cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ნიგერი
ფლორა და ფაუნა
უდაბნოების და ნახევრადუდაბნოების ზონაში მცენარეული საფარი საკმაოდ მეჩხერია. ქვეყნის აღმოსავლეთის ოაზისებში იზრდება ფინიკის პალმები. აირის მთების პლატოს ხეობებში გრუნტის წყლების სიახლოვის და დროებითი მდინარეების გამო მცენარეულობა უფრო ხშირია, იზრდება მაღალი ბალახი, ხეები უფრო ბევრია. სავანის ფლორა წარმოდგენილია მრავალფეროვანი აკაციებით, დაბალი ველური მარცვლოვნებით, ავშანით. ბალახები და ბუჩქები ძირითადი საკვებია აქლემებისათვის, ცხვრებისათვის და თხებისათვის. სავანების ხეებისა და ბუჩქების უმრავლესობა ფოთლებს კარგავს მშრალი სეზონის დასაწყისში. წვიმების სეზონის პერიოდში სავანა იფარება სწრაფადმზარდი ბალახით, სიმაღლით ორ მეტრამდე: ურო და სპილოს ბალახი (Pennisetum purpureum). ნახევრადუდაბნოების მცენარეულობა საკმაოდ ზარალდება მეცხოველეობისაგან და სათბობის მიზნით გაჩეხვისაგან. სავანის სამხრეთი უფრო კარგად ირწყვება წვიმების სეზონის დროს, ამიტომ აქ მცენარეულობაც ხშირია: იზრდება ინდოეთიდან შემოტანილი ხე ინდური აზადირახტა (Azadirachta indica), ბამბის ხე, ბაობაბი, ში (Vitellaria paradoxa). ყველაზე უფრო მეტად მდიდარი და მრავალფეროვანია მდინარე ნიგერის ნაპირების ფლორა. ხეებიდან აქ იზრდება წვნიანი ნაყოფის მომცემი ინდური მანგო (Mangífera índica) და ნესვის ხე, აკაცია და პალმა. მდინარის ჭალებში იზრდება ბამბუკი. thumb|right|250px|ბეჰემოტები მდინარე ნიგერზე ნიგერში ბინადრობს ბევრი მწერი, მეურნეობას დიდ ზიანს აყენებენ მოსკიტები, კალიები და ტერმიტები. მდინარე ნიგერი, როგორც სხვა მდინარეები, ასევე ტბები მდიდარია თევზით. მრავალფეროვანია სავანის ქვეწარმავლები: გველები და ხვლიკები, გეკონებიდან დიდ ვარანებამდე, მდინარე ნიგერში ბინადრობენ ნიანგები. ფრინველებიდან ბევრია აფრიკული სირაქლემა, არწივი, ორბი, ძერა. სამხრეთ სავანაში ბინადრობენ იხვები, ბატები, წინტალები, ყანჩები, წეროები, ივეოსები, ყარყატები, მარაბუ. ოქტომბრიდან მარტის ჩათვლით ნიგერში ზამთრობენ გადამფრენი ფრინველები ჩრდილოეთიდან, მათ შორის ევროპიდანაც. უდაბნოში ბინადრობენ ანტილოპები — ორიქსი და ადაქსი, სავანაში ასევე გვხვდება გაზელები, ავაზები, აფთრები და ტურები. ადამიანის ჩარევის გამო სამხრეთ სავანაში დიდი ძუძუმწოვრების საბინადროდ არც თუ ისე ბევრი ადგილი დარჩა. მაგრამ აქ მაინც გვხვდებიან ჟირაფები, ანტილოპები, გარეული ღორები, ლომები. ჩადის ტბასთან და მდინარე ნიგერის მარჯვენა ნაპირზე ბინადრობს სპილოების ორი ჯოგი, ხოლო თვითონ მდინარეში ბეჰემოთები.
სახელმწიფო წყობა
ნიგერის 2010 წლის კონსტიტუციის თანახმად «ქვეყნის პრეზიდენტი სახელმწიფოს მეთაურია. ის გამოხატავს ერის ერთიანობას. ქვეყნის პრეზიდენტი დგას პოლიტიკურ პარტიებზე მაღლა. ის ეროვნული უსაფრთხოების, ეროვნული ერთიანობის, ტერიტორიული მთლიანობის, კონსტიტუციის დაცვის, საერთაშორისო ხელშეკრულებების და შეთანხმებების გარანტია. ის უზრუნველყოფს სახელმწიფო სტრუქტურების ნორმალურ ფუნქციონირებას.»
«ქვეყნის პრეზიდენტი ირჩევა საყოველთაო, თავისუფალი, პირდაპირი, თანაბარი და ფარული არჩევნების საფუძველზე 5 წლის ვადით. ერთ ადამიანს შეუძლია მხოლოდ ორი ვადით გახდეს ქვეყნის პრეზიდენტი. არავითარ შემთხვევაში, არც ერთ ადამიანს არ აქვს უფლება იყოს პრეზიდენტი ორ ვადაზე მეტი ხნის შემდეგ ან გააგრძელოს მანდატის მოქმედების ვადა ნებისმიერი მიზეზით.» პრეზიდენტად არჩევა შეუძლია 35 წელს მიღწეულ «ეროვნული წარმოშობის» ნებისმიერი სქესის ნებისმიერ ადამიანს. არჩევნების დანიშვნა, ხმების დათვლა და შედეგების გამოცხადება საკონსტიტუციო სასამართლოს კომპეტენციაა.
აღმასრულებელი ხელისუფლება ხორციელდება პრეზიდენტის მიერ დანიშნული და ეროვნული კრების მიერ დამტკიცებული მინისტრთა კაბინეტის მიერ. პრემიერ-მინისტრს ნიშნავს ქვეყნის პრეზიდენტი. მინისტრების კანდიდატურას წარადგენს პრემიერ-მინისტრი ეროვნული კრების წევრებიდან. ეროვნულმა კრებამ პრემიერ-მინისტრს შეიძლება გამოუტანოს უნდობლობის ვოტუმი
საკანონმდებლო ხელისუფლებას ახორციელებს ნიგერის ეროვნული კრება, რომელიც შედგება 171 წევრისაგან. დეპუტატები ირჩევა 5 წლის ვადით, პარტიული სიებით, პროპორციული საარჩევნო სისტემით. დეპუტატის მანდატის მისაღებად აუცილებელია პოლიტიკურმა პარტიებმა მიიღონ ხმების მინიმუმ 5 %. ეროვნული კრების უკანასკნელი არჩევნები შედგა 2016 წლის 21 თებერვალს, სადაც გაიმარჯვა პარტია ნიგერის დემოკრატიისათვის და სოციალიზმისათვის. გამარჯვებული პარტიის გარდა ეროვნულ კრებაში ყველაზე ბევრი ადგილი დაიკავა ნიგერის დემოკრატიული მოძრაობა აფრიკული ფედერაციისთვის (25 ადგილი), ეროვნული მოძრაობა საზოგადოების განვითარებისთვის (20 ადგილი) და პატრიოტული მოძრაობა რესპუბლიკისათვის (13 ადგილი).
ცენტრალური მართვა ხორციელდება პროფესიონალური ადმინისტრაციული დაწესებულებების მიერ, რომლებსაც აგზავნის პრეზიდენტის და/ან სამინისტროების ადმინისტრაცია და ხელმძღვანელობს თანამდებობაზე პრეზიდენტის მიერ დანიშნული ეროვნული კრების წევრები. სამინისტროების განყოფილებების დანარჩენი ნაწილი ივსება არაპოლიტიკური პროფესიონალური ადმინისტრატორებით. ადგილობრივი თვითმმართველობა ხორციელდება ადგილობრივი, დარგობრივი და რეგიონალური საბჭოებით, ტერიტორიული კოლექტივების სამინისტროთი, ამ საარჩევნო ორგანოს მიერ არჩეული დეპუტატებით და პროფესიონალი სახელმწიფო მოსამსახურეებით.
შეიარაღებული ძალები
ნიგერის შეიარაღებული ძალები (Forces Armees Nigeriennes, FAN) ქვეყნის სამხედრო ორგანიზაციაა, რომლის დანიშნულებაა ქვეყნის თავდაცვა, თავისუფლების და დამოუკიდებლობის დაცვა. ნიგერის შეიარაღებული ძალები მოიცავს არმიას, სამხედრო-საჰაერო ძალებს, ჟანდარმერიას და რესპუბლიკურ გვარდიას. შედგება რეგულარული შემადგენლობის 5300 ადამიანისაგან და მომსახურე პერსონალის დაახლოებით 5400 ადამიანისაგან. მოქმედებს სამხედრო სამსახურში არჩევითი გაწვევა. სამხედრო სამსახურში იწვევენ 17—21 წლის დაუქორწინებელ მამაკაცებს 2 წლის ვადით, ქალებს შეუძლიათ სურვილის მიხედვით იმსახურონ სანიტარულ ნაწილებში. სამხედრო საჭიროებისათვის იხარჯება მთლიანი შიდა პროდუქტის 1,1 — 1,3 %, რაც შედარებით დაბალი მაჩვენებელია.
ადმინისტრაციული დაყოფა
thumb|right|350px|ნიგერის რეგიონები ადმინისტრაციული თვალსაზრისით იყოფა ნიამეის ოლქად და 7 რეგიონად, რომლებიც თავისი მხრივ იყოფიან 36 დეპარტამენტად. დეპარტამენტები შედგება საქალაქო და სასოფლო კომუნებისაგან.
