cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
აზერბაიჯანის სახელმწიფო ხაზინის სააგენტო
აქტივობა
აუდიტის პირველ ეტაპს სააგენტო ახორციელებს. იგი მოქმედებს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კონსტიტუციის, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის გადაწყვეტილებებისა და ბრძანებების, აგრეთვე აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მიერ რატიფიცირებული საერთაშორისო ხელშეკრულებებისა და სამინისტროს სახელმწიფო ხაზინის სააგენტოს დებულებების შესაბამისად. სააგენტოს საქმიანობასთან დაკავშირებული ყველა ხარჯი ფინანსდება აზერბაიჯანის სახელმწიფო ბიუჯეტიდან და კანონმდებლობით განსაზღვრული სხვა წყაროებიდან
2020 წლის დეკემბერში, აზერბაიჯანის არმიის დახმარების ფონდის რეგლამენტის შესაბამისად, რომელიც დაამტკიცა აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა, გაიხსნა ხაზინის სპეციალური ანგარიში აზერბაიჯანის არმიის დახმარების ფონდიდან თანხების მოსაზიდად.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის სახელმწიფო უწყებები
კოშიცე
კოშიცე (Košice, Kaschau, Kassa, Ко́шицы) — ქალაქი სლოვაკეთში. კოშიცეს მხარის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ჰორნადის ხეობაში, სლოვაკეთის მადნიანი მთების ძირში. 240,000 ათასი მცხოვრები (2011), მოსახლეობის რაოდენობით სლოვაკიის მეორე ქალაქი. სატრანსპორტო კვანძი. შავი მეტალურგის ცენტრი. მძიმე მანქანათმშენებლობა, მაგნეზიტის დამუშავება, კვების, სამკერვალო, ხის დასამუშავებელი მრეწველობა. არის უნივერსიტეტი. კოშიცეში არის სლოვაკეთის გოთური არქიტექტურის ცნობილი ძეგლი - ქვის კვეთილობით მდიდრულად შემკული წმ. ელისაბედის ტაძარი (1382-1499), წმ. მიხეილის გოთური კაპელა (XIV საუკუნის II ნახევარი), დომინიკელთა ეკლესია და მონასტერი (XIV-XVIII), ბაროკოს სტილის რატუშა (1756), კლასიციზმის სტილის სასახლეები და საზოგადოებრივი შენობები. 1940-იანი წლების დასასრულიდან მიმდინარეობს ფართო საბინაო მშენებლობა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სლოვაკეთის ქალაქები
მაიდანი
მაიდანი — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის აბაშის მუნიციპალიტეტში, სამიქაოს თემში. ოდიშის დაბლობზე, მდინარე ცხენისწყლის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 70 მეტრზე. აბაშიდან დაშორებულია 16 კილომეტრით. სოფელ მაიდანში გაედინება მდინარეები: ცხენისწყალი, ნოღელა, შავღელა და კოვზა. აღსანიშნავია, რომ სოფელში უძველესი დროიდან დღემდე ფუნქციონირებს წყლის წისქვილი, რომელიც მდინარე კოვზაზეა გაშენებული.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 707 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:აბაშის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ოქროს ბურთი
ოქროს ბურთი (Ballon d'Or) — საფეხბურთო ჯილდო, რომელიც დააწესა ფრანგულმა საფეხბურთო ჟურნალმა France Football-მა და ყოველწლიურად გადაეცემა ევროპის საუკეთესო ფეხბურთელს, ამის გამო ხშირად ამ დაჯილდოებას ევროპის წლის საუკეთესო ფეხბურთელის დაჯილდოებას უწოდებენ. იდეა ეკუთვნოდა ჟურნალის რედაქტორს გაბრიელ ანოს, რომელმაც თავის კოლეგებს სთხოვა დაესახელებინათ 1956 წლის საუკეთესო ფეხბურთელი. ჯილდო სერ სტენლი მეთიუზს გადაეცა. ამის შემდეგ დაჯილდოებამ ყოველწლიური სახე მიიღო და არსებობის მანძილზე ყველაზე პოპულარულ ინდივიდუალურ საფეხბურთო ჯილდოდ ითვლებოდა. როგორც წესი ჟურნალისტები აუცილებლად ასახელებდნენ ევროპელ ფეხბურთელს, რომელიც ევროპულ კლუბში თამაშობდა, ამის გამო ეს ჯილდო მოგებული არ აქვთ ფეხბურთის ისეთ ლეგენდებს, როგორებიც იყვნენ: პელე, გარინჩა, დიეგო მარადონა. 1995 წლიდან ეს წესი შეიცვალა და ჟურნალისტებს უფლება მიეცათ დაესახელებინათ ნებისმიერი ეროვნების ფეხბურთელი თუ ის ევროპულ კლუბში თამაშობდა. პირველივე წელს, ამ წესის შემოღებიდან, ოქროს ბურთის მოგება მოახერხა ლიბერიელმა ჯორჯ ვეამ საფეხბურთო კლუბ მილანიდან.
2010 წლიდან ოქროს ბურთის დაჯილდოებამ შეიცვალა სტატუსი, ფიფას და France Footbal-ის საერთო ინიციატივით, გაერთიანდა ფიფას წლის ფეხბურთელის დაჯილდოებასთან ერთ საერთო დაჯილდოებად — ფიფას ოქროს ბურთი (FIFA Ballon d'Or). დაჯილდოებამ ამ სახით 2016 წლამდე იარსება და შემდეგ კვლავ დამოუკიდებელლად განაგრძეს არსებობა. ფიფას ოქროს ბურთის ტროფეი France Football-ის ოქროს ბურთის ტროფეის ანალოგი იყო.
thumb|325პქ|იოჰან კრუიფი 1971 წლის დაჯილდოებაზე. 2009 წლამდე ყველაზე მეტჯერ, სამჯერ, ოქროს ბურთის მოგება სამმა ფეხბურთელმა მოახერხა მიშელ პლატინიმ, იოჰან კრუიფმა და მარკო ვან ბასტენმა, მათ შორის პლატინიმ ზედიზედ სამჯერ მოიგო ეს ტიტული 1983–85 წლებში. 2009 წელს ჯილდოს მფლობელი გახდა ლიონელ მესი, რომელმაც ამის შემდეგ 2010, 2011 და 2012 წლებშიც, უკვე ფიფას ეგიდით ჩატარებულ დაჯილდოებებში იპირველა, რითაც France Football-ის და ფიფა-ს ოქროს ბურთების საერთო რაოდენობით შეიქნა ყველა დროის რეკორდსმენი 25 წლის ასაკში, შემდეგ კი, 2015, 2019 და 2021 წელსაც მოიპოვა ეს ჯილდო და ჯამში 7 ტროფეის მფლობელი შეიქნა. 2008-2017 წლებში კრიშტიანუ რონალდუმ ორივე დაჯილდოების ფარგლებში ხუთჯერ მოიპოვა ტიტული და მესის შემდეგ მეორე ადგილს იკავებს გამარჯვებულთა რეიტინგში.
გამარჯვებულები
thumb|პირველი გამარჯვებულის [[სტენლი მეთიუზი|სერ სტენლი მეთიუზის მონუმენტი სტოკში.]] thumb|[[ალფრედო დი სტეფანო და ფერენც პუშკაში.]]
კოსოვოს საგარეო ურთიერთობები
thumb|200px|კოსოვოს საგარეო ურთიერთობები
ოქროს ბურთი
გამარჯვებულები
thumb|[[ლუის სუარეს მირამონტესი ერთადერთი ესპანელია ვინც ოქროს ბურთი მოიპოვა.]] thumb|იტალიის ნაკრების და [[მილანი (საფეხბურთო კლუბი)|მილანის ლეგენდა ჯანი რივერა.]] thumb|[[მანჩესტერ იუნაიტედი (საფეხბურთო კლუბი)|მანჩესტერ იუნაიტედის სამეული: ჯორჯ ბესტი, დენის ლოუ და ბობი ჩარლტონი.]] thumb|ოქროს ბურთის სამგზის გამარჯვებული [[ფრანც ბეკენბაუერი.]] thumb|ლეგენდარული გერმანელი გოლეადორი [[გერდ მიულერი.]] thumb|[[ოლეგ ბლოხინი მეორე გამარჯვებული იყო საბჭოთა კავშირიდან.]] thumb|კევინ კიგანი thumb|უეფა-ს ამჟამინდელი თავკაცი [[მიშელ პლატინი.]] thumb|მფრინავი ჰოლანდიელი — [[მარკო ვან ბასტენი.]] thumb|[[ჟან-პიერ პაპენი გამარჯვებული 1991 წელს გახდა.]] thumb|[[რონალდო|ფენომენმა ორი ოქროს ბურთი მოიპოვა.]] thumb|[[ზინედინ ზიდანი|ზიზუმ ოქროს ბურთი 1998 წელს მოიგო.]] thumb|2009 წლის გამარჯვებული [[ლიონელ მესი.]]
შენიშვნები
A. ალფრედო დი სტეფანო დაიბადა არგენტინაში, 1956 წელს მიიღო ესპანეთის მოქალაქეობა და თამაშობდა ესპანეთის ეროვნულ ნაკრებში.
კოსოვოს საგარეო ურთიერთობები
კოსოვოს საგარეო ურთიერთობები — კოსოვოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს მიერ ხორციელდება. კოსოვოს 24 საელჩო ჰყავს საზღვარგარეთ და მასპინძლობს 21 საელჩოს პრიშტინაში. კოსოვო ასევე რამდენიმე საერთაშორისო ორგანიზაციის წევრიცაა.
