cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ვაზისუბნის მთავარანგელოზის ეკლესია
ვაზისუბნის მთავარანგელოზის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაზისუბნის თავში, მამარდაშვილების ეზოში. განეკუთვნება გარდამავალ ხანას. გვიანდელ შუა საუკუნეებში ნაწილობრივ გადაუკეთებიათ. სოფლის მაცხოვრებელთა გადმოცემით მამარდაშვილების კარმიდამო ადრე თავად გულბათ ჭაჭავაძის კუთვნილება ყოფილა და ეკლესიაც ჭავჭავაძეების კარის ეკლესიად მიიჩნევენ.
ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია რიყის ქვითა და კირის ხსნარით. გამოყენებულია აგურიც. ნაგებობა ძლიერ დაზიანებულია -კედლები შემორჩენილია 2-2,5 მ სიმაღლეზე. შესასვლელი ორია, დასავლეთ კედლის შუაში და სამხრეთ კედლის დასავლეთ კიდეში. აღმოსავლეთით ნათლისებრი აფსიდია, რომელიც დარბაზისგან მოკლე მხრებითაა გამოყოფილი. აფსიდის ჩრდილოეთ გვერდში თაღოვანი ნიშაა. დასავლეთ კუთხეებში ერთსაფეხურიანი პილასტერებია.
ლიტერატურა
კატეგორია: გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
რუზოვსკის ხიდი
რუზოვსკის ხიდი (Рузо́вский мост) — საფეხმავლო და საავტომობილო ხიდი შემოვლით არხზე, სანქტ-პეტერბურგში. ერთმანეთთან აკავშირებს რიბინსკისა და რუზოვსკის ქუჩებს. ხიდის სიგრძეა 26,4 მეტრი, ხოლო სიგანე — 21,8 მეტრი.
უახლოესი მეტროს სადგურებია „პუშკინსკაია“ (872 მეტრი) და „ტექნოლოგიური ინსტიტუტი“ (870 მეტრი).
სახელწოდება
ხიდმა სახელწოდება მიიღო 1905 წლის 12 თებერვალს ახლოს მდებარე რუზოვსკის ქუჩის მიხედვით.
ისტორია
პირველი ხის ხიდი ამ ადგილზე ააგეს 1905 წელს. იგი აკავშირებდა სემიონოვსკის დასახლების საცხოვრებელ კვარტლებს შემოვლითი არხის ჩრდილოეთ სანაპიროსთან.
1941-1942 წლების ბლოკადის დროს ხიდი შეშად დაშალეს.
არსებული ხიდი ააგეს 1996 წელს და იგი იყო იმ სამშენებლო პროექტის ნაწილი, რომელიც ითვალისწინებდა ხიდისაა და სანაპიროს ნაწილის მშენებლობას. პროექტის ავტორი იყო ინჟნერი ბ. ნ. ბრუდნო. 2008 წელს მოხდა მეტლის კონსტრუქციების გაწმენდა და შეღებვა.
კონსტრუქცია
ხიდი ერთმალიანია. მისი სიგრძეა 26,4 მ, ხოლო სიგანე – 21,8 მეტრი (ტროტუარები 2,25 მ).
ხიდი გამოიყენება ავტოტრანსპორტისა და ფეხით მოსიარულეებისათვის. სავალი ნაწილიც და ტროტუარებიც ასფალტ-ბეტონითაა მოპირკეთებული. ტროტუარები სავალი ნაწილისაგან გამოყოფილია მაღალი მეტალის პარაპეტებით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის ხიდები
ბურიანა
სქოლიო
კატეგორია:კასტელიონის მუნიციპალიტეტები
ვაზისუბნის მიჯნის საყდარი
ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ლოს-კორდობასი
ლოს-კორდობასი (Los Córdobas) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, კორდობის დეპარტამენტში.
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 18.197 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 430 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კორდობის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ზურაბ მაისაშვილის ოდა
ზურაბ მაისაშვილის ოდა - კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლი, XIX საუკუნის II ნახევრის საცხოვრებელი სახლი ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ წესში.
სახლი მდებარეობს ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ წესის ტერიტორიაზე, მდინარე რიონის მარჯვენა სანაპიროზე მდებარე გაშლილ ვაკე ადგილას. ეზო კარ-მიდამო დაახლ. 3900-4000 მ2 ფართობზეა განფენილი. სახლის ჩრდილოეთით მოქცეულია ხეხილიანი ბაღი (მათ შორის ასწლოვანი მსხლის ხეებით), ხოლო სამხრეთის მხრიდან ვენახი.
ეზოში შემორჩენილია ძველი, ხის საწნახელი და XIX საუკუნის ღრმა ჭა, რომელიც მიწის სიღრმეში ამოყვანილია რიყის ყვის წყობით, ხოლო მიწის ზემოთ წარმოდგენილია კირქვის თლილი კვადრებით ნაგები ცილინდრული კონსტრუქციის სახით. ერთსართულიანი ოდა-სახლი შედგება თელის ხის ფიცრებისგან ნაგები სამი, ანფილადურად განლაგებული ოთახისგან, რომელსაც ჩრდილოეთის მხრიდან მიუყვება მაღალოსტატურად შესრულებული, თეთრად შეღებილი ხის ჭვირული აივანი, სამხრეთით- ნაწილობრივ გახსნილი, ხის სვეტებიანი აივანი, ხოლო აღმოსავლეთით შემინული შუშაბანდი. ოთახები გამართულია დაბალ, ქვითკირის საფუძველზე, რომელშიც საჰაერო ღიობებია დატანებული.
აივნები დაფუძნებულია მოგვიანო პერიოდის, ბეტონის ბლოკისებრ „ხიმინჯებზე“ (სავარაუდოდ, თავდაპირველი საყრდენები ხის ან ქვის ხიმინჯები უნდა ყოფილიყო). აღმოსავლეთის მხარეს მდებარე ოთახის სამხრეთ კედელში დატანებულია დეკორატიულად გაფორმებული ბუხარი, რომლის გათლილი კირქვის კვადრებით ამოყვანილი ფორმები სამხრეთის კედლის გარე მასებზე იკითხება. ოთახების კედლებში დატანებულია რამდენიმე, ოთახებსშორის და აივნებზე გამავალი კარები და დარაბებიანი ფანჯრები. სახლის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეში მოქცეულია მცირე ზომის „სათაფლე“ ოთახი, სადაც რამდენიმე რეგისტრად შემორჩენილია ხის თაროები. სახლს გააჩნია ოთხფერდა თუნუქის სახურავი. მიწისძვრის შედეგად სახლის სამხრეთ-დასავლეთი მონაკვეთი და შუა ოთახში მდებარე ბუხარი ძლიერ დაზიანდა. ამ ადგილების რეაბილიტაცია განხორციელდა თანამედროვე მასალების (ბლოკი, ქვიშა-ცემენტის ხსნარი) გამოყენებით. სახლის მფლობელი, გამოჩენილი რაჭველი ინჟინერი, მეწარმე და ქველმოქმედი ზურაბ მაისაშვილის შვილებსა საკმაოდ ახლო მეგობრული და ნათესაური კავშირი ჰქონდათ ქართველ კომუნისტებთან რევოლუციამდე. აბელ ენუქიძე, არკადი ელბაქიძე, კამო და სხვები ციხიდან გაქცევის პირობებში იმალებდნენ რაჭაში ზურაბ მაისაშვილი ოდა-სახლში. ეკატერინე სვანიძესთან ნათესაური კავშირის გამო ის და მისი პირველი შვილი ვასილ ჯუღაშვილი ამ სახლში ცხოვრობდნენ 1907 წლის ზაფხული.
საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს ოკუპაციის შემდეგ შემდეგ ამ სახლის მკვიდრს ყველანაირი ქონება და სიმდიდრე ჩამოართვეს, სახლის უდიდესი ნაწილიც დაშალეს, ხოლო ოჯახი გადასახლებას და დახვრეტას ძველი დამსახურებების გამო გადაურჩა.
საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს ოკუპაციის შემდეგ ამ სახლის მაშინდელმა მკვიდრმა კოტე მაისაშვილმა გადაწყვიტა მონაწილეობა მიეღო 1924 წლის აგვისტოს აჯანყებაში. იარაღი და ტყვია-წამალი, რომელიც უნდა გამოეყენებინათ ამ სახლში იმალებოდა, თუმცა განვითარებული მოვლენებიდან გამომდინარე იარაღი და ტყვი-წამალი ჩეჩმაში დაიმარხა, ხოლო კოტე მაისაშვილი დაიჭირეს. კოტე მაისაშვილს დახვრეტა ეკუთნოდა, თუმცა რაჭის მაზრის ხელმძღვანელის არკადი ელბაქიძის ძმის თანასოფლელობის და ახლო კავშირის გამო ის გადაურჩა სიკვდილს.
2019 წელს სახლს კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი მიენიჭა.
