cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ჰაილბრონის აჩრდილი
გამოძიება
დადგინდა, რომ პოლიციის განყოფილებების მიერ გამოყენებული ბამბის ჩხირები მიღებამდე იყო დაბინძურებული. გაირკვა, რომ ყველა დაბინძურებული ჩხირი ერთი და იმავე ქარხნიდან იყო, რომლის მუშებიც იყვნენ აღმოსავლეთ ევროპელი ქალები. ბავარიის პოლიცია ბამბის ჩხირებს სხვა ქარხნიდან იღებდა, რამაც ახსნა ის ფაქტი, რომ „აჩრდილის“ კვალი არასდროს უპოვიათ ბავარიაში, რომელიც ზოგიერთი დანაშაულის ადგილთან ახლოს მდებარეობს.
დაკავშირებული დანაშაულები
„აჩრდილის“ დნმ აღმოაჩინეს შემდეგი დანაშაულის ადგილებიდან აღებულ ნიმუშებზე:
შედეგი
ადამიანის დნმ-ით დაბინძურებით გამოწვეული გამოძიებების შეცდომაში შეყვანის შედეგად სტანდარტიზაციის საერთაშორისო ორგანიზაციამ (ISO) 2016 წელს გამოაქვეყნა სტანდარტი ISO 18385, რომელმაც მკაცრად განსაზღვრა ადამიანის დნმ-ით დაბინძურებისგან დაცული საგამოძიებო საშუალებების წარმოების მოთხოვნილებები: „ადამიანის დნმ-ით დაბინძურების რისკის შემცირება საგამოძიებო მიზნებით გამოყენებულ იმ ნაწარმში, რომლითაც ხდება ბიოლოგიური ნიმუშების აღება, შენახვა და ექსპერტიზა“.
სქოლიო
კატეგორია:1990-იან წლებში მომხდარი მკვლელობები გერმანიაში კატეგორია:1993 წელს მომხდარი დანაშაულებები გერმანიაში კატეგორია:1993 წელს მომხდარი მკვლელობები ევროპაში კატეგორია:2000-იანი წლები ბადენ-ვიურტემბერგში კატეგორია:მკვლელობები 2000-იანების გერმანიაში კატეგორია:2009 წელს მომხდარი დანაშაულებები გერმანიაში კატეგორია:2009 წელს მომხდარი მკვლელობები ევროპაში კატეგორია:XX საუკუნე ბადენ-ვიურტემბერგში კატეგორია:დნმ-ის გამოძიების მეთოდები კატეგორია:ჰაილბრონი კატეგორია:ადამიანები ჰაილბრონიდან კატეგორია:გამოუძიებელი მკვლელობები გერმანიაში
ალევრიტი
ალევრიტი (aleuron — ფქვილი) — დანალექი ფხვიერი ქანი, დედაქანის დაშლის პროდუქტი. შედგება წვრილი (0,1-0,01 მმ ზომის) ნამსხვრევი დაკუთხული მასალისაგან. ტერმინი ალევრიტი შემოიღო გეოლოგმა ალექსანდრე ზავარიცკიმ 1930 წელს. მარცვლების ზომის მიხედვით ალევრიტი გარდამავალია ფსამიტსა (ქვიშას) და პელიტს (თიხას) შორის. წარმოშობით ქვიშისაგან არ განსხვავდება. ალევრიტს განეკუთვნება მტვერი, შლამი, ლიოსი და სხვა. ლითიფიკაციის შედეგად გარდაიქმნება ალევროლითად. ალევრიტი გამოიყენება ცემენტის დამზადებისას.
ლიტერატურა
კატეგორია:დანალექი ქანები
რეჩა
რეჩა (Recea) — სოფელი მოლდოვაში, რიშკანის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 123 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 601 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიშკანის რაიონის სოფლები
საბერძნეთის ოპერაცია
საბერძნეთის ოპერაცია - ასევე ცნობილია, როგორც ,,ოპერაცია მარიტა" . ოპერაცია მოიცავს ფაშისტური იტალიისა და ნაცისტური გერმანიის შეჭრას მოკავშირე საბერძნეთის ტერიტორიაზე 1941 წლის აპრილში, მეორე მსოფლიო ომის დროს. იტალიამ შეტევა განახორციელა 1940 წლის 28 ოქტომბერს, რომელსაც ჩვეულებრივ იტალია-საბერძნეთის ომს უწოდებენ. ხოლო 1941 წლის აპრილში გერმანია დაესხა თავს. გერმანიის შეიჭრა კუნძულ კრეტაზე 1941 წლის მაისში.
1940 წლის 28 ოქტომბერს, იტალიის შემოსევის დროს, საბერძნეთმა მოიგერია თავდაპირველი თავდასხმა და კონტრშეტევა განახორციელა 1941 წლის მარტში. გერმანიის შეჭრის შედეგად, 6 აპრილს დაიწყო ოპერაცია, რომელიც ცნობილია სახელწოდებით ,,ოპერაცია მარიტა". საბერძნეთის არმიის დიდი ნაწილი საბერძნეთის საზღვარზე იმყოფებოდა ალბანელებთან ერთად, შემდეგ - იტალიის ვასალზე, რომლიდანაც იტალიის ჯარები თავს დაესხნენ. გერმანული ჯარები შეიჭრნენ ბულგარეთიდან და შექმნეს მეორე ფრონტი. საბერძნეთმა მიიღო მცირე დახმარება გამაგრებისთვის ბრიტანეთის, ავსტრალიისა და ახალი ზელანდიის მხრიდან, გერმანიის თავდასხმის მოლოდინში. საბერძნეთის არმია ცდილობდა, როგორც იტალიის, ისე გერმანიის ჯარების შემოსევების თავიდან არიდებას. ბრიტანეთის, ავსტრალიის და ახალი ზელანდიის ძალები იძულებულნი გახდნენ, რომ უკან დაეხიათ, რამაც ევაკუაცია გამოიწვია. რამდენიმე დღის განმავლობაში, მოკავშირეთა ჯარებმა მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს გერმანიის წინსვლაში. გერმანიის არმიამ დედაქალაქ ათენს მიაღწია 27 აპრილს. ხოლო 30 აპრილს საბერძნეთის სამხრეთ სანაპიროზე, დაიპყრო 7000 ბრიტანელი, ავსტრალიელი და ახალი ზელანდიელი პერსონალი. საბერძნეთის დაპყრობის გეგმა საბოლოოდ განხორციელდა კრეტას დაპყრობით ერთი თვის შემდეგ. მისი დაცემის შემდეგ საბერძნეთი დაიკავეს გერმანიის, იტალიისა და ბულგარეთის სამხედრო ძალებმა.
მოგვიანებით ჰიტლერმა, საბერძნეთის ოპერაციიდან გამომდინარე, დაადანაშაულა მუსოლინი, საბჭოთა კავშირთან ფაშისტური გერმანიის დამარცხებაში. თუმცა თეორია, რომლის თანახმადაც, საბერძნეთის ომმა შეაჩერა საბჭოთა კავშირში შეჭრა, უარყო ან შეარბილა ისტორიკოსთა უმრავლესობამ.
იტალია-საბერძნეთის ომი
იტალიელებმა 1941 წლის 9 მარტს დაიწყეს კონტრშეტევა ფრონტის ცენტრში, რომელიც ვერ განხორციელდა, მიუხედავად იტალიელთა ძლიერი ძალებისა. ერთ კვირაში 12000 მსხვერპლის შემდეგ, მუსოლინიმ დატოვა ალბანეთი.
თანამედროვე ანალიტიკოსები თვლიან, რომ იტალიის კამპანია ვერ მოხერხდა იმის გამო, რომ მუსოლინიმ და მისმა გენერლებმა თავდაპირველად გამოყვეს არასაკმარისი რესურსი კამპანიისთვის (55 000 კაციანი ექსპედიციური ძალა). მუსოლინი არ განიხილავდა ომის წარმოების დროს იტალიის კომისიის გაფრთხილებებს, იმის შესახებ, რომ იტალია ვერ შეძლებდა 1949 წლამდე უწყვეტი ომის გაგრძელებას.
იტალიასთან ექვსთვიანი ბრძოლის დროს, ელინურმა არმიამ ტერიტორიები მოიპოვა იტალიის სელექციონერების განადგურებით. საბერძნეთს არ გააჩნდა შეიარაღების მნიშვნელოვანი ინდუსტრია. აქედან გამომდინარე, მისი აღჭურვილობა და საბრძოლო მარაგი არ იყო სრულყოფილი. ალბანეთის საბრძოლო ფრონტის განსახორციელებლად, ბერძნული სარდლობა იძულებული გახდა, ძალები გამოეყვანა აღმოსავლეთ მაკედონიიდან, რადგან მხოლოდ ბერძნული ძალები ვერ იცავდნენ საბერძნეთის მთელ საზღვარს.
