cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ბარსელონა
ბარსელონა რომაელებმა დააარსეს, მაგრამ შემდეგში ბარსელონის საგრაფოს დედაქალაქი გახდა. არაგონის სამეფოსთან შერწყმის შემდეგ, ბარსელონა არაგონების სამეფო ტახტის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ქალაქი ხდება. მიუხედავად იმისა, რომ ისტორიის მანძილზე მრავალჯერ ყოფილა მტრის ალყის მოწმე თავის გარშემო, ბარსელონას მდიდარი კულტურული მემკვიდრეობა გააჩნია და დღეისათვის მნიშვნელოვანი კულტურული ცენტრი და ტურისტული დანიშნულების ადგილია. განსაკუთრებით სახელგანთქმულია ანტონიო გაუდისა და ლუის დომენიკ ი მონტანერის არქიტექტურული ნამუშევრები, რომლებიც იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაშია შესული. ბარსელონაში მდებარეობს ხმელთაშუა ზღვის კავშირის შტაბ-ბინა. ქალაქმა უმასპინძლა 1992 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებს, ისევე როგორც მსოფლიო კლასის კონფერენციებსა და გამოფენებს, მათ შორის, 1888 წლის ბარსელონის მსოფლიო გამოფენას (Exposición Universal de Barcelona), 1929 წლის ბარსელონის საერთაშორისო გამოფენას (Expo 1929), 2004 წლის კულტურების საყოველთაო ფორუმს და 2004 წლის მსოფლიოს ურბანულ ფორუმს.
დღეისათვის, ბარსელონა მსოფლიოს ერთ-ერთი მოწინავე ტურისტული, ეკონომიკური, საგამოფენო და კულტურულ-სპორტული ცენტრია. მისი გავლენა ეკონომიკაში, განათლებაში, გართობაში, მედიაში, მოდაში, მეცნიერებასა და ხელოვნებაში მას მსოფლიოს ერთ-ერთი მთავარი გლობალური ქალაქის სტატუსს ანიჭებს. მართლაც, იგი სამხრეთ-დასავლეთ ევროპის (იბერიის ნახევარკუნძული) მთავარი კულტურული და ეკონომიკური ცენტრი, 26-ე მსოფლიოში (მოსკოვის შემდეგ და დუბაის წინ) და მზარდი ფინანსური ცენტრია. 2009 წელს, ის ევროპაში მეოთხე საუკეთესო ქალაქად დასახელდა ბიზნესისთვის. ბარსელონაში მდებარეობს ევროპის მთავარი ნავსადგური ხმელთაშუა ზღვაზე, ისევე როგორც ბარსელონის საერთაშორისო აეროპორტი, რომელიც წელიწადში 34 მლნ ადამიანს იღებს. ქალაქი ასევე ფლობს ფართო ავტოსტრადების ქსელს და წარმოადგენს ჩქაროსნული რკინიგზის კვანძს, რომელიც ესპანეთს საფრანგეთთან და დანარჩენ ევროპასთან აკავშირებს.
ყოველწლიურად რამდენიმე მილიონი სტუმრით, ბარსელონა მე-16 ყველაზე მონახულებადი ქალაქია მსოფლიოში და მეოთხე ევროპაში, პარიზის, ლონდონისა და რომის შემდეგ. ჟურნალ „მონოკლის“ თანახმად, იგი მსოფლიოში მე-14 საუკეთესო საცხოვრებლად ვარგისი ქალაქია. €177 მილიარდის ღირებულების პროდუქციის წარმოებით, ბარსელონა მეოთხე უმდიდრესი ქალაქია ევროპაში მშპ-ის მიხედვით და 35-ე მსოფლიოში. შედეგად, ევროსტატის თანახმად, მისი მშპ ერთ სულ მოსახლეზე €39 859-ს შეადგენს, რაც 44%-ით მაღალია ევროკავშირის საშუალო მაჩვენებელზე, შემოსავალი ერთ სულზე კი €80 894. . მსგავსი მონაცემებია სხვა სტატისტიკაშიც — ბარსელონა 29-ე ადგილზეა პერსონალური შემოსავლების მქონე ქალაქთა სიაში, რომელსაც ციურიხი პირველობს. 2009 წელსვე, ბარსელონა დაასახელეს ევროპის მესამე ყველაზე წარმატებულ ქალაქ-ბრენდად. რას შეეხება მოდას, ბარსელონა მოდის მეშვიდე ყველაზე მნიშვნელოვანი დედაქალაქია მსოფლიოში. ამავე დროს, მას მიენიჭა ევროპის მეოთხე საუკეთესო ბიზნეს-ქალაქისა და ყველაზე სწრაფად გაუმჯობესებადი ევროპული ქალაქის სტატუსი წლიური 17%-იანი ზრდით. მსოფლიო კომერციულ ცენტრებს შორის, ბარსელონა მეორე ადგილს იკავებს ეკონომიკური სტაბილურობის თვალსაზრისით.
სახელები
სახელწოდება „ბარსელონა“ მომდინარეონს იბერიულ-ფინიკუირი სიტყვა „ბარკენოდან“ (Barkeno), რაც დამოწმებულია უძველესი მონეტის წარწერაზე იბერიული წარწერით. ძველ ბერძნულ წყაროებში მოხსენიებულია როგორც Βαρκινών, Barkinṓn, და ლათინურში „ბარსინო“ (Barcino), „ბარსელონიუმი“ (Barcilonum) და „ბარსენო“ (Barceno).
შუა საუკუნეებში, ქალაქი სხვადასხვაგვარად მოიხსენიებოდა: როგორც „ბარჩინოა“ (Barchinona), „ბარსალონა“ (Barçalona), „ბარჩელონაა“ (Barchelonaa) და „ბარჩელონა“ (Barchenona).
ზოგიერთი წყაროების მიხედვით, ქალაქს სახელი ეწოდა კართაგენელი გენერლის, ჰამილკარ ბარკასგან, რომელმაც ვითომ ეს ქალაქი ძვ. წ. III საუკუნეში დააარსა.
ისტორია
ბარსელონის დაარსება ორ განსხვავებულ ლეგენდას უკავშირდება. პირველი მათგანი ქალაქის დაარსებას მითურ ჰერაკლეს მიაწერს, ჯერ კიდევ რომის აშენებამდე 400 წლით ადრე. მეორე ლეგენდის თანახმად კი ბარსელონა ძვ. წ. III საუკუნეში უშუალოდ ისტორიულმა პირმა, ჰანიბალის მამამ — კართაგენელმა ჰამილკარ ბარკამ დააარსა, რომელმაც ქალაქს თავისი გვარის მიხედვით ბარსინო უწოდა.
დაახლოებით ძვ. წ. 15 წელს, რომაელებმა ქალაქი კასტრუმად (რომალეთა სამხედრო ბანაკი) გადააკეთეს, რომლის ცენტრშიც პატარა ბორცვი — „მონას-ტაბერი“ მდებარეობდა, თანამედროვე ქალაქის ჰოლის (წმინდა იაკობის მოედანი) სიახლოვეს. რომაელების მმართველობისას, იგი კოლონიას წარმოადგენდა და ზედმეტსახელად ფავენიტას, უფრო სრულად კოლონია-ფავენიტა-ჟულია-აუგუსტა-პია-ბარსინოს (Colonia Faventia Julia Augusta Pia Barcino)  ან კოლონია-ფავენიტა-ჟულია-აუგუსტა-პატერნა-ბარსინოს (Colonia Julia Augusta Faventia Paterna Barcino) უწოდებდნენ. მას რაიონის პატარა ქალაქად მოიხსენიებენ, რომელიც მეზობელ ტარაკოს (თანამედროვე ტარაგონა) გავლენის ქვეშ იმყოფებოდა, მაგრამ შემდგომი აღმწერლებისგან ირკვევა, რომ ქალაქი თანდათან გაიზარდა, აყვავდა, უპირველესად ულამაზესი მდებარეობისა და ბრწყინვალე ნავსადგურის წყალობით. იმპერიული მძიმე გადასახადებისგან იგი თავისუფალი იყო. ქალაქი საკუთარ მონეტებს ჭრიდა, რომელთაგან შემორჩენილია ზოგიერთი მათაგნი, იმპერატორ გალბას დროინდელი.
thumb|left|ლა-მერსეს ბაზილიკა
ბარსელონის გრაფები თანდათან დამოუკიდებლები გახდნენ და ტერიტორია იმდენად გააფართოვეს, რომ მთელ კატალონიას მოიცავდა. 1137 წელს, რამონ ბერენგერ IV-ისა და პეტრონილია არაგონელის ქორწინების შედეგად, არაგონი და ბარსელონის საგრაფო დინასტიური უნიით გაერთიანდნენ. მათი ტიტულები საბოლოოდ ერთ პერსონაში გაერთიანდნენ, როდესაც 1162 წელს ტახტზე მათი ვაჟი — ალფონსო II ავიდა. მისი ტერიტორიები მოგვიანებით არაგონის გვირგვინის სახელწოდებით გახდა ცნობილი, რომელმაც მრავალი ზღვისგადაღმა სამფლობელო დაიპყრო და მბრძანებლობდა დასავლეთ ხმელთაშუა ზღვაზე, XIII საუკუნეში ასევე ფლობდა დაშორებულ ტერიტორიებს ნეაპოლში, სიცილიასა და ათენშიც კი. არაგონის გვირგვინსა და კასტილიას შორის დინასტიური კავშირის წარმოქმნამ ბარსელონის დაკნინების დასაწყისი განაპირობა. 1401 წელს, ქალაქის მაგისტრატმა დააარსა ბარსელონის ბანკი, სავარაუდოდ უძველესი სახალხო ბანკი ევროპაში. მისი შექმნა განაპირობა სახელმწიფო საჭიროებამ, ისევე როგორც ეს მოხდა შემდეგში ვენეციისა (1402) და გენუის ბანკების (1407) შემთხვევაში.
thumb|250px|მონჟუიკის ციხესიმაგრე
XVIII საუკუნეში, მონჟუიკთან, რომელიც ნავსადგურს გადაჰყურებს, ციხესიმაგრე აშენდა. 1794 წელს, ამ ციხესიმაგრიდან დაკვირვებებს აწარმოებდა ფრანგი ასტრონომი პიერ მეშენი, რაც ზომის ერთეულ მეტრის ოფიციალური ბაზისი გახდა. საბოლოო მეტრის ძე­ლა­კი პლატინისგან დამზადდა და 1799 წლის 22 ივლისს წარედგინა საფრანგეთის საკანონმდებლო ასამბლეას.
