cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ფრიდმანის განტოლებები
სიმკვრივის კოეფიციენტი
სიმკვრივის კოეფიციენტი,\Omega, არის ფაქტობრივი (ანუ დაკვირვებადი) სიმკვრივის \rho-ს კოეფიციენტი ფრიდმანის სამყაროს კრიტიკული სიმკვრივისადმი \rho_c. კრიტიკული სიმკვრივის ფორმულა მიღებულია დაშვებით რომ Λ უდრის ნულს (ისე როგორც ყველა ძირითად ფრიდმანის სამყაროში) და ასევე მრუდე K-ც უდრის ნულს. ამ ცვლილებების განხორციელების შემდეგ ფრიდმანის პირველ განტოლებაში ჩვენ ვხედავთ:
პენიამელიერა-ბახა
სქოლიო
კატეგორია:ასტურიის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ასტურიის ქალაქები
ფრიდმანის განტოლებები
სიმკვრივის კოეფიციენტი
ტერმინი თავდაპირველად გამოიყენებოდა ველის გეომეტრიის გამოსახატავად, სადაც \rho_c არის კრიტიკული სიმკვრივე, რომლისთვისაც გეომეტრია სიბრტყეა. ვაკუუმური ენერგიის სიმკვრივის ნულის ტოლად ჩათვლით, თუ \Omega უფრო დიდია ვიდრე ერთობლიობა, მაშინ გეომეტრია დახურულია; სამყარო შედეგად შეწყვეტს გაფართოებას, და დაიმსხვრევა. თუ \Omega ერთობლიობაზე ნაკლებია, მაშინ ის ღიაა და საყარო უსასრულოდ ფართოვდება. მაგრამ, შესაძლებელია სიმრუდე და ვაკუუმური ენერგია \Omega-სთვის უფრო განზოგადებული ფორმით გამოისახოს და ამ შემთხვევაში ეს ენერგიის სიმკვრივე ზუსტად უდრის ერთობლიობას. მაშინ საქმე მიდგება სხვადასხვა კომპონენტის გაზომვასთან, რომლებიც როგორც წესი ინდექსებად (სუბსკრიბტებად) არიან გამოსახულნი. ლამბდა-ცივი შავი მატერიის მოდელის მიხედვით არსებობს \Omega-ს მნიშვნელოვანი კომპონონენტები ბარიონების, ცივი შავი მატერიის და შავი ენერგიის სახით. WMAP ზონდის საშუალებით დადგინდა, რომ სივრცისა და დროის გეომეტრია თითქმის სიბრტყეა, რაც ნიშნავს რომ სიმრუდის კოეფიციენტი κ უდრის ნულს.
ფრიფმანის პირველი განტოლება ხშირად გვხვდება სიმკვრივის კოეფიციენტებით გამოსახული ფორმით:
აქ \Omega_R არის რადიაციის სიმკვრივე დღეს, \Omega_M არის მატერიის (შავი და ასევე ბარიონული) სიმკვრივე დღეს, ხოლო არის კოსმოლოგიური მუდმივა ანუ ვაკუუმური სიმკვრივე დღეს.
დავუშვათ a=aa0, ρc=3H02/8πG, ρ=ρcΩ, ,Ωc=-κ/H02a02 სადაც a0 და H0 არიან ცალ-ცალკე მასშტაბური კეოფიციენტი და ჰაბლის კოეფიციენტი დღეს, მაშინ შეგვიძლია მივიღოთ:
სადაც Ueff(a)=Ωa2/2. ნებისმიერი ეფექტიანი პოტენციალისთვის Ueff(a), არის მდომარეობის განტოლება p=p(ρ) რომელიც აწარმოებს მას.
ცნობები
კატეგორია:კოსმოლოგია
ევრობასკეტი
ფიბა-ს ევროპის საკალათბურთო ჩემპიონატი (შემოკლებით, ევრობასკეტი) — მთავარი საკალათბურთო ჩემპიონატი ევროპაში, რომელიც ტარდება „ფიბა ევროპის“ ორგანიზებით. ევრობასკეტი პირველად 1935 წელს ჩატარდა და 1947 წლიდან დაწყებული დღემდე ორ წელიწადში ერთხელ ტარდება.
მეორე მსოფლიო ომამდე „ფიბა-ს“ გადაწყვეტილებით ყოველი მომდევნო ტურნირი ტარდებოდა ჩემპიონის ქვეყანაში. ომის შემდეგ ეს წესი შეცვალა და მასპინძელ ქვეყანას წინასწარ ირჩევს „ფიბა“.
ქართველები ევრობასკეტზე
სსრ კავშირის არსებობის პერიოდში ქართველი კალათბურთელები თითქმის ყოველთვის იცავდნენ საბჭოთა ნაკრების ღირსებას. ესენი იყვნენ:
სქოლიო
კატეგორია:საკალათბურთო ტურნირები
ომანის ადმინისტრაციული დაყოფა
thumb|right|200px|ომანის ადმინისტრაციული დაყოფა ომანის ტერიტორია იყოფა 5 რეგიონად (მინტაქი) და 4 მუჰაფაზადა: მასკატი (დედაქალაქი), მუსანდამი, ბურაიმი და დოფარი. მუჰაფაზა ბურაიმი შეიქმნა 2006 წლის ოქტომბერში ელ-დაჰირას რეგიონიდან. ომანის ტერიტორია აგრეთვე იყოფა 62 ოლქად (ვილაიეთი).
ეგიუი-დოღე
ეგიუი-დოღე (Aiguilles Dorées) — მრავალმწვერვალიანი მთა მონბლანის მასივში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ვალეს კანტონში, გადმოჰყურებს ტრის პლატოს. აღმართულია პეტი-ფურშის აღმოსავლეთით, ტრისა და სალინის მყინვარებს შორის გაწილილ ქედზე.
აფხაზეთის რესპუბლიკის დროშა
thumb|250px|[[აფხაზეთის რესპუბლიკა|აფხაზეთის თვითაღიარებული რესპუბლიკის დროშა]] აფხაზეთის რესპუბლიკის დროშა შემოღებულ იქნა 1992 წლის 23 ივლისს აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მიერ დამოუკიდებლობის თვითაღიარებასთან ერთად. დიზაინი შექმნილია 1991 წელს ვ. გამიგიას მიერ.
აღწერა და მნიშვნელობა
ჰორიზონტალურად ერთმანეთის მიმდევრობით განლაგებულია ოთხი მწვანე და სამი თეთრი ზოლი. ზედა მარცხენა კუთხეში არსებულ წითელ ფონზე გამოსახულია თეთრი ხელი, რომლის გარშემოც, ნახევარრკალზე განლაგებულია შვიდი თეთრი, ხუთქიმიანი ვარსკვლავი. ყველა ვარსკვლავს ერთი ქიმი ზემოთ აქვს, ორი დაბლა, ორიც გვერდებზე.
წითელ ფონზე გამოსახული თეთრი ხელი წარმოადგენს ისტორიული სებასტოპოლის (დღევანდელი სოხუმი) გერბს. გაშლილი ხელი აღნიშნავს აფხაზ ერს, ხოლო შვიდი ვარსკვლავი – თვითაღიარებული აფხაზეთის შვიდ რეგიონს: საძენი, ბზიფი, გუმაა, აბჟუა, სამურზაყანო, დალ–ცაბალი და ფსხუ–აიბგა. რიცხვი შვიდი აფხაზეთში წმინდა რიცხვადაა მიჩნეული. შვიდია ერთმანეთის მიმდევრობით მონაცვლე მწვანე და თეთრი ზოლებიც, რაც სიმბოლურად ისლამსა და ქრისტიანობას შორის ტოლერანტობას გამოხატავს.
ისტორია
სებასტოპოლის დროშა, რომელიც წითელ ფონზე გამოსახულ თეთრ ხელს წარმოადგენდა, დამოწმებულია 1350 წლით დათარიღებულ წიგნში.
საბჭოთა პერიოდში, უკვე 1925 წლიდან აფხაზეთის სსრ–ს საკუთარი დროშა ჰქონდა. თუმცა ხშირად საუბრობენ უფრო ადრინდელ, 1920–იან წლებში არსებულ დროშაზე. ამ დროშის ზუსტი ფორმა უცნობია, მის სურათებზე სხვადასხვა შეცდომებია და ამიტომ მან ჩვენამდე დამახინჯებული ფორმით მოაღწია. იგივე ითქმის დროშაზე, რომელიც 1930–დან 1931 წლამდე უნდა არსებულიყო. 1925–დან 1931 წლამდე გამოიყენებოდა დროშა წითელი ფონით, რომელზეც დატანილი იყო ყვითელი ფერის ნამგალი, ურო, ვარსკვლავი და კირილური (აფხაზური) ასოებით დაწერილი ინიციალები ССРА (აფხაზეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა). შესაძლოა 1926 წლიდან კირილური ინიციალები ლათინურმა შეცვალა – SSRA, რადგან ამ დროიდან აფხაზური ენა ლათინური ანბანით იწერებოდა.