ეთნიკური ჯგუფები
ნიგერი — მრავალეროვანი სახელმწიფოა. ქვეყნის ტერიტორიაზე გადის განსახლების საზღვარი კავკასიურ და ნეგროიდულ რასებს შორის. ქვეყნის მოსახლეობის 90 %-ზე მეტი მიეკუთვნება ნეგროიდულ რასას. ქვეყნის ჩრდილოეთით მცხოვრები ტუარეგები მიეკუთვნებიან კავკასიური რასის ხმელთაშუაზღვისპირულ ტიპს. ფულბე შერეული ეთნიკური ჯგუფია.
ნიგერის მოსახლეობის უმრავლესობას (55,4 %) შეადგენენ ქვეყნის სამხრეთში, ნიგერიის სახელმწიფო საზღვრის გასწვრივ მცხოვრები ჰაუსას ხალხი.
საკმაოდ მრავალრიცხოვანია სონგაის ხალხი, რომლებიც თავიანთ მონათესავე ჯერმას, დენდის, კურტეის და ვოგოს ხალხთან ერთად შეადგენენ ნიგერის მოსახლეობის 21 %-ს. ნიგერის გარდა სონგაის ხალხის ბევრი წარმომადგენელი ცხოვრობს მეზობელ მალიში, ხოლო დენდი — ბენინში. ნიგერში სონგაის და ჯერმას ხალხი ცხოვრობენ ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში, მდინარე ნიგერის ხეობაში. ჯერმას ხალხი დედაქალაქ ნიამეის მოსახლეობის უმრავლესობას შეადგენს. ძველად ჯერმას ხალხი განთქმული იყო სამხედრო ხელოვნებით, დღემდე მათში მაღალია სამხედრო არისტოკრატიის პრესტიჟი. დოსოს რეგიონში მდებარეობს ჯერმას ყველა ხალხის ტრადიციული წინამძღოლის — ჯერმაკოის რეზიდენცია. კოლონიალიზმის დროს ჯერმას ხალხი ეხმარებოდა ფრანგებს სხვა ხალხის აჯანყებების ჩახშობაში. ჯერმას და სონგაის ხალხი სხვა ხალხზე უკეთ აღიქვამენ დასავლურ კულტურას.
ტუარეგები შეადგენენ ქვეყნის მოსახლეობის 9,3 %-ს. ისინი ძირითადად ცხოვრობენ ნიგერის ჩრდილოეთში, აგადესის რეგიონში, მისი მოსაზღვრე რეგიონების დეპარტამენტებში, ასევე მდინარე ნიგერის ხეობაში. ტუარეგები ასევე ცხოვრობენ ნიგერის მოსაზღვრე მალიში, ალჟირში და ლიბიაში. ბევრი ტუარეგი ეწევა მომთაბარე ცხოვრებას, ძირითადად დაკავებულები არიან მეცხოველეობით. ნიგერში ტუარეგები გამოჩნდნენ X საუკუნეში, ჩრდილოეთ აფრიკიდან არაბების მიერ მათი გამოდევნის შემდეგ. ტუარეგები გაერთიანებულები არიან ტომობრივ კონფედერაციაში, დიდი ავტორიტეტით სარგებლობს სამხედრო არისტოკრატია, თავისი რიგებიდან ირჩევს ტომის და კონფედერაციის ბელადებს, ასევე აირის სულთანს — ნიგერის ყველა ტუარეგის ტრადიციულ მეთაურს.
ფულბეს ხალხი (ჰაუსას ენაზე ფულანი) ცხოვრობს ნიგერის სხვა ხალხთან ერთად და შეადგენს ქვეყნის მოსახლეობის 8,5 %-ს. მთელ დასავლეთ აფრიკაში განსახლებულ ფულბეს ხალხს აქვს პროფესიონალი მწყემსების რეპუტაცია. ისინი სახლდებიან მიწადმოქმედ ხალხს შორის, განსაკუთრებით ჰაუსას ხალხს შორის, მწყემსავენ მათ შინაურ ცხოველებს და მეცხოველეობის პროდუქტებს ცვლიან მიწადმოქმედების შედეგად მიღებულ საქონელზე. ფულბეს ხალხი ეწევა მომთაბარე და ნახევრადმომთაბარე ცხოვრებას. ერთ ადგილზე დამაგრებული ფულბეს ხალხი მეცხოველეობასთან ერთად დაკავებულია მიწადმოქმედებით, მშობლიურ სოფლებში ბრუნდებიან მოსავლის აღების დროს.
კანურის და მისი მონათესავე მანგას ხალხი შეადგენს ნიგერის მოსახლეობის 4,7 %-ს. ისინი ცხოვრობენ ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთში, დიფის რეგიონში, ჩადის ტბის მახლობლად. კანურის ხალხის დიდი ნაწილი ცხოვრობს ნიგერიაში და ჩადში. შუა საუკუნეებში მათ შექმნეს სახელმწიფოები კანემის იმპერია და ბორნუ. თანამედროვე განსახლების ადგილები კანურის ხალხმა დაიკავა მრავალრიცხოვანი მიგრაციის შედეგად, ამასთან მათ სხვადასხვა ჯგუფებს ახსოვთ საკუთარი წარმოშობის ადგილები. კანურის ხალხი ძირითადად მიწადმოქმედია, მაგრამ ზოგიერთი ტომი დაკავებულია მეცხოველეობით და მისდევს ნახევრადმომთაბარე ცხოვრების წესს. განსაკუთრებით გავრცელებულია ტყავის ნაკეთობების დამზადება.
არაბების რაოდენობა ნიგერში დაბალია და შეადგენს დაახლოებით 40 ათას ადამიანს (მოსახლეობის 0,4 %). მათი უმრავლესობა მიეკუთვნება ულედ სლიმანის, ბაგარების და კანემის კლანებს. ნიგერში ისინი შემოვიდნენ XX საუკუნის დასაწყისში, დასახლდნენ ლიბიის მოსაზღვრე რაიონებში, ასევე ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთში.
ნიგერში ასევე ცხოვრობს 5-6 ათასი ევროპელი, ძირითადად ფრანგები. მათი უმრავლესობა — მასწავლებლები და ტექნიკური დარგის სპეციალისტებია, რომლებიც ქვეყანაში განსაზღვრული ვადის განმავლობაში მუშაობენ. ევროპელების ყველაზე უფრო დიდი ჯგუფები ცხოვრობენ ნიამეიში და სხვა დიდ ქალაქებში.
ენები
thumb|right|350px|ნიგერში ეროვნული ენების გავრცელების რუკა ნიგერში არსებობს 11 ოფიციალური ენა, ფრანგული ყველაზე უფრო გავრცელებული ენაა ქვეყანაში. ნიგერში არსებობს მკვიდრი მოსახლეობის 8-დან 20 ენა. ამ ენების რაოდენობაში ასეთი სხვაობა გამომდინარეობს იქიდან, რომ ზოგიერთი ენა ერთმანეთთან მჭიდროდაა დაკავშირებული და ისინი ერთადაა დაჯგუფებული, ხოლო დანარჩენი ცალკეულ ენად განიხილება.
ფრანგული ენის გარდა ნიგერში არსებობს 10 ოფიციალური ეროვნული ენა, კერძოდ: არაბული, იედინა, ფულანი, გურმანშე, ჰაუსა, კანური, ჯერმას და სონგაის ენები, ტუარეგული, ტასავაქი, ტუბუ. ეს 10 ეროვნული ენა, ენათა ოჯახი, ეთნიკური ჯგუფის მიახლოებითი პროცენტი, განსახლების ძირითადი რეგიონები, ასევე დამატებითი ინფორმაცია მოცემულია ქვემოთ ცხრილის სახით:
რელიგია
ნიგერში ყველაზე უფრო გავრცელებული რელიგიაა ისლამი. 2015 წლის მონაცემებით მისი მორწმუნეა ქვეყნის მოსახლეობის დაახლოებით 94 %. ტრადიციული აფრიკული სარწმუნოების მიმდევრები შეადგენენ 5,2 %-ს, ქრისტიანები 0,6 %-ს და სხვები 0,3 %-ს.
ნიგერის კონსტიტუცია რელიგიური აღმსარებლობის თავისუფლების გარანტიას იძლევა. აკრძალულია პოლიტიკური პარტიების შექმნა ისეთი იდეოლოგიით, რომლის საფუძველია რომელიმე რელიგიური აღმსარებლობა. ყველა რელიგიური ორგანიზაცია უნდა იყოს დარეგისტრირებული შინაგან საქმეთა სამინისტროში.
პირველი მუსლიმები ნიგერის ტერიტორიაზე გამოჩნდნენ XI საუკუნეში. ისლამის ფართე გავრცელებას ხელი შეუწყო XV საუკუნეში ნიგერის შესვლამ სონგაის იმპერიაში. XIX საუკუნის დასასრულისთვის მუსლიმები ქვეყანაში გახდნენ რელიგიური უმრავლესობა, ხოლო დღეისათვის ისლამი გაბატონებული რელიგიაა (მოსახლეობის 92 % ).
მუსლიმების უმრავლესობა (95 %) — სუნიტები, შიიტები შეადგენენ ნიგერელი მუსლიმების დაახლოებით 5 %-ს. ქვეყანაში ყველაზე უფრო მეტად გავრცელებულია მალიქის რელიგიურ-სამართლებრივი სკოლა. ქვეყნის სამხრეთის რაიონებში გავლენიანია სუფიური ორდენი ტიჯანია, ცენტრალურში — კადირია. ქალაქ აგადესში, ქალაქ ბილმაში და ჩადის სახელმწიფო საზღვართან არსებობენ სანუსიტები. მსხვილ ქალაქებში არსებობს აჰმადიტების თემები (1956 წლიდან). ქვეყნის დედაქალაქში და ქალაქ მარადიში არსებობენ ვაჰაბიტები.
