cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მარი ბურგუნდიელი (1386-1422)
ბიოგრაფია
მარი დაიბადა 1386 წლის სექტემბერში. იგი იყო ბურგუნდიის ჰერცოგ ფილიპ II-ისა და მისი მეუღლის, მარგარიტა ფლანდრიელის მერვე შვილი ცხრიდან.
1416 წელს საღვთო რომის იმპერატორმა სიგიზმუნდ I-მა ამადეო VIII სავოიის გრაფობიდან სავოიის ჰერცოგობამდე აამაღლა, რითაც მარი სავოიის პირველი ჰერცოგინია გახდა.
მარი გარდაიცვალა 1422 წლის 8 ოქტომბერს, იგი დაკრძალეს ოტეკომბის სააბატოში.
თეოდორ ბენფაი
თეოდორ ბენფაი (Theodor Benfey; დ. 28 იანვარი, 1809, ნერტენ-ჰარდენბერგი — გ. 26 ივნისი, 1881, გეტინგენი) — გერმანელი ფილოლოგი, ზოგადი ენათმეცნიერებისა და ინდოევროპული ენების სპეციალისტი. იკვლევდა კლასიკურ ენებსა და სანსკრიტს. ბენფაის ძირითადი ნაშრომია „ენათმეცნიერებისა და აღმოსავლური ფილოლოგიის ისტორია გერმანიაში“ (1869). ლიტერატურათმცოდნეობაში ბენფაი ფუძემდებელია „შედარებითი“ ან „სესხების“ თეორიისა, რომელიც მან ინდური „პანჩატანტრას“ თარგმანის (1859) წინასიტყვაობაში ჩამოაყალიბა. ძმები გრიმების „არიული“ (მითოლოგიური) თეორიის საპირისპიროდ ბენფაი საერთო სიუჟეტების არსებობას ინდურსა და ევროპულ ფოლკლორში სიუჟეტების მიგრაციით ახდენდა. ბენფაის დამსახურება იყო სიუჟეტთა სესხების მრავალი ფაქტის დადგენა, მოძველებული მითოლოგიური თეორიის კრიტიკა და სხვა. მაგრამ იგი აზვიადებდა ინდური ლიტერატურის მნიშვნელობას — მას მსოფლიოს ხალხთა ზღაპრების ერთადერთ წყაროდ მიიჩნევდა და ამით უგულებელყოფდა ეროვნულ და სოციალურ ფაქტორებს ფოლკლორისა და ლიტერატურის განვითარებაში.
სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ფილოლოგები კატეგორია:გერმანელი ინდიოლოგები კატეგორია:დაბადებული 1809 კატეგორია:გარდაცვლილი 1881
ჩრდილოეთი ვიძემეს ბიოსფერული ნაკრძალი
ჩრდილოეთი ვიძემეს ბიოსფერული ნაკრძალი (Ziemeļvidzemes biosfēras rezervāts) — ლატვიის ერთადერთი ბიოსფერული ნაკრძალი, მდებარეობს ქვეყნის ისტორიული კუთხის ვიძემეს ჩრდილოეთ ნაწილში, ესტონეთის საზღვართან.
1990 წელს მთავრობამ დღევანდელი ბიოსფერული რესერვის ტერიტორიაზე შექმნა ჩრდილოეთი ვიძემეს რეგიონალური ბუნების კონსერვაციის კომპლექსი. მისი სათავო ოფს განთავსდა სალაცგრივაში და დაიწყო აქტიური მუშაობა ლატვიაში ბიოსფერული ნაკრძალის შექმნაზე. ნაკრძალი შეიქმნა 1997 წლის 11 დეკემბერს და იგი მოიცავს ქვეყნის ტერიტორიის 6%-ს. ის არის ბიოსფერული ნაკრძალების მსოფლიო ქსელის ნაწილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლატვიის დაცული ტერიტორიები
გამოძიების ფედერალური ბიურო
მინიატიურა|გამოძიების ფედერალური ბიუროს ემბლემა გამოძიების ფედერალური ბიურო (Federal Bureau of Investigation, FBI) — აშშ-ის იუსტიციის სამინისტროს უწყება. ექვემდებარება გენერალურ პროკურორს. დაარსდა 1908 წელს. შედის ამერიკის სადაზვერვო სამმართველოს შემადგენლობაში. აქვს უფლება გამოიძიოს ფედერალური კანონის დარღვევები, პასუხს აგებს ქვეყნის, ერისა და პრეზიდენტის უსაფრთხოებაზე.
2013 წლის 22 აგვისტოს მონაცემებით FBI-ში მუშაობს 35 902 ადამიანი. მათგან — 13 785 „სპეციალური აგენტია“ და 22 117 მომსახურე პერსონალი: ანალიტიკოსები, ლინგვისტები, IT-სპეციალისტები და სხვ. მისი პირველი დირექტორი იყო ედგარ ჰუვერი.
სქოლიო
კატეგორია:გამოძიების ფედერალური ბიურო
ეგვიპტის მეჩვიდმეტე დინასტია
ეგვიპტის მეჩვიდმეტე დინასტია — ძველი ეგვიპტის სამეფო დინასტია. მისი წევრები ეგვიპტეს ძვ. წ. 1580 წლიდან მართავდნენ, მათი მმართველობა ძვ. წ. 1549 წელს დასრულდა, მათ შემდეგ ეგვიპტეს მეთვრამეტე დინასტია მართავდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დინასტიები კატეგორია:ეგვიპტის მეჩვიდმეტე დინასტია
კუილუს დეპარტამენტი
კუილუს დეპარტამენტი (Kouilou) — კონგოს რესპუბლიკის ერთ-ერთი დეპარტამენტი. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთში, ქვეყნის ერთადერთი დეპარტამენტი, რომელიც გადის ატლანტის ოკეანეზე. აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ნიარის დეპარტამენტს, სამხრეთიდან ანგოლის ანკლავ — კაბინდის პროვინციას, ხოლო ჩრდილოეთიდან გაბონს. დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ლოანგო. 2004 წლამდე დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრი იყო ქალაქი პუენტ-ნუარი, რომელიც შემდეგ გახდა ცალკე დეპარტამენტი.
დეპარტამენტს სახელი ეწოდა მდინარე კუილუს გამო.
მოსახლეობა
მოსახლეობაში ჭარბობს ორი ეთნიკური ჯგუფი, ვილი და იომბე, რომლებიც ლაპარაკობენ იმავე დასახელების ენებზე.
ადმინისტრაციული დაყოფა
კუილუს დეპარტამენტი დაყოფილია 6 ოლქად :
სქოლიო
კატეგორია:კონგოს რესპუბლიკის დეპარტამენტები
დაროკა
დაროკა  — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების სარაგოსის პროვინციის კამპო-დე-დაროკის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 52,045736 კმ². მოსახლეობა — 1965 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:სარაგოსის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:სარაგოსის ქალაქები
ვალერი ვოუბა
ვალერი სოკრატის ძე ვოუბა (დ. 23 აგვისტო, 1942, სოფელი თხინა, ოჩამჩირის რაიონი) — აფხაზი ინჟინერ-ტექნიკოსი. სკკპ წევრი 1962 წლიდან. აფხაზეთის კულტურის დამსახურებული მუშაკი. ახალი ათონის ტურისტულ-საექსკურსიო გაერთიანების გენერალური დირექტორი (1974). ახალი ათონის მღვიმის კომპლექსის შექმნისათვის მეცნიერთა და მშენებელთა ჯგუფთან ერთად მიენიჭა სსრკ სახელმწიფო პრემია (1977).
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1942 კატეგორია:აფხაზი ინჟინრები კატეგორია:დაბადებული 23 აგვისტო ვალერი
ჩოვგანი
thumb|right|250px|ჩოვგანი
ჩოვგანი აზერბაიჯანში
აზერბაიჯანში ჩოვგანი ითვლება სპორტის ეროვნულ სახეობად. 2013 წელს ჩოვგანი, აზერბაიჯანში, ტრადიციული ჯირითობა ყარაბაღის ცხენებით, შეტანილ იქნა იუნესკოს არამატერიალურ კულტურულ მემკვიდრეობის ნუსხაში, რომელსაც ესაჭიროება სასწრაფო დაცვა.
1979 წელს ჯაბარ ჯაბარლის სახელობის აზერბაიჯანული კინოსტუდიის მიერ გადაღებული იქნა მოკლემეტრაჟიანი დოკუმენტური ფილმი „ჩოვგანის თამაში“ (Çovqan oyunu), რომელშიც გადმოცემულია იქნაჩოვგანის თამაშის წესები და ისტორია.
2013 წლის სექტემბერში ბაქოში ჩატარდა მსოფლიო თასის გათამაშება პოლოში, რომლის მსვლელობის დროსაც ჩატარდა აჩვენებელი მატჩი სხვადასხვა გუნდის  შერეული ნაკრებისა და აზერბაიჯანულ გუნდებს შორის.
2013 წლის 2 დეკემბრიდან 7 დეკემბრის ჩათვლით ბაქოში ჩატარდა იუნესკოს არამატერიალური კულტურის მემკვიდრეობის დაცვის სამთავრობოთაშორისო კომიტეტის მე-8 სესია, რომლის მსვლელობის დროსაც განხილული იქნა იუნესკოს არამატერიალურ კულტურულ მემკვიდრეობის ნუსხაში შესატანი 12 განაცხადი, რომელთა შორის აგრეთვე იყო „აზერბაიჯანში, ტრადიციული ჯირითობა ყარაბაღის ცხენებით და ჩოვგანის თამაში“. 2013 წლის 3 დეკემბერს იუნესკოს არამატერიალურ კულტურულ მემკვიდრეობის ნუსხაში, რომელსაც ესაჭიროება სასწრაფო დაცვა, შეტანილ იქნა ჩოვგანი. .
