cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
გენდერული სახელფასო სხვაობა
სახელფასო სხვაობასთან დაკავშირებით გვხვდება ორი სხვადასხვა რიცხვი: არაადაპტირებული და ადაპტირებული სახელფასო სხვაობა. ეს უკანასკნელი, როგორც წესი, მოიცავს ნამუშევარი საათების, დასაქმების სფეროების, განათლებისა და მუშაობის გამოცდილების სხვაობებს. მაგალითად, აშშ-ში ქალის საშუალო არაადაპტირებული ყოველწლიური ხელფასი 79%-ით უფრო ნაკლებია, ვიდრე კაცების ხელფასი, ადაპტირებულის შემთხვევაში კი ეს რიცხვი 95%-ია.
სახელფასო სხვაობის მიზეზები დაკავშირებულია სამართლებრივ, სოციალურ და ეკონომიკურ ფაქტორებთან და სცდება „თანაბარი ანაზღაურება თანაბარი საქმისთვის“ ცნების ფარგლებს.
სქოლიო
კატეგორია:ქალთმოძულეობა კატეგორია:სახელფასო სხვაობა კატეგორია:სექსიზმი
კაკაშვილები
კაკაშვილი — ქართული გვარი. გვარის ფუძეა საკუთარი სახელი კაკა. 1721 წელს ქვემო ანტრაფში მოიხსენიება კაკაშვილი ბერუა. საქართველოში 1256 კაკაშვილი ცხოვრობს, 607 კაცი და 649 ქალი. თბილისში 228, ქარელში  215, სიღნაღში  209.
რესურსები ინტერნეტში
*
Anochetus seminiger
Anochetus seminiger — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Anochetus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:Anochetus
აბსუაჟი
აბსუაჟი (Аԥсуажь) — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, ოვალური, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია თხელი აბლაბუდისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომის, კონუსური ფორმის, მხრიანი, საკმაოდ კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური შავი ფერის. თხელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი წვნიანი აქვს, წვენი — უფერული.
ვაზი საშუალოზე ძლიერი ზრდისა და მცირემოსავლიანია.
აბსუაჟისაგან მიიღება სუფრის წითელი ღვინო.
სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
გრუმ-გრჟიმაილოს მყინვარი
გრუმ-გრჟიმაილოს მყინვარი (Грумм-Гржимайло ледник) — დენდრიტულ-ხეობური ტიპის მყინვარი ცენტრალურ პამირში, იაზგულემის ქედის ფერდობზე, დამოუკიდებლობის პიკის საფუძველთან. პამირის ერთ-ერთი უდიდესი მყინვარი. სიგრძე 37 კმ, ფართობი 142,9 კმ². იერთებს 10-ზე მეტ შენაკადს. მყინვარის ბოლო მდებარეობს ზღვის დონიდან 3610 მ სიმაღლეზე, ხოლო უმაღლესი ნაწილი 6900 მ-ზე. ფირნის ხაზის სიმაღლე გადის 5080 მ-ზე. დასაბამს აძლევს მდინარე ტანიმასს (ბართანგის აუზი). მყინვარი აღმოაჩინა გრიგოლ გრუმ-გრჟიმაილომ 1887 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:ტაჯიკეთის მყინვარები
კიროვოჰრადის ოლქი
კიროვოჰრადის ოლქი (Кіровоградська область) — ოლქი ცენტრალურ უკრაინაში. მისი დედაქალაქია კროპივნიცკი. ფართობი შეადგენს 24,588 კმ²-ს, ხოლო მოსახლეობა – 965,756 (2017 წლის აღწერით).
სქოლიო
კატეგორია:უკრაინის ოლქები
ბელგია 1992 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბელგიამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეოცედ იასპარეზა 1992 წელს, ესპანეთის ქალაქ ბარსელონაში. ამ თამაშებზე მათ 1 ვერცხლისა და 2 ბრინჯაოს მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1992 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ბელგია ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ესტადო-ნოვო (ბრაზილია)
ესტადო-ნოვო (Estado Novo) ან ვარგასის ერა (Era Vargas) – პერიოდი ბრაზილიის ისტორიაში, როდესაც ხელისუფლების სათავეში იმყოფებოდა ჟეტულიუ ვარგასი, რომელიც ქვეყანას როგორც დიქტატორი მართავდა 1930-1945 წწ. ზოგჯერ ბრაზილიის ისტორიის ამ პერიოდს აკუთვნებენ 1951-1954 წლებს, როდესაც დემოკრატიული არჩევნების შედეგად ვარგასი არჩეულ იქნა ქვეყნის პრეზიდენტად. ეს იყო ქვეყნის ისტორიაში გადამწყვეტი მომენტი პოლიტიკური, ეკონომიკური და სოციალური თვალსაზრისით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბრაზილიის ისტორია
Estado Novo (Brazil) Nova Ŝtato Estado Novo (Brasil) fa:استادو نوو (برزیل) Estado Novo (Brésil) he:היסטוריה של ברזיל: פופוליזם ו"המדינה החדשה" (1930 - 1945) Estado Novo (Brazilië) Era Vargas Estado Novo (Brasil) Эра Варгаса Ера Варгаса
სახელმწიფო ენა
სახელმწიფო ენა — ენა, რომელიც ამ სტატუსით არის განსაზღვრული ამა თუ იმ ქვეყნის კონსტიტუციაში, ან კონსტიტუციის არარსებობის შემთხვევაში - სახელმწიფოს კანონებში. ეს არის ენა, რომელსაც სახელმწიფოს მოქალაქეები იყენებენ სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოებთან (საკანონმდებლო, სასამართლო, აღმასრულებელი) ურთიერთობებისას. ერთმანეთისაგან უნდა გაიმიჯნოს სახელმწიფო ენა, რომელიც ასეთად აღიარებულია მთელი ქვეყნის ტერიტორიაზე, ეროვნული უმცირესობების ენებისაგან, რომელთაც აქვს სახელმწიფო (ოფიციალური) ენის სტატუსი ქვეყნის ამა თუ იმ რეგიონში. მაგალითად, საქართველოს სახელმწიფო ენაა ქართული, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის — ქართული და აფხაზური. ანალოგიური სტატუსი აქვს თათრულ ენას თათრეთის რესპუბლიკაში (რუსეთი), კატალონიურ ენას კატალონიაში (ესპანეთში), ფრანგულ ენას ლუიზიანის შტატში (აშშ) და ა.შ.
თანამედროვე მსოფლიო ქვეყნების ნახევარზე მეტს აქვს დაფიქსირებული სახელმწიფო ენა, ზოგიერთ შემთხვევაში — ორი, სამი და მეტი ენა.
და ბოლოს, ზოგიერთ ქვეყანაში სახელმწიფო ენის ცნება არ არსებობს, უფრო ზუსტად, კანონმდებლობით არ არის განსაზღვრული. მათ რიცხვს მიეკუთვნება ავსტრალია, დიდი ბრიტანეთი, ერიტრეა, შვედეთი და სხვები. ასეთ შემთხვევაში, როგორც წესი, ქვეყნის უმრავლესობის ენებს მოიხსენიებენ ოფიციალური ენის სახელით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ენები კატეგორია:სახელმწიფო კატეგორია:სოციოლინგვისტიკა
ტვიფრული მინანქარი
მინი|მიქელ-გაბრიელის ხატი (ამჟამად დაკარგულია) ტვიფრული მინანქარი, ამოღრმავებული მინანქარი — მხატვრული მინანქრის სახე, როდესაც მინანქრით ხდება ლითონის ამოღრმავებული ნაწილების ამოვსება. იგი ძველთაგანვე იყო ცნობილი აღმოსავლეთში (ჩინეთში), გვხვდება აგრეთვე გვიანდელი რომაული ნაკეთობანი ბრინჯაოზე. ამ ტექნიკის მინანქარი დასავლეთ ევროპაში XII საუკუნეში გავრცელდა. ძირითადად ცნობილია 3 სკოლა: მაასის — მდინარე მაასის ველზე, ლოთარინგიაში (ოსტატები გოდფრუა დე კლერი და ნიკოლოზ ვერდენელი), რაინისა — ცენტრი კელნში (ოსტატები — ბერები აილბერტუსი და ფრიდერიკუსი), ლიმოჟისა (ცენტრი ქალაქი ლიმოჟი, საფრანგეთი, იარსება XV საუკუნემდე).
ქართულ ხელოვნებაში ერთადერთი მნიშვნელოვანი ტვიფრული მინანქარი რომელიც ოქროს ფურცელზე იყო შესრულებული იყო მიქელ-გაბრიელის ხატი, ამჟამად უკვალოდ გამქრალი ჯუმათის მთავარანგელოზთა ეკლესიიდან. ნ. პ. კონდაკოვი ამ ხატს XIII-XIV საუკუნეებით ათარიღებდა.
დამზადების წესი
მინის მასას დამსხვრევისას როდინში საგანგებოდ ფქვავდნენ და ცალკეულ ჭურჭლებში ინახავდნენ ფერის და მიხედვით. შემდგომ მინის დასაფარავად ცალკე ამზადებდნენ ლითონის(ოქროს) ფუძეს. ფირფიტაზე გამოსახულების და შესაბამისად ფოსოებს ამოტვიფრავდნენ, არ აღრმავებდნენ მხოლოდ კონტურებს. ფოსოებს ავსებდნენ ცომისმაგვარი მასით - წყლით მოზელილი ამათუ იმ ფერის სმალტით და აშრობდნენ ჰაერზე. სრული გამოშრობის შემდეგ ათავსებდნენ ღუმელში საიდანაც გამოჰქონდათ მას შემდეგ რაც სმალტა გადნებოდა. გაციების შემდეგ ისევ უსვამდნენ ფენას, ისევ აშრობდნენ და ისევ ადნობდნენ ღუმელში. ამ ყველაფერს იმეორებდნენ მანამდე სანამ მინანქრის სიმაღლე ფირფიტის პირს არ გაუსწორდებოდა, შემდეგ კი საგანდებოდ აპრიალებდნენ.