ქრისტიანების რაოდენობა (110 ათასი 2010 წელს ) მნიშვნელოვნად გაიზარდა უკანასკნელ ათწლეულების განმავლობაში (1970 წელს ნიგერში ცხოვრობდა 17 ათასი ქრისტიანი, 2000 წელს — 58 ათასი ).
2010 წელს ორგანიზაცია Pew Research Center-ის კვლევების შედეგად ნიგერში აღირიცხა 80 ათასი პროტესტანტი. პროტესტანტები ნიგერში ერთ-ერთი ყველაზე უფრო სწრაფად მზარდი რელიგიური ჯგუფია; 1970 წელს ქვეყანაში ცხოვრობდა მხოლოდ 3,4 ათასი პროტესტანტი, 2000 წელს ამ რელიგიური მიმდევრობის აღმსარებელთა რიცხვი გახდა 38 ათასი.
ნიგერის ტერიტორიაზე ყველაზე უფრო მსხვილი პროტესტანტული კონფესიებია ევანგელისტები და ორმოცდაათიანელები.
რომის კათოლიკური ეკლესიის სასულიერო პირები ნიგერში შემოვიდნენ 1931 წელს დაგომეიდან. 1961 წელს ქვეყანაში შეიქმნა კათოლიკური ეპარქია. 1972 წელს ხელდასხმული იქნა პირველი ნიგერელი სასულიერო პირი. 2010 წელს კათოლიკების რაოდენობა შეადგენდა 30 ათას ადამიანს. მათ შორის მნიშვნელოვანი ნაწილი ნიგერში მცხოვრები უცხოელია (მათ შორის მეზობელი აფრიკული ქვეყნებიდან).
შეფასებების მიხედვით, ქვეყნის მოსახლეობის 7 % მიეკუთვნება ტრადიციულ აფრიკულ სარწმუნოებას. ანიმისტების წილი ქვეყნის საერთო მოსახლეობაში მუდმივად მცირდება. 1970 წელს ამ რელიგიის მიმდევრები შეადგენდნენ ნიგერის მოსახლეობის 15,5 %-ს.
ეკონომიკა
ნიგერი მსოფლიოს ერთ-ერთი უღარიბესი ქვეყანაა მსოფლიოში. 2009 წელს მთლიანი შიდა პროდუქტი ერთ სულ მოსახლეზე შეადგენდა 700 ამერიკულ დოლარს (222-ე ადგილი მსოფლიოში). სიღარიბის დონეზე დაბლა იმყოფება მოსახლეობის დაახლოებით 60-70 %. ქვეყანას აქვს მსოფლიოში ყველაზე უფრო დაბალი ადამიანის განვითარების ინდექსი.
ნიგერი აგრარული ქვეყანაა განვითარებადი ურანის მომპოვებელი წარმოებით. ქვეყანას გააჩნია ურანის უზარმაზარი მარაგი. XX საუკუნის 90-იან წლებში აღმოჩენილია ნავთობის და ბუნებრივი აირის საბადოები. მაგრამ ქვეყანა დამოკიდებულია უცხოურ დახმარებებზე, XX საუკუნის 80-იან წლებში მსოფლიო ბაზარზე ურანის ფასის ვარდნის შემდეგ გაიზარდა ქვეყნის საგარეო ვალი. სოფლის მეურნეობისათვის ვარგისია მხოლოდ მიწების 3 % და ხშირია გვალვები. ქვეყნის ინფრასტრუქტურა საკმაოდ განუვითარებელია.
მომპოვებელი მრეწველობა
thumb|right|250px|[[ურანი (ელემენტი)|ურანის კარიერი ქალაქ არლისთან.]] ურანის მოპოვება ქვეყნის ეკონომიკის მთავარი დარგია. ურანის მადნის საბადოები 1958 წელს სრულიად შემთხვევით აღმოაჩინა საფრანგეთის ატომური და ალტერნატიული ენერგიის კომისიამ. 1966 წელს ქალაქ არლიში ჩატარებულმა საბადოს კვლევამ და შეფასებამ დაადასტურა მისი ეკონომიკური გამოყენების შესაძლებლობა და 1971 წელს ნიგერმა ექსპორტზე გაიტანა ურანის მადნის პირველი პარტია 400 ტონის რაოდენობით. მოპოვებული ურანის რაოდენობა მუდმივად იზრდებოდა და 1980 წელს მიაღწია 4,5 ათას ტონას, ამასთან ნიგერი გავიდა მეორე ადგილზე მსოფლიოში ურანის მოპოვების მხრივ, ხოლო მისი ექსპორტიდან შემოსავალმა შეადგინა სახელმწიფო ბიუჯეტის 50 %-მდე. 1980-იან წლებში განვითარდა ურანის მოპოვების კრახი — მსოფლიო მოთხოვნილებების შემცირებამ სხვა ქვეყნებში ურანის დიდი რაოდენობით წარმოებამ გამოიწვია მსოფლიოში ფასების შემცირება. 1990-იანი წლების დასაწყისში ნიგერში ურანის მოპოვება შემცირდა 2 ათას ტონამდე. 1990 წლისთვის ქვეყანა დატოვა 80 %-მდე უცხოელმა, რომელთაგან უმრავლესობა დაკავშირებული იყო ურანის მოპოვებასთან. დღეისათვის ურანის მოპოვების დარგი ნელ-ნელა ისევ ძალას იკრებს, ურანის მადნის წლიურმა მოპოვებამ გადააჭარბა 3,5 ათას ტონას, ხოლო სახელმწიფოს შემოსავლების შესაბამისი წილი გაიზარდა 8 %-მდე.
ურანის გარდა, ნიგერში არსებობს ექსპლოატაციისათვის ვარგისი ოქროს მარაგი მდინარე ნიგერსა და ბურკინა-ფასოს შორის არსებულ რეგიონში. 2004 წელს ნიგერში პირველი ოქროს ზოდი ჩამოისხა ტილაბერის რეგიონის ტერის დეპარტამენტის სამირა-ჰილის ოქროს საბადოში. ამ საბადოში ქვეყანაში პირველად მოხდა ოქროს კომერციული მოპოვება. ამ ადგილზე რეზერვების მარაგი შეფასებული იყო 10 073 626 ტონად, რომელშიც ერთი ტონა საშუალოდ შეიცავდა 2,21 გრამ (0,078 უნცია) ოქროს, საიდანაც 19 200 კგ (42 300 ფუნტი) დამუშავებული იქნება საბადოს ექსპლოატაციის 6 წლის განმავლობაში. სავარაუდოდ ოქროს სხვა საბადოები იმყოფება ახლომდებარე რაიონებში, ცნობილი როგორც "სამირა ჰორიზონტი", რომელიც მდებარეობს გოთეიეს კომუნასა და ქალაქ უალამს შორის. thumb|right|250px|ნავთობის დაზვერვა [[ტენერეს უდაბნოში.]] ნიგერში ნავთობის საბადოების დაზვერვის და აღმოჩენის ისტორია დაიწყო ქვეყნის დამოუკიდებლობის პერიოდში, როდესაც 1975 წელს აღმოაჩინეს ტინტუმას ნავთობის საბადო. ის მდებარეობს აგადემის ოაზისში, რომელსაც ყურადღებას ჯერ კიდევ 1970 წლიდან აქცევდა კომპანია texaco, ხოლო შემდეგ 1980 წლამდე კომპანია Esso აწარმოებდა დაზვერვით სამუშაოებს. იმავე რაიონში დაზვერვით სამუშაოებს მიმდევრობით აწარმოებდნენ კომპანიები Elf Aquitaine (1980-1985), Esso-Elf (1985-1998), Esso (1998-2002) და Esso-Petronas (2002-2006). დაზვერვითი სამუშაოების შეფასებით ნავთობის მარაგის რაოდენობა აღმოჩნდა 324 მილიონი ბარელი, ხოლო ბუნებრივი აირის მარაგის 10 მილიარდი მ³, კომპანია Esso-Petronas-მა ნაწარმოები პროდუქციის სავარაუდო სიმცირის გამო უარი თქვა სამუშაოების გაგრძელებაზე.
ნავთობზე ფასების მყისიერი მომატების გამო ეს ვარაუდი უკვე აღარ იყო აქტუალური 2008 წელს. ხელისუფლებამ აგადემის ოაზისზე უფლება გადასცა CNPC-ის ბლოკს (中国石油天然气集团公司; China National Petroleum Corporation). ნიგერის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ 5 მილიარდი ამერიკული დოლარის ინვესტიციის საფასურად, ჩინური კომპანია ააშენებს ჭაბურღილებს, რომელთაგან 11 გაიხსნება 2012 წლისთვის და მოიპოვებს 20 000 ბარელს დღე-ღამეში (3200 მ³/დღ-ღ). ხელისუფლების შეფასებით ამ რაიონში არსებობს 324 მილიონი ბარელი (51 500 000 მ³) ნავთობის მარაგი და მისი მოპოვება კიდევ შესაძლებელია ტენერეს უდაბნოს რაიონში და ქალაქ ბილმასთან. ნიგერმა ნავთობის პირველი ამოღება დაიწყო 2011 წელს.