ბარსელონის წინააღმდეგობამ ფრანკოს სახელმწიფო გადატრიალებისადმი (coup d'état), რესპუბლიკური მთავრობის დამხობის შემდეგ, მძიმე შედეგები მოიტანა. გაუქმდა კატალონიის ავტონომიური ისნტიტუტები და საზოგადოებრივ ცხოვრებაში აიკრძალა კატალანური ენის გამოყენება. მიუხედავად გამანადგურებელი სამოქალაქო ომისა, ბარსელონა ქვეყნის მეორე უმსხვილეს ქალაქად დარჩა, იმ რეგიონის შუაგულში, რომელიც შედარებით ინდუსტრიალიზებული და აყვავებული იყო. ამ ყველაფერმა შედეგად ის მოიტანა, რომ დაიწყო მსხვილმასშტაბიანი იმიგრაცია ესპანეთის ღარიბი რეგიონებიდან (განსაკუთრებით ანდალუსიიდან, მურსიიდან და გალისიიდან), რაც სწრაფ ურბანიზაციაში გადაიზარდა. 1975 წელს დიქტატორი ფრანკო გარდაიცვალა და ესპანეთში დემოკრატიზაციის პერიოდი დაიწყო. ცვლილებებისადმი მოთხოვნა ბარსელონაში განსაკუთრებით ძლიერი იყო, რომელიც მიიჩნევდა, რომ ფრანკოს ორმოცწლიანი მმართველობისას ის რესპუბლიკური მთავრობისადმი მხარდაჭერისთვის იყო დასჯილი. 1977 წლის 11 სექტემბერს, ბარსელონის ქუჩებში კატალონიის ავტონომიის აღდგენის მოთხოვნით მილიონზე მეტმა ადამიანმა მშვიდობიანი დემონსტრაცია გამართა. მოთხოვნა ერთ თვეზე ნაკლებ პერიოდში დაკმაყოფილდა.
1992 წელს ბარსელონამ ზაფხულის ოლიმპიური თამაშებს უმასპინძლა, რაც ქალაქს გამოცოცხლებაში დაეხმარა.
გეოგრაფია
thumb|right|250პქ|ბარსელონის ხედი კოსმოსიდან ბარსელონა იბერიის ნახევარკუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროზე მდებარეობს, ხმელთაშუა ზღვაზე, დაახლოებით 5 კმ სიგანის ვაკეზე, რომელიც შემოსაზღვრულია სერა-დე-კოლსეროლის ქედით, სამხრეთ-დასავლეთიდან მდინარე ლობრეგატით და ჩრდილოეთიდან მდინარე ბესოსით. ვაკის ფართობი 170 კმ²-ია, საიდანაც ბარსელონას 101 კმ² უჭირავს. ქალაქი პირენეის მთებიდან, კატალონია-საფრანგეთის საზღვრიდან 120 კმ-ით სამხრეთით მდებარეობს.
ქალაქს ჩრდილოეთით ესაზღვრება სანტა-კოლომა-დე-გრამენტისა და სანტა-ადრია-დე-ბესოსის მუნიციპალიტეტები, აღმოსავლეთით — ხმელთაშუა ზღვა, სამხრეთით — ელ-პრატ-დე-ლობერგატისა და ლ'ოსპიტალეტ-დე-ლობერგატის მუნიციპალიტეტები, სამხრეთით — სან-ფელიუ-დე-ლობერგატის, სან-ჟუტ-დესვერნის, ესპლუგეს-დე-ლობერგატის, სან-კუგატ-დელ-ვალესის, დასავლეთით კი მონტაკადა-ი-რეშაკის მუნიციპალიტეტები.
კლიმატი
ბარსელონაში კლიმატი ხმელთაშუაზღვიურია (Köppen climate classification: Csa), (კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაციით), რბილი, ტენიანი ზამთრითა და თბილი, მშრალი ზაფხულით.
საშუალო წლიური ტემპერატურა დღისით 20 °C (68 °F)-ია, ღამით კი 11 °C (52 °F). ზღვის საშუალო წლიური ტემპერატურაა 18 °C (64 °F). ყველაზე ცივი თვეა იანვარი — ტემპერატურა დღის განმავლობაში 8 - 17 °C (46 - 63 °F)-ია, ღამით — 2 - 10 °C (36 - 50 °F), ზღვის საშუალო ტემპერატურა კი 13 °C (55 °F). ყველაზე თბილი თვეა აგვისტო, ამ დროს ტემპერატურა დღის მანძილზე 25 - 31 °C (77 - 88 °F)-ია, ღამის დაახლოებით 20 °C (68 °F), ზღვის საშუალო ტემპერატურა კი 25 °C (77 °F). როგორც წესი, ზაფხულის საკურორტო სეზონი დაახლოებით ექვს თვეს გრძელდება, მაისიდან ოქტომბრამდე. ორი თვე — აპრილი და ნოემბერი გარდამავალია; ტემპერატურა ზოგჯერ 20 °C (68 °F)-ს აჭარბებს, საშუალო ტემპერატურა კი დღისით 17–18 °C (63–64 °F)-ია, ღამით — 8–9 °C (46–48 °F). ყველაზე ცივი თვეებია დეკემბერი, იანვარი და თებერვალი, როდესაც საშუალო ტემპერატურა დღისით 14 °C (57 °F)-ია, ღამით კი 5 °C (41 °F). ტემპერატურის დიდი მერყეობა იშვიათია, ისიც ძირითადად ზაფხულის თვეებში. მზის ნათების ხანგრძლივობა წლის მანძილზე 2,524 სთ-ია, 138 (საშუალოდ 4,5 სთ დღეში) დეკემბერში და 310 (საშუალოდ 10 სთ დღეში) ივლისში.
ძირითადი ღირსშესანიშნაობები
მინი|მარცხნივ|250პქ|[[ანტონიო გაუდის შედევრი — საგრადა ფამილია]] ბარსელონის ძველი ქალაქის ცენტრია ბარი-გოტიკი (კატალ. Barri Gòtic - გოთური კვარტალი). მრავალი შენობა შუა საუკუნეებით თარიღდება, ზოგიერთი კი ქალაქის რომაულ დასახლებამდელ პერიოდს მიეკუთვნება. 1885-1950 წლებში განვითარებულმა კატალონიური მოდერნიზმის არქიტექტურამ (დაკავშირებულია დანარჩენ ევროპაში არტ-ნუვოს სახელით ცნობილ მოძრაობასთან) ბარსელონას მნიშვნელოვანი მემკვიდრეობა შესძინა. რამდენიმე მათგანი შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. განსაკუთრებით აღსანიშნავია არქიტექტორ ანტონიო გაუდის ქმნილებები, რომელთა ნახვაც მთელს ქალაქშია შესაძლებელი. მისი საქვეყნოდ განთქმული ნამუშევარია უზარმაზარი, მაგრამ ბოლომდე დაუმთავრებელი ეკლესია — საგრადა ფამილია, რომელიც 1882 წლიდან მშენებარე მდგომარეობაში იმყოფება და დღემდე ფინანსდება კერძო დონორების მიერ. 2007 წლის გათვლებით, მშენებლობა 2026 წელს უნდა დასრულდეს.
ბარსელონაში მდებარეობდა ლუდვიგ მის ვან დერ როეს ბარსელონის პავილიონი. იგი 1929 წლის საერთაშორისო გამოფენისთვის გერმანიის სახელით დაპროექტდა. ის განთქმული შენობაა, რომელიც თანამედროვე არქიტექტურას განასახიერებს როგორც ვან დერ როეს აფორიზმების ხორცშესხმას — „ნაკლები უფრო მეტია“ და „ღმერთი დეტალებშია“. ბარსელონის პავილიონი დროებით სტრუქტურას წარმოადგენდა და აგებიდან ერთ წელზე ნაკლებ დროში, 1930 წელს დაშალეს. დღეს ბარსელონაში იგი კვლავაც დგას, ოღონდ 1986 წელს ესპანელი არქიტექტორების მიერ შექმნილი.
1999 წელს, ბარსელონამ თავისი არქიტექტურისთვის ბრიტანეთის არქიტექტორთა სამეფო ინსტიტუტის (RIBA) სამეფო ოქროს მედალი მიიღო. ეს ერთადერთი შემთხვევაა (2012 წლისთვის), როდესაც გამარჯვებული ქალაქია და არა კონკრეტული არქიტექტორი.
thumb|center|765px| პლასა-რეიალი
მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები
ბარსელონის რამდენიმე ძეგლი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაშია შეტანილი:
ისტორიული ნაგებობები და მონუმენტები
მინი|200პქ|[[საგრატ-კორის კათოლიკური ტაძარი ტიბიდაბოს მთაზე]] მინი|200პქ|[[ბარსელონის საკათედრო ტაძარი]]
მინი|მარცხნივ|250პქ|[[კატალონიის ხელოვნების ეროვნული მუზეუმი]]
მუზეუმები
ბარსელონა მუზეუმების განსაკუთრებით დიდი რაოდენობით გამოირჩევა, რომლებიც სხვადასხვა ადგილებშია განლაგებული და სხვადასხვა პერიოდებს მიეკუთვნება. კატალონიის ხელოვნების ეროვნული მუზეუმი საქვეყნოდაა ცნობილი თავისი რომანული ხელოვნების ნიმუშებით, ბარსელონის თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი კი ფოკუსირდება 1945 წლის შემდგომ კატალონიურ და ესპანურ ხელოვნებაზე. მსოფლიო მასშტაბით ცნობილ ხელოვანთა კოლექციებს ფლობენ ჟოანა მიროს ფონდი, პიკასოს მუზეუმი და ანტონიო ტაპიესის ფონდი.