2008 წლის 17 თებერვალს, კოსოვოს ასამბლეამ სერბეთისგან დამოუკიდებლობა გამოაცხადა. ამ ნაბიჯმა დავა გამოიწვია საერთაშორისო თანამეგობრობაში. საერთაშორისო ზედამხედველობა კოსოვოში 2012 წლის სექტემბერში დასრულდა, ამით კოსოვო საკუთარი მმართველობისთვის პასუხისმგებელი გახდა. კოსოვოს რესპუბლიკა გაეროს 111 წევრის მიერ აღიარებულია, ასევე ტაივანი, მალტის სუვერენული სამხედრო ორდენის, კუკის კუნძულებისა და ნიუეს მიერ. გარდა ამისა, ზოგიერთი ქვეყანა, რომელიც ოფიციალურად არ აღიარებს კოსოვოს რესპუბლიკას (ჩინეთი, რუსეთი, რუმინეთი, სლოვაკეთი, საბერძნეთი), კოსოვოში ჰყავთ არადიპლომატიური ოფიციალური „წარმომადგენლები“, მათ შორის ევროკავშირიც.
ოქროს ბურთი
შენიშვნები
B. ომარ სივორი დაიბადა არგენტინაში, 1961 წელს მიიღო იტალიის მოქალაქეობა და თამაშობდა იტალიის ეროვნულ ნაკრებში.
კოსოვოს საგარეო ურთიერთობები
კოსოვოს ამჟამინდელი საგარეო საქმეთა მინისტრია — ენვერ ხოჯაი.
დიპლომატიური ურთიერთობების სტატუსი
კოსოვოს რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ, დაიწყო დიპლომატიური ურთიერთობების დამყარების პროცესი ყველა ქვეყანასთან, რომლებმაც აღიარეს კოსოვოს რესპუბლიკა, ახალი საელჩოების გახსნის ან ამ ქვეყნებში არარეზიდენტი ელჩების აკრედიტაციის გზით.
ოქროს ბურთი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ოქროს ბურთი
კოსოვოს საგარეო ურთიერთობები
საერთაშორისო ორგანიზაციებში წევრობა
კოსოვოს საგარეო საქმეთა მინისტრმა ენვერ ხოჯაიმ განაცხადა, რომ ქვეყანა განიხილავს განაცხადის შეტანას გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის სპეციალიზირებულ უწყებებში 2013 წლის პირველ ნახევარში და მზადდება განაცხადის შეტანა ევროპის საბჭოში 2014 წლისთვის. ვიცე პრემიერ-მინისტრმა ჰაშიმ ტაჩიმ კიდევ ერთხელ დაადასტურა სახელმწიფოს სურვილი 2014 წლის დეკემბერში შეუერთდეს. კოსოვო ასევე ამზადებს მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციაში, წევრობის შესახებ განაცხადის შეტანას. ნატო-ს პროგრამა „პარტნიორობა მშვიდობისთვის“ გაწევრიანება მთავრობის პრიორიტეტია.
კოსოვოს წარდგენისთვის გამოყენებული სახელები
right|thumb|250px|კოსოვოს რესპუბლიკის რუკა კოსოვო წარმოდგენილია შემდეგი სახელებით: რომელიც დამოკიდებულია კონკრეტულ საერთაშორისო ფორუმზე. სახელი „კოსოვოს რესპუბლიკა“ მისახები და სასურველი ნომენკლატურაა პრიშტინის მთავრობისთვის. სახელი „კოსოვო*“ ვარსკვლავთან ერთად გამოიყენება სხვა ფორებში. სადაც ეს სახელი გამოიყენება, ტექსტი დაკავშირებულია სქოლიოსთან, რომელშიც ნათქვამია:
„კოსოვოს*“ ეს აღნიშვნა იყო პრიშტინასა და ბელგრადს შორის შეთანხმების შედეგი, რომელიც ევროკავშირის შუამავლობით წარიმართა. ეს შეთანხმება, რომელიც ცნობილია, როგორც „ვარსკვლავის ხელშეკრულება“, გაფორმდა 2013 წლის 24 თებერვალს.
„UNMIK“ არის კოსოვოში გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის დროებითი ადმინისტრაციის მისიის აკრონიმი, რომელის მეშვეობით კოსოვომ რამდენიმე ორგანიზაციას შეუერთდა.
სქოლიო
კატეგორია:კოსოვოს საგარეო ურთიერთობები
სატაი
წარმოშობა და ისტორია
ოქსფორდის ინგლისური ენის ლექსიკონის მიხედვით ინგლისური ტერმინი სატაი, მალაიური ტერმინიდან მომდინარეობს. ის ინდონეზიურად სატეა, რომელიც თავის მხრივ, ტამილური ენიდან შევიდა. ის ,,უძვლო ხორს" ნიშნავს. ინგლისურ ენაში ეს ტერმინი პირველად 1917 წელსაა გამოყენებული. სატაი ჯავანელმა ქუჩაში მომუშავე პირებმა შექმნეს ინდური ქაბაბის ინტერპრეტაციით. სატაი მეტძილად თხისა და ცხვრის ხორცისგან მზადდება, რაზეს ინდოელმა და არაბმა ვაჭრებმა მოახდინეს გავლენა, რომლებიც კერძის გავრცელების არეალში მე-18 საუკუნეში სახლობდნენ.
ჯავადან სატაი მალაის არქიპელაგზე გავრცელდა, მე-19 საუკუნის მიწურულს - კი მალაკას სრუტე გადალახა და მეზობელ მალაიზიაში, სინგაპურსა და ტაილანდში გავრცელდა. მე-19 საუკუნეში მალაიელი მიგრანტების წყალობით კერძი ჰოლანდიურ აღმოსავლეთ ინდოეთიდან სამხრეთ აფრიკამდე გავრცელდა. მისი სახელწოდება დამახინჯდა სოსატიე გახდა. ინდონეზიაში მცხოვრებმა ნიდერლანდმა ხალხმა ეს კერძი ნიდერლანდში წაიღო, ისევე როგორც მრავალი ინდონეზიური სამზარეულოს ნიმუში.
მომზადება
მარცხნივ|მინი|გრილზე შემწვარი სატაი ცენტრალურ ჯავაში სატაი სხვადასხვა ხორცის სახელობისგან შეიძლება დამზადდეს. ჩვეულებრივ გამოყენებულ ხორცში შედის ქათმის ხორცი, თხის ხორცი, ცხვრის ხორცი, საქონლის ხორცი და კურდღლის ხორცი. ასევე მზადდება ზღვის პროდუქტებისგანაც, როგორიცაა თევზი, კრევეტები და კალმარები. შეიძლება მომზადდეს სხვადასხვა ცხოველის ღვიძლის, ნაწლავებისა და კუჭისაგან. არსებობს კერძის მეტად ეგზოტიკური ვარიანტებიც, რომელის შეიცავს კუს, ნიანგის, ცხენის, ხვლიკისა და გველის ხორცს. დღესასწაულებისთვის დიდი დატვირთვა აქვს ქათმის ხორცს. თხისა და საქონლის ხორცის სატაი პატარა ზომებად დაჭრილი კუბიკის ფორმის ხორცისგან მზადდება. რეცეპტები, როგორიცაა პონოროგო ქათმის ფილესგან მზადდება, რომელიც მოგრძო, თითის ფორმისაა. ამ სახის სატაი ერთ შამფურზე მხოლოდ ერთ ნაჭერ ხორცს მოიცავს. მინი|შამფურებზე აცმული სატაი ქათმის სატაისთვის განკუთვნილი შამფურები ტრადიციულად მზადდება ლიდისგან, ქოქოსის პალმის შუაგულისაგან. მეტად მყარი ხორცისთვის, როგორიცაა საქონლის, ცხვრისა და თხის ხორცი, ბამბუკის სქელი შამფურები გამოიყენება. შამფურებს თავდაპირველად წყალში ჟღინთავენ, რომ მათი დაწვა თავიდან აირიდონ. თითოეულ შამფურზე, როგორც წესი, ოთხი ცალი ხორცი ეცმევა, გამონაკლის შემთხვევებში სამი ცალი. ხორცს ტურმერიკის მარინდაში დებენ, რათა სპეციალური, მისთვის დამახასიათებელი ფერი შეიძინოს. კიდევ ერთი პოპულარული მარინადია ტკბილი სოიას სოუსი, რომელიც შერეულია ქოქოსის ზეთთან ან პალმის მარგარინთან. შამფურზე დაჭრილი ხორცი სუნელდება, მარინადდება და შემდეგ იწვება ნაკვერჩხალზე.
სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიური სამზარეულო კატეგორია:ნიდერლანდური სამზარეულო კატეგორია:სინგაპურის სამზარეულო კატეგორია:ფილიპინური სამზარეულო კატეგორია:ეროვნული კერძები
რიტმული პროზა
რიტმული პროზა, 1. ფონეტიკურ-ინტონაციურად ორგანზებული პროზა. 2. მეტრულად მოწესრიგებული პროზა, სადაც მახვილი, ჩვეულებრივი, ყოველ მესამე მარცვალზე მოდის და დაქტილური მეტრი აქვს. ქართულ მხატვრულ პროზაში რიტმულობის ტენდენცია შეინიშნება, მაგალითად, შუშანიკის წამებაში.
კატეგორია:ლიტერატურული ჟანრები კატეგორია:ლიტერატურული ტერმინები
ჯეიმზ კირკი
ჯეიმზ კირკი (James Tiberius Kirk) — „ვარსკვლავური გზის“ პერსონაჟი. ვარსკვლავური გზა: ორიგინალური სერიალის და ფილმების მთავარი გმირი.
ზემო ბოლნისი
ზემო ბოლნისი, შუა ბოლნისი (ყოფ. სარკინეთი, დემირ-სუ, ინჯაოღლი) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, ბოლნისის თემში. მდებარეობს მდინარე ბოლნისისწყლის მარცხენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 615 მ, ქალაქ ბოლნისიდან 12 კმ-ის დაშორებით.
