cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
არტემ მიქოიანი
1936 წელს დაამთავრა ნ. ჟუროვსკის სახელობის სამხედრო-საჰაერო საინჟინრო აკადემია. 1940 წლიდან იყო თვითმფრინავთმშენებლობის საცდელ-საკონსტრუქტორო ბიუროს მთავარი კონსტრუქტორი. 1940 წელს მიხეილ გურევიჩთან ერთად შექმნა ავიაგამანადგურებელი მიგ-1, რომელიც მოდიფიცირების შემდეგ (მიგ-3) გამოიყენეს მეორე მსოფლიო ომში (1941–1945). მიქოიანი სსრკ რეაქტიული ავიაციის შექმნის ერთ-ერთი პიონერია, ავტორია რამდენიმე ზებგერითი რეაქტიული ავიაგამანადგურებლისა. არტემ მიქოიანის კონსტრუქციის რეაქტიული თვითმფრინავით ე-266 დაამყარეს რამდენიმე მსოფლიო რეკორდი. სსრკ III-VIII მოწვევათა უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. სსრკ სახელმწიფო პრემია (1941, 1947, 1948, 1949, 1952, 1953). დაჯილდოებულია 6 ლენინის ორდენით, 4 სხვა ორდენითა და მედლებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:სომეხი ინჟინრები კატეგორია:დაბადებული    5 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1905 კატეგორია:გარდაცვლილი 9 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1970
ტონალპოუალი
thumb|right|330px|ტონალპოუალი
right|300px|thumb|გვ. 11 მალიაბეკიანოს კოდექსიდან, ტონალპოუალის დღეების ოთხი სიმბოლო ესპანურენოვანი აღწერებით: (სე = 1) კაჟის ქვა [ტეკტაპლი], (ომე = 2) წვიმა [კიაჰუიტლი], (იეი = 3) ყვავილი [ჰოჩიტლი], (ნაუი = 4) ნიანგი [სიპაქტლი]. საყურადღენოა, რომ წვიმის სიმბოლო ჰგავს [[ტლალოკი|ტლალოკს, აცტეკების წვიმისა და ნაყოფიერების ღმერთს.]]
ეს რიტუალური კალენდარი ჩაიწერა „დღეების წიგნში“, „ტონალამატლში“, რომელიც წარმოადგენდა მესოემარიკულ კოდექსს ტყავზე ან ქერქის ქაღალდზე, რომლის საფუძველზეც მღვდელი „ტონალპოუკე“ ადგენდა ჰოროსკოპს და ითვლიდა კეთილმოსურნე და არაკეთლმოსურნე დღეებს. მისი სტრუქტურა მაიას კალენდრის ანალოგიური იყო და, სავარაუდოდ, მათგანვეა გადმოღებული.
სტრუქტურა
წმინდა წელიწადი ტონალპოუალის მიხედვით შედგება ოცი 13-დღიანი „კვირისგან“, რომლებსაც ე.წ. „ტრესენებს“ უწოდებენ (trecena, trece — ცამეტი). ყოველ ტრესენას თავისი მფარველი ჰყავდა ღვთაებებიდან.
thumb|right|მზის ქვის რეპლიკა, ასევე შეცდომით უწოდებენ "აცტეკების კალენდარს".
წელიწადის ყოველ დღეს ენიშნებოდა რიცხვების კომბინაცია 1-დან 13-მდე და დღეების 20 ნიშნიდან ერთ-ერთი (იხ. ქვემოთ), ამგვარად ყოველ დღეს თავისი უნიკალური აღნიშვნა ჰქონდა. სულ ასეთი 260 კომბინაცია არსებობს, რაც საბოლოოდ 260-დღიან წმინდა წელიწადს იძლევა. ახალი დღის დაწყებისთანავე თარიღს ემატებოდა ერთიანი და ახალი ნიშანი. ამგვარად, პირველი კვირა იწყებოდა დღე 1-ლ ნიანგში, შემდეგ მოდიოდა მე-2 ქარი, მე-3 სახლი, მე-4 ხვლიკი და ასე შემდეგ დღე მე-13 ლერწმამდე. ამის შემდეგ რიცხვები მეორდებოდა, ხოლო ნიშნები რიგის მიხედვით ეწყობოდა: მეორე კვირა იწყებოდა 1-ლ იაგუარში და მთავრდებოდა მე-13 ქალაში და ა.შ. მხოლოდ 260 დღის შემდეგ (13×20) ყველა რიცხვი და სიმბოლო ემთხვეოდა და მეორდებოდა კომბინაცია 1-ლი ნიანგი.
თვლიდნენ, რომ ყოველ სიმბოლოს მართავდა ღმერთი ან ქალღმერთი, პარალელურად ისინი დაკავშირებული იყო ჰორიზონტის მხარეებთან (საათის ისრის საწინააღმდეგოდ, აღმოსავლეთის მხრიდან, საიდანაც მზე ამოდის).
ტონალპოუალის წარმომავლობა უცნობია, თუმცა ამ თემაზე არსებობს რამდენიმე თეორია, მაგალითად, რომ ის წარმოადგენდა ვენერიანულ ციკლს და შეესაბამებოდა ადამიანის ფეხმძიმობის პერიოდს. სხვა მხრივ, ზოგიერთი მეცნიერი თვლის, რომ ტონალპოუალს არ აქვს კავშირი ბუნების მოვლენებთან, მაგრამ მთლიანად დაფუძნებულია ურთიერთკავშირზე რიცხვებისა 13 და 20, რომლებსაც მესოამერიკაში განსაკუთრებული მნიშვნელობა ჰქონდათ.
სხვა აცტეკური კალენდარი „ჰიუპოუალი“ წარმოადგენს მზის კალენდარს, რომელშიც წელიწადი შედგება 18 თვისგან, თითოში 20 დღით, ბოლოს კი 5 ცარიელი დღე ემატება. ჰიუპოუალიმ მიიღო დასახელება ტოლანპოუალიში თავისი პირველი დღის ნიშნის მიხედვით. მაგალითად, ერნან კორტესი შეხვდა მონტესუმა II-ს 1-ლი ლერწმის წლის მე-8 ქარის დღეს (ანუ 1519 წლის 8 ნოემბერს), მაშინდელი ციკლის მე-13 წელს.
დღეების ნიშნები
კალენდარი ტონალპოუალი ითვლის დღეების 20 ნიშანს. მათი გამოსახვის რამდენიმე ვარიანტი არსებობს. ქვემოთ მოცემულია ნიშნები მალიაბეკიანოს კოდექსიდან.
ქარისა და წვიმის ნიშნები შეესაბამება ქარის ღმერთ ეჰეკატლისა და წვიმის ღმერთ ტლალოკის გამოსახულებებს.
ტრესენები
ყოველ ტრესენას 260-დღიანი ციკლიდან შეესაბამება თავისი ღვთაება:
დღის ნიშნების გალერეა
კალენდარზე სიმბოლოები დალაგებულია საათის ისრის საწინააღმდეგოდ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აცტეკები კატეგორია:კალენდარი კატეგორია:აცტეკების მითოლოგია კატეგორია:აცტეკების კალენდარი კატეგორია:კოლუმბამდელი კულტურები კატეგორია:მექსიკა
Lasioglossum perakense
Lasioglossum perakense — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1928 წელს.
სქოლიო
perakense
ბოლივარის კანტონი (კარჩი)
ბოლივარის კანტონი (Cantón Bolívar) — კანტონი ეკვადორში, კარჩის პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ბოლივარი. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 13 898 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:კარჩის პროვინციის კანტონები
ესტერგომის ალყა (1543)
ესტერგომის ალყა (1543) 一 მიმდინარეობდა 1543 წლის 25 ივლისიდან 10 აგვისტომდე, როდესაც ოსმალეთის იმპერიის არმიამ, სულთან სულეიმან დიდის მეთაურობით, ალყაში მოაქცია დღესდღეობით უნგრეთში არსებული ქალაქი ესტერგომი. ქალაქი ორი კვირის შემდეგ ოსმალებმა აიღეს.
ფონი
ალყა წარმოადგენს ჰაბსბურგებისა და ოსმალეთის დაპირისპირების ერთ-ერთ საკვანძო მომენტს, რომელსაც 1540 წლის 20 ივლისს იოანე ზაპოლიას სიცოცხლეც შეეწირა. ეს არის უნგრეთის ისტორიაში ე.წ. „ცივი ომების ხანის“ ნაწილი. სულეიმანმა 1541 წელს დაიპყრო ქალაქები ბუდა და პეშტი, რითაც მან უნგრეთზე კონტროლი კვლავ აღიდგინა, შედეგად კი შეიქმნა ე.წ. ბუდას ბეილერბეკი.
როგორც ფრანკო-ოსმალური ალიანსის ნაწილი, საფრანგეთმა 1543-1544 წლებში საკუთარი საარტილერიო დანაყოფები ოსმალებს გადასცა და შეუერთა. ამასობაშ, სულთანმა საკუთარი ფლოტის ადმირალი, ხაირ ალ-დინ ბარბაროსა ფრანგებთან სათანამშრომლოდ გაგზავნა, რის შედეგადაც ბრძოლა ნიცის ალყაში გადაიზარდა.
ალყა
ესტერგომის ალყა მოჰყვა ფერდინანდ I-ის 1542 წელს განხორციელებულ წარუმატებელ მცდელობას, უკან დაებრუნებინა ბუდა. ბუდას უკეთესი პროტექციის კონტროლის მიზნით, თურქებმა ხელთ იგდეს, როგორც შიკლოშის, ისე სეგედის ციხეები. ამ ომის დამთავრებისტანავე, ოსმალეთს ჰქონდა შანსი, შემოეერთებინა ვენა და საკუთარ გარნიზონებში მოექცია ის, თუმცა, გამომდინარე იქიდან, რომ სულთან სულეიმანს არ ჰქონდა დამადასტურებელი ინფორმაცია დასავლეთ ევროპასა და ხმელთაშუა ზღვაში ფრანგ მოკავშირეთა მხარდაჭერაზე, მან თავი შეიკავა.
ოსმალთა წარმატებული კამპანიის შემდეგ, 1545 წელს კარლ V-სთან დაიდო ერთწლიანი ზავი, საფრანგეთის მეფის, ფრანსუა I-ის შუამავლობით. თავად სულეიმანი დაინტერესებული იყო საომარი მოქმედებების დასრულებით, რადგან იგი საომარ მოქმედებებს სპარსეთთანაც აწარმოებდა 一 მიმდინარეობდა ირან-ოსმალეთის ომის ერთ-ერთი გადამწყვეტი ეპიზოდი. ორი წლის შემდეგ, ფერდინანდმა და კარლ V-მ, ადრიანოპოლის ზავის მიხედვით, აღიარეს ოსმალთა სრული კონტროლი უნგრეთის ტერიტორიაზე, შედეგად, ფერდინანდიც დათანხმდა სულეიმანის შემოთავაზებას 一 ყოველწლიურად ეხადა ხარკი 30000 ოქროს ოდენობით, ჰაბსბურგთა მიწის საკუთრებისთვის.
შეთანხმების თანახმად, ცენტრალური უნგრეთის ტერიტორია 1686 წლამდე ოსმალეთის განკარგულებაში უდნა დარჩენილიყო.
სქოლიო
კატეგორია:ბრძოლები მდებარეობის მიხედვით კატეგორია:ოსმალეთის ბრძოლები კატეგორია:ოსმალეთის ექსპანსია ევროპაში კატეგორია:1543 კატეგორია:XVI საუკუნის ბრძოლები
მამუკას საფერე
მამუკას საფერე — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.
მამუკას საფერეც, სავარაუდოდ, მისი გამავრცელებლის სახელს ატარებს.
მცირე ნარგავების სახითაა გავრცელებული იმერეთში.
ბოტანიკური აღწერა
მამუკას საფერე საშუალო ზრდის ვაზია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 165 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის წონა 150-175 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 8.0-8.8 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში შაქრიანობა აღწევს 17-18%-ს, მჟავიანობა — 7-8 გ/ლ-ს.
გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.
ლიტერატურა
კატეგორია:იმერეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
19-2000
„19-2000“ — ჯგუფ Gorillaz-ის სინგლი, შეტანილი ალბომში Gorillaz და გამოცემული 2001 წლის 25 ივნისს. გარდა ჩვეულებრივი ვერსიისა, დიდი წარმატება იქონია მისმა რემიქსმაც (Soulchild Remix), რომლის ავტორია დემიენ მენდისი. Soulchild Remix-ში ასევე გამოიყენება ჯგუფის Sly & the Family Stone სიმღერის „Sing a Simple Song“ ნაწყვეტი. ბრიტანეთის სინგლების ჩარტში სინგლმა #6 ადგილი დაიკავა.
ტაქსის მძღოლი (ფილმი)
ტაქსის მძღოლი (Taxi Driver) — მარტინ სკორსეზეს ფილმი, რომელიც გამოვიდა 1976 წელს. ფილმში რეჟისორი თავადაც ასრულებს მცირე როლს. მონაწილეობენ: რობერტ დე ნირო, ჯოდი ფოსტერი, ჰარვი კეიტელი, სიბილ შეპარდი და სხვები. ფილმმა მიიღო ოქროს პალმის რტო, ჯოდი ფოსტერმა მიიღო BAFTA საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის მეორეხარისხოვან როლში.
19-2000
სიმღერის ოფიციალურ მუსიკალურ ვიდეოში ჯგუფის წევრები სხედან რეაქტიულ მანქანანში, რომელიც, სიუჟეტის ბოლოს, ხვდება გიგანტურ ცხენირემს.
ტაქსის მძღოლი (ფილმი)
სიუჟეტი
ვიეტნამის ომის ვეტერანი ტაქსის მძღოლად მუშაობს ნიუ-იორკში. მის ირგვლივ მხოლოდ ძალადობა და უსამართლობაა, ამ ყოველივეს შემყურე ის მარტოხელა მონადირედ გადაიქცევა, რომელიც ცდილობს სამართლიანობის აღდგენას.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:1976 წლის ფილმები კატეგორია:მარტინ სკორსეზეს ფილმები
19-2000
სქოლიო
კატეგორია:Gorillaz-ის სიმღერები კატეგორია:2000 წლის სიმღერები კატეგორია:2001 წლის სინგლები
Taken In
„Taken In“ — ჯგუფის Mike + The Mechanics მესამე სინგლი. იგი შეტანილია 1985 წლის ალბომში Mike + The Mechanics. სიმღერის ავტორები არიან მაიკ რეზერფორდი და კრისტოფერ ნილი. ეს იყო ჯგუფის მესამე სინგლი, რომელიც ბილბორდის ცხელი ასეულის პირველ 40 სიმღერაში მოხვდა.
სქოლიო
კატეგორია:1986 წლის სიმღერები კატეგორია:1986 წლის სინგლები კატეგორია:Mike + The Mechanics-ის სიმღერები
პოლკოვნიკ-ჟელიაზოვო
პოლკოვნიკ-ჟელიაზოვო (Полковник Желязово) — სოფელი ბულგარეთში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 547 კაცს.
კატეგორია:ბულგარეთის სოფლები
მუროვდაღის ქედი
მუროვდაღის ქედი (Murovdağ) — ქედი ამიერკავკასიაში, აზერბაიჯანში, ყველაზე მაღალია მცირე კავკასიონის სისტემაში. სიგრძე დაახლოებით 70 კმ, სიგანე 10 კმ. სიმაღლე 3724 მ-მდე (მწვერვალი გამიში). მუროვდაღის ქედი უმთავრესად აგებულია დანალექ-ვულკანოგენური წყებებით. თხემი კლდოვანია, კალთები — ძლიერ დანაწევრებული, მთა-ტყის ლანდშაფტი, თხემურ ნაწილში — მთა-მდელოსა და მდელოსტეპისა.
ლიტერატურა
კატეგორია:აზერბაიჯანის ქედები კატეგორია:მცირე კავკასიონი
Paid tha Cost to Be da Boss
Paid tha Cost to Be da Boss (სტილიზებული, როგორც Paid tha Cost to Be da Bo$$) — ამერიკელი რეპერ სნუპ დოგის მეექვსე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 2002 წელს. იგი გაიყიდა 1,300,000 ასლის ოდენობით.
ალბომიდან გამოვიდა ორი სინგლი, From tha Chuuuch to da Palace და Beautiful. ორივე მათგანზე იმუშავა ფარელმა, მაგრამ იგი ჩნდება მხოლოდ მეორე სინგლის მუსიკალურ ვიდეოში (რომელიც ბრაზილიაში გადაიღეს).
სქოლიო
კატეგორია:სნუპ დოგის ალბომები კატეგორია:2002 წლის ალბომები კატეგორია:Capitol Records-ის ალბომები კატეგორია:Doggystyle Records-ის ალბომები კატეგორია:Priority Records-ის ალბომები
სტეპის ქრცვინი
სტეპის ქრვინი ან თეთრი ქრცვინი (Mustela eversmanni) — ძუძუმწოვარი ცხოველი კვერნისებრთა ოჯახისა.
აღწერა
მისი ზომები ტიპიურია კვერნისებრთათვის. სხეულის სიგრძეა 52-56 სმ, კუდის — 18 სმ, მასა — 2 კგ-მდე. თავის ოჯახში უდიდესია. ახასიათებს გრძელი, მაგრამ უჩვეულო ბეწვის ფორმა. ფერად ყავისფერია, ფეხებსა, ყელსა და გულ-მკერდზე მუქ ყავისფერადაა შეფერილი.
სქოლიო
კატეგორია:ქრცვინები
სანტანა-დუ-მატუსი
სანტანა-დუ-მატუსი (Santana do Matos) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 141 მეტრზე. მიეკუთვნება ცენტრალური პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სერა-დი-სანტანას შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 809 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 9.73 კმ²-ზე. ფართობი 1 419 542 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის მუნიციპალიტეტები
ვაცლავ ჰაველი
ვაცლავ ჰაველი (Václav Havel; დ. 5 ოქტომბერი, 1936, პრაღა, ჩეხოსლოვაკია — გ. 18 დეკემბერი, 2011, ჰრადეჩეკი, ჩეხეთი) — ჩეხი დრამატურგი, ესეისტი, დისიდენტი და ანტიკომუნისტი პოლიტიკოსი. უფლებათადამცველი და ჩეხოსლოვაკიის მეათე და უკანასკნელი პრეზიდენტი (1989-1992 წწ.) და ჩეხეთის პირველი პრეზიდენტი (1993-2003). საზოგადოებრივ-პოლიტიკური ორგანიზაციის, სამოქალაქო ფორუმის ერთ-ერთი დამაარსებელი, ტოლერანტობისა და შერიგების ევროპული საბჭოს წევრი.
დაწერილი აქვს ოცზე მეტი პიესა და რამდენიმე თხზულება, რომელიც მრავალ ენაზეა თარგმნილი. ჰაველს მიღებული აქვს ამერიკის პრეზიდენტის თავისუფლების მედალი, ფილადელფიის თავისუფლების მედალი, კანადის ორდენი და კეთილი ნების ელჩის წოდება. ჟურნალმა „Prospect Magazine“ ჰაველი დაასახელა მსოფლიოს მთავარ 100 ინტელექტუალს შორის, მეოთხე ნომრად. ჰაველი არის ცნობილი დოკუმენტის — პრაღის დეკლარაცია ევროპის ნებისა და კომუნიზმის შესახებ, დამფუძნებელი ხელმომწერი.
ვაცლავ ჰაველი პრეზიდენტი „ხავერდოვანი რევოლუციის“ შედეგად გახდა. ამ თანამდებობაზე მან ჯერ ჩეხოსლოვაკია შემდეგ კი ჩეხეთი მულტიპარტიულ დემოკრატიულ სახელმწიფოდ აქცია. მისი მმართველობის 13 წელიწადში, ქვეყანამ რადიკალური ცვლილება განიცადა. მათ შორის იყო სლოვაკეთისგან გამოყოფა, რასაც ჰაველი ეწინააღმდეგებოდა, ნატოს წევრობის მოპოვება და ევროპის კავშირის წევრობაზე დიალოგის დაწყება, რომელიც 2004 წელს, ჰაველის თანამდებობიდან წასვლის წლისთავზე, ჩეხეთის ევროკავშირში გაწევრიანებით დასრულდა.
ბიოგრაფია
ვაცლავ ჰაველი დაიბადა პრაღაში, 1936 წლის 5 ოქტომბერს. იგი იზრდებოდა საზოგადოებისათის კარგად ნაცნობ და მდიდარ ინტელექტუალთა და საქმოსანთა ოჯახში, რომელიც მჭიდრო კავშირში იყო  1920-1940 წლებში ჩეხოსლოვაკიაში განვითარებულ პოლიტიკურ მოვლენებთან. მეორე მსოფლიო ომამდე ჰაველების ოჯახი ფლობდა კინოსტუდია „ბარანდოვს“, სარესტორნო ფირმა „ლიუცერნას“, მონადირეთა სახლს ჩეხეთ-მორავიის მაღლობზე და საცხოვრებელ სახლს პრაღაში, მდინარე ვლტავას ნაპირზე.
ვაცლავ ჰაველის დედა, ბოჟენა ვავრეჩკოვა ცნობილი ჟურნალისტისა და ელჩის, ჰუგო ვავრეჩკის ქალიშვილი იყო. 1942 წლის 2 სექტემბერს, გერმანელების ოკუპაციის პერიოდში ვაცლავმა სწავლა დაიწყო ჟდიარეცის დაწყებით სკოლაში. მესამე კლასის მოსწავლე იყო, როდესაც გერმანელთა ძალებზე წითელი არმიის თავდასხმის გამო ნაცისტებმა დატოვეს ჩეხოსლოვაკია. 1947 წელს ვაცლავ ჰაველმა დაასრულა ჟდიარეცის დაწყებითი სკოლა. სკოლის დამთავრებისთანავე გააგზავნეს ჩეხეთის საკურორტო ქალაქ პოდებრადის სკოლა-ინტერნატში, სადაც მას უნდა დაეწყო დამოუკიდებელი ცხოვრება.
ჩეხოსლოვაკიის ხელისუფლებაში კომუნისტების მოსვლის შემდეგ ჰაველებს მთელი ქონება ჩამოართვეს. ვაცლავი საშუალო სკოლიდან გარიცხეს, როგორც ახალი რეჟიმის მოწინააღმდეგის შვილი. 1950-იანი წლების დამდეგს ახალგაზრდა ჰაველი ერთ-ერთ ქიმიურ ლაბორატორიაში ოთხი წლით მოეწყო შეგირდად. ამავდროულად იგი სწავლობდა პრაღის საღამოს გიმნაზიაში და 1954 წელს საშუალო განათლება დაასრულა. 1955 წელს ჩააბარა ჩეხეთის ტექნიკური უნივერსიტეტის ტრანსპორტის ფაკულტეტზე, სადაც სწავლობდა 1957 წლამდე. წარუმატებლად შეეცადა გადასულიყო კინოს ფაკულტეტზე, რის შემდეგაც აღარ მიიღეს ტექნიკურ უნივერსიტეტში.
დისიდენტური მოღვაწეობა
ჩეხოსლოვაკიაში ვარშავის პაქტის შეჭრის შემდეგ დაიწყო აქტიური დისიდენტური და ანტიკომუნისტური მოღვაწეობა, იბრძოდა დასავლური დემოკრატიისა და ადამიანის უფლებებისათვის.
1975 წელს გამოქვეყნდა მისი „ღია წერილი გუსტავ ჰუსაკს“. იყო ქარტია 77-ის ერთ-ერთი ავტორი. 1977 წელს დააპატიმრეს „საზღვარგარეთ რესპუბლიკის ინტერესებზე ხელის აღმართვის“ ბრალდებით და მიუსაჯეს 14-თვიანი პირობითი პატიმრობა. ორი თვის შემდეგ წაუყენეს ახალი ბრალდება „სახელმწიფო მოხელეზე თავდასხმა სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების დროს“ და დააპატიმრეს. 1978 წლის მარტამდე იგი ციხეში იყო, ხოლო შემდეგ საქმე შეწყვიტეს. ციხიდან გათავისუფლების შემდეგ გახდა უსამართლოდ დევნილთა დაცვის კომიტეტის შექმნის ერთ-ერთი ორგანიზატორი. 1979 წლის 29 მაისს კვლავ დააპატიმრეს არსებული სახელმწიფო წყობილების დამხობის მცდელობის ბრალდებით. 1979 წლის ოქტომბერში დისიდენტთა ჯგუფის სასამართლო პროცესზე მიუსაჯეს 4,5 წლით პატიმრობა. 1983 წლის თებერვალში ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების გამო სასჯელი შეუცვალეს შინაპატიმრობით.
პოლიტიკური კარიერა
1989 წელს ვაცლავ ჰაველი კვლავ დააპატიმრეს. ხოლო შემოდგომაზე პრაღელი სტუდენტების გამოსვლით დაიწყო ხავერდოვანი რევოლუცია. ამავე წლის 19 ნოემბერს ჰაველმა დააარსა სამოქალაქო ფორუმი, მთავარი ოპოზიციური ძალა და მისი როგორც პოლიტიკოსის პოპულარობა სწრაფად გაიზარდა.
1989 წელს, მას შემდეგ რაც ჩეხოსლოვაკიის კომუნისტურმა პარტიამ დაკარგა ძალაუფლება, გუსტავ ჰუსაკი გადადგა. დაიწყეს პრეზიდენტის კანდიდატურების დასახელება. ამ თანამდებობაზე ჰაველის გარდა განიხილებოდა ალექსანდრე დუბჩეკის კანდიდატურაც, თუმცა სამოქალაქო ფორუმის ხელმძღვანელობამ ჰაველს დაუჭირა მხარი.
1989 წლის 28 დეკემბერს ჩეხოსლოვაკიის პარლამენტმა მიიღო საკონსტიტუციო კანონი კოოპტაციის შესახებ, რომლის თანახმად 23 კომუნისტის გადადგომის შედეგად პარლამენტის გამოთავისუფლებული ადგილები პარლამენტის გადაწყვეტილებით და არა საყოველთაო არჩევნების შედეგად დაიკავეს სხვა წევრებმა. ახალი დეპუტატების კანდიდატურაზე შეთანხმდენ სამოქალაქო ფორუმი ჩეხეთიდან და „საზოგადოება ძალადობის წინააღმდეგ“ სლოვაკეთიდან.
ვაცლავ ჰაველის პირველი საპრეზიდენტო ვადა გაგრძელდა 6 თვე, პირველ თავისუფალ არჩევნებამდე. 1990 წლის 5 ივნისს კი იწყება მისი მეორე საპრეზიდენტო ვადა. ამჟამად აირჩია თავისუფალი არჩევნების შედეგად შეკრებილმა ფედერალურმა კრებამ, რომელშიც სამოქალაქო ფორუმისა და პარტია საზოგადოება ძალადობის წინააღმდეგ წარმომადგენლები დომინირებდნენ.
მისი მმართველობის პერიოდში ჩეხოსლოვაკია გავიდა საბჭოტა კავშირის გავლენნის სფეროდან, ქვეყანა დატოვა საბჭოთა არმიამ, ჩეხოსლოვაკიამ დატოვა ვარშავის პაქტი და ეკონომიკური ურთიერთდახმარების საბჭო. მისი ხელმძღვანელობით ქვეყანა აქტიურად იბრძოდა დასავლურ სტრუქტურებში გაწევრიანებისათვის. ასევე ვაცლავ ჰაველის სახელს უკავშირდება პირველი ეკონომიკური რეფორმები ჩეხოსლოვაკიაში.
1993 წლის 2 თებერვალს გახდა დამოუკიდებელი ჩეხეთის პირველი პრეზიდენტი, ხელმეორედ აირჩიეს 1998 წელს და ამ თანამდებობაზე დარჩა 2003 წლის 2 თებერვლამდე.
ოჯახი
1964 წლის 9 ივლისს ჰაველმა ცოლად შეირთო ოლგა სპლიჩალოვა (ჰავლოვა).
გარდაცვალება
გარდაიცვალა 2011 წლის 18 დეკემბერს ხანგრძლივი ავადმყოფობის შედეგად. იგი ფილტვის კიბოთი იყო ავად და ბოლო წლებში რამდენიმე ოპერაცია გადაიტანა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 5 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1936 კატეგორია:გარდაცვლილი 18 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2011 კატეგორია:ჩეხეთის პრეზიდენტები კატეგორია:ჩეხოსლოვაკიის პრეზიდენტები კატეგორია:ჩეხი დრამატურგები
ლიწი
ლიტერატურა
კატეგორია:ვანელის თემის სოფლები
Lasioglossum peralpinum
Lasioglossum peralpinum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1919 წელს.
სქოლიო
peralpinum
Nobody's Perfect (Mike + The Mechanics-ის სიმღერა)
„Nobody's Perfect“ — ჯგუფის Mike + The Mechanics სინგლი. იგი შეტანილია მის 1988 წლის ალბომში The Living Years.
მიუხედავად იმისა, რომ სინგლს დიდი კომერციული წარმატება წილად არ ხვდა, მოყვარულებს შორის იგი დიდი პოპულარობით სარგებლობდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1988 წლის სიმღერები კატეგორია:Mike + The Mechanics-ის სიმღერები
ორლანდო მონტენეგრო მედრანო
ორლანდო მონტენეგრო მედრანო (Orlando Montenegro Medrano; დ. 15 მაისი, 1920  — გ. 29 ოქტომბერი, 1988)  ნიკარაგუელი პოლიტიკოსი, ნიკარაგუის  დროებითი პრეზიდენტი 1966 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 15 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1920 კატეგორია:გარდაცვლილი  29 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1988 კატეგორია:ნიკარაგუის პრეზიდენტები
კოსტერჰავეტის ეროვნული პარკი
კოსტერჰავეტის ეროვნული პარკი — პირველი საზღვაო ეროვნული პარკი შვედეთში. გაიხსნა 2009 წლის სექტემბერში. მდებარეობს ვესტრა-გეტლანდის ლენში. მოიცავს ზღვასა და კოსტერის კუნძულების ნაპირებს, თუმცა არა თავად კუნძულებს. ჩრდილოეთით ესაზღვრება ნორვეგიულ საზღვაო პარკ იტრე-ჰვალერს.
ბუნება
კანონის სპეციალური რეგულაციით დაშვებულია პროფესიონალური თევზაობა.
სქოლიო
კატეგორია:შვედეთის ეროვნული პარკები
მარგული საფერე
მარგული საფერე — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო ან სოლისებრი ფორმის, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია ხშირი აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომისაა, ცილინდრული, ფრთიანი და ცილინდრულ-კონუსური ფორმის. მეჩხერია ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ზოგჯერ ოვალური, მუქი ლურჯი. კანი სქელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით საკმაოდ დაფარული. რბილობი წვნიანია, გემო — ტკბილი, წვენი სუსტი მოვარდისფრო.
მარგული საფერე საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 180-196 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. მტევნის წონა 140-160 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.0-8.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-22%-ს, მჟავიანობა — 10-11 გ/ლ-ს.
მიიღება ვარგად შეფერილი და ვარგი ხარისხის ჰარმონიული სუფრის წითელი ღვინო.
ლიტერატურა
კატეგორია:იმერეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
Knockin' on Heaven's Door
Knockin' on Heaven's Door — ამერიკელი მომღერალ და სიმღერების ავტორ ბობ დილანის სიმღერა, დაწერილი 1973 წლის ფილმისათვის პეტ გერეტი და ბიჭუნა ბილი. იგი ასევე შეტანილია ამ ფილმის საუნდტრეკში. 2004 წელს ჟურნალ როლინგ სტოუნის გამოკითხვაში ყველა დროის 500 საუკეთესო სიმღერა ამ სიმღერამ #190 ადგილი დაიკავა.
სხვადასხვა წლებში ამა თუ იმ შემსრულებელმა წარმოადგინა სიმღერის საკუთარი ვერსია. მათ შორის არის ჯგუფ Guns N' Roses-ის ქავერ-ვერსიაც.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1973 წლის სიმღერები კატეგორია:1973 წლის სინგლები კატეგორია:ბობ დილანის სიმღერები კატეგორია:Guns N' Roses-ის სიმღერები
მყინვარული ეპოქა
მინი|ტემპერატურისა და ყინულის მოცულობის ცვლილება უკანასკნელი ოთხი მყინვარულ-გამყინვარებათშორისი ციკლების განმავლობაში ანტარქტიდის C-გუმბათის კერნების მონაცემების შესწავლის ხარჯზე (-75.1°N, 123.35°W — ზედა მრუდი, და [[ვოსტოკის სადგური — შუა მრუდი, ქვემოთ — ყინულის საერთო მოცულობის ცვლილების მრუდი მყინვარულ საფარველებში.]] მინი|ტემპერატურის ცვლილება (ლურჯი), CO2 შემცველობა (მწვანე) და მტვერი (წითელი) უკანასკნლი 420 000 წლის განმავლობაში ანტარქტიდის [[ვოსტოკის სადგურის ყინულის კერნის მონაცემების ანალიზის ხარჯზე.]] მყინვარული ეპოქა, გლაციალი (glacialis — ყინულისა) — დედამიწის გეოლოგიური ისტორიის მონაკვეთი, რომლის განმავლობაში ჰავის საერთო აცივების ფონზე პოლარული და ზომიერი ჰავის სარტყლებში ერთმანეთს ენაცვლებოდნენ ძალზედ ცივი, მყინვარული (ამ დროს წარმოიქმნებოდა დიდი კონტინენტური, აგრეთვე მთის მყინვარები) და შედარებით თბილი, გამყინვარებათაშორისი (როცა მყინვარების მნიშვნელოვანი ნაწილი დნებოდა) დროის ინტერვალები.
გამყინვარებათაშორისი (როცა მყინვარების მნიშვნელოვანი ნაწილი დნებოდა) დროის ინტერვალები. მყინვარული ეპოქის შიგნით გამოიყოფა მყინვარული სტადიები, როცა ერთსა და იმავე მყინვარულ ეპოქაში მყინვარები წინ მოიწევდნენ ან უკან იხევდნენ და ინტერსტადიალები, რასაც თან ახლდა მყინვარების მნიშვნელოვანი შემცირება. მყინვარული ეპოქები აღინიშნებოდა კემბრიულისწინა დროში, პალეოზოურსა და კაინოზოურ ერებში. ყველაზე კარგად შესწავლილია პლეისტოცენური მყინვარული ეპოქა. გამყინვარების პერიოდის განსაზღვრულ მანძილზე მყინვარული ეპოქა ენაცვლებოდა გამყინვარებათშორის ეპოქებს, რომლისთვისაც დამახასიათებელი იყო არსებითი დათბობა და მყინვარების სრული გაქრობა ზომიერი განედების ვაკეებიდან. მყინვარული ეპოქის შიგნით გამოყოფენ მყინვარულ სტადიებს, ესე იგი გამყინვარების გაძლიერების ეტაპებს და ინტერსტადიალებს, ესე იგი გამყინვარების შესამჩნევი შესუსტების ეტაპებს. მყინვარული ეპოქა დადგენილია ადრინდელ პროტეროზოურში, გვიან პროტეროზოურში (გვიანდელი რიფეული — ვენდური), გვიან პალეოზოურში (კარბონულის ბოლო — პერმულის დასაწყისი), გვიან კაინოზოურში.
დანამდვილებით არის ცნობილი, რომ ნეოგენის ბოლოსა და მეოთხეულ გეოლოგიურ პერიოდში, რომელიც მეოთხეული გამყინვარების პერიოდის შემადგენელია, უკანასკნელი 2,5–3 მლნ. წლის განმავლობაში მოხდა არანაკლებ 4 გამყინვარება, რომელთაგან თითოეული იყოფოდა 2 და მეტ სტადიად. მყინვარული თეორიის ფუძემდებლები, მათ შორის პეტრე კროპოტკინი, თვლიდა, რომ ევროპის ვაკეების გამყინვარება ერთჯერადი იყო. XIX საუკუნის ბოლოს არსებული გამოკვლევების ხარჯზე შეიქმნა წარმოდგენა მრავალჯერადი (ორი ან სამჯერადი) გამყინვარების შესახებ.
XX საუკუნის დასაწყისში ალბრეხტ პენკმა, ედუარდ ბრიუკნერმა და სხვებმა, ალპებისთვის გამოყვეს 5 დამოუკიდებელი მყინვარული ეპოქა: დუნაიური, გიუნცური, მინდელური, რისული და ვიურმული; ალპური გამყინვარების სქემა მოგვიანებით იქნა დაზუსტებული და შევსებული. ალპების გამყინვარებასთან კორელირებულია (სიზუსტის სხვადასხვა ხარისხით) კონტინენტური მყინვარული ეპოქები და მათი დანალექები (მყინვარული ჰორიზონტები) დასავლეთ და აღმოსავლეთ ნახევარსფეროში. გვიანი ნეოპლეისტოცენის კორელაციის სისწორე დამტკიცებულია მყინვარული დანალექების იზოტოპური მეთოდების დათარიღებით ( 14 С-ით). გეოლოგიური, ბიოსტრატიგრაფიული და გეოქრონოლოგიური გამოკვლევები დასავლეთ და აღმოსავლეთ ევროპის და ციმბირის შუა და ადრე პლეისტოცენური მყინვარული ჰორიზონტების საკმაოდ საიმედო შეჯერების შესაძლებლობას გვაძლევს.
პრობლემატური რჩება ევრაზიისა და ჩრდილოეთ ამერიკის გამყინვარების ტრანსოკეანური კორელაცია. თანამედროვე ეტაპზე არ არსებობს საყოველთაოდ მიღებული გამყინვარების შეჯერების სქემები; ხშირად იყენებენ რეგიონულ სქემებს, რომლებიც მუდმივად უმჯობესდება. მყინვარული ეპოქებისას ფართოვდება მრავალწლოვანმზრალი ქანების არეები.
სქოლიო
კატეგორია:გლაციოლოგია
წყნარი ოკეანის დივიზიონი (NBA)
ლოს-ანჯელეს ლეიკერსი - ლოს-ანჯელეს კლიპერსი
მათი მეტოქეობა საფუძველს 1979-80 წლებში იღებს, როდესაც ბაფალო ბრეივზიგადავიდა სან-დიეგოში. მათი პირველი მატჩი ძალიან დასამახსოვრებელი გამოდგა, როდესაც მეჯიკ ჯონსონი და კარიმ აბდულ-ჯაბარი ლიდერობით შეძლეს და თამაშის გადამწყვეტი ბურთი ჩააგდეს სან-დიეგო კლიპერსის ფარში, რომელსაც ლიდერად ბილ უოლტონი ედგა. მათი მეტოქეობა უფრო ინტენსიური 1984 წელს გახდა, როდესაც კლიპერსი ამჯერად უკვე ლოს-ანჯელესში გადაბარგდა, ფლეი-ოფში კი ერთმანეთის დაპირისპირება ადრეულ 90-იან წლებში დაიწყო. რაც შეეხება მეტოქეობის ახალი ფაზა, 1999 წელს დაიწყო, როდესაც ორივე გუნდი გადავიდა სტეიფლზ ცენტრში, რომლებისთვისაც ეს არენა საშინაოა დღემდე.
2011 წელს, კლიპერსმა შეიძინა ნიუ-ორლეან ჰორნეტსიდან კრის პოლი, რომელსაც ერთი კვირით ადრე ფაქტობრივად ლეიკერსის მოთამაშედ იცნობდნენ პრესაში, თუმცა NBA კომისარ დევიდ სტერნის მიერ იქნა ჩაშლილი.
ხშირად ამ მეტოქეობას "გასავლელის სერიებს" უწოდებენ, ეს იმიტომ რომ ამ ორ გუნდის გასახდელს 70 ფუტიანი გასავლელი ჰყოფს სტეიფლზ ცენტრში. ორივე გუნდს თავისი პერსონალური გასახდელი აქვს, თუმცა პარკეტს და სუვენირების მაღაზიას ორივე ერთნაირად იყენებს, ეს იმაზეა დამოკიდებული თუ ვინ ითამაშებს საშინაო გუნდად.
ლოს-ანჯელეს ლეიკერსი - ფინიქს სანსი
ამ ორი გუნდის პირველი შეხვედრა 1970 წლის NBA ფლეი-ოფში მოხდა. ფინიქს სანსი სერიას 3-1 ლიდერობდა თუმცა მე-7 მატჩში დამარცხდა. 1980 წელს კვლავ შეხვდნენ ერთმანეთს და ლეიკერსმა ამჯერად 5 თამაშში მოახერხა გამარჯვების მოპოვება. ასევე ლეიკერსმა მოიგო შემდეგი 4 შეხვედრა 1982, 1984, 1985 და 1989 წლებში შესაბამისად სერიები 4-0, 4-2, 3-0 და 4-0. 1990 წლის დასავლეთ კონფერენციის ფინალში ეს ორი გუნდი კვლავ შეხვდა ერთმანეთს, თუმცა ამჯერად სანსმა შეძლო სერიის 4-1 გამარჯვება.
რესურსები ინტერნეტში
NBA.com
კატეგორია:ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის დივიზიონები
Electric Lady Studios
Electric Lady Studios — ხმისჩამწერი სტუდია, რომელიც მდებარეობს ნიუ-იორკში. იგი დაარსებულია 1970 წელს ჯიმი ჰენდრიქსისა და ჯონ სტორიკის მიერ. სხვადასხვა დროს სტუდიაში საკუთარ სიმღერებს იწერდნენ: ჯონ ლენონი, AC/DC, ლედ ზეპელინი, კერლი საიმონი, The Clash, პიტერ ფრემპტონი, როლინგ სტოუნზი, დევიდ ბოუი, ელ გრინი, ფრენკ ზაპა, კანიე უესტი, მადონა, ბობ დილანი, The Mighty Boosh, კორტნი ლავი, Radiohead, Coldplay, ელის კუპერი, Bad Religion, სტივი უანდერი, Cactus, Goldfrapp, Greezy Wheels, ბილი კობემი, კერტის მეიფილდი, მობი, Mahavishnu Orchestra, ლუ რიდი, Mandrill, მიუზი, Arctic Monkeys, The Early Years, შინედ ო-კონორი, ბილი ჯოელი, ბილი აიდოლი, ნესი, მარს ვოლტა,, მაიკ ოლდფილდი, The Magnetic Fields, Guns N' Roses, ელკი ბრუქსი, პეტი სმითი, ჯონ მაკ-ლაფლინი, Kiss, ვან ჰელენი, Weezer, Interpol, რაიან ადამსი და სხვები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჯიმი ჰენდრიქსი კატეგორია:ხმისჩამწერი სტუდიები
1364
თარიღი უცნობია
*
კენიის ვიცე-პრეზიდენტი
კენიის ვიცე-პრეზიდენტი – აღმასრულებელი ხელისუფლების რანგით მეორე წარმომადგენელი კენიის ხელისუფლებაში.
პრეზიდენტის მოადგილე
2013 წლიდან დაარსდა პრეზიდენტის მოადგილის თანამდებობა, რომელმაც შეცვალა ვიცე-პრეზიდენტი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კენიის ვიცე-პრეზიდენტები
კულუხთა
კულუხთა — სოფელი ჯავის მუნიციპალიტეტში (მსხლების თემი), მდებარეობს გუდისის ქედის სამხრეთ–დასავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1180 მეტრი, ჯავიდან 6 კილომეტრი.
დიდი თურქობა
„დიდი თურქობა“ — ამ ტერმინით ცნობილია თურქ-სელჩუკთა განუწყვეტელი შემოსევები საქართველოში XI საუკუნის 80-იან წლებში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ლაშქრობები საქართველოში
უმბერტო ეკოს ბიბლიოგრაფია
ქვემოთ მოცემულია იტალიელი ავტორის უმბერტო ეკოს ნაშრომების სრული სია:
რესურსები ინტერნეტში
*
სან-ვისენტი (რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი)
სან-ვისენტი (São Vicente) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მიეკუთვნება ცენტრალური პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სერა-დი-სანტანას შემადგენლობაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის მუნიციპალიტეტები
მაღი
მაღი — სოფელი ჯავის მუნიციპალიტეტში (როკის თემი), მდებარეობს დვალეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე. მდინარე ჯომაღისწყლის (ლიახვის აუზი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 2040 მეტრი, ჯავიდან 33 კილომეტრი.
ლიტერატურა
კატეგორია:როკის თემის სოფლები
ტატული
კატეგორია:ბულგარეთის სოფლები
ფორორაციდისებრნი
ფორორაციდისებრნი (Phorusrhacidae) — ნამარხი, მორბენალი, უტროპო ფრინველებისა ოჯახი, რომლებიც კაინოზოურ ერაში (დაახლ. 62-2 მლნ. წლის წინ) სამხრეთ ამერიკის მოწინავე მტაცებელ არსებებს წარმოადგენდნენ. ნაშთები ცნობილია სამხრეთი და ჩრდილოეთი ამერიკის შუა პალეოცენური და გვიან პლიოცენური ნალექებიდან. სიმაღლეში აღწევდნენ 1-3 მეტრს. ფორორაციდისებრთა თანამედროვე შთამომავლებად მიიჩნეულია 0,8 მეტრი სიმაღლის სერიემები. Titanis walleri - ოჯახის ერთ-ერთი ყველაზე მასიური სახეობა ცნობილია ჩრდილო ამერიკის (ტეხასი, ფლორიდა) ნალექებიდან. ნაშთის აღმოჩენა მიუთითებს სამხრეთ ამერიკის ამ მტაცებლების ჩრდილოეთ კონტინენტზე გადასვლაზე დიდი ამერიკული მიგრაციის პერიოდში. თავდაპირველად მეცნიერები ვარაუდობდნენ, რომ Titanis walleri გადაშენდა ჩრდილო ამერიკაში ადამიანების გამოჩენის პერიოდში, თუმცა თანამედროვე დათარიღება ირწმუნება, რომ ამ სახეობამ ჯერ კიდევ 1,8, მლნ. წლის წინ შეწყვიტა არსებობა.
პატაგონიაში 2006 წელს აღმოჩენილი სახეობის, Kelenken guillermoi–ის (შუა მიოცენური ნალექები. დაახლოებით 15 მლნ. წლის წინ) თავის ქალა დღემდე ნაპოვნ ფრინველთა ქალათაგან ყველაზე მასიურია. აღმოჩენილი იქნა 71 სმ. თითქმის დაუზიანებელი ფრინველის თავის ქალა 46 სმ სიგრძის ნისკარტით, რომელიც ფორმით წააგავდა თანამედროვე არწივის ნისკარტს. სავარაუდოდ ამ სახეობას ადვილად შეეძლო ძაღლის ოდენა ნადავლის გადაყლაპვა. აღსანიშნავია ისიც, რომ იმ დრომდე აღმოჩენილ სახეობებს სიმაღლეში მაქისმუმ 2-3 მეტრამდე უნდა მიეღწიათ, პატაგონიის ეგზემპლარი კი 3 მ სიმაღლის იყო. მეცნიერები ფიქრობენ, რომ ფორორაციდისებრნი დიდი მასის მიუხედავად საკმაოდ სწრაფად დარბოდნენ და შეეძლოთ 48 კმ/სთ სიჩქარის განვითარებაც კი.
ფორორაციდისებრნი ცნობილნი არიან „ტერორის ფრინველების“ სახელით, რადგანაც ისინი წარმოადგენდნენ სამხრეთ ამერიკის იმ დროისათვის ყველაზე საშიშ მტაცებლებს (ხმალკბილა კატების გამოჩენამდე, რაც დაახლ. 2,5 მილ. წლის წინ მოხდა). ფორორაციდისებრთა პატარა და ზოგიერთი მასიური სახეობა სწრაფად მრბენი ფრინველები უნდა ყოფილიყვნენ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია: გადაშენებული ფრინველები
ზვინიცა
ზვინიცა (Звиница) — დასახლება ბულგარეთში. მდებარეობს კირჯალის ოლქში, შედის კირჯალის მუნიციპალიტეტში. მოსახლეობა შეადგენს 486 ადამიანს.
პოლიტიკური სიტუაცია
ადგილობრივ ზვინიცის საკმეტოში, რომლის შემადგენლობაშიც შედის ზვინიცა, კმეტის (უხუცესის) თანამდებობას ასრულებს ნიაზი ნაზიმ ველი (მოძრაობა უფლებებისა და თავისუფლებებისთვის) არჩევნების შედეგების მიხედვით.
მუნიციპალიტეტის კმეტი (მერი) — ჰასან აზისი (მოძრაობა უფლებებისა და თავისუფლებებისთვის) არჩევნების შედეგების მიხედვით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კირჯალის მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები
Lasioglossum peraltum
Lasioglossum peraltum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1901 წელს.
სქოლიო
peraltum
ულებ-ის ევროთასი
ულებ-ის ევროთასი დაარსდა 1967 წელს პოლონური სპორტული გაზეთის „პშეგლონდ სპორტივის“ წინადადებით, როგორც ევროპის ქვეყნების თასის მფლობელთა თასი. ასეთი სახელით ტურნირი ტარდებოდა 1991 წლამდე. 1991-1997 წლებში ტურნირს ეწოდა ევროპის თასი, 1998-2001 წლებში - საპორტას თასი, 2002-2007 წლებში - ულების თასი და 2008 წლიდან ულების ევროთასი.
1969/1970 წლების სეზონში თბილისელებმა მეოთხედფინალში დაამარცხეს ვარშავის „პოლონია“ (82-77 და 92-82), ხოლო ნახევარფინალში თვად დამარცხდნენ ნეაპოლის „ფიდესთან“ (69-86 და 83-88).
გამარჯვებულები და ფინალისტები
! s! style="background: #ddffdd;"|წელი ! s! style="background: #ddffdd;"|ჩატარების ადგილი ! s! style="background: #ddffdd;"|გამარჯვებული ! s! style="background: #ddffdd;"|ფინალისტი ! s! style="background: #ddffdd;"|შედეგი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საერთაშორისო ტურნირები კალათბურთში კატეგორია:ევროპის საკლუბო ტურნირები კალათბურთში
PayPal
Paypal — ელექტრონული საგადასახადო სისტემა, რომელიც ახორციელებს თანხის გადარიცხვის ოპერაციებს ინტერნეტის საშუალებით. დღეისათვის იგი მუშაობს 190 სახელმწიფოში და ჰყავს 164 მილიონზე მეტი დარეგისტრირებული მომხმარებელი. პეიპალი მუშაობს 17 ეროვნულ ვალუტაზე. 2002 წლიდან მოყოლებული 2014 წლამდე იყო ცნობილი ინტერნეტ აუქციონის, eBay-ს მფლობელობაში. დაარსდა 1998 წელს, როგორც პორტატიული ხელსაწყოების უსაფრთხოების პროგრამების მწარმოებელი. 2015 წლიდან არის დამოუკიდებელი კომპანია.
Rock the House
„Rock the House“ — ჯგუფ Gorillaz-ის სიმღერა, შეტანილი ალბომში Gorillaz. იგი 2001 წლის 22 ოქტომბერს გამოიცა. სიმღერა მოხვდა ბრიტანული ჩარტის #18 ადგილზე.
სქოლიო
კატეგორია:Gorillaz-ის სიმღერები კატეგორია:2000 წლის სიმღერები კატეგორია:2001 წლის სინგლები
Toxicity (ალბომი)
Toxicity — ამერიკული როკ-ჯგუფ System of a Down მეორე სტუდიური ალბომი. გამოვიდა 2001 წლის 4 სექტემბერს, ლეიბლზე American. ჩაიწერა რიკ რუბინის პროდიუსერობით.
სქოლიო
კატეგორია:American Recordings-ის ალბომები კატეგორია:2001 წლის ალბომები კატეგორია:System of a Down-ის ალბომები კატეგორია:ალბომები რიკ რუბინის პროდიუსერობით კატეგორია:Columbia Records-ის ალბომები
ელექტროდინამიკა
რესურსები ინტერნეტში
*
ლორენსო გერერო გუტიერესი
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1900 კატეგორია:გარდაცვლილი 1981 კატეგორია:ნიკარაგუის პრეზიდენტები
სან-ხუანი (ბატანგასი)
სან-ხუანი (ოფიციალურად სან-ხუანის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng San Juan) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი ბატანგასის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 114 068 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 42 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ბატანგასის მუნიციპალიტეტები
დან-დ’ერანი
დან-დ’ერანი (Dent d’Hérens ერანის კბილი) — მწვერვალი პენინის ალპებში, იტალიისა და შვეიცარიის საზღვარზე. სიმაღლე 4171 მ. მწვერვალ მატერჰორნიდან დასავლეთით რამდენიმე კილომეტრში მდებარეობს. დან-დ’ერანის სახელწოდება მომდინარეობს ამავე სახელწოდების ხეობისაგან, რომელიც მწვერვალიდან ჩრდილოეთით არის განლაგებული. დან-დ’ერანი აღმართულია ალპების მთავარ ქედზე, ვალეს კანტონსა (ჩრდილოეთით) და ვალე-დ-აოსტას (სამხრეთით) შორის. მწვერვალის ჩრდილოეთი მონაკვეთი არის მდინარე რონის აუზის წყალგამყოფის ნაწილი, ხოლო სამხრეთ ფერდობი მდინარე პოს აუზის წყალგამყოფი. დან-დ’ერანი მწვერვალ მატერჰორნიდან დასავლეთით 4 კილომეტრში მდებარეობს.
პირველი ასვლა განხორციელდა 1863 წლის 12 აგვისტოს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შვეიცარიის მთები კატეგორია:ალპები
ნახევარკუნძული
thumb|250px|[[არაბეთის ნახევარკუნძული, უდიდესი ნახევარკუნძული მსოფლიოში.]] thumb|250px|პატარა ნახევარკუნძული [[ხორვატიაში]]
ნახევარკუნძული — ხმელეთის ნაწილი, რომელიც სამი მხრით წყლითაა გარშემორტყმული, მეოთხეთი კი ხმელეთს უკავშირდება.
მსოფლიოს უდიდესი ნახევარკუნძულია არაბეთის ნახევარკუნძული, მდებარეობს აზიის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. მისი ფართობი 3 მლნ. კმ2-ს აღწევს.
მსოფლიოს უდიდესი ნახევარკუნძულების სია:
რესურსები ინტერნეტში
*
მაღლარი თვრინა
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრად ოდნავაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მუქი შავი. რბილობი წვნიანი აქვს.
მაღლარი თვრინა საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-19%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9-10 გ/ლ-ს.
გამოიყენება სასუფრე ყურძნად.
ლიტერატურა
კატეგორია:იმერეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის ვარდისფერყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
კროზა (ჯავის მუნიციპალიტეტი)
კროზა — სოფელი ჯავის მუნიციპალიტეტში (ხვწის თემი), მდებარეობს მდინარე ჭიმასის (დიდი ლიახვის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1340 მეტრი, ჯავიდან 7 კილომეტრი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ხვწის თემის სოფლები
პონტოელები
პონტოელები, ასევე პონტოელი ბერძნები (Πόντιοι, Ελληνοπόντιοι, Póntioi, Ellinopóntioi; Pontus Rumları, Karadeniz Rumlari) — ეთნიკური ბერძნების ქვეჯგუფი, რომელთა ისტორიული განსახლების ადგილი, დღევანდელი თურქეთის ტერიტორიაზე მდებარე პონტოს რეგიონია, თუმცა მათ გარკვეულ ნაწილს, თურქების მიერ მათი ეთნიკური შევიწროვების გამო მოუწია სხვა ქვეყნებისთვის თავის შეფარება. პონტოელები ძირითადად საქართველოში, სამხრეთ რუსეთში, უკრაინაში (ყირიმში), სომხეთში, ყაზახეთში და უზბეკეთში ცხოვრობენ, ბოლო პერიოდში მნიშვნელოვნად იწყეს მიგრაცია საბერძნეთსა და კვიპროსში.
გენოციდი
მაშინ როდესაც პონტოელები ძირითადად აღმოსავლეთით საქართველოსა და სომხეთის მიმართულებით დაიძრნენ, მათი ნაწილი დასალეთით, საბერძნეთისკენ გაეშურა. საბერძნეთში გადასვლის პერიოდში, ზოგიერთი ინფორმაციით, 353 ათასი პონტოელი დაიღუპა ოსმალეთის ხელისუფალთა ბრძანებით, ამის მიუხედავად საბერძნეთის რესპუბლიკის გარდა არც ერთმა სახელმწიფოს არ უცნია ეს ფაქტი, როგორც პონტოელთა გენოციდი.
ტენენტი-ლაურენტინუ-კრუსი
ტენენტი-ლაურენტინუ-კრუსი (Tenente Laurentino Cruz) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 780 მეტრზე. მიეკუთვნება ცენტრალური პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სერა-დი-სანტანას შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 406 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 72.68 კმ²-ზე. ფართობი 74 376 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის მუნიციპალიტეტები
გარი კასპაროვი
გარი კასპაროვი (Га́рри Ки́мович Каспа́ров, გვარი დაბადებისას ვაინშტეინი; დ. 13 აპრილი, 1963, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ) — საბჭოთა და რუსი მოჭადრაკე, მსოფლიოს მე-13 ჩემპიონი ჭადრაკში, საჭადრაკო ლიტერატორი და პოლიტიკოსი, ხშირად აღიარებული, როგორც ყველა დროის საუკეთესო მოჭადრაკე. გარდა მსოფლიო ჩემპიონობისა, კასპაროვი იყო საერთაშორისო დიდოსტატი (1980), საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1985), სსრკ-ის და რუსეთის ჩემპიონი (1981, 1988, 2004); საჭადრაკო ოლიმპიადების რვაგზის გამარჯვებული, ოთხჯერ სსრკ-ის და ოთხჯერ რუსეთის ნაკრების შემადგენლობაში. კასპაროვს თერთმეტჯერ მიენიჭა საჭადრაკო „ოსკარი“ (პრიზი წლის საუკეთესო მოჭადრაკეს). 1985-2006 წლებში, მცირე შესვენებებით, პირველ ადგილს იკავებდა ფიდეს რეიტინგში. 1994 წელს, 1993 წელს მიღებული გადაწყვეტილების თანახმად, კასპაროვი გარიცხეს ფიდეს რეიტინგიდან, ხოლო 1996 წლის იანვარში მას და ვლადიმერ კრამნიკს ერთნაირი რეიტინგი ჰქონდათ. 1999 წელს კასპაროვმა რეიტინგის რეკორდულ მაჩვენებელს, 2851 ქულას მიაღწია. მისი რეკორდი 13 წლის შემდეგ, მოქმედმა ჩემპიონმა, მაგნუს კარლსენმა მოხსნა.
კასპაროვმა მსოფლიოს ჩემპიონის ტიტული 1985 წელს მოიპოვა, როდესაც პრეტენდენტის რანგში მოქმედი ჩემპიონი ანატოლი კარპოვი დაამარცხა. „ორი К-ს“ დაპირისპირების ფარგლებში, კასპაროვმა და კარპოვმა მსოფლიო ჩემპიონობისთვის ხუთი მატჩი ითამაშეს. 1993 წელს კასპაროვი და პრეტენდენტი ნაიჯელ შორტი ფიდედან გამოვიდნენ და მატჩი ახალი ორგანიზაციის, პროფესიონალური საჭადრაკო ასოციაციის (პფა) ეგიდის ქვეშ ჩაატარეს. საპასუხოდ, ფიდემ კასპაროვს მსოფლიოს ჩემპიონის ტიტული ჩამოართვა. 2006 წლამდე, არსებობდა მსოფლიოს ორი ჩემპიონი: ერთი ფიდეს, ხოლო მეორე პფა-ს ვერსიით. 2000 წელს კასპაროვმა დათმო ჩემპიონის ტიტული ვლადიმერ კრამნიკთან მატჩში.
2005 წელს დაასრულა საჭადრაკო კარიერა პოლიტიკური საქმიანობის დაწყების გამო. იყო სხვადასხვა ოპოზიციური მოძრაობების მონაწილე. იკავებდა „გაერთიანებული სამოქალაქო ფრონტის“ თავმჯდომარის თანამდებობას, იყო „სრულიად რუსეთის სამოქალაქო კონგრესის“ ერთ-ერთი თავმჯდომარე, „რუსეთის ფედერაციის ეროვნული ასამბლეის“ დეპუტატი. 2008 წელს გახდა „გაერთიანებული დემოკრატიული მოძრაობა სოლიდარობის“ ფედერალური ბიუროს ერთ-ერთი წევრი და დამფუძნებელი, თუმცა, 2013 წელს დატოვა მისი რიგები. 2012 წლის ოქტომბერში კასპაროვი აირჩიეს რუსული ოპოზიციის „საკოორდინაციო საბჭოში“. 2013 წელს განაცხადა, რომ ტოვებდა რუსეთს და გააგრძელებდა პუტინის რეჟიმთან ბრძოლას საერთაშორისო არენაზე. 2011 წლიდან კასპაროვი აგრეთვე იკავებს „ადამიანის უფლებათა ფონდის“ საერთაშორისო საბჭოს თავმჯდომარის პოსტს. 2014 წელს მონაწილეობდა ფიდეს პრეზიდენტის არჩევნებში, თუმცა დამარცხდა მოქმედ კირსან ილუმჟინოვთან.
ბავშვობა
კასპაროვის მშობლები ჭადრაკის მოყვარულები იყვნენ და გაზეთებში დაბეჭდილ საჭადრაკო ამოცანებს ხსნიდნენ. გარი მათ ხშირად აკვირდებოდა და ერთხელ, ხუთი წლის ასაკში, ამოხსნაც უკარნახა. ამის შემდეგ, მამამ კასპაროვს თამაში ასწავლა. რეგულარული მეცადინეობა კასპაროვმა შვიდი წლის ასაკში, ბაქოს პიონერთა სასახლეში დაიწყო. მისი პირველი მწვრთნელი გახდა ოლეგ პრივაროტსკი. შვიდი წლის ასაკში, კასპაროვმა დაკარგა მამა, რომელიც ლიმფოსარკომას შეეწირა. ქმრის გარდაცვალების შემდეგ, კლარა კასპაროვამ მთლიანად დაუთმო საკუთარი თავი შვილის საჭადრაკო კარიერას. 1975 წელს, როდესაც გარი 12 წლის იყო, დედამ მას გვარი ვაინშტეინიდან კასპაროვზე შეუცვალა. ეს ნათესავების თანხმობით მოხდა; ოჯახი თვლიდა, რომ ახალგაზრდა გარის საჭადრაკო კარიერისთვის სსრკ-ში არსებულ ანტისემიტიზმს შეეძლო შეეშალა ხელი. 1977 წელს გარი კასპაროვი კომკავშირის წევრი გახდა.
დასაწყისი და დიდოსტატის წოდების მიღება
ათი წლის ასაკში, ჭაბუკთა შეჯიბრებაზე ვილნიუსში კასპაროვმა გაიცნო სპორტის ოსტატი ალექსანდრე ნიკიტინი, რომელიც დიდი ხნის განმავლობაში იყო მისი მწვრთნელი. 1976 წლამდე ნიკიტინი კასპაროვს პერიოდულად აძლევდა კონსულტაციებს და სხვადასხვა დავალებებს, იქიდან მოყოლებული კი მათ ერთად დაიწყეს მუშაობა. ნიკიტინის რეკომენდაციით, 1973 წელს კასპაროვი მივიდა გასინჯვაზე მსოფლიოს ექს-ჩემპიონის, მიხეილ ბოტვინიკის საჭადრაკო სკოლაში. კასპაროვი სკოლაში მიიღეს. ბოტვინიკის ძალისხმევით, იგი ინდივიდუალური გეგმით ვარჯიშობდა და სტიპენდიასაც იღებდა. 1974 წელს, მოსკოვში, პიონერთა სასახლეების ტურნირზე (რეგლამენტის თანახმად, ტურნირი იყო ჯგუფური; ყველა სასახლის გუნდს ხელმძღვანელობდა დიდოსტატი, რომელიც ერთდროული თამაშის სეანსს უტარებდა სხვა გუნდების წევრებს), კასპაროვმა დაამარცხა დიდოსტატი იური ავერბახი. შემდეგი წლის დასაწყისში, კასპაროვმა მონაწილეობა მიიღო ჭაბუკთა პირველობაში, სადაც მასზე 6-7 წლით უფროს მოწინააღმდეგეებთან უწევდა თამაში. ლენინგრადში, პიონერთა სასახლეების ახალ ტურნირზე, იმჟამინდელ ჩემპიონთან, ანატოლი კარპოვთან თანაბარ პოზიციას მიაღწია, თუმცა, შეცდომა დაუშვა და დამარცხდა. იმავე ტურნირზე, ფრედ ითამაშა ვიქტორ კორჩნოისთან.
1976 წლის დასაწყისში, თორმეტი წლის ასაკში, გარი კასპაროვმა ჭაბუკთა შორის სსრკ-ს ჩემპიონატში პირველი ადგილი დაიკავა. მისი მოწინააღმდეგეებიდან უმრავლესობა მასზე რამდენიმე წლით უფროსი იყო. გამარჯვების შემდეგ, კასპაროვის მწვრთნელი ნიკიტინი, რომელიც მოსკოვში ცხოვრობდა, ბაქოელმა ოსტატმა, ალექსანდრე შაკაროვმა შეცვალა. იმავე წელს, სპორტკომიტეტის დაჟინებით, კასპაროვი გაემგზავრა კადეტთა (18 წლამდელების) მსოფლიო ჩემპიონატზე, სადაც მესამე ადგილი დაიკავა. . მისი გამგზავრების წინააღმდეგ გამოდიოდნენ მწვრთნელები. 1977 წლის დასაწყისში, კასპაროვმა კვლავ გაიმარჯვა ჭაბუკთა შორის სსრკ-ს ჩემპიონატზე; ამჯერად, მან 9 ქულიდან 8½ დააგროვა. იმავე წელს, იგი კვლავ გაემგზავრა კადეტთა ჩემპიონატზე, რომლის ასაკობრივი ცენზი უკვე 17 წლამდე იყო დაწეული; ჩემპიონატის დასრულებამდე სამი ტურით ადრე, კასპაროვი პირველ ადგილს იყოფდა იოუნ არნასონთან, თუმცა, დაღლილობის გამო სამივე თამაში კასპაროვმა ყაიმით დაასრულა.
1978 წლის იანვარში, კასპაროვმა მოიგო მინსკში ჩატარებული სოკოლსკის მემორიალი და მიიღო სპორტის ოსტატის წოდება. წოდების მისაღებად აუცილებელი ნორმა მან ტურნირის დასრულებამდე ხუთი ტურით ადრე შეასრულა, ხოლო ბოლო შეხვედრაში დაამარცხა ანატოლი ლუტიკოვი — კასპაროვისთვის ეს დიდოსტატთან პირველი სატურნირო მატჩი იყო. თხუთმეტი წლის ასაკში კასპაროვი მიხეილ ბოტვინიკის ასისტენტი გახდა. ივლისში, მან დაიკავა პირველი ადგილი დაუგავპილსში ცატარებულ ტურნირში, რამაც მას სსრკ-ს ჩემპიონატის ფინალურ ეტაპზე დებიუტირების საშუალება მისცა. ფინალური ეტაპი ჩატარდა წლის ბოლოს, ხოლო კასპაროვმა 17 პარტიაში 50-პროცენტიანი შედეგი აჩვენა, რისი წყალობითაც მას აღარ დასჭირდებოდა კვალიფიკაციის ხელმეორედ გავლა მომავალ წელს. 1979 წლის აპრილში, ბოტვინიკის რეკომენდაციით და დაჟინებით, ჩვიდმეტი წლის ოსტატმა, რომელსაც რეიტინგიც კი არ ჰქონდა, მიიღო მონაწილეობა ბანია-ლუკეს ტურნირში, რომელშიც მის გარდა თოთხმეტი დიდოსტატი მონაწილეობდა. კასპაროვმა სენსაცია მოახდინა და პირველი ადგილი დაიკავა; იგი არც ერთ პარტიაში არ დამარცხებულა და გამარჯვება ტურნირის დასრულებამდე ორი ტურით ადრე გაინაღდა. მას 2 ქულით ჩამორჩნენ იან სმეიკალი, ულფ ანდერსონი, ხოლო 2½ ქულით ტიგრან პეტროსიანი. ამ ტურნირის შემდეგ, კასპაროვმა საერთაშორისო რეიტინგი მიიღო და რეიტინგ-ლისტში პირდაპირვე მეთხუთმეტე ადგილი დაიკავა. ბაქოში დაბრუნების შემდეგ, კასპაროვს შეხვდა გავლენიანი პოლიტიკოსი გეიდარ ალიევი, აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პირველი მდივანი და პოლიტბიუროს წევრობის კანდიდატი. იქიდან მოყოლებული, ალიევი კასპაროვს მფარველობდა და სხვადასხვა სახის დახმარებას უწევდა. იმავე წლის ბოლოს, სსრკ-ს ჩემპიონატზე ასპარეზობა სამი მოგებით დაიწყო. ამას ვარდნა მოჰყვა (ექვსი ყაიმი, სამი წაგება და მხოლოდ ერთი მოგება), თუმცა, კარგად ჩატარებული ფინიშის ხარჯზე, მან 17-დან 10 ქული მოიპოვა და მესამე-მეოთხე ადგილი გაიყო. ტურნირის გამარჯვებული ვეტერანი მოჭადრაკე, ეფიმ გელერი გახდა.
ბაქოს ტურნირზე (1980 წლის გაზაფხული) კასპაროვმა გაიმარჯვა და აგრეთვე შეასრულა დიდოსტატის ნორმა. იმავე წელს, კასპაროვმა გაიმარჯვა დორტმუნდში ჩატარებულ კადეტთა ტურნირზე; მეორე ადგილი დაიკავა ნაიჯელ შორტმა. ტურნირის შემდეგ, კასპაროვმა დაასრულა საშუალო სკოლა ოქროს მედლით, ხოლო წლის ბოლოს გახდა სსრკ-ს ნაკრების მეორე სათადარიგო მოთამაშე საჭადრაკო ოლიმპიადაზე, სადაც თავის დაფაზე მესამე შედეგი აჩვენა.
1981 წლის დასაწყისში, კასპაროვი თამაშობდა პირველ დაფაზე სსრკ-ს ნაკრებთა მეოთხე მატჩ-ტურნირზე, როგორც ახალგაზრდათა ნაკრების წევრი; თავის დაფაზე მან პირველი ადგილი დაიკავა, ხოლო მსოფლიოს ჩემპიონ კარპოვთან ორივეჯერ ყაიმი ითამაშა. იმავე წელს, მოსკოვის საერთაშორისო ტურნირზე, რომლის გამარჯვებულიც კარპოვი გახდა, კასპაროვმა გაიყო 2-4 ადგილი ვასილი სმისლოვთან და ლევ პოლუგაევსკისთან. კასპაროვის და კარპოვის შეხვედრა ბოლო ტურში შედგა; ისინი მარტივად შეთანხმდნენ ყაიმზე. დეკემბერში, კასპაროვმა გაიყო სსრკ-ს ჩემპიონის წოდება ლევ პსახისთან და ქვეყნის ისტორიაში ყველაზე ახალგაზრდა ჩემპიონი გახდა. იმ წელს, ჩემპიონატი ქალაქ ფრუნზაში ტარდებოდა. ბოლო ტურის წინ, პსახისი კასპაროვს ნახევარი ქულით უსწრებდა; მან ვერ მოახერხა გიორგი აგზამოვის დამარცხება და ყაიმს დასჯერდა, ხოლო კასპაროვმა შავი ფიგურებით სძლია ვლადიმერ ტუკმაკოვს.