სქოლიო
კატეგორია:ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში კატეგორია:სახლები საქართველოში
ვენდა-ნოვა-დუ-იმიგრანტი
ვენდა-ნოვა-დუ-იმიგრანტი (Venda Nova do Imigrante) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ესპირიტუ-სანტუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 730 მეტრზე. მიეკუთვნება ესპირიტუ-სანტუს შტატის ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ აფონსუ-კლაუდიუს შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 20 447 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 109.98 კმ²-ზე. ფართობი 185 909 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ესპირიტუ-სანტუს შტატის მუნიციპალიტეტები
პრაჩუაპქირიქანის პროვინცია
პრაჩუაპქირიქანის პროვინცია (ประจวบคีรีขันธ์) — ტაილანდის ერთ-ერთი ცენტრალური პროვინცია (ჩანგვათი), მდებარეობს მალაკის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში, ბანგკოკიდან 240 კმ-ით (150 მილი) სამხრეთით. მეზობელი პროვინციებია: ფეტჩაბური ჩრდილოეთით და ჩუმფონი სამხრეთით. დასავლეთით ესაზღვრება მიანმარი.
პოტსდამ-მიტელმარკის რაიონი
პოტსდამ-მიტელმარკის რაიონი (Landkreis Potsdam-Mittelmark) — რაიონი გერმანიაში. რაიონის ცენტრი — ქალაქი ბად-ბელციგი. რაიონი შედის ბრანდენბურგის ფედერალურ მხარეში. იკავებს 2575,05 კვ. კმ. ფართობს. მოსახლეობა შეადგენს 205 119 ადამიანს. მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 80 ადამიანი/კვ.კმ-ზე. რაიონის ოფიციალური კოდი — 12 0 69.
პრაჩუაპქირიქანის პროვინცია
გეოგრაფია
thumb|left|200px|left|thumb|Kuha Karuhas-ს პავილიონი, Phraya Nakhon-ის გამოქვაბულში, Khao Sam Roi Yot-ის ეროვნულ პარკში
პოტსდამ-მიტელმარკის რაიონი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბრანდენბურგის რაიონები
პრაჩუაპქირიქანის პროვინცია
გეოგრაფია
პრაჩუაპქირიქანის ფართობია 6,367.62 კვადრატული კილომეტრი. მდებარეობს კრას ყელში, დამაკავშირებელია მალაკის ნახევარკუნძულის (მატერიკულ აზიას) მიწის ვიწრო ნაწილით. გეოგრაფიულად, პრაჩუაპქირიქანი არის ზომიერი ბარის ტერიტორია ზღვის სხვადასხვა დონიდან, 1,200 მ ზღვის დონიდან. მაქსიმალური სიმაღლე რეგიონში მიიღწევა ჩრდილო აღმოსავლეთით და ცენტრალურ დასავლეთით, რაც ტერიტორიის დაახლოებით 30% შეადგენს.
Khao Sam Roi Yot-ის ეროვნული პარკის შეიქმნა 1966 წელს, ტაილანდის უდიდეს მტკნარი ჭაობების დაცვის მიზნით. პარკი შეიცავს მანგროს ტყეების და ვატებს.
ადმინისტრაციული დაყოფა
left|150px|thumb|პრაჩუაპქირიქანის პროვინციის რაიონები
პრაჩუაპქირიქანის პროვინცია დაყოფილია 8 რაიონად (ამფხე), რომლებიც, თავის მხრივ, შედგება 48 ქვეზონისგან (ტამბონ) და 388 სოფლისგან (მუბანი).
გზები
პრაჩუაპქირიქანში მდებარეობს ტაილანდი ავტომაგისტრალი Route 4 (Phetkasem Road), რომელიც აკავშირებს ცენტრალური რეგიონებს სამხრეთით.
რკინიგზა
პრაჩუაპქირიქანის რკინიგზის მარშრუტი არის სამხრეთით ბანგკოკიდან. არსებობს 5 ძირითადი სადგური, ესენია: 1) ჰუაჰინი, 2) პრანბური, 3) მუანგი, 4) ბანგსაპჰანი და 5) ბანგსაპჰან-ნოი.
ავტობუსები
ბანგკოკიდან რეგულარულად დადიან ავტობუსები. ბანგკოკიდან, ავტობუსები გადიან სამხრეთის ტერმინალიდან (Sai Tai Mai).
აეროპორტი
არსებობს აეროპორტი ჰუაჰინის რაიონში, მაგრამ ის განკუთვნილია მხოლოდ კერძო ჩარტერულ რეისებისთვის.
ერთ-ერთი საერთაშორისო გადამზიდავია (ბერჯაია აირი), რომელიც მოქმედებს მალაიზიასა და ჰუაჰინის რაიონს შორის.
ტურიზმი
ტაილანდის სამეფო ოჯახის და განსაკუთრებით, ყოფილი მეფეთა დადგენილებით ეს ადგილი რუკაზე დაიტანა, როგორც ზღვის ორიგინალური სანაპირო დანიშნულების ადგილი. გრძელი თეთრი ქვიშიანი პლაჟები არის სუფთა და ლამაზი. გარდა ამისა, მზის აბაზანების მისაღებად არსებობს სპეციალური ადგილები და საცურაო აუზები, სტუმრებს შეუძლიათ ასევე ისარგებლობენ გოლფის მოედნებით, აბაზანებით, მაღაზიებით და ეროვნული პარკით. ქალაქი თბილია და მეგობრულია, რაც მას ქმნის სასიამოვნოს ოჯახებისთვის და წყვილებისთვის.
სქოლიო
კატეგორია:ტაილანდის პროვინციები
სესტრორეცკის ფანჩატური
ისტორია
ჩუქურთმებიანი ხის ფანჩატური ააგეს XX საუკუნის დასაწყისში არქიტექტორ ზიგფრიდ იაკოვლევის ძე ლევის პროექტის მიხედვით.
ადგილობრივმა მოსახლეობამ აღნიშნულ შენობას შალიაპინის ფანჩატური შეარქვა. იგულისხმება, რომ ფანჩატური სცენად გამოიყენა დიდმა მსახიობმა, რომელიც სწორედ აქ წარსდგა ხალხის წინაშე. მაგრამ ადგილობრივი მხარეთმცოდნის ბ. ე. რივკინის ინფორმაციით თედორე შალიაპინი არასოდეს არ ყოფილა სესტრორეცკის კურორტზე. ყოველ შემთხვევაში, არ არსებობს დოკუმენტი, რომელიც საპირისპიროს დაამტკიცებს.
აღნიშნულ თემასთან დაკავშირებით, რამდენიმე ცნობა მოიპოვება „თ. ი. შალიაპინის ცხოვრებისა და შემოქმედების ქრონიკებში“, საიდანაც ვგებულობთ, რომ შალიაპინი სესტრორეცკში და მის შემოგარენში ყოფილა:
ქრონიკებში სხვა ინფორმაცია შალიაპინის სესტრორეცკში ყოფნის შესახებ აღარ გვხვდება.
ამჟამად ფანჩატური შეტანილია კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების ერთიან სახელმწიფო რეესტრში, როგორც რუსეთის ფედერაციის ხალხთა რეგიონალური მნიშვნელობის არქიტექტურული ძეგლი.
ამჟამად დანგრეულია. 2007 წელს შესრულდა ნანგრევების კონსერვაციის სამუშაოები. XXI საუკუნის დასაწყისში სესტრორცკში მუნიციპალური საბჭოს გადაწყვეტილებით დადგეს ფანჩატურის ასლი ტოკარევის ქუჩა № 1-ში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის რეგიონალური ობიექტები
ჟდანივკა
დემოგრაფია
2001 წლის მონაცემებით:
ეთნოსი:
ენა:
სქოლიო
კატეგორია:დონეცკის ოლქის ქალაქები
პეტრიაშვილი (მრავალმნიშვნელოვანი)
* კატეგორია:ქართული გვარები
კალიგი
სქოლიო
კატეგორია:კასტელიონის მუნიციპალიტეტები
სენსუალიზმი
სენსუალიზმი (sensualisme; sensus — აღქმა, გრძნობა) — მიმართულება გნოსეოლოგიაში, რომლის მიხედვითაც გრძნობა და აღქმა სანდო შემეცნების ერთადერთი და მთავარი ფორმაა. ეს მიმართულება რადიკალურად განსხვავდება რაციონალიზმისგან. სენსუალიზმის მთავარი პრინციპია: „არაფერია გონებაში ისეთი, რაც არ არსებობს გრძნობებში“. სენსუალიზმის პრინციპი მთლიანად დაყრდნობილია როგორც აღქმასა და გრძნობებზე, ასევე წარმოდგენებზეც.
უდიდესი წილი შეიტანეს სენსუალიზმის ჩამოყალიბებაში შემდეგმა ფილოსოფოსებმა: პროტაგორა — ცნობილი ძველბერძენი სოფისტი ფილოსოფოსი; ეპიკურე; ჯონ ლოკი; ეტიენ ბონო დე კონდილიაკი.
ტერმინი სენსუალიზმი შემოიღო ვიქტორ კუზენმა, რომელმაც თავის ნაშრომში „Histoire générale de la philosophie“ სენსუალიზმს უპირისპირებს იდეალიზმს და, შესაბამისად, ამ ტერმინით აღნიშნავს მიმართულებას, რომელიც მიღებულია ითვლებოდეს მატერიალიზმად. თუმცა ეს სახელწოდება არ შენარჩუნდა. დღეს სენსუალიზმს გნოსეოლოგიაში უწოდებენ ცნობილ ხერხს სხვადასხვა გნოსეოლოგიური ამოცანის გადასაჭრელად და იგი უპირისპირდება ინტელექტუალიზმსა და რაციონალიზმს.
მომილი
მომილი (Momil) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, კორდობის დეპარტამენტში.
