cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ნოდარ ხოხაშვილი
ნოდარ ხოხაშვილი (დ. 28 სექტემბერი, 1940, თბილისი) — ქართველი თავისუფალი სტილით მოჭიდავე. ასპარეზობს პირველ ქვესაშუალო და ქვემსუბუქ წონით კატეგორიებში (68 კგ). ტოკიოს ოლიმპიური თამაშების (1964) და მსოფლიოს ჩემპიონატის (1969) მესამე პრიზიორი, ევროპის ჩემპიონატის მეორე პრიზიორი (1969), საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი (1969), მეორე (1962) და მესამე (1972) პრიზიორი, საბჭოთა კავშირის ხალხთა V სპარტაკიადის მეორე პრიზიორი (1971). საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1972). ღირსების ორდენის კავალერი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 28 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1940 კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები კატეგორია:ქართველი ოლიმპიური პრიზიორები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კიმბაია (კინდიო)
კიმბაია (Quimbaya) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, კინდიოს დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1.346 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 32 928 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 259.28 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 127 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კინდიოს დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ოქროს გლობუსის მე-7 დაჯილდოება
ოქროს გლობუსის მე-6 დაჯილდოება გაიმართა 1950 წლის 23 თებერვალს. მონაწილეობა მიიღო 1949 წლის ფილმებმა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ოქროს გლობუსი
The Heart of Saturday Night
The Heart of Saturday Night — ამერიკელი მომღერალ და სიმღერების ავტორ ტომ უეიტსის მეორე სტუდიური ალბომი, გამოცემული 1974 წლის ოქტომბერში Asylum Records-ზე. მასში შეტანილი სასათაურო სიმღერა ეძღვნება ჯეკ კერუაკს.
ალბომის გარეკანი
ალბომის გარეკანი ეფუძნება ფრენკ სინატრას In the Wee Small Hours-ის გარეკანს. მასზე გამოსახულია დაღლილი უეიტსი, რომელიც გადის ნეონის ნათებით განათებული ბარიდან. მოშორებით დგას ქერა მეძავი, რომელიც მას უყურებს. გარეკანის შემუშავებისას მხატვრული ხელმძღვანელი იყო კელ შენკელი, ხოლო თავად ნახატის ავტორია ლინ ლასკარო..
სიმღერების სია
ყველა სიმღერის ავტორი – ტომ უეიტსი.
სქოლიო
კატეგორია:1974 წლის ალბომები კატეგორია:ალბომები ბოუნზ ჰაუს პროდიუსერობით კატეგორია:Asylum Records-ის ალბომები კატეგორია:ამერიკელი შემსრულებლების ფოლკ-როკ ალბომები
შეჰზადეს მეჩეთი
შეჰზადეს მეჩეთი (Şehzade Camii) — ოსმალეთის იმპერიის სულთნის, სულეიმან I-ის მიერ, მისი გარდაცვლილი შვილის, მეჰმედის პატივსაცემად აშენებული მეჩეთი. იგი შენდებოდა 1543-1548 წლებში.
მეჰმედი იყო სულეიმანის მეორე ვაჟი მუსტაფას შემდეგ. სწორედ მუსტაფა მართავდა მეჰმედამდე მანისას. როგორც ცნობილია, მეჰმედი იყო სულეიმანის საყვარელი შვილი და იგი თავის ყველაზე ღირსეულ მემკვიდრედ სწორედ მას თვლიდა. მეჰმედი მსახურობდა მანისაში 1541-1543 წლებში, სანჯაყში, რომელსაც მომავალი სულთნები მართავდნენ.
1543 წელს, მანისაში გავრცელდა ყვავილის ეპიდემია. შეჰზადე მეჰმედის სიცოცხლეც სწორედ ამ გავრცელებულმა ეპიდემიამ იმსხვერპლა. საყვარელი შვილის დაკარგვა სულეიმანმა ძალიან განიცადა. ცოტა ხნის შემდეგ, სულეიმანმა, სასახლის მთავარ არქიტექტორს, მაიმარ სინანს დაავალა, რომ სტამბოლში აეგო შეჰზადეს მეჩეთი. 1548 წელს, როცა მეჩეთის მშენებლობა დასრულდა, მეჰმედი იქ გადაასვენეს. მეჰმედთან ერთად, შეჰზადეს მეჩეთში განისვენებს მისი ქალიშვილი — ჰუმაშაჰი, რომელიც შეჰზადეს გარდაცვალებამდე ცოტა ხნით ადრე ეყოლა. ჰუმაშაჰი გარდაიცვალა 52 წლის ასაკში.
მიუხედავად იმისა, რომ შეჰზადეს მეჩეთის აშენებიდან გავიდა 460 წელზე მეტი, იგი ახერხებს პირვანდელი სახის შენარჩუნებას და დღემდე ჩვეულებრივად განაგრძობს ფუნქციონირებას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სტამბოლის მეჩეთები
ალ-თაბნი
სქოლიო
კატეგორია:სირიის ქალაქები
შვედტის ხელშეკრულება
შვედტის ხელშეკრულება — სამშვიდობო ხელშეკრულება, რომელსაც ხელი მოაწერეს 1713 წელის 6 ოქტომბერს შვედტში, ჩრდილოეთის ომის მიმდინარეობის პერიოდში რუსეთსა და ბრანდერბურგ-პრუსიას შორის. ბრანდერბურგ-პრუსიას დაჰპირდნენ სამხრეთ შვედეთის პომერანიას, მდინარე პეენემდე, რომელიც რუსეთს ჰქონდა დაპყრობილი. თავის მხრივ, ბრანდერბურგ-პრუსიამ მიიღო რუსეთის ანექსია შვედურ ინგრიაში, ესტონეთში, კარელიაში და დათანხმდა 400 000 ტალერის გადახდას რუსეთის სასარგებლოდ.
სქოლიო
კატეგორია:XVIII საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები
სელაფან რამანათანი
სხვადასხვა დროს ეკავა თანამდებობები ქვეყნის საგარეო საქმეთა და შინაგან საქმეთა სამინისტროებში, სინგაპურის ეკონომიკურ კომპანიებში. 1988 წლი აპრილიდან სინგაპურის ელჩია მალაიზიაში, 1990 წლიდან 1996 წლამდე ელჩია აშშ-ში. 1999 წელს აირჩიეს სინგაპურის პრეზიდენტად. 2005 წელს აირჩიეს მეორე ვადით.
სქოლიო
კატეგორია:სინგაპურის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 3 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1924 კატეგორია:გარდაცვლილი 22 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 2016
ბილგიში
ბილგიში (Билгеш) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ასკინოს რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 329 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკინოდან დაშორებულია 33 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ჩერნუშკა, რომელიც დაშორებულია 132 კმ-ით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ასკინოს რაიონის სოფლები
ჰანიფიზმი
ჰანიფიზმი (حنيف, Ḥanīf; მრავლობითი: حنفاء, ḥunafā') — რელიგიურ მონოთეისტური მოძრაობის ერთ-ერთი ფორმა, რომელიც აღმოცენდა ისლამდელ არაბეთში და განიცადა იუდაიზმისა და ქრისტიანობის გავლენა. ჰანიფიზმის მიმდევრები (ჰანიფები) ქადაგებდნენ მონოთეიზმსა და ასკეტიზმს. მოუწოდებდნენ ტომისა და ადგილობრივი ღმერთების გაუქმებას, მაგრამ მთლიანად არ იღებდნენ არც ქრისტიანობას და არც იუდაიზმს. სურდათ, შეექმნათ შედარებით მარტივი, VI საუკუნისა და VIII საუკუნის დასაწყისის არაბეთისთვის მისაწვდომი რელიგიური სისტემა. ჰანიფიზმა მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა თავდაპირველ ისლამზე. ჰანიფიზმის ყველაზე აქტიური და თანმიმდევრული წარმომადგენელი იყო მქადაგებელი მუსეილიმა (გ. 633).
ლიტერატურა
კატეგორია:აბრაამისეული რელიგიები კატეგორია:ისლამის ისტორია კატეგორია:ისლამური ტერმინოლოგია
მელ კოლინზი
1978 წელს დაუკრა რიჩარდ რაიტის ალბომზე Wet Dream. 1987 წელს მონაწილეობდა როჯერ უოტერსის ალბომის Radio K.A.O.S. ჩაწერაში და მის შემდგომ ტურნეში. 2000 წელს უკრავდა როჯერის ტურნეს In The Flesh ფარგლებში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 5 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1947 კატეგორია:ინგლისელი საქსოფონისტები კატეგორია:King Crimson-ის წევრები კატეგორია:Camel-ის წევრები
ლუქსემბურგის დემოგრაფია
2013 წლის 1 იანვრის მიხედვით ლუქსემბურგის მოსახლეობა შეადგენდა 537,039 ადამიანს. მათგან 55.5% წარმოადგენდა ლუქსემბურგელს და 44.5% უცხოელს. ლუქსემბურგის მოსახლეობას ეწოდება ლუქსემბურგელები.
სტატისტიკური მონაცემები 1900 წლიდან
ცხრილში მოცემულია 1900 წლიდან მოყოლებული ისეთი სტატისტიკური მონაცემები როგორიცაა მოსახლეობა, შობადობის ინდექსი, გარდაცვალების ინდექსი.
