cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ბრაზილია
შიგა წყლები
ბრაზილიის და ზოგადად სამხრეთ ამერიკის მეორე უდიდესი მდინარეა პარანა, რომლის წყლებითაც ირწყვება ქვეყნის სამხრეთი და სამხრეთ-დასავლეთი. მისი მნიშვნელოვანი შენაკადებია: პარაგვაი, ტიეტე, იგუასუ და სხვა. პარანა ჰიდროენერგიის დიდი პოტენციალით გამოირჩევა. ბრაზილიის სხვა მნიშვნელოვანი მდინარეებდან აღსანიშნავია: სან-ფრანსისისკუ, პარაიბა, ტოკანტისი, პარანაიბა, ჟაკუი. ქვეყანა შედარებით ღარიბია მნიშვნელოვანი ტბებით. გვხვდება ლაგუნური და ჭალის ტბები. ყველაზე დიდი ტბაა პატუსი (10 000 კვ. კმ).
ფლორა და ფაუნა
thumb|250px|ამაზონის ტყე ბრაზლიის ტერიტორიის თითქმის ნახევარი დაფარულია ტყეებით, რომელიც გავრცელებულია წითელ ფერალიტურ ნიადაგებზე. ბრაზილიის მცენარეული საფარი ძალიან მდიდარი და მრავალფეროვანია. მისი ფლორისტული შემადგენლობა 50 000 მცენარეს შეიცავს, საიდანაც 12 000 ენდემურია. ტყეების ჯიშობრივი შემადგენლობის მრავალფეროვნებით, სიმჭიდროვით და მრავალიარუსლინობით გამოირჩევა ტენიანეკვატორული მარადმწვანე ტყე,რომელიც ცნობილია, როგორც ჰილეები (ბრაზილიაში მას სელვას უწოდებენ). ისინი ვრცელდებიან ძირითადად ამაზონის დასავლეთ ნაწილში. ამაზონის ტყეები ჯერ კიდევ არ არის კარგად შესწავლილი. ცნობილია 4000-ზე მეტი ჯიშის მერქნიანი ხე, ვხვდებით ასობით პალმის ჯიშს, რომელთა შორის ყველაზე მაღალი 60 მეტრამდე იზრდება.
უფრო მრავალფეროვანი მცენარეული საფარით ხასიათდება ტყის ის ნაწილი, რომელიც წყლით არ იფარება. აქ იზრდება ისეთი ძვირფასი ჯიშები, როგორებიცაა მონგო, პაუ-ბრაზილი, „ რძის ხე “, „ ნესვის ხე “, უხვადაა ლიანები. მდინარე ამაზონის მცენარეთაგან სახელგანთქმულია ყვავილოვანი მცენარე ვიქტორია რეგია, რომლის ფოთლის დიამეტრი 2,5 მეტრს აღემატება.
მრავალფეროვნებით გამოირჩევა ბრაზილიის ცხოველთა სამყარო. აღსანიშნავია: ბრაზილიური კურდრელი, იაგუარი, პუმა, ბუჩქნარის ძაღლი, ტაპირი, ჭაობის ირემი, ბრაზილიური შველი, ანაკონდა, სხვადასხვა სახის თუთიყუში, ჭიანჭველაჭამია, ნიანგი და ა.შ. მნიშვნელოვანი ყურადღება ექცევა ბუნების დაცვას და ამ მიზნით შექმნილია ეროვნული პარკები.
სახელმწიფო
thumb|left thumb|250px|[[ბრაზილიის ეროვნული კონგრესის შენობა დედაქალაქ ბრაზილიაში]]
ბრაზილიის ნაპირებთან პირველი ევროპელები - ზღვაოსან კარბალის მეთაურობით 1500 წელს გამოჩნდნენ. დაიწყო ბრაზილიის კოლონიური ისტორია. მეტროპოლიის განსაკუთრებული ყურადღება პირველად გამახვილდა ძვირფასმერქნიან ხე პაუ-ბრაზილზე, რომლისგანაც წარმოიშვა შემდგომში მთელი ქვეყნის სახელწოდება და რომელიც დიდი რაოდენობით გაჰქონდათ ევროპაში. პორტუგალიელთა კოლონიური ბატონობა გაგრძელდა 1822 წლამდე. ამ წლის 7 სექტემბერს კი ქვეყანამ პოლიტიკური დამოუკიდებლობა მიიღო. ბრაზილია 67 წლის განმავლობაში მონარქიულ ქვეყანას წარმოადგენდა, ხოლო 1889 წლის 15 ნოემბერს იგი რესპუბლიკად გამოცხადდა.
დღეისათვის მოქმედი კონსტიტუცია ქვეყანამ 1988 წელს მიიღო, რომლის ძალითაც სახელმწიფოს და მთავრობის მეთაურია პრეზიდენტი. მას 5 წლის ვადით ირჩევენ.
ბრაზილიის უმაღლესი საკანონმდებლო ორგანოა ეროვნული კონგრესი, რომელიც შედგება დეპუტატთა პალატისგან (487 ადგილი, არჩევა ხდება 4 წლის ვადით) და ფედერალური სენატისგან (72 ადგილი, არჩევა ხდება 8 წლის ვადით).
პრეზიდენტისა და ეროვნული კონგრესის ადგილსამყოფელია დედაქალაქი ბრაზილია. სახელმწიფოს მეთაურის დეპარტამენტები განლაგებულია განთიადის სასახლეში. ქვეყნის წამყვანი პოლიტიკური პარტიებიდან აღსანიშნავია: ბრაზილიის დემოკრატიული მოძრაობის პარტია, ლიბერალური ფრონტი, სოციალურ-დემოკრატიული პარტია.
ადმინისტრაციული დაყოფა
ბრაზილია ფედერაციული სახელმწიფოა, რომელიც შედგება 26 შტატისა (estado) და 1 ფედერალური ოლქისაგან (distrito federal). შტატებს აქვთ თავიანთი კონსტიტუცია, საკანონმდებლო ორგანო და ჰყავთ გუბერნატორები.
დემოგრაფია
თანამედროვე ბრაზილიის ტერიტორია ძველად ინდიელებით იყო დასახლებული, რომლებიც ახლაც არიან შემორჩენილი ამაზონის ჯუნგლებში. XVI ს-ის დასაწყისში ბრაზილია დაიპყრეს პორტუგალიელმა კონკისტადორებმა, რომლებმაც პრაქტიკულად გაანადგურეს ადგილობრივი ინდიელები. პორტუგალიელებმა დააარსეს მსხვილი პლანტატორული მეურნეობები, რომლებიც აფრიკიდან შემოყვანილი მონების შრომას იყენებდნენ.
ბრაზილიელი ერი ჩამოყალიბდა სამი ძირითადი რასის — აქ ჩამოსული ევროპული მოსახლეობის (ძირითადად პორტუგალიელების და იტალიელების), ზანგების და ინდიელი აბორიგენების შერევით. ქვეყნის ეროვნული შემადგენლობა ერთფეროვანია, მთელი მოსახლეობის 97% ბრაზილიელია. მნიშვნელოვნად იზრდება ქვეყნის მოსახლეობა, ძირითადად ბუნებრივი მატების ხარჯზე. მიგრაციის როლი უმნიშვნელოა.
საშუალო სიმჭიდროვე შეადგენს 18 კაცს 1 კმ. კვ-ზე. მოსახლეობა ქვეყნის ტერიტორიაზე ძალიან არათანაბრად არის განლაგებული. მოსახლეობის თითქმის ნახევარზე მეტი ცხოვრობს ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილის სანაპირო ზოლში,მთელი ტერიტორიის 1/10-ზე. ამაზონის ტროპიკული ტყეები,სავანები და მთიანეთის შიგა რაიონები მეჩხერად არის დასახლებული. ქვეყნის დასავლეთის და ჩრდილოეთის შვიდ შტატში (აკრი, ამაზონასი, პარა, მატუ-გროსუ, ამაპა, რორაიმა, რონდონია) რომლებიც ბრაზილიის ფართობის ნახევარზე მეტს მოიცავს,ცხოვრობს მთელი მოსახლეობის მხოლოდ 5 %.
ბრაზილია ურბანიზაციის მაღალი დონით და ამ პროცესის ინტენსიურობით ხასიათდება.
ეკონომიკა
ბრაზილია ინდუსტრიულ-აგრარული სახელმწიფოა, მნიშვნელოვანი ბუნებრივი რესურსებით და სამრეწველო პოტენციალით. მეოცე საუკუნის 60-იანი წლების შუა პერიოდამდე, ქვეყნის ეკონომიკა ნელი ტემპით ვითარდებოდა, მაგრამ მთავრობის ახალმა ეკონომიკურმა პოლიტიკამ, რომელიც ცნობილია როგორც განვითარების „ბრაზილიური მოდელი“, მნიშვნელოვნად დააჩქარა ეროვნული ეკონომიკური პოტენციალის შემდგომი წინსვლა.
ბრაზილია ეროვნული შემოსავლის პოტენციალით პირველი ქვეყანაა ლათინურ ამერიკაში და მთელი რიგი ეკონომიკური მაჩვენებლებით შედის მსოფლიოს უმსხვილეს სახელმწიფოთა ათეულში. ქვეყნის ეკონომიკურ ცხოვრებაში მნიშვნელოვანია უცხოური კაპიტალი, რომელთა შორის განსაკუთრებული ადგილი უკავია აშშ-ს,ჩინეთს, გერმანიას, იაპონიას, შვეიცარიას, გაერთიანებულ სამეფოს. მათი პოზიციები დიდია ქიმიურ, ფარმაცევტულ და ელექტროტექნიკურ მრეწველობაში, მანქანათმშენებლობაში (განსაკუთრებით საავტომობილო მრეწველობაში), გემთმშენებლობაში.