ქვეყანაში ასევე მიმდინარეობს ქვანახშირის მოპოვება. ქალაქ აგადესის ჩრდილოეთით ჩიროზერინის კომუნის ტერიტორიაზე კომპანია SONICHAR (Société Nigerienne de Charbon) ელექტროსადგურის საწვავით მომარაგებისათვის აწარმოებს ქვანახშირის მოპოვებას ღია წესით, რომელიც ელექტროენერგიით ამარაგებს ურანის საბადოს. ნიგერის ხელისუფლების 2012 წლის ანგარიშის საფუძველზე, 2011 წელს ამ კომპანიის მიერ მოპოვებული იქნა 246 016 ტონა ქვანახშირი. ქვეყანაში არსებობს ქვანახშირის დამატებითი საბადოები ნიგერის სამხრეთში და დასავლეთში, რომლებსაც გააჩნიათ მაღალი ხარისხი.
ნიგერში ასევე არსებობს ფოსფატების, რკინის, კირქვის და თაბაშირის მსხვილი საბადოები.
ენერგეტიკა
2009 წელს ელექტროენერგიის, გაზის და წყლის წარმოება და განაწილება შეადგენდა მთლიანი შიდა პროდუქტის დაახლოებით 1 %-ს. კომპანია NIGELEC-ის (Société nigérienne d'électricité) მიერ განაწილებული ელექტროენერგიის დაახლოებით 89 % იმპორტირდება ნიგერიიდან.
ხე-ტყის დამუშავება
ნიგერის ტყე მოიცავს დაახლოებით 12 000 000 ჰა-ს, რაც შეადგენს ქვეყნის ტერიტორიის 10 %-ს, მაგრამ მისი ნახევარი გამეჩხერებულია. ნიგერის ხელისუფლება ახორციელებს ტყის აღდგენის მთავარ პროგრამას (ქვიშოვან დიუნებში, ტერიტორიის რეაბილიტაციას, დეგრადირებული ადგილების, ქარდამცავი ადგილების), მაგრამ ამ ძალისხმევას ხელს უშლის გვალვები, მოსახლეობის მიერ ხე-ტყის გამოყენება და ხანძრები.
შეშა ენერგიის პირველი წყაროა ნიგერში (9 400 000 მ³ წელიწადში ). ტყე ასევე ქმნის გუმიარაბიკს (160 000 ჰა).
ტრანსპორტი
thumb|right|350px|ნიგერის საგზაო რუკა. ასფალტირებული გზები ნაჩვენებია მწვანე ფერით, "გაუმჯობესებული" მყარი გრუნტიანი გზები ნარინჯისფრად, ადგილობრივი დანიშნულების გრუნტიანი გზები ნარინჯისფერი პუნქტირით. ტრანსპორტი საკმაოდ მნიშვნელოვანია ქვეყნის ეკონომიკაში და კულტურაში, რომელსაც ზღვაზე გასასვლელი არ გააჩნია. იგი ერთმანეთთან აკავშირებს ქალაქებს, რომლებსაც ჰყოფს უზარმაზარი დაუსახლებელი უდაბნოები, მთის ქედები და ბუნების სხვა წინააღმდეგობები. ნიგერის სატრანსპორტო სისტემა საკმაოდ სუსტად იყო განვითარებული კოლონიალური პერიოდის დროს (1899-1960), ადამიანები გადასაადგილებლად იყენებდნენ ცხოველებს, ქვეყნის შორეულ სამხრეთ-დასავლეთში და სამხრეთ-აღმოსავლეთში კი სამდინარო ტრანსპორტს. არანაირი რკინიგზა არ აშენებულა კოლონიალურ პერიოდში. დიდ ქალაქებს შორის ასფალტირებული ავტოგზების მშენებლობა დაიწყო დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, როდესაც 1970-1980-იან წლებში ქვეყანაში მიმდინარეობდა ურანის ბუმი. ასფალტირებული გზები იგებოდა დიდ ქალაქებს შორის ქვეყნის სხვადასხვა კუთხეებში, რითაც ნიგერის თითქმის ყველა დიდი დასახლებული პუნქტი ერთმანეთს ასფალტირებული გზებით დაუკავშირდა. ამ გზებიდან სოფლებში გაიყვანეს მყარი გრუნტიანი გზები. 2012 წელს მთელ ქვეყანაში არსებობდა 19 675 კმ საავტომობილო გზა, რომელთაგან 4225 კმ იყო ასფალტირებული.
მდინარე ნიგერი, რომელიც მიედინება ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ვერ გამოდგება სამდინარო ტრანსპორტად დიდი მასშტაბით, რადგან მას არ ჰყოფნის სიღრმე წლის დიდი ნაწილის განმავლობაში და ბევრ ადგილას მდინარეზე წარმოქმნილია ჭორომები. აქლემებისგან შემდგარ ქარავანს ისტორიულად დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა საჰარის და საჰელის რეგიონებში, რომლებიც მოიცავს ქვეყნის ჩრდილოეთის დიდ ნაწილს.
საჰაერო ტრანსპორტი ძირითადად თავმოყრილია დედაქალაქ ნიამეიში. ნიგერის საერთაშორისო აეროპორტი — ამანი დიორის სახელობის საერთაშორისო აეროპორტი მდებარეობს ნიამეიში. ნიგერის სხვა საერთაშორისო აეროპორტებია მანო დაიაკის საერთაშორისო აეროპორტი ქალაქ აგადესში და ზინდერის აეროპორტი ქალაქ ზინდერში.
2014 წელს დაიწყო სარკინიგზო ხაზის მშენებლობა ქვეყნის დედაქალაქ ნიამეიდან ბენინის დედაქალაქ კოტონუს მიმართულებით ქალაქ პარაკუს გავლით, რომელიც სავარაუდოდ უნდა დამთავრდეს 2016 წელს. უნდა აშენდეს 574 კმ ახალი რკინიგზის ხაზი ნიამეიდან ბენინის ქალაქ პარაკუმდე, რითაც ის მიუერთდება პარაკუდან კოტონუმდე უკვე არსებულ რკინიგზას. მშენებარე რკინიგზა ასევე გაივლის ნიგერის ქალაქებს დოსოს და გაიას. არსებობს სარკინიგზო ხაზის გაგრძელების პროექტები ბენინიდან, ნიგერიიდან, ასევე ტრანსსაჰარული და ტრანსსაჰელური რკინიგზების მშენებლობის პროექტები.
სოფლის მეურნეობა
ნიგერში სოფლის მეურნეობა და მეცხოველეობა მთლიანად დამოკიდებულია მოსახლეობის მხოლოდ 18 %-ზე. ქვეყნის მთლიანი შიდა პროდუქტის 14 %-ს ქმნის მეცხოველეობა (აქლემები, თხები, ცხვრები და მსხვილი რქოსანი საქონელი), რაც საკმარისია მოსახლეობის 29 %-სათვის. მოსახლეობის 53 % აქტიურად მონაწილეობს მოსავლის შექმნაში. ნიგერის მიწების 15 % სახნავ-სათესია, რომელიც უპირატესად მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთით, ნიგერიასთან სახელმწიფო საზღვრის გასწვრივ.
ნალექების რაოდენობა ნიგერის ტერიტორიის უმეტეს ნაწილში არასაკმარისია სოფლის მეურნეობისათვის, ქვეყნის ხელისუფლებას უჭირს საკუთარი ხალხის საკვები პროდუქტებით მომარაგება და იძულებულია იგი უცხოეთიდან შეიძინოს მოსახლეობის მოთხოვნილებების დასაკმაყოფილებლად. ფეტვი, სორგო და მანიჰოტი ნიგერის ბუნებრივად ნოტიო მიწებიდან მიღებული ძირითადი სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტებია. შიდა მოხმარებაში მორწყული მიწებიდან მიღებული ბრინჯი იმპორტულზე უფრო იაფად იყიდება. ძაძა და ხახვი მოჰყავთ კომერციული ექსპორტისთვის, როგორც ნიორის, წიწაკის, კარტოფილის და ხორბლის მცირე რაოდენობა. არაქისი და უფრო ნაკლები რაოდენობით ბამბა შემოტანილია კოლონიის ყოფილი მფლობელის — საფრანგეთის მიერ შესაბამისად 1930-იან და 1950-იან წლებში, რომლის დიდი ნაწილი მსოფლიო ბაზარზე გადის ინტებსიური სოფლის მეურნეობის ხარჯზე. 1970-იანი წლების დასაწყისში ურანის მასობრივ გამოყენებამდე, ნიგერის ყველაზე უფრო დიდი საექსპორტო პროდუქტი იყო არაქისის ზეთი.
ნიგერის მოსახლეობის უმრავლესობას შეადგენენ სოფლის მეურნეობით დაკავებული სოფლის მაცხოვრებლები, ძირითადად ქვეყნის სამხრეთის ცენტრში და სამხრეთ- დასავლეთში. მაშინ როდესაც მოსახლეობა დამოკიდებულია სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის წარმოების და მოხმარების ბაზარზე, ბაზრის ფარგლებს გარეთ ნიგერის მეურნეობის დიდი ნაწილი შეადგენს ნატურალურ სოფლის მეურნეობას.
ტურიზმი
ტურიზმის ეკონიმიკური ეფექტი დამოკიდებულია ბევრ მის შემადგენელ კომპონენტზე (ოტელები, კვება, ტრანსპორტი), რომელიც საკმაოდ მაღალია.
ნიგერში არსებობს 94 სასტუმრო 2100 ნომრის მოცულობით. აქედან 22-ს სამი ან უფრო მეტი ვარსკვლავის კვალიფიკაცია გააჩნია, ხოლო დაახლოებით 30 მდებარეობს დედაქალაქ ნიამეიში. 2010 წელს შემოსავლებმა სასტუმროებიდან და რესტორნებიდან შეადგინა მთლიანი შიდა პროდუქტის დაახლოებით 2 %.