1931 წელს აფხაზეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა კვლავ საქართველოს სოციალისტური რესპუბლიკის შემადგენლობაში შევიდა. 1935 წლის კონსტიტუციის შესაბამისად დროშაზე დატანილ იქნა აფხაზეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის (აასსრ) აღმნიშვნელი კირილური ინიციალები – АССРА. 1937 წლის 2 ოქტომბრის კონსტიტუციით, წითელი ფერის დროშაზე სამ ენაზე (ქართული, რუსული, აფხაზური), სამი განსხვავებული დამწერლობით (ქართული, კირილიცა, ლათინური) ეწერა „საქართველოს სსრ“. 1938 წლიდან აფხაზური ენისათვის გამოიყენებოდა ქართულ დამწერლობაზე დაფუძნებული ანბანი, შესაბამისად შეიცვალა დროშაზე არსებული აფხაზური წარწერაც. ამგვარი დროშა 1951 წლამდე არსებობდა. 1951–დან 1978 წლამდე აფხაზეთისთვისაც საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის დროშა გამოიყენებოდა. 1978 წლის 6 ივნისის აფხაზეთის კონსტიტუციის შესაბამისად, საქართველოს დროშაზე გაკეთდა აფხაზური (კირილური) წარწერა – აფხაზეთის ასსრ (Аҧсны АССР), რაც 1989 წლამდე აფხაზეთის ასსრ–ის ოფიციალურ დროშას წარმოადგენდა. 1989 წელს მიღებულ იქნა ახალი წითელი დროშა ოქროსფერი მზის გამოსახულებითა და აფხაზური წარწერით „აფხაზეთის სსრ“, რომელიც საბოლოოდ სსრკ–ის დაშლის შემდეგ აფხაზეთის ახალმა (თანამედროვე) დროშამ შეცვალა.
Lasioglossum subhirtum
Lasioglossum subhirtum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1841 წელს.
სქოლიო
subhirtum
აღმოსავლეთ ციმბირის ზღვა
მინი|250პქ|აღმოსავლეთ ციმბირის ზღვის მდებარეობა აღმოსავლეთ ციმბირის ზღვა (Восточно-Сибирское море) — ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანის განაპირა ზღვა. მდებარეობს არქტიკის კონცხს (ჩრდილოეთით), ციმბირის სანაპიროს (სამხრეთით), ახალი ციმბირის კუნძულებსა (დასავლეთით) და ბილინგსის კონცხს შორის. აღმოსავლეთით ესაზღვრება ჩუკოტკის ნახევარკუნძული, ჩუკოტკის ზღვა და კუნძული ვრანგელი, დასავლეთით - ლაპტევების ზღვა.
ეს ზღვა, არქტიკის ერთ-ერთი ყველაზე ნაკლებ შესწავლილი არეალია. დამახასიათებელია მკაცრი კლიმატი, დაბალი მარილიანობა და ფლორისა და ფაუნის სიმწირე. ფართობი შეადგენს 936,000 კმ²-ს, საშუალო სიღრმე 45 მეტრს, მაქსიმალური სიღრმე 155 მ-ს.
ზღვის სანაპიროები ათასობით წლის წინ დასახლებული იყო ადგილობრივი იუკაგირებით, ჩუქჩებით, ევენებით, ევენკებით, რომლებიც ძირითადად მეთევზეობასა და ნადირობას მისდევდნენ. მოგვიანებით ისინი შერეულ იქნენ აქ მოსულ იაკუტებთან და რუსებთან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანის ზღვები კატეგორია:რუსეთის ზღვები
Cerapachys neotropicus
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
მხითარ გოში
მინი| მხითარ გოშის ძეგლი გოშში ჯაბა ლაბაძის ფოტო მხითარ გოში (Մխիթար Գոշ, დ. XII საუკუნის I ნახევარი, განძა — გ. 1213, ნორ-გეტიკი) — სომეხი მოაზროვნე და საზოგადო მოღვაწე. იმ დროის კვალობაზე მხითარ გოშმა საფუძვლიანი განათლება მიიღო. მოღვაწეობდა საქართველოს ფარგლებში მდებარე გეტიკისა და მის მიერვე დაფუძნებულ ნორ-გეტიკის მონასტრებში. მხითარ გოშის შრომებიდან საყურადღებოა „სამართლის წიგნი“, „იგავები“, „ეპისტოლე“ და ე. წ. „ალბანეთის ქრონიკა“. პირველ ნაშრომში ასახულია საქართველოს მეზობელი თუ საქართველოს სახელმწიფოში შემავალი სომხეთის ოლქების ფეოდალური საზოგადოებრიობის ცხოვრების მრავალი მხარე. ვახტანგ VI-ის თაოსნობით ამ ძეგლის ქართული ვერსია შეიქმნა (მხითარ გოშის სამართლის წიგნი). „იგავებში“ მხილებულია იმდროინდელი საზოგადოების მანკიერი მხარეები. „ეპისტოლე“ (დაწერილია 1193-1206 წლების მიჯნაზე) მეტად მნიშვნელოვანი ძეგლია საქართველოში ქალკედონელობის გავრცელების საკითხის შესასწავლად. „ალბანეთის ქრონიკაში“ ალბანთა მღვდელმთავრების სიის გარდა, მოიპოვება ცნობები განძის საამიროსა და მისი მეზობელი ქვეყნების შესახებ (1139-1162), ნაჩვენებია ანისისათვის ქართველთა ბრძოლების მოკლე ისტორია.
პესოსი
პესოსი (Pesoz; Pezós) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ასტურიის პროვინციის ეო-ნავიას კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 38,97 კმ². მოსახლეობა — 148 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ასტურიის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ასტურიის ქალაქები
კლდის იასამანი
კლდის იასამანი (Centranthus longiflorus) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე კატაბალახასებრთა ოჯახისა. მისი სიმაღლეა 80 სმ. ფესვიდან ჩვეულებრივ რამდენიმე ღერო ამოაქვს. იკეთებს იასამანისფერ ყვავილებს. ყვავილობს მაისიდან ივლისის ბოლომდე.
გავრცელებულია მცირე აზიასა და კავკასიაში. საქართველოში იზრდება ქართლის, მესხეთისა და იმერეთის ბარში კლდის ნაშლსა და ქვიან ფერდობებზე. კლდის იასამანი ლამაზი დეკორატიული მცენარეა, აგრეთვე გამოსადეგია გაშიშვლებულ ფერდობებზე გრუნტის გასამაგრებლად.
ლიტერატურა
კატეგორია:კატაბალახასებრნი
Lasioglossum sublatens
Lasioglossum sublatens — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1926 წელს.
სელჩუკები
ლიტერატურა
კატეგორია:სელჩუკები
Accept
Accept — გერმანული მეტალ ჯგუფი, ქალაქ ზოლინგენიდან. ჯგუფის წევრები თავდაპირველად შეიკრიბნენ 1970 წელს ვოკალისტი უდო დირკშნაიდერის ინიციატივით. მათმა მუსიკამ მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა სწრაფი, თრეშ მეტალის განვითარებაში.
ჯგუფის 1983 წლის ალბომია Balls to the Wall, რომელიც შემდგომში გახდა მათი ყველაზე წარმატებული ნამუშევარი. ალბომში შესულია ცნობილი ჰიტი ამავე სათაურით. ჯგუფი დაიშალა 1997 წელს და მცირე ხნით აღდგა 2005 წელს. Accept ხელახლა გაერთიანდა 2009 წელს. ჯგუფის ყოფილი ლიდერი უდო დირკშნაიდერი შეცვალა მარკ ტორნილომ. ჯგუფმა გაყიდა 30 მილიონზე მეტი ალბომი მთელ მსოფლიოში.
ადრეული წლები
Accept თავდაპირველად დააარსეს (1968 წელს) უდო დირკშნაიდერმა და მაიკლ ვაგნერმა. ჯგუფს იმ პერიოდში ერქვა Band X. Accept მუდამ ცვლილებებში იყო. მათი პროფესიული კარიერა დაიწყო 1976 წელს, როდესაც ისინი მიწვეულ იქნენ გერმანიიდან ერთ-ერთ პირველ როკ-ენ-როლის ფესტივალზე - Rock am Rhein. მომდევნო ფესტივალის შემდეგ, ჯგუფმა ხელი მოაწერა პირველ ხმისჩამწერ კონტრაქტს. მათი პირველი ალბომი იყო Accept, რომელსაც არ მიუღწევია დიდი კომერციული წარმატებისთვის.
Get the Balance Right!
Get the Balance Right! — ინგლისური ელექტრონული ჯგუფ Depeche Mode-ის დისკოგრაფიაში რიგით მეშვიდე სინგლი. იგი გამოიცა ბრიტანეთში, 1983 წლის 31 იანვარს. სიმღერა არ შესულა ჯგუფის რომელიმე სტუდიურ ალბომში, თუმცა მოხვდა კრებულებში People Are People და The Singles 81-85.
სიმღერის ოფიციალურ მუსიკალურ ვიდეოში პირველ სტრიქონებს, რომლებსაც დეივ გეენი ასრულებს, ტუჩებს აყოლებს ალან უაილდერი. სხვადასხვა მიზეზის გამო რეჟისორმა დაუშვა ეს შეცდომა. საბოლოო შედეგით ჯგუფი უკმაყოფილო დარჩა. მუსიკალური ვიდეო კომერციულად არსად გავრცელებულა.
სიმღერების სია
ყველა სიმღერის ავტორია მარტინ გორი, გარდა სიმღერისა The Great Outdoors! (გორი/უაილდერი)
კომპაქტ დისკი
გამოიცა 1991 წლის 25 ნოემბერს, შეტანილია სინგლების #2 ყუთში. გამოიცა 1991 წლის 26 ნოემბერს, შეტანილია სინგლების #2 ყუთში. გამოიცა 2004 წლის 30 მარტს, შეტანილია სინგლების #2 ყუთში.
შატბერდი
შატბერდი, შატბერთი — IX საუკუნის ქართული მონასტერი ისტორიულ კლარჯეთში, დღევანდელ თურქეთში; „დიდებულ ლავრად“ წოდებული. აშენდა უშუალოდ გრიგოლ ხანძთელის მიერ. შატბერდის მონასტერი კლარჯეთის მეფე-მთავრის ბაგრატ I კურაპალატის შემწეობით აიგო. აქ შუა საუკუნეებში მოღვაწეობდნენ სოფრონ შატბერდელი (IX-X საუკუნეები), გაბრიელ შატბერდელი (X ს.) მიქაელ მოდრეკილი, იოანე ბერაი, დავით და იოანე ჯიბასძენი (XI საუკუნე). აქ შეიქმნა „შატბერდის კრებული“, გადაიწერა ადიშის (897 წ.), ჯრუჭის (936 წ.), პარხლის (973 წ.) ოთხთავები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები ტაო-კლარჯეთში
ბრაჰმაპუტრა
ბრაჰმაპუტრა (ასამურად. ব্ৰহ্মপুত্ৰ Brôhmôputrô, ব্রহ্মপুত্র Bromhoputro, ब्रम्हपुत्र Bramhaputra, 雅鲁藏布江 Yǎlǔ Zàngbù Jiāng, ტიბეტურად. Yarlung Tsangpo) — მდინარე ჩინეთში, ინდოეთსა და ბანგლადეშში, განგის მარცხენა შენაკადი; ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი აუზი სამხრეთ აზიაში. ის ზღვის დონიდან ყველაზე მაღლა მდებარე მდინარეა. სიგრძე 2896 კმ, აუზის ფართობი 930 ათ. კმ².
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბანგლადეშის მდინარეები კატეგორია:ინდოეთის მდინარეები კატეგორია:ჩინეთის მდინარეები
Cerapachys niger
Cerapachys niger — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cerapachys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Cerapachyinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
გეორგ ბიუხნერის პრემია
გეორგ ბიუხნერის სახელობის პრემია (Georg-Büchner-Preis) — გერმანულენოვან ლიტერატურაში ყველაზე პრესტიჟული ჯილდო, რომელიც დაფუძნდა მწერლისა და დრამატურგის — გეორგ ბიუხნერის პატივსაცემად. პრემია ყოველწლიურად გადაეცემათ გერმანულ ენაზე მოღვაწე ავტორებს, „რომლემაც თავიანთი გამორჩეული შემოქმედებით მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს თანამედროვე გერმანული კულტურული ცხოვრების ჩამოყალიბებაში.“
ისტორია
პრემია 1923 წელს გეორგ ბიუხნერის პატივსაცემად დაფუძნდა და თავდაპირველად იგი ძირითადად ვიზუალური ხელოვნების წარმომადგენლებს, პოეტებს, მსახიობებს და მომღერლებს გადაეცემოდათ.
1951 წლიდან პრემიის ლაურეატები მხოლოდ ლიტერატურის სფეროს წარმომადგენლები ხდებიან და მას ენისა და მხატვრული სიტყვიერების გერმანული აკადემია გასცემს. 2002 წლიდან პრემიის საპრიზო ფონდს 20 ათასი ევრო შეადგენს.
გეორგ ბიუხნერის პრემია და ნობელის პრემია ლიტერატურაში
გეორგ ბიუხნერის პრემია ხშირად მომავალი პოტენციური გერმანულენოვანი ნობელიანტი მწერლის გამოსავლენ ინდიკატორად ითვლება. გეორგ ბიუხნერის პრემიის ხუთ ლაურეატს: გიუნტერ გრასს, ჰაინრიხ ბიოლს, ელიას კანეტს, პეტერ ჰანდკესა და ელფრიდე იელინეკს — ჯილდოს მიღების შემდგომ წლებში მიენიჭათ ნობელის პრემია ლიტერატურაში.
სქოლიო
კატეგორია:ლიტერატურული ჯილდოები
სრინსკო
სრინსკო (Срънско) — სოფელი ბულგარეთში. მდებარეობს კირჯალის ოლქში, შედის არდინოს მუნიციპალიტეტში. მოსახლეობა შეადგენს 85 ადამიანს.
პოლიტიკური სიტუაცია
ადგილობრივ ბიალ-იზვორის საკმეტოში, რომლის შემადგენლობაშიც შედის სრინსკო, კმეტის (უხუცესის) თანამდებობას ასრულებს ზეხნი არიფ ემინი (მოძრაობა უფლებებისა და თავისუფლებებისთვის) არჩევნების შედეგების მიხედვით.
მუნიციპალიტეტის კმეტი (მერი) — რესმი მეჰმედ მურადი (მოძრაობა უფლებებისა და თავისუფლებებისთვის) არჩევნების შედეგების მიხედვით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არდინოს მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები
ამიოტროფული გვერდითი სკლეროზი
ამიოტროფული გვერდითი სკლეროზი, იგივე ამიოტროფული ლატერალური სკლეროზი (ინგლ. amyotrophic lateral sclerosis (ALS), აგრეთვე მოიხსენიებენ, როგორც ლუ გერიგის დაავადებას, ან შარკოს დაავადებას (ფრანგ. Maladie de Charcot)) — პროგრესიული, ხშირად ფატალური, ნეიროდეგენერაციული დაავადება, გამოწვეული მოტორული ნეირონების დეგენერაციით. მოტორული ნეირონები ცენტრალურ ნერვულ სისტემაში განაგებენ ნებითი კუნთების მოძრაობას. ამიოტროფული ლატერალური სკლეროზი, როგორც ერთ-ერთი ნეიროდეგენერაციული დაავადება, იწვევს კუნთების დასუსტებას. ეს დაავადება ზედა და ქვედა მოტორული ნეირონების დეგენერაციის გზით იწვევს მათ სრულ კვდომას, ისინი ვეღარ აწვდიან კუნთებს სიგნალს. ფუნქცია დაკარგული კუნთები სუსტდებიან და ბოლოს ხდება მათი მთლიანი ატროფირება. ამიოტროფული გვერდითი სკლეროზით დაავადებულ პაციენტებს, მიუხედავად იმისა, რომ ტვინი ვეღარ აკონტროლებს ნებით მოძრაობებს, გააჩნიათ იგივე გონებრივი უნარი, მეხსიერება და პიროვნულობა, რაც დაავადებამდე ჰქონდათ. thumb|[[სტივენ ჰოკინგი, ფიზიკოსი დაავადებული ALS-ით]]
ეტიმოლოგია
სიტყვა ამიოტროფული არის ბერძნული წარმოშობის (საწყისი ფორმა — ამიოტროფია). α ა — უარყოფითი ნაწილაკი, μυς მის — კუნთი და τροφή ტროფე — კვება. ლატერალური (lateralis) ლათინური სიტყვაა და ნიშნავს გვერდითს. ამიტომ ამ დაავადებას ამიოტროფულ გვერდით სკლეროზსაც უწოდებენ. თვითონ ლატერალური მიგვითითებს ზურგის ტვინის იმ არეალს, საიდანაც ნერვული ბოჭკოები კუნთებს უგზავნიან სიგნალს მათ ასამოძრავლებლად.
ეპიდემიოლოგია, მიზეზები და რისკ ფაქტორები
ამიოტროფული ლატერალური სკლეროზი პირველად აღმოაჩინა ფრანგმა ნევროპათოლოგმა ჟან მარტინ შარკომ 1865 წელს. დაავადება უპირატესად 30—50 წლის ასაკში გვხვდება და ის ნერვული სისტემის ორგანული დაავადებათა 3% შეადგენს. დაავადების გამომწვევი მიზეზი უცნობია. არსებობს თეორიები მისი მემკვიდრეობით-დეგენერაციული და ვირუსული წარმოშობის შესახებ. დაავადება იწყება ხელ-ფეხის სისუსტით, შემდეგ მოიშლება მეტყველება და ყლაპვა. ავადმყოფი დუდღუნებს, ან სრულიად ვერ ლაპარაკობს, საჭმლის ნაწილები სასულესა და ცხვირში ხვდება, ძლიერდება მყესთა რეფლექსები. ბოლოს ვითარდება პარეზები, პათოლოგიური რეფლექსები (ბაბინსკის, როსოლიმოს და სხვა) და კუნთების ატროფია.
მკურნალობა
ამიოტროფული გვერდითი სკლეროზის სამკურნალოდ, გამოიყენება პრეპარატები, რომლებიც აწესრიგებენ ნივთიერებათა ცვლას დაზიანებულ ქსოვილში (ლიპოცერებრინი, ცერებროლიზინი, დიბაზოლი, პროზერინი, რეტაბოლი, B1, B12, E ვიტამინები). ასევე ექიმები მიმართავენ ფიზიოთერაპიას და სხვა პროცედურებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:მოტორული ნეირონების დაავადება კატეგორია:იშვიათი დაავადება კატეგორია:გადაუწყვეტი პრობლემები ნეირომეცნიერებაში
ტევერგა
ტევერგა (Teverga; Teberga) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ასტურიის პროვინციის ოვიედოს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 168,86 კმ². მოსახლეობა — 1 554 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ასტურიის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ასტურიის ქალაქები
ფედერიკო I (ნეაპოლი)
ფედერიკო I ნეაპოლელი (Federico I di Napoli; დ. 19 აპრილი, 1452, ნეაპოლი, იტალია ― გ. 9 ნოემბერი, 1504, ტური, საფრანგეთი) ― ტრასტამარის დინასტიის წარმომადგენელი. ნეაპოლის მეფე 1496-1501 წლებში. მეფე ფერდინანდ I-ისა და დედოფალ იზაბელა კლერმონელის ძე.