სქოლიო
კატეგორია:დემოგრაფია ქვეყნების მიხედვით კატეგორია:ლუქსემბურგი
ტუშურების კოპალას ხატი
ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
კჰაო-იაის ეროვნული პარკი
კჰაო-იაის ეროვნული პარკი (ტაი:อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่) — ეროვნული პარკი ტაილანდში.
აღწერა
კჰაო-იაის ეროვნული პარკი სენქემფჰენგის მთიანეთის დასავლეთ ნაწილში, ხორატის პლატოს სამხრეთ-დასავლეთ საზღვართან მდებარეობს. პარკის ტერიტორიაზე უმაღლესი წერტილი, კჰაო რომი ზღვის დონიდან 1351 მეტრის (4,432 ფუტი) სიმაღლეზე მდებარეობს. პარკის უმეტესწილად ნახონ რატჩასიმას პროვინციის ტერიტორიაზეა გადაჭიმული, თუმცა მისი მცირე ნაწილი სარაბურის, პრაჩინბურისა და ნახონ ნაიოკის პროვინციებშეიც მდებარეობს.
კჰაიო იაის ეროვნული პარკი ტაილანდში სიდიდით მესამე ეროვნული პარკია. პარკი 300 კმ² ტერიტორიას მოიცავს, მათ შორის ტროპიკულ სეზონურ ტყეებსა და მდელოებს. სიმაღლებრივი სარტყელი ძირითადად ზღვის დონიდან 400-1000 მეტრის სიმაღლეს მოიცავს. პარკის ტერიტორიაზე 3000 სახეობის მცენარე ხარობს, 320 სახეობის ფრინველი (ბანკივური ქათამი) და და 66 სახის ძუძუმწოვარი ბინადრობს, მათ შორის: ჰიმალაიური დათვი, ინდური სპილო, ინდური სამბარი, სამხრეთული ღორისკუდა მაკაკა, გარეული ღორი და სხვ. პარკის ცნობილი ჩანჩქერებია 80 მეტრის სიმაღლის ჰეო ნაროკი და ჰეო სუვატი.
ისტორია
1922 წელს ბან ტა დანისა და ბან ტა ჩაის სოფლებიდან რამდენიმე ადამიანმა ნახონ ნაიოკის პროვინციაში, სენქემფჰენგის მთების დასავლეთით ტყეებში დასახლებები შექმნა. ტერიტორიაზე დაახლოებით 30 ადამიანი ცხოვრობდა. მთავრობამ ტერიტორია პაკ პჰილის რაიონს მიაკუთვნა და ტამბონ კჰაი იაი უწოდა.
იმის გამო, რომ პარკი ხელისუფლების ადგილსამყოფელისგან შორს მდებარეობდა, იგი დევნილთა და კრიმინალთა თავშესაფარი აგხდა. ეჭვმიტანილთა დაკავების მცდელობის შემდეგ, მთავრობამ სოფლის მოსახლეობა 30 კმ-ის მოშორებით გადაასახლა და ტამბონის სტატუსი გააუქმა. 1959 წელს პრემიერ-მინისტრის, მარშალ სარიტ ტანარატის ბრძანებით, სოფლის მეურნეობის მინისტრსა და საშინაო საქმეთა მინისტრს ეროვნული პარკის დაარსება დაევალათ.
კჰაო-იაის ეროვნული პარკი 1962 წლის 18 სექტემბერს დაარსდა. პარკის დაარსებაში დიდი წვლილი შეიტანა ბოონკსონგ ლეკაკულმა, XX საუკუნის ერთ-ერთმა ყველაზე ცნობილმა ტაი კონსერვატორმა.
ვიზიტორები
ეროვნული პარკების დეპარტამენტის (DNP) მონაცემებით, კჰაო-იაის ეროვნული პარკის ვიზიტორთა რაოდენობა 671 569-დან (2008) და 2016 წლისთის 1.2 მილიონამდე გაიზარდა. 2015 წლის ოქტომბრიდან 2016 წლის სექტემბრამდე პარკის ტერიტორიაზე 471 514 მანქანა შევიდა. 2016 წლის ერთ-ერთ დატვირთულ პერიოდში, ახალი წლის კვირაში (30 დეკემბერი - 3 იანვარი) პარკი 156 574-მა ადამიანმა მოინახულა.
კლიმატი
კჰაო-იაის ეროვნულ პარკში სამი მთავარი სეზონია და საშუალო წლიური ტემპერატურა 23°C, თუმცა სეზონების მანძილზე ტემპერატურა მნიშვნელოვნად მერყეობს. წვიმების სეზონი მაისიდან ოქტომბრამდე გრძელდება, დღეების უმრავლესობა ნალექების მაღალი რაოდენობით გამოირჩევა. ატმოსფერო ტენიანი, დღისით საშუალო ტემპერატურა 27° °C-ია, ხოლო ღამით — 13 °C. ცივი სეზონი ნოემბრიდან თებერვლამდე გრძელდება. ცა მოწმენდილი, მზიანი და გრილია. საშუალო ტემპერატურა დღისით 22°C-ს, ხოლო ღამით 10°C-ს უტოლდება. ცივი სეზონი ყველაზე კარგი დროა ლაშქრობისთვის. ხველი სეზონი მარტიდან აპრილამდე გრძელდება, ტენიანი დღის მანძილზე ტემპერატურა 20-30°C-ს შორის მერყეობს, ხოლო ღამის საშუალო ტემპერატურა 17°C-ია.
ფაუნა
კჰაოს იაის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე სხვადასხვა სახეობის ცხოველი ბინადრობს. პარკი ერთ-ერთია იმ მცირე ადგილთა შორის ტაილანდში, სადაც ჯერ კიდევ ბინადრობენ ველური სპილოები. სხვა დიდ ცხოველებს შორის აღსანიშნავია: გიბონნები, ღორისკუდა მაკაკები, მუნტჯაკები და ინდური სამბარები.
2017 წლის დასაწყისში ეროვნული პარკების დეპარტამენტის, Freeland Foundation-ისა და პანტერას კორპორაციის ერთობლივი ძალისხმევით, რომ დონგ ფჰაია იენი-კჰაო-იაის მსოფლიო მემკვიდრეობის საიტზე სათვალთვალო კამერებით 18 ვეფხვი (5 მამრი, 7 მდედრი და 6 ჩვილი) დააფიქსირეს. მანამდე კჰაო-იაის ეროვულ პარკში ვეფხვები სათვალთვალო კამერებით 2002 წელს დააფიქსირეს.
აღიარება
2017 წლის 18 სექტემბერს Google-მა კჰაიო იასის ეროვნული პარკის 55 წლისთავი Google Doodle-ით აღნიშნა.
სქოლიო
კატეგორია:IUCN კატეგორია II კატეგორია:ტაილანდის ეროვნული პარკები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ტაილანდში კატეგორია:ტაილანდის ტურისტული ღირსშესანიშნაობები კატეგორია:1962 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
ინტერმარიუმი
ინტერმარიუმი, აგრეთვე ცნობილი როგორც მეჟდუმორიე (Międzymorze). სიტყვასიტყვით „ზღვათაშორისი“ ან „ზღვათა შუა“) — პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ, პოლონელი ლიდერის, იუზეფ პილსუდსკის მიერ, ცენტრალური და აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნების ერთ ფედერაციაში     გაერთიანების გეგმა. თავდაპირველად, ფედერაციაში მოწვეული ქვეყნები იყვნენ: ბალტიისპირა ქვეყნები (ლიტვა, ლატვია, ესტონეთი), ფინეთი, ბელარუსი, უკრაინა, იუგოსლავია და ჩეხოსლოვაკია.  მინი|250x250პქ|შესაძლო ინტერმარიუმის ერთ-ერთი, ტერიტორიული გაფართოების გეგმა. ღია მწვანედ აღნიშნულია უკრაინისა და ბელარუსის ტერიტორიები, რომლებიც 1921 წლის შემდეგ, საბჭოთა კავშირის კონტროლის ქვეშ აღმოჩნდნენ.
ფედერაცია უნდა მიმსგავსებოდა პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობას, რომელიც ბალტიის ზღვიდან შავ ზღვამდე იყო გადაჭიმული, ხოლო XVI-XVIII საუკუნეებში აერთიანებდა პოლონეთის სამეფოსა და ლიტვის დიდი სამთავროს.
ინტერმარიუმი, ასევე, შეიცავდა პილსუდსკის სხვა გეოპოლიტიკურ ხედვას — პრომეთეიზმს, რომელიც მიზნად ისახავდა რუსეთის იმპერიის დანაწევრებასა და იმპერიებისთვის ტერიტორიული გაფართოების უფლების ჩამორთმევას.
ლიტველების ნაწილი, პილსუდსკის მიერ შემოთავაზებულ გეგმას, ახალშექმნილი დამოუკიდებლობის დაკარგვის საშიშროებად აღიქვამდნენ, ხოლო უკრაინელებისთვის კი ის, დამოუკიდებლობის მიღების ერთ-ერთ შემაფერხებელ ბარიერად აღიქმებოდა. იდეას, ასევე, ეწინააღმდეგებოდა რუსეთი და დასავლეთ ევროპული ქვეყნების უმრავლესობა, გარდა საფრანგეთისა, რომელიც მხარს უჭერდა ერთიანი აღმოსავლეთ ევრპის იდეას.