ბრაზილიის ეკონომიკის წამყვანი დარგია მრეწველობა. საერთო სამრეწველო პოტენციალით იგი შედის მსოფლიოს 15 დიდ სახელმწიფოს შორის. მრეწველობა წარმოების მაღალი კონცენტრაციით გამოირჩევა, ასევე მარალია ტერიტორიული კონცენტრაცია, მაგალითად, სან-პაულუს შტატი, რომელსაც ქვეყნის ტერიტორიის მხოლოდ 3 % უკავია და როემლზეც ცხოვრობს ქვეყნის მოსახლეობის 20 %, აწარმოებს ეროვნული მრეწველობის 55 %-ს.
ბრაზილიის ეკონომიკის ტრადიციულ დარგებს განეკუთვნება კვების (შაქრის მრეწველობა, ხორცის, თამბაქოს, ზეთსახდელი) და მსუბუქი მრეწველობა. განვითარებულია ასევე ცემენტისა და ცელულოზა-ქაღალდის მრეწველობა.
სოფლის მეურნეობა ბრაზილიის ეკონომიკის ერთ-ერთი წამყვანი და მნიშვნელოვანი დარგია. იგი მსოფლიოში სოფლის მეურნეობის პროდუქციის მწარმოებელი და ექსპორტიორი უდიდესი ქვეყანაა. მეურნეობის ამ დარგში, ეკონომიკურად აქტიური მოსახლეობის 30 %-ია დასაქმებული. ჭარბობს მსხვილი მემალულური (ლატიფუნდისტური) და კაპიტალისტური მეურნეობები, გვხვდება ფერმერული ტიპიც.
სოფლის მეურნეობის წამყვანი დარგია მემცენარეობა. წამყვან საექსპორტო კულტურებს წარმოადგენს ყავა, კაკაო, ბამბა, შაქრის ლერწამი, ბრინჯი და სოიო. ყავის მოყვანით, ბრაზილია პირველი ქვეყანაა მსოფლიოში. იგი ძირითადად მოყავთ პარანას შტატის ჩრდილოეთ ნაწილში, სან-პაულუს შტატის ჩრდილო-დასავლეთით, მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ ნაწილსა და ესპირიტუ-სანტუს შტატში. ამ კულტურამ სერიოზული კრიზისი განიცადა 1975 წლის ყინვებისას.
ტურიზმი
„ტროპიკული გიგანტი“, „კონტინენტი კონტინენტში“ – სწორედ ასე ხშირად მოიხსენიებენ ყველაზე დიდ ქვეყანას სამხრეთ ამერიკაში. ტურისტებს აოცებს მისი ბუნების საოცარი მრავალფეროვნება: გადაშლილი ამაზონია და უზარმაზარი ჩანჩქერები, შფოთიანი ტროპიკული ხეები და ბარის პეიზაჟები, ოკეანეს სანაპიროები და ქოქოსის ჭალები. აქ მეზობლობენ გასაოცარი სულიერება და უმეცრება, სიმდიდრე და სიღატაკე, არქიტეკტურის ულტრათანამედროვე ფორმები და ცხოვრების ტრადიციული წყობა.
ყოველწლიურად ბრაზილიას სტუმრობს დაახლოებით 5 მლნ ტურისტი. (2007 წ. 5,02 მლნ. 2008 წ. 5,05 მტო-ს მონაცემებით) უნდა აღინიშნოს, რომ ბრაზილია დიდად განსხვავდება სამხრეთ ამერიკის სხვა სახელმწიფოებისგან. აქ ლაპარაკობენ არა ესპანურად, არამედ პორტუგალიურად; ბევრი სხვადასხვა რასისა და ხალხების შერევის გამო ჩამოყალიბდა ბრაზილიელების თავისებური ეთნიკური ტიპი.
ტროპიკულსა და სუბტროპიკულ კლიმატურ სარტყლებში მდებარეობის გამო, ბრაზილია ცნობილია, როგორც ბოტანიკური ბაღი. აქ თავმოყრილია მცენარეების 50 ათასზე მეტი სახეობა, ანუ მთელ მსოფლიოში ცნობილი მცენარეების 1/4. იმისათვის, რომ უკეთ შევაფასოთ ქვეყანაში არსებული ტურისტული რესურსები, შეიძლება პირობითად გამოვყოთ 5 ძირითადი ზონა, რომელიც გარკვეულწილად ემთხვევა მის ეკონომიკურ-გეოგრაფიულ დაყოფას: ჩრდილოეთი, ჩრდილო-აღმოსავლეთი, სამხრეთ-აღმოსავლეთი, სამხრეთი, დასავლეთი.
ჩრდილეოთი, რომელიც მოიცავს ამაზონიას, რამდენადაც მომხიბვლელია ტურისტებისთვის, იმდენადაც რთულია ტურისტული ათვისებისთვის. აქ მთავარი ტურისტული რესურსებია — ველური, ხელუხლებელი ბუნება და ჯუნგლების ეგზოტიკა. ამაზონიაში მოგზაურობის დაწყება უმჯობესია ქალაქ მანაუსიდან, სადაც მდებარეობს აეროპორტი. ამაზონია წარმოადგენს იდუმალ და უნიკალურ რაიონს, რომელიც მოიცავს ბრაზილიის ტერიტორიის 1/3-ს. მას უწოდებენ „დედამიწის ფილტვებს“, რადგან მთელი მსოფლიოს ჟანგბადის 50 % გამოიმუშავება ამაზონის წვიმიან ტყეში. მისი ფლორა შესწავლილია მხოლოდ 30 %-ით; მსოფლიო ფარმაცევტული ნივთიერებების 25 % იღება ამაზონიის ტყის მცენარეებიდან; აქ ბინადრობს ფრინველების 1800, ძუძუმწოვრების 250 და თევზების 1500 სხვადასხვა ჯიში. მსოფლიო მტკნარი წყლის 20 % მოთავსებულია ამაზონსა და მის შენაკდებში. მსოფლიო 20 ყველაზე გრძელი მდინარეებიდან 10 ამაზონიაშია. ამაზონის ჩრდილოეთით, ხელუხლებელ ცივილიზაციაში, ტყებსა და სავანებში ცხოვრობენ „არაასიმილირებული ინდიელები“. მათ შეინარჩუნეს პირველყოფილი ცხოვრების წესი და ტრადიციები. მამაკაცები ნადირობენ მშვილდ-ისრებით, ქალები მიწას თოხნიან წაწვეტებული ჯოხებით. ნადირობისა და თევზაობის გარდა ისინი ეწევიან პრიმიტიულ მიწადმოქმედებას და შემგროვებლობას. გაუვალი ტყეები, ცივილიზაციის პრაქტიკულად არარსებობა, აგრეთვე გზების ნაკლებობა, იშვიათი და ზოგჯერ მტრული მოსახლეობა, საერთო ეკონომიკური ჩამორჩენილობა, ნოტიო ეკვატორიული კლიმატი, ტყეებში მტაცებელი ცხოველებისა და შხამიანი გველების არსებობა - ეს ყველაფერი გვაძლევს საფუძველს ვიფიქროთ, რომ ჩრდილოეთში, მისი ეგზოტიკურობის მიუხედავად, ახლო მომავალში ტურიზმი ვერ განვითარდება. ჩრდილო-აღმოსავლეთი, ქვეყნის სხვა ტერიტორიებთან შედარებით, ყველაზე ადრე იქნა ათვისებული და დასახლებული, მაგრამ ტურიზმის განვითარებაში ის დიდ როლს არ ასრულებს, რადგან აქ ძირითადად სოფლის მეურნეობით არიან დაკავებული. სტუმრების ყურადღებას იპყრობს მსხვილი საპორტო ქალაქები: რესიფი, რომელშიც მდებარეობს უძველესი უნივერსიტეტი, და ასევე სალვადორი, სადაც უამრავი არქიტეკტურული ძეგლი, უძველესი ციხეები, დიდებული ტაძრებია განლაგებული. სწორედ აქ მდებარეობს, ისეთი ცნობილი პლაჟები, როგორც იტაპანი, პიტუბა და ამარალინა.სამხრეთ-აღმოსავლეთი — ბრაზილიის ყველაზე მნიშვნელოვანი ეკონომიკური რაიონი და მთავარი ტურისტული ზონა. აქ მდებარეობს მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე თვალწარმტაცი ქალაქი — რიო-დე-ჟანეირო, ლამაზად გადაშლილი გუანაბარას ყურეს სანაპიროზე. სამხრეთის ყვავილების, მწვანე მთეების, ცისა და ზღვის სილურჯის შეხამება, მთელი წლის მანძილზე მზის სიუხვე, გუანაბარას ყურეს არაჩვეულებრივი სილამაზე მრავალი კუნძულებითა და კომფორტული პლაჟებით კოპაკაბანა, იპანემა, ლებლონიტ — ეს ყველაფერი იწვევს ტურისტებში არარეალურობის შეგრძნებას.ქალაქის სიმბოლოა ქრისტეს გიგანტური ქანდაკება, რომელიც მდებარეობს ყველაზე მაღალ მწვერვალზე — კორკოვადო. ხელგაშლილი, ქრისტე თითქოს ლოცავს და იცავს ქალაქს.
გუანაბარას ყურეს შუაში, რომელიც მდებარეობს მთებს შორის, დაფარული თეთრი, მზეზე მობრწყინვალე მწვერვალებით, ერთ-ერთი არის ცნობილი კრისტალის მწვერვალი — `შაქრის თავი~.
საღამოობით, ხასხასად განლაგებული პლაჟები იზიდავს უამრავ ტურისტსა და ადგილობრივ მოსახლეობას. სანაპიროზე სეირნობა არის რიოს ცხოვრების ერთ-ერთი შემადგენელი ნაწილი. ეს არის ნაცნობებისა და მეგობრების შეხვედრის ადგილი. აქ ცხოვრება ღამითაც დუღს. უამრავი ხალხია თავმოყრლი ღამის კლუბებში, ბარებში, დისკოთეკებსა და რესტორნებში.
რიოდან სამი საათის სავალის მანძილზე განლაგებული პატარა საკურორტო ქალაქი ბუზიოსი. ოკეანის სანაპიროს გასწვრივ განლაგებულია ათეულობით კომფორტული სასტუმრო. სტუმრების მომსახურებაშია იახტები, მაღაზიები, ბარები, რესტორნები და ა.შ.
ტურიზმის მეორე მნიშვნელოვანი ცენტრია ქალაქი-გიგანტი სან-პაულო. ეს არა მხოლოდ ბრაზილიის უდიდესი სამრეწველო ცენტრია, არამედ მთელი ლათინური ამერიკის. სან-პაულო ჰგავს ჩიკაგოს - იგივე მაღალი შუშიანი შენობები, ხმაურიანი ქუჩები, შეუწყვეტელი მანქანების ნაკადი, მშენებლობის ტყეები და ამწეები. ტურისტულ ღირსშესანიშნაობებს შორის უნდა აღინიშნოს სტადიონი „პაკაემბუ“, სადაც ხშირად გამოდიოდა ცნობილი ფეხბურთელი პელე. მათთვის, ვისაც აინტერესებს ქვეყნის უნიკალური ბუნება, კარგად ცნობილია ნაკრძალი „ბუტანტანი“ და ბოტანიკური ბაღი, სადაც ორქიდეების 32 ათასი სახეობაა წარმოდგენილი.
სანჩესი, რომელიც მდებარეობს სან-პაულოს მეზობლად, — მნიშვნელოვანი პორტია და საკურორტო ქალაქი კარგი პლაჟებითა და განვითარებული ტურისტული ინფრასტრუქტურით და ასევე ყველაზე დიდი საზღვაო აკვარიუმით.
სამხრეთ ზონა, ტურიზმის განვითარების მიხედვით, ბევრად ჩამოუვარდება წინა ზონას, თუმცა სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილთან ახლო მდებარეობა, სასიამოვნო კლიმატი და დიდი საპორტო ქალაქი პორტუ-ალეგრი, რომელიც ცნობილია შალის ნაჭრებითა და მოქსოვილი ნაკეთებობით. ერთ-ერთი ყველაზე მთავარი ბუნებრივი ღირსშესანიშნაობა აქ არის იგუასუს ჩანჩქერი, რომელიც მდებარეობს ბრაზილიის, არგენტინისა და პარაგვაის საზღვარზე. ჩანჩქერები განლაგებულია მდინარეების იგუასუ და პარანას შეერთების ადგილას. ეს ნამდვილად ულამაზესი ადგილია. დასავლეთ ზონა ტურისტებისთვის მიმზიდველია, იმიტომ რომ აქ მდებარეობს ქვეყნის ახალი დედაქალაქი — ბრაზილია. ეს ქალაქი აშენებულია ერთიანი პროექტით და წარმოადგენს იდეალური ტექნოპილისის განხორციელებას. ქალაქი გაშენებულია თვითმფრინავის ფორმით.
„ფიუზელაჟის“ ცენტრს იკავებს სამი ხელისუფლების მოედანი, „ფრთებს“ — საცხოვრებელი რაიონები. ყოველ მათგანს აქვს თავისი სავაჭრო ქუჩა, ავტოსადგური, სკოლა, ეკლესია. „ცხვირში“, ცენტრიდან მოშორებით, მდებარეობს პრეზიდენტის რეზიდენცია — ავრორას სასახლე. ქალაქის ერთ-ერთი არქიტექტურული თავისებურება არის ის, რომ მთავარი მაგისტრალი დაყოფილია ორ დამოუკიდებელ ნაკადად — მანქანებისა და ქვეითად მოსიარულეთათვის. ოთხხაზიანი მაგისტრალები, მრავალსართულიანი გასასვლელები ისეა დაპროექტებული, რომ გზაჯვარედინები არც კი არსებობს.საინტერესოა, რომ ქალაქის „საცხოვრებელ“ ნაწილში, მანქანების მოძრაობა ფაქტობრივად არ არის, აქ გასაოცარი სიმშვიდე და სუფთა ჰაერია. ასევე ტურისტების ყურადღებას იპყრობს ბოტანიკური ბაღი და ზოოპარკი.
ბრაზილია ძალიან მდიდარია ტურისტული რესურსებით, როგორც ანთროპოგენური, ისე ბუნებრივი. თუმცა, როგორც აღვნიშნე, სხვადასხვა რაიონებში ტურიზმი სხვადასხვა დონეზეა განვითარებული. ბრაზილიის ხელისუფლება ბევრ რამეს აკეთებს, იმისათვის რომ ქვეყანაში იყოს სათანადო და ხელშემწყობი პირობები ტურიზმის განვითარებისთვის, მაგრამ ხშირად რთული ბუნებრივი პირობები ქმნიან ტერიტორიის ათვისების პრობლემას.
2009 წელს ბრაზილიას ესტუმრა 4802 საერთაშორისო ტურისტი და ამ წელს დანახარჯი იყო 5,305 მლნ.
2010 წლის ნოემბერს ბრაზილიის ტურიზმის ინსტიტუტმა (ემბრატურმა) მიიღო მონაწილეობა მსოფლიო მოგზაურობის მარკეტში world travel market, რომელიც ჩატარდა ლონდონში. ვიზიტორებს გააცნეს ქვეყნის სხვადასხვა ღირსშესანიშნავი ადგილი და კულტურული მრავალფეროვნება.
მარიო მოსეს, ემბრატურის პრეზიდენტის, თანახმად ეკონომკური ზრდის ფონზე, ბრაზილიაში 2014 წლისთვის გაიზრდება უცხოელი ტურისტების რაოდენობა 5-დან 8 მილიონამდე.
ტურიზმის განვითარების ძირითად მიმართულებებზე საუბრისას, უნდა აღინიშნოს ის, რომ ბრაზილიისთვის ტურბაზას ძირითადად ქმნიან აშშ, დიდი ბრიტანეთი, კანადა, გერმანია, მექსიკა, საფრანგეთი, იაპონია და სკანდინავიის ქვეყნები.
უახლესმა შეთანხმებამ ბრაზილიასა და ევროკავშირს შორის გაამაგრა ბრაზილიის პოზიციები, როგორც ერთ-ერთი მთავარი ტურისტული დანიშნულების ქვეყანა. ექსპერტების გამოთვლების თანახმად, პირველივე წელს ბრაზილიაში ჩასული ტურისტების რაოდენობა ევროპიდან გაიზრდება 335 ათასით.
ბრაზილიამ, რომელსაც უწოდებდნენ „მძინარე გიგანტს“, გაიღვიძა, როგორც გეოეკონომიკურ, ისე გეოპოლიტიკურ ასპექტში. ქვეყანა ძალიან სწრაფი ტემპით ვითარდება და ამასთან ერთად ვითარდება ტურიზმი.
ტრანსპორტი
ბრაზილიის ტრანსპორტის უმნიშვნელოვანეს სახეობას საავტომობილო ტრანსპორტი წარმოადგენს. მიუხედავად ამისა, გზების უმრავლესობა მყარი საფარის გარეშეა. ქვეყნის ავტოპარკი 15 მლნ ავტომანქანას აჭარბებს.
სარკინიგზო ტრანსპორტი კონკურენციას ვერ უწევს საავტომობილოს. სარკინიგზო ქსელის სიხშირით გამოირჩევა სამხრეთი და სამხრეთ-აღმოსავლეთი ოკეანის სანაპირო.
სამდინარო ტრანსპორტს ძირითადად ადგილობრივი მნიშვნელობა გააჩნია. განსაკუთრებულია მდინარე ამაზონის სისტემის როლი (ამაზონის აუზის მნიშვნელოვანი ნავსადგურებია: ბელენი, მანაუსი, სორტუ-სანტანა).
დიდი მნიშვნელობა აქვს კაბოტიჟურ გადაზიდვებს ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე. საზღვაო ტრანსპორტი უმნიშვნელოვანეს როლს თამშობს ქვეყნის საგარეო კავშირების განვითარებაში. უდიდესი ნავსადგურებია: სანტუსი, რიო-დე-ჟანეირო, ტუბარანი, სან-სებასტიანი, რიუ-გრანდი).
მნიშვნელოვანია საჰაერო ტრანსპორტის როლი, როგორც საშინაო, ასევე საგარეო ტვირთბრუნვის საქმეში. ქვეყანაში 1500-ზე მეტი აეროპორტია, რომელთა შორის 21 საერთაშორისო კლასისაა.
მემკვიდრეობა
ბრაზილია სამხრეთ-ამერიკის უდიდესი ქვეყანაა, რომელიც მსოფლიოში ცნობილია ფეხბურთით, ყავით, რიო-დე-ჟანეიროს კარნავალით და სამბასა და ბოსანოვას მუსიკით. ღირსშესანიშნაობანი — დედაქალაქი ბრაზილია, სალვადორ დე ბაიას, ოლინდას, გოიას, დიამანტინას და ოურუ პრეტუს ისტორიული ცენტრები, იგუასუს, ჟაუს, სერა–და–კაპივარის ეროვნული პარკები.
სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის ქვეყნები კატეგორია:პორტუგალიურენოვანი ქვეყნები კატეგორია:გაეროს წევრი სახელმწიფოები
ძვ. წ. 327
'''ძვ. წ. 327''' — წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.
გარდაიცვალნენ
*
Resurrection (East 17-ის ალბომი)
სქოლიო
კატეგორია:East 17-ის ალბომები კატეგორია:1998 წლის ალბომები
ურდანეტას მუნიციპალიტეტი
ურდანეტა (Urdaneta) — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, არაგუის შტატში. წარმოადგენს არაგუის შტატის 18 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 2,024 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ურდანეტას მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 21,270 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია ბარბაკოასი.
არაგუის შტატის მთელი მოსახლეობის 1.3% მოდის ურდანეტას მუნიციპალიტეტზე. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 10.51 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:არაგუის შტატის მუნიციპალიტეტები
აგიოსორიტისა
thumb|მინი|აგიოსორიტისა. კონსტანტინეპოლის ღვთისმშობელი მვედრებელი აგიოსორიტისა (ἡ ῾Αϒιοσορήτισσα) ან (ბერძ. დეისუსი) ასევე ბერძ. Параклесис (მვედრებელი) — ხატი იესო ქრისტეს გარეშე, როდესაც ღვთისმშობელს ხელები გაწვდილი აქვს და ევედრება მაცხოვარს.
მოიხსენიება ბიზანტიურ წყაროებში IX-X საუკუნეებიდან და გავრცელება პოვა ბიზანტურ ხელოვნებაში XII-XV საუკუნეებში.
ადამი
430px|thumb|right| „[[ადამის შექმნა (ფრესკა)|ადამის შექმნა“ ფრესკა სიქსტეს კაპელაში. მიქელანჯელო ]] ადამი (אָדָם, ადამიანი; ერთფუძიანია სიტყვასთან დედამიწა אדמה, მიწა და אדום, წითელი; Ἀδάμ, آدم) — თორასა (ქრისტიანობაში ძველი აღთქმა) და ყურანში პირველი ადამიანი, შექმნილი ღმერთის მიერ, ადამიანთა პირველი წინაპარი. ევას ქმარი, კაენის, აბელისა და შეთის მამა.
იუდაიზმის თანახმად ადამი და ევა არის ადამიანური ურთიერთობის მაგალითი. ქრისტიანულ თეოლოგიაში ადამი ადამიანის სიმბოლოა თავის ურთიერთობასთან ღმერთთან. თაყვანს სცემენ ისლამში, მანდეიზმსა და ბაჰაიზმში.
ძველი აღთქმის მიხედვით, ღმერთმა სამყაროს შექმნა მეექვსე დღეს დაასრულა იმით, რომ ადამი შექმნა თიხისაგან „ხატისაებრ თვისისა“, სიცოცხლის სული შთაბერა და საბრძანებლად დაუმკვიდრა დედამიწა და ყოველი სულიერი. ადამის მითი ყურანშიც აისახა, ამიტომ ადამი მუსლიმანებისთვისაც ადამიანთა წინაპარია. ადამის სახელთან დაკავშირებულია მრავალი ლეგენდა და თქმულება, რაც აპოკრიფულ და ბიბლიის შემდგომ იუდაისტურ ლიტერატურაში გვხვდება. ადამისგან წარმოდგება ქართული სიტყვა „ადამიანი“ — ადამის ჩამომავალი.
ლიტერატურა
კატეგორია:პირველი ადამიანები
Bend and Break
— ინგლისური ალტერნატიულ როკ-ჯგუფ Keane-ის სიმღერა და სინგლი. გამოვიდა 2005 წელს. შეტანილია ალბომში Hopes and Fears.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:Keane-ის სიმღერები კატეგორია:2001 წლის სიმღერები კატეგორია:2005 წლის სიმღერები
ტეი (მდინარე)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შოტლანდიის მდინარეები
ჟან გაბენი
ჟან გაბენი (Jean Gabin, ნამდვილი სახელი და გვარი ჟან-ალექსის მონკორჟე Jean-Alexis Moncorgé; (დ. 17 მაისი 1904, პარიზი, საფრანგეთი ― გ. 15 ნოემბერი 1976, ნიუ-სიურ-სენი, ილ-დე-ფრანსი, საფრანგეთი) — გამოჩენილი ფრანგი მსახიობი და ომის გმირი. დაიბადა პარიზში, საფრანგეთი; გაიზარდა სოფელ მერიელში სენ-ე-უაზის პრეფექტურაში (ამჟამინდელი ვალ-დ'უაზის დეპარტამენტი) პარიზიდან ჩრდილოეთით 35 კილომტერში. კაბარეს მსახობების შვილი, შავ მუშად მუშაობდა, თუმცა 19 წლის ასაკში შოუ ბიზნესში მოხვდა მცირე როლით ფოლი-ბერჟერის სპექტაკლში. ჯარში გაწვევამდე აგრძელებდა სხვადასხვა მეორეხარისხოვანი როლების შესრულებას.
ბიოგრაფია
მეორეხარისხოვანი როლებით გაბენი ოთხ წელიწადში 25-მდე ფილმში იღებს მონაწილეობას. თუმცა ნამდვილი წარმატება მოჰყვა მის შესრულებას ჟულიენ დიუვივიეს 1934 წლის ფილმში „მარია შაპდელენი“. 1936 წლის ფილმში „ლა ბანდერა“ შესრულებული რომანტიკული გმირის როლით გაბენი ვარსკვლავის სახელს იხვეჭს. მომდევნო წელს, ისევ დიუვივიესთან ერთად, უაღრესად წარმატებულ ფილმში „პეპე ლე მოკო“ (1937) გაბენი საერთაშორისო აღიარებას ჰპოულობს. იმავე წელს გაბენი თამაშობს ჟან რენუას ფილმში „La Grande Illusion“, რომელსაც კინოგაქირავებაში უდიდესი წარმატება და კრიტიკოსთა უმაღლესი შეფასება მოჰყვა, ნიუ-იორკშიც კი, სადაც ის არნახულად დიდ ხანს — ექვს თვეს გადიოდა კინოთეატრებში. ჰოლივუდიდან უამრავი შემოთავაზების მიუხედავად გაბენი მათ თავდაპირველად უარით ისტუმრებდა მეორე მსოფლიო ომის დაწყებამდე. გერმანიის მიერ საფრანგეთის ოკუპაციის დროს ის ჟან რენუასა და ჟულიენ დიუვივიესთან ერთად ამერიკაში გამეგზავრა.
1939 წელს მეორე ცოლთან განქორწინების შემდეგ, ჰოლივუდის პერიოდში, გაბენი მარლენ დიტრიხთან სასიყვარულო ურთიერთობას იწყებს. მისი ამერიკული ფილმები წარმატებით ვერ სარგებლობს და რთული ხასიათისა და ეგოიზმის გამო ჰოლივუდის კარიერა ჩავარდნის პირას მიჰყავს. ჰოლივუდის კინოპროდიუსერებზე განაწყენებული გაბენი გენერალ დე გოლის ფრანგულ განმათავისუფლებელ არმიას უერთდება, სადაც ის სამხედრო მედალსა (Médaille Militaire) და ომის ჯვარს (Croix de Guerre) იხვეჭს საბრძოლო დამსახურებისთვის ჩრდილოეთ აფრიკაში მოკავშირეებთან ბრძოლებში. გამარჯვების დღის შემდეგ, გაბენი იმ სამხედრო კონტინგენტის ნაწილი იყო, რომელიც განთავისუფლებულ პარზში ტრიუმფულად შევიდა. ჟურნალისტების მიერ ფირზე აღბეჭდილია სცენა, სადაც მოუთმენლად მომლოდინე მარლენ დიტრიხი ხალხმრავალ ქუჩაში გაბენს მოჰკრავს თვალს სამხედრო ტანკზე და მისკენ გარბის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფრანგი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 17 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1904 კატეგორია:გარდაცვლილი 15 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1976
Amblyopone saundersi
Amblyopone saundersi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Amblyopone-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Amblyoponinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:Amblyopone
შაუმიანი (დაბა)
შაუმიანი (1932 წლამდე შულავერი) — დაბა მარნეულის მუნიციპალიტეტში, სადაბო საკრებულოს ცენტრი (სოფლები: ახყულა, ყუდრო, ხიხანი). მდებარეობს რკინიგზის სადგურ შულავერიდან 7 კილომეტრის დაშორებით (თბილისი-გიუმრის ხაზი). ვრცელდება მდინარე შულავრის (ხრამის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირებზე. სახელი ეწოდა სტეფანე შაუმიანის პატივსაცემად. დაბის სტატუსი მიიღო 1932 წელს.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 3107 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის დაბები
In Your Eyes (პიტერ გებრიელის სიმღერა)
"In Your Eyes" (შენს თვალებში) — პიტერ გებრიელის სინგლი, რომელიც შეტანილია მის 1986 წლის სტუდიურ დისკში So. ეს სიმღერა დღემდე სრულდება მის კონცერტებზე, უფრო ვრცელი სახით და, როგორც წესი, ფინალში ჩნდება რომელიმე მოწვეული მუსიკოსი, რომელიც პიტერთან ერთად ვოკალურ იმპროვიზაციას ასრულებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1986 წლის სინგლები კატეგორია:პიტერ გებრიელის სიმღერები
Lasioglossum scirpaceum
სქოლიო
scirpaceum
Nokia Lumia 720
Nokia Lumia 720 — სმარტფონი, რომელიც შემუშავებულია კომპანია Nokia-ს მიერ. მუშაობს საოპერაციო სისტემა Windows Phone 8-ზე. აპარატი ანონსირებული იყო ქალაქ ბარსელონაში, 2013 წლის 25 თებერვალს. სმარტფონი აღჭურვილია 1 გიგაჰერციანი ორბირთვიანი პროცესორითა და 4,3 დუიმიანი ეკრანით, რომელიც შესრულებულია IPS ClearBlack-ის ტექნოლოგიით. ეკრანისთვის დამახასიათებელია მაღალი მგრძნობიარობა, რის ხარჯზეც შესაძლებელია მისი მართვა ხელთათმანებში. ეკრანი დაფარულია დამცავი მინით Gorilla Glass 2-ით. ტელეფონს აქვს Qi-ის სტანდარტის ინდუქციური დამუხტვის მხარდაჭერა. აქვს 6,7 მეგაპიქსელიანი ფოტოკამერა Carl Zeiss-ის ლინზით და 8 გიგაბაიტიანი მეხსიერება, რომლის გაზრდა შესაძლებელია 64 გიგაბაიტიანი microSD ტიპის ბარათით. გააჩნია პოლიკარბონატიანი მონოლითური კორპუსი. აქვს აგრეთვე ფრონტალური კამერა. წონა 128 გ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:Nokia კატეგორია:Windows Phone კატეგორია:სმარტფონები კატეგორია:Nokia-ს მობილური ტელეფონები
იუსტინა ბუძინსკა-ტილიცკა
იუსტინა ბუძინსკა-ტილიცკა (Justyna Budzińska-Tylicka, დ. 12 სექტემბერი, 1867 — გ. 8 აპრილი, 1936) — პოლონელი ექიმი და ქალთა უფლებების დამცველი, რომელიც მოღვაწეობდა პირველ მსოფლიო ომიდან და მეორე მსოფლიო ომამდე პერიოდში. სამედიცინო დიპლომის მოპოვებისა და შვიდი წლის განმავლობაში პარიზში პრაქტიკების გავლის შემდეგ იუსტინა პოლონეთში დაბრუნდა და ვარშავაში ექიმად მუშაობდა. ის ქალთა მოძრაობის წევრი იყო და ქალებისთვის უფლებების მოპოვებისთვის იბრძოდა. მოგვიანებით ის მუშაობდა ვარშავის საკრებულოში და მონაწილეობდა სოციალურ აქტივობებში ჯანმრთელობისა და ქალთა პოლიტიკური ჩართულობის გასაუმჯობესებლად. სწორედ მისი ინიციატივით გაიხნა პირველი კონტრაცეფციული კლინიკა პოლონეთში და სწორედ მანვე ჩამოაყალიბა პოლონელი ქალი ექიმების ასოციაცია. იგი მონაწილეობდა საერთაშორისო ფემინისტურ კონვენციებსა და კონგრესებში. იუსტინა ასევე იყო ქალთა საერთაშორისო პატარა ანტანტის პრეზიდენტი.
ადრეული ცხოვრება
იუსტინა ბუძინსკა დაიბადა 1867 წლის 12 სექტემბერს სუვალკში, რომელიც იმ დროისთვის რუსეთის იმპერიის ნაწილი იყო. მისი მშობლები იადვიგა და ალფონს ბუძინსკები იყვნენ. მამამისი ვეტერინარი იყო, რომელიც იანვრის აჯანყებაში იღებდა მონაწილეობას რუსეთის იმპერიის წინააღმდეგ. იუსტინას მამა მოგვიანებით ციმბირში გადაასახლეს, სადაც გარდაიცვალა კიდეც. ბუძინსკას ადრეული ასაკიდანვე უწევდა საკუთარი ფული გამოემუშავებინა. მოგვიანებით ის ვარშავაში გააგზავნეს გოგონების სკოლა-პანსიონში სასწავლად.
კარიერა
სასწავლებლის დასრულებისთანავე, ბუძინსკამ მუშაობა დაიწყო უკრაინაში ერთ-ერთ კერძო მამულში, სადაც სოფლის მაცხოვრებლებისთვის საიდუმლო სკოლა ჰქონდა მოწყობილი. ის ფულს ზოგავდა და 1892 წლისთვის იმდენი დააგროვა, რომ პარიზში გადავიდა და სწავლა იქ განაგრძო. სხვა სტუდენტების მსგავსად, ის მონაწილეობდა სოციალურ პროგრამებში: ესწრებოდა ლექციებს, ავრცელებდა იატაკქვეშეთის პუბლიკაციებს, ეხმარებოდა პოლონელ მიგრანტებს საფრანგეთში და მონაწილეობდა პოლონელი სოციალისტების საგარეო ასოციაციის შეხვედრებში. ის სოციალისტების ასოციაციის წევრი დიდი ხნის განმავლობაში არ იყო, თუმცა მუდმივად ამ იდეოლოგიის მიმდევრი რჩებოდა. დაახლოებით 1894 წელს ბუძინსკა დაქორწინდა სტანისლავ ტილიცკაზე, რომელთანაც მას ორი შვილი, სტანისლავი და ვანდა ეყოლა.
სასწავლებელი იუსტინამ 1898 წელს დაასრულა და ექიმის დიპლომი მიიღო. ის სამედიცინო პრაქტიკას საფრანგეთში, ქალაქ მოსთან ახლოს, სოფელ ებრიპილში გადიოდა. 1905 წელს იუსტინამ ქმართან ერთად გადაწყვიტა პოლონეთში დაბრუნებულიყო, მაგრამ მათ სოციალისტურ კამპანიებში მონაწილეობის გამო კრაკოვის მიმდებარე ტერიტორიის გარდა სხვაგან დასახლება აეკრძალათ. ბუძინსკა-ტილიცკა ჩაერთო სხვადასხვა ასოციაციებში, რომლებიც მიზნად ისახავდა სოციალური პირობების გაუმჯობესებას. მარია ტუჟიმა-ვისნიევსკასთან ერთად ის აწყობდა კამპანიებს, რომლებიც ქალებებისთვის უფლებების მოპოვებასა და ბავშვებისთვის კარგი გარემო-პირობების შექმნას ითვალისწინებდა. ორი წლის შემდეგ ოჯახი ვარშავაში გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც იუსტინამ სამსახური სულიწმიდის საავადმყოფოში იშოვა.
ბუძინსკა-ტილიცკა აქტიურობდა როგორც ჰიგიენის დაცვის, ასევე ტუბერკულოზის საწინააღმდეგო პროგრამებში. ის იყო ერთ–ერთი პირველი ქალი ექიმი, რომელიც გოგონებს ასწავლიდა. 1910–1912 წლებში ის ატარებდა ჰიგიენის დაცვის გაკვეთილებს პოპიელევსკა-როშკოვკას ქალთა გიმნაზიაში. იგი მხარს უჭერდა ქალთა თანასწორობას და იყო პოლონელი ქალების თანასწორობის კავშირის წევრი (Związek Równouprawnienia Kobiet Polskich), რომელიც პაულინა კუჩალსკა-რაინშმიტმა დააარსა.
1916 წელს ბუძინსკა-ტილიცკამ დატოვა სულიწმიდის საავადმყოფო და საველე ჰოსპიტლების შექმნას შეუწყო ხელი. პირველი მსოფლიო ომის დროს იუსტინა ჯარისკაცებს მკურნალობდა. ომში დაიღუპა მისი ვაჟი, რამაც იუსტინაზე ძალიან დიდი გავლენა მოახდინა.
გარდაცვალება
ბუძინსკა-ტილიცკა მოულოდნელად გარდაიცვალა ცერებრალური სისხლდენისგან 1936 წლის 8 აპრილს. მისმა ნაშრომებმა კვებისა და ჰიგიენის შესახებ პოლონელებზე ძალიან დიდი ზეგავლენა მოახდინა. იუსტინა მხარს უჭერდა ჯანსაღ კვებას და ხალხს ნაკლები ხორცის მიღებისა და ბოსტნეულით მათი ჩანცვლებისკენ მოუწოდებდა. დედებისთვის სანიტარული პირობების გაუმჯობესებით იუსტინას წყალობით, პოლონეთში ჩვილების გარდაცვალების რიცხვი შემცირდა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1867 კატეგორია:დაბადებული 12 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 8 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1936 კატეგორია:პოლონელი ფემინისტები კატეგორია:პოლონელი ექიმები
ეისიდ-ჯაზი
ეისიდ-ჯაზი (acid jazz, აგრეთვე ცნობილი როგორც გრუვ-ჯაზი ან კლაბ-ჯაზი) — მუსიკალური ჟანრი, რომელიც აერთიანებს ჯაზურ გავლენას სოულის, ფანკის, დისკოსა და ასევე 90-იანების ინგლისური საცეკვაო მუსიკის ელემენტებს, განსაკუთრებით კი განმეორებად რითმსა და მოდალურ ჰარმონიას. ეს ჟანრი 1980-90-იან წლებში განვითარდა, მალევე გადალახა ჯაზ-ფუჟენის ზღვარი და ახალ მიმდინარეობად ჩამოყალიბდა.
ჟანრის ჩასახვის ერთ-ერთი იდეა იყო ჯაზის დაბრუნება იქ სადაც ის დაიბადა, ანუ საცეკვაო დარბაზში. ამიტომაც ახასიათებს მას სულშიჩამწვდომი, მელანქოლიური, ჯაზისთვის დამახასიათებელი იმპროვიზაციები და ხმოვანება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჯაზის ჟანრები კატეგორია:ეისიდ-ჯაზი
სვინავატნი
სვინავატნი (Svínavatn) — რამდენიმე ტბის დასახელება ისლანდიაში :
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისლანდიის ტბები
ნელი ბლაი
ნელი ბლაი (Nellie Bly; ნამდვილი სახელი ელიზაბეტ ჯეინ კოკრანი, Elizabeth Jane Cochran; დ. 5 მაისი, 1864 (ან 1867), კოკრანს - მილზი, პენსილვანია — გ. 27 იანვარი, 1922, ნიუ-იორკი) — ამერიკელი ჟურნალისტი, მწერალი, მეწარმე. საფუძველი ჩაუყარა საგამოძიებო ჟურნალისტიკის ახალ მიმართულებას.
ბიოგრაფია
ნელი ბლაი დაიბადა კოკრანს-მილზში (Cochran’s Mills),( არმსტრონგის საგრაფო, პენსილვანია), რომელიც მდებარეობს პიტსბურგიდან 65 კილომეტრში. მისი მამა, ყოფილი მოსამართლე, გარდაიცვალა, როდესაც გოგონა ექვსი წლის იყო. სამი წლის შემდეგ, დედა გათხოვდა, მაგრამ განქორწინდა, როდესაც ელიზაბეტი 14 წლის გახლდათ.
ახალგაზრდობაში კოკრანმა თავის გვარს დაამატა ასო «ე» (Cochrane, კოკრეინი). მინი|21 წლის ნელი ბლაი [[მექსიკა|მექსიკაში]] 1880 წელს ოჯახი საცხოვრებლად პიტსბურგში გადავიდა და 1885 წელს ელიზაბეტმა დაიწყო  მუშაობა რეპორტიორად გაზეთში «Pittsburgh Dispatch». გაზეთმა გამოაქვეყნა  დისკრიმინაციული სტატია ქალების მიმართ. პუბლიკაციის საპასუხოდ, კოკრეინმა მკაცრი წერილი გაუგზავნა გაზეთის რედაქტორს. წერილმა იმდენად დიდი შთაბეჭდილება მოახდინა მასზე, რომ  რედაქტორმა ახალგაზრდა ქალს სამუშაო შესთავაზა. იმ პერიოდში ქალი ჟურნალისტები ხშირად იყენებდნენ ლიტერატურულ ფსევდონიმებს. კოკრეინმა აირჩია ფსევდონიმი ნელი ბლაი სტივენ ფოსტერის სიმღერის სათაურის მიხედვით, რომელიც იმ დროს ძალიან პოპულარული იყო.
თავდაპირველად, ბლაი გაზეთში აქვეყნებდა ნარკვევებს პიტსბურგის ქარხანაში მომუშავე ქალების გაჭირვებაზე, ღარიბების ცხოვრებასა და მსგავს თემებზე, მაგრამ რედაქტორებმა აიძულეს იგი გაეკეთებინა ის, რითაც მაშინ შემოიფარგლებოდა  ქალების მოღვაწეობა ჟურნალისტიკაში — დაეწერა სტატიები  მაღალი საზოგადოების ცხოვრების, მოდის, მებაღეობის და ა.შ. ბლაი, რომელიც არ ეთანხმებოდა ასეთ მიდგომას, 1886-1887 წლებში გაემგზავრა მექსიკაში, საიდანაც აგზავნიდა ნარკვევებს მექსიკელების ცხოვრების შესახებ: აღწერდა  მექსიკაში ღარიბების მძიმე ყოფას და ქვეყანაში  გამეფებულ კორუფციას. ერთ-ერთ სტატიაში ბლაი ეწინააღმდეგებოდა ადგილობრივი ჟურნალისტის დაკავებას მექსიკის მთავრობის კრიტიკის გამო (იმ დროს ხელისუფლებაში გახლდათ პორფირიო დიასი). ამის გამო იგი დაპატიმრების მუქარით გააძევეს ქვეყნიდან. მოგვიანებით მისი სტატიები გაერთიანდა  და გამოიცა კრებულის სახით  „Six Months in Mexico“ („ექვსი თვე მექსიკაში“, 1888).
ფსიქიატრიულ საავადმყოფოში გამოვლენილი ფაქტები
მარცხნივ|მინი|ილუსტრაცია: ნელი ბლაი – 10 დღე ფსიქიატრიულში. 1887 წელს ბლაიმ დატოვა გაზეთი «Pittsburgh Dispatch» და გადავიდა ნიუ-იორკში, სადაც მუშაობა დაიწყო  ჯოზეფ პულიტცერის „New York World“-ში. მისი ერთ-ერთი პირველი წამოწყება იყო სიგიჟის სიმულაცია, რათა მოხვედრილიყო ქალთა ფსიქიატრიულ თავშესაფარში  ბლექველის კუნძულზე (ახლანდელი რუზველტის კუნძული) და გამოევლინა კლინიკის პაციენტების მიმართ სასტიკი მოპყრობის ფაქტები. ფსიქიკური აშლილობის და ამნეზიის სიმულაციით, ბლაიმ მოახერხა რამდენიმე ექიმის შეცდომაში შეყვანა. მან კლინიკაში ათი დღე გაატარა. მოგვიანებით გამოაქვეყნა სტატია იმ საშინელი პირობების შესახებ, რომელშიც იმყოფებოდნენ საავადმყოფოს პაციენტები, პერსონალის მხრიდან პაციენტების მიმართ გულგრილი და დამამცირებელი დამოკიდებულების შესახებ და იმის შესახებ, რომ ზოგიერთი პაციენტი დაწესებულებაში აშკარად შეცდომით იყო მოხვედრილი.
სტატია გახდა სენსაცია და გამოიწვია ის, რომ არა მხოლოდ საზოგადოება, არამედ ხელისუფლება დაინტერესდა ამ ტიპის საავადმყოფოებში არსებული ვითარებით. შედეგად, მნიშვნელოვნად გაზარდა საქველმოქმედო დეპარტამენტის და სასჯელაღსრულების დაწესებულებების  ბიუჯეტი.
პირადი ცხოვრება და ცხოვრების ბოლო წლები
მინი|ნელი ბლაის საფლავი ნელი ბლაი რაც უფრო პოპულარული ხდებოდა, მით უფრო რთული იყო მისთვის საგამოძიებო ჟურნალისტური საქმიანობის წარმართვა, რადგან ყველგან სცნობდნენ. ნელი ბლაიმ გააცნობიერა, რომ ჟურნალისტის კარიერა უნდა მიეტოვებინა. იგი ასეც მოიქცა და დაქორწინდა მილიონერ რობერტ საიმონზე, რომელიც მასზე 42 წლით უფროსი იყო. მათ ბედნიერებას  ჩრდილს აყენებდა ის ფაქტი, რომ რობერტის შვილები უკიდურესად უარყოფითად იყვნენ განწყობილნი ნელის მიმართ. წყვილს არასოდეს ჰყოლია საკუთარი შვილები. მას შემდეგ, რაც ჟურნალისტობას ჩამოშორდა, ნელი "Iron Clad Manufacturing Co"-ის პრეზიდენტი გახდა, რომელიც ამზადებდა ფოლადის კონტეინერებს, რძის ქილებს და ქვაბებს. იგი დაქვრივდა 1904 წელს. გარკვეული პერიოდის განმავლობაში ნელი ბლაი იყო ერთ-ერთი წამყვანი ქალი მეწარმე ამერიკის შეერთებულ შტატებში, მაგრამ თანამშრომლების მხრიდან გაფლანგვის გახშირებულმა შემთხვევებმა  იგი გაკოტრებამდე მიიყვანა და ბლაი იძულებული გახდა დაბრუნებოდა ჟურნალისტის პროფესიას. იგი ამზადებდა რეპორტაჟებს 1913 წლის სუფრაჟისტების აღლუმიდან და პირველი მსოფლიო ომის აღმოსავლეთ ფრონტიდან. პარალელურად აქტიურად იყო ჩართული საქველმოქმედო საქმიანობაში, განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევდა მშობლების მზრუნველობის გარეშე დარჩენილ ობლებს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 5 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1865 კატეგორია:გარდაცვლილი 27 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1922 კატეგორია:ამერიკელი ჟურნალისტები კატეგორია:ამერიკელი ქალი ჟურნალისტები კატეგორია:ამერიკელი მოგზაურები კატეგორია:ამერიკელი ქალი მოგზაურები კატეგორია:ამერიკელი ჟურნალისტი-გამომძიებლები
არასასი
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 569 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 419.933 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 27.55 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
ძვ. წ. 328
გარდაიცვალნენ
*
სამორას მუნიციპალიტეტი
სამორა (Zamora) — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, არაგუის შტატში. წარმოადგენს არაგუის შტატის 18 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 649 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სამორას მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 145,742 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია ვილია-დე-კურა.
არაგუის შტატის მთელი მოსახლეობის 8.8% მოდის სამორას მუნიციპალიტეტზე. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 224.56 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:არაგუის შტატის მუნიციპალიტეტები
Exciter (ალბომი)
Exciter (აღმგზნებელი) — ინგლისური ელექტრონული ჯგუფ Depeche Mode-ის მეათე სტუდიური ალბომი. იგი გამოვიდა ბრიტანეთში 2001 წლის 14 მაისს. წინა ალბომებთან შედარებით მასში უფრო მძლავრი ციფრული ჟღერადობაა წარმოდგენილი.
2007 წლის გამოცემა
საკონცერტო ჩანაწერი, პარიზი, ოქტომბერი 2001
სხვა სიმღერები
სქოლიო
კატეგორია:Depeche Mode-ის ალბომები კატეგორია:2001 წლის ალბომები კატეგორია:Mute Records-ის ალბომები კატეგორია:Reprise Records-ის ალბომები
დიდი რიფტული ხეობა (კენია)
დიდი რიფტული ხეობა — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ბუნებრივი ძეგლი კენიაში. მოიცავს სამ ურთიერთგადამკვეთ ტბასა და ჭაობს: ბოგორიას, ნაკურუსა და ელმენტეიტას. იუნესკოს ძეგლის სტატუსი 2011 წელს მიიღო.
მდებარეობს რიფტ-ველის პროვინციაში, მოიცავს 32 034 ჰა ტერიტორიას და წარმოადგენს მსოფლიო მასშტაბით საფრთხის ქვეშ მყოფი 13 სახეობის ფრინველის საცხოვრებელ ადგილს, სადაც მათი განსაკუთრებული სიმჭიდროვე შეიმჩნევა.
სქოლიო
კატეგორია:კენიის ტბები
სოული
სოული (ინგ. Soul - სული) კომბინაციაა რითმ-ენდ-ბლიუზისა და გოსპელის, რომელიც გვიანდელ 1950-იანებში ჩაისახა აშშ-ში. თავად რითმ-ენდ-ბლიუზი (ტერმინი პირველად გამოიყენა მწერალმა და პროდიუსერმა ჯერი ვექსლერმა) კომბინაციაა ბლუზისა და ჯაზის და წამოვიდა 1940-იან წლებში მცირე ჯგუფებისგან, რომლებიც საქსოფონზე უკრავდნენ ბლიუზის ტრადიციების გავლენით. სოულისთვის დამახასიათებელია გოსპელის ინსტრუმენტების გამოყენება, აქცენტი ვოკალურ შესრულებაზე და რელიგიური და სეკულარული თემების შერწყმა.
კატეგორია:აფრო-ამერიკული მუსიკა კატეგორია:სოული
მემორანდუმი (პიესა)
„მემორანდუმი“ — პიესა, დაწერილი ვაცლავ ჰაველის მიერ.
შინაარსი
ერთ-ერთი ორგანიზაციის დირექტორი - იოსეფ გროსი, იღებს მემორანდუმს აუდიტის შესახებ, რომელიც დაწერილია პტიდეპეზე (გამოგონებული ენა). იოსეფ გროსი მალე შიეტყობს, რომ პტიდეპე შექმნილია სპეციალურად იმისათვის, რომ აღმოფხვრას სიტყვათა შორის არსებული მსგავსებები, მაგალითად ურო და უთო, და ემოციური დატვირთვა. იგი ცდილობს, რომ ვინმეს გააკეთებინოს თარგმანი და თანდათან ხდება პტიდეპეს გამოყენების წინააღმდეგი. გროსი საბოლოოს იპოვის უხალისო მდივანს - მარიას, რომელიც მას აუხსნის, რომ მას შეუძლია მემორანდუმის თარგმნა, თუმცა ამის გაკეთების უფლება არ აქვს.
მომდევნო დღეს, გროსის მოადგილე იან ბალას ხდება კომპანიის დირექტორი. გროსი ხდება "თანამშომელთა დამკვირვებელი," ადამიანი რომლის ვალებულებაც ამ უსახელო კომპანიის თანამშრომლებზე ჯაშუშობაა. ამასობაში, მდივან მარიას ითხოვენ სამსახურიდან გროსისათვის თარგმანის შესრულების გამო. ორგანიზაციაში პტიდეპეს სწავლის ბოლოს მსურველნიც თავს ანებებენ ენის სწავლას. ცოტა ხანში კი, ბალას უბრუნებს გროსს თავის თანამდებობას. პტიდეპეს ჩაენაცვლება ახალი ენა - ჩორუკორ. ამ ენაში სიტყვები ერთმანეთისაგან ძალიან ექსტრემალურად განსხვავდება, რაც მის სწავლად ამარტივებს. საბოლოოდ, გადაწყდება მშობლირ ენაზე დაბრუნება. სცენარის დასასრულს, გმირთა უმეტესობა მიდის ლანჩის მისართმევად.
ლიტერატურა
კატეგორია:1965 წლის პიესები კატეგორია:ვაცლავ ჰაველის პიესები
კონდრატ ბარდიჟი
კონდრატ ლუკას ძე ბარდიჟი (Кондрат Лукич Бардиж; დ. 9 მარტი, 1868 — გ. 9 მარტი, 1918) — კაზაკი პოლიტიკოსი და საზოგადო მოღვაწე, რუსეთის იმპერიის I-IV მოწვევის სახელმწიფო სათათბიროს წევრი ყუბანის ოლქიდან, ყუბანის მთავრობაში შინაგან საქმეთა მინისტრი.
ბიოგრაფია
კონდრატ ბარდიჟი დაიბადა სოფელ ბრაუხოვეცკაიაში. სწავლობდა ყუბანის სამხედრო გიმნაზიაში, მაგრამ 1885 წელს იძულებული გახდა დაეტოვებინა იგი, საშუალო სკოლის სხვა თორმეტ მოსწავლესთან ერთად, რომლებიც გარიცხეს „უკანონო წრისადმი“ კუთვნილების გამო. მომდევნო წელს ბარდიჟი შევიდა სტავროპოლის იუნკერთა სასწავლებელში. ორწლიანი სასკოლო კურსი პრემიით დაამთავრა, კორნეტის წოდება მიენიჭა და თავისი ნებით ჩაირიცხა სპარსეთის საზღვარზე განლაგებულ პოლტავას კაზაკთა I პოლკში. საზღვარზე 12 წლიანი მსახურების შემდეგ ბარდიჟი პენსიაზე გავიდა, მშობლიურ სოფელში დასახლდა და სოფლის მეურნეობას შეუდგა.
1903 წელს სოფლის მაცხოვრებლებმა აირჩიეს იგი თავიანთ ატამანად და იპოვეს მასში კარგი მმართველი. 1906 წელს კაზაკებმა გაგზავნეს იგი, როგორც მათი წარმომადგენელი პირველ სახელმწიფო სათათბიროში.
სათათბიროში ბარდიჟი გახდა სახალხო თავისუფლების პარტიის წევრი, რომლის წევრი გარდაცვალებამდე დარჩა. ის სამჯერ იქნა არჩეული სათათბიროს წევრად და დარჩა მისი მუდმივი წევრი მომდევნო სამი მოწვევის განმავლობაში. სათათბიროში მუშაობდა კაზაკთა ჯგუფში, თვითმმართველობის კომისიაში და საზღვაო კომისიაში. მუშაობდა კაზაკთა რეგიონებში ზემსტვო თვითმმართველობის შემოღებისა და კაზაკებისთვის სამხედრო სამსახურის ხელშეწყობის საკითხებზე.
ამავე დროს იყო შავი ზღვა-ყუბანის რკინიგზის ერთ-ერთი არჩეული დირექტორი.
თებერვლის რევოლუციის პირველივე დღეებში ბარდიჟი დაბრუნდა ყუბანში, როგორც დროებითი მთავრობის კომისარი, მაგრამ შემდეგ გადადგა და ყუბანის რადამ აირჩია ყუბანის წარმომადგენლად დროებითი მთავრობის ქვეშ, მაგრამ არ ჰქონდა დრო. 1917 წლის ნოემბრის დასაწყისში ყუბანის საკანონმდებლო რადამ დაამტკიცა ბარდიჟის დანიშვნა ყუბანის მთავრობის წევრის პოსტზე, შინაგან საქმეთა ხელმძღვანელად. მისი ინიციატივით „პარიტეტით“ შეიქმნა ყუბანის პარლამენტი — საკანონმდებლო რადა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის I მოწვევის სახელმწიფო სათათბიროს დეპუტატები კატეგორია:რუსეთის იმპერიის II მოწვევის სახელმწიფო სათათბიროს დეპუტატები კატეგორია:რუსეთის იმპერიის III მოწვევის სახელმწიფო სათათბიროს დეპუტატები კატეგორია:რუსეთის იმპერიის IV მოწვევის სახელმწიფო სათათბიროს დეპუტატები
ძვ. წ. 329
'''ძვ. წ. 329''' — წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.
გარდაიცვალნენ
*
დამპალი დაბები
დამპალი დაბები (Rotten Boroughs) — გაუკაცრიელებული დაბები და სოფლები XVIII-XIX სს. ინგლისში, რომლებიც პარლამენტში წარმომადგენლობით უფლებას ინარჩუნებდნენ. დამპალიი დაბებიდან პარლამენტის წევრებს ფაქტობრივად ამ დაბების მესაკუთრე ლენდლორდები ნიშნავდნენ. დამპალი დაბების სისტემა ხელს უშლიდა სამრეწველო ბურჟუაზიის პარლამენტში შეღწევას და უწარმომადგენლოდ ტოვებდა ისეთ დიდ ქალაქებს, როგორიც იყო ბირმინგემი, მანჩესტერი და სხვა. 1832 წელს საპარლამენტო რეფორმით 56 დამპალ დაბას ჩამოერთვა დამოუკიდებელი წარმომადგენლობის უფლება, დანარჩენებს კი - 1867 წლის საარჩევნო რეფორმის შემდეგ. ამის შედეგად 1832-1867 წწ. პარლამენტში 200 დეპუტატის ადგილი განთავისუფლდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ისტორია
ნეზნაიკა მთვარეზე
„ნეზნაიკა მთვარეზე“ (Незнайка на Луне) — მწერალ ნიკოლოზ ნოსოვის საბავშვო რომანი-ზღაპარი. წარმოადგენს სატირულ ნაწარმოებს კაცუნა ნეზნაიკას შესახებ და შეიცავს ფანტასტიკური რომანისა და სოციალური სატირის ელემენტებს. პირველად გამოქვეყნდა ჟურნალში ოჯახი და სკოლა (1964-1965 წლებში). ცალკეული წიგნის სახით გამოჩნდა 1965 წელს.
წიგნმა დიდი წარმატება იქონია. 1969 წელს მწერალს ნეზნაიკას შესახებ ტრილოგიისათვის მიენიჭა რსფსრ-ის სახელმწიფო პრემია. 1997-1999 წლებში სტუდიამ FAF Entertainment გადაიღო მისი ანიმაციური ეკრანიზაცია.
შესავალი
წინაისტორიაში მოთხრობილია იმის შესახებ, თუ როგორ მოხვდა კაცუნა ზნაიკა მთვარეზე. იქიდან მან თან ჩამოიტანა მინერალი უცნაური თვისებებით. აღმოჩნდება, რომ მისი მაგნიტთან დაახლოებისას იქმნება უწონადობის ეფექტი, რამაც შესაძლოა, გამომგონებელ ზნაიკას, საშუალება მისცეს, ეწვიოს მთვარეს მთლიანი ეკიპაჟით. თუმცა, გეგმებს რისკის ქვეშ აყენებს ნეზნაიკა, რომელიც იპარავს ქვას. მას გარიცხავენ გუნდიდან. მაგრამ ნეზნაიკას საკუთარი გეგმები აქვს. იგი ეწვევა მეგობარ ფუნჩულას, რომელიც ასევე იქნა გარიცხული ეკიპაჟიდან და შესთავაზებს, შეიპარონ გამზადებულ ხომალდში და მაინც გაჰყვნენ ექსპედიციას. თუმცა, ფუნჩულა შემთხვევით აჭერს თითს გაშვების ღილაკს და ღამით, სანამ მათ სძინავთ, რაკეტა ტოვებს დედამიწას და მთვარისაკენ მიემართება.
