cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
კაროლინა მატილდა ბრიტანელი
რომანის გაბმა და უელსის პრინცესის ვიზიტი
მინი|326x326პქ|დანიის სამეფო ოჯახი, მარცხნიდან მარჯვნივ: კრისტიან VII, კაროლინა მატილდა, დედოფალი იულიანა მარია ბრაუნშვაიგ-ვოლფენბიუტელი და იოჰან ფრიდრიხ სტრუენზე უკვე 1770 წლის გაზაფხულზე სტრუენზე დედოფლის საყვარელი გახდა. მათი რომანის შესახებ არსებულმა ჭორებმა დედოფალი აიძულა, რომ სტრუენზესთან ვიზიტები შეემცირებინა, თუმცა მხოლოდ ცოტა ხნით. ამავე წლის ზაფხულში, კაროლინა მატილდა და იოჰანი დედაქალაქსა და პროვინციებში ერთად დასეირნობდნენ. როგორც ცნობილია, დედოფალი, რომელიც აქამდე ცხენზე მხოლოდ აუცილებლობის გამო ჯდებოდა, ამ პერიოდში თითქმის ყოველდღე ჯირითობდა.
როდესაც 1770 წლის გაზაფხულზე სამეფო ოჯახი შლეზვიგისა და ჰოლშტაინის საჰერცოგოებში მოგზაურობდა, გერმანიის მახლობლად, ყველამ შეამჩნია დედოფლისა და სამეფო ექიმის მეტად საეჭვო დამოკიდებულება. მათ ურთიერთობაში იმდენად გამოსჭყვიოდა გრძნობები, რომ დიდებულებში ხელახლა იფეთქა ჭორმა მათი რომანის შესახებ. ამ დროს შეყვარებულები მიხვდნენ, რომ სანამ სამეფო კარიდან რამდენიმე დიდებულს არ გააძევებდნენ ერთად ვერ იქნებოდნენ. ამის გამო, იოჰანისა და კაროლინა მატილდას დიდი ზეგავლენით, კრისტიან VII-მ სამეფო კარიდან გრაფი ჰოლკი და კიდევ რამდენიმე დიდგვაროვანი გააძევა, მათ შორის მარგრეტე ფონ დერლ ლიუე, წარსულში კაროლინას საუკეთესო მეგობარი და იმ ხანად უკვე ჰოლკის საყვარელ-ინფორმატორი. აღსანიშნავია, რომ მარგრეტე კაროლინა მატილდას მტერს მხოლოდ მისი რომანის დაწყების შემდეგ შეეკრა.
1770 წლის ზაფხულში კოპენჰაგენს კაროლინა მატილდას დედა, უელსის ქვრივი პრინცესა ავგუსტა საქსენ-გოთელი ეწვია. მან ვიზიტის მიზეზად დიდი ხნის მონატრებული ქალიშვილის ნახვა დაასახელა, თუმცა რეალურად იგი ინგლისიდან დანიაში იმიტომ ჩავიდა, რომ კაროლინას „საიდუმლო“ რომანის შესახებ ჭორებმა ლონდონამდეც ჩააღწია. თავდაპირველად დედა-შვილის შეხვედრა ბრაუნშვაიგში იგეგმებოდა, თუმცა საბოლოოდ ლიუნებურგში გადაიტანეს. კაროლინა მატილდა დედას აქ 1770 წლის აგვისტოში შეხვდა და მასთან ერთად ჩავიდა კოპენჰაგენში. ავგუსტა საქსენ-გოთელმა სამეფო კარი მალევე დატოვა. ამ დროს კაროლინა მატილდამ და დედამისმა ერთმანეთი უკანასკნელად ნახეს. როგორც ცნობილია, რომანის შესახებ ავგუსტამაც იეჭვა, რადგან ვიზიტისას დანიის დედოფალს ექიმი სტრუენზე თითქმის სულ თან დაჰყვებოდა. მათი თანმხლები ამალის გამო, დედა-შვილს თავისუფლად საუბრის საშუალება არ მიეცათ. ავგუსტა დანიაში თავისი დიდი ამალით ჩავიდა, რომელშიც შედიოდა ერთი ბრიტანელი მინისტრი, საქსენ-ლაუენბურგის ჰერცოგი და კაროლინას ძმა, გლოსტერისა და ედინბურგის ჰერცოგი უილიამ ჰენრი, რომელსაც ძალიან უნდოდა თავისი დის ნახვა. მარცხნივ|მინი|309x309px|დედოფალი კაროლინა მატილდა კაცის სამხედრო ფორმაში. როგორც ცნობილია, იგი ხშირად იმოსებოდა, როგორც მამაკაცი. 1770 წლის სექტემბერში, სტრუენზესა და კაროლინა მატილდას ინტრიგების წყალობით, დანიის პირველი კანცლერი, გრაფმა იოჰან ჰარტვიგ ერნსტ ფონ ბერნსტორფი გახდა, რომელიც მათთვის მუშაობდა. როდესაც უელსის ქვრივმა პრინცესამ თავის ქალიშვილს მასზე აგორებული ჭორების შესახებ ჰკითხა, კაროლინა მატილდამ ამპარტავნულად უპასუხა:
ამავე 1770 წლის 18 დეკემბერს, სტრუენზე ოფიციალურად გახდა დანიის მინისტრთა სამეფო საბჭოს წევრი. 1771 წლის ივლისში, კრისტიან VII-მ მისი გავლენით დაშლილად გამოაცხადა მინისტრთა საბჭო და ასევე გამოაცხადა, რომ ამიერიდან ქვეყანას ის და იოჰანი მართავდნენ. 22 ივლისს, (კაროლინა მატილდას დაბადების დღეს) ოფიციალურად გამოცხადდა საბჭოს დაშლისა და ახალი, ორკაციანი საბჭოს შექმნა, რომელშიც სტრუენზე და მეფე გაწევრიანდნენ, მათ მთავარ ასისტენტად კი კრისტიანის საქვეყნოდ ცნობილი, აღვირახსნილი მეგობარი, გრაფი ევენოლდ ბრენდტი დაინიშნა. ამით ქვეყნის დე-ფაქტო მმართველად სტრუენზე იქცა და მეფეს მხოლოდ მის მიერ „მიწოდებულ“ საბუთზე ხელის მოწერა ევალებოდა, თუმცა იოჰანმა მისთვის ამ უფლების ჩამორთმევაც სცადა. 1771-72 წლებში დანიას სტრუენზე მართავდა, რომელმაც დედოფალთან ერთად უამრავი ახალი რეფორმა გაატარა. ეს პერიოდი ისტორიაში ცნობილია როგორც „სტრუენზეს დრო“.
რეფორმები და ლუიზა ავგუსტას დაბადება
მინი|301x301პქ|დედოფალი კაროლინა მატილდა 1771 წლის 29 იანვარს, კრისტიან VII-ის დაბადების დღისადმი საზეიმო ცერემონიალზე დაარსდა „დედოფალ მატილდას“ ორდენი. ყოველივე ეს კაროლინა მატილდას პატივსაცემად გაკეთდა. წესის მიხედვით, ეს ორდენი მხოლოდ სამეფო ოჯახის წევრებსა და მათ მეგობრებს შეიძლებოდა გადასცემოდა. ორდენმა მოქმედება 1772 წლის გადატრიალების გამო შეწყვიტა.
პრაქტიკულად შეუზღუდავი ძალაუფლების მქონე სტრუენზემ დანიაში ერთდროულად უამრავი რესპუბლიკური იდეის მატარებელი რეფორმა გაატარა, რომელთა უკან დედოფალი კაროლინა მატილდა იდგა. ბევრი ამბობდა, რომ იგი რეფორმების „მანიით“ იყო შეპყრობილი. ცნობილია, რომ მან სულ სამ დღეში 1069 ბრძანებულება გამოსცა. მისი და კაროლინას რეფორმები არა დანიურ, ან ნორვეგიულ, არამედ გერმანულ ენაზე გამოდიოდა, რაც დიდ კრიტიკას იწვევდა. მართალია, საუკუნეების განმავლობაში დანიის მეფეები გერმანულად საუბრობდნენ, მაგრამ სახელმწიფო დოკუმენტები მაინც მხოლოდ დანიურად გამოდიოდა. ამის გამო, ბევრი ამბობდა, რომ ისინი დანიური კულტურისა და „სულის“ აღმოფხვრას ცდილობდნენ. დედოფალმა და ექიმმა აშკარად გაილაშქრეს მოძველებული შეხედულებებისა და ცენზურის წინააღმდეგ. ისინი ყველანაირად ცდილობდნენ დანიაში აღმოეფხვრათ შუა საუკუნეების დროინდელი შეხედულებები და განვითარებით დასავლეთ ევროპის სახელმწიფოებს დასწეოდნენ. ამ საქმიანობის გამო, დედოფალ კაროლინას საქებარი წერილი მისი კუმირისგან — ვოლტერისაგან მიუვიდა, რამაც დიდად გაახარა იგი, თუმცა რეფორმებმა გამოიწვია მისი უკიდურესი არაპოპულარობა სამეფო კარის კონსერვატიულ წრეებში, რომელთაც კრისტიან VII-ის დედინაცვალი, ქვრივი დედოფალი იულიანა მარია ბრაუნშვაიგ-ვოლფენბიუტელი და მისი ვაჟი, პრინცი ფრედერიკი ხელმძღვანელობდნენ. მათ არა მხოლოდ კაროლინა მატილდა, არამედ ყველა მისი მხარდამჭერიც სძულდათ, რადგან მიიჩნევდნენ, რომ მათი ქცევა შეურაცხყოფდა ოლდენბურგების დინასტიასა და სრულიად დანიელ ერს, რაც თავისთავად სამეფო ხელისუფლების შეურაცხყოფასაც ნიშნავდა. ეს ერთადერთი პერიოდი იყო, როდესაც კაროლინა მატილდა ყოველთვის მომღიმარი და ბედნიერი ჩნდებოდა სამეფო კარზე. ამასთან, სტრუენზესთან რომანსაც არ წყვეტდა. წყვილი ერთად ყოფნისთვის ხშირად აწყობდა ბალებს, სადაც ძლივს ახერხებდნენ თავის შეკავებასა და თავიანთი ურთიერთობის დამალვას. მარცხნივ|მინი|390x390პქ|დანიის სამეფო ოჯახი 1771 წელს, მარცხნიდან მარჯვნივ: ქვრივი დედოფალი იულიანა მარია, დედოფალი კაროლინა მატილდა კალთაში ჩვილი ლუიზა ავგუსტათი, პრინცი ფრედერიკი და კრისტიან VII აქამდე ჩრდილში მყოფი დედოფალი კაროლინა მატილდა, სამეფო კარის ყურადღების ცენტრში მოექცა და თავისი მიმდევრები შემოიკრიბა, რომელთაც Dronningens Parti, ანუ „დედოფლის პარტია“ ეწოდა. იგი უკვე აღარაფერს ერიდებოდა: საჯაროდ ჩნდებოდა კაცის ტანსაცმელში გამოწყობილი და ცხენზე ჯირითობდა. XVIII საუკუნის დანიის კონსერვატიული სამეფო კარისათვის, დედოფლის ასეთი თამამი ქცევა ნამდვილად სკანდალური იყო. როგორც ცნობილია, მან ამის მაგალითი თავისი სეფექალისგან — ელიზაბეთ ფონ ეიბენისგან აიღო. ამ პერიოდში სტრუენზემ შემოიღო ახალი რეფორმა, რომლის მიხედვითაც საშუალო კლასის წარმომადგენლებს თავისუფლად შეეძლოთ სამეფო ოჯახის წევრებთან კონტაქტი. ამის შემდეგ დედოფალი იოჰანა მარია მალევილს დაუმეგობრდა, რომელიც ვაჭრების შთამომავალი იყო, რასაც სამეფო კარზე კიდევ ერთი სკანდალი მოჰყვა.
1771 წლის 17 ივნისიდან, სამეფო ოჯახი ჰირშჰოლმის საზაფხულო რეზიდენციაში გადავიდა. აქ კაროლინა მატილდა დროს ბედნიერად ატარებდა თავის შვილსა და საყვარელთან ერთად. ამავე დროს დაუკვეთა თავისი ახალი პორტრეტიც. როგორც ცნობილია, ამ დროისათვის დედოფალი მეორე ბავშვზე იყო ფეხმძიმედ. რაც ყველაზე უცნაურია, ბოლო დროს კაროლინა მატილდამ კრისტიანთან თავისი ვიზიტები განაახლა და მაშინვე დაორსულდა. ბევრი ფიქრობდა, რომ იგი სტრუენზესაგან ელოდებოდა ბავშვს და მეფესთან მხოლოდ იმიტომ იყო, რომ შემდეგ ბავშვი მისად გაესაღებინა, თუმცა დედოფალს ორივე მამაკაცთან ჰქონდა ამ პერიოდში ურთიერთობა და დანამდვილებით შეუძლებელია იმის დადგენა, თუ რომელი მათგანი იყო მამა. მიუხედავად ამისა, კრისტიანმა ბავშვი თავისად გამოაცხადა და ყველა გენეოლოგიურ ხეზეც ასეა დატანილი. ივლისის დასაწყისში დედოფალი ფრიდენლუდის ვილაში გადავიდა, სადაც 1771 წლის 7 ივლისს გოგონა გააჩინა. მას კრისტიანისა და კაროლინა მატილდას დედების პატივსაცემად ლუიზა ავგუსტა დაარქვეს. ახალშობილის დაბადებას სამეფო კარი ცივად შეხვდა. როგორც ცნობილია, ქვრივმა დედოფალმა იულიანა მარიამ ბავშვის ნათლიობაზეც კი უარი განაცხადა. მიუხედავად ამისა, კრისტიანმა იგი თავის ქალიშვილად გამოაცხადა და დანიისა და ნორვეგიის პრინცესის წოდებაც მიანიჭა, თუმცა დედოფლის საეჭვო ქცევები და გოგონას მსგავსება სტრუენზეზე მიუთითებდა. სამეფო კარზე მას la petite Struensee, ანუ „პატარა სტრუენზე“ შეარქვეს.
რომანის გამოაშკარავება და სახელმწიფო გადატრიალება
მინი|329x329პქ|დედოფალი კაროლინა მატილდა, დაახლოებით 1771 წელს ლუიზა ავგუსტას გაჩენიდან მალევე, სამეფო კარსა და მოსახლეობაში ფართოდ მუსირებდა ჭორები დედოფლისა და სტრუენზეს რომანის შესახებ. თქმულებათა მიხედვით, კაროლინა მატილდა და იოჰან ფრიდრიხი ერთად გეგმავდნენ კრისტიან VII-ის ჩამოგდებას, ციხეში ჩასმასა და შემდეგ დედოფლის რეგენტად დასმას, თუმცა რეალურად დედოფალსა და მის საყვარელს უფრო ემუქრებოდათ საფრთხე, ვიდრე კრისტიანს. სავარაუდოდ, ეს ჭორები მათმა მტრებმა გაავრცელეს კაროლინა მატილდას ავტორიტეტის შესარყევად. 1771 წლის მიწურულს შეყვარებულები შიშში იყვნენ, კაროლინა კი ეჭვობდა, რომ ქვრივი დედოფალი იულიანა მარია მისი და იოჰანის წინააღმდეგ შეთქმულებას აწყობდა. მომხრეთა მოსაზიდად, 1771 წლის ოქტომბერში სტრუენზემ გააუქმა პრესის თავისუფლება და აღადგინა ცენზურა, რაც მისი ერთ-ერთი მთავარი რეფორმა იყო. გავრცელებული ვერსიის თანახმად, იგი დედოფალს ფეხებში ჩაუვარდა და ქვეყნიდან გაქცევას ევედრებოდა, თუმცა კაროლინა მატილდამ მას უარი უთხრა. ამავდროულად, სტრუენზეს მისმა ერთ-ერთმა მეგობარმა უღალატა და განაცხადა, რომ დაკავებულ თანამდებობაზე მხოლოდ დედოფლის ინტრიგების წყალობით მოხვდა. ამავე წლის 30 ნოემბერს სამეფო ოჯახი ფრედერიკსბორგის სასახლეში გადაბარგდა, სადაც ექიმმა უსაფრთხოების ზომები გაზარდა. ამავდროულად, იოჰან ფრიდრიხ სტრუენზემ სამეფო გვარდიის დაშლის ბრძანება გასცა. იმავე დღის შუადღისას, განრისხებულმა სამხედროებმა ფრედერიკსბორგის სასახლეს შემოარტყეს ალყა, რითაც ნათელი გახდა ხალხის რეალური განწყობა. ამ პერიოდში გავრცელდა ჭორი, რომ ბრიტანელმა დიპლომატმა რობერტ მურმა სტრუენზეს დანიის სამუდამოდ დატოვების სანაცვლოდ დიდძალი თანხა შესთავაზა, მაგრამ უარი მიიღო.
1772 წლის 8 იანვარს, სამეფო კარი კვლავ კოპენჰაგენში, კრისტიანსბორგის სასახლეში გადავიდა. ამ დროისათვის კაროლინა მატილდასა და სტრუენზეს უკვე სერიოზული საფრთხე ემუქრებოდათ. ამ დროს იოჰან ფრიდრიხის მთავარი მოკავშირე, გრაფი რანძაუ, რომლის დახმარებთაც მოხვდა იგი სამეფო კარზე, უკმაყოფილო იყო იმით, რომ მან პირობა არ შეასრულა და იგი ქვრივი დედოფლის მხარეს გადავიდა. იულიანა მარია თავის ვაჟთან ერთად ფრედერიკსბორგში იყო და იქიდან ადევნებდა თვალს მიმდინარე მოვლენებს. მან რანძაუს ცრუ დაპირებები მისცა, რათა თავის მხარეზე გადაეყვანა და დედოფლის წინააღმდეგ აემხედრებინა. გრაფს მტკიცებულებები უნდა მოეპოვებინა, რითაც კაროლინა მატილდას რომანი დადასტურდებოდა. ქვრივი დედოფალი სახელმწიფო გადატრიალებას გეგმავდა, რა დროსაც ქვეყნის მართვას თავად დაიწყებდა, ამისათვის კი დედოფლისა და სტრუენზეს თავიდან მოცილება იყო საჭირო. შეთქმულება 15 იანვარს, იულიანა მარიას რეზიდენციაში უნდა დაწყებულიყო და 16-17 იანვარს კრისტიანსბორგის სასახლეში გამართულ ბალზე დასრულებულიყო. მიუხედავად იმისა, რომ უკანასკნელ წუთებში რანძაუ ყოყმანობდა და ცდილობდა საქმიდან გასულიყო, მაინც ყველაფერი გეგმის მიხედვით მოხდა. შეთქმულებმა მოახერხეს და კრისტიან VII-ს ხელი მოაწერინეს კაროლინა მატილდასა და სტრუენზეს დაპატიმრების დოკუმენტზე. ამის შემდეგ მათ მაშინვე დააპატიმრეს იოჰან ფრიდრიხი, მისი მეგობარი, გრაფი ბრანდტი, ასევე მათი მიმდევრები.
1772 წლის 17 იანვრის ღამით, გრაფი რანძაუ და მისი მხლებლები შეცვივდნენ დედოფალის საძინებელში და დააპატიმრეს. რანძაუმ ცინიკური სახით აიყვანა კაროლინა მატილდა და მისი ჯერ კიდევ ჩვილი ქალიშვილი გადასცა, თუმცა კრონპრინცის ნახვის ნება არ დართეს. ეს იყო მითითება იმ ფაქტზე, რომ ლუიზა ავგუსტას ყველა სტრუენზეს შვილად თვლიდა. ამის შემდეგ, დედოფალი და ლუიზა ავგუსტა ჰელსინგერის ციხეში მიიყვანეს და იქ მეთვალყურეობის ქვეშ გამოკეტეს. მასთან ერთად საკანში შესვლისა და დარჩენის ნება მხოლოდ მის სეფექალ ფრედერიკა ლუიზა მესტინგს დართეს. პატიმრობისას კაროლინა მატილდას ერთადერთ ნუგეშს მისი ქალიშვილი წარმოადგენდა, ვაჟი კი მის მაზლს, პრინც ფრედერიკს ჰყავდა. თუმცა, კაროლინა მატილდას საბოლოო დაცემისათვის საჭირო იყო სტრუენზეს აღიარება, რაც კარგად იცოდა იულიანა მარიამ.
განქორწინება და გაძევება
მარცხნივ|მინი|319x319პქ|იოჰან ფრიდრიხ სტრუენზეს სიკვდილით დასჯა, 1772 წლის 28 აპრილი 1772 წლის 20 თებერვალს დაიწყო იოჰან ფრიდრიხ სტრუენზეს დაკითხვა, თუმცა თავიდან არაფერს ამბობდა. სამდღიანი სასტიკი წამების შემდეგ, მან დედოფლის მიმართ თავისი „ფამილიარული დანაშაული“ აღიარა. მოგვიანებით იგი ცდილობდა ჩვენების შეცვლასა და ამ საქმიდან კაროლინა მატილდას გამოყვანას, მაგრამ უშედეგოდ. მათი უახლოესი მეგობარი და მოკავშირე ენევოლდ ბრანდტიც იმავენაირი მეთოდებით დაკითხეს, რის გამოც მანაც აღიარა სტრუენზესა და დედოფალს შორის არსებული საიდუმლო ურთიერთობა. იმავდროულად დაკითხეს დედოფლის მოახლეებიც, თუმცა თითქმის ყველამ განაცხადა, რომ არაფერი იცოდნენ. მხოლოდ ერთმა მოსამსახურემ, სახელად შარლოტა ჰედვიგ მატიემ თქვა, რომ დაუნახავს სტრუენზე როგორ სტუმრობდა დედოფლის საძინებელს ღამით. ამის შემდეგ დანარჩენი მოახლეებიც გამოტყდნენ და იგივე განაცხადეს. კერძოდ, თავიანთი ჩვენება შეცვალა კრისტინა სოფია ბრანმა, ანა შარლოტა ჰორნმა და ენგელ მარია არენსბახმა, რომელთაც შემდგომში თავად დედოფლის სეფექალმა ანა პეტერსენმაც მიბაძა. მათ დაკითხვას პირადად ესწრებოდა დედოფალი იულიანა მარია.
ყოველივე ამის შემდეგ დედოფალი კაროლინა მატილდა ოთხი დიდებულისაგან დაკომპლექტებულ საბჭოს გადაეგზავნა დასაკითხად. მათთან პირველი ვიზიტისას, დედოფალმა თავისი ერთ-ერთი სეფექალის რჩევა გაითვალისწინა და განაცხადა:
ამის შემდეგ, 1772 წლის 9 მარტს, მათ დედოფალს წარუდგინეს სტრუენზეს მიერ ხელმოწერილი აღიარებითი ჩვენების დოკუმენტი, სადაც იგი რომანს აღიარებდა. იოჰანმა ამის გარდა კიდევ რამდენიმე ბრალდებას მოაწერა ხელი, იმ იმედით, რომ დანაშაულის თავის თავზე გადაბრალებით კაროლინას სასჯელს შეუმსუბუქებდა. სტრუენზეს აღიარების ხილვის შემდეგ, გულგატეხილმა დედოფალმა დანაშაული აღიარა. მინი|341x341პქ|კაროლინა მატილდას დაპატიმრება 1772 წლის 24 მარტს, მის წინააღმდეგ აღძრული საბრალდებო დასკვნა წარუდგინეს ოცდახუთი წარჩინებულისაგან დაკომპექტებულ სასამართლოს. ამავე წლის 2 აპრილს, სასამართლოს წინაშე წარსდგა დედოფლის ადვოკატი, რომელმაც განაცხადა, რომ კაროლინა მატილდა ბრალდებას უარყოფდა და მას აღიარება ზეწოლით გამოსძალეს. ადვოკატის გამოსვლამ ვერაფერი გააწყო. 1772 წლის 6 აპრილს კაროლინა მატილდას სასამართლო დასკვნა და ახალი დოკუმენტი წარედგინა, რომლის მიხედვითაც მისი ქორწინება მეფე კრისტიან VII-თან ანულირებული იყო. გარდა ამისა, დედოფალს აეკრძალა საეკლესიო სამსახურში ჩადგომა. ამავე დადგენილების მიხედვით, სტრუენზესა და ბრანდტს თავის მოკვეთა მიესაჯათ, რომელიც სისრულეში 28 აპრილს მოიყვანეს. მოგვიანებით იგი თავის მემუარებში წერდა, რომ ინსტიქტურად გრძნობდა, როცა მის საყვარელს კლავდნენ.
დიდ ბრიტანეთში ჩასულმა ამბავმა კაროლინა მატილდას განქორწინებისა და დაპატიმრების შესახებ, სამეფო ოჯახი შოკში ჩააგდო. განქორწინების შემდეგ მისმა ძმამ, დიდი ბრიტანეთისა და ირლანდიის მეფე ჯორჯ III-მ დანიელებთან მოლაპარაკებები წამოიწყო თავისი დის განთავისუფლების თაობაზე, თუმცა წარუმატებლად. იმავდროულად, ჯორჯ III-ს შეატყობინეს, რომ მის დას აეკრძალა სამეფო სასახლეში გაჩერება. ბრიტანელებმა დანიის სამხედრო ძალას ინტერვენცია გამოუცხადეს და დაუყოვნებლივ მოსთხოვეს კაროლინა მატილდას განთავისუფლება. საბოლოოდ ჯორჯმა თავისი სამხედრო ძალების კოპენჰაგენში გადასხმის ბრძენბაც კი გასცა, მაგრამ ბრძანების შესრულებამდე რამდენიმე საათით ადრე შეიტყო, რომ დანიის მთავრობამ ყოფილი დედოფალი გაანთავისუფლა. საბოლოოდ, ჯორჯ III-მ იმდენი მოახერხა, რომ კაროლინა მატილდას შეუნარჩუნდა დანიისა და ნორვეგიის დედოფლის ტიტული და თვიური პენსია.
1772 წლის მაისში, ბრიტანეთისა და დანიის მთავრობები საბოლოოდ შეთანხმდნენ კაროლინა მატილდას საცხოვრებელი ადგილის შესახებ. ჯორჯ III-ის განცხადებით, მისი „კრიმინალი დის“ ახალი საცხოვრებელი იქნებოდა ცელიეს სასახლე, რომელიც ბრიტანეთის კუთვნილებაში მყოფი ჰანოვერის სამეფოში მდებარეობდა. 3 მაისს ყოფილი დედოფალი, თავისი სეფექალისა და დანიური დელეგაციის თანხლებით ჰელსინგერიდან ცელიეში გაემგზავრა. მას მისი ორივე შვილი ჩამოართვეს, თუმცა გამგზავრების წინ მათთან გამომშვიდობების ნება დართეს. ამ დროს მან თავისი შვილები უკანასკნელად ნახა. 5 ივნისს იგი შტადტში ჩავიდა, სადაც დატოვა დანიურმა დელეგაციამ და გზა განაგრძო. აღსანიშნავია, რომ მას შტადტში დიდი ზეიმითა და პატივით დახვდნენ. აქედან იგი გოირდეში გაემგზავრა, სადაც იგი ოთხი თვით გაჩერდა და მხოლოდ ამის შემდეგ ჩავიდა ცელიეში. 20 ოქტომბერს კაროლინა მატილდა საზეიმოდ შევიდა ცელიეში, სადაც მისთვის სათანადოდ მოწყობილი სასახლე დახვდა. ამის შემდეგ იგი იშვიათად ტოვებდა ცელიეს და მხოლოდ რამდენჯერმე ესტუმრა ჰანოვერს.
ცელიეში ცხოვრება და შეთქმულებების ქსელი
ცელიეში გადასახლებული კაროლინა აქტიურად ჩაება საქველმოქმედო საქმიანობაში, რა დროსაც იგი დიდად ეხმარებოდა ადგილობრივ ობლებსა და ღატაკებს. 1772 წლის ნოემბერს, მას მისი ძველი სეფექალი კეიტი ეწვია, რომელიც დიდად ეხმარებოდა განქორწინებისას. მოგვიანებით, სუფოლკის ჰერცოგთან დიალოგისას, კაროლინამ განაცხადა, რომ დანიის სამეფო კართან არანაირი ურთიერთობის სურვილი არ ჰქონდა, გარდა მისი შვილების ამბების შეტყობინებისა.
მიუხედავად იმისა, რომ კაროლინა მატილდა უკვე აღარ იყო დედოფალი და მეფის ცოლი, იგი მაინც დიდ როლს თამაშობდა დანიის პოლიტიკაში, როგორც მომავალი მეფის დედა. 1774 წლის სექტემბერში, მას სტუმრად ეწვია გერმანელი მოგზაური და ავანტიურისტი ნათანიელ ვრაქსალი, რომელმაც მის შვილებზე და დანიის სამეფო კარზე მიმდინარე მოვლენებზე იმდენი რამ შეატყობინა, რომ ამაზე კაროლინა მატილდამ მემუარებიც კი დაწერა. ამ ვიზიტის შემდეგ მან ვრაქსალი აგენტად დაიქირავა, რათა დანიის სამეფო კარზე მიმდინარე უმნიშვნელო მოვლენებიც კი შეეტყო. კაროლინამ სწორედ მისგან გაიგო, რომ ხელისუფლების სათავეში იულიანა მარია მოვიდა თავის ვაჟთან ერთად, რომლებმაც აღადგინეს მინისტრთა საბჭო და კრისტიანი კვლავ ნომიმანულ მონარქად რჩებოდა. ამის შემდეგ კაროლინა მატილდა ჰამბურგში ჩავიდა, სადაც თავის ძველ, დანიიდან გამოძევებულ მოკავშირეებს შეხვდა. იგი მათთან ერთად გეგმავდა კრისტიანისა და მისი დედინაცვლის დამხობას, ტახტზე თავისი ვაჟის დასმას და შემდეგ კი მის რეგენტად დაჯდომას.
თავისი შეთქმულების შესახებ კაროლინამ ჯორჯ III-საც შეატყობინა, რომელიც ასევე ჩაება ინტრიგების ხლართვაში, თუმცა იგი კაროლინას ასევე აფრთხილებდა, რომ დარწმუნებული ყოფილიყო გადატრიალების დროს მის შვილებს არაფერს დაუშავებდნენ. დანიაში საკმარისი ძალაუფლებისა და მოკავშირეების მოპოვების შემდეგ, ჯორჯ III და კაროლინა მატილდა მზად იყვნენ შეტევაზე გადასულიყვნენ, მაგრამ ჯერ დეტალების დაზუსტება უნდოდათ. ამის გამო ვრაქსალი სამჯერ შეხვდა დედოფალს და შემდეგ ლონდონში გაემგზავრა, რათა ჯორჯ III-ს შეხვედროდა. მას კაროლინა მატილდამ წერილი გაუგზავნა, სადაც ძმას თავისი ენთუზიაზმის შესახებ ატყობინებდა და წერდა: „ჩემი სირცხვილი, ჩემი ვაჟის ბედნიერებად იქცევა“.
მოულოდნელი გარდაცვალება და დაკრძალვა
მინი|284x284პქ|კაროლინა მატილდას მემორიალი ცელიეში როდესაც ვრაქსალმა ცელიე დატოვა და ლონდონში გაემგზავრა, კაროლინა მატილდა ქუნთრუშათი დაავადდა. იმ პერიოდისათვის განუკურნებელმა სენმა გამოიწვია მისი 1775 წლის 10 მაისს, 23 წლის ასაკში გარდაიცვალება. სასიკვდილო სარეცელზე მწოლიარემ თავის ძმას წერილი მისწერა, სადაც ამბობდა, რომ უდანაშაულო იყო. ამ წერილში იგი ასევე წერდა:
იგი რამდენიმე დღეში, 1775 წლის 13 მაისს დაკრძალეს ცელიეში, შტადტკრიხის კათედრალში, თავისი დიდი ბებიის, სოფია დოროთეა ბრაუნშვაიგ-ლიუნებურგელის გვერდით, რომელიც ცელიეში ასევე განქორწინებისა და გადასახლების შემდეგ გარდაიცვალა.
აღსანიშნავია, რომ მისი ნაადრევი გარდაცვალება რომ არა, შეთქმულება განხორციელდებოდა. მისი გარდაცვალების შესახებ ვრაქსალს ზუსტად მაშინ შეატყობინეს, როდესაც მეფესთან უნდა შესულიყო. თუმცა, 1784 წელს, მისმა ვაჟმა ფრედერიკმა მაინც მოაწყო სახელმწიფო გადატრიალება და ქვეყნის დე ფაქტო მმართველი გახდა, 1808 წელს კი დანიისა და ნორვეგიის მეფეც გახდა ფრედერიკ VI-ის სახელით.
ტიტულები და წოდება
გათხოვების შემდეგ, კაროლინა მატილდას ოფიციალური წოდება ასე ჟღერდა: „ღვთის ხელით დასმული დედოფალი, დანიისა და ნორვეგიისა, ვენედებისა და გოთებისა, ჰერცოგინია შლეზვიგისა, ჰოლშტაინისა, სტორმარნისა და დიტმარშენისა, გრაფინია ოლდენბურგისა და დელმენჰორტისა“ .
წარმოშობა და ნათესაური კავშირები
მინი|372x372პქ|კაროლინა მატილდას ოჯახი: უკანა ფონზე უელსის პრინც ფრედერიკის პორტრეტი, ცენტრში მისი ქვრივი, ავგუსტა საქსენ-გოთელი ჩვილი კაროლინა მატილდათი ხელში, მის მარჯვნივ პრინცესა ავგუსტა, მის მარცხნივ ჯორჯ III, ხოლო მის მარცხნივ პრინცი ედუარდი. წინა პლანზე გემით მოთამაშე ბიჭებიდან მარჯვენა უილიამი, ხოლო მარცხენა ჰენრი. მარჯვნივ ბარბითიანი გოგონა პრინცესა ელიზაბეთია, მის მარჯვნივ ვარდისფერ კაბიანი გოგონა პრინცესა ლუიზა, ხოლო ძაღლთან მოთამაშე წითელ კაბიანი ბიჭი პრინცი ფრედერიკია. კაროლინა მატილდას ძალიან დიდი ოჯახი და მრავალეროვანი წინაპრები ჰყავდა. მისი უფროსი და-ძმები იყვნენ ბრაუნშვაიგ-ვოლფენბიუტელის ჰერცოგინია ავგუსტა ბრიტანელი, დიდი ბრიტანეთისა და ირლანდიის მეფე ჯორჯ III, იორკის ჰერცოგი ედუარდი, პრინცესა ელიზაბეთი, გლოსტერისა და ედინბურგის ჰერცოგი უილიამი, კამბერლენდის ჰერცოგი ჰენრი, პრინცესა ლუიზა და პრინცი ფრედერიკი. ამას გარდა, მისი მამიდები იყვნენ ორან-ნასაუს პრინცესა ანა ბრიტანელი, ასევე ჰესენ-კასელის ლანდგრაფინია მერი და დანია-ნორვეგიის დედოფალი ლუიზა ბრიტანელი. ამრიგად, ლუიზას ხაზით მისი მამიდაშვილი იყო მისივე ქმარი, მეფე კრისტიან VII და ასევე შვედეთის სახელგანთქმული დედოფალი სოფია მაგდალენა დანიელი, თუმცა აქვე უნდა აღინიშნოს ისიც, რომ თავისი ქორწინებით კაროლინა მატილდას მამიდამისი დედამთილადაც ერგებოდა.
ჯორჯ III-ის ხაზით, კაროლინა მატილდა დიდი ბრიტანეთის მეფე ჯორჯ IV-სა და უილიამ IV-ს მამიდად, ხოლო დედოფალ ვიქტორიას პაპიდად ერგებოდა. იგი ასევე იყო ჰანოვერის მეფე ერნესტ ავგუსტ I-ის მამიდა. რაც შეეხება მის ფესვებს, იგი მართალია წარმომავლობითა და იდენტობით გერმანელად, ან ინგლისელად მოიაზრებოდა, თუმცა მისი წინაპრების თავდაპირველი სამშობლო იტალია იყო. კაროლინა მატილდა იყო შოტლანდიისა და საფრანგეთის ლეგენდარული დედოფლის, მარიამ სტიუარტის პირდაპირი შთამომავალი, ასევე მისი გამოჩენილი წინაპრებიდან აღსანიშნავია ჯეიმზ I, ზამთრის დედოფლად წოდებული ბოჰემიის დედოფალი ელიზაბეთ სტიუარტი, ბავარიისა და საქსონიის ჰერცოგი ჰაინრიხ ლომი, ჰენრი VIII-ის უფროსი და — მარგარეტ ტიუდორი, ამას გარდა ელიზაბეთ იორკელი, ელიზაბეთ ვუდვილი, ედუარდ IV და თუ ამ ხაზს გავყვებით იგი ლანკასტერთა დინასტიის დამაარსებელ ჰენრი II-ის, ჯონ უმიწაწყლოს, იმპერატრიცა მატილდასა და თვით უილიამ დამპყრობლის შთამომავალი გამოდის, რომლის ფესვებიც ნორვეგიელი ჰერცოგის, როლოდან მოდის, რომელიც იყო დანიის ლეგენდარული მეფე რაგნარ ლოდბროკის ძმა და ნორმანდიის საჰერცოგოს დამაარსებელი. ამასთან, თავისი დიდი ბებიის, ანა დანიელის ხაზით იგი დანიისა და ნორვეგიის მეფე ფრედერიკ II-ის შთამომავალიც გამოდის. ამრიგად, მის ძარღვებში ჩქეფდა ჰანოვერების, ველფების, ტიუდორების, სტიუარტების, ოლდენბურგების, პლანტაგენეტების, ლანკასტერების, ესტრიდსენების, იორკებისა და კობურგების სისხლი.
რაც შეეხება მის შთამომავლობას, მიუხედავად იმისა, რომ მხოლოდ ორი შვილი ჰყავდა, არაერთი გამოჩენილი მონარქი იყო მისი შთამომავალი. მისი ვაჟის, მეფე ფრედერიკ VI-ის ხაზით, იგი იყო მარია ფონ ჰესენ-კასელის დედამთილი. აღსანიშნავია, რომ მათ თავიანთ უფროს ასულს მის პატივსაცემად კაროლინა დაარქვეს, მეორეს კი ვილჰელმინა, თუმცა ორივე მათგანი უნაყოფო აღმოჩნდა. რაც შეეხება მის ქალიშვილ ლუიზა ავგუსტას, იგი ცოლად თავის გარე ბიძაშვილს გაჰყვა, რომელიც შლეზვიგ-ჰოლშტაინის ჰერცოგინია იყო. მათი ასული კაროლინა ამალია, რომელსაც სახელი ასევე კაროლინას პატივსაცემად ერქვა, შემდგომში დანიის დედოფალი გახდა, თუმცა შვილები მასაც არ ეყოლა. ამას გარდა, ლუიზა ავგუსტას ხაზით, კაროლინა მატილდა გამოდის გერმანიის უკანასკნელი იმპერატრიცა ავგუსტა ვიქტორია შლეზვიგ-ჰოლშტაინელის დიდი ბებია, მისი ხაზით კი შემდგომში ჰოენცოლერნთა დინასტიის წარმომადგენელთა წინაპარი.
გენეოლოგიური ხე
ცენტრი|frameless|1321x1321პქ
ქიუჩეირი
ქიუჩეირი (Kyucheyri) — სოფელი აზერბაიჯანში, ხიზის რაიონში.
რაჰიმობა
რაჰიმობა (Rəhimoba) — სოფელი აზერბაიჯანში,  ხაჩმაზის   რაიონში.
აზერბაიჯანული ხალიჩის მუზეუმი
მუზეუმის კოლექცია მსოფლიოს მასშტაბით 50-ზე მეტ ქვეყანაში არის ნაჩვენები, რომელთა შორის ევროპის ისეთი ქვეყნებია, როგორიცაა გაერთიანებული სამეფო, პორტუგალია, ჰოლანდია, ესპანეთი, იტალია, საფრანგეთი, ხოლო აზიის ქვეყნებს შორისაა ინდოეთი, ირანი, ისრაელი, თურქეთი. ასევე, კოლექცია გამოეფინა ყოფილ საბჭოთა კავშირის ქვეყნებში, ისევე როგორც კუბასა და აშშ-ში.
ისტორია
მუზეუმი დააარსა ლათიფ ქარიმოვმა 1967 წლის 1 ივნისს.პირველი ექსპოზიცია გაიხსნა 1972 წელს. მაშინ მუზეუმი ფუნქციონირებდა ჯუმა-მეჩეთის შენობაში. 1992 წელს მუზეუმი გადავიდა სამუზეუმო ცენტრის შენობაში.
2008 წლის 17 მაისს ბაქოში შედგა მუზეუმის საფუძვლის ჩაყრა, რომელშიც მონაწილეობას იღებდნენ აზერბაიჯანის პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი და იუნესკოს მთავარი დირექტორი კოიტირო მაცურა. მუზეუმის შენობა აშენებულია დაკეცილი ხალიჩის სახით. მისი არქიტექტორები არიან ფრანს იანსი და ვალტერ მარი.
ახალი შენობა 2012 წლის ბოლოს გაიხსნა. 2014 წლის აპრილში მუზეუმს ეწოდა აზერბაიჯანის ხალიჩების მუზეუმი, რაც მას ოფიციალურობა შეჰმატა.
მუზეუმის კოლექცია
აზერბაიჯანის ხალიჩების მუზეუმში ინახება ღირებული ისტორიული ექსპონატები და ხელოვნების ნიმუშები გუბიდან, გაბალიდან, შირვანიდან, გაზახიდან, თავრიზიდან, განჯიდან და ქვეყნის სხვა ქალაქებიდან და რეგიონებიდან. თითოეული ექსპონატი მოიცავს აზერბაიჯანის ისტორიას. ესენი არიან არქეოლოგიური ძეგლები, რომლებიც მიეკუთვნებიან ბრინჯაოს ხანას, მე -12 საუკუნის თიხის ჭურჭელი, XIX საუკუნის მხატვრული სამკერვალო და ეროვნული ტანსაცმელი, ლითონის, ხის, მინისა და საიუველირო სამკაულები, იარაღი, ხალიჩები ეროვნული ორნამენტებითა და სიუჟეტით.
მუზეუმში უძველესი ხალიჩის საგანია მე -17 საუკუნის თავრიზის ხალიჩის „ოვჩულუგის“ ფრაგმენტი. მუზეუმში წარმოდგენილი ზოგიერთი ხალიჩები არის საოჯახო რელიკვიები, რომლებიც მიჰყიდეს ან შესწირეს მუზეუმს.
მუზეუმის კოლექციაში შედის ხალიჩების ჯგუფი შუშიდან, რომელიც გადარჩენილ იქნა შუშის ყოფილი ხალიჩების მუზეუმიდან. 1992 წელს ყარაბაღის ომის დროს არსებობდა სერიოზული საფრთხე იმისა, რომ ხალიჩების განადგურებულნი იყვნენ. ამ იშვიათი ნიმუშების შენარჩუნების მცდელობით, შუშის მუზეუმის დირექტორმა, დაახლოებით, 600-მდე ხალიჩა სამხედრო მანქანებით გამოიტანა. დღეს, ეს ხალიჩები შეიძლება იხილოთ ბაქოს მუზეუმში გამოფენაზე სახელწოდებით „დამწვარი კულტურა“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაქოს მუზეუმები
სქოლიო
კატეგორია:ბაქოს მუზეუმები
პარაშუტის კოშკი ბაქოში
მინი
პარაშუტის კოშკი ბაქოში (აზერბ. Paraşüt Qülləsi) — ბაქოს ზღვისპირა ბულვარზე 75 მეტრი სიმაღლის კონსტრუქცია, ნავთობგადამამუშავებელი დანადგარის სახით გაკეთებული. იგი 1936 წელს გაიხსნა. ეს არის აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოს ერთ-ერთი ღირშესანიშნაობა.
ისტორია
XX საუკუნის 30-იან წლებში საბჭოთა კავშირის ბევრ ქალაქში ფუნქციონირებდა პარაშუტის კოშკები, რომლებიც დამონტაჟდა დასასვენებელ პარკებსა და მასობრივი დღესასწაულების სხვა ადგილებში. შემდეგ, ბაქოს საკრებულოს ინიციატივით, ბაქოს მუშაკის მანქანათმშენებელ ქარხანაში გაკეთდა პარაშუტის კოშკი, 75 მეტრის სიმაღლის, რომელიც დამონტაჟდა პრიმორსკის ბულვარზე. ქარხნის საპროექტო ბიუროს სპეციალისტები კოშკის დიზაინერები გახდნენ. იმ დღეებში ყველგან შეუძლებელი იყო ასეთი რთული მეტალის კონსტრუქციის შემუშავება და ბაქო გამოირჩეოდა ლითონის კონსტრუქციების წარმოების მძლავრი ტექნიკური ბაზით.
1936 წლის 28 აპრილს, აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის დაარსებიდან მე-16 წლისთავზე, კოშკი საზეიმოდ გაიხსა, გახსნით ღონისძიებას ესწრებოდნენ ცნობილი პირები და აზერბაიჯანის მთავრობის წარმომადგენლები.
ყველას, ექსტრემალური სპორტის მოყვარულებს, შეეძლოთ პარაშუტის კოშკის გამოყენება. მასში ასევე ჩატარდა პარაშუტით გადასვლა ახალგაზრდობის საწყისი სამხედრო მომზადებისთვის. კოშკზე ოთხი ნიშანი იყო, 10, 20, 25 და 60 მეტრის სიმაღლეზე. ყველაზე დაბალი ნიშანი ნაკლებად უსაფრთხო იყო, მაგრამ ყველას არ შეეძლო დაშვება უმაღლესი მწვერვალიდან.
მინი
კოშკიდან გადახტომა ძალიან უსაფრთხო იყო, ვინაიდან პარაშუტს ჰქონდა მუდმივი საბურთალო, რომელიც არ იცვლებოდა და არ იკეცებოდა. საფრთხე არ ემუქრებოდა პარაშუტის გახსნას. თავად პარაშუტი რკინის ჰოპზე იყო მიმაგრებული და ქმნიდა ლამპარის სახეს, რომელზეც ჩამოკიდებული იყო ღილები, უსაფრთხოების ღვედებით.
ყველას შეეძლო ხტომა და არც სპეციალური მოწყობილობა იყო საჭირო გადასასვლელად. აღკაზმულობის სამაჯურები შემოხვეული უნდა ჰქონოდათ თეძოებსა და ზურგზე, რომ ძლიერი და უსაფრთხო აღკაზმულობა შექმილიყო. კოშკის ცენტრში იდგა კაბელი, რომელიც გასწვდა სამაჯურების სისტემას და მთელ სიმაღლეზე ეკიდა წონა. თუ დიდი წონის ადამიანი ხტებოდა, მაშინ პარაშუტი მუხრუჭად მუშაობდა, ვინაიდან კანოპმა იღებდა სრულად თავისი წონის დატვირთვას.
დიდი ხნის განმავლობაში პარაშუტის კოშკს სპეციალურად ხტუნაობისთვის იყენებდნენ, მაგრამ გასული საუკუნის 60-იან წლებში მოხდა ტრაგედია, რის შედეგადაც ადამიანი გარდაიცვალა, შემდეგ კოშკი დაიხურა. ამის შემდეგ, სტრუქტურა გამოიყენეს როგორც ელექტრონული დაფის საყრდენი, რომელიც აჩვენებს თარიღს, დროს, ჰაერის ტემპერატურას, ასევე ქარის სიძლიერეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია: ბაქოს ღირსშესანიშნაობები
ყიზილ-იულდუზი
ყიზილ-იულდუზი (Kyzyl-Yulduz) — სოფელი აზერბაიჯანში, ხიზის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხიზის რაიონის სოფლები
კარი ააგაარდი
კარი ააგარდი (დ. 1951) — ნორვეგიელი ქალი ხელბურთელი. თამაშობდა ნორვეგიის ნაკრებში 1973-1978 წლებში. 92 მატჩში გაიტანა 54 გოლი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1951 კატეგორია:ნორვეგიელი ქალი ხელბურთელები
არიჰის მინტაკა
არიჰა (არაბ.منطقة أريحا) — სირიის არაბული რესპუბლიკის დეირ-ელ-ზორის მუჰაფაზის (რეგიონის) ერთ-ერთი მინტაკა (პროვინცია). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით არიჰის პროვინციაში დაახლოებით 382 928 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 603,27 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:სირიის მინტაკები
საბირობა
საბირობა (Sabiroba) — სოფელი აზერბაიჯანში,  ხაჩმაზის   რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხაჩმაზის რაიონის სოფლები
ლიამ კანინჰემი
ლიამ კანინჰემი (Liam Cunningham დ. 2 ივნისი, 1961, დუბლინი) — ირლანდიელი კინოსა და თეატრის მსახიობი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ირლანდიელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1961 კატეგორია:დაბადებული 2 ივნისი
ფარსმა
ფარსმა — სოფელი ახმეტის მუნიციპალიტეტში, ისტორიული თუშეთის ტერიტორიაზე. 2018 წლის 15 ივნისს, საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს გენერალური დირექტორის ბრძანებით ფარსმის კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი მიენიჭა, ხოლო საქართველოს მთავრობის დადგენილებით 2018 წლის 10 ივლისიდან ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორია განესაზღვრა. 2014 წლის საქართველოს მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მონაცემებით, სოფელში არც ერთი ადამიანი აღარ ცხოვრობს.
მდებარეობა
ფარსმა მდებარეობს აღმოსავლეთ საქართველოში, კახეთის რეგიონში ისტორიული თუშეთის პირიქითა თემში. სოფელ ომალოდან დაახლოებით 40 კმ-ში, პირიქითი ალაზნის მარცხენა სანაპიროზე, კერძოდ, გზის მახლობელ ბორცვებზე.
ისტორია
XVIII საუკუნის საარქივო ჩანაწერების მიხედვით, ფარსმა პირიქითას თემის ცენტრალური სოფელი იყო. ისტორიულად ფარსმაში შემდეგი გვარის წარმომადგენლები ცხოვრობდნენ: ქააძეები, თორღვაიძეები და სულაკაურები. როგორც ცნობილია, მათში ქააძეები ჭარბობდნენ. ფარსმის წვერიანი ციხე (ისევე, როგორც გირევის ციხე), ქისტი მამა-შვილის აგებულია. როგორც ცნობილია, თუშები მშვიდობიანობის დროს ქისტებს მშენებლობაში იხმარებდნენ.
კოშკი
გვიანდელი შუა საუკუნეების კოშკი დგას სოფელ ფარსმის განაპირას, ჩრდილო-დასავლეთით. ოთხსართულიანი ეს კოშკი ოთხკუთხა პრიზმის ფორმისაა და მიწიდან ზემოთ მკვეთრად ვიწროვდება. აშენებულია ფიქალით, რომელთა წყობაც მშრალია. მე-2 და მე-3 სართულების გადახურვა, რომლებიც ხის კოჭებს ეყრდნობოდა, ჩამოშლილია. შესასვლელი I სართულზე დასავლეთიდანაა, მიწიდან 3 მეტრის სიმაღლეზე.
სამი ციხე სახლი
დასავლეთით, სოფლის განაპირას დგას სამი ციხე სახლი, რომელთაგან ერთი შვიდ-, ხოლო ორი ექვსსართულიანია. ამ ორიდან ერთ-ერთს „სასოფლო ციხის“ სახელით მოიხსენიებენ.
შვიდსართულიანი ციხე-სახლი
გეგმით წაგრძელებული ოთხკუთხედია, რომელსაც I, II, III და IV სართულებზე შესასვლელი ჩრდილო-დასავლეთიდან აქვს. II სართულზე სამხრეთ-დასავლეთ კედელში, ორი სარკმელია. სრულად შემორჩენილია ჩრდილო-დასავლეთ კედლის სალოდე. სამხრეთ-დასავლეთ კედელში, სალოდეებს შორის, სათოფურია, ხოლო ჩრდილო-აღმოსავლეთ კედელში კარია გაჭრილი. VII სართული დანგრეულია. სართულშუა გადახურვა ხის კოჭებზე ყოფილა გამართული. გადახურვის ცენტრალური კოჭები სამხრეთ-აღმოსავლეთ და ჩრდილო-დასავლეთ კედლების პილასტრებს ეყრდნობოდა.
I ექვსსართულიანი ციხე-სახლი
იგივე „სასოფლო ციხეს“ I, II და III სართულებზე შესასვლელი ჩრდილო-დასავლეთიდანაა, IV-ზე ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან. კარი ორ სალოდეს შორისაა. სამხრეთ-აღმოსავლეთ კედელში დიდი ღიობია, დანარჩენ კედლებში – ორ-ორი ორმაგი სალოდე. გადახურვა მხოლოდ I და II სართულებს შემორჩა, იგი ხის კოჭებზეა გამართული.
II ექვსსართულიანი ციხე-სახლი
II ექვსსართულიანი ციხე-სახლის ყველა სართულს შესასვლელი ჩრდილო-დასავლეთიდან აქვს. ყველა სართული, გარდა V და VI-ისა, შიგნიდან შელესილია.
თორღვაიძეების ციხე-სახლი
თორღვაიძეების გვარის ციხე-სახლი, რომელიც გვიანდელ შუა საუკუნეებს განეკუთვნება. ის სამსართულიანია და აშენებულია ფიქალით. იატაკი მიწურია. სახლის სართულშუა გადახურვა და სახურავი ხის კოჭებზეა მოწყობილი. ორფერდა სახურავზე დაფენილია ფიქალი.
სულაკაურის ციხე-სახლი
სულაკაურების გვარის სამსართულიანი ციხე-სახლი განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს და აგებულია ფიქალით. სართულშუა გადახურვა ხის კოჭებზეა მოწყობილი. სართულები ერთმანეთს შიდა კიბით უკავშირდება. მთლიანობაში მას ფიქლის ცალფერდა სახურავი აქვს.
წმინდა გიორგის ხატი
წმინდა გიორგის ხატი დგას ფარსმის აღმოსავლეთით, გორაკის წვერზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ხატს საზეიმო-საკულტო მნიშვნელობა ჰქონდა. ხატობა 29 ივლისს (ძველი სტილით) იმართებოდა.
წმინდა თევდორეს ხატი
წმინდა თევდორეს ხატი მდებარეობს სოფელ ფარსმის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. სალოცავი გეგმით სწორკუთხა კოშკია. ნაგებია ფიქალით - მშრალად. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილია პირველი სართული და მეორე სართულის კედლების ნაწილი.
სქოლიო
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
სეიდ იაჰია ბაკუვის მავზოლეუმი
სეიდ იაჰია ბაკუვის მავზოლეუმი (აზერ. Seyid Yəhya Bakuvinin türbəsi) — ბაქოში XV  საუკუნის  მეორე ნახევარში  აშენებული  მავზოლეუმი. განლაგებულია შირვანშაჰთა  საშუალო  სასახლის კომპლექსის  ცენტრში. ხალხში ცნობილია როგორც „დერვიშის“ მავზოლეუმი. მას უწოდებენ ასე იმის გამო, რომ აქ დაკრძალულია  ფილოსოფოსი, მოაზროვნე   და  კარის  ასტროლოგი  სეიდ  იაჰია  ბაკუვი.
მავზოლეუმი მომცრო  ზომისაა. მას გააჩნია  რვაკუთხა  პრისმისებური  ფორმის  ქვის  გუმბათი. ეს ფორმა  არ  არის  დამახასიათებელი არც  ბაქოსთვის  და  არც  აბშერონისათვის. ასეთი ფორმები გვხდება  ბაქოს  გარეთ,  ძირითადად  შემახას  რაიონში. მავზოლეუმი დაყოფილია   ორ  ნაწილად:  მიწისზედა  და  მიწისქვეშაზე. მავზოლეუმის ზედა  ნაწილი  განკუთვნილია  სარიტუალო  პროცედურებისათვის,  ქვედა  ნაწილში  კი  არის  განლაგებული  აკლდამა. სამხრეთ, აღმოსავლეთ  და  დასავლეთ  მხარეებში მას  გააჩნია  სამი  შებექეს სტილის  ფანჯარა-გისოსები. აკლდამაში ასევე  არის  ერთი  ასეთივე  ფანჯარა. მთლიანად მავზოლეუმი  მოპირკეთებულია  რიგი  ქვებისგან. გუმბათზე შენარჩუნებულია  მოპირკეთებული და მოხატული  ორნამენტები. მავზოლეუმის სამშენებლო  ხსნარში  შერეული იყო შალის  ძაფები, რამაც  განაპირობა  მისი  მდგრადობა. ბათქაშში არის  ამონაღებები (3 მილიმეტრის სისქის), რომელნიც შემდგომ  ამოვსებულნი არიან ფერადი მასით. მავზოლეუმი მიშენებული  იყო  ძველ  მეჩეთზე, რომელსაც  ქეი-კუდაბა  ეწოდებოდა. ზუსტად ამ  მეჩეთში, მუშაობდა, ლოცულობდა  და  ასწავლიდა   სეიდ  იაჰია  ბაკუვი. ეს მეჩეთი  აშენებული  იქნა  შირვანშაჰ  ქეი - კუდაბას  მმართველობის დროს  XIV საუკუნეში  და ამიტომაც  ეწოდა  მისი  სახელი. 1918 წელს მეჩეთი  დაიწვა. დღედღეობით შენარჩუნდა  მხოლოდ  საძირკველი. სეიდ იაჰია ბაკუვის მავზოლეუმი მიეკუთვნება  ჩრდილო  აზერბაიჯანის  მემორიალური  მშენებლობების  საუკეთესო  ნიმუშებს.
არქიტექტურა
მავზოლეუმი იყო ქვით ნაგები, ჰქონდა რვაკუთხედის ფორმა და გადახურული იყო რვაკუთხა გუმბათით. მსგავსი სტილი აფშერონის ნახევარკუნძულისა და ბაქოსთვის საკმაოდ უჩვეულო იყო. ამ ტიპის არქიტექტურულ ნიმუშებს წავაწყდებით ბაქოს გარე მიდემოებში — ძირითადად შემახის მახლობლად.
ბმულები
http://www.window2baku.com/
სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები აზერბაიჯანში კატეგორია:აზერბაიჯანის მავზოლეუმები
საუკუნო ზავი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ტერმინი საუკუნო ზავი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ალექსანდრეს პარკი (პეტერგოფი)
300px|მინი ალექსანდრეს პარკი (Александровский парк) — პეიზაჟური პარკი პეტერგოფის ტერიტორიაზე. პარკი განთავსებულია ალექსანდრიის პარკის სამხრეთით სანქტ-პეტერბურგის პროსპექტისა და სანქტ-პეტერბურგ–კალიშჩეს რკინიგზის ხაზს შორის.
პარკის ფართობია 144 ჰა. იგი შედის იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სანქტ-პეტერბურგის ისტორიული ცენტრი და მასთან დაკავშირებული ძეგლთა კომპლექსების შემადგენლობაში.
ისტორია
პარკი დაარსდა 1734 წელს როგორც სამეფო სანადირო ადგილ-მამული და ეწოდებოდა დიდი ან ირმის სამხეცე.
1832-1836 წლებში ადამ მენელესისა და იოსებ შარლემანის პროექტის მიხედვით ბაღების დიდოსტატმა პეტრე ერლერმა გააკეთა სადრენაჟე სისტემა და ამოაშრო ტერიტორია. გათხარა თვალწარმტაცი ხელოვნური ჭაობი სამი კუნძულით. დააგო ხრეშიანი გზები, გააშენეს არყის ხის კორომი, ასევე მუხის, ნაძვისა და ფიჭვის კორომები. კუნძუებზე დაამონტაჟეს თუჯის მოაჯირები და შვეიცარიული სახლი (არაა შემონახული დღემდე). ჩვენს ეპოქამვე მოაღწია მხოლოდ ორმა საყარაულოს შენობამ, რომელიც აგებულია XIX საუკუნეში.
საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ უწოდეს პროლეტარიატის პარკი. დიდი სამამულო ომის პერიოდში მნიშვნელოვნად დაზიანდა მწვანე საფარი, ხოლო პარკის დაგეგმარება უცვლელადაა შემონახული.
ამჟამად პარკი ქალაქის მაცხოვრებლების დასვენების და ფიზიკური ვარჯიშის ადგილს წარმოადგენს. პარკში იმართება ქალაქის სპორტული ღონისძიებები და ასევე გამარჯვების დღისადმი მიძღვნილი ღონისძიებები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პეტერგოფის პარკები კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 41
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 41 მიიღეს 1948 წლის 28 თებერვალს. ის ინდონეზიის ეროვნული რევოლუციის ორივე მხარეს მოუწოდებდა ცეცხლის დროებით შეწყვეტის შესახებ ხელშეკრულებაზე მოეწერათ ხელი და შეესაბამებოდა გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 27-ს. ამასთანავე, ახალი რეზოლუცია იმეორებდა გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 31-ში ასახულ შუამავლობის შეთავაზებას და გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის კომიტეტს ინდონეზიის კეთილმოწყობისთვის სთხოვდა ინდონეზიის პოლიტიკური მდგომარეობის პროგრესის შესახებ ინფორმაციის მიწოდებას.
რეზოლუცია მიიღეს შვიდი ხმით; კოლუმბიამ, სირიამ, უკრაინის სსრ-მ და საბჭოთა კავშირმა თავი შეიკავეს.
რესურსები ინტერნეტში
0040 კატეგორია:ინდონეზიის ნაციონალური რევოლუცია კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ინდონეზიის შესახებ კატეგორია:1948 წელი ინდონეზიაში კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ნიდერლანდების შესახებ
იდლიბის მინტაკა
იდლიბი (არაბ.منطقة ادلب) — სირიის არაბული რესპუბლიკის იდლიბის მუჰაფაზის (რეგიონის) ერთ-ერთი მინტაკა (პროვინცია). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით იდლიბის პროვინციაში დაახლოებით 382 928 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 1 436 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:სირიის მინტაკები
მუკუზნის ამაღლების ეკლესია
მუკუზნის ამაღლების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი. მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ მუკუზნის დასავლეთით 0,5 კილომეტრზე. განეკუთვნება XVIII საუკუნის მიწურულს.
ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია აგურითა და რიყის ქვით. კედლები ძირითადად რიყის ქვისაა, რომელშიც თანაბარი ინტერვალებით, აგურის ორრიგა შრეებია ჩართული. შენობის გარეთა კუთხეები, კარ–სარკმელთა ღიოებები, კონქი, კამარა და საბჯენი თაღები. გამოყვანილია აგურით. კედლები შიგნით შელესილი და შეთეთრებული ყოფილა (შემორჩენილია ნაწილი), ხოლო გარედან გასწორებული იყო კირის ბათქაშით.
შესასვლელი ორია: დასავლეთიდან და სამხრეთიდან. გარედან ორივე კარი ისრული თაღითაა გადახურული,ხოლო შიგნიდან ხის ძელებით – თარაზულად.
ეკლესიის დარბაზი აღმოსავლეთით დასრულებულია საკურთხევლის ნახევარწრიული აფსიდით, რომელიც დარბაზისგან ერთსაფეხურიანი პილასტრებითა და მათზე დაყრდნობილი ისრული თაღითაა გამოყოფილი.აფსიდში დგას ოთხწახნაგა ტრაპეზი.
ეკლესიის გრძივ კედლებზე გამოყვანილია სამ–სამი, ისრული თაღით დასრულებული შეღრმავება (სიღრმე – დაახლოებით 1 მ). რომლებიც ერთმანეთისგან ორ–ორი ორსაფეხურიანი პილასტრითაა გამიჯნული. პილასტრების გვერდით საფეხურებზე შეღრმავებების თაღებია დაყრდნობილი, წინაზე კი – კამარის საბჯენი თაღები. თაღები შეისრულია – იმპოსტების გარეშე. ისრული ფორმისაა კამარაც.
აფსიდის გვერდებზე, კედლის სისქეში, მოწყობილია თითო პატარა სათავსი – სამკვეთლო და სადიაკვნე. ორივე სათავსი უაფსიდოა, აღმოსავლეთით დასრულებულია სწორი კედლით, რომელშიც სწორკუთხა, გარეთკენ შევიწროებული სარკმელია, ხოლო სადიაკვნის ჩრდილოეთ კედლის დიდი ნაწილი აფსიდის კედლის უკანა მხარეა და მის მოხაზულობას იმეორებს, რის გამოც სათავსების აღმოსავლეთ ნაწილი, დასავლეთ ნაწილზე უფრო განიერია,სამკვეთლოს ჩრდილოეთ კედლის შუაში პატარა ოთხკუთხა ნიშაა. აფსიდის სამხრეთ გვერდში, იატაკიდან 0,5 მეტრ სიმაღლეზე. სადიაკვნეში შესასვლელი მაღალი, სწორკუთხა კარია. ჩრდილოეთ გვერდში კი – მოზრდილი ოთხკუთხა ღიობი, რომელიც სამკვეთლოში გადის. სამკვეთლოს შესასვლელი დასავლეთიდან, ჩრდილოეთ კედლის აღმსოავლეთ შეღმავებიდან აქვს.სამკვეთლო გადახურულია კამარით. სადიაკვნეს კი ბრტყელი ჭერი აქვს.
ეკლესიის დარბაზი ხუთი სარკმლითაა განათებული: ორ–ორი გრძივი კედლების განაპირი უბეებშია. ერთი – დასავლეთ კედლის ზედა ნაწილში. დასავლეთ სარკმელი ორივე მხრიდან სწორკუთხაა, დანარჩენებს კი, როგორც შიგნით, ისე გარედანაც, ისრული თაღი ხურავს. ეკლესიის დასავლეთ ნაწილში მოწყობილი ყოფილა ხის პატრონიკე. მასზე ასასვლელად დასავლეთ კედლის ჩრდილოეთ ნახევრის სისქეში კიბეა, რომლის სწორკუთხა შესასვლელი კედლის ჩრდილოეთ კიდეშია. კარი ხის ძელითაა გადახურული. კიბიდან პატრონიკეზე გამომავალი კარიც სწორკუთხაა.
კამარის სამხრეთ გვერდის აღმოსავლეთ კიდეში, კონქის თაღთან, წყობიდან დაახლოებით 25 სანტიმეტრზე გამოშვერილია ხის ძელი, რომელსაც კუთხე ირიბად აქვს ჩამოჭრილი და ოთხი ლილვითაა პროფილირებული.
დასავლეთ და სამხრეთ ფასადებზე შესასვლელები ჩასმულია საფეხურით შეღრმავებულ არეში, რომელსაც აგვირგვინებს აგურის ხერხულა წყობით გამოყვანილი ფრიზი. დასავლეთ ფასადზე ფრონტონის არეში, აგურის წყობით სამ საფეხურზე მგდომი შეღრმავებული ჯვარია გამოსახული.
ფასადები აგურის ოთხსაფეხურიანი ლავგარდნით ყოფილა დასრულებული (შემორჩენილი იყო დასავლეთ ფრონტონის წვერში), რომელიც შედგენილი იყო ჩვეულებრივად დალაგებული და კუთხით შვერილი აგურების რიგების მონაცვლეობით. ეკლესია გადახურული ყოფილა ღარისებრი კრამიტით.
1996 წელს სოფლის მკვიდრის ა. გუგულაშვილის ხარჯებით ეკლესიას ჩაუტარდა სარემონტო სამუშაოები. დასავლეთ ფასადის წინ მოიხსნა დაახლოებით 1 მ სიმაღლის მიწის ფენა; ინტერიერში პილასტრები და საბჯენი თაღები გამაგრდა ლითონის კუთხოვანებით: აღდგენილ იქნა აღმოსავლეთ და გრძივი ფასადების ზედა ნაწილები. მოეწყო ახალი ლავგარდანი – ჰორიზონტალურ შემონაკეცებით ფრონტონების ძირებთან; ეკლესია გადახურულია კრამიტით.
ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მამედ ორუჯი
მამედ ორუჯი (დ. 8 მარტი, 1947) — აზერბაიჯანელი მწერალი, მთარგმნელი და დრამატურგი. სსრკ-ის მწერალთა კავშირის წევრი (1983).
ცხოვრება
მამედ ორუჯი დაიბადა 1947 წლის 8 მარტს ვეედიბასარის რაიონის სოფელ დიდ ვეშიში (სომხური სსრ). 1951 წელს ამ სოფლის დიდი ნაწილი, მათ შორის მამედ ორუჯის ოჯახი, არსებული ხელისუფლების გადაწყვეტილებით გადაასახლეს ბეილაღანის რაიონის სოფელ შაჰსევანში აზერბაიჯანის სსრ. მამამედ ორუჯმა 1965 წელს დაამთავრა შაჰსევანის სოფლის საშუალო სკოლა და ჩაირიცხა აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტის ჟურნალისტიკის განყოფილებაში, ხოლო 1969 წელს დაამთავრა ეს საგანმანათლებლო დაწესებულება და დაიწყო თავისი კარიერა აზერბაიჯანის ახალგაზრდული გაზეთით და მალე გახდა ლიტერატურისა და ხელოვნების განყოფილების ხელმძღვანელი. მსახურობდა ჯარში 1971-1972 წლებში. სამხედრო სამსახურიდან დაბრუნების შემდეგ მან კარიერა განაგრძო აზერბაიჯანის ტელევიზიისა და რადიოს მაუწყებლობის სახელმწიფო კომიტეტში, სადაც მუშაობდა რედაქტორად, უფროს რედაქტორად და განყოფილების დირექტორად. მამედ ორუჯი, რომელიც 1980 წელს დაქირავებული იყო როგორც ლიტერატორის მოღვაწე აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირისთვის, დღემდე არის ამ პუბლიკაციის თანაავტორი და არის პუბლიცისტური განყოფილების ხელმძღვანელი. აზერბაიჯანმა გააგრძელა თანამშრომლობა სახელმწიფო ტელევიზიისა და რადიოს კომპანიასთან ინტერვალებით, თუმცა ინტერვალებით.
იგი 1970 წლიდან არის სსრკ-ის ჟურნალისტთა კავშირის წევრი, ხოლო 1983 წლიდან სსრკ-ის მწერალთა კავშირის წევრი.
შემოქმედება
მამად ორუჯის პირველი ლექსები გამოიცა გაზეთებში „იუქსელიშ“ და „აზერბაიჯანის პიონერი“ 1963-1965 წლებში. ზოგიერთი ესე და ესე, რომელიც მან სტუდენტად დაწერა და გამოაქვეყნა გაზეთ „აზერბაიჯანის ახალგაზრდობაში“, შესულია წიგნში „ოჯახის ბედნიერება“, რომელიც 1973 წელს გამოიცა „განჯლიკის“ გამომცემლობაში. 1972 წელს, აზერბაიჯანის ახალგაზრდულ გაზეთში გამოქვეყნდა მისი პირველი მოთხრობა „უცნაური ხის მეხსიერება“ და გამოაქვეყნა მოთხრობები „ქემალ მასწავლებლის სიმღერა“ და „წითელი ლენტი“ ჟურნალ „ვარსკვლავებში“. სხვადასხვა წლებში გამოქვეყნება სხვადასხვა წიგნებსა და ჟურნალებში, მათ შორის გერმანულ წიგნებში „საყვარელო“ შეაგროვა მოთხრობები, მოთხრობები და რომანები.
დამოუკიდებლობის წლების განმავლობაში გამოქვეყნებულია კიდევ სამი წიგნი: „თამაშის ჰაერი“ (2012 “ახალგაზრდობა“), „ბუხარას ციხის საიდუმლო“ (2016, „სამართლის გამოცემა“), „სამი რომანი“ (2016 „ნარგიზი“ გამომცემლობა). სამი რომანი მოიცავს წიგნს „გადაადგილებას“, რომელიც გამოიცა 1990 წელს ქარავანში, ასევე რომანი „მოკლე ჩაკეტვა“ და „შავი სარკე“, რომელიც დაწერა აკადემიკოსმა ნიზამი ჯაფაროვმა.
არაერთი მოთხრობა ითარგმნა ინგლისურ, ფრანგულ, არაბულ, რუმინულ, ქართულ, უკრაინულ და სომხურ ენებზე. მ. ორუკის პიესა „შვიდი მთიდან“ 1983 წელს, მინგეჩევირის სახელმწიფო დრამატულ თეატრში „ტაბრიზის ვაშლი“ 1985 წელს, ნახჩივანის სახელმწიფო დრამატულ თეატრში „ნარდივანი“, ლანკარანის სახელმწიფო დრამატულ თეატრში. 1988 წელს. იგი დაიდგა აზერბაიჯანის სახელმწიფო ტელევიზიაში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 8 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1947 კატეგორია:აზერბაიჯანელი მწერლები
Polandball
მინი|პოლონეთის პერსონაჟი წარმოდგენილია გადატრიალებული დროშით (წითელ-თეთრი) მინი|ერთ-ერთი კომიქსი, რომელშიც დასცინიან პოლონეთს, რადგან მას არ გააჩნია კოსმოსური პროგრამა და შესაბამისად „არ შეუძლია კოსმოსში“. (Poland cannot into space) Polandball, აგრეთვე ცნობილი როგორც Countryball — ინტერნეტ-მომხმარებლის მიერ შექმნილი ინტერნეტ-მემი, რომელიც პირველად გამოჩნდა გერმანულ იმიჯბორდზე krautchan.net 2009 წლის მეორე ნახევარში. მემი დაკავშირებულია კომიქსებთან, სადაც ნაციონალური დროშის ფერებში შეღებილი მრგვალი ფორმის ბურთები ასახავენ ამა თუ იმ ქვეყანას. კომიქსებში ხშირად იყენებენ გატეხილ ინგლისურს (მაგ: what are u doingz, germoney?), დასცინიან სტერეოტიპებს, ამა თუ იმ ქვეყნის პოლიტიკურ სიტუაციას და ისტორიულ კონფლიქტებს.
ისტორია
ყველაფერი დაიწყო კიბერომით, რომელმაც ადგილი იქონია 2009 წლის აგვისტოს. მასში მონაწილეობდნენ პოლონელები, ხოლო მეორე მხარეს „იბრძოდნენ“ ინტერნეტ-მომხმარებლები მთელი მსოფლიოდან. ბრძოლის ადგილი იყო ინტერნეტ-რესურსი drawball.com, რომელიც მომხმარებლებს საშუალებას აძლევდა დაეხატათ ვირტუალურ ტილოზე, რომელიც მრგვალი ფორმის იყო. ნებისმიერ მომხმარებელს შეეძლო გაეფუჭებინა სხვისი ნამუშევარი მასზე რამე ახლის დახატვით. პოლონურ ინტერნეტსივრცეში გადაწყდა ტილოზე პოლონური დროშის დახატვა. საბოლოოდ, პოლონელებმა მიზანს მიაღწიეს და დროშის ცენტრი დაწერეს სიტყვა „POLSKA“. თუმცა, 4chan-ის მომხმარებლებმა ტილოზე გიგანტური სვასტიკა დახატეს.
krautchan.net არის გერმანულენოვანი იმიჯბორდი, რომელზეც ხშირია ინგლისურად მოლაპარაკე მომხმარებლების სტუმრობა სხვადასხვა ქვეყნობიდან. Polandball-ის ავტორად მოიხსენიებენ ბრიტანელ მომხმარებელს Falco-ს, რომელმაც პერსონაჟი პოლონელი მომხმარებლის, Wojak-ის (ისიც გატეხილ ინგლისურზე საუბრობდა) ტროლინგისთვის შექმნა. მალევე მემი პოპულარული გახდა და მასზე კომიქსების ხატვა სხვა მომხმარებლებმაც დაიწყეს.
Polandball-ის კომიქსის დახატვა დიდ სირთულეს არ წარმოადგენს, რამაც მემის განვითარებას აშკარად შეუწყო ხელი. მემი პოპალურალი გახდა Reddit-ზე (სადაც მისთვის მთელი სექცია არის განკუთვნილი) და Facebook-ზე.
პოლონეთი
წესით, კომიქსებში პოლონეთი გამოსახული არის როგორც მედიდური პერსონაჟი. ასევე დასცინიან პოლონეთის ურთიერთობებს რუსეთთან. წესით, კომიქსის ბოლოს პოლონეთი ან ისტერიულად ყვირის, ან კიდევ ბილწსიტყვაობს. პოლონეთთან დაკავშირებული ყველაზე ცნობილი კომიქსის სიუჟეტის მიხედვით, დედამიწაზე ვარდება მეტეორი, რის გამოც ყველა ქვეყანამ, რომელსაც კოსმოსური პროგრამა აქვს, დედამიწა დატოვა. პოლონეთს, რომელსაც პროგრამა არ გააჩნია, დარჩენა მოუწია. ხშირია კომიქსები, სადაც პოლონეთს გერმანია და რუსეთი აშინებენ.