პილსუდსკის გრანდიოზული იდეის ჩავარდნის შემდეგ, ყველა ის ქვეყანა, რომლებიც ინტერმარიუმის შესაძლო კანდიდატებად მიიჩნეოდა, ფინეთის გარდა, საბჭოთა კავშირისა და ნაცისტური გერმანიის მხარეებს მიემხრნენ.
ისტორიული პრეცენდენტები
მინი|250x250პქ|[[პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობა მისი მაქსიმალური ზომებით.]]
თანამეგობრობა
მარცხნივ|მინი|226x226პქ|1863 წლის იანვრის აჯანყების პერიოდში შემოთავაზებული პოლონეთ-ლიტვა-რუტენიის თანამეგობრობის [[გერბი, რომელზეც გამოსახული იყო: პოლონეთის სიმბოლო თეთრი არწივი, ლიტვის პაჰონია და რუტენიის მიქაელ მთავარანგელოზი.]] პოლონეთ-ლიტვის კავშირი და სამხედრო ალიანსი წარმოადგენდა ერთიან პასუხს საერთო საფრთხის წინააღმდეგ, რომელსაც ტევტონთა ორდენი წარმოადგენდა. ალიანსი პირველად 1385 წელს, პოლონეთის დედოფლის იადვიგასა და ლიტვის გედიმინოვჩების დინასტიის წევრის, დიდი ჰერცოგის, იაგაილოს შეუღლებით ჩამოყალიბდა. ეს უკანასკნელი შემდგომ პოლონეთის მეფე გახდა და ცნობილი იყო, როგორც ვლადისლავ II იაგაილო.
ხანგრძლივმოქმედი ფედერაცია, მოგვიანებით, პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობად გარდაიქმნა, რომელმაც XVIII საუკუნემდე იარსება, სანამ ის პრუსიის სამეფოს, ავსტრიისა და რუსეთის იმპერიებს შორის გადანაწილებოდა.
პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობაში, ასევე, არსებობდა რამდენიმე ტერიტორიული გაფართოების იდეა, რომელიც მიზნად ისახავდა პოლონეთ-ლიტვა-მოსკოვიის ან პოლონეთ-ლიტვა-რუტენიის თანამეგობრობის შექმნას, მაგრამ ამ იდეის განხორციელება ვერ მოხერხდა.
ჩარტორისკის გეგმა
მინი|187x187პქ|ადამ ჩარტორისკის პორტრეტი. 1832-61 წლებში, ნოემბერ-იანვრის აჯანყების პერიოდში, პარიზის ერთ-ერთ სასტუმროში, დევნილობაში მყოფმა, პრინცმა, ადამ ჩარტორისკიმ, პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობის განახლების იდეა წამოაყენა.
1792 წლის პოლონეთ-რუსეთის ომში, ჩარტორისკი რუსეთის იმპერიის წინააღმდეგ იბრძოდა. რომ არა მისი ბრიუსელში დაკავება, ის, ასევე, აპირებდა ბრძოლას კოსტიუშკოს 1794 წლის აჯანყებაში. შემდგომ, 1795 წელს, ის და მისი ახალგაზრდა ძმა, რუსეთის არმიაში ჩაეწერნენ. მისმა წარმატებამ ეკატერინე დიდი ისე აღაფრთოვანა, რომ ჩამორთმეული ქონების ნაწილი უკან დაუბრუნა. ჩარტორსკი, ასევე, მსახურობდა პავლე I-ისა და ალექსანდრე I-ის სამეფო კარზე, როგორც დიპლომატი და საგარეო საქმეთა მინისტრი, ნაპოლეონის ომებში კი მან ჩამოაყალიბა ანტიფრანგული კოალიცია. ჩარტორსკი 1830 წლის ნოემბრში, რუსეთის წინააღმდეგ მიმართული წარმუმატებელი აჯანყების ერთ-ერთი ლიდერი იყო, რის შემდეგაც მას სიკვდილით დასჯა მიუსაჯეს, მაგრამ, საბოოლო ჯამში, მოახერხა საფრანგეთში გახიზვნა.
საკუთარ წიგნში, Essai sur la diplomatie (ესეები დიპლომატიაზე), რომელიც დაიწერა 1827 წელს, მაგრამ დაიბეჭდა 1830 წლისთვის, ჩარტორსკი აღნიშნავდა: „როგორც კი გაგრძელდა მათი გავლენა სამხრეთით და დასავლეთით, და როგორც ბუნებრივად მიუწვდომელმა აღმოსავლეთითა და ჩრდილოეთიდან, რუსეთი გადაიქცა მუდმივი კონფლიქტის წყაროდ ევროპისთვის“. მან, ასევე, ივარაუდა პრუსიისგან მომდინარე სამომავლო საფრთხე და მოუწოდებდა აღმოსავლეთ პრუსიის პოლონეთისთვის გადაცემას.
ჩარტორისკი ცდილობდა საფრანგეთის, ბრიტანეთისა და თურქეთის დახმარებით აღედგინა პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობა და ფედერაციული მოწყობით გაეერთიანებინა ჩეხეთი, სლოვაკეთი, უნგრეთი, რუმინეთი და ბალკანეთში მდებარე სამხრეთ სლავები, შემდგომში ცნობილი როგორც იუგოსლავია. პოლონეთს შეეძლო შუამავლის როლი ეთამაშა უნგრელებისა და სლავების, ასევე უნგრელებისა და რუმინლების კონფლიქტში. იდეის განხორციელება 1848-49 წლის რევოლუციების პერიოდში რეალური იყო, მაგრამ დასავლეთ ევროპის მხარდაჭერის გარეშე მალევე ჩაიშალა.
პილსუდსკის „მეჟდუმორიე“
იოზეფ პილსუდსკის სტრატეგიული მიზანი იყო აღედგინა პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობა. ის, ასევე, მუშაობდა რუსეთის იმპერიის, შემდგომ კი საბჭოთა კავშირის დაშლის გეგმაზე. მან, ასევე, შეადგინა პრომეთეიზმის პოლიტიკური პროექტი. პილსუდსკი ინტერმარიუმის ფედერაციას განიხილავდა, როგორც რუსეთისა და გერმანული იმპერიალიზმის საპირწონე ძალად.
ოპოზიცია
მინი|იუზეფ პილსუდსკი პილსუდსკის იდეას მოწინააღმდეგეები ყველა მიმართულებით გამოუჩნდნენ: საბჭოთა კავშირი, რომლის გავლენის სფეროები უშუალო საფრთხის ქვეშ დადგა, ცდილობდა ინტერმარიუმის გეგმის ჩაშლას. მოკავშირეების ძალები ვარაუდობდნენ, რომ ბოლშევიზმი დროებითი საფრთხე იყო და არ სურდათ მათი ტრადიციული მოკავშირის, რუსეთის დასუსტება. ისინი აღშფოთდნენ, როცა პილსუდსკიმ უარი განაცხადა თეთრგვარდიელებისთვის მხარი დაეჭირა, აქედან გამომდინარე, მათთვის პილსუდსკი წარმოადგენდა არასანდო ლიდერს, ხოლო მისი გეგმები კი მათვის არარეალური იყო და პოლონეთს მოუწოდეს, რომ ტერიტორიული გაფართოება, მხოლოდ პოლონელებით დასახლებული ტერიტორიებით შემოფარგლულიყო. ლიტველებმა, რომლებმაც 1918 წელს დამოუკიდებლობის აღდგენა შეძლეს, უარი განაცხადეს გაერთიანებაზე; უკრაინელებს, რომლებსაც, ასევე, სურდათ დამოუკიდებლობის მიღება, შიშობდნენ, რომ პოლონელებს, შესაძლოა, ისევ დაემორჩილებინათ ისინი; ბელარუსებს, რომლებსაც არ ჰქონდათ ჩამოყალიბებული ეროვნული ცნობიერება, არ იყვნენ დაინტერესებული არც დამოუკიდებლობის მიღებით და არც პილსუდსკის მიერ შემოთავაზებულ კავშირში გაწევრიანებით. პილსუდსკის შანსებს ასევე ხელს უშლიდა, პირველი მსოფლიო ომამდე არსებული მთელი რიგი ომები და სასაზღვრო კონფლიქტები მეზობლებს შორის — პოლონეთ-საბჭოთა რუსეთის ომი, პოლონეთ-ლიტვის ომი, პოლონეთ-უკრაინის ომი და ასევე სასაზღვრო კონფლიქტი პოლონეთსა და ჩეხოსლოვაკიას შორის.
მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთი მკლევარი თანხმდება პილსუდსკის მიერ შემუშავებული ფედერაციის დემოკრატიულიულობაზე, დანარჩენები მას სკეპტიციზმით განიხილავენ. ამ მოსაზრებას ამყარებს ის მოვლენა, რომ 1926 წლის მაისის გადატრიალების შემდგომ, პილსუდსკი ფლობდა სრულ დიქტატორულ ძალაუფლებას. უკრაინელი ისტორიკოსების უმრავლესობა უარყოფითად განიხილავს, პილსუდსკის მიერ შემოთავაზებულ გეგმას. ისტორიკოსი ალექსანდრე დერბაჩოვი ვარაუდობს, რომ ფედერაცია შექმნიდა დიდ პოლონეთს, რომელშიც სხვის ინტერესებს ნაკლები ყურადღება მიექცეოდა.