ჯეიმზ კირკი
ბიოგრაფია
left|მინი|ჯეიმზ კირკი, [[სპოკი|სპოკთან და ლეონარდ მაკ-კოისთან ერთად]] ჯეიმზ კირკი დაიბადა 2233 წლის 22 მარტს აიოვაში.
კირკმა წარმატებით დაამთავრა ვარსკვლავური ფლოტის აკადემია 2250 წელს. სტაჟირება გაიარა ხომალდზე რესპუბლიკა (USS Republic) 2251 წელს დაბრუნდა აკადემიაში როგორც ინსტრუქტორი. 2254 წელს ლეიტენანტის რანგში დაინიშნა ხომალდზე ფარაგუტი (USS Farragut NCC-1647).
2264 წელს დაინიშნა „ენტერპრაიზის“ კაპიტნად. კირკის მეთაურობით „ენტერპრაიზმა“ შეასრულა თავისი ისტორიული ხუთწლიანი სამეცნიერო მისია. რამდენიმე წლის შემდეგ კირკმა მიიღო კონტრ-ადმირალის წოდება. 2271 წელს „ვიჯერის კრიზისის“ დროს ადმირალმა კირკმა დროებით მიიღო „ენტერპრაიზის“ მეთაურობა. 2284 წელს მან შეკრიბა „ენტერპრაიზის“ ეკიპაჟი თავის ძველი მტრის — ხან სინგხის წინააღმდეგ. 2285 წელს თავისი მეგობრის — სპოკის გადარჩენისას „ენტერპრაიზის“ გატაცებისთვის ჩამოაქვეითეს კაპიტნობამდე და დანიშნეს ახალ ხომალდზე „ენტერპრაიზ NCC-1701-A“ (USS Enterprise NCC-1701-A), რომელსაც მეთაურობდა 2293 წლამდე.
ზემო ბოლნისი
ისტორია
სოფლის მახლობლად არის ნასოფლარი დემირ-სუ მდინარე ბოლნისისწყლის მარცხენა ნაპირზე, ბოლნის-ხაჩინის მხარეს, შემორჩენილია დარბაზული ტიპის ორი დაზიანებული საყდარი. მათგან ერთი 1641 წლით თარიღდება. ნასოფლარის ადგილზე ჩანს მარნები და ქვევრები. შეიმჩნევა არხის კვალიც.
სქოლიო
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჯეიმზ კირკი
ბიოგრაფია
2293 წელს კლინგონურმა სასამართლომ მიუსაჯა სამუდამო პატიმრობა კანცლერის მკვლელობისთვის, თუმცა მოგვიანებით ბრალდება მოუხსნეს და გაათავისუფლეს.
იმავე წელს ხომალდის „ენტერპრაიზ-В“ გამოცდისას კირკი გაუჩინარდა და თვლიდნენ დაღუპულად. სინამდვილეში იგი მოხვდა დროით ანომალიაში, სადაც შეხვდა კაპიტან ჟან ლუკ პიკარს 2371 წლიდან და დაეხმარა მას ტოლიან სორანის შეჩერებაში. ამ შეტაკებისას იგი გადავარდა კლდიდან და დაიღუპა.
ალტერნატიული რეალობა
2009 წლის ფილმში გადმოცემულია ალტერნატიული რეალობა, ამის გამო განსხვავებილადაა წარმოდგენილი კირკის პიროვნება, მისი წარმომავლობა, ურთიერთობა სპოკთან. რეალობების გაყოფის წერტილია კირკის დაბადების დღე 2233 წელს.
2009 წლის ფილმში ჯეიმზ კირკის როლს ასრულებს კრის პაინი.
სქოლიო
კატეგორია:ვარსკვლავური გზა კატეგორია:ვარსკვლავური გზის პერსონაჟები კატეგორია:გამოგონილი პერსონაჟები კატეგორია:გამოგონილი კაპიტნები
ბიწმენდი
ბიწმენდი — სოფელი მცხეთის მუნიციპალიტეტში, ჯიღაურას თემში. მდებარეობს საგურამოს ვაკეზე, მდინარე ახატნისხევის (არაგვის მარცხენა შენაკადი) ორივე ნაპირას. ზღვის დონიდან 645 მეტრი, მცხეთიდან — 18 კილომეტრი.
სქოლიო
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბელგია 1912 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბელგიამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მესამედ იასპარეზა 1912 წელს, შვედეთის დედაქალაქ სტოკჰოლმში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 6 მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1912 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ბელგია ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ლანცეტაფოთლიანი მრავალძარღვა
ლანცეტაფოთლიანი მრავალძარღვა (Plantago lanceolata) — მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარეა, სიმაღლე – 5-80 სმ. მიტკეცილი ბეწვით შებუსული. საყვავილე ღერო – რამდენიმე, სწორი ან წამოწეული. ფოთლები ფესვთანურ როზეტად არის შეკრებილი, ფორმით ელიფსურ ან ხაზურლანცეტა, კიდემთლიანი, ყუნწში შევიწროებული და წაწვეტებული. საყვავილე ღერო გრძელია, სიგრძივღარებინი, თავთავები მოგრძოკვერცხისებური, კონუსური ან ცილინდრული. იზრდება დაბლობიდნ სუბალპურ სარტყლამდე – მდელოებზე, ქვიან, კლდოვან და ღორღიან ადგილებში, გზისპირებზე, ბოსტნებში, სარწყავი არხების გაყოლებაზე. საქართველოში ყველა რეგიონშია გავრცელებული. გავრცლების არეალი მოიცავს მთელ კავკასიასა და თითქმის მთელი ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს არატროპიკულ ნაწილს, აგრეთვე ჩრდილოეთ ამერიკას.
ლიტერატურა
კატეგორია:ორლებნიანნი კატეგორია:მრავალძარღვასებრნი
ტყემლოვანა (ქარელის მუნიციპალიტეტი)
ტყემლოვანა — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტში (ზღუდერის თემი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ტყემლოვანისწყლის (ძამის მარცხენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 1030 მეტრი. ქარელიდან 36 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 11 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზემო იმერეთი
ზემო იმერეთი — ისტორიული მხარე დასავლეთ საქართველოში. იმერეთის აღმოსავლეთი მთაგორიანი ნაწილი. იგივეა, რაც ზემო მხარი (ზემო ქვეყანა). წერილობით წყაროებში XVIII საუკუნის 80-იან წლებიდან არის დამოწმებული. თავიდან ზემო იმერეთი გეოგრაფიული ტერმინი იყო, დღეისათვის ზემო იმერეთი მიჩნეულია დასავლეთ საქართველოს ერთ ეკონომიკურ რეგიონად, რომელშიც შედის ზესტაფონის, ხარაგაულის, საჩხერის, ჭიათურის და ტყიბულის მუნიციპალიტეტების ტერიტორია.
ლიტერატურა
კატეგორია:იმერეთი
Amok (Atoms for Peace-ის ალბომი)
Amok — ჯგუფ Atoms for Peace-ის სადებიუტო ალბომი, გამოცემული 2013 წლის 25 თებერვალს. იგი გამოსცა ლეიბლმა XL Recordings. ალბომს ძირითადად დადებითი შეფასებები მიენიჭა.
სქოლიო
კატეგორია:2013 წლის სადებიუტო ალბომები კატეგორია:Atoms for Peace-ის ალბომები კატეგორია:XL Recordings-ის ალბომები კატეგორია:ალბომები ნაიჯელ გოდრიჩის პროდიუსერობით
სალვადორი (ბრაზილია)
სალვადორი (Salvador de Bahia, ისტორიული სახელწოდებაა São Salvador da Baía de Todos os Santos - ყველაწმინდის კონცხის წმინდა მაცხოვარი) — ბაიის შტატის დედაქალაქი, მოსახლეობის მხრივ სიდიდით მეოთხე ქალაქი ბრაზილიაში. მდებარეობს ქვეყნის უღარიბეს, ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. ქალაქის ისტორიული ცენტრი (ცნობილი, როგორც პელოურინიო, შემოკლებით - პელო, (პორტ. Pelourinho, Pelo)) თავისი კოლონიური ხანის არქიტექტურით, იუნესკოს მიერ აღიარებულია მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლად.