ადრეული ცხოვრება და განათლება
ფედერიკო დაიბადა 1452 წლის 19 აპრილს ნეაპოლში. იგი იყო ნეაპოლის მეფე ფერდინანდ I-ისა და მისი პირველი ცოლის, დედოფალ იზაბელა კლერმონელის შუათანა ვაჟი. იგი იმავე დღეს მოინათლა კათოლიკედ კაპოანოს სასახლეში, მისი ნათლიები კი იყო საღვთო რომის იმპერატორი ფრიდრიხ III, რომელიც იმ დროს იტალიაში დიპლომატიური ვიზიტით იმყოფებოდა ნეაპოლის სამეფო კარზე.
როდესაც იგი წამოიზარდა, მამამისმა იმ დროის გამოჩენილი აღმზრდელები მიუჩინა: ანდრეა დე კასტელფორტე, ჯოვანი კალენციო, ჯიროლამო ბალდაზარე და ოფერიანო ფორტი.
მსახურება მეფე ფერდინანდისათვის
1464 წელს, ტარანტოში ყოფნისას, ფედერიკოს მამამისმა დაავალა, რომ ჩასულიყო მილანში და მისი ჰერცოგის, ფრანჩესკო I-ის უფროსი ქალიშვილი, პრინცესა იპოლიტა მარია სფორცა თავისი უფროსი ძმის, ალფონსოსთვის უსაფრთხოდ ჩამოეყვანა. მან ნეაპოლი 1465 წლის 18 მარტს დატოვა 320 მხედართან ერთად და 30 მარტს, მგზავრობისას შეიტყო დედის გარდაცვალების ამბავი. იმავე წლის 2 აპრილს იგი რომში ჩავიდა, სადაც პრინცი ფედერიკო პატივით მიიღო პაპმა პავლე II-მ. 17 აპრილს მას ფლორენციაში უმასპინძლა ბრწყინვალედ წოდებულმა ლორენცო მედიჩიმ. ამის შემდეგ იგი მილანისკენ დაიძრა, სადაც 7 ივნისამდე დარჩა და საიდანაც ძმის პატარძალთან ერთად დაბრუნდა ნეაპოლში. 14 სექტემბერს იგი ნეაპოლში შევიდა.
1464-1473 წლებში იგი ნეაპოლის სამხედრო ძალებში მსახურობდა. ასევე ფედერიკო აკონტროლებდა გადასახადების აკრეფვის პროცესს და მანვე გააფორმა სავაჭრო ხელშეკრულება ვენეციის რესპუბლიკასთან. სხადასხვა პერიოდში იგი აწარმოებდა დიპლომატიურ მოლაპარაკებებსაც.
დიპლომატია და საქორწინო მოლაპარაკებები
მარცხნივ|მინი|355x355პქ|მარია ბურგუნდიელი ჯერ კიდევ 1470 წლის დასაწყისში ბურგუნდიის ჰერცოგმა შარლ მამაცმა ფედერიკოს შესთავაზა, რომ ცოლად შეერთო მისი ერთადერთი ქალიშვილი და მემკვიდრე, პრინცესა მარია. 1471 წლის ნოემბერში ბურგუნდიის ჰერცოგსა და ნეაპოლის მეფეს შორის ალიანსის ხელშეკრულება გაფორმცა, რაც მათი შვილების ქორწილს უნდა გაემყარებინა.
როგორც ევროპის ყველაზე მდიდარი ქვეყნის ტახტის მემკვიდრის, მარია ბურგუნდიელის ცოლად შერთვა უამრავ ევროპელ მონარქსა და დიდებულს სურდა. მის ხელისმთხოვნელთა სიაში შედიოდნენ: არაგონის მეფე ფერდინანდ II, ლოთარინგიის ჰერცოგი ნიკოლა I, სავოიის ჰერცოგი ფილიბერტო I, კლარენსის ჰერცოგი ჯორჯ პლანტაგენეტი (ინგლისის მეფე ედუარდ IV-ის ძმა) და გიენის ჰერცოგი შარლი. მარიას ბიძაშვილმა, საფრანგეთის მეფე ლუი XI-მ მხარი დაუჭირა მისი ქორწინების იდეას ნეაპოლის პრინცთან და არაგონის მეფესთან.
1472 წლის თებერვალში ბურგუნდიული დელეგაცია ჩავიდა ნეაპოლში და დაჟინებით მოსთხოვეს მეფე ფერდინანდისაგან ქორწინების ნებართვა. ფედერიკოს დამ, პრინცესა ელეონორამ განაცხადა, რომ თავად შარლ მამაცი მოლაპარაკებებს განაგრძობდა სხვა სასიძოებთანაც. საბოლოოდ, მოლაპარაკებები მას შემდეგ ჩაიშალა, რაც დადასტურდა ფაქტი, რომ ბურგუნდიელებმა იგივე ხელშეკრულებები გაუფორმეს ლოთარინგიის ჰერცოგსა და არაგონის მეფეს, რაც ნეაპოლელებს. 1472 წლის 25 მაისს შარლ მამაცმა და ნიკოლა ლოთარინგიელმა ხელი მოაწერეს კონტრაქტს, 13 ივნისს კი მარიამ მას ქორწინების პირობა მისცა.
1472 წლის ოქტომბერში ნეაპოლში ბურგუნდიელთა ახალი ელჩობა ჩავიდა, რომელიც ცდილობდა აღედგინათ მარიასა და ფედერიკოს საქორწინო მოლაპარაკებები. მეფე ფერდინანდი წავიდა დათმობებზე, რაც იმაშიც გამოიხატა, რომ მომავალი ქორწინებისათვის ფედერიკოს ფრანგული ენის სწავლა დააწყებინა.
1473 წელს, იმის გამო, რომ არცერთმა მხარემ არ შეასრულა დაპირებული ვალდებულებები, ნეაპოლსა და ბურგუნდიას შორის მოლაპარაკებები ჩაიშალა და იმავე წელს მარია დანიშნეს საღვთო რომის იმპერატორ ფრიდრიხ III-ის ძეზე, ერცჰერცოგ მაქსიმილიან ავსტრიელზე. ამის შემდეგ ფერდინანდი ცდილობდა, რომ ფედერიკო არაგონის მეფე ხუან II-ის ქალიშვილზე, ინფანტა ხუანაზე დაექორწინებინა, მაგრამ შემდეგში იგი ფერდინანდმა თავად შეირთო ცოლად.
შარლ მამაცის სამეფო კარზე
მინი|313x313პქ|ფედერიკო ნეაპოლელი მეფე ფერდინანდი ყველანაირ გზას ეძებდა, რომ ხელი შეეწყო ფედერიკოსა და მარიას ქორწინებისათვის. 1474 წლის 26 ნოემბერს, ფოჯაში ფერდინანდმა კაპაჩოს ეპისკოპოსი ფრანჩესკო ბერტინი ბურგუნდიის სამეფო კარზე სრულუფლებიან ელჩად მიავლინა და მას სრული თავისუფლება მისცა საქორწინო მოლაპარაკებების წარმართვაში.
1474 წლის 26 ნოემბერს ფედერიკომ ნეაპოლი დატოვა და მთელს იტალიაში დაიწყო მოგზაურობა, იმ იმედით, რომ დიჟონში წასვლის პირველივე შესაძლებლობა გამოეყენებინა. ამ დროს იგი ეწვია რომს, ურბინოს და ბოლოს თავის დას, ელეონორას, ფერარაში. 1475 წლის 5 იანვარს 400-კაციანი ამალით იგი ვენეციის დოჟს ეწვია.
იმავე წლის 30 იანვარს, მას შემდეგ, რაც მილანის ჰერცოგ გალეაცო მარია სფორცასა და შარლ მამაცს შორის სამხედრო ხელშეკრულება გაფორმდა, ფედერიკოს ბურგუნდიაში წასვლის შესაძლებლობა მიეცა. თებერვლის დასაწყისში იგი მილანიდან სავოიაში გადავიდა, სადაც ჰერცოგინია იოლანდ დე ვალუამ, საფრანგეთის მეფის დამ, იგი მიიღო. ამის შემდეგ ფედერიკო ბეზანსონში ჩავიდა, თუმცა შარლ მამაცი მას იქ არ დახვდა, რამეთუ მას ნოისზე ჰქონდა ალყა შემორტყმული.
მეფე ფერდინანდმა იცოდა, რომ საქორწინო გეგმები ევროპელ მონარქებში ხშირად იცვლებოდა ხოლმე, მსგავსი პოლიტიკური გაურკვევლობა კი მის გეგმებს ხელს უშლიდა. იმავდროულად, ბურგუნდიის სამეფო კარზე არაგონის დელეგაცია ჩავიდა. იმის აღსანიშნავად, რომ ბურგუნდია ნეაპოლს ანიჭებდა უპირატესობას, შარლმა თავისი უკანონო ნახევარ-ძმა, ანტუანი გაუშვა ნეაპოლში და მეფე ფერდინანდი ოქროს საწმისის ორდენით დააჯილდოვებინა.
მიუხედავად ყველაფრისა, 1477 წელს მარია ბურგუნდიელი საღვთო რომის იმპერატორის ვაჟზე, ერცჰერცოგ მაქსიმილიანზე დაქორწინდა, რის გამოც, პროტესტის ნიშნად ფედერიკომ დაუყოვნებლივ დატოვა ბურგუნდია.
ლუი XI-ის სამეფო კარზე
მარიასა და მაქსიმილიანის ქორწინებას მტრულად შეხვდა საფრანგეთის მეფე ლუი XI-ც, რომელმაც ფედერიკოს ალიანსის შეკვრა და ამის გასამყარებლად თავისი დის, ჰერცოგინია იოლანდასა და სავოიის ჰერცოგ ამადეო IX-ის ქალიშვილზე, პრინცესა ანა სავოიელზე ქორწინება შესთავაზა. 1478 წლის სექტემბერში ფედერიკომ ანა ცოლად შეირთო, რის შემდეგაც იგი საცხოვრებლად მის ბიძასთან, ლუი XI-ის სამეფო კარზე გადავიდა, პარიზში. თუმცაღა, მათი ქორწინება მეტად ხანმოკლე აღმოჩნდა, რამეთუ 1480 წელს ანა მშობიარობას გადაჰყვა, ამიტომაც იგი იძულებული გახდა დაეტოვებინა საფრანგეთი და ნეაპოლში დაბრუნებულიყო.
1485 წელს ფედერიკომ სკვილეჩის ჰერცოგის წოდება მიიღო და შემდეგი წლები მამის მიერ დავალებულ დიპლომატიურ მოლაპარაკებებს აწარმოებდა სხვადასხვა სამეფო კარზე.
ნეაპოლის მეფე
მარცხნივ|მინი|250x250პქ|ნეაპოლიტანური მონეტა ფედერიკოს გამოსახულებით 1494 წელს მამამისი, მეფე ფერდინანდი გარდაიცვალა და ტახტი ფედერიკოს ძმამ, მეფე ალფონსო II-მ დაიკავა, რასაც დიდი არეულობა მოჰყვა. საფრანგეთის მეფე შარლ VIII-მ, როგორც ნეაპოლის პრინცესა მარიას შვილიშვილმა, პრეტენზია განაცხადა ნეაპოლის ტახტზე და იმავე წელს შეიჭრა იტალიაში. მისი ჯარის სიმრავლის გამო იტალიელმა დიდებულებმა იგი თავისუფლად გაატარეს თავიანთ სამფლობელოებზე და ფრანგებმა დაუბრკოლებლად მიაღწიეს ნეაპოლს, სადაც ერთი მეორის მიყოლებით აიღეს ქალაქები და საბოლოოდ ნეაპოლიც. ამის გამო სამეფო ოჯახი სიცილიაში გაიქცა, სადაც ალფონსო თავისი ძის, ფერდინანდ II-ის სასარგებლოდ გადადგა ტახტიდან. 1495 წელს ფერდინანდმა მოახერხა ფრანგების გაძევება და ნეაპოლში ხელისუფლების აღდგენა, მაგრამ 1496 წელს იგი უშვილოდ დაიღუპა, რის გამოც ნეაპოლის ახალი მეფე ფედერიკო გახდა.
1497 წლის 26 ივნისს იგი ნეაპოლის მეფედ ეკურთხა. შარლ VIII განაგრძობდა პრეტენზიის გამოთქმას ნეაპოლის ტახტზე, თუმცა თავის სიცოცხლეში იგი მეორედ აღარ შეჭრილა იტალიაში. 1498 წელს შარლი გარდაიცვალა, მისმა მემკვიდრემ, ლუი XII-მ კი 1499 წელს განაახლა იტალიური ომები. ფედერიკომ დახმარებისათვის თავის ბიძაშვილს, არაგონის მეფე ფერდინანდ II-ს მიმართა, თუმცა ამაოდ.
ტახტის დაკარგვა
1500 წლის 11 ნოემბერს გრანადაში საფრანგეთის მეფე ლუი XII-ისა და ესპანეთის მეფე-დედოფლის, ფერდინანდ არაგონელისა და ისაბელ კასტილიელის წარმომადგენლებმა საიდუმლო ხელშეკრულება გააფორმეს. საფრანგეთისა და ესპანეთის მონარქები შეთანხმდნენ, რომ ერთობლივად დაესხმებოდნენ თავს ნეაპოლს, დაიპყრობდნენ მას და შემდეგში მის ტერიტორიებს გაიყოფდნენ. ფრანგები მიიღებდნენ ნეაპოლს, აბრუცოს, ტერა-დი-ლავალიოს და ასევე ნეაპოლისა და იერუსალიმის მეფის წოდებას, ესპანეთს კი აპულია და კალაბრია რჩებოდა.
სულ მალე მალაგიდან გონსალო დე კორდობას მეთაურობით ნეაპოლისაკენ დაიძრა 50 ხომალდი, რომელზეც 1,200 ცხენი და 8,000 ქვეითი მებრძოლი იმყოფებოდა. ოფიციალური განცხადებით ეს ძალები ვენეციისაკენ მიემგზავრებოდნენ, რათა მათ ოსმალებთან ბრძოლაში დახმარებოდნენ, თუმცა 1501 წლის 1 აგვისტოს ფრანგულ-ესპანურმა ძალებმა აიღეს ნეაპოლი და დაამხეს მეფე ფედერიკოს მმართველობა.
გარდაცვალება
დამხობის შემდეგ ფედერიკო ცოლ-შვილთან აიყვანა ტყვედ საფრანგეთის მეფემ და იგი საფრანგეთში, ქალაქ ტურში დაასახლა. სწორედ აქ გაატარა მან სიცოცხლის უკანასკნელი წლები და გარდაიცვალა 1504 წლის 9 ნოემბერს, 52 წლის ასაკში.
ქორწინებები და შვილები
ფედერიკო სულ ორჯერ იყო დაქორწინებული. 1478 წლის 11 სექტემბერს მილანში იგი პირველად დაქორწინდა პრინცესა ანა სავოიელზე, სავოიის ჰერცოგ ამადეო IX-ისა და მისი მეუღლის, საფრანგეთის პრინცესა იოლანდ დე ვალუას ქალიშვილი, დედის მხრიდან იგი საფრანგეთის მეფე შარლ VII-ის შვილიშვილი იყო. მათ მხოლოდ ერთი საერთო შვილი ჰყავდათ:
მას შემდეგ, რაც ანა მშობიარობას გადაჰყვა, 1487 წლის 28 ნოემბერს ანდრიაში მეორედ დაქორწინდა იზაბელა დელ ბალცოზე, რომელთანაც შეეძინა შვილები:
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 19 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1452 კატეგორია:გარდაცვლილი 9 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1504 კატეგორია:ტრასტამარის დინასტია კატეგორია:ნეაპოლის მეფეები კატეგორია:დამხობილი მონარქები კატეგორია:XV საუკუნის ევროპის მონარქები კატეგორია:XVI საუკუნის ევროპის მონარქები
კლაიდი (მდინარე)
კლაიდი (Clyde) — შოტლანდიის უმთავრესი მდინარე. დიდ ბრიტანეთში სიგრძით მეცხრე, ხოლო შოტლანდიაში მესამე. გადაკვეთს შოტლანდიის დედაქალაქ გლაზგოს და კლაიდის უბეში ჩაედინება. იგი უმნიშვნელოვანესი მდინარე იყო ბრიტანეთის იმპერიის პერიოდშიც გემთმშენებლობისა და ვაჭრობისათვის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შოტლანდიის მდინარეები კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს მდინარეები
კლარა პეტაჩი
კლარიჩე პეტაჩი (იტალ. Clarice Petacci; ასევე ცნობილია როგორც კლარა ან კლარეტა (იტალ. Clara,  Claretta); 1912 წლის 28 თებერვალი, რომი — 1945 წლის 28 აპრილი, მეძეგრა) — იტალიელი არისტოკრატი, ბენიტო მუსოლინის უკანასკნელი საყვარელი. მოკლეს მასთან ერთად.
წარმომავლობა და კავშირი ბენიტო მუსოლინისთან
დაიბადა ექიმ ფრანჩესკო სავერიო პეტაჩის ოჯახში, რომელიც გახლდათ რომში კლინიკის მმართველი და ერთ დროს პაპი პიუს XI- ის პირადი ექიმი. გოგონა ადრეული ბავშვობიდან მუსოლინის ფანატიკური თაყვანისმცემელი გახდა. იგი ხშირად უგზავნიდა მუსოლინის წერილებს, რომლებიც ადრესატამდე ვერ მიდიოდა. 1932 წლის 24 აპრილს მანქანით სეირნობისას კლარამ გაიცნო მუსოლინი და მოახერხა მისი ყურადღების მიპყრობა, რის შემდეგაც მათი  ურთიერთობა დაიწყო. მათ შორის ასაკობრივი სხვაობა 30 წელი იყო. იმ დროისთვის კლარას საქმრო გახლდათ საჰაერო ძალების ლეიტენანტი რიკარდო ფედერისი (ერთმანეთს დაშორდნენ 1936 წელს). მუსოლინიც დაქორწინებული იყო რაკელ მუსოლინიზე.
1943-1945 წლები
ბენიტო მუსოლინის დამხობის შემდეგ, კლარა დააპატიმრეს (1943 წლის 25 ივლისი), თუმცა 8 სექტემბერს, როდესაც  კასაბილეში ზავი დაიდო, გაათავისუფლეს. ამის შემდეგ პეტაჩების ოჯახი გადავიდა ჩრდილოეთ იტალიაში, რომელიც გერმანიის ჯარების კონტროლის ქვეშ იყო. მას ვილა აჩუქეს გარადონში, მუსოლინის "დედაქალაქ" - სალოს მახლობლად.
23 აპრილს პეტაჩებს ოჯახი მილანიდან ( კლარა და მარჩელო ამ დროს მუსოლინისთან ერთად იმყოფებოდნენ) თვითმფრინავით გადაიყვანეს მადრიდში.
სიკვდილი
მინი|ბომბაჩის, [[ბენიტო მუსოლინი|მუსოლინის, პეტაჩის, პავოლინისა და სტარაჩეს ცხედრები პიაცალე ლორეტოში, 1945 წ.]] 1945 წლის 27 აპრილს მუსოლინი კლარასთან და რამდენიმე ფაშისტ ლიდერთან ერთად შეუერთდა გერმანული სატვირთო მანქანების კოლონას და მათი საშუალებით ცდილობდა დაეტოვებინა იტალია. თუმცა ესკორტი შეაჩერა 52-ე გარიბალდის ბრიგადამ (მეთაური — „პედრო“ - გრაფი პ. ბელინი დელა სტელე, კომისარი — „ბილ“ — უ. ლაზარო). შეტაკების შემდეგ, პარტიზანებმა თანხმობა განაცხადეს გერმანელების გაშვებაზე, იმ პირობით, თუ მათ იტალიელ ფაშისტებს გადასცემდნენ. მუსოლინი, რომელიც ლუფტვაფეს უნტეროფიცერის ფორმაში იყო გამოწყობილი, ცდილობდა თავი გერმანელად გაესაღებინა. ამის გამო ის და კლარა იძულებული გახდნენ განცალკევებულიყვნენ. კომისარმა ბილმა და კომუნისტმა პარტიზანმა დ.ნეგრიმ მუსოლინი იცნეს, რის შემდეგაც იგი დააპატიმრეს. პეტაჩი ნებაყოფლობით ჩაბარდა მათ. ფაშისტებმა შექმნეს ჯგუფი ყოფილი დიქტატორის გასათავისუფლებლად, მაგრამ ისინი  კომუნისტმა პარტიზანებმა დააკავეს. მუსოლინი და პეტაჩი გაგზავნეს სოფელ ჯულინო დი მეძეგრაში, სადაც  გლეხის სახლში მკაცრ კონსპირაციულ პირობებში დამალეს. იმავდროულად, მოკავშირეთა სარდლობამ, როდესაც შეიტყო მუსოლინის დაპატიმრების შესახებ, დაჟინებით მოითხოვა ეროვნული განმათავისუფლებელი კომიტეტისგან დიქტატორის გადაცემა. თუმცა, ვინაიდან მუსოლინის ამერიკელებისთვის გადაცემა არ სურდათ, ეროვნული განმათავისუფლებელი კომიტეტის (ეგკ) კომუნისტ წევრთა ჯგუფმა დიქტატორის სიკვდილით დასჯა გადაწყვიტა. ამ მიზნით, რაზმთან ერთად გაგზავნეს პოლკოვნიკი ვალერიო (ვალტერ აუდისიო)  ჯულინო დი მეძეგრაში. იგი ეროვნული განმათავისუფლებელი კომიტეტის მანდატით იყო აღჭურვილი და მინიჭებული ჰქონდა გადაუდებელი უფლებამოსილება. მუსოლინი და პეტაჩი გადაიყვანეს ვილა ბელმონტეში, რომლის ღობესთან გადაწყდა მუსოლინის დახვრეტა. აუდისიომ პეტაჩის გვერდზე გასვლა შესთავაზა, მაგრამ კლარამ მუსოლინის სახელოზე მოჰკიდა ხელი  და ცდილობდა მას სხეულით გადაფარებოდა. შედეგად, იგი მუსოლინისთან ერთად დაიღუპა.
მუსოლინისა და პეტაჩის ცხედრები მილანში გადაასვენეს, სადაც ისინი თავდაყირა ჩამოკიდეს ბენზინგასამართ სადგურზე, პიაცა ლორეტოს მახლობლად. მათთან ერთად ჩამოკიდეს სალოს რესპუბლიკის კიდევ რამდენიმე ლიდერის ცხედარი, რომლებიც პარტიზანებმა დახვრიტეს. 1 მაისს მუსოლინი და პეტაჩი დაკრძალეს მილანის Cimitero Maggiore-ის სასაფლაოზე, ღარიბებისთვის განკუთვნილ მიწის ნაკვეთში.
მარჩელო პეტაჩი, რომელიც იმ დროს ესპანეთის კონსული გახლდათ,  იმავე დღეს დაიღუპა, რა დღესაც მისი და. იგი მოკლეს პარტიზანებთან სროლის დროს, როდესაც დიდი რაოდენობით ფულითა და ძვირფასი ნივთებით შვეიცარიაში გაქცევას ცდილობდა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1912 კატეგორია:გარდაცვლილი 1945 კატეგორია:დაბადებული 28 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 28 აპრილი კატეგორია:იტალიელი ფაშისტები კატეგორია:მუსოლინი
მოვლუდ მირალიევი
მოვლუდ მუსტაფა ოღლი მირალიევი (Mövlud Mustafa oğlu Mirəliyev; დ. 27 თებერვალი, 1974, უზბეკეთის სსრ, სსრკ) — აზერბაიჯანელი ძიუდოისტი, თურქი მესხური წარმოშობის. კარიერის განმავლობაში იყო აზერბაიჯანის ეროვნული ნაკრების წევრი. 2008 წელს ჩინეთის დედაქალაქ პეკინში გამართული ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოს მედლის პრიზიორი. 2003 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედლის პრიზიორი. ასპარეზობდა 100 კგ-მდე წონით კატეგორიაში. არის სამბოსა და ძიუდოს სპორტის ოსტატი.
კარიერა
მოვლუდ მირალიევი დაიბადა 1974 წლის 27 თებერვალს, კაშკადარიის ოლქის ქალაქ კიტაბში, უზბეკეთის სსრ-ში.
1983 წელს დაიწყო სამბოში ვარჯიში. მოგვიანებით გადაინაცვლა ძიუდოში.
2008 წლის 14 აგვისტოს პეკინის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე 100 კგ-მდე წონით კატეგორიაში მირალიევმა ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა. პირველ შეხვედრაში მოვლუდმა დაამარცხა ალჟირელი ძიუდოისტი ჰასან აზუნი. ამის შემდეგ დაამარცხა ქართველი მოჭიდავე, ლევან ჟორჟოლიანი. მეოთხედფინალში მირალიევის მეტოქე იყო რუმინელი დანიელ ბრატა. ნახევარფინალში დამარცხდა მომავალ ოლიმპიურ ჩემპიონთან, მონღოლ ნაიდანგიინ ტუვშინბაიართან. მესამე ადგილისთვის გამართულ შეხვედრაში მირალიევმა დაამარცხა პოლონელი სპორტსმენი პელისლავ მატიახეშეკი.
2014 წლის სექტემბერში მან მოიპოვა ოქროს მედალი ძიუდოს ვეტერანთა მსოფლიო ჩემპიონატზე, რომელიც ჩატარდა ესპანეთის ქალაქ მალაგაში.
2016 წლის დასაწყისში მირალიევი ხელმძღვანელობდა აზერბაიჯანის ძიუდოისტთა ნაკრებს. მისი პირველი შეჯიბრი, ეროვნული ნაკრების მთავარი მწვრთნელის რანგში, იყო რუსეთის ქალაქ ყაზანში გამართული ევროპის ჩემპიონატი. , სადაც მისმა სპორტსმენებმა აიღეს ერთი ოქრო, ერთი ვერცხლის მედალი და ასევე დაიკავეს მესამე ადგილი გუნდურ შეჯიბრებაში.
2016 წლის ოლიმპიურ თამაშებზე რომელიც ბრაზილიის ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროში ჩატარდა, აზერბაიჯანის ძიუდოისტთა ნაკრებმა მოვლუდ მირალიევის ხელმძღვანელობით ორი ვერცხლის მედალი მოიპოვა. .
მოვლუდ მირალიევი ჩინეთში, პეკინში, XXIX ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მოპოვებული ბრინჯაოს მედლისთვის 2008 წელს დაჯილდოვდა მედლით „პროგრესი“.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ძიუდოისტები
მხითარ გოშის სამართლის წიგნი
მინი|250პქ|მხითარ გოშის სამართლის წიგნი მხითარ გოშის სამართლის წიგნი — სომხური იურიდიული კრებული, რომელიც ვართაპეტმა (სჯულის მოძღვარმა) მხითარ გოშმა შეადგინა. კანონთა წერა გოშს 1184 წელს დაუწყია; ზოგი მკვლევრის ვარაუდით, კრებულზე იგი გარდაცვალებამდე (1213) მუშაობდა. სამართლის წიგნი შედგება შესავლისა (თავი I-XI) და 2 ნაწილისაგან: საეკლესიო სჯული (მმ. 1-124) და საერო სჯული (მმ. 1-130). კრებული შედგენილია უსუსტემოდ, სამართლის ნორმები და დებულებები გადმოცემულია ლიტერატურული წყაროების მიხედვით, რომლებსაც დართული აქვთ შემდგენლის კომენტარები და რჩევა-დარიგებანი. კანონთა ძირითადი წყაროა სომხეთის ჩვეულებითი სამართალი. ძველი აღქმიდან გამოყენებულია „გამოსლვათა“, „მეორე სჯულთა“ და „ლევიტელთა“ წიგნების ნორმები. ბევრ მუხლში დამოწმებულია ადგილები სახარებიდანაც. კრებულში შეტანილია ბიზანტიის სამართლებრივი ნორმები, აგრეთვე მსოფლიო და ადგილობრივი საეკლესიო კრებათა დადგენილებანი „წმინდათა მამათა“ (ათანასე, ბასილი კესარიელი და სხვები) კანონები. გამოყენებულია სომხეთის კანონების კრებული „კანონნი მამათა შედგომილთა“. სამართლებრივი წიგნის ერთ-ერთი წყაროა სასამართლო პრაქტიკა. კანონთა კრებულის მიზანი იყო გაბატონებულ ფეოდალურ ურთიერთობათა დაცვა; ამასთანავე, იგი შეიცავს მორალური ხასიათის რჩევა-დარიგებებს ფეოდალური თვითნებობის შეზღუდვის შესახებ.
მხითარ გოშის სახელი ცნობილი იყო თამარის სამეფო კარზე. მას მნიშვნელოვანი მიმოწერა ჰქონდა ზაქარია და ივანე მხარგრძელებთან. XVIII საუკუნის დამდეგს ვახტანგ VI-მ გადმოათარგმნინა „სომეხთა მეფეთა წიგნი სამართლისანი“ — „სამართალი სომხური“, რომელშიც მეორე ნაწილად შეტანილია მხითარ გოშის სამართლის ქართული ვერსია. ქართული თარგმანი საგრძნობლად გადამუშავებულია, არ იცავს დედნის თავებად და მუხლებად დაყოფას.
მხითარ გოშის სამართლის წიგნი მოქმედ სამართალს წარმოადგენდა სხვა ქვეყნებისა და მხარეების სომხეთის კოლონიებში (ყირიმი, პოლონეთი და სხვა). მან დიდი გავლენა მოახდინა შემდგომი პერიოდის სომხურ კანონმდებლობაზე. კერძოდ, სმბატის სამართლის წიგნზე.
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ისტორია კატეგორია:სომხური სამოციქულო ეკლესია
ანტიატლასი
ანტიატლასი (الأطلس الصغير) — ქედი მაროკოში. ატლასის მთების სამხრეთ-დასავლეთი ნაწილი. აღმოსავლეთ-ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან დასავლეთ-სამხრეთ-დასავლეთისაკენ გადაჭიმულია 670 კმ-ზე, ხოლო ჩრდილო-ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ 180 კმ-ზე. სამხრეთით საზღვარი გადის საჰარასთან. მაქსიმალური სიმაღლე 3304 მ (მთა ჯებელ-სირვა).
Clint Eastwood (სიმღერა)
მუსიკალური ვიდეო
სიმღერის ოფიციალური მუსიკალური ვიდეოს რეჟისორები და ავტორები არიან ჯეიმი ჰიულეტი და პიტ კენდლენდი. კლიპს ხსნის Gorillaz-ის ლოგოტიპი ბნელი ეკრანის ფონზე, შემდეგ კი ჩნდება იაპონურ და ინგლისურ ენებზე დაწერილი ციტატა ფილმიდან „მკვდრების განთიადი“ - Every dead body that is not exterminated, gets up and kills. The people it kills, get up and kill. სხვადასხვა ქვეყანაში ეს ციტატა ამოღებული იქნა.
ანტიატლასი
გაბატონებული სიმაღლეები 2500–2700 მ. ჩრდილოეთით გაწოლილია პლატო (1700–1800 მ), ხოლო სამხრეთით საჰარის მთიანეთი (700 მ). ძლიერაა დანაპრალიანებული, განსაკუთრებით სამხრული მიმართულებით. ანტიატლასის აღმოსავლეთი გაგრძელებაა ჯებელ-საგროს ქედი, ხოლო ჩრდილოეთი ჯებელ-სირვა, რომელიც უერთდება მაღალი ატლასის გარკვეულ ნაწილს. ანტიატლასის სამხრეთი ნაწილის გასწვრივ გადაჭიმულია შედარებით დაბალი ქედი ჯებელ-ბანი.
Clint Eastwood (სიმღერა)
მუსიკალური ვიდეო
როგორც სიმღერაში, ასევე კლიპში მცირე მინიშნებებია თავად კლინტ ისტვუდის პიროვნებაზე. ასევე ჟღერს ვესტერნული სტილის ფილმების მელოდიების მსგავსი შეძახილი.
ანტიატლასი
ანტიატლასის ფუნდამენტი კრისტალური, მეტამორფული და დანალექი ქანების რთულ ერთობლიობას წარმოადგენს. აგებულია კამბრიუმამდელი გრანიტებითა და ქვიშაქვებით და ქმნის აფრიკის ფილის ნაწილს. პალეოზოური და მეზოზოური დანალექი ქანები გავრცელებულია ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. დასავლეთ სექტორშია ბელტური და მოწმე მთები, ასიმეტრიული სერები, აღმოსავლეთით ჭარბობს მაგიდა პლატოები.
Clint Eastwood (სიმღერა)
მუსიკალური ვიდეო
კლიპის მსვლელობისას ჩანს Gorillaz, რომელიც ასრულებს სიმღერას, პარალელურად კი მისი სხვადასხვა წევრი ამა თუ იმ განსხვავებულ სიტუაციაში ჩნდება.
სქოლიო
კატეგორია:Gorillaz-ის სიმღერები კატეგორია:2000 წლის სიმღერები კატეგორია:2000 წლის სადებიუტო სინგლები
ანტიატლასი
ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში იცის მშრალი ხმელთაშუაზღვიური კლიმატი. ატმოსფერული ნალექების წლიური რაოდენობა 100–300 მმ. სამხრეთ და აღმოსავლეთ ნაწილშია არიდული ან საჰარული ხმელთაშუაზღვიური კლიმატი. ნალექების რაოდენობა 150 მმ-ზე ნაკლებია.
ანტიატლასი ბერბერებითაა დასახლებული, კერძოდ, შილჰას ხალხით. მთავარი ქალაქია თაფრაუთი, რომელიც აღწერილია როგორც „მაროკოს ბერბერების ცენტრი“.
გარკვეულ კონტექსტში, ანტიატლასი, პრეფიქსის „ანტი“ (ე.ი. საპირისპირო) გარემოებებიდან გამომდინარე განირჩევა როგორც ატლასის მთათა სისტემის დამოუკიდებელი ნაწილი.
სქოლიო
კატეგორია:მაროკოს ქედები
დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი
დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი (ყოფ. დედოფლისწყაროს რაიონი, წითელწყაროს რაიონი) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული აღმოსავლეთ საქართველოში, კახეთის მხარის აღმოსავლეთ ნაწილში. დასავლეთით და ჩრდილოეთით ესაზღვრება სიღნაღის მუნიციპალიტეტი, აღმოსავლეთით და სამხრეთით — აზერბაიჯანი. ფართობი — 2529,2 კვ². 2014 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენდა 21 221 კაცს. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. დედოფლისწყარო.
ისტორია
მუნიციპალიტეტის ტერიტორია უძველესი დროიდან ყოფილა დასახლებული, რასაც ადასტურებს სხვადასხვა წლების არქეოლოგიური გათხრებისას გამოვლენილი ქვის, ბრინჯაოს, რკინის ხანის, ანტიკური და ადრინდელი ქრისტიანული პერიოდის მრავალი ძეგლი. მათ შორის განსაკუთრებული ყურედღების ღირსია დიდი ქალაქების (ხორნაბუჯის, ხორანთა) ნანგრევები.
სახელწოდება „დედოფლისწყარო“ ისტორიულ წყაროებში ცნობილია XI საუკუნიდან, როდესაც მეფემ დავით აღმაშენებელმა აქ სამხედრო პოსტი განათავსა. ლეგენდა კი, „დედოფლისწყაროს“ წარმომავლობას თამარ მეფის სახელს უკავშირებს. ამ ლეგენდის მიხედვით, თამარ მეფე დავით სოსლანთან ერთად კამბეჩოვანს ეწვია და ორი კვირა ხორნაბუჯში იცხოვრა. მთის წვერზე კამკამა წყარო მოჩუხჩუხებდა. დედოფალსწყალი ოქროს თასით დაულევია და ისე მოსწონებია, უბრძანებია, წყალი ციხესთან ისე გაეყვანათ, რომ პირვანდელი სათავე არ მოემალათ. იმავე წელს, ეს წყალი თიხის მილებით ხორნაბუჯის ციხის მახლობლად მიუვანიათ და სახელად დედოფლისწყარო უწოდებიათ. მოგვიანებით, ეს სახელი იქ გაშენებულ დაბაზეც გავრცელდა.