2006 წლის მონაცემებით ქვეყანას ყოველწლიურად სტუმრობდა 60 ათასზე მეტი ადამიანი, აქედან 36 ათასი (60 %) აფრიკის ქვეყნებიდან; 17 ათასი ევროპიდან, ძირითადად საფრანგეთიდან.
დედაქალაქ ნიამეიში ყოფნის ღირებულება შეადგენს $128 დღე-ღამეში, ხოლო მის ფარგლებს გარეთ გაცილებით იაფია. ვიზის ასაღებად აუცილებელია ყვითელი ციებ-ცხელების და ქოლერის საწინააღმდეგო ვაქცინაციის ქონა.
საგარეო ვაჭრობა
შედის აფრიკის, კარიბის აუზის და წყნარი ოკეანის რეგიონის ქვეყნების საერთაშორისო ორგანიზაციაში.
ჯანდაცვა
ნიგერის ჯანდაცვის სფერო განიცდის რესურსების ქრონიკულ უკმარისობას და მოსახლეობის რაოდენობასთან შედარებით სამედიცინო მოსამსახურეების მცირე რაოდენობას. ზოგიერთი მედიკამენტი დეფიციტური ან ხელმიუწვდომელია.
ქვეყანის სახელმწიფო საავადმყოფოები არსებობენ დედაქალაქ ნიამეიში (სამი მთავარი საავადმყოფო ნიამეიში, ნიამეის ეროვნული ჰოსპიტალისა და ლამორდეს უნივერსიტეტის ჰოსპიტალის ჩათვლით), მარადიში, ტაჰუაში, ზინდერში და სხვა დიდ ქალაქებში, ასევე მცირე სამედიცინო კლინიკები ქალაქების უმრავლესობაში.
სამედიცინო დაწესებულებები განიცდიან სამედიცინო პერსონალისა და მედიკამენტების უკმარისობას. სახელმწიფო ჯანდაცვის სუსტ სისტემას ეხმარება კერძო, საქველმოქმედო, რელიგიური და არასახელმწიფო ორგანიზაციების მოქმედი კლინიკები და სამედიცინო პროგრამები (მაგალითად, გალმის ჰოსპიტალი ბირნი-ნ'კონის და მარადის მახლობლად).
სახელმწიფო საავადმყოფოები, ასევე სახელმწიფო სამედიცინო პროგრამები იმყოფებიან ნიგერის ჯანდაცვის სამინისტროს მმართველობის ქვეშ. კერძო კომერციული კლინიკები მუშაობენ ნიამეიში და სხვა დიდ ქალაქებში. ჯანდაცვის საერთო ხარჯები ერთ სულ მოსახლეზე 2005 წელს შეადგენდა $25-ს. 2004 წელს ნიგერში იყო 377 ექიმი, რაც ნიშნავს, რომ ყოველ 10 000 ადამიანზე მოდის 0,03 ექიმი. 2003 წელს მოსახლეობის 89,2 % ჯანდაცვის ხარჯებს საკუთარი ჯიბიდან იხდის.
ნიგერში ბავშვთა სიკვდილიანობის მაჩვენებელი (1-დან 4 წლამდე ასაკის ბავშვთა შორის სიკვდილიანობა) მაღალია (1000 ბავშვიდან 248 გარდაცვლილი), საერთო ჯამში ჯანმრთელობის ცუდ მდგომარეობას და არასაკმარის კვებას განიცდის ქვეყნის ბავშვების უმრავლესობა. ორგანიზაცია "Save the Children" მონაცემებით ნიგერს მსოფლიოში აქვს ყველაზე უფრო მაღალი მაჩვენებელი ბავშვთა სიკვდილიანობის სფეროში.
განათლება
thumb|right|250px|ნიგერის დაწყებითი სკოლა. განათლება ნიგერში, როგორც სხვა განვითარებად ქვეყნებში, კერძოდ აფრიკის საჰელის რეგიონში, განიცდის სიღარიბესთან დაკავშირებულ პრობლემებს, რაც ბავშვების სკოლაში სიარულთანაცაა დაკავშირებული. მიუხედავად იმისა, რომ განათლება აუცილებელია 7-დან 15 წლამდე ბავშვებისათვის, ნიგერში მისი დონე ერთ-ერთი ყველაზე უფრო დაბალია მსოფლიოში.
განათლება ნიგერში ერთ-ერთ ყველაზე უფრო დაბალ დონეზეა მსოფლიოში; 2005 წელს ის შეადგენს მოსახლეობის მხოლოდ 28,7 %-ს (მამაკაცების 42,9 % და ქალების 15,1 %). სკოლამდელი განათლება ნიგერში სავალდებულოა ექვსი წლის განმავლობაში. დაწყებით სკოლებში დასწრება საკმაოდ დაბალია, განსაკუთრებით გოგონებისათვის. 1997 წელს რეგისტრირებული მოსწავლეების დასრების მაჩვენებელი შეადგენდა 29,3 %-ს, ხოლო 1996 წელს 24,5 %-ს.
ბავშვების დაახლოებით 60 %, რომლებმაც დაამთავრეს დაწყებითი სკოლა არიან ბიჭები, რადგანაც გოგონების უმრავლესობა იშვიათად დადის სკოლებში. ბავშვები ხშირად იძულებულები არიან უფრო მეტად იმუშაონ, ვიდრე იარონ სკოლებში, განსაკუთრებით დათესვისა და მოსავლის აღების პერიოდში. ქვეყნის ჩრდილოეთში მცხოვრები მომთაბარე ხალხის ბავშვები საკმაოდ იშვიათად დადიან სკოლებში.
ნიგერში ფუნქციონირებს 5 უნივერსიტეტი. პირველი და ყველაზე მთავარი ნიამეის აბდუ მუმუნის უნივერსიტეტი დაარსდა 1974 წელს, როგორც ნიამეის უნივერსიტეტი. ნიგერის ისლამური უნივერსიტეტი ქალაქ საიში გაიხსნა 1986 წელს. 2008 წელს გაიხსნა ზინდენის სახელმწიფო უნივერსიტეტი და მარადის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 2010 წელს ქალაქ ტაჰუაში გაიხსნა ტაჰუას უნივერსიტეტი (fr:Université de Tahoua). 2014 წელს გამოცხადდა, რომ 4 დამატებითი უნივერსიტეტები გაიხსნებოდა ქალაქებში აგადესი, დიფა, დოსო და ტილაბერი.
მასმედია
ნიგერში სხვადასხვა სახის მასობრივი ინფორმაციის საშუალებების დანერგვა დაიწყო 1990-იანი წლების ბოლოს. მესამე რესპუბლიკამდე ნიგერელებს საშუალება ჰქონდათ მხოლოდ სახელმწიფოს მხრიდან მკაცრად კონტროლირებადი მასმედიის საშუალებებთან კავშირი. დღეისათვის ნიამეიში გამოიცემა ბევრი გაზეთი და ჟურნალი, რომელთაგან ბევრი, როგორიცაა არასახელმწიფოებრივი Le Sahel, აკრიტიკებს ხელისუფლებას. ქვეყანაში რადიო ყველაზე უფრო მთავარი მასმედიის საშუალებაა, რადგანაც სიღარიბის გამო ტელევიზორი ნიგერის მოსახლეობის დიდი ნაწილისათვის, განსაკუთრებით სოფლის მოსახლეობისათვის, ხელმიუწვდომელია, ხოლო მოსახლეობის დიდი ნაწილის გაუნათლებლობის გამო ბეჭვდითი მასმედია ვერ გახდა მასობრივი ინფორმაციის წყარო.
ხელისუფლება ფრანგულ ენაზე გამოსცემს ყოველდღიურ გაზეთს Le Sahel. ქვეყანაში ასევე გამოიცემა დაახლოებით 12 კერძო ფრანგულენოვანი ყოველკვირეული და ყოველთვიური გაზეთი, რომელთაგან ზოგიერთი ნაკლებადაა დაკავშირებული პოლიტიკურ პარტიებთან და რომელთა უმრავლესობა გამოიცემა მესამე რესპუბლიკის ჩამოყალიბების შემდეგ 1990-იანი წლების დასაწყისში. ყველაზე უფრო მთავარი გაზეთებია: ყოველდღიური La Nouvelle Tribune du Peuple, ყოველკვირეული Le Républicain, La Canard Dechaine, Infos de l'Air, ორ კვირაში ერთხელ l'Evenement, L'Observateur და Haské.
ORTN-ის სახელმწიფო მაუწყებლის ეროვნულ და რელიგიურ რადიოპროგრამებთან ერთად, ასევე არსებობს 4 კერძო რადიოქსელი, რომელიც მოიცავს 100-ზე მეტ სადგურს. მათგან 3 — Anfani FM, Radio Sarounia და Radio Tenere კომერციული ფორმატისაა და მაუწყებლობს FM დიაპაზონზე დიდ ქალაქებში. ასევე არსებობს 80-ზე მეტი რადიოსადგურის გაერთიანების ქსელი, რომლებიც მდებარეობენ ქვეყნის ყველა შვიდ რეგიონში, რომელსაც არეგულირებს სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაცია — რადიოსთან დაახლოების სანავიგაციო კომიტეტი (Comité de Pilotage de Radios de Proximité (CPRP)). რადიოქსელების დამოუკიდებელი სექტორი არის CPRP-ის ხელმძღვანელობის ერთობლივი შემფასებელი, ხოლო 2005 წლის მონაცემებით რადიოს უსმენდა დაახლოებით 7,6 მილიონი ადამიანი, ანუ ქვეყნის მოსახლეობის დაახლოებით 73 %.