მთვარეზე დაშვების შემდეგ გაოგნებული ნეზნაიკა და ფუნჩულა პლანეტას იკვლევენ. ისინი გამოქვაბულში შედიან. ნეზნაიკა ეცემა გრძელ გვირაბში და ეჭვება ერთ-ერთი მდიდარი პიროვნების ბაღში. ფუნჩულა ასევე ეშვება მთვარის შიდა მხარეზე, სხვა ქალაქში.
მთვარის შიდა მხარე დასახლებულია ისეთივე კაცუნებით, როგორებიც მზის ქალაქის კაცუნები არიან - ზნაიკა, ნეზნაიკა, ფუნჩულა და სხვები. თუმცა, მათ ბუნებრივ რესურსებს ახასიათებს ხილ-ბოსტნეულის მომცრო ზომები.
ნეზნაიკა და ფუნჩულა კაპიტალისტურ რეჟიმში
მთვარის შიდა მხარე კაპიტალისტური წყობით ცხოვრობს.
პირველივე პერიოდში ნეზნაიკა, რომელმაც არ იცის, რა არის ფულადი ერთეულები, პრობლემებში ამოჰყოფს თავს. თავდაპირველად იგი აღმოჩნდება ბატონ კლოპსის აგარაკზე. ვინაიდან მან არ იცის, თუ რა არის კერძო საკუთრება, თამამად შეექცევა ჟოლოს, რომელიც იქვე, ბაღში იზრდება. კლოპსის ბრძანებით, მასზე მიუშვებენ ძაღლებს. ნეზნაიკა გარბის, ხოლო მისი საფრენი ფორმა ბაღში რჩება.
გაქცეული კაცუნა ეწვევა რესტორანს, სადაც, რა თქმა უნდა, არ გადაიხდის ანგარიშს (ადგილობრივი ვალუტაა ’ფერტინგი’ - მსხვილი ფული და სანტიკები - მონეტები). ამის გამო მას ციხეში უკრავენ თავს, სადაც რამდენიმე კრიმინალი დასცინის. იგი დაუმეგობრდება კაცუნებს, კოზლიკს და აფერისტ მიგას. უკანასკნელმა მოისმინა ნეზნაიკას ნაამბობი იმის შესახებ, რომ მთვარის ზედაპირზე რაკეტაში ინახება სხვადასხვა გიგანტური ხილისა და ბოსტნეულის თესლი. მიგას გაუჩნდა აზრი, თუ როგორ შეეძლოთ ბევრი ფულის შოვნა. როდესაც ნეზნაიკა ციხეს ტოვებს, იგი მას თავის მეგობართან, ჟულიოსთან აგზავნის.
კოზლიკი და ნეზნაიკა მიდიან ჟულიოსთან (რომელიც იარაღის მაღაზიას ფლობს). იგი მიგას გირაოს შეიტანს და ოთხივე განიხილავს საინტერესო გეგმას. ჟულიოსა და მიგას იდეით, აუცილებელია სააქციო საზოგადოების გახსნა, რომელიც გამოსცემს აქციებს. შემდგომში, როდესაც მოსახლეობა მათ შეიძენს, შეგროვდება თანხა, რომლითაც ისინი შესძლებენ მთვარის ზედაპირზე აფრენას და თესლების ჩამოტანას. ამასთან, ისინი აქცენტს აკეთებენ ნეზნაიკაზე. კლოპსის ბაღიდან ისინი იპარავენ ნეზნაიკას ფორმას და სკაფანდრს, შემდეგ კი გაათამაშებენ ისეთ სიტუაციას, თითქოს ნეზნაიკა ეს-ესაა ჩამოვიდა კოსმოსიდან. თავდაპირველად მათი საქმიანობა წარმატებით მიმდინარეობს, მაგრამ თავის სატკივარს უჩენს ადგილობრივ მონოპოლისტებსა და მათ შორის მთავარს, ბატონ სპრუტსს - ვინაიდან გიგანტური მცენარეების გამოჩენა მათი შემოსავლის წყაროს განადგურებას ნიშნავს. ამიტომ სპრუტსი გადაწყვიტავს, დაშალოს ეს სააქციო საზოგადოება. იგი მოისყიდის მიგასა და ჟულიოს, რომლებიც მთელი ფულით გარბიან და არაფერს უტოვებენ ნეზნაიკასა და კოზლიკს. მეგობრები იძულებულები არიან, ასევე დაიმალონ, იშიმშილონ და საშინელ სასტუმროებში დაიძინონ.
ფუნჩულა კი ამასობაში კარგად ითვისებს სავაჭრო ხელოვნებას. თავდაპირველად იგი მოხვდება რესტორანში, სადაც შეამჩნევენ, რომ მას თან აქვს რაღაც უცნაური თეთრი ფხვნილი (სინამდვილეში - მარილი). მთვარის მოსახლეობამ თავად არ იცის, თუ რა გემრიელია ეს ინგრედიენტი, ამიტომ ფუნჩულა იწყების მარილის წარმოებას. ფუნჩულას დიდი წარმატება აქვს, იგი მალევე მდიდრდება და საუკეთესო საცხოვრებელ პირობებში აღმოჩნდება. თუმცა, ჩნდება მისი ბიზნესის მონოპოლისტი, ვინმე დრაკულა. იგი მოულოდნელად შეამცირებს ფასებს თავის წარმოებულ მარილზე, რის გამოც ფუნჩულა კოტრდება. ამის შემდეგ იგი მოხვდება არალეგალურ პროფკავშირში თავისუფალი მტრიალებლების კავშირი.
მთვარეზე კაპიტალიზმის აღწერა ერთგვარი პოლიტიკური სატირის ფორმას ატარებს. მწერლის შვილიშვილ, იგორ ნოსოვის თქმით, რომანმა ნეზნაიკა მთვარეზე გაუსწრო დროს და პრაქტიკულად იქცა პოსტ-პერესტროიკის პერიოდის რუსეთის ილუსტრირებად.
ექსპედიცია დედამიწიდან
მას შემდეგ, რაც ნეზნაიკა და ფუნჩულა გაქრნენ, ზნაიკამ და მისმა მეგობრებმა ააწყვეს ახალი რაკეტა. შეგროვდა 13 კაცუნა. ახალი რაკეტა დაეშვა მთვარეზე, ხოლო კაცუნებმა გამოიკვლიეს ძველი რაკეტა. როდესაც აღმოჩნდა, რომ ნეზნაიკა და ფუნჩულა აქედანაც გაქრნენ, ზნაიკამ მოიძია მინერალების საბადო. ასე მოხდა უწონადობის ეფექტის შექმნა და ძველი რაკეტის მთვარის შიდა მხარეზე დაშვება.
სპრუტსის რეჟიმი თვალყურს ადევნებს ყველაფერს, რაც საეჭვოა. ამიტომ რაკეტას გამოჩენისთანავე პოლიციელები ესვრიან. იგი ქალაქგარეთ ეშვება. მაგრამ როდესაც პოლიციელები აქაც ჩნდებიან, ზნაიკა ქმნის უწონადობის ეფექტს და ისინი ვერ იყენებენ იარაღს.
კაცუნები გაეცნობიან ადგილობრივ ღარიბებს და ურიგებენ მცენარეების თესლებსა და უწონადობის მოწყობილობებსა და მათ ანტი-მოწყობილობებს. გლეხები ამხობენ კაპიტალისტებს. ფუნჩულა ამასობაში თავად მოაგნებს მეგობრებს, ხოლო ნეზნაიკას გადაარჩენენ კუნძულიდან, სადაც უსახლკარო კაცუნები ცხვრებად იქცევიან.
სქოლიო
კატეგორია:ფანტასტიკური რომანები კატეგორია:საბავშვო ლიტერატურა კატეგორია:ნეზნაიკა
სამტრედია
სამტრედია — ქალაქი საქართველოში, იმერეთის მხარეში, სამტრედიის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი.
ისტორია
250px|მინიატიურა|მარცხნივ|ისტორიული ორთქლმავალი სამტრედიის რკინიგზის სადურთან ზვიად ავალიანის ფოტო სამტრედია ისტორიულ წყაროებში იხსენიება XVIII საუკუნის II ნახევრიდან, როგორც სოფელი სამტრედია. ის ეკუთვნოდა თავად მიქელაძეებს. 1871-1872 წლებში თბილისი – ფოთის რკინიგზის მშენებლობამ გაზარდა სამტრედიის მნიშვნელობა. რკინიგზის სადგურისა და მიმდებარე დასახლების მშენებლობა თავდაპირველად იგეგმებოდა მდინარე ცხენისწყლის მეორე მხარეს, სოფლების საჭილაოსა და ქვიშანჭალის მხარეს, მაგრამ იქ მცხოვრებლების წინააღმდეგობის შემდეგ გადაწყდა სადგურის მშენებლობა სოფელ სამტრედიის მიმდებარედ. ამ პერიოდიდან სამტრედია მოხსენიებულია როგორც დაბა. 1873 წელს სამტრედიაში 81 კომლი ცხოვრობდა, უკვე 1893 წელს კი - 370 კომლი.
1919 წლის ბოლოსთვის მოსახლეობამ 12 000 კაცი შეადგინა. 1921 წელს მიიღო ქალაქის სტატუსი 1926 წლისთვის სამტრედიის მოსახლეობა შეადგენდა 13 913 ადამიანს, ხოლო ფართობი 33,2 კმ²-ს.