cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ჰაიდელბერგელი ადამიანი
არაპირდაპირი განვითარება
თუმცა ყველაფერ ზემოთ ხსენებულთან ერთად, არსებობს ერთგვარი ჩიხი და აზრთა სხვადასხვაობა. ეს ეხება იმას, მართლა არსებობდა თუ არა ჰომო ჰაიდელბერგენსისი, როგორც ცალკე სახეობა. მისი გამოვლენა მოხდა 1907 წელს ნაპოვნი ქვედა ყბით, რომელიც მართლაც რომ განსხვავებული იყო და წლოვანებით ემთხვეოდა ამ სახეობის არსებობის წლებს. თუმცა ამის შემდეგ მსგავსი არაფერი აღარ იყო ნაპოვნი იქამდე, სანამ რამდენიმე ათწლეულის შემდეგ რაიტმაიერმა და კრის სტრინგერმა ლონდონის მუზეუმიდან არ აღმოაჩინეს მსგავსება არაგოსა და პეტრალონის (საბერძნეთი), ბოდოში (ეთიოპიაში), იუნიკსიანში (ჩინეთში) არქეოლოგიური გათხრების შედეგად ნაპოვნ ნაშთებში. ამ ჰომოების ტვინის მოცულობა გაცილებით აღემატებოდა ჰომო ერექტუსისას, ამიტომაც 1970 იან წლებში მათ გადაწყვიტეს, რომ გამოექვეყნებინათ თეორია ერთ სახეობაზე, რომელმაც მოიცვა აზიის, აფრიკისა და ევროპის კონტინენტები და მიეცათ მისთვის სახელი - ჰომო ჰაიდელბერგენსისი. ამ საკითხთან დაკავშირებით სამხრეთ საფრანგეთში მოხდა მეცნიერების შეკრება მსოფლიოს ყველა ნაწილიდან იმისათვის, რომ განეხილათ ამ შეუცნობელი და იდუმალებით მოცული სახეობის საკითხი.
მეორე მხრივ, ამ თვალსაზრისის საწინააღმდეგოდ მაიკლ  ბალტერმა (რომელმაც სილაში, ესპანეთში აღმოაჩინა თავის ქალა) განაცხადა, რომ არ ღირს ამ სახელწოდების მიცემა ყველა იმ ინდივიდისთვის, რომლებიც უმრავლესობამ ერთ სახეობაში გააერთიანა. მისი აზრით, ამით მეცნიერები უბრალოდ იმარტივებდნენ საქმეს და ჭეშმარიტებას არ უახლოვდებოდნენ. ისინი ეჭიდებოდნენ მხოლოდ მსგავსებებს და განსხვავებებს არ აქცევდნენ დიდ ყურადღებას. თუმცა იქიდან გამომდინარე, რომ არც ერთ მხარეს არ ჰქონდა დამატებითი ფაქტები და მტკიცებულებები, ამ შეხვედრის ყველა მონაწილე თავის აზრზე დარჩა, ხოლო ბალტერმა განაცხადა, რომ არ გააკეთებდა არანაირ კომენტარს იქამდე, სანამ ეთიოპიაში ახლად აღმოჩენილ ძვლებზე არ მიიღებდა ინფორმაციას. მან განაცხადა: „მაშინ, როდესაც ამ კვლევების შედეგები გამოქვეყნდება, მეცნიერთა სამყაროში ახალი დებატების წამოიჭრება, მანამდე კი არაფერი“.
ეს აზრთა შეპირისპირება კარგი შეხსენება არის იმისა, რომ სამეცნიერო კატეგორიები არის ადამიანის გამოგონებების შედეგი, ისტორიულ ევოლუციურ სცენარებში პირველ ადგილზე დგას ისტორია და მხოლოდ შემდეგ მონაცემები. რაც შეეხება დასახელებებს,  გარკვეულწილად დამოკიდებული არის კონკრეტულ თეორიებზე. არსებობდა თუ არა ჰაიდელბერგენსის ადამიანი? მხოლოდ კონკრეტული მეცნიერების რიცხვისათვის, რომლებმაც გამოიტანეს დასკვნები მოვლენების თავისებური შეკავშირების საფუძველზე. იქიდან გამომდინარე, რომ ნეანდერტალელი ადამიანი მცნება თანდათანობით ქრება ევოლუციონერების ხელიდან, მათ არ შეუძლიათ იმის დაშვებაც, რომ ჰომო ჰაიდელბერგენსიც წაიშალოს ისტორიიდან.
ჰაიდელბერგელი ადამიანის ცხოვრების სტილი
ბოლო ხანებში ესპანეთში ორმოში აღმოჩენილი 28 ადამიანის ჩონჩხი გვაძლევს იმაზე ფიქრის საფუძველს, რომ ჰაიდელბერგელი ადამიანი შესაძლოა პირველი იყოს, რომელიც მკვდარი ადამიანის დამარხვას მიმართავდა.
სტივენ მითენის რწმუნებით, ჰაიდელბერგელი ადამიანი ისევე, როგორც ნეანდერტალელი ადამიანი, იყენებდა პრელინგვისტური კომუნიკაციის სისტემას. ჰაიდელბერგელი ადამიანების ხანის ხელოვნება არაა აღმოჩენილი, თუმცა წითელი ჟანგმიწა, ანუ მინერალი, რომელიც, შესაძლებელია, თავისი წითელი პიგმენტაციის წყალობით ყოფილიყო გამოსადეგი სახატავად აღმოაჩინეს ტერა ამატას გათხრების დროს საფრანგეთის სამხრეთ ნაწილში.
ჰაიდელბერგელი ადამიანი გარე და შუა ყურის სტრუქტურა გვაძლევს საფუძველს, ვიფიქროთ, რომ სასმენი სისტემა მათ და თანამედროვე ადამიანებს მსგავსი ჰქონდათ, ასევე ამ სისტემით ისინი შიმპანზეებსაც წააგავდნენ. მათ, სავარაუდოდ, ჰქონდათ შესაძლებლობა განესხვავებინათ ერთმანეთისგან მრავალი განსხვავებული ხმა. გამოკვლევებმა ასევე აჩვენა, რომ ჰაიდელბერგელი ადამიანების უმეტესობა „მემარჯვენე“ იყო, ანუ უფრო აქტიურად მარჯვენა ხელს იყენებდა, ვიდრე მარცხენას ისევე, როგორც თანამედროვე ადამიანი.
300,000 წლის წინათ დათარიღებული არქეოლოგიური ძეგლი შონინგენში, გერმანიაში, მოიცავს 8 კარგად დაცულ სანადირო შუბს და კიდევ ბევრ ხის ნივთს, რომლებიც, შესაძლოა, ასევე გამოიყენებოდა სანადიროდ. ასევე 500 000 წლის წინანდელი დამუშავებული ქვებიც მიუთითებს ნადირობის არსებობაზე, ისინი სამხრეთ აფრიკაში, კერძოდ კატუ პანში არიან აღმოჩენილი. აქედან გამომდინარე, შესაძლოა, ვივარაუდოთ, რომ ჰაიდელბერგელმა ადამიანმა არა დამოუკიდებლად მიაღწია ქვის ჭრის ამგვარ ტექნიკას, არამედ ეს ტექნიკა მას ნეანდერტალელი ადამიანისგან ერგო მემკვიდრეობით.
არსებობს მტკიცებულება, რომ ჰაიდელბერგელი ადამიანი აშენებდა ე.წ. ოჯახურ კერებს და პრიმიტიული სახის ბუხრებს. ამაზე მეტყველებს 790 000 წლის წინანდელი დამწვარი ხეები, რომლებიც გეშერ ბენოტ ია-აგოვში, ისრაელში, აღმოაჩინეს. სავარაუდოდ, ოჯახები იკრიბებოდნენ ცეცხლის გარშემო, რათა გაეყოთ საკვები, გამთბარიყვნენ  და თავი აერიდებინათ მტაცებლებისთვის.
ჰაიდელბერგელი ადამიანი, სავარაუდოდ კარგად იყენებდა ბუნებრივ თავშესაფრებსაც, თუმცა ეს სახეობა, შესაძლოა, პირველი იყოს, რომელმაც პრიმიტიული ხელოვნური თავშესაფრების აშენება დაიწყო. ამას მოწმობს ტერა ამატაში, საფრანგეთში, აღმოჩენილი ნაკვალევი.
ჰაიდელბერგელი ადამიანი ასევე პირველია დიდ ცხოველებზე ნადირობაში. ამას მოწმობს ისეთი ცხოველების ძვლები, როგორებიცაა გარეული ირემი, ცხენი, სპილო, ჰიპოპოტამი და მარტორქა. მათი ძვლები აღმოჩენილია ჰაიდელბერგელი ადამიანების სხვა ნივთებთან ერთად, რაც იმას მოწმობს, რომ მათზე სწორედ ჰაიდელბერგელი ადამიანები ნადირობდნენ. ზემოხსენებული ნამარხები აღმოჩენილია  შონინგენში, გერმანიაში, და ისინი დათარიღებულია 400.000 წლით. ჩამოთვლილი ცხოველების გარდა, აღმოჩენილი იყო ქვის იარაღები და ათამდე დაკლული ცხენი.
მიუხედავად ამისა, მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ ჰაიდელბერგელი ადამიანებისთვის შუბების შექმნა ხისგან უფრო მეტად იმის დასტური იყო თუ ვინ იყვნენ და რა იყო მათთვის მნიშვნელოვანი, ვიდრე რეალურად ნადირობის იარაღი. სავარაუდოდ, ისინი ცხენებზე არა ხშირად, არამედ კვირაში ერთხელ ნადირობდნენ.
ატაპუერკაში, ჩრდილოეთ ესპანეთში, აღმოჩენილია 400 000 წლის წინათ დათარიღებული ძვლები დაახლოებით 30 ჰაიდელბერგელი ადამიანისა. ეს, შესაძლოა, მათი რიტუალი იყოს. აღმოჩენილი ჰაიდელბერგელები ორმოში იყვნენ ჩაყრილები და ამ ორმოს „ძვლების ორმო“ უწოდეს. თუმცა, იმასაც ვარაუდობენ, რომ, შესაძლოა, 30-მდე ჰაიდელბერგელის სიცოცხლე რაიმე ეპიდემიას ან დაავადებას შეეწირა. ესპანელი ანთროპოლოგის, ეუდალდ კარბონელის, აზრით კი, ამგვარი განაწილება ასაკისა ძვლების ორმოში ადვილად ახსნადია. მისი აზრით, ახალგაზრდა ქალები, შესაძლოა, მშობიარობას გადაჰყოლოდნენ, ხოლო ახალგზარდა მამაკაცები - ბრძოლას. ეს მათთვის ის პერიოდია, როცა მათ ოჯახების დაცვაში უნდა მიიღონ მონაწილეობა, თუმცა ჯერაც არ არიან მზად ამისთვის. მეცნიერის აზრით, ეს ზუსტად ის პერიოდია, როცა ადამიანები ადრევე იღუპებიან. ასევე ის ამატებს, რომ, შესაძლებელია, ეს ახალგაზრდები გარეულმა ცხოველებმა იმსხვერპლეს.
გამომდინარე იქედან, რომ აღმოჩენილი ნამარხების ძირითადი ნაწილი ახალგაზრდებსა და ბავშვებს ეკუთვნოდათ, შესაძლებელია, ვივარაუდოთ, რომ ისინი ერთგვარი რიტუალების მსხვერპლნი იყვნენ. სხვა შემთხვევაში შეუძლებელია, გარდაცვლილები მხოლოდ ერთიდაიმავე ასაკის ყოფილიყვნენ.
მეორე მოსაზრების თანახმად, ერთად დამარხვაც ერთგვარი რიტუალი შეიძლებოდა ყოფილიყო.
ჰაიდელბერგელი ადამიანი ქვის დამუშავების ტექნიკა ძალიან წააგავდა ჰომო ერექტუსის ტექნიკას. ორივე მათგანის კი თანამედროვე ადამიანისას მოგვაგონებს.
დიდი ზომის ცხოველებზე ნადირობა სარისკო იყო, ჰაიდელბერგელი ადამიანები გრძელ შუბებს არჭობდნენ ცხოველებს, შუბები შესაძლებლობას იძლეოდა, შორი დისტანციიდან მოენადირებინათ მსხვერპლი. ისეთი შუბები, როგორიცაა, მაგალითად: შონინგენში აღმოჩენილი შუბი - შეიძლება, უძველესი ხის არტეფაქტი იყოს მსოფლიოში.
„ატაპუერკა კარგი ადგილი იყო საცხოვრებლად. ახლოს მდინარე ჰქონდათ და თანაც ადგილი შემაღლებული იყო, რაც ჰაიდელბერგელ მონადირისთვის მოსახერხებელი იყო, გამოქვაბულები კი მათ შესაძლებლობას აძლევდა, თავშესაფარი ჰქონოდათ“ - ამბობს მადრიდის მეცნიერებების ნაციონალური მუზეუმის პროფესორი ხოსე ბერმუდეს დე კასტრო.
ჰაიდელბერგელი ადამიანის მიერ შექმნილი იარაღები, ძირითადად, სანადიროდ და ცხოველების ‘დასაკლავად’ გამოიყენებოდა, ისინი უფრო ხშირად ხესა და  ქვას იყენებდნენ.
ცხოველის ტყავი, შესაძლოა, თბილი და მოსახერხებელი ტანის სამოსი გამხდარიყო ჰაიდელბერგელი ადამიანისთვის, მით უმეტეს მათთვის, ვინც შედარებით ცივ გარემოში, ევროპაში, ცხოვრობდა, თუმცა ტანის სამოსის აღმოჩენა რთულია, რადგან ის მალე ნადგურდება. შესაბამისად, ჩვენ არ გაგვაჩნია უშუალო მტკიცებულება იმისა, რომ ისინი მართლაც იყენებდნენ ტანისამოსს.
მაუერ 1
ჰომო ჰეიდელბერგენსის პირველი განამარხებული ნიმუშის, მაუერ 1-ის, ქვედა ყბა 1907 წლის 21 ოქტომბერს გერმანიაში, მაუერში, ჰაიდელბერგისგან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 10 კილომეტრის დაშორებით აღმოაჩინეს. აქ ერთ-ერთმა მუშამ, დანიელ ჰარტმანმა, მღვიმეში შენიშნა ქვედა ყბის ნაშთი. მუშამ ის ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტის პროფესორს, ოტო სკოენტესაკს, გადასცა და მანვე დაადგინა, რომ განამარხებული ნიმუში იყო. ყბა კარგ მდგომარეობაში იყო, აკლდა მხოლოდ ერთი პრემოლარული კბილი, რომელიც საბოლოოდ ამავე ადგილას იპოვეს. ყბის ძვალი ძალიან მაგარია, რაც მის ძლიერ საღეჭ კუნთებზე მეტყველებს. განამარხებულ ნიმუშს ჰომო ერექტუსისა და თანამედროვე ადამიანის დამახასიათებელი ნიშნები აქვს. ევროპელმა მკვლევარებმა კლასიფიკაცია გაუკეთეს, როგორც ჰომო ერექტუს ჰეიდელბერგენსის, რაც ჰომო ერექტუსის ქვესახეობას წარმოადგენს. დღემდე არ წყდება კამათი ამის შესახებ, რადგან ზოგი ჰომო ჰეიდელბერგენსისს ნეანდერტალესისა და თანამედროვე ადამიანის უკანასკნელ წინაპრად მიიჩნევს ევროპასა და აფრიკაში, ხოლო დანარჩენი ფიქრობს, რომ ჰომო ჰეიდელბერგენსისი მხოლოდ ნეანდერტალელის წინაპარია და ის ევროპელი იყო. თავდაპირველად მისი ასაკი განსაზღვრეს 609 000-დან 40 000 წლამდე, ხოლო უკანასკნელი კვლებით დადგინდა, რომ ის დაახლოებით 600 000 ან 500 000 წლის არის.
კაბვეს თავის ქალა
კაბვე 1 შვედმა მეცნიერმა, ტომ ზვიგლარმა, 1921 წელს ზამბიის ქალაქ კაბვეს ტყვიისა და თუთიის მაღაროში იპოვა. 1921 წელს არტურ სმიტ ვუდვარდმა დადგინა, რომ თავის ქალა ჰომო რჰოდესიენსისს ეკუთვნოდა. დღეს მეცნიერთა უმეტესობა თანხმდება, რომ ის ჰომო ჰეიდელბერგენსისია. ასევე თავის ქალაზე დაყრდნობით თვლიან, რომ ჰომო ჰეიდელბერგენსისი ანატომიურის მსგავსების გამო თანამედროვე ადამიანის პირდაპირი შთამომვალია. ამას გარდა, აქვე სხვა ინდივიდის ზედა ყბა, გავის ძვალი, დიდი წვივის ძვალი და ორი მენჯის ფრაგმენტიც იპოვეს. თავდაპირველად, ის “რჰოდესელ კაცად“ დაასახელეს, მაგრამ დღეს ის კაბვეს ქალად მოიხსენიება.
სალდანას თავის ქალა
სალდანას თავის ქალა ჰომო ჰეიდელბერგის განამარხებული ნიმუშია, რომელიც 1953 წელს არქეოლოგ კეიტ ჯოლმა სამხრეთ აფრიკაში, ელანდსფონტეინში, იპოვა. ეს ყველაზე სამხრეთული ჰომინიდის ნიმუშია, რომელიც თარიღდება 500,000-დან 200,000 წლამდე. სალდანას თავის ქალა ძალიან ჰგავს კაბვეს თავის ქალას, რადგან მათ ორივეს აქვს დიდი წარბის რკალი, ფართო და ირიბი შუბლი და მოგრძო თავის ქალა.
პეტრალონა 1
პეტრალონა 1-ის თავის ქალა საბერძნეთში, პეტრალონას გამოქვაბულში 1959 წელს იპოვეს და ის,  დაახლოებით, 350,000-დან 150,000 წლამდე თარიღდება. 1997 წელს თავის ქალას „გამოუცნობი“ დაარქვეს, რადგან მას ერთად აქვს ჰომო ერექტუსის, ჰომო ჰეიდელბერგენსის, ნეანდერტალელისა და ჰომო საპიენსის დამახასიათებელი ნიშნები. კერძოდ, მას აქვს ჰომო ერექტუსის ნაკვთები - გამოწეული წარბის რკალი, სქელი თავის ქალა. ასევე, სხვა დამახასიათებელ ნიშნებთან ერთად, დიდი ტვინი, რომელიც უფრო გვიანდელ ჰომოებს ახასიათებდათ, როგორც ნეანდერტალელს და თანამედროვე ადამიანს (ჰომო საპიენსს). ასევე აქვე იპოვეს ცხოველის განამარხებული ნიმუში, რომელიც, დაახლოებით, 350,000 წლით თარიღდება. მიუხედავად იმისა, რომ ქვედა ყბა დაკარგულია, თავის ქალა თითქმის მთლიანია და ძალიან ჰგავს არგოს (საფრანგეთი), ბოდოსა (ეთიოპია) და კაბვეს (ზამბია) თავის ქალებს. ბევრი მკვლევარი მას ჰომო ჰეიდელბერგენსისად მიიჩნევს, როგორც ნეანდერტალელისა და ჰომო საპიენსის საერთო წინაპარს. საბერძნეთის მთავრობამ უარი თქვა გამოკვლევაზე, მის ასაკსა და წარმოშობაზე დავა უკვე ნახევარ საუკუნეზე მეტია გრძელდება.
არგო 21
1971 წლის 22 ივლისს აღმოსავლეთ პირინეის დეპარტამენტში, სოფელ ტაუტაველში, პროფესორ ჰენრი დე ლუმლის გუნდმა 7 წლიანი გათხრების შედეგად გამოქვაბულ კონ დე ლარგოში აღმოაჩინა 450 000 წლის განამარხებული თავის ქალა. მას შემდეგ, რაც ტაუტაველი კაცი აღმოაჩინეს, ყოველწლიური გათხრების შედეგად იპოვეს ასზე მეტი განმარხებული ნიმუში, რაც ერთ-ერთ უმდიდრეს პრეისტორიულ გამოქვაბულს ხდის ევროპაში. არგოს გამოქვაბული, რომელიც ძალიან ახლოს არის სოფელთან, პერიოდულად იყო დასახლებული 690 000 და 35 000 წლის წინ. თუმცა, მეცნიერები ზუსტად ვერ ამბობენ, იყო თუ არა არგო 1 ჰომო ჰეიდელბერგენსისი, რადგან მისი მორფოლოგიური დამახასიათებელი ნიშნები ეკუთვნის ჰომოს, რომელიც წინ უძღოდა ნეანდერტალელს.
ბოქსგრუველი კაცი
1993 წელს ბრიტანელმა მეცნიერებმა ლა-მანშის სრუტისგან რამდენიმე მილის მოშორებით ბოქსგრუვში აღმოაჩინეს ბოქსგრუველი კაცის დიდი წვივის ძვალი, რამდენიმე კბილთან, უამრავ ცხოველის განამარხებულ ნიმუშთან და ასობით ანატკეჩთან ერთად. ძვალი დათარიღებულია 478 000-დან 524 000 წლამდე. იმ დროისთვის ჰომო ჰეიდელბერგენსისი ბინადრობდა დღევანდელი საფრანგეთისა და ინგლისის ტერიტორიაზე (იმ დროს ეს ადგილები ერთ მთლიანობას წარმოადგენდა). დაადგინეს, რომ ბოქსგრუველი კაცი ცხოველმა, სავარაუდოდ, ლომმა ან მგელმა, დაღრღნა და მისგან მხოლოდ დიდი წვივის ძვალი შემორჩა. ძვალზე დაყრდნობით დაასკვნეს, რომ ინდივიდს ძალიან ძლიერი ფეხის კუნთები ჰქონდა. რაც შეეხება მის კბილებს, ისინი წვივის ძვლის აღმოჩენის  ადგილიდან, დაახლოებით, ერთი მეტრის დაშორებით იპოვეს. სავარაუდოდ, წვივის ძვალიც და კბილებიც ერთ ინდივიდს ეკუთვნოდა. კბილები ძალიან ჰგავს პირველად აღმოჩენილ ჰომო ჰეიდელბერგენსისს, მაუერ 1-ს.
ძვლების მაღარო
1992 წელს ესპანურმა გუნდმა ჩრდილოეთ ესპანეთში, ატაპუერკის მთების ძველების მაღაროში აღმოაჩინა 5500-ზე მეტი ჰომინიდის ძვალი. აქვე აღმოაჩინეს გადაშენებული დათვისა და სხვა ხორცის მჭამელთა ძვლები. აქ საჭმლისა თუ რამე ხელსაწყოს არანაირი კვალი არ არის, გარდა ერთადერთი ანატკეჩისა, რომელსაც, სავარაუდოდ, რიტუალური დატვირთვა ჰქონდა დაკრძალვის ცერემონიალში. ჰომო ჰეიდელბერგენსისის განამარხებული ნაშთების 80%-ზე მეტი სწორედ ამ ადგილას არის აღმოჩენილი.
28 ინდივიდის განამარხებული ნაშთი, დაახლოებით, 430 000 წლით თარიღდება. მეცნიერებს შორის დღემდე მიდის კამათი მათს კლასიფიკაციაზე. აქ აღმოჩენილი ნიმუშები მორფოლოგიურად ჰგავს ნეანდერტალელს, ჰომო ჰაბილისის შთამომავალს. მიტოქონდრიული დნმ-ის ანალიზის საფუძველზე დაასკვნეს, რომ ისინი არა ნეანდერტალელებს, არამედ დენისოვანებს ენათესავებოდნენ. ჯერჯერობით მიტოქონდრიული დნმ არ ასახავს ამ პოპულაციების კავშირის სრულ სახეს. ბირთვული დნმ ამ ორი სახეობის თანმიმდევრობას გვამცნობს, რის თანახმადაც ძვლების მაღაროს ჰომინიდები ნეანდერტალელებთან იყვნენ დაკავშირებული და არა დენისოვანებთან, რაც მიგვანიშნებს, რომ ნეანდერტალელები და დენისოვანები ერთმანეთს 430 000 წლის წინ დაშორდნენ.
თავის ქალა N5 „მიგელონი“ - მიგელონი, დაახლოებით, 30 წლის იყო, რომელიც სეფსისით გარდაიცვალა. მის მარცხენა ზედა ყბაზე მნიშვნელოვანი ცვლილება შეინიშნება. სავარაუდოდ, კბილები ძლიერი დარტყმისგან ჩაემსხვრა, შემდეგ კი ღრძილში ანთება განვითარდა.
მხრის ძვალი 2 - ეს ეკუთვნოდა 1,75 მ ზრდასრულ მამაკაცს. გაყოფილი იყო სამ ნაწილად და აღადგინეს. ერთ-ერთია აქ აღმოჩენილ მწირე რაოდენობის ძვლებს შორის.
ხელი იქსი - ხელი 22 ძვლისგან აღადგინეს. ძალიან ჰგავს თანამედროვე ადამიანის ხელს, თუმცა მთავარი განსხვავება უფრო ფართო დისტალურ ფალანგებში ჩანს. ინდივიდისთვის ხელი ძალიან მოსახერხებელი უნდა ყოფილიყო.
მენჯი „ელვისი“ - ეს მენჯის ძვალი დაახლოებით 45 წლის მამაკაცს ეკუთვნოდა. ეს ყველაზე კარგად შემონახული განამარხებული მენჯია. მისი სიგანე მამაკაცის ახოვან აღნაგობაზე მეტყველებს. დაახლოებით, 1,70 მ და 100 კგ უნდა ყოფილიყო.
დიდი წვივის ძვალი 1 - ძვალი არის საკმაოდ მსხვილი, რაც ინდივიდის სიძლიერეზე მიგვანიშებს.
ფეხი „ვისენტე დელ ბოსკე“ - აღდგენილი მარჯვენა ფეხი, რომელიც 1,73 მ და 90 კგ მამაკაცს ეკუთვნოდა.
სქოლიო
კატეგორია:ჰომო ერექტუსი
იელაქასანი
იელაქასანი (Yeləkəsən) — სოფელი აზერბაიჯანში, შაბრანის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შაბრანის რაიონის სოფლები
ზელენცი
მინი|ზელენცი ზელენცი — ქალაქ კრანისკა-გორასთან ახლოს მდება წყარო და ეპონიმური ბუნებრივი ნაკრძალი, სლოვენიის ჩრდილო-დასავლეთ კუთხეში. ის არის მდინარე სავა დოლინკას სათავე რომელიც თავის მხრივ წარმოქმნის დუნაის ერთ-ერთ უდიდეს შენაკად სავას.
ზელენცი ამოდის ზედაპირზე მიწისქვეშა დინებიდან რომელიც სათავეს პლანიცაში იღებს და წარმოქმნის ორი მეტრის სიღრმის ტბას. ტბას აქვს მუქი მწვანე ფერი, რის გამოც ნაკადულის და მის შემოგარე არეალის სახელის სლოვენურიდან თარგმანი ნიშნავს მწვანეს (zelen).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სლოვენიის ბუნებრივი ნაკრძალები კატეგორია:სავას აუზი
ნებემახეტი
ნებემახეტი — ძველი ეგვიპტის პრინცი მეოთხე დინასტიიდან, ეგვიპტის ძველი სამეფოს პერიოდის დროს. ნებემახეტი ეგვიპტის ფარაონის ხეფრენის და დედოფალ მერესანხ III-ის შვილი იყო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი ეგვიპტის პრინცები კატეგორია:ეგვიპტის მეოთხე დინასტიის პრინცები
ჩაიქენდი (გადაბეი)
ჩაიქენდი  (Çaykənd) (2015 წლამდე ცნობილი იყო როგორც ყასიმაღალი Qasımağalı) — სოფელი აზერბაიჯანში, გადაბეის რაიონში.
სქოლიო
კატეგორია:გადაბეის რაიონის სოფლები
ხამილენა
ხამილენა (Jamilena) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების ხაენის პროვინციის ხაენის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 8,95 კმ². მოსახლეობა — 3271 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ხაენის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ხაენის ქალაქები
კრისტოფერ ტეილორი (გეიმდიზაინერი)
კრისტოფერ "კრის" ტეილორი (Christopher "Chris" Taylor) ვიდეო და სამაგიდო თამაშების დეველოპერი სამხრეთ კალიფორნიიდან. იგი ყველაზე მეტად ცნობილია განთქმული ვიდეო თამაშის Fallout-ის დიზაინის შექმნით. მუშაობდა ტიმ კაენთან, ლეონარდ ბოიარსკისა და ჯეისონ ანდერსონთან ერთად კომპანია Interplay Entertainment-ში. მას აგრეთვე წვლილი მიუძღვის Star Trek: Starfleet Command-ის, Stonekeep-ისა და Fallout 2-ის შემუშავებაში. ტეილორი ასევვე იყო The Lord of the Rings Online-ის პროდიუსერი.
2005 წელს ტეილორმა ფოლაუტის კიდევ ორ სხვა დიზაინერთან (ტომ დეკერი და სკოტ ევერტი) ერთად დააარსა კომპანია Zero Radius Games, რომელიც დაკავებული იყო სამაგიდო თამაშების შექმნით. 2008 წლის 22 სექტემბერს გახდა ცნობილი, რომ კრისტოფერი კვლავ შემოუერთდა Interplay Entertainment-ს ახალ პროექტზე სამუშაოდ, რომლის სახელი იყო "Project V13". მოგვიანებით გახდა ცნობილი, რომ Project V13 იყო Fallout Online-ის კოდური სახელწოდება, თუმცა პროექტზე მუშაობა გარკვეული მიზეზების გამო შეწყდა.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ვიდეო თამაშების დიზაინერები კატეგორია:სამაგიდო თამაშების დიზაინერები კატეგორია:Fallout სერიის შემქმნელები
ფრთათითები
ფრთათითები (Pterophoridae) — ქერცლფრთიანების ოჯახი. ფრთების შლილი 10–40 მმ-ია, ისინი ძირითადად რუხი, ყავისფერი ან თეთრი აქვთ; სახეობათა უმრავლესობას ახასიათებს ლაპოტებად გაპობილი ფრთები (აქედან სახელწოდება), წინები — სამად, უკანები — ორად; დასვენების დროს ჰორიზონტალურად აქვთ დაწყობილი და ტანთან მართ კუთხეებს ქმნიან „T“-სებურად. ფეხები გრძელია. სახეობების ზუსტი რაოდენობა უცნობია. უპირატესობას ანიჭებენ ღია ბიოტოპებს (ველებსა და ნახევარუდაბნოებს), ტყის ზონაში — ველობებსა და ნაკაფებს. აქტიურები არიან უმეტესად შებინდებისას, ზოგიერთი — დღისით. მუხლუხები ვითარდებიან 20-ზე მეტი ოჯახის ბალახოვან მცენარეზე.
სქოლიო
*
გორო მიაძაკი
გორო მიაძაკი (宮崎 吾朗) (დ. 21 იანვარი, 1967) — იაპონელი რეჟისორი და ლანდშაფტის სპეციალისტი. იგი არის ოტა აკემისა და ჰაიაო მიაძაკის შვილი. თავდაპირველად მას არ სურდა, მამის საქმიანობა გაეგრძელებინა და ლანდშაფტის სპეციალისტის განათლება მიიღო, თუმცა მოგვიანებით კინოინდუსტრიას შეუერთდა. იგი არის Studio Ghibli-ს ფილმების, ხმელეთზღვის ამბები (2006) და ყაყაჩოების ბორცვიდან (2011) რეჟისორი. ამჟამად სატელევიზიო ეთერში გადის მისი კიდევ ერთი ნამუშევარი, ანიმაციური სერიალი „ყაჩაღის ასული რონია“, გადაღებული ასტრიდ ლინდგრენის ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 21 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1967 კატეგორია:ანიმეს რეჟისორები კატეგორია:იაპონელი კინორეჟისორები
ჰაჯალი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ჰაჯალი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ვირთხების რბოლა (ფილმი)
ვირთხების რბოლა — ჯერი ცუკერის 2001 წლის ამერიკული კომედია. ფილმის ინსპირაცია იყო 1963 წელს გადაღებული ფილმი „ეს არის შეშლილი, შეშლილი, შეშლილი სამყარო“. ფილმში მონაწილეობენ ისეთი მსახიობები, როგორებიც არიან როუენ ატკინსონი, ჯონ კლიზი, ვუპი გოლდბერგი, კუბა გუდინგ უმცროსი, სეტ გრინი, უეინ ნაიტი, ჯონ ლოვიცი, ბრეკინ მეიერი, ემი სმარტი, კეტი ნაჯიმი და სხვ.
Fireworks Pictures-ის, Alphaville Films-ისა და Zucker Productions-ის მიერ შექმნილი ფილმი გამოშვებულ იიქნა Paramount Pictures–ის მიერ, 2001 წლის 17 აგვისტოს შეერთებულ შტატებსა და კანადაში. კრიტიკოსების არაერთგვაროვანი შეფასების მიუხედავად, ფილმმა წარმატებას მიაღწია, რომელმაც მთელ მსოფლიოში 85.5 მილიონი დოლარი გამოიმუშავა. ფილმის ბიუჯეტი კი 48 მილიონი აშშ დოლარი იყო.
შინაარსი
მრბოლელელები არიან ძმები დუან და ბლეინ კოდები, ბიზნესმენი მერილ ჯენინგი და დედამისი ვერა, ამერიკული ფეხბურთის მსაჯი ოუენ ტემპლტონი, რენდი პეარი და მისი ოჯახი, ნარკოლეფსი იტალიელი ტურისტი ენრიკო პოლოლინი და ადვოკატი ნიკ შეფერი.
ნიკი გადაწყვეტს არ მიიღოს მონაწილეობა რბოლაში, მაგრამ მის აზრს შეცვლი პილოტ გოგონასთან, ტრეისისთან შეხვედრა, რომელიც მას თავის ვერტმფრენში ჩასვავს. ტრეისი ვერტმფრენით შეუტევს თავისი ყოფილი შეყვარებულის სალხს, რომელმაც მას უღალატა. შეტევისას ვერტმფრენი დაზიანდება. ნიკი და ტრეივისი ტრეივისის ყოფილი შეყვარებულის მანქანას იტაცებენ.
დუაინი და ბლეინი დააზიანებენ აეროპორტის რადარს, ისინი მანქანით შეასკდებიან ბოძს, რომელზეც მანქანა მოექცა. ისინი მოიფიქრებენ რომ გააკეთონ გასაღების დუპლიკატი, რათა გაზარდონ თავიანთი მოგების შანსები. მათ გასაღები მიაქვთ ზეინკალთან რომელიც მოისმენს მათ გეგმას და მოიტაცებს გასაღებს. ძმები მოახერხებენ საჰაერო ბუშტით გაქცეულ ზეინკალს. ისინი იშოვიან მანქანას, მაგრამ შემთხვევით მოხვდებიან მონსტრი მანქანის შეჯიბრზე, სადაც მათი მანქანა დაზიანდა. დუაინმა და ბლეინმა კი მონსტრი მანქანის მოტაცება მოახერხეს.
მერილი და ვერა მოყვებიან ავარიაში და დაკარგავენ მანქანას. ისინი მოიპარავენ სარაკეტო მანქანას და დაიძვრებან მისით, მანამდე სანამ ბენზინი არ გათავდება. ისინი მოხვდებიან ფსიქიატრული კლინიკის ავტობუსში. მერილმა და ვერამ მოახერხა ავტობუსიდან გადმოსვლა და მივიდნენ სილვერ სიტიში.
რენდი და მისი ოჯახი შეცდომით, ბარბის მუზეუმის ნაცვლად ეწვევა კლაუს ბარბის მუზემს. ისინი მოიპარავენ ადოლფ ჰიტლერის მანქანას რა დროსაც ისინი მოხვდებიან ამერიკელი მეორე მსოფლიო ომის ვეტერანების შეხვედრაზე, ფაშისტური სიმბოლიკის დანახვამ და რენდის მეტყველების კილომ მოხუცები გააღიაზანა. ერთ-ერთმა მათგანმა იარაღიდან გაისროლა.
ოუენი ტაქსიდან გააგდეს. ტაქსის მძღოლო აღმოჩნდა იმ გუნდის ქომაგი რომელმაც ოუენის შეცდომის გამო წააგო. ოუენი გამოსტყუებს ტანსაცმელს ავტობუსის მძღოლს და თავს მის მძღოლად ასაღებს. როდესაც ავტობუსი გაფუჭდა, ოუენმა ყველაფერი აღიარა რის შემდეგაც მას გაბრაზებული მგზავრები გაეკიდნენ. საბოლოოდ ოუენიც ახერხებს დანიშნულების ადგილზე მისვლას.
