cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ურანი
ზონური სტრუქტურა, ქარები და ღრუბლები
რამდენიმე ღრუბლის მახასიათებლის მონიტორინგის საშუალებით მოხერხდა ზონური ქარების განსაზღვრა, რომელიც ურანის ზედა ტროპოსფეროში უბერავს. ეკვატორთან ქარები რეტროგრადულია, რაც ნიშნავს იმას, რომ ისინი პლანეტის მოძრაობის საპირისპირო მიმართულებით უბერავს. მათი სიჩქარე −100-დან −50 მ/წმ-მდე მერყეობს. ქარის სიჩქარე უფრო მეტია, რაც უფრო შორსაა ეკვატორიდან, ნულს კი ±20° განედზე აღწევს, სადაც ტროპოსფეროს ტემპერატურული მინიმუმია მოთავსებული. პოლუსებთან ახლოს ქარები წაინაცვლებს პროგრადული მიმართულებით, ანუ მიჰყვება ურანის ბრუნვას. ქარის სიჩქარე იზრდება და მაქსიმუმს ±60° განედზე აღწევს, სანამ ნულზე დაეცემა პოლუსებზე. ქარის სიჩქარე ±40° განედზე 150-დან 200 მ/წმ-მდე მერყეობს. რადგანაც საყელო აბნელებს ყველა ღრუბელს ამ პარალელის ქვემოთ, სიჩქარეების გაზომვა მის და სამხრეთ პოლუსს შორის შეუძლებელია. ამის საპირისპიროდ, ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში მაქსიმალური სიჩქარე 240 მ/წმ-ია და დაიმზირება +50° განედთან ახლოს.
სეზონური ცვლილებები
thumb|upright|ურანი 2005 წელს. ფოტოზე ჩანს რგოლები, სამხრეთ საყელო და კაშკაშა ღრუბელი ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში (ჰაბლის ფოტო) 2004 წლის მარტიდან მაისამდე ურანის ატმოსფეროში რამდენიმე დიდი ღრუბელი გამოჩნდა, რის გამოც მას ნეპტუნის მსგავსი გარეგნობა ჰქონდა. დაკვირვებებმა ცხადყო ქარის რეკორდული სიჩქარე — 229 მ/წმ (824 კმ/სთ) — ძლიერი ელჭექი, სახელად „ივლისის ფეიერვერკებიდან მეოთხე“. 2006 წლის 23 აგვისტოს „კოსმოსური მეცნიერების ინსტიტუტისა“ და ვისკონსის უნივერსიტეტის მკვლევრებმა დააფიქსირეს მუქი ლაქა ურანის ზედაპირზე, ამან კი ასტრონომებს საშუალება მისცა, მეტი გაეგოთ ურანის ატმოსფერულ აქტივობაზე. რატომ უნდა ხდებოდეს ეს უეცარი აღმავლობა, ჯერ სრულად არ არის შესწავლილი, მაგრამ, როგორც ჩანს, ურანის ექსტრემალური ღერძული დახრილობა წარმოქმნის ექსტრემალურ სეზონურ ცვლილებებს მის ამინდში. ამ სეზონური ცვლილებების ზუსტად განსაზღვრა ძალიან რთულია, რადგან კარგი მონაცემები არსებობს ურანის ატმოსფეროზე 84 წელიწადზე (ურანისეული წელიწადი) მცირე ხანს. რამდენიმე აღმოჩენა გაკეთდა. ნახევარი ურანისეული წელიწადის განმავლობაში ფოტომეტრიამ აჩვენა რეგულარული ცვალებადობები სიკაშკაშეში ორ სპექტრულ ჯგუფში — მაქსიმუმი ხდებოდა ნაბუნიაობას და მინიმუმი — ბუნიაობისას. მსგავსი პერიოდული ცვლილებები, მაქსიმუმი ნაბუინობისას, შეინიშნა 1960-იან წლებში დაწყებულ ღრმა ტროპოსფეროს მიკროტალღურ გაზომვებში. სტრატოსფეროს ტემპერატურის გაზომვებმა, რომელიც 1970-იანებში დაიწყო, ასევე აჩვენა მაქსიმალური მნიშვნელობები 1986 წლის ნაბუინობისას.
არსებობს რამდენიმე მიზეზი იმისა, დავიჯეროთ, რომ ურანში ფიზიკური სეზონური ცვლილებები ხდება. მიუხედავად იმისა, რომ ცნობილია, ურანის სამხრეთ პოლარული რეგიონი კაშკაშაა, ჩრდილოეთ პოლუსი ძალიან მკრთალია, რომელიც ვერ ერგება სეზონური ცვლილების იმ მოდელს, რომელიც ზემოთაა აღწერილი. წინა ნაბუინობისას, 1944 წელს, ურანმა სიკაშკაშის მომატებული დონე, რაც იმის მაუწყებელია, რომ ჩრდილოეთ პოლუსი ყოველთვის ასეთი მკრთალი არ იყო. ეს ინფორმაცია მანიშნებელია იმისა, რომ ხილული პოლუსი გაბრწყინდება გარკვეული დროის მანძილზე ნაბუინიაობამდე და დაბნელდება ბუნიაობისას. ხილულ და მიკროტალღურ დიაპაზონში ჩატარებულმა დეტალურმა ანალიზებმა ცხადყო, რომ სიკაშკაშის პერიოდული ცვლილებები არ არის მთლიანად სიმეტრიული ნაბუნიაობისას, რომელიც ასევე მიუთითებს ცვლილებაზე მერიდიანულ ალბედოს სტრუქტურაში. საბოლოოდ 1990-იანებში, როდესაც ურანი ნაბუნიაობიდან გამოვიდა, ჰაბლმა და მიწაზე არსებულმა ტელესკოპებმა აჩვენა, რომ სამხრეთ პოლარული ქუდი დაბნელდა შესამჩნევად (გარდა სამხრეთ საყელოსი, რომელიც კაშკაშა დარჩა), ხოლო ჩრდილოეთ ნახევარსფერომ ზრდადი აქტიურობა აჩვენა, როგორებიცაა ღრუბლების წარმონაქმნები და ძლიერი ქარები, რამაც გააძლიერა მოლოდინი, რომ ის მალე უნდა განათებულიყო. ეს მართლაც მოხდა 2007 წელს, როდესაც მან გაიარა ბუნიაობა: მკრთალი ჩრდილოეთ პოლარული საყელო გამოჩნდა, ხოლო სამხრეთ საყელო თითქმის უხილავი გახდა, თუმცა, ზონური ქარის მოხაზულობა ოდნავ ასიმეტრიული დარჩა და ჩრდილოეთ ქარები ნაწილობრივ ნელი იყო, ვიდრე სამხრეთისა.
ფიზიკური ცვლილებების მექანიზმი ჯერ კიდევ არ არის ზუსტი. ზაფხულისა და ზამთრის ნაბუნიაობისას ურანის ნახევარსფეროები მონაცვლეობით მიბრუნდება ან მზის კაშკაშა სხივებისკენ ან ღრმა კოსმოსისკენ. როგორც ვარაუდობენ, მზის შუქის მიერ განათებული ნახევარსფეროს სიკაშკაშე წარმოქმნება ადგილობრივი მეთანის ღრუბლების შესქელებებისა და თხელი ნისლის ფენებისაგან, რომელიც ტროპოსფეროშია მოთავსებული. კაშკაშა საყელო −45° განედზე ასევე დაკავშირებულია მეთანის ღრუბლებთან. სამხრეთ პოლარულ რეგიონში სხვა ცვლილებები შესაძლოა აღიწეროს დაბალი ღრუბლების ფენებში არსებული ცვლილებებით. ურანიდან მიკროტალღური გამოსხივების ცვალებადობა სავარაუდოდ გამოწვეულია ღრმა ტროპოსფერულ ცირკულაციებში ცვლილებებით, რადგან სქელი პოლარული ღრუბლები და თხელი ნისლი შესაძლოა კონვექციას აჩერებს. ახლა გაზაფხულისა და შემოდგომის ბუნიაობა მოდის ურანზე და დინამიკა იცვლელა, ამიტომ კონვექციის დაწყება უკვე შესაძლებელია.
მთვარეები
thumb|400px|ურანის დიდი მთვარეები ზრდადი მანძილით (მარცხნიდან მარჯვნივ) მათი შესაფერისი ფარდობითი ზომითა და [[ალბედოთი ''(ვოიაჯერ 2-ის ფოტოკოლაჟი)]] thumb|right|ურანის სისტემა ([[ძალიან დიდი ტელესკოპი|VLT-ს ფოტო)]] ურანს 27 აღმოჩენილი ბუნებრივი თანამგზავრი ჰყავს. ამ თანამგზავრებს შექსპირისა და ალექსანდრე პოუპის ნაწარმოებების გმირების სახელები ჰქვია. ხუთი მთავარი თანამგზავრია: მირანდა, არიელი, უმბრიელი, ტიტანია და ობერონი. ურანის თანამგზავრული სისტემა ყველაზე ნაკლებად მასიურია 4 გიგანტ პლანეტას შორის. მართლაც, 5 დიდი მთვარის საერთო მასა ტრიტონის (ნეპტუნის უდიდესი მთვარე) მასის ნახევარზე ნაკლებია. ურანის უდიდეს თანამგზავრის, ტიტანიას რადიუსი სულ რაღაც 788,9 კილომეტრია, ან, სხვანაირად რომ ვთქვათ, დედამიწის მთვარის დიამეტრის ნახევარზე ნაკლები, მაგრამ რეაზე ოდნავ მეტი, რომელიც სატურნის სიდიდით მეორე თანამგზავრია. ამის გამო ტიტანია მასით მერვე მთვარეა მზის სისტემაში. ურანის თანამგზავრებს შედარებით დაბალი ალბედო აქვს: 0,20 უბრიელს და 0,35 არიელს (მწვანე სინათლეში). ისინი ყინულისა და კლდის გაერთიანებაა, რომლებიც შედგება, უხეშად რომ ვთქვათ, 50% ყინულისაგან და 50% ქვისგან. ყინულში შესაძლოა შედის ამიაკი და ნახშირორჟანგი.