დღევანდელი მუნიციპალიტეტის ტერიტორია უძველესი დროიდანვე შედიოდა საქართველოს ერთ-ერთი ისტორიული პროვინციის — კამბეჩოვანის შემადგენლობაში. იგი თავიდანვე მჭიდროდ დაუკავშირდა ქართული სახელმწიფობრიობის ისტორიას და ხან ჰერეთის და ხანაც კახეთის სამეფოს განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენდა. ქართლ-კახეთის რუსეთთან შეერთების (1801 წ.) შემდეგ დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის ტერიტორია თბილისის გუბერნიის სიღნაღის მაზრაში მოექცა. ყარაღაჯ-დედოფლისწყაროს მიმართულებას („ლეკეთის საკორდონე ხაზს“) იმ პერიოდში დიდი სამხედრო-სტრატეგიული მნიშვნელობა ჰქონდა დაღესტან-ლეკეთისა და ჭარ-ბელაქნის მხრიდან შემოსეულ მოთარეშე-მარბიელთა წინააღმდეგ ბრძოლაში. დედოფლისწყაროში მუდმივად იდგა მეფის რუსეთის ჯარის ნაწილები. სამხედრო სამსახურის ვადის გასვლის შემდეგაც ოფიცერთა და ჯარისკაცთა უმეტესი ნაწილი აქ რჩებოდა მუდმივ საცხოვრებლად. 1889 წელს მეფის მთავრობამ გადაწყვიტა შირაქში გადმოესახლებინა რუსები. განზრახვამ ქართველ მთიელთა დიდი გულისწყრომა გამოიწვია. საპასუხოდ მათ ყოველგვარი ნებართვის გარეშე დაიწყეს შირაქში ჩამოსახლება და დამკვიდრება. ამ გაბედული გადაწყვეტილების ინიციატორი და ორგანიზატორი იყო ვაჟა-ფშაველა, რომლის ძალისხმევითაც აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთის მოსახლეობა ჯერ კიდევ 1917 წლის ოქტომბრის რევოლუციამდე სამუდამოდ დასახლდა შირაქში. შეიქმნა სოფლები: ზემო ქედი, ქვემო ქედი და არხილოსკალო. 1915 წელს ვაჟამ ლომისის წმინდა გიორგის ეკლესიიდან ნიში ჩამოატანინა და მცირე ეკლესია ააშენა, აქ დღესაც აღნიშნავენ ლომისობას. XX საუკუნის დასაწყისში ნიკოლოზ II-მ შირაქის ველის აღმოსავლეთ ნაწილში ჩამოასახლა ზაპოროჟიელი ურჩი კაზაკები, რომლებმაც ახალ დასახლებას სეჩენოვკა უწოდეს. 1921 წლის შემდეგ აქ ჩამოსახლდნენ ზემო მაჩხაანისა და მირზაანის მაცხოვრებლები. ამ სოფელს გასაბჭოებულ საქართველოში რევოლუციონერ ა. ჯაფარიძის (ახლანდელი სამრეკლო) სახელი ეწოდა. 1918 წელს მუსავატელებმა აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში 36 სოფლის სომხური მოსახლეობა აყარეს და ბედის ანაბარა დატოვეს. ლტოლვილ სომეხთა დიდი ნაწილი 1922 წელს მდინარე ალაზნის მარჯვენა მხარეს ჩამოსახლდა. დასახლებას მათ თავიანთი მშობლიური სახელი, საბათლო უწოდეს, ხოლო შემდეგ წითელი საბათლო დაარქვეს. 1924 წლიდან ზოგიერთი მირზაანელი გლეხი მუდმივ საცხოვრებლად სახლდებოდა უზუნდარის მთის კალთებზე. სოფელი თანდათანობით იზრდებოდა და დაერქვა სახელი უზუნდარა (დღევანდელი სოფ. გამარჯვება).
1917 წლამდე ახლანდელი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის ტერიტორია შედიოდა სიღნაღის მაზრაში, 1928 წლიდან კახეთის მაზრაშია, 1921 წელს საქართველოს სსრ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფითახლანდელი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის ტერიტორია სიღნაღის მაზრას მიეკუთვნა, 1929 წლიდან კი კახეთის ოლქში შედიოდა. 1930-1937 წლებში სიღნაღის რაიონშია. 1938 წლის 9 ივლისს საქართველოს სსრ-ს უმაღლესი საბჭოს დადგენილებით სიღნაღის რაიონს გამოეყო წითელწყაროს რაიონი შემდეგი სასოფლო-საბჭოების შემადგენლობით: წითელწყაროს (რაიონული ცენტრი), ქვემო-ქედის, ზემო-ქედის, წითელ საბათლოს, მირზაანის, არბაშოკის, ზემო მაჩხაანის და ძველი ანაგის. 1963-1964 წლებში ისევ სიღნაღის რაიონს შეუერთეს, 1965 წლიდან კვლავ გამოიყო ცალკე ერთეულად.
საქართველოს პრეზიდენტის მ. სააკაშვილის 2005 წლის 16 დეკემბრის №2304-რს ბრძანების საფუძველზე მოხდა საქართველოს რაიონების რეორგანიზაცია, რის შედეგადაც არსებული რაიონები შეიცვალა მუნიციპალიტეტებად. სსიპ „დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის“ (ს/ნ. 228542413) გადამხდელად რეგისტრაციის თარიღია 2006 წლის 18 დეკემბერი, ხოლო რეგისტრაციის თარიღი — 2007 წლის 25 იანვარი.
ადმინისტრაციული მოწყობა
დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი არის დასახლებათა ერთობლიობა, რომელსაც აქვს ადმინისტრაციული საზღვრები და ადმინისტრაციული ცენტრი - ქალაქი დედოფლისწყარო. დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტს გააჩნია არჩევითი წარმომადგენლობითი (საკრებულო) და აღმასრულებელი ორგანო (მერია), რეგისტრირებული მოსახლეობა და აქვს საკუთარი ქონება, ბიუჯეტი, შემოსულობები. მუნიციპალიტეტი საჯარო სამართლის იურიდიული პირია. დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის საკრებულო და მერი 4 წლის ვადით ირჩევა. ბოლო არჩევნები ჩატარდა 2021 წელს.
===ადმინისტრაციული ერთეულები === მართვის ოპტიმიზაციისა და მოსახლეობის საზოგადოებრივი მომსახურების უზრუნველყოფის მიზნით მუნიციპალიტეტი იყოფა 16 ადმინისტრაციულ ერთეულად:
გეოგრაფია
დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტს დასავლეთით და ჩრდილოეთით ესაზღვრება სიღნაღის მუნიციპალიტეტი, აღმოსავლეთით და სამხრეთით კი აზერბაიჯანი. დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი კახეთის მხარის ყველაზე დიდი ადმინისტრაციული ერთეულია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 2529,2 კმ², მხარის ტერიტორიის დაახლოებით 17 %-ია.
მუნიციპალიტეტის ტერიტორიის დიდი ნაწილი ივრის ზეგანს უჭირავს, რომელიც აქაური რელიეფის მთავარი ოროგრაფიული ერთეულია. ივრის ზეგანი უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში გადადის ელდარის დაბლობში, რომელიც წარმოადგენს აზერბაიჯანის ნახევარუდაბნოთა უშუალო გაგრძელებას. დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე ჩამოყალიბებულია ორი ტიპის ჰავა. სამხრეთ ნაწილში ცხელიზაფხულიანი ზომიერად თბილი სტეპების ჰავაა, ჩრდილოეთ ნაწილში კი — ზომიერად ნოტიო ჰავა, ზომიერად ცივი ზამთრით და ხანგრძლივი თბილი ზაფხულით. დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის გამგეობის მონაცემებით, მუნიციპალიტეტში გავრცელებული ბუნებრივი საფრთხეებია ძლიერი ქარი, გვალვა და სეტყვა.
სოფელი კასრისწყალი (ყოფ. ელდარი) ადმინისტრაციულად ექვემდებარება ახმეტის მუნიციპალიტეტს, თუმცა ტერიტორიულად მდებარეობს დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში.
რელიეფი
დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის გეომორფოლოგიურ თავისებურებას განსაზღვრავს ვიწრო ანტიკლინები, ფართო სინკლინები, შესაბამისი მშრალი სერებით, დეპრესიებითა და ტაფობებით.
საქართველოს ფარგლებში (დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი) ელდარის დაბლობს უჭირავს ივრის მარცხენა სანაპიროს ზოლი, რომლის მაქსიმალური სიგანე არის 6-7 კმ, ხოლო სიგრძე ივრის გასწვრივ 20-22 კმ. სიმაღლე 100-200 მ. ვაკე წარმოქმნილია მეოთხეული ალუვიური თიხნარებით და შეადგენს მტკვარ-არაქსის დაბლობის ნაწილს. ვაკეზე წლიურად მოდის 250-300 მმ ნალექი, ამის გამოა რომ აქ მდინარის ჩამონადენის მოდული ძალზე დაბალია 1-2 ლ/წმ კმ².
ელდარის დაბლობი საქართველოში ერთადერთი ადგილია სადაც ნახევარუდაბნოს ნამდვილი ლანდშაფტია განვითარებული. დაბლობის უკიდურესი სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილი ცნობილია ბუღამოედნის სახელწოდებით.
დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის რელიეფის უარყოფითი ფორმებიდან გამოსაყოფია ვაკე ტაფობი ტარიბანა (ზომები 15X8,5 კმ). ფსკერის სიმაღლე 423-465 მ-ია. განვითარებულია სინკლინურ ნაოჭში. სამხრეთით უერთდება ნატბეურის ტაფობს.
ნატბეურის ვაკე სინკლინურ ნაოჭში განვითარებული, ახალგაზრდა ნაფენებით ამოვსებული ტაფობია. ვაკის დასავლეთ ნაწილში მიედინება პერიოდული მდინარე ქუშისხევი.
აღსანიშნავია, ასევე პატარა შირაქის ვაკე (სიგრძე 15 კმ), რომელიც ვრცელდება დიდი შირაქის ვაკის სამხრეთ-დასავლეთით და ახალგაზრდა ნალექებით დაფარულ სინკლინს წარმოადგენს. პატარა შირაქის ვაკე ჩაკეტილია შუანამთისა (ჩრდილოეთით) და ყალადარის ქედებით (სამხრეთით). პატარა შირაქის ვაკის სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს სინკლინური დეპრესია ნაგომრებისთავის ტაფობი. აღსანიშნავია ასევე ბორცვიანი ჭაჭუნის ვაკე.
მუნიციპალიტეტში შემოდის გომბორის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ დაბოლოება, ასევე ალაზნის ვაკე სოფელ სამთაწყაროსა და მდინარე აგრიჩაის შესართავს შორის.
ანტიკლინური სერები წარმოდგენილია: ელდარის, ზილიჩის, კოწახურის, ნაზარლების, ჩობანდაღის, ყანლის, ყაჯირის და ყალადარის სერები, სტრუქტურულ-დენუდაციური და სტრუქტურულ-ეროზიული რელიეფის ფორმებით.
მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე ამაღლებული ფორმებიდან აღსანიშნავია ანტიკლინური სერი ქვაბები (581 მ), რომლის ნამარხი ფაუნა ენათესავება აფრიკის ფაუნას.