cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
კლასიკური მუსიკა
რენესანსი
აღორძნების ეპოქა 1400-დან 1600 წლამდე გრძელდებოდა. იგი ხასიათდება შედარებით მრავალფეროვანი ინსტრუმენტების გამოყენებით, პოლიფონიის კიდევ უფრო განვითარებით და ბანის ინსტრუმენტების პირველი გამოყენებით. გავრცელდა სახალხო ცეკვები, რამაც ცეკვის თანხლებისათვის შესაფერისი ხასიათის მუსიკის განვითარება და სტანდარტიზება გამოიწვია. სანოტო დგამებისა და მუსიკალური ნოტაციის სხვა მახასიათებლების სრულყოფამ შესაძლებელი გახადა მუსიკალური კომპოზიციის პროცესის გამოყოფა მისი გადაცემის პროცესისგან. სანოტო ჩანაწერების გარეშე მუსიკალური ნაწარმოებების გადაცემა ზეპირად ხდებოდა, რაც ყოველი გადაცემის დროს უცილობელ ცვლილებებს იწვევდა, პარტიტურის საშუალებით კი შესაძლებელი გახდა ნაწარმოების ზუსტად შესრულება კომპოზიტორის ადგილზე ყოფნის გარეშე. XV საუკუნეში საბეჭდი დაზგის გამოყენებამ უმნიშვნელოვანესი გავლენა მოახდინა მუსიკალური ნაწარმოებების შენახვასა და გავრცელებაზე.
რენესანსის ვოკალური მუსიკა გამოირჩევა სულ უფრო რთული პოლიფონიური აზროვნებით. მთავარ ლიტურგიკულ ფორმებს მესა და მოტეტი წარმოადგენდა, რომელთაც, ეპოქის დასასრულს, სხვა ფორმებიც დაემატა, განსაკუთრებით, მას შემდეგ, რაც საეკლესიო მუსიკის კომპოზიტორებმა სეკულარული ფორმების (მაგალითად, მადრიგალის) ადაპტირება და გამოყენება დაიწყეს. ეპოქის დასასრულს გამოჩნდა ოპერის წინამორბედი დრამატული ფორმები, მაგალითად, მონოდია, კომედია-მადრიგალი და ინტერმედიო. დაახლოებით 1597 წელს იტაკლიელმა კომპოზიტორმა იაკოპო პერიმ დაწერა დაფნე, პირველი ნაწარმოები, რომელსაც შეიძლება ოპერა ეწოდოს. მანვე შექმნა ევრიდიკე – დღემდე შემორჩენილი პირველი ოპერა.
რენესანსის მნიშვნელოვანი კომპოზიტორებია ჟოსკენ დე პრე, ჯოვანი პიერლუიჯი და პალესტრინა, ჯონ დანსტეპლი, იოჰანეს ოკეგემი, ორლანდო დე ლასუსი, გიიომ დიუ ფე, ჟილ ბენშუა, ტომას ტალისი, უილიამ ბერდი, ჯოვანი გაბრიელი, კარლო ჯეზუალდო, ჯონ დაუნლენდი, იაკობ ობრეხტი, ადრიან უილერტი, ჟაკ არკადელი და ჩიპრიანო დე რორე.
ტონალური მუსიკის პერიოდი
ტონალური მუსიკის პერიოდი (common practice period), ჩვეულებრივ, განისაზღვრება, როგორც პერიოდი ტონალური სისტემის ჩამოყალიბებიდან მის მოშლამდე. ეს დაახლოებით მოიცავს ორნახევარ საუკუნეს და მასში ბაროკოს, კლასიციზმის და რომანტიზმის ეპოქები შედის.
ბაროკო
ბაროკოს მუსიკა ხასიათდება რთული ტონალური კონტრაპუნქტის და basso continuo-ს – განუწყვეტელი ბანის ხაზის გამოყენებით. ყველა წინა ეპოქასთან შედარებით მუსიკა ბევრად უფრო კომპლექსური გახდა. სონატური ფორმის, ასევე, თემისა და ვარიაციების პირველი ფორმები ჩამოყალიბდა. დასრულებული ფორმა მიიღო მაჟორული და მინორული ტონალური სისტემების გამოყენებამ მუსიკაში დისონანსის, ქრომატიზმის და სხვა პროცესების სამართავად.
ბაროკოს ერაში კლავიშიან საკრავებზე (კლავესინი, ორღანი) შესრულებული მუსიკის პოპულარობა გაიზარდა. ვიოლინოს ოჯახის ხემიანმა ინსტრუმენტებმა კი მიიღეს ის ზოგადი ფორმა, რომლითაც მათ დღეს ვიცნობთ. ოპერა, როგორც სასცენო მუსიკალური დრამა, გამოეყო დანარჩენ მუსიკალურ და დრამატულ ფორმებს; გავრცელდა სხვა ვოკალური ფორმებიც, როგორიცაა კანტატა და ორატორია. პირველად კლასიკური მუსიკის ისტორიაში ვოკალისტებმა მუსიკის თავიანთი ინტერპრეტაციით შესრულება დაიწყეს.
პრაქტიკაში ფართოდ გავრცელდა თეორიები თანაბარი წყობის შესახებ, განსაკუთრებით იმის გამო, რომ იგი ძნელადმოსამართ კლავიშიან ინსტრუმენტებზე გაზრდილ ქრომატიულ შესაძლებლობებს იძლეოდა. თავად იოჰან სებასტიან ბახი თანაბარი წყობის ინსტრუმენტებს (თანამედროვე ფორტეპიანოს მსგავსს) ნაკლებად იყენებდა, თუმცა, თეორიულმა მიღწევებმა ამ სფეროში, შესაძლებელი გახადა მისი კარგად ტემპერირებული კლავირის შექმნა.
ბაროკოს ერაში გავრცელებული საკრავები შეიცავდა ინსტრუმენტებს წინა პერიოდიდან, ასევე, რამდენიმე ახალ სახეობას (ჰობოი, ფაგოტი, ჩელო, კონტრაბასი და ფორტეპიანო). წინა პერიოდის ბევრი ინსტრუმენტი უკვე აღარ გამოიყენებოდა. მთავარი სიმებიანი/ხემიანი ისნტრუმნეტები იყო ბაროკოს ვიოლინო, ვიოლი, ალტი, ვიოლა დ’ამორე, ჩელო, კონტრაბასი, ლუტი, თეორბო (რომელიც ხშირად basso continuo-ს უკრავდა), მანდოლინა, ბაროკოს გიტარა, არფა და ჰერდი-გერდი (hurdy-gurdy). ხის ჩასაბერებში შედიოდა ბაროკოს ფლეიტა, ბაროკოს ჰობოი, ბლოკფლეიტა და ფაგოტი. ლითონის ჩასაბერებში კორნეტი, ნატურალური ვალტორნა, ბაროკოს საყვირი, სერპენტი და ტრომბონი. კლავიშიან ინსტრუმენტებში კლავიკორდი, კლავესინი, ორღანი და უფრო მოგვიანებით, ფორტეპიანოს ადრეული ვერსია. დასარტყამ ინსტრუმენტებში ლიტავრა, დოლი, ტამბურინი და კასტანეტები.
ერთ-ერთი მთავარი განსხვავება ბაროკოსა და მის შემდგომ კლასიციზმის ეპოქას შორის ისაა, რომ ბაროკოს ეპოქის მუსიკალური ინსტრუმენტები და მათი ანსამბლები ბევრად უფრო ნაკლებად სტანდარტიზებული იყო. ბაროკოს ანსამბლში შეიძლება ყოფილიყო რამდენიმე სხვადასხვა სახის კლავიშიანი ინსტრუმენტი (მაგალითად, კლავესინი და ორღანი), დამატებით, სიმებიანი აკორდული ინსტრუმენტები (ლუტი ან გიტარა), ხემიანი საკრავები, ნებისმიერი სახის ჩასაბერები და ნებისმიერი რაოდენობის ბანის ინსტრუმენტები basso continuo-ს შესასრულებლად (ჩელო, კონტრაბასი, ალტი, ფაგოტი, სერპენტი და სხვა).
ვოკალური ფორმებიდან ბაროკოს ერაში განვითარდა ოპერის განსხვავებული ფორმები: კომიკური ოპერა და ოპერა-სერია; აგრეთვე ორატორიები და კანტატები.
ბაროკოს ეპოქის მნიშვნელოვანი კომპოზიტორებია იოჰან სებასტიან ბახი, ანტონიო ვივალდი, გეორგ ფრიდრიხ ჰენდელი, ჰენრი პერსელი, კლაუდიო მონტევერდი, ბარბარა სტროცი, დომენიკო სკარლატი, გეორგ ფილიპ ტელემანი, არკანჯელო კორელი, ალესანდრო სკარლატი, ჟან-ფილიპ რამო, ჟან-ბატისტ ლული და ჰაინრიხ შუცი.
კლასიციზმი
ტერმინი კლასიციზმი (მუსიკაში), ან კლასიკური მუსიკა უფრო ვიწრო გაგებით აღნიშნავს დასავლეთევროპულ არტ-მუსიკას 1750-იანი წლებიდან 1820-იან წლებამდე — ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტის, იოზეფ ჰაიდნის და ლუდვიგ ვან ბეთჰოვენის ეპოქას.
კლასიციზმის ეპოქაში ჩამოყალიბდა კომპოზიციის, შესრულებისა და სტილის ბევრი ნორმა; ამავე პერიოდში გახდა ფორტეპიანო დომინანტური კლავიშიანი ინსტრუმენტი. ორკესტრის ძირითადი მუსიკალური შემადგენლობა რამდენადმე სტანდარტიზებული გახდა (თუმცა, მისი ზრდა სხვადასხვა ინსტრუმენტების განვითარებასთან ერთად გაგრძელდა). კამერული მუსიკის ანსამბლები 8-10 შესმრულებლამდე გაიზარდა. გაგრძელდა ოპერის განვითარება და გაჩნდა ლოკალური სტილები იტალიაში, საფრანგეთში და გერმანულად მოლაპარაკე ქვეყნებში. გაიზარდა opera buffa-ს, კომიკური ოპერის იტალიური ვარიანტის პოპულარობა. დამოუკიდებელ მუსიკალურ ფორმად ჩამოყალიბდა სიმფონია, ხოლო კონცერტის ფორმა ვირტუოზ შემსრულებლებს თავიანთი შესაძლებლობების დემონსტრირების საშუალებას აძლევდა. ორკესტრება კლავესინის და basso continuo-ს ინსტრუმენტები აღარ სჭირდებოდა და მათი ხელმძღვანელი პირველი ვიოლინო გახდა (კონცერტმაისტერი).