რამდენიმე მუზეუმი მოიცავს ისტორიისა და არქეოლოგიის ნიმუშებს, მაგალითად ქალაქის ისტორიის მუზეუმი, კატალონიის ისტორიის მუზეუმი, კატალონიის არქეოლოგიის მუზეუმი, ბარსელონის საზღვაო მუზეუმი და კერძო მფლობელობაში მყოფი ეგვიპტური მუზეუმი. განსაკუთრებით თავისებურია ბარსელონის ეროტიკული მუზეუმი, სამეცნიერო კოსმოკაიშის მუზეუმმა კი 2006 წელს ევროპის წლის მუზეუმის ჯილდო მიიღო.
პარკები
მინი|მარცხნივ|250პქ|[[გუელის პარკი]] ბარსელონას 68 მუნიციპალური პარკი გააჩნია, რომელთაგან 12 ისტორიული პარკია, 5 თემატური, 45 ურბანული და 6 ტყის პარკი. ისინი რანჟირდება დაწყებული მიკრო ზომიდან, დამთავრებული ფართო რეკრეაციულ არეალებამდე. ურბანული პარკები ქალაქის 10 %-ს მოიცავენ (549,7 ჰა). პარკების საერთო ფართობი ყოველწლიურად 10 ჰექტრით იზრდება, პროპორციით პარკის 18.1 მ² ერთ მოსახლეზე.
ბარსელონის პარკებს შორის, უდიდესია 203 ჰა ფართობის მონჟუიკი, რომელიც ამავე სახელწოდების მთაზე მდებარეობს. მას მოსდევს პარკ-დე-სიუტადელა (რომელსაც ძველი სამხედრო ციტადელის ტერიტორია უჭირავს და სადაც განთავსებულია კატალონიის პარლამენტის შენობა, ბარსელონის ზოოპარკი და რამდენიმე მუზეუმი), გინარდოს პარკი (19 ჰა), გაუდის დაპროექტებული გუელის პარკი (17.2 ჰა), ორენეტის ციხესიმაგრის პარკი (17.2 ჰა), დიაგონალ-მარის პარკი (13.3 ჰა), ნოუ-ბარისის ცენტრალური პარკი (13.2 ჰა), კან-დრაგოს სპორტული პარკი და პობლენოუს პარკი (ორივე ერთად 11.9 ჰა), ასევე ლაბირინთის პარკი (9.10 ჰა), რომელსაც სახელი მის შემადგენლობაში მყოფი ლაბირინთისგან ეწოდა. გარდა ამისა, ქალაქში ასევე არსებობს რამდენიმე უფრო მცირე პარკი, მაგალითად პარკ-დე-ლეს-აიგუესი (2 ჰა). ქალაქის საზღვრებში ასევე ექცევა კოლსეროლის პარკი. ბარსელონიდან 1 სთ სამანქანო გზის მანძილზე მდებარეობს ევროპის უდიდესი გასართობი პარკი პორტ-ავენტურა, რომელსაც ყოველწლიურად 3 000 000 მნახველი ჰყავს.
პლაჟები
მინი|200პქ|[[ბარსელონეტა|ბარსელონეტის პლაჟი]] ბარსელონის პლაჟი პირველ ადგილზეა მსოფლიოს ქალაქების პლაჟების ათეულში, რომელიც National Geographic-მა და Discovery Channel-მა შეადგინეს. ბარსელონა შვიდ პლაჟს მოიცავს, რომელთა საერთო სიგრძეც 4,5 კმ-ია. ყველაზე დიდი, ძველი და ხალხმრავალია სანტა-სებასტიისა და ბარსელონეტის პლაჟები, რომელთა სიგრძე 1 100 მეტრია. პორტ-ოლიმპიკი მათ სხვა პლაჟებისგან გამოყოფს, ისეთებისგან, როგორებიცაა ნოვა-იკარია, ბოგატელი, მარ-ბელია, ნოვა-მარ-ბელია და ლევანტი. ეს პლაჟები, ქალაქის რესტრუქტურიზაციის შედეგად გაიხსნა, 1992 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მასპინძლობის სამზადისისას, რა დროსაც დანგრეულ იქნა სამრეწველო საწარმოთა დიდი რიცხვი. დღეისათვის, პლაჟის ქვიშა ხელოვნურად იყრება, რადგან შტორმები რეგულარულად რეცხავს დიდი რაოდენობით მასალას. 2004 წლის კულტურის საყოველთაო ფორუმის წყალობით, ქალაქს სანაპირო ზოლის უკიდურეს აღმოსავლეთ ნაწილში დარჩა ბეტონიანი საბანაო ზონა.
დემოგრაფია
მინი|300პქ|დემოგრაფიული ევოლუცია 1900–2007 წლებში, ესპანეთის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტის მიხედვით ბარსელონის ქალაქის საბჭოს მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 2006 წლის 1 ივნისისთვის 1 673 075 ადამიანს შეადგენდა, მთლიანად ურბანული არეალის კი 4 210 000-ს, ზოგადად ბარსელონის მეტროპოლიურ არეალში კი 5083 000 ადამიანი სახლობს.
მოსახლეობის სიმჭიდროვე 15 779-ს უდრიდა კმ²-ზე და ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული რაიონი იყო ეშამპლე. მოსახლეობის 62 % დაბადებულია კატალონიაში, 23,5 % დანარჩენ ესპანეთში. მოსახლეობის 13,9 % დაბადებულია სხვა ქვეყანაში; ეს მაჩვენებელი 2001 წლის შემდეგ გასამმაგებულია (შეადგენდა 3,9 %-ს ). მათი უმრავლესობა ჩამოსულია ეკვადორიდან, პერუდან, მაროკოდან, კოლუმბიიდან, არგენტინიდან, პაკისტანიდან და ჩინეთიდან.
როგორც ოფიციალური ენა, ესპანურს ბარსელონაში ყველა თავისუფლად ფლობს. ასევე, 95%-ს ესმის კატალანური ენა, რომელზეც ლაპარაკი 74,6%-ს შეუძლია, 75%-ს კითხვა, 47,1%-ს წერა. მიუხედავად იმისა, რომ პროვინციის აბსოლუტური უმრავლესობა რომანულ-კათოლიკური ეკლესიის მიმდევარია (208 ეკლესია), ასევე შეინიშნება სხვადასხვა რელიგიური ჯგუფები, მაგალითად ევანგელისტები (ძირითადად ბოშები), იეჰოვას მოწმეები (21 სამეფო დარბაზი), ბუდისტები და, იმიგრაციის დამსახურებით, მუსლიმთა გარკვეული რაოდენობა.
1900 წელს, ბარსელონის მოსახლეობა 533 000 ადამიანს შეადგენდა; რაოდენობა მუდმივად, მაგრამ ნელა მზარდი იყო 1950 წლამდე, როდესაც ქალაქმა ესპანეთის სხვა ნაკლებ ინდუსტრიალიზებული ნაწილების მოსახლეობის შთანთქმა დაიწყო. 1979 წელს, ბარსელონის მოსახლეობამ 1 906 998 ადამიანს მიაღწია; ტენდენცია 1980-1990-იან წლებში დავარდა, როდესაც ბარსელონის მეტროპოლიურ არეალში განაპირას მდებარე ქალაქის მაცხოვრებლებმაც მიაღწიეს ცხოვრების მაღალ დონეს. ტენდენციამ პიკს 2000 წელს მიაღწია, როდესაც მოსახლეობა 1 496 266 ადამიანი დარჩა, მაგრამ ამ ეტაპიდან რიცხვმა კვლავ ზრდა იწყო, რადგან ბინებზე ფასების ზრდის გამო ახალგაზრდებმა დაბრუნება იწყეს.
მინი|მარცხნივ|250პქ|ფორუმის პარკი
მოსახლეობის სიმჭიდროვე
შენიშვნა: ტექსტი მთლიანად ეყრდნობა ქალაქის საბჭოს მიერ წარმოებულ მუნიციპალურ სტატისტიკურ მონაცემებს.
ბარსელონა ევროპის ერთ-ერთი ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული ქალაქია. 2008 წლისთვის, ქალაქის საბჭოს გაანგარიშებით, 102,2 კმ² ფართობის მუნიციპალიტეტში 1 628 090 ადამიანი სახლობდა და შესაბამისად, ერთ კვადრატულ კილომეტრზე სიმჭიდროვე საშუალოდ 15 926 ადამიანს შეადგენდა.
ბარსელონის შემთხვევაში, მიწის გადანაწილება უკიდურესად არათანაბარია. მუნიციპალიტეტის ნახევარი, 50,2 კმ², რომელიც მუნიციპალიტეტის განაპირას მდებარეობს, ათი ყველაზე მეჩხრად დასახლებულ უბანს მოიცავს, სადაც ქალაქის მოსახლეობის 10 % სახლობს, ასევე დაუსახლებელ სამრეწველო არეალ სონა-ფრანკასა და მონჟუიკის ტყის პარკს. დანარჩენი 90 % ანუ 1,5 მლნ-ზე ნაკლები ადამიანი დარჩენილ 52 კმ²-ზე სახლობს, სადაც სიმშიდროვე 28 500 კაცია კმ²-ზე.