ენრიკო უფრო მეტად აღფრთოვანებულია რბოლით, ვიდრე ფულით, მაგრამ რბოლის დასაწყისში მას ჩაეძინება. იგი მხოლოდ რამდენიმე საათის შემდეგ იღვიძებს. ის გაემგზანება სასწრაფო სამედიცინო დახმარების მძღოლ ზაკთან ერთად, რომელსაცც გადასარგველი გული გადააქვს. ენრიკო უნებლიედ გადააგდებს გულს ფანჯრიდან. ზაკი გადაწყვეტს ენრიკოს მოკვლას დაკარგული გულის შეცვლისთვის. ენრიკო გაურბის მას და ჯდება მატარებელში, სადაც ის გასაღებს პატარა ბავშვს აძლევს რომელიც მას საფენში აგდებს. ენრიკო ცდილობს აიღოს გასაღები, მაგრამ ხალხს იგი პედოფილი ეგონება და გააგდეს მატარებლიდან. ენრიკო პირველი მიდის სეიფთან, მაგრამ მისი გახსნისას ეძინება.
მრბოლელები მიდიან სილვერ სიტიში, ხსნიან სეიფს რომელიც ცარიელი აღმოჩნდება. ფული სინკლერის ასისტენტმა გრიშამმა და გოგონამ გამოძახებით, ვიცკიმ გაიტაცეს ფული. ზეინკალი რომელიც კვლავ საჰაერო ბუშტზეა ეცემა გრიშამის მანქანას. მანქანიდან ვარდება ფულით სავსე ჩანთა. მრბოლელები მოხვდებიან „Smash Mouthy“-ის საქველმოქმედო კონცერტზე. ბენდი ჩათვლის რომ ფული ქველმოქმედებისთვისაა განკუთვნილი და ჩამოართმევს მრბოლელებს მას. მრბოლელები მიხვდებიან, რომ ჯობია ფული ქველმოქმედებაში დახარჯონ. როდესაც სინკლეირი გამოჩნდება ნიკი იტყვის, რომ ფული მისია და მასთან ერთად მყოფი მდიდარი ხალხიც გაიღებს ფულს ქველმოქმედებისთვის. ყველა ცეკვავს „All Star“-ზე, ამის ფონზე კი 19 მილიონი აშშ დოლარი შეგროვდა.
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:2000-იანი წლების კომედიური ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით
ბეჟან ლორთქიფანიძე
ბეჟან ვლადიმერის ძე ლორთქიფანიძე (დ. 22 მაისი, 1908, თბილისი — გ. 9 იანვარი, 1969, იქვე) — ქართველი არქიტექტორი.
ბიოგრაფია
1932 წელს დაამთავრა საქართველოს სამშენებლო ინსტიტუტის არქიტექტურის ფაკულტეტი და იქვე შეუდგა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. იმხანად ჩვენში იწყება ქალაქების პირველი გენერალური პროექტების შედგენა. იგი აქტიურად ჩაება ამ საქმეში. ამავე დროს თავის კოლეგებთან ერთად აგროვებს მასალებს ქართული არქიტექტურული ლექსიკონისათვის.
ომის დამთავრების შემდეგ სხვადასხვა ხელმძრვანელ თანამდებობაზეა. 1949 წელს დაინიშნა სახშენის უფროსის მოადგილედ, ხოლო 1958 წლიდან 6 წლის განმავლობაში ამ ორგანიზაციის თავჯდომარეა. 1963 წლიდან გარდაცვალებამდე ელმძღვანელობდა თბილისის ზონალურ სამეცნიერო-კვლევით და ტიპობრივი დაპროექტების ექსპერიმენტულ ინსტიტუტს.
ბეჟან ლორთქიფანიძემ დააგეგმარა ჩაის საბჭოთა მეურნეობის მუშათა დაბები და აზოტ-ტუკის კომბინატის დაბა ქუთაისში, იყო ბათუმისა და გორის გენერალური პროექტების თანაავტორი.
დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი არქიტექტორები კატეგორია:დაბადებული 22 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1908 კატეგორია:გარდაცვლილი 9 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1969 კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:საქართველოს არქიტექტორთა კავშირის თავმჯდომარეები ბეჯან
გულუ (ქალაქი)
გეოგრაფია
დასახლებული პუნქტის ცენტრის სიმაღლე შეადგენს 1077 მეტრს ზღვის დონიდან.
დემოგრაფია
ქალაქის მოსახლეობა წლების მიხედვით :
სქოლიო
კატეგორია:უგანდის ქალაქები
კაპიტანი (სპორტი)
thumb|right|150px|[[მამუკა გორგოძე, საქართველოს მორაგბეთა ეროვნული ნაკრების ყოფილი კაპიტანი]] thumb|right|150px|[[სტივენ ჯერარდი, ლივერპულის და ინგლისის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ყოფილი კაპიტანი]] კაპიტანი — სპორტის გუნდურ სახეობებში გუნდის წევრი, რომელსაც ეძლევა ეს წოდება. წოდება ხშირად საპატიოა, მაგრამ ზოგიერთ შემთხვევაში კაპიტანს შეიძლება ჰქონდეს მნიშვნელოვანი პასუხისმგებლობა გუნდის სტრატეგიაში და მინდორზე მიმდინარე თამაშში. ნებისმიერ შემთხვევაში, ესაა წოდება, რომელიც მეტყველებს თანაგუნდელების მიერ მის დამსახურებაზე და დაფასებაზე, გუნდის ლიდერად აღიარებაზე. ფეხბურთში და კრიკეტში კაპიტანი ასევე ცნობილია, როგორც შკიპერი.
სპორტის სახეობებიდან გამომდინარე, გუნდის კაპიტანს შეიძლება დაევალოს პასუხისმგებლობა თამაშში მონაწილე სპორტსმენებს შორის ურთიერთშეთანხმებაზე წესების გამოყენებისა და აღქმის საკითხებში. სპორტის ბევრ გუნდურ სახეობებში კაპიტნები წარადგენენ საკუთარ გუნდებს, როდესაც თამაშის დაწყებისას ოფიციალურად ხდება მონეტის აგდება.
სპორტის სხვადასხვა სახეობებში გუნდების კაპიტნებს აქვთ სხვადასხვა როლი და მოვალეობები.
იხილეთ აგრეთვე
კაპიტანი (ფეხბურთი)
კატეგორია:სტატიების ესკიზები სპორტის შესახებ კატეგორია:სპორტის ტერმინოლოგია
ხაბალკინტო
ხაბალკინტო (Jabalquinto) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების ხაენის პროვინციის სიერა-მორენის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 72 კმ². მოსახლეობა — 2017 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ხაენის მუნიციპალიტეტები
ნეჯემი
ნეჯემი — ძველი ეგვიპტის პრინცი მეთვრამეტე დინასტიიდან, ძველი ეგვიპტის ახალი სამეფოს პერიოდის დროს. ნეჯემი ეგვიპტის ფარაონის ამენჰოტეპ II-ის შვილი იყო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი ეგვიპტის პრინცები კატეგორია:ეგვიპტის მეთვრამეტე დინასტიის პრინცები
ხანჟაროვო
ხანჟაროვო (Хәнйәр; Ханжарово) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ალშეევის რაიონში.
რაიონულ ცენტრ რაევსკიდან დაშორებულია 35 კილომეტრით. უხლოესი რკინიგზის სადგურია აკსიონოვო, რომელიც ასევე დაშორებულია 10 კმ-ით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალშეევის რაიონის სოფლები
ნოსი-ბე
გეოგრაფია
კუნძულის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში ჩამოყალიბებულია ლუკუბეს რეზერვატი. კუნძულის ბინადრები არიან — შავი ლემური (Eulemur macaco), პანტერისმსგავსი ქამელეონი-ფურციფერი (Furcifer pardalis), ასევე კუნძულის ენდემები — მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე პატარა ქამელეონი — Brookesia minima და მსოფლიოში ყველაზე პატარა ბაყაყი — Stumpffia pygmaea, რომელიც ასევე გვხვდება მეზობელ ნოსი-კომბას კუნძულზე.
ისტორია
ბუნებრივი ღირსშესანიშნაობების გარდა, კუნძულზე მდებარეობს მაროდოკა — ნანგრევები ოკეანის სანაპიროზე. ითვლება, რომ ეს XVII-XVIII საუკუნეების შენობების ნარჩენებია, რომლებიც გემის ჩაძირვას გადარჩენილი ინდოელი ზღვაოსნების აშენებულია. ანდუანიში შენარჩუნებულია 1855 წელს აშენებული ძველი ციხე და კოლონიალური ფრანგული კვარტალი.
მოსახლეობა
მოსახლეობა — 73 010 ადამიანი (2013 წელი), მათგან დაახლოებით 30 ათასი ცხოვრობს ქალაქ ანდოანიში.
ტურიზმი
კუნძული ნოსი-ბე — ტურისტების მიერ ერთ-ერთი ყველაზე უფრო მეტად მონახულებადი ადგილია მადაგასკარზე. კუნძულზე მოქმედებს აეროპორტი ფასენი, რისი მეშვეობითაც აქ ჩამოდის ტურისტების დიდი ნაწილი. კუნძულზე ასევე ჩამოსვლა შეიძლება ნავებით ანკიფიდან.
სქოლიო
კატეგორია:მადაგასკარის კუნძულები კატეგორია:ინდოეთის ოკეანის კუნძულები
Dave Matthews Band
Dave Matthews Band (DMB) — ამერიკული როკ-ჯგუფი, რომელიც ჩამოყალიბდა შარლოტსვილში (ვირჯინია, აშშ), 1991 წელს. ჯგუფის დამაარსებელი წევრები იყვნენ: მომღერალი, სიმღერების ავტორი და გიტარისტი დეივ მეთიუზი; ბას-გიტარისტი სტეფან ლესარდი, დრამერი/ბექ-ვოკალისტი კარტერ ბოფორდი და საქსოფონისტი ლეროი მური. ბოიდ ტინსლი ჯგუფს მოგვიანებით მევიოლინეს სახით დაემატა. მური 2008 წლის აგვისტოში ავტოავარიის შედეგად მიღებული ტრავმებით გარდაიცვალა. გრემის ჯილდოს მფლობელი ჯეფ კოფინი , ჯგუფიდან Béla Fleck and the Flecktones, იმ პერიოდიდან მის ადგილს იკავებს საქსოფონისტის ამპლუაში. რეშოუნ როსი და ტიმ რეინოლდსი აგრეთვე იქცნენ ჯგუფის ტურნეების მუდმივ მონაწილე მუსიკოსებად. 2009 წლის ალბომი Big Whiskey and the GrooGrux King (პირველი, ჩაწერილი მურის გარდაცვალების შემდეგ) მოხვდა Billboard 200-ის სიაში და კოლექტივს ზედიზედ რიგით მეხუთე #1 ალბომი შესძინა. მათი უკანასკნელი ალბომი Away from the World გამოვიდა 2012 წელს და ასევე მოხვდა Billboard-ის ჩარტის #1 პოზიციაზე.
სქოლიო
კატეგორია:გრემის ჯილდოს მფლობელები კატეგორია:ამერიკული როკ-ჯგუფები კატეგორია:1991 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები კატეგორია:RCA Records-ის შემსრულებლები კატეგორია:V2 Records-ის შემსრულებლები
კალკის ბრძოლა
კალკის ბრძოლა — რუსული სამთავროებისა და მონღოლეთის იმპერიის ჯარების ბრძოლა. გაიმართა 1223 წლის 31 მაისს მდინარე კალკაზე. ბრძოლა გაიმართა თანამედროვე დონეცკის ოლქის ტერიტორიაზე უკრაინაში. სამდღიანი ბრძოლის შემდეგ მონღოლებმა სრულიად გაანადგურეს რუსული სამთავროების კოალიცია. ბრძოლაში დაიღუპა მრავალი თავადი და ბოიარი. მონღოლების ლაშქარს სარდლობდნენ მონღოლი მხედართმთავრები ჯებე და სუბუდაი.
ლიტერატურა
კატეგორია:უკრაინის ბრძოლები კატეგორია:მონღოლეთის ბრძოლები კატეგორია:XIII საუკუნის ბრძოლები
აღავერდიობა
აღავერდიობა (Ağaverdioba) — სოფელი აზერბაიჯანში,  ხაჩმაზის   რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა 549 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხაჩმაზის რაიონის სოფლები
ნეფერმაატ II
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი ეგვიპტის პრინცები კატეგორია:ეგვიპტის მეოთხე დინასტიის პრინცები
ვინი პუჰი სტუმრად მიდის
ვინი პუჰი სტუმრად მიდის (Винни-Пух идёт в гости) — მეორე საბჭოთა ანიმაციური ფილმი ალან მილნის მიერ გამოგონილი ვინი პუჰის შესახებ. მას წინ უსწრებდა პირველი ფილმი, „ვინი პუჰი“, ხოლო გაგრძელების სახით გამოვიდა „ვინი პუჰი და საზრუნავის დღე“.
ამ ეპიზოდში ვინი პუჰი კურდღელს სტუმრად ეწვევა და იმდენს ჭამს, რომ უკან დაბრუნებისას, სოროს შესასვლელში იჭედება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1971 წლის ანიმაციური ფილმები კატეგორია:სსრკ-ის ანიმაციური ფილმები კატეგორია:ფილმები ვინი პუჰის შესახებ
შაჰნაზირი
შაჰნაზირი — ქართული ტაძარი ლორე-ტაშირში, სოფელ მეწავანში (ყოფ. შაჰნაზირი). სახელწოდება სოფელი მდებარეობს ყარაღაჯის მთის ჩრდილოეთით და ლორეს ველის დასავლეთით. 2013 წლიდან მოქმედებს სომხური სამოციქულო ეკლესია.
ვახტანგ VI-ის დასტურლამალში და ვახუშტის რუკაზე იგი აბოცის მიდამოშია აღნიშნული. შაჰნაზირში დაცული ერთი ქართული წარწერის საფუძველზე, რომელშიც ნახსენებია „აბოზი“ ანუ, „აბოცი“, ლეონ მელიქსეთ-ბეგი ფიქრობს, რომ ეს სახელწოდება გადმოტანილი უნდა იყოს ყაიყულის აბოციდან აქაური მოსახლეობის ლორე-ტაშირში გადმოსახლების დროს. მეცნიერი არ გამორიცხავს იმასაც, რომ შეიძლება მათ მიერ იყოს აბოციდან გადმოტანილი ქართული ეპიგრაფიკული ძეგლები ლორე-ტაშირში. შაჰნაზირსა და მის მიდამოებში დაცულია რამდენიმე ქართული ასომთავრული წარწერა, აგრეთვე - ქანდაკება-ჩუქურთმა ქვაზე, რომლებიც სომეხ კათოლიკებს ჩაუტანებიათ ეკლესიების კედლებში.
ე.წ. ქვემო ეკლესიაში, სამხრეთ შესავლის კარის მარჯვნივ, სარკმელქვეშ არის ცხრასტრიქონიანი ქართული წარწერა, რომელშიც მოხსენიებულია ამ ეკლესიის აღმშენებლები - ოთხი ძმა ძნელაის-ძენი. წარწერას ლეონ მელიქსეთ-ბეგი ათარიღებს 1135 წლით. იქვეა ასეთი სხვა ქართული წარწერა: „ქრისტე შეიწყალე ძნელაი მირიან“.
შაჰნაზირის ახლოს ჯუჯექენდაში, გორაკზე ერთნავიან, ნახევრად დანგრეულ ეკლესიაში აღმოჩენილია ნუსხა-ხუცურით შესრულებული ექვსსტრიქონიანი წარწერა - „სახელითა ღმრთისაითა ესე ჩუენ გორაკელთა, ფიჩოსანთა, დავწერეთ: ვინ უწინა მოკუდეს, ი დღე ჟამი უწირონ ყოველთა“.
მინი|მარჯვნივ|შაჰნაზირის წარწერა ლეონ მელიქსეთ-ბეგი ამ ქართული წარწერის კონკრეტულ თარიღს არ იძლევა. სომეხ მკვლევარ პ. მურადიანს კი იგი მიაჩნია XII-XIV საუკუნეების ნიმუშად. თუ გავიხსენებთ, რომ მეფე ალექსანდრე დიდმა (1390-1442) ლორე სვეტიცხოველს შესწირა, ქალკედონური ეკლესიების მშენებლობა და ქართული ეპიგრაფიკა ბუნებრივ მოვლენად უნდა მივიჩნიოთ ლორე-ტაშირში - ამ უძველეს ქართულ მხარეში. აღნიშნულ წარწერაში საინტერესოა ის ფაქტი, რომ მასში ნახსენები სახელი „ფიჩოსანთა“ კიდევ ერთხელ ადასტურებს - „ქართველ ან საერთოდ ქალკედონელთა ფიჩოსანთა არსებობას, ე.ი. ქართლის (მცხეთის) საკათალიკოსოს დაქვემდებარებულ სამონასტრო აღმშენებლობას ლორე-ტაშირის ამ განაპირა მხარეში“ - აღნიშნავს ლეონ მელიქსეთ-ბეგი.
ტაძარი გარემონტდა და იკურთხა სომხური სამოციქულო ეკლესიის მიერ 2013 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები სომხეთში კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ
სნაიფედლსიეკუდლი
სნაიფედლსიეკუდლი (Snæfellsjökull) — მყინვარი ისლანდიაში; მდებარეობს ნახევარკუნძულ სნაიფელსნესის კიდეზე, ქვეყნის უკიდურეს დასავლეთში. მყინვარის სიმაღლეა 1446 მეტრი. მყინვარის დედნისეული სახელი ქართულად გამოითქმის როგორც სნაიფედლსჲოკჲუდლ.
ყინულის ქვეშ მდებარე ვულკანი სნაიფელდსი ისლანდიაში ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ადგილია. ყინულით დაფარულ ვულკანს სახელი გაუთქვა ფრანგმა მწერალმა ჟიულ ვერნმა, რომელმაც 1864 წელს თავის რომანში „დედამიწის ცენტრისკენ მოგზაურობა“ მოქმედების არეალად სწორედ ეს ადგილი შეარჩია. ვერნმა მოახერხა სნაიფედლსიეკუდლისთვის „ქვესკნელის კარიბჭის“ რეპუტაცია დაემკვიდრებინა.
ვულკანი უკანასკნელად XVIII საუკუნეში ამოიფრქვა, თუმცა საბოლოოდ ჩამქრალად დღემდე არ მიიჩნევენ.
დარში მყინვარის დანახვა რეიკიავიკიდანაც შეიძლება ფაქსაფლოუის ყურეზე გახედვით, იმის მიუხედავად, რომ ყურიდან მყინვარი დაახლოებით 120 კმ-ის მანძილზე მდებარეობს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისლანდიის მყინვარები კატეგორია:ისლანდიის ვულკანები
ფუერტე-დელ-რეი
ფუერტე-დელ-რეი (Fuerte del Rey) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების ხაენის პროვინციის ხაენის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 34,43 კმ². მოსახლეობა — 1355 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ხაენის მუნიციპალიტეტები
სამაკა
სამაკა (Samacá) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ბოიაკის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2.735 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 17 352 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 108.45 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 160 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბოიაკის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ნეფერმაატ I
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი ეგვიპტის პრინცები კატეგორია:ეგვიპტის მეოთხე დინასტიის პრინცები
ფუენსანტა-დე-მარტოსი
სქოლიო
კატეგორია:ხაენის მუნიციპალიტეტები
შლანლი
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 702 ადამიანი. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სტერლითამაქი, რომელიც დაშორებულია 37 კმ-ით, ხოლო რაიონული ცენტრ სოფელ თოლბაზიდან დაშორებულია 31 კმ-ით.
2002 წლის მონაცემებით სოფლის მოსახლეობაა 648, ხოლო 2009 წლის მონაცემებით 661 კაცი.
სოფელში მდებარეობს უცნობი ჯარისკაცის ძეგლი.
სქოლიო
კატეგორია:აურგაზის რაიონის სოფლები
ხრუსტალევო (ბაშკირეთი)
ხრუსტალევო  (Хрустали; Хрусталево) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ალშეევის რაიონში.
რაიონულ ცენტრ რაევსკიდან დაშორებულია 38 კილომეტრით. უხლოესი რკინიგზის სადგურია რაევკა, რომელიც ასევე დაშორებულია 38 კმ-ით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალშეევის რაიონის სოფლები
ემილ პალიარულო
ემილ პალიარულო (Emil Pagliarulo) — ამერიკელი ვიდეო თამაშების დიზაინერი, რომელიც მუშაობს Bethesda Softworks-ში 2002 წლიდან. . თავდაპირველად იგი მოღვაწეობდა Looking Glass Studios-სა და Ion Storm Austin-ში. ის ყველაზე მეტად ცნობილია, როგორც „Fallout 3“-ის მთავარი დიზაინერი და წამყვანი ავტორი, რისთვისაც მიიღო ჯილდო საუკეთესო სცენარისთვის Game Developers Choice Awards დაჯილდოებაზე 2008-წელს. ის, ასევე იყო „The Elder Scrolls V: Skyrim“-ის და „Fallout 4“-ის ერთ-ერთი მთავარი დიზაინერი და ავტორი..
ტერეპაიმის ეროვნული პარკი
სქოლიო
კატეგორია:1976 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები კატეგორია:1976 წელს დაარსებულები ვენესუელაში კატეგორია:ვენესუელის ეროვნული პარკები კატეგორია:ლარას შტატის გეოგრაფია კატეგორია:პორტუგესის შტატის გეოგრაფია კატეგორია:პორტუგესის შტატის ღირსშესანიშნაობები კატეგორია:ლარას შტატის ღირსშესანიშნაობები
ემილ პალიარულო
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ვიდეო თამაშების დიზაინერები კატეგორია:ვიდეო თამაშების დიზაინერები კატეგორია:ZeniMax Media
ნესერკაუჰორი
ნესერკაუჰორი — ძველი ეგვიპტის პრინცი მეხუთე დინასტიიდან, ეგვიპტის ძველი სამეფოს პერიოდის დროს. ნესერკაუჰორი ეგვიპტის ფარაონის ჯედკარა ისესის შვილი იყო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი ეგვიპტის პრინცები კატეგორია:ეგვიპტის მეხუთე დინასტიის პრინცები
კეჟერა
კეჟერა, კოლრაბი (Brassica oleracea var. gongylodes) — კომბოსტოს (Brassicaceae) ოჯახის „ბოსტნის კომბოსტოს“ ნაირსახეობა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კომბოსტო კატეგორია:ფხალი
სამხრეთ პოლარული წრე
მინი|მარჯვნივ|330px|სამხრეთ პოლარული წრე (წითელი ხაზი) [[დედამიწა|დედამიწის რუკაზე]] სამხრეთ პოლარული წრე — დედამიწის რუკაზე აღნიშნული ხუთი მთავარი პარალელიდან ერთ-ერთი.
სამხრეთ პოლარული წრე მდებარეობს ეკვატორის სამხრეთით 66°33′44″-ზე (66.5622°). სამხრეთ პოლარული წრიდან სამხრეთით მდებარე უბანს ეწოდება ანტარქტიკა, მისგან ჩრდილოეთით მდებარეობს ზომიერი კლიმატის სამხრეთი სარტყელი. ანალოგიურ პარალელს ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში ეწოდება ჩრდილოეთ პოლარული წრე.
სამხრეთ პოლარული წრე აღნიშნავს პოლარული დღისა და პოლარული ღამის უბნის ჩრდილოეთ საზღვარს. პოლარული წრიდან სამხრეთით ნებისმიერ წერტილში მზე მდებარეობს ჰორიზონტის ზემოთ 24 საათის განმავლობაში წელიწადში ერთხელ მაინც და არ ჩანს ჰორიზონტზე 24 საათის განმავლობაში წელიწადში ერთხელ მაინც. პოლარული წრის ზემოთ ეს მოვლენები, ბუნებრივია, წელიწადში თითოჯერ ხდება, დეკემბერსა და ივნისში შესაბამისად.
ანტარქტიკის კლიმატის სიმკაცრის გამო პოლარული წრის იქით მუდმივი მცხოვრებლები არ არიან — მთელი მოსახლეობა ანტარქტიდის სამეცნიერო სადგურებში მუშაობს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ანტარქტიკა კატეგორია:განედი
მალაიზიის ეროვნული პარკების სია
მალაიზიას მრავალი ეროვნული პარკი აქვს, თუმცა უმეტესი მათგანი დე-ფაქტო სახელმწიფო პარკია.
ნახევარკუნძულოვანი მალაიზია
ნახევარკუნძულოვანი მალაიზიის ყველა პარკი და ნაკრძალი ქვეყნის ველური ბუნებისა და ეროვნული პარკების დეპარტამენტის იურისდიქციის ქვეშაა.
საბაჰი
საბაჰის შტატის ეროვნულ პარკებს მართავს სახელმწიფო ორგანო საბაჰის პარკები. სხვა ნაკრძალები და დაცული ტერიტორიები საბაჰის სატყეო დეპარტამენტის დაქვემდებარებაშია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მალაიზიის ეროვნული პარკები
მხალი
მხალეული კულტურებია, საჭმელად ვარგისი ისეთი ბალახ-ბაღჩეულობა, როგორიცაა ისპანახი, კეჟერა, ეკალა, ჭარხალი, ჭინჭარი, სატაცური, ღვალო, მჟაუნა, ჯიჯილაყა, დანდური, არჯაკელი და ა.შ. შეჭამანდი მათი მოთუშვა-მოხარშვით და შესაბამისი სანელებლებითა და მწვანილეულით შეკმაზვით მზადდება. გავრცელებულია ასევე მხლის შეჭამანდის პურში ჩართვა (მხლოვანები), მხლოვან კულტურებს ახმობენ საზამთროდ გალებად დაწნულს, იყენებენ სამკურნალოდ.
ხევში მას ხიმხალს, თუშეთში საწებელს, ხოლო იმერეთში ფხალს უწოდებენ. მხალეული განსაკუთრებით მარხვის პერიოდში მოიხმარებოდა. ბალახეულით კვება გავრცელებული იყო ბერ-მონაზვნობაში და მისი მიმდევრები „მძოვრებად“ მოიხსენებოდნენ. მხალი და მხალეული ომიანობისა და მოუსავლიანობის დროს ძირითადი საკვების შემცვლელს წარმოადგენდა.
სქოლიო
ფხალი
იულამანოვო (ბაშკირეთი)
იულამანოვო (Юламан) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აურგაზის რაიონში. მიეკუთვნება ტოლბაზის სასოფლო საბჭოს.
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 407 ადამიანი. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბელოე-ოზერო, რომელიც დაშორებულია 34 კმ-ით, ხოლო რაიონული ცენტრ სოფელ თოლბაზიდან დაშორებულია 4 კმ-ით.
2002 წლის მონაცემებით სოფლის მოსახლეობაა 488, ხოლო 2009 წლის მონაცემებით 274 კაცი.
2002 წლის აღწერებით მოსახლეობის უმრავლესობას შეადგენენ ჩუვაშები - 95 %.
სოფელში დაიბადა ჩუვაში პოეტი და მწერალი ალექსანდრ საველევ-სასი.
სქოლიო
კატეგორია:აურგაზის რაიონის სოფლები
რანეფერი
რანეფერი — ძველი ეგვიპტის პრინცი მეოთხე დინასტიიდან, ეგვიპტის ძველი სამეფოს პერიოდის დროს. რანეფერი ეგვიპტის ფარაონის სნეფრუს შვილი იყო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი ეგვიპტის პრინცები კატეგორია:ეგვიპტის მეოთხე დინასტიის პრინცები
აღაიაზი ბუდუქ
აღაიაზი ბუდუქ (Ağayazı Buduq) — სოფელი აზერბაიჯანში,  ხაჩმაზის   რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა 1104 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხაჩმაზის რაიონის სოფლები
სან-ედუარდო (ბოიაკა)
სან-ედუარდო (San Eduardo) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ბოიაკის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1.225 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 867 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 17.61 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 106 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბოიაკის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
En Vogue
En Vogue — ამერიკული R&B ვოკალური ჯგუფი ოკლენდიდან (კალიფორნია, აშშ). იგი შეკრებილი იქნა პროდიუსერების, დენზილ ფოსტერისა და ტომას მაკ-ელროის მიერ.
ჯგუფს MTV-ის მუსიკალური ვიდეოების დაჯილდოებაზე მიღებული აქვს უფრო მეტი ჯილდო, ვიდრე რომელიმე სხვა გოგონებისგან შემდგარ ჯგუფს მუსიკის ისტორიაში - სულ შვიდი. ამის გარდა მას მიღებული აქვს Soul Train-ის ხუთი ჯილდო, ამერიკული მუსიკის ექვსი ჯილდო და გრემის ჯილდოზე შვიდი ნომინაცია. Billboard-ის თანახმად იგი იყო 1990-იანი წლების რიგით მე-18 ყველაზე წარმატებული ჯგუფი და ყველა დროის ერთ-ერთი პოპულარული და წარმატებული გოგონებისგან შემდგარი ჯგუფი. En Vogue Billboard-ის სხვადასხვა ჩარტში 2800 კვირაზე მეტი ხნის მანძილზე იმყოფებოდა.
სქოლიო
კატეგორია:Atlantic Records-ის შემსრულებლები კატეგორია:ამერიკული პოპ-ჯგუფები კატეგორია:ამერიკული სოულ-ჯგუფები კატეგორია:ამერიკული რიტმ-ენდ-ბლუზ ჯგუფები კატეგორია:აფრო-ამერიკული ჯგუფები
გიურჯიუვანი
ტოპონიმი გიურჯიუვანი შეიძლება აღნიშნავდეს:
დინირას ეროვნული პარკი
დინირას ეროვნული პარკი' (Parque nacional Dinira) ― დაცული ტერიტორია ლარას, პორტუგესისა და ტრუხილიოს შტატში, ვენესუელაში. შეიქმნა 1980 წლის 30 ნოემბერს, მდინარე ტოკუიოს ზემო აუზის დასაცავად. გარდა ტოკუიოსა, პარკის ტერიტორიაზე ორინოკოს, გუანარეს, მოტატანისა და მარაკაიბოს ტბის აუზებსაც.
ვინი პუჰი და საზრუნავის დღე
ვინი პუჰი და საზრუნავის დღე (Винни-Пух и день забот) — მესამე და უკანასკნელი საბჭოთა ანიმაციური ფილმი ალან მილნის მიერ გამოგონილი ვინი პუჰის შესახებ. მას წინ უსწრებდა ორი ფილმი, „ვინი პუჰი“ და „ვინი პუჰი სტუმრად მიდის“.
ამ ეპიზოდში იო-იო კარგავს კუდს. ბუ კუდს ტყეში პოულობს და, ვინის მითითებით, იოს დაბადების დღეს მიართმევს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1972 წლის ანიმაციური ფილმები კატეგორია:სსრკ-ის ანიმაციური ფილმები კატეგორია:ფილმები ვინი პუჰის შესახებ
ესთერ ჰანდალი
ესთერ ჰანდალი, ესთერ კირა (გ. 1590) — ოსმალეთში მოღვაწე ებრაელი იუველირი და ჰიურემ სულთანის საიდუმლო აგენტი. ის ასევე ცნობილი იყო როგორც, ნურბანუ სულთნის — კირა (ეკონომიკური აგენტი).
ცხოვრება და მოღვაწეობა
ესთერი თავდაპირველად მისი მეუღლის, ელია ჰანდალის შუამავლის როლს ასრულებდა. მისი ქმარი, ელია ჰარემისთვის ამზადებდა: ძვირფას სამკაულებს, ტანსაცმელსა და კოსმეტიკურ საშუალებებს. დაქვრივების შემდეგ, ესთერმაც გააგრძელა მეუღლის საქმიანობა. ჰარემის გოგონებს არ შეეძლოთ ჰარემის დატოვება, ამიტომაც ებრაელი ვაჭრები და ეკონომიკური აგენეტები, როგორც ესთერი შუამავლის როლს ასრულებდნენ. ცნობილია, რომ ესთერი ჰიურემ სულთნის საიდუმლო დავალებებს ასრულებდა. მას ასევე დიდი გავლენა ჰქონდა ნურბანუ სულთანზე. მისი თანამდებობის გამო, ესთერი მალე ძალიან მდიდარი გახდა. იგი ასევე ცნობილი იყო, თავისი საქველმოქმედო საქმიანობით, მფარველობდა ქვრივებსა და ობლებს.1569 წელს, სტამბოლში მომხდარი დიდი ხანძრის შემდეგ, მან დიდი დახმარება გაუწია, უსახლკაროდ დარჩენილ ხალხს.
ესთერ ჰანდალი გარდაიცვალა 1590 წელს.
ლიტერატურა
კატეგორია:გარდაცვლილი 1590 კატეგორია:ებრაელები ოსმალეთის იმპერიაში
Macklemore
ბენჯამინ ჰამონდ ჰაგერტი, ცნობილი როგორც Macklemore, წარსულში ცნობილი როგორც Professor Macklemore (დ. 19 ივნისი, 2019, სიეტლი) — ამერიკელი რეპერი და სიმღერების ავტორი. უმუშავია რაინ ლევისთან ერთად (Macklemore და რაიან ლევისი). მათი სიმღერა „Thrift Shop“ გავიდა პირველ ადგილზე ბილბორდის ცხელ ასეულში. დამოუკიდებლად გამოშვებული აქვს ოთხი ალბომი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 19 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1983 კატეგორია:ამერიკელი მუსიკოსები
კოსმოსური ჯემი
კოსმოსური ჯემი (Space Jam) — 1996 წლის ამერიკული ანიმაციური სპორტული კომედია რომლის ავტორია ჯო პიტკა და თამაშობს კალათბურთიელი მაიკლ ჯორდანი. ფილმში გადმოცემულია ალტერნატიული ისტორია, თუ რა მოხდა მას შემდეგ რაც მაიკლ ჯორდანი კალათბურთიდან და იწყებს ბეისბოლის თამაშს (1993–1994). 1995 წელს ჯორდანი ბრუნდება კალათბურთში. სადაც იგი ეხმარება Looney Tunes-ს უცხოპლანეტელთა საკალათბურთო გუნდის დამარცხებაში. ფილმში თამაშობენ და ფილმს ახმოვანებენ: უეინ ნაიტი, ტერეზა რენდლი, ბილ მიურეი და სხვ.
ფილმი გამოშვებული იქნა 1996 წლის 15 ნოემბერს Warner Bros.-ის მიერ. ფილმმა არაერთგვაროვანი შეფასება დაიმსახურა და მსოფლიოს მასშტაბით 230 მილიონ აშშ დოლარზე მეტი გამოიმუშავა.
შინაარსი
1973 წელს პატარა მაიკლ ჯორდანი ეუბნება მამას, რომ მას სურს ჩრდილოეთ კაროლინის კოლეჯში სწავლა და ამ კოლეჯის საკალათბურთო გუნდში თამაში. შემდეგ კი სურს მოხვდეს NBA-ში. შემდგომ ფილმში იწყება ჯორდანის კარიერის სხვადასხვა მნიშვნელოვანი მომენტების გაშვება, ვხვდებით მომენტებს უმაღლესი სკოლიდან, კოლეჯიდან, 1984 და 1992 წლის ზაფხულის ოლიმპიადებიდან. ეს გრძელდება 1993 წლამდე, ამ პერიოდში ჯორდანი ჩიკაგო ბულზში თამაშობს. 1993 წელს ჯორდანი მართავს პრეს-კონფერენციას და აკეთებს განცხადებს საკალათბურთო კარიერის დასრულების და ბეისბოლში წასვლის შესახებ. ბეიზბოლში ჯორდანი პოპულარულია, მაგრამ ის არ თამაშობს მაღალ დონეზე. სადღაც კოსმოსში ერთ-ერთ პლანეტაზე მდებარეობს გასართობი პარკი. რადგან „მორონის მთების“ რეიტინგი თანდათან ეცემა, მისი მფლობელი სვაცკამერი დედამიწაზე აგზავნის თავის ხელქვეითებს რათა დედამიწიდან წამოიყვანოს Looney Tunes და აქციოს ის ახალ ატრაქციონად. უცხოპლანეტელები ჩამოდიან დედამიწაზე და მიდიან ლუნი თუნსის სამყაროში. ლუნი და მისი მეგობრები მათ კალათბურთის თამაშს სთავაზობს და დამარცხების შემთხვევაში თანახმანი არიან წაყვნენ პლანეტაზე. უცხოპლანეტელები მაგიის წყალობით იზრდებიან სიმაღლეში და მათი დამარცხება თითქმის შეუძლებელი ხდება. მათ წაართვეს ძალა და ნიჭი NBA-ს კალათბურთელებს.