cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
კუიაბენოს კანტონი
კუიაბენოს კანტონი (Cantón Cuyabeno) — კანტონი ეკვადორში, სუკუმბიოსის პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი კუიაბენო. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 6 643 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:სუკუმბიოსის პროვინციის კანტონები
ლა-ლიბერტადის კანტონი
ლა-ლიბერტადის კანტონი (Cantón La Libertad) — კანტონი ეკვადორში, სანტა-ელენას პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ლა-ლიბერტადი. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 77 646 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:სანტა-ელენას პროვინციის კანტონები
დეფორმაცია
დეფორმაცია (ლათ. deformatio – დამახინჯება) — სხეულის შემადგენელი ნაწილაკების ფარდობითი მდებარეობის ცვლილება, რომელიც იწვევს სხეულის ან მისი ელემენტების მოცულობის ან ფორმის ცვლილებას. დეფორმაციის დროს ატომებს შორის იცვლება მანძილები და ურთიერთქმედების ძალები, რის გამოც მყარ სხეულებში აღიძვრება დრეკადობის ძაბვები. მყარი სხეულის დეფორმაცია განსაზღვრულია, თუ ცნობილია მისი ყველა წერტილის წანაცვლების ვექტორი. დეფორმაციის უმარტივესი სახეებია: გაჭიმვა და კუმშვა, წანაცვლება, ღუნვა და გრეხა.
ლიტერატურა
კატეგორია:დეფორმაცია
სანტა-ელენას კანტონი
სანტა-ელენას კანტონი (Cantón Santa Elena) — კანტონი ეკვადორში, სანტა-ელენას პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი სანტა-ელენა. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 144 076 ადამიანს შეადგენდა.
გონსალო-პისაროს კანტონი
სქოლიო
კატეგორია:სუკუმბიოსის პროვინციის კანტონები
კასკალესის კანტონი
სქოლიო
კატეგორია:სუკუმბიოსის პროვინციის კანტონები
სალინასის კანტონი
სალინასის კანტონი (Cantón Salinas) — კანტონი ეკვადორში, სანტა-ელენას პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი სალინასი. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 49 572 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:სანტა-ელენას პროვინციის კანტონები
ლაგო-აგრიოს კანტონი
ლაგო-აგრიოს კანტონი (Cantón Lago Agrio) — კანტონი ეკვადორში, სუკუმბიოსის პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ნუევა-ლოხა. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 66 788 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:სუკუმბიოსის პროვინციის კანტონები
ამბატოს კანტონი
ამბატოს კანტონი (Cantón Ambato) — კანტონი ეკვადორში, ტუნგურაუის პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ამბატო. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 287 282 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ტუნგურაუის პროვინციის კანტონები
პუტუმაიოს კანტონი
პუტუმაიოს კანტონი (Cantón Putumayo) — კანტონი ეკვადორში, სუკუმბიოსის პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი პუერტო-კარმენი. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 6 171 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:სუკუმბიოსის პროვინციის კანტონები
შუშუფინდის კანტონი
შუშუფინდის კანტონი (Cantón Shushufindi) — კანტონი ეკვადორში, სუკუმბიოსის პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი შუშუფინდი. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 32 184 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:სუკუმბიოსის პროვინციის კანტონები
სუკუმბიოსის კანტონი
სუკუმბიოსის კანტონი (Cantón Sucumbíos) — კანტონი ეკვადორში, სუკუმბიოსის პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ლა-ბონიტა. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 2 836 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:სუკუმბიოსის პროვინციის კანტონები
სევალიოსის კანტონი
სევალიოსის კანტონი (Cantón Cevallos) — კანტონი ეკვადორში, ტუნგურაუის პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი სევალიოსი. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 6 873 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ტუნგურაუის პროვინციის კანტონები
ბანიოსის კანტონი
ბანიოსის კანტონი (Cantón Baños) — კანტონი ეკვადორში, ტუნგურაუის პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ბანიოს-დე-აგუა-სანტა. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 16 112 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ტუნგურაუის პროვინციის კანტონები
პატატეს კანტონი
პატატეს კანტონი (Cantón Patate) — კანტონი ეკვადორში, ტუნგურაუის პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი პატატე. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 13 497 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ტუნგურაუის პროვინციის კანტონები
პელილეოს კანტონი
პელილეოს კანტონი (Cantón Pelileo) — კანტონი ეკვადორში, ტუნგურაუის პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი პელილეო. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 48 988 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ტუნგურაუის პროვინციის კანტონები
მოჩის კანტონი
სქოლიო
კატეგორია:ტუნგურაუის პროვინციის კანტონები
მხატვრული ფილმი
ერთ-ერთ პირველ მხატვრულ ფილმად ითვლება ჟორჟ მელიესის „მოგზაურობა მთვარეზე“ (1902).
სქოლიო
კატეგორია:კინემატოგრაფიული ჟანრები
Rolprent Genres Fictional film Mängufilm Film fiktif Generi cinematografici Листа на филмски жанрови Filmgenre 映画のジャンル Film fabularny Lista de gêneros cinematográficos Film de ficţiune Игровое кино Filmgenre
ტისალეოს კანტონი
ტისალეოს კანტონი (Cantón Tisaleo) — კანტონი ეკვადორში, ტუნგურაუის პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ტისალეო. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 10 525 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ტუნგურაუის პროვინციის კანტონები
ჩინჩიპეს კანტონი
ჩინჩიპეს კანტონი (Cantón Chinchipe) — კანტონი ეკვადორში, სამორა-ჩინჩიპეს პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი სუმბა. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 8 495 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:სამორა-ჩინჩიპეს პროვინციის კანტონები
პილიაროს კანტონი
პილიაროს კანტონი (Cantón Píllaro) — კანტონი ეკვადორში, ტუნგურაუის პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი პილიარო. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 34 925 ადამიანს შეადგენდა.
პალანდის კანტონი
პალანდის კანტონი (Cantón Palanda) — კანტონი ეკვადორში, სამორა-ჩინჩიპეს პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი პალანდა. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 7 066 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:სამორა-ჩინჩიპეს პროვინციის კანტონები
ნანგარიცის კანტონი
ნანგარიცის კანტონი (Cantón Nangaritza) — კანტონი ეკვადორში, სამორა-ჩინჩიპეს პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ნანგარიცა. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 4 797 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:სამორა-ჩინჩიპეს პროვინციის კანტონები
თევდორე ჟორდანია
თევდორე (თედო) დავითის ძე ჟორდანია (დ. 20 აპრილი, 1854, სოფ. მოქვი, ახლანდელი ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტი — გ. 22 ოქტომბერი, 1916, კასპი) — ქართველი ისტორიკოსი, პედაგოგი, ფილოლოგი და საზოგადო მოღვაწე.
ბიოგრაფია
დაიბადა მღვდლის ოჯახში. მალე დაობლდა, მაგრამ ახლობლების მეოხებით მაინც მოახერხა განათლების მიღება. სწავლობდა მოქვის სასოფლო სკოლაში, ქუთაისის სასულიერო სასწავლებელში და თბილისის სასულიერო სემინარიაში, რომელიც დაამთავრა1875 წელს. 1879 წელს შევიდა მოსკოვის სასულიერო აკადემიაში, სადაც მიიქცია იმ დროის წამყვანი რუსი ისტორიკოსის ვასილი კლიუჩევსკის ყურადღება, რომელმაც ურჩია მოსკოვში დარჩენა; მაგრამ დაასრულა თუ არა აკადემია თედომ სამშობლოში დაბრუნება არჩია და აქ მასწავლებლობა დაიწყო. პარალელურად ეწეოდა მეცნიერულ მოღვაწეობასაც. დაუახლოვდა რა ილია ჭავჭავაძისა და დიმიტრი ბაქრაძის ირგვლივ მყოფ მეცნიერებს, ხელი მოჰკიდა საქართველოს სიძველეების მიკვლევა-დაუნჯებას და შესწავლას. მან დიდი ენერგია და ცოდნა შეალია ქართულ წყაროებზე მუშაობას. მას დიდი ღვაწლი მიუძღვის პირველწყაროთა გამოვლენასა და კრიტიკულ შესწავლაში. მან შემოიტანა სამეცნიერო მიმოქცევაში XIV საუკუნის უმნიშვნელოვანესი ძეგლი, ქსნის ერისთავთა საგვარეულო მატიანე „ძეგლი ერისთავთა“. დიდი მუშაობა გასწია „ქართლის ცხოვრების“ შედგენილობისა და ავტორების ვინაობის დასადგენად. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი „ქრონიკები და სხვა მასალა საქართვეელოს ისტორიისა და მწერლობისა“. ამ მონუმენტურ ნაშრომში შესულია მის მიერ საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში მრავალგზის მოგზაურობის დროს შეკრებილი დიდძალი მასალა ქრონოლოგიური პრინციპით დალაგებული, კომენტარებითა და კრიტიკული შენიშვნებით.