ჰააპაის ოლქი
ჰააპაის ოლქი (Haʻapai) — ერთ-ერთი ტონგის 5 ოლქიდან,, რომელიც მდებარეობს ჰააპაის კუნძულების ჯგუფში. 2011 წლის აღწერის მონაცემებით ოლქის მოსახლეობა შეადგენს 6616 ადამიანს. ფართობი — 126 კმ². ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი — პანგაი (2500 ადამიანი) მდებარეობს ოლქში უდიდეს კუნძულ ლიფუკას დასავლეთ სანაპიროზე. სულ ოლქში 62 კუნძულია. ამ 62 კუნძულიდან 17 კუნძულზეა მუდმივი მოსახლეობა, რომლებიც გადანაწილებულები არიან 30-ზე მეტ სოფელში. ძირითადი კუნძულები, რომლებზეც ცხოვრობს მუდმივი მოსახლეობა არიან: ლიფუკა, უიჰა, ნომუკა, მანგო.
ჰააპაის ოლქის შემადგენლობაში შედის 6 რაიონი: ლიფუკა, ფოა, უიჰა, ლულუნგა, კაუვაი-ჰაანო და მუომუა.
სქოლიო
კატეგორია:ტონგის ოლქები
ელეონორ ინგლისელი
ადრეული ცხოვრება და ოჯახი
ელეონორი დაიბადა 1161 წლის 13 ოქტომბერს ნორმანდიის ქალაქ ორნის დომფორნის სასახლეში. იგი იყო ინგლისის მეფე ჰენრი II-ისა და მისი ცოლის, დედოფალ ელეონორ აკვიტანიელის ქალიშვილი. იგი ალბანოს ეპისკოპოსმა ანრი დე მარსიმ მონათლა. დედის მხრიდან მას ორი ნახევარ-და ჰყავდა, რომლებიც ფრანგ დიდგვაროვნებზე იყვნენ დაქორწინებულნი. გარდა ამისა მას ჰყავდა ღვიძლი და-ძმებიც, როგორებიცაა ინგლისის მეფე ჰენრი ახალგაზრდა, საქსონიისა და ბავარიის ჰერცოგინია მატილდა, ინგლისის მეფე რიჩარდ I ლომგული, ბრეტანის ჰერცოგი ჯეფრი, სიცილიის დედოფალი ჯოანი და ინგლისის მეფე ჯონ უმიწაწყლო.
დედოფლობა
მინი|მარცხნივ|ალფონსო VIII-ისა და ელეონორ ინგლისელის ქორწინება 1170 წლის სექტემბერში, ქალაქ ბურგოსში ელეონორი ცოლად გაჰყვა კასტილიის მეფე ალფონსო VIII-ს. ელეონორის მშობლებს ეს ქორწინება სჭირდებოდათ, რათა აკვიტანიის სამხრეთით, მტრულად განწყობილი მეზობლის, ნავარის მეფე სანჩო VI-ის გვერდით ძლიერი მოკავშირე ჰყოლოდათ კასტილიის სახით.
1200 წელს ალფონსო VIII-მ განაცხადა, რომ გასკონიის უზარმაზარი საჰერცოგო ელეონორს მზითვში გაჰყვა და ამისათვის ბრძოლის დაწყებასაც აპირებდა, თუმცა ვინაიდან საქორწინო კონტრაქტში გასკონიაზე არაფერი იყო ნათქვამი ალფონსომ ომის დაწყება გადაიფიქრა. მიუხედავად ამისა, ალფონსო მაინც ძალიან შორს წავიდა თავისი პრეტენზიებით და 1205 წელს გასკონიაში შეიჭრა, თუმცა 1206 წელს ალფონსოსა და ელეონორის ძმის, ინგლისის მეფე ჯონს შორის სამშვიდობო მოლაპარაკებები დაიწყო. საბოლოოდ, 1208 წელს ალფონსომ უარი თქვა თავის პრეტენზიაზე, თუმცა ათწლეულების შემდეგ მათმა შვილიშვილმა ალფონსო X-მ კვლავ განაცხადა პრეტენზია გასკონიაზე.
მსგავსად თავისი მშობლებისა, ახალი მოკავშირეების შეძენის მიზნით ელეონორმა თავისი შვილების ქორწინებებით ვაჭრობა დაიწყო და თითქმის ნახევარი ევროპა თავის მოკავშირედ აქცია. ელეონორი განსაკუთრებით დიდ ინტერესს იჩენდა რელიგიური ინსტიტუტის მხარდაჭერისას. 1179 წელს ტოლედოს კათედრალში მან თომას ბეკეტი ოფიციალურად გამოაცხადა წმინდანად. ასევე დედოფალი ელეონორა უჭერდა მხარს უამრავი ტაძრის, ობოლთა თავშესაფრებისა და საავადმყოფოს მშენებლობას.
როდესაც 1214 წელს ალფონსო VIII გარდაიცვალა, იმდენად განადგურდა ელეონორა, რომ მის დაკრძალვაზე მისვლის ძალაც არ შესწევდა. ელეონორი ძალიან მძიმედ დასნეულდა საყვარელი მეუღლის დაკარგვის გამო და ალფონსოს გარდაცვალებიდან სულ 26 დღეში თავად ელეონორაც გარდაიცვალა. იგი დაკრძალეს მისი ქმრის გვერდით, მისსავე აგებულ სანტა მარია ლა რეალ დე ლას ელხას სააბატოში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 13 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1161 კატეგორია:გარდაცვლილი 31 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1214 კატეგორია:პლანტაგენეტები კატეგორია:კასტილიის დედოფლები კატეგორია:ინგლისის პრინცესები
კვესნელის ტბა
კვესნელის ტბა (Quesnel Lake) — მყინვარული ტბა ან ფიორდი კანადაში, ბრიტანეთის კოლუმბიაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 728 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 266 კმ². მაქსიმალური სიღრმე 506 მ. აქვს ფიორდისებური, ვიწრო და წაგრძელებული ფორმა და შედგება სამი ტოტისაგან. პოპულარული ტურისტული ობიექტია.
სქოლიო
კატეგორია:კანადის ტბები
ბელარუსფილმი
მინი|270პქ| ბელარუსფილმის მთავარი შენობა ბელარუსფილმი (Беларусьфільм) — ბელარუსის ეროვნული კინოსტუდია.
ისტორია
1924 წლის 17 დეკემბრის ბელორუსიის სსრ-ს მთავრობის გადაწყვეტილებით „საკუთარი კინოწარმოების ორგანიზების შესახებ“ და ამ მიზნით სპეციალური სამმართველოს „ბელგორსკინოს“ შესაქმნელად 1925 წელს მინსკში ჩამოყალიბდა კინოლაბორატორია კინოქრონიკების გამოსაშვებად. 1928 წელს ლენინგრადში დაარსდა მხატვრული ფილმების სტუდია სახელწოდებით „საბჭოთა ბელორუსია“, რომელიც 1939 წელს გადავიდა მინსკში. მეორე მსოფლიო ომის დროს ბელორუსიის კინემატოგრაფისტ-დოკუმენტალისტები იღებდნენ საბრძოლო რეპორტაჟებს, ქმნიდნენ რესპუბლიკის პარტიზანულ კინოქრონიკას. მხატვრული ფილმების წარმოება შეჩერდა და განახლდა ომის დამთავრების შემდეგ. ამასთანავე სტუდიამ მიიღო თანამედროვე სახელი — „ბელარუსფილმი“.
პირველი მხატვრული ფილმი, რეჟისორ ი. ტარიჩის „ტყის ამბავი“ 1926 წელს გადაიღეს კინოსტუდიაში. ომამდელ პერიოდში სტუდიამ გადაიღო მხატვრული ფილმები: „კასტუს კალინოვსკი" (1928), „ხვალამდე" (1929), „სასტუმრო სავოია" (1930), „ქალი" (1932), „პირველი ოცეული" (1933), „გოგონა პაემანზე მიიჩქარის" (1936), „სამშობლოს ქალიშვილი" (1937) და სხვა. ომის შემდგომ წლებში იღებდნენ ფილმებს საბრძოლო თემაზე. ამ დროის გამორჩეული ფილმებია: „კონსტანტინე ზასლონოვი", „საათი შუაღამისას გაჩერდა".
1960 წელს აშენდა კინოსტუდიის ახალი შენობა, სადაც მუშაობა დაიწყო სამმა შემეცნებითმა გაერთიანებამ: მხატვრული ფილმების, დოკუმენტური „ქრონიკისა“ და სარტელევიზიო „ტელეფილმის“ და ანიმაციურ ფილმების სტუდიამ. ამ პერიოდში შეიქმნა ომის თემაზე ცნობილი ფილმები: „ალპური ბალადა", „გოგონა ეძებს მამას", „ივან მაკაროვიჩი". ასევე ყურადღება ეთმობოდა ისტორიულ და საბავშვო-ახალგაზრდულ ფილმებს. მაგ.: „წითელი ფოთლები", „მოსკოვი-გენუა", „ოსტატების ქალაქი" და სხვა.
1970-იან წლებში „ბელარუსფილმში“ გამოჩნდნენ ახალი რეჟისორები თავიანთი ახლებური ხედვით. შეიქმნა სხვადასხვა თემატიკის ფილმები. განსაკუთრებით გამოირჩევა ამ პერიოდის საბავშვო-ახალგაზრდული ფილმები: ანატოლი რიბაკოვის სათავგადასავლო მოთხრობების ეკრანიზაციები" „დაშნა“, „ბრინჯაოს ფრინველი“, „ბავშვობის უკანასკნელი ზაფხული“; მიუზიკლები" „ბურატინოს თავგადასავალი“, „წითელქუდა“; ომის თემაზე: „ოგინსკის პოლონეზი", „სონეტების გვირგვინი" და სხვა. 1980-იან წლებში გამოჩნდა კომედიები. სტუდიის მრავალი ფილმი ფართოდ იქნა აღიარებული და მიენიჭა პრიზები საერთაშორისო კინოფესტივალებზე.
ბელარუსის ეროვნული კინოსტუდია
1990-იანი წლები გამოირჩეოდა განსაკუთრებული უძრაობით ბელარუსის ეროვნული კინემატოგრაფის შემოქმედებით და ეკონომიკურ პროცესებში. იმის მიუხედავად, რომ ამ პერიოდში შეიქმნა 60-ზე მეტი სრულმეტრაჟიანი ფილმი, სოციალურ-პოლიტიკური ცვლილებების გამო მათი უმრავლესობა არააქტუალური გახდა და კინოგაქირავების ორგანიზაციებისთვის არ იყო მომგებიანი.
1997 წელს ბელარუსის პრეზიდენტის ბრძანებით კინოსტუდია „ბელარუსფილმს“ მიენიჭა ეროვნული სტატუსი.
2008 წელს კინოსტუდიამ გამოუშვა 34 დოკუმენტური, 5 ანიმაციური, 4 სატელევიზიო და 3 სრულმეტრაჟიანი კინოფილმი.
2014 წელს „ბელარუსფილმი“ 90 წლის გახდა. საიუბილეო DVD-კოლექციის გამოშვებაში სახელწოდებით „ბელარუსფილმის ოქროს დიუჟინა“ შევიდა კინოსტუდიაში გადაღებული რამდენიმე თაობის მაყურებლისთვის საყვარელი 12 ნიშანდობლივი საბჭოთა ფილმი. მათ შორის: „ბურატინოს თავგადასავალი“, „წითელქუდა“, „44-ის აგვისტოში“ და სხვა.
თავისი არსებობის მანძილზე „ბელარუსფილმს“ გამოშვებულიო აქვს 650-ზე მეტი მხატვრული ფილმი, დაახლოებით 2000 დოკუმენტური და 300 ანიმაციური ფილმი. კინოსტუდიის შექმნილი ფილმები შესულია სამამულო და მსოფლიო კინოს ოქროს ფონდში.
ბოლო დროს კინოსტუდია აქტიურადაა დაკავებული თავისი მატერიალურ-ტექნიკური ბაზის მოდერნიზაციით. ჩატარდა კოლოსალური სარეკონსტრუქციო სამუშაოები. თანამედროვე ტექნიკით აღჭურვილი ახალი პავილიონები „ბელარუსფილმს“ საშუალებას აძლევს შექმნას ისეთი პროექტები, რომლებიც შეესაბამებიან დღევანდელობის მაღალი მოთხოვნის დონეს.
ეხეა-დე-ლოს-კაბალიეროსი
ეხეა-დე-ლოს-კაბალიეროსი (Ejea de los Caballeros, Exeya d'os Caballers) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების სარაგოსის პროვინციის სინკო-ვილიასის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 609,922781 კმ². მოსახლეობა — 16 984 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:სარაგოსის მუნიციპალიტეტები
ეგვიპტის მეცხრამეტე დინასტია
ეგვიპტის მეცხრამეტე დინასტია — ძველი ეგვიპტის სამეფო დინასტია. მისი წევრები ეგვიპტეს ძვ. წ. 1292 წლიდან მართავდნენ, მათი მმართველობა ძვ. წ. 1189 წელს დასრულდა, მათ შემდეგ ეგვიპტეს მეოცე დინასტია მართავდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დინასტიები კატეგორია:ეგვიპტის მეცხრამეტე დინასტია
ანა ბურგუნდიელი
ანა ბურგუნდიელი (Anne de Bourgogne, Anne of Burgundy; დ. 30 სექტემბერი, 1404 — გ. 13 ნოემბერი, 1432) — ვალუას დინასტიის წარმომადგენელი. ბურგუნდიის ჰერცოგ ჟან I-ისა და მარგარეტ ბავარიელის ქალიშვილი. ბედფორდის ჰერცოგინია როგორც ჯონ პლანტაგენეტის პირველი მეუღლე.
A Elbereth Gilthoniel
A Elbereth Gilthoniel — აერლინი, გალობა, ლექსი ჯ. რ. რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმიდან. იგი შუაველში დაიწერა. ლექსს, როგორც წესი, უმღეროდნენ ვარდას (ელბერეთს). იგი ატარებს იამბიკოს ტეტრამეტრის სახეს.
ტეიმეი
იმპერატორის მეუღლე ტეიმეი (貞明皇后), დაბადების სახელია სადაკო კუძიო (九条節子; დ. 25 ივნისი, 1884, ტოკიო, იაპონია — გ. 17 მაისი, 1951, ტოკიო, იაპონია) — იაპონიის იმპერატორ ტაისიოს მეუღლე 1912-1926 წლებში. იაპონიის იმპერატორ ჰიროჰიტოს დედა.
A Elbereth Gilthoniel
ტექსტი
A Elbereth Gilthoniel silivren penna míriel o menel aglar elenath! Na-chaered palan-díriel o galadhremmin ennorath, Fanuilos, le linnathon nef aear, sí nef aearon! A Elbereth Gilthoniel o menel palan-diriel, le nallon sí di-nguruthos! A tiro nin, Fanuilos!
ანა ბურგუნდიელი
ბიოგრაფია
ანა დაიბადა 1404 წლის 30 სექტემბერს დიჟონში, ბურგუნდიაში. იგი იყო ბურგუნდიის ჰერცოგ ჟან I-ისა და მარგარეტ ბავარიელის ასული. ანას მამა, 1419 წელს მოკლეს ფრანგების დაკვეთით, რის შემდეგაც ტახტზე ასული ანას ძმა სამუდამოდ გადაემტერა მათ.
ტეიმეი
ბიოგრაფია
სადაკო კუძიო დაიბადა 1884 წლის 25 ივნისს ტოკიოში. იგი იყო ფუძივარას კლანის განშტოების, კუძიოს საგვარეულოს მეთაურ მაჩიტაკა კუძიოსა და მისი ცოლის, იკუკო ნომას მეოთხე ქალიშვილი.
ანა ბურგუნდიელი
ბიოგრაფია
1423 წელს ბურგუნდიასა და ინგლისს შორის დადებული ამიენის ხელშეკრულების თანახმად, 1423 წლის ივნისში ანა ცოლად გაჰყვა ინგლისის მეფე ჰენრი IV-ის ვაჟს, ბედფორდის ჰერცოგ ჯონ პლანტაგენეტს. ამ ქორწინების მიხედვით, ანას ძმამ, ბურგუნდიის ჰერცოგმა ფილიპ III-მ საფრანგეთის წინააღმდეგ ალიანსი შეკრა ინგლისთან. ეს ალიანსი იმ მხრივაც იყო მნიშვნელოვანი, რომ 1422 წლიდან მოყოლებული ჯონი თავისი ძმის შვილის, მეფე ჰენრი VI-ის რეგენტი და მაშასადამე ინგლისის მმართველი იყო.
ტეიმეი
ბიოგრაფია
1900 წლის 10 მაისს, 15 წლის სადაკო დააქორწინეს იაპონიის კრონპრინც ტაისიოზე. ამის შემდეგ წყვილი ტოკიოში, აკასაკას სასახლეში ცხოვრობდა, რომელიც ტოკიოს საიმპერატორო სასახლის კომპლექსიდან მოშორებით მდებარეობდა. ქორწინებიდან მალევე, 1901 წლის აპრილში მან ვაჟი გააჩინა, სახელად ჰიროჰიტო. ამის შემდეგ, 1750 წლის შემდეგ იგი კრონპრინცის პირველ ოფიციალურ მეუღლედ იქცა და მიენიჭა კრონპრინცესის წოდება.
ანა ბურგუნდიელი
ბიოგრაფია
ჯონსა და ანას ძალიან ბედნიერი ქორწინება ჰქონდათ, თუმცა მიუხედავად ამისა, ეს კავშირი უნაყოფო იყო. 1432 წელს ანა მშობლიურ საფრანგეთს ეწვია, სადაც იგი სრულიად მოულოდნელად, 13 ნოემბერს დაიღუპა პარიზში, 28 წლის ასაკში.
ტეიმეი
ბიოგრაფია
1912 წლის 30 ივლისს მისი ქმარი იაპონიის იმპერატორი გახდა, ის კი მისი კონსორტი. იმის გათვალისწინებით, რომ იმპერატორ ტაისიოს მენტალური და ფიზიკური ჯანმრთელობა შერყეული ჰქონდა, კონსორტი ტეიმეი უდიდეს როლს ასრულებდა ქვეყნის მართვაში. იგი მალევე იქცა იაპონური წითელი ჯვრის მფარველად. ტეიმეისა და ტაისიოს ერთმანეთთან ძალიან ახლო ურთიერთობა ჰქონდათ, რის შედეგადაც საიმპერატორო წყვილს ოთხი ვაჟი შეეძინა.
ანა ბურგუნდიელი
ბიოგრაფია
მის შემდეგ ჯონმა ცოლად ჟაკეტა ლუქსემბურგელი შეირთო თუმცა ისე დაუღუპა, რომ შვილები არც მასთან არ ჰყოლია. ამის შემდეგ ჟაკეტა მეორედ გათხოვდა, სწორედ იგი გახდა დედა შემდგომში ინგლისის დედოფალ ელიზაბეთ ვუდვილისა და ბებია ასევე ინგლისის დედოფალ ელისაბედ იორკელისა.
ტეიმეი
ბიოგრაფია
მათი მმართველობის პერიოდში გადაიარა პირველმა მსოფლიო ომმა, რა დროსაც იაპონია ომში თითქმის არ ჩაბმულა. თუმცა, აღსანიშნავია, რომ რუსეთის იმპერია გამარჯვების შემთხვევაში აპირებდა გერმანული კოლონიების იაპონიის, საფრანგეთისა და ბრიტანეთისთვის გადანაწილებას, რაც ასეც მოხდა. ომის პერიოდში იაპონია მხოლოდ მცირე ხნით ჩაება, რა დროსაც მან ბრიტანელებს შესთავაზა ჩინეთში მდებარე გერმანული სამხედრო ბაზის, ცინდაოს დაკავება. იაპონია-ბრიტანეთის ჯარებმა 1914 წლის ნოემბერში ერთობლივად შეუტიეს ცინდაოს, რომელიც მალევე დაეცა.
ანა ბურგუნდიელი
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 30 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1404 კატეგორია:გარდაცვლილი 13 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1432 კატეგორია:ვალუები
ტეიმეი
ბიოგრაფია
1926 წლის 25 დეკემბერს, იმპერატორ ტაისიოს გარდაცვალების შემდეგ ტახტი ტეიმეის ვაჯმა, იმპერატორმა ჰიროჰიტომ დაიკავა, რომელიც XX საუკუნის დამლევამდე მართავდა ქვეყანას. ამის გამო ტეიმეის „იმპერატორის ქვრივის“ წოდება მიენიჭა. აღსანიშნავია, რომ ტეიმეი სრულიად ღიად ეწინააღმდეგებოდა იაპონიის მეორე მსოფლიო ომში ჩაბმას, რის გამოც ვაჟთან კონფლიქტი ჰქონდა. 1943 წელს, პრემიერ-მინისტრ ტოძიოს ჰიდეკის დაცემის შემდეგ, იგი თავის მესამე ვაჟთან, ტაკამაცუსთან ერთად ცდილობდა იმპერატორზე გავლენის მოხდენასა და ომიდან გამოსვლას.
მიუხედავად იმისა, რომ ტეიმეი მთელი ცხოვრების მანძილზე ბუდისტი იყო, იაპონიის საიმპერატორო კარზე იგი შინტოისტურ რიტუალებს ასრულობდა და ამავე რელიგიის წესების დაცვით ლოცულობდა.
იმპერატორის ქვრივი მეუღლე ტეიმეი გარდაიცვალა 1951 წლის 17 მაისს, 66 წლის ასაკში. იგი დაკრძალეს ქმრის, იმპერატორ ტაისიოს გვერდით ტოკიოში, მუსაშის საიმპერატორო სასაფლაოზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 25 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1884 კატეგორია:გარდაცვლილი 17 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1951 კატეგორია:იაპონიის იმპერატორების მეუღლეები კატეგორია:დედოფალ მარია ლუიზას ორდენის კავალრები
ფრიდრიკსჰამნის ხელშეკრულება
ფრიდრიკსჰამნის ხელშეკრულება ან ჰამინის ხელშეკრულება (Haminan rauha, Freden i Fredrikshamn) — სამშვიდობო ხელშეკრულება, რომელსაც ხელი მოაწერეს 1809 წლის 17 სექტემბერს, ფრიდრიკსჰამნში რუსეთისა და შვედეთის იმპერიის წარმომადგენლებმა. ხელშეკრულების შედეგად დასრულდა რუსეთ-შვედეთის ომი და ფინეთი რუსეთის შემადგენლობაში შევიდა ავტონომიური სამთავროს სახით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:XIX საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები კატეგორია:ფინეთის ისტორია კატეგორია:რუსეთის ისტორია კატეგორია:შვედეთის ისტორია
ხერხა
ხერხა (Cladium) — მრავალწლოვან ბალახოვან მცენარეთა გვარი ისლისებრთა ოჯახისა. მათი სიმაღლე 100 – 200 სმ აღწევს. მიწისქვეშა მხოხავი ფესურა აქვთ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისლისებრნი
მაგარაო
მაგარაო (ოფიციალურად მაგარაოს მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Magarao) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ კამარინესის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 26 742 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 15 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ კამარინესის მუნიციპალიტეტები
ბოსნიის სამეფო
ბოსნიის სამეფო (Bosansko kraljevstvo / Босанско краљевство) — შუა საუკუნეები მონარქია ბალკანეთში, რომელიც ბოსნიის საბანოს (1154 – 1377) გაძლიერების შედეგად წარმოიშვა. მისმა სოციალ-ეკონომიკურმა, პოლიტიკურმა და კულტურულმა გავლენამ დიდი ეფექტი მოახდინა მთელს რეგიონზე და ზოგადად ბალკანეთის ისტორიაზე.
ბოსნიის საბანო
ბოსნიის საბანო იყო შუა საუკუნეების სახელმწიფო, რომელიც თავისი ძლიერების ზენიტში თანამედროვე ჩრდილოეთ ბოსნიის ტერიტორიას ფლობდა. ოფიციალურად ბოსნიის ბანები ბან კულინის (1180 – 1204) შემდეგ უნგრეთის სამეფოს ვასალები იყვნენ, მაგრამ რეალურად ისინი დამოუკიდებლობით სარგებლობდნენ. ბოსნიის საბანო არსებობდა 1377 წლამდე, ვიდრე ბანი ტვრტკო კოტრომანიჩი მეფედ არ ეკურთხა სტეპან ტვრტკო I-ის სახელით.
ტვრტკო
1353 წელს ბოსნიის საბანოს მმართველი გახდა 15 წლის ტვრტკო კოტრომანიჩი. 1363 წელს მოუვიდა უთანხმოება უნგრეთის მეფე ლაიოშთან, დაწყებული კონფლიქტი ბოსნიელთა წარმატებით დასრულდა და ბოსნიისთვის ხელსაყრელი დაზავებაც დაიდო. 1366 წელს აჯანყებულებმა შეავიწროვეს ტვრტკო, მაგრამ მან მოახერხა მათი დამარცხება. 1372 წელს ტვრტკო კავშირს კრავს სერბ თავადთან, ლაზარ ხრებელანოვიჩთან, რომელთან ერთადაც ლაშქრობს მეორე მსხვილი სერბი ფეოდალის, ნიკოლა ალტომანოვიჩის წინააღმდეგ. ალტომანოვიჩს პარალელურად თავს ესხმის ჯურაჯ ბალშიჩი, ზეტას თავადი. ტვრტკომ შემოიერთა ზახუმლე, დრინისა და ლიმის ხეობები, ონოგოშტისა და გაცკოს მხარეები. ამ ტერიტორიაზე მდებარეობდა სერბული მონასტერი მილეშევა, სადაც პატრიარქ სავას ნეშტი იყო დასვენებული.
მეფედ კურთხევა
1377 წელს ტვრტკომ ბალშიჩი დაამარცხა და დრაჩევიცა, ტრებინე და კონავლეც შემოიერთა. იმავე წლის 26 ოქტომბერს ტვრტკო ეკურთხა მილეშევას მონასტერში „სერბიის, ბოსნიის, ზღვისპირეთისა და დასავლეთის მიწების“ მეფედ. სერბული ტერიტორიების დაკავება, მათ შორის უმნიშვნელოვანესი მილეშევას მონასტრისა, ასევე ის ფაქტი, რომ ტვრტკოს ბებია სერბეთის მმართველი ნემანიჩების დინასტიიდან იყო, რომელიც სტეფან უროშ V-ის გარდაცვალებისას შეწყდა 1371 წელს, ტვრტკოს იმედს აძლევდა რომ იგი სერბული ტახტის დაკავებასაც შეძლებდა. ტვრტკოს კორონაციისას გვირგვინი თავად ლაიოშმა გამოგზავნა.
ეუას ოლქი
ეუას ოლქი (ʻEua) — ერთ-ერთი ტონგის 5 ოლქიდან,, რომელიც მდებარეობს ეუას კუნძულზე. 2011 წლის აღწერის მონაცემებით ოლქის მოსახლეობა შეადგენს 5016 ადამიანს. ფართობი — 87 კმ². ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი — ოჰონუა (1500 ადამიანი) მდებარეობს კუნძულის ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროზე.
ბოსნიის სამეფო
მეფედ კურთხევა
კორონაციის ადგილი სადავოა. მკვლევართა ერთი ნაწილის - მაგალითად ჩოშკოვიჩის, ანჯელიჩის, ლოვრენოვიჩის, ფილიპოვიჩის – აზრით, ტვრტკო მეფედ ეკურთხა მილეში, ვისოკოს მახლობლად, ბიძამისის, ბოსნიის ბან სტეპან II კოტრომანიჩის აგებულ ეკლესიაში. სერბი მკვლევარების აზრით კი იგი მილეშევას მონასტერში აკურთხა მეფედ მილეშევას მიტროპოლიტმა. თუმცა ტვრტკოს მისწრაფება სერბული ტახტის დაკავებისა არ განხორციელდა, რადგან სერბეთში გაძლიერდა მისი ყოფილი მოკავშირე ლაზარ ხრებელანოვიჩი. სერბულმა ეკლესიამ ხრებელანოვიჩს დაუჭირა მხარი, რამაც გადაწყვიტა ეს საკითხი და ტვრტკოს პრეტენზიები სერბულ ტახტზე პრეტენზიებად დარჩა. მან ექსპანსია დასავლეთით განაგრძო, შემოიერთა ხორვატიისა და დალმაციის ნაწილი. სიცოცხლის ბოლოს მისი ტიტული იყო „მეფე ბოსნიისა, სერბიისა, ხორვატიისა, ხუმისა, უსორისა, სოლისა, დალმაციისა, დონი კრაისა.“ გარდაიცვალა 1391 წელს.
გიბრალტარის ფეხბურთის ასოციაცია
გიბრალტარის ფეხბურთის ასოციაცია (GFA) — გიბრალტარის ფეხბურთისა და ფუტსალის მმართველო ორგანო. დაარსდა 1895 წელს. 2013/14 წლებში უეფას შეჯიბრებებში (შესარჩევებში) წარმოდგენილი იყო ახალგაზრდული გუნდებით, აგრეთვე ძირითადითაც. 2013 წლის 24 მაისს ასოციაცია ოფიცილურად გახდა უეფას წევრი. აქამდე ასოციაციას ჰქონდა მცდელობა, რომ გამხდარიყო ფიფას წევრი 1997 წელს. 2016 წლის 13 მაისს ასოციაცია ფიფას 66-ე კონგრესზე, რომელიც გაიმართა მექსიკაში, ოფიციალურად გახდა ფიფას წევრი და მიიღო მონაწილეობა ფიფა-ს მსოფლიო ჩემპიონატის შესარჩევ ეტაპზე, რომელიც ვერ დაძლია.
ბოსნიის სამეფო
შემდგომი ისტორია
ტვრტკო მისმა ძმამ, სტეპან დაბიშამ შეცვალა. მისი მმართველობიდან ბოსნიის სამეფომ დაღმასვლა დაიწყო – ფეოდალები ფაქტობრივად არ ემორჩილებოდნენ სამეფო ხელისუფლებას. სიგიზმუნდსა და ვლადისლავს შორის უნგრეთის ტახტის გამო გამართულ დაპირისპირებაში დაბიშა ცდილობდა მანევრირებას მოწინააღმდეგეებს შორის, რომ შეენარჩუნებინა ტვრტკოს მონაპოვარი, მაგრამ გამარჯვებული სიგიზმუნდი შეიჭრა ბოსნიაში და აიძულა დაბიშა ეცნო თავი სიგიზმუნდის ვასალად, უნგრეთის სამეფოსთვის დალმაციის ნავსადგურები გადაეცა და სიგიზმუნდი თავის მემკვიდრედ გამოეცხადებინა.
გიბრალტარის ფეხბურთის ასოციაცია
ასოციაცია დაარსდა გიბრალტარში მოთამაშე კლუბებისაგან, 1901 წელს შეიქმნა ეროვნული ნაკრები.
ბოსნიის სამეფო
შემდგომი ისტორია
1395 წელს დაბიშა გარდაიცვალა. ტახტი სიგიზმუნდს ეკუთვნოდა, რომელიც დაბიშამ გამოაცხადა თავის მემკვიდრემ, მაგრამ მოხდა შემდეგი კაზუსი – სიგიზმუნდს გადაეცა ტახტზე მემკვიდრეობა, როგორც დაბიშას ბიძაშვილის, მარიას მეუღლეს. მარია დაბიშის სიკვდილამდე ოთხი თვით ადრე გარდაიცვალა, ამიტომ ბოსნიელმა ფეოდალებმა უარი თქვეს სიგიზმუნდი მეფედ მიეღოთ. ტახტი დაიკავა დაბიშას ცოლმა ელენა გრუბამ. ელენა სამი წლის განმავლობაში მართავდა ქვეყანას, მის პერიოდში მსხვილ ფეოდალთა დაუმორჩილებლობა კიდევ უფრო გაძლიერდა, დაწინაურდნენ ფაქტობრივად დამოუკიდებელი თავადები – სანდალ ხრანიჩი, ხრვოიე ვუკჩიჩი, პავლე რადენოვიჩი და სხვები. 1398 წელს უცნობი მიზეზების გამო, სავარაუდოდ მისი ნათესავებისა და ბოსნიელი მსხვილი ფეოდალების დაპირისპირების გამო, ელენა გადააყენეს და ტახტზე დასვეს სტეპან ოსტოია. ელენას ნათესავებმა თავი რაგუზას შეაფარეს. 1403 წელს ამ საბაბით ბოსნიელებმა რაგუზაზე ილაშქრეს, რომელიც უნგრეთის ვასალი იყო. ლაშქრობის დასრულების შემდეგ ოსტოია უნგრეთის მეფე სიგიზმუნდს დაუზავდა, მაგრამ მალევე მსხვილმა ფეოდალებმა იგი გადააყენეს და უნგრეთში გააძევეს. 1404 წელს ტახტზე ავიდა მისი ძმა სტეპან ტვრტკო II.
გიბრალტარის ფეხბურთის ასოციაცია
უეფა
2012 წლის 21 მარტს ასოციაციამ მოითხოვა გამხდარიყო უეფას წევრი. უეფამ გიბრალტარს მისცა „მაპი“, სადაც მოცემული იყო თუ როგორ უნდა განვითარებულიყო სპორტული განათლება და ფინანსები. 2013 წლის მაისში ჩატარდა კენჭისყრა, წევრთა უმრავლესობამ მხარი დაუჭირა ასოციაციის მიღებას უეფაში, მოწინააღმდეგე იყო მხოლოდ ორი ქვეყანა: ბელარუსი და ესპანეთი. გიბრალტარი არის უეფას ყველაზე პატარა ქვეყანა მოსახლეობის მხრივ, აზერბაიჯანისა და სომხეთის, რუსეთისა და საქართველოს მსგავსად, გიბრალტარი და ესპანეთი ერთმანეთს არ შეხვდებიან შესარჩევი ციკლის პერიოდში. გაწევრიანების შემდეგ გიბრალტარი ოფიციალურად იღებს მონაწილეობას ევროტურნირებზე უეფას ჩემპიონთა და ევროპის კონფერენს ლიგაზე, აგრეთვე ნაკრებმა იასპარეზა ერთა ლიგის D დივიზიონში.
ფიფა
2016 წლის 13 მაისს გიბრალტარი გახდა ფიფას 211-ე წევრი, ამავე დღეს მისი წევრი კოსოვოც გახდა, რომელიც 210-ე წევრად გამოცხადდა, რადგანაც კოსოვოს საკითხი უფრო ადრე იქნა განხილული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფიფა-ს წევრი ასოციაციები კატეგორია:უეფა-ს წევრი ასოციაციები
ბოსნიის სამეფო
შემდგომი ისტორია
სტეპან ოსტოიჩმა ვენეციის რესპუბლიკასთან დადო სამოკავშირეო ხელშეკრულება, მაგრამ სამეფო ხელისუფლების გაძლიერება მაინც ვერ მოახერხა. 1420 წელს ოსმალებისგან ზურგგამაგრებული ტვრტკო II დაბრუნდა ბოსნიაში და ერთი წლის შემდეგ მოახერხა ტახტის დაკავება. ოსტოიჩი განდევნილობაში გარდაიცვალა. ტვრტკო II-მ მან თავი ოსმალების ქვეშევრდომად ცნო, უხდიდა მათ ხარკს, თუმცა მოგვიანებით ურთიერთობა დაეძაბა მათთან და უნგრეთთან კავშირი დადო მათ საწინააღმდეგოდ. მოახერხა სიტუაციის მეტ-ნაკლები სტაბილიზაცია სამეფოში, დადო სავაჭრო ხელშეკრულება ვენეციასთან, აამოქმედა მაღაროები და სამეფო ხელისუფლება გააძლიერა. 1428 წელს დაქორწინდა დოროთეაზე, რასაც მოჰყვა უკმაყოფილება სანდალებისა და ზლატონოსოვიჩების მხრიდან. სანდალები მოგვიანებით შეურიგდნენ მეფეს, ზლატონოსოვიჩები კი მეფემ დასაჯა და მამულები წაართვა. მოუწია დაპირისპირება ოსტოიას უკანონო შვილ რადივოისთან, რომელმაც ოსმალებისა და სერბების დახმარებით 1432 წელს თითქმის მთელი ქვეყანა დაიკავა. 1434 წელს უნგრელებმა გაათავისუფლეს ბოსნიის ნაწილი რადივოის კონტროლიდან, თუმცა ოსმალებმა დაიბრუნეს უნგრელებისგან დაკავებული ტერიტორიები. 1435 წელს ოსმალებმა შეწყვიტეს რადივოის მხარდაჭერა და ისიც იძულებული გახდა კონსტანტინოპოლში გაქცეულიყო. თუმცა ტვრტკო II ოფიციალურად კათოლიკე იყო, იგი მფარველობდა სხვადასხვა მიმდინარეობის ქრისტიანებსა და ბოსნიის ეკლესიას, რომელსაც ოფიციალური ეკლესიები ბოგომილობის ერესში სდებდნენ ბრალს. გარდაიცვალა 1443 წელს უშვილოდ.
ბოსნიის მეფე ამჯერად სტეპან ტომაშევიჩი გახდა. მან მაშინვე მიმართა რომს დახმარების თხოვნით. ნოემბერში ბოსნიაში ჩავიდა პაპის ლეგატი, რომელმაც ჩაიტანა სამეფო გვირგვინი. ამის გამო უნგრეთის მეფე მათიაში აღშფოთდა, მაგრამ პაპის შუამდგომლობით კონფლიქტი მოგვარდა – ტომაშევიჩი მათიაშის ვასალად გამოცხადდა, რომელიც მას იმპერატორ ფრიდრიხის წინააღმდეგ უნდა დახმარებოდა. 1463 წელს მოკავშირეებით დაიმედებულმა ტომაშევიჩმა ოსმალებს ხარკი შეუწყვიტა. ოსმალეთის არმიამ ველი მაჰმუდ-ფაშას სარდლობით ბობოვაცს ალყა შემოარტყა 19 მაისს, მეორე დღეს კი მას თავად მეჰმედიც შეუერთდა. ბობოვაცი მალევე დაეცა და მეფემ გადაწყვიტა თავშესაფარი ეძია დალმაციაში ან ხორვატიაში. მან დედინაცვალი კატარინა რომში გაგზავნა, ცოლი მარია კი რაგუზაში. თავად ტომაშევიჩს ფეხდაფეხ მისდევდა მაჰმუდ-ფაშა და ბოლოს კლუჩში მოახერხა მისი ალყაში მოქცევა. რესურსების სიმცირის გამო ტომაშევიჩი მიხვდა, რომ ალყას ვერ გაუძლებდა და დანებდა. იგი მეჰმედის წინაშე წარადგინეს 25 მაისს, რის შემდეგაც სიკვდილით დასაჯეს. მისი დატყვევებული ნათესავები კონსტანტინოპოლში გაგზავნეს, სადაც მათმა ნაწილმა ისლამი მიიღო. ბოსნიის სამეფო ოსმალეთმა შეიერთა.
მემკვიდრეობა
სტეპან ტომაშევიჩის სიკვდილით დასჯისა და ბოსნიის ანექსიის გამო ვენეციამ ოსმალეთს ომი გამოუცხადა. ვენეციას მიემხრო უნგრეთის მეფე მათიაში, რომელმაც 1463 წლის შემოდგომაზე მოახერხა ბოსნიაში შეჭრა და ფორმალურად აღადგინა ბოსნიის სამეფო, სადაც მეფედ დასვა თავისი ქვეშევრდომი ნიკოლა ილოკელი, მაგრამ საბოლოოდ ომი ოსმალეთის გამარჯვებით დასრულდა. ბოსნია ოსმალეთის მფლობელობაში შევიდა.
ისლამიზაცია ბოსნიაში მეტად უმტკივნეულოდ წარიმართა. ისლამი მიიღეს დიდებულებმა, მათ შორის სტეპან ტომაშევიჩის უმცროსმა ძმამ, სიგიზმუნდმა (ისჰაყ-ბეგ კრალოღლუმ) და სტეპან ვუკჩიჩ კოსაჩას ვაჟმა, კატარინას ძმამ, სტეპანმა (აჰმად-ფაშა ჰერსექლიმ). ბოსნიის მოსახლეობა – რომელიც მეტწილად ბოსნიური ეკლესიის მიმდევარი იყო, რომელიც ერესად იყო მიჩნეული და ორივე ოფიციალური ქრისტიანული ეკლესიის მიერ სასტიკად იდევნებოდა, მეორე მხრივ კი საკმაოდ ბევრ საერთოს ნახულობს ისლამთან – ოსმალეთის მილეთის სისტემით წახალისებულნი აქტიურად იღებენ ისლამს. 1520-იანი წლებისთვის ბოსნიაში მოსახლეობის მესამედი უკვე მუსლიმია. ისლამიზაცია შედარებით ნელა მიდიოდა ჰერცეგოვინაში, სადაც კათოლიციზმი უკვე საკმაოდ იყო ფეხმოკიდებული. ყალიბდება ბოსნიურ–მუსლიმური ეროვნება, რომლის იდენტობის განსაზღვრა-ჩამოყალიბებაში დიდი როლი ითამაშა ჰუსაინ გრადაშჩევიჩის აჯანყებამ (1831 - 1833), რომელმაც ბოსნიის ტერიტორიაზე დროებით აღადგინა დამოუკიდებლობა.
1878 წელს ბოსნია დაიკავა ავსტრია-უნგრეთის იმპერიამ, ხოლო 1908 წელს, 445 წლიანი ოსმალური მმართველობის შემდეგ, იმპერატორმა ფრანც იოზეფ I-მა ოფიციალურად გამოაცხადა ბოსნიის ანექსია, რასაც ბოსნიის კრიზისი მოჰყვა.
სქოლიო
კატეგორია:ისტორიული სახელმწიფოები კატეგორია:ბოსნია და ჰერცეგოვინის ისტორია კატეგორია:სერბეთის ისტორია კატეგორია:ხორვატიის ისტორია კატეგორია:მონტენეგროს ისტორია კატეგორია:ყოფილი სლავური სახელმწიფოები
მოსკოვის ღვთისმშობლის კვართის ტაძარი (ფილიევსკი-პარკი)
მოსკოვის ღვთისმშობლის კვართის ტაძარი (Храм Покрова Богородицы) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია XVII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის დასავლეთის ადმინისტრაციული ოლქის ფილიევსკი-პარკის რაიონში. აგებულია 1690-1694 წლებში. ტაძრის შენობა ეკუთვნის ე. წ. მოსკოვის (ნარიშკინების) ბაროკოს სტილს.
ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.
ისტორია
ტაძრის ამჟამინდელი ნაგებობა აგებულია 1690-1694 წლებში ლევ ნარიშკინის ფინანსებით. ადრე ტაძრის ტერიტორიაზე მდგარა ამავე სახელწოდების ხის ტაძარი, რომელიც 1619 წელს აუგიათ, როვესაც სოფელი ეკუთვნოდათ მილოსლავსკებს.
დოკუმენტი ტაძრის პროექტის ავტორის შესახებ არ შემონახულა, თუმცა ტაძრის ფორმების გათვალისწინებთ, ვარაუდობენ, რომ ტაძრის ავტორი უნდა იყოს ხუროთმოძღვარი იაკობ ბუხვოსტოვი. თუმცა ტაძრის სტილისტური ნიშნები მნიშვნელოვნად განსხვავდება ბუხვოტოვის ავთენტური ნამუშევრებიდან, მაგრამ ისინი აშკარად მსგავსებას აჩვენებენ არქიტექტორ პიტერ პოპოპოვის ნამუშევრებთან, რომელიც მოსკოვის ნოვოდევიჩის მონასტრისა და პოკროვკაში მიძინების ეკლესიის ავტორია.
თავად მოსკოვის ცენტრში, მანეჟის მოედნისა და რომანოვის შესახვევს შორის დგას ღვთისმშობლის ხატის, ზეციური სასწაულის ეკლესია, რომელიც ძალიან ჰგავს ფილიევსკი-პარკის ღვთისმშობლის კვართის ტაძარს. ეს ორი ტაძარი უსტყვოდ ერთი და იგივე ავტორის ქმნილება უნდა იყოს.
ფილიევსკი-პარკის ღვთისმშობლის კვართის ტაძარი ხუთიარუსიანი ცენტრალური ტაძარია. პირველ სართულზე განთავსებულია ზამთრის თბილი ღვთისმშობლის კვართის ტაძარი. მის ზემოთ მაცხოვრის ხელთუქმნელი ხატის ტაძარია, რომელიც მიეძღვნა ლ. ნარიშკინას გადარჩენას სტრელცების აჯანყების პერიოდში.
მოგვიანებით ეკლესიის გარშემო მოაწყვეს რეგულარული პარკი. განაშენიანების ავტორი იყო კარპ ზოლოტარიოვი.
ქვედა ტაძრის თავდაპირველი სახე არ არის შემონახული, რადგან ნაპოლეონის ჯარისკაცებმა თავდასხმის დროს აქ თავლა მოაწყვეს.
1941 წლის ივლისში ეკლესია დახურეს, უკანასკნელი ღვთისმსახურება აქ აღევლინა 12 ივლისს. 1943 წლამდე ქვედა ტაძარში მოქმედებდა ლაზარეთი, შემვეგ 1963 წლამვე ქაღალდის სტამბა. 1955 წელს დაიწყო და 1980-იან წლებში დასრულდა ეკლესიის სარესტავრაციო სამუშაოები. 1971 წელს ეკელსია გადაეცა ანდრეი რუბლიოვის სახელობის ძველი რუსული ხელოვნებისა და კულტურის მუზეუმს. მუზეუმის ფილიალი გაიხსნა 1980 წლის ოლიმპიადისათვის.
2017 წელს ტაძარი სრულიად გადაეცა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მოსკოვის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები კატეგორია:მოსკოვის ტაძრები კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები მოსკოვში
ნიკოლოზ შერაზადიშვილი
ნიკოლოზ შერაზადიშვილი (დ. 19 თებერვალი, 1996, თბილისი, საქართველო) — ქართული წარმოშობის ესპანელი ძიუდოისტი. ამჟამად ასპარეზობს 90კგ წონით კატეგორიაში. 2018 წელს მოიგო მსოფლიო ჩემპიონატი. ამავე წელს მოიგო ხმელთაშუა ზღვის თამაშები. 2018 წლის ევროპის ჩემპიონატზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი.
𐤅
𐤅‬ (ვავ) — ფინიკიური დამწერლობის მეექვსე ასო. სიმბოლურად გამოხატავს კავს, კაუჭს. ქართული შესატყვისია ვ, ებრაული ו, არაბული و, ბერძნული Ϝ და Υ, ლათინური F, V, Y, U ან W, კირილური Ѵ, Ꙋ, У და Ў და სხვ.
ნიკოლოზ შერაზადიშვილი
რესურები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1996 კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:დაბადებული 19 თებერვალი კატეგორია:ესპანელი ძიუდოისტები
𐤅
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფინიკიური ასოები
ანატოლი გოფი
ანატოლი გენრიხის ძე გოფი (Анатолий Генрихович Гофф; დ. 29 მარტი [ძვ. სტ. 16 მარტი], 1908, სოფ. კილასოვო, ახლანდელი პერმის ოლქი — გ. 1996) — ინჟინერ-მშენებელი, წარმოშობით ინგლისელი.
ბიოგრაფია
1933 წელს დაამთავრა საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტი. 1931-1941 წლებში მუშაობდა ამიერკავკასიის ნაგებობათა სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში, 1941-1942 წლებში — „საქქალაქმშენსახპროექტში“, 1942-1964 წლებში — ტრესტ „საქშახტმშენში“, 1964-1992 წლებში — კვლავ „საქქალაქმშენსახპროექტში“. 1992 წლიდან საცხოვრებლად გადავიდა რუსეთში. სსრკ-ში პირველი უნიკალური ახალი ათონის მღვიმის კომპლექსის შექმნისათვის მეცნიერთა და მშენებელთა ჯგუფთან ერთად 1977 წელს მიენიჭა სსრკ სახელმწიფო პრემია. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1908 კატეგორია:გარდაცვლილი 1996 კატეგორია:ინგლისელი ინჟინრები
კოტაბატოს პროვინცია
კოტაბატოს პროვინცია (ოფიციალურად კოტაბატოს პროვინცია, ყოფილი ჩრდილოეთი კოტაბატო; ჰილ: Aminhan Cotabato; სებ: Amihanang Cotabato; მაგ: Pangutaran Kutawatu; ილოკ: Amianan nga Cotabato; ფილ: Hilagang Cotabato) — ზღვაზე გასასვლელის არმქონე პროვინცია ფილიპინებში. მდებარეობს სოსკსარგენის რეგიონში, კუნძულ მინდანაოზე. პროვინციის დედაქალაქია კიდაპავანი. კოტაბატოს პროვინციის ზოგიერთი ბარანგაი მუსლიმურ მინდანაოში ბანგსამოროს ავტონომიური რეგიონის იურისდიქციის ქვეშაა.
ადრეული ისტორია
კოტაბატოს სახელწოდება წარმოდგება მაგინდანაოს ენიდა, kuta wato (მალაიურ ენაზე Kota Batu), რაც „ქვის ფორტს“ ნიშნავს და დღევანდელ ქალაქ კოტაბატოზე მიანიშნებს, სადაც ქვის ფორტი მდებარეობდა, რომელშიც სულთან მუჰამად კუდარათის რეზიდენტია იყო განთავსებული.
ქვეყნის ამ ნაწილში ისლამი XV საუკუნიდან გავრცელდა, მუჰამად კაბუნგსუვანის ხელმძღვანელობით არაბულ-მალაიური მუსლიმანი მისიონერების მიერ. შრიფ კაბუნგსუვანი მალაბანგში 1475 წელს შეიჭრა და ადგილობრივი არამუსლიმანი მოსახლეობის წინააღმდეგობას წააწყდა, თუმცა საბოლოოდ ადგილობრივები ისლამზე მოაქცია.
ესპანური კოლონიური ხანა
პროვინციაში ქრისტიანობა 1596 წლიდან გავრცელდა, თუმცა ესპანელებმა რეგიონის დაქვემდებარება XIX საუკუნის მეორე ნახევრამდე ვერ შეძლეს. კოტაბატოს რაიონი 1860 წელს შეიქმნა და დღევანდელი კოტაბატოს, მაგინდანაოსა და სულთან-კუდარათის პროვინციებს მოიცავდა, დედაქალაქ ტამონტაკასთან ერთად. პიკითის ფორტი ესპანელებმა 1893 წელს ააგეს, რადგანაც მაგინდანაოს სასულთნოს ნარჩენების დაპყრობას კვლავ აგრძელებდნენ.
ამერიკული კოლონიური ხანა
ამერიკელების ჩამოსვლის შემდეგ, 1903 წლის 15 ივლისს, ფილიპინების კომისიამ 787-ე აქტი მიიღო, რომლის საფუძველზე მოროს პროვინცია შეიქმნა. კოტაბატო, რომელიც დღევანდელი პროვინციის, მაგინდანაოს, სულთან-კუდარათის, სამხრეთ კოტაბატოსა და სარანგანის ტერიტორიებს მოიცავდა, მოროს პროვინციის რაიონი გახდა. ამერიკული პერიოდის დროს კოტაბატოში მსხვილი კომპანიები დაფუძნდნენ, რომლებმაც რეგიონში ხე-ტყის რესურსების მოპოვება დაიწყეს. 1930-იან წლებში კოტაბატოში ლუსონიდან და ვისაიასიდან მიგრანტები გადასახლდნენ.
მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ
კოტაბატს პროვინციაში დასახლების ტემპი 1950-1960-იან წლებში გაიზარდა. 1914-1976 წლებში კოტაბატოს ყოფილი პროვინცია ერთ პერიოდში ფილიპინების უდიდესი პროვინცია იყო. 1966 წელს პროვინციას სამხრეთი კოტაბატო გამოეყო. 1950-იან წლებსა და 1960-იანი წლების შუა ხანებამდე მინდანაო მშვიდი რეგიონი იყო. მიუხედავად იმისა, რომ ეთნიკური კონფლიქტები გაღრმავდა, ამ პერიოდში მინდანაოში სეცესიონისტური ჯგუფები არ შექმნილა.
საომარი მდგომარეობის ხანა
მეორე მსოფლიო ომის შემდგომი შედარებით მშვიდობიანი ხანა ფერდინანდ მარკოსის პირველი საპრეზიდენტო ვადის დროს დასრულდა. მოროს ეთნიკური ჯგუფების ხოცვა-ჟლეტას ეთნიკური კონფლიქტები მოჰყვა, რის შემდეგადაც სეცესიონისტური მოძრაობები ჩამოყალიბდა. საომარი მდგომარეობის გამოცხადებამდე ამ ჯგუფებს შედეგიანი წინააღმდეგობის გასაწევად საკმარისი წევრები არ ჰყავდათ, თუმცა 1972 წლის სექტემბერში სამხედრო მდგომარეობის გამოცხადების შედეგად პოლიტიკური პარტიების აკრძალვასთან ერთად შეიარაღებული სეცესიონისტური ჯგუფი, მოროს ეროვნული განმათავისუფლებელი ფრონტი ჩამოყალიბდა, რასაც ათწლიანი კონფლიქტი მოჰყვა.
ეგვიპტის მეოცე დინასტია
ეგვიპტის მეოცე დინასტია — ძველი ეგვიპტის სამეფო დინასტია. მისი წევრები ეგვიპტეს ძვ. წ. 1189 წლიდან მართავდნენ, მათი მმართველობა ძვ. წ. 1077 წელს დასრულდა, მათ შემდეგ ეგვიპტეს ოცდამეერთე დინასტია მართავდა.
კოტაბატოს პროვინცია
საომარი მდგომარეობის ხანა
საომარი მდგომარეობის დროს ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი მოვლენა 1971 წლის 19 ივნისს, მანილის ერთ-ერთ მეჩეთში მომხდარი ხოცვა-ჟლეტა იყო, რომლის დროსაც მოროს ეთნიკური ჯგუფის 70-დან 79-მდე წარმომადგენელი მოკლეს, მათ შორის ქალები და ბავშვები. მუსლიმი მოსახლეობა ქრისტიანებთან სამშვიდობო მოლაპარაკების თაობაზე მეჩეთში შეიკრიბა, როდესაც ილაგის სამხედრო ჯგუფის შეიარაღებულმა წარმომადგენლებმა მათ ცეცხლი გაუხსნეს.
ეგვიპტის მეოცე დინასტია
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დინასტიები კატეგორია:ეგვიპტის მეოცე დინასტია
კოტაბატოს პროვინცია
საომარი მდგომარეობის ხანა
1973 წლის 22 ნოემბერს, 341-ე საპრეზიდენტო დეკრეტის საფუძველზე ძველი კოტაბატო ჩრდილოეთ კოტაბატოს, მაგინდანაოსა და სულთან-კუდარათის პროვინციებად გაიყო. 1984 წლის 7 მარტს ჩრდილოეთ კოტაბატოს კოტაბატო ეწოდა.
უახლესი ისტორია
1992 წელს სამხრეთ კოტაბატოს სარანგანის პროვინცია გამოეყო. ამჟამად კოტაბატოს პროვინცია დედაქალაქის, კიდაპავანისა და 17 მუნიციპალიტეტისგან შედგება.
2019 წლის თებერვალში ჩატარებული პლებისციტის შემდეგ კოტაბატოს პროვინციის დასვლეთ მუნიციპალიტეტების 63 ბარანგაი, რომლებშიც მოსახლეობის დიდი ნაწილი ისლამის მიმდევარია, ახლად ჩამოყალიბებულ რეგიონს შეურთდა. ამის გამო 2019 წლის 13 მაისს გამართული ეროვნული შუალედური არჩევნების დროს პროვინციის მოხელეების რაოდენობაც შემცირდა.
გეოგრაფია
კოტაბატოს ფართობი 9 008.9 კმ²-ია. ის XII რეგიონის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, მინდანაოს ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობს. ჩრდილოეთიდან სამხრეთ ლაანოს პროვინცია ესაზღვრება, აღმოსავლეთიდან — დანაო და ჩრდილოეთი დანაო, დასავლეთიდან — მაგინდანაო, ხოლო სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან — სულთან-კუდარათი და სამხრეთი დავაო.
კოტაბატო აღმოსავლეთიდან, აპოს მთიდან, რომელიც პროვინციას დავაოსგან გამოყოფს, პიაპაიუნგნაის ქედის გასწვრივ დასავლეთით ლანაოს საზღვრამდეა გადაჭიმული. მაღალმთიანეთებს შორის პულანგისა და რიო-გრანდე-დე-მინდანაოს აუზი მდებარეობს. მდინარე პულანგი ბუკიდნონის პროვინციაში იღებს სათავეს და სამხრეთით მაგინდანაოს გავლით ილანის ყურესი ჩაედინება.
პროვინცია ტაიფუნების ჯაჭვს მიღმა მდებარეობს, რის გამოც კოტაბატოში ტაიფუნები იშვიათია.
სქოლიო
კატეგორია:კოტაბატო კატეგორია:ფილიპინების პროვინციები კატეგორია:1914 წელს დაარსებული ქვეყნები და ტერიტორიები
ლეკუმუს დეპარტამენტი
ლეკუმუს დეპარტამენტი (Lékoumou) — კონგოს რესპუბლიკის ერთ-ერთი დეპარტამენტი. სამხრეთიდან ესაზღვრება ბუენზის დეპარტამენტს, დასავლეთიდან ნიარის დეპარტამენტს, აღმოსავლეთიდან პლატოს დეპარტამენტს, ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან პოოლის დეპარტამენტს და ჩრდილოეთიდან გაბონს. ფართობი — 20 950 კმ². 2010 წლის მონაცემებით დეპარტამენტის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 85 617 ადამიანს. სიმჭიდროვე  — 4,09 ად./კმ². ბუნებრივი ნამატი — 2,91 %. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი სიბიტი.
მოსახლეობა
მოსახლეობის რაოდენობის ცვლილებათა დინამიკა:
ადმინისტრაციული დაყოფა
ლეკუმუს დეპარტამენტი დაყოფილია 5 ოლქად :
სქოლიო
კატეგორია:კონგოს რესპუბლიკის დეპარტამენტები
პირალაჰი
250px|thumb|right|რუკა, რომელზეც გამოსახულია პირალაჰი აბშერონის სხვა კუნძულებთან ერთად.
პირალაჰი (Pirallahi) (საბჭოთა დასახელება — არტიომის კუნძული (არტიომის ფსევდონიმით ცნობილი რევოლიუციონერის პატივსაცემად),  რომელიც განლაგებულია აბშერონის ნახევარკუნძულის აღმოსავლეთით. ხელოვნური დამბით შეერთების შემდგომ (ქ. გიარგიანი) საბჭოთა კავშირის დროს იგი პრაქტიკულად ნახევარკუნძულად იქცა. მიეკუთვნება აზერბაიჯანს. შედგება ქვიშის  და  თიხის ნაზავისგან, გაწელილია ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ, ზღვით გამიჯნულია მეზობელი კუნძულებისგან (ბეიუკ ტავა და გუ). კუნძულის ცენტრში განლაგებულია ელექტროფიცირებული რკინიგზა და ასფალტირებული გზა. კუნძულის საერთო ფართობი შეადგენს 10 კვ.კმ., მაგრამ მისი ნაპირები საგრძნობლად ირყევიან კასპიის ზღვის დონის ცვალებადობის დროს.  კუნძულზე მშრალი ხმელთაშუაზღვის კლიმატია. თვითონ კუნძულზეც და ახლომდებარედ მიმდინარეობს ნავთობის მოპოვება. კუნძულის ჩრდილო ნაწილში განლაგებულია პირალაჰის დასახლება (ადრე ასევე არტიომ-კუნძული).
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის კუნძულები
აზოვის ციხესიმაგრე
აზოვის ციხესიმაგრე (Азовская крепость) — საფორტიფიკაციო ნაგებობა ისტორიული აზოვის ცენტრში. მდებარეობს მდინარე დონის დელტაში მისი ერთ-ერთი ტოტის მარცხენა ნაპირზე. მდინარე აზოვკის შეერთების ადგილთან ახლოს.
ციხესიმაგრე დააარსეს ოსმალებმა 1475 წელს ქალაქ ტანაისის დაპყრობის შემდეგ. ახალი ციხესიმაგრე, რომელსაც უწოდეს აზაკი, გახდა ოსმალეთის იმპერიის ჩრდილოეთის ნავსადგური. 1637 წლიდან 1642 წლამდე აზოვის ციხესიმაგრე იყო დონელი და ზაპოროჟიელი კაზაკების კონტროლის ქვეშ. შემდეგ კი ისევ დაიბრუნეს ოსმალებმა. 1695 და 1696 წლებში პეტრე პირველმა ლაშქრობები განახორციელა აზოვში. ლაშქრობების შედეგად გარნიზონმა ციხესიმაგრე დასთმო. 1686-1700 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომის დასრულების შემდეგ დაიდო კონსტანტინოპოლის ხელშეკრულება, რომლის შედეგად რუსეთმა აზოვი და მიმდებარე ტერიტორიები ისევ მიიღო. 1739 წლის ბელგრადის საზავო ხელშეკრულების თანახმად კი აზოვი სამუდამოდ გადავიდა რუსეთის მფლობელობაში.
XVIII საუკუნის შუა წლებში ციხესიმაგრე დაანგრიეს. ერთადერთი გადარჩენილი ნაგებობა, რომელმაც ჩვენამდე მოაღწია არის ალექსეევკის ჭიშკარი და მის მიმდებარედ არსებული ციხის 30 მეტრის სიგრძის ფრაგმენტები.
აზოვის ჯდომა
1637 წლის ივნისში დონისა და ზაპოროჟიეს კაზაკების დანაყოფებმა შტურმით აიღეს და თავიანთ კონტროლს დაუქვემდებარეს აზოვის ციხესიმაგრე. აზოვის დასაცავდ სტეპის მხრიდან, ჩამოყალიბდა ცხენოსანთა დამცველი რაზმი 400 კაცის შემადგენლობით. 1641 წელს ოსმალეთის არმია შეეცადა დაებრუნებინა აზოვის ციხესიმაგრე. სამხედრო მეთაურმა ჰუსეინ-ფაშამ აზოვის ციხესიმაგრეს და მის შემოგარენს ალყა შემოარტყა. ოსმალეთის ჯარი ორჯერ გადავიდა შეტევაზე, მაგრამ ორჯერვე მძიმე დანაკარგები განიცადა და უკან დაიხია. კაზაკებმა თხრილები გათხარეს მოწინააღმდეგის პოზიციების წინ, შემდეგ ისინი ააფეთქეს, რამაც გამოიწვია რამდენიმე ათასი იანიჩარის დაღუპვა.
ივნისის ბოლოდან ციხესიმაგრისათვის მიმდინარეობდა განუწყვეტელი ბრძოლები მძიმე იარაღის გამოყენებით. მრავალ ადგილზე ჩამოინგრა ციხის კედლები. 11 კოშკიდან გადარჩა მხოლოდ 3. საარტილერიო დაბომბვის შემდეგ ოსმალებმა მიიტანეს ძლიერი იერიში. ოსმალთა ძალები სერიოზულად აღემატებოდა კაზაკთა ძალებს, მათ გაუჭირდათ მტრის მოგერიება და უკან დაიხიეს. ყოველდღიურად ოსმალეთის არმია ხარჯავდა 700-1 000 ჭურვს.
26 სექტემბერს ალყის დაწყებიდან სამი თვის შემდეგ, სარეზერვო მასალების ამოწურვის გამო, ოსმალეთის არმიამ ალყა მოხსნა. სხვადასხვა მონაცემებით მათ დაკარგეს 25-დან 70 ათასამდე ადამიანი.
კაზაკებმა რუსეთის მეფე მიხეილ თევდორეს ძეს შესთავაზეს მიეღო აზოვი თავისი მმართველობის ქვეშ, აღედგინა ციხესიმაგრე და ჩაეყენებინა იქ გარნიზონი, მაგრამ რადგან აღნიშნულ საქმეს შესაძლებელია გამოეწვია რუსეთ-ოსმალეთის კიდევ ერთი ომი, რისთვისაც რუსეთის ხელისუფლება მზად არ იყო, ზემსკი-სობორმა უარი განაცხადა შემოთავაზებულ წინადადებაზე. შედეგად 1642 წელს კაზაკებმა დატოვეს დანგრეული ციხესიმაგრე.
რუსეთის კონტროლის ქვეშ
პრუტის წარუმატებელი ლაშქრობის დროს 1711 წელს რუსეთის არმია მდინარე პრუტის ნაპირებზე ჩიხში მოაქცია ოსმალებისა და ყირიმელი თათრების მრვალრიცხოვანმა არმიამ. უიმედო მდგომარეობის ფონზე პეტრე I-მა დადო პრუტის სამშვიდობო ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც რუსეთმა ოსმალეთს დაუთმო აზოვი და აზოვის ზღვისპირეთი.
1735-1739 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომის პერიოდში 28 ათასიანმა დონის არმიამ გენერალ-ფელდმარშალ პეტრე ლასის ხელმძღვანელობით ალყა შემოარტყა ციხესიმაგრეს 1736 წელს. გრაფმა ლასიმ მიიღო გადაწყვეტილება ორმხრივი შტურმისათვის მოსამზადებლად. 27 მაისს ოსმალებმა დაარბიეს რუსთა ჯარი, რათა ხელი შეეშალათ საალყო სამუშაოებისათვის. 2 000 დანაყოფი თავს დაესხა მოალყეთა მარცხენა ფლანგს. ფელდმარშალ ლასის პირადი ხელმძღვანელობით 500 კაციანმა რაზმმა უკან დაახევინა ოსმალებს. 11 ივნიის რუსეთის არმიამ ციხის მიმართულებით ყველა იარაღიდან გახსნა ცეცხლი. 15 ივნისს ოსმალებმა კიდევ ორი თავდასხმა მოაწყვეს, თუმცა უკან დაიხიეს. 19 ივნისის საარტილერიო თავდასხმის შედეგად აფეთქდა ოსმალების დენთის საწყობი. აფეთქებამ დაანგრია 5 მეჩეთი, 100 სახლი და დაიღუპა დაახლოებით 300 ადამიანი. thumb|250პქ|აზოვის ფაშა მუსტაფა-აღა გადასცემს ქალაქის გასაღებს ფელდმარშალ ლასის. [[1740 წლის გერმანული გრავიურის ფრაგმენტი]] 28-29 ივნისის ღამეს ფელდმარშალმა ლასიმ დანიშნა შტურმი. შტურმის კოლონა შედგებოდა პოლკოვნიკ ლომანის 300 გრენადერისა და 700 მუშკეტერისაგან. ოსმალებმა გაუწიეს მედგარი წინააღმდეგობა და ააფეთქეს ორი ნაღმი, მაგრამ იძულებულები გახდნენ უკან დაეხიათ. შტურმის დროს რუსების დანაკარგი იყო 7 დაღუპული და 38 დაღუპული, ორი კი დაიკარგა უგზო-უკვლოდ. ღამის შეტევის შემდეგ აზოვის ფაშამ მუსტაფა-აღამ რუსებს შესთავაზა ქალაქის დათმობა. 1739 წლის ბელგრადის საზავო ხელშეკრულების თანახმად აზოვი სამუდამოდ გადავიდა რუსეთის მფლობელობაში.
ციხესიმაგრე სამხედრო დანიშნულებით უკანასკნელად გამოიყენეს XIX საუკუნეში ყირიმის ომის დროს. ძველი ციხესიმაგრე ამ დროისათვის პრაქტიკულად დანგრეულია.
აზოვის ციხესიმაგრის საფუძვლიანი არქეოლოგიური შესწავლა მოხდა 1935 წლის არქეოლოგიური გათხრების დროს, რომელსაც ხელმძღვანელობდა როსტოვის ოლქის ძეგლთა დაცვის ბიურო.
სქოლიო
კატეგორია:როსტოვის ოლქის ციხესიმაგრეები