ქალაქის 73 კვარტალიდან, 45-ში სიმჭიდროვე 20 000 ადამიანზე მეტია, საერთო მაჩვენებლით კი 38,6 კმ²-ზე 1 313 424 მცხოვრებია და სიმჭიდროვე 33 987-ს შეადგენს.
ეკონომიკა
thumb|center|750px| ბარსელონის ბიზნეს ცენტრი
ზოგადი ინფორმაცია
ბარსელონის მეტროპოლიურ არეალში ცხოვრობს სამხრეთ ევროპაში ყველაზე მდიდარი ხალხის 66% მშპ (მუპ) €30 300 მაჩვენებლით ერთ სულ მოსახლეზე, რაც ევროკავშირის საშუალო მაჩვენებელზე 21%-ით მეტია. მეტროპოლიური არეალის მთლიანი შიდა პროდუქტი $177 მილიარდია (მე-4 უმდიდრესი მშპ-ის მიხედვით ევროკავშირში და 35-ე მსოფლიოში), რაც $35 975-ის ექვივალენტურია ერთ სულ მოსახლეზე (44 %-ით მეტი ევროკავშირის საშუალო მაჩვენებელზე). ევროსტატის თანახმად, თვითონ ქალაქ ბარსელონის მშპ ერთ სულ მცხოვრებზე €80 894-ია. გარდა ამისა, ბარსელონა ევროპის მე-4 საუკეთესო ბიზნეს ქალაქი და ყველაზე სწრაფად განვითარებადი ევროპული ქალაქია 17%-იანი წლიური გაუმჯობესებით. აგრეთვე, მსოფლიო კომერციის ცენტრებს შორის, მას მეორე ადგილი უკავია ეკონომიკური სტაბილურობის მხრივ.
ბარსელონას ვაჭრობის საკმაოდ ხანგრძლივი ტრადიციები გააჩნია. ნაკლებ ცნობილია, რომ რეგიონი ერთ-ერთი პირველი იყო კონტინენტურ ევროპაში, რომელმაც ინდუსტრიალიზაცია დაიწყო, რასაც დასაბამი მისცა 1780-იან წლებში ტექსტილთან დაკავშირებულმა სამუშაოებმა, რაც ყველაზე მეტად XIX საუკუნის შუა წლებში მოძლიერდა. ამის შემდეგ, მის ისტორიაში მანუფაქტურა უდიდეს როლს თამაშობდა.
ბარსელონაში არსებობს საფონდო ბირჟა ბორსა დე ბარსელონა (Borsa de Barcelona). იგი ყველაზე მნიშვნელოვანი საფონდო ბირჟაა იბერიის ნახევარკუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში.
thumb|left|200პქ|Mobile World Congress
კომერციული ბაზარი და გამოფენები
thumb|right|200პქ|[[ბარსელონის მსოფლიო სავაჭრო ცენტრი]] შემოქმედებით ხელოვნებასა და ხელოსნობის ტრადიციებზე დაყრდნობით, ბარსელონა დღეისათვის ცნობილია თავის მოწინავე ინდუსტრიული დიზანინით. გააჩნია რამდენიმე საკონგრესო დარბაზი, რომელთა შორის აღსანიშნავია ფირა-დე-ბარსელონა — მეორე უდიდესი სავაჭრო საქონლის გამოფენა ევროპაში, რომელიც ყოველწლიურად უფრო და უფრო დიდი რაოდენობის ეროვნულ და საერთაშორისო ღონისძიებებს მასპინძლობს.
პორტ-ველის ნავსადგურში მდებარეობს მნიშვნელოვანი ბიზნეს-ცენტრი — ბარსელონის მსოფლიო სავაჭრო ცენტრი.
ტურიზმი
ბარსელონა მე-16 ყველაზე მონახულებადი ქალაქია მსოფლიოში და მე-4 ევროპაში პარიზის, ლონდონისა და რომის შემდეგ და ყოველწლიურად მას რამდენიმე მილიონი მნახველი სტუმრობს.
ბარსელონა საერთაშორისო მასშტაბით აღიარებული ტურისტული დესტინაციაა, მრავალრიცხოვანი რეკრეაციული არეალით, ერთ-ერთი საუკეთესო პლაჟებით მსოფლიოში, რბილი, თბილი კლიმატითა და ისტორიული მონუმენტებით, მათ შორის იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლებით, კარგი ხარისხის სასტუმროებითა და განვითარებული ტურისტული ინფრასტრუქტურით. ამავე დროს, ქალაქს თავის მოსახლეობაზე დაახლოებით სამჯერ მეტი მნახველი სტუმრობს.
წარმოების სექტორი
ბარსელონა ვეროპის მნიშვნელოვანი ავტომწარმოებელი ცენტრია. მის ერთ-ერთ გარეუბანში მდებარეობს ესპანეთის უმსხვილესი საავტომობილო ფირმა SEAT-ის სათავო ოფისი და მსხვილი საწარმო. ქალაქის ლოჯისტიკურ და ინდუსტრიულ არეალში ასევე ფუნქციონირებს კომპანია ნისანის ქარხანა.
ისევე როგორც სხვა თანამედროვე ქალაქებში, ბარსელონაშიც, დიდი ისტორიის მქონე წარმოების სექტორის დომინანტი როლი თანდათან მომსახურების სფერომ ჩაანაცვლა, თუმცა იგი კვლავ საკმაოდ მნიშვნელოვანი რჩება. დღეისათვის, წარმოების მთავარი დარგებია: ტექსტილი, ქიმიკატები, ფარმაცევტული ნაწარმი, ძრავები, ელექტრონიკა, ბეჭდვა, ლოჯისტიკა, ტელეკომუნიკაციები და ა. შ.
მოდა
ტექსტილის ინდუსტრიაში არსებული ტრადიციული გამოცდილება, ბარსელონას აიძულებს იბრძოლოს მოდის მთავარ ცენტრად გახდომისთვის. 2000 წლის ზაფხულში, ქალაქში პრესტიჟულმა ურბანულმა მოდის ბაზრობა Bread & Butter-მა დაიდო ბინა, მაგრამ 2009 წელს ცნობილი გახდა, რომ ის ბერლინში გადადიოდა. ეს ბარსელონისთვის სასტიკი დარტყმა იყო, რადგან ამ ბაზრობას სამდღიანი გახსნით ქალაქისთვის €100 ევრო მოჰქონდა. ადგილი ჰქონდა ბარსელონის მოდის დედაქალაქად ქცევის მრავალ მცდელობას. წელიწადში ორჯერ აქ იმართება მოდის შოუ The Brandery. მიუხედავად ამ ყველაფრისა, ბარსელონა მხოლოდ მე-7 ყველაზე მნიშვნელოვანი მოდის დედაქალაქია.
მმართველობა და ადმინისტრაციული დაყოფა
left|thumb|250px|კატალონიის გენერალიტეტის სასახლე thumb|250px|პლასა-კატალუნია (კატალონიის მოედანი) ბარსელონა 41 წევრისაგან შემდგარი ქალაქის საბჭოს მიერ იმართება, რომლებიც 4 წლიანი ვადით, პირდაპირი არჩევნების გზით აირჩევიან. როგორც ესპანეთის სიდიდით მეორე ქალაქში, ბარსელონაში მოქმედებს სპეციალური მუნიციპალური კანონი (Carta Municipal). ამ კანონის პირველი ვერსია 1960 წელს მიიღეს, მაგრამ მოგვიანებით შეასწორეს, ამჟამინდელი ვერსია კი 2006 წლის მარტში იქნა მიღებული. ამ კანონის თანახმად, ბარსელონის ქალაქის საბჭო ორ დონედ იყოფა: პოლიტიკურ დონედ, არჩეულ საბჭოს წევრებთან ერთად და აღმასრულებელ დონედ, რომელიც ახორციელებს პროგრამებს და აღასრულებს პოლიტიკური დონის მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებებს. ამ კანონით, ადგილობრივი მთავრობა სპეციალურ ურთიერთობაში შედის ცენტრალურ მთავრობასთან; ასევე მერს იგი მუნიციპალურ აღმასრულებელ კომისიაში ფართო პრეროგატივებს აძლევს. ამავე კანონის საფუძველზე, ქალაქის საბჭოს ძალაუფლება ვრცელდება ტელეკომუნიკაციებზე, ქალაქში არსებულ გადაზიდვებზე, საგზაო და საზოგადოებრივ უსაფრთხოებაზე. ეს კანონი ქალაქის ხაზინას სპეციალურ ეკონომიკურ რეჟიმს აძლევს, ქალაქის საბჭოს კი ვეტოს უფლებას, რომლის ბედსაც შემდეგ ცენტრალური ხელისუფლება გადაწყვეტს, მაგრამ ამას საბჭოსგან მაინც დადებითი მოხსენება ესაჭიროება.
thumb|right|250პქ|ბარსელონის მერია
აღმასრულებელი შტოა სამთავრობო კომისია (Comissió de Govern), რომელიც 24 წევრისგან შედგება; მას მერი ხელმძღვანელობს 5 მოადგილესა და საბჭოს 17 წევრთან და 5 არაარჩეულ წევრთან ერთად. პლენარულ სხდომას, რომელიც 41 წევრისგან შედგება, გააჩნია სათათბირო, დაგეგმვითი, სარეგულაციო და ფისკალური აღმასრულებელი ფუნქციები.
ქალაქის საბჭოს კომისიებს (Commissions del Consell Municipal) თავიანთ იურისდიქციის ქვეშ აღმასრულებელი და მაკონტროლებელი ფუნქციები გააჩნია. ისინი რამდენიმე წევრისგან შედგება, იმის პროპორციულად, თუ რამდენი წევრი ჰყავს ამა თუ იმ პარტიას პლენარულ სესიაზე. ქალაქის საბჭოს იურისდიქცია ვრცელდება ქალაქის დაგეგმვაზე, სატრანსპორტო სისტემაზე, მუნიციპალურ ხარჯებზე, საგზაო უსაფრთხოებაზე, რომელსაც მუნიციპალური პოლიცია (Guàrdia Urbana) ახორციელებს, ბაღებზე, პარკებსა და გარემოზე, შესაძლებლობებზე (როგორებიცაა სკოლები, საბავშვო ბაღები, სპორტული ცენტრები, ბიბლიოთეკები და ა. შ.), კულტურაზე, ახალგაზრდობასა და სოციალურ კეთილდღეობაზე. ზოგიერთი ამ კომპეტენციათაგან ექსკლუზიური არაა და კატალონიის გენერალიტეტთან ან ესპანეთის ცენტრალურ ხელისუფლებასთან იყოფს.
აღმასრულებელ შტოს ხელმღვანელობს უმაღლესი მუნიციპალური ოფიცერი, რომელიც მერის წინაშეა პასუხისმგებელი. იგი დეპარტამენტებისგან შედგება, რომლებიც სამართლებრივად ქალაქის საბჭოს ნაწილია და ორ ტიპის ორგანიზაციებად იყოფა: ავტონომიურ საჯარო დეპარტამენტებად და საზოგადოებრივ კომპანიებად.
ქალაქის საბჭო განთავსებულია პლასა-დე-სან-ხაიმეზე, კატალონიის გენერალიტეტის შენობის მოპირდაპირედ. ესპანეთის დემოკრატიისკენ გარდამავალ გზაზე, ბარსელონას კატალონიის სოციალისტური პარტია (PSC) მართავდა აბსოლუტური უმრავლესობით, შემდეგ კი კოალიციით რესპუბლიკელ-მემარცხენეებთან (ERC) და კატალონიის ინიციატივა — მწვანეებთან (ICV) ერთად. 2007 წლის მაისის არჩევნების შემდეგ, ERC-მა არ განაახლა კოალიციური შეთანხმება PSC-მა უმცირესობის კოალიცია შექმნა ICV-სთან.
32 წლის შემდეგ, 2011 წლის 22 მაისს, პარტია „კონვერგენცია და ერთობამ“ (CiU) მუნიციპალურ არჩევნებში უმრავლესობა, 15 ადგილი მოიპოვა, PSC-მა 11, სახალხო პარტიამ 8, ICV-მა 5 და ERC-მა 2.
რაიონები
რაიონები ძირითადად ისტორიულ დაყოფას ეფუძნება. რამდენიმე რაიონი ყოფილ ქალაქებს წარმოადგენს, რომლებიც XVIII-XIX საუკუნეებში ბარსელონამ მიიერთა; ისინი დღემდე ინარჩუნებენ თავიანთ განსხვავებულ მახასიათებლებს. რაიონებს ოფიციალური სახელები კატალანურ ენაზე ჰქვიათ.
განათლება
ბარსელონას საჯარო უნივერსიტეტების უმაღლესი განათლების კარგად განვითარებული სისტემა გააჩნია. მათ შორის უმთავრესია ბარსელონის უნივერსიტეტი — მსოფლიო მასშტაბით ცნობილი კვლევითი და სასწავლო ინსტიტუტი მის გარშემო არსებული კამპუსებით.
მინი|200პქ|მარცხნივ|ბარსელონის უნივერსიტეტის ისტორიული შენობის საცერემონია დარბაზი
ბარსელონაში ასევე ფუნქციონირებს კატალონიის პოლიტექნიკური უნივერსიტეტი, ახლადდაარსებული პომპეუ-ფაბრის უნივერსიტეტი და კერძო სექტორში 1957 წელს დაარსებული EADA-ის ბიზნეს-სკოლა, რომელიც ბარსელონის პირველი ინსტიტუცია გახდა ბიზნეს-საზოგადოებისთვის მენეჯერთა მომზადების სფეროში. IESE ბიზნეს-სკოლა, ისევე როგორც უმსხვილესი კერძო საგანმანათლებლო ინსტიტუცია — რამონ ლიულის უნივერსიტეტი, აერთიანებს საერთაშორისო პრესტიჟულ სკოლებსა და ინსტიტუტებს, ისეთებს, როგორებიცაა ESADE ბიზნეს-სკოლა. ქალაქის მეტროპოლიურ არეალ ბალატერაში მდებარეობს სხვა საჯარო, კატალონიის ავტონომიური უნივერსიტეტი. ბარსელონაში ასევე ფუნქციონირებს კერძო, ინტერნეტ-ცენტრირებული ღია უნივერსიტეტი — კატალონიის ღია უნივერსიტეტი.
ქალაქს გააჩნია საჯარო სკოლების ქსელი, საბავშვო ბაღებიდან უმაღლეს სკოლებამდე, რომლებიც ქალაქი საბჭოს დაქვემდებარებაში მყოფი კონსორციუმის მეთვალყურეობის ქვეშ იმყოფება. ასევე ფუნქციონირებს მრავალი კერძო სკოლა, მათ შორის ზოგიერთი რომანულ-კათოლიკური. ამგვარი სკოლების უმრავლესობა საჯარო სუბსიდიებს იღებს, ინსპექტირდება საჯარო მმართველობის მიერ და ვალდებულნი არიან მიჰყვნენ იგივე სახელმძღვანელოების კურიკულუმს, რასაც საჯარო სკოლები, მიუხედავად ამისა, იქ სწავლა მაინც ფასიანია. escoles concertades-ს სახელით ცნობილი სკოლები განსხვავდება იმ სკოლებისაგან, რომლებიც მთლიანად კერძო სუბსიდირებაზე არიან (escoles privades)
საჯარო სკოლებსა და escoles concertades-ის ტიპის სკოლებში, სწავლების ენა კატალანურია, რასაც კატალანური განათლების 2009 წლის აქტი ითვალისწინებს. ესპანური შეიძლება გამოყენებულ იქნას ესპანური ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლების მიერ, ასევე სხვა უცხო ენები მათი მასწავლებლების მიერ. უცხო ენის სასწავლებლად (ძირითადად ინგლისურის) ზოგიერთმა სკოლამ ნაწილობრივ ექსპერიმენტული პროგრამა ჩაუშვა, რაც სასკოლო დღის მაქსიმუმ 30%-ს არ უნდა აღემატებოდეს. არა საწარო სკოლებს ან escola concertada-ებს შეუძლიათ შესთავაზონ 50%-იანი ან მთლიანად ექსპერიმენტული პროგრამები უცხოურ ენებში, მაგრამ არც ერთი საჯარო სკოლა თუ escola concertada არ სთავაზობს საერთაშორისო საბაკალავრო პროგრამებს.
კულტურა
მინი|250პქ|[[კატალონიური მუსიკის სასახლე]] ბარსელონის კულტურა სათავეს დაახლოებით 2 000 წლის წინ იღებს. იმაზე უფრო მეტ ფართობზე გაშენებული ბარსელონა, ვიდრე დანარჩენი კატალონია, სადაც დომინანტი კატალანური ენაა, ორენოვანი ქალაქია: კატალანურიც და ესპანურიც აქ ორივე ოფიციალური ენაა და მათზე მრავალი ადამიანი საუბრობს. ბარსელონის ერთ-ერთ რაიონში, ცენტრალურ კატალონიაში, ლაპარაკობენ კატალანურად, რომელიც სტანდარტულ კატალანურ ენასთან ყველაზე ახლოსაა. დემოკრატიული პროცესების განვითარებასთან ერთად კატალონიური კულტურა წახალისდა (რომელიც ყველაზე მეტ ზეწოლას ფრანკოს დიქტატორული რეჟიმის დროს განიცდიდა). „გლობალიზაციისა და მსოფლიო ქალაქების შემსწავლელი ჯგუფის“ მიერ ბარსელონა მსოფლიო კლასის ქალაქად დასახელდა. მინი|მარცხნივ|250პქ|ლისეუს დიდი საოპერო თეატრი
გართობა და საშემსრულებლო ხელოვნება
ბარსელონას ცოცხალი მუსიკისა და თეატრალური ღონისძიებების ჩასატარებელი მრავალი ადგილი გააჩნია. მათ შორისაა მთელ მსოფლიოში ცნობილი ლისეუს დიდი საოპერო თეატრი, კატალონიის ეროვნული თეატრი, ლიურეს თეატრი და კატალონიური მუსიკის სასახლე. ბარსელონაში ასევე კატალონიის სიმფონიური ორკესტრი (OBC), რომელიც უდიდესია მთელს ავტონომიურ რეგიონში. 1999 წელს ორკესტრი ახალ შენობაში გადავიდა. ორკესტრი სეზონზე დაახლოებით 75 კონცერტს მართავს.
ყოველწლიურად, ქალაქში ორი მნიშვნელოვანი პოპ-მუსიკის ფესტივალი იმართება — სონარ ფესტივალი (Sónar Festival) და პრიმავერა საუნდ ფესტივალი (Primavera Sound Festival). ქალაქში ასევე ყვავის ალტერნატიული მუსიკის სცენა მრავალი ჯგუფით,მათ შორისაა საერთაშორისო ყურადღების მქონე The Pinker Tones.
მედია
ბარსელონის ორი მთავარი ყოველდღიური გაზეთია El Periódico de Catalunya და La Vanguardia (კატალანური და ესპანური გამოცემები), ხოლო მთავარი ყოველდღიური სპორტული გაზეთებია Sport და El Mundo Deportivo, რომლებსაც იგივე კომპანიები გამოსცემენ. ქალაქში ასევე გამოდის მრავალი პატარა პუბლიკაცია, ისეთები, როგორებიცაა Ara და El Punt Avui (კატალანურად). ასევე, ბარსელონისთვის სპეციალურ გამოცემებს გამოსცემენ ქვეყნის მასშტაბით გამომავალი გაზეთები — El Pais და El Mundo (ორივე ესპანურად), ისევე როგორც სხვა თავისუფალი გაზეთები, მაგალითად 20 minutos და Què.
სპორტი
ყოველწლიურად, ბარსელონის ტენისის სამეფო გუნდის ბაზაზე იმართება პროფესიონალ ჩოგბურთელთა ასოციაციის ATP 500 ტურის ორმოცდაათწლოვანი შეჯიბრება Barcelona Open. ასევე, ყოველ შობას, ნავსადგურში იმართება შეჯიბრება ცურვაში. ბარსელონის სიახლოვეს, მონტემელოში, კატალონიის წრიული გზა მასპინძლობს ფორმულა ერთის მსოფლიო ჩემპიონატს, ესპანეთის გრან-პრის, ლატალონიის მოტო გრან-პრის, ესპანეთის GT ჩემპიონატს და GP2 სერიებს. ქალაქში ასევე ძალიან პოპულარულია სკეიტბორდინგი (ციგურაობა) და ველოსპორტი. ბარსელონასა და მის მეტროპოლიურ არეალში ათობით კილომეტრების სიგრძის ველო-ტრასებია განლაგებული.
ბარსელონის მოწინავე სპორტული კლუბები:
აეროპორტები
მინი|250პქ|ბარსელონის ნავსადგური მინი|250პქ|პორტ-ველი ბარსელონას ემსახურება ელ-პრატის აეროპორტი, რომელიც ქალაქის ცენტრიდან დაახლოებით 17 კმ-ის დაშორებით მდებარეობს. იგი ესპანეთის მეორე უმსხვილესი აეროპორტია, ხოლო ხმელთაშუაზღვისპირეთში — უდიდესი. ის მთავარი კვანძია ავიაკომპანია Vueling Airlines-სა და Spanair-ისათვის, ასევე მასზე ფოკუსირდებიან „იბერია“ და Air Europa. აეროპორტი ძირითადად ემსახურება ადგილობრივ და ევროპულ რეისებს, თუმცა ზოგჯერ ფრენები ხორციელდება ლათინური ამერიკის, აზიისა და აშშ-ისაკენ. აეროპორტი ქალაქთან დაკავშირებულია გზატკეცილით, რეგულარულად დადიან ავტობუსები. 2009 წლის 17 ივნისიდან მომსახურებაში შევიდა ახლადაშენებული ტერმინალი.
ქალაქ საბადელის სიახლოვეს ფუნქციონირებს საბადელის პატარა აეროპორტი, სადაც ხორციელდება პილოტთა წვრთნა, აეროტაქსი და პირადი ფრენები. ზოგიერთი დაბალფაისანი ავიახაზები, როგორებიცაა მაგალითად Transavia.com და Ryanair ხირონა-კოსტა-ბრავის აეროპორტის გამოყენებას ამჯობინებენ, რომელიც ბარსელონიდან 90 კმ-ით ჩრდილოეთით მდებარეობს; ისინი ასევე იყენებენ ქალაქიდან 77 კმ-ით სამხრეთით მდებარე რეუსის აეროპორტს.
ნავსადგური
ბარსელონის ნავსადგურს 2000 წლოვანი ისტორია და უდიდესი თანამედროვე კომერციული მნიშვნელობა გააჩნია. იგი ევროპის მეცხრე უდიდესი საკონტეინერო პორტია. 2008 წელს ვაჭრობის დონემ 2,57 მლნ ოცი ფუნტის ექვივალენტს მიაღწია. ნავსადგურს მართავს ბარსელონის პორტის სამმართველო. მისი 7,86 კმ² ფართობი სამ ზონად იყოფა: პორტ-ველი (ძველი პორტი), კომერციული პორტი და ლოჯისტიკის პორტი (ბარსელონის თავისუფალი პორტი). პორტში მიმდინარეობს გაფართოების სამუშაოები, რომელიც სამხრეთით, 2 კმ–ზე, მდინარე ლობრეგატის ფართო შესართავის წყალობით თითქმის ორჯერ გაზრდის პორტის ზომას.
პორტ-ველის არეალი ასევე მოიცვას კომერციულ ცენტრს (მარემაგნუმი), მულტიპლექსური კინოს, IMAX პორტ-ველსა და ევროპის უდიდეს აკვარიუმს — ბარსელონის აკვარიუმს, სადაც 8,000 თევზი და 11 ზვიგენია. იგი აერთიანებს 22 აუზს 6 მლნ ლიტრი ზღვის წყლით. გამორჩეულ ტურისტულ ზონაში მდებარეობის გამო, მარამაგნუმი ერთადერთი კომერციული ცენტრია ქალაქში, რომელიც კვირაობით და საჯარო უქმე დღეებშიც მუშაობს.
საზოგადოებრივი ტრანსპორტი
ბარსელონას ყოველმხრივი ადგილობრივი საზოგადოებრივი სატრანსპორტო ქსელი ემსახურება, რომელიც მოიცავს მეტროს, ავტობუსთა ქსელს, ორ გაყოფილ თანამედროვე ტრამვაის ქსელს — განცალკევებულ ისტორიულ ტრამვაის ხაზსა და რამდენიმე ფუნიკულიორს საბაგიროებთან ერთად. ბარსელონის მეტროს ქსელი 11 ხაზისგან შედგება. L9 ხაზის დასრულებისას, 42,6 კმ–ით იგი ევროპის მეორე უგრძესი ხაზი იქნება ლონდონის 76 კმ–იანი ცენტრალური ხაზის შემდეგ.
კომპანია ტრამმეტი ოპერირებას უწევს ტრამვაის ორ თანამედროვე ხაზს, რომელთაც Trambaix–ს და Trambesòs–ს უწოდებენ. ტრამვაის ისტორიული ხაზი, ცისფერი ტრამვაი (Tramvia Blau) მეტროს ტიბიდაბოს ფუნიკულიორთან აერთებს. ქალაქს ორი საბაგირო გააჩნია: მონჟუიკის საჰაერო ტრამვაი და პორტ–ველის საჰაერო ტრამვაი.
ბარსელონას აქვს ტაქსების პარკი, რომელსაც ტაქსების მეტროპოლიტან–ინსტიტუტი მართავს. იგი 10 000–ზე მეტ მანქანას მოიცავს. ლიცენზიათა უმრავლესობა თვითდასაქმებული მძღოლების ხელშია. შავ–ყვითელი შეფერილობით, ბარსელონის ტაქსები ადვილი შესამჩნევია.
2007 წლის 22 მარტიდან, ქალაქის საბჭომ აამოქმედა ველოსიპედების სერვისი, ანუ ველოსიპედი გამოიყენება როგორც საზოგადოებრივი ტრანსპორტი. შედეგად, მომხმარებელს შეულძია სპეციალური ბარათის საშუალებით იქირაოს ველოსიპედი ქალაქის 100 სადგურიდან ნებისმიერში და გადაადგილდეს ყველგან, ქალაქის ურბანულ არეალში, შემდეგ კი იგი სასურველ სადგურში დატოვოს. პროექტმა საკმაო წარმატება ჰპოვა და სამ თვეში 50 000–მა მომხმარებელმა გამოიწერა.
რკინიგზა
მინი|250პქ|AVE–ს მაღალსიჩქარიანი მატარებლების სადგური ბარსელონა ესპანეთის სახელმწიფო სარკინიგზო ქსელის — RENFE–ს მთავარი კვანძია და მისი მთავარი საქალაქთაშორისო სადგურია ბარსელონა–სტანსი. AVE–ს მაღალი სიჩქარის სარკინიგზო სისტემამ, რომელიც 310 კმ/სთ სიჩქარით მოძრაობს, 2008 წელს მადრიდი და ბარსელონა დააკავშირა. ზოგადად, ბარსელონას ესპანეთის სხვა მთავარ ქალაქებთან მაღალი სიჩქარის რკინიგზა აკავშირებს.
გზები და მაგისტრალები
ბარსელონა სამ საერთაშორისო გზაზე მდებარეობს, რომელთა შორისაცა ევროპული გზა E15 (ჩრდილოეთი–სამხრეთი), ევროპული გზა E90 (დასავლეთი–აღმოსავლეთი) და ევროპული გზა E09. ქალაქს ასევე გააჩნია საავტომობილო გზებისა და მაგისტრალების ყოველმხრივი სისტემა მთელს მეტროპოლიურ არეალში; მათ შორისაა A-2, A-7/AP-7, C-16, C-17, C-31, C-32, C-33, C-60. ბარსელონას გარშემო უვლის სამი წრიული მაგისტრალი.
დაძმობილებული ქალაქები
ბარსელონა დაძმობილებულია შემდეგ ქალაქებთან: (მოცემულია ქრონოლოგიურად)
ურთიერთთანამშრომლობის და ქალაქებს შორის მეგობრობის სხვა ფორმები, რაც დაძმობილებული ქალაქების პროგრამების მსგავსია, მსოფლიოს სხვა მრავალ ქალაქთან არსებობს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბარსელონა კატეგორია:ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მასპინძელი ქალაქები კატეგორია:ესპანეთის ქალაქები
ჩან-ჩანი
ჩან-ჩანი (Chan Chan) — მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი, სამხრეთ ამერიკაში, პერუში. ჩიმუს კულტურის ყოფილი ცენტრი და ჩიმორის სახელმწიფოებრივი გაერთიანების დედაქალაქი, მდებარეობს წყნარი ოკეანის სანაპიროზე, ქალაქ ტრუხილიოს დასავლეთით ლა-ლიბერტადის რეგიონში. 1986 წელს შეიყვანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში, მაგრამ იმავე წელს კლიმატის ცვლილებების გამო შემორჩენილი ნანგრევების განადგურების მიზეზით შეიყვანეს საფრთხის მყოფი ძეგლების სიაში.