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14.160 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 152 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კორდობის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ვაზისუბნის თამარის ეკლესია
ვაზისუბნის თამარის ეკლესია, ფრთამოქცეული საყდარი — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაზისუბნის სამხრეთ-დასავლეთით სამიოდე კილომეტრზე, განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს.
შესასვლელი დასავლეთიდან და სამხრეთიდანაა. ორივე კარი აგურით ნაწყობი ნახევარწრიული თაღითაა დასრულებული. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რაშიც შირიმის ნათალი ქვებით ნაწყობი სარკმელია (შემორჩენილია ქვედა ნაწილი). აფსიდის გვერდებში თითო მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშაა. დარბაზის გრძივ კედლებზე, აქა-იქ, შემორჩენილია კამარის ქუსლის წყობის მცირე ნაწილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კლინოვო
კლინოვო (Клиново) — სოფელი ჩრდილოეთ მაკედონიაში, კავადარცის თემში (ვარდარის რეგიონი). მდებარეობს ზღვის დონიდან 770 მეტრზე. 2002 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 0 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:კავადარცის თემის სოფლები
მედჰი ბენატია
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1987 კატეგორია:მაროკოელი ფეხბურთელები კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები კატეგორია:ლიგა 2-ის ფეხბურთელები კატეგორია:ოლიმპიკი მარსელის ფეხბურთელები კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:მიუნხენის ბაიერნის ფეხბურთელები კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები კატეგორია:იუვენტუსის ფეხბურთელები კატეგორია:რომას ფეხბურთელები კატეგორია:უდინეზეს ფეხბურთელები კატეგორია:2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
პრიგნიცის რაიონი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბრანდენბურგის რაიონები
ჯონ დაუ
ჯონ დაუ (John Dau; დ. 1974) — სუდანელი დევნილი, ერთ-ერთი სუდანის დაკარგული ბიჭებიდან.
1987 წელს, 13 წლის დაუ გაიქცა სამხრეთი სუდანის ერთ-ერთი სოფლიდან, რომლის დანგრევაც იყო ნაბრძანები. ის შეუერთდა სხვა დევნილებს და მათ ერთად, ამდენიმე კვირის შემდეგ, მიაღწიეს დევნილთა ბანაკს ეთიოპიაში. გაქცევისას ისინი მხოლოდ ბალახითა და ტალახით იკვებებოდნენ. ბანაკში დაუ ლიდერობდა 1200 ბავშვს. მას შემდეგ, რაც ბანაკი ასევე აღმოჩნდა საფრთხის წინაშე, დაუ კვლავ გაიქცა 27 ათასი ბავშვთან ერთად.ამჯერად ისინი სუდანში გაიქცნენ. მდინარე ჯილოს გადაკვეთისას ბევრი მათაგანი დაიღრჩო, მოკლული იქნა მესაზღვრეების ან ნიანგების მიერ. გადარჩა 18000 ბავშვი, მაგრამ სუდანში მათ ადგილსამყოფელზე შეტევა მიიტანეს და დაუ სხვებთან ერთად კენიაში გაიქცა. სულ მან 1600 კილომეტრი გაიარა. ათი წლის შემდეგ მან მიიღო სტიპენდია აშშ-ში სასწავლებლად და 2001 წელს გაემგზავრა ნიუ-იორკში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სუდანელები კატეგორია:დაბადებული 1974
ბორიოლი
ბორიოლი (Borriol) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ვალენსიის ავტონომიური გაერთიანების კასტელიონის პროვინციის პლანა-ალტის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 62,07 კმ². მოსახლეობა — 5397 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:კასტელიონის მუნიციპალიტეტები
ალფრედუ-შავისი
ალფრედუ-შავისი (Alfredo Chaves) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ესპირიტუ-სანტუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 698 მეტრზე. მიეკუთვნება ესპირიტუ-სანტუს შტატის ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ გუარაპარის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 955 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 22.66 კმ²-ზე. ფართობი 615 791 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ესპირიტუ-სანტუს შტატის მუნიციპალიტეტები
ელეონორა ავსტრიელი (1582-1620)
ელეონორა ავსტრიელი (Eleonore von Österreich; დ. 25 სექტემბერი, 1582, გრაცი, ავსტრია — გ. 28 იანვარი, 1620, ჰალ-ინ-ტიროლი, ავსტრია) — ჰაბსბურგთა დინასტიის წარმომადგენელი. ავსტრიის ერცჰერცოგ კარლ II-ისა და მისი ცოლის, ერცჰერცოგინია მარია ანა ბავარიელის ქალიშვილი.
ბიოგრაფია
ელეონორა დაიბადა 1582 წლის 25 სექტემბერს გრაცში, ავსტრიაში. იგი იყო ავსტრიის ერცჰერცოგ კარლ II-ისა და მისი ცოლის, ბავარიის ჰერცოგ ალბერტ V-ის ასულ მარია ანა ბავარიელის ქალიშვილი. ყველა მისი და-ძმის მსგავსად, ელეონორასაც მემკვიდრეობით გადაეცა ჰაბსბურგთათვის დამახასიათებელი წინ წამოწეული ქვედა ყბა. იგი ბავშვობიდანვე ძალიან ჯიუტი, მეტად გონიერი და ძლიერი გოგონა იყო. მან ჯერ კიდევ ჩვილობაში გადაიტანა იმ დროისათვის მომაკვდინებელი დაავადება — წითურა.
მის დებთან, გრეგორია მაქსიმილიანასთან და მარგარეტთან ერთად, ელეონორაც განიხილებოდა ესპანეთის მეფე ფილიპე III-ის საცოლედ. ავსტრიელებმა ესპანეთის სამეფო კარზე ამ სამი გოგონას პორტრეტი გააგზავნეს, საიდანაც თავად ფილიპემ მარგარეტი აირჩია, მამამისმა კი გრეგორია. ამის შემდეგ კიდევ რამდენჯერმე შეეცადეს მის გათხოვებას, თუმცა ამ ჯერად იტალიაში, მაგრამ ქორწინება ვერცერთხელ ვერ შედგა.
საბოლოოდ 1607 წლიდან მოყოლებული, იგი თავის დასთან, წარსულში ტრანსილვანიის მთავარ მარია კრისტინასთან ერთად დასახლდა ჰალ-ინ-ტიროლში. აქ იგი მონაზვნად აღიკვეცა და წმინდა წესით ცხოვრობდა, სადაც გარდაიცვალა კიდეც 1620 წლის 28 იანვარს, 37 წლის ასაკში. მომავალ წელს დაიღუპა მისი დაც, მარია კრისტინა.
წინაპრები
ელეონორა ავსტრიელის წინაპრები
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 25 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1582 კატეგორია:გარდაცვლილი 28 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1620 კატეგორია:ჰაბსბურგები კატეგორია:ავსტრიის პრინცესები
გიული (ფილმი)
გიული — 1927 წლის ქართული მუნჯი ფილმი. გადაღებულია შიო არაგვისპირელის ამავე სახელწოდების მოთხრობის მიხედვით.
სიუჟეტი
მუსლიმ გოგონას, გიულის და ქრისტიან მოჯამაგირე მიტროს ერთმანეთი უყვართ. მამის სიკვდილის შემდეგ გიულის იძულებით მიათხოვებენ ხანშიშესულ მდიდარ მეზობელ ალის. გიული საძულველ ქმართნ ცხოვრებას ვერ ეგუება. ალის ვაჟის, ქერბალაის დახმარებით მიტრო გიულის გაიტაცებს. ქრმარი გაქცეულებს დაედევნება და გიულის მოკლავს.
გადაღება
ნიკოლოზ შენგელაიას, რომელსაც უყვარდა ნატო ვაჩნაძე სურდა ის თავის ფილმში გადაეღო, მიუხედავად იმისა, რომ ფილმის „ქარიშხლის წინ“ გადაღების წინ მათ წინააღმდეგობა მოუვიდათ და შენგელაიამ თქვა, რომ თავის ფილმში ვაჩნაძეს არასდროს გადაიღებდა. ვაჩნაძეს არ ურჩევდნენ უსახელო ახალგაზრდა რეჟისორის ფილმში მონაწილეობას, მაგრამ მან კოტე მარჯანიშვილს დაუჯერა და დათანხმდა ფილმში მონაწილეობას. თავად შენგელაია ამ ფილმს „მოწაფეურ ნამუშევარს“ უწოდებდა.
სქოლიო
კატეგორია:1927 წლის ქართული ფილმები კატეგორია:შავ-თეთრი ფილმები კატეგორია:ნიკოლოზ შენგელაიას ფილმები კატეგორია:ქართულ რომანებზე დაფუძნებული ფილმები კატეგორია:დრამატული ფილმები კატეგორია:სსრკ-ის მუნჯი ფილმები
ვაზისუბნის კოჭლიაანთ კოშკი
ვაზისუბნის კოჭლიაანთ კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაზისუბანის თავში, კოჭლიაანთ უბანში. განეკუთვნაბა გვიან შუა საუკუნეებს.