ურანის თანამგზავრებს შორის არიელს ყველაზე ახალგაზრდა ზედაპირი აქვს რამდენიმე შეჯახების კრატერით, ხოლო უმბრიელის ყველაზე ხნიერია. მირანდას ნაკლებ აქვს კანიონები, რომლებიც 20 კილომეტრი სიღრმისაა, ასევე საფეხურებიანი ფენები და ქაოტური ცვლილებები ზედაპირის ასაკსა და მახასიათებლებში. მიჩნეულია, რომ მირანდას ადრინდელი გეოლოგიური აქტივობები მიქცევა-მოქცევის ძალით წარმოქმნილმა სითბობ წარმართა იმ დროს, როდესაც მისი ორბიტა დღევანდელზე ბევრად ექსცენტრიული იყო ალბათ უმბრიელთან 3:1 ორბიტალური რეზონანსის გამო. აპველინგთან ასოცირებული გაფართოებადი პროცესები სავარაუდოდ არის მირანდას „იპოდრომის“ მსგავსი გვირგვინების წარმომქმნელი. ამის მსგავსად, მიჩნეულია, რომ არიელს ოდესღაც ტიტანიასთან 4:1 რეზონანსი ჰქონდა.
ურანს სულ ცოტა ერთი ისეთი ობიექტი ჰყავს, რომელსაც ნალისებრი ორბიტა აქვს. იგი იკავებს მზე-ურანის L³ ლაგრანჟის წერტილს — გრავიტაციულად არასტაბილური რეგიონი მისი ორბიტის 180º-ზე. ამ ობიექტს 83982 კრანტორი ეწოდება. კრანტორი მოძრაობს ურანის თანაორბიტალურ რეგიონში რთულ, დროებით ნალისებრ ორბიტაზე. 2010 EU65 ასევე ნალისებრი ორბიტის ქონის კანდიდატია.
კვლევა
thumb|upright|„ვოიაჯერ 2-ის“ მიერ გადაღებული ნამგლისებრი ურანი. 1986 წელს ნასას „ვოიაჯერ 2“ ესტუმრა ურანს. ეს ვიზიტი ურანის ერთადერთი გამოკვლევაა და მას შემდეგ მისი ახლო მანძილიდან კვლევა აღარასოდეს მომხდარა და სხვა ვიზიტებიც არ არის დაგეგმილი. 1977 წელს გაშვებული ვოიაჯერი ურანს ყველაზე ახლოს 1986 წლის 24 იანვარს ჩაუფრინა — 81 500 კილომეტრის დაშორებით, სანამ გზას ნეპტუნისაკენ განაგრძობდა. „ვოიაჯერ 2-მა“ ურანის ატმოსფეროს ქიმიური შედგენილობა და სტრუქტურა შეისწავლა მისი უნიკალური ამინდის ჩათვლით, რომელიც გამოწვეულია მისი 97,77°-იანი ღერძული დახრით. მან ურანის 5 ყველაზე დიდი მთვარის პირველი კვლევა ჩაატარა და 10 ახალიც აღმოაჩინა. ის დააკვირდა სისტემის 9 რგოლს და 2 ახალიც აღმოაჩინა. ზონდმა ასევე შეისწავლა მაგნიტური ველი, მისი არარეგულარული სტრუქტურა, მისი დახრილობა და მისი უნიკალური კორძსაძრობისებრი მაგნეტოკუდი, რომელიც ურანის „მხარზე წამოწოლილი“ მიმართულებითაა გამოწვეული.
„კასინის“ მისიის გაფართოების დაგეგმვის ფაზაში (2009 წელს) მეცნიერებმა განიხილეს ზონდის გაგზავნა სატურნიდან ურანზე. მას 20 წელიწადი დასჭირდებოდა სატურნიდან ურანის სისტემამდე მისაღწევად. ურანის ორბიტერისა და ზონდის რეკომენდაცია 2013-2022 წლებისთვის „პლანეტური მეცნიერების დეკადალურმა კვლევამ“ გააკეთა, რომელიც 2011 წელს გამოქვეყნდა. განცხადება ითვალისწინებს გაშვებას 2020-2023 წლებში და 13 წლიან კრუიზს ურანამდე. ურანის ზონდმა შესაძლოა გამოიყენოს „პიონერ 13-ის“ მემკვიდრეობა და დაეშვას 1-5 ატმოსფეროზე. ESA-მ გამოთვალა „საშუალო კლასის“ მისია, რომელსაც Uranus Pathfinder ეწოდება. New Frontiers Uranus Orbiter შეფასებული და რეკომენდირებული იქნა კვლევაში — The Case for Uranus Orbiter. ასეთი მისია საქმეს აადვილებს, რომლითაც შესაძლებელია შედარებით დიდი მასის გაგზავნა სისტემაში — 1500 კგ-ზე მეტი ატლას 521-ით და 12 წლიანი მოგზაურობა.
კულტურაში
ასტროლოგიაში პლანეტა ურანი მართავს მერწყულის პლანეტას, რადგანაც ურანი ლურჯადაა შეფერილი და ელექტროობასთან ასოცირდება, ფერადი ელექტრული ლურჯი ასოცირდება მერწყულთან.
„ურანი, სასწაულმოქმედი“ არის მოქმედება გუსტავ ჰოლსტის „პლანეტებში“, რომელიც 1914-1916 წლებში დაიწერა.
„ოპერაცია ურანი“ იყო საბჭოთა კავშირის მიერ განხორციელებული წარმატებული სამხედრო ოპერაცია მეორე მსოფლიო ომში, რომ დაებრუნებინათ სტალინგრადი.
ხაზები "Then felt I like some watcher of the skies/When a new planet swims into his ken" ჯონ კიტსის სონეტიდან „პირველი შეხედვა ჩემპენის ჰომერში“ ეძღვნება ჰერშელის მიერ ურანის აღმოჩენას.
ზაქარია ზუბალაშვილი
ზაქარია ზუბალაშვილი (დ. 1810 — გ. 1877) — ქართველი ექიმი.
ბიოგრაფია
1835 წელს დაამთავრა ლაიფციგის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი და მიიღო მედიცინისა და ქირურგის დოქტორის ხარისხი. 1836 წელს მიიღო ექიმის წოდება დერპტის უნივერსიტეტში. 1837 წლიდან მუშაობდა დუშეთისა და ახალციხის მაზრებში ექიმად. 1844 წელს სადისერტაციო ნაშრომისა და საექიმო დსამსახურებისათვის მიენიჭა შტაბ–მკურნალის წოდება. მან უშუალო მონაწილეობა მიიღო საქართველოში ქოლერის (1838, 1842, 1854) და შავი ჭირის (1865) ეპიდემიების წინააღმდეგ ბრძოლაში. 1846 წელს პირველად ქართულ ენაზე გამოსცა „შემოკლებითი დარიგება ჯეროვანის ხმარებისათვის ქინაქინის მარილისა ადვილმოსარჩენად დღეგამოშვებითის ცივებისა“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1810 კატეგორია:გარდაცვლილი 1877 კატეგორია:ქართველი ექიმები კატეგორია:ლაიფციგის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
თელეთის საყდარი
თელეთის საყდარი — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ კალოუბანში, შემაღლებულ ადგილზე. თარიღდება XIII საუკუნით. ეკლესია დარბაზულია (3,3 X 2,3 მ), ნაგებია რიყის ქვით. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. აფსიდის ღერძზე სარკმელია, გვერდებზე ნიშები. ეკლესია შიგნიდან შელესილია. სახურავი ორფერდაა, გადახურულია ღარიანი კრამიტით.
ლიტერატურა
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მაღალი ეწერი
მაღალი ეწერი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ნაგომრის თემში (სოფლები: მაღალი ეწერი, ნაგომარი, ჟანაურა, შუა ისნარი). მდებარეობს მდინარე სუფსის ხეობაში, ზღვის დონიდან 200 მ., ოზურგეთიდან 20 კმ., ნაგომარიდან 5 კმ., ზედა ბახვიდან 1,5 კმ. 1932 წელს სოფელში აშენდა ჩაის ფაბრიკა.
სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Opisthopsis jocosus
Opisthopsis jocosus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Opisthopsis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ნაგომარი
ნაგომარი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ნაგომარი, მაღალი ეწერი, ჟანაურა, შუა ისნარი). სოფელში არის საბავშვო ბაღი და საჯარო სკოლა. სოფელში დგას წმინდა მარინეს სახელობის ეკლესია. სოფელში დაიბადა ალექსანდრე ინწკირველი.
გეოგრაფია
მდებარეობს მდინარე სუფსის მარცხენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 70 მ. ოზურგეთიდან 16 კმ. ნაგომარში არის ოქრას, რკინის ჟანგისა და თიხის ნაერთების საბადო (მარაგი 18 400 ტონამდე). სიმძლავრე 1,5-5 მეტრი, მასში სამვალენტიანი რკინის შემცველობა 11,33 %-ია.
სახელწოდება
თედო სახოკიას მიხედვით გომი ფარეხს ნიშნავს, ნაგომარი კი ნაფარეხალს, თუმცა ეს სიტყვა შესაძლოა სიმაგრესაც ნიშნავდეს.
ისტორია
thumb|200პქ|წმინდა მარინეს ეკლესია thumb|200პქ|გურიელის სასახლის ნანგრევები ნაგომრის ტერიტორია ოდითგანვე დასახლებული იყო. 1963 წლის აგვისტოში ნაგომრის სამხრეთით ე.წ. რწყავის შტოში გურიანთის ისტორიულ-გეოგრაფიული ექსპედიციის რაზმმა (ნ. ბერძენიშვილი) აღმოაჩინა მეზოლით-ნეოლითის ხანის კაჟის იარაღები (ნუკლეუსები, ლამელები და ა.შ.).