თედო ჟორდანია აქტიური საზოგადოებრივი მოღვაწეობითაც გამოირჩეოდა. იყო საეკლესიო-საარქეოლოგიო საბჭოს, საეკლესიო სიძველეთა დაცვის მზრუნველი კომიტეტის, ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი და საქართველოს საისტორიო-საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრი.
დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები კატეგორია:დაბადებული 20 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1854 კატეგორია:გარდაცვლილი 22 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1916 კატეგორია:ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები
ელ-პანგის კანტონი
ელ-პანგის კანტონი (Cantón El Pangui) — კანტონი ეკვადორში, სამორა-ჩინჩიპეს პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ელ-პანგი. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 7 441 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:სამორა-ჩინჩიპეს პროვინციის კანტონები
იაკუამბის კანტონი
იაკუამბის კანტონი (Cantón Yacuambi) — კანტონი ეკვადორში, სამორა-ჩინჩიპეს პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი იაკუამბი. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 5 229 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:სამორა-ჩინჩიპეს პროვინციის კანტონები
კეროს კანტონი
კეროს კანტონი (Cantón Quero) — კანტონი ეკვადორში, ტუნგურაუის პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი კერო. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 18 187 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ტუნგურაუის პროვინციის კანტონები
სენტინელა-დელ-კონდორის კანტონი
სენტინელა-დელ-კონდორის კანტონი (Cantón Centinela del Cóndor) — კანტონი ეკვადორში, სამორა-ჩინჩიპეს პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი სუმბი. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 7 230 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:სამორა-ჩინჩიპეს პროვინციის კანტონები
პაკიშის კანტონი
პაკიშის კანტონი (Cantón Paquisha) — კანტონი ეკვადორში, სამორა-ჩინჩიპეს პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი პაკიშა. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 1 691 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:სამორა-ჩინჩიპეს პროვინციის კანტონები
სამორის კანტონი
სამორის კანტონი (Cantón Zamora) — კანტონი ეკვადორში, სამორა-ჩინჩიპეს პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი სამორა. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 21 791 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:სამორა-ჩინჩიპეს პროვინციის კანტონები
კანდიდ ჩარკვიანი
კანდიდ ჩარკვიანი (დ. 1904, ცაგერი — გ. 1994, თბილისი) — საქართველოს სსრ პარტიული მოღვაწე, საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის წევრი, საქართველოს სსრ კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პირველი მდივანი 15 წლის განმავლობაში, 1938-1953 წლებში.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1904 წელს ცაგერში. სწავლობდა ქუთაისის გიმნაზიაში. დაამთავრა პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. 1930 წელს გაწევრდა საბჭოთა კავშირის კომუნისტურ პარტიაში და 1937 წელს გახდა საქართველოს ცენტრალური კომიტეტის განათლებისა და კულტურის სამმართველოს უფროსი. 1937-1938 წლებში ეკავა საქართველოს სსრ-ის მწერალთა კავშირის პირველი მდივნისა და საქართველოს სსრ კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პირველი მდივნის თანამდებობები.
1937-1952 წლებში საქართველოს ცკ-ის ბიუროს წევრი, 1938-1952 წლებში კი საქართველოს სსრ კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პირველი მდივანი. იოსებ სტალინმა ჩარკვიანის შესახებ მას შემდეგ შეიტყო, რაც ქართულ გაზეთებში პირველად წაიკითხა მისი სტატიები. 1937 წელს ჩარკვიანი საქართველოს სსრ კპ ცენტრალურ კომიტეტის განათლებისა და კულტურის დეპარტამენტის უფროსად დაინიშნა. იმავე წლის სექტემბერში ჩარკვიანი საქართველოს მწერალთა კავშირის პირველი მდივანი გახდა. ამ პოსტზე ყოფნისას, მან მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა „ვეფხისტყაოსნის” 750 წლისთავისადმი მიძღვნილ ღონისძიებების დაგეგმავასა და განხორცილებაში.
1938 წელს, ლავრენტი ბერიას სსრკ „ჩეკას“ უფროსად დანიშვნის და მოსკოვში გადასვლის შემდეგ გახდა საქართველოს სსრ ცეკას პირველი მდივანი. ამ პოსტზე ის 15 წლის განმავლობაში, 1952 წლის აპრილამდე დარჩა. ეს იმ დროისთვის ყველაზე ხანგრძლივი მოღვაწეობა იყო. მასზე მეტ ხანს ცეკას პირველ მდივნად მხოლოდ ვასილ მჟავანაძემ იმუშავა 1953-1972 წლებში. 1939-1952 წლებში იყო საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის წევრი. ჩარკვიანი წინამორბედ ბერიასგან განსხვავებით ზომიერი და კეთილგონიერი მმართველი იყო. მის დროს განხორციელდა ის ცვლილებები, რომლებმაც შეცვალა საბჭოთა საქართველო, მოხდა სწრაფი ელექტროფიკაცია, ინდუსტრიალიზაცია და სოფლის მეურნეობის მექანიზაცია. სამრეწველო ცენტრებად იქცნენ ქუთაისი, ზესტაფონი, ტყვარჩელი, გორი, მახარაძე, ჭიათურა, ტყიბული. დიდ ქალაქად იქცა თბილისი. ჩარკვიანის დროს განხორციელდა შემდეგი პროექტები: კოლხეთის ჭაობის დაშრობა, აღმოსავლეთ საქართველოში არხების გაყვანა, შირაქის ველის დამუშავება, მეტალურგიულ ქალაქ რუსთავის გაშენება. ასევე მის დროს მოხდა 120 000-ზე მეტი მაჰმადიანი ქართველის აყრა და გადასახლება სამშობლოდან.
1951 წელს საქართველოში მყოფ სტალინს უშიშროების მინისტრმა რუხაძემ მოახსენა, რომ საქართველოში ორმაგი სეპარატისტული შეთქმულება მზადდებოდა, საერთო ქართული და მეგრული. ამას მოჰყვა ხელმძღვანელ მუშაკთა, მათ შორის ჩარკვიანის, გადაყენება და 35 000 ადამიანის გადასახლება საქართველოდან. გადასახლება 1951 წლის 25 დეკემბერს განხორციელდა.
1981-1988 წლებში იყო საქართველოს სსრ-ის ეკონომიკის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი. 1987 წელს მიიღო ხალხთა მეგობრობის ორდენი. გარდაიცვალა 1994 წელს, ქალაქ თბილისში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1904 კატეგორია:გარდაცვლილი 1994 კატეგორია:საქართველოს სსრ კომუნისტური პარტიის პირველი მდივნები კატეგორია:ცაგერის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:საკავშირო კპ-ის (ბ) XVIII ყრილობის დელეგატები კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კანდიდ
იანტსასის კანტონი
იანტსასის კანტონი (Cantón Yantzaza) — კანტონი ეკვადორში, სამორა-ჩინჩიპეს პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი იანტსასა. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 14 552 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:სამორა-ჩინჩიპეს პროვინციის კანტონები
იზოსტაზია
მინი|300პქ|ნახ. 1. იზოსტატიკური მოდელები ჯ. ერისა (1) და ფ. პრატის თანახმად (2). იზოსტაზია, იზოსტატიკური წონასწორობა ( isostásios — თანაბარი წონისა) — დედამიწის ქერქის გაწონასწორება მის ქვეშ მდებარე მყარსა და უფრო მძიმე სუბსტრატზე ისე, თითქოს ის არქიმედეს კანონის თანახმად ტივტივებდეს. იზოსტაზიის გამო დედამიწის ქერქი მით უფრო ღრმად არის ჩაძირული სუბსტრატში, რაც უფრო სქელი და მკვრივია (მძიმეა) ქერქი. ამიტომ მთებს, ჩვეულებრივ, აქვს „ფესვები“ (ქერქის შვერილები სუბსტრატში). იზოსტაზია, როგორც წესი, ხორციელდება არა დედამიწის ქერქის ნებისმიერ მცირე მონაკვეთზე, არამედ რეგიონულად, საკმაოდ მოზრდილ (100-200 კმ სიგანის) ბლოკებზე. იზოსტაზია გამოვლინდება შვეულის გადახრაზე დაკვირვებით, სეისმური მეთოდებით დედამიწის ქერქის სისქის გაზომვითა და უმთავრესად სიმძიმის ძალის ანომალიების განსაზღვრით.
დაკვირვება გვიჩნენებს, რომ დედამიწის ქერქი თითქმის ყველგან მიახლოებულია სრულ იზოსტაზიასთან და მნიშვნელოვან გადახრას მხოლოდ ინტენსიურ ტექტონიკურ მოძრაობათა არეებში ვხვდებით. ასე, მაგალითად, მეტად დიდი უარყოფითი იზოსტატიკური ანომალიებია ოკეანური ღარების გასწვრივ. იზოსტაზია სწრაფად მყარდება. მაგალითად, უკანასკნელი გამყინვარების დროს ბალტიისა და კანადის ფარები დაძირული იყო ყინულის სიმძიმით (თანამედროვე გეოლოგიურ ეპოქაში ანალოგიურ მდგომარეობაშია ანტარქტიდა და გრენლანდია), ყინულის მოდნობის კვალდაკვალ მიმდინარეობს ამ რეგიონების აზევება წელიწადში რამდენიმე მმ სიჩქარით (ბალტიის ფარის არეში აზევების თანამედროვე სიჩქარეა 11 მმ წელიწადში). დედამიწის ქერქის მისწრაფება წონასწორობისაკენ დიდ როლს თამაშობს გეოტექტონიკაში, იგი ზღუდავს ტექტონიკურ მოძრაობებს, რომლებიც არღვევენ იზოსტაზიას.
ტერმინი „იზოსტაზია“ შემოიღო ამერიკელმა გეოლოგმა კლარენს დატონმა 1889 წელს.
ლიტერატურა
კატეგორია:გეოდინამიკა კატეგორია:გეომორფოლოგია
სიდნეი (საფეხბურთო კლუბი)
სიდნეი (Sydney Football Club) — ავსტრალიური საფეხბურთო კლუბი, რომელიც დაარსდა 2004 წლის 1 ნოემბერს. ამჟამად ასპარეზობს ავსტრალიის უმაღლეს A-ლიგაში. იგი ითვლება ერთ-ერთ ყველაზე წარმატებულ კლუბად ავსტრალიაში. დაარსებიდან მან მალევე ორჯერ მოახერხა გამხდარიყო ავსტრალიის A-ლიგის ჩემპიონი 2006 და 2010 წლებში და 2010 წელს ავსტრალიის სუპერთასის მფლობელი. სიდნეი რჩება ერთადერთ კლუბად ავსტრალიაში რომელსაც მოგებული აქვს OFC ოკეანიის ლიგა 2005 წელს და ორჯერ აქვს მოგებული აზიის ჩემპიონთა ლიგა AFC 2007 და 2010 წლებში. ასევე ფიფას მსოფლიო კლუბთა თასი 2010 წელს.
კლუბის საშინაო არენაა სიდნეის ალიანს სტადიონი იგივე სიდნეის ოლიმპიური სტადიონი, რომელიც ულტრათანამედროვე ტექნოლოგიებითაა აღჭურვილი და იმდენად მაღალტექნოლოგიური და გრანდიოზულია, რომ თანამედროვე მსოფლიო საოცრებებს შორისაც მოიაზრებენ. იტევს 45.500 ადამიანს. იგი არის მრავალფუნქციური გამოყენების სტადიონი. მასზე ტარდება როგორც სარაგბო ჩემპიონატებიც ასევე ოლიმპიური სპორტის სახეობებიც. კლუბის ისტორიაში ყველაზე გახმაურებული ტრანსფერი შედგა 2012 წელს როდესაც ავსტრალიურ კლუბში გადავიდა იტალიელი ფეხბურთელი ალესანდრო დელ პიერო, რომელიც A-ლიგის ისტორიაში ყველაზე მაღალანაზღაურებადი ფეხბურთელია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ავსტრალიის საფეხბურთო კლუბები
ნიკოლოზ ჩუბინიშვილი
ნიკოლოზ ჩუბინიშვილი (დ. 22 იანვარი, 1964, თბილისი ) — ქართველი ბიოლოგი, პოლიტიკოსი.
1985 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1991 წელს საქართველოს სახალხო მეურნეობის მართვის ინსტიტუტთან არსებული ბიზნესის უმაღლესი სკოლა. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები “.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 22 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1964 კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები ნიკოლოზ
კორტიკოსტეროიდი
კორტიკოსტეროიდი — სტეროიდული ჰორმონების კლასი. წარმოიქმნება ხერხემლიანების თირკმელზედა ჯირკვლის ქერქში, ისევე როგორც ამ ჰორმონების სინთეზურ ანალოგებში. კორტიკოსტეროიდების ორი ძირითადი კლასი, გლუკოკორტიკოიდები და მინერალოკორტიკოიდები, ჩართულია ფიზიოლოგიური პროცესების ფართო სპექტრში, მათ შორის სტრესის რეაქცია, იმუნური პასუხი და ანთების რეგულირება, ნახშირწყლების მეტაბოლიზმი, ცილების კატაბოლიზმი, სისხლში ელექტროლიტების დონე და ქცევა.
ბედა ღირსი
200px|მინიატიურა|ბედა ღირსი შუა საუკუნეების ხელნაწერზე ბედა ღირსი (დ. 672 — გ. 735) — პირველი ინგლისელი ისტორიკოსი. ნორთუმბრიის წმინდა პეტრეს ტაძრის ბენედიქტელი ბერი. მისი მთავარი ნაშრომია „ინგლისელი ერის (ანგლების) საეკლესიო ისტორია“, რის გამოც მას უწოდეს „ინგლისის ისტორიის მამა“.
ბიოგრაფია
ბედა დაიბადა 673 წელს. მისი წარმომავლობის შესახებ არაფერია ცნობილი, მაგრამ სავარაუდოდ იგი გლეხის ოჯახიდან იყო. შვიდი წლის ასაკში ის წავიდა უირმუტის მონასტერში სასწავლებლად აბატ ბენედიქტ ბისკოპთან. შემდეგ მას ასწავლიდა ბერი კეოლფრიტი, რომელმაც 681 წელს დააარსა იაროუს მონასტერი, სადაც ბედა გადავიდა. რამდენიმე წყაროს ცნობით, 19 წლისა ჭირის ეპიდემიის შემდეგ გახდა დიაკვანი, 702 წელს მღვდელი, ეს ყველაფერი |ეპისკოპოს ხაკსემა იოანეს ხელშეწყობით მოხდა. ამ დროიდან იწყება ბედას სამწერლო შემოქმედება, რომელიც შედგა ახალი და ძველი აღთქმის გარჩევისას. მას ჰქონდა მდიდარი ბიბლიოთეკა, რომლიდანაც სწავლობდა არა მარტო საეკლესიო ნაშრომებს, არამედ სამეცნიერო ნაშრომებს და ანტიკურ პოეზიას. ბედა გაცხოველებულად სწავლობდა ქრონოლოგიას და ისტორიას, ფილოსოფიურად იაზრებდა მის ხელთ არსებულ ფაქტებს. ამან გამოხატულება ჰპოვა მის გატაცებაში ეკზევეტიკით, რაც თან სდევდა მის პირუთვნელ ისტორიულ ანალიზს. ბედა ქმნიდა პოეტურ ნაწარმოებს, როგორც ლათინურად ისე მშობლიურ ენაზე, თუმცა ამ საგანძურიდან შემორჩენილია მხოლოდ ლათინური ჰიმნი დედოფალ ეტელფრიტეზე და ანგლოსაქსონური „სიკვდილისწინა სიმღერა“. მისი ლათინური ენა, თანამედროვესთან შედარებით გამოირჩეოდა კარგი სტილით და ასევე სიმარტივით. ბედამ შეისწავლა ბევრი ხელობა, კარგად მღეროდა და მიუხედავად მეცნიერებით ღრმა გატაცებისა, ფართოდ მონაწილეობდა ინგლისის საზოგადოებრივ ცხოვრებაში. ავადმყოფობისას მან დაამთავრა იოანეს სახარების თარგმნა ანგლოსაქსონურ ენაზე, რომელიც მისმა მოსწავლეებმა ჩაიწერეს. მისი ბიოგრაფი კუტბერტუს თანახმად, წმინდანის ბოლო თხზულება – წინასასიკვდილო სიმღერა ბედასი ძველ ინგლისურ ენაზეა. იგი გარდაიცვალა 735 წლის 25 მაისს, მაგრამ დაკრძალეს 27 მაისს (ვინაიდან იგი დაიღუპა ქრისტიანულ დღესასწაულზე, ამაღლებას, რომელ დღესაც არ შეიძლებოდა მიცვალებულთა დაკრძალვა) იაროუს მონასტერში, საბოლოოდ მისი ნეშთი გადაიტანეს დარემის ტაძარში.
თხზულება
ბედამ დაწერა მისი დროისათვის ძალიან ბევრი ფასეული კომენტარი წმინდა წერილის შესახებ, ამის გარდა ქადაგებაზე, ზოგიერთი წმინდანის ცხოვრებაზე, ჰიმნები, ეპიგრამები, თხზულებები ქრონოლოგიასა და გრამატიკაზე. მისი თხზულებების სრული კრებული გამოიცა პარიზში (1544 და 1554), ბაზელში (1563) და კიოლნში (1612 და 1688). მისი მთავარი თხზულებაა მიუკერძოებლად გადამუშავებული ძველი ხელნაწერი „Historia ecclesiastica gentis Anglorum“ 5 წიგნად, რომელიც გადათარგმნა ალფრედ დიდმა ანგლოსაქსონურ ენაზე, 731 წლამდე რჩება უძველესი ინგლისის ისტორიის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს წყაროდ. ბედა გულმოდგინედ და კრიტიკული მეთოდით არჩევდა წყაროებს თავისი ისტორიისათვის. ქრონოლოგიისთვის მნიშვნელოვანია ბედას თხზულება „De sex aetatibus mundi“, რომელშიც პირველადაა შეტანილი დიონისე მცირეს წელთაღრიცხვა ქრისტეს დაბადებამდე და დაბადების შემდეგ, რომელიც შეტანილია შუა საუკუნეების მატიანეებში. ტრაქტატებში „დროის შესახებ“ და „დროის ათვლის შესახებ“ მოცემულია მეცნიერული მეთოდი დროის გამოთვლის შესახებ, მოცემულია ზღვის მოქცევასა და მთვარის ფაზას შორის დამოკიდებულების აღწერა, ასევე „მეცნიერების ფუნდამენტალური მდგომარეობა ბუნებაზე“. მან ასევე შეიტანა ცვლილებები ვულგატაში და მისი ვერსია ოფიციალურად გამოიყენებოდა კათოლიკური ეკლესიის მიერ, ახალი ვულგატას გამოჩენამდე, 1979 წლამდე. ბედამ შეცვალა თანავარსკვლავედის, ზოდიაქოს ნიშნების, წმინდანების და მოციქულების სახელები. ასევე მოიგონა სამი მოგვის სახელი, რომლებმაც მოინახულეს ყრმა იესო - კარპარი, ბალთაზარი და მელხიორი, ასევე მისცა მათ სამშობლო და აღწერილობა. ბიბლიაში არ არის მოხსენიებული მოგვების სახელები და რაოდენობა, თუმცა ბედას წყალობით ისინი გახდნენ ქრისტიანული ტრადიციის ნაწილი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 672 კატეგორია:გარდაცვლილი 735 კატეგორია:კათოლიკური ეკლესიის წმინდანები კატეგორია:ინგლისელი ისტორიკოსები
რენიუმი
ისტორია
რენიუმის არსებობა იწინასწარმეტყველა დიმიტრი მენდელეევმა («დვიმანგანუმი»), პერიოდული სისტემის ჯგუფის ელემენტების თვისებების ანალოგიით.
ვარსკვლავური გზა: ენტერპრაიზი
ვარსკვლავური გზა: ენტერპრაიზი (Star Trek: Enterprise) — სამეცნიერო ფანტასტიკური ტელესერიალი, რომლის მოქმედებაც მიმდინარეობს ვარსკვლავური გზის სამყაროში. გამოვიდა ეკრანებზე 2001 წელს, შეიცავს ოთხ სეზონს (94 სერია). ავტორები - რიკ ბერმანი და ბრენონ ბრაგა.
მოქმედება ვითარდება 2151 წელს, ორიგინალურ სერიალში აღწერილ მოვლენებამდე 100 წლით ადრე.
რენიუმი
ისტორია
ელემენტი აღმოაჩინეს 1925 წელს გერმანელმა ქიმიკოსებმა იდა და ვალტერ ნოდაკებმა კომპანია Siemens & Halske-ის ლაბორატორიაში ჩატარებული კვლევებისას. ელემენტს მიეცა სახელწოდება რეინის პროვინციის პატივსაცემად გერმანიაში — იდა ნოლდაკის სამშობლო.
ვარსკვლავური გზა: ენტერპრაიზი
სერიალო მოგვითხრობს დედამიწელთა კოსმოსური ხომალდის „Enterprise NX-01“ მოგზაურობაზე. კაცობრიობა მხოლოდ ახლა იწყებს კოსმოსის შესწავლას. „ენტერპრაიზი“ კაპიტან ჯონათან არჩერის მეთაურობით ასრულებს დედამიწელთა პირველ სამეცნიერო-კვლევით მისიას შორეულ კოსმოსში.
რენიუმი
ისტორია
რენიუმი გახდა ბოლო აღმოჩენილი ელემენტი, რომელსაც გააჩნია სტაბილური იზოტოპი - ყველა სხვა შემდგომ ელემენტს (მათ შორის ხელოვნურად მიღებულს) არ გააჩნდათ სტაბილური იზოტოპები.
რენიუმის მსოფლიო მოპოვება
რენიუმის მსოფლიო მოპოვება 2006 წ. შეადგინა მიახლოებით 40 ტონამ. ყვერლაზე მსხვილ მწარმოებელს წარმოადგენს ჩილეს კომპანია Molymet.
ვარსკვლავური გზა: ენტერპრაიზი
სიუჟეტი
ვარსკვლავური გზა: ენტერპრაიზი წარმოადგენს პრიკველს ვარსკვლავური გზის წინა სერიალებისთვის. მოქმედება მიმდინარეობს 100 წლით ადრე ორიგინალურ სერიალამდე. კაცობრიობა მხოლოდ ახლა იწყებს კოსმოსის შესწავლას. 2151 წელს ხომალდი დედამიწელთა ახალი ხომალდი„Enterprise NX-01“ იწყებს მოგზაურობას შორეულ კოსმოსში, კაპიტან ჯონათან არჩერის მეთაურობით. ამ მოგზაურობისას „ენტერპრაიზის“ გუნდი აკეთებს მრავალ აღმოჩენას, ამყარებენ კონტაქტს ახალ ცივილიზაციებთან და აფუძნებენ პლანეტების გაერთიანებულ ფედერაციას.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკული ტელესერიალები კატეგორია:ვარსკვლავური გზა კატეგორია:2000-იანი წლების ტელესერიალები კატეგორია:ამერიკული სამეცნიერო ფანტასტიკური ტელესერიალები
რენიუმი
ნედლეულის წყაროები და მისი მარაგი
რენიუმის ბუნებრივი მარაგის მიხედვით მსოფლიოში პირველ ადგილზეა ჩილე, მეორე ადგილზეა აშშ, ხოლო მესამეზე რუსეთი.
კუნძულ იტურუპზე რენიუმის მარაგი რენიიტის სახით ფასდება 10—15 ტონამდე, ხოლო ვულკანური აირების სახით — 20 ტონამდე წელიწადში.
პრაქტიკულო თვალსაზრისით პირველადი რენიუმის მიღების ყველაზე მნიშვნელოვან ნედლეულის სამრეწველო მასშტაბის წყაროს წარმოადგენს მოლიბდენის და სპილენძის სულფიდური კონცენტრატები. მსოფლიო მოპოვების საერთო ბალანსში მათი წილი შეადგენს 80 %-ზე მეტი. დანარჩენი ძირითადად მოდის მეორად ნედლეულზე.
რენიუმის გეოქიმია
რენიუმი — ერთ ერთი ყველაზე იშვიათი ელემენტია დედამიწის ქერქზე. მისი კლარკის რიცხვია — 10−3 გრ/ტ. გეოქიმიური თვისებებით ის ძალიან ჰგავს პერიოდული სისტემის მის უფრო მეტად გავრცელებულ მეზობლებს — მოლიბდენს და ვოლფრამს. ამიტომაც მცირე მინარევების სახით ის შედის ამ ელემენტების მინერალებში. რენიუმის ძირითად წყაროს წარმოადგენს ზოგიერთი საბადოს მოლიბდენის მადნები, საიდანაც მას მოიპოვებენ როგორც თანაურ კომპონენტს.
რენიუმი გვხვდება იშვიათი მინერალის ჯეზკაზგანიტის (ჟესყაზგანიტი) (CuReS4) სახით, რომელიც ნაპოვნი იქნა ყაზახეთის ქალაქ ჯესყაზგანთან (თანამედროვე სახელია — ჟეზყაზგანი). ამას გარდა, მინარევის სახით რენიუმი შედის კოლუმბიტის, კოლჩედანების შემადგენლობაში, ასევე ცირკონში და იშვიათმიწა ელემენტების მინერალებში.
რენიუმის ძალიან ძლიერ გაბნეულობაზე მეტყველებს ის ფაქტი, რომ ცნობილია მხოლოდ ერთი ეკონომიურად მომგებიანი რენიუმის საბადო, რომელიც რუსეთში მდებარეობს: იქ მისი მარაგი შეადგენს მიახლოებით 10-15 ტონას. ეს საბადო აღმოჩენილ იქნა 1992 წელს კუნძულ იტურუპზე, კურილიის კუნძულებზე.
ფიზიკური თვისებები
რენიუმი — ძნელად დნობადი მძიმე ლითონია, გარეგნულად, შესახედავად ფოლადს მოგვაგონებს. ლითონის ფხვნილი — შავი ან მუქი რუხი ფერისაა დისპერსიულობის მიხედვით. მთელი რიგი ფიზიკური თვისებების მიხედვით რენიუმი უახლოვდება VI ჯგუფის ძნელად დნობად ლითონებს (მოლიბდენი, ვოლფრამი), ასევე პლატინის ჯგუფის ლითონებს. დნობის ტემპერატურის მიხედვით რენიუმს უჭირავს მეორე ადგილი ლითონებს შორის, და ჩამორჩება მხოლოდ ვოლფრამს, ხოლო სიმკვრივით — მეოთხე ადგილზეა (ოსმიუმის, ირიდიუმის და პლატინის შემდეგ). სუფთა ლითონი პლასტიკურია ოთახის ტემპერატურაზე, მაგრამ დრეკადობის მაღალი მოდულის შედეგად დამუშავების შემდეგ რენიუმის სიმაგრე ძალიან იზრდება. პლასტიკურობის აღსადგენად მას გამოწვავენ (უფრო სწორედ ავარვარებენ) წყალბადში, ინერტულ აირებში ან ვაკუუმში. რენიუმი უძლებს მრავალჯერად გახურება გაცივებას სიმტკიცის დაკარგვის გარეშე. მისი სიმტკიცე 1200 გრადუს ცელსიუსზე უფრო მაღალია, ვიდრე ვოლფრამის, მა მნიშვნელოვნად მაღალია მოლიბდენის სიმტკიცეზე. რენიუმის კუთრი ელექტრო წინაღობა ოთხჯერ მეტია, ვიდრე ვოლფრამის და მოლიბდენის.
ქიმიური თვისებები
კომპაქტური რენიუმი მდგრადია ჰაერზე ჩვეულებრივ ტემპერატურაზე. 300 გრადუს ცელსიუსზე უფრო მაღალ ტემპერატურებზე შეიმჩნევა ლითონის დაჟანგვა, ინტენსიური ჟანგვა მიმდინარეობს 600 გრადუსზე უფრო მაღალ ტემპერატურებზე. რენიუმი უფრო მედეგია ჟანგვის მიმართ, ვიდრე ვოლფრამი, არ რეაგირებს უშუალოდ აზოტთან და წყალბადთან; რენიუმის ფხვნილი მხოლოდ ადსორბირებს წყალბადს. გახურებისას რენიუმი ურთიერთქმედებს ფტორთან, ქლორთან, და ბრომთან. რენიუმი თითქმის არ იხსნება მარილმჟავაში და ფტორწყალბადმჟავაში და მხოლოდ სუსტად რეაგირებს გოგირდმჟავაში გახურების დროსაც, მაგრამ ადვილად იხსნება აზოტმჟავაში. ვერცხლისწყალთან რენიუმი წარმოქმნის ამალგამას.
რენიუმი ურთიერთქმედებს წყალბადის პეროქსიდის წყალხსნარებთან რენიუმმჟავის წარმოქმნით.
ღირებულება
რენიუმი — ძვირფასი ლითონია. ფასი ძალიანაა დამოკიდებული ლითონის სიწმინდეზე, 1 კგ რენიუმი ღირს 1000-დან 10,000-მდე დოლარი.
რენიუმის მიღების ტექნოლოგია
რენიუმს იღებენ ნედლეულის გადამუშავებით რომელიც კომპონენტს შეიცავს ძალიან მცირე რაოდენობით (ძირითადად ეს არის სპილენძის ან მოლიბდენის სულფიდური ნედლეული).
რენიუმშემცველი სპილენძისა და მოლიბდენის სულფიდური ნედლეულის გადამუშავება ეყრდნობა პირომეტალურგიულ პროცესებს (დნობა, კონვერტაცია, ჟანგვითი გამოწვა). მაღალი ტემპერატურების პირობებში რენიუმი გადადის და იშლება მაღალი ოქსიდის Re2O7 სახით, რომელსაც შემდეგ აჩერებს მტვერ აირდამჭერი სისტემები.
რენიუმის არასრული დაჟანგვის შემთხვევაში მოლიბდენიტური კონცენტრატების გამოწვისას, მისი ნაწილი რჩება ნამწვში და შემდგომ გადადის ამიაკის ან სოდის ხსნარში, ხდება ნამწვის გამოტუტება (NH4ReO4), რომელსაც მოგვიანებით აღადგენენ წყალბადით:
მიღებული რენიუმის ფხვნილს ფხვნილური მეტალურგიის მეთოდების გამოყენებით გარდაქმნიან ლითონის ზოდებად.
ასე რომ, რენიუმის მიღების წყაროებს მოლიბდენიტური კონცენტრატების გადამუშავებისას შეიძლება წარმოადგენდეს მტვერდამჭერი სველი სისტემების გოგირდმჟავის ხსნარები და ნამწვების ჰიდრომეტალურგიული გადამუშავების შემდეგ დედა ხსნარები.
სპილენძის კონცენტრატების დნობისას აირებთან ერთად მიდის 56—60 % რენიუმი. ამიტომ რენიუმის მიღებისათვის გამოიყენება მტვერდამჭერი ფილტრების გოგირდმჟავით გამორეცხვისას მიღებული რენიუმმჟავა.
ხსნარებიდან რენიუმის გამოყოფის და გაწმენდის ძირითადი მეთოდებია — ექსტარქციული და სორბციული.
ამ მეთოდით ლითონის გამოსვლა მადნიდან შეადგენს 65-85%. ძვირი ლითონის ასეთი მცირე წილის მიღების გამო მიმდინარეობს ახალი ალტერნატიული მეთოდების ძიება და კვლევა (რაც ყველა გაბნეული ლითონების მიმართ შეიძლება გამოყენებულ იქნას). ერთ-ერთ თანამედროვე მეთოდს წარმოადგენს ნანოფრაქციების გამოყოფა წყალხსნარებში, და არა მჟავის ან ტუტის ხსნარებში. ასე რომ 2-3 თავით დაბლა იწევს მთელი რიგი ქიმიური ელემენტის აღმოჩენის ზღვარი, ანუ შეიძლება დაფიქსირდეს მნიშვნელოვნად მცირე კონცენტრაციებიც კი.
გამოყენება
რენიუმის უმნიშვნელოვანესი თვისებები, რომლებიც განსაზღვრავენ მის გამიყენებას, ესაა: ძალიან მაღალი დნობის ტემპერატურა, მდგრადობა ქიმიური რეაგენტების მიმართ, კატალიტიკური აქტივობა (ამაში ის ახლოსაა პლატინოიდებთან). გამოიყენება როგორც მალეგირებელი ელემენტი ფოლადებში და რკინის შენადნობებში. რენიუმის მცირე რაოდენობის შეყვანით (< 0,5%) მნიშვნელოვნად იზრდება შენადნობის პლასტიკურიბა, მისი სიმტკიცის შენარჩუნებით.
რენიუმი გამოიყენება:
ამას გარდა, რენიუმისაგან აკეთებენ თვითმწმენდ ელექტრო კონტაქტებს. წრედის ყოველი ჩართვისა და გამორთვის დროს ხდება ელექტრო განმუხტვა, რის შედეგად ლითონი იჟანგება. ზუსტად ასევე იჟანგება რენიუმიც, მაგრამ ოქსიდი Re2O7 აქროლადია შედარებით დაბალტემპერატურაზე (დუღილის ტემპერატურაა — რაღაც 362,4 გრადუს ცელსიუსი), და განმუხტვისას ის აქროლდება კონტაქტის ზედაპირიდან. ამიტომაც რენიუმის კონტაქტები დიდ ხანს ძლებენ.
ბიოლოგიური როლი
ნაკლებადსავარაუდოა, რომ რენიუმი მონაწილეობდეს ბიოქიმიურ პროცესებში. საერთოდ რენიუმის ზემოქმედების შესახებ ცოცხალ ორგანიზმზე ძალიან ცოტაა ცნობილი, არაა შესწავლილი მისი ტოქსიკურობა, ამიტომაც მის ნაერთებთან მუშაობისას საჭიროა სიფრთხილე.
იზოტოპები
ბუნებრივი რენიუმი შედგება ორი იზოტოპისაგან: 185Re (37,4 %) და 187Re (62,6 %). პირველი სტაბილურია, ხოლო მეორე განიცდის ბეტა-დაშლას რომლის ნახევარდაშლის პერიოდია 43,5 მლრდ. წელი. ეს დაშლა გამოიყენება ძველი მადნების და მეტეორიტების დათარიღებისათვის (იხ. რენიუმ-ოსმიუმის მეთოდი) რენიუმ შემცველ მინერალებში სტაბილური იზოტოპის 187Os დაგროვების მიხედვით. 187Re-ის დაშლა საინტერესოა კიდევ იმით, რომ მისი ენერგია წარმოადგენს ყველაზე მცირეს (სულ 2,6 კევ) ყველა იზოტოპს შორის, რომლებიც ბეტა-დაშლას განიცდიან.
გოჩა ჩხაიძე
გოჩა ჩხაიძე (დ. 6 მაისი, 1968 ) — ქართველი ინჟინერი, პოლიტიკოსი.
დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები “.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 6 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1968 კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები გოჩა
ბიზანტიური მონეტების განძი
წყარო
კატეგორია:საქართველოში აღმოჩენილი განძები
ვილემ რუბრუკი
მარჯვნივ|მინი|450პქ|გიიომ რუბრუკის მოგზაურობის მარშრუტი ვილემ რუბრუკი, გიიომ დე რუბრუკი, ვილემ რუბრუკვისი (დ. 1215 — გ. 1295) — ფრანგი მისიონერი და ელჩი.
გიიომ რუბრუკი საფრანგეთის მეფე ლუი IX-ის დავალებით 1253-1254 წლებში მონღოლეთში გაემართა. ევროპელი მონარქის ელჩს რამდენიმე დავალება ჰქონდა, მათ შორის, მონღოლების ქრისტიანობაზე მოქცევის შესაძლებლობის გარკვევა და ასევე, მუსლიმთა წინააღმდეგ ბრძოლაში მონღოლების სამხედრო კავშირის დამყარების შესაძლებლობის განხილვა.
რუბრუკმა დაწვრილებით აღწერა თავისი თავგადასავლები წიგნში „მოგზაურობა აღმოსავლეთის ქვეყნებში“. ეს ნაშრომი შესანიშნავ ისტორიულ და გეოგრაფიულ წყაროს წარმოადგენს. მისი თხზულება ამ თვალსაზრისით უამრავ ახალ ცნობას შეიცავს.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1215 კატეგორია:გარდაცვლილი 1295
კოდავეთის განძი
მინი|კოდავეთის განძი ეროვნულ მუზეუმში კოდავეთის განძი — 2007 წელს ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ კოდავეთში, ეკლესიის ნანგრევებში აღმოჩნდა 27 ვერცხლის მონეტა: 21 ცალი ორტა პოლონეთის მეფის სიგიზმუნდ III, 4 ცალი ორტა ბრანდერბურგ პრუსიის კურფიუსტრის გეორგ ვილჰელმის, 2 ცალი მუჰამადი ირანის შაჰის სულეიმან I. ამჟამად ინახება საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოში აღმოჩენილი განძები
ვარსკვლავური გზა: ფილმი
ვარსკვლავური გზა: ფილმი (Star Trek: The Motion Picture) — პირველი სრულმეტრაჟიანი მხატვრული ფილმი, რომლის მოქმედება მიმდინარეობს ვარსკვლავური გზის სამყაროში. პრემიერა გაიმართა 1979 წლის 6 დეკემბერს.
სიუჟეტი
ფილმის მოქმედება მიმდინარეობს 2271 წელს. კოსმოსიდან დედამიწას უახლოვდება გიგანტური ობიექტი, რომელიც საკუთარ თავს უწოდებს „ვი-ჯერს“ (V'Ger). „ენტერპრაიზი“ მიემართება მისკენ და აღმოაჩენს რომ ობიექტის ცენტრში იმყოფება XX საუკუნის ერთ- ერთი ამერიკული კოსმოსური სადგური „ვოიაჯერი“ (№ 6, რეალობაში არ გაშვებულა), რომელიც გადაკეთებულ იქნა უცხოპლანეტური ცივილიზაციის მიერ.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ვარსკვლავური გზა (ფილმების სერია) კატეგორია:1979 წლის ფილმები
მაურისიო ისლა
მაურისიო ანიბალ ისლა ისლა (Mauricio Aníbal Isla; დ. 12 ივნისი, 1988, ბუინი, ჩილე) — ჩილელი ფეხბურთელი, რომელიც ამჟამად თამაშობს ქპრ-ში იჯარით ტურინის იუვენტუსიდან და ჩილეს ეროვნულ ნაკრებში.
სქოლიო
კატეგორია:ჩილელი ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 1988 კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები კატეგორია:იუვენტუსის ფეხბურთელები კატეგორია:2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:უდინეზეს ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 12 ივნისი კატეგორია:2017 წლის ფიფა-ს კონფედერაციის თასის ფეხბურთელები
კავშირის განძი
მინი|კავშირის განძი კავშირის განძი — განძი აღმოჩნდა XX საუკუნის დასაწყისში სოფელ კავშირში. განძი შედგება 36 არაბული დირჰემისა და 2 სასანური დრამისაგან. მათ შორის ერთი ტაბარისტანის მმართველის მიერაა მოჭრილი.
წყარო
კატეგორია:საქართველოში აღმოჩენილი განძები
ბოსლების სამების ეკლესია
300px|მინი ბოსლების სამების ეკლესია — XII-XIII საუკუნეების არქიტექტურული ძეგლი დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბოსლებში, მდებარეობს სოფლის ბოლოს - კაკლიანსა და ბოსლებს შორის, პატარა გორაკის ფერდზე. მიუხედავად იმისა, რომ ეკლესიის კედლები ფაქტობრივად გაძარცვულია და პერანგშემოცლილია, ძეგლი მაინც ინარჩუნებს ძველი დიდების კვალს – ალაგ-ალაგ შემორჩენილია ჩუქურთმები სარკმლების გარშემო, შესასვლელი თაღების ფრაგმენტები, ცრუ ნიშების დეკორატიული მოჩარჩოება. ჩუქურთმები უმაღლესი დონის ოსტატობითაა შესრულებული. ინტერიერში შემორჩენილია ფრესკის ფრაგმენტები, დახვეწილი, მკაფიო სილუეტით, რაც მშენებელთა მაღალ ოსტატობაზე მიუთითებს. თავის დროზე სამების ეკლესია დიდი ზომის დარბაზული ნაგებობა უნდა ყოფილიყო; ნაგებია კარგად გათლილი სწორხაზოვანი ფერადი ქვებით. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია.
სქოლიო
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ვოლფრამი
ვოლფრამი (Wolframium; ქიმიური სიმბოლო — ) — ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეექვსე პერიოდის, მეექვსე ჯგუფის (მოძველებული კლასიფიკაციით — მეექვსე ჯგუფის თანაური ქვეჯგუფის, VIბ) ქიმიური ელემენტი. მისი ატომური ნომერია 74, ატომური მასა — 183.84, tდნ — 3422 °C, tდუღ — 5930 °C, სიმკვრივე — 19.25 გ/სმ3. ღია ნაცრისფერი ძნელდნობადი მძიმე ლითონი. ბუნებრივი ვოლფრამი შედგება ხუთი (,, , და ) სტაბილური იზოტოპის ნარევისაგან. 1781 წელს შვედმა ქიმიკოსმა კ. შეელემ მინერალ ტუნგსტენიდან, რომელსაც მოგვიანებით შეელიტი უწოდეს, გამოყო ვოლფრამი სახით. 1783 წელს ესპანელმა ქიმიკოსებმა — ძმებმა დ'ელიუარებმა მინერალ ვოლფრამიტიდან გამოყვეს, ამ უკანასკნელის ნახშირით აღდგენისას მიიღეს ლითონი, რომელსაც ვოლფრამი უწოდეს. მიეკუთვნება გარდამავალ ლითონებს. ის ძირითდად გამოიყენება მეტალურგიაში როგორც ძნელადდნობადი მასალების საფუძველი. ის ყველაზე ძნელადლღვობადია, სტანდარტულ პირობებში და ქიმიურად მდგრადია.
ისტორია და სახელწოდების წარმომავლობა
სახელწოდება Wolframium ელემენტზე გადავიდა მინერალ ვოლფრამიტიდან, რომელიც ცნობილი იყო ჯერ კიდევ XVI საუკუნეში, სახელწოდებით «მგლის ქაფი» — «Spuma lupi» ლათინურად, ან «Wolf Rahm» გერმანულად. სახელწოდება დაკავშირებული იმასთან, რომ ვოლფრამი, რომელიც თან ახლდა კალის მადნებს და ხელს უშლიდა კალის გამოდნობას, ის გადაჰყავდა წიდების ქაფში («ჭამდა კალას ისე როგორც მგელი ცხვარს»).
ახლა აშშ-ში, დიდ ბრიტანეთში და საფრანგეთში ვოლფრამისათვის გამოიყენებენ სახელწოდებას «tungsten» (tung sten — «მძიმე ქვა»).
ჰეიდარ ალიევის სპორტული და საკონცერტო კომპლექსი
ჰეიდარ ალიევის სპორტული და საკონცერტო კომპლექსი (აზერბ. Heydər Əliyev adına İdman Konsert Kompleksi) — გაიხსნა ბაქოში 1990 წელს. გახსნის დღიდან, მან უმასპინძლა 40–მდე საერთაშორისო შეჯიბრს სხვადასხვა სპორტის სახეობებში. ის რესპუბლიკაში უდიდესი სპორტული ობიექტია, კომპლექსს აქვს ყველა აუცილებელი პირობა ძირითადი საერთაშორისო შეჯიბრებების ჩასატარებლად. კომპლექსის ტერიტორიაზე ყოველწლიურად ტარდება მრავალი სხვადასხვა ტურნირი, შეჯიბრება, საერთაშორისო გამოფენა, საკონცერტო და გასართობი პროგრამა.
ვოლფრამი
ისტორია და სახელწოდების წარმომავლობა
1781 წელს ცნობილმა შვედმა ქიმიკოსმა კარლ ვილჰელმ შეელემ მინერალ შეელიტის აზოტმჟავით დამუშავებისას, მიიღო ყვითელი «მძიმე ქვა». 1783 წ. ესპანელმა ქიმიკოსებმა ძმებმა ელუარებმა განაცხადეს საქსონური მინერალ ვოლფრამიტიდან ახალი ლითონის ყვითელი ოქსიდის მიღების შესახებ, რომელიც ამიაკში იხსნებოდა. ამასთან ერთ-ერთმა ძმამ, ფაუსტო, იყო შვედეთში და 1781 წელს ესაუბრა შეელეს. შეელე არ გამოთქვამდა პრეტენზიას ვოლფრამის აღმოჩენაზე, ხოლო ძმები ელუარები დაჟინებით მოითხოვდნენ თავისი აღმოჩენის პრიორიტეტზე.
ბუნებაში
ვოლფრამის კლარკი დედამიწის ქერქში შეადგენს (ვინოგრადოვის მიხედვით) 1,3 გრ/ტ (0.0013 % დედამიწის ქერქში შემცველიბით). მისი საშუალო შემცველობა მთის ქანებში არის, გრ/ტ: ულტრაფუძეებში — 0,1, ფუძეებში — 0,7, საშუალოში — 1,2, მჟავა ქანებში — 1,9. ვოლფრამის მადნების მსოფლიო მარაგი ფასდება 2,9 მლნ. ტონას ლითონზე გადათვლით.
ჰეიდარ ალიევის სპორტული და საკონცერტო კომპლექსი
ისტორია
მიუხედავად იმისა, რომ კომპლექსის მშენებლობა 1977 წელს დაიწყო, სხვადასხვა მიზეზების გამო, იგი მხოლოდ 1990 წელს დასრულდა.
ვოლფრამი
ბუნებაში
ვოლფრამის საერთო მსოფლიო მარაგი (რუსეთის გარეშე) შეადგენს მიახლოებით 7,5 მლნ. ტ, დამტკიცებული მარაგი შეადგენს მიახლოებით 4 მლნ. ტ.
ჰეიდარ ალიევის სპორტული და საკონცერტო კომპლექსი
ისტორია
2006 წლის ნოემბერში დაიწყო კომპლექსის ტერიტორიაზე სარემონტო სამუშაოები, რომელიც განახორციელა აზერბაიჯანულ-სერბულმა ერთობლივმა საწარმო „Serb-Az“- მა. შენობის ფასადი საბერძნეთიდან ჩამოტანილი მოპირკეთების წინაშე აღმოჩნდა, ფასადის მინა ჩამოტანილი იყო ბელგიიდან. კომპლექსის პირველი და მეორე სართულები იტალიური გრანიტით მოპირკეთდა. საერთო ჯამში, სარემონტო და აღდგენითი სამუშაოებისთვის დაიხარჯა დაახლოებით 11,6 მილიონი მანათი (13,5 მილიონი დოლარი).
2015 წელს, პირველი ევროპული თამაშების წინა დღეს, კომპლექსი გაიხსნა დიდი სარემონტო სამუშაოების შემდეგ, რომლის დროსაც მთლიანად განახლდა გვირგვინის ფორმის შენობის ფასადი, რომელიც შედგებოდა სპეციალური საფარით მოპირკეთებული კონსტრუქციისგან. ფასადის მხატვრული განათების დიზაინისთვის დამონტაჟდა მრავალფეროვანი სპეციალური ნათურები და პროექტორები, შეიქმნა ავტომატური მართვის ცენტრი.
კომპლექსს, რომელიც ამჟამად 8000 ადამიანზეა გათვლილი, აქვს სასწავლო ოთახები, დამატებითი ოთახები და საკონფერენციო დარბაზები. ფასადის საერთო ფართობი 18 ათასი კვადრატული მეტრია.
ჰეიდარ ალიევის სპორტულ და საკონცერტო კომპლექსმა უმასპინძლა სხვადასხვა ღონისძიებებს და შეჯიბრებეს, მათ შორის: რიტმული ტანვარჯიშის ევროპის 23-ე ჩემპიონატი (2007 წლის ივნისი); რიტმული ტანვარჯიშის ევროპის 25-ე ჩემპიონატი (2009 წლის მაისი); რიტმული ტანვარჯიშის მსოფლიო თასი (2003, 2004 და 2005 წლებში), ასევე რიტმული ტანვარჯიშის 27-ე მსოფლიო ჩემპიონატი; მსოფლიოს ახალგაზრდული ჩემპიონატი კრივში (2007 წლის აგვისტო); მსოფლიო ჩემპიონატი თავისუფალ და ბერძნულ-რომაულ ჭიდაობაში (2007 წლის სექტემბერი); ტაეკვანდოს ევროპის ჩემპიონატი (2007 წლის სექტემბერი); XXIV მსოფლიო სამხედრო ჩემპიონატი თავისუფალ და ბერძნულ-რომაულ ჭიდაობაში (2006 წლის ოქტომბერი);
ვოლფრამი
მიღება
thumb|left|ვოლფრამის ფხვნილი ვოლფრამის მიღების პროცესი მიდის ოქსიდის WO3 გამოყოფის ქვესტადიით მადნების კონცენტრატებიდან და შემდგომი აღდგენით წყალბადით ლითონის ფხვნილამდე მიახლოებით 700 °C ტემპერატურაზე. დნობის მაღალი ტემპერატურის გამო კომპაქტური ფორმის მისაღებად გამოიყენება ფხვნილის მეტალურგიის მეთოდები: მიღებულ ფხვნილს წნეხენ, შეადუღებენ წყალბადის ატმოსფეროში 1200—1300 °C ტემპერატურაზე, შემდგომ მასში უშვებენ ელექტრო დენს. ლითონი ხურდება 3000 °C-მდე, ამ დროს ხდება შელღვობა მონოლიტურ მასალად. შემდგომი გასუფთავებისათვის და მონოკრისტალური ფორმის მისაღებად გამოიყენება ზონური დნობა.
ფიზიკური თვისებები
ვოლფრამი — ღია-რუხი ფერის ლითონია, რომელსაც აქვს ყველაზე მაღალი დამტკიცებული დნობისა და დუღილის ტემპერატურა (ითვლება რომ სიბორგიუმი კიდევ უფრო ძნელად დნობადია, მაგრამ ამის მტკიცება ჯერ არ შეიძლება — სიბორგიუმის არსებობის დრო ძალიან მცირეა).
ჰეიდარ ალიევის სპორტული და საკონცერტო კომპლექსი
სქოლიო
კატეგორია: ბაქოს შენობები კატეგორია: სპორტი აზერბაიჯანში
ვოლფრამი
ფიზიკური თვისებები
ზოგიერთი მისი ფიზიკური თვისებები მოყვანილია ცხრილში (იხ. ზევით). ვოლფრამის სხვა ფიზიკური თვისებები:
ქიმიური თვისებები
ვალენტობა აქვს 2-დან 6-მდე. ყველაზე მდგრადია 6-ვალენტიანი ვოლფრამი. 3- და 2-ვალენტიანი ვოლფრამის ნაერთები არამდგრადებია და პრაქტიკული მნიშვნელობა არ აქვს.
ვოლფრამს აქვს მაღალი კოროზიული მედეგობა: ოთახის ტემპერატურაზე ჰაერზე არ იცვლება; წითლად გავარვარების ტემპერატურაზე ნელა იჟანგება ვოლფრამის VI ოქსიდად; მარილმჟავაში, გოგირდმჟავაში და ფტორყალბადმჟავაში თითქმის არ იხსნება. აზოტმჟავაში და სამეფო წყალში იჟანგება ზედაპირიდან. აზოტმჟავისა და ფტორწყალბადმჟავის ნაზავში იხსნება, ვოლფრამმჟავის წარმოქმნით. ვოლფრამის ნაერთებიდან ყველაზე დიდი მნიშვნელობა აქვს: ვოლფრამის ტრიოქსიდს ან ვოლფრამის ანჰიდრიდს, ვოლფრამატებს, ზეჟანგების ნაერთებს საერთო ფორმულით Me2WOX, ასევე ნაერთებს ჰალოგენებთან, გოგირდთან და ნახშირბადთან. ვოლფრამატები მიდრეკილნი არიან პოლიმერული ანიონების წარმოქმნისაკენ, მათ შორის ჰეტეროპოლინაერთებისაც სხვა გარდამავალი ლითონების ჩართვით.
მშრალი ჰაერის ატმოსფეროში ვოლფრამი მდგრადია 400 °C-მდე, ხოლო შემდგომი გაცხელებით წარმოიქმნება ვოლფრამის ტრიოქსიდი WO2.
ოთახის ტემპერატურაზე ურთიერთქმედებს, მხოლოდ ფთორთან. 300-400 °C-ზე ფტორთან ურთიერთქმედებისას ვოლფრამი წარმოაქმნის WF6.
არსებობენ აგრეთვე გაცხელებისას წარმოქმნილი ვოლფრამის უმაღლესი ქლორიდი (WCl6) და (WBr6) ბრომიდი.
მიღებულია მდგრადი ჰალოგენიდები WHal5. მდგრადი იოდიდები ჟანგვის ხარისხით +5 და +6 მიღებული არ არის.
ოქსიჰალოგენიდებს WOHal4 (Hal = F, Cl, Br) იღებენ ვოლფრამის ურთიერთქმედებით ჰალოგენებთან, გაცხელების პირობებში წყლის ორთქლის თანაობისას.
ვოლფრამის ურთიერთქმედებით გოგირდის ორთქლთან ან გოგირდწყალბადთან H2S 400 °C ტემპერატურაზე წარმოიქმნება დისულფიდი WS2. ვოლფრამის გაცხელებით 1400-1500 °C-ზე აზოტის თანაობისას იღებენ ვოლფრამის ნიტრიდს WN2. სინთეზირებულია ვოლფრამის კარბიდი WC და მხოლოდ მაღალ ტემპერატურაზე არსებული კარბიდი W2C, დისილიციდი WSi2 და ვოლფრამის პენტაბორიდი W2B5.
ვოლფრამის ოქსიდისათვის WO2 დამახასიათებელია მჟავური თვისებები. მას შეესაბამება სუსტი ვოლფრამმჟავა WO2•H2O (H2WO4). მისი მარილები - ვოლფრამატები (Na2WO4, CaWO4, CdWO4). ცნობილია მარალმოლეკულური პოლივოლფრამატები (იზოპოლივოლფრამატები, ჰეტეროპოლივოლფრამატები), რომელთა ანიონები შეიცავენ ერთმანეთთან დაკავშირებულ დაჯგუფებებს WO2.
ლითონური ვოლფრამი
thumb|გავარვარების ძაფი
გამოყენების სხვა სფეროები
ხელოვნური რადიონუკლიდი 185W გამოიყენებიან როგორც რადიოაქტიური ნიშნული ნივთიერებების კვლევებისას. სტაბილური 184W გამოიყენება როგორც ურან-235-ის შენადნობების კომპონენტი, რომლებიც გამოიყენებიან მყარფაზიან ბირთვულ სარაკეტო ძრავებში, რადგანაც ეს არის ერთადერთი გავრცელებული ვოლფრამის იზოტოპი, რომელსაც აქვს სითბური ნეიტრონების მიტაცების მცირე განიკვეთი (მიახლოებით 2 ბარნი).
ვოლფრამის ბაზარი
99 %-იანი სიწმინდის ლითონური ვოლფრამის ფასი 2010 წლის ბოლოსთვის მიახლოებით იყო 40-42 დოლარი ერთ კილოგრამზე, 2011 წლის მაისში ფასმა შეადგინა მიახლოებით 53-55 დოლაში კილოგრამზე. ნახევარფაბრიკატები 58 USD-დან (წნული) 168-მდე (თხელი ზოლი).
ბიოლოგიური როლი
ვოლფრამი არ თამაშობს მნიშვნელოვან ბიოლოგიურ როლს. ზოგიერთ არქებაქტერიებს და ბაქტერიებს აქვთ ფერმენტები, რომლებიც შეიცავენ ვოლფრამს აქტიურ ცენტრში. არსებობენ ვოლფრამზე დამოკიდებული არქიბაქტერიები-ჰიპერთერმოფილების ფორმები, რომლებიც არსებობენ სიღრმულ ჰიდროთერმულ წყაროებში. ვოლფრამის არსებობა ფერმენტების შემადგენლობაში შეიძლება განხილულ იქნას როგორც ადრეული არქეის ფიზიოლოგიური რელიქტი - არსებობს მოსაზრება რომ ვოლფრამი თამაშობდა მნიშვნელოვან როლს სიცოცხლის გაჩენის განვითარების ადრეულ ეტაპებზე.
იზოტოპები
ბუნებრივი ვოლფრამი შედგება ხუთი იზოტოპისაგან (180W, 182W, 183W, 184W და 186W). ხლოვნურად შექმნილია და იდენტიფიცირებულია კიდევ 30 რადიონუკლიდი. 2003 წ. აღმოჩენიალია ბუნებრივი ვოლფრამის ძალიან სუსტი რადიოაქტიურობა (მიახლოებით ორი დაშლა ერთ გრამ ელემენტზე წელიწადში), რომელიც განპირობებულია α-აქტიურობით 180W, ნახევარდაშლის პერიოდი 1,8 лет.
საინტერესო ფაქტები
ვოლფრამი — ყველაზე ძნელად დნობადი ლითონია. დნობის ტემპერატურაა 3380 °C, დუღილის ტემპ. 5900 °C.
ვოლფრამის სიმკვრივე თითქმის უტოლდება ოქროს სიმკვრივეს: 19,30 გრ/სმ³ - 19,32 გრ/სმ³ შესაბამისად.
ჩომეთის განძი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოში აღმოჩენილი განძები
კატასტროფების თეორია
მინი|ფრანგი ბუნებისმეტყველი ჟორჟ კიუვიე კატასტროფების თეორია, კატასტროფიზმი — მოძღვრება, რომლის თანახმად დედამიწის გეოლოგიური ისტორია ხანგრძლივი სიმშვიდის ეტაპებისა და უეცარი კატასტროფების მონაცვლეობაა. გაბატონებული იყო XIX საუკუნის I ნახევარში. კატასტროფების შედეგად, ჟორჟ კიუვიეს აზრით, ნაწილობრივ, ხოლო ალსიდ დ’ორბინის აზრით, მთლიანად ნადგურდებოდა დედამიწის ზურგზე არსებული ორგანული სამყარო და ხელახლა იქმნებოდა „ახალი სამყარო“. ფრანგი გეოლოგი ელი დე ბონომი კატასტროფებს პლანეტარულ ოროგენულ მოძრაობათა ეპოქებს უკავშირდება. კატასტროფების თეორიამ ბუნებისმეტყველების სხვა დარგებშიც მოიკიდა ფეხი. კატასტროფების თეორია ვერ ხსნიდა „ახალი სამყაროს“ შექმნის მიზეზებს. მიუხედავად ანტიმეცნიერულობისა, კატასტროფების თეორიამ გარკვეულ ეტაპზე დადებითი როლი ითამაშა ბიოსტრატიგრაფიის განვითარებაში, რადგან ასაკობრივად განსხვავებულ ფორმაციებს შორის მკვეთრი საზღვრების არსებობისა და ყოველი გეოლოგიური პერიოდისათვის დამახასიათებელი ორგანული სამყაროს თვისობრივი თვითმყოფობის აღიარებით ამ თეორიამ განამტკიცა სახელმძღვანელო ნამარხის ცნება.
XIX საუკუნის შუა წლებში კატასტროფების თეორიამ დაკარგა თავისი მნიშვნელობა ჯერ გეოლოგიაში, ხოლო მოგვიანებით ბიოლოგიაში. XX საუკუნის I ნახევარში კატასტროფიზმი ნაწილობრივ აღორძინდა (გეოლოგიაში — ჰანს შტილეს ერთდროულად პლანეტარული ოროგენიული ფაზისების თეორია, ბიოლოგიაში — ოტო შინდევოლფის წარმოდგენები) ნეოკატასტროფიზმის სახით, რომელიც თავის მხრივ, წარმოადგენს ევოლუციური კონცეფციების ერთობლიობას. ნეოკატასტროფიზმს აკრიტიკებდნენ და უარყოფდნენ გეოლოგიაში — ნიკოლოზ შატსკი, ალექსანდრე ჯანელიძე, პალეონტოლოგიაში — ლეო დავითაშვილი და სხვები.
ლიტერატურა
კატეგორია:იდეათა ისტორია კატეგორია:კრეაციონიზმი კატეგორია:ევოლუცია
ფედერიკო პელუზო
ფედერიკო პელუზო (Federico Peluso); (დ. 20 იანვარი, 1984, რომი, იტალია) — იტალიელი ფეხბურთელი, რომელიც ამჟამად თამაშობს იტალიის სერია A-ს კლუბ იუვენტუსსა და იტალიის ეროვნულ ნაკრებში.
სანაკრებო კარიერა
2012 წლის 10 აგვისტოს, მისი შთამბეჭდავი თამაშების შემდგომ, პელუზო მიწვეულ იქნა იტალიის ეროვნულ ნაკრებში ჩეზარე პრანდელის მიერ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიელი ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 1984 კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები კატეგორია:იუვენტუსის ფეხბურთელები კატეგორია:ატალანტას ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 20 იანვარი
სუნდური ვიკიპედია
სუნდური ვიკიპედია (Wikipedia basa Sunda) — ვიკიპედიის განყოფილება სუნდურ ენაზე. თავისუფალი ენციკლოპედია. ფლობს ფონდი ვიკიმედია. 2010 წლის 29 მაისის მდგომარეობით მოიცავდა 14 558 სტატიას. 2013 წლის თებერვლის მდგომარეობით სუნდურ ვიკიპედიაში არსებობს დაახლოებით 17 ათასი სტატია. ჰყავს 5 ადმინისტრატორი.
იულიუს ბიუდელი
იულიუს ბიუდელი (Julius Büdel; დ. 8 აგვისტო, 1903, მოლსაიმი, საფრანგეთი — გ. 28 აგვისტო, 1983, ვიურცბურგი, გერმანია) — გერმანელი გეოგრაფი და გეომორფოლოგი. წვლილი შეიტანა გერმანიაში გეომორფოლოგიის განვითარების საქმეში. 1951 წლიდან იყო ვიურცბურგის უნივერსიტეტის გეოგრაფიის პროფესორი, 1966-1967 წლებში ამავე უნივერსიტეტის რექტორი. ლიუბეკის გეოგრაფიული საზოგადოების საპატიო წევრი. 1968 წელს მიენიჭა ალბრეხტ პენკის სახელობის მედალი.
სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი გეოგრაფები