აღწერა
კოშკი გეგმით კვადრატულია (6,6 x 6,6 მ) ნაგებია რიყის ქვით, კირის სქელი ხსნარით. შემორჩენილია დაახლოებით 5 მეტრის სიმაღლეზე, I სართულზე ორი კარია ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთით თაღოვანი და სამხრეთ-აღმოსავლეთით სწორკუთხა. ჩრდილოეთ აღმოსავლეთით კარის აყოლებაზე კედელი განგრეულია სართულის აღმოსავლეთ კუთხესთან სამხრეთ-აღმოსავლეთ კედელში განიერი ბრტყელი გადახურული ნიშაა, ხოლო დანარჩენ კედლებში ასევე სწორკუთხა, ოღონდ გაცილებით მცირე ნიშნები. მათგან ორი სამხრეთ-დასავლეთ კედელშია თითო-თითო, დანარჩენ ორში ნიშების გარდა ამ კედლებში თითო სათაო ფურიცაა. სართულშუა გადახურვა ხის ყოფილა. შემორჩენილია კოჭების საყრდენი ბუდეები კოშკის მეორე სართულის კედლები მცირე სიმაღლეზეა შემორჩენილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის კოშკები
პროტაგორა
პროტაგორა (Πρωταγόρας; ძვ. წ. 485 — ძვ. წ. 410) — ძველბერძენი ფილოსოფოსი, სოფიზმის გამოჩენილი წარმომადგენელი. ასევე მას მიაკუთვნებენ სკეპტიკოსებსა და მატერიალისტებს. პროტაგორს ეკუთვნის ცნობილი თეზისი: „ადამიანი არის ყველა არსებულის საზომი“.
პროტაგორის ვერც ერთმა ნაშრომმა ჩვენამდე ვერ მოაღწია. პროტაგენის სწავლებას ჩვენ ვეცნობით მხოლოდ პლატონისა და დიოგენე ლაერტელის ნაშრომებიდან.
პლატონი თვლიდა, რომ პროტაგორა სენსუალისტი იყო, რომელიც ქადაგებდა, რომ სამყარო ისეთია, როგორადაც ადამიანი მას აღიქვამს გრძნობების მეშვეობით. პლატონური მოსაზრება პროტაგორას შესახებ დღესდღეობით დომინირებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი ბერძენი ფილოსოფოსები კატეგორია:სოკრატემდელი ფილოსოფოსები
გუდისონ პარკი
გუდისონ პარკი (Goodison Park) — საფეხბურთო სტადიონი ლივერპულში, ინგლისში. გუდისონ პარკი იტევს 40 000-მდე ადამიანს. 1892 წლიდან სტადიონზე საშინაო მატჩებს ატარებს „ევერტონი“. რეკორდული დასწრება დაფიქსირდა 1948 წლის 18 სექტემბერს „ევერტონისა“ და „ლივერპულის“ მატჩში, როდესაც თამაშს დაახლოებით 78 000 გულშემატკივარი დაესწრო.
„გუდისონ პარკი“ არის ინგლისში აშენებული პირველი მასშტაბური საფეხბურთო სტადიონი. იგი გაიხსნა 1892 წლის 24 აგვისტოს. პირველი საფეხბურთო მატჩი არენაზე გაიმართა იმავე წლის 2 სექტემბერს „ევერტონსა“ და „ბოლტონს“ შორის, რომელიც მასპინძლების გამარჯვებით 4:2 დასრულდა.
1894 წელს „გუდისონ პარკზე“ გაიმართა ინგლისის ასოციაციის თასის ფინალური მატჩი, რომელშიც „ნოტს კაუნტიმ“ „ბოლტონი“ დაამარცხა. ამ მატჩს 37 ათასი გულშემატკივარი დაესწრო. იმ დროისთვის ამ რაოდენობის დასწრება საკმაოდ დიდი მაჩვენებელი იყო.
1966 წელს სტადიონმა უმასპინძლა მსოფლიოს ჩემპიონატის ხუთ მატჩს,მათ შორის მეოთხედფინალს პორტუგალიასა და ჩრდილოეთ კორეას და ნახევარფინალურ მატჩს დასავლეთ გერმანიასა და საბჭოთა კავშირს შორის.
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისის საფეხბურთო სტადიონები კატეგორია:კატეგორია:ევერტონი (საფეხბურთო კლუბი)
რეკვიემი (მოცარტი)
«რეკვიემი» რე მინორში, K.626 (ლათ. — სულის მოსახსენებელი მესა) — ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტის უკანასკნელი (დაუმთავრებელი) ნაწარმოები, რომელზეც იგი თავის სიკვდილამდე მუშაობდა — სამგლოვიარო, სულისმოსახსენებელი მესა, დაწერილია კანონიკურ ლათინურ ტექსტზე. გარდაცვალების შემდეგ ნაწარმოები დაასრულეს იოზებ ეიბლერმა და ფრანც ქსავერ ზიუსმარმა, ამის მიუხედავად, «რეკვიემი» ითვლება მოცარტის ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ ნაწარმოებად და მიჩნეულია მის ერთ-ერთი მნიშვნელოვან ნამუშევრად.
შექმნის ისტორია
რეკვიემის პირველი შესრულება 14 დეკემბერი 1793 წელი პარტიტურაზე მითითებული იყო: „რეკვიემი გრაფ ფონ ვალზეგის შემოქმედება“ («Requiem composito del conte Walsegg»).
რეკვიემზე მუშაობის დასაწყისში, მოცარტს არაერთხელ შეუშლია ხელი სხვა ნაწარმოებებზე მუშაობამ: აგვისტოში, როდესაც მოცარტი ვერ ასწრებდა სერიოზულად ნაბიჯი გადაედგა რეკვიემის მუშაობაში, მან მიიღო სასწრაფო შეკვეთა ოპერა „La clemenza di Tito“ თაობაზე, წარმოდგენა რომელიც უნდამ დამთხვეოდა ლეოპოლდ II ის კორონაციას, როგორც ბოჰემიის მეფე. პრაღიდან დაბრუნების შემდეგ მოცარტს მოუწია ემუშავა ჯადოსნური ფლეიტაზე, ხოლო შემდეგ „კონცერტი კლარნეტისთვის“-ზე(K.622) ანტონ შტედლერისთვის და „მასონური კანტანტაზე“(K.623).
1791 წლის 30 სექტემბერი ჯადოსნური ფლეიტის პრემიერის შემდეგ, მოცარტი საფუძვლიანად ჩართული იყო რეკვიემის შექმნაში. მისი ენთუზიაზმი იმდენად დიდი იყო, რომ სანამ რეკვიემს არ დაამთავრებდა, მანამდე არცერთი მოსწავლე არ მიეღო. კონსტანცას თქმით,ამ დროს მისი მეუღლე ხშირად უჩიოდა ჯანმრთელობას, და იგი ხშირად იძულებული იყო მოცარტისთვის რეკვიემის პარტიტურა წაერთმია, რადგან მუშაობა ზიანს აყენებდა. კონსტანცა ყვებოდა, რომ მოცარტის ერთი-ერთი სეირნობის დროს პრატერში, მან აცრემლიანებული თვალებით თქვა, რომ ის რეკვიემს თავისთვის წერს. ამასთან ერთან, ის იძახდა: „მე ძალიან კარგად ვხვდები, რომ დიდხანს ვერ გავძლებ; რა თქმა უნდა, მე მომცეს შხამი — არ შემიძლია თავი დავაღწიო ამ აზრს.“ თუმცა, თანამედროვე მკვლევარები დიდი სიფრთხილით უდგებიან მოცარტის ქვრივის გავრცელებულ ინფორმაციას, განსაკუთრებით, თუ კი ეს ეხება კომპოზიტორის ცხოვრების უკანასკნელ თვეს. ყოველ შემთხვევაში მოცარტის არცერთ წერილში, რომელიც დაწერილია სიკვდილამდე ცოტახნით ადრე, არ არის ნახსენები არანაირ დეპრესიაზე და თავის ცუდად გრძნობაზე. 18 ნოემბერს, სიკვდილამდე 3 თვით ადრე, მოცარტი მაშინაც კი დირიჟორობდა თავის „მასონურ კანტანტას“, იგი მხოლოდ 20 ნოემბერს ჩაწვა ლოგინში. გარშემომყოფთა თქმით, მოცარტი განაგრძობდა რეკვიემზე მუშაობას, სიკვდილამდე - 5 დეკემბრამდე.
thumb|390px|„მოცარტის ბოლო საათები“. მხატვარი ჰენრი ნელსონ ო'ნილი ცნობილია ისტორია იმის შესახებ, რომ თითქოს 4 დეკემბერს სიკვდილის მიჯნაზე მწოლიარე მოცარტმა და ასევე მისი მეგობრები შაკიმ, ხოფერიმ და გერლიმ იმღერეს რეკვიემი, ამასთან ერთად, როდესაც ისინი მივიდნენ პირველი აქტის ბოლოს - „ლაკრიმოზა“, მოცარტი თითქოს და ატირდა და თქვა, რომ ვერ დაამთავრებს ამ ნაწილს. ეს ინფორმაცია მოვიდა ე.წ „შაკას შეტყობინება“-დან და დამკვიდრდა კომპოზიტორის ბიოგრაფიაში. ბევრი მუსიკათმცოდნე თვლის, რომ ეს გზავნილი არ შეიცავს რეალობას, თავისთავად ასეთი შესრულება მომაკვდავი მოცარტის მონაწილეობით, შეიძლება ყოფილიყო კომპოზიტორის ჯანმრთელობის გაუმჯობესებისთვის, თუმცა, მოცარტის ცოლის დის სოფი ხაიბლის მოგონებების თანახმად, ამ დღეს მოცარტი უკვე კვდებოდა. მიუხედავად ამისა, ეს სიუჟეტი მხატვრების წრეში პოპულარული გახდა — თითქმის ყველა სურათზე რომელზეც გამოსახულია მოცარტის უკანასკნელი საათები, ასევე გამოსახულია რეკვიემის შესრულება.
სქოლიო
კატეგორია:რელიგიური მუსიკა კატეგორია: ოპერები კატეგორია: ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტის ნაწარმოებები კატეგორია: რელიგიური მუსიკა
ანჟელიკა ბოიერი
ანჟელიკა ბოიერი (დ. 4 ივლისი 1988, სენ-კლოდი, საფრანგეთი) — ფრანგული წარმოშობის მექსიკელი  მსახიობი, მომღერალი და მოდელი.
ადრეულ ასაკში ჯგუფ Rabanitos Verdes-ის წევრი. შემდეგ გადაწყვიტა, გამხდარიყო მსახიობი და ჩაირიცხა ტელევისას სამსახიობო აკადემიაში, რომელიც წარჩინებით დაამთავარა.
პირველად სერიალებში გამოჩნდა 2004 წელს, როდესაც მონაწილეობა მიიღო "გულის ლიმიტში". ამას მოჰყვა 2006 წელს მონაწილეობა სერიალ "მეამბოხეში", სადაც ორმაგი როლი შასრულა და 2007 წელს სერიალში "როგორც გოგონები", სადაც უარყოფითი როლი განასახიერა.
2009 წელს მის კარიერაში გარდატეხა მოხდა. მან მონაწილეობა მიიღო მექსიკურ დამოუკიდებელ სატელევიზიო სერიალში "მკველელი ქალებში", სადაც ცივსისხლიანი მკვლელის როლი განასახიერა. ამას მოჰყვა სერიალები "რკინის სული" და "ველური გული", სადაც მან ახალგაზრდა გმირების როლები განასახიერა. ეს როლები იმით განსხვავდებოდა წინა როლებისგან, რომ მაყურებელმა ანჟელიკა იხილა ზრდასრული ქალის ამპლუაში.
2011 წელი ანჟელიკა ბოიერის კარიერის აღმავლობის ხანა იყო. მან მონაწილეობა მიიღო სერიალ "ტერესაში", სადაც მთავარი გმირის, ახალგაზრდა ლამაზი და ამბიციური ტერესას როლი განასახიერა და პარტნიორობას უწევდა არონ დიას, ანა ბრენდა კონტრერას და სებასტიან რულს. სერიალში წარმატების შემდეგ ანჟელიკა 2011 წელს დასახელეს, როგორც საუკეთესო მსახიობი ქალი.
2012 წელს ბოიერმა მონაწილეობა მიიღო ანხელ ნესმას სერიალ "ვნების უფრსკულში", სადაც პარტნიორობა დავიდ სეპედას, მარკ ტეჩერს და ლივია ბრიტოს გაუწია. ამ სერიალში მან მიიღო მეორე მთავარი როლი.
2013 წელს მსახიობმა დადასტურა რომ მონაწილეობას მიიღებდა სებასტიან რულთან ერთად ანხელ ნესმას კიდევ ერთ სერიალში "ის ვინც ცხოვრება წამართვა", რომელიც მექსიკაში მაღალი რეიტინგით სარგებლობდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 4 ივლისი
კონოპიშტე
კონოპიშტე (Конопиште) — სოფელი ჩრდილოეთ მაკედონიაში, კავადარცის თემში (ვარდარის რეგიონი). მდებარეობს ზღვის დონიდან 903 მეტრზე. 2002 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 55 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:კავადარცის თემის სოფლები
მონიაიტოსი
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 23.653 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 180 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კორდობის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
კასპის ნაქალაქარი და სამაროვანი
ნაქალაქარი კასპი და სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი კასპის მუნიციპალიტეტის ქალაქ კასპში, დასავლეთით, ქალაქის ცენტრიდან 2 კილომეტრზე. დასავლეთით ესაზღვრება კოწახურას ხევი, სამხრეთით კასპი-მეტეხის საავტომობილო გზა, ჩრდილოეთით ძლევის ქედისა და საზღვარა გორას კლდოვანი ფერდობები, აღმოსავლეთით ავტოსამეურნეო კანტორის სავარგულები. ფართობი 60 ჰექტარია. ნაქალაქარის ტერიტორიაზე გათხრებსა და არქეოლოგიურ კვლევას ატარებს, არქეოლოგიური კვლევის ცენტრი (ხელმძღვანელი გ.ცქიტიშვილი).
განათხარი უბანი თარიღდება IV-V საუკუნით. გაითხარა ქალაქის ერთი ნაწილი, სწორხაზოვანი ქუჩა და მის ორივე მხარეს განლაგებული ნაგებობები. ქუჩა უსწორმასწორო ქვის ფილებითაა მოგებული. მის დასავლეთ მხარეს გაიწმინდა 6 სათავსი, აღმოსავლეთისაზე 4. შენობები ნაგებია ნატეხი ქვითა და ტალახით. ერთ-ერთ სათავსში აღმოჩნდა ორ რიგად ჩადგმული 6 დიდი ზომის ქვევრი, რომლებსაც ქვისაგან გამოთლილი სარქველები ეხურათ. სახლები გადახურული ყოფილა როგორც კრამიტით, ისე ბანურად. გაუთხრელ უბნებზე უხვად იპოვება კრამიტის და ჭურჭლის ნატეხები, დანგრეული კედლების ქვები, დამწვარი ნაცროვანი ფენები და ასეშემდეგ. საცდელი თხრილებით დაიფარა თითქმის მთელი ნაქალაქარი და ყველაგნ გამოვლინდა შენობათა ნანგრევები. განათხარ ფართობზე იპოვება სამტუჩა ყელწიბოიანი დოქები, ორყურა ჭურჭელი, ქოთნები, ბრტყელი და ღარისებრი, წითლად შეღებლი კრამიტი და სხვა.
ნაქალაქარის სამხრეთ ნაწილში, კოწახურას ხევის აღმოსავლეთით 800 მეტრზე, კასპი-მეტეხის საავტომობილო გზის მარჯვენა მხარეს, გზიდან 50 მეტრის დაშორებით მდებარეობს სამაროვანი, რომელიც თარიღდება III-IV საუკუნით. სამაროვანზე გაითხარა 11 ქვაყუთი. ქვაყუთის გრძივი კედლები ამოყვანილია უხეშად დამუშავებული ორ-ორი ქვით. ყველა ქვაყუთი საოჯახოა. თითოეულში ორიდან ოთხამდე მიცვალებულია დაკრძალული ქრისტიანული წესით. ინვენტარიდან აღსანიშნავია ბრინჯაოს ანთიმონნარევი სარკე, ოქროსა და გიშრის მძივები. სამარხთა მეორე ჯგუფი მცირე ზომის ქვაყუთებისგან შედგება. მათი ყოველი გვერდი თითო ქვით არის აგებული. ქვებზე ამოყვანილია ნარიმანდები. სამარხში აღმოჩნდა მხოლოდ მავთულის საყურეები და გიშრის მძივები.
ლიტერატურა
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
გიორგი სააკაძის ძეგლი (კასპი)
300px|მინი გიორგი სააკაძის ძეგლი — მონუმენტური ხელოვნების ძეგლი კასპის მუნიციპალიტეტის ქალაქ კასპში, ქალაქის ცენტრალურ მოედანზე, რკინიგზის სადგურის წინ. გაიხსნა 1970 წლის 22 ნოემბერს. მოქანდაკე მ. ბერძენიშვილი, არქიტექტორი გ. ჯაფარიძე.
გამოჩენილი ქართველი მხედართმთავარი და სახელმწიფო მოღვაწე გიორგი სააკაძე გამოძერწლია ცხენზე ამხედრებული, სატევარმომარჯვებული. ცხენი და მხედარი ქმნიან ერთიან შეკრულ დინამიკურ კომპოზიციას. ქანდაკება დგას რუხი გრანიტით მოპირკეთებულ მაღალ კვარცხლბეკზე, რომელიც აღმართულია ბაზალტის ფილებით გაწყობილ ფართო მოედანზე.
ორ-ენა და ქუჩე
„ორ-ენა და ქუჩე“ — ქართველი მწერლის, ეკატერინე გაბაშვილის მოთხრობა. გამოქვეყნდა 1883 წელს, ჟურნალ „ივერიაში“ (მე-2 ნომერში).