ნიგერის რადიოსადგურებთან ერთად BBC-ის სამსახურის ჰაუსას ენაზე მაუწყებელს ქვეყნის სხვადასხვა ნაწილში უსმენენ FM-დიაპაზონზე, განსაკუთრებით ნიგერის სამხრეთში, ნიგერიის სახელმწიფო საზღვრის სიახლოვეს. საფრანგეთის საერთაშორისო რადიო (Radio France internationale) ხელოვნური თანამგზავრებით ზოგიერთი კომერციული სადგურების საშუალებებით ფრანგულ ენაზე აწარმოებს გადაცემების რეტრანსლირებას. ეროვნული დამოუკიდებელი სატელევიზიო სადგურის საშუალებით ასევე მაუწყებლობს Radio Tenere.
ნიგერის სახელმწიფო ტელერადიოკომპანია — ORTN (Office de radiodiffusion télévision du Niger — «ნიგერის რადიომაუწყებლობისა და ტელევიზიის სამმართველო») შეიქმნა 1967 წლის 11 თებერვალს. პირველი რადიოსადგური — Voix du Sahel (შედის ORTN-ში) გაიხსნა 1958 წლის 31 ივლისს, პირველი ტელეარხი — Télé Sahel (შედის ORTN-ში) 1964 წელს, მეორე სახელმწიფო ტელეარხი Tal TV — 2001 წლის 18 დეკემბერს.
მიუხედავად ეროვნულ დონეზე მასმედიის შედარებითი თავისუფლებისა, ნიგერის ჟურნალისტების თქმით ადგილობრივი ხელისუფლების მხრიდან ისინი ხშირად განიცდიან ზეწოლას. სახელმწიფო ტელერადიოკომპანია ORTN ფინანსური მხრივ დამოკიდებულია ხელისუფლებაზე. სექტორს არეგულირებს უმაღლესი კომუნიკაციების საბჭო, რომელიც დაარსებულია დამოუკიდებელი ორგანოს სახით 1990-იანი წლების დასაწყისში. საერთაშორისო უფლებადამცველი ჯგუფები კანონებისა და პოლიციის გამოყენებით მინიმუმ 1996 წლიდან აკრიტიკებენ ხელისუფლებას.
მუსიკა
ნიგერის მუსიკა შექმნილია ჰაუსას, სონგაის, ტუარეგების, ფულბეს, კანურის, ტუბუს, არაბების და გურმას ეთნიკური ჯგუფების მუსიკალური ტრადიციების შერწყმით.
ტრადიციების უმრავლესობა არსებობდა სრულიად დამოუკიდებლად საფრანგეთის დასავლეთ აფრიკაში, მაგრამ შერეული სტილის ჩამოყალიბება დაიწყო 1960-იანი წლებიდან. მაშინ როდესაც ნიგერში პოპულარულ მუსიკას ნაკლები ყურადღება ექცეოდა (მეზობელ მალის და ნიგერიის მუსიკასთან შედარებით), ტრადიციული და ახალი მუსიკალური სტილი განვითარდა 1980-იანი წლების ბოლოდან.
ჰაუსას ტომის ხალხი, რომელიც შეადგენს ქვეყნის მოსახლეობის ნახევარზე მეტს, იყენებს დასარტყმელ მუსიკალურ ინსტრუმენტ დუმას და სიმებიან საკრავ მოლოს მათი გრიოტების ტრადიციების შესაბამისად. ამ ინსტრუმენტებს ასევე განგასთან, ალგაიტასთან (ჰობოის ტიპის მუსიკალური ინსტრუმენტი) და კაკაკისთან (საყვირის მსგავსი) ერთად იყენებენ სამხედრო, სახელმწიფო და სადღესასწაულო შემთხვევებში. ამ მნიშვნელობით ხასიათდებოდა დიდი საყვირების ცერემონიალური გამოყენება დამაგარამის სასულთნოს ხელისუფლების გამოსახატავად ზინდერის რეგიონის სამხრეთ-აღმოსავლეთში.
სონგაის ტომის ხალხი ცხოვრობს დედაქალაქ ნიამეის გარშემო რეგიონში. ისინი როგორც წესი მღერიან სოლოს მუსიკალური საკრავებით ლუტი (მოლო), ფლეიტა და ვიოლინო. სონგაის ტომის ხალხის ტრადიციული მუსიკა გახდა ფართე კვლევის საგანი კოლონიური პერიოდის ბოლოს და ადრეული დამოუკიდებლობის პერიოდში.
ტუარეგები ცხოვრობენ ქვეყნის ჩრდილოეთში და როგორც მამაკაცები, ასევე ქალები ასრულებენ რომანტიკულ და სასიყვარულო სიმღერებს ტინდეს ბარაბნების (ქალების სიმღერა) და სიმებიანი ვიოლის (მამაკაცების სიმღერა) თანხლებით.
ფულბეს და მათი მოძმე უდაბნოს მომთაბარე ვოდაბეს ტომის ხალხი ასრულებენ ჯგუფურ სიმღერებს ტაშისკვრის და ზარის კვრის თანხლებით. ვოდაბეს ტომის ხალხის გორევალის ფესტივალი მისი განუმეორებლობის და დასარტყმელი გუნდური ტრადიციების ერთ-ერთი მაგალითია. კანურის ტომის ხალხი (ბერი-ბერი) საკმაოდ ცნობილია პოლიფონიური სიმღერით.
თანამედროვე მუსიკა ნიგერის ხელისუფლებას არ მოსწონდა, თუმცა შეზღუდვები საკმაოდ შემცირდა სეინი კუნჩეს გარდაცვალების შემდეგ 1987 წელს. მუსიკოსებმა ჩამოაყალიბეს ჯგუფები, რომ გამხდარიყვნენ ცნობილები, როგორც ქვეყნის შიგნით, ასევე საერთაშორისო დონეზე, სადაც ყველაზე უფრო წარმატებულია ტაკედას ჯგუფი, რომელიც ჩამოაყალიბა რეგის სტილის მომღერალმა ადამს ჯუნიორმა. ნიგერის რეპი, ქვეყნის სხვადასხვა ენების ნარევი, გაჩნდა 1990-იანი წლების ბოლოს. მუსიკა შენელებული და რბილია, შერეული ქვეყნის ბევრი ეროვნების ტრადიციული მუსიკალური სტილის ხმებით.
კინო
ნიგერის ფილმების უმრავლესობა გადიოდა საფრანგეთის და ფრანგულენოვანი ქვეყნების ბაზარზე, მაშინ როდესაც ნიგერის კინოთეატრებში აჩვენებდნენ დასავლურ და ნიგერიულ მსუბუქ, გასართობ ფილმებს.
ნიგერის კინო პირველად გამოჩნდა კოლონიალურ პერიოდში. ფრანგი ეთნოგრაფი კინორეჟისორი ჟან რუში ითვლება ნიგერის კინოს მამად. ის ნიგერში ჩამოვიდა 1941 წელს და ქვეყანაში დარჩა დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგაც და აღზარდა არა მარტო ნიგერში პოპულარული მასახიობები და რეჟისორები დამურ ზიკა და უმარუ განდა. 1950 წლისათვის ჟან რუშმა გადაიღო რამდენიმე ფილმი.
მიუხედავად ამისა, ჟან რუშის და სხვების მიერ კოლონიალურ ეპოქაში გადაღებული ბევრი ეთნოგრაფიული ფილმი უარყოფილი იქნა აფრიკელი კინემატოგრაფისტების მიერ, რადგან მათი აზრით ეს ფილმები ამახინჯებდნებ აფრიკულ რეალობებს.
შემდგომ პერიოდებში ქვეყანაში გამოჩნდნენ სხვა ახალგაზრდა მსახიობები და რეჟისორები, რომლებმაც გადაიღეს სრულმეტრაჟიანი და ხმოვანი ფილმები. 1980-იან წლებში ქვეყანაში ეკონომიკური კრიზის გამო კინომრეწველობა საკმაოდ შეფერხდა, მაგრამ ნიგერში დღესაც გრძელდება ფილმების გადაღება.
სამზარეულო
ნიგერის სამზარეულო ბევრი რამით ჰგავს ტრადიციულ აფრიკულ სამზარეულოს და სანელებლების დიდი რაოდენობა გამოიყენება კერძებში. შემწვარი ხორცი, სეზონური ბოსტნეული, სალათები და სხვადასხვანაირი სოუსები კვების ერთ-ერთი შემადგენელი პროდუქტებია.
ნიგერელები როგორც წესი კვებას იწყებენ სეზონური ბოსტნეულისგან ლამაზად დამზადებული სალათებით. ნიგერელთა ტიპური სამზარეულო შედგება სახამებლის შემცველი (ყველაზე უფრო პოპულარულია ბრინჯი) საკვების სოუსთან და რაგუსთან ნარევისაგან, ბოსტნეულთან ერთად ჩაშუშული ხორცისაგან. ძირითად პროდუქტებს მოიცავს ფეტვი, ბრინჯი, მანიჰოტი, სორგო, სიმინდი და ლობიო. კუსკუსი გამოიყენება განსაკუთრებული შემთხვევებში. ნიგერში ზოგიერთი პოპულარული კერძებია ფაფა, ხორბლის პელმენები და ბენიე.
ნიგერის სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტების რაოდენობა მნიშვნელოვნად დამოკიდებულია ატმოსფერული ნალექების რაოდენობაზე. გვალვები უარყოფითად მოქმედებს ქვეყნის სოფლის მეურნეობის პროდუქტების წარმოებაზე და ქვეყანას საფრთხეს უქმნის ადგილობრივი საკვები პროდუქტებით უზრუნველყოფაში.
