
ასევე, 2022 წელს „თეგეტა ჰოლდინგმა", თიბისი კაპიტალის მხარდაჭერით კაპიტალის ბაზარზე 150 მილიონი ლარის ღირებულების ემისია განახორციელა. ეს საქართველოს ისტორიაში ლარში დენომინირებული კორპორაციული ობლიგაციების ყველაზე დიდი ემისიაა, ადგილობრივი ფასიანი ქაღალდების ბაზარზე კი - სიდიდით მეორე. თეგეტა ჰოლდინგის მიერ განთავსებული ობლიგაციების ინვესტორები ძირითადად ქართული ბანკები და სადაზღვევო კომპანიები არიან.
გარემოზე ზრუნვის მიზნით „თეგეტა" შიდა გადაადგილებისა და გადაზიდვისთვის ეკო სატვირთო ავტომობილებს იყენებს. სამომავლოდ შიდა ოპერაციებისა და გადაზიდვისთვის განკუთვნილი ავტოპარკი სრულად ელექტროავტომობილებით ჩანაცვლდება.
კორპორაციული სოციალური პასუხისმგებლობა
2021 წელს „თეგეტა ჰოლდინგმა" წამოიწყო კამპანია - „ზრუნვა ცვლის სამყაროს". კამპანიის ფარგლებში შეიქმნა დონაციის პლატფორმა Tegeta.care, რომელიც იმ ორგანიზაციებსა თუ პროექტებს აერთიანებს, რომლებიც მწვავე პრობლემების მოგვარებაზე ზრუნავენ. პლატფორმის მეშვეობით ნებისმიერ მსურველს აქვს საშუალება, თავადაც შეიტანოს წვლილი სხვაზე ზრუნვაში და მარტივი პროცედურით ჩარიცხოს თანხა არჩეული ორგანიზაციის ანგარიშზე.
თეგეტა ჰოლდინგი აქტიურად არის ჩართული სხვადასხვა პროექტში, რომელიც ხელს უწყობს გენდერულ თანასწორობას, განათლების წახალისებას,  გარემოს დაცვას, ოთხფეხა მეგობრებისთვის უკეთესი გარემოს შექმნას, საგზაო მოძრაობის კულტურის ხელშეწყობასა  და თანამშრომელთა კეთილდღეობას.
შვილობილი კომპანიები
„თეგეტა ჰოლდინგში" ერთიანდება შემდეგი შვილობილი კომპანიები: Tegeta Premium Vehicles (Porsche-სა და Mazda-ს ოფიციალური დილერი საქართველოში), Toyota Center Tegeta (Toyota-ს ოფიციალური დილერი საქართველოში), Volvo Car Sakartvelo (Volvo-ს ოფიციალური დილერი საქართველოში), Tegeta Truck & Bus (MAN-ის ოფიციალური წარმომადგენელი საქართველოში), Tegeta Construction Equipment (JCB-ის ოფიციალური წარმომადგენელი საქართველოში), Tegeta Academy, Tegeta Car Rent, Tegeta Rentals, Tegeta Travel, Tegeta Distribution, Tegeta Industry და სხვა.
ტრიბუნა.ge
ტრიბუნა.ge — დამოუკიდებელი საზოგადოებრივ-პოლიტიკური ინტერნეტ-გაზეთი. ფუნქციონირებდა 2011 წლის მარტიდან — 2012 წლის სექტემბრამდე. გამოცემა ხელმძღვანელობდა თავისუფალი პრესის პრინციპებით.
ჟურნალისტური სტანდარტების დაცვით მომზადებული ახალი ამბებისა და პუბლიკაციების გარდა, „ტრიბუნა.ge“ მკითხველს სთავაზობდა ბლოგებს. ინტერნეტგაზეთში ასევე იყო სპეციალური რუბრიკა — „მოსაზრება“, რომელშიც სხვადასხვა აქტუალურ თემაზე დაწერილი მოსაზრებები ქვეყნდებოდა. მოსაზრებების ბლოკში გამოქვეყნებული პუბლიკაციების ავტორები, ძირითადად, „ტრიბუნა.ge“-ის მკითხველები იყვნენ.
სქოლიო
კატეგორია:ქართული ინტერნეტ-გაზეთები
დარიღა ნაზარბაევა
დარიღა ნაზარბაევა (Дариға Назарбаева, დ. 7 მაისი, 1963) — ყაზახი პოლიტიკოსი, ყაზახეთის მმართველი პარტიის საპარლამენტო ფრაქციის ყოფილი მეთაური, პარლამენტის სენატის ექს-სპიკერი, ყოფილი ვიცე-პრემიერი, ნურსულთან ნაზარბაევის უფროსი ქალიშვილი.
ადრეული პერიოდი
დარიღა ნაზარბაევამ 1980 წელს ალმა-ათაში დაამთავრა გიმნაზია და ჩააბარა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიულ ფაკულტეტზე, სადაც სამი წლის მანძილზე სწავლობდა. 1985 წელს მან დაამთავრა ასევე ალმაათის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. მოგვიანებით კი პოლიტიკურ მეცნიერებაში მიიღო პროფესორის ხარისხი მოსკოვის სახელმწიფო საქმეთა აკადემიაში. 1994 წელს დარიღა მედია-ბიზნესში შეუდგა საქმიანობას. იგი გახდა მსხვილი საინფორმაციო სააგენტო "ხაბარ"-ის, ასევე ტელევიზიის მფლობელი. მან გაითქვა სახელი, როგორც ოპერის მომღერალმა (მეცო-სოპრანო). სხვა კონცერტებთან ერთად, აღსანიშნავია ნაზარბაევას გამოსვლები პარიზში 2007 და 2013 წლებში, ასევე მოსკოვის დიდ თეატრში 2003 და 2011 წლებში.
პოლიტიკური კარიერა
2016 წელს პრეზიდენტმა ნაზარბაევმა მრავალმნიშვნელოვნად მიანიშნა, რომ მის გარშემო ზოგი ქალი მზად არის სახელმწიფოს მეთაურის თანამდებობისთვის. გაჩნდა სპეკულაციები, რომ შესაძლოა მამა საკუთარ ქალიშვილს გზას უკვალავდა პრეზიდენტის პოსტისკენ. თუმცა, მეორე მხრივ, სასახლის კარზე არცთუ უმნიშვნელო პოზიციები ეკავა უმცროს ქალიშვილს დინარას, რომელიც დაქორწინებულია რესპუბლიკის ერთ-ერთ უმდიდრეს ადამიანად ცნობილ ნავთობისა და გაზის მაგნატ თიმურ ყულიბაევზე.
2019 წლის 19 მარტს პრეზიდენტმა მოულოდნელად გამოაცხადა გადადგომის შესახებ. მისი თანამდებობა დროებით სენატის მეთაურმა ყასიმ-ჟომართ თოყაევმა დაიკავა, რომელმაც, თავის მხრივ, საკუთარი პოსტი დარიღა ნაზარბაევას დაუთმო. იმის გათვალისწინებით, რომ ნურსულთანმა არაერთი თანამდებობა შეინარჩუნა, დარიგას დაწინაურებამ საკონსტიტუციო იერარქიის მეორე თანამდებობაზე აღძრა ხელახალი ეჭვები მის სამომავლო საპრეზიდენტო ამბიციებთან დაკავშირებით.
კორუფციული ბრალდებები
"ფორბსის" მონაცემებით, მედიის, საბანკო, ტელესაკომუნიკაციო და სამშენებლო ბიზნესის მეშვეობით ნაზარბაევას უძრავ-მოძრავი ქონების ღირებულება 2013 წელს 595 მლნ დოლარს აღწევდა, რითაც რესპუბლიკის უმდიდრეს პირთა სიაში მას მე-13 ადგილი ეკავა.
დარიღა ალიევას სახელით ნაზარბაევამ 2003 წელს ავსტრიაში საბანკო ანგარიშები გახსნა. რამდენადაც ამ გვარის ტარების უფლება იურიდიულად მას არ გააჩნდა, გაჩნდა ეჭვი ნაზარბაევას მიერ ყალბი პასპორტის გამოყენების თაობაზე. ანგარიშებზე დიდძალი თანხა განთავსდა მისი ქმრის ფულის გათეთრების სქემის მეშვეობით. მეუღლემ რახატ ალიევმა ავი სახელი გაითქვა უშიშროების კომიტეტის თავმჯდომარედ მუშაობისას ქრთამის აღების, ფულის გათეთრების, დოკუმენტების გაყალბების თუ შანტაჟის არაერთი ფაქტის გამო. როდესაც 2002 წელს რახატ ალიევი ავსტრიაში ყაზახეთის ელჩად დაინიშნა, წყვილმა ვენაში ფეშენებელური სახლი შეიძინა. ფულის გათეთრების საქმეზე ავსტრიაში მიმდინარე გამოძიების ფარგლებში გაირკვა, რომ ალიევი 28 საბანკო ანგარიშს ფლობდა, მათგან სამს - ერთობლივად მეუღლესთან. 2005 წლის მხოლოდ ერთ დღეს ერთ-ერთ საერთო ანგარიშზე 18 მლნ.ევროს გადარიცხვა განხორციელდა.
წყვილის საერთო შვილმა ნურალი ალიევმა ასტანის მერის მოადგილედ მუშაობისას აღიარა, რომ გააჩნდა 200 მლნ დოლარის ღირებულების უძრავი ქონება უცხოეთში, ხოლო ბიზნესწილებს 40 სხვადასხვა კომპანიაში ფლობდა.
2007 წელს სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობის ბრალდებით ყაზახეთის პროკურატურამ პრეზიდენტის სიძის წინააღმდეგ სისხლის სამართლის საქმეები აღძრა. რახატ ალიევმა დაკარგა თანამდებობები და იძულებული გახდა, ავტრიისთვის შეეფარებინა თავი. მის დაუსწრებლად გამოცხადდა, აგრეთვე, მეუღლესთან მისი განქორწინება. რამდენიმე წლის შემდეგ მან გამოაქვეყნა წიგნი, სადაც მკაცრად დაგმო ყოფილი სიმამრი და, ზოგადად, მის მიერ ჩამოყალიბებული პოლიტიკური სისტემა. ალიევს ავსტრიის გასამოძიებო სამსახურმა წაუყენა ბრალდება ყაზახეთში ორი ბანკირის გატაცების და მკვლელობის ორგანიზების საქმეზე, თუმცა სასამართლოს მოლოდინში მან საპატიმრო საკანში თავი ჩამოიხრჩო.
2020 წლის მარტში ბიბისი-მ გაარკვია, რომ დარიღა ნაზარბაევასთან და ნურალი ალიევთან დაკავშირებული იყო ლონდონის პრესტიჟულ უბნებში მდებარე სამი სახლი, რომლებიც ოფშორებში დარეგისტირებულ კომპანიებზე იყო გაფორმებული. მათი საერთო ღირებულება შეადგენდა 103 მლნ დოლარს.
ქონების საეჭვო წარმომავლობის მოტივით პროკურატურამ მოითხოვა მისი დაყადაღება შემდგომი კონფისკაციის მიზნით, თუმცა სასამართლომ შუამდგომლობა არ გაიზიარა.
შვილის სიკვდილი
უმცროსი შვილი აისულთანი ფეხბურთელი იყო და ინგლისური კლუბების ჩელსისა და პორტსმუთის აკადემიაში იყო მიწვეული, მოგვიანებით კი ფეხბურთის ფედერაციის ვიცე-პრეზიდენტად დაინიშნა.