ხვლიკი (კომიქსი)
ხვლიკი (დოქტორი კურტ კონორსი) — კომპანია მარველ კომიქსების ერთ-ერთი სუპერბოროტმოქმედი. შექმნეს სტენ ლიმ და სტივ დიტკომ. პირველად ხვლიკი გამოჩნდა კომიქსში The Amazing Spider-Man ("საოცარი ადამიანი ობობა" №6, ნოემბერი 1963წ.), აქ ის შეიქმნა როგორც ადამიანი ობობას მტერი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:Marvel Comics-ის ბოროტმოქმედები კატეგორია:ადამიანი ობობა
ჰოლკონდის ციხესიმაგრე
კომპლექსი კარგად არის შემონახული. განლაგებულია გრანიტის 120 მ. სიმაღლის გორაზე. ჰოლკონდა შედგება ოთხი სხვადასხვა ციხესიმაგრისგან, რომელთა ბასტიონების საერთო რაოდენობა შეადგენს 87 ერთეულს. ზოგიერთი მათგანი დღემდე ზარბაზნებით არის აღჭურვილი. გარდა ამისა, ციხესიმაგრეებს აქვთ რვა შესასვლელი კარი, ოთხი ასაწევი ხიდი, მრავალი არისტოკრატიული სასახლე, დარბაზი, ტაძარი, მეჩეთი, განძსაცავი, თავლა და სხვა. ერთ-ერთი ციხესიმაგრე ადრე წარმოადგენდა ბრიტანულ-ინდური ვასალური სახელმწიფოს ჰაიდარაბადის სახელმწიფო საპატიმროს და განძეულის საცავს.
ძველად ჰოლკონდა თავისი ალმასებით იყო ცნობილი, რომელსაც მოიპოვებდნენ და გადაამუშავებდნენ რეგიონში. ცნობილი ალმასები  კოჰინური, დერიანური, ჰოუპა და რეგენტა სწორედ აქ იყო მოპოვებული. თვით ჰოლკონდა წარმოადგენდა ერთ უზარმაზარ ბაზარს, სადაც ყიდდნენ და ყიდულობდნენ ალმასებს. მეტნაკლებად მდიდარი მაღაროები, სადაც აღმოაჩინეს მსხვილი ისტორიული ქვები მდებარეობს მდინარე კისტნას სიახლოვეს. ალმასის მაღაროები ქმნიდნენ ჰაიდარაბადის ნიზამთა სიმდიდრეს, რომლებიც მართავდნენ ოლქს 1724-1948 წლებში, როცა ჰაიდარაბადი ანექსირებულ იქნა ინდოეთის მიერ. ის, როგორც ადმინისტრაციული ერთეული ჰაიდარაბადის ძველი სახელმწიფოს ადგილას შეიქმნა 1956 წელს. ჰოლკონდა აღმოჩნდა ანდჰრა-პრადეშის შტატთან მიერთებული ქალაქი. ციხესიმაგრის სახელწოდება წარმოდგა ტელუგური სიტყვათა ნაერთიდან „ჰოლა-კონდა“, რაც ნიშნავს „მწყემსთა გორას“. პირველი ევროპელი, რომელმაც აქ იმოგზაურა იყო რუსი ვაჭარი და მოგზაური ათანასე ნიკიტინი. ჰოლკონდის განძსაცავის აღწერილობა კი შემოგვინახა XVII საუკუნის ფრანგმა მოგზაურმა ჟან ბატისტ ტავერნიემ
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია: აზიის დაკარგული ქალაქები კატეგორია: ინდოეთის ისტორია კატეგორია: ანდჰრა-პრადეში კატეგორია:ინდოეთის ციხესიმაგრეები
ფრიკის კოლექცია
thumb|300px|ფრიკის რეზიდენცია ფრიკის კოლექცია (The Frick Collection) — ხელოვნების მუზეუმი მანჰეტენზე, ნიუ-იორკი, აშშ. მდებარეობს ლითონის მაგნატის ჰენრი კლეი ფრიკის ყოფილ რეზიდენციაში, რომელიც თომას ჰასტინგის პროექტით 1913-14 წლებში აიგო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნიუ-იორკის მუზეუმები კატეგორია:კოლექციები
პასიანს დაბანი
ბიოგრაფია
დაიბადა ბრაზავილში, კონგო, წარმოშობით სამხრეთ-აღმოსავლეთ გაბონელი მშობლების ოჯახში. დაბანი მუსიკალურ ოჯახში იზრდებოდა და სიმღერა ადრეულ ასაკში დაიწყო მამამისის აკორდეონისა და ძმის გიტარის აკომპანიმენტის თანხლებით. დედამისი ტრადიციული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი იყო. მოზარდობაში ის ბრაზავილის ერთ-ერთ ეკლესიის გუნდში მღეროდა, მოგვიანებით კი ტრადიციული სიმღერების შესრულება დაიწყო.
პირველი ლედი
1958 წელს დაბანი ალბერ-ბერნარ ბონგოს, ახალგაზრდა გაბონელ სტუდენტს, შეხვდა. 1959 წლის 31 ოქტომბერს, 15 წლის ასაკში, ის ალბერს ცოლად გაყვა. მათ ორი შვილი ეყოლათ: ვაჟი - ალენ ბერნარ ბონგო (9 თებერვალი 1959 წ.) და ქალიშვილი - აწ გარდაცვლილი ალბერტინ ამისა ბონგო (1964-1993).
1960 წელს გაბონის დამოუკიდებლობის აღიარების შემდეგ დაბანიმ ქმართან ერთად გაბონის დემოკრატიული პარტია დააარსა. პარალელურად ის მრავალ სოციალურ წამოწყებაში, მათ შორის ქალთა უფლებების დაცვის, ქველმოქმედებასა და სხვა პროექტებში, მონაწილეობს. 1967 წელს მისი მეუღლე ომარ ბონგო გაბონის პრეზიდენტი გახდა.
მუსიკალური კარიერა
1986 წელს ჟოზეფინ და ალბერ ბონგო განქორწინდნენ. მარიმ პროფესიონალი მომღერლის კარიერას მიჰყო ხელი ახალი სახელით—პასიანს დაბანი. მის პირველ ალბომს "ლევეკიშა" მოჰყვა "Cheri Ton Disque Est Rayé", "Associé", და "Patience Dabany" 1994 წელს. 1997 წლის ალბომი "Nouvelle Attitude" აფრიკაში მის პოპულარობას ამყარებს. ამავე წელს ის სამშობლოში ბრუნდება და ლიბრევილში ფუძნდება. 2001 წელს გამოდის მისი ალბომი "Article 106". 2004 წლის ალბომი "Obomiyia" კი მას ჯეიმზ ბრაუნთან ევროპის ტურნეს გამართვის საშუალებას აძლევს. ამ ალბომში შეტანილი სიმღერა "La Connaissance" მისი ყოფილი მეუღლის 2005 წლის საპრეზიდენტო კამპანიის ერთ-ერთი ჰიმნი იყო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გაბონის პირველი ქალბატონები კატეგორია:გაბონელი მუსიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1944 კატეგორია:დაბადებული 22 იანვარი
Linepithema angulatum
Linepithema angulatum — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Linepithema-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
Camponotus ustus sublautus
Camponotus ustus sublautus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ევროპის ავტომაგისტრალი E001
ევროპის ავტომაგისტრალი E 001 არის B კლასის ავტომაგისტრალი საქართველოსა და სომხეთს შორის,რომელიც იწყება მარნეულში და სადახლოს გავლით ჩადის ვანაძორში.
კატეგორია:ევროპის ავტომაგისტრალები კატეგორია:საქართველოს გზები
გულადი (2012 წლის ფილმი)
გულადი (Brave) — 2012 წლის 3D ფორმატის ფენტეზის ჟანრის სათავგადასავლო ფილმი. იგი გადაღებული იქნა სტუდია Pixar-ის მიერ. დისტრიბუციას მას უწევს Walt Disney Pictures. ფილმის სცენარის ავტორები არიან მარკ ენდრიუსი, სტივ პარსელი, ბრენდა ჩემპენი და აირინ მექი. რეჟისორები არიან ენდრიუსი და ჩეპმენი, ხოლო დამატებითი რეჟისორი - პარსელი. ფილმის პერსონაჟებს ახმოვანებენ კელი მაკ-დონალდი, ჯული უოლტერსი, ბილი კონოლი, ემა ტომპსონი, კევინ მაკ-კიდი, კრეიგ ფერგიუსონი, რობი კოლტრეინი და ჯონ რაცენბერგერი. ფილმზე მუშაობის მომენტისათვის არსებული ყველაზე დახვეწილი ვიზუალური ეფექტების მისაღებად, Pixar-ის მიერ ანიმაციის სისტემა მთლიანად იქნა შეცვლილი, პირველად 25 წლის მანძილზე.
ფილმის სიუჟეტში მოთხრობილია მარჯვე მშვილდოსან მერიდას თავგადასავლები. მისი პრემიერა გაიმართა 2012 წლის 10 ივნისს, სიეტლის საერთაშორისო კინოფესტივალის ფარგლებში. იგი აშშ-ში ოფიციალურად 2012 წლის 22 ივნისს გამოვიდა. სეანსამდე ფილმს ერთვის მოკლემეტრაჟიანი La Luna (რეჟისორი ენრიკო კასაროსა).
სიუჟეტი
მერიდა, მარჯვე მშვილდოსანი და მეფე ფერგუსისა და დედოფალ ელინორის ასული, ცხოვრობს დანბროქის შოტლანდიურ სამეფოში. იგი პრინცესაა და სამი ძმა ჰყავს. მერიდა უნდა დანიშნონ ერთ-ერთ ლორდზე - დინგვალზე, მაკინტოშზე ან მაკ-გაფინზე. თუმცა პრინცესას საკუთარი ცხოვრების მართვა სურს. იგი არღვევს ძველ ტრადიციას და მართავს სამშვილდოსნო შეჯიბრს სამ ლორდს შორის. ამით იგი სამეფოში არეულობას იწვევს. დახმარებისათვის მერიდა მიმართავს მოხუც ბრძენ ქალს, რათა „დედა შეცვალოს“. მაგრამ დედა, მოხუცის შელოცვით, იქცევა დათვად. მერიდამ უნდა ისწავლოს, თუ რა არის ნამდვილი გულადობა, ოჯახს წყევლა მოხსნას და გადაარჩინოს სამეფო.