ნაგომარი წარმოადგენდა გურიელების ზამთრის რეზიდენციასა და სამოურავოს, რომლის მოურავებიც გუგუნავები იყვნენ. სიმონ III გურიელმა ნაგომარში ააგო ან განაახლა ციხე და სასახლე. სოფელში ტრადიციულად, 28 აგვისტოს მარიამობას იმართებოდა დღესასწაული და დიდი ბაზრობა. ბაზრობა ნაგომარში მამია V გურიელმა დააწესა. 1827-1830 წლებში წარმოადგენდა გურიის სამთავროს ცენტრს. ნაგომრის სამოურავოში, 1831 წლისთვის, შედიოდა 64 სოფელი, მათ შორის ამაღლება, ჯუმათი, ვაკიჯვარი და სხვ. ნაგომრის მოსახლეობა ამ დროისთვის შეადგენდა 12 კომლს (72 სული), ხოლო ნაგომრის სამოურავოში ცხოვრობდა 3073 კომლი (18 282 სული). XIX საუკუნის შუაშიც გუგუნავებმა, მაჭუტაძეებმა და ერისთავებმა აქ რამდენიმე დუქანი ააგეს. 1850-70-იან წლებში ნაგომრის ბაზრობა ერთკვირიანი იყო და ივლისის მეორე ნახევარში იმართებოდა. ნაგომრის დაწინაურებას ხელს უწყობდა მისი ცენტრალური მდებარეობა გურიაში, თუმცა მის უარყოფით მხარეს ჭაობიანი ნიადაგი წარმოადგენდა.
XIX საუკუნის ბოლოსა და XX საუკუნის პირველ მეოთხედში ნაგომარი შედიოდა ასკანის სასოფლო საზოგადოებაში. სოფელში ცხოვრობდა ქართველი პოეტი სიმონ გუგუნავა. 1889-1895 წლებში სოფლის ექიმი იყო დიმიტრი ერისთავი. 1886-1906 წლებში აქ იდგა მისი „პოეზიის სასახლე“, რომელიც დაიწვა 1906 წლის თებერვალში გურიის აჯანყების ჩახშობის შემდეგ. გუგუნავების რეზიდენცია იდგა ცხავათის გორაკზე, ერთი მხრივ გადაჰყურებდა ბახვისწყლისა და სუფსის შესართავს, მდინარის გაღმა ნასაკირალს, ხოლო მეორე მხრივ, სამხრეთით, წყავის ტყეს. ნაგომარშივე იდგა გაბრიელ ეპისკოპოსის საზამთრო რეზიდენცია. 1889 წელს სოფელში გაიხსნა სამედიცინო პუნქტი. 1895 წელს სოფელში გაიხსნა ბიბლიოთეკა-სამკითხველო.
1924 წელს ნაგომარი იყო ოზურგეთის მაზრაში აგვისტოს ანტისაბჭოთა აჯანყების ცენტრი. სიმონ გოგიბერიძის მიერ ნაგომრის მილიციის და ფოსტის შენობების აღებით დაიწყო აჯანყება გურიაში
საბჭოთა პერიოდში ნაგომარი წარმოადგენდა ერთ-ერთ მოწინავე კოლმეურნეობას მახარაძის რაიონში და შედიოდა ხუთ საუკეთესოს შორის. 1946 წელს ნაგომრის ცენტრი კეთილმოეწყო. ცენტრში გაშენდა სკვერი, გზის პირებზე გაშენდა 3700 ძირი დეკორატიული და მარადმწვანე მცენარე, ჩოხატაურის მიმართულებით გზატკეცილზე ორი კილომეტრის მანძილზე დაირგო აკაციები. ცენტრში მაღლობზე აშენდა ორსართულიანი ადმინისტრაციული შენობა, დაიწყო ჩაის ფაბრიკის მშენებლობა. 1961 წელს „პოეზიის სასახლის“ ადგილზე აშენდა კულტურის სახლი, რომელიც 450 მაყურებელს იტევდა. კულტურის სახლის ასაშენებლად 70 000 მანეთი იქნა გადახდილი. 2021 წელს ხანძრის შედეგად დაიწვა ყოფილი ადმინისტრაციული შენობა.
სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
З
З, з (IPA გამოთქმა — „ჲო“; ; ; ) — კირილური დამწერლობის ასო. ის თანხმოვანია და შეესატყვისება ქართულ „ზ“-ს.
დამატებითი ინფორმაცია
კირილიცაში მისი სახელწოდებაა „ზემლია“, ხოლო რიცხვითი მნიშვნელობა — შვიდი (7).
ძველ სლავურად და რუსულ საეკლეისო ენაზე „ზემლია“ ნიშნავს „მიწა“-ს. კირილიცაში ის გამოიყურება როგორც 30px, ხოლო გლაგოლიცაში როგორც — 13px.
აღნიშნული ასო გამოიყენება შემდეგ ენებში:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კირილური ასოები
Evening Star (ალბომი)
Evening Star — პროექტის Fripp & Eno მიერ 1975 წელს გამოცემული მეორე ალბომი. მის ყდა ეკუთვნის მხატვარ პეტერ შმიდტს.
ალბომის პირველი სამი კომპოზიცია არის აგებული გიტარების ტექსტურებზე. შემდეგი კომპოზიციები უფრო მონოტონურ განწყობას ატარებენ.
სქოლიო
კატეგორია:1975 წლის ალბომები კატეგორია:რობერტ ფრიპის ალბომები კატეგორია:ბრაიან ინოს ალბომები კატეგორია:E.G. Records-ის ალბომები კატეგორია:ალბომები ბრაიან ინოს პროდიუსერობით
პლატფორმერი თამაში
240პქ|thumb|ერთ-ერთი პირველი პლატფორმერი — [[Super Mario Bros (1985)]] პლატფორმერი (Platformer) — ვიდეო თამაშის ჟანრი, რომელშიც ძირითადი თამაშის პროცესი ხდება პლატფორმებზე ხტუნაობით, კიბეებზე ძრომით, ნივთების აკრეფით და სხვა. ზოგიერთი ნივთები რომლებსაც ეწოდებათ power-up, თამაშის პერსონაჟს აძლევს რამე განსაკუთრებულ ძალას.
მოთამაშეს ეძლევა შესაძლებლობა, გასაიდუმლოებულ (მხედველობის არეს მოფარებულ, დამალულ, არა საეჭვო და ძნელად მისადგომ) ადგილებში იპოვოს განსაკუთრებული ნივთები რომელიც მოთამაშეს გააუადვილებს თამაშის გასვლის როცესს და გაუჩენს ინტერესს.
ამ ჟანრისაა პოპულალური თამაში „Mario“. ასეთი თამაშები არის 2 და 3 განზომილებიანიც. ჟანრი არ ითვლება ინდი-თამაშების ტიპად, თუმცა არსებობს ასეთი პლატფორმერი თამაშებიც.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კომპიუტერული თამაშების ჟანრები
კიზილ-ჩიშმა (ბლაგოვარის რაიონი)
კიზილ-ჩიშმა  (Ҡыҙыл Шишмә; Кызыл-Чишма) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბლაგოვარის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 47 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ იაზიკოვოდან დაშორებულია 20 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბლაგოვარი, რომელიც დაშორებულია 33 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (97 %).
სქოლიო
კატეგორია:ბლაგოვარის რაიონის სოფლები
ალვის ხე
ალვის ხე (Populus italica, Populus pyramidalis) — ფოთოლმცვივანი, ორსახლიანი ხე ტირიფისებრთა ოჯახისა.
იზრდება 40 მ-მდე, აქვს ვიწრო პირამიდული ქერქი. ყვავის მარტ-აპრილში, ნაყოფი კი მაისში მწიფდება. მდედრობითი ხეები იშვიათია და ამიტომ კალმით ამრავლებენ. საკმაოდ ყინვაგამძლეა და სწრაფმზარდი.
60-70 წლის ხე წვერხმელობას იწყებს. გაღიავებული დრეკადი ვარჯი ქარს ადვილად ატარებს და ირწევა. ალვის ხის სამშობლოდ ავღანეთსა და შუა აზიას თვლიან.
კულტივირებულია კავკასიაში. კარგი სახეივნო ჯიშია. ქარსაფრებში ფოთლოვან ჯიშებს შორის საუკეთესოა თავისი საროტანის გამო. 15-20 წლისა უკვე საშენ მასალას იძლევა. მას მსუბუქ, სიმშრალეში გამძლე მერქანს ქაღალდის წარმოებაში იყენებენ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ტირიფისებრნი
ალოობა (ფილმი)
ალოობა — 1967 წლის ქართული მოკლემეტრაჟიანი მხატვრული ფილმი, რომლის დამდგმელი რეჟისორია ლეილა გორდელაძე.
სქოლიო
კატეგორია:1968 წლის ქართული ფილმები კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები კატეგორია:1968 წლის ფილმები
სინკრეტიზმი
ტერმინი სინკრეტიზმი შეიძლება აღნიშნავდეს:
შამსი (იეზიდიზმი)
შამსი (Şems, شَمْسٌ შამს – მზე) - ეზიდური მითოლოგიის მზის ღვთაება, ეზიდების არქანგელოზი, მზის (შუქისა და სიმშვიდის) მომტანი წმინდანი. ბევრ რიტუალსა და დღესასწაულებისთვის სპეციალურად განკუთვნილ ლოცვებში ხშირად ჟღერს სიტყვა "შამს" ან "შამსანი". სწორედ ამ შეცდომის გამო სსრკ–ის დროს ბევრ ენციკლოპედიასა და გამოცემაში ეზიდიზმი მზისთაყვანისმცემლობად იყო მოხსენიებული.
ტოტორალის დეპარტამენტი
ტოტორალის დეპარტამენტი (Departamento Totoral) — დეპარტამენტი არგენტინაში, კორდობის პროვინციაში.
შამსი (იეზიდიზმი)
კატეგორია:ეზიდიზმი
ტოტორალის დეპარტამენტი
არგენტინის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტის მონაცემებით, 2001 წელს დეპარტამენტის მოსახლეობა 16 479 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 3 145 კმ²-ია.
დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ვილია-დელ-ტოტორალი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კორდობის პროვინციის დეპარტამენტები
იაპონიის შიგა ზღვა
იაპონიის შიგა ზღვა, სეტო-ნაიკაი (瀬戸内海) — ზღვა წყნარ ოკეანეში. ჩრდილოეთიდან და აღმოსავლეთიდან შემოსაზღვრულია კუნძულ ჰონსიუს დასავლეთი ნაწილის სამხრეთი ნაპირით, სამხრეთ-დასავლეთით ესაზღვრება კუნძულ კიუსიუს ნაპირი, სამხრეთით კუნძულ სიკოკუს ჩრდილოეთი ნაპირი. ზღვა მეტწილად იზოლირებულია იაპონიისა და ფილიპინის ზღვებისაგან და მხოლოდ შეზღუდულად არის დაკავშირებული მათთან. ჩრდილოეთით ვიწრო და თხელი (10–10,5 მ) კამონის სრუტეა. წყნარ ოკეანეს უკავშირდება კიისა და ბუნგოს სრუტეებით, ხოლო იაპონიის ზღვას — სიმონოსეკის სრუტით. ზღვა გაჭიმულია დაახლოებით განედის მიმართულებით. კუნძულთშორისი კონტინენტური ზღვაა. სიგრძე 445 კმ, სიგანე 55 კმ, ფართობი 18 000 კმ². მაქსიმალური სიღრმე 241 მ. საშუალო სიღრმე 20–60 მ. მარილიანობა 30-34 ‰.
ზღვაში დაახლოებით 3000 კუნძულია, რომლებიც იკავებენ მისი სივრცის მნიშვნელოვან ნაწილს. კუნძულები გაყოფილია მრავალრიცხოვანი სრუტეებით. ნაპირები ძლიერ დანაწევრებულია. ზღვის შუა ნაწილი მეტად მცირეწყლიანია. მოქცეულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს სუბტროპიკულ ზონაში. წარმოადგენს იაპონიის უმნიშვნელოვანეს შიგა საზღვაო გზას. ზამთარში აზიის მატერიკზე ვრცელდება მაღალი წნევის მდგრადი ოლქი, ხოლო წყნარი ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილში გავრცელებულია ალეუტის მინიმუმი, რომლის ცენტრი ლოკალიზდება ალეუტის მწკვრივის აღმოსავლეთ ნაწილში. ამასთან დაკავშირებით იაპონიის შიგა ზღვის ღია სივრცეებში გაბატონებულია ჩრდილოეთ-დასავლეთის და ჩრდილოეთის ქარები (ზამთრის მუსონი), რომელთა განმეორებადობა აჭარბებს 60%-ს, ხოლო მათი სიჩქარე საშუალოდ უდრის 3–4 მ/წმ-ს (ცალკეულ თვეებში ეს მაჩვენებელი მატულობს). ნაპირების რთული ოროგრაფია შესამჩნევად ახდენს გავლენას ქარების მიმართულებასა და სიჩქარეზე.
ცალკეულ რაიონებში (კამონის სრუტე) ქარები მიმართულების მხრივ არამდგრადია. ქარის სიჩქარე აქ აღწევს საშუალოდ 4–6 მ/წმ-ს. სანაპიროს სხვა მონაკვეთებზე ქარები ხშირად აღწევენ შტორმულ ძალას (ბუნგოს სრუტე, ჰონსიუს სანაპირო და სხვა). ამ სეზონში ზღვის დიდ ნაწილში ფიქსირდება 2–4, ხოლო ადგილ-ადგილ 6–12 შტორმული დღე. შტილი იშვიათია. ზაფხული ცხელი და მეტად ნოტიოა. ივნისის შუა რიცხვებში მყარი ღრუბლები ფარავენ ცას და თითქმის არ აღინიშნება დღე წვიმის გარეშე. დამახასიათებელია მოღრუბლული, დახშული, წვიმიანი ამინდები ნათელი დღეების გარეშე. უძველესი ზონის ნაპირები ზომიერდება ბრიზით, თუმცა ღამის საათებში გაგრილებული ზღვის ბრიზი წყდება და ამინდი ხდება ცხელი, ნოტიო და დახშული.
ლიტერატურა
კატეგორია:წყნარი ოკეანის ზღვები კატეგორია:ზღვები ანბანის მიხედვით
კარავაჯო
მიქელანჯელო მერიზი და კარავაჯო (აგრეთვე ვარაუდობენ მერიჯის ან ამერიჯის, დ. 29 სექტემბერი, 1573, სოფ. კარავაჯო — გ. 18 ივნისი, 1610) — იტალიელი მხატვარი.
ბიოგრაფია
კარავაჯო დაიბადა 1571 წლის 28 სექტემბერს ლომბარდიის პატარა სოფელ კარავაჯოში. მისი მამა, ფერმო მერიზი, იყო ეკონომისტი და არქიტექტორი მარკიზ დე კარავაჯოსი, რომლის მამულშიც შესაძლებელია დაიბადა მიქელანჯელო. დაბადების ადგილმა განსაზღვრა მისი ფსევდონიმი, რომელმაც გვარის ადგილი დაიკავა.
კარავაჯოს მოწაფეობის წლები
thumb|left როგორც ხშირად ხდებოდა იმ დროს. ადრე დაობლებული კარავაჯო უფროსმა ძმამ სასწავლებლად მიაბარა მილანში მომუშავე მხატვარს, სიმონე პეტერცანოს. 1584 წლის აპრილში დაიდო ხელშეკრულება, რომლის მიხედვით ბიჭს ოთხი წლის განმავლობაში უნდა ეცხოვრა და ესწავლა ოსტატთან. მილანში გატარებულ ოთხ წელს დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა. აქ, XVI საუკუნეში ფართო განვითარება ჰპოვა მანერიზმმა. თვით სიმონე პეტერცანო იყო მანერისტი, თუმცა ის ასევე ამაყობდა ტიციანის მოწაფეობითაც. მასთან კარავაჯოს შეეძლო მიეღო საჭირო პროფესული სიახლეები, მაგრამ ამავე დროს გაითავისა მანერისებული მხატვრული ხერხები. უკანასკნელი ნამდვილად იხატება ერთადერთ შენარჩუნებულ ნახატში, რომელიც, მკვლევარების აზრით, კარავაჯოს მოწაფეობის ხანას მიეკუთვნება. ეს - “პავლე მოციქულის მიმართვა” ბალბის კრებულისადმი. მისწრაფება გადმოსცემს საოცრად ზებუნებრივი მოვლენის ხასიათს, ფიგურების ნერვიულ და უზომო მოძრაობას, არეული და კომპოზიცია გადატვირთული დეტალებით – ყველაფერი ეს მოწმობს მანერიზმის გავლენას. left|thumb|200px|კარავაჯოს ავტოგრაფი კარავაჯო მილანში გაეცნო რენესანსის ოსტატთა შემოქმედებას, რომლებიც მიეკუთვნებიან ლეონარდო და ვინჩის სკოლას და შეეძლო აეთვისებინა ბევრი მიღწევა, რომლებითაც ლეონარდომ გაამდიდრა მხატვრობა, ადამიანის სხეულის ცოდნა, მისი აგებულება და მისი მოძრაობა, სურათის სიზუსტე და გააზრებულობა, კანონზომიერი უბრალოება კომპოზიციურ გადაწყვეტაში, ფორმათა ანალიზის შეჯამებაში და მისწრაფება ხაზგასმულ გამოვლენაში მისი მოცულობისა და შუქ-ჩრდილების მოდელირების დახმარებით. ყველაფერი ეს კარავაჯოს შეეძლო გადაეღო უდიდესი ფლორენციელის მოწაფეებისაგან.
ბუნების ფორმათა წარმოქმნის მთავარი საშუალებანი ლეონარდოსი და მისი მიმდევრებისათვის იყო სურათი და შუქ-ჩრდილები. დასაფიქრებელია, რომ შემთხვევითი არ არის კარავაჯოს მხატვრული მანერა ასევე განისაზღვრებოდეს უპირველესად სურათისა და შუქ-ჩრდილების გამოყენებით. ვენეციელი ოსტატებიდან ის იყო ყველაზე ახლოს ჯორჯონესა და მისი თანამიმდევართა მანერასთან, ვიდრე ტიციანსა და ტინტორეტოს მხატვრობასთან.
იდეური მიმართულება
მოწაფეობის წლებიდან სხვა არაფერია ცნობილი მისი ცხოვრებისა და შემოქმედების შესახებ.
შემოქმედება
1590 წლებში კარავაჯო მიდის რომში. მას აღმოუჩენდნენ ხოლმე გარკვეულ მფარველობას, მაგრამ უდავოა, რომ იგი იღებდა გროშებს მისი შემოქმედების საფასურად. ცნობილია, რომ ჩეზარე დარპინო იყო კარავაჯოს ნამუშევრების მსგავსი სურათების მფლობელი. გაურკვეველია რომელ წლებში დაავადდა იგი, რის შესახებაც წერდნენ მისი ადრეული ბიოგრაფები. შესაძლებელ, ის მანამდე დაავადდა, სანამ დაიწყებდა დარპინოსთან მუშაობას. მაგრამ უფრო სავარაუდოა, რომ ეს მოხდა უკვე მაშინ, როდესაც ცხოვრობდა მის სახელოსნოში. ცნობილი ხდება კარავაჯოს დაპირისპირება დ'არპინოსთან. მათი უთანხმოება პირად მტრობაში გადაიზარდა და ალბათ ამიტომ ოსტატმა არანაირი დახმარება და მზრუნველობა არ გაუწია თავის მოსწავლეს. კარავაჯო მოწყალების გზით მიღებული იქნა დელა კონსოლაციონეს ჰოსპიტალში ერთ-ერთ იმ საქველმოქმედო დაწესებულებაში, რომელიც დაარსებული იყო ეკლესიის მიერ და ემსახურებოდნენ მონაზნები.
მანჩინი, რომელიც სპეციალობით ექიმი იყო და ურთიერთობა ჰქონდა აღნიშნულ ჰოსპიტალთან იხსენებს, რომ როდესაც გამოჯანმრთელდა ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ, კარავაჯომ დახატა რიგი სურათებისა, რომელიც მადლიერების გრძნობის გამოსახატავად აჩუქა დამფუძნებელ მანჩინის. ამ უკანასკნელმა ისინი წაიღო თავის სამშობლოში – სიცილიაში და მათი ბედი დღემდე უცნობია. ამგვარად, მანერისტის სახელოსნოში მუშაობა იმ პერიოდში, როდესაც მანერისტული ხელოვნების მიმდინარეობა ზეიმობს რომში კარავაჯო თამამ ნაბიჯებს დგამს რეალიზმის გზაზე, სადაც ის მარტო აღმოჩნდება და რომელიც მას მცირე ცხოვრებისეულ წარმატებასა და მოგებას ჰპირდება. ის მიმართავს რეალური ნატურის უშუალო ანარეკლის შესწავლას. უკვე მისი პირველი ნაწარმოებები გამსჭვალულია მისადმი პატივისცემით.
კარავაჯოს ყველაზე ადრეული ნახატი
thumb|left ვარაუდია, რომ კარავაჯოს ერთ-ერთ ყველაზე ადრეულ ნახატს წარმოადგენს „ბიჭი ხილის კალათით“. ყველაფერი გადმოცემულია საღებავების ერთნაირ სწორ, თანაბარ, სქელ ფერებში, ცალკეული გასმები, რომლებიც შეუძლებელია განასხვავო. ასეთ მხატვრულ მანერაში შესრულებულია მისი სხვა ადრეული ნახატებიც, რომლებიც შინაარსობრივათაც და ხასიათითაც ახლოსაა მის „ბიჭი ხილის კალათით“ ნახატთან. სურათში „ვაკხ” მითოლოგიური ღვინის ღმერთი არებულია ცოცხალი კონკრეტული მოდელიდან. ლამაზი ახალგაზრდა, დახატული წელამდე ტიპურ რომაელ წარმოადგენს. იგი დაუდევრადა დაყრდნობილი ერთ იდაყვზე, ხოლო მეორე ხელით აწვდის ღვინით სავსე სასმისს მის მაყურებელს, თითქოს უშუალო კონტაქტს ამყარებს მასთან და შლის საზღვარს რეალურ სივრცესა და იმ სივრცეს შორის, რომელიც გამოსახულია ტილოზე.
სურათში „ავადმყოფი ბიჭი” ისევ ყმაწვილის ნახევრადფიგურული გამოსახულებაა გადმოცემული. არსებობს მოსაზრება თითქოს ეს არის კარავაჯოს ავტოპორტრეტი მის მიერ შესრულებული ავადმყოფობის დროს. კარავაჯო არ სცილდება იმ უბრალო, მჭიდროდ დაკავშირებულ ადამიანის ცხოვრებისა და მისი სულიერი მდგომარეობის ჩარჩოებს, რომელსაც ოსტატურად აფიქსირებს თავის ადრეულ შემოქმედებაში, სადაც ის მიისწრაფის უფრო დრამატული მომენტებისაკენ. ამ მიმართულებით დამახასიათებელია მისი არაჩვეულებრივი ნახატი „ბიჭი ხვლიკის ნაკბენით“. იმავე პერიოდის მთელ რიგ ნახატებში ჩვენ ვხვდებით ქალთა სახეებსაც, რომლებშიც ასევე გამოყენებულია კონკრეტული ცოცხალი მოდელები. ნახატზე „მარია მაგდალინა” წინა პლანზე ჩანს ახალგაზრდა გოგონა, რომელიც ზის ხის დაბალ სკამზე. სცენისა და ხასიათის რეალურობას მთლიანობაში აძლიერებს ის, რომ მაგდალინა ჩაცმულია იმ დროის მდაბიო ქალის სადღესასწაულო კაბაში. ჩვეულებრივ, კარავაჯო თითქმის არ აჩვენებს ადამიანის მდგომარეობას. გოგონას ფიგურა სავსეა შუქით, მასზე ცოტა ჩრდილია, ხოლო მოცულობა კი – ოდნავაა გამოკვეთილი. სწორედ ეს გვაფიქრებინებს, რომ მაგდალინა ერთ-ერთი ყველაზე ადრეული ნამუშევარია. thumb|right მის მიერ ცოტა მოგვიანებით შესრულებულ ნახატში „წმინდა ეკატერინე“ - სახეში ბევრი მსგავსებაა მაგდალინასთან. ხოლო წმინდა ეკატერინეს მოწამებრივი ცხოვრება ლაპარაკობს იმაზე, რომ ჩვენს წინაშეა რელიგიური სიუჟეტი. სწრაფვა გაძლიერებული გამომსახველობისკენ და ეფექტების მოსახდენად კარავაჯო მიმართავს „მედუზას თავის“ გამოსახულებას. თუ „ნაკბენ ბიჭში“ იგრძნობოდა მხატვრის მხრიდან მსუბუქი, მაგრამ მაინც დრამატულ სიუჟეტთან შეჭიდება, სამაგიეროდ აქ ეს ვლინდება უფრო მკვეთრად მითოლოგიური ურჩხულის მედუზა გორგონას სახით. იმავდროულად კარავაჯო ხატავს ნატურმორტს, სადაც გამოყოფილია დამოუკიდებელი ჟანრი. ერთადერთ უტყუარ ნიმუშად ამ ჟანრის სურათებისა წარმოადგენს „ილის კალათა“. კარავაჯოს არც ერთ სურათში არ არის აღბეჭდილი ასეთი მრავალსახეობა მატერიალისტული სამყაროს საგნებისა, აგრეთვე გარდამავლობა ფერთა შუქ-ჩრდილებისა, რომელიც უდავოდ მაღალი ოსტატობითაა შესრულებილი. მსოფლიო ფერწერაში არ მოიპოვება არც ერთი ნატურმორტი, რომელიც ახლოს იქნებოდა ამ არაჩვეულებრივ, უცნაურ, თავისებურ და განუმეორებელ ნახატთან. ეს შედევრი ნათლად მიგვანიშნებს იმაზე, რომ მხატვარმა მიაღწია შემოქმედებით სიმწიფეს. კარავაჯო არა მხოლოდ რელიგიურ სცენებს, არამედ ჟანრულ ჯგუფებსა და ნატურმორტებსაც დიდი ფორმატის ტილოებზე ასრულებს, როგორც მონუმენტურ-დეკორატიულ სურათებს.
კარავაჯოს ნახატების მყიდველები
1605 წელს კარავაჯოსთვის როგორც დიდება, ისე უხეში მოპყრობა უმაღლეს ზღვარს აღწევს. მისთვის ბრძოლა ყოველთვის კარგავდა წონასწორობას. ის ბევრს მუშაობს, იღებს შეკვეთებს, თანაც სჯერა, რომ ცხოვრება ისე არ არის მოწყობილი, როგორც საჭიროა, იგი განიცდის მატერიალურ გაჭირვებას. მას მგზნებარე ნაპერწკალი უბიძგებს ბრძოლისკენ, რომლის ქალღმერთისადმი და იწყებს ახალ გარჩევებს.
კარავაჯო ციხეში
thumb|right|200px 1605 წლის 28 მაისს იგი ხანჯლის ტარებისთვის აღმოჩნდა ციხეში. მის მეგობრებს კი სჯეროდათ მისი, როდესაც ის საწამებლად მიჰყვადათ ციხეში, იმისთვის რომ ვიღაცას შეურაცხყოფა მიაყენა. იმავე წლის სექტემბერში იგი ისევ იღებს მონაწილეობას ჩხუბში და მოწინააღმდეგეს ფანჯარას უმსხვრევს. მისთვის იარაღის ტარება არ იყო შემთხვევითი, ეს იყო მისი ხასიათისთვის დამახასიათებელი. ეს არ იყო ხელოვნების წინააღმდეგ ბრძოლა, არამედ ბრძოლა გაბატონებული საზოგადოებრივი აზრის წინააღმდეგ. იგი მუშაობდა სურათზე „მადონა დილარეტო“ 1605 წელს. მან დუელში გაიწვია ყოფილი ნოტარიუსი, მარიანო პასკაველი, რომელმაც მას შეურაცხყოფა მიაყენა. მიზეზი იყო მხატვრის მოდელი გოგონა. მადონაზე მუშაობის დროს მხატვარი აშუქებდა სრულყოფილ დეტალებს, შემონახულია გოგონას სახელი — ლენა. დუელის დროს პასკაველო დაიჭრა. კარავაჯო გენუაში გაიქცა, მას ეგონა რომ მოწინააღმდეგე მოკლა. ერთი თვის შემდეგ, როდესაც კარავაჯომ გაიგო, რომ მისი მოწინააღმდეგე ცოცხალია, იგი დაბრუნდა რომში და 26 აგვისტოს პასკაველოსგან მიიღო შეწყალება.