ჰიტლერის გადაწყვეტილებები
ბრიტანეთი ვალდებული იყო, დახმარებოდა საბერძნეთს 1939 წლის 13 აპრილის დეკლარაციის მიხედვით. ამ დეკლარაციაში ნათქვამია, რომ, თუ საბერძნეთის ან რუმინეთის დამოუკიდებლობას საფრთხე შეექმნებოდა, უნდა დახმარებოდა. ბრიტანეთის პირველი მცდელობა იყო სამეფო საჰაერო ძალების (RAF) ესკადრების განლაგება, რომელსაც მეთაურობდა ჯონ დალბიაკი. საბერძნეთის მთავრობის თანხმობით, ბრიტანული ძალები გაგზავნეს კრეტაზე 31 ოქტომბერს. მინი|ადოლფ ჰიტლერი
ჰიტლერმა ჩარევა გადაწყვიტა 1940 წლის 4 ნოემბერს, ოთხი დღის შემდეგ, რაც ბრიტანული ჯარები კრეტასა და ლემნოსში შევიდნენ. საბერძნეთს იტალიის შემოსევამდე ნეიტრალური პოზიცია ეჭირა. ბრიტანულმა ჯარებმა, რომლებიც გაგზავნეს თავდაცვითი დახმარების სახით, შექმნეს გერმანიის სამხრეთი ფლანგის საზღვარი. ჰიტლერის შიშის საფუძველი ძირითადად ის იყო,, რომ საბერძნეთში მყოფი ბრიტანული თვითმფრინავები დაბომბავდა რუმინეთის ნავთობის საბადოებს. ნავთობის ეს საბადოები გერმანიის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი წყარო იყო, რადგან ჰიტლერი უკვე სერიოზულად განიხილავდა საბჭოთა კავშირის შემოჭრის დაწყებას მომდევნო წელს, რამაც გაზარდა რუმინეთის ნავთობის მნიშვნელობა, რადგან მას შემდეგ, რაც გერმანია საბჭოთა კავშირთან ომიში ჩაებმებოდა, რუმინეთი იქნებოდა ერთადერთი ნავთობის წყარო.
ბრიტანელები ნამდვილად აპირებდნენ საბერძნეთის საჰაერო ძალების გამოყენებას რუმინეთის ნავთობის საბადოების დაბომბვის მიზნით. ითვლებოდა, რომ მცირე საჰაერო ხომალდებმაც კი შეიძლება გამოიწვიოს დიდი ხანძარი და განადგურება. გარდა ამისა, იტალიის მასობრივმა დამარცხებამ ბალკანეთში, აფრიკის რქასა და ჩრდილოეთ აფრიკაში, ფაშიზმის რეჟიმი იტალიაში დაშლის პირას მიიყვანა. 1940 წლის ბოლოს, მუსოლინის გავლენა იტალიელ ხალხებზე შემცირებული იყო. ფაშისტური იტალია 1941 წელს ომიდან გამოთიშეს. თუ იტალია ომს გამოეთიშებოდა, მაშინ ბრიტანელები შეძლებდნენ ცენტრალური ხმელთაშუაზღვისპირეთის კვლავ გამოყენებას, ხოლო აფრიკის საფრანგეთის კოლონიების მმართველებს, რომლებიც ვიშის რეჟიმის ერთგულნი იყვნენ, შესაძლოა, მათი ლოიალურობა გადაეცათ საფრანგეთის ეროვნული კომიტეტისთვის, რომელსაც სათავეში ჩარლზ დე გალი ედგა. რადგან ჰიტლერს ჰქონდა დაგეგმილი ჰქონდა, საბოლოოდ გამოეყენებინა აფრიკაში არსებული საფრანგეთის კოლონიები ბრიტანეთის წინააღმდეგ, ამიტომაც აფრიკის იმპერიაზე ვიჩის კონტროლი მის პრობლემად აღიქმებოდა. მინი|ადოლფ ჰიტლერი და ბენიტო მუსოლინი (1940წ).ბრიტანელებისთვის იტალიისგან აღმოსავლეთ აფრიკის განთავისუფლება პრიორიტეტად იქცა. თავის მხრივ, მნიშვნელოვანი ძალები განლაგდა აფრიკის რქაზე, ხოლო ეგვიპტის დაცვაში შემცირდა თანამეგობრობის ძალების რაოდენობა საბერძნეთისკენ წასასვლელად. იტალია, გარკვეული მიზეზების გამო, ომიდან აღარ გამოთიშულა. ჰიტლერმა თავის არმიის გენერალურ შტაბს უბრძანა,ჩრდილოეთ საბერძნეთისთვის თავდასხმა რუმინეთისა და ბულგარეთის ბაზებიდან განეხორციელებინათ.
12 ნოემბერს გერმანიის შეიარაღებული ძალების მაღალმა სარდლობამ გამოსცა დირექტივა, რომელშიც დაგეგმილი იყო ერთდროული ოპერაციები გიბრალტარისა და საბერძნეთის წინააღმდეგ იანვარში. 1940 წლის 17 ნოემბერს, მეტახასმა ბრიტანეთის მთავრობას შესთავაზა ერთობლივი შეტევის განხორციელება ბალკანეთში. ბრიტანელები თავს არიდებდნენ ამ წინადადებას, რადგან ამ გეგმის განსახორციელებლად აუცილებელი ჯარები სერიოზულ საფრთხეს შეუქმნიდნენ ოპერაციებს ჩრდილოეთ აფრიკაში. გერმანიის შეტევა სამხრეთ ევროპაში შემოიფარგლა მხოლოდ ბერძნული კამპანიით. შეიარაღებული ძალების მაღალმა სარდლობამ გამოსცა დირექტივა 1940 წლის 13 დეკემბერს, რომელშიც ასახულია ბერძნული კამპანიის ოპერაცია,, მარიტა". გეგმა იყო ეგეოსის ზღვის ჩრდილოეთ სანაპიროს ოკუპაცია 1941 წლის მარტის ჩათვლით და მთელი ბერძნული ტერიტორიის ხელში ჩაგდება,საჭიროების შემთხვევაში. საბერძნეთზე თავდასხმა უნდა მომხდარიყო იუგოსლავიის და  ან ბულგარეთის გავლით. იუგოსლავიის რეგენტმა უარი თქვა ამაზე.
გერმანიის მძიმე დიპლომატიური ზეწოლის პირობებში, 1941 წლის 25 მარტს იუგოსლავია შეუერთდა სამმხრივ პაქტს. იმის გამო, რომ მეტახასის ხაზი იცავდა საბერძნეთ-ბულგარეთის საზღვარს, გენერლები ბევრად ამჯობინებდნენ საბერძნეთში იუგოსლავიის გავლით შესვლას. 27 ივნისის იუგოსლავიის გადატრიალების შემდეგ, ჰიტლერის თანამშრომლების ნაჩქარევი შეხვედრა გაიმართა. გადატრიალებამ გერმანიის გეგმას შეუწყო ხელი, რადგან იუგოსლავიის გავლით საბერძნეთში შეჭრა იყო დაგეგმილი.
სამმაგი ოკუპაცია
მინი|სამმაგი ოკუპაცია საბერძნეთში 1941 წლის 13 აპრილს ჰიტლერმა გამოსცა დირექტივა 27. მან დაასრულა იურისდიქცია ბალკანეთში, #31 დირექტივით, რომელიც გამოიცა 9 ივნისს. მატერიკული საბერძნეთი დაყოფილი იყო გერმანიას, იტალიასა და ბულგარეთს შორის. გერმანიულმა ძალებმა დაიკავეს ათენის, სალონიკის, ცენტრალური მაკედონიისა და ეგეოსის კუნძულების სტრატეგიულად უფრო მნიშვნელოვანი ტერიტორიები, მათ შორის კრეტას უმეტესი ნაწილი. მათ ასევე დაიკავეს ფლორიდა. ბულგარელებმა დაიკავეს ტერიტორია მდინარე სტრუმის შუაგულში და დემარკაციის ხაზი, რომელიც გადის ალექსანდროპოლისა და სვილენგრადის გასწვრივ, მდინარე ევროსის დასავლეთით. იტალიის ჯარებმა იონიისა და ეგეოსის კუნძულების ოკუპაცია დაიწყეს 28 აპრილს. 2 ივნისს მათ დაიკავეს პელოპონესი, 8 ივნისს თესალია, ხოლო 12 ივნისს, ატიკას უმეტესი ნაწილი. საბერძნეთის ოკუპაცია - რომლის დროსაც მშვიდობიანი მოქალაქეები განიცდიდნენ საშინელ სიდუხჭირეს, დაიღუპნენ შიმშილისა და გაჭირვებისგან. რამდენიმე მოწინააღმდეგე დაჯგუფებამ დაიწყო პარტიზანული შეტევები საოკუპაციო ძალების წინააღმდეგ და შექმნა ჯაშუშური ქსელები.
კრეტას ბრძოლა
მინი|Paratroopers Crete
1941 წლის 25 აპრილს, მეფე ჯორჯ II- მ და მისმა მთავრობამ დატოვეს საბერძნეთი, კრეტა, რომელსაც ნაცისტური ძალები თავს დაესხნენ 1941 წლის 20 მაისს. გერმანელები თავს დაესხნენ კუნძულის სამ მთავარ აეროდრომს. შვიდდღიანი ბრძოლისა და მკაცრი წინააღმდეგობის გაწევის შემდეგ, მოკავშირეთა სარდლებმა გადაწყვიტეს, რომ უკან დახეულიყვნენ. გენერალ კურტ შტუდენტმა კრეტას "გერმანელების სასაფლაო", ხოლო გამარჯვებას "დამანგრეველი გამარჯვება" უწოდებდა.
სქოლიო
კატეგორია:28 ოქტომბერი კატეგორია:1940 კატეგორია:1 ივნისი კატეგორია:1941 კატეგორია:გერმანია კატეგორია:იტალია კატეგორია:საბერძნეთი კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის ბრძოლები გერმანიის მონაწილეობით კატეგორია:ისტორია კატეგორია:გადაწყვეტილებების მიღება კატეგორია:ტაქტიკა კატეგორია:გერმანელები კატეგორია:თეორიები კატეგორია:ოკუპაცია კატეგორია:კრეტა
ფიჩანისი
ფიჩანისი (Piçənis, Վակունիս) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992 წლიდან დე ფაქტოდ შედის მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში.
სქოლიო
კატეგორია: ლაჩინის რაიონის სოფლები
ალბანეთის ხელოვნების უნივერსიტეტი
ალბანეთის ხელოვნების უნივერსიტეტი (Universiteti i Arteve; ძველი სახელწოდება — ალბანეთის ხელოვნების აკადემია) — ხელოვნების განხრით მთავარი საგანმანათლებლო დაწესებულება ტირანაში, ალბანეთი.
ისტორია
ალბანეთის ხელოვნების უნივერსიტეტი დაარსდა 1966 წელს, როგორც ხელოვნების საშუალო ინსტიტუტი და გაერთიანდა ხელოვნების სამ დაწესებულებასთან: ტირანას სახელმწიფო კონსერვატორია, სახვითი ხელოვნების საშუალო სკოლა და სამსახიობო სკოლა „Aleksდაer Moisiu“. ხელოვნების აკადემიას შეეძლო კლასიკურ მუსიკასა და ბალეტში რუსული ტრადიციით სარგებლობა, ვინაიდან, კომუნიზმის პერიოდში, ალბანეთს და რუსეთს ახლო ურთიერთობა აკავშირებდათ. უნივერსიტეტი კვლავ ინარჩუნებს კავშირს რუსეთის კლასიკური მუსიკის და ბალეტის სკოლასთან. 1991 წელს, ხელოვნების საშუალო ინსტიტუტს, უნივერსიტეტის სტატუსი მიენიჭა და ხელოვნების აკადემია ეწოდა. 2009 წლის 12 ოქტომბერს, ალბანეთის პრეზიდენტმა — ბამირ ტოპმა, ალბანეთის ხელოვნების აკადემია „დიდი მაგისტრის“ ორდენით დააჯილდოვა.
2011 წლის 23 მარტს, ალბანეთის მინისტრთა საბჭოს გადაწყვეტილებით, ხელოვნების აკადემიას, ალბანეთის ხელოვნების უნივერსიტეტი ეწოდა, რომელმაც საქმიანობა 2011/2012 სასწავლო წელს დაიწყო.
საქმიანობა
ალბანეთის ხელოვნების უნივერსიტეტს, სამი ძირითადი ფაკულტეტი აქვს:
უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები, ცნობილნი გახდნენ ცეკვაში, მუსიკაში, თეატრში, ფილმებსა და ტელევიზიაში, როგორც ალბანეთში, ისე საზღვარგარეთ. სასწავლო პერსონალი და უნივერსიტეტის პარტნიორები, მუსიკათმცოდნეები, ინსტრუმენტებზე დამკვრელები, მხატვრები, მოქანდაკეები, თეატრის, კინოს და ტელევიზიის რეჟისორები, სასცენო დიზაინერები და ქორეოგრაფები არიან.
დირექტორები/რექტორები
ალბანეთის ხელოვნების უნივერსიტეტს, დაარსებიდან 1991 წლამდე, დირექტორები ხელმძღვანელობდნენ. 1997 წლიდან დღემდე, დირექტრის ფუნქციას რექტორები ასრულებენ.
ადამიანის უფლებები ყირგიზეთში
მინი|[[ყირგიზეთის დროშა]] მინი|[[ყირგიზეთის გერბი]] ყირგიზეთში ადამიანის უფლებები — 2020 წელს ქვეყანა მიჩნეულია „ნაწილობრივ თავისუფლად“, Freedom House-ის ანგარიშით მას  39 ქულა აქვს 100-იდან. გაუმჯობესდა 2005 წლის ტიტების რევოლუციით პრეზიდენტ ასკარ აკაევის გადაყენების და როზა ოტუნბაევას უფრო დემოკრატიული მთავრობის დამყარების შემდეგ. მიუხედავად იმისა, რომ ქვეყანა გამორჩეულია ცენტრალური აზიის სხვა სახელმწიფოებთან შედარებით, მაინც ხდება ადამიანის უფლებების მრავალი დარღვევა: ბოლო წლებში განსაკუთრებით  გაუარესდა ლგბტ უფლებები, მაგრამ  პრესის თავისუფლება უმჯობესდება.
ქვეყნის დემოკრატიული პროგრესი 2014 წლიდან იკლებს. კორუფცია კვლავ პრობლემად რჩება, თუმცა კოურფციის დონე კლებადია 2008 წლიდან.
საბჭოთა კავშირის ყოფილი რესპუბლიკა, - ყირგიზეთი დამოუკიდებელი გახდა 1991 წელს. ქვეყნის ახალგაზრდა დემოკრატიამ, რომელიც გონივრულად სტაბილური იყო 1990-იანი წლების უმეტეს პერიოდში, აკაევის მეთაურობით შეასრულა გაცემული დაპირებები, მაგრამ 2000-იანი წლების დასაწყისში მმართველობა გადაიზარდა ავტოკრატიისა და ავტორიტარიზმისკენ, 2000 წელს Freedom House-ის შეფასებით მაჩვენებელმა მიაღწია 5,5-ს. 2020 წელს ქვეყანა მიჩნეულია „ნაწილობრივ თავისუფლად“, ფრიდომ ჰაუსი ანგარიშით მას 39 ქულა აქვს 100-იდან.
2004 წელს, დემოკრატიულ რევოლუციამდე, Freedom House-მა ყირგიზეთი შეაფასა როგორც „არათავისუფალი“, პოლიტიკურ უფლებებში 6 და სამოქალაქო თავისუფლებებში 5 (მასშტაბი 1-7. 1 არის ყველაზე მაღალი). ეს მიუთითებს აშკარა რეგრესზე, 1994 წლის 4.3 ქულიან რეიტინგთან შედარებით. მიუხედავად იმისა, რომ 1993 წლის კონსტიტუციით ყირგიზეთის რესპუბლიკა განსაზღვრულია, როგორც დემოკრატიული რესპუბლიკა, პრეზიდენტმა ასკარ აკაევმა განაგრძო მთავრობაზე დომინირება. სერიოზული დარღვევებით გამოირჩეოდა 2003 წლის ეროვნული საკონსტიტუციო რეფერენდუმი, ისევე როგორც, 2000 წლის საპრეზიდენტო და საპარლამენტო არჩევნები.
პრესის თავისუფლება
ყირგიზეთში პრესის თავისუფლება იზრდება მას შემდეგ, რაც 2017 წლის არჩევნებს წინ უძღოდა მედიის დარბევა და ყირგიზეთის მედია ლანდშაფტის პლურალიზმი, რაც განსაკუთრებით მაღალია შუა აზიის რეგიონში. მიუხედავად იმისა, რომ შედარებით კარგად მუშაობს, ქვეყანაში ჟურნალისტიკის პრობლემები კვლავ რჩება. მთავრობისადმი კრიტიკული ინფორმაცია ხშირად მიუწვდომელია, ჟურნალისტები სადავო თემების გაშუქებას (მაგალითად, კორუფცია )თავს არიდებენ, რაც  ასუსტებს ჟურნალისტიკის როლს ქვეყანაში. კრიტიკული ჟურნალისტიკა ქვეყანაში არსებობს, მაგრამ ბევრ მედიასაშუალებაში არ არის გაშუქებული ის თემები, რომლებიც პოლიტიკურად მგრძნობიარეა. ყირგიზეთში ჟურნალისტიკა, განსაკუთრებით რელიგიურ თემებთან ან ეთნიკურ ურთიერთობებთან დაკავშირებული, ხშირად არ არის ნეიტრალური გაშუქებისას.
განათლება ლაოსში
2005 წელს, ლაოსის წიგნიერების მაჩვენებელმა მოსახლეობის 73% (აქედან 83% მამაკაებს შორის და 63% ქალებს შორის) შეადგინა. ეს საიმედო მაჩვენებლად ითვლება. უძველეს ლაოსში მრავალი ეთნიკური ჯგუფიდან მხოლოდ ლაო ლუმის ჰქონდა ოფიციალური განათლების ტრადიცია, რაც იგივეა, რომ სხვა ჯგუფების ენებს არ ჰქონდათ დამწერლობა. XX საუკუნის შუა წლამდე განათლება ძირითადად, ბუდისტურ ტაძრებში მიმდინარეობდა, სადაც ბერები მორჩილებსა და სხვა ბიჭებს ასწავლიდნენ როგორც კითხვას ორივე, ლაო და პალის ენებზე, ისე არითმეტიკის საფუძვლებს, და სხვა რელიგიურ და სოციალურ საგნებს.
ადამიანის უფლებები ყირგიზეთში
ქალთა უფლებები
ქვეყანა განიცდის მაღალ და მზარდ უთანასწორობას, ქალები დიდწილად მოკლებულნი არიან გადაწყვეტილების მიღების უფლებას. ქალთა მიმართ ძალადობა ფართოდ არის გავრცელებული და სხვადასხვა ფორმით მიმდინარეობს, მათ შორისაა ოჯახში ძალადობა, პატარძლის გატაცება, ტრეფიკინგი, ადრეული ქორწინება და ფიზიკური შეურაცხყოფა. ზოგიერთი კულტურული და სოციალური პრაქტიკის ნეგატიური ინტერპრეტაცია სულ უფრო ზღუდავს ქალთა უფლებებს გააკონტროლონ თავიანთი ცხოვრება. სოფლად მცხოვრებ ქალებსა და გოგონებს შეზღუდული აქვთ რესურსების ხელმისაწვდომობა.
განათლება ლაოსში
კოლონიური პერიოდის განმავლობაში, საფრანგეთმა შეიქმნა საერო განათლება ლაოსში. ამ სისტემაში სწავლების ენა იყო ფრანგული მეორე ან მესამე კლასის შემდეგ. მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთი რაიონული ცენტრი და რამდენიმე სოფელი განაგრძობდა ამგვარ სწავლებას. ეს სისტემა დიდწილად შეუსაბამო იყო სოფლის მოსახლეობის დიდი უმრავლესობის საჭიროებებსა და ცხოვრების წესებისთვის. და მაინც, ფრანგულ ენაზე სწავლა იტაცებდა ელიტას. ამ სკოლებს ასევე ესწრებოდნენ ვიეტნამის ემიგრანტები.
განათლება 1975 წლიდან
ლაოსის სახალხო დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობა მიზნად ისახავდა 1985 წლისთვის უნივერსალური დაწყებითი განათლების სისტემის ჩამოყალიბებას. LPDR- მ მიიღო პასუხისმგებლობა არსებული სამეფო ლაო-მთავრობის განათლების სისტემაზე, რომელიც 1950-იან წლებში დაარსდა და ისეთივე პრობლემების წინაშე დადგა, რომელშიც წინა მთავრობა აღმოჩნდა. საფრანგეთის განათლების სისტემა ჩაანაცვლა ლაოსურმა სასწავლო გეგმამ, თუმცა სწავლების მასალების არარსებობამ ხელი შეუშალა ეფექტურ სწავლებას.
ადამიანის უფლებები ყირგიზეთში
ლგბტ უფლებები
ყირგიზეთში ლეგალურია როგორც მამრობით, ასევე ქალ ერთნაირსქესიანთა სექსუალური აქტივობა, მაგრამ 2016 წლიდან კონსტიტუციაში ერთნაირსქესიანთა ქორწინება არ არის აღიარებული და აშკარად აკრძალულიც კი არის. ლესბოსელი, გეი, ბისექსუალი და ტრანსგენდერი (ლგბტ) ადამიანები კვლავ აწყდებიან არასათანადო მოპყრობას, გამოძალვასა და დისკრიმინაციას სახელმწიფო და არასახელმწიფო აქტორების მხრიდან.
განათლება ლაოსში
განათლება 1975 წლიდან
1983-1984 წლებში წამოიწყეს ზრდასრულთა ინტენსიური წიგნიერების კამპანია, რომელიც გაატარეს სოფლად და ქალაქებში მცხოვრები წერა-კითხვის უცოდინარი ხალხისთვის. შედეგად, 750,000-ზე მეტი მოზრდილმა ისწავლა კითხვა და წერა.
1975 წლიდან გაიზარდა სკოლებში მოსწავლეთა ჩარიცხვის მსურველთა რაოდენობა. 1988 წელს დაწყებითი სკოლაში ჩარიცხვის პროცენტული მაჩვენებელი ყველა ასაკის მოსწავლეთა 63% იყო. 1992-1993 წლებში 603 000 მოსწავლე ირიცხებოდა დაწყებით სკოლაში, 1976 წელს კი 317,000 მოზარდი, 1959 წელს კი- 100,000. თუმცა, რესურსების ნაკლებობის გამო, საყოველთაო დაწყებითი განათლების მიღწევის მიზანი 1985 წლიდან 2000 წლამდე გადაიდო.
იმის გამო, რომ მასწავლებლები არარეგულარულად იღებდნენ ხელფასს, ისინი იძულებულნი იყვნენ მნიშვნელოვანი დრო სოფლის მეურნეობაში ან სხვა საარსებო ღონისძიებებისთვის გამოეყენებინათ. ამის გამო ბევრ სკოლაში გაკვეთილები ტარდებოდა მხოლოდ რამდენიმე საათის განმავლობაში. არარეგულარულად ჩატარებული გაკვეთილების, გადატვირთული კლასების და სწავლის რესურსების ნაკლებობის გამო კი მოსწავლეს საშუალოდ, 11 დან 12 წლამდე სჭირდებოდა რომ ხუთი წლის ძირითადი კურსი დაესრულებინა. ეს ხდებოდა 1980-იანი წლების ბოლოს.
ადამიანის უფლებები ყირგიზეთში
ლგბტ უფლებები
ტრანსგენდერებს უფლება აქვთ შეიცვალონ სქესი ყირგიზეთში, მაგრამ მათ სჭირდებათ სქესის შეცვლის ოპერაციის გაკეთება. პირველი ასეთი ოპერაცია ჩატარდა ბიშკეკში 2014 წლის იანვარში.
განათლება ლაოსში
განათლება 1975 წლიდან
სტატისტიკა განსხვავებულ სურათს გვიშლის სოფლის და ქალაქის ადგილმდებარეობის, ეთნიკური ჯგუფების და სქესის მიხედვით. ჩარიცხვისა და სასკოლო სწავლების ხარისხი რეგიონებთან შედარებით საგრძნობლად მაღალია ქალაქებში, სადაც ფორმალური განათლების სარგებლობლიანობა უფრო აშკარაა, ვიდრე სოფლის მეურნეობის პირობებში. ურბანულ ნაწილში პედაგოგებს უჭირთ თავიანთი ვალდებულებების შესრულება, ისევე როგორც მათი მოსწავლეების სწავლისადმი დაინტერესება. ამის პარალელურად, მათ სოფლის ცხოვრებასთან და სწავლების არახელსაყრელ პირობებთან პირისპირ მუშაობა უწევთ. ეთნიკური უმცირესობების მოსწავლეები, რომელთაც არ აქვთ წერა-კითხვის ოჯახიდან მომდინარე ტრადიცია და არ ლაპარაკობენ ლაოს, განსაკუთრებით შეზღუდულნი არიან კომუნიკაციის თვალსაზრისით. თუ მასწავლებელი არ არის იგივე ან მსგავსი ეთნიკური ჯგუფის წარმომადგენელი, რომლისაც მოსწავლეები, მათი კულტურული განათლება ისეთივე შეზღუდული რჩება, როგორც ადამიანური ურთიერთობები.
ადამიანის უფლებები ყირგიზეთში
სქოლიო
კატეგორია:ადამიანის უფლებები კატეგორია:ადამიანის უფლებები ქვეყნის მიხედვით კატეგორია:ყირგიზეთის პოლიტიკა
განათლება ლაოსში
განათლება 1975 წლიდან
საბაზო განათლება 1975 წლიდან გაფართოვდა, მაგრამ 1994 წლის შუალედში კვლავ შეზღუდული ხელმისაწვდომობისა და მოცულობით შემოიფარგლებოდა.
გამოწვევები ლაოსის განათლების სისტემაში
ლაოსის 6.5 მილიონი მოსახლეობა ეთნიკურად და ლინგვისტურად მრავალფეროვანია. მთავრობამ განისაზღვრა 49 ეთნიკური ჯგუფი, რომელთაგანაც ბევრი საკუთარ ენაზე ლაპარაკობს. 1995 წლიდან აღწერის მონაცემების მიხედვით, ლაოსის 23% მოსახლეს არასდროს უვლია სკოლაში, შედარებით 34, 56 და 67% ფუთაის, ხმუისა და ჰომოგელისგან. ორ უმცირეს ეთნიკურ ჯგუფს შორის, კმორის 94%-ს და მუზირის 96%-ს სკოლაში საერთოდ არ უვლია.
ზოგადად, ლაოსში გოგონები ნაკლებად ესწრებიან სკოლას ვიდრე ბიჭები და ნაკლებ კლასებსაც ამთავრებენ, ვიდრე ბიჭები.
ქვეყნისთვის სწავლების ენის შეცვლა კი ცხადია, რთული საკითხია, თუმცა, გარკვეული ნაბიჯები მაინც შეიძლება იქნას გადადგმული.
კატეგორია:განათლება ლაოსში
ჩერნოგორიისა და ლიტორალიის მეტროპოლია
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სერბეთის მართლმადიდებელი ეკლესია
ბარბიტურატები
მინი| ბარბიტურატების ძირითადი სტრუქტურული ფორმულა ბარბიტურატები — ცენტრალური ნერვული სისტემის დამთრგუნველი სამკურნალო ნივთიერებათა ჯგუფი; ძილის მომგვრელი, კრუნჩხვების საწინააღმდეგო და ნარკოტიკული მოქმედების პრეპარატები. განარჩევენ ხანგრძლივი (ბარბიტალი, ფენობარბიტალი, ბარბიტალ-ნატრიუმი), საშუალო (ციკლობარბიტალი, ბარბამილი, ეტამინალ-ნატრიუმი) და ხანმოკლე მოქმედების (ჰექობარბიტალი) ბარბიტურატებს. ბარბიტურატები შეჰყავთ კუნთებში, ვენაში (ძირითადად ნარკოზისათვის) ან სწორ ნაწლავში; შინაგანი ხმარებისათვის იყენებენ ფხვნილებს და ტაბლეტებს. ბარბიტურატები აძლიერებს ნარკოტიკული, საანესთეზიო და ტკივილგამაყუჩებელი საშუალებების მოქმედებას, მაგრამ მათი ხანგრძლივად მიღება შეიძლება მავნე ჩვევად იქცეს. ბარბიტურატები ზოგჯერ იწვევს ალერგიას ან პირუკუ რეაქციებს — მოუსვენრობას, აგზნებას და ა.შ.
სქოლიო
კატეგორია:ბარბიტურატები
ბიოიიუქი-ემილი
ბიოიიუქი-ემილი (Böyük Əmili) — სოფელი აზერბაიჯანში, გაბალის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა  —    1 128 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გაბალის რაიონის სოფლები
ბეიშანი
ლიტერატურა
კატეგორია:აზიის უდაბნოები
ილია ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმი (ყვარელი)
მინი|ილია ჭავჭავაძის სახ. სახლ-მუზეუმი. საგვარეულო კოშკი ილია ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმი — ისტორიული ძეგლი კახეთის მხარეში, ყვარლის მუნიციპალიტეტის ქ. ყვარელში. მდებარეობს ქალაქის ცენტრში, რუსთაველის ქუჩაზე. გაიხსნა 1938 წლის 1 მაისს ბიბლიოთეკა-მუზეუმის სახით. 1943 წელს გადაკეთდა სახელმწიფო მუზეუმად. მის ჩამოყალიბებაში და განვითარებაში უდიდესი როლი ითამაშა დირექტორმა და საზოგადო მოღვაწემ პლატონ კეშელავამ.
კომპლექსში შედის ჭავჭავაძეების საგვარეულო კოშკი, ილია ჭავჭავაძის მამისეული სახლი, მარანი, თონე, ბეღელი, წყლის წისქვილი. 1981 წელს მემორიალური მუზეუმი განთავსდა ახლადაგებულ სამსართულიან შენობაში. 1983-1984 წლების სარესტავრაციო სამუშაოების დროს კოშკზე მოიხსნა გვიანდელი დამატებები, აღდგა სართულშუა გადახურვები და სართულების დამაკავშირებელი კიბეები.
1985-1987 წლებში სარესტავრაციო სამუშაოები ჩაუტარდაილიას მამისეულ სახლს. გამოვლენილ საძირკველზე აშენდა სახლის მესამე ოთახი და მარანი. ეზოში მოეწყო თონე, აიგო ბეღელი.
მუზეუმის ექსპოზიცია განლაგებულია ახლად აგებული შენობის მეორე და მესამე სართულებზე. მასალა დალაგებულია თემატურად. მუზეუმში დაცულია ილიას და მისი ოჯახის წევრთა მემორიალური ნივთები, ილიას ხელნაწერები, მის მიერ დარსებული ჟურნალები და გაზეთები. საგვარეულო გერბი, ბეჭედი, XVII-XIX საუკუნეების ავეჯი, იარაღი, ილიას თხზულებების თემებზე შექმნილი ნამუშევრები. მათ შორის ლადო გუდიაშვილის, ქეთევან მაღალაშვილის და სხვათა ნამუშევრები. ასევე დაცულია ქართველი და უცხოელი საზოგადო მოღვაწეების ხელნაწერები, მდიდარი ფოტო-მასალა და საარქივო დოკუმენტები.
ილია ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმს 2018 წლის, საქართველოს მთავრობის დადგენილების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
სქოლიო
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის მუზეუმები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები კახეთის მხარეში
ჩონგოს-ბახოს რაიონი
ჩონგოს-ბახოს რაიონი (Distrito de Chongos Bajo) — რაიონი პერუში, ხუნინის რეგიონის ჩუპაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 269 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 696 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 46 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 102.74 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხუნინის რეგიონის რაიონები კატეგორია:ჩუპაკის პროვინციის რაიონები
ფირჯაჰანი
ფირჯაჰანი (Pircahan, Գողթանիկ) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992 წლიდან დე ფაქტოდ შედის მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში.
სქოლიო
კატეგორია: ლაჩინის რაიონის სოფლები
რეკერია
რეკერია (Răcăria) — სოფელი მოლდოვაში, რიშკანის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 121 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 425 ადამიანს შეადგენდა.
გოიგოლი
გოიგოლი  (Göygöl) — ქალაქი აზერბაიჯანში, გოიგოლის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2013 წლის მდგომარეობით ქალაქში ცხოვრობს 17 900 ადამიანი.
დაარსდა 1819 წელს, როგორც ჰელენენდორფის კოლონია, გერმანელი კოლონისტების მიერ შვაბიიდან.
კლიმატი
გოიგოლს აქვს ტენიანი სუბტროპიკული კლიმატი. ივლისი არის ყველაზე ცხელი თვე. საშუალო ტემპერატურა 24.2 გრადუსი და იანვარი არის ყველაზე ცივი 1.1 გრადუსი ტემპერატურით.
ისტორია
დღევანდელი გოიგოლის ადგილზე იყო გერმანული ქალაქი ჰელენენდორფი, რომელიც 1819 წელს დააფუძნეს ვურტენბერგელმა გერმანელებმა. ბრძანება იყო გაცემული რუსეთის მეფე ალექსანდრეს მიერ, რომ რეგიონი დასახლებულ იქნას. მეფის მფლობელობის ქვეშ რეგიონი ცნობილი იყო, როგორც ნარიმანოვი. 1930 წელს რაიონი დაარსდა და მისი ადმინისტრაციული ცენტრი ჰელენენდორფი გახდა.
კოლონიზმის ქონებისა და კოლექტივიზაციის ექსპროპრიაცია ჰელენდორფში 1926 წელს დაიწყო, რომელშიც სამ სათემო ლიდერს, გოტლობ ჰუმელი, ჰაინრიხ ვოჰრერი და ფრიცტ რიტენბახი, კონტრრევოლუციურ და ნაციონალისტურ საქმიანობაში ადანაშაულებენ. ისინი დააპატიმრეს, მათ ქონება ჩამოართვეს და ისინი ყაზახეთში შრომით ბანაკში გაგზავნეს. 1935 წლისთვის, ამ ტერიტორიაზე 600-ზე მეტი გერმანელი ოჯახს ჯაშუშობაში ადანაშაულებდნენ  და ისინი შრომით ბანაკებში იყვნენ გადაგზავნილნი.
1931 წელს ქალაქს “ელენინო“ ეწოდა, ხოლო 1938 წელს „ხანლარი“, აზერბაიჯანელი რევოლუციონერის ხანლარ საფარალიევის პატივსაცემად.
2008 წელს, ქალაქს ახალი სახელწოდება მისცეს- გოიგოლი, რადგან ქალაქში ასეთი სახელწოდების ტბა არსებობს და რაიონი გოიგოლის რაიონი გახდა.
ეკონომიკა
ღვინის აღჭურვილობის დამუშავების მსხვილი ქარხანა მდებარეობს გოიგოლში. ასევე სახელმწიფო ფერმაც, რომელიც 1990 წლიდან არის ქალაქში.
კულტურა
მინი|242x242პქ|სახელმწიფო დროშის მოედანი ქალქში მდებარეობს ისტორიული ძეგლები: გოიგოლის ღვინის ქარხანა, გოიგოლის ბეჭდვის სახლი, ადგილობრივი მუსიკალური სკოლა, სასტუმრო „ქოროღლი“, რომელიც მე-19 საუკუნით თარიღდება, ასევე ყოფილი პროკურატურა და რაიონული სამმართველოც აშენებულნი არიან მე-19 საუკუნეში.
2014 წელს გაიხსნა სახელმწიფო დროშის მოედანი. დროშის სიმაღლე 50 მეტრია. მოედანზე მდებარეობს აზერბაიჯანის სახელმწიფო სიმბოლოების მუზეუმი.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ქალაქები
სენებჰენასი
სენებჰენასი — ძველი ეგვიპტის დედოფალი მეცამეტე დინასტიიდან, მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. სენებჰენასი ეგვიპტის ფარაონის სობეხოტეპ III-ის მეუღლე იყო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები კატეგორია:ეგვიპტის მეცამეტე დინასტიის დედოფლები
ბალუნგაო
ბალუნგაო (ოფიციალურად ბალუნგაოს მუნიციპალიტეტი; ტაგ: Bayan ng Balungao) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი პანგასინანის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2015 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 31 106 ადამიანს შეადგენს.
ბალუნგაო პროვინციის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს. სამხრეთიდან ნუევა-ესიხის პროვინცია ესაზღვრება. მუნიციპალიტეტის ფართობი 7 325 ჰექტარია და ნაწილობრივ ურბანული დასახლებაა.
ბარანგაები
ბალუნგაო პოლიტიკურად 20 ბარანგაიდ იყოფა.
სქოლიო
კატეგორია:პანგასინანის მუნიციპალიტეტები
დარია ბილოდიდი
დარია ბილოდიდი (Дар'я Геннадіївна Білодід; დ. 10 ოქტომბერი, 2000, კიევი, უკრაინა) — უკრაინელი ქალი ძიუდოისტი. ასპარეზობს უკრაინის სახელით. 2018 და 2019 წლებში ზედიზედ ორჯერ გახდა მსოფლიო ჩემპიონი. 2019 წელს მოიგო ევროპული თამაშები. 2017 წელს გახდა ევროპის ჩემპიონი. მისი მამა არის ყოფილი ძიუდოისტი, გენადი ბილოდიდი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 10 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 2000 კატეგორია:უკრაინელი ძიუდოისტები
ტარსაიძე
საკუთარი სახელი ტარსაიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
გიორგი ელიაძე
გიორგი ელიაძე (დ. 27 მარტი, 1952, რუსეთი) — ქართველი სამხედრო პირი.
ბიოგრაფია
1976 წელს გიორგი ელიაძემ დაამთავრა ქ. ორჯონიკიძის უმაღლესი სამხედრო-საჯარისო სამეთაურო სამხედრო სასწავლებელი. 1976-1989 წლებში მსახურობდა ჯარების ცენტრალურ ჯგუფში — ოცმეთაურად, ბატალიონის შტაბის უფროსის მოადგილედ, ასეულის მეთაურად თურქესტანის სამხედრო ოლქში; შტაბის უფროსად-ბატალიონის მეთაურის მოადგილედ ორჯონიკიძის უმაღლეს სამხედრო-საჯარისო სამეთაური სამხედრო სასწავლებელში, ბატალიონის მეთაურად ჩრდილო-კავკასიის სამხედრო ოლქში; 1979–1989 წლებში 101-ე მოტომსროლელი პოლკის მე-7 მოტომსროლელი პოლკის ბატალიონის მეთაურად ავღანეთის დემოკრატიულ რესპუბლიკაში. 1990 წელს გიორგი ელიაძემ დაამთავრა გენერალური შტაბის აკადემია. მსახურობდა რუსეთის ფედერაციის სხვადასხვა სამხედრო ნაწილში: მეთაურობდა ჩრდილოეთ კავკასიის სამხედრო ოლქის მოტომსროლელ ბრიგადას, შემდეგ დივიზიას; 1993 წელს მიენიჭა რუსეთის ფედერაციის არმიის გენერალ-მაიორის წოდება. 1999 წელს იბრძოდა ჩეჩნეთში, 136-ე ცალკეული მოტომსროლელი ბრიგადის მეთაურად; რუსეთის პრეზიდენტის 2005 წლის 9 მარტის ბრძანებულებით დაინიშნა საარმიო კორპუსის მეთაურის მოადგილედ; 2007-2011 წლებში იყო შორეული აღმოსავლეთის მე-5 არმიის სარდლის მოადგილე. 2009 წელს დაინიშნა სამხედრო მრჩევლად სირიის ატაბთა რესპუბლიკაში. გიორგი ელიაძე დაჯილდოებულია რუსეთის ფედერაციის 2 ორდენით („წითელი ვარსკვლავის“ და „მამაცობის“) და 11 მედლით.
აზერბაიჯანის სახელმწიფო თეატრის მუზეუმი
წარმოშობის ისტორია
მუზეუმის ორგანიზება 1934 წლით თარიღდება. 1934 წელს ასეთი მუზეუმის შექმნის საკითხი დაისვა თეატრის მუშაკთა რესპუბლიკურ საბჭოში და მუზეუმი იმავე წელს მოეწყო აზერბაიჯანის სახელმწიფო დრამატული თეატრის შენობაში. ფაქტობრივად, ეს იყო მომავალი მუზეუმისა და თეატრის ისტორიის გამოფენის საფუძველი. თვითმხილველების თქმით, აზერბაიჯანელმა მწერლებმა ჯალილ მამედყულიზადემ და აბდურაჰიმ ბეი ჰაგვერდიევმა, რომლებმაც გამოფენის გახსნის ლენტი გაჭრეს, თქვეს: „გაუმარჯოს აზერბაიჯანულ თეატრს!“ იმ დღიდან ეს მუზეუმი გადაიქცა ტაძრად, რომელიც აგროვებს და ინახავს სუვენირებს, ხელნაწერებს, ფოტოებს, ნახატებს და სხვადასხვა დოკუმენტებს, რომლებიც დაკავშირებულია თეატრის ისტორიასთან და თეატრალურ პიროვნებებთან. გამოფენა სწრაფად ჩამოყალიბდა, როგორც აზერბაიჯანის სახელმწიფო მუზეუმის თეატრალური განყოფილება, რომელიც იმ დროს მოქმედებდა. საბოლოოდ, 1934 წელს აზერბაიჯანის სახელმწიფო მუზეუმის შესაბამისი განყოფილების ბაზაზე შეიქმნა აზერბაიჯანის სახელმწიფო თეატრის მუზეუმი და მუზეუმის დირექტორად დაინიშნა აღა ქერიმ შარიფოვი. 1934 წლის 25 ნოემბერს გაიმართა მუზეუმის საზეიმო გახსნა. ცერემონიაში მონაწილეობენ იმ დროის გამოჩენილი მხატვრები — შოვქეთ მამედოვა, ჰუსეინგულუ სარაბსკი, ალექსანდრე ტუგანოვი, ულვი რაჯაბი, ისმაილ ჰიდაიათზადე და სხვები. 1935 წელს მუზეუმს ეწოდა დიდი აზერბაიჯანელი დრამატურგის ჯაფარ ჯაბარლის სახელი. 1963 წელს აზერბაიჯანის სახელმწიფო თეატრალური მუზეუმი გაუქმდა და გახდა ნიზამის სახელობის აზერბაიჯანული ლიტერატურის მუზეუმის თეატრისა და დრამატურგიის განყოფილება. 1968 წელს რესპუბლიკის მთავრობამ მიიღო გადაწყვეტილება „აზერბაიჯანის ჯაფარ ჯაბარლის სახელობის სახელმწიფო თეატრის მუზეუმის მოწყობის შესახებ“ ამ გადაწყვეტილების საფუძველზე, ნიზამის სახელობის აზერბაიჯანული ლიტერატურის მუზეუმის შენობის IV სართულზე ოთახები ახლად შექმნილ მუზეუმს გადაეცა. ამ ოთახებში შესაძლებელი იყო მხოლოდ მუზეუმის ნივთების მარაგისა და თანამშრომლების განთავსება. აზერბაიჯანის სახელმწიფო თეატრის მუზეუმის ისტორიაში ყველაზე მნიშვნელოვანი ცვლილება 1991 წელს მოხდა, როცა ლენინის სახელობის ცენტრალური მუზეუმის ბაქოს ფილიალის შენობა აზერბაიჯანის კულტურის სამინისტროს გადაეცა. აქ შეიქმნა „სამუზეუმო ცენტრი“. შენობაში განთავსდა აზერბაიჯანის ხალიჩებისა და ხალხური გამოყენებითი ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი, აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობის მუზეუმი და თეატრის მუზეუმი ერთად. ასე შეიქმნა აზერბაიჯანული თეატრის ისტორიის ამსახველი მდიდარი ექსპოზიცია.
ექსპოზიცია
ბმული=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/59/Teatr_muzeyi.jpg/250px-Teatr_muzeyi.jpg|მარჯვნივ|მინი|250x250პქ| ექსპონატები მუზეუმის კოლექციაში 130 000-ზე მეტი ექსპონატია. მუზეუმის ექსპოზიცია, რომელიც 7 დარბაზშია განთავსებული, მოიცავს მხატვრულ-ესთეტიკური თვისების მატარებელ იშვიათ ექსპონატებს და გადმოსცემს აზერბაიჯანული თეატრის განვითარების სხვადასხვა ეტაპების სულისკვეთებას.
მუზეუმის პირველ დარბაზში გამოფენილია თეატრის ჩამოყალიბების ისტორიის, აზერბაიჯანული თეატრის პირველი მოღვაწეების ამსახველი (XIX საუკუნის ბოლოსა და XX საუკუნის დასაწყისის პერიოდის) იშვიათი ექსპონატები. იგი ეძღვნება აზერბაიჯანის სახელმწიფო ეროვნულ დრამატულ თეატრს. მუზეუმის მე-2 დარბაზში წარმოდგენილია ჯაფარ ჯაბარლისა და ჰუსეინ ჯავიდის ეპოქის მასალები. სხვადასხვა დოკუმენტებითა და ფოტოგრაფიებით გადმოცემულია იმ ხელოვანების ცხოვრება და შემოქმედება, რომელთაც ფასდაუდებელი სამსახური ჰქონდათ გაწეული აზერბაიჯანის პროფესიული თეატრის ჩამოყალიბებასა და განვითარებაში. დარბაზის ერთი კუთხე ასახავს აზერბაიჯანის დრამატულ თეატრში დადგმული დასავლური და რუსული დრამატურგიის მაგალითების სცენურ განსახიერებას. მუზეუმის მე-3 დარბაზი ეთმობა ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო აკადემიურ თეატრს. ამ დარბაზში შეიძლება აზერბაიჯანელი კომპოზიტორების შემოქმედებასთან დაკავშირებული ექსპონატების ნახვა. ნაჩვენებია პირველი ეროვნული საოპერო ხელოვნების შექმნის ისტორია, მუღამზე დაწერილი სიმფონიური ნაწარმოებები. ასევე ეროვნული საბალეტო ხელოვნების შექმნისა და აღმავლობის ისტორია, ევროპული ოპერების ცნობილი აზერბაიჯანელი შემსრულებლები. ცენტრალური პოზიცია უჭირავს აზერბაიჯანული კულტურის კორიფეს, გენიალური კომპოზიტორის, უზეირ ჰაჯიბეკოვის შემოქმედების ამსახველ ექსპონატებს. გამოფენილია მისი ყველა ოპერის პროგრამები და აფიშები. მუზეუმის მე-4 დარბაზი მოგვითხრობს აზერბაიჯანის მუსიკალური კომედიის სახელმწიფო თეატრის, მოზარდ მაყურებელთა თეატრის, თოჯინების თეატრის საქმიანობაზე. მუზეუმის მე-5 დარბაზი აზერბაიჯანის სახელმწიფო რუსული დრამატული თეატრის შემოქმედებაზე მოგვითხრობს. თეატრის საქმიანობა შუქდება დოკუმენტებით, ფოტოებით, სპექტაკლებისთვის აგებული მაკეტებით, ესკიზებით, კოსტიუმებითა და თოჯინებით. მე-6 დარბაზი ეთმობა შუშას სახელმწიფო მუსიკალურ-დრამატულ თეატრს, თბილისის აზერბაიჯანულ თეატრს, შაქის სახელმწიფო დრამატულ თეატრს, ერევნის სახელმწიფო აზერბაიჯანულ დრამატულ თეატრს, ნახიჩევანის სახელმწიფო მუსიკალურ თეატრს, განჯის სახელმწიფო დრამატულ თეატრს. გამოფენილია ასევე სხვა მასალები და დოკუმენტები თეატრალური სამყაროდან. მე-7 დარბაზში გამოფენილია ექსპონატები კერძო კოლექციებიდამ და იშვიათი საფონდო მასალები. აქვე პერიოდულად ტარდება სამეცნიერო-პრაქტიკული კონფერენციები, სხდომები, ხსოვნის საღამოები, საიუბილეო ღონისძიებები და სხვა.
საინტერესო ფაქტები
1937-1938 წლებმა მძიმე დარტყმა მიაყენა ეროვნული თეატრის განვითარებას. იმ წლებში თეატრის არაერთი თანამშრომელი დაექვემდებარა რეპრესიებს. მათ შორის იყვნენ სახელმწიფო თეატრის მუზეუმის დირექტორის აღა ქერიმ შარიფოვის ახლობლები. ცოტა მოგვიანებით აღა ქერიმ შარიფოვი სამსახურიდან გაათავისუფლეს.
ნორატუსის ღვთისმშობლის ეკლესია
ნორატუსის ღვთისმშობლის ეკლესია (Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի) — ეკლესია სომხეთში. მდებარეობს გეღარქუნიქის პროვინციის სოფელ ნორატუსში.
აზერბაიჯანის სახელმწიფო თეატრის მუზეუმი
საინტერესო ფაქტები
სწორედ იმ წლებში მუზეუმის მეცნიერ-თანამშრომელმა აფერინ მამადბეოვამ სიცოცხლე საფრთხეში ჩაიგდო და რეპრესიების მსხვერპლთა ნივთები მუზეუმში დამალა და დატყვევებისგან დაიცვა და ამგვარად ეს დოკუმენტები დღემდეა შემორჩენილი.
ნორატუსის ღვთისმშობლის ეკლესია
სურბ-ასტვაწაწინის (ღვთისმშობლის) ეკლესია მდებარეობს სოფელ ნორატუსის ცენტრში. სამშენებლო წარწერის მიხედვით ტაძარი ააგო საჰაკ გეღაქუნიქელმა. იგი კლასიკური კუპელჰალეს სტილის ტაძარია. XIV საუკუნეში ტაძარი დაანგრიეს სპარსელებმა, ხოლო აღადგინეს XV საუკუნეში.
აზერბაიჯანის სახელმწიფო თეატრის მუზეუმი
სქოლიო
კატეგორია:ბაქოს მუზეუმები
ნორატუსის ღვთისმშობლის ეკლესია
ეკლესიის გარშემო მრავალი ხაჩქარია. მათგან ყველაზე უძველესი 996 წელს განეკუთვნება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები კატეგორია:კუპელჰალე სომხეთში
სატსობეკი
სატსობეკი — ძველი ეგვიპტის დედოფალი მეცამეტე დინასტიიდან, მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. დანამდვილებით უცნობია თუ ვინ იყო სატსობეკის მეუღლე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები კატეგორია:ეგვიპტის მეცამეტე დინასტიის დედოფლები
აზერბაიჯანის სახელმწიფო სიმფონიური ორკესტრი
უზიერ გაჯიბეკოვის სახელობის აზერბაიჯანის სახელმწიფო სიმფონიური ორკესტრი (Azərbaycan Dövlət Simfonik Orkestri) — ერთ-ერთი ყველაზე მსხვილი მუსიკალური კოლექტივი აზერბაიჯანში. დაარსდა 1920 წელს აზერბაიჯანული პროფესიონალური მუსიკის დამაარსებლის უზეირ ჰაჯიბეკოვისინიციატივით, რაც თავის მხრივ ერთ-ერთი პირველი იყო სსრკ-ში. ორკესტრის ფორმირებაში უშუალო მონაწილეობას ღებულობდნენ ისეთი დირიჟორები, როგორებიც იყვნენ რენე ბატონი (საფრანგეთი), ოტტო კლემპერერი (გერმანია), ფრიც შტიდრი (ავსტრია), ნიკოლაი გოლოვანოვი (რუსეთი) და სხვ. ორკესტრი წარმოადგენს 1967 წელს ჩატარებული საკავშირო კონკურსის ლაურეატს.
სიმფონიური ორკესტრის რეპერტუარში შესულია აზერბაიჯანელი და საზღვარგარეთელი კომპოზიტორების ნაწარმოებები. უზეირ გაჯიბეკოვის სახელს ორკესტრი 1944 წლიდან ატარებს. ხოლო 1960 წელს ის გახდა რესპუბლიკის დამსახურებული კოლექტივი. დიდი წარმატებით მიმდინარეობდა ორკესტრის გასტროლები აშშ-ში, ევრობაში (გერმანია, შვეიცარია, საფრანგეთი, ინგლისი), აზიაში]] (ეგვიპტე, თურქეთი) და სხვა უცხოურ ქვეყნებში.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანული მუსიკა
გალინა პეტროვას ძეგლი
გალინა პეტროვას ძეგლი (Памятник Галине Петровой) — ძეგლი ქალაქ ნოვოჩერკასკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. გაიხსნა 1963 წელს საბჭოთა კავშირის გმირის, შავი ზღვის ფლოტის ნოვოროსიისკის 386-ე ბატალიონის მედიცინის დის გალინა პეტროვას პატივისცემის ნიშნად.
ძეგლის მისამართი: რუსეთი, როსტოვის ოლქი, ქალაქი ნოვოჩერკასკი, განათლების ქუჩა № 126․
ისტორია
საბჭოტა კავშირის გმირის საზღვაო ქვეითი ბატალიონის სანინსტრუქტორის გალინა პეტროვას ძეგლი, გაიხსნა 1963 წელს სამხრეთ რუსეთის სახელმწიფო პოლიტექნიკური უნივერსიტეტის შენობის წინ, სადაც იგი სწავლობდა სატყეო მეურნეობის ფაკულტეტზე 1940 წლიდან. ძეგლის დასადგმელი ფინანსები შეაგროვეს მოსწავლეებმა, სტუდენტებმა და ნოვოცერკასკის უმაღლესი სასწავლებლების პედაგოგებმა. ძეგლის კვარცხლბეკი დაამზადეს ნოვოროსიისკის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის პეადგოგის ბ. პ. კოტოლევსკის პროეექტის მიხედვით.
შავი ზღვის ფლოტის ნოვოროსიისკის სამხედრო საზღვაო-ბაზის 386-ე საზღვაო ქვეითი ბატალიონის მედიცინის და გალინა კონსტანტინეს ასული პეტროვა დაიბადა უკრაინის ქალაქ ნიკოლაევში 1920 წლის 9 სექტემბერს. 1940 წელს დაამთავრა სკოლა და სწავლა განაგრძო სამხრეთ რუსეთის სახელმწიფო პოლიტექნიკური უნივერსიტეტის სატყეო მეურნეობის ფაკულტეტზე. დიდი სამამულო ომის დასაწყისშივე იგი გაემგზავრა კრასნოდარის მედდების კურსებზე სასწავლებლად.
კურსების დამთავრების შემდეგ მსახურბდა 386-ე საზღვაო ქვეითი ბატალიონის შემადგენლობაში. მონაწილეობა მიიღო ქერჩი-ელტიგენის სადესანტო ოპერაციაში 1943 წელს. ერთი ღამის განმავლობაში მან გადაარჩინა ოცი დაჭრილი მეომარი.
სსრკ-ის უმაღლესი საბჭოს 1943 წლის 17 ნოემბრის დადგენილებით, გამოჩენილი მამაცობისათვის მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება.
ეროვნული ლიგა 2019
Crystalbet ეროვნული ლიგა 2019 — საქართველოს უმაღლესი ლიგის 31-ე გათამაშება. ჩემპიონატს ჩემპიონის რანგში შეხვდა „საბურთალო“. ტიტულს მე-17-დ დაეუფლა თბილისის „დინამო“.
ყალაჩა (ლაჩინი)
ყალაჩა (Qalaça, Բերդիկ) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992 წლიდან დე ფაქტოდ შედის მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში. მოსახლეობის რაოდენობა — 113 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია: ლაჩინის რაიონის სოფლები
ეროვნული ლიგა 2019
ფორმატი
ჩემპიონატში მონაწილეობდა 10 გუნდი, ერთმანეთთან გუნდები ოთხ თამაშს თამაშობდნენ. საბოლოო ჯამში თითო გუნდმა 36 მატჩი ითამაშა. ტურნირი დაიწყო 1 მარტს და დასრულდა 1 დეკემბერს.
ჩუპაკის რაიონი
ჩუპაკის რაიონი (Distrito de Chupaca) — რაიონი პერუში, ხუნინის რეგიონის ჩუპაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 263 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 20 421 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 930 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 21.91 კმ²-ია.
ეროვნული ლიგა 2019
ფორმატი
ტურნირის გამარჯვებული ჩემპიონთა ლიგაზე მონაწილეობას დაიწყებს I შესარჩევი ეტაპიდან. მეორე და მესამე ადგილზე გასული გუნდები და საქართველოს თასის გამარჯვებული მონაწილეობას მიიღებს ევროპის ლიგაზე I შესარჩევი რაუნდიდან. თუ თასის გამარჯვებული გახდება გუნდი ჩემპიონატის ცხრილის პირველი სამეულიდან, ევროპის ლიგაზე მონაწილეობის საშუალება მიეცემა ჩემპიონატის IV-ადგილოსან გუნდს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეროვნული ლიგის სეზონები კატეგორია:უმაღლესი ლიგის სეზონები
ჩუპაკის რაიონი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხუნინის რეგიონის რაიონები კატეგორია:ჩუპაკის პროვინციის რაიონები
გალინა პეტროვას ძეგლი
ისტორია
ძეგლი, რომელიც დგას სამხრეთ რუსეთის სახელმწიფო პოლიტექნიკური უნივერსიტეტის შენობის წინ, არის მაღალ კვარცხლბეკზე მდგარი ბიუსტი. კვარცხლბეკზე წარწერაა:. 2015 წელს ძეგლს რესტავრაცია ჩაუტარეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:როსტოვის ოლქის ძეგლები კატეგორია:როსტოვის ოლქის ღირსშესანიშნაობები
ვოლგოგრადის წყალსაცავი
ვოლგოგრადის წყალსაცავი (Волгоградское водохранилище) — ვოლგის ჰესის კაშხლით წარმოქმნილი წყალსაცავი რუსეთში, მდინარე ვოლგაზე, ვოლგოგრადისა და სარატოვის ოლქების ტერიტორიაზე. ქვეყანაში ერთ-ერთი უდიდესია. შეივსო 1958–1961 წლებში. ფართობი 3117 კმ², მოცულობა 31,5 კმ³, სიგრძე 540 კმ, უდიდესი სიგანე 17 კმ, საშუალო სიღრმე 10,1 მეტრი. მისი საშუალებით ხორციელდება ჩამონადენის სეზონური რეგულირება. გამოიყენება ენერგეტიკის, წყლის სპორტის, ირიგაციისა და წყალმომარაგების მიზნებით. განვითარებულია თევზჭერა (კაპარჭინა, ფარგა, კობრი). წყალსაცავის ნაპირებზეა ქალაქები: სარატოვი, ენგელსი, კამიშინი, დუბოვკა, ვოლსკი, მარქსი და სხვ.
სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის წყალსაცავები
რემეზანი (რიშკანის რაიონი)
რემეზანი (Rămăzan) — სოფელი მოლდოვაში, რიშკანის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 172 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 591 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიშკანის რაიონის სოფლები
ძიუდოს საერთაშორისო ფედერაცია
ძიუდოს საერთაშორისო ფედერაცია (International Judo Federation; აბრევიატურა: IJF) — ძიუდოს საერთაშორისო მმართველი ორგანო. დაარსდა 1951 წელს. ორგანიზაციის შტაბ-ბინა მდებარეობს უნგრეთის დედაქალაქ ბუდაპეშტი. ორგანიზაციის ამჟამინდელი პრეზიდენტია მარიუს ვიზერი. თავადპირველია ფედერაცია დაფუძნებული იქნა ევროპული სახელმწიფოებისა და არგენტინის მიერ. შემდეგი 10 წლის მანძილზე კი ფედერაციას სახელმწიფოები 4 კონტინენტიდან შეუერთდნენ. დღესდღეისბოით ფედერაციის წევრია 200 სახელმწიფო. ძიუდოს საერთაშორისო ფედერაციის მონაცემებით მსოფლიო მასშტაბით 20 მილიონამდე ადამიანია დაკავებული ძიუდოთი. ფედერაცია ორგანიზებას უწევს ძიუდოს საერთაშორისო ტურნირებს, კონტინენტურ და მსოფლიო ჩემპიონატებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საერთაშორისო სპორტული ორგანიზაციები
ლაო (ხალხი)
ლაო ხალხის  ან  ლაოტელები  — ეთნიკური ჯგუფი ტაიები, რომელთა წარმოშობის ადგილია სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზია. ისინი საუბრობენ ლაო ენაზე, რომელიც წარმოშობით სამხრეთ ჩინეთიდან მომდინარეობს (ტაი-კადაის ენათა ჯგუფი). ისინი ლაოსის უმრავლესობის ეთნიკური ჯგუფია და მთლიანი მოსახლეობის 53.2% შეადგენენ. ლაოსის უმრავლესობის აღმსარებლობა თერავადაა. ისინი მჭიდროდ უკავშირდებიან სხვა ტაი ხალხს, განსაკუთრებით ისანის ხალხს, რომლებიც ასევე ლაპარაკობენ ლაოს მსგავს ენაზე, მაგრამ მათი მშობლიური ენა ტაილანდურია.
ისტორიულად, ლაოთიელი ხალხი ეთნიკური ტაილანდელი ხალხია.
დასავლურ ისტორიოგრაფიაში არსებობს ტერმინები "ლაო ხალხი" და "ლაოთიელი". ორივე ტერმინი ზოგადად, გამოიყენება ლაოსის ყველა მკვიდრზე, როგორც ეთნიკურ ლაოსელზე.
ლაო ხალხის ჯგუფები
ჯგუფების უმრავლესობას ბევრი საერთო კულტურული თვისება აქვს და ლაპარაკობენ დიალექტებსა და ენებზე, რომლებიც ძალიან მსგავსია. მცირე განსხვავებებია მხოლოდ ტონებში, ლექსიკასა და ზოგიერთ სიტყვის გამოთქმაში, მაგრამ, როგორც წესი, ეს განსხვავებები არაა საკმარისი იმისთვის, რომ ხელი შეუშალონ საუბარს. ბევრი მათგანი, მაგალითად, Nyaw და ფუთაი საკუთარ თავს განსხვავებულად მიიჩნევენ და ხშირად ისინი განსხვავდებიან კიდეც ტანსაცმლით.
წარმოშობა და ადრეული ისტორია
ლაო ტაილანდელი ხალხი გადავიდა მდინარის ხეობაში მეკონგთან ახლოს და ამჟამინდელ სამხრეთი ჩინეთის პროვინციის იუნანის ტერიტორიაზე. პირველი ადრეული ფეოდალური სახელმწიფოები ლაოსში არიან: მუგან სინი, მუანგ საი, მუანგ ჰუნი, მუანგ ნა, მუანგ სუა (ამჟამინდელი ლუანგპრაბანგი, მუანგ კამსუტი, ბასაკი და სხვ.). XIV საუკუნის შუა რიცხვებში ჩამოყალიბდა ლან-სანგის ქვეყანა. სოციალურ ორგანიზაციაში ქვეყანა დაყოფილი იყო რაიონებად, რომელსაც ხელმძღვანელობდნენ ტასანგები.
საყოფაცხოვრებო და ეკონომიკური საქმიანობა
ლაოსის ხალხი ტრადიციულად დაკავებულია სოფლის მეურნეობით, რომლის მთავარი კულტურაა ბრინჯი. ასევე მოჰყავთ ჩაი, წიწაკა, ყავა და სხვა კულტურები. მიწები სარწყავია, მაგრამ ზოგიერთ ადგილებში მიწათმოქმედება მიმდინარეობს გადაწვის მეთოდით, იგივე Slash-and-burn. სარწყავად გამოიყენება გარკვეული ტიპის წყალგაყვანილობა. მეცხოველეობა ორი მიმართულებითაა წარმოდგენილი და კარგად არის განვითარებული. კიდევ ერთი დამხმარე საქმიანობაა სასარგებლო ფესვებისა და ბალახების მოგროვება.
აზიის უმსხვილესი მდინარის მეკონგის კალაპოტი ლაოსის ტერიტორიაზე მდებარეობს. ის და სხვა მდინარეები ასევე მდიდარია თევზით, ამიტომ თევზჭერა არის ლაო ხალხია ერთ-ერთი ტრადიციული საქმიანობა.
ლაოსი არის ტყეებით მდიდარი მთიანი ქვეყანა, ამიტომ ხე-ტყის დამზადება ქვეყნის ეკონომიკის მნიშვნელოვანი ნაწილია. იმის მიუხედავად, რომ ქვეყანა ვითარება მშენებლობის და ტრანსპორტირების მიმართულებით, ლაოსი მაინც რჩება აგრარულ ქვეყნად. ლაოსში მოსავლის აღება მხოლოდ ერთხელ ხდება მეზობელი ქვეყნებისგან განსხვავებით, სადაც წელიწადში ორი ან სამი მოსავალი მოჰყავთ.
დასახლებები უწესრიგოდ მიმოფანტული სახლებისგან შედგება. სოფლები, როგორც წესი, მცირე დასახლებებია 8-10 სახლით. ნესტისა და წყალდიდობის თავიდან ასაცილებლად სახლები მაღლობზეა აგებული.
თითოეულ სოფელში არის ტაძრის კომპლექსი ბუდას ქანდაკებით.
ქალაქებიც მცირედ მოსახლეა. ძირითადი მოსახლეობაა ვაჭრები, ხელოსნები, მოხელეები და ბუდისტი ბერები.
ლაო-კაცები უბრალო ბუნებრივი ქსოვილის მაისურებით და შარვლებით დადიან. შარვლის ნაცვლად ზოგჯერ აცვიათ სორანგი, კაბის მსგავსი სამოსი. ქალების ტანსაცმელი უფრო მორთულია: კაბები ნათელი ფერებისაა, უხვად ორნამენტირებული ან დაქარგული, მოკლე ქურთუკები დამდგარი საყელოთია გაწყობილი. ქალები ასევე იყენებენ შარფებს და თავის მორთულობებს.
საკვები იგივეა, რაც მეზობელ ქვეყნებში. სამზარეულოს ძირითადი პროდუქტი ბრინჯია. თევზს მიირთმევენ როგორც ახალს ისე გამომშრალს. ლაოსში ფართოდ მოიხმარება ბოსტნეული. ჩრდილოეთ ლაოსში მიირთმევენ ხორცსაც.
კულტურა
ლაოსი არის უძველესი ორიგინალური კულტურის ქვეყანა. ბუდიზმის გარდა, ლაოსს აქვს ხალხური რწმენა. ეს არის ბუნების სულების რწმენა. მაგალითად, მათ აწვთ რწმენა, რომ არსებობენ სულები, როგორც კარგი, ასევე ბოროტი, რომ არსებობს ბრინჯის ველების სული და სხვა. მთავარი დღესასწაული ახალი წელია (13-15 აპრილი). მას თან ახლავს კარნავალი. აღნიშნავენ ბუდისტურ დღესასწაულებს და ხალხური დღესასწაულებს - მკვდარი და უსახლკარო სულის ხსოვნის დღეს. სახალხო დღესასწაულებია _ კონსტიტუციის დღე (11 მაისი), დამოუკიდებლობის დღე და ქვეყნის ხალხთა ერთიანობის დღეს (19 ივლისი).