გიორგი სააკაძის ძეგლი (კასპი)
ლიტერატურა
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის ძეგლები
ორ-ენა და ქუჩე
შინაარსი
სოფელ ვარდისუბანში მდიდარ გლეხთან მოჯამაგირედ მდგარ თედოს, მეტსახელად „ორ-ენას“ გულში ჩაუვარდება თავისი პატრონის ძმისწული ქუჩე, რომელიც სოფელში სილამაზითაა განთქმული. ორ-ენა ახალგაზრდა, მოხდენილი ვაჟია, კარგი ჩაცმა-დახურვის, გართობისა და დროსტარების დიდი მოყვარულიცაა, მაგრამ, სოფელში მაინც ალმაცერად უცქერენ, როგორც უთვისტომო მოჯამაგირეს. ქუჩეს სიამოვნებს მისი ყურადღება, მაგრამ, სერიოზულად მაინც არ აღიქვამს, რადგან, კარგად იცის თავისი სილამაზის ფასი, მდიდარი მამის ერთადერთი ქალიშვილობა კი მას კარგ მზითევს და უფრო მაღალი წოდების ოჯახის შვილზე გათხოვებას უქადის. ვაჟი მაინც მოახერხებს გამოუცდელი ქუჩეს დამარტოხელებას და შეცდენას. მათი ურთიერთობა სოფელს შეუმჩნეველი არ რჩება და იწყება მითქმა-მოთქმა. ორ-ენა შუაკაცს უგზავნის ქუჩეს მამას, გოგიას და სთხოვს, ქალიშვილი ცოლად მიათხოვოს, მაგრამ, გოგია საპასუხოდ მოკვლას დაუპირებს. თედო სოფლიდან ქრება. სოფელში ხმა ვრცელდება — სახალხო მილიციაში ჩაწერილა და ომში წასულაო. ქუჩეს მამა სასტიკად სცემს, ერთხანს შინ ჰყავთ გამოკეტილი მშობლებს, შემდეგ კი, ჩუმად ათხოვებენ შორეულ სოფელში მცხოვრებ ხანშიშესულ ოთხშვილიან ქვრივზე.
რამდენიმე თვის შემდეგ სიძე უკან უბრუნებს მშობლებს ქუჩეს, მზითევთან ერთად, იმ მიზეზით, რომ ქალი ქორწინებისას უკვე ორსულად იყო. განრისხებული გოგია და მისი ცოლი დაუნდობლად უსწორდებიან შვილს და ნაცემს ბოსელში კეტავენ. ხმაურზე მეზობლებიც მოდიან, მაგრამ, ყველას მხოლოდ ოჯახის „შერცხვენა“ ანაღვლებს, ქუჩეს მდგომარეობა კი მის მშობლებსაც კი აღარ ახსოვთ. სასტიკად ნაცემ-ნაწამებ ქალს ნაადრევი მშობიარობა ეწყება და აჩენს ბავშვს, რომელსაც გაჩენისთანავე ძირს ახეთქებს და კლავს. სცენის მოწმე აღმოჩნდება შემთხვევით შემოსწრებული მეზობელი, რის შედეგადაც, საბოლოოდ, ეს ამბავი ხელისუფლების ყურამდე მიდის. იწყება გამოძიება. ქუჩეს ბრალს დებენ ახალშობილი შვილის მკვლელობაში. იგი აღიარებს დანაშაულს და აცხადებს, რომ უნდოდა, შვილისათვის ის ტანჯვა აეცილებინა, რაც თავად მას შეემთხვა, საკუთარი თავი კი-დაესაჯა. ის ითხოვს, რომ თავადაც სიკვდილი მიუსაჯონ. მშობლები უკვე ხვდებიან თავიანთ დანაშაულს, მაგრამ, გვიანღაა. სასამართლო ქუჩეს ციმბირის კატორღაში 10 წლით გადასახლებას გადაუწყვეტს. როცა შეიარაღებულ მცველებს გარეთ გაჰყავთ, ქალი ანაზდად დაინახავს იქვე მდგომ მოწყალების მთხოვნელ ცალხელა ყმაწვილ კაცს, რომელშიც თედოს ამოიცნობს და ცრემლი მოერევა. თედო მისკენ გაიწევს, მაგრამ შემდეგ მოკვეთილ ხელზე დაიხედავს და საყვედურის გამომხატველ მზერას მიაპყრობს ზეცას.
გამოხმაურება
„ორ-ენა და ქუჩეს“ მაღალი შეფასება მისცა დავით კეზელმა („დავით სოსლანის“ ფსევდონიმით) გაზეთ „დროებაში“ (1883 წ. №97). კრიტიკოსმა ხაზი გაუსვა მოთხრობის მაღალმხატვრულ დონესა და ენობრივ გამართულობას. მისი შეხედულებით, მოთხრობაში ავტორმა თავი სხვათა გავლენისაგან თავისუფალ, თვითმყოფად მწერლად წარმოაჩინა.
სქოლიო
კატეგორია:ქართული მოთხრობები კატეგორია:ეკატერინე გაბაშვილის ნაწარმოებები
ტელტოვ-ფლემინგის რაიონი
ტელტოვ-ფლემინგის რაიონი (Landkreis Teltow-Fläming) — რაიონი გერმანიაში. რაიონის ცენტრი — ქალაქი ლუკენვალდე. რაიონი შედის ბრანდენბურგის ფედერალურ მხარეში. იკავებს 2092,08 კვ. კმ. ფართობს. მოსახლეობა შეადგენს 161 547 ადამიანს. მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 77 ადამიანი/კვ.კმ-ზე. რაიონის ოფიციალური კოდი — 12 0 72.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბრანდენბურგის რაიონები
მონტელიბანო
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 59 690 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 820 კმ²-ია.
კრეოლები
კრეოლები (créole < criollo) — შერეული წარმომავლობის სხვადასხვა ეთნიკური (ხშირად ეთნორასობრივი) ერთობები, რომლებიც კოლონიურ პერიოდში ჩამოყალიბდა, უმთავრესად ამერიკაში, აფრიკასა და აზიაში. საუბრობენ, როგორც წესი, კრეოლურ ენებზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია: მსოფლიოს ხალხები კატეგორია:ამერიკის ხალხები
კაბანესი (ესპანეთი)
კაბანესი (Cabanes) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ვალენსიის ავტონომიური გაერთიანების კასტელიონის პროვინციის პლანა-ალტის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 131,6 კმ². მოსახლეობა — 2978 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:კასტელიონის მუნიციპალიტეტები
Bang! Bang! Bang!
'Bang! Bang! Bang!' — გერმანული პოპჯგუფ Bad Boys Blue-ს მეთორმეტე სტუდიური ალბომი. გამოვიდა 1996 წელს. ალბომში ჟღერს ენდრიუ თომასის რეპი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:Bad Boys Blue-ს ალბომები კატეგორია:1996 წლის ალბომები
ძამანარსე
ძამანარსე — ქართლის მეფე, გურგენის შემდეგ (523–535). სპარსთა მომძლავრებისაგან შეწუხებული ძამანარსე, მეუღლე-დედოფალისა და დარბაზისერთა თანხლებით, კონსტანტინოპოლს ეწვია და კეისარ იუსტინიანეს კავშირი და მეგობრობა სთხოვა. კეისარი დიდი სიხარულით შეხვდა ამ თხოვნას და დიდძალი ძღვენითაც გამოისტუმრა სტუმრები; მაგრამ ბიზანტიასთან სიახლოვემ ვერ უშველა ძამანარსეს. სპარსელებმა ქართლში მეფობა გააუქმეს და „მარზპანობა“ შემოიღეს.
ორმოკი
ორმოკი (ოფიციალურად ქალაქი ორმოკი; სებ:  Dakbayan sa Ormoc; ტაგ: Lungsod ng Ormoc) — პირველი კლასის დამოუკიდებელი შემადგენელი ქალაქი ლეიტეს პროვინციაში, აღმოსავლეთ ვისაიასის რეგიონში, ფილიპინებში. 2015 წლის აღწერით ქალაქის მოსახლეობა 215 031 ადამიანს ითვლის. მოსახლეობის რაოდენობით ორმოკი პროვინციაში მეორე ადგილზეა ტაკლობანის შემდეგ. ორმოკი დასავლეთ ლეიტეს ეკონომიკური, კულტურული, კომერციული და სატრანსპორტო კერაა.
ორმოკი დამოუკიდებელი შემადგენელი ქალაქია, რაც იმას ნიშნავს, რომ ლეიტეს პროვინციული მთავრობის რეგულაციებისგან თავისუფალია. ქალაქი ლეიტეს მე-4 საკონგრესო რაიონში შედის ალბუერასთან, კანანგასთან, მერიდასთან, პალომპონთან და ისაბელთან ერთად, ხოლო სტატისტიკური მიზნებით ფილიპინების სტატისტიკის სააგენტო ქალაქს პროვინციაში აერთიანებს. 2013 წლის 8 ნოემბერს ქალაქს ტაიფუნმა იოლანდამ გადაუარა. მანამდე მსგავსი მასშტაბის კატასტროფა 1991 წელს, ტროპიკულ ქარიშხალ თელმას დროს მოხდა.
გეოგრაფია
ორმოკი ლეიტეს უდიდესი ქალაქია ფართობის მიხედვით, ხოლო აღმოსავლეთ ვისაიასის რეგიონში მეორეა კალბაიოგის შემდეგ. ქალაქი ორმოკის ყურესთან მდებარეობს და ძირითადად მცირედ დახრილ ხმელეთზეა გაშენებული. ჩრდილო-დასავლეთიდან მატაგ-ობის და მერიდა ესაზღვრება, ჩრდილოეთით — კანანგა, ჩრდილო-აღმოსავლეთით — ჯარო, პასტრანა და დაგამი, ხოლო სამხრეთით — ალბუერა. მათალი მთები ორმოკს ლეიტეს აღმოსავლეთ ნაწილიდან გამოყოფს. ქალაქში რამდენიმე მდინარე მიედინება: ჩრდილოეთით — ბაო, დასავლეთით — პანგსანგაჰანი, სამხრეთით — ბაგონგ-ბონგი და პანილაჰანი, ხოლო აღმოსავლეტით ანილაო და მალბასაგი. პოლიტიკურად ორმოკი 110 ბარანგაიდ იყოფა.
ისტორია
1991 წლის 5 ნოემბრის დილას ორმოკის რეგიონს ტროპიკული ქარიშხალი თელმა დაატყდა თავს. ქალაქის მთავრობის მონაცემებით 4 922 ადამიანი დაიღუპა, 3000 ადამიანი დაიაკრგა, 14 000 სახლი განადგურდა და ქალაქმა 600 მილიონ ფილიპინურ პესოს ღირებულის ზარალი მიიღო. დაკარგულად ცნობილთაგან აღარავინ უპოვიათ. ძლიერი წვიმების შემდეგ მდინარეები ანილაო და მალბასაგი ადიდდა და ორმოკის ქვედა წელი დაიტბორა, განსაკუთრებით 26-ე რაიონი.
2006 წელს გაჩენილ ხანძარს 25 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა. ხანძრის მიზეზი პიროტექნიკის აალება იყო. 2013 წლის 7 ნოემბერს ქალაქს ტაიფუნი ჰაიანი დაატყდა თავს. მართალია, ტროპიკული ქარიშხლის თელმას დროს უფრო მეტი ადამიანი დაიღუპა, ჰაიანის დროს კი ქალაქის შენობა-ნაგებობების 90% დაზიანდა და განადგურდა.
დემოგრაფია
ქალაქის მკვიდრებს ორმოკანებს უწოდებენ. მათი უმრავლესობა სებუანურ ენაზე საუბრობს, როგორც კუნძულ ლეიტეს მთელი დასავლეთი და სამხრეთი ნაწილი. მოსახლეობის ნაწილის მშობლიური ენა ვარაის ენაა.
ორმოკანები უმეტესწილად რომის კათოლიკური ეკლესიის მიმდევრები არიან. ქალაქში ყოველწლიურად 28 და 29 ივნისს წმინდა პეტრესა და პავლესადმი მიძღვნილი დღესასწაული იმართევა. მთელი წლის მანძილზე სხვადასხვა დროს კათოლიკური დღესასწაულები და ბარანგაების ადგილობრივი ფესტივალები იმართება.
განათლება
ორმოკი დასავლეთ ლეიტეს საგანმანათლებლო ცენტრია. ქალაქში უამრავი კერძო და საჯარო დაწყებითი და საშუალო სკოლა მდებარეობს. უმაღლეს განათლებას ორმოკის წმინდა პეტრეს კოლეჯი, ბენედიქტების კათოლიკური კოლეჯი და ორმოკის დასავლეთ ლეიტეს კოლეჯი უზრუნველყოფს. 1990-იან წლებში ქალაქში სანტო ნინიოს კოლეჯი, ორმოკის ფონდის წმინდა პავლეს სკოლა და სისტემური ტექნოლოგიების ინსტიტუტი ამოქმედდა. 2000-იან წლებში ორმოკში სან ლორენსო რუისის კოლეჯი, ტექნოლოგიის ინსტიტუტი და აღმოსავლეთ ვისაიასის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ორმოკის კამპუსი გაიხსნა.
სქოლიო
კატეგორია:ორმოკი კატეგორია:ფილიპინების დამოუკიდებელი ქალაქები კატეგორია:ლეიტეს ქალაქები
მაჰრიზლი (გუბადლი)
მაჰრიზლი (Mahrızlı) — სოფელი აზერბაიჯანში, გუბადლის რაიონში.
2020 წლის 9 ნოემბერს, მთიანი ყარაბაღის ომის დროს აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ გაავრცელა პრეზიდენტ ილჰამ ალიევის განცხადება სოფლის განთავისუფლების შესახებ.
სქოლიო
კატეგორია:გუბადლის რაიონის სოფლები
პაულო ლინსი
პაულო ლინსი (დ. 11 ივნისი, 1958, რიო დე ჟანეირო) — ბრაზილიელი მწერალი.
ლინსი რიო-დე-ჟანეიროში გაიზარდა. შვიდი წლის ასაკში „ციდადე დე დეუშის“ ფაველაში გადასახლდა. ლინსი ძალადობის ციკლს გაექცა, რათა წარმატებული მწერალი გამხდარიყო. მისი ყველაზე ცნობილი რომანი — „ღმერთის ქალაქი“ 1997 წელს დაიბეჭდა. 2002 წელს კი ბრაზილიელმა კინორეჟისორმა, ფერანდუ მეირელისიმ წიგნის მიხედვით იმავე სახელწოდების ფილმი გადაიღო.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 11 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1958 კატეგორია:ბრაზილიელი მწერლები
გოგა ჩხეიძე
გოგა ჩხეიძე (დ. 11 თებერვალი, 1996, ზუგდიდი) — ქართველი სპორტსმენი (ძალოსნობა), ახალგაზრდებს  შორის ევროპის ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი (2017, 69 კგ) და ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2016, 69 კგ). 20-წლამდელებს შორის ევროპის ჩემპიონი (2016, ეილატი, ისრაელი), ასევე 23-წლამდელებს შორის ევროპის ჩემპიონი (2018, ზამოსცი, პოლონეთი).
ანშიეტა (ესპირიტუ-სანტუ)
ანშიეტა (Anchieta) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ესპირიტუ-სანტუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 მეტრზე. მიეკუთვნება ესპირიტუ-სანტუს შტატის ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ გუარაპარის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 23 902 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 58.41 კმ²-ზე. ფართობი 409 226 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ესპირიტუ-სანტუს შტატის მუნიციპალიტეტები
ნეირომეცნიერება კოსმოსში
კოსმოსური ნეირომეცნიერება — კოსმოსში მოგზაურობის განმავლობაში ცენტრალური ნერვული სისტემის (ცნს) ფუნქციების კვლევა. ცოცხალ სისტემებს შეგრძნებებით მიღბული ინფორმაციის ინტეგრირების უნარი აქვთ საკუთარ გარემოში ნავიგაციის და სხეულის მდებარეობის, გადაადგილებისა და თვალის მოძრაობის კოორდინირებისთვის. გრავიტაციას ამ ფუნქციების კონტროლში ფუნდამენტური როლი აქვს. კოსმოსში, უწონადობაში ყოფნისას, შეგრძნებებით მიღებული ინფორმაციის ინტეგრირება და მოტორული რეაქციების კოორდინირება რთულდება, რადგან თავისუფალი ვარდნისას აღარ იგრძნობა გრავიტაცია. მაგალითად, ვესტიბულარული სისტემის ოტოლიტური ორგანოები დგომისას აღარ გზავნიან თავის მოძრაობის გრავიტაციისთვის შესაბამის სიგნალებს. თუმცა, ისინი მაინც გრძნობენ თავის გადაადგილებას ტანის მოძრაობისას. გრავიტაციული ინფორმაციის გადამუშავების პროცესში გაურკვევლობამ და ცვლილებებმა შესაძლოა გამოიწვიოს პოტენციური ცდომილებები პერცეფციისას, რაც გავლენას ახდენს კოსმოსში ორიენტაციასა და მენტალურ რეპრეზენტაციაზე. ვესტიბულარული სისტემის დისფუნქცია ხშირია კოსმოსში ყოფნისას და ჩამოსვლისთანავე, რაც გამოიხატება კოსმოსურ ავადმყოფობაში ორბიტაზე და ბალანსის დარღვევაში დედამიწაზე დაბრუნებისას.
უწონადობასთან ადაპტირება მოიცავს არა მხოლოდ სენსო-მოტორული ფუნქციების ერთობლიობას, არამედ ავტონომიური ნერვიული სისტემის ზოგიერთ ფუნქციასაც. ძილის დარღვევა და ორთოსტატიკური არატოლერანტულობა ასევე ხშირია კოსმოსიდან დაბრუნების შემდეგ. უწონადობაში არ არის ჰიდროსტატიკური წნევა, შედეგად, სხეულის სითხეების რედისტრიბუცია ზედა კიდურების მიმართულებით, იწვევს სითხის დონის დაწევას ფეხებში, რამაც შეიძლება გავლენა იქონიოს კუნთების სიმკვრივესა და მოქნილობაზე. შიდაქალის წნევის გაზრდამ შეიძლება გამოიწვიოს ახლოს ხედვის გაუარესება. გარდა ამისა, უწონადობის პირობებში დატვირთვის უქონლობის გამო, მცირდება კუნთების მასა და სიმტკიცე. ასტრონავტების 70%, რაღაც დონეზე მაინც, განიცდის კოსმოსურ ავადმყოფობას პირველი რამდენიმე დღის განმავლობაში. წამლებს, რომლებსაც ამ ავადმყოფობასთან საბრძოლველად იყენებენ, როგორებიცაა სკოპოლამინი და პრომეთაზინი, ძილის მომგვრელი ეფექტი აქვთ. ამ ფაქტორებმა შესაძლოა ქრონიკული დაღლილობა გამოიწვიოს. ინტეგრაციული კოსმოსის წამლებისა და ფიზიოლოგიის საკითხში ყველაზე დიდ გამოწვევას წარმოადგენს ადამიანის ორგანიზმის, როგორც ერთი მთლიანის გამოკვლევა კოსმოსის პირობებთან შეგუებისას და არა როგორც სხვადასხვა ორგანოების ერთობლიობის, ვინაიდან ორგანიზმის ყველა ფუნქცია ერთმანეთთანაა დაკავშირებული.
სენსორული ფუნქციები კოსმოსში
მეტიც, ადამიანის ორგანიზმს შვიდი სენსორული სისტემა აქვს და არა ხუთი. მეექვსე და მეშვიდე სისტემები მოძრაობის შეგრძნებებია, რომლებიც შიდა ყურშია მოთავსებული. მეექვსე სისტემა სიგნალს გზავნის ბრუნვის დაწყებისა და დამთავრების შესახებ, ხოლო მეშვიდე - გრავიტაციის გათვალისწინებით, სხეულის მოძრაობისა და დახრილობის შესახებ. მეშვიდე სისტემა უწონადობაში აღარ გზავნის დახრილობის ინფორმაციას, თუმცა აგრძელებს გადაადგილების შესახებ სიგნალების გაგზავნას, რაც, საბოლოო ჯამში, ცენტრალური ნერვული სისტემისთვის დამაბნეველია. კოსმოსში ცხოვრებისა და მუშაობის გამოცდილება ცვლის ცენტრალური ნერვული სისტემის მიერ ოტოლიტური ორგანოების სიგნალების ინტერპრეტირების გზას წრფივი აჩქარებისას.
სხეულის მდგომარეობა, მოძრაობა და გადაადგილება
დედამიწის გრავიტაციასთან შეგუებისას, მანამ სანამ დედამიწაზე საარსებოდ საჭირო მოტორული სტრატეგიები ბოლომდე არ აღდგება, ასტრონავტები დგომასთან, სიარულთან, კუთხეში მოხვევასთან და კიბეზე ასვლასთან დაკავშირებულ სირთულეებს განიცდიან. ფუნქციურ მობილობასთან შეგუება საშუალოდ ორ კვირას მოითხოვს. ზემოთ მოცემულ სირთულეებს შესაძლოა საზიანო შედეგები ჰქონდეს ასტრონავტის შესაძლებლობებზე, როგორებიცაა: ეფექტიანად ფუნქციონირება კოსმოსური ხომალდის დატოვებისთანავე, ფეხზე წამოდგომა, ან ექსტრემალურ პირობებში სატრანსპორტო საშუალებიდან სწრაფად გადმოსვლა. აქედან გამომდინარე, მნიშვნელოვანია ამ ძირითადი გაუარესებების გამომწვევი მიზეზების შესახებ ინფორმაციის ფლობა და შედეგად, შესაბამისი კონტრ-ზომების მიღება.
ყველაზე მწვავე სენსომოტორული პრობლემები, რომელთა წინაშეც ასტრონავტები დადგებიან მთვარეზე ან მარსზე ყოფნისას, უფრო მეტად სავარაუდოა, რომ კოსმოსურ კოსტუმებში სიარულისას გამოჩნდეს. კოსტუმები დიდი და მძიმეა, რაც იწვევს სხეულის სიმძიმის ცენტრის გადანაცვლებას, რასაც ემატება უსწორმასწორო ზედაპირი და თვალთახედვის შეზღდული არეალი, ეს ყველაფერი ერთად ართულებს გადაადგილებას.
კომპენსატორული თვალის მოძრაობები
კოსმოსში მოგზაურობისას ვესტიბულარული სისტემის ფუნქციონირებას ყველაზე გულმოდგინედ სწავლობენ. ყველაზე მეტად კი ეს გრავიტაციის აღმქმელ ოტოლიტურ ორგანოებს და მათ თვალის მოძრაობასთან კავშირს ეხება. ვესტიბულარული ნახევარრკალოვანი არხების ფუნქცია უცვლელია უწონადობის პირობებში, რადგან თვალის ჰორიზონტალურ მოძრაობაზე, რომელიც აკომპენსირებს თავის მიმობრუნებას, გავლენას არ ახდენს კოსმოსური ფრენა. მიკროგრავიტაციის პირობებში, თავის ტრიალისას, გრავიტაციული სტიმულაციის არ არსებობა ორტოლითებში ამცირებს მბრუნავ ვესტიბულო-ოკულარულ რეფლექსს, რომელიც დედამიწის პირობების შესაბამისია. ეს დეფიციტი არ არსებობს, როდესაც ასტრონავტები ცენტრიფუგული ძალების ზემოქმედებას განიცდიან, რაც თავის მხრივ ნიშნავს, რომ ცენტრალური ნერვული სისტემის ადაპტაციები მიმდინარეობს ცენტრალურად და არა პერიფერიულად.
ორბიტაზე ყოფნის პირველი დღეების განმავლობაში, მოძრავი ვიზუალური შეგრძნებების საპასუხოდ თვალის ვერტიკალური მოძრაობის ასიმეტრია შებრუნებულია. ზუსტად ამის შემდგომ აკვირდებიან ვესტიბულო-ოკულარული და ოპტოკინეკიტური რეფლექსების დაბრუნების პროცესს. ზოგიერთმა კვლევამ თვალის სწრაფი ნახტომისებური მოძრაობისას აჩვენა გაზრდილი ლატენტურობები და უმაღლესი წერტილის შემცირებული სიჩქარეები, მაშინ, როდესაც კვლევების მეორე ნაწილი აბსოლუტურად საპირისპირო შედეგებით დასრულდა. შესაძლოა, რომ საპირისპირო შედეგები დამოკიდებულია იმაზე, თუ როდის, მისიის რომელ ეტაპზე, აიღეს ესა თუ ის ზომები. ამასთან, აღინიშნება თვალის მოძრაობის დარღვევა გლუვი მიდევნებისას, განსაკუთრებით ვერტიკალურ მდგომარეობაში.
„მისია მარსზე“ ითვალისწინებს რამდენიმე გადასვლას სხვადასხვა გრავიტაციულ გარემოში. საბოლოო ჯამში, ეს ცვლილებები გავლენას იქონიებს თვალის რეფლექსურ მოძრაობაზე. საკვანძო კითხვა შემდეგნაირია: შესაძლებელია თუ არა, რომ ასტრონავტებს ჰქონდეთ სხვადასხვა ტიპის რეფლექსები, რომელთა შეცვლაც სწრაფად შეეძლებათ გრავიტაციული გარემოს შესაბამისად. ორმაგად ადაპტაციური შესაძლებლობების განსაზღვრა თვალის რეფლექსური მოძრაობისას ასეთ პირობებში არსებითად მნიშვნელოვანია, ვინაიდან ამ მხრივ განსაზღვრული იქნება ერთ გარემოში შეძენილი სენსო-მოტორული უნარების მეორეში გადატანის ხარისხი.
სივრცითი ორიენტაცია
უწონადობაში სივრცითი ორიენტაცის შესანარჩუნებლად ასტრონავტები მხედველობას უნდა ენდონ, ვინაიდან ოტოლიტური ორგანოები „ქვემოთ“ ვეღარ გზავნიან სიგნალებს. ხანგრძლივად მსგავს პირობებში ყოფნისას ზემოთ ხსენებული ნდობა ინსტინქტში გადაიზრდება. თავის რხევისას წარმოქმნილი მცდარი წარმოდგენები თვით-მოძრაობასთან დაკავშირებით დედამიწაზე დაბრუნების შემდეგ დაკავშირებულია ვესტიბულარული ინფორმაციის რეინტერპრეტაციასთან. ზოგიერთი კვლევის თანახმად, ცენტრალური ნერვული სისტემა „გადახრა-მოძრაობასთან“ დაკავშირებულ ამბივალენტურობას ფანტავს წრფივი აჩქარების სიხშირეზე დაყრდნობით, რომელსაც ოტოლიტური ორგანოები აღიქვამს.
მიუხედავად იმისა, რომ უფრო მაღალი დონის კოგნიტური პროცესების კვლევა, როგორიც ნავიგაცია და მენტალური მონაცვლეობაა, შეზღუდულია, ასტრონავტები ხშირად იტყობინებიან, რომ კოსმოსური ხომალდების ინტერიერი უფრო გრძელი და მაღალი ჩანს, ვიდრე რეალურად არის. სამგანზომილებიანი ობიექტის სიმაღლის აღქმისას მის შემცირებას აკვირდებიან როგორც ფრენისას, ასევე ფრენამდე და ამ გზით წარმოჩინდება მენტალური რეპრეზენტაციის ცვლილება უწონადობის პირობებში. პერცეფცია არის ტვინში არსებული ერთგვარი შაბლონი, ჰიპოთეზა სამყაროს რაგვარობასთან დაკავშირებით, რომელიც წინასწარ ითვალისწინებს ნიუტონის კანონებს მოძრაობის შესახებ. ეს კანონები უწონადობის პირობებში იცვლება, შესაბამისად, მოსალოდნელიცაა კოსმოსში ფრენისას ობიექტების ფორმისა და მანძილის მენტალურ რეპრეზენტაციაში გაჩენილი ცვლილებები. იმ იშვიათ კვლევებს, რომლებიც კოსმოსში ტარდება, ჯერჯერობით არ გამოუვლენიათ მკვეთრი ცვლილებები, სავარაუდოდ იმიტომ, რომ ცენტრალური ნერვული სისტემა აგრძელებს გრავიტაციის შინაგანი მოდელის გამოყენებას, ცოტა ხნით მაინც. შესაძლოა ვივარაუდოთ, რომ სამი განზომილების აღქმის გზა მეტად განვითარებული იქნება გრავიტაციის გავლენის დიდი ხნით არარსებობის შემთხვევაში.