ზოგიერთი ისტორიკოსი ფიქრობს, რომ პილსუდსკი, რომელიც ამტკიცებდა რომ „არ შეიძლება დამოუკიდებელი პოლონეთი, დამოუკიდებელი უკრაინის გარეშე“, შესაძლოა, მიზნად რუსეთისაგან უკრაინის გამოყოფას უფრო ისახავდა ვიდრე უკრაინელების კეთილდღეობას. პილსუდსკიმ უყოყმანოდ გადაწყვიტა პოლონური საზღვრების გალიციასა და ვოლინიამდე გაფართოება, ასევე მანდ არსებული, უკრაინული მოსახლეობის თვითგამორკვევის მცდელობის შეფერხება. გალიცია და ვოლონია წარმოადგენდა სადავო ტერიტორიას, მდინარე ბუგის აღმოსავლეთით, რომელიც, ასევე, შეიცავდა პოლონურ უმცირესობას (პოლონური უმრავლესობა არსებობდა ძირითადად ქალაქებში, როგორიცაა ლვოვი, რომელიც უკრაინული სასოფლო უმრავლესობით იყო გარშემორტყმული).
წარუმატებლობა
1935 წელს, პილსუდსკის გარდაიცვალების შემდგომ, მისი კონცეფცია აიტაცა მის მიერ დანიშნულმა, პოლონეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა იოზეფ ბეკმა, მისი შემოთავაზებით, 1930-იანებში „მესამე ევროპამ“ (პოლონეთის, რუმინეთისა და უნგრეთის კავშირმა) შეძლო მეორე მსოფლიო ომის დაწყებამდე ტერიტორიების გაფართოება შეძლო.
მეორე მსოფლიო ომი და შემდგომი პერიოდი
მარცხნივ|მინი|ვლადისლავ სიკორსკი „ცენტრალური ევროპის კავშირის“ შექმნის კონცეფცია, მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში, პოლონეთის დევნილობაში მყოფი მთავრობის ლიდერის, ვლადისლავ სიკორსკის მიერაც განიხილებოდა. იდეის განხორციელების პირველი ნაბიჯი 1942 წელს, საბერძნეთის, იუგოსლავიის, პოლონეთისა და ჩეხოსლოვაკიის მთავრობებს შორის არსებული დისკუსიებით დაიწყო. დიალოგი მიზნად ისახავდა ერთიანი ბერძნულ-იუგოსლავიური და პოლონურ-ჩეხოსლოვაკიური ფედერაციების ჩამოყალიბებას, რომელიც, საბოლოოდ, საბჭოთა კავშირის ინიციატივით ჩაიშალა.
კონფეცფიის სხვა ფორმები XX-ის ბოლოდან XXI-მდეც არ კარგავდა აქტუალობას, რომლებიც არ იყო პოლონეთის მიერ მართული, თუმცა პოლონეთის მოსაზღვრე ქვეყნები გეგმას ისევ იმპერიალისტურ იდეად განიხილავდნენ.
ვარშავის პაქტის გაუქმების შემდგომ, 1999 წელს პოლონეთი, უნგრეთი და ჩეხეთის რესპუბლიკა ნატოში გაწვრიანდნენ, რაც გზას უხსნიდა სხვა პოსტსაბჭოთაკავშირის ქვეყნებს ნატოში გაწევრიანებისთვის. ამას მოჰყვა 2004 წელს ბულგარეთის, ესტონეთის, ლიეტუვის, ლატვიის, რუმინეთისა და სლოვაკეთის გაწევრიანებაც. ნატოში გაწევრიანებით, ასევე, დაინტერესდა უკრაინა, ვიქტორ იუშჩენკოს პრეზიდენტობის პერიოდში, მაგრამ ვიქტორ იანუკოვიჩის ადმინისტრაციას არ ჰქონდა ნატოში გაწევრიანების მსგავსი ინტერესი.
2004 წელს პოლონეთი, ჩეხეთი, სლოვაკეთი, უნგრეთი და ბალტიისპირა ქვეყნები გაწევრიანდნენ ევროკავშირში; 2007 წელს —რუმინეთი და ბულგარეთი; 2013 წელს კი — ხორვატია.
2011 წლის, 12 მაისს ვიშეგრადის წევრმა ქვეყნებმა (პოლონეთი, ჩეხეთი, სლოვაკეთი და უნგრეთი) ფორმალურად გამოაცხადეს პოლონეთის მეთაურობით, ერთიანი სამხედრო დაჯგუფების შექმნის იდეა. 2016 წელს სამხედრო დაჯგუფება იქნება დამოუკიდებელი ძალა, რომელიც არ დაექვემდებარება ნატოს. 2013 წელს ნატოს სწრაფი რეაგირების ძალების ეგიდით, მათ დაიწყეს საერთო სამხედრო წვრთნები. ზოგიერთი მკლევარი მიიჩნევს, რომ ეს არის პირველ ნაბიჯი ცენტრალური ევროპის ქვეყნებს შორის თანამშრომლობისთვის.
უკრაინაში არსებული კრიზისიდან გამომდინარე, განიხილება ინტერმარიუმის ალიანსური სისტემის ჩამოყალიბება, რომელსაც უკვე აქვს აშშ-ს მხარდაჭერა, როგორც რუსეთის მიმართ მიმართული, აღმოსავლეთ ევროპაში არსებული საპირწონე. აშშ-ის ევროპის ჯარების მეთაურმა, გენერალ-ლეიტენანტ ბენ ჰოდჯესმა განაცხადა ახალი ინტერმარიუმის შექმნის ან მისი მცირე ეტაპის დაწყების შესახებ. ეს იქნება ერთობა, რომელიც დაძლევს რუსეთიდან მომდინარე საფრთხეებს, გავრცელდება ბალტიის ზღვიდან, პოლონეთის გავლით და რუმინეთის და ბულგარეთის საშუალებით მიაღწევს შავ ზღვამდე. ეს უნდა იყოს რუსეთისთვის სინგალი, რომ რაც არ უნდა მოხდეს უკრაინაში, მის შემდეგ იქნება ქვეყნების ხაზი, რომელიც გამოიწვევს ალიანსს.
2015 წლის, 6 აგვისტოს, პოლონეთის პრეზიდენტმა ანჯეი დუდამ, საინაგურაციო გამოსვლაზე, განაცხადა ცენტრალური და აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნების რეგიონალური ალიანსის შექმნის იდეა, რომელიც დაფუძნებული იქნება ინტერმარიუმის კონცეფციაზე.
სქოლიო
კატეგორია:შემოთავაზებული ქვეყნები კატეგორია:პოლონეთის მეორე რესპუბლიკა კატეგორია:ევროპის უახლესი ისტორია კატეგორია:აღმოსავლეთი ევროპა კატეგორია:ბელორუსიის სსრ კატეგორია:ფედერალიზმი კატეგორია:ევროპული ინტეგრაცია
სალენტო (კინდიო)
სალენტო (Salento) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, კინდიოს დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2.134 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 001 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 18.62 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 376 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კინდიოს დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
მანავის ნიში
მანავის ნიში — საკულტო ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ მანავში, სოფლის ჩრდილოეთით, მანავის ციხის გზაზე. წარმოადგენს გეგმით სწორკუთხა ორფერდა სახურავიან ნაგებობას. გალესილია და შეთეთრებული. დასავლეთ მხარეს მოწყობილი აქვს სასანთლე ნიშა. ნაგებობას მავთულის ღობე აქვს შემოვლებული.
ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
თოხლიაურის სამების ეკლესია
თოხლიაურის სამების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ თოხლიაურისგან 400-450 მეტრის მოშორებით, აღმოსავლეთით. მანავის მეურნეობის სასტუმროს ჩრდილოეთით 60-70 მეტრზე. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუუნეებით. XX საუკუნის მიწურულს ეკლესია ექსპერტებთან შეთანხმების გარეშე გააარემონტეს, რის გამოც ძეგლმა დაკარგა თავდაპირველი მახასიათებელი ნიშნები.
ეკლესია დარბაზულია, საშენ მასალად გამოყენებულია რიყის სხვადასხვა ზომის ქვები და კირის დუღაბი. ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთიდანაა, კარი შეისრული თაღითაა გადახურული, კარი გამოყვანილია აგურით და როგორც შიგნიდან ისე გარედანაც შეღრმავებულ სწორკუთხა არეშია ჩასმული.
ეკლესიის აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის ორივე მხარესაც თითო, მცირე ზომის კვადრატული ნიშია. აფსიდის შუა ნაწილი განგრეული ყოფილა, რომელიც რემონტის დროს ამოავსეს და თაღოვანი სარკმელი მოაწყვეს. ამავე დროსაა მოწყობილი დასავლეთ კედელში ორი მრგვალი სარკმელი.
ეკლესია გადახურულია ღარისებრი კრამიტით, რომელიც ხის წვრილ ტოტებზეა დაწყობილი.
მაიადინი
მაიადინი (არაბ. الميادين‎‎) — ქალაქი სირიაში, რომელიც დაირ-ელ-ზავრის მუჰაფაზაში (რეგიონში) მდებარეობს. 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ქალაქ მაიადინში დაახლოებით 48 922 ადამიანი ცხოვრობს.
სქოლიო
კატეგორია:სირიის ქალაქები
პედრო პარდო დე კელა
მინი|პედრო პარდო დე კელა პედრო პარდო დე კელა (Pedro Pardo de Cela Rodríguez de Aguiar e Ribadeneyra); (გ. 3 ოქტომბერი, 1483) — გალისიის XV საუკუნის მარშალი. ხუან ნუნეს პარდოს შვილი.