ისტორია
სალვადორი ამერიკის კონტინენტებზე ევროპელთა მიერ დაარსებული ერთ-ერთი პირველი ქალაქია. მას საფუძველი ჩაუყარეს პორტუგალიელმა კოლონისტებმა, ბრაზილიის პირველი გენერალ-გუბერნატორის, ტომე დე სოუსას წინამძღოლობით და, მოხერხებული მდებარეობის გამო, თავიდანვე ჩაფიქრებული იყო, როგორც კოლონიის ცენტრი. თავდაპირველად 1549 წელს, აშენდა ყველაწმინდის კონცხის წმინდა მაცხოვრის ციხესიმაგრე, რომლის გარშემოც შემდგომში გაიშალა ქალაქი. 1551 წელს პაპ იულიუს III-ის ბრძანებით, ქალაქში დაარსდა კათოლიკური საეპისკოპოსო კათედრა (დღემდე მოქმედია), რომელიც იეზუიტთა ხელში იყო. ამ დროს ჩაეყარა საფუძველი ქალაქში პირველ, ღვთისმშობლის ტაძარს (იდგა 1912 წლამდე, შემდგომ ახალი ააშენეს). კოლონიის დედაქალაქად გამოცხადების შემდეგ ჩამოყალიბდა ქალაქის ის სახე, რომელიც დღემდეა შენარჩუნებული: ოკეანის პირას მდებარე ქვემო ქალაქი, რომელიც მოიცავდა ნავსადგურსა და ბაზარს და დაახლოებით 85 მეტრით ზემოთ მდებარე ზეგანზე - ე.წ. ზემო ქალაქი, სადაც მდებარეობდა სამოქალაქო და რელიგიური ადმინისტრაცია და საცხოვრებელი უბნები. შაქრის ლერწმი ს წარმოების განვითარებამ სალვადორი აფრიკიდან შემოყვანილი მონებით ვაჭრობის მნიშვნელოვან ცენტრად აქცია. 1624 წელს ქალაქი ჰოლანდიელთა მიერ მართულ ვესტ-ინდოეთის კომპანიის ხელში აღმოჩნდა, მაგრამ 1625 წელს პორტუგალიელებმა, ესპანელების დახმარებით, მოახერხეს ქალაქის დაბრუნება და შემდგომშიც შეინარჩუნეს, მიუხედავად იმისა, რომ ჰოლანდიელებმა კიდევ სცადეს სალვადორის ხელში ჩაგდება, 1638 წელს
კოლონიის დედაქალაქად სალვადორი 1763 წლამდე დარჩა, რის შემდეგაც დედაქალაქი რიო-დე-ჟანეიროში გადაიტანეს. ამის შემდეგ, სალვადორი კვლავ ინარჩუნებდა ვაჭრობისა და სოფლის მეურნეობის ცენტრის ფუნქციას (ე.წ. „Recôncavo baiano“), მაგრამ ადმინისტრაციული მმართველობის ქალაქიდან გადატანამ მნიშვნელოვნად შეაფერხა ქალაქის განვითარება და მოდერნიზაცია და გამოიწვია მისი დაკნინება. ბრაზილიის დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლის ხანაში სალვადორის არისტოკრატია ერთხანს პორტუგალიის მეფის ერთგული რჩებოდა და პორტუგალიის ჯარების დასაყრდენს წარმოადგენდა, თუმცა, წინააღმდეგობას ბოლო მოეღო 1823 წლის 2 ივლისს, როცა, კაშუეირელმა აჯანყებულებმა ალყის შემდეგ აიღეს ქალაქი. ეს დღე ბაიის დამოუკიდებლობის დღედ ითვლება. დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ ქალაქში ნელა, მაგრამ, მაინც დაიწყო ინდუსტრიალიზაცია, განვითარდა ტრანსპორტი, აშენდა რკინიგზა. 1869-1873 წლებში საქალაქო ტრანსპორტის სააქციო საზოგადოების დამაარსებლის ანტონიო ფრანსისკო დე ლასერდას თაოსნობით, მისმა ძმამ-ინჟინერმა აუგუსტო ფედერიკო დე ლასერდამ ააგო პირველი სამგზავრო ლიფტი, რომლითაც ზემო და ქვემო ქალაქები დაუკავშირდა ერთმანეთს.
მდიდარი ისტორიისა და ძველი არქიტექტურის გამო, სალვადორი დღემდე ითვლება ბრაზილიის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს კულტურულ და ტურისტულ ცენტრად.
გეოგრაფია
სალვადორი მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე, მცირე ნახევარკუნძულზე, რომელიც ქმნის ხელსაყრელ ნავმისადგომს. კლიმატი ეკვატორული ტიპისაა და ხასიათდება ჰაერის მაღალი საშუალოწლიური ტემპერატურით და მაღალი ნალექიანობით.
მოსახლეობა
2019 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 2,871,560 მლნ.-მდეა. მოსახლეობის 53.3% ქალია, 46.7% - მამაკაცი და მათი 70.1% 15-59 წლისაა. 3.9% წერა-კითხვის უცოდინარია. სალვადორში მაღალია აფრიკული წარმოშობის მოსახლეობის წილი. 2010 წლის აღწერით, მოსახლეობის 51.7% პარდუ (სხვადასხვა რასების ნარევი), 27.8% აფრიკული, 18.9% ევროპული, 1.3% აზიური და 0.3% ადგილობრივი აბორიგენული წარმოშობის ხალხია. აფრიკული წარმოშობის მოსახლეობა დღევანდელი ბენინის, კონგოს, ანგოლის, ეთიოპიის, ნიგერიის, სენეგალის და მოზამბიკის ტერიტორიებიდან შემოყვანილი მონების შთამომავლები არიან. მოსახლეობის აბსოლუტური უმრავლესობა ქრისტიანია, ნაწილი-ათეისტი, ან ტრადიციული რწმენის მიმდევარი. აფრიკული წარმოშობის მოსახლეობის (განსაკუთრებით, ე.წ. იორუბას ხალხების ) კულტურამ, რელიგიამ, ტრადიციებმა მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა სალვადორის ეთნოკულტურულ პროფილზე. აფრიკული ტრადიციული რწმენის შერწყმამ ქრისტიანულ-კათოლიკურთან, წარმოშვა სინკრეტული რელიგიები უმბანდა და კანდომბლე.
ეკონომიკა
ქალაქის ეკონომიკის უმთავრეს მამოძრავებელ წყაროს წარმოადგენს ტურიზმი და მისგან მიღებული შემოსავალი. ქალაქის მეტროპოლიტანურ რეგიონში მდებარეობს ფორდის საამწყობო ქარხანა. ფუნქციონირებს ნავსადგური. მნიშვნელოვანი ინვესტიციები იდება ადგილობრივი ინფრასტრუქტურის განვითარებაში. .
ცნობილი ადამიანები
ქალაქთან დაკავშირებულია რამდენიმე გამოჩენილი ბრაზილიელი მოღვაწის სახელი.
სქოლიო
კატეგორია:ბრაზილიის ქალაქები
რიხარდ ფონ ვაიცზეკერი
რიხარდ კარლ ფრაიჰერ ფონ ვაიცზეკერი (Richard Karl Freiherr von Weizsäcker; დ. 15 აპრილი, 1920, შტუტგარტი — გ. 31 იანვარი, 2015, ბერლინი) — გერმანელი პოლიტიკური მოღვაწე, გერმანიის რიგით მეექვსე ბუნდესპრეზიდენტი 1984–1994 წლებში.
ბიოგრაფია
ვაიცზეკერი დაიბადა 1920 წელს შტუტგარტში. მისი მამა — ერნსტ ფონ ვაიცზეკერი ცნობილი დიპლომატი იყო, ხოლო ძმა კარლ ფრიდრიხ ვაიცზეკერი — ფიზიკოსი და ფილოსოფოსი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები კატეგორია:გერმანიის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 15 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1920 კატეგორია:გარდაცვლილი 31 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 2015
ვლადიმიროვკა (ბუზდიაკის რაიონი)
ვლადიმიროვკა (Владимировка; Владимировка) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბუზდიაკის რაიონში.
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები დანიაში
2015 წლის მონაცემებით დანიაში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის შვიდი ძეგლია.
სტატისტიკა
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 1007 (2015 წ.) ძეგლია შეტანილი. მათ შორის 0,7 % დანიის ძეგლებია. მათგან 5 კულტურული ძეგლია, ხოლო 2 — ობიექტი წარმოადგენს ბუნების საოცრებას, ან ტერიტორიას, რომელსაც აქვს გამორჩეული სილამაზე და ესთეტიკური მნიშვნელობა.
ვლადიმიროვკა (ბუზდიაკის რაიონი)
2002 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 5 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბუზდიაკიდან დაშორებულია 13 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბუზდიაკი, რომელიც დაშორებულია 13 კმ-ით.
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები დანიაში
ცხრილი
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში დამატების თარიღის მიხედვით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დანია კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები დანიაში დანია
ვლადიმიროვკა (ბუზდიაკის რაიონი)
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (100 %).
სქოლიო
კატეგორია:ბუზდიაკის რაიონის სოფლები
პოლისინთეზური ენები
პოლისინთეზური ენები ენათა მორფოლოგიურ კლასიფიკაციის მიხედვით ისეთი ენებია, რომლებსაც ახასიათებთ სიტყვაში გრამატიკულ კატეგორიათა აღმნიშვნელი ელემენტების (აფიქსების) სიჭარბე. უპირისპირდება სინთეზურ და ანალიზურ ენებს. პოლისინთეზურია, მაგალითად, ჩუკოტკურ-კამჩატკური, აფხაზურ-ადიღური და სხვა ერგატიული ენები. მაგალითად, აფხაზურში ჲ-ს-ზ-ა-ლა-ბ-ზ-დ-მ გ-რ-ჳიტ ქართულად ნიშნავს: მე ვერ ვაიძულე ისინი, შენთვის იმით დაეწერათ ის. ჳიტ არის ძირი, ხოლო დანარჩენი აფიქსები. პოლისინთეზურობა არ უნდა შეგვეშალოს ინკორპორაციაში. ინკორპორაციულ ენათა ზმნაში ჩართული ელემენტები კონკრეტული მნიშვნელობის მატარებლები არიან, პოლისინთეზურ ენებს კი აფიქსები აქვთ (მათ კი მნიშვნელობა ვერ ექნებათ). თუმცა, ინკორპორაციულ ენას შეიძლება პოლისინთეზურობა ახასიათებდეს.
სქოლიო
კატეგორია:ენათმეცნიერული ტიპოლოგია
ნობელის პრემიის ლაურეატები ქიმიაში
ნობელის პრემია ქიმიაში გაიცემა ყოველწლიურად 1901 წლიდან და შეადგენს 10 მილიონ შვედურ კრონს, რაც დაახლოებით 1,1 მლნ ევროს შეესაბამება. თუკი ერთ წელს პრემიას რამდენიმე ქიმიკოსი მიიღებს, პრემია თანატოლ ნაწილებად გაიყოფა ლაურეატებს შორის. ლაურეატების შერჩევა შვედეთის სამეფოს მეცნიერებათა აკადემიის პრეროგატივაა. 1895 წლის 27 ნოემბრით დათარიღებულ ანდერძში, რომელიც ჯილდოს მინიჭების წესს განსაზღვრავდა, პრემიის დამწესებელი ალფრედ ნობელი აღნიშნავდა, რომ ნობელის პრემია ქიმიის დარგში უნდა მიენიჭოს მას, „ვისაც ეკუთვნის ყველაზე მნიშვნელოვანი ქიმიური აღმოჩენა ან გაუმჯობესება“. ყოველ წელს ნობელის პრემია ლაურეატს ალფრედ ნობელის გარდაცვალების დღეს, 19 დეკემბერს, გადაეცემა შვედეთის მეფის მიერ.