წარმოება
2008 წლის აპრილში ფილმის პროექტი ცნობილი იყო სათაურით „დათვი და მშვილდი“. „გულადი“ დაგეგმილი იყო, როგორც Pixar-ის პირველი ფილმი, რომელიც ზღაპრის ჟანრის იქნებოდა. იგი უფრო ბნელია და უფროს ასაკობრივ კატეგორიაზეა გათვლილი. სიუჟეტი მიმდინარეობს შოტლანდიის მთებში, X საუკუნეში. ბრენდა ჩემპენი მას თვლის ჰანს ქრისტიან ანდერსენისა და ძმები გრიმების ჟანრის ზღაპრად. იგი პროექტის ინიციატორი და რეჟისორი იყო. ეს პირველი შემთხვევაა, როდესაც Pixar-ის ფილმზე მუშაობდა ქალი რეჟისორი. მაგრამ 2010 წლის ოქტომბერში მას, შემოქმედებითი უთანხმოებების შედეგად მარკ ენდრიუსი ჩაენაცვლა.
Pixar-ის ფილმების ისტორიაში მერიდა რიგით პირველი მთავარი პერსონაჟი გოგონაა. თავდაპირველად მისი როლი გახმოვანებული რიზ უიზერსპუნის მიერ უნდა ყოფილიყო, მაგრამ მან უარი განაცხადა, საკუთარი გრაფიკის გამო. პერსონაჟი საბოლოოდ კელი მაკ-დონალდმა გაახმოვანა, რომელიც ამავე პერიოდში ტელეარხ HBO-ს სერიალ „მიწისქვეშა იმპერია“-ში მონაწილეობდა.
ჯონ რაცენბერგერი, რომელიც დღემდე Pixar-ის ყველა ფილმში მონაწილეობდა, „გულადში“ მცველის როლს ასრულებს და შოტლანდიური აქცენტით საუბრობს.
ფილმის ფინალური ტიტრების დროს პატივისცემით ნახსენებია სტივ ჯობსი.
გამოსვლა
ფილმის პრემიერა დაგეგმილი იყო 2012 წლის 15 ივნისათვის, მაგრამ 22 ივნისამდე გადაიწია. მისი პრემიერა გაიმართა სიეტლის საერთაშორისო კინოფესტივალზე, 2012 წლის 10 ივნისს. მისი ავსტრალიური პრემიერა გაიმართა 2012 წლის 11 ივნისს, სიდნეის ფილმების ფესტივალის ფარგლებში. 2012 წლის 18 ივნისს მისი ამერიკული პრემიერა ჰოლივუდის თეატრში Dolby, ლოს-ანჯელესის კინოფესტივალის ფარგლებში გაიმართება, ხოლო ევროპული - ედინბურგის საერთაშორისო კინოფესტივალზე, 2012 წლის 30 ივნისს. „გულადი“ არის პირველი ფილმი, რომელიც Dolby Atmos-ის ხმის ფორმატით გამოვიდა. იგი უფრო ბუნებრივი ჟღერადობისათვის შეიმუშავა Dolby-მ.
მუსიკა
„გულადის“ საუნდტრეკი გამოვიდა CD და ჩამოსატვირთ ფორმატებში. მისი მუსიკის ავტორია პატრიკ დოილი (Pixar-ის წინა ფილმების მუსიკაზე მუშაობდნენ რენდი ნიუმენი, ტომას ნიუმენი და მაიკლ ჯაკინო). საუნდტრეკში აგრეთვე ჟღერს ჯული ფაულისის მიერ შოტლანდიურ გალურ ენაზე ნამღერი ორი სიმღერი, დაწერილი ალექს მენდელის მიერ. დამატებით სიმღერას ასრულებენ Birdy და ჯგუფი Mumford & Sons.
მუსიკაში შოტლანდიის ეროვნული მოტივების დასამატებლად დოილი იყენებდა შოტლანდიურ ხალხურ ინსტრუმენტებს - გუდასტვირებს, სოლო ვიოლინოს, კელტურ არფებს, ფლეიტებსა და ბოდრანს, ისევე როგორც ციმბალსა და ციბმალომს. „მე ვმუშაობდი ბევრ კლასიკურ შოტლანდიურ რიტმთან, როგორც იყო ჩქარი ცეკვები, ჯიგები და სტრასპეი. ეს არა მხოლოდ მოქმედებას ამატებს, არამედ ყველაფერს უფრო აუთენტურ ხასიათს ანიჭებს“, ამბობდა იგი.
დოილმა აგრეთვე დაწერა მეფე ფერგუსის სიმღერა და კვლევის მიზნით შოტლანდიაში მოგზაურობდა. ის ასევე გალურ ენაზე ნამღერ ფსალმუნს იწერდა.
ყველა კომპოზიციის ავტორია პატრიკ დოილი, გარდა შემდეგი სიმღერებისა:
ვიდეო თამაში
ვიდეო თამაში ფილმის მიხედვით დისნეის ინტერაქტიული სტუდიების მიერ 2012 წლის 19 ივნისს გამოიცა, შემდეგი პლატფორმებისათვის: PlayStation 3, Xbox 360, Wii, PC და Nintendo DS. მობილური ტელეფონისათვის განკუთვნილი Temple Run: Brave, „გულადის“ ვერსია, რომელიც ეფუძნება თამაშს Temple Run, გამოვიდა 2012 წლის 14 ივნისს, iPhone, iPod Touch, iPad და Android-ისათვის.
გამოხმაურება
სხვადასხვა მიმოხილვაში გაკრიტიკებული იქნა სხვა ფილმების ერთგვარი გადატვირთვის მცდელობა და მაგალითებად დასახელებული იქნა „პატარა ქალთევზა“, „როგორც გავწრთვნათ დრაკონი“ და, განსაკუთრებით, „ძმა დათვი“.
სქოლიო
კატეგორია:2012 წლის ანიმაციური ფილმები კატეგორია:ამერიკული ანიმაციური ფილმები კატეგორია:პიქსარის ანიმაციური ფილმები კატეგორია:2012 წლის საუნდტრეკები კატეგორია:ანიმაციური ფილმების საუნდტრეკები
წყურვილი სიცოცხლისა (ფილმი)
წყურვილი სიცოცხლისა — MGM-ის ბიოგრაფიული ფილმი ნიდერლანდიელი მხატვარ ვინსენტ ვან გოგის ცხოვრების შესახებ. იგი ეფუძნება 1934 წლის ამავე სახელწოდების რომანს. ვან გოგის როლს ფილმში კირკ დაგლასი ასრულებს.
სქოლიო
კატეგორია:1956 წლის ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ვინსენტ მინელის ფილმები
პასახესი
პასახესი (Pasajes, Pasaia) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ბასკეთის ავტონომიური გაერთიანების გიპუსკოის პროვინციის სან-სებასტიანის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 11,34 კმ². მოსახლეობა — 16 035 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:გიპუსკოის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:გიპუსკოის ქალაქები
ომარაანი
ომარაანი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის თიანეთის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული — დაბა სიონი). მდებარეობს გომბორის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ივრის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1040 მეტრზე. თიანეთიდან დაშორებულია 34 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 92 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ომან ხერხეულიძე
ომან ხერხეულიძე (XVIII ს.-ის II ნახევარი) – ერეკლე II-ის კარის ისტორიკოსი, მდივანბეგი, ავტორი თხზულებისა – „მეფობა ირაკლი მეორისა, მეფის თეიმურაზის ძისა“.
ომან ხერხეულიძე ქართლ-კახეთის მსხვილი ფეოდალური საგვარეულოს წარმომადგენელი იყო. მისი ბიოგრაფია თითქმის სრულიად უცნობია. იგი მოესწრო აღა-მაჰმად-ხანის შემოსევას 1795 წელს, აგრეთვე ქართლ-კახეთის რუსეთთან შეერთებასაც. ომან ხერხეულიძე XIX საუკუნის დამდეგს რუს ხელისუფალთა მიერ შედგენილ მდივანბეგთა სიაშიც არის მოხსენებული. მისი ისტორიული თხზულება „მეფობა ირაკლი მეორისა, მეფის თეიმურაზის ძისა“, რომელიც ქრონოლოგიურად 1722-1782 წლებით შემოიფარგლება, 1795 წელს უნდა იყოს შექმნილი და გადმოგვცემს უმთავრესად მნიშვნელოვან პოლიტიკურ ფაქტებსა და მოვლენებს. თხზულება, ძირითადად, მისდევს მის თანამედროვე ისტორიკოსთა, სეხნია ჩხეიძისა და პაპუნა ორბელიანის ნაშრომებს.
ომან ხერხეულიძე თავის თხზულებაში განსაკუთრებით დაწვრილებით და მკითხველისათვის საყურადღებოდ წარმოადგენს ერეკლე II-ის მოღვაწეობის ორ ძირითად მომენტს: ჯერ ერთი როგორი შრომით მიიღო მან ქართლის მეფობა და მეორე – როგორ მოახერხა ქართლ-კახეთის სამეფოს გაერთიანება. ერეკლე II-ის მოღვაწეობის აღწერა ისტორიკოსს მეფის სიცოცხლის ბოლო პერიოდამდე არ აქვს მიყვანილი. თხრობას იგი 1780 წლის შემდგომი რამდენიმე წლის ამბების გადმოცემით ამთავრებს. ამის მიზეზად ომან ხერხეულიძე შემდეგ გარემოებას ასახელებს: