cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ალცჰაიმერის დაავადება
ალცჰაიმერის დაავადების გამომწვევი მიზეზების დადგენა, ხშირ შემთხვევაში, ვერ ხერხდება. დაავადების გამომწვევი რისკების დაახლოებით 70%, გენეტიკურ ფაქტორებს უკავშირდება. ასევე, ალცჰაიმერი, შესაძლოა გამოიწვიოს თავის ქალის დაზიანებამ, დეპრესიამ ან არტერიულმა ჰიპერტენზიამ.
დემენციამდელი ეტაპი
თავდაპირველ სიმპტომებს შეცდომით უკავშირებენ სიბერეს ან სტრესს. დეტალურ ნეიროფსიქოლოგიურ ტესტს შეუძლია გამოავლინოს მსუბუქი კოგნიტური გართულებები დაახლოებით რვა წლით ადრე, ვიდრე ალცჰაიმერის დაავადება პროგრესირებადი გახდება. ადრეული სიმპტომები გავლენას ახდენენ ყოველდღიურ ცხოვრებაზე. მათგან ყველაზე მეტად შესამჩნევია მოკლევადიანი მახსოვრობა, რაც იწვევს ბოლო პერიოდში შესწავლილი ფაქტების დამახსოვრების პრობლემებს და ახალი ინფორმაციის მოპოვების უნარის დაკარგვას.
ადრეული ეტაპი
ალცჰაიმერით დაავადებული ადამიანი სწავლის და მახსოვრობის უნარს თანდათან კარგავს. დაავადებულთა მცირე ნაწილში, მეტყველებასთან, ძირითად ფუნქციებთან, აღქმასთან (აგნოზია) და გადაადგილებასთან დაკავშირებული სირთულეები უფრო დომინანტურია, ვიდრე მეხსიერების პრობლემები. დაავადება გავლენას მეხსიერების თითოეულ უნარზე თანაბრად არ ახდენს. ადამიანის ძველ მოგონებებზე (ეპიზოდური მეხსიერება), ნასწავლ ფაქტებზე (სემანტიკური მეხსიერება) და იმპლიციტურ მეხსიერებაზე (მეხსიერება, რომლის საშუალებითაც, მაგალითად, ჩანგალს ვიყენებთ სწორად) ალცჰაიმერის დაავადება ნაკლებად ზემოქმედებს, ვიდრე ახალ ამბებსა და ფაქტებზე.
მეტყველების პრობლემები, ძირითადად, ლექსიკის შემცირებით და სიტყვათა სიმწყობრის დაქვეითებით ხასიათდება. დაავადების განვითარების ამ ეტაპზე, ადამიანს კვლავ აქვს ძირითად იდეებთან ადეკვატური კომუნიკაციის უნარი. წერასთან, ხატვასთან, გარკვეული მოძრაობის შესრულებისას კოორდინაციასთან და დაგეგმვასთან დაკავშირებული სირთულეები, შესაძლოა არსებობდეს, მაგრამ ხშირ შემთხვევაში, მათი შემჩნევა რთულია. დაავადების პროგრესირების მიუხედავად, რიგ შემთხვევაში, ალცჰაიმერით დაავადებულ ადამიანს კვლავ აქვს დამოუკიდებლად ცხოვრების უნარი, მაგრამ შესაძლოა, სჭირდებოდეს დახმარება ან ზედამხედველობა იმ აქტივობების განხორციელებისას, რომლებიც შემეცნებით უნარებზეა დაფუძნებული.
გარდამავალი ეტაპი
დაავადების პროგრესირება ხელს უშლის ყოველდღიური აქტივობების დამოუკიდებლად შესრულებას. ამნესტური აფაზიიის (აფაზიის სახეობა, რომელიც ხასიათდება სიტყვების, სახელების და რიცხვების გახსენების პრობლემებით) გამო, მეტყველების პრობლემები სისტემატურ სახეს იძენს, რაც პარაფაზიამდე (მეტყველების ელემენტების დამახინჯება) მიდის. ალცჰაიმერის დაავადების მქონე ადამიანი, თანდათან კითხვის და წერის უნარსაც კარგავს. დაავადების პროგრესირებასთან ერთად, ადამიანი კოორდინაციას ვერ ინარჩუნებს, რის გამოც, დაცემის რისკი იზრდება. ამ ეტაპის განმავლობაში, მეხსიერების პრობლემები იმდენად ხშირდება, რომ დაავადებული პაციენტი ოჯახის წევრებს ვერ ცნობს. დიდი ხნის წინ ნასწავლი ფაქტები და ინფორმაცია, რომელზეც დაავადება განვითარების საწყის ეტაპზე არ ზემოქმედებდა, ალცჰაიმერის დიაგნოზის მქონე ადამიანის მეხსიერებიდან იკარგება.
ქცევითი და ნეიროფსიქიატრიული ცვლილებები ხშირდება. ძირითადი სიმპტომებია მიზნის გარეშე სიარული, გაღიზიანებადობა, ფსევდობულბარული აფექტი (ემოციური ცვალებადობა), წინასწარგანუზრახველი აგრესიული ქცევა და პასუხისმგებელი პირისთვის წინააღმდეგობის გაწევა. შესაძლოა, გამოვლინდეს მზის ჩასვლის სინდრომიც (სინდრომი, რომლის მქონე ადამიანს მზის ჩასვლისასას ქცევითი პრობლემები ეწყება). ალცჰაიმერით დაავადებულთა დაახლოებით 30%-ს უვითარდება ბოდვითი, არასწორი იდენტიფიკაციის სინდრომი (სინდრომი, რომლის მქონე ადამიანიც ვერ ახდენს საგნების, ადამიანების და სხვათა იდენტიფიკაციას) და სხვა ბოდვითი სიმპტომები. ზოგჯერ, დაავადებული კარგავს საკუთარი დაავადების განვითარების პროცესის არსში გარკვევის უნარს („ანოზოგნოზია“, ასევე ცნობილი, როგორც „იოზეფ ბაბინსკის სინდრომი“) შესაძლოა, განვითარდეს შარდის შეუკავებლობა.
საბოლოო ეტაპი
ალცჰაიმერის განვითარების საბოლოო ეტაპზე, დაავადებული პაციენტი სრულიად დამოკიდებული ხდება ოჯახის წევრებზე. მას მარტივი ფრაზების და ზოგიერთ შემთხვევაში, მხოლოდ გარკვეული სიტყვების წარმოთქმა შეუძლია, რაც მეტყველების უნარის დაკარგვამდე მიდის. მეტყველების უნარის დაკარგვის მიუხედავად, ხშირად, დაავადებულებს ემოციის აღქმის და გამოხატვის უნარი მაინც გააჩნიათ. მიუხედავად იმისა, რომ მათთვის აგრესიულობა ერთ-ერთი მახასიათებელი ნიშანია, აპათია და დაღლილობა ძირითად სიმპტომებად რჩება. საბოლოოდ, ალცჰაიმერის დიაგნოზის მქონე ადამიანი უმარტივესი საკითხების და მოქმედებათა განხორციელებასაც ვერ ართმევს თავს დამოუკიდებლად. კუნთების მასა და მოძრაობის უნარი თანდათან მცირდება, რაც დაავადებულს საწოლს მიჯაჭვულს ხდის. მათი გარდაცვალების ძირითადი მიზეზი, ხანდახან არა ალცჰაიმერის დაავადება, არამედ, ნაწოლები ან პნევმონია ხდება.
გამომწვევი მიზეზები
ალცჰაიმერის დაავადების გამომწვევი მიზეზი, უმეტეს შემთხვევაში, უცნობია. გარდა შემთხვევათა 1-5%-ისა, როდესაც, გენეტიკური ფაქტორები ვლინდება.
არსებობს დაავადების გამომწვევი მიზეზის ახსნის რამდენიმე ჰიპოთეზა:
გენეტიკა
ალცჰაიმერის დაავადების გენეტიკური მემკვიდრეობითობა, რომელიც დაფუძნებულია გენეალოგიურ კვლევაზე, ვლინდება დაავადებულთა 49-79%-ში. შემთხვევათა დაახლოებით 0.1%-ის გამომწვევი მიზეზი, აუტოსომური (არასასქესო) დომინანტური მემკვიდრეობის მონათესავე ფორმებს უკავშირდება. ამ შემთხვევაში, დაავადება 65 წლამდე ასაკში ვლინდება. ალცჰაიმერის ეს ფორმა ცნობილია, როგორც ადრეულ ასაკში გამოვლენილი გენეტიკური ალცჰაიმერის დაავადება. აღნიშნულის გამომწვევ მიზეზად, სამი გენიდან ერთ-ერთის მუტაცია ითვლება: ამილოიდის წინამორბედი ცილის მაკოდირებელი გენი (APP), პრესენილინ-1 (PS-1) ან პრესენილინ-2 (PS-2) გენი. APP და პრესენილინ გენების მუტაციათა უმეტესობა, ცილა Aβ42-ის რაოდენობის ზრდას იწვევს, რომელიც სენილური ფოლაქების მთავარი შემადგენელი ნაწილია.
ქოლინერგიული ჰიპოთეზა
ყველაზე ძველი ჰიპოთეზა, რომელზეც ამჟამად ხელმისაწვდომი მედიკამენტური თერაპიების უმეტესობაა დაფუძნებული, ქოლინერგიული ჰიპოთეზაა, რომლის მიხედვითაც, ალცჰაიმერის დაავადების გამომწვევი მიზეზი, ნეირომედიატორ აცეტილქოლინის სინთეზის დაქვეითებაა. ქოლინერგიულმა ჰიპოთეზამ მასშტაბური აღიარება ვერ მოიპოვა, რადგან აცეტილქოლინის დეფიციტის აღმოსაფხვრელად განკუთვნილმა პრეპარატებმა, ალცჰაიმერზე ეფექტიანი გავლენა ვერ იქონიეს. არსებობს ჰიპოთეზის სხვა ნაწილებიც, მაგალითად, ამილოიდების გაერთიანება, რაც ნეიროანთებით სრულდება.
ამილოიდური ჰიპოთეზა
აღმოაჩინეს ექსპერიმენტული ვაქცინა, რომელსაც ამილოიდური ფოლაქების გაწმენდის უნარი აქვს, მაგრამ ცდებით დამტკიცდა, რომ იგი დემენციაზე ეფექტიან გავლენას ვერ ახდენს. მკვლევარებს გაუჩნდათ ეჭვი, რომ არაფოლაქოვანი Aβ ოლიგომერები, Aβ-ის დაწყებით პათოგენურ ფორმას წარმოადგენენ. აღნიშნული ტოქსიკური ოლიგომერები, ასევე ცნობილნი, როგორც ამილოიდებისგან წარმოქმნილი დიფუზირებადი ლიგანდები (მოლეკულა, რომელიც უკავშირდება უფრო დიდ მოლეკულას), ემაგრებიან ნეირონებზე მოთავსებულ რეცეპტორთა ზედაპირს და ცვლიან სინაფსის სტრუქტურას. ამგვარად, ირღვევა ნეირონული, ნერვულ უჯრედებთან დაკავშირებული კომუნიკაცია. ბეტა ამილოიდური (Aβ) ოლიგომერებისთვის არსებული რეცეპტორი, შესაძლოა იყოს პრიონების ცილა, რომელიც დაკავშირებულია მსხვილფეხა რქოსან პირუტყვთა ფოროვან ენცეფალოპათიასთან და იაკობ-კრეიტცფელდტის დაავადებასთან. ამგვარად, აღნიშნული დაავადებები უკავშირდება ნეიროდეგენერაციული დარღვევების იმ ძირითად მექანიზმს, რომელზეც დაფუძნებულია ალცჰაიმერის დაავადება. ერთ-ერთი კვლევის მიხედვით, ჩამოყალიბდა შესაძლო მტკიცებულება იმის შესახებ, რომ ბეტა-ამილოიდური პათოლოგია ადამიანიდან ადამიანზე გადაცემადია.
ტაუ ჰიპოთეზა
ტაუ ჰიპოთეზის მიხედვით, ტაუ ცილების სტრუქტურაში მიმდინარე გარკვეული დარღვევები ალცჰაიმერის განვითარების საწინდარია. ამ შემთხვევაში, ჰიპერფოსფორილირებული ტაუ იწყებს სხვა ტაუ ცილის ბოჭკოებთან დაწყვილებას. განსაკუთრებით, ისინი ორგანოებში ნეირობოჭკოვან მიკრომილაკებს აყალიბებენ. აღნიშნული პროცესის მიმდინარეობისას, მიკრომილაკები შემადგენელ დაწილებად იშლებიან და უჯრედის ციტოჩონჩხის (ციტოპლაზმის საყრდენი სტრუქტურები) სტრუქტურის დარღვევას იწვევს, რაც ნეირონის სატრანსპორტო სისტემის მოშლას განაპირობებს. პროცესის ერთ-ერთი პირველი შესაძლო შედეგი, ნეირონებს შორის არსებული ბიოქიმიური კომუნიკაციის ფუნქციის დარღვევაა, ხოლო შემდეგ — უჯრედების კვდომა.
პრევენცია
დღესდღეობით, არ არსებობს ალცჰაიმერის დაავადების პრევენციის არანაირი ეფექტიანი საშუალება. დაავადების პრევენციის და მისი პროგრესის შენელების გზათა აღმოსაჩენად ჩატარებული გლობალური კვლევები, ძირითადად წარუმატებელი აღმოჩნდა. ეპიდემიოლოგიური კვლევების მიხედვით, არსებობს გარკვეულ ცვალებად ფაქტორებთან კავშირი, როგორიცაა, დიეტა, გულ-სისხლძარღვთა სისტემის დაავადებათა განვითარების რისკი, ფარმაცევტული პროდუქცია, ინტელექტუალური აქტივობები და პოპულაციაში ალცჰაიმერის განვითარების ალბათობა. დამატებითი განხილვის, მათ შორის, კლინიკური კვლევების შედეგად, გამოვლინდება — შესაძლებელია, თუ არა აღნიშნული ფაქტორების მეშვეობით დაავადების პრევენცია.
მედიკამენტური მკურნალობა
მიუხედავად იმისა, რომ გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების რისკ-ფაქტორებს, როგორიცაა ჰიპერქოლესტერინემია (ჭარბი ქოლესტერინი სისხლში), ალცჰაიმერის განვითარების შედარებით დაბალი რისკი გააჩნიათ, ვიდრე ჰიპერტენზიას, შაქრიან დიაბეტს და მწეველობას, სტატინს, ქოლესტერინის მარეგულირებელ პრეპარატს, დაავადების პრევენციის ან მისი განვითარების პროცესის შენელების ეფექტიანი უნარი არ აქვს.
არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო პრეპარატების ხანგრძლივი გამოყენება, ალცჰაიმერის დაავადების განვითარების ალბათობის შემცირებასთანაა დაკავშირებული. ასევე, აღნიშნული მტკიცებულება მოიცავს მოსაზრებას, რომლის მიხედვითაც, ზემოხსენებული პრეპარატები ამილოიდებთან დაკავშირებულ ანთების წარმოშობის რისკს ამცირებენ. პრევენციული კვლევები არ არის ჩატარებული, რადგანაც მიიჩნევა, რომ ჩატარების შემთხვევაში, უშედეგოდ დასრულდება.
ზოგიერთ შემთხვევაში, ჰორმონოთერაპია დემენციის განვითარების რისკებს ზრდის.
დიეტა
ადამიანები, რომლებიც ჯანსაღად იკვებებიან ან იცავენ იაპონურ და/ან ხმელთაშუა ზღვის დიეტას, ალცჰაიმერის განვითარების დაბალი რისკი აქვთ. ხოლო ადამიანები, რომლებიც ცხიმებით გაჯერებულ და მარტივი ნახშირწყლების (მონოსაქარიდები და დისაქარიდები) შემცველი საკვებით იკვებებიან, დაავადების განვითარების შედარებით მაღალი რისკი გააჩნიათ. ხმელთაშუა ზღვის დიეტის სასარგებლო გავლენა გულ-სისხლძარღვთა სისტემაზე, შემუშავებულია, როგორც სამოქმედო მექანიზმი.
არსებობს რამდენიმე მტკიცებულება, რომელთა მიხედვითაც, ალკოჰოლური სასმლის, კერძოდ, წითელი ღვინის ზომიერი მიღება, ალცჰაიმერის განვითარების შემცირებულ რისკთანაა დაკავშირებული. ერთ-ერთი ექსპერიმენტული მტკიცებულების მიხედვით, კოფეინის მიღება, პრევენციისთვის ერთ-ერთი ეფექტიანი ფაქტორია. საკვების გარკვეული სახეობები, რომლებიც ფლავონოიდების დიდ რაოდენობას შეიცავენ, მაგალითად, კაკაო, წითელი ღვინო და ჩაი, დაავადების განვითარების შემამცირებელ რისკ-ფაქტორებს მიეკუთვნებიან.
ვიტამინების და მინერალების განხილვის შემდეგ, ვერ მოხდა მათთვის რეკომენდაციის გასაწევად საკმარისი მდგრადი მტკიცებულებების ჩამოყალიბება. ზემოხსენებულის შემადგენლობაში შედიან: ვიტამინი A, ვიტამინი C, ვიტამინი E, სელენიუმი, თუთია, და ფოლიუმის მჟავა ვიტამინ B12-ის შემცველობით, ან მის გარეშე. ამასთან დამატებით, ვიტამინი E ჯანმრთელობის გაუარესებასთან დაკავშირებულ რისკებთან ასოცირდება. ფოლიუმის მჟავაზე (B9) და სხვა B ვიტამინებზე ჩატარებულ ექსპერიმენტთა შედეგებმა, შემეცნებითი უნარების დაქვეითებასთან არსებული მნიშვნელოვანი კავშირი ვერ გამოავლინეს. ალცჰაიმერით დაავადებული ადამიანების დიეტურ რაციონში ომეგა-3-ის ცხიმოვანი მჟავის დამატებამ, დაავადების განვითარების შენელებისთვის სასარგებლო შედეგი ვერ გამოიღო.
2010 წელს, მიუხედავად ცხოველების შესახებ არსებული ექსპერიმენტული მტკიცებულებებისა, ადამიანებისთვის კურკუმინის სარგებლიანობა არ დადასტურდა. არსებობს მერყევი და დაუსაბუთებელი მტკიცებულება, რომლის მიხედვითაც, გინგკოს ნაყოფი დემენციის განვითარებას და შემეცნებითი ფუნქციების დაქვეითების პროცესს აფერხებს. 2008 წლის მონაცემებით, არ არსებობს კონკრეტული დამამტკიცებელი საბუთი, რომლის მიხედვითაც, კანაბინოიდები ალცჰაიმერის დაავადების რისკს და დემენციის სიმპტომების რაოდენობას გაზრდიდა.
ისტორია
ძველი ბერძენი და რომაელი ფილოსოფოსები და ფიზიკოსები, დემენციის განვითარებას ხანდაზმულ ასაკს უკავშირებდნენ. 1901 წელს, გერმანელმა ფსიქიატრმა, ალოის ალცჰაიმერმა, 50 წლის ქალის, ავგუსტ დეტეს დაავადება შეისწავლა, რომელსაც შემდეგ ალცჰაიმერის დაავადება ეწოდა. ალცჰაიმერი ამ დაავადების კვლევას 1906 წლამდე, ავგუსტის გარდაცვალებამდე ახორციელებდა. მომავალი ხუთი წლის განმავლობაში, სამედიცინო ლიტერატურაში 11 მსგავსი შემთხვევა გამოქვეყნდა, რომელთაგან ზოგიერთი, მას „ალცჰაიმერის დაავადების“ სახელწოდებით მოიხსენიებდა. დაავადების კლინიკური (ჰალუცინაციები, ბოდვა) და პათოლოგიური (ათეროსკლეროზული ცვლილებები) გამოვლინებების შესწავლის შემდეგ, გერმანელმა ფსიქიატრმა ემილ კრეპელინმა, იგი განსაკუთრებული მახასიათებლების მქონე დაავადებად მოიხსენია. 1910 წლის 15 ივლისს, კრეპელინმა, საკუთარი ფსიქიატრიული სახელმძღვანელოს მე-8 გამოცემაში, ინფორმაცია ალცჰაიმერის დაავადების შესახებაც შეიტანა, რომელსაც „ასაკობრივი დემენცია — კრეპელინის ავტორობით“ უწოდა.
XX საუკუნეში, დემენციის სიმპტომების მქონე 45-დან 60 წლამდე ასაკის ადამიანების დიაგნოზს ალცჰაიმერის დაავადებას არ უწოდებდნენ. 1977 წელს, დაავადების შესახებ გამართულ კონფერენციაზე გამოქვეყნდა დასკვნა, რომლის მიხედვითაც, ნაადრევ სიბერესთან დაკავშირებული და დემენციის პათოლოგიური გამოვლინებები თითქმის იდენტურია. აღნიშნული ფაქტით დამტკიცდა, რომ ალცჰაიმერის დაავადება ასაკზე არ არის დამოკიდებული. ტერმინი მოხუცებულობის დემენცია (SDAT) გამოიყენებოდა ალცჰაიმერის დაავადების მქონე იმ ადამიანების დიაგნოზის აღსაწერად, რომლებიც 65 წელს იყვნენ გადაცილებულნი. საბოლოოდ, სამედიცინო ტერმინოლოგიაში დამკვიდრდა ტერმინი — ალცჰაიმერის დაავადება, რომელიც საერთო იყო ყველა ასაკის ადამიანის დიაგნოზის აღსაწერად.
ალცჰაიმერით დაავადებული გამოჩენილი ადამიანები
ალცჰაიმერის ისტორიაში, დაავადების მქონე ადამიანთა რიცხვს მიეკუთვნებიან გამოჩენილი ადამიანები: აშშ-ის ყოფილი პრეზიდენტი — რონალდ რეიგანი, ირანელი მწერალი — აირის მიორდოკი , უნგრელი ფეხბურთელი — ფერენც პუშკაში   , ყოფილი პრემიერ-მინისტრები — ჰაროლდ უილსონი (გაერთიანებული სამეფო) და ადოლფო სუარესი (ესპანეთი)  , ინდოელი პოლიტიკოსი — ჯორჯ ფერნანდესი , მსახიობები — რიტა ჰეივორთი და ჩარლტონ ჰესტონი , მსახიობი და რეჟისორი — რობერტ ლოჯია, მწერლები — ჰერნეტ კენი და ტერი პრეტჩეტი , ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიკის დარგში — ჩარლზ კაო , რეჟისორი — ჟაკ რივეტი , პოლიტიკოსი და აქტივისტი — სარჯენტ შრაივერი , მოკრივე მუჰამედ ალი და სხვები.
ალცჰაიმერის დაავადებაზე დაფუძნებული ფილმები
ალცჰაიმერის დაავადება საფუძვლად არაერთ ფილმს დაედო: „აირისი“ (2001); ნიკოლას სპარქსის ამავე სახლწოდების რომანზე დაფუძნებული ფილმი —„უბის წიგნაკი“ (2004); „მომენტი დასამახსოვრებელია“ (2004); „მოლეკულა“ (2005); „ხვალინდელი მოგონებები“ (2006); ელის მანროს მოთხრობის, „დათვი მოვიდა მთაზე“ მიხედვით — „მისგან შორს“ (2006); ლიზა ჯენოვას ამავე სახელწოდების რომანზე დაფუძნებული ფილმი — „ჯერ კიდევ ელისი“ (2014), მთავარი პერსონაჟი — ელის ჰოულენდი ჰარვარდის პროფესორია, ადრეულ ასაკში აღმოცენებული ალცჰაიმერის დიაგნოზით. ელისის როლს ასრულებს ჯულიანა მური; ალცჰაიმერის დაავადებაზე დაფუძნებული დოკუმენტური ფილმები: „მალკოლმი და ბარბარა: სიყვარულის ისტორია“ (1999) და „მალკოლმი და ბარბარა: სიყვარულზე გამომშვიდობება“.
ელიზაბეთ გუტიერესი
ელიზაბეთ გუტიერესი Elizabeth Gutiérrez Nevárez (დ. 1 აპრილი, 1979, კალიფორნია) — მექსიკელ-ამერიკელი მსახიობი და მოდელი.
უკვე 2006–2007 წლებში კიდევ ერთ გახმაურებული საპნის ოპერიდან მიიღო შეთავაზება და „ბედის მძევალში“ (Acorralada) პაოლა ირასაბალი განასახიერა. 2007 წლის მიწურულს ვენევისიონის კიდევ ერთ სერიალში „ნაყიდი სიყვარული“ (Amor Comprado) მიიღო მონაწილეობა სადაც მთავარი გმირი მარიანა განასახიერა.
ამის შემდეგ ელიმ უკვე კომპანია ტელემუნდოში გადაინაცვლა, სადაც მან მსოფლიოს მასშტაბით გაითქვა სახელი, როდესაც „ანელიას სახეში“ (El rostro de Analía) ანელია/მარიანას როლი განასახიერა. ამ როლით ის ყველაზე ძვირად ღირებული მსახიობების სიაშიც მოხვდა. ანელიას სახემ მრავალი ქვეყანა მოიარა და ყველგან დიდი პოპულარობა მოიპოვა როგორც სერიალმა, ასევე თავად მსახიობმაც. უამრავ ქვეყანაში ელისაბეტ ს ფორუმები, საიტები და ფან-კლუბები გაუხსნეს. ანელიას შემდეგ ელიმ ტელევისას სერიალ „ველური გულის“ (Corazón salvaje) რიმეიქში როსენდა განასახიერა, შემდეგ კი ელისაბეტ ი კვლავ ტელემუნდოს დაუბრუნდა და სერიალში „ელენას მოჩვენება“ (El Fantasma de Elena) მიიღო მონაწილეობა. ელიზაბეთის მეუღლე იყო უილიამ ლევი. მათ ჰყავთ ორი პატარა შვილი: კრისტოფერ ალექსანდერი და კეილი ალექსანდრა ლევი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1979
რაჭისუბანი (მრავალმნიშვნელოვანი)
რაჭისუბანი შეიძლება აღნიშნავდეს:
Forelius breviscapus
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
საკრებულო
thumb|300 px|[[თბილისის საკრებულოს შენობა]] საკრებულო — მუნიციპალიტეტის (თვითმმართველი ქალაქი ან თვითმმართველი თემი) წარმომადგენლობითი ორგანო, რომელსაც ირჩევს შესაბამისი ტერიტორიის მოსახლეობა პირდაპირი, საყოველთაო და თანასწორი საარჩევნო უფლების საფუძველზე ფარული კენჭისყრით, 4 წლის ვადით.
საკრებულოს თანამდებობის პირებია: საკრებულოს თავმჯდომარე, საკრებულოს თავმჯდომარის მოადგილე, საკრებულოს კომისიებისა და ფრაქციების თავმჯომარეები.
დამატებითი რესურსები
კატეგორია:სახელმწიფო აპარატი
ტეხედა
ტეხედა (Tejeda) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კანარის კუნძულების ავტონომიური გაერთიანების ლას-პალმასის პროვინციის შემადგენლობაში, მდებარეობს კუნძულ გრან-კანარიაზე. ფართობი — 103,29 კმ². მოსახლეობა — 1909 კაცი (2022 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ლას-პალმასის მუნიციპალიტეტები
Camponotus wytsmani
Camponotus wytsmani — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
გიორგი ყიფშიძე
გიორგი ყიფშიძე (დ. 22 ნოემბერი, 1977, თბილისი) — ქართველი თეატრისა და კინოს მსახიობი. პოპულარობა მოუტანა სერიალ „ცხელ ძაღლში“ ნათამაშებმა „ლექსო ნიჟარაძის“ როლმა. არის ცნობილი ქართველი მსახიობის, ზურა ყიფშიძის შვილი. იყო ტელეპროექტ „ნიჭიერის“ წამყვანი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 22 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1977 კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები გ
ანოეტა
ანოეტა  — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ბასკეთის ავტონომიური გაერთიანების გიპუსკოის პროვინციის ტოლოსალდეის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 4,14 კმ². მოსახლეობა — 2085 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:გიპუსკოის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:გიპუსკოის ქალაქები
NGC 676
NGC 676 — გალაქტიკა თევზების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1786 წლის 30 სექტემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:თევზების თანავარსკვლავედი
მაკედონიის ფაუნა
მაკედონიის რესპუბლიკის ფაუნას  აქვს კომპლექსური ზოოგეოგრაფიული სტრუქტურა. მასში აღნუსხულია სხვადასხვა წარმოშობის ფაუნის ელემენტები და ხასიათდება მაღალი ხარისხის რელიქტური და ენდემური ფორმებით. აღნიშნულია ტაქსონომიური მრავალფეროვნება; ცხოველთა სახეობების საერთო რაოდენობა 10 354 ერთეულია.
მაკედონიის ტყებიის ფაუნა მრავალფეროვანია და მოიცავს დათვებს, გარეული ღორებს, მგლებს, მელიებს, ციყვებს, არჩვებს და ირმებს. დასავლეთ მაკედონიის მთიანეთში, იშვიათად გვხდება ფოცხვერიც, ხოლო დემირ-კაპიას რეგიონში ირემია გავრცელებული. ტყის ფრინველებიდან მაკედონიის ტერიტორიაზე ბინადრობს შავთავა ასპუჭაკა (Sylvia atricapilla), როჭო, შავი როჭო, ბეგობის არწივი და ტყის ბუ.
ქვეყნის სამი ხელოვნური ტბა წარმოადგენს დაცულ ფაუნის ზონას, რომელიც მოქცეულია ტერიტორიულ იზოლაციაში. ოჰრიდის ტბის ფაუნა ადრეული ეპოქიდან რელიქტურია. ტბაში ბინადრობს ტბის კალმახები, ჩვეულებრივი ციმორი, ნაფოტა და სხვა თევზები, ასევე გარკვეული სახეობის 30 მილიონი წლის ლოკოკინები; მსგავსი სახეობები მხოლოდ ბაიკალის ტბაში გვხვდება.
სამარიობო
სამარიობო — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში მესხეთიდან.
ვაზის სახელი ყურძნის შემოსვლის დროს გვამცნობს. ამ ჯიშის ერთეული ძირებია სოფელ კლდეში, აწყურისა და ახალციხის მარდის ბაღებში.
ბოტანიკური აღწერა
სამარიობო საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 140-150 დღეა.
სამარიობო გამოიყენება ხარისხიანი სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად, ცქრიალა ღვინის მისაღებად და სასუფრე ყურძნად.
სეზამის ქუჩა
thumb|230px|სეზამის ქუჩის სატიტულო კადრი სეზამის ქუჩა (Sesame Street) — ამერიკული საგანმანათლებლო საბავშვო სატელევიზიო სერიალი სკოლამდელი ასაკისთვის; პიონერი თანამედროვე საგანმანათლებლო სატელევიზიო სტანდარტის შექმნაში, აერთიანებს რა შემეცნებით და გასართობ თემებს. სეზამის ქუჩა კარგად ცნობილია მისი მაპეტ-გმირებით, რომელიც თოჯინების მხატვარმა ჯიმ ჰენსონმა შექმნა. 2007 წლისთვის სერიალის 38 სეზონი გამოვიდა 4154 ეპიზოდით. სეზამის ქუჩა ერთ-ერთი ყველაზე ხანგრძლივი ამერიკული სატელევიზიო შოუა ისტორიაში.
სეზამის ქუჩას ქმნის ამერიკული არამომგებიანი ორგანიზაცია „სეზამი უორკშოპ“ (Sesame Workshop), ყოფილი საბავშვო სატელევიზიო სახელოსნო (Children's Television Workshop - CTW), დაფუძნებული ჯოან განზ კუნისა და რალფ როჯერსის მიერ. მისი პრემიერა გაიმართა 1969 წლის 10 ნოემბერს ეროვნულ საგანმანათლებლო სატელევიზიო არხზე, მოგვიანებით კი იმავე წელს გადავიდა საზოგადოებრივი მაუწყებლობის არხზე (PBS). მისი დადებითი ზეგავლენის გამო სეზამის ქუჩა ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული შემეცნებითი შოუა ბავშვებისთვის მსოფლიოში. ჯერჯერობით ვერცერთმა სხვა სატელევიზიო სერიალმა ვერ მიაღწია ამგვარ წარმატებას. სერიალი დღეისთვის უკვე 120 ქვეყანაში გავიდა სატელევიზიო ეთერში. სერიალმა 109 ემი მიიღო, გაცილებით მეტი ვიდრე ნებისმიერმა სხვა ტელესერიალმა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკული ტელესერიალები კატეგორია:საბავშვო შემეცნებითი ტელესერიალები
თავზეხელაღებული (სეზონი 2)
ამერიკული ვებ-ტელესერიალი „თავზეხელაღებული“ ეფუძნება Marvel Comics-ის ამავე სახელწოდების პერსონაჟის ისტორიებს. მეტ მერდოკი ადვოკატია და სუპერგმირის კოსტიუმით ყოველდღე ებრძვის უკანონობას, რომელიც ქალაქში განსაკუთრებით უილსონ ფისკის გამო არის გაბატონებული. მოქმედება მიმდინარეობს Marvel-ის კინოსამყაროში და თანხმობაშია მისი ფილმების და სხვა ტელესერიალების მოვლენებთან. სეზონის მწარმოებელია Marvel Television, ABC Studios-თან, DeKnight Prods.-თან და Goddard Textiles-თან ერთად, სტივენ ს. დენაიტის, როგორც შოურანერის და სერიალის შემქმნელის, დრიუ გოდარდის, როგორც კონსულტანტის თანამონაწილეობით. ჩარლი კოქსი სერიალში ასრულებს მერდოკის როლს.
სეზონის პირველი ორი ეპიზოდის პრემიერა პარიზში 2016 წლის 7 მარტს გაიმართა, ხოლო სრული, 13 ეპიზოდისგან შემდგარი სეზონი Netflix-ზე 13 მარტს გამოვიდა. კრიტიკოსებმა დადებითად შეაფასეს კასლის და ნაჩიოსის სერიალში გამოჩენა, ისევე, როგორც ბერნთალის შესრულების ხარისხი, მოქმედებითი სცენები და ზოგადი სიუჟეტი. თუმცა, ზოგმა უარყოფითად შეაფასა უილსონ ფისკის არყოფნა პირველი რამდენიმე ეპიზოდის განმავლობაში. სერიალის მესამე სეზონის დაკვეთა 2016 წლის ივლისში მოხდა.
სქოლიო
კატეგორია:თავზეხელაღებულის სეზონები კატეგორია:2016 წლის ამერიკული სატელევიზიო სეზონები
ჰიდროცეფალია
ჰიდროცეფალია — (ანუ წყალმანკი) პათოლოგიური მდგომარეობა, რომლის დროსაც თავის ქალაში მომატებულია თავ-ზურგ-ტვინის სითხის (ლიქვორი) რაოდენობა. ჰიდროცეფალია შეიძლება იყოს თანდაყოლილი და შეძენილი. ჰიდროცეფალიის დროს ფართოვდება ტვინის პარკუჭები და თხელდება ტვინის ნივთიერება.
ჰიდროცეფალიის სახეები
ლიქვორის მატება რამდენიმე მიზეზით ხდება, ამის გამო განასხვავებენ ჰიდროცეფალიის სხვადასხვა სახეს:
ამათ გარდა განასხვავებენ ჰიდროცეფალიის ღია და დახურულ ფორმებს:
თავ-ზურგ-ტვინის სითხის ჭარბი რაოდენობით ლოკალიზაციის მიხედვით განარჩევენ გარეთა და შიდა ჰიდროცეფალიას :
ღია ჰიდროცეფალია შეიძლება იყოს როგორც გარეთა, ასევე შიდა ლოკალიზაციის. დახურული ჰიდროცეფალია კი ყოველთვის გარეთა ლოკალიზაციისაა.
დამახასიათებელი ნიშნები
თანდაყოლილი ჰიდროცეფალიისათვის დამახასიათებელია:
დახურული (ოკლუზიური) ჰიდროცეფალიისთვის დამახასიათებელია:
ჰიდროცეფალიის დიაგნოზის დასასმელად არ კმარა მხოლოდ ერთი სიმპტომი, თავის დიდ ფორმა. ხშირად თავის ზომა ოჯახისათვის დამახასიათებელი მემკვიდერეობითი ნიშანია. ამიტომ, აუცილებელია კლინიკური გამოკვლევების ჩატარება.
მკურნალობა და გამოვლენის სიხშირე
ჰიდროცეფალიას, განსხვავებული ხარისხისა და ფორმის გამო, მკურნალობენ მედიკამენტებით ან ქირურგიული წესით (შუნტირებით). ოპერაციული ჩარევა განსაკუთრებით წარმატებულია ჰიდროცეფალიის დახურული ფორმების დროს. ღია ფორმების მკურნალობის შემთხვევაში მიზანშეწონილია შუნტირება - ლიქვორის პროდუქციის მუდმივი გამოტანა გარეთ, სპეციალური მილის საშუალებით. ოპერაციის შემდეგ თავის ტვინს ნორმალური პირობები ექმნება განვითარებისთვის, მაგრამ აუცილებელია პერიოდული სამედიცინო გამოკვლევა და მეთვალყურეობა. მკურნალობის შემდეგ ხდება ან სრული განკურნება ან მდგოამრეობის სტაბილიზაცია. ყოველი 1000 ახალშობილიდან 1-4-ს აღენიშნება ჰიდროცეფალია. გოგონებსა და ბიჭებში გამოვლენის სიხშირე თანაბარია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ნევროლოგია
ფრიდონ საყვარელიძე
ფრიდონ საყვარელიძე (დ. 3 სექტემბერი, 1954, თბილისი — გ. 6 თებერვალი, 2018) — ქართველი პოლიტიკოსი, მედიკოსი და პუბლიცისტი, საქართველოს პარლამენტის ორი მოწვევის დეპუტატი (1992, 2012).
ბიოგრაფია
წარჩინების დიპლომით დაამთავრა თბილისის I საშუალო სკოლა 1971 წელს, ხოლო 1978 წელს — თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი  ექიმ-კარდიოლოგის სპეციალობით. არის მედიცინის დოქტორი. 1992-2016 წლებში რესპუბლიკური პარტიის და მისი ეროვნული კომიტეტის წევრი. 1989 წლიდან იყო რამდენიმე არასამთავრობო ორგანიზაციის („დასი”, „საქართველოს კონსტიტუციის დაცვის ლიგა”, „პლურალიზმის ცენტრი”, „რესპუბლიკური ინსტიტუტი") — დამფუძნებელი და მმართველი ორგანოს წევრი. არის „ქრისტიანული განათლების ფონდის” დირექტორი. საზოგადოებრივ საქმეთა ინსტიტუტის ლექტორი,  საგანი — „დიადი წიგნები” 2011-2016 წლებში, 2017 წლიდან "პოლიტიკური იდეოლოგიები". 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „11 ოქტომბერი“.  2012 -2016 წლებში —  საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი:  „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“.
საყვარელიძე ავტორია რამდენიმე სამეცნიერო შრომისა და მონოგრაფიისა მედიცინაში. 1998 წელს შეადგინა და გამოსცა „ადამიანის უფლებათა ლექსიკონი”. წერდა საქართველოს სახალხო დამცველის ეგიდით გამომავალ ჟურნალ „სოლიდარობაში“ ადამიანის უფლებების, სამოქალაქო საზოგადოების, რელიგიის, პოლიტიკური იდეოლოგიების და დემოკრატიის საკითხებზე.
არის ავტორი წიგნისა „მადამ გილიოტინას საყვარლები“, თანაავტორი წიგნებისა — „საქართველოს კონსტიტუცია (შინაარსისა და საფუძვლების მიმოხილვა)“, „ადამიანის უფლებები და ქართული კულტურა“, „დემოკრატია და ქართული კულტურა“.
ოთარ ზოიძესთან ერთად ქართულ ენაზე თარგმნა მეოცე საუკუნის ღვთისმეტყველის, პროტოპრესვიტერ ალექსანდრე შმემანის წიგნები: „მართლმადიდებლობის ისტორიული გზა“, „ცოცხალი რწმენის შესახებ“, „ევქარისტია“, „ღვთისმსახურება და ღვთისმეტყველება“. ჰყავს მეუღლე, ოთხი შვილი და სამი შვილიშვილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული   3 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1954 კატეგორია:გარდაცვლილი 6 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 2018 კატეგორია:ქართველი ექიმები კატეგორია:საქართველოს III მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს VIII მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები ფრიდონ
საუდის არაბეთის ტურიზმი
მინი|[[ერ-რიადი-კოლაჟი]] მინი|ბაჰას ძველი არქიტექტურა საუდის არაბეთის ტურიზმი — მიუხედავად იმისა, რომ საუდის არაბეთში ტურისტების უმეტეს ნაწილს კვლავ  რელიგიური  მომლოცველები შეადგენენ, ქვეყანაში გაიზარდა შემეცნებითი ტურიზმის სექტორი. მსოფლიო ბანკის მონაცემებით, 2012 წელს საუდის არაბეთს ეწვია დაახლოებით 14,3 მილიონი ადამიანი, რაც მას მე -19 ყველაზე მონახულებად ქვეყანად აქცევს. პოტენციური ტურისტული ადგილებია ალ ჰიჯაზისა და სარავატის მთები,  უძველესი ნანგრევები. წითელი ზღვა პოპულარულია დაივინგის მოყვარულთათვის.
2013 წლის დეკემბერში საუდის არაბეთმა, პირველად ისტორიაში,დაიწყო ტურისტული  ვიზების გაცემა. მინისტრთა საბჭომ დაავალა საუდის არაბეთის  ტურიზმისა და სიძველეების კომისიას ვიზების გაცემა შინაგან საქმეთა და საგარეო საქმეთა სამინისტროების მიერ დამტკიცებული გარკვეული წესების საფუძველზე.
მუზეუმები
მარცხნივ|მინი|[[ერ-რიადი|ერ-რიადის ერონული მუზეუმი]] დამამის ეროვნული მუზეუმი მდებარეობს დამამის საჯარო ბიბლიოთეკის მე -4 სართულზე, მუჰამედ ბინ ფაჰდის სტადიონის მოპირდაპირედ,  დამამ-ხობარის გზატკეცილის კვეთაზე ალ-ტუბაიშის მხარეში. მუზეუმი ეძღვნება ქვეყნის ისტორიას, კულტურასა და მოსახლეობას, ინახავს წმინდა ნივთებს და ხელნაკეთი ნივთების ნიმუშებს.
მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობა
დირაია—ქალაქი საუდის არაბეთში, რომელიც  მდებარეობს დედაქალაქ ერ-რიადის ჩრდილო-დასავლეთ შემოგარენში. ქალაქი გახლდთ ალ-საუდის სამეფო ოჯახის მშობლიური ქალაქი იყო და წარმოადგენდა მათი დინასტიის დედაქალაქს 1744 - 1818 წლებში.
2010 წელს, ქალაქი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. მინი|თურქი პილიგრიმები [[მექა|მექაში]] ქალაქის ძველ ნაწილში  თიხამიწით ნაშენ შენობათა ნანგრევებია, მათ შორის არის რამდენიმე გამორჩეული ნაგებობა.
მადაინ სალიჰი— ისლამის წინა პერიოდის არქეოლოგიური ძეგლი, რომელიც მდებარეობს ქალაქ ალ-ულას მახლობლად, საუდის არაბეთის მედინას რაიონში. აღმოჩენების უმეტესობა მიეკუთვნება ნაბატებველთა სამეფოს (ახ. წ. I საუკუნე). იგი სამეფოს დედაქალაქ პეტრას შემდეგ  სამხრეთით მდებარე  უდიდესი დასახლებული  პუნქტი გახლდათ. ყურანიდან გადმოცემები მოგვითხრობს სამუდის ტომის მიერ ამ ტერიტორიის ადრინდელ დასახლებაზე ჩვენს წელთაღრიცხვამდე მე -3 ათასწლეულში. 2008 წელს, იუნესკომ ძეგლი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
შეზღუდვები და უსაფრთხოება
(2019 წლის 28 სექტემბრის მონაცემები) მინი|[[საუდის არაბეთი|საუდის არაბეთის ტურიზმის მინისტრ შრი სულთან აჰმედის შეხვედრა საუდის არაბეთის ინვესტიციების, ტურიზმისა და სიძველეების კომისიის ვიცე პრეზიდენტ სალაჰ კ. ალ-ბუ ალ ბუხიეტთან ერ-რიადში 2009 წ. ]] საუდის არაბეთის ყველა ვიზიტორისთვის სავალდებულოა სპონსორობა, რომელიც ჩვეულებრივ ქვეყანაში ჩასვლის რამდენიმე თვით ადრე უნდა იყოს ორგანიზებული. გაიცემა მხოლოდ ბიზნეს ვიზები,  აგრეთვე ვიზები საუდის არაბეთის მოქალაქეების ნათესავებისთვის, მესამე ქვეყანაში ტრანზიტისთვის და მუსლიმი მომლოცველებისთვის; დაუშვებელია გასართობი ტურიზმი. სპარსეთის  ყურის არაბული ქვეყნების თანამშრომლობის საბჭოს ქვეყნების მოქალაქეებს, როგორიცაა ქუვეითი, არაბთა გაერთიანებული საემიროები, ბაჰრეინი, ომანი და კატარი, არ სჭირდებათ ვიზა ქვეყანაში შესასვლელად. მათ ასევე აქვთ უფლება იცხოვრონ და იმუშაონ საუდის არაბეთში და პირიქით. მათ ასევე შეუძლიათ შევიდნენ ეროვნული პირადობის მოწმობების (ID ბარათის) გამოყენებით. ქალებისთვის დაუშვებელია მარტო მოგზაურობა; მათ და მათ შვილებს სჭირდებათ ოჯახის უფროსი მამაკაცის ნებართვა ქვეყანაში შესასვლელად და გასასვლელად. მიუხედავად იმისა, რომ  საუდის არაბეთი დანაშაულის შემთხვევები  მსოფლიოს სხვა ქვეყნებთან შედარებით ნაკლებად ხდება,   აშშ -ს სახელმწიფო დეპარტამენტი  მოგზაურებს სიფრთხილისკენ მოუწოდებს დასავლეთის ქვეყნების მოქალაქეებზე  თავდასხმების გახშირებული შემთხვევებისა  და გარკვეულ ადგილებში გემებზე თავდასხმის გამო.
ჰაჯის დროს სხვა ქვეყნებიდან   ჩასულმა პილიგრიმებმა, მათ შორის საუდის არაბეთში მცხოვრებმა უცხოელმა მოქალაქეებმა, უნდა მიიღონ ნებართვა, ასევე უზრუნველყონ  ტრანსპორტირება და განთავსება მთავრობის მიერ დამტკიცებულ ტურისტულ სააგენტოში. ჰაჯისა და უმრას პერიოდში უცხოელ ვიზიტორებს მხოლოდ  განსაზღვრულ დროს უშვებენ და მხოლოდ მექას, მედინას და ჯიდას მიმდებარე ტერიტორიებზე.
სქოლიო
კატეგორია:ტურიზმი კატეგორია:აზიის ტურიზმი კატეგორია:საუდის არაბეთის ტურიზმი
ვაჰრამ ფაფაზიანი
ვაჰრამ ქამერის ძე ფაფაზიანი (Վահրամ Փափազյան; დ. 6 იანვარი/18 იანვარი, 1888, კონსტანტინოპოლი — გ. 5 ივნისი, 1968, ლენინგრადი) — სომეხი მსახიობი. სსრკ სახალხო არტისტი (1956).
ბიოგრაფია
სასცენო განათლება მიიღო იტალიაში (ვენეცია და მილანი), სადაც გამოდიოდა ე. დუზეს, ე. ნოველის, ე. ცაკონის, ჯ. გრასოს და სხვა დასებში. 1907–1922 წლებში მუშაობდა სტამბოლის სომხურ თეატრებში. 1922 წლიდან ცხოვრობდა სსრკ-ში. 1922–1953 წლებში მოღვაწეობდა ერევნის, თბილისის, ბაქოს, ლენინგრადის, სომხურ და რუსულ დასებში. 1954 წლიდან ერევნის გ. სუნდუკიანის სახელობის სომხურ თეატრში იყო. საუკეთესო როლები: ოტელო, ჰამლეტი, რომეო, მაკბეთი (შექსპირის „ოტელო“, „ჰამლეტი“, „რომეო და ჯულიეტა“, „მაკბეთი“), არბენინი (ლერმონტოვის „მასკარადი“), პროტასოვი (ლ. ტოლსტოის „ცოცხალი ლეში“), მეკ-გრეგორი (საროიანის „ჩემი გული მთებშია“). დაჯილდოვდა ლენინის ორდენითა და მედლებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:სომეხი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 18 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1888 კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1968 კატეგორია:კომიტასის პანთეონში დაკრძალულები
Forelius chalybaeus
Forelius chalybaeus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Forelius-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ტიგრანაკერტი
ლიტერატურა
კატეგორია:სომხეთის ისტორია კატეგორია:სომხეთის ყოფილი დედაქალაქები
ევანესენსი
ბილბორდის სიაში „ათწლეულის შემსრულებლები“ Evanescence-ს უკავია #71 პოზიცია.
ისტორია
ჯგუფის სოლისტი ემი ლი ერთ-ერთ საზაფხულო ბანაკში ისვენებდა, სადაც თავისუფალ დროს მუსიკას უთმობდა. ახალგაზრდულ ბანაკში ხშირად ეწყობოდა გასართობი საღამოები, რომლებიც მუსიკის გარეშე წარმოუდგენელი იყო. სწორედ იქ აღმოაჩინა ჯგუფის მეორე წევრმა ბენ მუდიმ ემი ლი, როდესაც ის ფორტეპიანოზე მით ლოს სიმღერას „I Would Do Anything For love, But I Won't Do That“ ასრულებდა. იგი იმდენად მოიხიბლა, რომ იქვე დაბადებულა იდეა ჯგუფის შექმნის თაობაზე, ისინი ძალიან დაახლოვდნენ და უამრავი საერთო აღმოაჩინეს მუსიკაში. ემის ბევრი ფიქრი არც დასჭირვებია, რადგან ეს მისი ოცნებაც იყო. საბოლოოდ, ჯგუფი 1990-იანი წლების ბოლოს ჩამოყალიბდა. ემი ლის და ბენ მუდის გარდა, ჯგუფის წევრები მოგვიანებით იყვნენ გიტარისტი — ჯონ ლეკომპტი, ბას გიტარისტი უილ ბოიდი და დრამერი — როკი გრეი. ეს ოთხი ადამიანი თავიდანვე კარგად შეეწყო ერთმანეთს, რადგანაც მათ ერთნაირი მუსიკალური გემოვნება და მიზნები ჰქონდათ. კარგა ხნის განმავლობაში მათი შემოქმედება მხოლოდ ვიწრო წრემ იცოდა, რადგან არ გააჩნდათ სახსრები ფართომასშტაბიანი კონცერტების გასამართად. მიუხედავად ამისა, ჯგუფს თავიანთი მსმენელი მაინც ჰყავდა, რომელიც დროთა განმავლობაში უფრო და უფრო მატულობდა. 1990-იანი წლების ბოლოს, ქალაქში ორი უკიდურესობა იყო: ან უკრავდნენ ტიპურ დეზ მეტალს, ან მსუბუქ, ძველმოდურ მუსიკას. მეორე სიმღერა, რომელიც მათ დაწერეს, იყო შვიდწუთიანი სასაცილო გოთიკური ჟანრის. ადგილობრივმა რადიომ გაუშვა ეს სიმღერა ეთერში. სწორედ აქედან დაიწყო მათი პოპულარობის პერიოდი. გაიზარდა მოთხოვნა მათ კონცერტებზეც. ბენ მუდი იხსენებს: „ყოველთვის ვიცოდი, რომ ჩვენი შრომა დაფასდებოდა და ეს ასეც არის. აქამდე ხალხმა არც კი იცოდა, ვინ ვიყავით, ან სად შეიძლებოდა ჩვენი ნახვა. ახლა კი მოთხოვნა ჩვენზე ერთიორად გაიზარდა.“ მათი სიმღერები ჩარტებში ხვდებოდა პირველ ადგილებსაც კი იკავებდა. ჯგუფმა სახელი ბევრჯერ შეიცვალა. თავდაპირველად ერქვათ „Childish in Intention“, შემდეგ „Striken“. მათი საბოლოო სახელი „Evanescence“ „უეცარ გაქრობას“ ნიშნავს. ჯგუფი პერიოდულად წერდა დემოებს, ჩაწერეს EP რომელსაც ადგილობრივ შოუებზე ყიდდნენ, შემდეგ გამოუშვეს დემოების ნაკრები Origin რომელიც ხელში ჩაუვარდა ლეიბელის Wind-Up Records (უაინდ აფ რექორდს)პრეზიდენტს და ემის ხმით და ჯგუფის სიმღერებით მოხიბლულმა, ჯგუფთან კონტრაქტის გაფორმება გადაწყვიტა, სწორედ აქედან დაიწყო ყველაფერი. ევანესენსმა 2003 წელს ჩაწერა სიმღერა „Bring Me To Life“ რომელიც პოპულარულ ფილმში „თავქარიანი“ იქნა გამოყენებული საუნდტრეკად, ფილმში ასევე გამოიყენეს ევანესენსის კიდევ ერთი პოპულარული სიმღერა „My Immortal“ დემოების ნაკრებიდან Origin. „Bring Me To Life“ არ თმობდა ჩარტებს და მალევე, პირველი ალბომი Fallen, რომელიც 2003 წელს გამოვიდა, 15 მილიონ ეგზემპლარზე მეტი რაოდენობით გაიყიდა, მოიპოვა საერთაშორისო აღიარება, ორი გრემი და აშშ-ში შვიდჯერ გახდა პლატინის მფლობელი.
ცვლილებები ჯგუფში
უეცრად, საკონცერტო ტურნეს მსვლელობისას ჯგუფი დატოვა მისმა დამაარსებელმა ბენ მუდიმ. ეს ემი ლისთვის დიდი დარტყმა იყო, რადგან ჯგუფის დაარსებიდან ისინი პარტნიორები იყვნენ. ყველა ფიქრობდა, რომ ჯგუფი დაიშლებოდა. ემიმ კი ამ საკითხზე ასეთი კომენტარი გააკეთა: „ის, რატომღაც იმდენად დათრგუნული იყო, რომ მოგზაურობის დროს მისი მელანქოლიურობა ჩვენც ცუდ ხასიათზე გვაყენებდა. ჩვენ ყველა ვიმედოვნებთ, რომ ის ახლა გაცილებით მხიარულადაა.“
ბენ მუდი მალევე შეცვალა გიტარისტმა ტერი ბალზამომ რომელმაც გარკვეული ცვლილებებიც შეიტანა და როგორც ემი ამბობს, სიმღერები მეორე ალბომისთვის The Open Door რომელიც 2006 წელს გამოვიდა და 6 მილიონ ეგზემპლარზე მეტი გაიყიდა მხოლოდ მისი და ტერის დაწერილია. ემი: ''როდესაც ბენი იყო ჯგუფში, ქმნიდა გიტარის პარტიას, მუსიკას, ხოლო დანარჩენს მე ვამატებდი ან პირიქით ხდებოდა ხოლმე. ერთად არასდროს დაგვიწერია სიმღერა, რადგან ეს ჩემთვის ძალიან პირადული იყო და არ მინდოდა ვინმესთვის გამეზიარებინა. ტერის მოსვლის შემდეგ კი ყველაფერი შეიცვალა. ჩვენ ვმუშაობთ ერთად და ეს გაცილებით საინტერესო ყოფილა.''
სანამ ბენ მუდი ჯგუფს დატოვებდა, ევანესენსმა გერმანიაში დაგეგმილი ხუთი კონცერტი ჩაშალა. მიზეზად აპარატურის ტექნიკური გაუმართაობა დაასახელეს. სინამდვილეში კი, როგორც შემდეგ გაირკვა, ბენ მუდი ისე დამთვრალა ერთ-ერთ როკ-ბარში, რომ მოწამლულა. რადგან ეს ფაქტი დიდი ხნის განმავლობაში გასაიდუმლოებული იყო, პრესაში იწერებოდა, რომ ის გაქრა, აორთქლდა. იმასაც კი ამბობდნენ, რომ ბენი მოიტაცეს და მასში გამოსასყიდ თანხას მოითხოვდნენ.
ემი ლის ინიციატივით ჯგუფმა საქველმოქმედო კონცერტი ჩაატარა. კონცერტზე შემოსული თანხა კი მთლიანად გადარიცხეს უპატრონო ბავშვთა სახლში.
მოგვიანებით ჯგუფს შეეცვალა ბას გიტარისტი და უილ ბოიდის ნაცვლად ჯგუფში ტიმ მაკ-კორდი გაწევრიანდა.
2007 წლის 4 მაისს კი ჯონ ლეკომპტმა განაცხადა, რომ ის ემი ლიმ ჯგუფიდან გაუშვა და რომ მასთან ერთად როკი გრეიმაც ჯგუფის დატოვება გადაწყვიტა. როკი და ჯონი მალევე ჩაანაცვლეს გიტარისტმა ტროი მაკ-ლოუჰორნმა და დრამერმა უილ ჰანტმა, მათ დაემატა ბას გიტარისტი ტიმ მაკ-კორდი.
ამ დროისთვის ევანესენსის მუდმივი წევრები ემი ლი, ტერი ბალზამო, ტროი მაკ-ლოუჰორნი, უილ ჰანტი და ტიმ მაკ-კორდი არიან.
2009-დღემდე: Evanescence და შესვენება
2010 წელს ცნობილი გახდა, რომ Evanescence მუშაობდა ახალ სტუდიურ ალბომზე პროდიუსერ სტივ ლილიუაითთან, თუმცა პროდიუსერთან შეუთავსებლობის გამო ჯგუფმა ალბომზე მუშაობა დროებით შეაჩერა და 2011 წლის ივნისში კვლავ განაახლა ახალ პროდიუსერთან, ნიკ რასკოლენიკსთან ერთად.
ასტეასუ
ასტეასუ  — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ბასკეთის ავტონომიური გაერთიანების გიპუსკოის პროვინციის ტოლოსალდეის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 16,76 კმ². მოსახლეობა — 1561 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:გიპუსკოის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:გიპუსკოის ქალაქები
იტაიტინგა
იტაიტინგა (Itaitinga) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება ფორტალეზის აგლომერაციის მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 35 820 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 150.788 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 237.55 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სეარის შტატის მუნიციპალიტეტები
პერუს ისტორია
პერუს ისტორია რამდენიმე ათასწლეულს მოიცავს. პერუს ტერიტორიაზე არსებობდნენ მსოფლიოს ერთ-ერთი უძველესი ცივილიზაციები — ნორტე-ჩიკო და ინკების ცივილიზაცია. ესპანეთის იმპერიამ XVI ს. დაიპყრო ინკას იმპერია, დანიშნა მეფისნაცვალი და შეუერთა თავის სამხრეთამერიკულ სამფლობელოებს. პერუმ დამოუკიდებლობა გამოაცხადა 1821 წელს, როდესაც დიდი ბრიტანეთის დახმარებით აიაკუჩოს ბრძოლაში დაამარხცა ესპანეთის მეფისნაცვალი.
კოლუმბამდელი ცივილიზაციები
პერუს ტერიტორიაზე უძველესი ცივილიზაციები განვითარდა დაახ. 6000 ძვ.წ. წყნარი ოკეანის სანაპირო რეგიონებში - ჩილკაში, პარაკასში და კალეხონ-დე-უალას მაღალმთიან რაიონში. შემდგომი 3 000 წლის განმავლობაში ადგილობრივი მოსახლეობა მომთაბარე ცხოვრებიდან მიწათმოქმედებაზე გადავიდა, რაც დადასტურდა ხისკაირუმოკოს, კოტოშის და უაკა-პრიეტას  არქეოლოგიური გათხრებისას. ამ პერიოდიდან ფართოდ ვრცელდება სიმინდისა და ბამბის კულტურები. მოსახლეობამ დაიწყო ცხოველების - მათ შორის ალპაკას და ზღვის გოჭის მოშინაურება. გავრცელდა ქსოვილების და თიხის ჭურჭლის წარმოებაც.
დაახ. 3000 ძვ. წ. ვითარდება  მონათესავე ნორტე-ჩიკოს ცივილიზაცია, ხოლო 900 ძვ.წ. - ჩავინის კულტურა. ამ ცივილიზაციებს უკავშირდება უძველესი მონუმენტური ტაძრების მშენებლობა სამხრეთ ამერიკის ტერიტორიაზე.
პერუს სამხრეთ სანაპიროზე დაახ. 300 ძვ. წ. აღმოცენდა პარაკასის კულტურა. ადგილობრივმა მოსახლეობამ ამ პერიოდიდან დაიწყო  ვიკუნიას ბეწვის ქსოვილს ფართო გამოყენება.
მოჩეს და ნასკას კულტურების აყვავების ხანა იყო 100 ძვ.წ. - 700 ახ. წწ. მოჩეს კულტურის დროს მნიშვნელოვნად დაიხვეწა მეტალის დამუშავება და სამეთუნეო წარმოება. ნასკას კულტურა გამოირჩეოდა ქსოვილების განვითარებული წარმოებით. განსაკუთრებით ცნობილია ნასკას ხაზები, რაც მსოფლიო მეცნიერებისთვის დღემდე გამოცანას წარმოადგენს.
სანაპირო კულტურები ელ ნინიოს წყალდიდობების და გვალვების შედეგად თანდათანობით დაკნინდა. შემდგომ პერიოდში ანდებში განვითარდა უარის და ტივანაკუს კულტურები, რომლებიც მოგვიანებით შეცვალა მძლავრმა ქალაქ-სახელმწიფოებმა ჩანკაიმ, სიპანმა და კახამარკამ. ამავე ტერიტორიაზე მოგვიანებით წარმოიშვა და განვითარდა ჩიმორის და ჩაჩაპოიას იმპერიები, სადაც მაღალ დონეზე განვითარდა მიწათმოქმედება, ოქრომჭედლობა, მეთუნეობა, მეტალურგია და ტექსტილური წარმოება. დაახ. 700 ახ.წ. განვითარდა სოციალური ორგანიზების სისტემა, რამაც დასაბამი მისცა ინკების ცივილიზაციას.
ინკას იმპერია
დღესდღეობით ინკას პერიოდის ქალაქებიდან ყველაზე კარგად შემონახულია მაჩუ-პიკჩუ, რომელსაც ასევე უწოდებენ ”ინკას დაკარგულ ქალაქს”. ქალაქი მდებარეობს კუსკოდან დაახ. 70 კმ.-ში 2 350 მ. სიმაღლეზე. დაკარგული ქალაქი აღმოაჩინა არქეოლოგმა ჰაირამ ბინგემმა 1911 წ. მაჩუ პიკჩუს გარდა პერუში შემორჩენილია უძველესი შენობები და არქიტექტურული კომპლექსები, მაგ. საკსაიუამანი, რომელიც ცნობილია თავისი ზიგზაგური კედლებით და მასიური, კარგად ნაკვეთი ქვებით.
ინკას იმპერიის დაპყრობა ესპანელების მიერ
1531 წ. ინკების ტერიტორიაზე პირველად გამოჩნდნენ ესპანელი დამპყრობლები. კონკისტადორ ფრანსისკო პისაროს ინტერესს წარმოადგენდა ზღაპრული სიმდიდრის სამეფოს დაპყრობა. ესპანელებმა ისარგებლეს ინკას იმპერიაში არსებული დაპირისპირებით და კახამარკის ბრძოლაში დაატყვევეს იმპერატორი ატაჰუალპა, რომელიც შემდეგ სიკვდილით დასაჯეს. პისარომ ფორმალურას სცნო ატაჰულპას უმცროსი ძმა  ტუპაკ ჰუალპა ინკას მმართველად,  მაგრამ სასტიკად ჩაახშო  სახალხო აჯანყება. 1534 წ. ინკას დედაქალაქი კუსკო ესპანელებმა კოლონიალურ ცენტრად აქციეს. შემდგომ წლებში პისაროსა და კონკისტადორ დიეგო დე ალმაგროს შორის მოხდა შეიარაღებული დაპირისპირება. 1538 წ. ლას სალინას ბრძოლაში გაიმარჯვა პისარომ, მაგრამ იგი 1541 წ. მოკლეს ალმაგროს მომხრეებმა.
1535 წ. ესპანელებმა დააარსეს ლიმა, საიდანაც მართავდნენ კოლონიის ადმნისიტრაციულ და პოლიტიკურ ინსტიტუტებს. კონკისტადორთა თავნებობის აღსაკვეთად და წესრიგის დასამყარებლად  1544 წ. ესპანელებმა პერუში გამოგზავნეს პირველი მეფისნაცვალი ბლასკო ნუნეს ველა. 1546 წ. მეფისნაცვალი მოკლა ფრანსისკოს ძმამ გონსალო პისარომ. 1548 წ. პერუს მეორე მეფისნაცვალმა პედრო დე ლა გასკამ გონსალო პისარო შეიპყრო და სიკვდილით დასაჯა, რის შემდეგაც შესძლო კოლონიაში წესრიგის აღდგენა.
ესპანელების შემოსვლამდე ინკას ტერიტორიაზე ცხოვრობდა დაახ. 12 მილიონი ადამიანი. ესპანელების დაპყრობითი ომების პერიოდში, 45 წლის განმავლობაში მოსახლეობა შემცირდა 1 100 000 ადამიანამდე. მიუხედავად ასეთი მძიმე შედეგებისა, ფორმალურად, ინდიელთა გენოციდი არ გამოცხადებულა. მეცნიერთა ვარაუდით, ადგილობრიც მცხოვრებთა სიკვდილიანობაზე მნიშვლელოვნად იმოქმედა ევროპიდან შემოტანილმა სხვადასხვა დაავადებამ.
პერუს რესპუბლიკა
პერუს მოსახლეობის მცდელობამ დამოუკიდბლობისთვის მე-19 ს. დასაწყისში გამოიწვია შეიარაღებული დაპირისპირება. სამხედრო კამპანიას  სათავეში ჩაუდგა გენერალი  ხოსე სან-მარტინი, რომელსაც ემორჩილებოდა 4 200 ჯარისკაცი. 1821 წ. ქ. ლიმაში სან მარტინმა გამოაცხადა პერუს თავისუფლება. ესპანეთი არ შეურიგდა კოლონიის დაკარგვას და გააგრძელა სამხედრო კამპანია, რომელიც წარუმატებლად დამთავრდა. 1866 წ. ესპანეთის ფლოტი დაუპირისპირდა პერუს, ბოლივიის, ჩილეს და ეკვადორის გაერთიანებულ ფლოტს. კალაოს პორტის ბომბარდირების შემდეგ ესპანურმა ფლოტმა დატოვა სამხრეთ ამერიკის ტერიტორია, ხოლო 1879 წ. აღიარა პერუს დამოუკიდებლობა.
NBA-ის ჩემპიონების სია
ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის (NBA) (ან ამერიკის საკალათბურთო ასოციაციის (BAA) 1946-49 წლებში) ფინალი არის საჩემპიონო სერია NBA-ს პლეი-ოფის დასკვნითი სერია. ყველა ფინალი ჩატარებული იქნა საუკეთესო-შვიდი მატჩის ფორმატით, სადაც აღმოსავლეთ და დასავლეთ კონფერენციების (ყოფილი დივიზიონები 1970 წლამდე) გამარჯვებულები ხვდებიან ერთმანეთს. გამონაკლისი 1950 წელია, როდესაც აღმოსავლეთ დივიზიონის გამარჯვებული შეხვდა დასავლეთ და ცენტრალური დივიზიონებს შორის გამარჯვებულს. 1949 წელს, პლეი-ოფი იყო 3 საფეხურად დაყოფილი, სადაც 2 ნახევარ-ფინალის გამარჯვებული ერთმანეთს ფინალში უპირისპირდებოდნენ. გამარჯვებული იღებს ლარი ობრაიანის თასს.
საშინაო-გასვლითი ფორმატი NBA ფინალში იყო 2-2-1-1-1 რომელიც (ფორმატის მიხედვით რეგულარულ სეზონში საუკეთესო შედეგით დამთავრებული გუნდი თამაშობს 1, 2, 5 და 7 მატჩებს) 1985 წლამდე. (გამონაკლისი 1949, 1953 და 1955 წლებია, რომელიც 2-3-2 ფორმატით ჩატარდა). 1956 და 1971 წლები 1–1–1–1–1–1–1 ფორმატში ჩატარდა, 1975 და 1978 წლებში 1-2-2-1-1 ფორმატით. 1985 წლიდან მოყოლებული ფორმატი 2-3-2 ტარდება (რეგულარულ სეზონში ნაცვენები საუკეთესო შედეგის მქონე გუნდი, 1, მე-2, მე-6 და მე-7 მატჩებს თამაშობს შინ). აღმოსავლეთი კონფერენცია/დივიზიონი სჯობს 35-27 შედეგით დასავლეთ კონფერენცია/დივიზიონს. გაუქმებულ ცენტრალურ დივიზიონს 1 ჩემპიონის ტიტული ეკუთვნის. ბოსტონ სელტიქსის და მინეაპოლის/ლოს-ანჯელეს ლეიკერსის ანგარიშზე ლიგის 66 ჩემპიონობიდან, 33 თასია.
უოლტერ ბრაუნის თასი
უოლტერ ბრაუნის თასი გადაეცემოდა BAA/NBA ჩემპიონ გუნდს 1949-1977 წლებში. თასს მოგებული გუნდი მომდევნო 1 წლის განმავლობაში ინარჩუნებდა, ხოლო შემდეგ მომდევნო ფინალში გამარჯვებულს გადაეცემოდა, სანამ წინა გუნდის არ მოიგებდა კვლავ. ამ ტრადიციას კვლავ ინარჩუნებს NHL-ის სტენლის თასი დღემდე.
თასს თავდაპირველად NBA ფინალის თასი ეწოდებოდა, მაგრამ სახელი 1964 წელს შეუცვალეს და უოლტერ ბრაუნის თასი უწოდეს, რომელიც თავდაპირველი ბოსტონ სელტიქსის მფლობელი იყო. მან დიდი წვლილი გასწია BAA და NBL ლიგების გაერთიანებისთვის, რის შემდეგადაც 1949 წლიდან NBA მოდის.
1977 წლის ფინალისთვის შეიქმნა ახალი დიზაინის თასი, რომელმაც პირველადი ლარი ობრაიანის თასი ჩაანაცვლა. თავდაპირველი ჩემპიონის თასიდან განსხვავებით, ახალი თასი გადაეცემოდა გამარჯვებულ გუნდს საბოლოოდ, ხოლო მომავალი წლისთვის ახალი იქმნებოდა. თასის სახელი 1984 წელს შეიცვალა და წარდგა როგორც ლარი ობრაიანის ჩემპიონის თასი, რომელიც NBA ყოფილი რწმუნებული იყო.
თასის ინაუგურაციის წლის გამარჯვებული ფილადელფია უორიორსი გახდა, რომელმაც ფინალში ჩიკაგო სტეგსი დაამარცხა. ბოსტონ სელტიქსმა თასის მოპოვება 14-ჯერ შეძლო, რაც ყველაზე მეტია ლიგის ისტორიაში. 1957-1969 წლებში, მათ 13 სეზონის განმავლობაში 11 ჩემპიონის ტიტულის მოპოვება შეძლეს, აქედან 8-ჯერ ზედიზედ მოიგეს. თასის უკანასკნელი გამარჯვებული ფილადელფია სიქსერსია, რომელმაც 1983 წლის NBA ფინალში ლოს-ანჯელეს ლეიკერსი დაამარცხა.
ლარი ობრაიანის თასი
ბოსტონ სელტიქსი გახდა თასის ინაუგურაციის წლის გამარჯვებული 1984 წელს, სადაც ლოს-ანჯელეს ლეიკერსი დაამარცხა 4-3. ლოს-ანჯელეს ლეიკერსის ანგარიშზე ამ თასის ოდენობა 8 არის, მაშინ როდესაც ჩიკაგო ბულზის ანგარიშზე ასეთი თასი მხოლოდ 6-ია. მაიამი ჰიტი არის თასის ახლანდელი მფლობელი, რომელმაც 2012 წელს მოიგო ჩემპიონის ტიტული.
სქოლიო
კატეგორია:NBA-ს ჯილდოები კატეგორია:ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაცია
ფირგასი
ფირგასი (Firgas) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კანარის კუნძულების ავტონომიური გაერთიანების ლას-პალმასის პროვინციის შემადგენლობაში, მდებარეობს კუნძულ გრან-კანარიაზე. ფართობი — 15,77 კმ². მოსახლეობა — 7455 კაცი (2022 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ლას-პალმასის მუნიციპალიტეტები
NGC 693
NGC 693 — გალაქტიკა თევზების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1790 წლის 25 დეკემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:თევზების თანავარსკვლავედი
Camponotus wroughtonii
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
პიავე
პიავე (Plavis) — მდინარე ჩრდილოეთ იტალიაში. სათავეს იღებს ალპებში და მიემართება სამხრეთ-აღმოსავლეთით, 220 კმ-ზე, სანამ შეერწყმება ადრიატიკის ზღვას ქალაქ ვენეციის სიახლოვეს.
1809 წლეს, ნაპოლეონის ომების მიმდინარეობისას, მის ნაპირებთან გაიმართა ბრძოლა ფრანგებსა და ავსტრიულ-იტალიურ ძალებს შორის.
1918 წელს კი, პირველი მსოფლიო ომის მსვლელობისას, მდინარე პიავეს ბრძოლა — ავსტრო-უნგრული ძალების უკანასკნელი მთავარი შეტევა იტალიაზე, რომელიც ავსტრო-უნგრელების მხრიდან 200 000 მეომრის დაკარგვით დასრულდა. პიავეს ბრძოლა გადამწყვეტი იყო პირველი მსოფლიო ომის იტალიის ხაზზე. სწორედ ამიტომ, იტალიაში მდინარეს Fiume Sacro alla Patria-ს უწოდებენ (სამშობლოს წმინდა მდინარე) და მისი სახელი მოხსენიებულია პატრიოტულ სიმღერაში "La leggenda del Piave".
მინი|250პქ|მარცხნივ|მდინარე პიავე ვენეციის დაბლობზე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიის მდინარეები
Forelius fiebrigi
Forelius fiebrigi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Forelius-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
პარინაკუჩა
პარინაკუჩა (parina ფლამინგო, აიმარ. qucha ტბა, „ფლამინგოს ტბა“) — ტბა პერუში, აიაკუჩოს რეგიონში. სიგრძე 12,8 კილომეტრია, სიგანე 10,1 კმ, ფართობი 75,5 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:პერუს ტბები