სანელებლების ზოგიერთი სახეობა ნიგერში შემოიტანეს არაბმა მოგზაურებმა, რომლებსაც ჰქვიათ ჯანჯაფილი, ჯავზის ხე, დარიჩინი, ზაფრანა და მიხაკი. სანელებლების სახით ნიგერის სამზარეულოში ასევე გამოიყენება ცხარე წიწაკები. არომატის გასაუმჯობესებლად სანელებლები ზოგჯერ გამოიყენება ხორცის დაკონსერვების დროს.
სპორტი
ნიგერელმა სპორტსმენებმა მონაწილეობა მიიღეს 12 ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებში. მათი დებიუტი შედგა ტოკიოს 1964 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე და მას შემდეგ არ გამოუტოვებიათ არც ერთი ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები, 1976 წლის მონრეალის და 1980 წლის მოსკოვის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების გარდა. ზამთრის ოლიმპიურ თამაშებში ნიგერელ სპორტსმენებს მონაწილეობა არასოდეს არ მიუღიათ.
ოლიმპიადებზე გამოსვლის შედეგად ქვეყნის სპორტსმენებმა სულ მოიპოვეს ორი ოლიმპიური მედალი. მიუნხენის 1972 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა მოკრივე ისაკა დაბორემ 63,5 კილოგრამამდე წონით კატეგორიაში.
2016 წლის რიო დე ჟანეიროს ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ვერცხლის მედალი მოიპოვა ტაეკვონდოელმა აბდულ რაზაკ ისუფუმ 80 კილოგრამზე უფრო მძიმე წონით კატეგორიაში.
დღესასწაულები
ნიგერის ხელისუფლება და ხალხი აღნიშნავს 12 ოფიციალურ სახელმწიფო დღესასწაულს. ისინი მოიცავენ საერთაშორისო დღესასწაულებს, ნიგერის ისტორიის მნიშვნელოვან თარიღებს და რელიგიურ დღესასწაულებს. ქრისტიანული და ისლამური დღესასწაულები აღინიშნება, როგორც ოფიციალური.
ქვემოთ მოყვანილია ხელისუფლების მიერ აღიარებული 12 ოფიციალური სახელმწიფო სადღესასწაულო დღეები. დაწესებულებები, სკოლები და სახელმწიფო ორგანოები ამ დღეებში დაკეტილია.
ასევე აღინიშნება რელიგიური სადღესასწაულო დღეები, რომელთა თარიღი მერყევია მათი შესაბამისი კალენდარული დღეების გამო.
სქოლიო
* კატეგორია:აფრიკის ქვეყნები კატეგორია:ფრანგულენოვანი ქვეყნები კატეგორია:გაეროს წევრი სახელმწიფოები კატეგორია:ზღვაზე გასასვლელის არმქონე სახელმწიფოები
ჭყვიში (ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი)
ჭყვიში  — ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზედა ჭყვიშის და ქვედა ჭყვიშის ძველი სახელწოდება.
ისრაელის სახელმწიფო ჰიმნი
ჰათიკვა (, იმედი), არის ისრაელის სახელმწიფო ჰიმნი. იგი დაწერა ბაფტალი ჰერც იმბრმა. მასში ასახული ებრაული ერის ისრაელში დაბრუნების 2000 წლიანი იმედი, რომელიც ასრულდა 1948 წელს ისრაელის სახელმწიფოს შექმნით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეროვნული ჰიმნები კატეგორია:ისრაელის ეროვნული სიმბოლოები
Formica grandis
Formica grandis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
არუბა 1992 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
არუბამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეორედ იასპარეზა 1992 წელს, ესპანეთის ქალაქ ბარსელონაში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედლის მოპოვება ვერ შეძლეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1992 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:არუბა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ასტურიასი (სებუ)
ასტურიასი (ოფიციალურად ასტურიასის მუნიციპალიტეტი; Munisipalidad sa Asturias; Bayan ng Asturias) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი სებუს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 55 397 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 27 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:სებუს პროვინციის მუნიციპალიტეტები
რამინ ჯავადი
მინი|200პქ|რამინ ჯავადი რამინ ჯავადი (გერმ. Ramin Djawadi; დ. 1974) — ირანელ-გერმანელი ორკესტრული მუსიკის კომპოზიტორი ტელესერიალისა და ფილმისათვის. მისი მამა იყო ემიგრანტი ირანიდან. 2007 წლის 3 სექტემბერს, მან გამოუშვა ახალი ალბომი, რომელიც შეიცავა ციხიდან გაქცევის მთავარ მუსიკას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანელი კომპოზიტორები კატეგორია:დაბადებული 1974
ადელაიდა რისტორი
ადელაიდა რისტორი (Adelaide Ristori‎; დ. 29 იანვარი, 1822, ჩივიდალე დელ–ფრიული — გ. 8 ოქტომბერი, 1906, ტურინი) — იტალიელი მსახიობი. დაიბადა მსახიობთა ოჯახში. სასცენო მოღვაწეობა დაიწყო 1837 წელს. მოიპოვა საერთაშორისო აღიარება.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1822 კატეგორია:დაბადებული 29 იანვარი კატეგორია:იტალიელი ქალი მსახიობები კატეგორია:გარდაცვლილი 1906 კატეგორია:გარდაცვლილი 8 ოქტომბერი
Hyoscyamus nuger
Hyoscyamus nuger — ძაღლყურძენასებრთა ლენცოფას ოჯახის ორწლოვანი 30-80 სმ სიმაღლის მცენარეა. ღერო სწორმდგომია, დატოტვილი, მოფენილია ჯირკვლოვანი ბეწვებით. ზედა ფოთლები ღერომხვევია, ქვედა - ყუნწიანი და ფესვთანურ როზეტს ქმნის, ფრთისებრ ამოკვეთილ ნაკვთიანია; ჯამი ზარისებრი, 5-კბილიანი, ყვავილობისას 20-22 მმ სიგრძის, ნაყოფიანობისას დიდდება, მაგრდება და ქოთნის ფორმას იღებს - შუა ნაწილის ზემოთ შევიწროებულია. ყვავილები იღლიური, გრძელ ხვეულებად შეკრებილი და დიდი ზომის თანაფოთლები აქვს. გვირგვინი ფართო ძაბრისებრი, ღია ყვითელი, ბადისებრი დაძარღვიღ, 20-30 მმ სიგრძის, ოდნავ ზიგომორფულია. მტვრიანა 5, სამტვრეები წაგრძელებულია, ქვედა მხარეზე სიგრძით იხსნება. ნაყოფი კოლოფია, მოთავსებულია ჯამის ქვედა ნაწილში, ძირში გაფართოებულია, ისხნენა ხუფით. თესლი მრავალია, ყვითელი, ფიჭისებრი ზედაპირით. ფესვი ღერძულია. მცენარე ყვავილობს VI-VII. მთელი მცენარე შხამიანია.
ლენცოფა იზრდება რუდერალურ ადგილებზე, მინდვრებში, გზის პირებზე, ბოსტნებსა და ბაღებში - აფხაზეთში, იმერეთში, ქართლში, გარე კახეთში, მთიულეთში. საერთო გავრცელება - ევროპა, ცენტრ., შუა და აღმ. აზია, აფრიკა და ჩრდ. ამერიკა. ნაზარდებს არ ქმნის, იზრდება სპორადულად, სარეველა მცენარეა.
ნედლეული. მთლიანი ან ნაწილობრივ დაწვრილმანებული ფოთლები მოგრძო-კვერცხისებრია, ფრთისებრდანაკვთული ან მთლიანი, არათანაბრად დაკბილული კიდეებით. ფესვტანური ფოთლები გრძელყუნწიანია, ორივე მხრიდან ხშირი, გრძელი, რბილი ბუსუსებით დაფარული, ღეროსეული - უყუნწო, ნაკლებ შებუსვილი. ბეწვებით ძირითადად ფოთლის კიდეებსა და ძარღვების არეშია. ფოთლების სიგრძეა 5-20 სმ, სიგანე 3-10სმ. ძირითადი ძარღვი მოთეთროა, ფუძისკენ გაფართოებული. ნედლეული ნაცრისფერ-მწვანეა, სუნი სუსტი, თავისებური, გემოს არ უსინჯავენ!
ლიტერატურა
კატეგორია:ძაღლყურძენასებრნი
დაინ II რკინისტერფი
დაინ II (რკინისტერფი) — პერსონაჟი ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში. ერებორის სამეფოს მეფე ბეჭდის ომის პერიოდში, დაბადებული მესამე ეპოქის 2767 წელს, წარმომავლობით დურინის საგვარეულოდან, ნაინის ძე და გრორის შვილიშვილი.
ბიოგრაფია
2799 წელს დაინის მამა ნაინი მოკლული იქნა ორკ აზოგის მიერ. დაინი, რომელიც ჯერ კიდევ ახალგაზრდა იყო, შური იძია, აზოგის თავის წითელი ცულით მოკვეთით. დაინმა დაადგინა, რომ ბალროგი ჯერ კიდევ ცხოვრობდა მორიაში, ამიტომ მოშორდა მის კარიბჭეს და ბიძაშვილი თრაინი გააფრთხილა, რომ ჯუჯების მორიაში დაბრუნების ჟამი ჯერ არ მოსულა.
დაინი დაუბრუნდა რკინის მთებს, სადაც ჯუჯების ბელადად იქნა არჩეული. მისი ხალხი სხვადასხვა ნაკეთობას ამზადებდა, მათ შორის - ფეხების დამცავ გამძლე საფარს, რომლის საიდუმლოსაც მხოლოდ თავად ფლობდა.
2941 წელს დაინი, თორინ მუხისფარის თხოვნით, 500 ჯუჯიან ჯართან ერთად მარტოსულ მთასთან მივიდა და კინაღამ ჯუჯათა და ადამიანთა/ელფთა შორის ბრძოლაში ჩაება. თუმცა, ჯადოსან განდალფის გაფრთხილების შემდეგ, მტრის გამოჩენისთანავე, სამივე ლაშქარმა ერთიანად შეუტია ორკებსა და ვარგებს. ეს იყო ხუთი ლაშქრის ბრძოლა.
თორინ მუხისფარი მოკლული იქნა ამ ბრძოლაში და დაინი მთისქვეშეთის სამეფოს მმართველად აირჩიეს. არწივთა მეფეს, განსაკუთრებული წვლილისათვის მან გადასცა ოქროს გვირგვინი. მან სამართლიანად გადაანაწილა ჯუჯათა განძი, რომლის ნაწილი მშვილდოსან ბარდსა და მის ხალხს ერგოთ. მან დაუბრუნა გირიონის კუთვნილი ზურმუხტები ბარდს, ხოლო ბილბოს უსაჩუქრა ვერცხლისა და მარგალიტის ყელსაკიდი. ორივემ ეს საჩუქრები მეფე თრანდუილს გადასცა.
დაინის მფლობელობისას ჯუჯები ბედნიერად ცხოვრობდნენ. მაგრამ გავიდა წლები და ბალინმა, 2989 წელს გადაწყვიტაჯუჯების მორიაში წაყვანა (თუმცა კი დაინი უარზე იყო). 3017 წელს მორდორიდან მათ ეწვია საურონის მაცნე, რომელმაც შესთავაზა ჯუჯათა შვიდი ბეჭდის დაბრუნება ბილბოს კუთვნილი ბეჭდის სანაცვლოდ. დაინმა იგი უპასუხოდ გაისტუმრა, მაგრამ ცხენოსანი დაბრუნდა ორჯერ და გააფრთხილა, რომ 3018 წლის ბოლომდე პასუხის ელოდა. დაინის ბრძანებით გლოინი და მისი ვაჟი გიმლი შუაველს გაემგზავრნენ, რათა ბილბოს შეხვედროდნენ და ელრონდის რჩევაც მოესმინათ.
3019 წლის მარტში სამხრეთელთა ჯარმა, რომელიც საურონის მხარეს იყო, მარტოსული მთა და ველი დალაშქრა. დაინი და მეფე ბრანდი, მშვილდოსან ბარდის ვაჟი, მიუძღოდნენ თავის ხალხს ველის ბრძოლაში, რომელიც სამ დღეს გაგრძელდა. 17 მარტს ბრანდი მოკლული იქნა, ხოლო დაინი მის გვამთან იდგა და ცულს მანამდე იქნევდა, სანამ მას იგივე ბედი არ ეწია.ჯუჯები და ველის ადამიანები შეეფარნენ მარტოსულ მთას მანამ, სანამ არ მიუვიდათ ხმები სამხრეთში გამარჯვების შესახებ. ამან საშუალება მისცა, გაედევნათ სამხრეთელები.მთისქვეშეთის სამეფოს შემდეგ მმართველად დაინის ვაჟი თორინ ქვისმუზარადი აირჩიეს.
ადაპტაციები
მიუხედავად იმისა, რომ პერსონაჟი „ჰობიტში“ არ ჩნდება, იგი მონაწილეობს პიტერ ჯექსონის ტრილოგიის „ჰობიტი“ მესამე ფილმში „ხუთი ლაშქრის ბრძოლა“. ჯუჯის როლს განასახიერებს მსახიობი ბილი კონოლი.
გიორგი ჯავრიშვილი
გიორგი ვახტანგის ძე ჯავრიშვილი (დ. 23 ივნისი, 1955, თბილისი) — ქართველი ექიმი, ოფთალმოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი (1991), მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (2005).
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი (1979). 1980-1987 წლებში ექიმად მუშაობდა ყაზბეგში, კასპსა და თბილისში. კლინიკური ორდინატურის და ასპირანტურის კურსები მოსკოვის თვალის მიკროქირურგიის ს. ფიოდოროვის სახელობის სახელობის სამეცნიერო კვლევით ინსტიტუტში გაიარა (1987-1991). იქვე სწავლობდა დოქტურანტურაში (1992-1996). 1997 წლიდან არის თბილისში თვალის მიკროქირურგიული კლინიკის „ოფთალმიჯის“ ხელმძღვანელი. 2011 წლიდან დავით ტვილდიანის სახელობის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი. მისი სამეცნიერო შრომების ძირითადი მიმართულებაა თვალის რქოვანის პრობლემები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 23 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1955 კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი ოფთალმოლოგები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
საქართველოს არქივი
„საქართველოს არქივი“ — სამეცნიერო ჟურნალი, რომელსაც სცემდა საქართველოს სსრ ცენტრალური არქივი 1926–1927 წლებში „საისტორიო მოამბის“ პირველი სერიის შემდეგ, რედაქტორი — ალ. წერეთელი. ჟურნალში გამოქვეყნებულია მასალები საარქივო საქმის თეორიულ საკითხებზე, არქივის ორგანიზაციის, ფონდების დაცვა-მოწესრიგების, მასალების დამუშავების მეთოდოლოგიურ საკითხებზე. ამასთან ერთად დაბეჭდილია გამოკვლევები საქართველოს ისტორიის, ქართული ენისა და ლიტერატურის და საერთოდ ქართული კულტურის ისტორიის ცალკეულ საკითხებზე.
სულ გამოვიდა 3 წიგნი (I — 1926, II და III — 1927). I წიგნში დაბეჭდილია საბჭოთა მთავრობის დეკრეტი საარქივო საქმის რეორგანიზაციის შესახებ, არქივის სხვადასხვა ქვეგანაყოფის მუშაობის ინსტრუქციები და წესები. II და III წიგნი ძირითადად მეცნიერულ გამოკვლევებს შეიცავს.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამეცნიერო ჟურნალები კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
ენი (ტასმანია)
ენი (Anne River) — მდინარე ავსტრალიაში. მდებარეობს ტასმანიის შტატში ამავე სახელწოდების კუნძულზე. მისი სიგრძე შეადგენს 19.8 კილომეტრს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტასმანიის მდინარეები
ინდოჩინეთი
ინდოჩინეთის ნახევარკუნძული ან უბრალოდ ინდოჩინეთი — რეგიონი სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში. მდებარეობს ინდოეთის აღმოსავლეთით და ჩინეთის სამხრეთით. ტერმინი პირველად იხმარა დანიური წარმოშობის ფრანგმა გეოგრაფმა მალთე კონრად ბრუუნმა 1810 წელს პარიზში გამოქვეყნებული წიგნში „Précis de la Géographie Universelle“.
ინდოჩინეთის სახელით მოიხსენიებენ შემდგომ ქვეყნებს: ტაილანდი, ლაოსი, ვიეტნამი, კამბოჯა და მიანმარი (იგ. ბირმა).
ისტორიულად, სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნები ყოველთვის განიცდიდნენ ინდოეთისა და ჩინეთის გავლენას. მაგალითად, კამბოჯა, ლაოსი, მიანმარი და ტაილანდი ინდური კულტურის გავლენის სფეროა და მცირე ზომით ჩინური. რაც შეეხება ვიეტნამს, აქ ჩინური კულტურის გავლენა იგრძნობა და ინდურის ნაკლებად.
რეგიონის ქვეყნებს, კოლონიალური წარსულიდან გამომდინარე, ასევე ყოფენ დასავლური კულტურის გავლენის სფეროებად, მაგალითად, ფრანგულ ინდოჩინეთად მოიხსენიებენ: კამბოჯას, ლაოსსა და ვიეტნამს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აზიის ნახევარკუნძულები
The Barry Williams Show
The Barry Williams Show — პიტერ გებრიელის 2002 წლის სინგლი ალბომიდან Up. სიმღერაში გებრიელი დასცინის ტოკ-შოუების პოპულარულ ფორმატს, მაგალითად კი მოჰყავს მათი სტუმრების ფრაზები - მსურს, საკუთარი მეზობელი მოვკლა, ჩემი გოგონა სექსუალურ კავშირებს ამყარებს, ჩემი გოგო ბიჭად გადაკეთდა - ანუ ხაზს უსვამს ასეთი ტელეგადაცემების აბსურდს.
საკონცერტო გამოსვლების დროს მრგვალ სცენაზე, რომელზეც პიტერის ბენდი გამოდიოდა, ჩნდებოდა ტელეკამერა, რომლითაც მუსიკოსი მთელ დარბაზს იღებდა.
სიმღერის ოფიციალური მუსიკალური ვიდეოს რეჟისორია შონ პენი.
სქოლიო
კატეგორია:2002 წლის სინგლები კატეგორია:პიტერ გებრიელის სიმღერები კატეგორია:2002 წლის სიმღერები
რუსლანა
რუსლანა (Руслана), სრული სახელი რუსლანა სტეფანეს ასული ლიჟიჩკო (Руслана Степанівна Лижичко) (დ. 24 მაისი, 1973, ლვოვი, სსრკ) — უკრაინელი მომღერალი  და უკრაინის შეიარაღებული ძალების ანსამბლის მსახიობი.
პიჟიანოვსკი
პიჟიანოვსკი (Пыжьяновка; Пыжьяновский) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბელებეის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 3 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბელებეიდან დაშორებულია 37 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია აქსაკოვო, რომელიც დაშორებულია 48 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (50%).
სქოლიო
კატეგორია:ბელებეის რაიონის სოფლები