სქოლიო
კატეგორია:კელტები კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით კატეგორია:გარდაცვლილი 3 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1483
ტენიენტე-სესარ-ლოპეს-როხასის რაიონი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლორეტოს რეგიონის რაიონები კატეგორია:ალტო-ამასონასის პროვინციის რაიონები
ბოლშოე-ოზერო (ბაშკირეთი)
ბოლშოე-ოზერო (Олокүл) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ასკინოს რაიონში.
Ꙍ
Ꙍ, ꙍ — ძველი კირილური ასო.
ბოლშოე-ოზერო (ბაშკირეთი)
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 15 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკინოდან დაშორებულია 23 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ჩერნუშკა, რომელიც დაშორებულია 75 კმ-ით.
Ꙍ
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კირილური ასოები
ბოლშოე-ოზერო (ბაშკირეთი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ასკინოს რაიონის სოფლები
ლესლი დანკანი
ლესლი დანკანი (Lesley Duncan, დ. 12 აგვისტო, 1943 — გ. 12 მარტი, 2010) — ინგლისელი მომღერალი და სიმღერების ავტორი. ცნობილი გახდა 1970-იან წლებში. მიუხედავად იმისა, რომ მის შემოქმედებას კომერციული წარმატება არ ჰქონია, დანკანი აგრეთვე ცნობილია, როგორც სხვა მუსიკოსების ალბომებსა და სიმღერებში ბეკვოკალისტი.
1973 წელს მონაწილეობა მიიღო ჯგუფ პინკ ფლოიდის ალბომის The Dark Side of the Moon ჩაწერაში, როგორც ბეკ-ვოკალისტმა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინგლისელი მომღერლები კატეგორია:დაბადებული 12 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1943 კატეგორია:გარდაცვლილი 12 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 2010
პოლ კერაკი
მინი|პოლ კერაკი 2009 წელს.
პოლ მელვინ კერაკი (Paul Melvyn Carrack; დ. 22 აპრილი, 1951) — ბრიტანელი მომღერალი და მუსიკოსი. ცნობილია საკუთარი შემოქმედებით და სხვა მუსიკოსებთან თანამშრომლობით.
იყო ჯგუფების Ace, Roxy Music, Squeeze და Mike + The Mechanics წევრი. 1986 წელს ვოკალისტის სახით მონაწილეობდა როჯერ უოტერსის მიერ ფილმისთვის „როდესაც ქარი ქრის“ სიმღერების შექმნაში, 1987 წელს — ალბომზე Radio K.A.O.S. და შემდგომ ტურნეში, ხოლო 1990 წელს — უოტერსის ბერლინის კონცერტში, სადაც „Hey You“ შეასრულა.
კობა ბადაგაძე
1994 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საინჟინრო-ეკონომიკური ფაკულტეტი. 2008-2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი (დუშეთის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“.
პოლ კერაკი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1951 კატეგორია:დაბადებული 22 აპრილი კატეგორია:ინგლისელი მომღერლები კატეგორია:ინგლისელი როკ-მუსიკოსები კატეგორია:XX საუკუნის ინგლისელი მომღერლები კატეგორია:XXI საუკუნის ინგლისელი მომღერლები
კობა ბადაგაძე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 28 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1969 კატეგორია:საქართველოს VII მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:დუშეთში დაბადებულები კობა
Animalize
Animalize — ამერიკული მძიმე როკ-ჯგუფ Kiss-ის მეთორმეტე სტუდიური ალბომი. იგი გამოვიდა 1984 წლის 13 სექტემბერს, Mercury Records-ზე. ეს არის ჯგუფის ერთადერთი ალბომი, რომლის ჩაწერაში მონაწილეობა მიიღო მარკ სენტ ჯონმა, რომელმაც ჩაანაცვლა ვინი ვინსენტი.
სქოლიო
კატეგორია:1984 წლის ალბომები კატეგორია:Kiss-ის ალბომები კატეგორია:Mercury Records-ის ალბომები კატეგორია:Vertigo Records-ის ალბომები კატეგორია:ალბომები პოლ სტენლის პროდიუსერობით
ალ-მუჰასანი
ალ-მუჰასანი (არაბ. موحسن‎‎‎‎) — ქალაქი სირიაში, რომელიც დეირ-ელ-ზორის მუჰაფაზაში (რეგიონში) მდებარეობს. 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ალ-მუჰასანის პროვინციაში დაახლოებით 35 113 ადამიანი ცხოვრობს.
სქოლიო
კატეგორია:სირიის ქალაქები
პრეობრაჟენსკის ხელშეკრულება
პრეობრაჟენსკის ხელშეკრულება — სამშვიდობო ხელშეკრულება, რომელსაც ხელი მოაწერეს 1699 წლის 22 ნოემბერს პრეობრაჟენსკში (ამჟამად მოსკოვის ნაწილი), პეტრე I დიდის რეზიდენციაში. ხელშეკრულება დაიდო საქსონიასა და რუსეთს შორის შვედეთის საწინააღმდეგოდ.
ხელშეკრულებამ დანიას, რუსეთს, საქსონიას და პოლონურ-ლიტვურ თანამეგობრობას მოუწოდა შვედეთის იმპერიის დაყოფის შესახებ. ხელშეკრულების შემდეგ დაიწყო ჩრდილოეთის ომი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:XVII საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები
В (former Unicode lowercase)
ᲀ — მოძველებული კირილური დამწერლობის ასო.
სქოლიო
კატეგორია:კირილური ასოები
არტერია
მინი|მარჯვნივ|ადამიანის არტერიული სისტემა არტერიები — სისხლძარღვები, რომლებსაც სისხლი, ვენებისგან განსხვავებით, გადააქვს გულიდან ორგანოებამდე.
სახელწოდება არტერია, ანუ ჰაერის მატარებელი ერასისტრატიდან მომდინარეობს, ის თვლიდა, რომ ვენა შეიცავდა სისხლს, ხოლო არტერია - ჰაერს.
აღსანიშნავია, რომ არტერიებს ყოველთვის არტერიული სისხლი არ გადააქვთ. მაგალითად, ფილტვის არტერიას ჟანგბადით არც თუ ისე მდიდარი სისხლი მიაქვს ფილტვებამდე. გარდა ამისა, არტერიები, რომელთა მეშვეობითაც არტერიული სისხლი ნორმალურად მიედინება, შეიძლება შეიცავდეს ვენურ ან შერეულ სისხლს ისეთი დაავადებებისას, როგორიცაა თანდაყოლილი გულის დეფექტები.
არტერიაში პულსი გულის შეკუმშვის ინტენსივობით იგრძნობა. ამას კი იგრძნობთ იმ ადგილებზე თითის დადებით, სადაც არტერია კანთან ახლოს გადის. ყველაზე ხშირად პულსი იკვრება მაჯის გარშემო, რადიალურ არტერიასთან.
გულის კუნთის შეკუმშვისას გულის კედელი გარკვეული ძალით აწვება სისხლს - ვითარდება წნევა, რომელიც სისხლს ამოძრავებს. სისხლი გარკვეული წნევით იწყებს მოძრაობას გულიდან არტერიებში: აორტასა და ფილტვის არტერიებში, რაც არტერიული წნევაა.
ყოველ ჯერზე გული იკუმშება და შემდეგ დუნდება, ამიტომ არტერიული წნევაც იცვლება გულის შეკუმშვისა და მოდუნების მიხედვით. სისხლის წნევა გულის შეკუმშვისას მაღალია და მას სისტოლური წნევა ჰქვია, ხოლო გულის კუნთის მოდუნებისას წნევა დაბალია - მას დიასტოლური წნევა ეწოდება. როდესაც სისხლი ვენებში იკრიბება, მისი წნევა ძალიან დაბალია, ამიტომ საჭიროა დამატებითი ძალა, რომელიც სისხლს გულისკენ აამოძრავებს. ჩონჩხის კუნთები შეკუმშვისას აწვება ვენების კედლებს და ავითარებს სისხლზე ზეწოლას. ამიტომ სისხლი იწყებს ვენებშ მოძრაობას. სისხლის ერთი მიმართულებით, გულისკენ დინებას უზრუნველყოფს ვენებში არსებული სარქველები, რომლებიც მხოლოდ ულისკენ იღება.
სისხლდენა, ასევე ცნობილი, როგორც არტერიული დინება, წარმოადგენს ეფექტს, როდესაც არტერია გადაჭრილია მაღალი არტერიული წნევის გამო. ამ დროს ადამიანი სისხლისგან სწრაფად იცლება, რაც გულის ცემასთანაა დაკავშირებული. დაკარგული სისხლის რაოდენობა კი შესაძ₾ოა სიცოცხლისთვის საშიში აღმოჩნდეს.
მინი|არტერიის მიკროსკოპული ანატომია მინი|ადაიანის არტერიის გადაკვეთა
წნევა და დაავადებები
აორტაში სისხლის წნევა ყველაზე მაღალია, ხოლო ზდა და ქვედა ღრუ ვენებში ყველაზე დაბალია.
ჯანმრთელი ზრდასრული ადამიანის მხრის არტერიაში სისტოლური წნევა უტოლდება ვერცხლისწყლის სვეტის 110-140 მმ-ს, დიასტოლური კი 75-80 მმ-ს. მაგრამ ეს მაჩვენებელი ცვალებადია ადამიანის ასაკის, სხეულის მასისა და სხვა ფაქტორების მიხედვით. არტერიების კედლები მრავალშრიანია და სისხლის წნევის ზეწოლას უძლებს. არტერიული წნევა დამოკიდებულია გულის შეკუმშვის ძალაზე და სისხლის მოცულობაზე, რაც უფრო ძლიერ იკუმშება გული, რაც მეტია სისხლის მოცულობა, მით უფრო მაღალია არტერიული წნევა.
უწყვეტი მუშაობისთვს გულს სჭირდება ჟანგბადი და სხვადასხვა საკვები ნივთიერებები. ამ კომპონენტების გულში მოხვედრას უზრუნველყოფს მარჯვენა და მარცხენა კორონალური არტერია, რომელიც იწყება აორტადან, შემდეგ ვრცელდება გულის კუნთის გარშემო და დაყოფილი მცირე სისხლძარღვებად, აღწევს შიგნით. სისხლის მიწოდებასა და საჭიროებას შორის დარღვევის შემთხვეწვაში იწყება კორონალური უკმარისობა, რაც ყველაზე ხშირად უკავშირდება ერთ-ერთი კორონალური არტერიის შემცირებას, სისხლძარღვებში არსებული ცვლილებების გამო. დაავადების პირველი ეტაპი სიმპტომების არსებობის გარეშე მიმდინარეობს, მაგრამ როცა სისხლძარღვის სანათური შესამჩნევად მცირდება, იწყება ტკივილები გულ-მკერდის არეში, შემდეგ კი მწვავდება მგრძნობელობა.
სქოლიო
კატეგორია:მედიცინა კატეგორია:ადამიანის ანატომია
თოხლიაურის ღვთისმშობლის ეკლესია
თოხლაურის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ თოხლიაურის სასაფლაოზე. არქიტექტურული ნიშნებით თარიღდება XVIII საუკუნით, 2013-2014 წლებში სოფლის მოსალხეობამ თვითნებურად აღადგინა ეკლესია, რის დროსაც: კამარა, კონქი, აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ კედლების ნაწილები და დასავლეთ კედელი განაახლეს.
უჩა ბურძენაძე
უჩა ბურძენაძე (დ. 23 აპრილი, 1993) — ქართველი ფეხბურთელი, ცხინვალის „სპარტაკის“ საყრდენი ნახევარმცველი, ასევე შეუძლია ცენტრალური მცველის პოზიციაზე თამაში.
თოხლიაურის ღვთისმშობლის ეკლესია
აფსიდა გეგმით ნახევარწრიულია. მასში განიერი ოთხკუთხა სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის გვერდებზე კი სიმეტრიულად ორი ნახევარწრიულთაღოვანი ნიშია განლაგებული.
ალ-ჯალა
ალ-ჯალა (არაბ. الجلاء) — ქალაქი სირიაში, რომელიც დეირ-ელ-ზორის მუჰაფაზაში (რეგიონში) მდებარეობს. 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ალ-ჯალის პროვინციაში დაახლოებით 9171 ადამიანი ცხოვრობს.
თოხლიაურის ღვთისმშობლის ეკლესია
გრძივ კედლებზე ერთსაფეხურიანი ორ-ორი პილასტრია. პილასტრებზე დაყრდნობილი იყო კამარის საბჯენი თაღები. პილასტრები ასევე გვხვდება დასალვეთ კუთხეებში, მათზე დასავლეთ კედლის მიმდებარე საბრჯენი თაღები იყო გადაყვანილი. ჩრდილოეთ კედლის შუა ნაწილში საშუალო ზომის ოთხკუთხა ნიშია. სამხრეთ კედელში კი აფსიდის მხარისა და პილასტრს შორის დაბალი, ოთხკუთხა სარკმელია გაჭრილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ალ-ჯალა
სქოლიო
კატეგორია:სირიის ქალაქები
უჩა ბურძენაძე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1993 კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:ცხინვალის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 23 აპრილი
სექსოფობია
სექსოფობია — შიში სასქესო ორგანოებისა და სექსუალური ქცევებისადმი. სექსოფობ ადამიანებს ეშინიათ მასტურბაციის, ორგაზმის, ორალური სექსისა და ორსულობის. სექსოფობია რადიკულარუდ განსხვავდება სხვა ფობიებისაგან, ამ ფობიის დროს არ აქვს მნიშვნელობა სქესს. სექსოფობებს ეშიანათ როგორც მამაკაცის, ისევე ქალბატონების ინტიმური ორგანოების მიმართ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფობიები კატეგორია:სექსი
აბდულჰაქ ჰამიდ თარჰანი
აბდულჰაქ ჰამიდ თარჰანი (Abdülhak Hamit Tarhan; დ. 2 იანვარი, 1852, სტამბოლი — გ. 13 აპრილი, 1937, იქვე) — თურქი მწერალი, განმანათლებელი და სახელმწიფო მოღვაწე.
ბიოგრაფია
დაიბადა არისტოკრატთა ოჯახში. სწავლობდა პარიზში. წლების მანძილზე ეწეოდა დიპლომატიურ მოღვაწეობას, 1928 წელს აირჩიეს დიდი ეროვნული მეჯლისის დეპუტატად. სამწერლო ასპარეზზე გამოვიდა XIX საუკუნის 70-იან წლებიდან. მის ჟანნრობრივად მრავალფეროვან შემოქმედებაში შეიმჩნევა რომანტიკული და რეალისტური ნაკადი, ერთმანეთში ერწყმის პესიმისტური და ოპტიმისტური განწყობილება. აბდულჰაქ ჰამიდ თარჰანი იყო პოეტური მეტრიკის ნოვატორი. თურქულ ლიტერატურაში საფუძველი ჩაუყარა ახალ ჟანრს — დრამატულ პოეზიას. წერდა დრამებს ლექსად („თავისუფლება“, „სარდანაპალი“ და სხვა), პოემებს („საფლავი“, 1885) და პიესებს („ინდოელის ქალიშვილი“, 1875 და სხვა), რომლებშიც ჭარბობს ფსიქოლოგიური ანალიზი. აბდულჰაქ ჰამიდ თარჰანი ეხმაურებოდა ეპოქის მოწინავე მისწრაფებებს. ილაშქრებდა სულთნის ტირანიისა და ინგლისელ კოლონიზატორთა წინააღმდეგ, იცავდა ქალის საზოგადოებრივ ინტერესებს.
სქოლიო
კატეგორია:თურქი მწერლები
ბოროტების სავანე: წყევლა
ფილმის სიუჟეტი მიმდინარეობს ლეონ კენედის გარშემო, რომლის მიზანია იპოვოს ბიოლოგიური იარაღი. 2012 წლის 15 სექტემბერს ფილმი ციფრული სახით გავრცელდა Xbox Live, Zune-სა და PlayStation Network-ის საშუალებით. 2012 წლის 25 სექტემბერს გამოვიდა ფილმის DVD და Blu-ray ვერსია, რომელიც შეიცავს ბონუს კონტენტს. აშშ-ში ფილმის DVD გაყიდვებმა 1,584,026 აშშ დოლარს მიაღწია, ხოლო Blu-ray გაყიდვებმა — 1,511,190, საერთო ჯამში — 3,095,216 აშშ დოლარი.
„ბოროტების სავანე: წყევლამ“ მიიღო დადებითი შეფასებები კინოკრიტიკოსებისგან. საერთო განხილვების საიტ Rotten Tomatoes-ზე ფილმის მთლიანი რეიტინგი შეადგენს 100%. 2013 წელს გადაეცა International 3D Society Japan Award-ის ჯილდო საუკეთესო ანიმაციისთვის. 2017 წლის 23 მაისს გამოვიდა გაგრძელება „ბოროტების სავანე: ვენდეტა“.
სქოლიო
კატეგორია:2012 წლის ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:2012 წლის 3D ფილმები‎ კატეგორია:2012 საშინელებათა ფილმები კატეგორია:2012 წლის კომპიუტერული ანიმაციური ფილმები კატეგორია:კომპიუტერული ანიმაციური ფილმები კატეგორია:იაპონური 3D ფილმები კატეგორია:Resident Evil კატეგორია:იაპონიის საომარი ფილმები კატეგორია:იაპონური ფილმები კატეგორია:იაპონური ანიმაციური საშინელებათა ფილმები კატეგორია:2012 წლის ანიმე ფილმები
ჰანს ჰუბერი
1870-1874 წლებში სწავლობდა ლაიფციგის კონსერვატორიაში (კ. რაინიკესა და ე. რიხტერთან). 1877 წლიდან მუშაობდა ბაზელში. 1889 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას საყოველთაო სამუსიკო სკოლაში (1896-1918 წლებში დირექტორი). საფუძველი ჩაუყარა შვეიცარულ სიმფონიურ მუსიკას. აღსანიშნავია მისი პროგრამული სიმფონიები (I — „ტელი“, II „ა. ბეკლინის სიუჟეტებზე“, III — „ჰეროიდიკული“ და სხვა). ჰუბერს ეკუთვნის 5 ოპერა (მ. შ. „მსოფლიოს გაზაფხული“, 1894; „ზღვის ნობათი“, 1918 და სხვა); ორი ორატორია, კონტატები, სიმფონიები და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:შვეიცარიელი კომპოზიტორები კატეგორია:დაბადებული 28 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1852 კატეგორია:გარდაცვლილი 25 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1921
ენდი უოლესი
ენდი უოლესი (Andy Wallace, დ. 22 დეკემბერი, 1970) — ბრიტანელი სესიური კლავიშისტი.
სხვადასხვა დროს უკრავდა ცნობილ შემსრულებლებთან, რომელთა შორის არიან დევიდ ბოუი, დერილ ჰოლი, ტომ ჯოუნსი, უიტნი ჰიუსტონი და რობი უილიამსი.
1999-2002 წლებში მონაწილეობდა როჯერ უოტერსის ტურნეში In The Flesh.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბრიტანელი კლავიშისტები კატეგორია:დაბადებული 1970 კატეგორია:დაბადებული 22 დეკემბერი
კვირიას ხატი (ტუშურები)
კვირიას ხატი — საკულტო ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ტუშურების სამხრეთით, 0,3 კილომეტრზე, აგებულია XX საუკუნეში. ნაშენია აგურითა და ნატეხი ქვით, გეგმით კვადრატულია (1,1x1,1 მეტრი; სიმაღლე 1,8 მეტრი). ჩრდილო და დასავლეთ წახნაგებში თითო სწორკუთხა ნიში აქვს. ნაგებობა კრამიტის ორფერდა სახურავითაა გადახურული.
ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ვაშ-იაზი
ვაშ-იაზი (Вашъяҙы) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ასკინოს რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 16 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკინოდან დაშორებულია 52 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ჩერნუშკა, რომელიც დაშორებულია 67 კმ-ით.
ნინო ყიფიანი
ნინო ნიკოლოზის ასული ყიფიანი (დ. 1877, ქუთაისი — გ. 1920, ქვიშხეთი, ხაშურის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი იურისტი, პოლიტიკოსი, ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის ერთ-ერთი მესვეურის დიმიტრი ყიფიანის შვილიშვილი.
ბიოგრაფია
ნინო (ნუცა) ყიფიანი დაიბადა 1877 წელს ქუთაისში, ცნობილი პუბლიცისტის, გამომცემლისა და საზოგადო მოღვაწის ნიკოლოზ ყიფიანის ოჯახში. ნიკოლოზს და მის მეუღლეს, ანასტასია ერისთავს, სამი ქალიშვილი ჰყავდათ. დები ძირითადად ქვიშხეთში, პაპისეულ კერაზე იზრდებოდნენ. პირველდაწყებითი განათლება ნუცამ სახლში მიიღო, ხოლო შემდეგ თბილისის წმიდა ნინოს სასწავლებელში მიაბარეს, სადაც ქუთაისის სათავადაზნაურო ბანკის ხარჯით სწავლობდა. 1890–იან წლებში, ჩვენთვის უცნობ მიზეზთა გამო, იგი სასწავლებლიდან გარიცხეს. პროფესიად ნინომ მამის მსგავსად იურისტობა აირჩია და ბრიუსელის უნივერსიტეტში ჩაირიცხა. ნინო ყიფიანი რუსეთის იმპერიიდან პირველი იურისტი ქალი იყო, რომელმაც ბრიუსელში იურიდიული ფაკულტეტი დაამთავრა მე-20 საუკუნის დასაწყისში აქტიურად იყო ჩართული ეროვნულ-განმათავისუფებელ მოძრაობაში, რის გამოც რამდენიმეჯერ დააპატიმრეს. 1900–იან წლებში იგი ფედერალისტია, მოგვიანებით კი ეროვნულ–დემოკრატებს დაუახლოვდა.
1907 წელს მეფის მთავრობამ ნინო ყიფიანს რუსეთის იმპერიაში ყოფნა აუკრძალა და თბილისის გენერალ–გუბერნატორის საგანგებო განკარგულებით საზღვარგარეთ წასვლა აიძულა. ნინო ჯერ ბელგიაში ჩავიდა მამასთან, შემდეგ კი იტალიაში (რომში) გაემგზავრა, სადაც მუშაობდა რეფერანტად ბელგიის საელჩოს წარმომადგენლობაში.
200px|მინი|მარცხნივ|ნინო ყიფიანის საფლავი ქვიშხეთში პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ იგი იყო იტალიის ტერიტორიაზე ჩარჩენილ ქართველ სამხედრო ტყვეთა გათავისუფლებისა და სამშობლოში დაბრუნების ერთ–ერთი ორგანიზატორთაგანი. მას ეკუთვნის წერილები ეროვნულ–განმათავისუფლებელ მოძრაობაზე. ქართველ პოლიტიკურ ემიგრანტთა მოგონებებში ხშირად გვხვდება მისი სახელი. „თუ „თეთრ გიორგის“ ჩვენს წარსულში თავისი წინაპრები ჰყავს, ნინო ყიფიანიც იმათში უნდა ჩაირიცხოსო“, – წერდა შალვა ამირეჯიბი. 1919 წელს, რომში ცხოვრების დროს, ნინოს განზრახული ჰქონდა იტალიურ-ქართული და ქართულ-იტალიური ლექსიკონების შედგენა და ქართული ლიტერატურული თხზულებების თარგმნა უცხო ენებზე, მაგრამ არ დასცალდა.
1920-იანი წლების დასაწყისში ნინო ყიფიანი სამშობლოში დაბრუნდა. ჯერ თბილისში ცხოვრობდა, შემდეგ კი ტუბერკულოზით მძიმედ დაავადებულმა სიცოცხლის ბოლო დღეების გატარება პაპისეულ სახლში მოისურვა და ქვიშხეთში გაემგზავრა. მალე გარდაიცვალა კიდეც და იქვე მაცხოვრის აღდგომის ეკლესიის გალავანში დაკრძალეს. თან ახლდა მცირეწლოვანი ქალიშვილი ჯულიეტა (ჯოია), რომელიც დედის გარდაცვალების შემდეგ მამამ იტალიაში წაიყვანა. ემიგრაციაში, ბელგიაში, დაასრულა სიცოცხლე ნინოს მამამ ნიკოლოზ ყიფიანმა (1905). იქვე მოღვაწეობდა მისი უმცროსი დაც, პირველი ქართველი ფსიქო-ფიზიოლოგი ქალი ბარბარე ყიფიანი (1879–1965).
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი საზოგადო მოღვაწეები კატეგორია:დაბადებული 1877 კატეგორია:გარდაცვლილი 1920 კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსი ქალები კატეგორია:ქართველი იურისტები კატეგორია:დიმიტრი ყიფიანი კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები დ
ფუ-ჰინ-რონგ-კლის ეროვნული პარკი
ფუ-ჰინ-რონგ-კლის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი ტაილანდში, რომელიც მოიცავს ლეის, ფიტსანულოკისა და პეტჩაბუნის პროვინციების ტერიტორიაზე. დაცული ტერიტორია მდებარეობს ლუანგ პრაბაგის მთიანეთში, ლაოსის საზღვრის მახლობლად და მიეკუთვნება ლუანგ პრაბანგის მთიანეთის წვიმიანი ტყეების ეკორეგიონს. პარკის ტერიტორია ცივი ომის დროს ტაი მბრძოლთა ოპერაციების მთავარი ადგილი იყო.
ტოპოგრაფია
ფუ-ჰინ-რონგ-კლის ეროვნული პარკის ლანდშაფტი ძირითადად მთიან ტერიტორიებს მოიცავს. პარკის ჩრდილოეთი ნაწილი ლაოსის საზღვართანაა გადაჭიმული. მისი სამხრეთი ნაწილი პეტჩაბუნის პროვინციამდეა გადაჭიმული. პარკის ტერიტორიაზე მდებარეობს მწვერვალები: ფუ ფანგ მა, ფუ ლომლო და ფუ ჰინ რონგ კლა. ფუ ლომლო ზღვის დონიდან 1664 მეტრის სიმაღლეზე მდებარეობს. პარკის წყლის რესურსების მთავარი წყარო მდინარეები: მუიტ დონი და ლუანგ იაია.
კლიმატი
პარკში მთელი წლის მანძილზე ძირითადად გრილი ტემპერატურაა და იშვიათად აღწევს 25° C-ზე მაღლა. ზოგჯერ ტემპერატურა ნულს ქვემოთაც ეცემა.
ტყეები
პარკის ტერიტორიაზე ფოთლოვანი, მშრალი, მთის მარადმწვანე და ფიჭვის ტყეები გვხვდება.
მშრალი ტყეების ექვსი ტიპიდან მხოლოდ ერთია ისეთი, სადაც მშრალ თვეებში (ნოემბერიდან აპრილამდე) ფოთოლცვენა ხდება. ტყეების ამგვარი ბუნება რეგიონის კლიმატთან, წვიმიან და მშრალ სეზონებთან ადაპტაციის შედეგია.
ალ-სური
ალ-სური (არაბ. الصور‎‎) — ქალაქი სირიაში, რომელიც დეირ-ელ-ზორის მუჰაფაზაში (რეგიონში) მდებარეობს. 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ალ-სურის პროვინციაში დაახლოებით 37 552 ადამიანი ცხოვრობს.
ფუ-ჰინ-რონგ-კლის ეროვნული პარკი
ტყეები
ნახევრად მარადმწვანე ტყეების სტრუქტურა უფრო მაღალი და მრავალშროვანია, ვიდრე ფოთლოვანი ტყეებისა. მარადმწვანე ტყეები ბიომრავალფეროვნებით არ გამოირჩევა და მეტწილად დაბალ და სეზონური წვიმების სივრცეში მდებარეობს. კამბოჯის აღმოსავლეთ დაბლობების ლანდშაფტის ნახევრად მარადმწვანე ტყეებისთვის ბამბუკია დამახასიათებელი. მშრალი ტყეების ეკორეგიონში ნახევრად მარადმწვანე ტყეების არსებობა უმნიშვნელოვანესია დიდი ძუძუმწოვრებისა და სხვა სახეობებისთვის.
პარკის ტერიტორიაზე არსებული მთის მარადმწვანე ტყეები ტროპიკულ მარადმწვანე ტყეებთან შედარებით ნაკლებად გაუვალია. ტყეები მთელი წლის მანძილზე მწვანეა. ტემპერატურა გრილია, რადგანაც ტყეები ზღვის დონიდან მაღლა მდებარეობს. მთის მარადმწვანე ტყეები მნიშვნელოვანი წყლის რესურსების შენახვისთვის. ტყე ძირითადად ფიჭვებითა და ბუჩქებითაა შედგენილი. პატარა მცენარეებიდან, მთის მარადმწვანე ტყეში ორქიდეები და სხვა ტროპიკული მცენარეები, როგორიცაა ველური ვარდები და იასამნები, ხარობს.
პარკში მდებარე ფიჭვის ტყეები ორფოთლოვანი და სამფოთლოვანი ფიჭვებისგან შედგება. ჩვეულებრივ, ფიჭვის ტყე წვიმიან ტყეებზე დაბლა ან იმავე დონეზე მდებარეობს. მშრალ ადგილებში, ფიჭვები ზღვის დონიდან 1800-2000 მეტრის სიმაღლეზეც შეიძლება ხარობდეს. ტაილანდში ფიჭვები ძირითადად ჩრდილოეთ ნაწილში ხარობს.
ფაუნა
მას შემდეგ რაც პარკის ტერიტორიაზე ად|ამიანები დასახლდნენ, აქ გარეული ცხოველები ნაკლებად ბინადრობენ. პარკის ტერიტორიაზე რამდენიმე სახეობის ფრინველი ბუდობს.
კლდოვანი წარმონაქმნები
პარკის ტერიტორიაზე მდებარეობს ბუნებრივი კლდოვანი წარმონაქმნი, ლან ჰინ ტაეკი, რომელიც ორქიდეებით, ხავსებით, ლიქენებითა და სეზონური ყვავილებითაა დაფარული.
მოსიარულე მკვდრები (ტელესერიალის პერსონაჟები)
300პქ|მარჯვნივ სიაში წარმოდგენილია პერსონაჟები ტელესერიალიდან „მოსიარულე მკვდრები“, დაფუძნებული ამავე სახელწოდების კომიქსების სერიაზე. მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთი პერსონაჟი ჩნდება როგორც ტელესერიალში, ასევე კომიქსებში, ტელესერიალი არ იზიარებს ორიგინალი კომიქსების სერიის თანმიმდევრობას.
სქოლიო
კატეგორია:დრამატული ტელესერიალების პერსონაჟები კატეგორია:საშინელებათა ტელესერიალების პერსონაჟები კატეგორია:მოსიარულე მკვდრები (ტელესერიალი) კატეგორია:მოსიარულე მკვდრების პერსონაჟები
ბარბარე ყიფიანი
ბარბარე ნიკოლოზის ასული ყიფიანი (დ. 4 თებერვალი, 1879, ქუთაისი — გ. 1965, ბრიუსელი, ბელგია) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი, პედაგოგი, მრავალი ფუნდამენტური ნაშრომის ავტორი და საფრანგეთის სამედიცინო აკადემიის წევრი, ევროპაში მოღვაწე პირველი ქართველი ფსიქო-ფიზიოლოგი, ბავშვთა ფიზიოლოგიისა და პათოლოგიის საკითხებზე მინიჭებული აქვს ოქროს მედლის პრემიები.
ბიოგრაფია
ბარბარე (ვარა) ყიფიანი დაიბადა 1879 წლის 4 თებერვალს ქუთაისში, ქართველი საზოგადო მოღვაწის, თავადაზნაურთა წინამძღოლის, დიმიტრი ყიფიანის უფროსი ვაჟის, ნიკოლოზ ყიფიანის ოჯახში. დედა – ანასტასია ერისთავი ქეთევან წამებულის პირდაპირი შთამომავალი იყო. ბარბარე ძირითადად ქვიშხეთში, პაპისეულ ოჯახში იზრდებოდა. მშობლების განქორწინების შემდეგ, ბარბარე და მისი დები მამამ ბათუმში წაიყვანა, სადაც 1883-1890 წლებში სასამართლო უწყებაში მსახურობდა.
1899 წელს ბარბარე ყიფიანმა წარჩინებით დაამთავრა თბილისის წმიდა ნინოს სასწავლებელი, სადაც სათავადაზნაურო–საადგილმამულო ბანკის ხარჯით სწავლობდა. რამდენიმე წელი ხონის წმიდა მარიამის სასწავლებელში პედაგოგად იმუშავა. 1901 წელს სწავლის გასაგრძელებლად მამასთან გაემგზავრა ბელგიაში (მამა ნიკოლოზ ყიფიანი 1887 წელს ყიფიანების ოჯახს თავს დატეხილმა უბედურებამ, დიმიტრი ყიფიანის მკვლელობამ, ნევროგენული დიაბეტით დააავადა. 1890 წელს იგი სამკურნალოდ ევროპაში გაემგზავრა და უკან აღარ დაბრუნებულა). 1902 წელს ჩაირიცხა ბრიუსელის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტზე. სწავლის პერიოდშივე გამოიჩინა თავი, როგორც უაღრესად ნიჭიერმა, შრომისმოყვარე, ფართო ერუდიციის მქონე სტუდენტმა. 1904 წლის აგვისტოში ბრიუსელში შედგა ფიზიოლოგთა მეექვსე საერთაშორისო კონგრესი, რომელშიც ორმა ქართველმა მიიღო მონაწილეობა – ბარბარე ყიფიანმა და რუსეთიდან პროფესორმა ივანე თარხნიშვილმა. ორივეს მოხსენებას მოწონება და ხანგრძლივი ტაში დაუმსახურებია. მათი გამოსვლით აღტაცებული რევაზ გაბაშვილი იმავე წლის "ცნობის ფურცელში" წერდა, რომ ბარბარე ყიფიანის მეცნიერად ჩამოყალიბებაში დიდი წვლილი მიუძღოდა პროფესორ იოტეკოს, ეროვნებით პოლონელ ქალბატონს. მან ბარბარე თავის ლაბორატორიაში სამუშაოდ მიიღო და საშუალება მისცა სწავლის ფული გადაეხადა, როცა იგი საფასურის გადაუხდელობის გამო უნივერსიტეტიდან გარიცხეს. რევაზ გაბაშვილი გულისტკივილით აღნიშნავდა: "მგონია საჭიროა ჩვენმა საზოგადოებამ იცოდეს, რომ, სათავადაზნაურო ბანკის დამაარსებლის დიმიტრი ყიფიანის შვილიშვილებს უცხოელნი პატრონობენ და თავის შინაურობამ კი მათ უარი უთხრა სტიპენდიაზე. ალბათ, ასე ესმის თავადაზნაურობას მადლის გადახდა და თავის მოვალეობა".
ბარბარე ყიფიანი წლების განმავლობაში მოღვაწეობდა ბრიუსელის უნივერსიტეტში, იკვლევდა ადამიანის მეხსიერების სახეობათა განსაზღვრის ხერხებს, აღზრდის ფსიქოლოგიურ საფუძვლებს, ტროპიზმს, ამბიდექსტრიას (ორივე ხელის ერთნაირად მომარჯვება) მოსწავლეთა შორის და სხვა. 1908 წლიდან ბრიუსელის უნივერსიტეტის ჟურნალ "Revue Psycholigique"–ის სწავლული მდივანი გახდა. მონაწილეობდა ფიზიოლოგთა და პედოლოგთა საერთაშორისო კონგრესების მუშაობაში. მისი საინტერესო კვლევების შესახებ იწერებოდა ევროპის პრესაში, სხვადასხვა ენაზე იბეჭდებოდა მისი შრომები სტატიების, ბროშურებისა და მონოგრაფიების სახით. ბარბარე ყიფიანი, როგორც მეცნიერი ფიზიოლოგი, დაჯილდოებულია სხვადასხვა ქვეყნის სიგელებით, ვერცხლისა და ოქროს მედლებით. იყო რამდენიმე სამეცნიერო პრემიის ლაურეატი. ლექციებს კითხულობდა ბრიუსელის, ლიეჟის, პარიზისა და ჟენევის უნივერსიტეტებში. წერდა ქართულ, რუსულ და ფრანგულ ენებზე. გარდა სპეციალური ფსიქოფიზიოლოგიური დისციპლინებისა, ბრიუსელის უნივერსიტეტში ქართული და რუსული სიტყვიერების კურსიც მიჰყავდა.
1910 წელს ბარბარე ყიფიანის თაოსნობით ბრიუსელის საერთაშორისო მუზეუმში დაარსდა მსოფლიო ხალხთა ისტორიისა და ეთნოგრაფიის ქართული სექცია, რასაც დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა საზღვარგარეთ ქართული სულიერებისა და კულტურის პოპულარიზაციისათვის.