cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ვლადიმერ ვისოცკი
ვლადიმერ სემიონის ძე ვისოცკი (Влади́мир Семё́нович Высо́цкий; დ. 25 იანვარი, 1938, მოსკოვი, რუსეთი — გ. 25 ივლისი, 1980, იქვე) — რუსი და საბჭოთა პოეტი, პროზაიკოსი, მომღერალი და კომპოზიტორი, კინოსა და თეატრის მსახიობი. რსფსრ-ის დამსახურებული არტისტი, საბჭოთა კავშირის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი.
ვისოცკიმ განსაკუთრებით დიდი პოპულარობა საკუთარი სიმღერების გიტარაზე შესრულებით მოიპოვა. 1970-იან წლებში მის სიმღერებს ყოფილი საბჭოთა კავშირის პრაქტიკულად მთელი მოსახლეობა იცნობდა, — მიუხედავად იმისა, რომ მისი სიმღერები იმდროინდელ საბჭოთა ოფიციალურ მასობრივ საინფორმაციო საშუალებებში თითქმის არ ისმოდა.
ვისოცკის ეკუთვნის 700-მდე სიმღერა და ლექსი, ითამაშა 30-მდე ფილმში, მონაწილეობდა სპექტაკლებში, კონცერტებით მოიარა თითქმის მთელი ქვეყანა, ხშირად მიდიოდა გასტროლებზე უცხოეთშიც. სასტიკი ცენზურის პირობებში ვისოცკი ეხებოდა აკრძალულ თემებს, მღეროდა ყოველდღიურ საბჭოთა ცხოვრებაზე, სამამულო ომზე. ყოველივე ამან მას უდიდესი პოპულარობა მოუტანა.
ბავშვობა
ვისოცკი 1938 წლის 25 იანვარს, მოსკოვში, მოსამსახურის ოჯახში დაიბადა. მამა, სემიონ ვლადიმერის ძე ვისოცკი (1916–1997) საკადრო პოლკოვნიკი იყო, დედა, ნინა მაქიმოვნა (ქალიშვილობაში სერიოგინა) (1912–2003) კი — გერმანული ენიდან მთარგმნელი. ადრეული ბავშვობა ვლადიმერმა მოსკოვის კომუნალურ საცხოვრებელში გაატარა. დიდი სამამულო ომის დროს ორი წელი ცხოვრობდა დედასთან ერთად ევაკუაციაში ურალის ქალაქ ბუზულუკში. 1943 წელს დაბრუნდა მოსკოვში. 1945 წელს როსტოკინსკის რაიონის 273-ე სკოლის პირველ კლასში შევიდა. 1947–1949 წლებში ცხოვრობდა მამასთან და მის მეორე ცოლთან ერთად გერმანიის  ქალაქ ებერსვალდეში, სადაც ისწავლა ფორტეპიანოზე დაკვრა. შემდეგ ისევ მოსკოვში დაბრუნდა.
მსახიობის კარიერა
1953 წლიდან ვისოცკი დადიოდა დრამატულ წრეზე, რომელსაც ვ. ბოგომოლოვი ხელმძღვანელობდა. 1955 წელს დაამთავრა 186-ე საშუალო სკოლა და ნათესავების დაჟინებული თხოვნით ჩააბარა ვ. კუიბიშევის სახელობის მოსკოვის საინჟინრო-სამშენებლო ინსტიტუტში, რომელიც მიატოვა პირველივე სემესტრის ბოლოს. ინსტიტუტის დატოვების გადაწყვეტილება მიღებულ იქნა 1955 წლის 31 დეკემბრის ღამეს. ვისოცკიმ და მისმა სკოლის მეგობარმა, იგორ კოხანოვსკიმ გადაწყვიტეს ახალი წლის ღამე გაეტარებინათ სესიისთვის საჭირო ნახაზებზე მუშაობაში. ღამის ორი საათისთვის ნახაზები უკვე მზად იყო. ამ დროს ვისოცკი ადგა, მაგიდიდან ტუშის ქილა აიღო (მეორე ვერსიის მიხედვით ქილაში მაგარი ყავა ესხა) და თავის ნახაზებს გადაასხა. იმ მომენტში მიიღო გადაწყვეტილება მომავალი წლისთვის მომზადებულიყო და თეატრალურზე ჩაებარებინა. 1956–1960 წლებში ვისოცკი ვ.ი. ნემიროვიჩ-დანჩენკოს სახელობის სკოლა-სტუდია МХАТ-ის სამსახიობო განყოფილების სტუდენტია. პირველ კურსზე ყოფნისას გაიცნო მომავალში თავისი პირველი ცოლი, იზა ჟუკოვსკი. 1959 წელს პირველი როლი ითამაშა სასწავლო სპექტაკლში „დანაშაული და სასჯელი“ და ფილმში „თანატოლები“ (სტუდენტი პეტიას ეპიზოდური როლი). 1960 წელს ვისოცკის სახელი პირველად გამოჩნდა ცენტრალურ პრესაში, „საბჭოთა კულტურის“ 28 ივნისის ნომერში გამოქვეყნებულ ლ. სერგეევის სტატიაში.
1960–1964 წლებში ვისოცკი მუშაობდა ა.ს პუშკინის სახელობის მოსკოვის დრამატულ თეატრში, სადაც ძირითადად ეპიზოდურ როლებს თამაშობდა.
1961 წელს კინოფილმის „713 ითხოვს დაშვებას“, გადაღების დროს გაიცნო თავისი მეორე ცოლი ლუდმილა აბრამოვა. ამავე წელს გამოჩნდა მისი პირველი სიმღერები. სიმღერა „Татуировка“, რომელიც ლენინგრადში დაიწერა, ითვლება მის პირველ ნამუშევრად. შემდგომში სიმღერა მისი მოღვაწეობის მთავარ სფეროდ იქცა. ორ თვეზე ნაკლები იმუშავა მოსკოვის მინიატურის თეატრში. 1964 წელს შექმნა თავისი პირველი სიმღერები კინოფილმებისთვის და მუშაობა დაიწყო მოსკოვის დამისა და კომედიის თეატრში ტაგანკაზე, სადაც სიცოცხლის ბოლომდე დარჩა.
1967 წლის ივლისში გაიცნო ფრანგი მსახიობი მარინა ვლადი, რომელიც მისი მესამე ცოლი გახდა.
1968 წელს გამოვიდა მისი პირველი საავტორო ალბომი „სიმღერები კინოფილმიდან „ვერტიკალი“.
1975 წელს ავტორის სიცოცხლეში პირველად და უკანასკნელად გამოქვეყნდა ვისოცკის ლექსი ლიტერატურულ კრებულში (День поэзии 1975. М., 1975).
1970-იან წლებში გაიცნო პარიზში ბოშა მსახიობი და მუსიკოსი ალიოშა დმიტრიევიჩი, რომელთან ერთადაც შემდგომში ხშირად მღეროდა. მათ ერთობლივი ალბომის ჩაწერაც კი ჰქონდათ გადაწყვეტილი, მაგრამ 1980 წელს ვისოცკის გარდაცვალების გამო ამ პროექტის განხორციელება ვერ მოხერხდა.
თეატრის დასთან ერთად გასტროლებით ნამყოფია ბულგარეთში, უნგრეთში, იუგოსლავიაში, საფრანგეთში, გერმანიასა და პოლონეთში.
ჩაწერილი აქვს 10-მდე რადიოსპექტაკლი, ჩატარებული აქვს 1000-ზე მეტი კონცერტი, როგორც სსრკ-ში, ასევე საზღვარგარეთ.
უკანასკნელი დღეები და გარდაცვალება
მინი|220პქ|მარჯვნივ|ვლადიმერ ვისოცკისადმი მიძღვნილი რუსული საფოსტო მარკა, 1999.
ამავე წლის 18 ივლისს ვისოცკიმ უკანასკნელად ითამაშა თავისი ყველაზე ცნობილი თეატრალური როლი - ჰამლეტი, შექსპირის ამავე სახელწოდების პიესის მიხევით დადგმულ სპექტაკლში.
1980 წლის 25 ივლისს, დილის 4:10 საათზე ვისოცკი ძილში გარდაიცვალა მოსკოვში, თავის ბინაში. ანატოლი ფედოტოვის ვერსიით, სიკვდილის მიზეზი მიოკარდიუმის ინფარქტი იყო. სტანისლავ შერბაკოვისა და ლეონიდ სულპოვარის ვერსიით კი სიკვდილი დამამშვიდებელი საშუალებების გადაჭარბებული დოზით გამოწვეული ასფიქსიის მიზეზით დადგა. ამ ვერსიების მიუხედავად, ვისოცკის სიკვდილის ნამდვილი მიზეზი დღემდე უცნობია.
ვისოცკი დაკრძალეს 1980 წლის 28 ივლისს, ვაგანკოვსკის სასაფლაოზე.
ამ პერიოდში მოსკოვში ზაფხულის ოლიმპიადა მიმდინარეობდა, ქალაქი გადაკეტილი იყო და მილიცია იცავდა. ვლადიმერ ვისოცკის გარდაცვალების შესახებ ცნობა საბჭოთა საინფორმაციო საშუალებებში თითქმის არ გაცხადებულა, მიუხედავად ამისა, ტაგანკის თეატრთან, სადაც იგი მუშაობდა, უამრავი ხალხი შეიკრიბა და რამდენიმე დღის განმავლობაში არ დაშლილა (გამოსვენების დღეს ახლომდებარე შენობების სახურავებიც კი სავსე იყო ხალხით).
სიკვდილის შემდეგ აღიარება
1981 წელს გამოქვეყნებულ იქნა ვისოცკის ნაწარმოებთა პირველი კრებული „ნერვი“. 1986 წელს ვისოცკის მიენიჭა რსფსრ-ის დამსახურებული არტისტის წოდება, ხოლო 1987 წელს საბჭოთა კავშირის სახელმწიფო პრემია მიაკუთვნეს სატელევიზიო კინოფილმში „შეხვედრის ადგილი უცვლელია“ ჟიგლოვის როლისა და სიმღერათა საავტორო შესრულებისთვის. 1989 წელს ვლადიმერ ვისოცკის მუზეუმი შეიქმნა მოსკოვში.
პოეტის პატივსაცემად „ვლადვისოცკი“ ეწოდა ერთ-ერთ ასტერიოდს (2374 Vladvysotskij).
1987 წელს ელდარ რიაზანოვმა გადაიღო დოკუმენტური ფილმი „სამი შეხვედრა ვლადიმერ ვისოცკისთან“.
ფილმოგრაფია
right|thumb|200px|ვისოცკი ჟეგლოვის როლში ფილმიდან [[შეხვედრის ადგილი უცვლელია]] thumb|right|კადრი ფილმიდან "მსახურობდა ორი მეგობარი"
სიმღერები კინოფილმებისთვის
ვისოცკის სიმღერები აჟღერებულია ფილმებში:
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 25 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1938 კატეგორია:გარდაცვლილი 25 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1980 კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები კატეგორია:XX საუკუნის რუსი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის რუსი მამაკაცი მსახიობები კატეგორია:XX საუკუნის რუსი მომღერლები კატეგორია:რუსი მამაკაცი კომპოზიტორები კატეგორია:საბჭოთა მწერლები კატეგორია:რუსი პოეტები კატეგორია:საბჭოთა პოეტები კატეგორია:საბჭოთა მომღერლები კატეგორია:საბჭოთა კომპოზიტორები კატეგორია:სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები კატეგორია:ვაგანკოვოს სასაფლაოზე დაკრძალულები
აბრამიძე
საკუთარი სახელი აბრამიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
რობერტ პირი
რობერტ ედვინ პირი (Robert Edwin Peary; 6 მაისი 1856, კრესონი, პენსილვანია — 20 თებერვალი 1920) — ამერიკელი არქტიკის მკვლევარი. 1909 წელს განაცხადა ჩრდილოეთ პოლუსის დაპყრობის შესახებ, რამაც მთელი რიგი დისკუსიები გამოიწვია. ოფიციალურად ითვლება პირველ ადამიანამად, რომელმაც მიაღწია ჩრდილოეთ პოლუსს პაკის გავლით.
ფინეთის ეროვნული საკალათბურთო ნაკრები
ფინეთის ეროვნული საკალათბურთო ნაკრები — წარმოადგენს ფინეთს საერთაშორისო საკალათბურთო შეჯიბრებებში. ამჟამად ნაკრები თამაშობს ევროპის ჩემპიონატის A დივიზიონში.
რობერტ პირი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი მოგზაურები კატეგორია:დაბადებული 1856 კატეგორია:გარდაცვლილი 1920 კატეგორია:პოლარეთის მკვლევრები
ფინეთის ეროვნული საკალათბურთო ნაკრები
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფინეთის ეროვნული სპორტული ნაკრებები კატეგორია:ეროვნული საკალათბურთო ნაკრებები
თეთნულდი
თეთნულდი — მწვერვალი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედზე, მდინარე ენგურის სათავეებში. სიმაღლე 4852 მ. აგებულია ძირითადად ძველი კრისტალური ქანებისაგან. 3000 მ-ს ზემოთ დაფარულია მუდმივი თოვლით. თეთნულდი გამყინვარების დიდი ცენტრია. მის ფერდობზე ეშვება წანერის მყინვარი, ადიშის მყინვარი და სხვა.
მწვერვალზე პირველად ალექსანდრე ჯაფარიძის ხელმძღვანელობით 1930 წელს ავიდნენ. სიმონ ჯაფარიძის დაღუპვასთან დაკავშირებით მწვერვალის სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე გაშიშვლებულ კლდეს „ჯაფარიძის მოწმეები“ ეწოდა.
თეთნულდის მიმდებარედ მოქმედებს სამთო-სათხილამურო კურორტი თეთნულდი. კურორტის მშენებლობა 2014 წლის მაისში დაიწყო, მშენებლობის პირველი ფაზა 2016 წლის იანვარში დასრულდა. თეთნულდის სათხილამურო ტრასა ამიერკავკასიაში ყველაზე გრძელი (9,5 კმ) და ყველაზე დიდი ვერტიკალური ვარდნის მქონეა (1,7 კმ).
ტროპი
ტროპი — ენობრივი მხატვრულ-გამომსახველობითი საშუალება, რომლის ერთ-ერთი ზუსტი განსაზღვრა ჯერ კიდევ ძველ რომში გაჩნდა. იგი ეკუთვნის რომაელ ორატორს მარკუს ფაბიუს კვინტილიანეს: „ტროპი სიტყვის საკუთარი მნიშვნელობის ისეთი შეცვლაა, როდესაც ხდება მნიშვნელობის გამდიდრება“. მთავარია მკითხველმა შეძლოს „მნიშვნელობის გამდიდრების“ დანახვა, ანუ იმ ახალი აზრის დანახვა, რომელიც ჩნდება მხატვრულ ტექსტში სიტყვის „გარდასახვის“ მეშვეობით.
ტროპის მარტივი სახეებია:
რთული სახეებია:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიტორიკა კატეგორია:ტროპები
ფრანსისკო რამონ ვიკუნია
ფრანსისკო რამონ ვიკუნია (Francisco Ramón Vicuña; დ. 9 სექტემბერი, 1775, სანტიაგო, ჩილე — გ. 13 იანვარი, 1849, სანტიაგო, ჩილე) – ჩილელი პოლიტიკური მოღვაწე. 1829 წელს ჩილეს ორგზის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი.
დაიბადა სანტიაგოში, ფრანსისკო ვიკუნია დე იდალგოსა და მარია დელ კარმენ სალასის ოჯახში. იქორწინა მარიანა დე აგირეზე, რომელთანაც შეეძინა 11 შვილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩილეს პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 9 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1775 კატეგორია:გარდაცვლილი 13 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1849
ელექტრული ინდუქცია
ფიზიკაში ელექტრული ინდუქცია (ელექტრული წანაცვლება, როგორც წესი აღინიშნება D სიმბოლოთი) — ვექტორული სიდიდე, რომელიც ტოლია ელექტრული ველის დაძაბულობის ვექტორისა და პოლარიზაციის ვექტორის ჯამისა
SI სისტემაში
გაუსის ერთეულთა სისტემაში
SI სისტემაში ელექტრული ინდუქციის ერთეული არის კულონი მ²-ზე (L-2TI).
ძირითადი განტოლებები
გაუსის ერთეულთა სისტემაში ინდუქციის ვექტორის ძირითად განტოლებებს აქვს სახე (მაქსველის განტოლებების მეორე წყვილი)
სადაც \rho არის თავისუფალი მუხტის სიმკვრივე, ხოლო \mathbf j არის თავისუფალი მუხტების დენის სიმკვრივე. ასეთი სახით განსაზღვრული \mathbf D ველის შემოღება საშუალებას იძლევა გამოირიცხოს მაქსველის განტოლებებიდან უცნობი მოლეკულური დენები და პოლარიზაციული მუხტები.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ელექტროდინამიკა კატეგორია:ფიზიკური სიდიდეები
ადამაძე
საკუთარი სახელი ადამაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
Solenopsis zeteki
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
354
თარიღი უცნობია
*
ლიტოტესი
ლიტოტესი (λιτότης) — ჰიპერბოლის საპირისპირო მხატვრული ხერხი, ტროპის მარტივი სახე. ლიტოტესი ნიშნავს დამცირებას და წარმომდგარია ბერძნული სიტყვისაგან „მცირე“.
ლიტოტესი გამოყენებულია ილია ჭავჭავაძის „მგზავრის წერილებში“, სადაც რუსი ოფიცერი ასე ახასიათებს თბილისს: „აბა რა ქალაქია თქვენი ქალაქი, ერთი თავიდან რომ გადააფურთხო, ქალაქის ბოლოს დაეცემა“, რითაც ოფიცერი გულისხმობდა, რომ ქალაქი ძალიან პატარა იყო.
ზურაბ კოპალიანი
ზურაბ კოპალიანი (დ. 1943, სოხუმი) — ქართველი ჰიდროლოგი. ჰიდროლოგიის პროფესორი და მეცნიერებათა დოქტორი. კლიმატის ცვლილების სამთავრობათშორისო ექსპერტთა ჯგუფის (IPCC) წევრი, 2007 წელს აშშ-ს ვიცე-პრეზიდენტ ალბერტ გორის ხელმძღვანელობით ამ ორგანიზაციამ და მისი ჯგუფის წევრებმა მიიღეს ნობელის მშვიდობის პრემია.
მოღვაწეობა
მისი კვლევის სფერო სკამაოდ ფართო დარგებს მოიცავს: მდინარეთა კალაპოტების მორფოლოგია და დინამიკა, კალაპოტური ტურბულენტობა, ჰიდრავლიკური წინაღობები, ჰიდვარვლიკური მოდელირება, ფსკერული ნატანის ჩამონადენი, მდინარეთა კალაპოტებისა და ჭალების წყალსადინარებში ფორმირებული კატასტროფული ნაკადების საინჟინრო ნაგებობებთან ურთიერთქმედება, კალაპოტური პროცესების მონიტორინგი და სხვა. ამ მხრივ ზურაბ კოპალიანი ასზე მეტი პუბლიკაციის ავტორია. იგი არის ჰიდრომორფოლოგიური თეორიის ერთ ერთი თანაავტორი ი. პოპვსა და ნ. კონდრატიევთან ერთად.
არანაკლებ მნიშვნელოვანია მეცნიერის წვლილი კალაპოტური პროცესების თოერიის განვითარებაში; თეორიის ის ნაწილი, რომელიც ეხება მთის მდინარეების კალაპოტური პროცესების თავისებურებებს, ძირითადად სწორედ ზურაბ კოპალიანის მიერაა დამუშავებული. მნიშვნელოვანია მისი წვლილი მსოფლიოს ექპერიმენტული გეომორფოლოგიისთვის კაპიტალური პროცესების მოდელირების განვითარებაში — გამრეცხ სივრცით ჰიდრავლიკურ მოდელებზე.
ზურაბ კოპალიანის მრავალწლიანი გამოცდილება კაპიტალური პროცესების მოდელირებაში განხორციელდა ფუნდამენტურ მონოგრაფიაში „მდინარეთა ნაკადებისა და კალაპოტური პროცესეის ექსპერიმენტული კვლევები და ჰიდრავლიკური მოდელირება“, რომელიც დაიწერა ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორის, პროფესორ ალბერტ კალვინის თანაავტორობით და გამოიცა 2011 წელს. ეს მონოგრაფია წარმოადგენს ფუნდამენტურ სამეცნიერო ნაშრომს არა მარტო ჰიდრვლიკური მოდელირების, არმაედ მთელი კაპიტალური პროცესების ჰიდრომორფოლოგიურ თეორიაში. მინი|[[კლიმატის ცვლილების სამთავრობათშორისო ექსპერტთა ჯგუფი (IPCC) 2007 წლის ნობელის დაჯილდოებაზე. ქვედა რიგში მარცხნიდან მეოთხე: ზურაბ კოპალიანი]] მასშტაბურ საერთაშორისო პროექტში „როსჰიდრომეტრიის დაწესებულებების და ორგანიზაციების და ახალი ტექნიკით აღჭურვა“ (2006-2007 წწ.) ზურაბ კოპალიანი იყო ჰიდროლოგიური ბლოკის დამუშავების ექსპერტთა ჯგუფის ხელმძღვანელი. 2013 წლის ივნისში ზურაბ კოპალიანის გამოცემულმა მონოგრაფიამ დაიმსახურა რუსეთის სახელმწიფო ჰიდროლოგიური კავშირის პრემია.
ნობელის მშვიდობის პრემია
2007 წელს აშშ-ს ვიცე პრეზიდენტი ალბერტ გორი კლიმატის გლობალური ცვლილებების საკითხებთან დაკავშირებულ შრომათა ციკლისთვის დაჯილდოვდა ნობელის პრემიით მშვიდობის დარგში. ზურაბ კოპალიანი აქტიურად მუშაობდა ჯგუფის წევრებთან ერთად ამ ციკლების დამუშავება-გამოცემასა და პრაქტიკულ დონეზე განხორციელებისათვის, რის გამოც კლიმატის ცვლილების სამთავრობათშორისო ექსპერტთა ჯგუფზეც გავრცელდა ნობელის პრემიის მინიჭება. უშუალოდ პრემია გადაეცა ორგანიზაციას, ხოლო ციკლზე მომუშავე მეცნიერებს მიენიჭათ ლაურეატობა.
ოჯახი
ზურაბ კოპალიანს ჰყავს ვაჟი ზურაბ კოპალიანი და შვილიშვილები ანა და ზურაბ კოპალიანები. ასევე მისი ძმის შვილია ქუთაისის ყოფილი მერი დიმიტრი კოპალიანი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1943 კატეგორია:ქართველი ჰიდროლოგები კატეგორია:სოხუმში დაბადებულები ზურაბ
ადეიშვილი
საკუთარი სახელი ადეიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
1474
თარიღი უცნობია
*
ნეპტუნიუმი
ნეპტუნიუმი  (Neptunium; ქიმიური სიმბოლო — ) — ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეშვიდე პერიოდის, ჯგუფგარეშე (ძველი კლასიფიკაციით მესამე ჯგუფის თანაური ქვეჯგუფის, IIIბ) ხელოვნურად მიღებული რადიოაქტიური ქიმიური ელემენტი. განეკუთვნება აქტინოიდების ოჯახს. მისი ატომური ნომერია — 93. tდნ — 639±3 °C, tდუღ — 4174 °C, სიმკვრივე — 20.45 გ/სმ3. ვერცხლისებრი ბზინვარების რბილი ლითონი. 1940 წელს აღმოაჩინეს ამერიკელმა მეცნიერებმა ე. მაკმილანმა და ფ. ეიბლსონმა. 1973 წლისათვის მიღებული იყო ნეპტუნიუმის 15 იზოტოპი. ყველაზე მდგრადია (T1/2=2.144 წ). ნეპტუნიუმი ქიმიური თვისებებით ემსგავსება ურანსა და პლუტონიუმს. ნაერთებში მისი ჟანგვის ხარისხი+2-დან +7-მდეა. ხსნარებში წარმოქმნის, , (ყველაზე მდგრადი),  და  იონებს. ნეპტუნიუმი ბუნებაში აღმოჩენილია უმნიშვნელო რაოდენობით. ღებულობენ ხელოვნურად. ნეპტუნიუმს (განსაკუთრებით β-რადიოაქტიურ იზოტოპს ) ძირითადად იყენებენ სამედიცინო კვლევისათვის.
ისტორია
ნეპტუნიუმი პირველად მიღებულ იქნა ედვინ მატისონ მაკმილანის და ფილიპ ჰაუგე აბელსონის მიერ 1940 წელს.
სინთეზის რეაქცია: 238U(n,γ)239U(β−)239Np.
სახელწოდების წარმომავლობა
ნეპტუნიუმის სახელი მოდის პლანეტა ნეპტუნის სახელწოდებიდან.
ბუნებაში
ნეპტუნიუმის ბუნებრივ წყაროებს არავითარი პრაქტიკული მნიშვნელობა არ ააქვს. ნეპტუნიუმს მიიღებენ ურანის დიდი ხნით დასხივების პროდუქტებიდან ბირთვულ რეაქტორებში როგორც პლუტონიუმის მიღების თანაური პროდუქტი.
მიღება
ნეპტუნიუმს იღებენ ნეპტუნიუმის ფტორიდის აღდგენით ბარიუმის ორთქლით 1600 К ტემპერატურაზე:
თვისებები
ელემენტარული ნეპტუნიუმი — ჭედადი, შედარებით რბილი ლითონია მოვერცხლისფრო ბზინვარებით.
ნეპტუნიუმის იონებს აქვთ მიდრეკილებაჰიდროლიზისაკენ და კომპლექსწარმოქმნისკენ.
იზოტოპები
ნეპტუნიუმის ზოგიერთი იზოტოპის რადიოაქტიური თვისებები:
გამოყენება
გამოიყენება პლუტონიუმის მისაღებად.
ფიზიოლოგიური ქმედება
რადიოაქტიური დაშლისას ნეპტუნიუმი უშვებს მაღალენერგეტიკულ α-ნაწილაკებს და საშუალო ენერგიის β-ნაწილაკებს. ნეპტუნიუმის ფიზიოლოგიური ქმედება დამოკიდებულია მის ვალენტურ მდგომარეობაზე და ორგანიზმში მოხვედრის გზაზე. ნეპტუნიუმის 60—80 % გროვდება ძვლებში, ხოლო ნეპტუნიუმის ორგანიზმიდან რადიობიოლოგიური ნახევრადგამოყვანის პერიოდი შეადგენს 200 წელს. ეს იწვევს ძვლოვანი ქსოვილის სერიოზულ რადიაციულ დაზიანებას.
ნეპტუნიუმის რადიოაქტიურობა უფრო დაბალია ვიდრე პლუტონიუმისა, ნაკლები კუთრი აქტივობის გამო.
ორგანიზმში ნეპტუნიუმის იზოტოპების ზღვრული დასაშვები რაოდენობაა: 237Np — 0,06 მკკიური (100 მკგ), 238Np, 239Np — 25 მკკიური (10−4 მკგ).
237Np-სათვის ზღვრული დასაშვები კონცენტრაცია სამუშაო შენობების ჰაერში არის 2,6 ბკ/მ³.
ალიხანოვი
საკუთარი სახელი ალიხანოვი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
შენადნობები
შენადნობები — სპილენძსა და კალას ბევრი გამოსადეგი თვისება აქვს - ერთ-ერთი ისაა რომ იოლად არ იჟანგება. თუმცა, ორივე მათგანი რბილია და სუსტი. სამაგიეროდ მათი შერევით მიღებული ლითონი ძალიან მყარი და მაგარია, თანაც არ იჟანგება. ის ლითონთა ერთ-ერთი ყველაზე გამოსადეგი ნაერთია, ანუ შენადნობი და მას ბრინჯაო ეწოდება.
ლითონთა უმრავლესობა სუფთა სახით საკმაოდ რბილი და სუსტია. მათი შენადნობი კი მყარი და მაგარი. დღესდღეობით გამოყენებული ლითონების უმრავლესობა შენადნობები ისეთი წვრილმანებით იწყება როგორიცაა მონეტები, დანა-ჩანგალი და სხვა, ეს ჩამონთვალი კი თვითმფრინავების ძრავებითა და კორპუსებით მთავრდება.
სწორი რეცეპტი
უკვე ათასობით წელია, რაც შენადნობები გამოიყენება. მეტალურგები, რომლებიც ლითონებზე მუშაობენ, სხვადასხვა თვისებების მქონე მრავალი სახის შენადნობებს აწარმოებენ. მეცნიერები შენადნობებისთვის ლითონებს დიდი სიფრთხილით აჩევენ, ანუ სწორ რეცეპტს იგონებენ. ყველაზე გავრცელებული ლითონი - ფოლადი, შენადნობია. ის რკინის, მცირე რაოდენობით ნახშირბადისა და ზოგიერთი სხვა ლითონის ნაერთია. სწორედ ამის გამოა ის ასეთი მყარი. ჩვეულებრივი ფოლადის ცუდი თვისება ის არის, რომ იჟანგება. იმისთვის რომ ფოლადი არ დაიჟანგოს მეტალურგები მას ქრომსა და ნიკელს უმატებენ. ეს ლითონები არ იჟანგება და ფოლადსაც უჟანგავს ხდის. აწორედ ასე მიიღება უჟანგავი ფოლადი. ყველაზე სრულყოფილი შენადნობები რეაქტიულ ძრავებში გვხვდება. მათ 100°C-ზე მაღალ ტემპერატურაზეც კი მყარი მდგომარეობა უნდა შეინარჩუნონ. ზოგიერთი ასეთი შენადნობი შეიძლება ათზე მეტ სხვადასხვა ლითონს შეიცავდეს, მათ შორის ტიტანს და ვოლფარმსაც. ისინი მხოლოდ ძალიან მაღალ ტემპერატურაზე დნება. შენადნობების ფასი ჯერ კიდევ უხსოვარ დროში გაიგეს. ბრინჯაო ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 3000 წლის წინ დაამზადეს, თითბერს  დაახლოებით ამდენივე ხანია იყენებენ.
მეხსიერების მქონე ლითონები ნიკელისა და ტიტანის შენადნობებია, რომლებსაც თავიანთი ფორმის "დამახსოვრება" შეუძლიათ. თუ მეხსიერების მქონე ლითონისგან დამზადებულ საგანს მოვღუნავთ ის თავის ფორმას დაიბრუნებს დაბალ ცეცხლზე გაცხელებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:შენადნობები
ჯიმარა
ჯიმარა, ჯიმარაი-ხოხი ან გიმარაი-ხოხი — მწვერვალი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ხოხის ქედზე, მყინვარწვერიდან დასავლეთით 9 კმ-ზე. სიმაღლე 4780 მ. აგებულია თიხის ფიქალის, მეტამორფული ქანებისა და დიაბაზისაგან. დაფარულია თოვლითა და ყინულით. გამყინვარების ფართობი უდრის 37 კმ²-ს. ჯიმარას ფერდობებიდან ეშვება მყინვარები: მიდაგრაბინი (დასავლეთით) და სუათისი (აღმოსავლეთით).
ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მთები
იზიასლავ I
იაზიასლავ I იაროსლავის ძე (ნათლობით დიმიტრი, დ. 1025, ნოვგოროდი — გ. 3 ოქტომბერი, 1078, ნეჟატინა ნივა, ჩერნიგოვის ახლოს) — კიევის დიდი მთავარი 1054–1068, 1069–1073 და 1077-დან, ნოვგოროდის მთავარი 1052–1054.
იაროსლავის ძე
დაიბადა 1025 წელს ნოვგოროდში, როდესაც იქ მთავარი იყო მამამისი იაროსლავ ბრძენი, მისი დედა იყო იაროსლავის ცოლი — ირინა (შვედეთის პრინცესა ინგეგერდა),ის იყო მათი მეორე ვაჟი ვლადიმის შემდეგ.
მამისაგან მიიღო ტურივის ტახტი. უფროსი ძმის ნოვგოროდის მთავრის ვლადიმირის სიკვდილის შემდეგ 1052 წელს გახდა ნოვგოროდის მიწის მთავარი და მაშინდელი დინასტიური კანონებით, გახდა კიევის ტახტის მემკვიდრე (თუმცა ვლადიმირმა დატოვა ვაჟი). 20 თებერვალს 1054 წ., მამის გარდაცვალების შემდეგ, გახდა კიევის დიდი მთავარი, ხოლო ნოვგოროდში მთავრად დასტოვა თავისი ვაჟი მსტისლავ იზიასლავის ძე ნოვგოროდელი.
იაროსლავის ძეების ტრიუმვირატი
იზიასლავის მმართველობის დიდი ნაწილი ხასიათდება სახელმწიფო მმართველობაში დიდი მთავრისა და მისი ძმების - ჩერნიგოვის მთავრის სვიატოსლავ II იაროსლავის ძის და პერეიასლავის მთავრის ვსევოლოდი I იაროსლავის ძის ტოლი მონაწილეობით. ძმებმა ერთად სცადეს რუსული სამართლის («Русская правда» გადახედვა (მიიღეს ეგრეთ წოდებული იაროსლავიჩების სამართალი (Правда Ярославичей)), ერთად იღებდნენ გადაწყვეტილებებს ვაკანტური სამთავროთა ტახტების შეფარდებების შესახებ, ასევე დააარსეს ცალკე მიტროპოლიები თავიანთ სამთავროებში. ისტორიკოსები ამ სისტემას უწოდებენ იაროსლავის ძეების, იაროსლავიჩების ტრიუმვირატს. ისინი ერთად იღებდნენ მონაწილეობას ლაშქრობებში ტორკების წინააღმდეგ. 1055 წ. ტორკებმა დალაშქრეს პერეიასლავლი, და დამარცხდნენ, მაგრამ რუსები აქ პირველად შეეჯახნენ ხან ბოლუშის პოლოვცელებს, მათთან სამშვიდობო ხელშეკრულების დადების შემდეგ საზღვრების შესახებ, დაადგინეს მიახლოებით 50 კმ-იანი ნეიტრალური ზოლი ძველრუსული სახელმწიფოსა და პოლოვეცკის მიწებს შორის. 1057 წელს რუსეთმა სამხედრო დახმარება გაუწია ბიზანტიას სომხეთში თურქი-სელჯუკების წიმააღმდეგ ბრძოლაში. 1058 წელს იზიასლავმა დაიმორჩილა ბალტიური ტომების გოლიადების მიწები მდინარე გროტვის ბასეინში. ასევე გაილაშქრა ტორკოვზე 1060 წელს და ვსესლავ ჯადოქრის, პოლოცკის მთავრის (ვსესლავ I ბრიაჩისლავის ძე) წინააღმდეგ 1067 წელს.
პირველი გაძევება
1068 წელს იზიასლავმა ძმებთან ერთად დამარცხდა მდინარე ალტესთან ბრძოლაში (1068) და ჩამოგდებულ იქნა ტახტიდან კიევში დაწყებული სახალხო აჯანყების შედეგად. აჯანყებულთა მეთაურებმა გაათავისუფლეს საპყრობილედან, ადრე დატყვევებული პოლოცკის მთავარი ვსესლავ პოლოცკელი და აიყვანეს კიევის ტახტზე - ვსესლავ I ბრიაჩისლავის ძე. იზიასლავი გაიქცა პოლონეთში, თავის დიშვილთან მთავარ ბოლესლავ II-სთან და პოლონური ჯარის დახმარებით, 1069 წელს დაბრუნდა, თავის წინ კიევში ვაჟი მსტისლავი გააგზავნა, სადაც მან შური იძია აჯანყების მეთაურებზე, იაზიასლავის გაძევებაში დამნაშავეები ან დახოცა ან კიდევ დააბრმავა.
მეორე გაძევება. მოგზაურობა ევროპაში
უკვე 1073 წლისათვის იაროსლავის ძეთა «ტრიუმვირატი» დაიშალა; უმცროსი ძმები სვიატოსლავმა და ვსევოლოდმა იზიასლავის საწინააღმდეგოდ შეთქმულება მოაწყვეს, და ის იძულებული იქნა შერიგებოდა თავის ყოფილ ოპონენტს ვსევოლოდ I პოლოცკის. 1073 წ. სვიატოსლავ ჩერნიგოველმა დაიპყრო კიევი, და იზიასლავი ისევ გაიქცა პოლონეთში, საიდანაც ამ შემთხვევაში გაძევებულ იქნა პოლონეთის ხელისუფლების მიერ, რომელმაც თავის მხრივ კავშირი შეკრა სვიატოსლავთან და ვსევოლოდთან. ლტოლვილი იზიასლავი გაემგზავრა გერმანიაში წმინდა რომის იმპერიის იმპერატორ ჰაინრიხ IV-სთან, და სთხოვა დახმარება ძმებთან ბრძოლაში, გადასცა მას უამრავი სიმდიდრე; მაგრამ იმპერატორმა რომლის ძალები დაკავებული იყვნენ გერმანიის შიდა პრობლემებით, ასევე უარი განუცხადა. 1075 წელს იზიასლავმა თავისი ვაჟი ვოლინის მთავარი იაროპოლკი რომს გააგზავნა, სადაც ის რომის პაპს გრიგორ VII-ეს შეხვდა, რომელიც ჰაინრიხ (ჰენრიხ) IV -ის მომავალი ანტაგონისტი იყო. პაპი რუსი მთავრის მიმართ დაპირებებით შემოიფარგლა.
დაბრუნება და სიკვდილი
იზიასლავის დევნილობა დასრულდა სვიატოსლავ იაროსლავის ძის უეცარმა გარდაცვალებამ 1076 წელს; მისი ერთპიროვნული მემკვიდრედ ყოფნისას ვსევოლოდი შეურიგდა უფროს ძმას და დაუბრუნა მას კიევის მმართველობა, თვითონ კი ჩერნიგოვში დაბრუნდა (1077).
მაგრამ უკვე მეორე წელს დაიწყო სხვა შიდა ომი. იზიასლავისა და ვსევოლოდის ბიძების წინააღმდეგ აჯანყდნენ მათი ძმისშვილები, სვიატოსლავის ვაჟი ტმუტარაკანის მთავარი ოლეგ სვიატოსლავის ძე, რომელიც ჩერნიგოვის ტახტის პრეტენდეტი იყო, და თავადი ბორის ვიაჩესლავის ძე. ნეჟატინის ნივის ბრძოლაში ჩერნიგოვთან 3 ოქტომბერს 1078 წელს იაროსლავის ძეებმა გაიმარჯვეს, ოლეგი გაიქცა, ბორისი კი მოკლულ იქნა, თუმცა ბრძოლის ბოლოსთვის იზიასლავიც დაიღუპა (მტრის მხედართაგანმა შუბი მხრებში გაარტყა). ნეჟატინის ნივის ბრძოლა და იზიასლავის დაღუპვა მოხსენიებულია ნაწარმოებში - სიტყვა იგორის მხედრობის შესახებ «Слово о полку Игореве».
იზიასლავ I იაროსლავის ძე დასაფლავებულია კიევის სოფიის ტაძარში.
ქორწინაება და შვილები
შესაძლებელია იყოს უცნობი სხვა მეუღლეც, რომელიც იყო ორი ან მეტი ცნობილი ვაჟის დედა:
ლიტერატურა
ა. გ. კუშნირი. სამამულო ისტორიის ფაქტებისა და მოვლენების მატიანე
სქოლიო
კატეგორია:კიევის დიდი მთავრები კატეგორია:უკრაინის ისტორია კატეგორია:დაბადებული 1025 კატეგორია:გარდაცვლილი 3 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1078 კატეგორია:რიურიკოვიჩები კატეგორია:ბრძოლის ველზე დაღუპული მონარქები
სულეიმან რაჰიმოვი
სულეიმან ჰუსეინ-ოღლუ რაჰიმოვი (Süleyman Hüseyn oğlu Rəhimov; დ. 22 მარტი [ ძვ. სტ. 9 მარტი], 1900, სოფ. აინი, ახლანდელი გუბადლის რაიონი — გ. 11 ოქტომბერი, 1983, ბაქო, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი მწერალი. აზერბაიჯანის სსრ სახალხო მწერალი (1960). სკკპ წევრი 1926 წლიდან.
მიიღო პედაგოგიური განათლება. ავტორია რომანებისა „შამო“ (სრული ვარიანტი 3 ტომად, 1931–1964), „საჩლი“ (1940–1948), „კავკასუუს არწივი“ (ტ. 1—2, 1971–1973) და მოთხრობებისა „მიწის ხმა“ (1941), „მედალიონი“ (1942), „საძმო საფლავი“ (1943). ქართულად თარგმნილია მოთხრობა „აღბულახის მთებში“ და „მეჰმანი“ (ნაწყვეტი, 1944). დაჯილდოებულია ლენინის ორდენებით, ასევე სხვა ორდენებითა და მედლებით.
ლიტერატურა
კატეგორია: ლენინის ორდენის კავალრები კატეგორია:აზერბაიჯანელი მწერლები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
თრანი
თრანი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის თიანეთის მუნიციპალიტეტში, ღულელების თემში. მდებარეობს ერწოს ქვაბულის სამხრეთ ნაწილში, მდინარე თრანულის (ივრის აუზი) მარცხენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 1080 მეტრზე. თიანეთიდან დაშორებულია 30 კილომეტრით.
სქოლიო
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
რიისვიკის ზავი
რიისვიკის ზავი — სამშვიდობო ხელშეკრულება, რომელიც დაიდო 1697 წელს. ამ ზავით დამთავრდა 1688-1697 წლების ომი საფრანგეთსა და აუგსბურგის ლიგას შორის. შედგება რიისვიკში (ჰააგის მახლობლად) ხელმოწერილი ხელშეკრულებებისაგან: საფრანგეთსა და დიდ ბრიტანეთს შორის (20 სექტემბერი); საფრანგეთსა და ესპანეთს შორის (20 სექტემბერი); საფრანგეთსა და საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორ ლეოპოლდ I-ს შორის, აგრეთვე ცალკეულ გერმანულ სამთავროებს შორის.
გაზეთის სტატიების მატიანე
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები კატეგორია:რუსულენოვანი ჟურნალები
რიისვიკის ზავი
ზავის თანახმად საფრანგეთი უარს ამბობდა იმ ტერიტრიების უმრავლესობაზე, რომელიც ნიმვეგენის საზავო ხელშეკრულებების (1678-1679 წწ.) შემდეგ მიიტაცა. ზავი დაირღვა 1701 წელს ესპანური მემკვიდრეობისათვის ომით.
ლიტერატურა
კატეგორია:XVII საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები
ალფონსო II
ალფონსო II შესაძლოა იყოს:
Liste der Herrscher namens Alfons
აფონსუ III (პორტუგალია)
აფონსუ III (Afonso III; დ. 1210 — გ. 16 თებერვალი, 1279) — პორტუგალიის მეფე ბურგუნდიელთა დინასტიიდან 1248–1279 წლებში. აფონსუ II-ს და ურაკა კასტილიელის ვაჟი. იქორწინა 1235 წელს მატილდაზე, რენო დე მარტინის ასულზე და 1254 წელს ბეატრისა გუსმანი, ალფონსო X-ს, კასტილიის მეფის უკანონო შვილზე.
1245 წლიდან, როდესაც აფონსუს უფროსი ძმა სანშუ II გადააყენეს და იგი ფაქტობრივად მმართავდა ქვეყანას. 1248 წელს კი კორტესებმა იგი ოფიციალურად მეფედ აღიარეს. მან განაახლა არაბებთან ომი და დაპყრო მთელი ალგარვი. აფონსუ ზრუნავდა მიწათმოქმედების განვითარებაზე, დაპყრობილ ტერიტორიებზე ასახლებდა ქრისტიან კოლონისტებს და ქმნიდა ახალ დასახლებებს. ძალაუფლების გამყარების შემდეგ, მან დაიწყო სასულიერო პირების უფლებების შეზღუდვა. ეპისკოპოსები ჩიოდნენ, რომ იგი ითვისებს ეკლესიის მამულებს, ართმევს შემოსავლებს და აიძულებს სასულიერო პირებს დაემორჩილონ საერო სამართალს. რომის პაპი გრიგოლ IX დაემუქრა აფონსუს ეკლესიისგან განკვეთით. ალფონსუ არწმუნებდა პაპს, რომ პატივს სცემს მას, მაგრამ აგრძელებდა თავის პოლიტიკას. 1277 წლამდე მას გასდიოდა ეს პოლიტიკა, მაგრამ ბოლოს იგი განკვეთეს ეკლესიისგან. მხოლოდ სიკვდილამდე ცოტა ხნით ადრე, 1279 წელს შეურიგდა იგი სასულიერო პირებს, და დაპირდა 1245 წელს მიცემული დაპირებების შესრულებას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პორტუგალიის მეფეები კატეგორია:დაბადებული 1210 კატეგორია:გარდაცვლილი 16 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1279
ელექტრული ველი
ფიზიკაში ელექტრული ველი — ელექტრომაგნიტური ველის ერთ-ერთი შემადგენელი — მატერიის განსაკუთრებული ფორმა, რომელიც არსებობს დამუხტული სხეულების მახლობლად. ელექტრული ველი ასევე წარმოიქმნება დროში ცვლადი მაგნიტური ველის მიერ. ელექტრული ველი უხილავია, მაგრამ მისი დამზერა შესაძლებელია მისი მოქმედებით დამუხტულ სხეულებზე.
ელექტრული ველის რაოდენობრივი აღწერისთვის განსაზღვრავენ ელექტრული ველის დაძაბულობას. სივრცის მოცემულ წერტილში მისი მნიშვნელობა ტოლია ამ წერტილში მოთავსებულ საცდელ მუხტზე მოქმედი \vec F ძალის ფარდობისა ამ მუხტის q სიდიდეზე:
კლასიკურ ფიზიკაში მაქსველის განტოლებები აღწერს ელექტრული ველის, მაგნიტური ველის, მუხტებისა და დენების ბმულ ევოლუციას.
ლორენცის ძალა აღწერს თუ რა ძალით მოქმედებს ელექტრომაგნიტური ველი რაიმე მუხტზე.
ზაქარია ბერიშვილი
ბიოგრაფია
1905–1921 წლებში თეატრის მსახიობი იყო. გიორგი ჯაბადართან ერთად შექმნა თეატრალური სტუდია, რომელმაც დიდი როლი შეასრულა ახალგაზრდა მსახიობთა მომზადებაში. 1921 წელს მონაწილეობდა საქართველოს სსრ განათლების სახალხო კომისარიატის კინოსექციის ჩამოყალიბებაში. მუშაობდა რეჟისორის თანაშემწედ და ასისტენტად. შესრულებული აქვს ეპიზოდური როლები სხვადასხვა ფილმებში. ბერიშვილის პირველი დამოუკიდებელი ფილმია „იბრაჰიმ და გოდერძი“ (1927), მანვე გადაიღო „ღრუბელთა თავშესაფარი“ (1928), „საკანი №79“  (1930),  „ტანია ფრონტზე“ (1931), „მდინარის გაღმა“ (1935), „ცანის ხეობის საუნჯე“ (1941).
Machina/The Machines of God
Machina/The Machines of God — ამერიკული ალტერნატიული როკ-ჯგუფ The Smashing Pumpkins-ის მეხუთე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 2000 წელს, ლეიბლზე Virgin. ეს არის კონცეპტუალური ალბომი, ჩაწერილი ჯიმი ჩემბერლინის მონაწილეობით (რომელიც დროებით დაბრუნდა კოლექტივში). მოგვიანებით ინტერნეტის მეშვეობით გავრცელდა მისი გაგრძელება, Machina II/The Friends & Enemies of Modern Music.
სქოლიო
კატეგორია:Virgin Records-ის ალბომები კატეგორია:კონცეპტუალური ალბომები კატეგორია:2000 წლის ალბომები კატეგორია:The Smashing Pumpkins-ის ალბომები
ჩეხური კრონა
ჩეხური კრონა (koruna) — ფულის ერთეული ჩეხეთში. ერთი კრონი შედგება 100 ჰელერისაგან. 1993 წელს ჩეხოსლოვაკიის დაშლის შემდეგ ჩეხოსლოვაკიის კრონა ჩაანაცვლა ჩეხურმა კრონამ.
ისტორია
ჩეხური კრონა ერთ-ერთი უძველესი ფულის ერთეულია ევროპაში. კრონი ჩვენს წელთ აღრიცხვამდე X საუკუნეში შეიქმნა. როგორც ყველა სხვა მონეტა, ისიც პატარა ფოლადისგან იჭრებოდა. რადგან ძალიან მძიმე იყო, წონის შესამსუბუქებლად მასში თაფლს ამატებდნენ. მეფე ოტაკარ I-მა აკრძალა ასეთი სახის მონეტების დაბეჭდვა. მან შექმნა თხელი ვერცხლის ფირფიტის ფული, რომელზეც ლომი გამოსახეს. მას დინარს უწოდებდნენ, ხოლო უფრო პატარა ფულს დინარიუმს. დინარი თანდათანობით იხვეწებოდა და საბოლოოდ იგი ოქროს სახით გამოდიოდა და საკმაო ხანი შეუცვლელი დარჩა.
1919 წლისთვის ჩეხებმა XX საუკუნისთვის ფულის დიზაინი შეცვალეს და მიმოქცევაში ჩეხური კრონა გამოუშვეს, რომელზეც ქვეყანაში წარმატებული რეკორდსმენი ქალი გამოსახეს. ყველაზე დიდი ათას კრონიანი ბანკნოტები ამერიკაში იბეჭდებოდა, ხოლო დანარჩენი ჩეხოსლოვაკიის ტერიტორიაზე. პირველი ქაღალდის ფული კი ავსტრიის იმპერატორმმა მარია ტერეზამ შეუქმნა ჩეხებს.
ჩეხეთის ერთ-ერთ მუზეუმში მთელი ერთი დაფა დათმობილი აქვს იმ ადამიანების სურათებს, ვინც მონაწილეობა მიიღო ჩეხური ფულის შექმნაში. აქვე ინახება 1000-კრონიანი კუპიურა, რომელმაც პარიზის საერთაშორისო გამოფენაზე ლამაზი ფულის ტიტული მიიღო.
მონეტები
ჩეხეთში ყველა მონეტას გააჩნია სხვადასხვა ფორმა და ზომა. მონეტები ძირითადად იჭრება ფოლადისგან ან ფოლადის და ნიკელის ნარევისგან.
1993 წლის თებერვალში მიმოქცევაში შევიდა მონეტები ნომინალით 10, 20 და 50 ჰელერი, 1, 2, 5, 10, 20 და 50 კრონა, ასევე ბანკნოტები ნომინალით 20, 50, 100, 200, 500, 1000, 2000 და 5000 კრონი.
2008 წლის 1 სექტემბრიდან ჩეხეთის ეროვნულმა ბანკმა მიმოქცევიდან ამოიღო მონეტები - ჰელერები. ეს მონეტები მიმოქცევაში იყო 116 წელი. ამჟამად მიმოქცევაშია მხოლოდ მონეტები - კრონები.
ბანკნოტები
2008 წლის 1 სექტემბერს ჩეხეთის ეროვნულმა ბანკმა მიმოქცევიდან ამოიღო ბანკნოტები 20 კრონას ნომინალით ., ხოლო 2011 წლის 1 აპრილს ბანკნოტები 50 კრონას ნომინალით. ამჟამად მიმოქცევაშია ბანკნოტები ნომინალით 50, 100, 200, 500, 1000, 2000 და 5000 კრონა.
სქოლიო
კატეგორია:ბრუნვაში არსებული ვალუტები კატეგორია:ჩეხეთი
დავით მაისაშვილი
დავით მაისაშვილი (დ. 18 თებერვალი, 1989) — ქართველი ფეხბურთელი, ცენტრალური ნახევარმცველი, რომელსაც ასევე შეუძლია დაცვის ცენტრში თამაში. ამჟამად იცავს ცხინვალის „სპარტაკის“ ღირსებას.
უკან მომავალში: ანიმაციური სერიალი
უკან მომავალში: ანიმაციური სერიალი (Back To The Future: The Animated Series) — ანიმაციური სერიალი, რომელიც ტრილოგიის „უკან მომავალში“ გაგრძელება არის. გამოდიოდა 1991-1992 წლებში. გადაღებულია 2 სეზონი (26 ეპიზოდი).
სიუჟეტი
ტრილოგიაში აღწერილი მოვლენების შემდეგ ემეტ ბრაუნი დასახლდა ჰილ-ველიში თავის ოჯახთან ერთად. მან აღადგინა DeLorean, რადგან იგი უფრო მოხერხებულია ვიდრე ორთქლმავალი, რომელსაც მარტი და დოკი ასევე ხშირად იყენებენ.
ყოველი სერია იწყება და მთავრდება მცირე სცენით „ცოცხალი“ ემეტ ბრაუნის მონაწილეობით. გარდა ამისა ყოველ სერიაში, ტიტრების შემდეგ ჩნდება ანიმაციური ბიფ ტენენი და ყვება ხუმრობას, ძირითადად სერიის სიუჟეტთან დაკავშირებით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უკან მომავალში კატეგორია:რობერტ ზემეკისის ფილმები
355
თარიღი უცნობია
*
ალფონსო III
ალფონსო III შესაძლოა იყოს:
მიქაილ მუშფიგი
მიქაილ მირზა გადიროღლუ ისმაილზადე მუშფიგი (Mikayıl Əbdülqadir oğlu İsmayılzadə) (დ. 5 ივნისი, 1908 — გ. 6 იანვარი, 1939) — აზერბაიჯანელი პოეტი. მისი რომანტიკული პოეზიისათვის დამახასიათებელია რევოლუციური ჰეროიკა, პოლიტიკური სიმახვილე, ამასთან, ღრმა ლირიზმი. მუშფიგის მემკვიდრეობაში მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია ეპიკურ თხზულებებას. პოემა „ჭაბურღილებს შორის“ პირველი პოეტური ნაწარმოებია ბაქოელ მენავთობეთა შესახებ. ფრაზის ლაკონიურობითა და ფილოსოფიური გააზრებით იგი ახლოს იდგა ფუზულის პოეზიასთან.
აზერბაიჯანში ბევრი ადმინისტრაციული ადგილი ატარებს პოეტის სახელს.
ბიოგრაფია
მიქაილ მუშფიგი დაიბადა 1908 წლის 5 ივნისს ბაქოში. მამამისი მირზა გადირ ისმაილზადე ბაქოს სკოლის დირექტორი იყო. პოეტის მამა თვითონ ლექსებს წერდა, ასევე იყო ოპერა „შაჰ ისმაილის“ ლიბრეტოს ავტორი. მიქაილ მუშფიგი სულ პატარა იყო, როდესაც დაობლდა. იგი მეურვეობის ქვეშ ახლობლებმა აიყვანეს.
1915 წელს ბაქოს რუსულენოვან სკოლაში შევიდა. 1920 წელს, როდესაც დაწყებითი განათლების მიღება დაასრულა ბაქოს სამასწავლებლო სემინირიაში მივიდა. 1931 წელს უმაღლესი პედაგოგიური ინსტიტუტი (აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტი) დაამთავრა და რამდენიმე წლის მანძილზე ლიტერატურას ასწავლიდა ბაქოს სკოლებში.
1920 წელს მხარს უჭერდა აზერბაიჯანის გადასვლას ლათინურ ანბანზე. მას სჯეროდა, რომ ამ გზით გაუნათლებლობას ბოლო მოეღებოდა. იგი ასევე პროპაგანდირებას უწევდა ტრადიციულ აზერბაიჯანულ მუსიკალურ ინსტრუმენტებს, რომლებიც მაშინდელი რეჟიმის დროს აკრძალული იყო.
1931 წელს პედაგოგიური ინსტიტუტის გამოსაშვებ საღამოზე მუშფიგმა გაიცნო საკუთარი მეუღლე დილბარი. ქორწილი 1933 წელს შედგა. თავისუფალ დროს მუშფიგს უყვარდა თარზე დაკვრა და სიმღერა. მისი ახლო მეგობარი იყო ცნობილი აზერბაიჯანელი მეთარე ყურბან პრიმოვი.
დაპატიმრება
მიქაილ მუშფიგი სსრკ-ს 1930-იან წლებში განხორციელებული მასობრივი სტალინური რეპრესიების მსხვერპლი გახდა.
მუშფიგი აზერბაიჯანელთა მწერალთა კავშირის კრიტიკის ეპიცენტრში მოჰყვა. სტალინის რეჟმის გამტარებლები მას ადანაშაულებდნენ „შოვინიზმში“. იგი დააკავეს 1937 წელს და ბრალი დასდეს „სახელმწიფოს მტრობაში“. პატიმრობა გაატარა ბაილის ციხეში, ბაქოს მახლობლად. 1938 წელს სსრკ-ს უზენაესმა სასამართლომ ჩაატარა კრება, რომელიც სულ 20 წუთი მიმდინარეობდა. პოეტს გამოუტანეს დახვრეტის განაჩენი. 1938 წლის 6 იანვარს, საღამოს განაჩენი შესრულდა.
1956 წლის 23 მაისს ქვეყნის მთავარი პროკურორის დასკვნის თანახმად, საბჭოთა კავშირის უზენაესმა სასამართლომ დაადგინა, რომ მიქაილ მუშფიგ გადირ ოღლუ ისმაილეზადე არასამართლიანად გასამართლდა და გააუქმა სასჯელი მტკიცებულების არარსებობის გამო.
100 წლის იუბილე
2008 წელს აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის ბრძანებულების მიხედვით, ჩატარდა მიქაილ მუშფიგის 100 წლის იუბილე. ეს თარიღი ქვეყნის ყველა რეგიონში აღნიშნეს. ტარდებოდა მუშფიგის დღეები, პოეზიის საღამოები და სხვა ღონისძიებები.
2008 წლის 8-10 ნოემბერს ქალაქ შაქიში აზერბაიჯანის კულტურისა და ტურიზმის სამინისტროს ორგანიზებით, ჩატარადა მესამე სართო რესპუბლიკური მხატვრული კითხვის კონკურსი, რომელიც მიქაილ მუშფიგის 100 წლისთავს მიეძღვნა. კონკურსის მონაწილეებმა და გამარჯვებულებმა მიიღეს დიპლომები და ფულადი პრიზები.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოეტები
საბით რაჰმანი
საბით რაჰმანი (ნამდვილი სახელი და გვარი საბით ქერიმ-ოღლუ მაჰმუდოვი; დ. 26 მარტი, 1910, ნუხა — გ. 23 სექტემბერი, 1970, ბაქო, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი მწერალი. აზერბაიჯანის სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1943). სკკპ წევრი 1943 წლიდან.
ლიტერატურული მოღვაწეობა დაიწყო 20-იანი წლების დასასრულს. წერდა ლექსებს, მოთხრობებს, ფელეტონებს. აზერბაიჯანული საბჭოთა კომედიის ერთ-ერთი პირველი ავტორია („ქორწილი“, დაიდგა 1939; „ბედნიერები“, დაიდგა 1941; „სიცრუე“, 1965 და სხვა). დაწერა რომანი „ნინა“ (1951), რომელშიც ასახულია იატაკქვეშა სტამბის შემქნელის ლ. კეცხოველისა და მის თანამებრძოლთა რევოლუციური მოღვაწეობა.
Communiqué (ალბომი)
Communiqué — ბრიტანული როკ-ჯგუფ Dire Straits-ის მეორე სტუდიური ალბომი, გამოცემული 1979 წელს. იგი ჩაწერილი იქნა 1978 წელს, ბაჰამის კუნძულებზე მდებარე სტუდიაში Compass Point. ეს იყო პირველი ალბომი, რომელიც მოხვდა გერმანული ჩარტის #1 ადგილზე, თავისი გამოსვლისთანავე. შემდგომში გაიყიდა მისი 7 მილიონი ასლი. შტატებში დისკმა მიიღო ოქროს სტატუსი.
ალბომები
Communiqué ბრიტანეთის ალბომების ჩარტში 30 კვირის განმავლობაში იმყოფებოდა.
სქოლიო
კატეგორია:Dire Straits-ის ალბომები კატეგორია:1979 წლის ალბომები კატეგორია:Warner Bros. Records-ის ალბომები კატეგორია:Vertigo Records-ის ალბომები
არშინი
არშინი — სიგრძის საზომი ერთეული, რომელსაც მეტრული სისტემის შემორებამდე იყენებდნენ სხვადასხვა ქვეყანაში (რუსეთი, ბულგარეთი, ავღანეთი, თურქეთი, ირანი). არშინის ზომა სხვადასხვა ქვეყანაშ სხვადასხვა იყო (65.2 სმ-დან 112 სმ-მდე). რუსეთში შემოიღეს XV საუკუნეში. არშინი იყოფოდა ოთხ ჩეტვერტად ან 16 ვერშოკად (გოჯი). თავდაპირველი ზომა იყო 72 სმ, XIX საუკუნის დამდეგიდან 71.12 სმ.
ლიტერატურა
კატეგორია:სიგრძის საზომი ერთეულები
რომანოზ I ლაკაპენოსი
250px|მინიატიურა|მონეტა რომანოზ I-ის გამოსახულებით რომანოზ I ლაკაპენოსი (Ρωμανός Α΄ Λακαπήνος) (დ. დაახლ. 870 — გ. 15 ივნისი 948) — ბიზანტიის იმპერატორი 920-944 წლებში. წარმოშობით სომეხი გლეხი. დაწინაურდა ბიზანტიის ფლოტში.
ძალაუფლება ხელთ იგდო მას შემდეგ, რაც თავისი ქალიშვილი ახალგაზრდა იმპერატორ კონსტანტინე VII პორფიროგენეტზე დააქორწინა (919 წ.). ერთი წლის შემდეგ იგი ბიზანტიის მმართველია. რომანოზ I-მა თანამმართველად თავისი შვილები სტეფანე და კონსტანტინე გამოაცხადა. 934 და 943 წლების ნოველებით (აგრარული კანონმდებლობა) რომანოზ I კლასობრივი ბრძოლის შენელებას ცდილობდა. წარმატებით ებრძოდა არაბებს. რომანოზ I საკუთარი შვილების შეთქმულების მსხვერპლი გახდა, ტახტიდან ჩამოაგდეს და კ. პროტიზე გადაასახლეს, სადაც მალე გარდაიცვალა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბიზანტიის იმპერატორები კატეგორია:გარდაცვლილი 948 კატეგორია:X საუკუნის ბიზანტიის იმპერატორები
მესხენეტი
მინი|200პქ|მესხენეტი მესხენეტი — ქალღმერთი ეგვიტურ მითოლოგიაში, რომელიც პირველად ხვდებოდა ახალდაბადებულ ადამიანს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ეგვიპტური ღვთაებები
Llista de personatges de la mitologia egípcia
1475
თარიღი უცნობია
*
დანა ინტერნეიშენელი
დანა ინტერნეიშენელი (דנה אינטרנשיונל, Dana International; ნამდვილი სახელი იარონ კოენი, 2 თებერვალი, 1973, თელ-ავივი, ისრაელი) — პოპულარული ტრანსსექსუალი მომღერალი ისრაელიდან. 1998 წლის ევროვიზიის გამარჯვებული, 2011 წლის იმავე კონკურსის მონაწილე.
იარონი დაიბადა თელ–ავივში. იყო ბოლო ვაჟი ოჯახში. 8 წლიდან მუსიკაზე დადიოდა. ათი წლის ასაკშიდან მღერის მუნიციპალურ გუნდში. მეტსახელი დანა მოიფიქრეს 1988 წელს, როდესაც ოფერ ნისიმმა ჯგუფი შექმნა და იარონი იქ სოლისტად დაიწყო მუშაობა. სიმღერამ "Dana International" ამერიკულ ჩარტებში მაღალი პოზიცია დაიკავა და მომღერალს ლეგენდარული პოპულარობა მოუტანა.
1993 წელს იარონი სქესის შესაცვლელად გაემგზავრა დიდ ბრიტანეთში. მან შეცვალა თავისი სახელიც, იარონი გადააკეთა ქალების ებრაულ სახელად და „შარონი“ გახდა. ამიერიდან მსოფლიომ უკვე დანა ინტერნეიშენელი ქალის სახელით გაიცნო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ევროვიზიის გამარჯვებულები კატეგორია:დაბადებული 1973 კატეგორია:ებრაელი მომღერლები კატეგორია:ევროვიზიის კონკურსანტები კატეგორია:ტრანსსექსუალები
კამპო-ტენესეს ბრძოლა
კამპო-ტენესეს ბრძოლა (1806 წლის 9 მარტი) — ნაპოლეონის მესამე კოალიციის ომის ნაწილი. ბრძოლაში იყო ნეაპოლის საიმპერატორო ფრანგული არმიის ორი დივიზია ჟან რენიეს მეთაურობით, რომელმაც შეუტია სამეფო ნეაპოლიტანური არმიის მარცხენა ფრთას როჟე დე დამასის მეთაურობით. მიუხედავად იმისა, რომ დამცველები დაცული იყვნენ საველე სიმაგრეებით, საფრანგეთის ფრონტალურმა შეტევამ მობრუნებულ მოძრაობასთან ერთად სწრაფად გადალახა პოზიცია და მძიმე დანაკარგებით დაამარცხა ნეაპოლიტანელები. მოქმედება მოხდა კალაბრიის ჩრდილოეთით მდებარე მორანო კალაბროს მუნიციპალიტეტის პატარა მთიან სოფელში, კამპო-ტენესეში.
ნეაპოლის მეფის, ფერდინანდ IV-ის გადაწყვეტილების შემდეგ, დამეგობრებოდა ავსტრიის იმპერიას, რუსეთის იმპერიას, და გაერთიანებულ სამეფოს და ნაპოლეონის გადამწყვეტი გამარჯვების შემდეგ მოკავშირეებზე აუსტერლიცის ბრძოლაში, ნაპოლეონმა სამხრეთ იტალიაში ბურბონების მმართველობა გამოაცხადა. 1806 წლის თებერვლის მეორე კვირას საიმპერატორო საფრანგეთის არმია საზღვრის გასწვრივ გადავიდა. ორ ფრთად გაყოფილმა ნეაპოლიტანურმა არმიამ უკან დაიხია მათი მოწინააღმდეგეების უმაღლესი ძალების წინაშე. კამპო ტენესეზე დამასმა სცადა მარცხენა ფლანგთან დგომა, რათა მარჯვენა ფლანგისათვის მასთან შეერთების დრო მიეცა.
დამარცხების შემდეგ ნეაპოლიტანური არმია დაიშალა დეზერტირებისგან და მხოლოდ რამდენიმე ათასმა ჯარისკაცმა მოახერხა ბრიტანეთის სამეფო საზღვაო ძალების მიერ სიცილიაში ევაკუაცია. თუმცა, კონფლიქტი შორს იყო დასრულებამდე. გაეტის ალყა, ბრიტანეთის გამარჯვება მაიდაში და მწარე აჯანყება კალაბრიაში დაბრკოლება აღმოჩნდა საფრანგეთის გამარჯვებისთვის.
ფონი
1806 წლის იანვარში სენ-სირის კორპუსს “ნეაპოლის არმია” ეწოდა და მას ანდრე მასენა მეთაურობდა. ჯარი სამ ფრთად იყო დაყოფილი. დივიზიის გენერალი ჟან რენიე მეთაურობდა რომში შეკრებილი მარჯვენა ფრთის 7,500 ჯარისკაცს. მასენა ხელმძღვანელობდა ცენტრის 17,500 კაციან ჯარს, რომლებიც ასევე კონცენტრირდნენ რომში. მარცხენა ფრთის 5,000 კაცი დივიზიის გენერალ, ჯუზეპე ლეჩის მეთაურობით შეიკრიბა ანკონაში ადრიატიკის ზღვაზე. დივიზიის გენერალი გიომ ფილიბერ დუჰესმე ავსტრიიდან მიდიოდა დამატებით 7,500 კაციანი დივიზიით და ჩრდილოეთ იტალიიდან კიდევ 3,500 ჯარისკაცი იყო განკუთვნილი კამპანიისთვის. საერთო ჯამში მასენას არმია 41,000 კაცზე მეტს ითვლიდა. მიუხედავად იმისა, რომ იმპერიული საფრანგეთის არმიის საბრძოლო ეფექტურობა მაღალი იყო, ის არასათანადოდ იყო ადმინისტრირებული. მის ჯარს ცუდად ანაზღაურებდნენ - ეცვათ და იკვებებოდნენ, რის გამოც ჯარისკაცები ადგილობრივ მოსახლეობას ძარცვავდნენ. ამ ჩვევას ცუდი შედეგები მოყვებოდა. ფრანგული კოლონები 1806 წლის 8 თებერვალს საზღვრებს გადასცდნენ, ვერ ეწინააღმდეგებოდნენ და იწვევდნენ პანიკას ნეაპოლიტარულ სამეფო სასამართლოში. დედოფალმა კაროლინამ მიატოვა ნეაპოლი 11 თებერვალს და გაიქცა სიცილიაში. ფერდინანდი მანამდე წავიდა - 23 იანვარს. ლეჩის დივიზიამ ადრიატიკის ფოჯა მხოლოდ ერთი კვირის შემდეგ დაიკავა. მოგვიანებით, იტალიელმა გენერალმა გადალახა აპენინის მთები და ნეაპოლამდე მიაღწია.
ბრძოლა
ნეაპოლიტური არმია ორ ფრთად დაიყო. მარცხენა ფრთა როჯერ დე დამასის მეთაურობით შედგებოდა 15 ბატალიონისგან და ხუთი ესკადრილიისგან, ხოლო მარშალ როზენჰაიმის მარჯვენა ფრთას ჰყავდა 13 ბატალიონი და 11 ესკადრილია. როდესაც მიიღო ინფორმაცია, რომ ნეაპოლიტანური არმია სამხრეთით მდებარეობდა, რენიემ დატოვა ნეაპოლი და დაწინაურდა დაახლოებით 10,000 კაციანი ჯარით. ამასობაში, ნეაპოლიტანური ფრთები საფრანგეთის შემოსევამდე გადადგნენ. როზენჰაიმი, რომლის კოლონას თან ახლდა მემკვიდრე, პრინცი ფრანჩესკო, უკან დაიხია ლეჩის განყოფილების წინ აღმოსავლეთ სანაპიროზე, ხოლო დამასი ნეაპოლის სამხრეთით დაბრუნდა. როზენჰაიმის მარჯვენა ფრთაში გარკვეულწილად ნაკლები ჯარისკაცი იყო. ორივე ნეაპლოტანური ფრთის მეთაურს ჰქონდა იმედი, რომ გაეერთიანებინათ მათი ძალები კასანო ალიონის მახლობლად. დამასმა გადაწყვიტა, რომ მთებში დაეკავებინა პოზიცია, სანამ მისი კოლეგა არ მიაღწევდა რენდეზვოუსს. ფრანგებმა დაარბიეს მოწინააღმდეგეები 300 მსხვერპლით და ოთხი საარტილერიო დანაკარგით. 8 მარტს რენიეს სკაუტებმა დაადგინეს დამასის პოზიცია და მეორე დღეს ფრანგი გენერალი მოემზადა შეტევისთვის. 1806 წლის მარტში რენიეს ძალები შედგებოდა საკუთარი დივიზიისგან, და მეორე დივიზიისგან, ვერდიეს მეთაურობით. რენიეს სრულიად ფრანგული დივიზია მოიცავდა: 1-ელ მსუბუქ და 42-ე ხაზის ქვეით პოლკებს, I ბრიგადაში მე-6 ხაზის და 23-ე მსუბუქი ქვეითი პოლკებს მე-2 ბრიგადაში. ყველა პოლკს სამი ბატალიონი ჰყავდა. ვერდიეს დივიზია შედგებოდა სამი ბატალიონისგან: 1-ლი პოლონური ლეგიონისა და 1-ლი ბრიგადის, მე-4 შვეიცარიის პოლკის 1-ლი ბატალიონისაგან და მე-2 ბრიგადაში ფრანგული მე-10 ხაზის ქვეითი პოლკის სამი ბატალიონისგან. საარტილერიო მკლავს ჰქონდა სამი 6 ფუნტიანი ქვემეხი, ოთხი 3 ფუნტიანი ქვემეხი და ხუთი ჰაუბიცა.
დამასის მარცხენა ფრთა დაახლოებით 14000 ჯარისკაცს ითვლიდა და მათგან მხოლოდ ნახევარი იყო რეგულარული. მისმა კორპუსმა დაიკავა ძლიერი პოზიცია კამპოტენესის მახლობლად. ნეაპოლიტანელები განლაგდნენ 1,372 მ სიგანის ხეობაში ორივე ფლანგით მთებთან. ნეაპოლიტანელმა გენერალმა ცხრა ბატალიონი ჩააყენა პირველ რიგში, რომლებიც იცავდნენ სამ საარტილერიო რედუტს. მან გააძლიერა პირველი ხაზი კავალერიის მხარდაჭერით და დააბალანსა თავისი ჯარების მეორე ხაზზე.
შედეგები
იმ საღამოს რენიერის ჯარები დაბანაკდნენ სოფელ მორანო კალაბროში. ფრანგმა თვითმხილველმა, პოლ ლუი კურიერმა დაწერა, რომ გამოფიტული და მშიერი ჯარისკაცები ძარცვავდნენ, აუპატიურებდნენ და კლავდნენ მოსახლეობას. მოგვიანებით, კურიერმა აღწერა ომი, როგორც "ეშმაკი, რომელიც წარმოიშვა მრავალი წლის წინ". ფრანგებმა ერთი კვირის შემდეგ მიაღწიეს რეჯო კალაბრიას მესინის სრუტეს. პრინცი ფრენსისი გაიქცა მხოლოდ რამდენიმე საათით ადრე. სანამ რენიერი დასდევდა დამასის დაშლილ ფრთას, დუჰესმე და ლეჩი მისდევდნენ ფრთას, რომელსაც ხელმძღვანელობდნენ როზენჰაიმი და პრინცი. უკან დახევის დროს ნეაპოლიტანური არმია დაიშალა; დარჩა მხოლოდ 2000 ან 3000 მხედარი ორივე ფრთიდან გემით სიცილიიდან მესინაში გასაყვანად.
1806 წელს კალაბრიის დიდი ნაწილი განადგურებული იყო. 1783 წლის კალაბრიის მიწისძვრამ 50 000 ადამიანი იმსხვერპლა, რეჯოს დიდი ნაწილი ჯერ კიდევ 1813 წლის ბოლოს ნანგრევებში იყო და მრავალი ეკლესია არ იყო აღდგენილი 1806 წლისთვის. საიმპერატორო ჯარების ძარცვამ და საფრანგეთის სამოქალაქო ხელისუფლების დაუფლებამ სწრაფად გამოიწვია ამაყი კალაბრიელების აჯანყება. მეორე მხრივ, დიდი ქალაქების მაცხოვრებლები ეზიზღებოდა ნეაპოლიტანის სამეფო მთავრობას და ხშირად ემხრობოდნენ ფრანგებს. აჯანყებამ გარკვეული ინციდენტების შემდეგ იფეთქა. შილიანოში ფრანგებმა დატოვეს 50 ჯარისკაციანი რაზმი. ქალი გააუპატიურეს და სოფლის მაცხოვრებლებმა ფრანგების უმეტესობა დახოცეს. ფრანგ მეთაურებს მსგავს მოვლენებზე მხოლოდ ერთი პასუხი ჰქონდათ,- თავდასხმა, გაძარცვა და მოწინააღმდეგე სოფლის დაწვა. ამან პირდაპირ გამოიწვია სისასტიკისა და კონტრ-სისასტიკის საშინელი ციკლი.ახლად გამეფებული მეფე იოსები ცდილობდა სამართლიანი ყოფილიყო. მან ბრძანა ფრანგი ჯარისკაცების დახვრეტა სისხლის სამართლის დანაშაულისთვის და ფრანგი ჩინოვნიკების გასამართლება კორუფციის ბრალდებით. მიუხედავად ამისა, კალაბრიის აჯანყება მალევე გაქრა კონტროლიდან.გაეტას ალყა დაეკავებკნა ფრანგებს 26 თებერვლიდან 18 ივლისამდე.იმავდროულად, 4 ივლისს მაიდას ბრძოლა სერიოზულად დაემუქრება საფრანგეთის კონტროლს კალაბრიაზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ნაპოლეონის ომების ბრძოლები კატეგორია:საფრანგეთის ბრძოლები კატეგორია:იტალიის ბრძოლები კატეგორია:ნეაპოლი კატეგორია:XIX საუკუნის ბრძოლები კატეგორია:1806
ჯენიფერ ფსაკი
ჯენიფერ ფსაკი, ინგ. Jennifer Rene Psaki (დაბ.1978 წ.) - ამერიკელი ანალიტიკოსი და პოლიტიკური მრჩეველი, სახელმწიფო დეპარტამენტის პრეს-მდივანი 2013-15 წწ., თეთრი სახლის პრეს-მდივანი 2021-22 წწ.
ბიოგრაფია
ჯენიფერ ფსაკი დაიბადა კონექტიკუტის შტატის ქ.სტემფორდში. მამა უძრავი ქონების აგენტად მუშაობდა, დედა კი - ფსიქოთერაპევტად. მათ სამ შვილს შორის ჯენიფერი ყველაზე უფროსია. მამა ჯეიმზ ფსაკი (ფსაკისი) წარმოშობით ბერძნული პელოპონესიდან არის.