კლასიკური ეპოქის მუსიკოსებმა ბაროკოს ბევრი ინსტრუმენტის გამოყენება განაგრძეს (ჩელო, კონტრაბასი, ბლოკფლეიტა, ტრომბონი, ლიტავრა, ორღანი). ზოგიერთის გამოყენება შეწყდა, ხოლო ზოგიერთი კიდევ უფრო დაიხვეწა და დღევანდელი ფორმა მიიღო, მაგალითად, ბაროკოს ვიოლინო დღევანდელ ვიოლინოდ იქცა, ბაროკოს ჰობოი – თანამედროვე ჰობოიდ, ხოლო ბაროკოს საყვირი ვენტილიან საყვირად. ამ ეპოქაში მოხდა საორკესტრო და კამერულ მუსიკაში გამოყენებული სიმებიანი ინსტრუმენტების სტანდარტიზება დღევანდელი სახით: ვიოლინო, ალტი, ჩელო და კონტრაბასი. ხის ჩასაბერებში შედიოდა ბასეტკლარნეტი, ბასეტჰორნი, კლასიკური კლარნეტი, შალუმო, ფლეიტა, ჰობოი და ფაგოტი. კლავიშიანი ინსტრუმენტები მოიცავდა კლავიკორდს, ფორტეპიანოს, ხოლო კლავესინი, რომელიც პირველ ეტაპზე (1750-იანი და 1760-იანი წლები) ორკესტრში შედიოდა, თანდათან ამოვარდა ხმარებიდან. ლითონის ჩასაბერებიდან აღსანიშნავია ოფიკლაიდი (ბანის საკრავი, რომელმაც ბაროკოს სერპენტი ჩაანაცვლა და რომელიც, მოგვიანებით, ტუბამ შეცვალა) და ნატურალური (უვენტილო) ვალტორნა.
ხის ჩასაბერი ინსტრუმენტები კლასიკურ ერაში საკმაოდ დაიხვეწა. ორმაგ ენაკიანი ინსტრუმენტების (ჰობოი, ფაგოტი) სტანდარტიზება ჯერ კიდევ ბაროკოს ეპოქაში მოხდა; ხოლო კლარნეტის ოჯახის ერთენაკიანი ინსტრუმენტები არც ისე ფართოდ გამოიყენებოდა, ვიდრე მოცარტმა მათი როლი არ გაზარდა როგორც საორკესტრო, ისე კამერულ და საკონცერტო ნაწარმოებებში.
კლასიციზმის ეპოქის უმთავრესი კომპოზიტორებია ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტი, იოზეფ ჰაიდნი, კრისტოფ ვილიბალდ გლუკი, იოჰან კრისტიან ბახი, ლუიჯი ბოკერინი, კარლ ფილიპ ემანუელ ბახი, მუციო კლემენტი, ანტონიო სალიერი და იოჰან ნეპომუკ ჰუმელი. ლუდვიგ ვან ბეთჰოვენი ხშირად განიხილება, როგორც ხიდი კლასიციზმსა და რომანტიზმს შორის.
რომანტიზმი
რომანტიკული ეპოქის მუსიკა (დაახლოებით, XIX საუკუნის პირველი დეკადიდან ადრეულ XX საუკუნემდე) ხასიათდებოდა გაზრდილი ყურადღებით მელოდიური ხაზის მიმართ, ასევე, მძაფრი ექსპრესიითა და ემოციური ელემენტებით, რაც ხელოვნების სხვა ფორმებში არსებული რომანტიზმის პარალელური იყო. მუსიკალური ფორმები თანდათან გამოთავისუფლდნენ კლასიციზმის ეპოქაში კოდირებული ვარიანტებისგან; გაჩნდა ნოქტიურნი, ფანტაზია, პრელუდია, რომლებშიც ექსპოზიციის და დამუშავების მანამდე მიღებული მეთოდები უარყოფილი ან მინიმუმამდე დაყვანილი იყო. მუსიკა უფრო ქრომატიული, დისონანტური და ტონალურად მრავალფეროვანი გახდა. განვითარდა აკადემიური სიმღერის ფორმა (Lied), ასევე, ეპიკური მასშტაბების გრანდ-ოპერა, რომელმაც კულიმინაციურ ფორმას რიხარდ ვაგნერის ბეჭდის ციკლის სახით მიაღწია.
XIX საუკუნეში, როცა კომპოზიტორებმა არისტოკრატიისგან დამოუკიდებლად ცხოვრება შეძლეს, მუსიკალური დაწესებულებებიც გამოვიდა მდიდარი მფარველების კონტროლიდან. იზრდებოდა სულ უფრო განვითარებადი საშუალო კლასის ინტერესი მუსიკის მიმართ, რამაც გამოწვია სხვადასხვა ინსტიტუციების ჩამოყალიბება მუსიკის სწავლების, შესრულების და შემონახვის მიზნით. ფორტეპიანო, რომლის თანამედროვე დიზაინიც სწორედ ამ ეპოქაში შეიქმნა (ნაწილობრივ, მეტალურგიის მაშინდელი მიღწევების შედეგად), საშუალო კლასის ოჯახებში ძლიერ პოპულარული გახდა, რომელთა მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლადაც ფორტეპიანოს ბევრი მწარმოებელი გაჩნდა. ამ დროსვე დაარსდა ბევრი სიმფონიური ორკესტრი. ზოგიერთი მუსიკოსი და კომპოზიტორი ამ დროს ვარსკვლავური სტატუსით სარგებლობდა. ევროპულ კულტურულ იდეებზე მნიშვნელოვანი გავლენა ჰქონდა მსოფლიოს სხვა ნაწილებში ექსპანსიასაც.
საორკესტრო საკრავების ოჯახების გაფართოებამ კულმინაციას XX საუკუნის დასაწყისში, გვიანრომანტიკოს და მოდერნისტ კომპოზიტორებთან მიაღწია. დასარტყამი ინსტრუმენტების ოჯახი უფრო მრავალფეროვანი გახდა. მნიშვნელოვნად გაიზარდა ლითონის ჩასაბერი ინსტრუმენტების როლი, რადგან ვენტილების გამოგონებამ მათზე უფრო მეტი ნოტების დაკვრის შესაძლებლობა შექმნა. ორკესტრის ზომამ, რომელიც კლასიციზმის დროს 40-მდე შემსრულებელს ითვლიდა, 100-ს გადააჭარბა. მაგალითად, გუსტავ მალერის სიმფონია №8 (1906) 150 მუსიკოსისგან შემდგარი ორკესტრის და 400-კაციანი გუნდის მიერაც კი არის შესრულებული. ახალი ხის ჩასაბერი ინსტრუმენტებიდან აღსანიშნავია კონტრფაგოტი, ბანის კლარნეტი და ფლეიტა პიკოლო; ორკესტრის დასარტყამ ინსტრუმენტებს დაემატა ქსილოფონები, ჩელესტა, ზარები და ა.შ.; XIX საუკუნეში ზოგიერთ პარტიტურაში საქსოფონიც შედის, თუმცა, უმეტეს შემთხვევაში, ცალკე მდგომი სოლო ინსტრუმენტის და არა ორკესტრის ორგანული ნაწილის სახით.
რომანტიკული ერის მნიშვნელოვანი კომპოზიტორებია პეტრე ჩაიკოვსკი, ფრედერიკ შოპენი, ჰექტორ ბერლიოზი, ფრანც შუბერტი, რობერტ შუმანი, ფელიქს მენდელსონი, ფრანც ლისტი, ჯუზეპე ვერდი, რიხარდ ვაგნერი, იოჰანეს ბრამსი, ედვარდ გრიგი და იოჰან შტრაუსი II. გუსტავ მალერი და რიხარდ შტრაუსი ხშირად განიხილებიან, როგორც გარდამავალი ფიგურები გვიანრომანტიკულ და ადრემოდერნისტულ პერიოდებს შორის.
მოდერნიზმი
მოდერნიზმი კლასიკურ მუსიკაში არაერთ პოსტ-რომანტიკულ სტილს აერთიანებს (იმპრესიონიზმი, ექსპრესიონიზმი, ნეოკლასიციზმი და სხვა). ამ პერიოდში ბევრმა კომპოზიტორმა უარყო წინა ეპოქების ბევრი წესი და ღირებულება, როგორიცაა ტრადიციული ტონალობა, მელოდია, ინსტრუმენტების გამოყენების პრინციპები და სტრუქტურა. მუსიკის ისტორიის ზოგიერთი მკვლევარი მოდერნიზმს 1890-დან 1930 წლამდე პერიოდში მოიაზრებს; სხვები თვლიან, რომ მოდერნიზმი ორიდან ერთ-ერთი მსოფლიო ომის დამთავრებასთან ერთად დასრულდა. აგრეთვე, არსებობს შეხედულებაც, რომ მოდერნიზმი არა ისტორიულ ეპოქა, არამედ კომპოზიტორის „დამოკიდებულებაა; ცოცხალი კონსტრუქტი, რომელიც დროსთან ერთად ვითარდება“. XX საუკუნის ბოლო მესამედში მოდერნიზმის დაკნინებას ჰქონდა ადგილი, თუმცა, არსებობდნენ კომპოზიტორები, რომლებიც მისი იდეებისა და ფორმების ერთგული რჩებოდნენ, მაგალითად, პიერ ბულეზი, პოლინ ოლივეროსი, ტორუ ტაკემიცუ, ჯორჯ ბენჯამინი, ჯეოკობ დრუკმანი, ბრაიან ფერნიჰიუ, ჯორჯ პერლი, ვოლფგანგ რიმი, რიჩარდ ვერნიკი, რიჩარდ უილსონი და რალფ შეიპი.
მუსიკალური მოდერნიზმის ორი მთავარი მიმართულება იყო იმპრესიონიზმი, რომელიც დაახლოებით 1890 წლიდან დაიწყო და ექსპრესიონიზმი, რომლის დაწყების თარიღადაც 1908 წელი ითვლება. ეს იყო განსხვავებული რეაქციები მუსიკის ძველი კატეგორიების შეცვლასა და ხელახალ ინტერპრეტაციებზე, ინოვაციები, რომლებმაც მოიტანა ახალი მიდგომები ჰარმონიასთან, მელოდიასთან, მუსიკის ბგერით და რიტმულ ასპექტებთან. ეს ცვლილებები მჭიდრო კავშირში იყო იმდროინდელ ხელოვნებაში ზოგადად არსებულ მოდერნისტულ ღირებულებებთან. მთავარი მახასიათებელი „ენობრივი მრავალფეროვნებაა“, რაც იმას ნიშნავს, რომ არცერთ მუსიკალურ ჟანრს დომინანტური პოზიცია არ მოუპოვებია.
მოდერნიტული ეპოქის პირველ წლებში ორკესტრი ზრდას განაგრძობდა და პიკს XX საუკუნის პირველ ათწლეულებში მიაღწია. საქსოფონი, რომელიც XIX საუკუნეში მხოლოდ იშვიათად გამოიყენებოდა, სულ უფრო ხშირი გახდა დამხმარე ინსტრუმენტის სახით, თუმცა, სიმფონიური ორკესტრის ძირითადი წევრი მაინც ვერ გახდა. როგორც გვიანი რომანტიზმის, ისე რამდენიმე მოდერნისტულ ნაწარმოებში გამოყენებულია ეუფონიუმი (როგორც წესი, პარტიაში მითითებულია, როგორც „ტენორის ტუბა“.
ადრეული XX საუკუნის უმნიშვნელოვანესი კომპოზიტორებია იგორ სტრავინსკი, კლოდ დებიუსი, სერგეი რახმანინოვი, სერგეი პროკოფიევი, არნოლდ შონბერგი, ჰეიტორ ვილა-ლობოსი, ანტონ ვებერნი, ალბან ბერგი, სესილ შამინადი, პოლ ჰინდემიტი, არამ ხაჩატურიანი, ჯორჯ გერშვინი, ეიმი ბიჩი, ბელა ბარტოკი და დიმიტრი შოსტაკოვიჩი; ასევე, ზემოხსენებული მალერი და შტრაუსი, რომელთა მუსიკაც გარდამავალია რომანტიკულ და მოდერნისტულ ეპოქებს შორის.
პოსტმოდერნიზმი/თანამედროვე ეპოქა
ითვლება, რომ პოსტმოდერნიზმი მუსიკაში დაახლოებით 1930 წლიდან დაიწყო. მას საერთო მახასიათებლები გააჩნია ზოგადად პოსტმოდერნისტულ ხელოვნებასთან – იგი წარმოადგენს რეაქციას წინამორბედ მოდერნისტულ ხელოვნებაზე.
ზოგიერთი ავტორიტეტული მკვლევარი მეტ-ნაკელბად აიგივებს პოსტმოდერნიზმსა და თანამედროვე ეპოქას, რომელიც 1930 წლიდან დღემდე გრძელდება. პოსტმოდერნიზმის ზოგიერთი მიმართულებაა ნეორომანტიზმი, მინიმალიზმი და პოსტმინიმალიზმი.
XXI საუკუნის დასაწყისში ტერმინი თანამედროვე კლასიკური მუსიკა ხშირად აღნიშნავდა 1945 წლის შემდეგ შექმნილ მუსიკას. დღევანდელი გაგებით, იგი აღნიშნავს ჯერ კიდევ ცოცხალი და მოქმედი კომპოზიტორების შემოქმედებას და მიმართულებების სახით აერთიანებს მოდერნიზმს (სხვადასხვა ვარიაციით), პოსტმოდერნიზმს, ნეორომანტიზმს, ეკლექტიზმს და სხვა.
ქალები კლასიკურ მუსიკაში
თითქმის ყველა კომპოზიტორი, რომელზეც მუსიკის სახელმძღვანელოებშია საუბარი და რომელთა შემოქმედებაც სტანდარტულ საკონცერტო რეპერტუარს შეადგენს, მამაკაცია, მიუხედავად იმისა, რომ კლასიკური მუსიკის მთელი ისტორიის მანძილზე მნიშვნელოვანი რაოდენობის ქლი კომპოზიტორები არსებობდნენ. მუსიკოლოგი მარშა სიტრონი სვამს კითხვას, თუ რატომაა ქალების მიერ შექმნილი მუსიკა ასე მცირედ წარმოდგენილი სტანდარტულ კლასიკურ რეპერტუარში და „განიხილვს იმ პრაქტიკებს და დამოკიდებულებას, რომელთაც დასავლური „კანონიკური“ რეპერტუარიდან ქალი კომპოზიტორების გამორიცხვა გამოიწვია“. იგი ამტკიცებს, რომ 1800-იან წლებში ქალი კომპოზიტორები, როგორც წესი, არტ-სიმღერის ფორმაში მუშაობდნენ, რომლებიც მცირე კამერულ კონცერტებზე სრულდებოდა ხოლმე და ნაკლებად წერდნენ სიმფონიებს, რომლებიც ორკესტრის მიერ დიდ დარბაზებში უნდა შესრულებულიყო. რამდენადაც ეს უკანასკნელი უფრო მნიშვნელოვან და სერიოზულ ჟანრად ითვლებოდა, ქალებს, როგორც კომპოზიტორებს, რომლებიც ამ ჟანრში ნაკლებად მუშაობდნენ, ნაკლები მნიშვნელობა ენიჭებოდათ. „ოქსფორდის მუსიკის მოკლე ისტორიაში“ მოხსენიებულია სულ რამდენიმე ქალი კომპოზიტორი, მათ შორის, ერთ-ერთი კლარა შუმანია. ები ფილიპსი კი ამტკიცებს, რომ XX საუკუნეშიც კი, „ქალებს, რომლებიც წერდნენ/უკრავდნენ ბევრად უფრო ნაკლები ყურადღება ექცეოდათ, ვიდრე მათ მამაკაც კოლეგებს.“
ისტორიულად, დიდი პროფესიონალური ორკესტრები უმეტესად, ან მთლიანად, მამრობითი სექსის მუსიკოსებისგან შედგებოდა. მაგალთად, ვენის ფილარმონიული ორკესტრი ქალებს მუდმივი წევრების სახით 1997 წლამდე არ ქირაობდა, რაც გაცილებით გვიანაა სხვა მსგავს ორკესტრებთან შედარებით (რომლებიც 2008 წლის ჟურნალ „გრამოფონის“ რეიტინგის პირველ ხუთეულში მოხვდნენ). ბოლო დიდი ორკესტრი, რომელმაც მდედრობითი სქესის მუდმივი წევრი დანიშნა, ბერლინის ფილარმონიული იყო. 1996 წლის თებერვალში ვენის ფილარმონიულის პირველმა ფლეიტამ, დიტერ ფლურიმ, დასავლეთგერმანიის რადიოსთან ინტერვიუში განაცხდა, რომ ქალების მიღება საფრთხეს შეუქმნიდა ორკესტრის იმჟამინდელ „ემოციურ ერთიანობას“ (emotionelle Geschlossenheit). იმავე წლის აპრილში ორკესტრის საზოგადოებასთან ურთიერთობის წარმომადგენელი წერდა, რომ დეკრეტული შვებულებების ანაზღაურება პრობლემატური იქნებოდა.
1997 წელს ვენის ფილარმონიული ორკესტრის ამერიკულ ტურნეს საპროტესტო ტალღა ახლდა თან, რომლის ორგანიზატორები აშშ-ის ქალთა ეროვნული ორგანიზაცია და ქალი მუსიკოსების საერთაშორისო ალიანსი იყვნენ. ბოლოს, „გახდნენ რა დაცინვის ობიექტები სოციალურად კონსერვატიულ ავსტრიაშიც კი, ორკესტრის წევრები ტურნეს დამთავრების წინა დღეს სპეციალურად შეიკრიბნენ [1997 წლის 28 თებერვალს] და გადაწყვიტეს ქალი არფისტი, ანა ლელკესი აეყვანათ“. 2013 წლისთვის ორკესტრს 6 მდედრობითი სქესის წევრი ჰყავდა, მათ შორის ერთ-ერთი, მევიოლნე ალბენა დანაილოვა, 2008 წელს ორკესტრის პირველი ქალი კონცერტმაისტერი გახდა. ორკესტრის პრეზიდენტის, კლემენს ჰელსბერგის განცხადებით, ვენის ფილარმონიული წევრების შესარჩევად ამჟამად ბრმა მოსმენებს იყენებს.
2013 წელს ჟურნალ Mother Jones-ში გამოქვეყნებული სტატიის მიხედვით, „ბევრ პრესტიჟულ ორკესტრში ქალ წევრებს მნიშვნელოვნი ადგილი უჭირავთ — ნიუ-იორკის ფილარმონიულის ვიოლინოების სექციაში ქალები რაოდენობით კაცებს აჭარბებენ, ხოლო ბევრ ცნობილ ორკესტრს, მათ შორის, ეროვნულ სიმფონიურ ორკესტრს, დეტროიტის სიმფონიურს და მინესოტას სიმფონიურს ქალი კონცერტმაისტერები ჰყავს“. მიუხედავად ამისა, კონტრაბასის, ლითონის ჩასაბერების და დასარტყამი ინსტრუმენტების სექციაში „ძირითადად, კაცები ჭარბობენ“. 2014 წელს BBC-ზე გამოქვეყნებულ სტატიაში ნათქვამია, რომ „ბრმა მოსმენების შემოღებამ, რომლის დროსაც ჟიური კანდიდატებს ვერ ხედავს, რათა ნებისმიერი სახის სქესობრივი ან რასობრივი დისკრიმინაცია გამოირიცხოს, სიმფონიურ ორკესტრებში გენდერული ბალანსის გარკვეული შეცვლა გამოიწვია“.