ჯილდოს დაწესებიდან დღემდე სულ 153 ქიმიკოსმა მიიღო ნობელის პრემია. მათგან 150 მამაკაცია (98 %) და სამი ქალი (2 %).
ნობელის პრემიის ლაურეატები
ეს სია შეიცავს ქიმიაში ნობელის პრემიის ლაურეატთა ქრონოლოგიურ ნუსხას ნობელის კომიტეტის დასაბუთებითურთ. ანბანური ნუსხას იძლევა ნობელის პრემიის ლაურეატები ქიმიაში
1901–1910 · 1911–1920 · 1921–1930 · 1931–1940 · 1941–1950 · 1951–1960 · 1961–1970 · 1971–1980 · 1981–1990 · 1991–2000 · 2001–2010 2011–დღემდე
2011—დღემდე
1901–1910 · 1911–1920 · 1921–1930 · 1931–1940 · 1941–1950 · 1951–1960 · 1961–1970 · 1971–1980 · 1981–1990 · 1991–2000 · 2001–2010 2011–დღემდე
Rangliste nach Nationalitäten
Die Aufteilung des Preises auf mehrere Personen resultiert pro Jahr und Nation maximal in einer Zählung.
ბელგია 1920 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბელგიამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეოთხედ იასპარეზა 1920 წელს, ბელგიის ქალაქ ანტვერპენში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 36 მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1920 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ბელგია ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
მინერალები
thumb|300px|მინერალები მინერალი (ფრანგ. mineral < გვიანდ. ლათ. minera - მადანი) — ბუნებრივი წარმონაქმნი რომელიც ყალიბდება დედამიწის (ან სხვა კოსმოსური სხეულის) ზედაპირზე ან მის წიაღში მიმდინარე ფიზიკურ-ქიმიურ პროცესების შედეგად და ქიმიური შედგენილობათა და ფიზიკური თვისებებით თითქმის ერთგვაროვანია. მინერალები უმთავრესად მყარი სხეულებია (კრისტალური, ზოგჯერ ამორფული). ერთადერთი თხევადი მინერალია თვითნაბადი ვერცხლისწყალი.
ერთნაირი შედგენილობის მარილების მოდიფიკაციები, რომელთაც სხვადასხვა სტრუქტურა აქვს (პოლიზორფოზმი), სხვადასხვა მინერალის სახეობას განეკუთვნება (მაგ., ალმასი და გრაფიტი), ხოლო მინერალის იზომორფული მწკრივების წევრებს (იზომორფოზი) მიაკუთვნებენ ერთ მინერალის სახეობას (მაგ., პლაგიოკლაზმები). მინერალის სახეობის ფარგლებში ხშირად გამოყოფენ სახესხვაობებს, რომლებიც ერთმანეთისაგან განსხვავდება ქიმიური შედგენილობის მცირეოდენი სხვადსხვაგვარობით, ზოგიერთი ფიზიკური თვისებით ან მორფოლოგიით (მაგ., კვარცის სახესხვაობებია მთის ბროლი, ამეთვისტო, ქალცედონი). ბუნებაში ამჟამად დაახლოებით 2500 მინერალის სახეობაა ცნობილი.
მინერალთა უმრავლესობა იონური და კოვალენტური ნაერთებია, ნაკლებად არის განვითარებული ლითონთშორისი ნაერთებიხოლო მოლეკულური მეტად იშვიათია. მინერალთა რეალურ სტრუქტურას რეალურ სტრუქტურას ახასიათებს დეფექტები და დისლოკაციები, გარკვეული მოუწესრიგებლობა.მინერალების სტრუქტურის ზოგიერთი ელემენტი გადაადგილებულია რაც იწვევს პოლიტიპიურ მოდიფიკაციათა წარმოქმნას. ქიმიურ ელემენტთა როლი მინერალთა სტრუქტურაში სხვადასხვაა: ერთიანი-მთავარი ელემენტები განსაზღვრავენ მინერალთა ძირითად შედგენილობას მეორენი რომელთა თვისებანი მთავარ ელემენტთა თვისებების მსგავსია მინერალებში გვხვდება როგორც იზომორფული მინარევები( მაგ: Ge, In, Pd, Cd, Ga, Ti, Se, I, BR, Re, Rb და სხვა )
რესურსები ინტერნეტში
*
უბიათი
უბიათი — სოფელი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში (ავნევის თემი). 1991 წლამდე შედიოდა ზნაურის რაიონის შემადგენლობაში. მდებარეობს მდინარე აღმოსავლეთის ფრონის ნაპირას. ზღვის დონიდან 840 მეტრი, ყორნისიდან 18 კილომეტრი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ავნევის თემის სოფლები
ერეკლე II
ერეკლე II (დ. 7 ნოემბერი, 1720, თელავი — გ. 11 იანვარი, 1798, იქვე; დაკრძალულია მცხეთაში, სვეტიცხოვლის ტაძარში) — 1744-1762 წლებში კახეთის, 1762—1798 წლებში ქართლ-კახეთის მეფე, თეიმურაზ II-ის ძე. ერეკლე II აკავშირებდა ქართლისა და კახეთის ბაგრატიონთა ორ შტოს. დედამისი, თამარი, ვახტანგ VI-ის ასული იყო, ხოლო მამა, თეიმურაზ II — ქართლის მეფე ერეკლე I-ის ძე.
კახეთში გამეფება
XVIII საუკუნის დასაწყისში ქართლ-კახეთს ირანი თავის სახანოდ თვლიდა, დასავლეთ საქართველოში ოსმალები იყვნენ გაბატონებულნი, ავღანელებსაც ჰქონდათ საქართველოს დაპყრობის სურვილი, ბოლო არ უჩანდა ლეკების თავდასხმებს, ევროპის ქვეყნებიც ინტერესდებოდნენ ამ მხარით. 1723 წელს ოსმალებმა სძლიეს სპარსელებს, ქართლში შემოიჭრნენ და თბილისი დაიკავეს. ისინი კახეთსაც გადასწვდნენ. ვახტანგ VI, რომელიც პეტრე I-ის იმედით აპირებდა მტრის წინააღმდეგ ბრძოლას მოტყუებული გამოვიდა, რუსებმა პირობა დაარღვიეს და ვახტანგ მეექვსე მარტო დარჩა ორმხრივ შემოსეული მტრის წინააღმდეგ. 1724 წელს იმედდაკარგულმა ვახტანგმა, თავისი ამალით საქართველო დატოვა და რაჭის გზით რუსეთს მიაშურა. აღმოსავლეთ საქართველოში „ყიზილბაშობა“ „ოსმალობამ“ შეცვალა.
1733 წელს ერეკლე ახლდა მამას ნეიშინის ველზე ლეკების წინააღმდეგ გამართულ ბრძოლაში. ეს იყო ახალგაზრდა ერეკლეს პირველი ლაშქრობა. ამ დროს უკვე გამოკვეთილი იყო დასუსტებული და სახანოებად იყო დაყოფილი სპარსეთის მომავალი ლიდერი თამაზ-ყული-ხანი, შემდგომში ნადირ-შაჰად წოდებული. სპარსელები ნადირ-შაჰის მეთაურობით თანდათან ავიწროებდნენ ოსმალებს. ბრძოლაში მას ქართველებიც ეხმარებოდნენ. თეიმურაზ II ამ დროს სპარსელებს დაუდგა გვერდით, რადგან ის სპარსელთა ბატონობას, ოსმალების ბატონობასთან შედარებით ნაკლებ ბოროტებად თვლიდა, თუმცა კი ქართველთათვის ორივე საკმაოდ მძიმე ტვირთი იყო. 1734 წელს, თურქების ნებართვით კახეთში გამეფებულ თეიმურაზს, თურქების განდევნის შემდეგ, ნადირ-შაჰმაც ანდო კახეთი, მაგრამ მძევლებად მისი შვილები მოითხოვა. ქეთევანი თავისივე ძმისშვილს, ალი-ყული-ხანს მიათხოვა ცოლად, ხოლო ერეკლე თავის მებრძოლ რაზმში ჩარიცხა.
1737 წელს ნადირ-შაჰმა ინდოეთისაკენ გაილაშქრა და დიდი ტერიტორიები მიიერთა. ამ ბრძოლაში მას ერეკლეც თან ახლდა თავისი ათასეულით. ნადირ-შაჰის ლაშქრობაში მონაწილეობით ერეკლემ კარგი სამხედრო გამოცდილება მიიღო. შაჰი განაცვიფრა ერეკლესა და მისი თანმხლები ქართველების ბრძოლისუნარიანობამ და საზრიანობამ, განსაკუთრებით ის ახალგაზრდა ერეკლეს გმირობამ გააოცა. 1739 წელს ნადირ-შაჰმა ერეკლეს სამშობლოში დაბრუნების უფლება მისცა. ერეკლე კახეთში დაბრუნდა იმავე წლის დეკემბერში. ლაშქრობიდან დაბრუნებულმა შაჰმა დაღესტანს შეუტია, მაგრამ ვერ დაიპყრო, თუმცა ქართლ-კახეთზე ლეკთა თავდასხმები თითქმის მთლიანად აღიკვეთა. ოსმალთა ბატონობის დროს, მტკვრის ნაპირზე დასახლებული უამრავი თურქმენული ოჯახიც საქართველოდან გაასახლეს. თეიმურაზ II და მისი ოჯახი სპარსეთის მომხრე პოლიტიკას ირჩევდა. 1743 წელს ნადირ-შაჰმა არაგვის საერისთავო თეიმურაზს დაუმტკიცა. მათ მხარი არ დაუჭირეს ქართლის აჯანყებას.
აჩაბეთის ბრძოლაში ერეკლემ დაამარცხა გივი ამილახვარი. ამილახვრისა და ახალციხის ფაშა იუსუფ III-ის ჯარებმა გორსა და რუისს შორის დაამარცხეს თეიმურაზი და თბილისის ხანი, მაგრამ გორის ციხის აღება ვერ შეძლეს. იუსუფის მიერ დაღესტანში დიდძალი ფულით გაგზავნილ ლეკთა ბელად მალაჩის საგურამოსთან დახვდა ერეკლე და დაამარცხა. 1745 წელს თეიმურაზმა შეიპყრო გივი ამილახვარი და ის ნადირ-შაჰს გაუგზავნა. ქართლში მიმდინარე ბრძოლებით თეიმურაზმა და ერეკლემ ერთგულება დაუმტკიცეს ნადირ-შაჰს. 1745 წელს ნადირ-შაჰმა თეიმურაზი ქართლის მეფედ, ხოლო ერეკლე კი კახეთის მეფედ დაამტკიცა. ბოლო 130 წლის განმავლობაში ქართლში ქრისტიანული წესით ნაკურთხი მეფე არ მჯდარა.
სამხედრო ლიდერი
XVIII საუკუნის 40-იანი წლების მიწურულისათვის ნომინალურად სპარსეთის ვასალი ქართლ-კახეთი (რომლის მოსახლეობა 626 ათასი იყო) ფაქტობრივად დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ იქცა. ერეკლე II-მ და თეიმურაზ II-მ ისარგებლეს 1747 წელს ნადირ-შაჰის მკვლელობით და სპარსეთში გამეფებული ანარქიით, თბილისი სპარსელებისგან გაათავისუფლეს და თავიანთ ბატონობას დაუმორჩილეს. თეიმურაზმა ქართლი, ირანში წასვლისას აბდულა-ბეგს (არჩილ ბაგრატიონს) ჩააბარა, ერეკლეს კი მისი მმართველობისათვის ზედამხედველობა დაავალა. ამ დროს საქართველოს ციხეებში სპარსელთა ჯარი იდგა და მათი უმეტესობა აბდულა-ბეგის მომხრე იყო. აბდულა-ბეგმა ქართლის ტახტის დათმობა აღარ მოინდომა და ერეკლეს ბრძოლა დაუწყო. ერეკლე ჯერ სამშვილდის ციხესთან შეებრძოლა აბდულა ბეგს, შემდეგ კი თბილისთან, სოლოლაკის და წავკისის მიდამოებში სასტიკად დაამარცხა მისი ჯარი. ამის მერე ერეკლემ თბილისის ციხეებში გამაგრებულ სპარსელთა გარნიზონებს შეუტია და თბილისის ციხეებიდან დამპყრობლები გაყარა. ქართულ ციხეებში ქართლ-კახელთა ჯარის ნაწილები ჩააყენა და მის კოშკებზე ქართული დროშები აღმართა.
1749 წელს თეიმურაზიც დაბრუნდა ირანიდან. მამა-შვილის თავგამოდების შედეგად, თბილისის კედლებს, ამის შემდეგ თითქმის 50 წლის განმავლობაში ომი არ უნახავთ. თუმცა ბრძოლებს ბოლო არ უჩანდა. თითქმის ყველა ბრძოლაში ერეკლე თავად სარდლობდა ჯარს და პირველი შეიჭრებოდა მტრის რიგებში. ხშირად უწევდა მათი ბელადების წინააღმდეგ პირისპირ შებრძოლება. 1749 წელს, ნადირ-შაჰის მკვლელობაში მონაწილე, მაჰმად-ხანმა ერევნის სახანოს დაპყრობა გადაწყვიტა. ერევნელების თხოვნით ერეკლემ დაამარცხა მაჰმად-ხანი და ერევნის სახანო ქართლის მოხარკედ აქცია. 1750 წელს ყარაბაღის მფლობელი ფანა-ხანი, რომელიც განჯის დაპყრობას აპირებდა განჯას მიადგა, განჯის ხანმა და ყარაბაღელმა სომხებმა ერეკლეს დახმარება სთხოვეს. ქართველებმა ერეკლესა და თეიმურაზის სარდლობით დაამარცხეს ფანა-ხანი და განჯის სახანოც მოხარკედ აქციეს.
1751 წლის ივლისში ერეკლე II-მ ყირხბულახის ბრძოლაში დაამარცხა თავრიზის მმართველი და ირანის ტახტის მაძიებელი აზატ-ხანის 18-ათასიანი ლაშქარი. 1752 წელს აჯი-ჩალაბმა, განჯასთან ისევ დაამარცხა ქართველები. აჯი-ჩალაბთან მარცხი ამცირებდა რეგიონში ქართველთა ავტორიტეტს. თეიმურაზი და ერეკლე მაინც აპირებდნენ სპარსეთში ლაშქრობას. ამ მიზნით ერეკლემ 4 ათასი ჩერქეზი მეომარი დაიქირავა და მათი დახმარებით რამდენჯერმე დაამარცხა ლეკები. ჩერქეზებისა და მცირე რაოდენობის ოსების ანაზღაურებისათვის ერეკლემ სამეფო ხაზინის ნივთებზე ოქრო ააძრობინა და ფული მოჭრა. 1752 წლის სექტემბერში, ყაზახ-შამშადილუს საზღვარზე ერეკლე გადაეღობა შიდა ქართლიდან მიმავალ ტყვეებით დატვირთულ აჯი-ჩელების ჯარს და თულქითეფეს ბრძოლაში სასტიკად დაამარცხა.
მინი|395x395პქ|ერეკლე II-ის ჯარისკაცების ფორმები ისევ განმტკიცდა ქართველთა ავტორიტეტი რეგიონში. სპარსეთის საქმეებში აქტიურობამ ერეკლეს სახელი მოუპოვა ევროპაში. მას მიიჩნევდნენ სპარსეთში ერთ-ერთ უძლიერეს პიროვნებად, რომელიც მალე სპარსეთის ბედს გადაწყვეტდა. 1754 წელს პარიზში გამოიცა წიგნი სპარსეთში მიმდინარე არეულობათა შესახებ, რომლის ავტორი მაღალ შეფასებას აძლევდა რეკლეს. წიგნი მალევე გერმანულად ითარგმნა და მაინის ფრანკფურტში გამოიცა. მაგრამ თეიმურაზი და ერეკლე იძულებულნი გახდნენ ხელი აეღოთ სპარსეთის პოლიტიკაზე, რადგან არ წყდებოდა ქართლ-კახეთზე ლეკების თავდასხმები. ისინი დიდ დასებად მოულოდნელად ესხმოდნენ თავს ქართლსა და კახეთს. განსაკუთრებულ საფრთხეს წარმოადგენდა ავარიის ხანი ომარი. 1754 წელს ხუნძახის ბატონი, ნურსალ-ბეგი მრავალრიცხოვანი ჯარით ქართლში შემოიჭრა, არაგვის მიდამო და დუშეთი დაარბია, მჭადიჯვრის ციხეს ალყა შემოარტყა. ერეკლემ და თეიმურაზმა მჭადიჯვრის ბრძოლაში დაამარცხეს და დიდი დანაკარგით განდევნეს მტერი. 1755 წელს ნურსალ-ბეგი ყვარელს მოადგა. ქართველების მიმართ სხვა, მტრულად განწყობილ სახანოების რაზმებთან ერთად მისი ჯარი 30000-მდე მებრძოლს ითვლიდა. მათ ყვარლის ციხეს შემოარტყეს ალყა. თუ კახეთი დაეცემოდა, ქართლსაც იოლად დაიპყრობდა მტერი, შემდეგ დასავლეთ საქართველოსაც გადასწვდებოდნენ და ერის მომავალი დასაღუპავად იყო განწირული. ქართველი მეფეების გონიერი, გაბედული საბრძოლო მოქმედების შედეგად ყვარლის ბრძოლაში, მინიმალური დანაკარგით მოიგერიეს მტერი. 1757 წელს 4 ათასი ლეკი თავს დაესხა ქართლს. 1759 წელს ლეკების 8000-იანი ჯარმა კოხტა ბელადის სარდლობით ილაშქრა ქართლში და ლიახვის ხეობამდე მივიდა. ერეკლემ ისინი ატოცთან და დვანის ციხესთან დაამარცხა. ამ ბრძოლაში მას სოლომონ I ეხმარებოდა. 1760 წელს ერეკლემ ყარაბაღის ხანი დაამარცხა, განჯასა და ერევანშიც მოუწია ლაშქრობა.
გარდა ლეკთა მსხვილი ლაშქრობებისა, ქართლ-კახეთს აწიოკებდა ლეკთა შედარებით მცირე დასების გამუდმებული თავდასხმები. დაღესტნელთა ჯარი ერევნამდე მივიდა და გზად ყველაფერს ანადგურებდა, შინდისთან გადახდათ დიდი ბრძოლა ქართველებს, ყოველდღიურ თავდასხმებს იგერიებდნენ ქართლში, ქიზიყში, კუმისის, ბოლნისის მიდამოებში, სომხითი და საბარათიანო თითქმის მთლიანად დაიცალა. თბილისის გარშემო მდებარე დასახლებებსაც უტევდა მტერი, თუმცა კი უმეტეს შემთხვევაში დამარცხებული ბრუნდებოდნენ უკან. თეიმურაზმა შექმნა მუდმივი მილიცია, ნოქრები, რომელიც 2 ათასი კაცისგან შედგებოდა. ნოქრებს წელიწადში 30-40 მანეთი ჰქონდათ ჯამაგირი. ამ ზომამ მხოლოდ ოდნავ გააუმჯობესა ვითარება.
1760 წელს თეიმურაზი დიპლომატიური მისიით რუსეთში წავიდა. მაგრამ დასახულ მიზანს ვერ მიაღწია. 1762 წელს ის პეტერბურგში გარდაიცვალა. 1762 წლის 29 ივნისიდან ერეკლე II ქართლ-კახეთის სამეფოს ერთპიროვნული მმართველი გახდა. აღმოსავლეთ საქართველო, ბოლო 300 წლის განმავლობაში პირველად ერთიან პოლიტიკურ ერთეულად ჩამოყალიბდა.
ქართლ-კახეთის მეფე
ქართლ-კახეთის სამეფოს გაერთიანების მიუხედავად ქართლისა და კახეთის ადმინისტრაცია და მართვა-გამგეობა კვლავ ცალ-ცალკე იყო მოწყობილი. ერეკლე II-მ ხელისუფლების ცენტრალიზაციას ცდილობდა. მას ამაში ხელს უწყობდა მისი პოლიტიკის მომხრე ანტონ II. ქართლის ფეოდალური წრეები უკმაყოფილო იყვნენ კახეთის დინასტიის მეფით და არ კარგავდნენ იმედს რუსეთში გადახვეწილი ქართლის დინასტიის აღდგენისა. 1765 წელს მოხდა პაატა ბატონიშვილის ერეკლეს წინააღმდეგ. შეთქმულნი იყვნენ სახლთუხუცესი დიმიტრი ამილახვარი, გლახა ციციშვილი და სხვები. ისინი მიზნად ისახავდნენ ვახტანგ VI-ის შვილის, პაატას, გამეფებას ქართლში. ერეკლემ შეთქმულები მკაცრად დასაჯა, პაატა ბატონიშვილს კი თავი მოჰკვეთა.
ერეკლემ მნიშვნელოვანი ღონისძიებები გაატარა. შეზღუდა თავნება თავადები და გააუქმა ზოგიერთი სათავადო (არაგვის, ქსნის); დაასახლა უცხოელ დამპყრობთა შემოსევების შედეგად მოოხრებული რაიონები; გაატარა ბატონყმური ურთიერთობის რეგლამენტაცია ფეოდალთა შეზღუდვის მიზნით; იღვწოდა უცხოელ მოახალშენეთა მოზიდვისა და სამეფო საკუთრების გაზრდისათვის; გამოსცა კანონი (1765 წ.), რომლის ძალითაც ტყვეობიდან თავისი სახსრებითა და ინიციატივით დაბრუნებულ გლეხს თავისუფლება ენიჭებოდა; შექმნა და გაამრავლა თავისუფალ მიწათმფლობელ-მოლაშქრეთა ფენა; შექმნა მორიგეობის პრინციპზე დამყარებული მუდმივი ჯარი; აღადგინა საკუთრების ქალაქური წესი (1770 წ.); აკრძალა ოსმალობა-ყიზილბაშობის დროს განახლებული ყმათა უმამულოდ გაყიდვა და ტყვეებით ვაჭრობა; დარაზმა ხალხი ტყვეთა გატაცების წინააღმდეგ საბრძოლველად (1772 წ.). მნიშვნელოვანი ღონისძიებები გაატარა სახელმწიფოებრივი წყობილების გადასახალისებლად; რუსეთის მიბაძვით შემოიღო სამხედრო სისტემა; სცადა მმართველობა ცალკეული უწყებების მიხედვით დაენაწილებინა: „საგარეო საქმეთა“, „სახელმწიფო შემოსავლისა“ და „სამხედრო საქმეთა“ დარგებად.
ერეკლე II ენერგიულ ღონისძიებებს მიმართავდა მრეწველობის და კულტურის განვითარებისათვის, რის შედეგადაც გაჩნდა ფაბრიკები და ქარხნები (შაქრის, მინის, სარკის, ბროლის, შალის, სანთლის, იარაღის, საპნის, აგურის, თიხის ჭურჭლის დამამზადებელი საწარმოები. ზეთსახდელი, მარილსახდელი, თამბაქოს დამამზადებელი, შაქრის მწარმოებელი ქარხნები, სამღებროები), განვითარდა სამთამადნო წარმოება (სპილენძის, ოქრო-ვერცხლის, თუჯის, რკინის), დიდი შემოსავალი შემოდიოდა ახტალის ლითონის მადნებიდან (ამ მადნიდან პირველად მიღებული ოქროდან ერეკლემ ოქროს ბარძიმი დაამზადებინა და მცხეთის სვეტიცხოველს შესწირა); განახლდა ზარაფხანა, იჭრებოდა ვერცხლისა და სპილენძის ფული, ამუშავდა იარაღის, დენთის, ზარბაზნის დამამზადებელი ქარხნები. თბილისში დუქნების რიცხვი ხუთასამდე აღწევდა. თბილისში ყოველდღე სხვადასხვა სახის საქონლით დატვირთული ქარავნები შემოდიოდა და აქედანაც გაჰქონდათ ტვირთი ვაჭრებს. შენდებოდა ახალი შენობები და ციხეები.
რუსეთთან კავშირი
1768 წელს დაიწყო რუსეთ-ოსმალეთის მორიგი ომი. ერეკლე II-მ და სოლომონ I-მა ამ ომში რუსების მხარე დაიჭირეს. რუსეთის სამეფოს ხელთ არსებული ცნობების მიხედვით ერეკლეს 30 ათასი, სოლომონს კი 20 ათასი კაცის გამოყვანა შეეძლოთ, რაც ოსმალეთის დიდ ძალებს კავკასიაში დააბამდა, შესაბამისად, რუსეთი ცდილობდა, ქართველი მეფეები ომში ჩაერთო ისე, რომ თავად დიდი მსხვერპლი არ გაეღო. 1769 წელს გრაფი ტოტლებენი რუსის ჯარით საქართველო შევიდა. ტოტლბენეს ჰყავდა 500 კაცი 4 ზარბაზნით. ამ მცირე რაზმით ქართველი მეფეები დიდ სამხედრო ოპერაციებს მოერიდნენ. 1770 წლის გაზაფხულისთვის რუსეთის 3767 ჯარისკაცი და 12 ზარბაზანი ჩავიდა საქართველოში. ამის შემდეგაც ტოტლებენის უტაქტო საქციელის და ქართველი მეფეების შეურაცხყოფის გამო ვერ საქმე წინ ვერ წავიდა. ამას თან ერთოდა უთანხმოება სოლომონ I-სა და ერეკლე II-ს შორის. სოლომონს, გარდა ოსმალეთის წინააღმდეგ ბრძოლისა, რუსეთის ჯარის გამოყენება სურდა ოდიშისა და გურიის სამთავროების დასამორჩილებლად. 1770 წლის აპრილში ერეკლე II და ტოტლებენი შეთანხმდნენ ახალციხის საფაშოსკენ გალაშქრებაზე და გაერთიანებული ჯარით ახალციხისკენ დაიძრნენ. აწყურთან ტოტლებენმა მოულოდნელად მიატოვა ერეკლე და სურამში დაბრუნდა. მარტო დარჩენილმა ერეკლემ ასპინძის ბრძოლაში, სასტიკად დაამარცხა ოსმალები, მაგრამ ჯარის სიმცირის გამო იძულებული გახდა უკან დაბრუნებულიყო. ტოტლებენს და ერეკლე II-ს შორის ურთიერთობა დაიძაბა. ტოტლებენმა დაიკავა დუშეთი, ანანური, გორი და ცხინვალი და დაიწყო ხალხის დაფიცება რუსეთის მეფის ერთგულებაზე, ის აპირებდა ერეკლე II-ის ტახტიდან ჩამოგდებას და დაპატიმრებას. თავის მხრივ, ერეკლე II-ც დაიძრა მის დასაპატიმრებლად. ტოტლებენი იძულებული გახდა დასავლეთ საქართველოში გადასულიყო. 1771 წელს ერეკლემ ხერთვისის ციხე გაათავისუფლა ოსმალებისგან,
ერეკლე II-მ რუსეთის ჯარის დახმარებით ოსმალეთის წინააღმდეგ ხელშესახებ შედეგს ვერ მიაღწია, ოსმალეთის წინააღმდეგ სამხედრო გამოსვლით კი ახალი მტერი გაიჩინა სამხრეთიდან. ოსმალეთზე გალაშქრება მეფის ხაზინას საკმაოდ ძვირი დაუჯდა. კვლავ მნიშვნელოვან ხარჯებს ითხოვდა ლეკების მოგერიება. 1771 წლის ბოლოს ერეკლე II-მ გადაწყვიტა რუსეთის მფარველობაში შესულიყო და სანქტ-პეტერბურგში დიპლომატიური მისიით გაგზავნა ანტონ II და ლევან ბატონიშვილი. მისიამ ერთი წელიწადი გაატარა ასტრახანში და სანქტ-პეტერბურგში ჩავიდა 1773 წლის იანვარში. ერეკლე II-ის შეთავაზებული პირობებით ქართლ-კახეთის სამეფო შეინარჩუნებდა ავტონომიას შინაურ საქმეებში, ეკლესიის ავტოკეფალიას, სანაცვლოდ იკისრებდა ხარკს კომლზე 14 შაურს, 2000 ვედრო ღვინოს, მოპოვებული სასარგებლო წიაღისეულის ნახევარს, მიიღებდა რუსეთისგან 4-ათასიან ჯარს და სესხს. რუსეთის ხელისუფლებამ ერეკლე II-ის პირობებზე უარი განაცხადა, რადგან არ სურდა ოსმალეთის იმპერიის გაღიზიანება.
ერეკლე II-მ აღადგინა ურთიერთობა ოსმალეთის იმპერიასთან. 1773 წლის ბოლოს მოიწვია ეპისკოპოსთა და დიდ თავადთა კრება, რათა მნიშვნელოვანი საკითხები გადაეწყვიტათ. 1774 წლის იანვარში შემოღებულ იქნა მუდმივი სამხედრო სამსახური მორიგე ჯარი. მორიგე ჯარს სათავეში ლევან ბატონიშვილი ედგა. მისმა შემოღებამ დაამყარა მშვიდობიანობა და გახიზნულ მოსახლეობას ბარში დაბრუნების და ეკონომიკური საქმიანობის საშუალება მისცა. 1774 წლის აგვისტოში ერეკლე II-მ კვლავ ითხოვა რუსეთის მფარველობა და კვლავ უშედეგოდ.
1778 წელს დაამარცხა განჯის მმართველი ფათ-ალი-ხანი, 1779–80 წლებში ერევნის ხანთან მოუწია ბრძოლა, ლეკები დაესხნენ თუშეთს, ქიზიყს, ცხინვალს, 1773 წელს ნურსალ-ბეგი ბოდბეს დაესხა თავს. ლეკთა მოთარეშე რაზმები თბილისამდე მოდიოდნენ. 1783 წლის 28 მაისს ერეკლე II-მ გახსნა თელავის სემინარია. 1779 წელს გარდაიცვალა ირანის შაჰი ქერიმ-ხანი, რომელთანაც ერეკლეს თითქმის სამი ათეული წელი კეთილმეზობლური ურთიერთობა ჰქონდა და ყველა პრობლემას დიპლომატიური გზებით აგვარებდა. დასუსტებულ ირანში ძალაუფლება თანდათან ყაჯართა თურქმენული ტომის წარმომადგენელმა აღა-მაჰმად ხანმა აიღო. 1782 წელს ერეკლე II-მ მიმართა სხვადასხვა ევროპელ მონარქებს, სთხოვდა მათ სამხედრო და ფინანსურ დახმარებას და სთავაზობდა სპარსეთის ან ოსმალეთის წინააღმდეგ გამოსვლას, მაგრამ ევროპის სახელმწიფოებისთვის კავკასია საკმაოდ შორს იყო. ერეკლე II-მ კვლავ რუსეთთან დაკავშირება სცადა. ამჯერად რუსეთის მთავრობა სიხარულით შეხვდა მის წინადადებას და 1783 წლის 24 ივლისს გაფორმებულ იქნა გეორგიევსკის ტრაქტატი. ტრაქტატით ქართლ-კახეთის სამეფო აღიარებდა რუსეთის იმპერატორის უზენაესობას და ემორჩილებოდა მას საგარეო საკითხებში, ინარჩუნებდა საშინაო დამოუკიდებლობას და ეკლესიის ავტოკეფალიას. ქართლ-კახეთში მუდმივად განთავსდებოდა რუსეთის 2 ბატალიონი 4 ზარბაზნით. ტრაქტატი გაფორმდა უკეთესი პირობებით, ვიდრე ერეკლე II თავდაპირველად ითხოვდა. რუსეთის მთავრობამ უარი თქვა ხარკსა და მძევლებზე.
მალე გამოიხატა, რომ რუსეთი, ტრაქტატის თანახმად მიღებული ვალდებულებების შესრულებას არ აპირებდა. ქართლ-კახეთის სამეფოს რუსეთთან კავშირის კატეგორიული წინააღმდეგი იყო ირანი და ოსმალეთი, აგრესიით განეწყვნენ მეზობელი სახანოები და ახალციხის საფაშო. უკმაყოფილებამ იმატა ქართლ-კახეთის ვასალურ სახანოებში. ერეკლე II-ს უჭირდა მორიგე ჯარში ხალხის გაწვევა ყაზახ-შამშადილიდან. ახალციხის ფაშა ყოველ ღონეს ხმარობდა ლეკთა თარეშის წასახალისებლად. 1784 წლის გაზაფხულზე სულეიმან-ფაშამ ლეკების 4-ათასიანი ჯარი შეუსია ქართლს და 600 ტყვე აიყვანა. ეს ჯარი რუსეთის ჯარმა დაამარცხა სურამთან და ტყვეები დაატოვებინა. ერთი თვის შემდეგ სულეიმან-ფაშამ 3-ათასიანი ჯარით ახალი თავდასხმა მოაწყო და ასე აგრძელებდა გამუდმებით.
1785 წელს ქართლ-კახეთს ომარ-ხანი 20000-იანი რაზმით დაესხა თავს. ერეკლემ ქართლიდან ლაშქარი ვერ შეკრიბა ახალციხიდან მოსალოდნელი თავდასხმის შიშის გამო, მხოლოდ კახეთისა და რუსეთის ჯარით კი შებრძოლება ვერ გაბედა. 11 ათასი კაცით ომარ-ხანმა დაანგრია ახტალის ლითონის მადნები, დალაშქრა ყარაიაზი, ბორჩალო, ლორე და ჩავიდა ახალციხეში, იქიდან კი გაზაფხულზე გადავიდა ყარაბაღში. ომარ-ხანთან ბრძოლაზე უარის თქმა იმის მაჩვენებელი იყო, რომ რუსეთის ჯარი არ იყო ქართლ-კახეთის დასაცავად საკმარისი. ერეკლე II იძულებული გახდა ომარ-ხანისთვის ზავი და ხარკი შეეთავაზებინა, მან 10 000 მანეთი წლიური ჯამაგირი დაუნიშნა ომარ-ხანს. 1787 წელს რუსებისა და ქართველთა გაერთიანებულმა ჯარმა 5 ათასი კაცის შემადგენლობით განჯა, ყარაბაღი და ნახიჩევანი დალაშქრა. იმავე წელს რუსეთის ჯარის უფროსმა პოლკოვნიკმა ბურნაშოვმა მიიღო ბრძანება დაეტოვებინა ქართლ-კახეთი. რუსეთის სამეფო ემზადებოდა ოსმალეთთან ახალი ომისთვის და არ სურდა ქართლ-კახეთის ჩართვა მასში. რუსეთის ჯარის საქართველოში ყოფნის დროს ქართლ-კახეთი უფრო დაზარალდა, ვიდრე სარგებელი მიიღო. მეფის ხაზინას რუსეთის ჯარის შენახვა ძვირი უჯდებოდა. რუსეთის ჯარის გასვლის შემდეგ, 1789 წელს, ერეკლე II-მ აღადგინა მშვიდობიანი ურთიერთობა ოსმალეთთან. სულთანმა ერეკლე II-ს მშვიდობის ნიშნად საჩუქრები გაუგზავნა. 1789 წლის იანვარში, ერეკლემ და აზერბაიჯანის დიდი ნაწილის მფლობელმა ფათ-ალი-ხანმა, თავიანთი ინტერესებიდან გამომდინარე, მოილაპარაკეს და  ერთიანი მოქმედების გეგმა დასახეს, რომლის განხორციელებითაც, კავკასიაში ორივეს ძალაუფლება უნდა განმტკიცებულიყო, მაგრამ, სულ მალე, 54 წლის ფათ-ალი-ხანი მოკვდა და ქართლ-კახეთის გაძლიერების ეს გეგმაც ჩაიშალა. ჩაიშალა ერეკლეს მიერ ჩაფიქრებული, ქართულ-სომხური, ერთიანი ქრისტიანული სახელმწიფოს შექმნის გეგმაც.
თანდათან სუსტდებოდა სამეფოს ეკონომიკური და ფინანსური მდგომარეობა. რუსეთის ჯარის შენახვამ დიდი ზარალი მიაყენა ხაზინას, ეკონომიკაზე მნიშვნელოვანი დარტყმა იყო ომარ-ხანის მიერ ახტალის საბადოების განადგურება. მოსახლეობა გარბოდა ქალაქებიდან. ერეკლე II იძულებული გახდა 1784 წელს საგანგებო ბრძანებით აეკრძალა ქალაქებიდან წასვლა, თუმცა ურბანული მოსახლეობა მაინც მცირდებოდა. 1787 წელს პრაქტიკულად გაუქმდა მორიგე ჯარი.
წმინდა ეკატერინე (ქალაქი)
წმინდა ეკატერინე (سانت كاترين) — ქალაქი აღმოსავლეთ ეგვიპტეში, სამხრეთ სინის მუჰაფაზაში. წმინდა ეკატერინე მდებარეობს სინის ნახევარკუნძულზე, ზღვის დონიდან 1,586 მეტრზე. ქალაქი 110 კილომეტრითაა დაცილებული ქალაქ ნუვეიბას. 2006 წლის მონაცემებით ქალაქში 4,603 ადამიანი ცხოვრობს. ქალაქთან მდებარეობს სინის წმინდა ეკატერინეს მონასტერი.
ერეკლე II
კრწანისის ბრძოლა
1790 წელს ერეკლეს ესტუმრნენ იმერეთის სამეფოს დიდგვაროვნები და ქართლ-კახეთის სამეფოსთან იმერეთის მიერთება შესთავაზეს. ერეკლემ ხანგრძლივი თათბირის შემდეგ ამ წინადადებაზე უარი თქვა. ქართლ-კახეთს ირანი თავის სახანოდ მიიჩნევდა, ოსმალეთის იმპერია დასავლეთ საქართველოზე ბატონობდა. გაერთიანებას შესაძლოა ახალი დაპირისპირება გამოეწვია. გარდა ამისა, ქართლ-კახეთის სამეფოს არ ჰქონდა გამართული ადმინისტრაციული აპარატი, ის ვერ შეძლებდა იმერეთის საქმეების გაძღოლასაც. ერეკლე II-ის ცოლი, დარეჯან დედოფლი ასევე ითხოვდა, რომ იმერეთის ტახტი მის შვილიშვილს, დავით არჩილის ძეს, დარჩენოდა.
წმინდა ეკატერინე (ქალაქი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეგვიპტის ქალაქები კატეგორია:სამხრეთ სინის მუჰაფაზა