cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ფილიპინების ტურიზმი
ხელოვნებისა და ხელობის ტურიზმი
უკანასკნელ ათ წელიწადში მთელი ქვეყნის მასშტაბით მუზეუმების, გალერეების, გამოფენების, ფესტივალებისა და ბაზრობების რაოდენობა გაორმაგდა. ხელოვნებისა და ხელობის ცენტრებია მანილა, სან ფერნანდო, სანტიაგო, დავაო, დუმაგუეტე.
რელიგიური ტურიზმი
ფილიპინები აზიაში კათოლიკური რელიგიის პილიგრიმობის ცენტრია. ქვეყანაში ასობით ძველი ეკლესიაა, რომელთა დიდი ნაწილიც XV-XIX საუკუნეებში დაარსდა. ქვეყნის მასშტაბით მეჩეთები, ტაძრები და ადგილობრივი საკრძალავები (დამბანა) არის წარმოდგენილი. პილიგრიმულ ცენტრებს შორის აღსანიშნავია: პაოაის ეკლესია, მანილას საკათედრო ტაძარი, მარაგონდონის ეკლესია, ბაკლაიონის ეკლესია, პანაის ეკლესია, ტაალის ბაზილიკა, კალატუნგანის მთა, პინატუბოს მთა, კიტანგლადის მთა, შეიხ კარიმოლ მახდუმის მეჩეთი.
სქოლიო
კატეგორია:ფილიპინების ტურიზმი ფილიპინები
ნასირვაზი
ნასირვაზი  (Nəsirvaz) — სოფელი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ორდუბადის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა  —  	 	157  კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ორდუბადის რაიონის სოფლები
ოტია პაჭკორია
ოტია მიხეილის ძე პაჭკორია (დ. 5 იანვარი, 1928, თბილისი — გ. 25 ოქტომბერი, 1984, იქვე) — ქართველი კრიტიკოსი და ესეისტი.
ბიოგრაფია
თბილისის უნივერსიტეტის სტუდენტი იყო, როცა მისი და მისი მეგობრების პატრიოტული შემართება დანაშაულად შეფასდა მავანთა მიერ და ჭაბუკები შორეთს გაუყენეს. ოტიას გზა სამშობლოსაკე 8 წელი გრძელდებოდა და მხოლოდ 1956 წელს დაუბრუნდა იგი მშობლიურ უნივერსიტეტს და ფილოლოგიის ფაკულტეტი 1959 წელს დაამთავრა.
ოტია პაჭკორია ოც წელზე მეტ ხანს მუშაობდა „ცისკარსა“ და „მნათობში“, სადაც სულ უფრო ხვეწდა თავის მაღალ ლიტერატურულ გემოვნებას და სხვებსაც უშურველად უზიარებდა საკუთარ გამოცდილებას. მას ჰქონდა დაწერილი ნარკვევები: სერვანტესის, სტენდალის, ვაჟას, პუშკინის, ტოლსტოისა და სხვათა შემოქმედებაზე.
სიცოცხლის ბოლო წლებში ოტია პაჭკორიამ ჟურნალებში გამოაქვეყნა მოთხრობები, რომლებიც ინტელექტუალური პროზის ნიმუშებია.
დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი ესეისტები კატეგორია:დაბადებული 5 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1928 კატეგორია:გარდაცვლილი 25 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1984 კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
შამბული
შამბული (Şambul) — სოფელი აზერბაიჯანში, ბელაქანის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა  —  	  	2 798 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბელაქანის რაიონის სოფლები
დერტოსის ბრძოლა
დერტოსის ბრძოლა ( ასევე ცნობილია, როგორც იბერის ბრძოლა, ძვ. წ. 215) — ბრძოლა რომაულ და კართაგენულ ჯარებს შორის, მეორე პუნიკური ომის დროს. რომაელების მიერ მიღწეულმა გამარჯვებამ, ხელი შეუშალა ჰანიბალისა და ჰასდრუბალის ჯარების გაერთიანებას იტალიაში და რომის შესაძლო დამარცხებას.
პრეისტორია
ომი ესპანეთში დაიწყო ძვ.წ 218 წელს. ამავე წელს გნეუს კორნელიუს სციპიონი, არმიითა და ფლოტით, გაგზავნილი იქნა ესპანეთში. მან მდინარე ებროს ჩრდილოეთით მცხოვრებ რამდენიმე ტომთან დაამყარა კავშირი. სციპიონის წინააღმდეგ გაილაშქრა კართაგენელმა მხედართმთავარმა განონმა, რომელიც მასთან ბრძოლაში დამარცხდა. ესპანეთში მდებარე კართაგენის ჯარების მთავარსარდალმა, ჰანიბალის ძმამ, ჰასდრუბალმა, რომელმაც გადალახა მდინარე ებრო, შეიტყო რა განონის დამარცხების შესახებ, გაბრუნდა უკან.
მთლიანობაში, ესპანეთში მიმდინარე ომი (ძვ.წ 218-216) იყო გაცილებით წარმატებული ვიდრე იტალიაში. ძვ.წ 217 წელს სენატმა ესპანეთში გაგზავნა კიდევ ერთი ჯარი პუბლიუს კორნელიუს სციპიონის მეთაურობით.
ძვ.წ 215 წელს ჰასდრუბალმა კართაგენიდან მიიღო ბრძანება, გამგზავრებულიყო იტალიაში ჰანიბალის დასახმარებლად. ჰასდრუბალს ეს ბრძანება მოეჩვენა გაუმართლებლად, მაგრამ ის მაინც დაემორჩილა მას და დაიწყო მომზადება გასამგზავრებლად. სციპიონმა შეიტყო ჰასდრუბალის სამზადისის შესახებ და გაემართა მის წინააღმდეგ.
ბრძოლა
კართაგენის ჯარის ცენტრში იდგნენ ესპანელები, გვერდებზე - კართაგენელი ქვეითები და აფრიკელები. ფლანგებს კეტავდა ნუმიდიელების მხედრობა. პირველივე შეტაკების შემდეგ ესპანელები გაიქცნენ. როდესაც რომაელებმა გაარღვიეს მოწინააღმდეგის ჯარების ცენტრი, მათ ფლანგებიდან შეუტიეს აფრიკელებმა და კართაგენელებმა, მაგრამ რომაელებმა მოიგერიეს ფლანგებიდან შემოტევები და გაანადგურეს ისინი. ნუმიდიელმა მხედრებმა დაინახეს კართაგენის ჯარის ცენტრის მარცხი და უკან დაიხიეს.
შედეგები
რომზე არსებული საშიშროება მოხსნილი იქნა: ჰანიბალისა და ჰასდრუბალის გაერთიანება ვერ შედგა.
ლიტერატურა
კატეგორია:მეორე პუნიკური ომის ბრძოლები კატეგორია:რომის რესპუბლიკის ბრძოლები კატეგორია:ძვ. წ. III საუკუნის ბრძოლები
ზემო ნიჩბისის სამაროვანი
ტერმინი ზემო ნიჩბისის სამაროვანი შეიძლება აღნიშნავდეს:
კარლსჰორსტი
მინიატიურა|კარლსჰორსტი - გერმანულ-რუსული მუზეუმი კარლსჰორსტი (Karlshorst) — რაიონი ბერლინის ადმინისტრაციული ოლქის ლიხტენბერგის შემადგენლობაში. ცნობილია იმით, რომ 1945 წლის 8 მაისს, აქ ხელი მოაწერეს გერმანიის კაპიტულაციის აქტს. რაიონში მდებარეობს გერმანულ-რუსული მუზეუმი და უმაღლესი სასწავლო დაწესებულება ფახჰოხშულე.
მიხეილ მამულაშვილის ბაღი
მიხეილ მამულაშვილის ბაღი — ისტორიული ძეგლი მცხეთის მუნიიპალიტეტში, მამულიშვილის ქუჩა 7. კომპლექსში შედის ბაღი, საცხოვრებელი სახლი და საფლავი. სახლი ბაღითურთ ეკუთვნოდა ცნობილ დეკორატორს, საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის ხელოვნების დამსახურებულ მოღვაწეს მიხეილ ალექსანდრეს ძე მამულაშვილს (1873–1973). შენობა ერთსართულიანია, ნაგებია კირქვით. დეკორატორის სამუშაო ოთახი ცოკოლის სართულზეა. ამავე სართულის მეორე ოთახში გამოფენილია მიხეილ მამულაშვილის ოჯახის წევრების, ქართველ მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა სურათები. ეზოში მიხეილ მამულაშვილის საფლავია. საფლავის ქვაზე ამოკვეთილია: „1873–1973“.
ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ნაირმჭამელი ხოჭოები
ნაირმჭამელი ხოჭოები (Polyphaga) — ხოჭოების ქვერიგი. ხორცისმჭამელი ხოჭოებისაგან (Adephaga) განსხვავდებიან უკანა ფეხების პატარა მენჯებით (კოქსებით), რომლებიც არ ფარავენ მუცლის პირველ სეგმენტს, და ქვედა ყბების (2 წყვილი საცეცების) დაუნაწევრებელი გარეთა ტოტებით. კვება და ბინადრობის არეალი მრავალფეროვანია. აერთიანებს 150-მდე ოჯახს. ნაირმჭამელებს მიეკუთვნება ხოჭოების აბსოლუტური უპირატესობა (დაახლ. 90%).
კლასიფიკაცია
მოიცავს შემდეგ ინფრარიგებს:
სქოლიო
კატეგორია:ხოჭოები
სიტრა
სიტრა — ძველი ეგვიპტის დედოფალი მეცხრამეტე დინასტიიდან, ახალი სამეფოს პერიოდის დროს. სიტრა ეგვიპტის ფარაონის რამსეს I-ის მეუღლე და სეთი I-ის დედა იყო.
ტეღერის მონასტერი
ტეღერის მონასტერი (Տեղեր վանք) — მონასტერი სომხეთში. მდებარეობს არაგაწოტნის პროვინციის არაგაწის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, სოფელ ტეღერში. დაარსებულია XIII საუკუნეში.
მონასტერი შედგება სურბ-ასტვაწაწინის (ღვთისმშობლის) გუმბათოვანი ტაძრის (აგებულია 1213 წელს) და გავითისაგან, რომელიც აგებულია 1221 წელს. სამონასტრო კომპლექსის ავტორია ხუროთმოძღვარი ახბაირიკი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სომხეთის მონასტრები
ბოსნია და ჰერცეგოვინის ეკონომიკა
ბოსნია და ჰერცეგოვინის ეკონომიკა — ძირითადად მომსახურების სფეროზეა დაფუძნებული, გარდამავალი ეკონომიკაა, რომელმაც მძიმე დარტყმა მიიღო ქვეყანაში მიმდინარე ომის დროს.
ზოგადი მომოხილვა
იუგოსლავიის დაშლის შემდეგ ყველაზე მძიმე დარტყმა ბოსნია და ჰერცეგოვინამ მიიღო. შედეგად ბოსნია და ჰერცეგოვინის ეკონომიკა ორმაგი პრობლემის წინაშე დგას – ომით დანგრეული ეკონომიკის აღდგენა და თავისუფალი ბაზრის პრინციპებზე სრულად გადასვლა.
ისფრ პერიოდში რესპუბლიკის პრეზიდენტი ჯემალ ბიედიჩი ფედერაციის პრეზიდენტ ტიტოსთან ერთად ახალისებდა რესპუბლიკის ტერიტორიაზე მეტალურგიის განვითარებას, ამგვარად იუგოსლავიის მეტალურგიული ქარხნების საკმაოდ დიდი ნაწილი ბოსნიის ტერიტორიაზე იყო განლაგებული. აგროკულტურა უმეტესად კერძო მფლობელობაში იყო, მაგრამ რესპუბლიკის დასავლეთით, ველიკა კლადუშაში არსებობდა საკვები მრეწველობის გიგანტი აგროკომერცი, რომელსაც სათავეში ედგა ფიქრეთ აბდიჩი. სწორედ მან აქცია აგროკომერცი უბრალო აგროკომპანიიდან თანამედროვე საკვებისა და მსუბუქი მრეწველობის გიგანტურ კორპორაციად. ველიკა კლადუშას რაიონი, რომელიც ერთ-ერთი ღარიბი იყო ბოსნიაში, აგროკომერცის საშუალებით გადაიქცა საკმაოდ წარმატებულ რეგიონად. აგროკომერცს 13 ათასამდე თანამშრომელი ჰყავდა და უდიდეს კორპორაციას წარმოადგენდა. ველიკა კლადუშას მოსახლეობა აბდიჩს "ბაბოს" (მამიკო) ეძახდა, ხოლო იგი ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის სოციალისტური რესპუბლიკის მაშინდელი პრეზიდენტის, ჰამდია პოზდერაცისა და მისი ძმის, ჰაკიას მხარდაჭერით სარგებლობდა, ვიდრე არ აღმოაჩინეს, რომ იგი ფინანსურ მაქინაციებს ეწეოდა. მისმა ფირმამ დაახლოებით მილიარდის ღირებულების გაუმყარებელი ფასიანი ქაღალდები გამოუშვა. სკანდალმა არა მხოლოდ ბოსნიასა და ჰერცეგოვინაში, არამედ მთელი იუგოსლავიაში გამოიწვია რეზონანსი და 250%-იანი ინფლაცია. აბდიჩი დააპატიმრეს, პოზდერაცი გადადგა.
ცენტრალური ხელისუფლება მეტალურგიის გარდა, ასევე ახალისებდა ელექტრო-ენერგეტიკული სექტორის განვითარებას. ამის გამო მრავალი სამრეწველო ფირმა ბოსნია და ჰერცეგოვინის ტერიტორიაზე მოქმედებდა, მათ შორის უცხოური ბრენდების ადგილობრივი შვილობილები – Coca Cola, Pepsi, Marlboro, Volkswagen, SKF და სხვა. ადგილობრივ დიდ კომპანიებს, როგორებიც იყვნენ Agrokomerc, Energoinvest, UNIS, Hidrogradnja, Vranica, RMK Zenica, TAS Vogošća, FAMOS Sarajevo, BNT Novi Travnik – წლიურად მილიარდობით დოლარის შემოსავალი ჰქონდათ. უმუშევრობა იმ პერიოდში ძალიან მცირე იყო, ხოლო მუშახელი და ხელმძღვანელი რგოლი ძალიან გამოცდილი. ეს ერთი შეხედვით იდილიური პერიოდი დაასრულა ჰიპერინფლაციამ და სოციალისტური ბანაკის კრახმა, რასაც მოჰყვა ნაციონალიზმის ზრდა და იუგოსლავიის სისხლიანი დაშლა.
სოფლის მეურნეობა
სოფლის მეურნეობის წილი ქვეყნის მშპ-ში 2013 წლისთვის 8,1 % შეადგინა. 2008 წელს ამ სფეროში ქვეყნის შრომისუნარიანი მოსახლეობის 20,5 % იყო დასაქმებული, ხოლო 2013 წელს – 18.9 %. მოჰყავთ ხორბალი, სიმინდი, ხილ-ბოსტნეული, განვითარებულია მესაქონლეობა და მეფრინველეობა. 2011 წელს სასოფლოსამეურნეო სავარგულების ფართობმა შეადგინა 2151 ათ. ჰა, მათ შორის 1107 ათ. ჰა სახნავსათესი და 1044 ათ. ჰა – საძოვარი და სხვა.
2013 წელს ქვეყანაში ხორბალი დაითესა 62 ათ., ხოლო სიმინდი – 176 ათ. ჰა ფართობზე. 2012 წლის მოსავალმა შეადგინა 208 ათ. ტონა ხორბალი და 500 ათ. ტონა სიმინდი.
2011 წელს ქვეყანაში ხეხილის რაოდენობა შეადგენდა დაახლოებით 30 მლნ-ს, ხილის წლიური წარმოება – 320 ათ. ტონას, თუმცა ქვეყანაში წლიურად დაახლოებით 100 მლნ. აშშ დოლარის ღირებულების ხილი და ხილის გადამუშავების პროდუქტების შემოაქვთ. ხილის გადამუშავება მოიცავს ჩირის, წვენის კონცენტრატებისა და ჯემების წარმოებას, ამ სფეროში ორი მსხვილი საწარმო მოქმედებს – Vegafruit და Vitaminka, რომლებიც წლიურად 25 ათ. ტონა პროდუქციას ამუშავებენ.
თამბაქო ჰერცეგოვინაში, პოსავინასა და სემბერიაში მოჰყავთ. 2010 წლის კანონის (Zakon o duvanu Bosne i Hercegovine) მიხედვით, ქვეყანაში სამი ჯიშის თამბაქო მოჰყავთ – Virdžinija, Berlej и Hercegovački ravnjak. თამბაქოს წარმოება მცირდება – 2007 წელს დაითესა 2313 ჰა, 2012 წელს – 1545 ჰა. მოსავალმაც შესაბამისად 3269 და 1494 ტონა შეადგინა. მცირდება თამბაქოს წარმოებაც – 2005 წელს წარმოების საერთო მაჩვენებლის 2,7 % იყო თამბაქოს ნაწარმი, 2010 წელს კი მხოლოდ 1,3 %. .
მრეწველობა
ქვეყანაში არსებული ბოქსიტების მადნის გამო განვითარებულია ალუმინის მრეწველობა. მსხვილმა ალუმინის სამრეწველო კონცერნმა Aluminij d.d. Mostar 2006 წელს 135 ათ. ტონა ალუმინის ნაწარმი გაყიდა.
ფარმაცევტული წარმოების რეგიონალური ლიდერია კომპანია Bosnalijek. ის 180 სხვადასხვა დასახელების ფარმაცევტულ პროდუქციას აწარმოებს და 22 ქვეყანაში აქვს წარმომადგენლობა. მისი წლიური შემოსავალი 88 მლნ მარკამდეა.
კომუნიკაცია
კომუნიკაციის სფეროში ფედერალურ ერთეულებს შორის გამოიყოფა ორი ძირითადი მოთამაშე BH Telecom ფედერაციაში და Telekom Srpske სერბთა რესპუბლიკაში. BH Telecom-ის წლიური შემოსავალი 800 მლნ მარკაზე მეტია, ხოლო Telekom Srpske-სი 300 მლნ მარკაზე მეტი. 2013 წლიდან BH Telecom აბონენტებს აწვდის მომსახურებას LTE ტექნოლოგიითაც.
ტურიზმი
ტურისტული სექტორი აღმავლობას განიცდის, რადგან ქვეყანაში ბევრია ზამთრის კურორტები და მრავალი საინტერესო სანახაობა. ომის დასრულების შემდეგ ვიდრე 2000 წლამდე ტურისტების რაოდენობა წლიურად დაახლოებით 24 %-ით იმატებდა. შემდგომ უკვე 20 %-იანი ყოველწლიური ზრდა ვიდრე 2007 წლამდე. 2012 წელს ბოსნიას ესტუმრა 747 827 ტურისტი და 1 645 521 უცხოელი ვიზიტორი.
ტრანსპორტი
ბოსნიის ტერიტორიას კვეთს ავტომაგისტრალი A1 (Autoput A1), იგი მაგისტრალ E73-ის (ბუდაპეშტი–პლოჩე) ნაწილია, რომელიც ცენტრალურ ევროპას ადრიატიკის სანაპიროსთან აერთებს. საერთო ჯამში საავტომობილო გზის სიგრძე ბოსნია და ჰერცეგოვინაში 22 926 კმ-ს შეადგენს, სადაც მყარი საფარითაა 19 426, ხოლო გრუნტის საფრით – 3500 კმ.
რკინიგზის სიგრძე ბოსნიაში 601 კმ-ს შეადგენს, საიდანაც ელექტროფიცირებულია 392 კმ. რელსებს შორისის სიგანე 1435 მმ. სერბთა რესპუბლიკაში რკინიგზას ემსახურება სერბთა რესპუბლიკის რკინიგზა (Željeznice Republike Srpske / Жeљeзницe Peпубликe Cpпcкe; შემოკლებით ŽRS / ЖPC), ხოლო დანარჩენ ტერიტორიაზე – ფედერაციის რკინიგზა (Željeznice Federacije Bosne i Hercegovine; შემოკლებით ŽFBH)
ქვეყანაში 24 აეროდრომია – 7 მყარი და 17 გრუნტის. ასევე 6 შვეულმფრენის ასაფრენ-დასაფრენი მოედანი. ქვეყანაში მოქმედებს ოთხი საერთაშორისო აეროპორტი ქალაქებში – სარაევო, ბანია-ლუკა, მოსტარი და ტუზლა. 1994 წლიდან ქვეყანაში მოქმედებს ავიაკომპანია B&H Airlines (დაარსდა როგორც Air Bosna).
ქვეყნის ტერიტორიაზე გადის 147 კმ სიგრძის გაზსადენი და 9 კმ სიგრძის ნავთობსადენი მილები.
სიღარიბე
2011 წელს ბოსნიის 70 ათასამდე მოსახლე იყო სიღარიბის ზღვარს მიღმა. ღარიბად ითვლება ადამიანი, ვისი თვიური შემოსავალიც 120 ევროზე ნაკლებია. 20 ათასამდე ადამიანი იღებს დახმარებას მუნიციპალური უფასო სასადილოებიდან.
სქოლიო
კატეგორია:ბოსნია და ჰერცეგოვინის ეკონომიკა კატეგორია:ევროპის ეკონომიკა ქვეყნის მიხედვით
ჩაკაპალპის რაიონი
ჩაკაპალპის რაიონი (Distrito de Chacapalpa) — რაიონი პერუში, ხუნინის რეგიონის იაულის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 748 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 942 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 5.1 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 183.06 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხუნინის რეგიონის რაიონები კატეგორია:იაულის პროვინციის რაიონები
ნიურგიუთი
ნიურგიუთი  (Nürgüt) — სოფელი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ორდუბადის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა  —  	131  კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის სოფლები კატეგორია:ორდუბადის რაიონის სოფლები
ტონგის ფეხბურთის ასოციაცია
ტონგის ფეხბურთის ფედერაცია — ფეხბურთის მმართველი ორგანო ტონგაში. დაარსდა 1965 წელს. ოკეანეთის საფეხბურთო კონფედერაციასა და ფიფაში გაწევრიანდა 1994 წელს. არის ტონგის უმაღლესი ლიგისა და ტონგის თასის ორგანიზატორი. მისი ორგანიზებით იმართება ტონგის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეროვნული საფეხბურთო ფედერაციები კატეგორია:ტონგის ფეხბურთი კატეგორია:ეროვნული საფეხბურთო ფედერაციები
ნაკაშიძეები
წარმოშობა
ქართველ თავად-აზნაურთა გვარების აღწერის მიხედვით გვარი ნაკაშიძე მოდის დიარბაქირის წინამძღვარიდან, რომელსაც ეწოდებოდა ნაყაშ, რადგან მხატვრობა იცოდა. სიტყვა ნაყაში თურქულ ენაში შესულია არაბულიდან და მხატვარს ნიშნავს. ნაყაშის შვილები საქართველოში, გურიაში დამკვიდრდნენ და თავადობა მიიღეს 1231 წლიდან. ეს ცნობა სარწმუნოდ არაა მიჩნეული. ვახუშტი ბატონიშვილის ცნობით ნაკაშიძეები გურიის ადგილობრივი მკვიდრი თავადები იყვნენ.
პროფესორ იური სიხარულიძის აზრით ნაკაშიძე მოდის სვანური ნაკანიდან, რომელიც მოგვიანებით ნაკაშიდ გადაიქცა. სიხარულიძის მიხედვით, თავადის წოდების მიღების შემდეგ, გავრცელებული წესის წინააღმდეგ ნაკაშიძეებმა გვარი არ გამოიცვალეს, არამედ ნათესავებს აიძულებს, გვარიდან „შ“ ამოიღონ და ნაკაიძეები გამხდარიყვნენ. ეს პროცესი მიმდინარეობდა XVII საუკუნემდე. ნაკაიძეები ნაკაშიძეთა აზნაურები იყვნენ.
სათავადოს წარმოშობა
გვარი ნაკაშიძე პირველად XVI საუკუნეში იხსენიება. ნაკაშიძეთა ყველაზე ადრინდელ წარმომადგენლად მამუკა ნაკაშიძე სახელდება. ის იხსენიება ვახტანგ I გურიელის დარბაზის ერში. იმავე მამუკა ნაკაშიძეს იხსენიებს XVII საუკუნის პირველ ნახევარში იტალიელი მისიონერი ჯუზეპე ჯუდიჩი. მამუკა ნაკაშიძე და მისი ოჯახის წევრები იხსენიებიან ციხის ღვთისმშობლის ეკლესიის წმინდა გიორგის ხატისა და ფრესკულ წარწერებში. ეს ეკლესია მამუკა ნაკაშიძემ ააშენებინა, მოახატინა და ხატიც ოქროთი დააფერინა. მამუკა ნაკაშიძისა და მისი ოჯახის წევრების ფრესკული პორტრეტები დიმიტრი ბაქრაძემ ნახა ციხის ეკლესიაში 1873 წელს. მამუკა ნაკაშიძის მეუღლე იყო მოურავის ქალი ხვარამზე, შვილები ალექსანდრე და ბეჟანი, ხოლო ძმები — თანდარეხი და გიორგი. ეს უკანასკნელი მამია II გურიელის ერთგულებით მოკვდა. მამუკა ნაკაშიძეს უკავშირდება ნაკაშიძეთა სათავადოს ჩამოყალიბება
ნაკაშიძეების სათავადო მოიცავდა სოფლებს გურიანთა, ვაშნარი, ციხე, ჭანიეთური, გამოღმა ბაილეთი, ახალსოფელი, მაკვანეთი. ნაკაშიძეები ფლობდნენ ასევე მამულებს ჩოჩხათში, ზედუბანში, ლანჩხუთში, გოგორეთში, ასკანაში, ხარაულში, ოქროსქედში, ვაკიჯვარსა და გამოჩინებულში, მათ ეკუთვნოდათ ძვირფასი ჯიშის ხით მდიდარი ვრცელი ტყეები მდინარე ნატანების ქვემო წელზე. ნაკაშიძეების საზაფხულო რეზიდენცია იყო ციხე, საზამთრო კი ვაშნარი. ნაკაშიძეების ერთი შტო მაკვანეთში ცხოვრობდა და XVII-XVIII საუკუნეების მიჯნაზე იქ სასახლე ჰქონდა მოწყობილი. სოფელ თხინვალში შემორჩენილია ნაკაშიძეების მარანი, ხოლო მაკვანეთში ნაკაშიძეების გორა. ნაკაშიძეებს გურიელების კარზე ეჭირათ მესტუმრეთუხუცესის, მეღვინეთუხუცესის, ქალაქთუხუცესისა და მდივანბეგის სახელოები. მათვე ჰქონდათ მიკუთვნებული ოზურგეთის, შემოქმედის, ჩოჩხათის, ჩიბათის და ჯურუყვეთის მოურაობა, ერმენის მებაჟეობა. გიორგი III გურიელის დროს იხსენიება მამუკა ნაკაშიძე, რომელსაც მეღვინეთუხუცესის თანამდებობა ეეკავა.
ბეჟან და გიორგი ნაკაშიძეები
მამია III-ის სიცოცხლის ბოლო წლებში მას დაუწყო ურჩობა შვილმა, ლევან გურიელმა. ნაკაშიძეები ჩაერთნენ ამ დავაში და ლევან ბატონიშვილის მხარე დაიჭირეს. მაკვანეთელი ნაკაშიძეები კი დარჩნენ მამია III-ის ერთგულნი. ამის გამო გიორგი ნაკაშიძე თავს დაესხა და ააოხრა მაკვანეთელი ნაკაშიძეები. ნაკაშიძეების შიდა მტრობით სარგებლობდნენ მათი აზნაური მამულაიშვილები და ყმებს და დოვლათს სტაცებდნენ ნაკაშიძეებს. გიორგი ნაკაშიძე ეურჩებოდა გიორგი IV გურიელსაც. მას ზურგს უმაგრებდა სიმამრი ბეჟან I დადიანი. გიორგი ნაკაშიძემ მონაწილეობა მიიღო გიორგი IV-ის ტახტიდან ჩამოგდებაში 1717 წელს, მაგრამ გიორგიმ IV-მ იმავე წელს მოახერხა ხელისუფლების დაბრუნება და გიორგი ნაკაშიძეს წაართვა ცოლი, სამფლობელო, და გურიიდან განდევნა. გიორგი ნაკაშიძე ჯერ თავს აფარებდა სვანეთსა და ლეჩხუმს, 1721 წელს გურიელს შეურიგდა და ცოლად ერისთავის ასული ზილიხან შეირთო. ნაკაშიძე მაინც აგრძელებდა მთავრის ურჩობას და 1728 წელს მამია IV გურიელის გვერდის ავლით პირდაპირი კავშირი დაამყარა ნევშეჰირლი დამატი იბრაჰიმ-ფაშასთან, რომელიც იყო ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი. ნაკაშიძემ აღიარა ოსმალეთის იმპერიის ვასალობა და დადო მისი ერთგულების პირობა.
ნაკაშიძეები XVIII საუკუნეში
1771 წელს იმერეთის სამეფოს გძლიერებამ ნაკაშიძეები აიძულეა, შეეცვალათ პოზიცია და მათ სხვა ფეოდალებთან ერთად სოლომონ I-ს შეჰფიცეს, რომ სისხლის უკანასკნელ წვეთამდე იბრძოლებდნენ ოსმალეთის წინააღმდეგ. XVIII საუკუნეში ლანჩხუთში ნაკაშიძეებს მამულები წაართვა მამია IV გურიელმა, მაგრამ გიორგი V გურიელმა ეს მამულები ნაკაშიძეებს დაუბრუნა. ამავე საუკუნეში დვაბზუელმა მამუკა ბერიძემ უძეობის გამო იშვილა ნაკაშიძეების სახლიკაცი საყვარელი და მამულები ნაკაშიძეებს უანდერძა. 1788-92 წლებში სიმონ III გურიელმა კაცო, ბეჟან და ლომკაც ნაკაშიძეებს უბოძა გურიის მთელი სანაპირო ზოლი, ლელისწყალიდან და ჩოლოქიდან გრიგოლეთიანად, გარდა სახარიისა. ეს იყო ე. წ. ერმენის მებაჟეობა, რაც წყლებში ბაჟის აკრეფის უფლებას იძლეოდა, საიდანაც ნახევარი ნაკაშიძეებს დარჩებოდათ, ხოლო ნახევარი გურიელებისთვის უნდა გადაეხადათ.
XVIII საუკუნის ბოლოს ნაკაშიძეები მონაწილეობდნენ გურიელების ბრძოლაში ტახტისთვის. ნაკაშიძეები ემოყვრებოდნენ ქაიხოსრო IV გურიელს, რომელსაც ცოლად ჰყავდა მაკიჯასპ ნაკაშიძე. მას შემდეგ, რაც ქაიხოსრომ ცოლი მიატოვა და ერისთავის ქალი შეირთო, შეურაცხყოფილი ნაკაშიძეები ვახტანგ III გურიელს მიემხრნენ. ამის შემდეგ ნაკაშიძეები ვახტანგ III-ის კვალდაკვალ ცდილობდნენ რუსეთის იმპერიის მფარველობის მოპოვებას და ინარჩუნებდნენ რუსეთის ერთგულებას. 1808 წლის საბუთში იხსენიებიან გიტული, თანდარუხ და მამუკა ნაკაშიძეები. XIX საუკუნის დასაწყისში როსტომ ნაკაშიძე იყო ქალაქთუხუცესი.
ნაკაშიძეებს დაძაბული ურთიერთობა ჰქონდათ მამია V გურიელთან. მამია V-მ 1804 წელს ლაზარე ნაკაშიძის კუთვნილი მამულები ასკანს, ხარაულს, ოქროსქედსა და ვაკიჯვარში გადასცა ალექსანდრე და დავით მაჭუტაძეებს. ნაკაშიძეები და მაჭუტაძეები ისედაც მტრობდნენ ერთმანეთს და ამ ფაქტმა მათ შორის ურთიერთობა კიდევ უფრო დაძაბა. იგივე მამია V-მ 1907 წელს იგივე ლაზარე ნაკაშიძე ოზურგეთის მოურავად დანიშნა. 1812 წელს კი ედავებოდა გოგორეთის, ზედუბნის და გურიანთის მიდამოების გამო. ამ შემთხვევაში რუსეთის იმპერიამ ნაკაშიძეების ინტერესები დაიცვა და გურიელს ამ მიწების წართმევის საშუალება არ მისცა. საქმე მომრიგებელ სასამართლოს გადაეცა, რომელმაც ნაკაშიძეებს მამულები შეუნარჩუნა. 1817 წელს მამია V გურიელმა რუსეთის ჯარის დახმარებით ციხე დაუნგრია ნაკაშიძეებს და შეძლო მათი საბოლოოდ დამორჩილება. კაცო, ბეჟან და სხვა ნაკაშიძეებმა ფიცი დადეს მთავრის მორჩილებაზე. გურიელმა დამორჩილებულ ვასალებს ყმები დაუბრუნა, ხოლო როსტომ ნაკაშიძე ოზურგეთის მოურავად დანიშნა.
ნაკაშიძეები რუსეთის იმპერიაში
XIX საუკუნეების ბოლოს ნაკაშიძეების რეზიდენცია იყო სოფელი ზედუბანი. ამ სოფელში შემორჩენილია ნაკაშიძის გამოქვაბული, რომელსაც თავადი მიხეილ ნაკაშიძე ღვინის მარნად იყენებდა. 1885-1892 წლებში ალექსანდრე ნაკაშიძე ცდილობდა ნატანებში ნავთობის მოპოვებას. ნაკაშიძეები იყვნენ საქართველოში ჩაის გაშენების ერთ-ერთი პიონერები. მიხეილ ნაკაშიძემ 1889 წელს ზედუბანში გააშენა ჩაი ხუთ ჰექტარზე. 1908 წლიდან მოყოლებული ის კუსტარულად ამზადებდა ჩაის, 1912 წლიდან კი მან ჩაის 4 ცხენისძალიანი გადამამუშავებელი დანადგარი შეიძინა და უშვებდა პროდუქციას სახელით „Чай Князя М. М. Накашидзе". მის ბიძაშვილ ერმილე ნაკაშიძეს ჩაი გაშენებული ჰქონდა მაკვანეთში გააშენა და შინაური ხერხებით ამზადებდა ჩაი „ერმილიტას“. ერმილე ნაკაშიძის ხელმძღვანელობდა ასევე გურიაში პირველ სრულყოფილ ჩაის გადამამუშავებელ ფაბრიკას ოზურგეთში, ზვანში, 1914 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები კატეგორია:ნაკაშიძეები
ზემო ნიჩბისის მეორე სამაროვანი
ზემო ნიჩბისის მეორე სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ნიჩბისის ჩრდილოეთით 1,5 კმ-ზე, ადგილ ფეიქრიანთ სათიბში. თარიღდება ფეოდალური ხანით.ნიაღვრისაგან გაშიშვლებულია აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ დამხობილი ქვიშაქვის ფილებით ნაგები ქვაყუთები. აქვე შემორჩენილია ნასახლარი ბუდეები.
ლიტერატურა
კატეგორია: მცხეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ადამიანის უფლებები ტაჯიკეთში
მინი|[[ტაჯიკეთის დროშა]] მინი|[[ტაჯიკეთის გერბი]] ადამიანის უფლებები ტაჯიკეთში — შუა აზიის ქვეყანაში საერთაშორისო საზრუნავის საგანი. შეზღუდულია ადამიანის ძირითადი უფლებების ხელმისაწვდომობა, რადგან მთავრობაში არსებული კორუფცია იწვევს მოქალაქეთა უფლებების სისტემურად ბოროტ გამოყენებას, რაც ანელებს ქვეყანაში დემოკრატიული და სოციალური რეფორმების პროგრესს.
აშშ-ს სახელმწიფო დეპარტამენტის ანგარიშის თანახმად, ტაჯიკეთში ადამიანის უფლებების შესახებ, მოქალაქეებს უარი ეთქვათ თავიანთ მრავალ უფლებაზე და შეზღუდული აქვთ მმართველობის სისტემის შეცვლის შესაძლებლობა. მოხსენებაში ნათქვამია, რომ ეს განსაკუთრებით ეხებოდა პატიმრებს: დაფიქსირებულია უსაფრთხოების ძალების მიერ პატიმრებისა და დაკავებულთა წამების, მუქარის და ძალაუფლების ბოროტად გამოყენების ფაქტები. ძალადობა განპირობებულია დაუსჯელობის სინდრომით. სამართალწარმოების უფლების უარყოფა მათთვის, ვინც ბრალდებულია, კიდევ ერთი საკითხია, რაც ხელს უწყობს ციხის მკაცრ და სიცოცხლისათვის საშიშ პირობებს. საერთაშორისო დამკვირვებლებს არ აქვთ წვდომა ტაჯიკეთის ციხეებში არსებულ ვითარებაზე. წინასწარი პატიმრობა, როგორც წესი, საჭირო დროზე უფრო ხანგრძლივია და სასამართლოს პროცესს აკონტროლებს პროკურატურა. ციხეები გადატვირთულია. ტუბერკულოზისა და არასრულფასოვანი კვების შემთხვევები ხშირია, რაც პატიმრებს შორისაა გავრცელებული.
სხვა შეზღუდვები მოიცავს მედიის შეზღუდვას, სიტყვის თავისუფლებას, შეკრების თავისუფლებას და თაყვანისცემის თავისუფლებას, აგრეთვე პოლიტიკურ წინააღმდეგობას. დაფიქსირებულია რეგისტრაციისა და სავიზო სირთულეები, ქალთა მიმართ ძალადობა და დისკრიმინაცია, ტრეფიკინგი და ბავშვთა შრომა. ტაჯიკეთი არის ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) წყარო და სატრანზიტო პუნქტი.
სახელის შეცვლის კანონი
ილან გრინბერგის თანახმად, ნიუ-იორკ ტაიმზში2007 წელს წერისას,, ტაჯიკეთის პრეზიდენტმა ემოლიი რაჰმონმა თქვა, რომ სლავური „–ოვის“ დაბოლოება უნდა დაეშვას ყველა ახალშობილს, რომელიც ტაჯიკ მშობლებს შეეძინებათ. ეს პოლიტიკა დაიწყო იმ ბოლოდროინდელი პოლიტიკის ფონზე, რომელიც მიზნად ისახავდა ქვეყანაში რუსული გავლენის ნარჩენების მოხსნას. ამის გათვალისწინებით, ზოგიერთმა ტაჯიკმა გამოხატა წინააღმდეგობა ბავშვისთვის სახელის არჩევის თავისუფლების უარყოფასთან დაკავშირებით.
სამხედრო წვევამდელთა მიმართ სისტემატური ძალადობის ბრალდებები
2014 წლის ივნისში Global Voices Online იტყობინებოდა, რომ სამხედრო წვევამდელთა სისტემატური ძალადობა უკვე პრაქტიკაა (მოიხსენიება როგორც დედოვშინა). ტაჯიკეთის არმიაში მკვლელობებისა და თვითმკვლელობების შემთხვევების ბოლოდროინდელი ზრდას იქ არსებულ ძალადობას უკავშირებენ. ამბობდნენ, რომ ახალწვეულთა გატაცება ჩვეულებრივი პრაქტიკაა ტაჯიკეთში და მსხვერპლებს ზოგჯერ გადაღებული აქვთ საკუთარი გატაცებები.
ადამიანის უფლებათა დარღვევის მაგალითები
ტაჯიკეთში ადგილობრივ მოსახლეობაში ადამიანის უფლებების დარღვევები რეგულარულად ხდება. ამ უფლებებში შედის რელიგიური უფლებები, ქალთა უფლებები, ჟურნალისტების უფლებები, პოლიტიკური უფლებები და მრავალი სხვა. როდესაც ტაჯიკეთი გახდა დამოუკიდებელი ქვეყანა საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ, 1994 წელს დამკვიდრდა კონსტიტუცია. ტაჯიკეთის რესპუბლიკის კონსტიტუციის მე -2, მე -14 და 47-ე მუხლები ატარებს სათაურებს  „ფიზიკური პირებისა და მოქალაქეთა უფლებები, თავისუფლებები და ძირითადი მოვალეობები“  კონსტიტუციის ამ თავში მითითებულია ტაჯიკეთის მოსახლეობის ძირითადი უფლებები, როგორიცაა სიცოცხლის უფლებები და სასამართლო დაცვა. ყოფილა შემთხვევა, როდესაც ტაჯიკეთის მთავრობამ არ დაუჭირა მხარი ამ კონსტიტუციას.
ტაჯიკეთი აგრძელებს ადამიანის უფლებებთან ბრძოლას. უმუშევრობის, სიღარიბის და დანაშაულის მაღალი მაჩვენებლები ხელს უწყობს ამ პრობლემას.
სქოლიო
კატეგორია:ტაჯიკეთი კატეგორია:ადამიანის უფლებები კატეგორია:ადამიანის უფლებები ქვეყნის მიხედვით
ვასილ ბარბაქაძე
ვასილ ბარბაქაძე (დ. 1884) — ქართველი სოციალისტ-რევოლუციონერი. საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ეროვნული საბჭოს (პარლამენტის) წევრი. დაიბადა გლეხის ოჯახში. განათლება სოფლის სამრევლო სკოლაში მიიღო. ხელმოკლეობის გამო, ადრეული ასაკიდან დაიწყო მუშაობა თბილისის რკინიგზის სადგურში მექვაბედ. 1899 შეუერთდა „მესამე დასს“. მონაწილეობას იღებდა გაფიცვებსა და რევოლუციურ გამოსვლებში. 1903 წლიდან შეურთდა სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტიას. იყო პარტიის წითელი რაზმის წევრი. 1905 წლის რევოლუციის შემდეგ დათხოვნილ იქნა რკინიგზის სახელოსნოდან. შემდგომ პერიოდში აქტიურად იყო ჩართული კოოპერატივების ჩამოყალიბების საქმეში. იყო ქარეთველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების თბილისის განყოფილების წევრი. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ იყო კახეთის რკინიგზის კომიტეტის წევრი. 1918 საქართველოს სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტიის სიით გახდა საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრი. იყო ეროვნული საბჭოს შრომის კომისიის წევრი. საბჭოთა ოკუპაციის შემდგომ ცნობები არ მოიპოვება.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1884 კატეგორია:ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები
ჰამლეტ მხითარიანი
ჰამლეტ მხითარიანი (Համլետ Հաբեթնակի Մխիթարյան; დ. 14 სექტემბერი, 1962, ერევანი, სომხეთის სსრ, საბჭოთა კავშირი — გ. 2 მაისი, 1996, იქვე) — საბჭოთა და სომეხი ფეხბურთელი. პოზიციით თავდამსხმელი. იგი თამაშობდა სომხეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში. საკლუბო კარიერის უმეტესი ნაწილი გატარებული აქვს სომხეთის საფეხბურთო პრემიერლიგის კლუბ არარატი ერევანსა და „CFA 2“-ის კლუბ 	„ASOA ვალენსე“-ში.
საკლუბო კარიერა
ჰამლეტ მხითარიანმა პროფესიონალური ფეხბურთის თამაში 1980 წელს, კლუბ არარატი ერევანში დაიწყო. 1988 წელს იგი გადავიდა კოტაიკში, სადაც მან ნახევარი სეზონი გაატარა. 1989 წლის ივლისში სათამაშოდ გადავიდა საფრანგეთის კლუბ „ASOA ვალენსე“-ში, ფრანგი სომხების მიერ დაარსებულ კლუბში. მახარიანი ითვლება სომხეთის ერთ-ერთ პირველ ოფიციალურ უცხოელ მოთამაშედ, რომელიც წავიდა სათამაშოდ დასავლეთ, არა საბჭოთა კავშირის სამყაროში (და არა ემიგრაციაში).
საერთაშორისო კარიერა
სომხეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში ჰამლეტ მხითარიანის დებიუტი შედგა 1994 წლის 7 სექტემბერს, უეფას ეურო 1996 წლის საკვალიფიკაციო ეტაპზე გამართულ შეხვედრაში, რომლის დროსაც ლოტო პარკზე (სტადიონი) ერთმანეთს სომხეთისა და ბელგიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრებები დაუპირისპირდნენ; ხსენებულ თამაშში სომხეთის ანგარიშით 0:2 დამარცხდა. მისი უკანასკნელი თამაში ნაკრების მაისურით შედგა ამავე უეფას ეურო 1996-ის ეგიდით გამართულ შეხვედრაში, რომლის დროსაც რაზდანის სტადიონზე ერთმანეთს სომხეთისა და კვიპროსის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრებები დაუპირისპირდნენ; შეხვედრა ფრედ, ანგარიშით 0:0 დასრულდა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 14 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1962 კატეგორია:გარდაცვლილი 2 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1996 კატეგორია:სომეხი ფეხბურთელები
შამბულბინა
შამბულბინა (Şambulbinə) — სოფელი აზერბაიჯანში, ბელაქანის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბელაქანის რაიონის სოფლები
თავკავთის კომპლექსი
თავკავთის კომპლექსი — არქიტექტურული ძეგლი შიდა ქართლის მხარეში, კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ წინარეხის სამხრეთით 7-8 კილომეტრში, მდინარე კავთურისა და ბოტისისწყლების გამყოფი ქედის კლდის კონცხზე. თავდაპირველად აიგო ციხე-გალავანი. მოგვიანებით კონცხის აღმოსავლეთ ციცაბო კალთაზე საყრდენი კედლით შექმნეს ბაქანი, რომლის ჩრდილოეთ კედელში ააშენეს წმინდა გიორგის ეკლესია. კომპლექსში შედის: ციხე-გალავანი, წმ. გიორგის ეკლესია და სხვა ნაგებობათა ნაშთები.
ციხე-გალავანი (70 X 25 მ) განვითარებული ფეოდალური ხანით თარიღდება, მას თითქმის მთელი კონცხი უჭირავს, მიჰყვება კლდის რელიეფს და უსწორმასწორო ფორმისაა, წაგრძელებულია სამხრეთიდან ჩრდილოეთისკენ. ნაგებია სხვადასხვა ზომის დაუმუშავებელი ქვიშაქვით, რაც ციკლოპური წყობის შთაბეჭდილებას ტოვებს. წყობაში ზოგან ჩართულია ნატეხი ქვიშაქვის ქვა და აგური.
წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია თარიღდება XIII საუკუნით. ეკლესიის სამშენებლო ბაქანი შექმნილია აღმოსავლეთით და ჩრდილოეთით რელიეფის შესაბამისად ამოშენებული მაღალი საყრდენი კედლებით, რომლებიც მომრგვალებული კონტრფორსებითაა გამაგრებული. ეკლესია სამხრეთიდან შემოზღუდული ყოფილა გალავნით, რომელშიც კვადრატული გეგმის კარიბჭე იყო ჩართული. ეკლესია მოგვიანებით (XIV–XV სს.) შეუკეთებიათ და ძლიერ შეცვლილი აქვს სახე: დადაბლებულია შიდა სივრცე, აგურის წყობითაა განახლებული კედლების უმეტესი ნაწილი, კამარა, საბჯენი თაღები და კონქი.
თავკავთის კომპლექსს 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
მოხატულობა
ეკლესია მთლიანად ყოფილა მოხატული. მოხატულობის ფრაგმენტები მხოლოდ საკურთხევლის ქვედა ნაწილშია შემორჩენილი. მოხატულობა მიეკუთვნება XIV–XV საუკუნეებს. აფსიდის შუა წელზე გაირჩევა მთელი ტანით გამოსახული წმინდანთა სილუეტები. ქვედა რეგისტრში წარმოდგენილია ეკლესიის მამები. საკურთხევლის სარკმლის სამხრეთით და ჩრდილოეთით წმინდანთა ორ-ორი ფიგურაა შემონახული; ცენტრისკენ სამი მეოთხედით შებრუნებულ წმინდანებს ხელში გაშლილი გრაგნილები უჭირავთ. ამავე რიგის სამხრეთ ნაწილში, ნიშის თავზე ანგელოზის წელზედა გამოსახულებაა, სარკმლის წირთხლებზე — მთავარანგელოზთა ორ-ორი ფიგურა, სარკმლის ქვემოთ — ხატი მანდილისაი. ამ კომპოზიციაში მაცხოვრის შარავანდს შემოვლებული აქვს ორრიგად განლაგებული ყავისფერი წერტილები. ყველა გამოსახულებას თან ახლავს ასომთავრული წარწერა. მოხატულობა დასრულებულია ჭადრაკისებრი ორნამენტული ზოლით. კოლორიტში ჭარბობს ოქროსფერი ოქრა, მუქი მოწითალო-ყავიდფერი, თეთრი, წითელი ფერები.
სქოლიო
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
ლაგოდეხის ყაზარმა
მინი|ლაგოდეხის ყაზარმა ლაგოდეხის ყაზარმა — არქტიტექტურული ძეგლი კახეთის მხარის ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში, ქალაქ ლაგოდეხში. თარიღდება XIX საუკუნის ბოლო პერიოდით.
ფასადის დანარჩენი ფანჯრის ღიობებს პირველ სართულზე აფორმებს პროფილირებული თავსართი, ხოლო მეორე სართულის ფანჯრების ზედა ნაზილს გადაევლება ვიწრო ჩარჩო. თითქმის ანალოგიურად არის გაფორმებული უკანა გრძივი ფასადი, თუმცა შედარებით მცირე დეკორით. ცენტრალური როზალიტი აქაც სამად არის გაყოფილი, თუმცა გვერდით მონაკვეთებში ორის მაგივრად თითო ფანჯარა გამოდის. შუა მონაკვეთში კი ორი დიდი ფანჯარაა განთავსებული ფასადის შუაში — კიბის უჯრედის გასანათებლად. როზალიტს აქაც ფრონტონი ასრულებს, თუმცა მისი გაფორმება სადაა. გვერდით როზალიტებსაც ანალოგიური ფრონტონი აქვს, თუმცა ფრონტონში ნახევარწრიული ლუნეტის მაგივრად თაღოვანი კარია ჩასმული. ამ ფასადზე კუთხის როზალიტებში სართულებზე ფანჯრები არ გამოდის. რაც შეეხება დამატებით პატარა როზალიტს — იგი ამ ფასადზეც გამოდის, თუმცა უკვე ფრონტონის გარეშე. გვერდითი მოკლე ფასადები სადაა. მხოლოდ მათ შუა მონაკვეთებშია განთავსებული ერთი კარი და ერთი ფანჯარა. ამ მონაკვეთებსაც ფრონტონი ასრულებს, რომელშიც თაღოვანი ღიობია გაჭრილი. ამ ფასადების გაფორმება შედგება მხოლოდ პილასტრებისგან და კბილანებიანი კანიზისგან. აღმოსავლეთ მოკლე გასადზე მიდგმულია პატარა ერთსართულიანი სავარაუდოდ დამხმარე ნაგებობა მის კუთხეებს აუყვება პილასტრები, ხოლო აღმოსავლეთი ფასადი სრულდება დაბალი ფრონტონით, რომლის შუაში პატარა წრიული სარკმელია გაჭრილი. ინტერიერი ორივე სართულზე კალიდორული სისიტემით არის მოწყობილი. შუაში განიერი დერეფანია, რომლის ორივე მხარეს დალაგებულია ოთახები. ამჟამად ოთახებში გაკეთებულია რემონტი სასტუმროს შესაბამისად. დერეფნის ორივე მხარეს კედლები წარმოადგენს მზიდ კედლებს გაყრდნობის განიერ ნახევარწრიულ თაღებზე. ოთახებში შესვლა ამ თაღებში მოწყობილი კარით არის შესაძლებელი. ახალი რემონტის შემდგომ შეძლებისდაგვარად შეუნარჩუნებიათ სიძველე. თაღის განიერი ბურჯები არ შეულესავთ და დაუტოვებიათ აგურის წყობა. კუთხეებში მოწყობილია კუბის უჯერედი. რომელსაც ამჟამად ლითონის ახალი მოაჯირი მიუყვება. ყაზარმის სამხრეთის, ეზოს შესასვლელთან დგას კიდევ ერთი სავარაუდოდ იმავე პერიოდის ერთსართულიანი ნაგებობა. აგებული იმავე აგურით და სტილით. სავარაუდოდ ეს შენობა უნდა ყოფილიყო სამხედრო ნაწილის სამზარეულო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
სიტამუნი
სიტამუნი — ძველი ეგვიპტის დედოფალი მეთვრამეტე დინასტიიდან, ეგვიპტის ახალი სამეფოს პერიოდის დროს. სიტამუნი ეგვიპტის ფარაონის ამენჰოტეპ III-ის შვილი და მეუღლე იყო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები კატეგორია:ეგვიპტის მეთვრამეტე დინასტიის დედოფლები
იორდანიის ტურიზმი
იორდანია (არაბ: الْأُرْدُنّ‎ Al-‘Urdunn), ოფიციალურად იორდანიის ჰაშემიტური სამეფო (არაბ: المملكة الأردنية الهاشمية‎ Al-Mamlakah Al-Urdunnīyah Al-Hāshimīyah) შუა აღმოსავლეთის სუვერენული არაბული სახელმწიფო. იორდნიას სამხრეთით საუდის არაბეთი, ჩრდილო-აღმოსავლეთით - ერაყი, ჩრდილოეთით - სირია, ხოლო დასავლეთით ისრაელი და პალესტინა ესაზღვრება. იორდანიას სტრატეგიული მდებარეობა უკავია: ქვეყანა აზიის, აფრიკისა და ევროპის გზაჯვარედინზე მდებარეობს. კაპიტალი ამანი იორდანიის ყველაზე ხალხმრავალი ქალაქი და ქვეყნის ეკონომიკური, პოლიტიკური და კულტურული ცენტრია.
ქვეყნის უმთავრესი ტურისტული დანიშნულების ადგილები ისტორიული ძეგლებია, მათ შორის მთელს მსოფლიოში ცნობილი პეტრა (იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ნუსხის ძეგლი 1985 წლიდან და თანამედროვე შვიდ მსოფლიო საოცრებათაგან ერთ-ერთი, მდინარე იორდანე, ნებოს მთა, მადაბა, შუა საუკუნეების მეჩეთები და ეკლესიები, აუთვისებელი ბუნებრივი ადგილები (უადი-რუმი და იორდანიის ჩრდილოეთი მთიანეთი ზოგადად), ისევე, როგორც კულტურულ და რელიგიურ ძეგლებსა და ტრადიციებზე დაკვირვება.
იორდანია ტურისტებს სთავაზობს სამედიცინო ტურიზმს, რომელიც ძირითადად მკვდარი ზღვის სივრცეზეა ორიენტირებული, საგანმანათლებლო ტურიზმს, პოპ-კულტურულ ტურიზმსა და შოფტურიზმს იორდანიის ქალაქებში. იორდანიაში კარგი ადგილებია სალაშქროდ და მთასვლელთათვის, აკაბას მარჯნის რიფებზე ტურისტებს სნორკელინგითა და აკვალანგით ყვინთვის შესაძლებლობა აქვთ. 2009 წელს 4.8 მილიონი არაბი ტურისტიდან (ძირითადად სპარსეთის ყურის თანამშრომლობის საბჭოს ქვეყნებიიდან) ნახევარზე მეტმა განაცხადა, რომ არდადეგებზე დასავენებლად წასვლას იორდანიაში აპირებს.
ალექსანდრე გრუზინოვი
ალექსანდრე გრუზინოვი (დ. 1884 — გ. 1 თებერვალი, 1935) — ქართველი სამხედრო პირი.
იორდანიის ტურიზმი
ვიზიტორთა სტატისტიკა
2014-2016 წლებში იორდანიაში ყველაზე მეტი ტურისტი შემდეგი ქვეყნებიდან ჩავიდა:
ალექსანდრე გრუზინოვი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები კატეგორია:დაბადებული 1884 კატეგორია:გარდაცვლილი 1 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1935 კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები ალექსანდრე
კადისის მუნიციპალიტეტები
300px|მინი|კადისის მდებარეობა ესპანეთის რუკაზე კადისის პროვინცია შედის ანდალუსიის ავტონომიურ გაერთიანებაში და შედგება 45 მუნიციპალიტეტისაგან. ესპანეთის ადგილობრივი თვითმმართველობის კანონის (Ley reguladora de las Bases del Régimen Local) თანახმად მუნიციპალიტეტი წარმოადგენს სახელმწიფოს ტერიტორიული მოწყობის ძირითად სუბიექტს, რომლის ძირითადი ელემენტებია ტერიტორია, მოსახლეობა და ადგილობრივი ადმინისტრაცია. თითოეულ მუნიციპალიტეტს აქვს საბჭო, კომისია (მინისტრთა კაბინეტის მსგავსი) და ყავს მერი (ალკალდი). მუნიციპალური საბჭოს წევრებს ირჩევენ პროპორციული არჩევნების გზით.
კადისის მუნიციპალიტეტები ერთიანდებიან 6 კომარკაში: ბაია-დე-კადისი, კამპინია-დე-ხერესი, კოსტა-ნოროესტე-დე-კადისი, სიერა-დე-კადისი, ლა-ხანდა, კამპო-დე-გიბრალტარი.
კადისის პროვინციის ფართობია 7436 კმ² და 2020 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 1 240 155 მაცხოვრებელს. დედაქალაქია კადისი, რომელიც ფართობის მიხედვით ყველაზე პატარა მუნიციპალიტეტია (12,3 კმ²). მოსახლეობითა და ფართობით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია ქალაქი ხერეს-დე-ლა-ფრონტერა (1188,3 კმ²).
სქოლიო
*
ბაჭყალას სამაროვანი
ბაჭყალას სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ თელოვანის ჩრდილო-აღმოსავლეთით ორ კილომეტრზე, დიდგორის მთის ძირას, დამრეც ველზე. თარიღდება ადრინდელი ფეოდალური ხანით. 1971 წელს ძეგლი გათხარა ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის დიღმის ხეობის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი რ. აბრამიშვილი). გაითხარა ორი ტიპის ინდივიდუალური სამარხები: ქვიშაქვის ფილებით შედგენილი ქვაყუთები და ქვის ფილებით გადახურული ორმოსამარხები.მიცვალებულები დაკრძალულია გულაღმა გაშოტილი, თავით დასავლეთისაკენ, ორმო სამარხებში კი მიცვალებულები წვანან გვერდზე, ხელფეხმოხრილი. სამარხებში აღმოჩნდა ნახევრად ძვირფასი ქვებით შემკული ბრინჯაოს და რკინის სხვადასხვა ტიპის საკინძები, მძივები და სხვა სამკაულები. ბაჭყალა სამაროვანის მსგავსი სამარხები აღმოჩენილია მცხეთაში, სამთავროს ველზე. მოპოვებული მასალა ინახება ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის რესპუბლიკურ არქეოლოგიურ კვლევის ცენტრში.
ლიტერატურა
კატეგორია: მცხეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ბალადი
ბალადი (بلد‎‎), ასევე ცნობილია ბელედის ან ბელადის სახელით — ქალაქი ცენტრალურ ერაყში. შედის სალაჰ-ედ-დინის მუჰაფაზის შემადგენლობაში. მდებარეობს 52 მეტრზე ზღვის დონიდან. 2012 წლის აღწერის მონაცემებით, ბალადის მოსახლეობა 56 401 ადამიანს შეადგენდა. ქალაქი მდებარეობს დაახლ. 80 კილომეტრში ქვეყნის დედაქალაქ ბაღდადიდან. ქალაქ ბალადს აქვს მერია და მისი მერი არის ამირ აბდულ ჰადი.
2014 წელს ქალაქი ბალადი ოკუპირებულ იქნა ერაყისა და ლევანტის ისლამური სახელმწიფოს მიერ და დღემდე ოკუპირებულად რჩება.
სქოლიო
კატეგორია:ერაყის ქალაქები
გუგული მაღრაძე
1968 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ფილოსოფია-ფსიქოლოგიის ფაკულტეტი, ხოლო 1974 წელს დასავლეთ ევროპის ენების და ლიტერატურის ფაკულტეტი და 1997 წელს სამართლისმცოდნეობის ფაკულტეტი.
1964-1968 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის დიმიტრი უზნაძის სახელობის ფსიქოლოგიის ინსტიტუტის მეცნიერ-თანამშრომლად. 1964-1969 წლებში — დიმიტრი უზნაძის სახელობის სტიპენდიანტი. 1978-1981 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის სამართლის ინსტიტუტის არასრულწლოვანი დამნაშავეების ფსიქოლოგიის განყოფილების გამგედ. 1992-1998 წლებში — ქართველ ტრადიციონალისტთა კავშირის პრესსამსახურის უფროსად. 1994-1997 წლებში იყო თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო ინსტიტუტის საზოგადოებრივ მეცნიერებათა კათედრის გამგე. 1995-1998 წლებში — საქართველოს დავით აღმაშენებლის უნივერსიტეტის პრორექტორია. 1981-2001 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორია. 2000-2001 წლებში — აშშ-ს ჯორჯ მეისონის უნივერსიტეტის მიწვეული პროფესორი.ა; 2001-2006 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოციალური ფსიქოლოგიის კათედრის გამგეა. 2006 წლიდან არის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სრული პროფესორი, კონფლიქტოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი. არის 2 მონოგრაფიის — „სოციალური ჯგუფისადმი განწყობა და კონფორმულობა“ (1980), „სოციალური გავლენების ფსიქოლოგია“ (2007) და სახელმძღვანელოს — „კონფლიქტი, გენდერი და მშვიდობის მშენებლობა“ (2005) ავტორი. 1976 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „სოციალური ჯგუფისადმი განწყობა და კონფორმულობა“; სადოქტორო დისერტაციის თემა კი („უმრავლესობის და უმცირესობის ურთიერთობის ფსიქოლოგიური კანონზომიერებები“) დაიცვა 1992 წელს.
2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები “. 2012-2016 წლებში — საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“. 2016-2020 წლებში — საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 9 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1945 კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს VIII მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს IX მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს IX მოწვევის პარლამენტის წევრი ქალები კატეგორია:ქართველი ფსიქოლოგები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები კატეგორია:წყალტუბოში დაბადებულები გუგული კატეგორია:„ქართული ოცნების“ წევრები
ჯოზეფინა ლენგფორდი
ჯოზეფინა ლენგფორდი (Josephine Langford; დ. 18 აგვისტო, 1997) — ავსტრალიელი მსახიობი. ცნობილია ტესა იანგის როლით ფილმში „შემდეგ“ (2019). 2017 წელს ითამაშა დარსი ჩეპმენის როლი საშინელებათა ფილმში „ზარდახშა“.
ადრინდელი ცხოვრება
ჯოზეფინა ლენგფორდი დაიბადა 1997 წლის 18 აგვისტოს, პერთში, ავსტრალიაში. გაიზარდა ეიპლკროსში, პერთის ზღვისპირა გარეუბანში. არის ელიზაბეთ და სტეფან ლენგფორდების უმცროსი ქალიშვილი. ჰყავს უფროსი და — კატერინა, რომელიც მის მსგავსად დაკავებულია სამსახიობო კარიერით.
სქოლიო
კატეგორია:XXI საუკუნის ავსტრალიელი ქალი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 18 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1997 კატეგორია:ავსტრალიელი ქალი კინომსახიობები კატეგორია:ავსტრალიელი ქალი ტელემსახიობები
სეშემეტკა
სეშემეტკა — ძველი ეგვიპტის დედოფალი პირველი დინასტიიდან, ეგვიპტის ადრეული სამეფოს პერიოდის დროს. სეშემეტკა ეგვიპტის ფარაონის დენის მეუღლე და ფარაონ ანეჯიბის დედა იყო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები კატეგორია:ეგვიპტის პირველი დინასტიის დედოფლები
ნუსნუსი
ნუსნუსი  (Nüsnüs) — სოფელი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ორდუბადის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა  —  	  	1 905 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ორდუბადის რაიონის სოფლები
ადრიანა რიჩი
ადრიანე სესილი რიჩი (დ. 16 მაისი, 1929 — გ. 27 მარტი, 2012) — ამერიკელი პოეტი, ესეისტი და ფემინისტი. მას XX საუკუნის მეორე ნახევრის ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან ქალ პოეტს უწოდებდნენ. ცნობილია ლესბოსელთა და ფემინისტთა შევიწროების პრობლემის პოეტურ და პოლიტიკურ ასპარეზზე გამოტანით. ბევრის აზრით იყო სოლიდარული და შემოქმედი პიროვნება, რომელმაც გავლენა უამრავი ქალის ცხოვრებაზე მოახდინა.
მისი პოეზიის პირველი კოლექცია, „A Change of World“ შეარჩია ცნობილმა პოეტმა უისტენ ჰიუ ოდენმა იალეს ახალგაზრდა პოეტების სერიის ჯილდოსთვის. ოდენმა ამ უკვე გამოქვეყნებული კრებულის დასაწყისი ხელახლა დაწერა. რიჩიმ უარი თქვა აშშ-ს ხელოვნების ეროვნულ მედალზე.
ადრეული ცხოვრება და განათლება
ადრიენენ რიჩი დაიბადა ბალტიმორში, მერილენდის შტატში და სამ დას შორის უფროსი იყო. მისი მამა, ცნობილი პათოლოგი არნოლდ რაის რიჩი, იყო ჯონს ჰოპკინსის სამედიცინო სკოლაში პათოლოგიის საბჭოს თავმჯდომარე. დედა, ჰელენ ელიზაბეტ (ჯონს) რიჩერი, იყო პიანისტი და კომპოზიტორი. მამა წარმოშობით ებრაული ოჯახიდან იყო, ხოლო დედა სამხრეთელი პროტესტანტი, მაგრამ გოგონები ქრისტიანულად აღიზარდნენ. ადრიენ რიჩის ადრეულ პოეზიაზე გავლენა მოახდინა მამამისმა, რომელმაც ხელი შეუწყო მის კარგ მკითხველად ჩამოყალიბებას და მოუწოდა საკუთარი ლექსები დაეწერა. მისი ინტერესი ლიტერატურის მიმართ მამის ბიბლიოთეკაში გამოჩნდა, სადაც მან წაიკითხა ისეთი მწერლების ნამუშევრები, როგორებიც არიან: იბსენი, მეთიუ არნოლდი, ბლეიკი, კეტსი, დანტე გაბრიელ როსეტი და ლორდ ალფრედ ტენისონი. ადრიენ რიჩი და მისი უმცროსი და შინ სწავლობდნენ, რასაც დედა უზრუნველყოფდა. ადრიენმა საჯარო სკოლაში სიარული მეოთხე კლასიდან დაიწყო. ლექსები „წყაროები“ და „სიბნელის შემდეგ“ ასახავს მის ურთიერთობას მამასთან და აღწერილია თუ როგორ მუშაობდა იგი მშობლების ამბიციების შესასრულებლად.
ადრეული ცხოვრება
1953 წელს რიჩი დაქორწინდა ალფრედ ჰასკელ კონრადზე, ჰარვარდის უნივერსიტეტის ეკონომიკის პროფესორზე, რომელსაც იგი ჯერ კიდევ სტუდენტობის ასაკში შეხვდა. ისინი დასახლდნენ კემბრიჯში, მასაჩუსეტსში და სამი ვაჟი შეეძინათ – დავითი (1955), პაბლო (1957) და იაკობი (1959). 1955 წელს მან გამოაქვეყნა თავისი პოემები მეორე კრებული, სახელწოდებით — „The Diamond Cutters“ (ბრილიანტის მჭრელები), რომლის გამოცემის სურვილი არ ჰქონდა. ამ წელს მან ასევე მიიღო რიჯლი ტორენსის მემორიალური ჯილდო ამერიკის პოეზიის საზოგადოებისგან.
მოგვიანებით ცხოვრება: 1976–2012
მინი| რიჩი (მარჯვნივ) მწერლებთან ოდრე ლოდრისა და (მარცხნივ) და მერი ლა სუასთან ერთად (შუაში) ოსტინში, ტეხასი, 1980.|alt=|left 1976 წელს რიჩმა დაიწყო პარტნიორობა იამაიკელ ნოველისტსა და რედაქტორთან – მიშელ კლიფთან, მათი ეს ურთიერთობა გარდაცვალებამდე გაგრძელდა. 1977 წელს მან დაწერა ნაწარმოები – ოცდაერთი სასიყვარულო ლექსი, რომელიც შემდეგ წელს შეიტანეს „საერთო ენის ოცნებაში“ (1978). თავის ანალიტიკურ ნაშრომში ადრიენ რიჩი: ცვლილების მომენტი, ლენგდელი წერს, რომ მისი შემოქმედებით რიჩმა გადალახა საზოგადოებაში ჩამოყალიბებული ბარიერები შეკრული ცხოვრებისა და დაამყარა „ახალი ურთიერთობა სამყაროსთან“. ამ პერიოდის განმავლობაში რიჩმა ასევე დაწერა უამრავი საკვანძო სოციალურ-პოლიტიკური ესე, რომლების უმრავლესობაც სქესობრივი უმცირესობების პრობლემებს და მათი მოგვარების აუცილებლობას ეხებოდა. აგრეთვე, მან უდიდეს პრობლემად მიიჩნია გენდერული უთანასწორობა და მის მოსაგვარებლად აქტიურად წერა დაიწყო. მისი რამდენიმე ესსე მომავალში ხელახლა გამოქვეყნდა წიგნში სიცრუე, საიდუმლოება და სიჩუმე: 1966–1978 წლების რჩეული პროზა, (1979).
ადრიანა რიჩი გარდაიცვალა 2012 წლის 27 მარტს, 82 წლის ასაკში, სანტა კრუზში, კალიფორნიაში. მისი ვაჟი პაბლო კონრადი იტყობინება, რომ მისი გარდაცვალება ხანგრძლივი რევმატოიდული ართრიტის შედეგი იყო. მისი ბოლო კრებული გამოქვეყნდა გარდაცვალებამდე ერთი წლით ადრე. რიჩის დარჩა თავისი ვაჟები, ორი შვილიშვილი და პარტნიორი მიშელ კლიფი.
სქოლიო
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მწერლები კატეგორია:ხელოვნებისა და მეცნიერების ამერიკული აკადემიის წევრები კატეგორია:ამერიკელი ფემინისტი მწერლები კატეგორია:გარდაცვლილი 2012 კატეგორია:დაბადებული 1929
ხურვალეთი
ტერმინით „ხურვალეთი“ შეიძლება აღნიშნულის იყოს:
შოლტოსნები
შოლტოსნები — ერთუჯრედიანი და მრავალუჯრედიანი ორგანიზმები, რომლებიც შოლტებით მოძრაობენ.
შოლტოსნები ბოტანიკაში
ბოტანიკაში შოლტოსნები (Flagellatae) განიხილებოდა ტიპად, რომელიც შედგებოდა რამდენიმე კლასისგან; მათგან ზოგიერთს (Pantostomatinae, Protomastiginae და Distomatinae) ამჟამად მცენარეულ ორგანიზმებად არ მიიჩნევენ. დანარჩენი შოლტოსნების ნაწილი ბიოქიმიური და მორფოლოგიური განსხვავების საფუძველზე გამოყოფილია ცალკე განყენებად (ევგლენასნაირი წყალმცენარეები), ნაწილი კი- მწვანე და ოქროსფერი წყალმცენარეების განყენების კლასებად (ვოლვოქსისნაირი წყალმცენარეები და ქრიზომონადები).
შოლტოსნები ზოოლოგიაში
ზოოლოგიაში შოლტოსნები (Mastigophora) არის უმარტივესების კლასი. შედგება ორი ქვეკლასისგან (Phytomastigophora და Zoomastigina), რომლებშიც 3000-მდე სახეობაა. სხეულის წინა ბოლოზე 1-8, ზოგჯერ მეტი შოლტი აქვთ, რომელთაგან ერთ-ერთი უკანაა მიმართული, ზოგჯერ სხეულს ეკვრის და ქმნის ტალღისებურად მოძრავ აპკს (ტრიპანოსომებში). მათი სხეული დაფარულია თხელი გარსით - პელიკულით, ხშირად მთლიანი ქიტინოვანი ჯავშნით ან გარსით, რომელიც შედგება უჯრედისის ფირფიტებისგან. ბირთვი ჩვეულებრივ ერთია, ზოგჯერ - რამდენიმე ათეული. ოსმოსური წნევის რეგულაცია და უვარგის ნივთიერებათა გამოყოფა ხდება ვაკუოლებით. ზოგ შოლტოსანს აქვს სტიგმა (სინათლის შემგრძნობი ორგანოიდი), რომელიც შოლტის ძირში მდებარეობს. ასეთ შოლტოსნებს ახასიათებთ დადებითი ფოტოტაქსისი. უფრო ხშირად მრავლდებიან უსქესოდ, გასწვრივ გაყოფით. ზოგი გამრავლებისას გარდაიქმნება მკვრივგარსიან ცისტად და შემდეგ ერთხელ, ან რამდენჯერმე იყოფა. ზოგი შოლტოსნის გაყოფის შემდეგ წარმოქმნილი ინდივიდები ერთმანეთს არ სცილდებიან და ქმნიან კოლონიებს. სქესობრივად იშვიათად მრავლდებიან. ზიგოტისაგან ვითარდება ერთი, ან რამდენიმე ახალი ინდივიდი, ზოგჯერ - კოლონია. თავისუფლად მცხოვრები შოლტოსნები ბინადრობენ მტკნარ წყლებსა და ზღვებში; პარაზიტები - ცხოველებისა და ადამიანის სხეულში. ზოგი შოლტოსანი (ტრიპანოსოსმები, ლეიშმანიები, ლამბლიები და სხვა) ადამიანისა და შინაური ცხოველების დაავადებების გამომწვევია.
უსური
უსური (烏蘇里江, река Уссури) — მდინარე პრიმორიეს და ხაბაროვსკის მხარეებში რუსეთში და ხეილუნძიანის პროვნციაში ჩინეთის სახალხო რესპიბლიკაში. მდინარე ამურის მარჯვენა შენაკადი. რუსეთ-ჩინეთის სახელმწიფო საზღვრის დიდი ნაწილი უსურიზე გადის.