პოპულარული მუსიკა
კლასიკურ მუსიკაში ხშირად ხდებოდა კომპოზიტორის თანამედროვე პოპულარული მუსიკის გამოყენება. ამის მაგალითია ბრამსის აკადემიური ფესტივალის უვერტიურა, რომელშიც სტუდენტთა საქეიფო სიმღერებს იყენებს; კურტ ვაილის სამგროშიანი ოპერა და ჯაზის აშკარა გავლენა XX საუკუნის ისეთ კომპოზიტორებზე, როგორიცაა მორის რაველი (სავიოლინო სონატაში ერთ-ერთ ნაწილს „ბლუზი“ ეწოდება). ზოგიერთი პოსტმოდერნისტი, მინიმალისტი და პოსტმინიმალისტი კომპოზიტორი აღიარებს პოპ-მუსიკის გავლენას მათ შემოქმედებაზე.
არაერთი მაგალითი აჩვენებს გავლენას საწინააღმდეგო მიმართულებით, რაც გამოიხატება კლასიკურ მუსიკაზე დამყარებულ პოპულარულ სიმღერებში, პაკელბელის კანონის ხშირ გამოყენებაში 1970-იანი წლებიდან და ჟანრებს შორის მუსიკალური ქროსოვერის ფენომენში, როცა კლასიკური მუსიკის შემსრულებლებმა წარმატებას პოპულარულ მუსიკაშიც მიაღწიეს. მნიშვნელოვანი მაგალითებია სამეფო ფილარმონიული ორკესტრის ალბომები სერიიდან Hooked on Classics (1980-იანი წლები), ასევე, მევიოლინეების – ვანესა მეის და კატია მარეს წარმატება. როკ-მუსიკაში, რამდენიმე ლიდ-გიტარისტის, მათ შორის, რიჩი ბლეკმორის და რენდი როუდსის საშემსრულებლო სტილი ბაროკოს და კლასიკური ეპოქების ვირტუოზულ საშემსრულებლო მანერებზეა დაფუძნებული.
ხალხური მუსიკა
კლასიკური მუსიკის კომპოზიტორები თითქმის ყველა ეტაპზე იყენებდნენ ხალხური მუსიკის ნიმუშებს. ზოგიერთი კომპოზიტორი, მაგალითად, დვორჟაკი და სმეტანა, ხალხურ თემებს თავიანთი მუსიკისთვის ნაციონალისტური არომატის მისაცემად იყენებდა, ხოლო ბარტოკი პირდაპირ იღებდა თემატურ მასალას ხალხური მუსიკიდან და საკუთარ შემოქმედებაში იყენებდა.
‹›== კომერციალიზაცია ==
კლასიკური მუსიკის ზოგიერთი სტანდარტული ნიმუში ხშირად გამოიყენება კომცერციულად (სარეკლამო რგოლებში ან ფილმებში, საუნდტრეკების სახით). სატელევიზიო რეკლამებში ზოგიერთი პასაჟი კლიშედ იქცა, მათ შორის, რიხარდ შტრაუსის ასე იტყოდა ზარათუშტრა (შესავალი, რომელიც ცნობილი გახდა ფილმიდან 2001: კოსომოსური ოდისეა) და კარლ ორფის „O Fortuna“, პირველი ნაწილი ორატორიისა კარმინა ბურანა; სხვა მაგალითებიდან აღსანიშნავია Dies Irae ვერდის რექვიემიდან, ედვარდ გრიგის მთის მეფის დარბაზში სიუიტიდან პერ გიუნტი, ბეთჰოვენის მე-5 სიმფონიის პირველი ტაქტები, რიხარდ ვაგნერის „ვალკირიების რბოლა“ ოპერიდან ვალკირია, რიმსკი-კორსაკოვის ბაზის გაფრენა, ნაწყვეტები აარონ კოპლანდის ბალეტიდან როდეო და სხვა. კლასიკური მუსიკის ნიმუშები გამოყენებულია ოქროს ხანის ანიმაციურ ფილმებშიც. ამის მნიშვნელოვანი მაგალითებია უოლტ დისნეის ფანტაზია, ტომი და ჯერის ეპიზოდი იოჰან მაუსი (Johann Mouse), უორნერ ბრაზერსის Rabbit of Seville და What's Opera, Doc?
გარდა ამისა, კინო და ტელეინდუსტრია დახვეწილობისა და ამაღლებული განწყობის შესაქმნელად ხშირად ერთსა და იმავე, კლიშედ ქცეულ ნაწარმოებებს უბრუნდება. ამ მხრივ ყველაზე ხშირად გამოყენებული ნიმუშებია ბახის სიუტია ჩელოსთვის №1, მოცარტის პატარა ღამის მუსიკა (Eine kleine Nachtmusik), ვივალდის წელიწადის დრონი, მუსორგსკის ღამე მოტიტვლებულ მთაზე (რიმსკი-კორსაკოვის გაორკესტრება) და როსინის ვილჰელმ ტელის უვერტიურა. შონ ვანკური ამტკიცებს, რომ XX საუკუნის დასაწყისიდან მოყოლებული, კომერციალიზაციამ კლასიკურ მუსიკას არაადეკვატური რეპრეზენტაციის გამო ზიანი მოუტანა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ევროპული მუსიკა კატეგორია:კლასიკური მუსიკა
იაპონური პალეოლითი
thumb|300px|იაპონური პალეოლითის პერიოდის ქვის იარაღები იაპონური პალეოლითი (იაპ. 旧石器時代 კიუსეკი ძიდაი?) — პერიოდი იაპონიის ისტორიაში დაწყებული ძვ. წ. 40 ათასწლეულიდან ძვ. წ. 12 ათასწლეულამდე. პერიოდი გრძელდებოდა იაპონიის არქიპელაგზე ადამიანების გაჩენიდან ძიომონის პერიოდის ნეოლითური იარაღების გაჩენამდე. გეოლოგიის თვალსაზრისით იაპონური პალეოლითი თანხვდება პლეისტოცენსა და გამყინვარების პერიოდს.
ამ პერიოდში იაპონია კონტინენტს ვიწყო ყელებით უერთდებოდა, ხოლო იაპონიის ზღვა ხმელეთს შორის მოქცეული ზღვა იყო თანამდეროვე იაპონიას, მანჩურიასა და კორეას შორის. უძველესი იაპონიის მოსახლეობა მონადირეობითა და შემგროვებლობით ირჩენდა თავს და პირველ ქვის სამუშაო იარაღებს უხეშად ამუშავებდა. არქეოლოგების მიერ ნაპოვნია ცალ ხელში დასაჭერი ისრები, დანები და საფხეკები.
ამ პერიოდის იაპონიის მოსახლეობის ანთროპოლოგიური შემადგენლობა ბუნდოვანია. ამ პერიოდში ჯერ არ არსებობდა კერამიკული ნაკეთობები, შესაბამისად მას ასევე კერამიკულამდელ კულტურასაც უწოდებენ.
* კატეგორია:იაპონიის ისტორია კატეგორია:იაპონიის არქეოლოგია კატეგორია:პალეოლითი
გაუპატიურების კულტურა
thumb|280px|გაუპატიურების შემთხვევების სტატისტიკა (სამართალდამცავების ანგარიშის მიხედვით) 100 000 მოსახლეზე, 2010-2012 წლები გაუპატიურების კულტურა — სოციოლოგიური თეორია იმ გარემოს შესახებ, რომელშიც გაუპატიურება და სექსუალური ძალადობა გავრცელებული და ნორმალიზებულია, რასაც გენდერისა და სექსუალობის მიმართ არსებული საზოგადოებრივი მიმართებები განაპირობებს.
ქცევები, რომლებიც ხშირადაა დაკავშირებული გაუპატიურების კულტურასთან, მოიცავს მსხვერპლის დადანაშაულებას, ე.წ. სლათშეიმინგს, სექსუალურ განივთებას, გაუპატიურების ტრივიალიზებას, გაუპატიურების გავრცელებულობის უარყოფას, სექსუალური ძალადობის მიერ მოყენებული ზიანის აღიარების უარყოფას ან ჩამოთვლილთა გარკვეულ კომბინაციას. გაუპატიურების კულტურის ცნებას იყენებენ სოციალურ ჯგუფებში არსებული ქცევის აღსაწერად და განსამარტად, მათ შორის ციხეში გაუპატიურებისა და კონფლიქტის რეგიონებში არსებული საომარი სექსუალური ძალადობის.
გაუპატიურების კულტურის ცნება მეორე ტალღის ფემინისტებმა შეიმუშავეს, დიდწილად აშშ-ში 1970-იან წლებში. გაუპატიურების კულტურის არსებობასა და პრობლემურობას ბევრი სოციალური მოძრაობა უსვამდა ხაზს, მათ შორის SlutWalk და Me Too.
აღმოსავლეთი კონფერენცია (NBA)
აღმოსავლეთი კონფერენცია (Eastern Conference) ეკუთვნის ნაციონალურ საკალათბურთო ასოციაციას (NBA), სადაც არის 15 გუნდი გადანაწილებული 3 დივიზიონში, თითო დივიზიონში 5 გუნდად.
2006 წლიდან მოყოლებული, 3 დივიზიონის გამარჯვებული და 1 არა დივიზიონის გამარჯვბეული, რომელსაც საუკეთესო შედეგი ექნება კონფერენციაში იკავებენ 1-4 ადგილებს, ხოლო დანარჩჰენი 4 ადგილი (5-8) კი საუკეთესო შედეგით იპოვებს საგზურს პლეი-ოფში თამაშის. ეს ტოვებს იმის შესაძლებლობას რომ #2 სიდით გასული, შეიძლება სულაც არ იყოს დივიზიონის გამარჯვბეული. საშინაო არენის უპირატესობა კი არა დივიზიონების გამარჰვებულს, არამედ საუკეთესო შედეგის მქონე გუნდს ეძლევა. თუ #4 ადგილით გასული, რომელმაც მოიგო დივიზიონი მოიგო და შეხვდა #5 ადგილით გასულს, რომელსაც არ მოუგია დივიზიონი მაგრამ #4 საუკეთესო შედეგი აქვს, შესაბამისად საშინაო არენის უპირატესობა #5 გუნდს ეძლევა.
აღმოსავლეთი კონფერენციის პლეი-ოფი არის იმ ორი კონფერენცის პლეი-ოფიდან ერთ-ერთი, რომელიც რეგულარული სეზონის დასრულების შემდეგ ტარდება. აღმოსავლეთ კონფერენციის გამარჯვებული NBA სუპერ ფინალში ხვდება დასავლეთი კონფერენციის გამარჯვებულს რომ გაირკვეს NBA ჩემპიონის ვინაობა. სერია შედგება როგორც ყველა დანარჩენი პლეი-ოფის მატჩი "შვიდ-საუკეთესო-მატჩისგან".
ახლანდელი დივიზიონური განლაგება არის მოყოლებული 2004-2005 წლის სეზონიდან, როდესაც შარლოტ ბობკეტსი დაემატა NBA როგორც 30-ე გუნდი. ეს დაეხმარა ნიუ-ორლეან ჰორნეტსს გადასულიყო აღმოსავლეთი კონფერენციის ცენტრალური დივიზიონიდან დასავლეთი კონფერენციის ახლად შექმნილ სამხრეთ-დასავლეთ დივიზიონში.
ტიტულები
კატეგორია:ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის დივიზიონები
შირლი ბუტი
შირლი ბუტი (Shirley Booth; დ. 30 აგვისტო, 1898 — გ. 16 ოქტომბერი, 1992) — ამერიკელი მსახიობი. კარიერის განმავლობაში დაჯილდოვდა ოსკარით, ორი პრაიმტაიმ ემი ჯილდოთი და სამი ტონი ჯილდოთი.
ძირითადად თამაშობდა თეატრში. სამსახიობო კარიერა ბროდვეის თეატრში, 1925 წელს დაიწყო. ყველაზე დიდი წარმატება ლოლა დელინეის როლმა მოუპოვა, რომელიც დრამატულ სპექტაკლში, „დაბრუნდი, პატარა შება“-ში ითამაშა. აღნიშნული როლით მან პირველი ტონის ჯილდო მოიპოვა. 1952 წელს ლოლა დელინეის როლი გაიმეორა, ამჯერად სპექტაკლის კინოვერსიაში, რომლისთვისაც იგი დაჯილდოვდა როგორც ოსკარით საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის, ასევე ოქროს გლობუსით, საუკეთესო მსახიობი ქალის კატეგორიაში. მიუხედავად წარმატებული კინოკარიერის დასაწყისისა, მან სცენაზე თამაში არჩია. სულ გადაღებულია ოთხ ფილმში.
1961 წლიდან 1965 წლამდე ტიტულოვან როლს თამაშობდა ამერიკულ სიტკომში, „ჰაზელი“, აღნიშნულ სიტკომში შესრულებული როლით იგი დაჯილდოვდა ორი პრაიმტაიმ ემი ჯილდოთი. მოგვიანებით, დიდი აღიარება მოიპოვა „The Glass Menagerie“-ში ნათამაშები როლით. 1974 წელს მისის კლაუსის პერსონაჟი გაახმოვანა საახალწლო ანიმაციაში, „წელი სანტა კლაუსის გარეშე“.
ადრეული ცხოვრება
ცნობილი ამერიკელი მსახიობი შირლი ბუტი დაიბადა 1898 წლის 30 აგვისტოს, ბრუკლინში, ნიუ-იორკში, აშშ-ში. იყო ალბერტ ჯეიმზის და ვირჯინია ფორდის ქალიშვილი. ჰყავდა ერთი უმცროსი და, სახელად ჯინი (1914-2010). ბავშვობა გაატარა ბრუკლინში, ფლეტბაშის სამეზობლოში, დადიოდა 152-ე საჯარო სკოლაში.. 7 წლის ასაკში შირლის ოჯახი საცხოვრებლად გადავიდა ფილადელფიაში, სადაც მომავალი მსახიობი სპექტაკლის ყურების შემდეგ, მსახიობობით დაინტერესდა. როდესაც შირლი თინეიჯერი იყო, მისი ოჯახი საცხოვრებლად გადავიდა ჰერტფორდში, კონეკტიკუტში. სადაც იგი სცენაზე პირველად გამოჩნდა სპექტაკლით, „დედა ქერის ქათმები“. მამამისის პროტესტის მიუხედავად, შირლიმ დატოვა სკოლა და სამსახიობო კარიერის გასაგრძელებლად ნიუ-იორკში იმოგზაურა. რადგან მამა მას უკრძალავდა სცენაზე ოჯახის სახელით მუშაობას, შირლი თამაშობდა როგორც „თელმა ბუტი“. მოგვიანებით, მსახიობობა თავისი ნამდვილი სახელი და გვარით გააგრძელა.
კარიერა
შირლი ბუტი ასევე გადაღებულია პოპულარულ რადიო სერიალში, „დაფის ტავერნა“. რადიოპროგრამა 1941 წლიდან 1942 წლამდე CBS-ს რადიოზე გადიოდა, შემდეგ კი, 1942 წლიდან 1943 წლამდე NBC Blue-ზე. ეს შოუ მისმა მეუღლემ, ედ გარდენმა შექმნა, და მასში მთავარ როლს, არჩის როლს თამაშობდა. თუმცა, წყვილის განქორწინების შემდეგ, შირლიმ შოუში მონაწილეობა შეწყვიტა.
მან მისი პირველი ტონი ჯილდო მეორეხარისხოვანი როლისთვის მოიგო, გრეის ვუდსის შესრულებული როლით, სპექტაკლში „კარგად, ჩემო ლამაზო“ (1948). მეორე ტონი ჯილდო საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის, მოიპოვა სპექტაკლში, „დაბრუნდი, პატარა შელბა“-ში (1950) ნათამაშები ლოლა დილენეის როლით. მასთან ერთად სპექტაკლში მონაწილეობას იღებდა სიდნი ბლეკმერი, რომელმაც სპექტაკლში ლოლა დილენეის მეუღლის როლი მოირგო, და ტონი ჯილდო საუკეთესო მსახიობი მამაკაცის კატეგორიაში მოიგო.
1953 წელს ითამაშა მიუზიკლში, „ხე ბრუკლინში იზრდება“. რომელიც ამავე სახელწოდების მქონე ნოველის ადაპტაციაა, მან მიუზიკლში საყვარელი მამიდის, სისის როლი მოირგო. მოგვიანებით, ბუტი ჰოლივუდში წავიდა და ლოლა დილენეის როლი „დაბრუნდი, პატარა შელბის“ კინოვერსიაში მოირგო. ფილმის გადაღებების დამთავრების შემდეგ, მსახიობი ნიუ-იორკში დაბრუნდა და ბროდვეის თეატრში, 1925 წელს ლეონა სემიშის როლი სპექტაკლში, „The Time of the Cuckoo“-ში ითამაშა.
1953 წელს მსახიობმა ოსკარის ჯილდო საუკეთესო მსახიობი ქალის კატეგორიაში ლოლა დილენეის როლის შესრულებით მოიგო. და გახდა პირველი ქალი მსახიობი, რომელსაც ტონი და ოსკარის ნომინაცია ერთსადაიმავე როლისთვის მიანიჭეს. პირველად ფილმში 54 წლის ასაკში გამოჩნდა. იგი თითქმის ერთი დეკადის განმავლობაში მალავადა რეალურ ასაკს და ამბობდა რომ მისი დაბადების თარიღი 1907 წელი იყო.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:XX საუკუნის მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 30 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1898 კატეგორია:გარდაცვლილი 1992 კატეგორია:გარდაცვლილი 16 ოქტომბერი
ზოო...
ზოო... (ბერძნ. zōon — ცხოველი, ცოცხალი არსება) — რთული სიტყვის ნაწილი. მიუთითებს ცხოველთა სამყაროსთან კავშირზე (მაგ. ზოოლოგია, ზოოგეოგრაფია).
ლიტერატურა
კატეგორია:თავსართები
ტობრუკის აეროპორტი
ტობრუკის აეროპორტი — აეროპორტი ლიბიაში, ქალაქ ტობრუკიდან სამხრეთით 27 კმ-ში. აქვს 3 ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლი (3016 x 45 მ, 3000 x 45 მ და 3007 x 45 მ). მდებარეობს ზღვის დონიდან 157 მ სიმაღლეზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლიბიის აეროპორტები
ხუნდისუბანი
ხუნდისუბანი — სოფელი საქართველოში, ქარელის მუნიციპალიტეტში (თიღვის თემი). 1991 წლამდე შედიოდა ზნაურის რაიონის შემადგენლობაში. მდებარეობს მდინარე შუა ფრონის (დასავლეთის ფრონის მარცხენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 810 მეტრი, ყორნისიდან 1,5 კილომეტრი. შიდა ქართლის 1955 წლის დაზვერვითმა ექსპედიციამ ხუნდისუბანში მიაკვლია გვიანი ბრინჯაოს ხანის სამოსახლო გორას.
სქოლიო
კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პინოქიო (1940 წლის ფილმი)
პინოქიო (Pinocchio) — Walt Disney Productions-ის 1940 წლის სტულმეტრაჟიანი ანიმაციური ფილმი. იგი გადაღებულია მწერალ კარლო კოლოდის წიგნის „პინოქიოს თავგადასავლები. ხის თოჯინას ამბავი“ მიხედვით. მისი პროდიუსერია უოლტ დისნეი, ხოლო დისტრიბუტორი — RKO Radio Pictures.
სიუჟეტის მიხედვით, ოსტატი ამზადებს თოჯინას, რომელსაც პინოქიოს უწოდებს. მას აცოცხლებს ლურჯი ფერია და ჰპირდება, რომ გადააქცევს ნამდვილ ბიჭუნას, თუ ის იქნება გულადი და სამართლიანი. ამით იწყება პინოქიოს რთული მოგზაურობა. სიუჟეტი ადაპტირებულია აურელიუს ბატალიას, უილიამ კოტრელის, ოტო ინგლენდერის, ერდმან პენერის, ტედ სირსის და უებ სმითის. მეთვალყურე რეჟისორები იყვნენ ბენ შარპსტინი და ჰემილტონ ლასკი. ფილმის ცალკე სცენების ანიმაციაზე მუშაობდნენ ნორმან ფერგიუსონი, ტ. ჰიი, უილფრედ ჯექსონი, ჯეკ კინი და ბილ რობერტსი. „პინოქიო“ წარმოადგენს აღსანიშნავ მიღწევას ეფექტების ანიმაციის სფეროში, რითაც რეალიზმის შეგრძნება ენიჭება ტრანსპორტის, სხვადასხვა მექანიზმის და ბუნებრივი ელემენტების - წვიმის, ელვის, ბოლის, ჩრდილის და წყლის - ეკრანზე გამოტანას. ფილმი გამოვიდა 1940 წლის 7 თებერვალს.
კრიტიკოსების აზრით, ეს არის მორალებით სავსე ნამუშევარი, რომელიც ბავშვებს ასწავლის მძიმე შრომას და შუა ფენის ფასეულობებს. მიუხედავად იმისა, რომ იგი იყო პირველი სრულმეტრაჟიანი ანიმაციური ფილმი, რომელმაც რამდენიმე ოსკარი მიიღო (საუკეთესო მუსიკის და საუკეთესო სიმღერის, „When You Wish Upon A Star“, კატეგორიებში), კინოთეატრებში „პინოქიო“ თავდაპირველად წარუმატებელი აღმოჩნდა. 1945 წელს ხელმეორედ გამოშვებისას მას მეტი წარმატება ხვდა წილად. „პინოქიო“ აგრეთვე ითვლება ყველა დროის ერთ-ერთ უდიდეს ანიმაციურ ფილმად და Rotten Tomatoes-ზე აქვს უნიკალური, 100% რეიტინგი. ფილმი თუ მისი პერსონაჟები ფიგურირებენ პოპულარულ კულტურაში, არიან წარმოდგენილები დისნეის პარკებში და სხვა ფორმებით. 1994 წელს ფილმების ეროვნულმა რეესტრმა „პინოქიო“ აირჩია კონგრესის ბიბლიოთეკაში შესატანად, როგორც „კულტურულად, ისტორიულად ან ესთეტიკურად მნიშვნელოვანი ნამუშევარი“.
სხვა სიმღერები
ფილმისათვის დაიწერა, მაგრამ არ იქნა გამოყენებული სიმღერები:
სხვა გამოშვებები
ფილმი ასევე გამოდიოდა კინოთეატრებში 1945, 1954, 1962, 1971, 1978, 1984, და 1992 წლებში. 1992 წლის ვერსია წარმოადგენდა რესტავრირებულ ჩანაწერს. ფილმი ვიდეოკასეტებზე სულ ოთხჯერ გამოვიდა, ხოლო DVD-ზე - სამჯერ. აღსანიშნავია მისი 2009 წლის Blu-ray ფორმატის ვერსიაც.
DVD-ზე ფილმი პირველად 1999 წელს გამოჩნდა. მეორედ ეს მოხდა 2000 წელს, ხოლო მესამე DVD-ს გამოცემას თან Blu-ray-ს გამოსვლაც ახლდა (2009 წელს).
სქოლიო
კატეგორია:1940 წლის ანიმაციური ფილმები კატეგორია:1940 წლის ფილმები კატეგორია:საბავშვო ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ამერიკული ანიმაციური ფილმები კატეგორია:უოლტ დისნეის სტუდიების ანიმაციური ფილმები კატეგორია:Walt Disney Pictures-ის ფილმები კატეგორია:ფილმები პინოქიოს შესახებ
შუა ქვათეთრი
შუა ქვათეთრი — სოფელი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში (ძვილეთის თემი). 1991 წლამდე შედიოდა ზნაურის რაიონის შემადგენლობაში. მდინარეების შუა ფრონისა და აღმოსავლეთის ფრონის წყალგამყოფზე. ზღვის დონიდან 800 მეტრი, ყორნისიდან 10 კილომეტრი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ძვილეთის თემის სოფლები
ინოცერამები
ინოცერამები (Inoceramus) — მოლუსკების ნამარხი გვარი ორსაგდულიანების კლასისა. მიეკუთვნება ინოცერამიდების ოჯახს. ინოცერამების სახეობები მთელ მსოფლიოში ფართოდ გავრცელდა ცარცული პერიოდის დროს. მისი მრავალი მაგალითი გამოვლინებულია ჩრდილოეთ ამერიკაში. დიდი რაოდენობით გვხვდება ასევე ცარცულ გალტ-კლეიში, რომელიც საფუძვლად უდევს ქალაქ ლონდონს. ნამარხი ინოცერამების სხვა პუნქტები არსებობს აგრეთვე ვუნკუვერში, ბრიტანეთის კოლუმბიაში, კანადაში, აშშ-ში (ტეხასი, ტენესი, კალიფორნია), ალასკაში, ესპანეთში, საფრანგეთსა და გერმანიაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ორსაგდულიანები
როლინგ სტოუნზი
როლინგ სტოუნზი (The Rolling Stones) — ინგლისური როკ-ჯგუფი, რომელიც ლონდონში, 1962 წლის აპრილში ჩამოყალიბდა. მასში თავდაპირველად შედიოდნენ: ბრაიან ჯოუნზი (გიტარა, ჰარმონიკა), იენ სტიუარტი (ფორტეპიანო), მიკ ჯეგერი (ვოკალი), კით რიჩარდსი (გიტარა), ბილ უაიმენი (ბას გიტარა) და ჩარლი უოტსი (დასარტყმელი საკრავები). სტიუარტმა ოფიციალური შემადგენლობა 1963 წელს დატოვა, მაგრამ 1985 წელს, გარდაცვალებამდე, სტოუნზის კონცერტებში მონაწილეობდა. ჯოუნზმა ჯგუფი დატოვა 1969 წელს, გარდაცვალებამდე ერთი თვით ადრე. მანამდე მას ჩაენაცვლა მიკ ტეილორი, რომელიც 1974 წლამდე დარჩა. მოგვიანებით მისი ადგილი, დღემდე, დაიკავა რონი ვუდმა. უაიმენი 1993 წელს წავიდა და მას შემდეგ ტურნეებში ბასისტის სახით მონაწილეობს დერილ ჯოუნზი. სხვა საკონცერტო მუსიკოსებს შორის აღსანიშნავია კლავიშისტები - ნიკი ჰოპკინზი (1967–82), იენ მაკლოგენი (1978–1981), ბილი პრესტონი (1970-იანები) და ჩაკ ლიველი (1982-დღემდე). თავდაპირველად სტოუნზის ლიდერი იყო ბრაიან ჯოუნზი, მაგრამ მოგვიანებით ჯეგერი და რიჩარდსი გახდნენ კოლექტივის სიმღერების ავტორები, ხოლო ჯოუნზი იურიდიულ და პირად პრობლემებს უმკლავდებოდა.
ევროპაში წარმატების მოპოვების შემდეგ როლინგ სტოუნზი პოპულარული ჩრდილოეთ ამერიკაშიც გახდა, ე.წ. „ბრიტანული შემოჭრის“ პერიოდში, 1960-იან წლებში. იგი ამავე პერიოდის კონტრკულტურის სიმბოლოდ იქცა. ბლუზური და როკ-ენ-როლური საწყისების მიუხედავად, სტოუნზს 60-იანებში ჰქონდა მუსიკალური ექსპერიმენტების ხანმოკლე პერიოდი, რომელიც ფსიქოდელიური ჟანრის Their Satanic Majesties Request-ით აღინიშნა. მოგვიანებით ჯგუფი დაუბრუნდა ბლუზურ ჟღერადობას ალბომით Beggars Banquet-ით (1968) და მისი შემდგომი დისკებით Let It Bleed (1969), Sticky Fingers (1971) და Exile on Main St. (1972), რომლებიც ხშირად ითვლება მათ საუკეთესო ნაშრომებად და „ოქროს ეპოქად“. ამ პერიოდში მათ კონცერტებზე უკვე წარადგენდნენ, როგორც „მსოფლიოს უდიდეს როკ-ენ-როლურ ჯგუფს“. მუსიკათმცოდნე რობერტ პალმერი წერდა, რომ სტოუნზის „აღსანიშნავი ხანგრძლივი გავლენა გამომდინარეობს ტრადიციული ჭეშმარიტებებიდან, რიტმ-ენდ-ბლუზური და სოულ მუსიკიდან, ხოლო სხვა წუთიერი პოპულარული მოდა წარმავალია“.
1970-იანებში ჯგუფი განაგრძობდა კომერციულად წარმატებული დისკების გამოცემას, რომელთა შორის აღსანიშნავია Some Girls (1978) და Tattoo You (1981), მსოფლიოში მათი ყველაზე პოპულარული ალბომები. 1983-1987 წლებში ჯეგერს და რიჩარდსს შორის არსებული უთანხმოებების ფონზე სტოუნზი დაშლილი იყო, თუმცა 1987 წელს იგი დაბრუნდა. დროებითი სოლოპროექტების გარდა, მათ გამოსცეს Steel Wheels (1989), რომელსაც მოჰყვა მასშტაბური საკონცერტო ტურნე. 1990-იანებიდან მოყოლებული, სტუდიურ ალბომებს იშვიათადად გამოსცემენ, თუმცა ყოველი ასეთი წარმატებული და დადებითად შეფასებულია კრიტიკოსების და ძირითადი მსმენელების მიერ. მიუხედავად მთელი ამ დროის განმავლობაში სულ ოთხი ახალი სტუდიური ალბომისა, ჯგუფი უფრო აქტიურია საკონცერტო სფეროში. 2007 წლისთვის მისი ოთხი ტურნე ყველა დროის ყველაზე შემოსავლიანების ხუთეულში შედიოდა - Voodoo Lounge Tour (1994–95), Bridges to Babylon Tour (1997–98), Licks Tour (2002–03) და A Bigger Bang Tour (2005–07).
1989 წელს როლინგ სტოუნზი შეიყვანეს როკ-ენ-როლის, ხოლო 2004 წელს - ბრიტანეთის მუსიკის დიდების დარბაზში. ჟურნალმა Rolling Stone ისინი დაასახელა ყველა დროის „100 უდიდესი შემსრულებლის სიის“ მეოთხე ადგილზე. დღეისთვის ჯგუფის ალბომების გაყიდვების რაოდენობა 250 მილიონს აჭარბებს. მისი დისკოგრაფია მოიცავს 30 სტუდიურ, 18 საკონცერტო და მრავალ კომპილაციურ ალბომს. ბრიტანეთში Let It Bleed (1969) იყო სტოუნზის პირველი ალბომი, რომლის ჩარტის პირველ ადგილზე მოხვედრას მოჰყვა ამავე პოზიციამდე ასული მთელი რიგი სტუდიური და საკონცერტო ალბომების. აშშ-ში ასეთი ჩანაწერების რიგში Sticky Fingers (1971) იყო, რასაც კიდევ შვიდი მოჰყვა. 2008 წელს Billboard Hot 100-ის ყველა დროის წარმატებული შემსრულებლების სიაში ჯგუფი მეათე ადგილს იკავებდა. 2012 წელს აღინიშნა როლინგ სტოუნზის 50 წლიანი იუბილე.
შექმნის წინა პერიოდი
სტიუარტმა და ჯოუნზმა ჩამოაყალიბეს რიტმ ენდ ბლუზის ჟანრის ჯგუფი, რომელიც ჩიკაგოს ბლუზს უკრავდა. სტიუარტის, ჯოუნზისა და ჯეგერის გარდა, ჯერ კიდევ სახელის გარეშე არსებული ჯგუფის პირველ რეპეტიციაზე გამოჩნდა რიჩარდსიც. პირველ რეპეტიციაში აგრეთვე მონაწილეობდნენ გიტარისტი ჯეფ ბრედფორდი და ვოკალისტი ბრაიან ნაიტი, მაგრამ ჯგუფში გაერთიანებაზე მათ უარი თქვეს, ვინაიდან ჯეგერისა და რიჩარდის საყვარელი ჩაკ ბერისა და ბო დიდლის შემოქმედებით დაინტერესებას არ იზიარებდნენ. 1962 წლის ივნისში შემადგენლობა იყო ასეთი: ჯეგერი, ჯოუნზი, რიჩარდსი, სტიუარტი, ტეილორი და ტონი ჩეპმენი (დასარტყმელი საკრავები). რიჩარდსის თანახმად, ჯოუნზმა ჯგუფს სახლი შეურჩია, როდესაც გამოცემას Jazz News დაურეკა. როდესაც მას ჰკითხეს ჯგუფის სახელი, ჯოუნზმა დახედა მადი უოტერსის ფირფიტას, რომელიც იქვე ძირს იდო და სიმღერის „Rollin' Stone“ სათაურის შემჩნევის შემდეგ ეს სახელწოდება დაასახელა.
1962–1964: პირველი წარმატება
მინი|[[Crawdaddy Club, რიჩმონდი, ერთ-ერთი ოთახი. აქ ჯგუფი 1963 წელს სარეზიდენციო კონცერტებით გამოდიოდა.]]
ჯეგერი, რიჩარდსი, ჯოუნზი, სტიუარტი და დიკ ტეილორი (ბასი) 1962 წლის 12 ივლისს გამოვიდნენ The Rollin' Stones-ის სახელით, Marquee Club-ში. ძირითადად დაუკრეს ჩიკაგოს ბლუზი, ისევე, როგორც ჩაკ ბერის და ბო დიდლის სიმღერები. ბასისტი ბილ უაიმენი 1962 წლის დეკემბერში შეუერთდა, ხოლო ჩარლი უოტსი - შემდეგი წლის იანვარში. როლინგ სტოუნზის მენეჯერმა ჯორჯო გომელსკიმ რიჩმონდში, Crawdaddy Club-ში სარეზიდენციო კონცერტების ორგანიზება შეძლო, რამაც, მისივე თქმით, „ბლუზის მსოფლიო რენესანსი გამოიწვია“ და სვინგიანი ლონდონის სახე შექმნა.
ენდრიუ ლუგ ოლდემი გახდა ჯგუფის მენეჯერი. იგი სტოუნზს The Beatles-მა გააცნო. ვინაიდან ოლდემი ჯერ 19 წლის იყო, აგენტის ლიცენზიის მოპოვება ან დოკუმენტების გაფორმება არ შეეძლო, ამას მისი დედა აკეთებდა. ამიტომ ენდრიუს შეუერთდა ბრონირების აგენტი ერიკ ისტონი. გომელსკის რამე სახის დოკუმენტები ჯგუფთან გაფორმებული არ ჰქონდა და, შესაბამისად, მას არავინ გასაუბრებია. თავდაპირველად ოლდემი ცდილობდა, გამოეყენებინა ბრაიან ეპსტაინის მიდგომა - მისი ჩანაფიქრით, ჯგუფს კოსტიუმები უნდა ეტარებინა. მოგვიანებით ეს სტრატეგია შეიცვალა. ახალი ჩანაფიქრით, როლინგ სტოუნზს უნდა ჰქონოდა კონტრასტი მომღიმარ The Beatles-თან. ოლდემი: „მსურდა მათთვის არასასურველი პირების იმიჯის შექმნა. ვინაიდან The Beatles უკვე იყენებდა ბიჭების გუნდის იმიჯს, ერთმანეთის მსგავსი პიჯაკებით, სტოუნზი სხვა მიმართულებით უნდა წამეყვანა. თავდაპირველად უარი უნდა გვეთქვა ერთნაირ სამოსზე, შემდეგ - გამოგვეკვეთა მათი გრძელი თმა და ბინძური გარეგნობა, ამის შემდგომი ეტაპი კი იყო პრესაში მათ შესახებ ჩემ მიერ გამოგონილი დასამახსოვრებელი ფრაზებით წერა...მსურდა, ხაზი გამესვა, რომ სტოუნზი იყო საშიში, უხეში და ცხოველური“. იენ სტიუარტმა ჯგუფი შემდგომში დატოვა, მაგრამ როუდ-მენეჯერის და ტურნეებში კლავიშისტის სახით მუშაობას განაგრძობდა. ოლდემი განმარტავდა მის გადაწყვეტილებას: „უბრალოდ, არ მიიღო ამაში მონაწილეობა, ხოლო ექვსი ადამიანი მსმენელისთვის ძალიან დიდი რიცხვია სახეების დამახსოვრებლად“. პრესაში ენდრიუს ინიციატივით ჯგუფის წევრების ასაკს რამდენიმე წელი მოაკლდა, რის გამოც მოზარდების იმიჯიც შეიძინეს.
Decca Records-მა, რომელმაც უარი თქვა The Beatles-თან კონტრაქტის გაფორმებაზე, სტოუნზთან ხელშეკრულება ძალიან მისაღები პირობებით გააფორმა. ჯგუფი სხვა ახალბედებთან შედარებით მიიღებდა სამმაგ ჰონორარს, ჩანაწერების მართვის და სტუდიური ფირების ფლობის სრულ უფლებას. ამ კონტრაქტით მას აგრეთვე უფლება ჰქონდა, Decca-ს გარდა სხვა სტუდიები გამოეყენებინა. მათ აირჩიეს Regent Sound Studios, რომელიც მონოჩანაწერების მონტაჟის საშუალებას აძლევდა. სტუდიაში კედლებზე ხმის დასახშობად ჯერ კიდევ კვერცხის ყუთები გამოიყენებოდა. ოლდემს ხმის ჩაწერის გამოცდილება არ ჰქონია, მაგრამ ჩანაწერებზე პროდიუსერის სახით მუშაობდა და, მისივე თქმით, შექმნა „ხმაურიანი კედელი“, რომელიც ჯგუფს გამოადგა. Regent-ში მუშაობის მცირე გადასახადის გამო, ჯგუფს შეეძლო უფრო ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში მუშაობა, ვიდრე ეს სხვაგან, სამსაათიან რეჟიმში ხდებოდა. მათი პირველი ალბომის ყველა სიმღერა სწორედ ამ სტუდიაში ჩაიწერა.
ოლდემმა გამოკვეთა სტოუნზის დამოუკიდებლობა, როგორც კონტრასტი The Beatles-ის EMI-სადმი ვალდებულებებისგან. „უბრალოდ მოკვდავები იყვნენ...რომლებიც სტუდიაში ოფლს ღვრიდნენ“. ჩანაფიქრის შესაბამისად, ჯგუფი The Beatles-ისგან განსხვავებით, პირველი ბრიტანული ალბომის გარეკანზე არ იღიმოდა. პრესაში მან შეაგდო ფრაზები, როგორიც იყო „თქვენს ქალიშვილს ცოლად როლინგ სტოუნზის წევრს გააყოლებდით?“ მიუხედავად იმისა, რომ თავდაპირველად ჯგუფის წევრები კოსტიუმებს იცვამდნენ, საჯაროდ შემდგომში ყოველდღიური ჩაცმულობით ჩნდებოდნენ. უაიმენი: „ჩვენი ცუდი ბიჭების რეპუტაცია და იმიჯი მოგვიანებით გამოჩნდა, შემთხვევით. ენდრიუს ამასთან შეხება არ ჰქონია. უბრალოდ უსასრულოდ იყენებდა ამ იდეას.“ "„ჩვენ ვიყავით პირველი პოპულარული ჯგუფი, რომელმაც უარი თქვა კლიფ რიჩარდის ტიპზე - ერთნაირ ჩაცმულობაზე და უმოძრაობაზე“. – ბილ უაიმენი"
ჩაკ ბერის „Come On“ იქცა ჯგუფის პირველ სინგლად და გამოიცა 1973 წლის 7 ივნისს. კოლექტივი მას კონცერტებზე არ უკრავდა, ხოლო Decca-მ მისი რეკლამა მხოლოდ ერთხელ გამოაქვეყნა. ოლდემის თხოვნით, ჯგუფის ფან-კლუბის წევრებმა ასლები ისეთი რაოდენობით შეიძინეს, რომ „Come On“ სინგლების ჩარტში #21 პოზიციამდე ავიდა. წარმატებული სინგლი მათ საშუალებას აძლევდა, ლონდონის მიღმა გამოსულიყვნენ, რაც დაიწყო მიდლსბროში, 13 ივლისს, Outlook Club-ში გამართული კონცერტით (The Hollies-თან ერთად). (ბილ უაიმენის წიგნში Rolling With The Stones დაშვებულია შეცდომა, თითქოს ჯგუფმა იმ საღამოს კლუბში Alcove დაუკრა). წლის ბოლოს ოლდემმა და ისტონმა მოაწყვეს სტოუნზის პირველი ბრიტანული ტურნე, რომელშიც იგი გამოდიოდა ამერიკელი შემსრულებლების - ბო დიდლის, ლიტლ რიჩარდის და The Everly Brothers-ის მხარდამჭერი კოლექტივის სახით. 1963 წლის შემოდგომაზე გამართული ეს ტურნე ახალგაზრდა ჯგუფისთვის მოსამზადებელ პერიოდად იქცა.
ოლდემი არ ხედავდა მომავალს ჯგუფისთვის, რომელიც, მისი თქმით, „კარგავდა მნიშვნელოვან ჰონორარს შუახნის შავკანიანების მუსიკის დაკვრით“ და ამით მოზარდებს ართობდა. ჯეგერმა და რიჩარდსმა გადაწყვიტეს სიმღერების ერთობლივი ძალებით შექმნა, რაც, ოლდემის თქმით, იმთავითვე იყო „ბანალური და მიმბაძველი“. ვინაიდან ჯგუფში სიმღერების შექმნის ტრადიცია ნელი ტემპით ვითარდებოდა, პირველი ალბომის The Rolling Stones (რომელიც აშშ-ში გამოვიდა, როგორც England's Newest Hit Makers) მასალას ძირითადად სხვა შემსრულებლების სიმღერების ვერსიები შეადგენდნენ, ხოლო ჯეგერის და რიჩარდსის საავტორო მხოლოდ „Tell Me (You're Coming Back)“ იყო. თუმცა, ალბომში აგრეთვე შეტანილი იყო ნენკერ ფელჯის, როგორც ავტორის მითითებით მთლიანი ჯგუფის მიერ ჩაწერილი ორი სიმღერა.
როლინგ სტოუნზის პირველი აშშ ტურნე 1964 წლის ივნისში ჩატარდა და, უაიმენის თქმით, „კატასტროფა“ იყო. „როდესაც ჩავედით, იქ ჰიტური ჩანაწერები არ გვქონია ან სხვა რამე.“ როდესაც ჯგუფი გამოვიდა შოუში The Hollywood Palace, წამყვანმა, დინ მარტინმა დასცინა მათ ვარცხნილობას და შესრულების სტილს. ტურნეს პერიოდში ჩიკაგოს Chess Studios-შიც იმუშავეს და გაიცნეს საკუთარი შთაგონების წყაროებიც, მათ შორის - მადი უოტერსი. ამ სესიების დროს ჩაიწერა ბობი უომეკის „It's All Over Now“, რომელიც ბრიტანეთში მათ პირველ #1 ჰიტად იქცა.
The TAMI Show-ს კინოვერსიაში ჯგუფი ჯეიმზ ბრაუნთან და The Famous Flames-თან ერთად გამოჩნდა. მის ფარგლებში ამერიკელი შემსრულებლები „ბრიტანული შემოჭრის“ მუსიკოსებთან ერთად გამოდიოდნენ. 2003 წელს ჯეგერი იხსენებდა, რომ სტოუნზი ბრაუნთან სინქრონულად ვერ უკრავდა, ვინაიდან სცენებს ცალ-ცალკე იღებდნენ, რის გამოც თავად ჯეიმზი გაღიზიანებული იყო. 25 ოქტომბერს სტოუნზი The Ed Sullivan Show-შიც გამოვიდა, თუმცა იქ დატრიალებული ქაოსის გამო წამყვან ედ სალივანის ძალისხმევით ჯგუფს აუკრძალეს შოუში გამოჩენა - მიუხედავად იმისა, რომ შემდგომში კოლექტივი მასთან მაინც გამოსულა.
ტურნეს დროს გამოვიდა ჯგუფის მეორე ალბომი - ამერიკული 12 X 5, ხოლო ჯგუფის მეხუთე ბრიტანული სინგლი, უილი დიქსონის „Little Red Rooster“, ნენკერ ფელჯის სახელით b-მხარეზე წარმოდგენილი „Off the Hook“-ით, 1964 წლის ნოემბერში გამოვიდა. იგი ბრიტანეთში სტოუნზის მეორე #1 ჰიტად იქცა, რაც ბლუზური ნომრისთვის მანამდე წარმოუდგენელი წარმატება იყო. თუმცა, ბრიტანულმა დისტრიბუტორმა - ამ შემთხვევაში London Records-მა - მისი სინგლზე გამოცემისგან თავი შეიკავა და 1964 წლის იანვარში გამოუშვა ჯგუფის პირველი სინგლი, რომელზეც ორივე სიმღერა ჯეგერის და რიჩარდსის ავტორობის იყო - „Heart of Stone“ და „What a Shame“ b-მხარეზე. ჩანაწერი აშშ-ის ჩარტში #19 გახდა.
1965–1967: წარმატების მწვერვალზე
ჯგუფის მეორე ბრიტანული ალბომი The Rolling Stones No. 2 გამოვიდა 1965 წლის იანვარში და ბრიტანეთის ჩარტში #1 იყო, ხოლო აშშ ვერსია, გამოცემული თებერვალში, როგორც The Rolling Stones, Now!, #5 გახდა. ალბომი ჩაიწერეს ჩიკაგოში, Chess Studios-ში და ლოს-ანჯელესის RCA Studios-ში. 1965 წლის იანვარში და თებერვალში ჯგუფმა ავსტრალიაში და ახალ ზელანდიაში იმოგზაურა და 100 000 მსმენელის წინაშე 34 კონცერტი გამართა.
ჯგუფის პირველ საერთაშორისო ჰიტად იქცა 1965 წლის მაისში ჩრდილოეთ ამერიკული ტურნეს დროს ჩაწერილი „(I Can't Get No) Satisfaction“. რიჩარდსი წარმოიდგენდა, რომ მას აგრეთვე უნდა ჰქონოდა ვალტორნების სექცია, თუმცა საბოლოო ვერსიაში ეს არ გამოიყენეს. გამოცემული 1965 წლის ზაფხულში, იგი იყო როგორც ბრიტანეთში, ასევე აშშ-ში სტოუნზის #1 ჰიტი, ხოლო შტატებში, Billboard Hot 100-ში პირველ ადგილზე ოთხი კვირის განმავლობაში იმყოფებოდა და ჯგუფს მსოფლიოს ერთ-ერთი წამყვანი კოლექტივის სახელი მოუპოვა.
მინი|upright|როლინგ სტოუნზის 1965 წლის ტურნეს რეკლამა.
Aftermath (ბრიტანეთი - #1, აშშ - #2) გამოვიდა 1966 წლის გაზაფხულზე. ეს იყო როლინგ სტოუნზის პირველი ალბომი, რომელშიც მთლიანად ჯეგერის/რიჩარდსის საავტორო სიმღერები შევიდა. მასზე ჯოუნზის ინსტრუმენტული სპექტრი გასცდა გიტარას და ჰარმონიკას. შუა აღმოსავლეთის მუსიკით შთაგონებული „Paint It, Black“ შეიცავს სიტარს, ბალადას „Lady Jane“ (დულციმერით) და „Under My Thumb“-ს, რომელშიც მარიმბა გამოიყენება. Aftermath აგრეთვე აღსანიშნავია 12 წუთიანი „Goin' Home“-ით.
1966 წლის სექტემბერში გამოვიდა „Have You Seen Your Mother, Baby, Standing in the Shadow?“ (ბრიტანეთი - #5, აშშ - #9), აღსანიშნავი რამდენიმე მიზეზით. პირველ რიგში, ეს იყო სტოუნზის პირველი სიმღერა, რომელშიც თითბერი გამოიყენებოდა. ამჟამად უკვე ცნობილ სურათზე ამერიკული გამოცემის უკანა მხარეს ჯგუფი წარმოდგენილი იყო ქალების სამოსებში, ხოლო პრომო ფილმი, რომელიც უნდა ჩაითვალოს ერთ-ერთ პირველ მუსიკალურ ვიდეოდ, გადაიღო პიტერ უაიტჰედმა.
1967 წლის იანვარში გამოვიდა Between the Buttons (ბრიტანეთში - #3, აშშ-ში #2). ეს იყო ოლდემის, როგორც ჯგუფის პროდიუსერის უკანასკნელი ნამუშევარი (მანამდე, 1965 წელს სტოუნზის მენეჯერი ალენ კლაინი გახდა). ამერიკულ ვერსიაში შევიდა ორმაგი A-მხარიანი სინგლის სახით გამოსული „Let's Spend the Night Together“ და Ruby Tuesday - ორივე აშშ-ში #1 გახდა, ხოლო ბრიტანეთში - #3. როდესაც ჯგუფი ნიუ-იორკში გადაფრინდა, The Ed Sullivan Show-ის შოუში სიმღერების შესასრულებლად, მათგან მოითხოვეს ტექსტის „let's spend the night together“ (მოდი, ღამე ერთად გავატაროთ) შეცვლა „let's spend some time together“-ით (მოდი, დრო ერთად გავატაროთ).