ტრაგიკული შემთხვევა
thumb|200px|left 1606 წლის 20 მაისს მოხდა განსაკუთრებული შემთხვევა, რომელმაც ძირფესვიანად შეცვალა მხატვრის ცხოვრება: ბურთის თამაშის დროს, მოხდა ჩხუბი, რომლის შედეგად დაიღუპნენ მისი მოწინააღმდეგეები ანტონიო ბამონი და მხატვარი რაკუჩო თამაზაკა. კარავაჯოს სურათები შეღებილი იყო მათი სისხლით. ჩხუბის დროს მძიმედ დაიჭრა თავში თვით კარავაჯო. თავდაპირველად იგი იმალებოდა. ამ დროს მან დაწერა „მარია მაგდანელი“, „ტრანეზუ ემლაური“, მაგრამ ეს სურათები არ არის შემორჩენილი. კარავაჯოს ეგონა, რომ შეიწყალებდნენ, რადგან მკვლელობა შემთხვევით მოხდა და თვითონაც დაზარალდა. მეგობრებიც ცდილობდნენ მის დახმარებას, მაგრამ უშედეგოდ. მისი ჩამოსვლა პაპის ოლქში იყო სარისკო და 1607 წლის აგვისტოში ის ნეაპოლში წავიდა: ამით დასრულდა მისი ბოლო წლები რომში. პაპის შეწყალებას მისი მეგობრები ელოდნენ და ამავე დროს ცდილობდნენ გროსმეისტერ ჯინახურისგან კურთხევას. ამასთან დაკავშირებით მან დაწერა და გააგაზავანა მალტაზე სურათი სალენეგოს გამოსახულებით.
18 ივნისს 1610 წელს იგი გარდაიცვალა მალარიით (ციებ-ცხელებით). ასე ტრაგიკულად დამთავრდა დევნილი და მოხეტიალე იტალიელი რეალისტი მხატვრის მგზნებარე და სევდიანი ცხოვრება, რომელმაც ერთ-ერთი საუკეთესო ადგილი დაიკავა მსოფლიო ხელოვნების ისტორიაში.
სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი მხატვრები კატეგორია:დაბადებული 29 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1571 კატეგორია:გარდაცვლილი 18 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1610
შპიცბერგენი
შპიცბერგენი იგივე სვალბარდი (Svalbard, Шпицберген, Spitzbergen) — ჩრდილოეთის ყინულოვან ოკეანეში მდებარე ფართო პოლარული არქიპელაგი ჩრდილოეთის განედის 76° 26' და 80° 50' და გრინვიჩიდან აღმოსავლეთის გრძედს შორის 10° და 32°. ნორვეგიის სამეფოს ყველაზე ჩრდილოეთი მხარე. ადმინისტრაციული ცენტრი — ლონგირი. არქიპელაგი და მიმდებარე წყლები დემილიტარიზებული ზონაა.
შპიცბერგენი ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე ტერიტორიაა, სადაც მუდმივი მოსახლეობა ცხოვრობს, რაც 2012 წლის მონაცემებით 2642 ადამიანს შეადგენდა, რომლებიც ქვეყნის ორ ქალაქში არიან გადანაწილებული: ლონგირსა (~2000) და ბარენცბურგში (~500), სხვა დასახლებულ პუნქტებში მუდმივი მოსახლეობა ან არ არის, ან რამდენიმე ადამიანითაა წარმოდგენილი.
გეოგრაფია
thumb|left|200პქ|შპიცბერგენის რუკა სვალბარდი 1920 წლის ხელშეკრულების თანახმად მოიცავს ყველა იმ კუნძულს, რაც მოქცეულია ჩრდილოეთის განედის 74° და 81° შორის და გრინვიჩიდან აღმოსავლეთის გრძედს 10° და 32° შორის. ეს ტერიტორია 93-ზე მეტ კუნძულს მოიცავს, რომელთა საერთო ფართობი 61 723 კმ²-ია.
ყველაზე მსხვილი კუნძულები:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნორვეგიის ზღვისიქითა ტერიტორიები *
მწყნეთი
მწყნეთი (ყოფ. ასმალარი ) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, ნახიდურის თემში. მდებარეობს მდინარე მაშავრის მარცხენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 450 მ, ბოლნისიდან 7 კმ.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 203 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ევგენი ზამიატინი
ევგენი ზამიატინი (Евгений Замятин, დ. 1 თებერვალი [ ძვ. სტ. 20 იანვარი], 1884, ლებედიანი — გ. 10 მარტი, 1937, პარიზი) — რუსი მწერალი, კრიტიკოსი და პუბლიცისტი. მამა მართლმადიდებელი მღვდელი, ხოლო დედა პიანისტი ჰყავდა. 1893–1896 წლებში ლებედიანის, ხოლო შემდეგ ვორონეჟის გიმნაზიაში სწავლობდა, რომელიც ოქროს მედალზე დაამთავრა. ამავე წელს ჩაირიცხა გემთმშენებლობის ფაკულტეტზე, სანქტ-პეტერბურგის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. შემდგომ წლებში აქტიური სოციალ-დემოკრატი გახდა, სტუდენტ ახალგაზრდების რევოლუციონერულ გზას გაჰყვა. სწორედ აქ შეხვდა თავის მომავალ მეუღლეს, ლიუდმილა უსოვას. ზამიატინმა თავისი პირველი მოთხრობა 1908 წელს დაწერა, სწავლასთან ერთად პარალელურად მოთხრობებსაც წერდა. მანვე ვიქტორ შკლოვსკისთან ერთად ჩამოაყალიბა ახალგაზრდა მწერალთა ჯგუფი — სერაპიონის ძმები. გარდაიცვალა 1937 წლის 10 მარტს, პარიზში, დაკრძალულია პარიზის სასაფლაოზე, კომუნა ტიეში.
Opisthopsis lienosus
Opisthopsis lienosus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Opisthopsis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
კატო-კამბრეზის ზავი
300px|მინიატიურა|კატო-კამბრეზის ზავი კატო-კამბრეზის ზავი — ორი საზავო ხელშეკრულება, რომლითაც დასრულდა იტალიური ომები (1494-1559 წწ.). ხელი მოაწერეს კატო-კამბრეზში (საფრანგეთი) 2 აპრილს საფრანგეთმა და ინგლისმა, 3 აპრილს საფრანგეთმა და ესპანეთმა. I ხელშეკრულებით ინგლისი საფრანგეთს უბრუნებდა კალეს, II ხელშეკრულებით საფრანგეთი უარს ამბობდა იტალიაზე, გენუას უბრუნებდა კორსიკას, ათავისუფლებდა 1536 წელს ოკუპირებულ პიემონტსა და სავოიას (ისინი კვლავ სავოიის ჰერცოგს უბრუნდებოდა), მხოლოდ პიემონტის 5 ციხესიმაგრეში (ტურინი, კიერი, პინეროლი, კივასო, ვილანოვა-დ’ასტი) რჩებოდა საფრანგეთის გარნიზონი. კატო-კამბრეზის ზავმა განამტკიცა ესპანეთის ბატონობა მილანის საჰერცოგოში, ნეაპოლის სამეფოში, სიცილიასა და სარდინიაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:XVI საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები
Italian War of 1551–1559
ნანკინელი ქრისტე
ნანკინელი ქრისტე (南京の基督) 一 იაპონელი მწერლის, რიუნოსკე აკუტაგავას მცირე მოთხრობა, რომელიც თავდაპირველად 1920 წელს, ყოველთვიურ გაზეთ ჩუოკორონში დაიბეჭდა. ნაწარმოები ახალგაზრდა ნანკინელი მეძავის თავს გადამხდარ ისტორიას მოგვითხრობს, როდესაც მან იწამა იესო ქრისტე. ნოველა 1995 წელს ფილმადაც ადაპტირდა და ტოკიოს საერთაშორისო ფილმის ფესტივალზე იასუკო ტომიტამ საუკეთესო ქალი შემსრულებლის ნომინაციაშიც გაიმარჯვა. თავდაპირველად, ტექსტმა დადებითი შეფასება ვერ ჰპოვა, რადგანაც, კრიტიკოსთა აზრით, მისი არსი საკმაოდ ვულგარული იყო.
სიუჟეტი
თხრობა შემოდგომის ერთი სუსხიანი ღამის აღწერით იწყება. ნანკინში მდებარე ძივან ძეს ქუჩაზე, ერთ პატარა სახლში, 15 წლის სონ ძინჰუა ცხოვრობდა, რომელიც ეკონომიკური გადარჩენის მიზნით პროსტიტუციულ საქმიანობას ეწეოდა. დასაწყისში აღწერილია მოწყენილი გოგონას სახე, რომელიც გალაქულ ლანგარზე დაყრილ საზამთროს მარცვლებს აკნატუნებდა. ამის შემდეგ ავტორი აღგვიწერს მის ოთახში არსებულ თითქმის ყველა ნივთს - მაგიდა, სკამი, ძველი გამოუსადეგარი ნივთები -, თითქოს ყველა მათგანი ერთფეროვნად ერთნაირი დანიშნულების იყო, გარდა სონის მოპირდაპირედ არსებული ბრინჯაოს ბარელიეფისა, რომელზეც ქრისტეს ჯვარცმა არის ასახული. მართლაც, მას პერსონაჟის ცხოვრებაში დიდი ადგილი უკავია, რასაც თავად ტექსტიდანაც ვიგებთ:"'ყოველთვის, როცა კი გოგონა მას შეხედავდა, გრძელ წამწამებზე მყისვე უქრებოდა დარდის აჩრდილი, და თვალებში გულუბრყვილო იმედის სხივი უკიაფებდა'"ეს იყო სწორედ ის ოთახი, რომელშიც სონს კლიენტების მიღება უწევდა. შეიძლება, მისნაირი გარეგნობის ცინვეის პროვინციაში ვინმე არსებულიყო, თუმცა მსგავსი ხასიათისა და ტემპერამენტის მატარებელი ადამიანი იმ დროს იშვიათობა იყო. სხვა მეძავებისგან განსხვავებით იგი არასდროს ყოფილა მატყუარა, მხიარული ღიმილით ხიბლავდა სტუმრებს და ისტუმრებდა მათ, მიღებული ფულის გამო კი ბედნიერდებოდა, რადგან შეეძლო მასთან ყველაზე ახლოს მყოფ ადამიანს - საკუთარ მამას - ერთი ჭიქა საკეთი გამასპინძლებოდა.