ჩიჩილაკი
ჩიჩილაკი — ხის ფორმის რიტუალური საგანი, მზადდება საახალწლოდ მიკვლევა-მილოცვისათვის. გავრცელებული იყო დასავლეთ საქართველოში. არსებობდა ჩიჩილაკის რამდენიმე ნაირსახეობა, რომელთაგან განსაკუთრებით სრულყოფილი ჩანს გურული კალპიანი ჩიჩილაკი.
ჩიჩილაკს ამზადებდნენ თხილის მსხვილი ჯოხისაგან. ჯოხს ჯერ გაახურებდნენ მეტი დრეკადობისათვის, კანს გააცლიდნენ და მახვილი დანით ბოლოდან წვერისაკენ იწყებდნენ თხელი ბურბუშელების ათლას. ბურბუშელას წვერიდან ერთი გოჯის დაშორებამდე უწყვეტად გაიტანდნენ და ზეაკეცავდნენ. ოსტატი ასობით გრძელ ბურბუშელას აჭრიდა და აკეცავდა. მათ ჩიჩილაკის ან „ბასილას წვერი“ ერქვა. აკეცილ ბურბუშელებს შემდეგ ისევ ღერძზე გადმოფენდნენ და გამოვიდოდა ხის მსგავსი საგანი, რომელსაც ძირზე უმაგრებდნენ სადგარს. ზედა წვეროს ჯვარედინად ჩაჩეხავდნენ და შიგ ჯვრის სახედ ჩასვამდნენ წვერწამახულ ჯოხებს, რომელთა ბოლოებზე ჩამოაცვამდნენ ორ ბროწეულს ან ვაშლს, ორ სფერულ კვერცხს, ე. წ. ყვინჩილებს. ჩიჩილაკზე ჰკიდებდნენ გაპუტულ შაშვს, რომელისაც ფრთისა და ბოლოს ბუმბულს უტოვებდნენ. სამკაულს, ფერად ძაფებს, ფოჩიან კანფეტს. იმერეთში იცოდნენ ჩიჩილაკის ენდროთი შეფერადება.
ჩიჩილაკის ერთ-ერთი ატრიბუტია კალპი. კალპი მარადმწვანე სუროსაგან და წითელმარცვლიანი კურკანტელის ლერწებისაგან მოწნული რგოლია, რომელსაც ჩიჩილაკის ზემოდან ბურბუშელის შეკრების ადგილას დგამდნენ. კალპზე დებდნენ ყველითა და კვერცხით შეზავებულ გულამოჭრილ კვერცხს, ბოკელს, ზემოდან ადგამდნენ ყვინჩილებიან ჯვარს. კალპის დადგმა ჩიჩილაკისთვის აუცილებელი არ იყო. კალპის მსგავსად რაჭაში მზადდებოდა გვერგვი, რომელიც რიტუალში დამოუკიდებლად მონაწილეობდა.
ჩიჩილაკის მსგავსად ხის ტოტების შემკობა და საჩუქრად მირთმევა სცოდნიათ საქართველოს სხვა კუთხეებშიც. ასეთი იყო სახადის განმგებელთათვის, „ბატონებისათვის“ მისართმევი ხე; საჩუქრებითა და ხილით შემკულ ხეს, „მაშხალას“ მიართმევდნენ ხოლმე ხევში ნეფე-დედოფალს. სვანეთში მიცვალებულის სახელზე აკეთებდნენ ე. წ. კამარას, რისთვისაც ზრდადასრულებული, ტანმაღალი ხის წვერს მიწამდე მოხრიდნენ და დაამაგრებდნენ, ხოლო ზედ სხვადასხვა შესაწირავს დაჰკიდებდნენ.
ჩიჩილაკი და სხვა რიტუალური ხეების რწმენა სათავეს იღებს ცხოვრების ხესა და ნაყოფიერებასთან დაკავშირებული იდეებიდან. ანალოგიური რწმენები გავრცელებულია ევროპის მრავალ ხალხში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ადათ-წესები
უბარის აეროპორტი
უბარის აეროპორტი — აეროპორტი ლიბიაში, ქალაქ ავბართან. აქვს 1 ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლი (2850 x 30 მ). მდებარეობს ზღვის დონიდან 423 მ სიმაღლეზე. ძირითადად სამხედრო დანიშნულებისაა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლიბიის აეროპორტები
ართვინის რაიონი
ართვინის რაიონი — რაიონი ართვინის პროვინციაში, თურქეთი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ართვინი. ფართობი 1,141 კმ². 2021 წლის მონაცემებით კი მოსახლეობა შეადგენს 34 537 ადამიანს.
ადმინისტრაციული დაყოფა
რაიონის შემადგენლობაშია ერთი მუნიციპალიტეტი:
ართვინის რაიონის შემადგენლობაშია 36 სოფელი:
Anochetus shohki
Anochetus shohki — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Anochetus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:Anochetus
ბენიტო მუსოლინი
ბენიტო ამილკარე ანდრეა მუსოლინი (Benito Amilcare Andrea Mussolini; დ. 29 ივლისი, 1883, პრედაპიო, ემილია-რომანია, იტალია — გ. 28 აპრილი, 1945, ჯულინო-დი-მეძეგრა, კომო, ლომბარდია, იტალია) — იტალიის ფაშისტი დიქტატორი 1922–1943 წლებში, იტალიის სოციალური რესპუბლიკის მმართველი 1943–1945 წლებში.
ახალგაზრდობა (1883–1914)
thumb|left|მუსოლინის დაბადების ადგილი, დღეისთვის მუზეუმი. ბენიტო მუსოლინი დაიბადა ცენტრალურ იტალიაში რომანიის პატარა სოფელში ქალაქ ფორლის მახლობლად 1883 წლის 29 ივლისს. მამამისი ალესანდრო მჭედელი იყო, დედამისი როზა - სოფლის მასწავლებელი. მამამისი სოციალისტური პარტიის აქტიური წევრი იყო და თავის უფროსს ვაჟს დაარქვა ბენიტო ამილკარე ანდრეა - მექსიკელი რევილუციონერის ბენიტო ხუარესის, ცნობილი ანარქისტის ამილკარე ჩიპრიანოს და იტალიური სიციალისტური პარტიის დამაარსებლის ანდრეა კოსტას პატივსაცემად. ოჯახი გაჭირვებულად ცხოვრობდა და ბენიტოს როგორც კი ის წამოიზარდა, მამის დახმარება მოუხდა სამჭედლოში. ბავშვობაში ბენიტო გამოირჩეოდა აგრესიული ტემპერამენტით და ამპარტავნობით, ის რთულად აღსაზრდელი ყმაწვილი იყო, მაგრამ ამავე დროს მას ახასიათებდა ახლობლებისადმი სითბო და მეგობრებისადმი ერთგულება. სკოლაში, სადაც ბენიტო ამღზრდელებისათვის მუდმივი თავის ტკივილი იყო, მას ძალიან ნიჭიერ ყმაწვილად სთვლიდნენ, რომელსაც სწავლისადმი ლტოლვა ახასიათებდა. თვრამეტი წლის ასაკში სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ ბენიტომ მასწავლებლის დიპლომი მიიღო. მაგრამ პედაგოგობა არ იზიდავდა მეამბოხე, სოციალისტური და ანარქისტული იდეებით გატაცებულ თავაწყვეტილ ყმაწვილს, რომელიც თავისი ხულიგნური ფათერაკებით ძალიან ამაყობდა.
ორე
ორე პოპულარული დასასვენებელი ადგილია. აშენებულია 1 200 საზაფხულო კოტეჯი.
ბენიტო მუსოლინი
ახალგაზრდობა (1883–1914)
1904 წელს იტალიის მეფემ ამნისტია გამოუცხადა დეზერტირებს და მუსოლინი სამშობლოში დაბრუნდა. ამ დროისთვის მას პოლიტიკური ექსტრემისტის რეპუტაცია ჰქონდა და ერთ-ერთ გაზეთში ის სოციალისტური კლუბის „დიდ დუჩე“-დაც (ბელადად) კი მოიხსენიეს. ოცდახუთი წლის ასაკში „ამხანაგი მუსოლინი“ უკვე მძლავრ ძალას წარმოადგენდა. იგი მუდმივად იბეჭდებოდა რევოლუციურ - ინტერნაციონალისტურ გამოცემაში „მშრომელის მომავალი“ (Avenire del Lavoratore). ამ პერიოდში ის ქადაგებდა პროლეტარიატის ანტიპატრიოტიზმს, ნაციონალიზმს ეძახდა „მტაცებლურ მილიტარიზმს“ და ეროვნულ დროშას კი სანაგვე ჩვარს. რელიგიას ის მოიხსენიებდა როგორც „გონების ამორალურ დაავადებას“ და ეკლესიას კი როგორც „ლეშს“. ის არაერთხელ იყო ამისთვის დაპატიმრებული. მინი|შვეიცარიის მილიცის მიერ, მუსოლინის დაკავების დროს გადაღებული სურათი, 1903 1910 წელს მუსოლინიმ თავის მშობლიურ ქალაქ ფორლი'ში დააარსა საკუთარი სოციალისტური მიმართულების გაზეთი „კლასობრივი ბრძოლა“, რომელმაც მთელი იტალიის სოციალისტებს შორის დიდი გავლენა მოიპოვა. ამავე დროს ის ჩამოყალიბდა როგორც კარგი ორატორი, რომელსაც ოსტატურად ეხერხებოდა აუდიტორიის განწყობის მართვა. სოციალისტები აღიარებდნენ მუსოლინის ლიდერულ თვისებებს, მაგრამ ბევრ მათგანს აშინებდა მის მიერ ქადაგებული „ძალადობის რკინისებული აუცილებლობა“ და პრაქტიკაში შესაბამისი მეთოდების გამოყენება.
ორე
ორეს ეკლესია XII საუკუნით თარიღდება.
ბენიტო მუსოლინი
ახალგაზრდობა (1883–1914)
მუსოლინის დაპირისპირებამ სოციალისტური პარტიის ძირითად ნაწილთან იჩინა თავი 1911, როდესაც იტალიის ხელისუფლებამ გააგზავნა ჯარი ლიბიაში ფორმალურად იტალიელი მოქალაქეების დასაცავად, სინამდვილეში კი იმისთვის, რომ დასუსტებული ოსმალეთი იქიდან გამოედევნა და დაემკვიდრებინა იტალიის დომინირება ამ რეგიონში. სოციალისტური პარტიის ეროვნულმა ყრილობამ მხარი დაუჭირა „მთავრობის აგრესიულ ქმედებას“ და ამან მუსოლინის აბობოქრება გამოიწვია. „საერთაშორისო მილიტარიზმი ისევ აგრძელებს ნგრევათა და მკვლელობათა ღრეობას...მანამ არსებობენ სამშობლოები, იარსებებს მილიტარიზმიც. სამშობლო - ეს აჩრდილია... შურისმგებლური, სასტიკი და ვერაგი... ვაჩვენოთ, რომ სამშობლო არ არსებობს!“ - წერდა და გაჰყვიროდა ის და ამასაც არ დასჯერდა. პროტესტის გამოსახატავად მან გამოიყვანა ქალაქ ფორლის ქუჩებში ბანდები, რომლებიც ორი დღის განმავლობაში ტრამვაის ხაზებს ანგრევდნენ. ამისთვის მუსოლინი უკვე მეხუთედ დააპატიმრეს და გაასამართლას.
ორე
სქოლიო
კატეგორია:დანიის კუნძულები
ბენიტო მუსოლინი
ახალგაზრდობა (1883–1914)
როდესაც ხუთთვიანი პატიმრობის შემდეგ მუსოლინი ციხიდან გამოვიდა, მას გადაწყვეტილი ჰქონდა გამხდარიყო სოციალისტური პარტიის ლიდერი და ეს პარტია სოციალისტურ - რესპუბლიკურ პარტიად ექცია. მისი გამოსვლა პარტიის მორიგ ყრილობაზე იმდენად ენერგიული და შთამბეჭდავი იყო, რომ მომდევნო 1912 წლის ბოლოს პარტიის ხელმძღვანელობამ დანიშნა „პროფესორი ბენიტო მუსოლინი“ სოციალისტების მთავარი ბეჭდვითი ორგანოს მილანში გამომავალ გაზეთ „ავანტის“ მთავარ რედაქტორად. აქაც ისევე, როგორც პროვინციალურ „კლასობრივ ბრძოლაში“ მუსოლინი ყველა პოლიტიკურ სტატიას წერდა თვითონ და მისი რედაქტორული ნიჭის წყალობით მოკლე ხანში გაზეთის ტირაჟი რამდენიმეჯერ გაიზარდა. „ის შორს წავა“ — ასეთი აზრის იყვნენ მუსოლინიზე თანაპარტიელები. მაგრამ 1913 წლის არჩევნებში, რომელშიც ის ქ. ფორლიდან წარდგენილი სოციალისტური პარტიის კანდიდატი იყო და წინასაარჩევნო გამოსვლებში ამხელდა მილიტარიზმს, იმპერიალიზმს და ნაციონალიზმს, მან პირწმინდად წააგო.
ფაშიზმის აღმოცენება (1914–1922)
მინი|მუსოლინი როგორც იტალიელი ჯარისკაცი, [[1917]] 1914 წლის 28 ივლისს ავსტრიამ გამოუცხადა ომი სერბეთს. დაიწყო დიდი ომი. მუსოლინი გაზეთ „ავანტს“ ფურცლებზე იმეორებდა თავის ჩვეულ ლოზუნგებს: „ძირს ომი! გაუმარჯოს ჰუმანიზმს!“ მისი თანაპარტიელი სოციალისტები თვლიდნენ, რომ იტალიამ „მკაცრი ნეიტრალიტეტი“ უნდა შეინარჩუნოს. მაგრამ მუსოლინი კარგად ხედავდა, რომ ეს პოზიცია პარტიისთვისაც და პირადად მისთვისაც პოლიტიკურად წაგებიანი იყო. ამიტომ მას გაუჩნდა სულ სხვა, დიამეტრალურად საწინააღმდეგო იდეები.
სოციალისტების კონკურენტები მუშათა მოძრაობაში სინდიკალისტები, რომლებიც საზოგადოებაში უფრო მეტი მხარდაჭერით სარგებლობდნენ, ნაციონალისტურ პოზიციაზე იდგნენ და მხარს უჭერდნენ იტალიის ომში მონაწილეობას და კარლ მარქსის ცნობილ აფორიზმსაც კი იშველიებდნენ, რომ ომს ჩვეულებრივად სოციალური რევოლუცია მოჰყვება. ამ იდეამ ძალიან მოხიბლა მუსოლინი. საზოგადოებაში მუსირებდა აზრი, რომ ავსტრიის წინააღმდეგ ომს შეუძლია გადაწყვიტოს ტრენტინის და ტრიესტის პრობლემა, და ესეც დაუჯდა ჭკუაში მუსოლინის. ამიტომ მან მიატოვა სოციალისტური გაზეთი „ავანტი“ და დააარსა საკუთარი გაზეთი „პოპოლო დ'იტალი“, რომლის პირველივე ნიმერში 14 ნოემბერს მოუწოდა ახალგაზრდობას ომისაკენ. რამდენიმე დღის შემდეგ სოციალისტური პარტიის კრებაზე მუსოლინის მოღალატე და მკვლელი უწოდეს და გარიცხეს პარტიიდან.
1915 წლის დასაწყისში ომის იდეამ მეტი კეთილგანწყობა მოიპოვა საზოგადოებაში. ინტელექტუალები და მწერლები, როგორც მაგალითად გაბრიელე დ'ანუნციო, თვლიდნენ, რომ ავსტრიის წინააღმდეგ ომში მონაწილეობა, გამარჯვების შემთხვევაში იტალიას საბოლოოდ გაერთიანების საშუალებას მისცემდა, დაამყარებდა სუვერენიტეტს ადრიატიკაზე და აამაღლებდა მის პრესტიჟს ევროპაში.
მუსოლინიმ შეძლო სოციალისტების უმრავლესობის დარწმუნება იმაში, რომ საკუთარი ქვეყნის ინტერესებით ეხელმძღვანელათ. მუსოლინის აზრს იზიარებდნენ სინდიკალისტები, ანარქისტები, რესპუბლიკელები, ირედენტისტები (ნაციონალისტები), ახალგაზრდობა და საზოგადოების პატრიოტულად განწყობილი ფართო ფენები, მათ შორის მუშებიც. მათდა სასიხარულოდ 1915 წლის 24 მაისს მეფე ვიტორიო-ემანუელე III-მ ომი გამოუცხადა ავსტრიას და გერმანიას. ამ დღიდან მუსოლინის ლოზუნგები „პოპოლო დ'იტალია“-ში გახდა „ჩვენ ყველა იტალიელები ვართ!“, „გაუმარჯოს იტალიას!“
მუსოლინი პატიოსნად წავიდა ჯარში რიგით ჯარისკაცად, უარი თქვა შტაბში მუშაობაზე და მოწინავე ხაზზე აღმოჩნდა. მან თავი გამოიჩინა, როგორც კარგ ჯარისკაცმა და კაპრალის ჩინი მიიღო. 1917 წელს იგი მძიმედ დაიჭრა. გამოჯამრთელების შემდეგ დაბრუნდა „პოპოლო დ'იტალიაში“ ყავარჯნებით და მაქსიმალურად გამოიყენა ომის ვეტერანის და „ცოცხლად დარჩენილის“ უპირატესობა სამოქალაქო ჟურნალისტების წინაშე. „მე ვამაყობ - წერდა ის თვითკმაყოფილებით, - რომ ჩემი სისხლით წითლად შევღებე ტრიესტისკენ მიმავალი გზა.“
უნდა ითქვას, რომ იტალიის წვლილი ანტანტის მოკავშირე ქვეყნების გამარჯვებაში ძალიან მოკრძალებული იყო, და ამიტომ ვერსალის ზავის თანახნად მან მიიღო ავსტრიის ტერიტორიებიდან გაცილებით უფრო ნაკლები, ვიდრე მოელოდა - მხოლოდ სამხრეთი ტიროლი და ტრიესტი. დალმაცია და ფიუმე მიეკუთვნა იუგოსლავიას, რაზეც ვიტრიო-ემანუელე III-მ განაცხადა, რომ იტალიას „გამარჯვება მოპარეს“.
ომის შედეგებით უკმაყოფილო ნაციონალისტების პოზიციაზე მყოფი მუსოლინი მოითხოვდა მთავრობის გაძლიერებას მასში ნაომარი ადამიანების შეყვანით. მან ისიც განაცხადა, რომ იტალიისთვის საჭირო იყო დიქტატორი, ენერგიული და დაუნდობელი კაცი, რომელსაც ყველაფრის განწმენდა შეეძლებოდა და არაორაზროვნად დასძინა რომ თვითონ შეეძლო ამ როლის შესრულება. ამ პერიოდში მუსოლინის თავდასხმების მთავარი სამიზნე გახდა რუსული რევოლუცია და ლენინის ტოტალიტარიზმი. მას აღარ უნდოდა სოციალისტობა, რადგან, მისი აზრით, სოციალისტური პარტია დისკრედიტირებული იყო ბოლშევიზმის პროპაგანდით და ამიტომ მან დაკარგა უფლება მუშათა კლასის უფლებებისათვის მებრძოლი რქმეოდა. თავის სტატიებში და გამოსვლებში მუსოლინი ცდილობდა ეჩვენებინა, რომ მხოლოდ ის იყო მუშების ჭეშმარიტი მეგობარი და დამცველი და მტკიცედ იდგა ანტიბურჟუაზიულ პოზიციაზე.
მუსოლინის ახალმა ორგანიზაციამ საზოგადოებაში ვერავითარი მხარდაჭერა ვერ მოიპოვა. ბევრმა ჩათვალა, რომ მუსოლინი იტალიურ ლენინად მოევლინათ და პროგრამაც ბოლშევიკური ჰქონდა. 1919 წლის არჩევნებში ფაშისტებმა ვერ გაიმარჯვეს და ყოფილმა თანაპარტიელებმა მუსოლინი „პოლიტიკურ გვამად“ გამოაცხადეს. რამდენიმე დღის შემდეგ მუსოლინი დააპატიმრეს იმისთვის, რომ მან მხარი დაუჭირა დ'ანუნციოს ავანტიურას. (1919 წლის სექტემბერში ცნობილმა პოეტმა გარიელე დ'ანუნციომ, რომელიც ოფიცერი იყო, ვოლონტიორებთან ერთად თვითნებურად დაიკავა იუგოსლავიის პორტი ფიუმე და მთავრობას მოუხდა მათი იქიდან ევაკუაცია). მუსოლინის წარუდგინეს ბრალდება სახელმწიფოს წინააღმდეგ შეიარაღებულ შეთქმულებაში, მის რედაქციაში აღმოაჩინეს მთელი არსენალი, მაგრამ პატიმრობაში დიდხანს არ გაუჩერებიათ, რათა „მკვრადშობილი“ ორგანიზაციის „ხელმოცარული“ ლიდერი ტანჯულად არ გადაექციად.
1920 წელს მუსოლინიმ მოახერხა ქვეყანაში შექმნილი სიტუაციის თავის სასარგებლოდ გამოყენება და პოლიტიკურ ავანსცენაზე გამოსვლა. ამ დროისთვის ჯარის მასობრივი დემობილიზაციის შედეგად ქვეყანაში საგრძნობლად გაიზარდა უმუშევრობა და დანაშაულის დონემაც იმატა, ისევე როგორც ინფლაციამ და ასეთ პირობებში ბოლშევიკური მიმართულების სოციალისტებს შეექმნათ ნოყიერი ნიადაგი მოქმებებისთვის: მთელი იტალია მოიცვა მძლავრმა გაფიცვებმა და საწარმოებში თვითმართველობის დამყარებამ, მთელი რეგიონები გადადიოდა კომუნისტების ხელში, მთავრობა კი ვერ აკონტროლებდა მდგომარეობას ქვეყანაში და თითქმის ყოველ თვე იცვლებოდა. ქვეყანა კომუნისტური გადატრიალების საფრთხის წინაშე აღმოჩნდა.
მინი|[[მარში რომზე, 1922]] შეაფასა რა შექმნილი მდგომარეობა, მუსოლინიმ სასწრაფოდ დაივიწყა თავისი სოციალისტური ლოზუნგები, გაამძაფრა ნაციონალისტური მოწოდებები და გამოაცხადა, რომ ფაშიზმი არის ის ძალა, რომელსაც შეუძლია შეაჩეროს და დაამარცხოს ბოლშევიზმი. ამისთვის მათ კომუნისტების ძალადობას უფრო მეტი ძალადობა უნდა დაუპირისპირონ. ფაშისტური „სკვადრები“ (რაზმები), შეიარაღებული დანებით, ჯოხებით, დამბაჩებით და თოფებით თავს ესხმოდნენ კომუნისტებს და სოციალისტებს და მათ ორგანიზაციებს, არბევდნენ, ატერორებდნენ, სცემდნენ მათ, აიძულებდნენ ფაშისტური ალამისთვის თაყვანი ეცად. უფრო მეტად დასამცირებლად პირში ძალით ასხამდნენ საფაღარათო ზეთს. ეს თავდასხმები ისეთი სიხშირითა და სისასტიკით ხდებოდა, რაც ხშირად ურთიერთხოცვითაც მთავრდებიდა, რომ მალე შეიქმნა სამოქალაქო ომის სიტუაცია. 1920 -1922 წლებში ორივე მხრიდან დაიღუპა რამდენიმე ათასი ადამიანი.
მიუხედავად ფაშისტური „სკვადრების“ სისასტიკისა, იტალიელთა ფართო წრეებში ისინი მხარდაჭერას იწვევდნენ, რადგან კომუნისტები, ვის წინააღნდეგაც იყო მიმართული მათი ქმედება, თვითონაც ტერორისტები იყვნენ და უფრო დიდ საშიშროებად და ბოროტებად იყვნენ მიჩნეული. მთავრობა ამ ურთირთშეტაკებებში არ ერეოდა. მუსოლინი თავისი პრორაგანდისტული ნიჭის წყალობით საქმეს წარმოადგენდა, როგორც ბოლშევიკური ტირანიის წინააღმდეგ ბრძოლას თავისუფლების დასაცავად.
გავლენიანი გაზეთების უმრავლესობა იმ აზრს გამოთქვამდა, რომ რაც არ უნდა უღირსი და ძალადობრივი ყოფილიყო ფაშისტური „სკვადრების“ მოქმედება, ისინი უფრო ეფექტურები არიან ქვეყნის ქაოსიდან გადარჩენის საქმეში, ვიდრე ლიბერალებისაგან დაკომპლექტებული ხშირადცვლადი მთავრობა. ფაშისტებს მხარი დაუჭირეს მეწარმეებმა და ზოგიერთმა პროფკავშირებმა, მიწადმფლობელებმა და გლეხობამ, სამხედროებმა, სამღვდელოება და ბევრმა ინტელექტუალმაც კი. მათ სჯეროდათ, რომ დროთა განმავლობაში მოხერხდებოდა ფაშიზმის გადაყვანა კონსტიტუციონალიზმის გზაზე.
რომზე ლაშქრობა მუსოლინიმ დაგეგმა ოთხ წამყვან ფაშისტთან ერთად, რომლებსაც მოგვიანებით „კვადრუმვირები“ უწოდეს. ესენი იყვნენ: იტალი ბალბო - სკვადრისტების ლიდერი, გენერალი ემილიო დე ბონო, დეპუტატი ჩეზარე მარია დე ვეკი და პარტიის გენერალური მდივანი მიქელე ბიანკი.
1922 წლის 27 ოქტომბერს ერთდროულად რამდენიმე ქალაქში მოხდა ფაშისტური ამბოხი და მთავრობა იძულებული გახდა გადამდგარიყო. მეორე დღეს ფაშისტების ოთხი მრავალათასიანი კოლონა მარშით გაემართა რომისკენ. მეფეს შეეშინდა, რომ სამხედრო მდგომარეობის გამოცხადება გამოიწვევდა სამოქალაქო ომს და ხანმოკლე ყოყმანის შემდეგ, 30 ოქტომბერს გამოიძახა მუსოლინი თავის რეზიდენციაში და დაავალა მინისტრთა კაბინეტის ჩამოყალიბება.
ფაშისტური სახელმწიფოს ჩამოყალიბება (1922–1932)
thumb|left|250px|1938 წლის [[მიუნხენის შეთანხმება|მიუნხენის შეთანხმების შემდეგ. მარცხნიდან მარჯვნივ: ჩემბერლენი, დალადიე, ჰიტლერი და მუსოლინი.]] მუსოლინი ქვეყნის სათავეში ძალადობის გამოყენების მუქარით მოვიდა, მაგრამ პირველი დღიდანვე დიდი სიფრთხილით დაიწყო მოქმედება. უპირველეს ყოვლისა მან უბრძანა თავის 25 000 „სკვადრისტს“, რომლებიც დაბანაკებულები იყვნენ რომის მიდამოებში, სახლებში წასულიყვნენ. ვინც რაიმე დანაშაული ჩაიდინა, მკაცრად დაისაჯა. ამით მან აჩვენა, რომ ის არა მარტო ფაშისტების არამედ უკვე მთელი იტალიის ლიდერია. მთავრობაში მუსოლინიმ ფაშისტების გარდა სხვა პოლიტიკური პარტიების წარმომადგენლებიც შეიყვანა. მაგრამ თავის დაქვემდებარებაში დატოვა ოთხი მთავარი უწყება: შინაგან საქმეთა, საგარეო საქმეთა, შეიარაღებული ძალების და კორპორაციების სამინისტროები. დეპუტატების პალატისაგან მან მოითხოვა სრული ძალაუფლება ერთი წლით მნიშვნელოვანი რეფორმების ჩასატარებლად. იგი საქმეს დიდი ენერგიითა და შემართებით შეუდგა. თავიდან მას კონკრეტული პროგრამა არ ჰქონდა, მაგრამ მისი მთავარი უპირატესობები იყო ბიუჯეტის დაბალანსება, მუშათა პრობლემებისადმი სამართლიანი მიდგომა და ღირსეული საგარეო პოლიტიკა.
მუსოლინის გაპრემიერმინისტრებიდან რამდენიმე თვის შემდეგ აშკარა გახდა, რომ მისი მმართველობის წარმატებულობა. მუშები დაუბრუნდნენ ჩარხებს, სტუდენტები წიგნებს, ქარხნები ამუშავდნენ, ქუჩები დაცარიელდა. შემოღებული იქნა 8 საათიანი სამუშაო დღე, შემცირდა სამთავრობო ხარჯები, დაძლეული იქნა საბიუჯეტო დეფიციტი. იტალიელები სიამაყით აღნიშნავდნენ, რომ მატარებლებმა ზუსტი გრაფიკით დაიწყეს სიარული.
1923 წელს მუსოლინიმ თავის თავზე მორგებით შეცვალა კონსტიტუცია, რომელიც 1848 წლიდან მოქმედებდა. შემდეგი წლის აპრილში ახალი საარჩევნი კანონის მიხედვით ჩატარდა არჩევნები, რომელმაც მუსოლინის მიერ გატარებულ კურსს ტრიუმფალური გამარჯვება მოუტანა - ამომრჩეველთა 65,25 %-მა ხმა მისცა ფაშისტების კანდიდატებს. ამ წარმატებით შეგულიანებულმა მუსოლინიმ საზოგადოებას მიანიშნა, რომ იგი განიხილავდა საგანგებო უფლებამოსილების გაუქმების და ოპოზიციურ პარტიებთან თანამშრომლობის შესაძლებლობას. ფაშისტი ლიდერების გარკვეული ნაწილი ამის კატეგორიული წინააღმდეგი იყო და ისინი მათთვის ჩვეულ პროვოკაციაზე წავიდნენ.
1923 წლის ზაფხულში მოკლეს ყველაზე ავტორიტეტული და გავლენიანი ოპოზიციური დეპუტატი ჯაკომო მატეოტი, რომელიც ფაშისტთა ზოგიერთი უპასუხისგებლო და თავხედი ლიდერის საქვეყნოდ მხილებას აპირებდა. ამ მკვლელობამ მთელი იტალია აღაშფოთა. ოპიზიციის დეპუტატებმა დემონსტრაციულად დატოვეს პარლამენტი და მეფეს ფაშისტთა ძალადობრივი ქმედებების საწინააღმდეგო ზომების მიღება მოსთხოვეს. დაიწყო გამოძიება და დააპატიმრეს ოთხი ეჭვმიტანილი (წამყვანი ფაშისტი საზოგადო მოღვაწეები), რამაც საზოგადოება სრულიადაც არ დააშოშმინა და ოპოზიციურმა გაზეთებმაც უწინდებურად განაგრძეს რეჟიმის კრიტიკა.
მრავალი წლის შემდეგ, 1947 წელს, როდესაც მუსოლინი ცოცხალი აღარ იყო, ამ საქმეზე ჩატარდა სასამართლო, რომელმაც დაადგინა, რომ ამ მკვლელობასთან მუსოლინის პირადად არავითარი კავშირი არ ჰქონდა. მაგრამ საზოგადოებაში არსებულმა ეჭვებმა საბოლოოდ მოსპეს მუსოლინის ლიბერალებთან დაახლოვების შანსი და უბიძგეს მას რეჟიმის გასასტიკებისკენ. 1925 წლის იანვარში დეპუტატების პალატის წინაშე მან განაცხადა: „...მთელი იტალიის წინაშე ვაცხადებ, რომ მხოლოდ მე ვარ პოლიტიკური, მორალური და ისტორიული პასუხისმგებლობის მატარებელი ყველაფერზე, რაც კი ხდება ქვეყანაში. და თუ ფაშიზმი არის არა იტალიელი ახალგაზრდობის საუკეთესო ნაწილის კეთილშობილი სულისკვეთება, არამედ ის გარდაიქმნა დანაშაულებრივ შეთქმულებად და ამკვიდრებს ძალადობის ატმოსფეროს საზოგადოებაში, ამაზეც პასუხს მე ვაგებ... იტალიას მშვიდობა, სიწყნარე, მშვიდი შრომა სწადია. მე ამას მივაღწევ სიყვარულით და თუ არ გამომივა, ძალით!“
ამ გამოსვლის შემდეგ ფაშისტური პარტიის ახალი მდივნის რობერტო ფარინაჩის ხელმძღვანელობით დაიწყო იტალიის „სრული ფაშიზაცია“. გავლენიანი გაზეთები, რომლებიც ჯერ კიდევ ინარჩუნებდნენ დამოუკიდებლობას, ან დახურულნი იყვნენ ან მთლიანად ფაშისტურ კონტროლს ემორჩილებოდნენ. ოპოზიციური პარტიები გაუქმდა, დეპუტატების პალატა გახდა ფაშისტური დეკრეტების დაკანონების ფორმალური ორგანო. სამაგიეროდ, მუსოლინის თავჯდომარეობით ჩამოყალიბდა ფაშისტური პარტიის დიდი საბჭო, რომელსაც დაეკისრა მინისტრთა კაბინეტის გაკონტროლება. არჩევნების ჩატარებას ყველა დონეზე მოეღო ბოლო, არჩეული მერები შეიცვალნენ დანიშნული „პოდესტებით“. მოხდა ფაშისტური პარტიის გაიგივება სახელმწიფოსთან.
ტოტალიტარული რეჟიმის დამკვიდრების თანადროულად მოხდა იტალიის ეკონომიკის გაჯანსაღება და ევროპის მოწინავე ქვეყნების დონესთან მიახლოება. ამის მისაღწევად გამოიყენებოდა სოციალიზმისთვის დამახასიათებელი ღონისძიებები - ეკონომიკის დაგეგმარება და შრომის მორალური სტიმულირება. ხორბლის მოსავლისთვის „ბრძოლის“ მოსაგებად მუსოლინი მთელი ქვეყნის სოფლებში პირადად ჩადიოდა და მიმართავდა „მამაც გლეხებს, რომლებიც წინა ხაზზე იბრძვიან“, შრომაში გამორჩეულებს პირადად აჯილდოვებდა „შრომის ვარსკვლავით“. და მართლაც, ხორბლის მოსავალი 1925 წლისთვის ომის წინანდელ პერიოდთან შედარებით 30%-ით გაიზარდა.
ამ ღონისძიებებმა ძალიან აამაღლეს მუსოლინის ავტორიტეტი. მართალია, ფაშისტური იდეოლოგიის დამკვიდრება მოსახლეობაში უკმაყოფილებასა და პასიურ წინააღმდეგობას იწვევდა, მაგრამ მუსოლინი ხალხს ღვთის საჩუქრად მიაჩნდა. იგი ხალხის კერპად იქცა. ანტიფაშისტებიც კი არ იყვნენ განწყობილი პირადად მის წინააღმდეგ. დისიდენტები აკრიტიკებდნენ თავისუფლების დათრგუნვას, ფაშისტური იდეოლოგიის ვულგარულ პრიმიტივიზმს, მაგრამ უბრალო ხალხისთვის თავისუფლებაზე უფრო მნიშვნელოვანი იყო გარანტირებული ხელფასი და შიმშილისგან გადარჩენა. რაც შეეხება უკმაყოფილო მწერლებსა და ინტელექტუალებს, ხელისუფლება ცდილობდა მათ მოსყიდვას და გადმობირებას. ვინც გაჯიუტდებოდა, მათ ხსნიდნენ თანამდებობიდან და ავიწროებდნენ, მაგრამ პოლიტიკური მოწინააღმდეგეების მასიური დევნა ან რეპრესიები არ ყოფილა.
1927 წელს მუსოლინიმ ოფიციალურად დაშალა ფაშისტური „სკვადრები“ და გამოაცხადა, რომ „შურისძიების, დათრგუნვის და ძალადობის დრო დამთავრდა“. სახელმწიფო უშიშროების ორგანო OVRA (ოპერატიული მოქმედება ანტიფაშიზმის საწინააღმდეგოთ) რუსულ ჩეკა-ნკვდ ან გერმანულ გესტაპოსთან შედარებით უწყინარი ორგანო იყო და სასჯელაღმკვეთი დაწესებულებებიც ჩვეულებრივები იყვნენ. ასე გრძელდებოდა 1936 წლამდე, სანამ იტალია გერმანიას დაუახლოვდებოდა.
1929 წელს მუსოლინიმ მოაგვარა პრობლემა, რომელიც 1870 წლის შემდეგ ძალიან მტკივნეული იყო იტალიისთვის - ხელმოწერილი იქნა ვატიკანთან ე.წ. „ლატერანის ხელშეკრულება“, რომელმაც დაარეგულირა ურთიერთობა ეკლესიასა და სახელმწიფოს შორის. ამან უფრო აამაღლა მუსოლინის ავტორიტეტი, ეკლესიამ კი შეუნდო მას წინანდელი ანტიკლერიკალური და მკრეხელური გამონათქვამები. მუსოლინის საგარეო პოლიტიკა მისი მმართველობოს პირველ ათ წელიწადს გამოირჩეოდა სიფრთხილით და ზომიერებით.
ფაშისტური იტალიის იდეოლოგია
მუსოლინი ბრწყინვალე ორატორი და შესანიშნავი პროპაგანდისტი იყო. თავის ოსტატურ გამოსვლებში, მრავალათასიანი მიტინგებისას იტალიის სხვადასხვა რეგიონში, ქალაქად და სოფლად ის ახერხებდა არაჩვეულებრივი კონტაქტის დამყარებას აუდიტორიასთან და ისტერიული გამოძახილის და უდიდესი თაყვანისცემის მიღებას.
გაზეთები აჭრელებული იყო მუსოლინის ფოტოებით, რომლებზეც ის გამოსახული იყო ენერგიულად „შრომის“ პროცესში: აწყობდა აგურებს, არტყავდა უროს გრდემლზე, ცელავდა ყანას. ფოტოებს ამშვენებდა „დუჩეს“ დევიზი: „შრომა მოგვიტანს ჩვენ წარმატებას!“ ფოტოებმა, რომლებზეც თვალაცრემლებული „დუჩე“ ეუბნებოდა უღატაკეს სამხრეთელ გლეხებს: „მე ვიზრუნებ თქვენზე, მე ვიცი, რა არის შიმშილი“ - ყველას აუჩუყა გული. იტალიელებმა ირწმუნეს, რომ „დუჩე“ არის თავმდაბალი გულკეთილი ადამიანი, და ამავე დროს გენიალური.
შეიქმნა მითი „დუჩე“ (ბელადი) მუსოლინის ზეადამიანობის, ღმერთივით ყოველშემძლეობის, სამართლიანობის, დიდსულოვნების და უცოდველობის შესახებ. ამ მითიდან ლოგიკურად გამომდინარეობდა მითი ფაშიზმის შესახებ, რომელმაც იხსნა ქვეყანა ბოლშევიზმისგან და გზა გაუხსნა მას იულიუს კეისრის რომის მემკვიდრეობისკენ.
მამიჯირხვა
მამიჯირხვა — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ოთხარის თემი), აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთში, მდინარე მჭიშთის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 100 მ, გუდაუთიდან 22 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ
ბენიტო მუსოლინი
ფაშისტური იტალიის იდეოლოგია
„დუჩე“ ასწავლიდა, რომ ჭეშმარიტი ფაშისტი არ უნდა ეძებდეს ადვილ ცხოვრებას, მისი მოვალეობაა იყოს ეფექტურობის, შეუპოვრობის, დინამიურობის მაგალითი. ის უნდა იყოს მუსოლინის ეპოქის ახალი ტიპის ადამიანი - მგზნებარე, გაბედული, მიზანდასახული, რომელიც თავდადებულად ემსახურება ფაშისტურ იდეალებს და ემორჩილება კორპორატიულ დისციპლინას. ფაშიზმის დოქტრინა „უარყოფს სახელმწიფის დემოკრატიულობის თეორიებს და აცხადებს, რომ განსხვავებით სხვა პრიმიტიულ დოქტრინებისგან, წინააღმდეგობა სახელმწიფისა და პიროვნებას შორის გადაწყვეტილია პიროვნების სრული დამორჩილებით სახელმწიფოსადმი“. „ჩვენ მომხრენი ვართ კოლექტივიზმისა ინდივიდუალიზმის ხარჯზე“ - ასწავლიდა „დუჩე“.
მამიჯირხვა
ლიტერატურა
კატეგორია:ოთხარის თემის სოფლები
ბენიტო მუსოლინი
ფაშისტური იტალიის იდეოლოგია
განსხვავებით წინანდელი იტალიისთვის და სხვა დასავლური დემოკრატიებისთვის ჩვეული გარყვნილების, დეკადენტობის და კომფორტულობისაგან, „ ფაშისტის ცხოვრება არ უნდა იყოს იოლი“. „მუდმივად მზადყოფნა“ - ასეთია ფაშისტების დევიზი. ფაშისტი მუდმივად ფხიზლად უნდა იყოს, მას არ აქვს უფლება მიეცეს სულიერ და მორალურ სიზარმაცეს, უნდა შეეძლოს უარყოს პირადი სიამოვნება და თავდავიწყებით ემსახუროს ფაშისტურ იდეალებს და იყოს მუსოლინის ეპოქის ახალი ტიპის ადამიანი.
ფაშიზმის აპოლოგეტები ამტკიცებდნენ, რომ ფაშიზმი არ ეწინააღმდეგება იტალიის ისტორიას, რომ გარიბალდი და მაძინი გულში ფაშისტები იყვნენ.
პროპაგანდის გარდა ხალხზე ემოციური ზემოქმედებისთვის შემოღებული იყო სიმბოლოები, ლიტურგიული ფორმულები, ქორეოგრაფიული მისტერიები და გრანდიოზული აღლუმები, რომლებიც მუსოლინის გაგებით ფაშიზმს ზებუნებრივ მოვლენას ამსგავსებდა და კლასიკური რომის სულისკვეთებას სძენდა.
იტალიელთა დიდ ნაწილში, განსაკუთრებით პატრიოტულ ახალგაზრდობაში, "დუჩეს" იდეოლოგიამ აღიარება მოიპოვა და თავისუფლების შეზღუდვა მიჩნეული იყო, როგორც ახალი „რისორჯიმენტოს“ (აღორძინების) მისაღწევად აუცილებელი საფასური.
ფაშისტურმა იდეოლოგიურმა კონცეპციებმა და რიტუალურმა პროცედურებმა დიდი შთაბეჭდილება მოახდინა გერმანიის ნაციონალ-სოციალისტური პარტიის ლიდერზე ადოლფ ჰიტლერზე, რომელიც აღტაცებული იყო მუსოლინის პიროვნებით. 1926 წელს ჰიტლერმა მისწერა მუსოლინის თხოვნით, ეჩუქებინა მისთვის თავისი სურათი ავტოგრაფით, რაზეც მუსოლინიმ იგნორირება მოახდინა. მართალია, არის ეჭვები, რომ იტალია ფინანსურად ეხმარებოდა ნაცისტებს 1932 წელს, მაგრამ მუსოლინის არ ჰქონდა სურვილი შეებღალა თავისი რეპუტაცია იმ „საეჭვო ავანტიურისტთან“ ღია კონტაქტით, რომელიც მათი ლიდერი იყო. მას სურდა, რომ ფაშიზმს, როგორც პოლიტიკურ მიმდინარეობას, მსოფლიოში პატივისცემა და აღიარება მოეპოვებინა და არ ყოფილიყო შებღალული ნაციონალ-სოციალიზმით, რომელიც მუსოლინის იმდროინდელი შეხედულებით, იყო „უღრანი ტყიდან გამოსული ტევტონური ტომების ამბოხი“. რაც შეეხება ნაციტური იდეოლოგიის ფუძემდებელ თემას გაბატონებული რასის შესახებ, მუსოლინი მას იდიოტურ უაზრობად მიიჩნევდა და ანტისემიტიზმს კი „გერმანულ ბოროტებას“ ეძახდა. 1932 წელს მიცემულ ინტერვიუში მან განაცხადა: „იტალიაში არ არსებობს ებრაული საკითხი, რადგან ის არ შეიძლება არსებობდეს გონიერი მმართველობის მქონე ქვეყანაში.“
გარდაცვალება
შემდეგ დღეს მუსოლინი და პეტაჩი მათ თხუთმეტივე თანამგზავრთან ერთად დახვრიტეს. განაჩენი გიულინოში აღსრულდა. ოფიციალური ცნობით დახვრეტას უოლტერ აუდისიო ხელმძღვანელობდა. აუდისიო კომუნისტი პარტიზანი იყო, რომელსაც მუსოლინის ლიკვიდაციის ბრძანება ეროვნული თავისუფლების კომიტეტისგან ჰქონდა მიღებული. როდესაც აუდისიო შევიდა ოთახში, სადაც მუსოლინი და სხვა ფაშისტები იყვნენ, მან, გადმოცემის თანახმად გამოაცხადა: „მე მოვედი რომ თქვენ გიხსნათ!... რამე იარაღი გაქვთ?“. შემდეგ მან ისინი ჩასვა ავტომობილში და მცირე მანძილის გავლის შემდეგ მოსთხოვა, მანქანიდან ჩამოსულიყვნენ. მუსოლინიმ გაიხსნა ღილები და დაიძახა „მესროლეთ მკერდში!“ მას აუდისიომ ესროლა. მუსოლინი დაეცა თუმცა არ მომკვდარა. აუდისიო მივიდა და მკერდში კიდევ ერთხელ ესროლა. აუდისიომ უთხრა მის მძღოლს „შეხედე ემოციებს მის სახეზე, არ შეშვენის.“ მუსოლინის ჯგუფის სხვა წევრებიც ასევე დახვრიტეს.
სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი პოლიტიკოსები კატეგორია:იტალიის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:მოკლული იტალიელი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 29 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1883 კატეგორია:გარდაცვლილი 28 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1945 კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის პოლიტიკური ლიდერები
ბელგია 1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბელგიამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ოცდამეერთედ იასპარეზა 1996 წელს, აშშ-ის ქალაქ ატლანტაში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 6 მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ბელგია ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
The Suburbs (ალბომი)
The Suburbs — კანადური ჯგუფ Arcade Fire-ის მესამე სტუდიური ალბომი. იგი გამოიცა 2010 წლის 2 აგვისტოს. მანამდე ჯგუფმა გამოსცა 12" ფორმატის სინგლი, რომელშიც შეტანილი იყო ალბომის ორი სიმღერა, The Suburbs და Month of მაისი. ალბომი ირლანდიური, ბრიტანული, აშშ (Billboard) და კანადური ალბომების ჩარტებში გამოსვლისთანავე #1 პოზიციაზე მოხვდა.  მას მიენიჭა გრემის ჯილდო წლის ალბომის კატეგორიაში, ხოლო 2011 წლის BRIT Awards-ზე იგი საუკეთესო უცხოურ ალბომად დასახელდა. 2011 წლის Juno Awards-ზე მან ასევე წლის ალბომის წოდება მოიპოვა, ხოლო 2011 წელს Polaris Music Prize-ზე - საუკეთესო კანადური ალბომის. გრემის ჯილდოს მიღებიდან ორი კვირის შემდეგ იგი Billboard 200-ში 52-ე პოზიციიდან მე-12-ზე ავიდა და ეს 2010 წლის აგვისტოდან მისი უმაღლესი პოზიცია.
სქოლიო
კატეგორია:2010 წლის ალბომები კატეგორია:Arcade Fire-ის ალბომები კატეგორია:Merge Records-ის ალბომები კატეგორია:Mercury Records-ის ალბომები კატეგორია:კონცეპტუალური ალბომები კატეგორია:ალბომები მარკუს დრევსის პროდიუსერობით
შირალი მუსლიმოვი
შირალი მუსლიმოვი (Şirəli Müslümov, სხვა წყაროებში მისლიმოვი) — თალიშური წარმოშობის აზერბაიჯანელი მწყემსი, რომელმაც დღეგრძელობის უპრეცედენტო რეკორდი მოხსნა — 168 წელი. მუსლიმოვი პასპოტის მიხედვით 1805 წლის 26 მარტს დაიბადა, ხოლო გარდაიცვალა 1973 წლის 23 სექტემბერს.
იმის გამო, რომ მუსლიმოვს დაბადების მოწმობა არ გააჩნდა, დასავლელი მკვლევარები არ ცნობენ მას ისტორიაში ყველაზე ხანდაზმულ ადამიანად. „გინესის რეკორდების წიგნის“ მიხედვით, მუსლიმოვის ასაკი 40–50 წლით იყო მომატებული.
შირალი მუსლიმოვი დაიბადა და ცხოვრობდა სოფელ ბარზავუში. დაახლ.150 წელი მუშაობდა მწყემსად (ჩობანი). 136 წლის ასაკში ის დაინიშნა 57 წლის ხატუმ-ხანუმზე. მათ ეყოლათ ქალიშვილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1805 კატეგორია:გარდაცვლილი 1973 კატეგორია:თალიშები
ბერინაშვილები
ბერინაშვილი — ქართული გვარი. გვარის ფუძეა საკუთარი სახელი ბერი. ბერინაშვილი მოიხსენიება 1823 წელს, ვაშლოვანში. საქართველოში 127 ბერინაშვილი ცხოვრობს, 54 კაცი და 73 ქალი. თბილისში 32, გორში 4. კასპში 1.
რესურსები ინტერნეტში
*
სოსო სიგუა
ბიოგრაფია
1971 წლიდან ეწეოდა სამეცნიერო-პედაგოგიურ და ლიტერატურულ-საგამომცემლო საქმიანობას: თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, რუსთაველის კაბინეტის ლაბორანტი (1971–1972); გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველო“, რედაქტორი (1973–1974); ჟურნალი „განთიადი“, განყოფილების გამგე (1974–1977); გამომცემლობა „მერანი“, რედაქტორი (1978–1981); 1981 წლიდან რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტი, განყოფილების და სექტორის გამგე; საქართველოს ტელევიზიისა და რადიოს ლიტერატურულ-დრამატულ გადაცემათა მთავარი რედაქტორი (1984–1986); 1989 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, პროფესორი.
Anochetus simoni
Anochetus simoni — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Anochetus-ის გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სოსო სიგუა
ბიოგრაფია
1999–2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს აღორძინება“.
Anochetus simoni
სქოლიო
კატეგორია:Anochetus
ბელგია 2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბელგიამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ოცდამეორედ იასპარეზა 2000 წელს, ავსტრალიის ქალაქ სიდნეიში. ამ თამაშებზე მათ 2 ვერცხლისა და 3 ბრინჯაოს მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ბელგია ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
მცხეთის სამების ეკლესია
ეკლესია დარბაზულია (10,6 X 6 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. კონსტრუქციულ ადგილებში თლილი ქვაა გამოყენებული. ეკლესიას თავდაპირველი სახე შეცვლილი აქვს.
შესასვლელი ჩრდილოეთიდან და სამხრეთიდანაა. აღმოსავლეთის ღრმა აფსიდში ერთი სარკმელია, მის ორივე მახარეს - თითო სწორკუთხა ღრმა ნიში (სამალავები?). ორივე ნიშს აღმოსავლეთით თითო სარკმელი აქვს. აფსიდის ნახევარწრიული კონქის საბჯენი თაღი კაპიტელებს ეყრდნობა. დარბაზის სამხრეთ კედელში ორი სარკმელია, დასავლეთისაში - ერთი. კამარის საბჯენი თაღი მარტივი პროფილის კრონშტეინებზე ყოფილა დაყრდნობილი.
სამხრეთის თაღოვანი კარის თავზე წარწერაა; იკითხება მხოლოდ კათალიკოზსა და დეკსა (სავარაუდოდ მელქისედეკსა); აღმოსავლეთის ფასადის წარწერები არ იკითხება.
ეკლესიას დასავლეთით მიშენებული აქვს გეგმით ოთხკუთხა კოშკი (გარე ზომები 5 X 4,99 მ). შესასვლელი პირველ სართულზეა, ჩრდილოეთით ყოველ სართულზე თითო ან ორი სარკმელი და ცალმაგი სათოფურებია.
ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
აღბიჟი
აღბიჟი (Аӷбажь < аӷба — „გემი“ და ажь — „ყურძენი“), აბყურძენი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.
გადმოცემის მიხედვით ეს ჯიში აფხაზეთში გემით იყო შეტანილი და შემდეგ გავრცელდა გუდაუთასთან, სოფელ ყულანურხვაში.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომის და მომრგვალო ფორმისაა. სამნაკვეთიანი, სუსტად დანაკვთული, თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია ხშირი აბლაბუდისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალოზომისაა, კონუსური, იშვიათად ცილინდრული ფორმის, ფრთიანი, კუმსი ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომის და მომრგვალოა. მუქი ლურჯი, შავში გარდამავალი, მაგრამ ცვილისებრი ფიფქის გამო მონაცისფრო ელფერი დაჰკრავს. მარცვალი მკვრივი და თხელკანიანია, ცუდად შორდება რბილობს. სასიამოვნო გემო აქვს, მომჟაო, ჯიშური არომატით, წვენი ღია ვარდისფერია.
ყარსის ოლქი
მინიატიურა|ყარსის ოლქის გერბი მინი|ყარსის ოლქი
აღბიჟი
სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ყარსის ოლქი
ეს ტერიტორიები რუსეთმა 1877 წლის 1 ნოემბერს შეიერთა. სწორედ ამ პერიოდში იმართებოდა რუსეთ-ოსმალეთის ომი (1877-1878). ამ ომმა რუსეთს მრავალწლიანი სურვილი აუსრულა და კავკასიის ეს ტერიტორიბი შეუერთა, რუსეთის მიერ დაპყრობილი ეს ტერიტორიები დაადასტურა 1878 წელს გამართულმა ბერლინის კონფერენციამ.
ყარსის ოლქის პირველი გუბერნატორი იყო ვიქტორ ფრანკინი.
ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ყარსი.
ადმინისტრაციული დაყოფა
XX საუკუნისთვის ყარსის ოლქი იყოფოდა 4 ოკრუგად:
უფლისწული
უფლისწული — უფლის (მეფე-უფლის, ან ფეოდალ-უფლის) — ვაჟიშვილის აღმნიშვნელი ტერმინი ანტიკურ და შუა საუკუნეების საქართველოში; მეფის ძე თანამედროვე ქართულში.
უფლისწულს ჰქონდა ცალკე სამფლობელო ყმა-მამული — „საუფლისწულო“ (მეფის ვაჟს — სამეფო დომენში, ფეოდალის ვაჟს — საფეოდალოში).
XV—XVIII საუკუნეებში ტერმინი „უფლისწული“ იშვიათად გვხვდება წყაროებში. ამ პერიოდში მეფის ვაჟს, ჩვეულებრივ, ბატონიშვილი ეწოდებოდა, თავადის ვაჟს — თავადიშვილი, აზნაურის ვაჟს — აზნაურიშვილი. მიუხედავად ამისა, ბატონიშვილის, თავადიშვილისა და აზნაურიშვილის ყმა-მამულიდან, მაინც ძველი სახელი — „საუფლისწულო“ შერჩა ამ პერიოდშიც. ქართული სამეფო-სამთავროების, აგრეთვე სათავადოების გაუქმების შემდეგ „უფლისწულისა“ და „საუფლისწულოს“ ინსტიტუტებმა არსებობა შეწყვიტა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფეოდალიზმი კატეგორია:არისტოკრატიული წოდებები
ზუმბა (ჯგუფი)
ზუმბა, იგივე ზუმბალენდი — ქართული მუსიკალური ჯგუფი. დაარსდა 1994 წელს. შემადგენლობა დროდადრო იცვლებოდა, თუმცა უცვლელი რჩებოდა მისი მთავარი წევრი, ზაზა კორინთელი.
1997 წელს ჯგუფის შემადგენლობა შეიცვალა. მისი წევრები მოღვაწეობდნენ პოლონეთში. ჯგუფში შედიოდნენ სხვა ეროვნებათა წარმომადგენლებიც (უკრაინა, პოლონეთი, ამერიკა). 2000 წელს პოლონეთში გამოიცა ჯგუფის მეორე ალბომი Project Union. თბილისში დაბრუნებული კოლექტივი თანამშრომლობდა ჯგუფებთან 33ა, ინსაითი, მთვარის კლუბი, აუტსაიდერი, Soft Eject, მწვანე ოთახი და სხვებთან. იმავე წელს მონაწილეობდა მოსკოვში გამართულ ფესტივალში „Мир на Кавказе“.
2001 წელს გამოიცა ჯგუფის მესამე ალბომი, ევრორემონტი, რომელიც შესამჩნევად სატირულ ხასიათს ატარებდა. იმ პერიოდში დიდი წარმატება მოიპოვეს ალბომის სიმღერებმა „ვაშლის გამყიდველო“ და „ფერხული“, ხოლო რამდენიმე წლის შემდეგ - „ბაია“-მ (რომელიც მანამდე უკვე იყო შეტანილი ჯგუფის პირველ ალბომში). 2003 წელს გაიმართა კოლექტივის კონცერტები საქართველოს რეგიონებში.
ჟოლო, ზუმბას მეოთხე ალბომი, გამოვიდა 2004 წელს. ჯგუფმა მონაწილეობა მიიღო საზაფხულო ფესტივალში „არტ-გენი“ და ფესტივალ „ტრანსკავკასიაში“ (პოლონეთი).
2005 წელს კოლექტივი კვლავ გამოვიდა „არტ-გენზე“. აგრეთვე შედგა მისი გამოსვლა ფესტივალზე „Джаз в Старом Городе“ (მოსკოვი). 2006 წელს გამოიცა მეხუთე ალბომი ადილა, რასაც მოჰყვა გასტროლები კიევში, მოსკოვში და კვლავ საზაფხულო გამოსვლა ფესტივალ „არტ-გენზე“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართული მუსიკალური ჯგუფები კატეგორია:1994 წელს ჩამოყალებული ჯგუფები
ლიკანის მონასტერი
ლიკანის ღვთისმშობლის ეკლესია — შუა საუკუნეთა სამონასტრო კომპლექსისამცხე-ჯავახეთის მხარის ბორჯომის მუნიციპალიტეტში, ბორჯომიდან 7 კმ-ზე, მდინარე ახოებისწყლის ხეობაში. შემორჩენილია ღვთისმშობლის ეკლესიის ნანგრევები. . არქიტექტურული მონაცემების საფუძველზე, VII-IX საუკუნის II საუკუნით ათარიღებენ. ტაძარმა ჩვენამდე ნანგრევების სახით მოაღწია.
ძეგლის აღწერა
სამრეკლოს შესასვლელის მარცხენა ბოძზე ქართული ასომთავრული წარწერა გვამცნობს, რომ სამრეკლო აუგიათ ბორჯომის ხეობის მფლობელ ავალიშვილთა წარმომადგენელს, ფეოდალ ქიშვარდ ავალიშვილსა და მის მეუღლე თამარს — ქართლის მეფე ლუარსაბ I-ის ასულს.
თავად ტაძრის აღსავლის კარზე ყოფილა კიდევ ერთი წარწერა (XVII საუკუნის I ნახევარი. დღეს დაკარგულია) იუწყებოდა რომ გივი ავალიშვილსა და მის მეუღლე სოფიო მეფის ასულს აღუდგენიათ აღსავლის კარი.
სქოლიო
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
მოდელი
thumb|სასწრაფო დახმარების მანქანის მოდელი მოდელი (modèle, modulus-დან — „ზომვა, ანალოგი, ნიმუში“) — სისტემა, რომლის გამოკვლევებიც ემსახურება სხვა სისტემის შესახებ ინფორმაციის მიღებას, ეს არის გამარტივებული წარმოდგენა რეალური მოწყობილობის და/ან მასში მიმდინარე პროცესებისა და მოვლენების შესახებ.
მოდელების აგება და გამოკვლევა, ანუ მოდელირება, ამარტივებს რეალურ მოწყობილობაში (პროცესში...) არსებული თვისებებისა და კანონზომიერებების გამოკვლევას. გამოიყენებენ შემეცნებისთვის (განხილვისთვის, ანალიზისა და სინთეზისთვის).
სქოლიო
კატეგორია:მათემატიკური მოდელირება კატეგორია:მეცნიერული ტერმინები კატეგორია:პროექტირება
იონიზაციის ხარისხი
იონიზაციის ხარისხი — ატომებისა და მოეკულებისგან შემდგარი სუბსტანციის, მაგალითად აირის იმ ნაწწილაკების ფარდობით წილს, რომლებიც იონიზირებული არიან დამუხტულ ნაწილაკებად. პლაზმაში იონიზაციის ხარისხი \alpha განიმარტება როგორც:
სადაც n_i არის იონების კონცენტრაცია, ხოლო n_n არის ნეიტრალური ნაწილაკების კონცენტრაცია. იონიზაციის დაბალი ხარისხის მქონე სუბსტანციას ხშირად სუსტად ან ნაწილობრივ იონიზირებუს უწოდებენ.
იონიზაცია არის ფიზიკური პროცესი, რომლის დროსაც ნეიტრალური ატომებისა ან მოლეკულებისაგან წარმოიქმნება იონები პროტონებისა და ელექტრონების რაოდენობის ცვლილებით. იონიზაციის პროცესი ძირითადად ასოცირდება ნივთიერებიდან ელექტრონების ამოგლეჯით, რომლის დროსაც ბმულ მდგომარეობაში მყოფმა ელექტრონმა უნდა მიიღოს საკმარისი ენერგია რათა გადალახოს იონიზაციის პოტენციალი.
კატეგორია:იონიზაცია
დედამიწელები (დოკუმენტური)
დედამიწელები (Earthlings) არის 2006 წლის მრავალი ჯილდოს მიმღები დოკუმენტური ფილმი, რომლის სცენარის ავტორი, პროდიუსერი და რეჟისორია შონ მონსონი, ხოლო კო-პროდიუსერი პერსა უაიტი. ფილმი მოთხრობილია ჰოლივუდის მსახიობისა და ცხოველების უფლებების აქტივისტის, ხოაკინ ფენიკსის მიერ.
სინოპსისი
დედამიწელები არის დოკუმენტური ფილმი ადამიანების დამოკიდებულებაზე ცხოველების მიმართ, რომლებსაც ჩვენ ვიყენებთ შინაურ ცხოველებად, საჭმელად, ჩასაცმელად, გასართობად და ექსპერიმენტების ჩასატარებლად.
ფენიქსმა განაცხადა ფილმზე, რომ "ყველა ფილმიდან, რომლებთანაც მე მიმუშავია, ეს არის ერთადერთი, რომელზეც ადამიანებმა ამდენ ილაპარაკეს".
პიტერ სინგერმა თქვა "თუ მე შემეძლება ყველას ვანახე რაიმე ფილმი, მე ვაჩვენებ მათ დედამიწელებს".
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:2006 წლის ფილმები კატეგორია:ცხოველების ტესტირება კატეგორია:ანტი-მოდერნისტი ფილმები კატეგორია:ამერიკული დოკუმენტური ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:ფილმები ცხოველების უფლებებზე კატეგორია:პოლიტიკური დოკუმენტური ფილმები
სოჭის ცენტრალური სტადიონი
სლავა მეტრეველის სახელობის სოჭის ცენტრალური სტადიონი (Центральный стадион имени Славы Метревели) — სპორტული სტადიონი ქ. სოჭში, კრასნოდარის მხარე, რუსეთი.
ჟამიერაშვილები
ჟამიერაშვილი — ქართული გვარი. გვარის ფუძეა საკუთარი სახელი ჟამიერა. საქართველოში 103 ჟამიერაშვილი ცხოვრობს, 44 კაცი და 59 ქალი. თბილისში 56, თელავში 33, ფოთში 5.
რესურსები ინტერნეტში
*
სისიმიუტი
სისიმიუტი (Sisimiut) ყოფილი ჰოლსტეინსბორგი (Holsteinsborg) — ქალაქი დასავლეთ გრენლანდიაში. მდებარეობს დეივისის სრუტის სანაპიროზე, ნუუკიდან 320 კმ-ით ჩრდილოეთით. კეკატის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი და გრენლანდიის სიდიდით მეორე ქალაქი. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 5,460 კაცს.
ბელგია 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბელგიამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ოცდამესამედ იასპარეზა 2004 წელს, საბერძნეთის დედაქალაქ ათენში. ამ თამაშებზე მათ 1 ოქროსა და 2 ბრინჯაოს მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ბელგია ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე