cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
შირლი ტემპლი
ტემპლმა კინოკარიერა სამი წლის ასაკში 1931 წელს დაიწყო. ორი წლის შემდეგ მან საერთაშორისო დიდებას მიაღწია Bright Eyes-ში, მხატვრულ ფილმში, რომელიც შექმნილია სპეციალურად მისი ნიჭიერებისთვის. 1935 წლის თებერვალში მან მიიღო Juvenile Academy Award, როგორც არასრულწლოვანი შემსრულებელის განსაკუთრებული მიღწევისთვის ფილმში 1934 წელს. ამას მოყვა ფილმების ჰიტები, როგორებიცაა Curly Top და Heidi 1930-იანი წლების შუა ხანებიდან. ტემპლი დაკავებული იყო ლიცენზირებული ნაკეთობებით, რომლებიც ასახავდა მის სრულყოფილ სურათს; ნაკეთობებში შედის თოჯინები, კერძები და ტანსაცმელი. მისი პოპულარობა და შესაბამისად შემოსავალიც მოზარდობის ასაკში შემცირდა. იგი გამოჩნდა 29 ფილმში 3-დან 10 წლამდე ასაკში, მაგრამ მხოლოდ 14 ფილმში 14-დან 21 წლამდე. ტემპლი "პენსიაზე გადავიდა" 1950 წელს, 22 წლის ასაკში.
1958 წელს ტემპლი დაუბრუნდა შოუ-ბიზნესს ორ სეზონიანი სატელევიზიო ანთოლოგიის სერიით, ზღაპრების ადაპტაციებით. მან გასული საუკუნის 60-იანი წლების დასაწყისში სატელევიზიო შოუებში მიიღო მონაწილეობა და გადაიღო sitcom pilot, რომელიც არასოდეს აღარ გამოსულა. იგი იჯდა კორპორაციებისა და ორგანიზაციების გამგეობებში, მათ შორის იყო Walt Disney Company, Del Monte Foods და National Wildlife Federation.
მან თავისი დიპლომატიური მოღვაწეობა დაიწყო 1969 წელს, როდესაც იგი დაინიშნა შეერთებული შტატების წარმომადგენლად გაეროს გენერალური ასამბლეის სხდომაზე, სადაც იგი მუშაობდა აშშ – ს მისიაში ელჩ ჩარლზ იოსტის ხელმძღვანელობით. 1988 წელს მან გამოაქვეყნა თავისი ავტობიოგრაფია, Child Star.
ტემპლი მრავალი ჯილდოს და პრემიის მფლობელი იყო, მათ შორისაა კენედის ცენტრის წარჩინებულთა და ეკრანის მსახიობების გილდიის ცხოვრებისეული მიღწევების პრემიები. იგი არის მე -18 კლასიკური ჰოლივუდური კინოს უდიდეს ქალ ამერიკული ეკრანის ლეგენდებს შორის American Film Institute-ის  სიაში.
ადრეული წლები
შირლი ტემპლი დაიბადა 1928 წლის 23 აპრილს, სანტა მონიკაში, კალიფორნია, დიასახლისის გერტრუდა ტემპლისა და ბანკის თანამშრომელ ჯორჯ ტემპლის ოჯახში. ის მესამე შვილი იყო. ოჯახი ჰოლანდიელი, ინგლისელი და გერმანული წარმოშობის იყო. მას ორი ძმა ჰყავდა: ჯონი და ჯორჯ უმცროსი ოჯახი საცხოვრებლად გადავიდა ბრენტვუდში, ლოს-ანჯელესი.
დედამ შეუწყო ხელი შირლის სიმღერის, ცეკვისა და მსახიობობის ნიჭის განვითარებას და 1931 წლის სექტემბერში ჩაირიცხა ლოს-ანჯელესის მეგლინის საცეკვაო სკოლაში. დაახლოებით ამ დროს, შირლის დედამ დაიწყო ქალიშვილის თმის ვარცხნილობის გაკეთება ringlets-ის სტილში. მინი|Temple as a child in 1938. საცეკვაო სკოლაში ყოფნისას იგი დააფიქსირა ჩარლზ ლამონტმა, რომელიც იყო Educational Pictures-ის კასტინგის დირექტორი. ტემპლი სტუდიაში ყოფნის დროს დაიმალა ფორტეპიანოს უკან. ლამონტმა მოიწონა ტემპლი და მიიწვია სინჯზე; მან ხელი მოაწერა კონტრაქტს 1932 წელს. მათ გამოუშვეს Baby Burlesks, 10 – წუთიანი კომედიური მომენტები, რომლებიც სატირიზებდა ბოლოდროინდელ ფილმებსა და მოვლენებს, სკოლამდელი ასაკის ბავშვების მეშვეობით. Glad Rags to Riches იყო მეი უიესტის პაროდია She Done Him Wrong-ში, ხოლო შირლი იყო სალონის მომღერალი. ტემპლი გახდა მინი კომედიური სერიალების ვარსკვლავი, და საგანმანათლებლო მას მიენიჭა 20-წუთიანი კომედიები. ეს იყო Frolics of Youth სერიალში Frank Coghlan Jr- თან ერთად. ტემპლმა ითამაშა მერი ლუ როჯერსი, ბავშვი თანამედროვე ქალაქგარეთა ოჯახში.
ფილმ-კარიერა
Fox-ის ფილმების კომპოზიტორმა ჯეი გორნიმ ნახა ტაძრის ახალგაზრდობის ფოტოები, როდესაც მან დაინახა, რომ იგი ცეკვავდა კინოთეატრის ფოიეში. მან ეკრანიდან ამოიცნო ის და მოუწყო ეკრანული ტესტი ფილმისთვის Stand Up and Cheer! ტემპლი მოსმენაზე ჩამოვიდა 1933 წლის 7 დეკემბერს; მან მოიგო ეს ნაწილი და ხელი მოაწერა კვირაში $ 150 დოლარიან კონტრაქტს, რომელიც გარანტირებული იყო ორი კვირის განმავლობაში Fox Film Corporation- ის მიერ. როლი ტემპლისთვის იყო წარმატებული. მისით ნამდვილად მოიხიბლნენ Fox– ის აღმასრულებლები და იგი კორპორაციულ ოფისებში შეიყვანეს "Baby, Take a Bow" - ის სიმღერისა და ცეკვის ნომრის დასრულებისთანავე, რომელიც მან ჯეიმზ დანთან ერთად შეასრულა. მინი|Publicity photo of Temple and James Dunn in Bright Eyes (1934)
ლიტერატურა
Child Starr - by Shirley Temple Black - https://www.goodreads.com/
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 23 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1928 კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მუსიკოსები კატეგორია:ელჩები კატეგორია:ამერიკელი დიპლომატები კატეგორია:ამერიკელი მოცეკვავეები
ათენა
thumb|right|279პქ| ათენას მარმარილოს ქანდაკება, ძვ. წ.აღ. I საუკუნე thumb|right|279პქ| პარისი განხეთქილების ვაშლით ასაჩუქრებს აფროდიტეს, რითიც გაანაწყენა ათენა ათენა (Ἀθηνᾶ ან Ἀθήνη) — საბერძნეთის ერთ-ერთი უმთავრესი ღვთაება. ძველმიკენური ღვთაება, ზევსის საყვარელი ქალიშვილი. ძველი მითების მიხედვით იგი ღრუბელთა ღმერთქალი, ცისა და ელვის მბრძანებელი, მშვიდობიანი შრომის დამცველია. მან ასწავლა ადამიანებს ცხენის შეკაზმვა და ხარების დაუღვლა, ხვნა და თესვა, ეტლების კეთება და გემების აგება, მან აჩუქა ადამიანებს სახნისი, ფოცხი და სხვა სასოფლო–სამეურნეო იარაღები. მისივე ნაბოძვარია თითისტარი და საქსოვი დაზგა. იგი ითვლებოდა დახელოვნებულ ფეიქრად და საფეიქრო საქმიანობისა და ქალთა შრომის დამცველად. ათენა ისევე, როგორც ჰეფესტოსი, თვითონაც არ გაურბის ფიზიკურ შრომას. ყოველივე ამასთან ერთად ათენა მეცნიერების დამცველი,სიბრძნის, ომის და სამართლიანობის ქალღმერთია. მან შეუქმნა ადამიანებს კანონები და დაუწესა არეოპაგი. ათენა არის ატიკის და ქალაქ ათენის უზენაესი ღვთაება. მითის თანახმად, როდესაც ამ მხარის მმართველობაზე დავა გაიმართა პოსეიდონსა და ათენას შორის, მოსამართლეებმა გადაწყვიტეს გამარჯვებულად ეცნოთ ის, ვინც ხალხს საუკეთესო საჩუქარს მიართმევდა. პოსეიდონმა კლდეს სამკბილა დაჰკრა და ზღვის მარილიანი წყალი სამ ჭავლად წარმოადგინა, ათენამ კი მიწას შუბი ჩაასო და ზეთისხილის ხე ამოზარდა. მოსამართლეებმა შეაფასეს ორივეს საჩუქარი და აღნიშნეს, რომ ზღვის მარილიანი წყალი ყველგან დიდ ტალღებად ბობოქრობს და ადვილი საშოვარია, ზეთის ხილი კი ატიკელებს სიმდიდრეს და ბედნიერებას მოუტანს. ამიტომ გამარჯვებულად ათენა დაასახელეს. ამის შემდეგ ზეთის ხილი ათენას წმინდა ხედ ითვლება.
მითებში გადმოცემულია ათენას საოცარი დაბადება ზევსის თავიდან. ჰესიოდე გვიამბობს, რომ ზევსის პირველი მეუღლე, ოკეანიდი მეტიდა შვილს ელოდებოდა. ზევსს უწინასწარმეტყველეს, რომ ეს ბავშვი მას გადააჭარბებდა სიძლიერით და გონიერებით. ამ არასასიამოვნო მოვლენის თავიდან ასაცილებლად ზევსმა გადაყლაპა მეტისი, მაგრამ ბავშვმა განვითარება მამის თავში განაგრძო. გარკვეული დროის შემდეგ ჰეფესტომ ჩაქუჩის დარტყმით გახსნა ზევსის თავი და ქვეყანას ათენა მოავლინა.
ათენა მარადქალქული ქალღმერთა რამაც განაპირობა მისი ზედმეტსახელი პალასი რომელიც ბერძნულად ქალწულს ნიშნავს. ტროას ომში ათენა ბერძნების მხარეზეა, იგი განაწყენებულია იმის გამო, რომ პარისმა ოქროს ვაშლი აფროდიტეს არგუნა. ათენა მფარველობს არგონავტებს, იგი გამოსახული იყო „არგოს“ კიჩოზე.
პერსევსი ათენას დახმარებით იმარჯვებს გორგონა–მედუზაზე და მის თავს საჩუქრად აძლევს ღმრთქალს. ათენამ გორგონას თავით თავისი ფარი შეამკო. ათენა არის ჰერაკლეს მარადიული მფარველი. ათენა ცნობილია, როგორც სიქალწულის და სათნოების განსახიერება. ათენას კულტი გავრცელებული იყო საბერძნეთის ბევრ ქალაქში, მაგრამ მთავარი ტაძარი მდებარეობდა ათენში (პართენონი). პართენონში იდგა ფიდიასის მიერ შექმნილი ქანდაკება. ხელოვნებაში ათენა გამოისახებოდა მკაცრ და დიდებულ ქალიშვილად. ხშირად გრძელი ტანსაცმლით, ხმლით, ფარით და შუბით. ათენას ფერხთით მუდამ ზის მისი წმინდა ფრინველი – ბუ. ხშირად ათენა გველთან ერთად გამოისახებოდა (გველი როგორც სიბრძნის სიმბოლო). რომში ათენა გააიგივეს ხელოვნების მფარველ ქალღმერთ მინერვასთან.
სქოლიო
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია კატეგორია:ბერძნული ქალღმერთები კატეგორია:ზევსის შვილები კატეგორია:მჭედლობის ქალღმერთები კატეგორია:ომის ქალღმერთები კატეგორია:ხელობის ქალღმერთები კატეგორია:სიბრძნის ქალღმერთები კატეგორია:ილიადას ღვთაებები
სოტკამო
სოტკამო (Sotkamo) — მუნიციპალიტეტი კაიაანის ქვერეგიონში, ფინეთში. მდებარეობს კაიაანიდან 40 კმ-ით აღმოსავლეთით. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 10 346 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 2 951.86 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 3.9 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა.
სქოლიო
კატეგორია:კაინუუს მუნიციპალიტეტები
432
თარიღი უცნობია
*
ბუნდესკანცლერი
ბუნდესკანცლერი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ბანძელაძე
საკუთარი სახელი ბანძელაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
ჰელგეს ბრძოლა
ნორვეგიის მეფე მეფე ოლაფ II-მა და შვედეთის მეფე ანუნდ იაკობმა ისარგებლეს ინგლისში დანიის მეფე კნუდის ვალდებულებით და დაიწყეს შეტევები დანიის ფლოტზე, ბალტიის ზღვაში. შვედეთის და ნორვეგიის საზღვაო ფლოტები მეფეების ანუნდ იაკობისა და ოლაფ II-ის მეთაურობით მდინარეზე ელოდნენ მეფე კნუდის საზღვაო ფლოტს, რომელსაც მეთაურობდა დანიელი გრაფი ულფ იარლი.
კნუდის ფლოტი მასიური იყო. ამბობენ, რომ მისი გემი 80 მეტრის სიგრძის იყო. შვედეთისა და ნორვეგიის მეფეებმა ბრძანეს ტორფისა და ხისგან დიდი კაშხლის გაკეთება მდინარეზე. როდესაც დანიის საზღვაო ფლოტი შემოვიდა, წყალი გათავისუფლდა და უამრავი დანიელი და ინგლისელი დაიხრჩო წყალდიდობაში. თუმცა, კნუდის ფლოტის მთავარი ძალა მდინარის ნავსადგურის გარეთ იყო. მას შემდეგ, რაც ნავსადგურში გემები განადგურდა, ფლოტის დანარჩენი ნაწილი ყველა კუთხიდან შეიკრიბა. მეფეებმა ოლაფმა და ანუნდ იაკობმა დაინახეს, რომ მათ მიაღწიეს იმ გამარჯვებას და იმით დაკმაყოფილდნენ რისი ნებაც ბედმა მისცა, მათ თავიანთი ხომალდები უკან დახიეს. ბრძოლა რომ განახლებულიყო, მათ კაცთა დიდი დანაკარგი ექნებოდათ, იმიტომ რომ კნუდს მეტი ხომალდი ჰყავდა. მეფე კნუდი მათ არ დადევნებია.
ამან კნუდი დატოვა სკანდინავიის დომინანტურ ლიდერად. ბრძოლის შემდეგ კნუდმა დაიმორჩილა შვედეთის ძირითადი პროვინციები მელარენის ტბის ირგვლივ, სადაც მას საკუთარი მონეტები ჰქონდა მოჭრილი, სიგტუნაში.
პირველადი წყაროები
ბრძოლა ხელახლა არის მოთხრობილი სკალდიურ პოეზიაში და ისეთ წყაროებში, როგორიცაა საქსონ გრამატიკოსის დანიური Gesta Danorum და სნორი სტურლუსონის ისლანდიური საგა ოლაფ II-ზე. მოსაზრებები იყოფა იმის შესახებ, იყო თუ არა ეს მდინარე აფლენდში, შვედეთი თუ სკონეს პროვინციაში დანია.
ანგლო-საქსურ ქრონიკაში ბრძოლა დათარიღებულია 1025 წლით და ბრძოლა შვედებმა მოიგეს.
სქოლიო
კატეგორია:ბრძოლები კატეგორია:XI საუკუნე ევროპაში
McDonald's
მინი|250პქ|მაკდონალდსის ლოგო მინი|250პქ მინი|250პქ|ქვეყნები, სადაც წარმოდგენილია მაკდონალდსის რესტორნები McDonald's — სწრაფი კვების რესტორნების უმსხვილესი ქსელი მსოფლიოში. მისი ცენტრალური ოფისი მდებარეობს აშშ-ში, ქალაქ ჩიკაგოში.
ისტორია
კომპანია 1940 წელს დააარსეს ძმებმა დიკ და მაკ მაკდონალდებმა. პირველი რესტორანი გაიხსნა სან-ბერნარდინოში (კალიფორნია).
1954 წელს, რეი კროკმა ძმები მაკდონალდებისაგან შეიძინა ფრანჩაიზინგის ექსკლუზიური აგენტის უფლება. 1955 წელს კროკმა გახსნა McDonald’s-ის პირველი რესტორანი ქალაქ დეს-პლეინზში, ილინოისის შტატში. დღეს ეს რესტორანი კორპორაციის მუზეუმია. 1955 წელს კროკმა დაარეგისტრირა კომპანია McDonald’s System, Inc, ხოლო 1960 წელს მას ეწოდა McDonald’s Corporation McDonald’s Corporation. 1961 წელს კროკმა შეიძინა კომპანიის მართვის ყველა უფლება.
დღეს
2008 წლისათვის კორპორაციის ქსელში დასაქმებულთა საერთო რაოდენობამ შეადგინა 400 000 ადამიანი, ხოლო მოგებამ შეადგინა $23,5 მილიარდი.
2009 წელს კორპორაციის კაპიტალიზაცია შეადგენდა $64,2 მილიარდს. კორპორაციის დირექტორთა საბჭოს თავმჟდომარე და მთავარი მმართველია ჯეიმზ სკინერი, პრეზიდენტი - დონ ტომპსონი.
2009 წელს ივნისისათვის, McDonald’s სავაჭრო ნიშნის ქვეშ მსოფლიოს 118 ქვეყანაში მუშოაბდა 32 060 რესტორანი, რომელთაგან 14 000 აშშ-ში მდებარეობს. 25 578 რესტორანი იმართებოდა ფრანჩაიზინგის პრინციპით. შედეგად, რესტორნების ასორტიმენტი, ზომები და პორციის შემადგენლობა მკვეთრად განსხვავდება სხვადასხვა ქვეყანაში. რესტორნების ასორტიმენტში შედის ჰამბურგერები (მ.შ. „ბიგ მაკი“), სენდვიჩი, კარტოფილი ფრი, დესერტები, სხვადასხვა სასმელი და ა.შ. ქვეყნების უმრავლესობაში, მაკდონალდსის რესტორნებში იყიდება ლუდიც. ადგილობრივი მოსახლეობის შემოსავლებით უზრუნველსაყოფად კორპორაციისათვის პრიორიტეტულია ადგილობრივი პროდუქტების გამოყენება. თითქმის ყველა პროდუქტი, რომელიც იყიდება მაკდონალდსის ქსელში, წარმოებულია ადილობრივ ბაზარზე. ადგილობრივი პროდუქტების რაოდენობა რესტორნებში მერყეობს 70%-დან 85%-მდე. კორპორაციის ერთ-ერთი კარგად განვითარებადი პროექტია საყავეების ქსელი „McCafé“.
ცნობები ზოგიერთი ქვეყნის ქსელის შესახებ 2022 წლის 15 დეკემბრის მონაცემებით:
Acamptodaphne
Acamptodaphne — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
ბარბაქაძე
საკუთარი სახელი ბარბაქაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
ტეკისკიაკი
ტეკისკიაკი (Tequixquiac) – მუნიციპალიტეტი მექსიკაში. შედის მეხიკოს შტატის შემადგენლობაში. მდებარეობს ქალაქ მეხიკოდან ჩრდილოეთით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მექსიკის მუნიციპალიტეტები
ხმელევკა (ბაშკირეთი)
ხმელევკა (Хмелевка) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ნეფტეკამსკის საქალაქო ოლქში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 46 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ნეფტეკამსკის საქალაქო ოლქის სოფლები
სტევენის იორდასალამი
სტევენის იორდასალამი (ლათ. Paeonia steveniana) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარეა 50-100 სმ-მდე სიმაღლისა. ფოთლები ორივე მხარეზე მწვანეა, შიშველი, ორჯერ სამად დანაკვთული, ნაკვეთები ფართოა უკუკვერცხისებრი. ყვავილები ფართოდაა გადაშლილი. მოვარდისფრო მოწითალო ფერის. იზრდება მთის შუა სარტყელის ტყეებში, ტყის პირებსა და ბუჩქნარებში.
ლიტერატურა
კატეგორია:იორდასალმისებრნი
სვეტიცხოველი
სვეტიცხოვლის საკათედრო ტაძარი — საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მთავარი საპატრიარქო საკათედრო ტაძარი, საქართველოს დედა-ტაძარი, საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქთა ინთრონიზაციის (აღსაყდრების) ადგილი, შუა საუკუნეების საქართველოს მრავალი მეფის, მათი ოჯახის წევრების და პატრიარქთა საკრძალავი, XI საუკუნის ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, ერთ-ერთი ოთხ დიდ კათედრალთაგან (ოშკი, ბაგრატის ტაძარი, ალავერდი). მდებარეობს თბილისიდან 20 კმ დაშორებით, ქალაქ მცხეთაში. სვეტიცხოველში დაკრძალულია უფლის კვართი და წმ. ელია წინასწარმეტყველის მოსასხამი. იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი.
ისტორია
სვეტიცხოველი ყველაზე დიდი ისტორიული საეკლესიო ნაგებობაა საქართველოში დღემდე გადარჩენილთა შორის. იგი საუკუნეთა მანძილზე ქრისტიანული საქართველოს სარწმუნოებრივ ცენტრს წარმოადგენდა. ჯერ კიდევ IV საუკუნეში გაქრისტიანებულ მირიან მეფეს წმინდა ნინოს რჩევით აქ პირველი ეკლესია აუშენებია, რომელსაც ჩვენამდე არ მოუღწევია.
1970-1971 წლებში სარემონტო-სარესტავრაციო სამუშაოთა ჩატარების დროს (ხელმძღვანელი არქიტექტორი ვ. ცინცაძე) მიკვლეულ იქნა მისი საძირკვლის კვალი. ასევე მთლიანად შემოიხაზა იმ ბაზილიკის გეგმა, რომელიც აქვე ააშენა, წმ. ნინოს ეკლესიის დანგრევის შემდეგ, ვახტანგ გორგასალმა V საუკუნის II ნახევარში. XI საუკუნეში დაზიანებული ბაზილიკის ადგილზე ქართლის კათოლიკოსმა მელქისედეკმა ახალი ტაძარი ააგო. მან ხუროთმოძღვრად არსუკისძე მიიწვია. მშენებლობა 1010 წელს დაიწყო და 1029 წელს დამთავრდა. თავისი არსებობის მანძილზე სვეტიცხოველი არაერთხელ გადაკეთებულა. 1283 წელს ტაძარი მიწისძვრამ დააზიანა. XIV საუკუნეში გიორგი ბრწყინვალემ აღადგინა ტაძრის გუმბათი. იმავე საუკუნის ბოლოს „იავარჰყვეს სპათა ლანგ-თემურისათა“ — მოანგრიეს დასავლეთის მკლავის ბურჯები, დააქციეს გუმბათის ყელი, მაგრამ მთელი ნაგებობის დანგრევა მაინც ვერ შესძლეს. XV საუკუნის დასაწყისში მეფე ალექსანდრე დიდმა ტაძარი კაპიტალურად შეაკეთებინა. 1656 წელს როსტომ მეფისა და მარიამ დედოფლის თაოსნობით კვლავ აღადგინეს გუბათის ყელი. მინი|მარცხნივ|პატარა გუმბათიანი ეკლესია და სამხრეთი მინაშენები [[დიუბუა დე მონპერეს ჩანახატებში]] 1813 წლის 30 ოქტომბერს ექზარქოს ვარლაამის დროს განახლებულ იქნა სვეტიცხოვლის კარიბჭე, რასაც ადასტირებს ეპიგრაფიკული წარწერა.
საქართველოს დაპყრობისა და საქართველოს ავტოკეფალიის გაუქმების შემდეგ, რუსი ეგზარქოსები სვეტიცხოველზე ზრუნვით თავს არ იწუხებდნენ. ასეთმა დამოკიდებულებამ თავისი შედეგი გამოიღო. 1826 წლის 1 მაისს ჩამოიქცა მცხეთის სვეტიცხოვლის გალავანში არსებული სამრეკლო, ნანგრევებში მოყვა გალავნის კედელთან მდგარი საცხოვრებელი სახლი, რის შედეგადაც დაიღუპა 8 წლის ბავშვი. 1827 წელს თბილისის სამხედრო გუბერნატორმა, გენერალმა სიპიაგინმა, რუსეთის იმპერიის მთავარი შტაბის უფროსს წარუდგინა მოხსენება – გორისა და დუშეთის მაზრებში შექმნილი მდგომარეობის მიმოხილვა. გუბერნატორი ხაზგასმით აღნიშნავდა, რომ ხსენებულ მაზრებში სერიოზულად იყო დაზიანებული ეკლესიები, მათ შორის სვეტიცხოველიც. არსებული წესის მიხედვით, მოხსენება იმპერატორ ნიკოლოზ პირველს მიართვეს. მიუხედავად იმპერატორის ბრძანებისა, უსაშველოდ გაჭიანურდა სვეტიცხოვლის რესტავრაციის პროექტისა და ხარჯთაღრიცხვის შედგენა. ეს საქმე ვერ დასრულდა, ვერც ეგზარქოს იონას და ვერც მომდევნო ეგზარქოსის – მოსე ბოგდანოვ-პლატონოვის საქართველოში მოღვაწეობის პერიოდში და როგორც იქნა, საქმე დაიძრა ახალი ეგზარქოსის, არქიეპისკოპოს ევგენი ბაჟანოვის დროს – 1935 წელს. სვეტიცხოვლის რესტავრაციის პროექტისა და ხარჯთაღრიცხვის დოკუმენტაცია შეადგინა ინჟინერ-პორუჩიკმა ყორღანოვმა. რესტავრაციისთვის საჭირო თანხა 49 239 მანეთითა და 67 კაპიკით განისაზღვრა. მოგვიანებით, რესტავრაციისთვის საჭირო თანხა 29 934 მანეთსა და 36 კაპიკამდე შემცირდა. რესტავრაციის დაწყებამდე, იმხანად არსებული წესის მიხედვით, უნდა გამოცხადებულიყო ტენდერი, მაშინდელი ტერმინოლოგიით, საჯარო ვაჭრობა. ტენდერში გაიმარჯვა და მოიჯარადრე გახდა თბილისის მცხოვრები – ხეჩო დარჩილოვი. ყველაზე დიდი თანხა – 28 696 მანეთი გადაიხადა, მოიჯარადრის უფლების მოპოვებისთვის და სამუშაოსაც შეუდგა. არსებული წესის მიხედვით, ხეჩო დარჩილოვმა გირაოში ჩადო მისი კუთვნილი 2 საცხოვრებელი სახლი და დუქანი თბილისში, ასევე, სხვა უძრავი ქონება. კონტრაქტის ძალით, სარესტავრაციო სამუშაოები 3 წლის განმავლობაში უნდა დასრულებულიყო. მოიჯარადრე ხეჩო დარჩილოვმა ვალდებულება აიღო 1845 წლის ზაფხულისთვის თავისი სახსრებით გამოესწორებინა კომისიის მიერ მითითებული ნაკლოვანებები. ხეჩო დარჩილოვმა კარგად ისარგებლა მისდამი ასეთი ლოიალური დამოკიდებულებით, სასწრაფოდ რაღაც სამუშაოები შეასრულა, მაგრამ ძალზე უხარისხოდ. რაც მთავარია, არ შეუკეთებია ტაძრის სახურავი. სახურავიდან წყალი ტაძარში კვლავ ჩაედინებოდა და აზიანებდა თაღებსა და კედლებს. ხეჩო დარჩილოვს თავის მართლება აღარ დასჭირვებია. იგი ბუნებრივი სიკვდილით გარდაიცვალა. სინოდურ კანტორასთან ურთიერთობა უკვე მისმა შვილმა მოაგვარა და გირაოც დაიბრუნა. სვეტიცხოვლის სახურავიდან ტაძარში წყალი მომდევნო 6 წლის განმავლობაში კვლავ ძველებურად ჩაედინებოდა.
მინაშენები
სვეტიცხოვლის ჩრდილოეთ მხარეს იდგა პატარა ეკლესია. ტაძრის სამშენებლო კომიტეტის გადაწყვეტილებით, რესტავრაციის პროცესში ეს ეკლესია უნდა დაენგრიათ. არქიტექტორმა რიპარდმა დარჩილოვს მისცა რეკომენდაცია: ეკლესიის დანგრევა დაეწყოთ გუმბათის მოხდით, ხოლო შემდეგ დაეშალა მისი კედლები. დარჩილოვმა ეკლესია საძირკველში ჩადებული დენთით ააფეთქა. შედეგად, ეკლესია დაინგრა, მაგრამ ბზარი გაუჩნდა სვეტიცხოვლის საკურთხევლის კედელს. თვითნებობა გამოიჩინა ხეჩო დარჩილოვმა ტაძრის გუმბათზე მოოქრული ჯვრის აღმართვისასაც. აღმართვამდე ჯვარი დარჩილოვს სამშენებლო კომიტეტის წევრებისთვის არ უჩვენებია. ჯვარი კი ისე ცუდად დაამაგრეს, რომ მალე გადაიხარა. სამშენებლო კომიტეტმა ამ თვითნებობის შესახებ, დაუყოვნებლივ აცნობა საქართველო-იმერეთის სინოდურ კანტორას, თუმცა ამას არანაირი შედეგი არ მოჰყოლია. 1837 წელს დაწყებული ტაძრის სარესტავრაციო სამუშაოები, ძირითადად, 1844 წელს დასრულდა. დაუმთავრებელი დარჩა ზოგიერთი სამუშაო, რის გამოც, საერთო ჯამში, აღდგენითი სამუშაოები 10 წელი გაგრძელდა. მიუხედავად სერიოზული თანხის გაღებისა, სვეტიცხოვლის ტაძრის სახურავიდან კვლავ ჩაედინებოდა წყალი და მუდმივად დანესტიანებული იყო ტაძრის თაღები, კედლები. პრაქტიკულად, ტაძრის გადასარჩენად არაფერი გაკეთებულა. ამიტომ იყო, რომ 1860-1874 წლებში ტაძარს მეორე რესტავრაცია ჩაუტარდა, რომელიც 28 333 მანეთი დაჯდა. სამწუხაროდ, არც მეორე რესტავრაციის შემდეგ გაუმჯობესებულა სვეტიცხოვლის ტაძრის საერთო მდგომარეობა. ამიტომ იყო, რომ მეცხრამეტე საუკუნის 90-იანი წლების დამდეგს, კვლავ დაისვა სვეტიცხოვლის რესტავრაციის საკითხი. 1893 წელს სვეტიცხოვლის დეკანოზმა იოანე მრევლიშვილმა შეადგინა მოხსენება, რომელშიც აღნიშნულია, რომ: სახურავის ძლიერი დაზიანების გამო, მთავარი თაღიდან ტაძარში ჩაედინებოდა წყლის ძლიერი ნაკადი, რის შედეგადაც საკურთხეველსა და ტაძარში დგებოდა გუბეები.
1900-იან წლებში გრაფინია პ. უვაროვას თავჯდომარეობით შედგა საგანგებო კრება, რომელსაც ესწრებოდა ქართული არქიტექტორები და სასულიერო პირები. კრებაზე გადაწყდა ტაძარი გადაეხურათ თლილი ქვით.
არქიტექტურა
სვეტიცხოვლის ტაძარი გეგმით აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ ძლიერ წაგრძელებული სწორკუთხედია. ჯვრის სახე სივრცეშია შექმნილი გუმბათის ოთხივე მხარეს გაწვდილი ოთხი მკლავით. მკლავები სწორკუთხაა, გარდა აღმოსავლეთის მკლავისა, რომელიც საკურთხევლის აფსიდით არის დაბოლოებული. საკურთხევლის სამხრეთითა და ჩრდილოეთით ორ სართულად განლაგებულია სათავსოები. გუმბათი ოთხ მძლავრ ბოძს ეყრდნობა, გუმბათის ყელში 16 სარკმელია. მიუხედავად იმისა, რომ ტაძარმა მრავალი ცვლილება განიცადა, ძველი ფრესკების დიდი ნაწილი დაიღუპა, ხოლო კედლების შეთეთრებამ ინტერიერს გამოაკლო მისი მხატვრული მთლიანობისათვის აუცილებელი სხვა ორგანული ელემენტებიც, იგი დღესაც დიდებულ შთაბეჭდილებას ტოვებს.
ფასადი
thumb|left|ტაძრის ინტერიერი (ფრაგმენტი) thumb|right|250px|ცხოველი-სვეტი . ესრეთ მრავალნი სასწაულნი იქმნებოდნენ, ვიდრემდის შეუქმნა მეფემანცა საბურველი და ეგრეთ შეეხებოდნენ და განიკურნებოდნენ, და განასრულაცა მეფემან ეკლესია სამოთხესა მას შინა. ხოლო მსმენელმან [[კონსტანტინე დიდი|დიდმან კოსტანტინე განიხარა, რამეთუ ჴელთა შინა მისთა მიეფინა ყოველსა ადგილსა მადლი ღვთისა და მეორე, რამეთუ მოსწყდა მირიან სპარსთა და ეგო სიყუარულსა ზედა მისსა. წარმოუვლინა ჯუარი და ხატი მაცხოვრისა, იოანე ეპისკოპოსი, მღუდელნი ორნი და დიაკონი სამი და მოუწერა წიგნი ძმობისა კოსტანტინემ და ელენემ ლოცვისა და სიყუარულისა. ხოლო მოსლვასავე მათსა ნათელ-იღეს მეფემან და დედოფალმან და ყოველმან ივერიელმან ჴელითა მათითა მტკუარსა შინა; არამედ ფეროზ და ერმან მისმან, ურიათა და კავკასიელთა არა, წელსა ქსა ტიჱ (318), ქართულსა ო .]]
ტაძრის გარეგანი ფორმებისა და მასების განაწილება, პროპორციები ექვემდებარება შუაში აღმართულ მაღალ გუმბათს, რომლის ქვეშაც ორფერდა სახურავებით გადახურული ჯვრის მკლავებია, ხოლო მკლავებს შორის დაბალი ცალფერდა სახურავით გადახურული სადგომები. ფასადების მორთულობაში ძირითადად გამოყენებულია კედლის დეკორატიული თაღედებისა და შეწყვილებული პილასტრების განვითარებული სისტემა, აგრეთვე სარკმელთა მოჩუქურთმებული საპირეები. ჩუქურთმები მდიდარი და მრავალფეროვანია (მოაღწია მხოლოდ ნაწილმა). ტაძრის დეკორატიულ მორთულობაში დიდი ადგილი უჭირავს რელიეფსაც. აღსანიშნავია აღმოსავლეთის ფასადის მორთულობა, რომლის საფუძვლად 5 დეკორატიული თაღისაგან შეკრული სისტემა წარმოადგენს. თაღებში ჩართულია მაღალი სამკუთხა ნიშები, ხოლო შუა მაღალი თაღის შიდა სიბრტყეზე, მარაოსებრ გაშლილი სხივების ბოლოებში, მოთავსებულია დისკოები ერთ-ერთი სამშენებლო წარწერით. ოსტატურად არის გამოყენებული პოლიქრომული ეფექტიც. ძირითადი ქვიშისფერი კედლების ფონზე გამოიყოფა საკურთხევლის სარკმლის კაშკაშა წითელი ფერის ქვით აწყობილი მოჩუქურთმებული საპირე, რომელიც ზემოდან გამოყოფილია მდიდრულად მორთული ჰორიზონტალური სარტყლით.
გვერდის ფასადების შუა ნაწილებშიც მთავარია მზარდი თაღების რიტმი. დასავლეთის ფასადზე ერთი დიდი სარკმელია, რომლის მდიდრულ მორთულობას კედლის მთელი არე უჭირავს. ფასადის კომპოზიცია დასრულებულია სამფიგურიანი რელიეფით - ტახტზე მჯდომი მაცხოვარი და 2 ანგელოზი აქეთ-იქით. სვეტიცხოველი განვითარებული შუა საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრების სტილის ერთ-ერთი ფუძემდებელი ძეგლია.
მოხატულობა
XI საუკუნეში ტაძარი მთლიანად მოხატული იყო. ამ ხანის მხატვრობის მცირე ფრაგმენტები შემორჩენილია: ტაძრის დასავლეთ მკლავის დასავლეთ კედელზე, სარკმლის სამხრეთით - სცენა სახარებიდან: ქრისტე და სამარიტელი ქალი, შუა ნავის სამხრეთ-დასავლეთ თაღზე - მცენარეული ორნამენტი და სამხრეთი ნავის კამარაში - გაურკვეველი სცენის ნაშთები. დანარჩენი მხატვრობა გვიანდელია. საკურთხეველში შემორჩენილია მხატვრობის ზედა ორი რეგისტრი. კონქში გამოსახულია ტახტზე მჯდომი ქრისტე გადაშლილი სახარებით ხელში და ცეცხლოვან ბორბლებზე შემდგარი ორი ქერუბიმი. ბემის კამარაში თაყვანისცემის პოზაში გამოსახულია ოთხი ანგელოზი, კედლებზე კი ორი მთავარანგელოზი. ახლანდელი მოხატულობა XVI, XVII და შესაძლოა XVIII საუკუნეებისაც იყოს. განახლებულია XIX საუკუნეში. უფრო საინტერესოა ტაძრის შიგნით, საკუთრივ "სვეტის" (კოშკისებური ნაგებობის) XVII საუკუნის მიწურულს მხატვრობა, რომელშიც ქართლის მოქცევის ეპიზოდებია გადმოცემული (მოხატვის ხელმძღვანელი მხატვარი გრიგოლ გულჯავარასაშვილი, მოთავე - ნიკოლოზ კათოლიკოსი). გარედანაც ბევრი რამ არის შეცვლილი: გუმბათის ყელი და ფასადთა პერანგის ნაწილი (რომელიც მწვანე ქვით არის მოპირქეთებული) XV საუკუნის I ნახევარს მიეკუთვნება (რესტავრირებულია ალექსანდრე I, დიდის მიერ თემურლენგის შემოსევათა დროს ტაძრის ძლიერი დაზიანების შემდეგ), ზოგი რელიეფური გამოსახულება გადაადგილებულია, არის XVII საუკუნის ჩანართებიც, მაგრამ ამ რესტავრაციებს არ დაურღვევია შენობის ძირითადი ფორმები და პროპორციები.
ეპიგრაფიკული წარწერები
სვეტიცხოვლის ტაძრის შესასვლელში დასავლეთიდან მთავარი კარის თავზე ღვთისმშობლისა და ანგელოზთა ფრესკის ქვეშ დატანილია მხედრული წარწერა:
ტაძრის საძვალე
არქეოლოგიური მასალებით დასტურდება რომ განსასვენებელი სვეტიცხოვლის ადგილას ჯერ კიდევ პირველი ეკლესიის აგებამდე არსებობდა. უცნობია იმ პირთა ვინაობა თუ ვინ იკრძალებოდა IV საუკუნემდე, თუ არ ჩავთვლით ებრაელ სიდონიას ვინც უფლის კვართი გულში ჩაიკრა და უმალ გარდაცვლილი დაასაფლავეს კვართის სვეტის ადგილას.
პირველი ცნობა სვეტიცხოველში დაკრძალვის შესახებ ვახტანგ გორგასალს უკავშირდება.
დღესდღეობით ვახტანგ გორგასალის თავდაპირველი საფლავის ქვა შემორჩენილი არ არის.
არაფერია ცნობილი წერილობით წყაროებში VI-XI საუკუნეებში დასაფლავებულთა შესახებ. როგორც ცნობილია 1010-1029 წლებში ვახტანგისეული სვეტიცხოვლის სამნავიანი ბაზილიკა განახლდა და გადაკეთდა კათოლიკოს-პატრიარქი მელქისედეკ I-ის ინიციატივით. სწორედ მელქისედეკ I იყო პირველი ვინც დაასაფლავეს ახლადაშენებულ სვეტიცხოველში. ე.წ. "მელქისედეკის ანდერძის" მიხედვით, რომელიც 1896 წელს გამოქვეყნდა თ. ჟორდანიას მიერ.
1049 წელს მელქისედეკის შემდეგ მის მიერვე მიშენებულ სამხრეთ ეკვდერში იკრძალება საქართველოს შემდეგი კათოლიკოს-პატრიარქი იოანე V ოქროპირი.
XII საუკუნიდან ქართული წერილობითი წყაროების მიხედვით, საერო პირთაგან ერთ-ერთი პირველი სვეტიცხოველში დაკრძალული ჩანს დემნა უფლისწული, დავით V-ის ვაჟი და გიორგი III-ის ძმისშვილი. სავარაუდოდ, ეს იყო სვეტიცხოველში ბაგრატიონთა საგვარეულოს წარმომადგენლის დაკრძალვის პირველი შემთხვევა.
XIII საუკუნიდან სვეტიცხოველი ხდება ბაგრატოვანთა საძვალე.
1271 წელს სვეტიცხოველში დაიკრძალა ლაშა-გიორგის ძე ულუ დავითი. ეს იყო ამ ტაძარში ბაგრატიონი მეფის დაკრძალვის პირველი შემთხვევა.
მელქისედეკ კათალიკოსის სასახლე
thumb|left|მელქისედეკ კათალიკოსის სასახლის ნაშთები სასახლე დგას ტაძრის ეზოში, გალავნის სამხრეთით. თარიღდება XI საუკუნით. 1963-1964 წლებში ამ მონაკვეთზე ჩატარდა არქეოლოგიური გათხრები (ხელმძღვანელი ა. კალანდაძე). გადაითხარა 1500 მ²-ზე მეტი ფართობი რომლის დროსაც გამოვლინდა სხვადასხვა დროის ნაგებობათა ნაშთები, რამდენიმე მარანი და სხვა. განათხარი ინახება მცხეთის მუზეუმში.
ძირითადი ნაგებობა მელქისედეკისეული სასახლეა (38,5 მ; X 18,5 მ). საძირკველზე ორსაფეხურიანი ცოკოლი და ქვიშაქვის კარგად გათლილი კვადრებით ნაშენი კედელია ამოყვანილი (სისქე 0,8 მ-მდე). დუღაბად კირის ხსნარია გამოყენებული. ნაგებობის კედლებზე, როგორც ფასადებზე, ისე შიგნით 3,4-3,5 მ. მანძილზე პილასტრებია. სასახლეს კარი (სიგანე 3,5 მ) ჩრდილოეთ მხარეს აქვს. აქვე აღმოჩნდა თლილი ქვის იატაკის ნაშთი. დადგინდა, რომ სასახლე დაშენებულია უფრო ძველ კულტურულ ფენაზე — საძირკვლის ქვეშ (0,6 მ სიღრმეზე) გამოვლინდა რიყი ქვითა და ტალახის ხსნარით ნაგები კედელი და IX საუკუნის კერამიკული მასალა. მელქისედეკის სასახლე რამდენიმეჯერ გადაუკეთებიათ. პირველად XIV-ე საუკუნეში, როცა მისთვის მოუშლიათ ორსაფეხურიანი ცოკოლი, ხოლო სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებისათვის გარედან, ყოველი 6-7 მ-ის მოშორებით, მიუშენებიათ კონტრფორსები (1.5-2 მ). სამხრეთ კედელს 5 კონტრფორსი აქვს. ზოგან კონტრფორსები ფარავენ ადრინდელ პილასტრებს. შემდეგ სასახლისთვის აღმოსავლეთიდან მიუდგამთ მინაშენი, რომლის აღმოსავლეთ კედელზე შემორჩენილია პილასტრი, ხოლო სამხრეთ კედელში ბუხარია დატანებული. მესამეჯერ XVII საუკუნეში დანგრეული სასახლე და მინაშენი სვეტიცხოვლის ტაძართან ერთად შეუკეთებიათ როსტომ მეფესა და მარიამ დედოფალს. შემდგომ პერიოდში სასახლე მთლიანად დანგრეულა.
ანტონ II კათალიკოსის სასახლე
thumb|right|ანტონ II კათალიკოსის სასახლე სასახლე დგას ტაძრის-ეზოში, გალავნის სამხრეთ აღმოსავლეთ კუთხეში. შენობა ორსართულიანი ქვითკირის ნაგებობაა. აგებულია XVIII საუკუნის დასასრულს. ზედა სართულზე ხუთი ოთახია. გადაკეთებულია და შეცვლილი აქვს პირვანდელი სახე.
კარიბჭე
thumb|left|სვეტიცხოვლის გალავნის სამხრეთის კარიბჭე კარიბჭე გალავნის დასავლეთი მხარის ცენტრალურ ნაწილშია. აგებულია 1029 წ., ტაძრის მშენებლობის დამთავრების შემდეგ, კათალიკოს მელქისედეკის ბრძანებით. კარიბჭე ორსართულიანია, ნაგებია კარგად გათლილი თანაბარი კვადრებით. მის პირველ სართულზე, ფართო შეისრულთაღიანი გასასვლელისორივე მხარეს მოთავსებულია ოთახები (თითოეული 22 კვ.მ); მეორე სართულზე დარბაზია (70 კვ.მ), რომელიც დასავლეთის მხარეს სვეტებიანი თაღების სამი მალითაა გახსნილი. სმმაგი თაღი მოჩარჩოებულია პროფილირებული სარტყელით, რომელზედაც ასომთავრული წარწერაა გასასვლელის ორივე მხარეს თითო ოთხწახნაგა სამმეოთხედიანი პილასტრია ფესტოებიანი კაპიტელებითა და სადად პროფილირებული ბაზისებით. ეს შვერილები სამმაგი თაღის ჩარჩოს ქვედა ხაზს ქვემოთკედელს უკავშირდება მცირე ზომის ნიჟარისებრი თაღებით (ტრომპებით). შესასვლელის თაღის ზემო ნაწილში, ორივე მხარეს მწვანე ქვიდან ნაკვეთი ხარის თავების სკულპტურული გამოსახულებებია (პირი. დედანი ინახება საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში). ოთხწახნაგა შვერილების აქეთ იქით მაღალი სამკუთხა ნიშებია.
დასავლეთის კარიბჭის რესტავრაცია
thumb|სვეტიცხოვლის გალავნის დასავლეთის XI საუკუნის კარიბჭე 1964-1965 წლებში სვეტიცხოვლის გალავნის დასავლეთ კარიბჭეს ჩაუტარდა სარესტავრაციო და საკონსერვაციო სამუშაოები. სამუშაოს დაწყებამდე ძეგლის მდგომარეობა ასეთი იყო: კათედრალის ქვის გალავნის დასავლეთ ნაწილში, სადაც საპარადო კარიბჭეა მოთავსებული, ქუჩის დონე კულტურელი დანაშრევებით თითქმის ორნახევარი მეტრით იყო ამაღლებული კათედრალის ეზოსთან შედარებით. სავარაუდოდ, ქუჩის დონის ამაღლება მტრების შემოსევების დროს ქალაქის დანგრევის შედეგი უნდა ყოფილიყო; იგი მცირეოდენი ცვლილებებით სვეტიცხოვლის გალავანს მთლიანად უვლიდა გარშემო: გალავნის შიგნით ნიადაგაის დონე, თითქმის ამავე ზომით, დაბალი იყო გარეთაზე, რის გამოც ყველა შესასვლელიდან (ჩრდილოეთით და სამხრეთით) სვეტიცხოვლის ეზოში კიბეები ჩადიოდა. კარიბჭის პირველ სართულში მოწყობილი შესასვლელი დახურული და ამოშენებული იყო დამატებითი კედლით, რომლის ორსავ მხარეს, 7 მეტრზე მეტი სიმაღლის კონტრფორსები იყო ამოყვანილი. ამგვარად, ჩანდა თავდაპირველი ფასადის მხოლოდ შუა ზემო ნაწილი, დაახლოებით 3 მეტრი სიმაღლის სამმალიანი ღია თაღედით, ხოლო გვერდებზე - დაახლოებით 8 მ. სიმაღლეზე, ნაწილობრივ, რიყის ქვით რესტავრირებული კედლები.
თავდაპირველად გასუფთავდა 2 მეტრი სიმაღლისა და 7 მეტრი სიგანის მიწა. შემდგომ შესაბამის სპეციალისტებთან კონსულტაციის შემდეგ გადაწყდა ჯერ ერთი კონტრფორსის მოხსნა ხოლო შემდეგ კი მეორესი. გასასვლელის გახსნნის შემდეგ გამოჩნდა მასზე გადაყვანილი ჩარჩოს ქვედა პროფილირებული ნაწილი, რომელზედაც აღმშენებლის წარწერაა მოთავსებული. შესასვლელი თაღის ზემო ნაწილში, ორივე მხარეს მოთავსებული იყო მწვანე ქვის ხარის სკულპტურული თავები. შემორჩენილი იყო მხოლოდ ერთი ქანდაკება. გადარჩენილი სკულპტურა ძალიან წააგავს სვეტიცხოვლის აღმოსავლეთ ფასადზე არსუკიძის მიერ გამოყენებულ ხარის თავებს.
გალავანი
thumb|left|სვეტიცხოვლის გალავანი სვეტიცხოვლის ტაძარს გარს აკრავს კვადრატული ფორმის გალავანი (121,6 მ; X 110,5 მ). იგი აგებულია 1787 წელს ერეკლე II-ის ბრძანებით, რასაც ადასტურებს სამხრეთის შესასვლელის თავზე ამოკვეთილი წარწერა: ამავე წარწერიდან ირკვევა, რომ სვეტიცხოველს ადრეც ჰქონია გალავანი, რომლის ფრაგმენტები ჩართულია თანამედროვე გალავნის ჩრდილოეთის კედელში. გალავნის ძველი ნაწილი ნაგებია თლილი ქვით, ადგილ ადგილ თლილი ქვაცაა გამოყენებული. ერეკლესდროინდელი ნაგებობები კი ძირითადად რიყის ქვითაა ნაშენი. ქონგურებზე და სალოდეებზე გამოყენებულია აგურიც. გალავანი ორიარუსიანია: ქვედა ნაწილი მთლიანად ყრუა, ზედას გასდევს საბრძოლო ბილიკი, კედელში განლაგებულია სათოფეები და სალოდეები. გალავანში ჩართულია ექვსი ცილინდრული და ორი ოთხკუთხა კოშკი. კოშკები ორ-სამ სართულიანია, ბოლო სართულები კი ბანს წარმოადგენს. გალავნის სამხრეთ კედელში გაჭრილია ჭიშკარი. გარდა ამისა, სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში ერთმანეთის პირისპირ კიდევ ორი ვიწრო კარია. გალავნის დასავლეთ მხარეს კედელში ჩართულია XI საუკუნის კარიბჭე, სამრეკლო და სხვადასხვა დროს მიშენებული საცხოვრებელი და სამეურნეო დანიშნულების ნაგებობები.
სქოლიო
კატეგორია:ქრისტიანული ტაძრები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საქართველოში კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრთხის ქვეშ კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები *
არაბთა გაერთიანებული საამიროები
არაბთა გაერთიანებული საამიროები (الإمارات العربيّة المتّحدة), შემოკლებით საამიროები — მონარქიული სახელმწიფო არაბეთის ნახევარკუნძულზე. მოსაზღვრე ქვეყნებია საუდის არაბეთი და ომანი. საამიროები დაარსებულ იქნა 1972 წლის 2 დეკემბერს როდესაც ბრიტანეთის პროტექტორატი დამთავრდა და საამიროები ფედერაციად გაერთიანდნენ.
გეოგრაფია
thumb|left|200px|ხედი სატელიტიდან ქვეყანა მდებარეობს სამხრეთ-დასავლეთ აზიაში, არაბეთის ნახევარკუნძულზე. მოსაზღვრე ქვეყნებია: კატარი, საუდის არაბეთი, ომანი.
ბუნება
არაბთა გაერთიანებული საამიროების ტერიტორია გადაჭიმულია სპარსეთის ყურის სამხრეთ სანაპიროს გასწვრივ 600 კმ-ზე. ნაპირები უმთავრესად დაბალია, შიგ შეჭრილი წყალმარჩხი ყურეებით. სანაპიროს გასწვრივ ბევრი კუნძულია, დიდ მანძილზე გასდევს მარჯნის რიფები. ჭარბობს ქვიშიანი და მლაშობიანი უდაბნო ვაკეები, დასავლეთით — ქვიანი უდაბნოები. აღმოსავლეთით ომანის მთების ტოტებია. მუდმივი მდინარეები არაა.
ისტორია
საამიროების ტერიტორიაზე აღმოჩენილი უძველესი დასახლებები თარიღდება დაახლოებით ძვ. წ. 5500 წლით. ძვ. წ. 3000 წელს ხდებოდა ალ-ხაჯარის მთებში ხდებოდა სპილენძის მოპოვება და ჰქონდათ მესოპოტამიასთან სავაჭრო ურთიერთობები. საერთაშორისო ვაჭრობა რეგიონის დღემდე სტრატეგიულ მნიშვნელობას ანიჭებს. I საუკუნიდან არსებობდა მუდმივი სავაჭრო გზები, სირიასა და ერაყის ქალაქებთან. ასევე განვითარდა საზღვაო მიმოსვლა ინდოეთთან.
ისლამის გავრცელება
რეგიონში ისლამის გავრცელება 630 წლიდან დაიწყო. საამიროების ტერიტორიაზე გადახდილი რამდენიმე ბრძოლოს შემდეგ არაბეთის ნახევარკუნძულზე ისლამი საბოლოოდ გაბატონდა. 637 წელს რას-ელ-ხაიმი გაიმოიყენებოდა სასანიდურ ირანში ისლამის შეჭრის პლაცდარმად.
პორტუგალიური მმართველობა (1506-1620)
XVI საუკუნის დასაწყისში, ვასკო და გამას ექსპედიციის შემდეგ, პორტუგალიამ დაიწყო ინდოეთის ოკეანეში ექსპანსია. 1507 წელს პორტუგალიელმა მთავარსარდალმა ალფონსო დე ალბუკერკემ მცირე ფლოტით დაიკავა ომანის ყურე და ჰორმუზის სრუტე, რითიც პორტუგალიელ ვაჭრებს ინდოეთთან თავისუფალი ვაჭრობის შესაძლებლობა მისცა. შემდგომ წლებში უკვე ემირატების ტერიტორია იყო პორტუგალიის სამიზნე, თუმცა მათ უწევდათ როგორც ემირატების ტერიტორიაზე მცხოვრებ ტომებთან ბრძოლა ასევე ოსმალეთის იმპერიის შეტევების მოგერიება. პორტუგალიელების თავდაცვითი ნაგებობები განლაგებული იყო მთელს აღმოსავლეთ სანაპიროზე. XVII საუკუნის დასაწყისში პორტუგალიელებს აღარ ჰქონდათ ოსტინდოეთის კომპანიის მხარდაჭერა და ისინი რეგიონიდან სეფიანებმა განდევნეს. ისინი ბაჰრეინში მდებარე მთავარი ბაზიდან 1602 წელს განდევნეს, სამხრეთი ირანის საპორტო ქალაქ ბენდერ-აბასიდან 1615 წელს, ხოლო რას-ელ-ხაიმიდან 1620 წელს.
საუდების მმართველობა (1744–1891)
1744-1818 წლებში აბუ-დაბის საამიროს დასავლეთ რეგიონი შედიოდა საუდების პირველ, ხოლო ოსმალო-საუდების ომის შემდეგ 1881-1891 წლებში საუდების მეორე სახელმწიფოს შემადგენლობაში. აბუ-დაბის მმართველი ზაიედ იბნ ხალიფა 1880-იან წლებში კატართან და საუდებთან აწარმოებდა სასაზღვრო ომს. მან გარკვეულ წარმატებებს მიაღწია და დაიბრუნა ლივას ოაზისი და გაიათი. მას ელ-ბურაიმის საუდებისგან განთავისუფლებაში ომანიც ეხმარებოდა. ამის შემდეგ რეგიონში აბუ-დაბის გავლენა გაიზარდა. შეიხი ზაიედი ძლიერი ლიდერი იყო და ემირატის ტერიტორიაზე მცხოვრები ტომები მას პატივს ცემდნენ. მისი მმართველობი პერიოდში აბუ-დაბის ტერიტორია სამჯერ გაიზარდა. შედეგად აბუ-დაბმა მოახერხა დამოუკიდებლობის შენარჩუნება, ხოლო 1880-იანი წლების შემდეგ ალ-აინისაც აკონტროლებდა. არაბთა გაერთიანებული ემირატების დანარჩენი საამიროები არასოდეს ყოფილან საუდების გავლენის ქვეშ.
ფედერაციული ინსტიტუტები
უზენაესი საბჭო შედგება 7 საამიროს მმართველებისაგან, რომელიც ირჩევს პრეზიდენტს და პრემიერ-მინისტრს 5 წლის ვადით. არაოფიციალურად პრეზიდენტის თანამდებობა აბუ-დაბის შეიხებს ალ-ნაჰიანებს გადაეცემათ მემკვიდრეობით, პრემიერ-მინისტრობა კი დუბაის შეიხებს ალ-მაკტუმებს. უზენაესი საბჭო ირჩევს მინისტრთა საბჭოს და 40 კაციან საკავშირო ეროვნულ საბჭოს. დუბაის და რას ალ-ხაიმას საამიროების გარდა ყველა საამირო საკავშირო სასამართლო სისტემას ექვემდებარება. ქვეყნის ყველა საამიროში მოქმედებს აგრეთვე ისლამური სამართალი.
დემოგრაფია
thumb|დუბაი უდიდესი ქალაქებია (1 იანვარი, 2005)
მოსახლეობის უმრავლესობა სუნიტი მუსლიმია, მცირე ნაწილი აღიარებს შიიზმს. საამიროებში ბევრია სამუშაოდ ჩასული უცხოელი. მათი უმრავლესობა ინდოეთის სუბკონტინენტიდან და ფილიპინებიდანაა.
ეკონომიკა
არაბეთის გაერთიანებულ საამიროებს აქვს მაღალინდუსტრიული ეკონომიკა, რამაც გადააქცია ის ერთ-ერთ ყველაზე განვითარებულ ქვეყნად მსოფლიოში. ქვეყნის ძირითადი რესურსები ნავთობი და ბუნებრივი აირია. საუდის არაბეთისა და ქუვეითისგან განსხვავებით, საამიროებში გვიან დაიწყო ნავთობის მოპოვება. (1969 წ.) დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ ქვეყნის ხელისუფლებამ გამოისყიდა უცხოური ნავთობის კონცერნების აქტივები. 1981 წლისათვის ნავთობიდან მიღებული შემოსავლები 100-ჯერ გაიზარდა. უზარმაზარი სიმდიდრე, რომელსაც ქვეყანა იღებს ნავთობისგან, მთავრობას საშუალებას აძლევს განახორციელოს გრანდიოზული სოციალურ-ეკონომიკური პროგრამები. ქვეყანაში არის თავისუფალი ეკონომიკური ზონები, რომლებიც პირველად დუბაის პორტის (ჯაბალ‘ალი) ირგვლივ დაარსდა 80-იან წლებში. 90-იან წლებში საამიროები გადაიქცა ახლო აღმოსავლეთის მსხვილ საფინანსო ცენტრად. ქვეყანაში ფაქტობრივარ არ არის ინფლაცია.
სოფლის მეურნეობაში დასაქმებულია 5 %. სოფლის მეურნეობა აკმაყოფილებს კვების პროდუქტებზე ქვეყნის მოსახლეობის მოთხოვნის მხოლოდ მეოთხედს. თევზჭერიდან მიღებული შემოსავლები 4-ჯერ აღემატება სოფლის მეურნეობიდან მიღებულ შემოსავლებს.
ექსპორტი: ნავთობი და ნავთობპროდუქტები, გაზი, ალუმინი.
იმპორტი: მძიმე მანქანათმშენებლობის პროდუქცია და სატრანსპორტო აღჭურვილობა, სასოფლო-სამეურნეო ცხოველები.
სავაჭრო პარტნიორები: ტაილანდი, დიდი ბრიტანეთი, ჩინეთი, გერმანია, სინგაპური, აშშ, იაპონია, ინდოეთი, იტალია, ირანი (მასზე მოდის დუბაის ბიზნესის 20-30 %) და სამხრეთი კორეა.
433
თარიღი უცნობია
*
კუბის სამზარეულო
მინი|281x281პქ|ტიპური კუბური საჭმელები: როპა-ვიეხა, შავი ლობიო, ბრინჯი და იუკა შემწვარი ადესით კუბის სამზარეულო (Gastronomía de Cuba) — ტრადიციული კუბური კერძების ერთობლიობა, რომელიც შეიქმნა ესპანური, აფრიკული და კარიბული გასტრონომიების შერწყმით. კუბელები ასევე ინარჩუნებენ იმ კულინარიულ ტრადიციებსა და ტექნიკებს, რომლებიც მათ ადგილობრივმა ინდიელებმა დაუტოვეს. მოგვიანებით მას კარგად შეერწყა ესპანური და აფრიკული სამზარეულოები, რამაც მოგვცა თანამედროვე კუბის გასტრონომია. აღსანიშნავია, რომ კუბაში აფრიკულმა წეს-ჩვეულებებმა ესპანელების მიერ ჩაყვანილმა შავკანიანი მონების წყალობით ჩააღწია, რომელთაც შაქრის ლერწმის პლანტაციებში ამუშავებდნენ და მიუხედავად იმისა, რომ ისინი უმცირესობაში იყვნენ, მაინც მოახერხეს ადგილობრივ სამზარეულოზე დიდი გავლენის მოხდენა.
თამბაქოს პლანტაციებში ძირითადად კანარებიდან წასული ღარიბი ესპანელი იმიგრანტები მუშაობდნენ. კუნძულის აღმოსავლეთ ნაწილში კი შეიმჩნევა ჰაიტიდან და სხვა კარიბებიდან წამოსული ფრანგი იმიგრანტების დიდი რიცხვი, რომელთაც სამშობლო ძირითადად ჰაიტის რევოლუციის შემდეგ დატოვეს და კუბაში გაიქცნენ. ამის გამო კუბურ სამზარეულოზე დიდია ფრანგული გასტრონომიის გავლენაც. აქ ჩასულმა ფრანგებმა ძირითადად მათი კერძების დახვეწასა და გამრავალფეროვნებაზე იქონიეს ზეგავლენა. სწორედ მათ გამოიგონეს ცნობილი კუბური დესერტი, ბანანის ფლანი.
კუბაში ჩასულმა ევროპელებმა მრავალი ახალი პროდუქტი გაიცნეს, რომელთაც ადგილობრივები საუკუნეების განმავლობაში აწარმოებდნენ, მაგალითად: გორგლი, იუკა, ტკბილი კარტოფილი, ბამია, გოგრა, გუავა, სიმინდი და ჩილის წიწაკა, რომელსაც აქ კუბური წიწაკა ჰქვია. კარიბის ზღვაში მდებარე კუბა ერთობ მდიდარია ზღვის პროდუქტებით. მათ კერძებში გამოყენებული თევზების სრული სია საკმაოდ გრძელია, თუმცა გამოარჩევენ: ზვიგენებს, ხმალთევზებს, კავამებს, კალმახს, ქორჭილასა და გრუპერებს. კუბელები ასევე იყენებენ არა მხოლოდ ფრინველების, არამედ დიდი ქვეწარმავლების ხორცს, როგორებიცაა: იგუანა და კუბური ნიანგი.
ესპანელმა კოლონიზატორებმა ზუსტად აღწერეს კუბური ტრადიციული კერძების რეცეპტები, რომელთაგანაც განსაკუთრებულად კასაბესა და ახიაკოს გამოყოფდნენ.
კუბური სენდვიჩი
მინი|259x259პქ|კუბური სენდვიჩი კუბური სენდვიჩი, რომელსაც თავად კუბელები მიქსტოს უწოდებენ, ლანჩის დროს ძალიან პოპულარულია. როგორც ცნობილია, იგი XIX საუკუნეში, პლანტაციაში მომუშავე კუბელებმა გამოიგონეს. მას შემდეგ რაც კუბელებმა აქტიურად დაიწყეს ფლორიდაში გადასვლა, ეს სენდვიჩი ამერიკაშიც გახდა ცნობილი და სწორედ მათ უწოდეს მას „კუბური“. მარცხნივ|მინი|255x255პქ|ცნობილი კუბური სასმელი, რომი და კოკა-კოლა ლაიმითა და ყინულით სენდვიჩი აგებულია კარაქიანი კუბური პურის ბაზაზე და შეიცავს: ღორის ხორცის თხელ ნაჭრებს, ასევე თხლად დაჭრილ სერანოს ლორს, შვეიცარულ ყველს, კამას, მწნილსა და ყვითელ მდოგვს. ზოგჯერ, იტალიელი ემიგრანტების გავლენით სენდვიჩში ემატება გენუური სალიამი. რესტორნებში ასევე უმატებენ პომიდორსა და სალათის ფოთლებს, რაც ტრადიციულ რეცეპტში არ გვხვდება. კუბელების აზრით ეს „სენდვიჩის მიუღებელი ამერიკანიზაციაა“.
სასმელები
ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი კუბური სასმელია ბატიდო, რომელიც მზადდება გრავიოლასა და ხორბლის ფქვილისაგან. ასევე ცნობილია კუბური ესპრესო, იგივე კუბური ყავა.
ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი კუბური სასმელია ლიბრე. იგი მზადდება რომის, კოკა-კოლის, ლაიმისა და შაქრისაგან. მისი მსგავსია დაიკირი, რომელიც რომის, ლაიმისა და სიროპისაგან მზადდება.
აგრეთვე პოპულარული ალკოჰოლური სასმელია მოხიტო. სხვა კუბური სასმელებიდან აღსანიშნავია: გვარაპო, ელ-პრესიდენტე, მატერვა, ხუპინა, კარახილიო, კორტადიტო, პინა-კოლადა და ა.შ.
ლიტერატურა
კატეგორია:კუბის სამზარეულო
Acanthodaphne
Acanthodaphne — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
მიხეილ IX (ბიზანტია)
მიხეილ IX პალეოლოგოსი (Μιχαήλ Θ΄ Παλαιολόγος; დ. 17 აპრილი, 1278 — გ. 12 ოქტომბერი, 1320) — ბიზანტიის იმპერატორი; მართავდა ბიზანტიის იმპერიას 1295–1320 წლებში. ბიზანტიის იმპერატორ ანდრონიკე II პალეოლოგოსის შვილი. პალეოლოგოსების დინასტიის წარმომადგენელი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბიზანტიის იმპერატორები კატეგორია:დაბადებული 17 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1278 კატეგორია:გარდაცვლილი 12 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1320 კატეგორია:პალეოლოგოსები კატეგორია:XIII საუკუნის ბიზანტიის იმპერატორები კატეგორია:XIV საუკუნის ბიზანტიის იმპერატორები
ინტერტრანსი
საქმიანობის სფერო
საკუთარი სიმძლავრეების მეშვეობით (სამხრეთ ფარეხის ინფრასტრუქტურა), კომპანია უზრუნველყოფს მომსახურების ვრცელ პაკეტს, რომელშიც შედის:
საწარმოო სიმძლავრე
ტერმინალის საპროექტო სიმძლავრე წელწადში 40 000 TEU კონტეინერის გადამუშავებას ითვალისწინებს.
კატეგორია:საქართველოს კომპანიები
ჩემი მარცხენა ფეხი (ფილმი)
ჩემი მარცხენა ფეხი (My Left Foot) — 1989 წლის დრამატული ფილმი. გადმოსცემს ცერებრალური დამბლით დაავადებული კრისტი ბრაუნის ისტორიას. კრისტი ბრაუნი, რომელიც მხოლოდ მის მარცხენა ფეხს ამოძრავებდა, გაიზარდა ირლანდიის ღარიბ, მუშათა კლასის ოჯახში და გახდა მწერალი და არტისტი.
ჯილდოები
ოსკარი
BAFTA
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1989 წლის ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:ირლანდიური ფილმები კატეგორია:ფილმები ინვალიდობის შესახებ კატეგორია:ავტობიოგრაფიებზე დაფუძნებული ფილმები კატეგორია:ჯიმ შერიდანის ფილმები
ტოშე პროესკი
ტოდორ „ტოშე“ პროესკი (მაკედონ.Тодор „Тоше" Проески) — მაკედონელი მომღერალი, მსახიობი და კომპოზიტორი. ის იყო პოპულარული ბალკანეთის ქვეყნებში. ტოშე პროესკი ცნობილი იყო მისი საფირმო ფრაზით "Ve sakam site" (მე თქვენ ყველანი მიყვარხართ) და მას უწოდებდნენ ბალკანელ ელვის პრესლის. ის გარდაიცვალა ავტოკატასტროფაში 2007 წლის 16 ოქტომბერს ხორვატიაში.
ადრეული წლები
ტოშე დაიბადა პრილეპში, მაკედონიაში დომინიკა და ნიკოლა პროსეკების ოჯახში რომლებიც იყვნენ ქალაქ კრუშევოდან. პრილეპში მან გაატარა ბავშვობის უმეტესი ნაწილი. მას შემდეგ, რაც მისი მუსიკალური ტალანტი აღმოაჩინეს 12 წლის ასაკში, ის აირჩიეს, რომ გამოსულიყო პოპულარულ საბავშვო სიმღერების ფესტივალზე "Zlatno Slavejče" სკოპიეში. ეს იყო მისი პირველი სახალხო მუსიკალური შესრულება, თუმცა მისი წარმატებული კარიერა დაიწყო 1996 წელს, როდესაც მან მონაწილეობა მიიღო ახალგაზრდულ მუსიკალურ ფესტივალში "Melfest" პრილეპში.
ამ საზოგადოებრივი აღიარების შემდეგ ის დააჯილდოვეს ძლიერი ვოკალური მონაცემებისთვის. მან უფრო მეტ წარმატებას მიაღწია 1997 წელს მუსიკალურ ფესტივალზე "Makfest" შტიპში სიმღერით "Pusti Me" ("გამიშვი"). მისი ფანების რიცხვი სწრაფად იზრდებოდა. პროესკიმ დაიწყო თანამშრომლობა მაკედონიის აღიარებულ კომპოზიტორთან გრიგორ კოპროვთან და გამოუშვა თავის კარიერაში ყველაზე წარმატებული ჰიტები "Usni na Usni" ("ტუჩები ტუჩებზე") და "Sonce vo Tvoite Rusi Kosi" ("მზე შენს ოქროსფერ თმებზე"). 1999 წელს მან ჩაწერა სადებიუტო ალბომი Nekade vo Nokta (სადღაც ღამეში), რომელიც შეიცავდა თერთმეტ სიმღერას. იმავე წლის ზაფხულში ტოშემ გამართა პირველი სოლო კონცერტი სკოპიეში.
2000 წელს პროესკიმ მონაწილეობა ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 2000-ის შესარჩევ ტურში სიმღერით "Solzi Pravat Zlaten Prsten" ("ცრემლები ქმნიან ოქროს ბეჭედს"), რომელმაც ყველაზე მეტი ხმა მიიღო მაყურებლისგან, მაგრამ ჟიურიმ მას დაბალი ქულები დაუწერა და საბოლოოდ პროესკი მესამე ადგილზე გავიდა. ამ პერიოდის განმავლობაში ის წერდა სიმღერებს მეორე ალბომისთვის Sinot Božji (ღმერთის შვილი). ამ ალბომში შედიოდა ისეთი ჰიტები, როგორიცაა "Nemir" ("შეუსვენებელი") (დუეტი კაროლინა გოჩევასთან), "Vo Kosi da ti Spijam" ("შენს თმებში მძინარე"), "Izlaži me Ušte Ednaš" ("კიდევ ერთხელ მომატყუე"), "Iluzija" ("ილუზია") (აიღო გრანპ-რი ფესტივალზე Slavianski Bazaar ვიტებსკში) და "Tajno Moja" ("ჩემი საიდუმლო").
სუპერპოპულარობა
ვოკალის გასაუმჯობესებლად პროესკი მეცადინეობდა ნიუ-იორკში მაესტრო ვილიამ რაილისთან, რომელიც იყო ცნობილი ტენორის ლუჩანო პავაროტის პედაგოგი. დაბრუნების შემდეგ, ტოშე მართავდა საქველმოქმედო კონცერტებს მთელი მაკედონიის რესპუბლიკის მასშტაბით. მას გადასჩეს დედა ტერეზას ჯილდო და 2003 წელს ტოშე გახდა აშშ-ის საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს ელჩი. 2004 წელს MKTV-მ აირჩია ტოშე პროესკი ევროვიზიის სიმღერის კონკურს 2004-ზე მაკედონიის წარსადგენად. თებერვალში მან შეასრულა რვა სიმღერა, რომლიდანაც ჟიურიმ, ტოშემ და ტელემაყერებლებმა აირჩიეს საუკეთესო - "Angel Si Ti" ("შენ ანგელოზი ხარ"). აპრილში პროესკიმ გამოუშვა მესამე ალბომი "Den Za Nas" ("დღე ჩვენთვის"), რომელშიც შედიოდა რვა სიმღერა ევროვიზიის შესარჩევი ტურიდან მაკედონურ ენაზე.
შესარჩევი ტურის რვავე სიმღერა ჩაიწერა ინგლისურ ენაზე, მაგრამ მხოლოდ გამარჯვებული "Life" გამოვიდა გაყიდვაში. ნაციონალურ ფინალზე, მას შემდეგ, რაც ყველა სიმღერა შესრულდა, ეთერში გავიდა "Life"-ის ინგლისური კლიპი, რათა მაყურებლებისთვის ეჩვენებინათ როგორ იჟღერებდა ის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე, თუ შესარჩევ ტურში გაიმარჯვებდა.
ალბომის სერბულ ვარიანტში "Dan Za Nas" შედიოდა ნაციონალური ფინალიდან მხოლოდ ექვსი სიმღერა სერბულ ენაზე და "Life" ინგლისურად. ეს სიმღერა არასოდეს ჩაწერილა სერბულ ენაზე.
2004 წლის მაისში პროესკიმ გაიკავა მე-14 ადგილი ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე სიმღერით "Life",რომელიც იყო ინგლისური ვერსია სიმღერისა "Angel Si Ti".
2004 წელს ტოშე პროესკი გახდა აშშ-ის საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს კეთილი ნების ელჩი და ჩაწერა სიმღერა "This World", რომელიც გახდა იუნისეფის ჰიმნი. პროესლიმ ხელი მოაწერა კონტრაქტს Dallas Records-თან, ასე რომ მისი მომდევნო ალბომი გაიყიდებოდა ხორვატიასა და სლოვენიაში. სახელი რომ დაემკვიდრებინა ამ ქვეყნებში, პროესკიმ ჩაწერა "Krajnje Vreme” სლოვენიელ მომღერალთან ანია რუპელთან. 2005 წელს ტოშე პროესკის მეხუთე ალბომი გამოვიდა მთელი ექს-იუგოსლავიის ქვეყნების მასშტაბით. Po Tebe არის ყველა დროის ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული ბალკანური ალბომი. ის თვეების განმავლობაში მუსიკალური ჩარტების სათავეში იყო მაკედონიის რესპუბლიკაში, სერბეთში, ხორვატიაში, სლოვენიასა და ბოსნია და ჰერცეგოვინაში.
მისი ბოლო ალბომი Igri Bez Granici (მაკედონური სათაური)/'Igra Bez Granica' (ხორვატული სათაური) ("თამაში საზღვრების გარეშე") გამოვიდა ექს-იუგოსლავიის ყველა ქვეყანაში 2007 წლის აგვისტოში.
მაკედონური, ხორვატული და სერბული ენების გარდა მან ჩაწერა ერთი სიმღერა სლოვენურად "Moja" ("ჩემი") 2007 წელს და ერთიც იტალიურად "Aria" ("ჰაერი") იტალიელ სუპერვარსკვლავთან ჯიანა ნანინისთან.
სიმღერების წერა
პროესკი ცნობილი იყო როგორც კომპოზიტორიც. მაისი დაწერილია "Ima Li Den Za Nas" ("არის დღე ჩვენთვის?"), "Slusaš Li" ("მისმენ?"), "Malečka" ("პატარა") და "Polsko Cvekje" ("მინდვრის ყვავილი"). 2004 წელს ტოშემ დაწერა "Muza" ("მუზა") მარტინ ვუჩიკისათვის, რამაც დიდი წარმატება მოუტანა ახალგაზრდა შემსრულებელს. ერთ-ერთ ინტერვიუში ტოშემ თქვა, რომ მას 100-ზე მეტი სიმღერა ჰქონდა დაწერილი და ელოდებოდა შესაფერის დროს, რომ ისინი სტუდიაში ჩაეწერა.
15 ოქტომბერს ტოშემ უკანასკნელი ინტერვიუ მისცა მაკედონურ სატელევიზიო არხს "Kanal 5"-ს. მან ისაუბრა მუსიკალური განათლების დასრულების განზრახვაზე, პორად ცხოვრებასა და ახალ ალბომზე.