ერთხელაც, მასთან ღამის გასატარებლად მოდის ახალგაზრდა იაპონელი ტურისტი, რომელიც იმ ზაფხულს შანხაის დოღის სანახავად იყო ჩამოსული. წასვლის წინ იაპონელი კედელზე გაკრულ ქრისტეს გამოსახულებას შენიშნავს და გატეხილი ჩინურით ძინჰუას შეეკითხება, არის თუ არა იგი ქრისტიანი, საიდანაც ტურისტი, მკითხველთან ერთად, გაიგებს, რომ სონი 5 წლის ასაკში კათოლიკედ მონათლა დედამ. რა თქმა უნდა, იაპონელი კითხულობს, მისაღებია თუ არა სონისგან, როგორც ქრისტიანისგან, მსგავსი საქმიანობა, რაზეც სონი პასუხობს, რომ ეს მისი შემოსავლის ერთადერთ გზას წარმოადგენს, მის გარეშე ის და მამამისი შიმშილით დაიხოცებიან, ხოლო, ამავდროულად, მას სჯერა, რომ ამ ყველაფერს მისი ღმერთი გაითვალისწინებს. ფულის სანაცვლოდ იაპონელი ტურისტი მას იმ ნეფრიტის საყურეებს აჩუქებს, რომელთა იაპონიაში წაღებასაც გეგმავდა.
მომხდარიდან ერთ თვეში ძინჰუა სიფილისით სნეულდება. მისი ამხანაგები და კომპანიონები მას მრავალი სახის განკურნების მეთოდს შესთავაზებენ. მაგალითად, ჩენ შანჩამ მას ურჩია ოპიუმიანი არყის დალევა, მაო ინჩუნმა მას კონკრეტურლი აბების მიღება ურჩია. მიუხედავად ამისა, მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობა უარესობისკენ მიდიოდა. ამის შემდეგ ჩენ შანჩამ მას ურჩია ერთი არატრადიციული ხერხი, რომლითაც, მისი აზრით, იგი ავადმყოფობას დაძლევდა. "რახან ავადმყოფობა სტუმრისაგან შეგეყარა, შენც სასწრაფოდ გადასდე ვინმეს, და ორ-სამ დღეში გამოჯანმრთელდები."როდესაც ამას გაიგებს სონი, მარტოდ დარჩენილი, ჯვარცმის წინ იჩოქებს და მხურვალე ვედრებით სთხოვს ღმერთს, რომ დაეხმაროს მას, რამეთუ არ ძალუძს, საკუთარი ბედნიერების სხვის უბედურებაზე აწყობა. ამის გამო იგი მკაცრად შეიზღუდავს თავს და მეძავობას თავს დაანებებს, მიუხედავად უკიდურესი მატერიალური სიდუხჭირისა. ამის შემდეგ, ძინჰუამ მკაცრად გადაწყვიტაკლიენტების მიღებაზე უარის თმა, იგი საკუთარ თავს მათთან მხოლოდ მეგობრული მუსაიფის, ან სიგარეტის მოწევის საშუალებას აძლევდა, ამის მიზეზად კი საკუთარ მძიმე სნეულებას ასაღებდა.
ერთ საღამოს, როცა სონი არაფერს აკეთებდა და უბრალოდ ჩაფიქრებული მიშტერებოდა სივრცეს, ოთახში ერთი უცნობი შემოდის. მოთხრობაში წერია:"'ძინჰუა ანგარიშმიუცემლად წამოდგა და გაოცებული მიაჩერდა უცნობს. სტუმარი ოცდათხუთმეტი წლისა იქნებოდა. მზემოკიდებული, წვერიანი მამაკაცი იყო, დიდთვალება, ყავისფერზოლებიან პიჯაკსა და ასეთივე კეპში გამოწყობილი. ოღონდ საოცარი ის იყო, რომ მიუხედავად მისი აშკარად უცხოელობისა, მაინც თმაჩამოყრილი და კბილებში ჩამქრად ჩიბუხგაჩრილი შემოსასვლელში რომ იდგა და მთელი ტანით ფარავდა კარს, შეიძლებოდა უგონო მთვრალად ჩაგეთვალათ, რომელმაც შეცდომით შემოაბოტა აქ.'"მათი კომუნიკაცია პრობლემას წარმოადგენდა, რამდენადაც სტუმარმა ჩინური ენა არ იცოდა. თანდათანობით ძინჰუას ისეთი შეგრძნება ეუფლება, თითქოს ამ პიროვნებას შეხვედრია, თითქოს იგი ამ პიროვნებას პირიპირ იცნობდა, თუმცა ვერ იხსენებდა, თუ ვინ შეიძლებოდა ყოფილიყო. უცნობი და სონი გარკვეული ჟესტიკულაციით ახერხებვდნენ, ერთმანეთისთვის საკუთარი ნააზრევები გადმოეცათ და უცნობი მას ფულზეც კი ანიშნებს, რაზეც სონი თავს აქნევს და დაჟინებით უარყოფს მის წინადადებას. კედლიდან ჩამოვარდნილი იესოს ჯვარცმის ამსახველი ბარელიეფი კი ხველაფერს ხდის ფარდას - სტუმარს გამოსახულებაზე აღბეჭდილი იესოსმაგვარი სახე გააჩნდა, მათი ნაკვთები ერთმანეთს თითქმის აბსოლუტურად ემთხვეოდა. შედეგად, ძინჰუა თანდათან იწყებს იმის გააზრებას, რომ ოთახში შემოსული სტუმარი იესოს ცოცხალი გამოსახულებაა, რაზეც თავადაც აკეთებს კომენტარს:"“აი, თურმე, რატომ მეცნაურებოდა მისი სახე! ეს ხომ უფალი ქრისტეს სახეა!”"სონი ბედნიერებით აღსავსე იყო - ცოტა ხანში ის უცხოელს ძლიერად ჩაეხუტა, რამაც იგი ნამდვილ სიყვარულს აზიარა.
ამ დროს ძინჰუას გამოეღვიძა. იგი დიდი დაკვირვებით ცდილობდა იმის გააზრებას, მან რეალურად ნახა თუ არა სიზმარში ნანახი პიროვნება, რამდენადაც ის მის გვერდით აღარ იწვა. ძინჰუას შინაგანად სჯეროდა, რომ ეს სრულებით არ ყოფილა სიზმარი, მისი ეს აზრი კი იმ მოვლენამაც გაამყარა, რომ ადგომისთანავე ძინჰუა სიფილისისგან განკურნებულიყო და ავთვისებიან წყლულებს ვეღარ გრძნობდა. “ესე იგი ის იყო ქრისტე!” - სიხარულით წამოიძახა მან, პერანგისამარა საწოლიდან იატაკზე დაეცა და ღმერთთან მოსაუბრემ მხურვალე ლოცვა აღავლინა მისდამი.
ამ ამბიდან ერთ წელიწადში ძინჰუა კვლავ შეხვდა იაპონელ ტურისტს, რომელმაც მოიკითხა, ეკიდა თუ არა კვლავ ქრისტეს ბრინჯაოს ბარელიეფი. სონმა კი ნანკინელი ქრისტეს ისტორია მოუყვა, რომელმაც იგი სიფილიისგან განკურნა. იაპონელი ტურისტის მონოლოგიდან ვიგებთ, რომ უცხოელი იაპონელ-ამერიკელი მეტისი ტურისტი - სახელად ჯორჯ მერი - იყო. მისივე თქმით, ჯორჯი საშინლად გაფუჭებული და უღირსი პიროვნება იყო და აღმოჩნდა, რომ თავადაც სიფილიით დაავადდა, როგორც ჩანს სონისგან.
იაპონელი ტურისტი ძინჰუას ამ ამბავს არ უმხელს, უცხოელის ვინაობა, წარმომავლობა და მისი მომავალი ავადმყოფობაც სონისთვის გაუხსნელად რჩება. საბოლოოდ, სონი ამბობს იმას, რომ მას ამ ამბის შემდეგ აღარასდროს უავადმყოფია, ამას კი საზამთროს მარცვლების კნატუნის ფონზე ყვებოდა. მინი|[[ძიუნიტირო ტანიძაკი|ტანიძაკის შემოქმედებამ დიდი გავლენა იქონია მოთხრობის არსზე.]]
ანალიზი და სავარაუდო გავლენა
ისტორია მოდელირებულია იმ ფუნდამენტური ქრისტიანული იდეით, რომ თვით მეძავის სულიერი ხსნაცაა შესაძლებელი, თუ ის ჭეშმარიტებას იწამებს, ამის ნათელი მაგალითი კი ბიბლიური გმირი - მარიამ მაგდალინელია.
არსებობს რამდენიმე სავარაუდო წყარო, რომლითაც აკუტაგავა შესაძლოა ყოფილიყო შთაგონებული მოთხრობაზე მუშაობისას. არსებობს ვერსია, რომ ნოველა ავტორის თანამემამულის, ძიუნიტირო ტანიძაკის მოთხრობით - ცინჰუაის ღამე - არის შთაგონებული, თუმცა თანამედროვე ლიტერატორთა უდიდესი ნაწილი თანხმდება, რომ მოთხრობა გიუსტავ ფლობერის მოთხრობების ანთოლოგიას - სამი მოთხრობა (1877) - ეფუძნება. მრავალი ლიტერატურათმცოდნე აღნიშნავს, რომ ამ მოთხრობით ავტორი შეეცადა შეეცვალა საკუთარი წერის სტილი.
იუკიო მიშიმამ ტექსტზე საუბრისას თქვა:"„ტანიძაკის ნაშრომისგან განსხვავებით, ის ნაკლებად ბავშვურია, ანუ, სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, გულუბრყვილობა აქ სრულებით არ არსებობს.“"
სქოლიო
კატეგორია:რიუნოსკე აკუტაგავას ნაწარმოებები კატეგორია:XX საუკუნის ლიტერატურა კატეგორია:იაპონური ლიტერატურა
რელიგიური სინკრეტიზმი
სინკრეტიზმი (συγκρητισμός - გაერთიანება, შეუღლება) — რელიგიის ფორმა, რომელშიც გაერთიანებულია სხვადასხვა რელიგიათა ელემენტები. ხშირად ხდება თეოლოგიისა და მითოლოგიის შერევა.
დავით კესელიძე (მრავალმნიშვნელოვანი)
დავით კესელიძე შეიძლება აღნიშნავდეს:
რელიგიური სინკრეტიზმი
ლიტერატურა
კატეგორია:სინკრეტიზმი კატეგორია:რელიგია
ალთაური ცხვარი
ალთაური ცხვარი — სამატყლო-სახორცე წმინდამატყლიანი ცხვრის ჯიში. გამოყვანილია 1930–1949 წლებში რსფსრ-ის ალთაის მხარეში. ადგილობრივი მერინოსული ნერბი ჯერ შეჯვარებულია რამბულიეს ერკემალთან და შემდეგ 1-ლი თაობის ნაჯვარი — ავსტრალიური მერინოსისა და კავკასიური წმინდამატყლიანი ცხვრის ჯიშის ერკემალთან. ჯიში დამტკიცებულია 1949 წელს. ცოცხალი წონა ნერბისა 55–65 კგ, ერკემლისა 90–100 კგ. მატყლის ნაპარსი შესაბამისად 6,0–6,5 კგ, 9–11 კგ. მაქსიმალური ნაპარსი — 12 და 30 კგ. მატყლის სიგრძე 7–10 სმ. ალთაური ცხვრის ნაყოფიერება — 100 ნერბზე 130–170 ბატკანი. მის მოშენებას მისდევენ ციმბირში, ყაზახეთის ჩრდილოეთ ოლქებში, ბაშკირეთში, ჩელიაბინსკის ოლქში და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ცხვრის ჯიშები
ჰასან ჰელიმიში
ჰასან ჰელიმიში (Hasan Helimişi; დ. 1907, სოფელი ორთახოფა (თურქეთის ლაზეთი) — გ. 2 მარტი, 1976, სარფი, საქართველო) — ქართველი (ლაზი) მხატვარი, პოეტი.
ბიოგრაფია
ლაზი მხატვარი და პოეტი ჰასან ჰელიმიში დაიბადა თურქეთის ლაზეთის სოფელ ორთახოფაში (შუა ხოფა). იქვე დაამთავრა პირველი საფეხურის თურქული საშუალო სკოლა.
1932 წელს საცხოვრებლად საქართველოში, ქალაქ ბათუმში გადმოვიდა.
1949-1954 წლებში, როგორც არასანდო, „საეჭვო“ პიროვნება, ოჯახთან ერთად გადაასახლეს ციმბირის ქალაქ ვასიუგანში (ტომსკის რაიონი). მინი|ჰასან ჰელიმიშის მიერ [[ქართული დამწერლობა|ქართული ანბანით დაწერილი სტატია ლაზურ ენაზე.]] 1961-1967 წლებში პროფესორ სერგი ჯიქიას მიწვევით თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (თსუ) აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტზე თურქულს ასწავლიდა.
ჰასან ჰელიმიში გარდაიცვალა 1976 წლის 2 მარტს. დასაფლავებულია საქართველოში, სოფელ სარფში.
ჰასან ჰელიმიშის ლექსები სხვადასხვა დროს ლაზური ენის მკვლევართა მიერ (არნოლდ ჩიქობავა, სერგი ჯიქია) სხვა ტექსტებთან ერთად გამოქვეყნდა. შედარებით სრული პუბლიკაცია განხორციელდა გამომცემლობა „ინტელექტის“ მიერ პროექტ „100 ლექსის“ ფარგლებში (ლაზური პოეზია, შემდგენელი თეა კალანდია, 2007 წ.).
ჰასან ჰელიმიშის ნამუშევრებს, რომელთაგან საუკეთესოები თავიანთი მხატვრულ-გამომსახველობითი ოსტატობით უახლოვდებიან ნიკო ფიროსმანის ნახატებს, ჯერ კარგად არ იცნობს ქართული საზოგადოება.
ჰასან ჰელიმიშის ნამუშევრები დაცულია სარფის საშუალო სკოლის საექსპოზიციო დარბაზში, ასევე სხვადასხვა კერძო კოლექციებში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში კატეგორია:ქართველი მხატვრები კატეგორია:დაბადებული 1907 კატეგორია:გარდაცვლილი 2 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1976
ლაფანი
ლაფანი, ლაფნის ხე (Pterocarya) — ზაფხულმწვანე მერქნიან მცენარეთა გვარი კაკლისებრთა ოჯახისა. 35 მ-მდე სიმაღლის ერთსახლიანი ხეებია. დაკიდებულ მჭადა ყვავილედში შეკრებილია ერთსქესიანი ყვევილები. ნაყოფობისას მჭადა დიდდება (ზოგჯერ 0,5 მ-მდე), გრძელი მტევნის მსგავსად ჩამოეკიდება ხოლმე ხეს და ძალიან ალამაზებს მას. ლაფნის 11-მდე სახეობა გავრცელებულია ევრაზიის სუბტროპიკულ და ზომიერად თბილ ქვეყნებში. სახეობათა უმრავლესობა თავმოყრილია აღმოსავლეთაზიაში, იზრდება მთის ხეობებში და ზოგან ზღვის დონიდან 3500 მ ქღწევს.
საქართველოში ბუნებრივად იზრდება მხოლოდ 1 რელიქტური სახეობა — კავკასიური ლაფანი (Pterocarya pterocarpa), კულტივირებულია 3 უცხოური სახეობა. კავკასიური ლაფანი უფრო ამიერკავკასიის დასავლეთ ნაწილშია გავრცელებული. აღმოსავლეთ ნაწილში იგი გვხვდება ალაზან-აგრიჩაის ვაკეზე, თალიშში, მცირე რაოდენობით - სამხრეთ დაღესტანში და ჩრდილო-აღმოსავლეთ აზერბაიჯანში კასპიისპირეთში.
მისი არეალი გრძელდება ლაზისტანსა და ირანის კასპიისპირეთში. იზრდება დაბლობიდან მთის ქვემო სარტყლამდე, ზღვის დონიდან 500-800 მ-მდე, უფრო ხშირად მდინარის და ნაკადულის ნაპირებზე, ალუვიურ ნიადაგზე. ჩვეულებრივ შერეულია ფოთლოვან ტყეში მურყანთან, თელადუმასთან, აღმოსავლურ წიფელთან, კავკასიურ რცხილასთან, იფანთან, ქორაფთან, ლენქორანულ ალბიციასთან და სხვა. მისი წმინდა კორომები — ლაფნიანები იშვიათია.
სწრაფმზარდია, სრულასაკოვანი ხის (60-80 წლის) წლიური ნაზარდი სიმაღლეში თითქმნის 1 მ აღწევს. ყვავილობს აპრილ-მაისში, მსხმოიარობს სექტემბერ-ოქტომბერში. უხვად ივითარებს ძირკვიდან ამონაყარს. ცოცხლობს 250 წლამდე. დეკორატიული ხეა, რგავენ ხეივნებად, ეულად, ტენიან ადგილებში ტყის გასაშენებლად, მდინარისა და წყალსატევების ნაპირების გასამაგრებლად. ფოთოლი და ქერქი ყავისფერ საღებავს და მთრომლავ ნივთიერებებს შეიცავა. ფოთოლში არის აგრეთვე C ვიტამინი და შხამიანი ნივთიერება. თეთრი, რბილი და მექნისაგან ჯამებს, გობებსა და სხვა ნივთებს აკეთებენ. ბევრგანაა გაშენებული ბაღ-პარკებში. ამრავლებენ თესლით და ვეგეტატიურად.
ლიტერატურა
კატეგორია:კაკლისებრნი
ტამბულიგი
ტამბულიგი (ოფიციალურად ტამბულიგის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Tambulig; Bayan ng Tambulig) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ ზამბოანგის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 37 480 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 31 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ ზამბოანგის მუნიციპალიტეტები
ალყა (ფილმი)
ალყა — 1990 წლის ქართული ფილმი.
სიუჟეტი
ფილმი საქართველოს ისტორიის იმ შავბნელ პერიოდს ასახავს, მაჰმადიანი ურდოებით ალყაშემორტყმული ქვეყანა ფიზიკური განადგურების წინაშე რომ იდგა. საბედისწერო ბრძოლაში ერის განათლებული ნაწილის მიზნად იქცა ახალგაზრდა თაობის მტრის გარემოცვიდან გაპარება, რომელნიც თან წარიტანდნენ და მომავალს შეუნარჩუნებდნენ საუკუნეთა მანძილზე მოპოვებულ სულიერ საგანძურს.
სქოლიო
კატეგორია:1990 წლის ქართული ფილმები კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
პეჩენკინო (ბაშკირეთი)
პეჩენკინო  (Печенкин; Печенкино) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბირსკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 446 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბირსკიდან დაშორებულია 30 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია უფა, რომელიც დაშორებულია 72 კმ-ით.
სქოლიო
კატეგორია:ბირსკის რაიონის სოფლები
ზანქან ზორაბაბელი
ზანქან (ზანქელ) ზორაბაბელი — თბილისელი დიდვაჭარი XII ს-ში. სახელმწიფო დარბაზის დავალებით ჩრდილოეთ კავკასიაში გაიგზავნა თამარის საქმროს ჩამოსაყვანად. მან დიდი გულმოდგინება გამოიჩინა და დანიშნულ ვადაზე ადრე ჩამოიყვანა გიორგი რუსი, რომელიც ყივჩაყთა ქ. სუნჯაში იყო თავშეფარებული.
შუა ისნარი
შუა ისნარი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ნაგომრის თემში (სოფლები: მაღალი ეწერი, ნაგომარი, ჟანაურა, შუა ისნარი). მდებარეობს მდინარე სუფსის მარცხენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 100 მ. ოზურგეთიდან 17 კმ, ნაგომრიდან 3 კმ.
სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები