cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
აბრაჰამ ორტელიუსი
1564 წელს ორტელიუსმა დაასრულა ე. წ. "mappemonde", რვაფურცლიანი მსოფლიოს რუკა, რომელიც შემდგომში გამოჩნდა შეკვეცილი ფორმით "თეატრშიც". ამ უნიკალური რუკის ერთადერთი დღემდე შემორჩენილი ასლი დაცულია ბაზლის უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკაში (cf. Bernoulli, Ein Karteninkunabelnband, Basle, 1905, გვ. 5). მან ასევე გამოაქვეყნა ეგვიპტის ორგვერდიანი რუკა 1565 წელს, ნიდერლანდის სანაპიროზე ბრიტენბურგის ციხესიმაგრის გეგმა 1568 წელს, აზიის რვაფურცლიანი რუკა 1567 წელს და ესპანეთის ექვსფურცლიანი რუკა მისი განთქმული მსოფლიოს ატლასის გამოცემამდე.
მსოფლიოს ატლასი
1570 წელს (20 მაისს) გამოიცა ჟილს კოპენს დე დისტის მიერ ანტვერპენში ორტელიუსის Theatrum Orbis Terrarum (მსოფლიოს თეატრი), პირველი თანამედროვე ატლასი (53 რუკისგან შემდგარი). მისი სამი ლათინური გამოცემა (ჰოლანდიური, ფრანგული და გერმანული გამოცემების პარალელურად) გამოჩნდა 1572 წლამდე; ხოლო 1598 წელმს ორტელიუსის გარდაცვალებამდე სულ ოცდახუთი გამოცემა დაიბეჭდა. შემდეგ კიდევ სულ რამდენიმე გამოცემა დაიბეჭდა, ვინაიდან 1612 წლამდე ამ ატლასზე დიდი მოთხოვნა იყო. რუკათა უმრავლესობა რეპროდუქციები უნდა ყოფილიყო (პირველ თეატრუმში 87 ავტორის სახელია მოყვანილი, რაც 183-მდე გაიზარდა 1601 წელს გამოშვებულ ლათინურ ვარიანტში), და მათში მრავალი შეცდომაა გაპარული. შეცდომები იყო როგორც ზოგად რუკებში, ისე დატალებშიც; ასე მაგალითად, სამხრეთ ამერიკა თავდაპირველად სრულიად შეუსაბამო ფორმისაა პირველ გამოცემაში, მაგრამ გასწორებულ იქნა 1587 წელს ფრანგულ ვარიანტში, ხოლო შოტლანდიის რუკაზე გრამპიანსი მდებარეობს ფორტსა და კლაიდს შორის. თუმცა ზოგადად, ეს ატლასი მისი თანმხლები ტექსტითურთ საუცხოო ერუდიციისა და შრომის ნიმუშია. მისი წინამორბედი და პროტოტიპი იყო ოცდათვრამეტი რუკის კოლექცია, რომელშიც შედიოდა ევროპის მიწები, აზია, აფრიკა, თათრეთი და ეგვიპტე. ეს რუკები შეკრებილი იყო ორტელიუსის მეგობრისა და პატრონის ჟილს ჰოოფტმანისა და მისი აგენტების მიერ. მათი უმრავლესობა რომში იყო დაბეჭდილი, და მხოლოდ ცხრა მათგანი იყო ბელგიაში შექმნილი.
center|750px|thumb|ორტელიუსის "მსოფლიოს თეატრი".
კატეგორია:ბელგიელი კარტოგრაფები კატეგორია:ბელგიელი გეოგრაფები კატეგორია:დაბადებული 2 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1527 კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1598
Dolichoderus bidens
Dolichoderus bidens — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Dolichoderus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
MTV Unplugged (კეტი პერის ალბომი)
MTV Unplugged (iTunes-ზე მითითებული, როგორც MTV Unplugged: Katy Perry) — ამერიკელი მომღერალ კეტი პერის EP da საკონცერტო ალბომი. იგი გამოიცა 2009 წლის 17 ნოემბერს, აშშ-ში Capitol-ის მიერ. გამოსულია ალბომის CD/DVD ვერსია, სადაც კეტი მღერის ცოცხლად MTV-ისთვის 2009 წლის 22 ივლისს ნიუ-იორკში. ალბომში გაერთიანებული იყო კეტის ცნობილი სიმღერები, როგორიცაა "I Kissed a Girl", "Waking Up in Vegas" და "Thinking of You". მასში შესულია 2 ახალი სიმღერა, Hackensack-ის პერის ვერსია და სიმღერა "Brick By Brick"-ის ორიგინალური ვერსია. კრიტიკოსებისგან ალბომმა მიიღო 3 ვარსკვლავი ხუთიდან.
სქოლიო
კატეგორია:კეტი პერის ალბომები კატეგორია:2009 წლის საკონცერტო ალბომები კატეგორია:2009 წლის ვიდეო ალბომები კატეგორია:Capitol Records-ის საკონცერტო ალბომები კატეგორია:Capitol Records-ის EP-ები პერი, კეტი
შუტო-ორიზარის თემი
შუტო-ორიზარის თემი (Општина Шуто Оризари) — ჩრდილოეთ მაკედონიის დედაქალაქ სკოპიეში შემავალი ათი თემიდან ერთ-ერთი. მოსახლეობა შეადგენს 22 017 ადამიანს (2002 წლის აღწერის მონაცემები ). მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 2 900 კაცი/კმ²-ზე.
თემის ტერიტორიის ფართობი შეადგენს 7.48 კმ²-ს.
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონიის თემები კატეგორია:სკოპიე
სტენობიონტები
სტენობიონტები (ბერძნ.  stenos — ვიწრო, შეზღუდული და ბიონტი — ცოცხალი) — ცხოველები და მცენარეები, რომელთაც გააჩნიათ გარემოს შედარებით მუდმივ პირობებში არსებობის უნარი. სტენობიონტებს განეკუთვნება მრავალი პარაზიტი და სიმბიონტი, რომელთაც აქვთ მხოლოდ ერთი რომელიმე სახეობის წარმომადგენელთან თანაცხოვრების უნარი, აგრეთვე ოკეანეების სიზრქეში, მღვიმეებში, ტენიან, ტროპიკულ ტყეებში, მაღალმთიან რაიონებში ბინადარი მრავალი ცხოველი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ორგანიზმები
აგილ ალიევი
აგილ ალირზა ალიევი (Aqil Əlirza oğlu Əliyev; დ 10 დეკემბერი, 1926, ნახიჩევანი — გ. 7 მარტი, 2006, ბაქო) — საბჭოთა და აზერბაიჯანელი მეცნიერ-ეკონომისტი, აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი; აზერბაიჯანის პრეზიდენტის, ჰეიდარ ალიევის უმცროსი ძმა.
დაამთავრა აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიული ფაკულტეტი 1951 წელს. თავიდან აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ისტორიის ინსტიტუტში სამეცნიერო მუშაკი იყო, შემდგომ აზერბიაჯანის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში, ხოლო 1953 წლიდან აზერბაიჯანის სამედიცინო უნივერსიტეტში გააგრძელა მუშაობა.
1973 წელს სამედიცინო უნივერსიტეტის ეკონომიკისა და სამართლის საფუძვლების კათედრის გამგის თანამდებობა დაიკავა. მისი სამეცნიერო მოღვაწეობის ძირითადი მიმართულება იყო აზერბაიჯანის სოციალ-ეკონომიკური განვითარებაში რეფორმების როლი, ასევე მოსახლეობის ცხოვრების დონის ამაღლებისათვის საჭირო აქტუალური პრობლემების შესწავლა. აგილ ალიევი 130-მდე სამეცნიერო ნაშრომის ავტორია, რომელთაგანაც 16 საზღვარგარეთ არის გამოქვეყნებული. აგილ ალიევი იყო საერთაშორისო ეკო-ენერგეტიკული აკადემიის ნამდვილი წევრი. გარდაიცვალა ბაქოში 2006 წლის 7 მარტს. დასაფლავებულია ღვაწლმოსილ მოღვაწეთა ხეივანში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 10 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1926 კატეგორია:გარდაცვლილი 7 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 2006 კატეგორია:აზერბაიჯანის დიდების ორდენის კავალრები კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები კატეგორია:აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები
Centromyrmex congolensis
Centromyrmex congolensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Centromyrmex-ის გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
კვიპროსის მართლმადიდებელი ეკლესია
კვიპროსის მართლმადიდებელი ეკლესია (Εκκλησία της Κύπρου) — ერთ–ერთი უძველესი ავტოკეფალური მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესია აღმოსავლეთში, უკავია მე–10 ადგილი მართლმადიდებელი ეკლესიების დიფტიქში.
ისტორია
გადმოცემით დააარსა მოციქულმა ბარნაბამ 47 წელს. თავდაპირველად იყო ანტიოქიის ეკლესიის ეპარქია. 431 წლიდან კი ავტოკეფალური საარქიეპისკოპოსოა. VI საუკუნეში მოექცა არაბთა უღლის ქვეშ, რომლისგანაც მხოლოდ 965 წელს გათავისუფლდა. 1191 წელს კუნძული კვიპროსი დაიპყრეს ჯვაროსნებმა, 1489–1571 წწ. ეკუთვნოდა ვენეციას, 1571 წლიდან – თურქებს, ხოლო 1878 წლიდან – ინგლისელებს. 1960 წელს კვიპროსმა გახდა დამოუკიდებელი და გამოცხადდა რესპუბლიკური მმართველობა. პირველი პრეზიდენტი გახდა არქიეპისკოპოსი მაკარიოსი (1960–1977). 1974 წელს თურქეთის მიერ ოკუპირებულ იქნა კუნძულის ტერიტორიის 35%. სადაც მიმდინარეობს ქრისტიანული ტაძრებისა და სიწმინდეების განადგურება. სულ ოკუპირებულ ნაწილში მდებარეობს 514 ეკლესია, სამლოცველო და მონასტერი.
თანამედროვეობა
ამჟამად კვიპროსის ეკლესია შედგება ერთი საარქიეპისკოპოსოსა და 5 ეპარქიისაგან, აქვს 500 მეტი ეკლესია და 9 მონასტერი. 2006 წლის 5 ნოემბრიდან ეკლესიის სათავეშია არქიეპისკოპოსი  ქრიზოსტომოს II, იგი აირჩიეს მას შემდეგ, რაც სპეციალურმა „უხუცესთა საბჭომ“ კონსტანტინოპოლის პატრიარქის ბართლომეს ხელმძღვანელობით 2006 წლის მაისში „საპატიო დათხოვნაში“ გაუშვა მისი წინამორბედი   ქრიზოსტომოს I. მმართველობის უმაღლესი ორგანოა – წმინდა სინოდი, რომელიც შედგება არქიეპისკოპოსისგან, პაფოსის, ლარნაკის, კირენიის, ლიმასოლის და მორფუს ეპისკოპოსებისაგან. კირენიისა და მორფუს ეპისკოპოსები კუნძულის ჩრდილოეთი ნაწილის ოკუპაციის გამო დროებით იმყოფებიან ნიქოზიაში. ეკლესია აქტიურადაა ჩართული ტურისტულ ბიზნესში და ხელს უწყობს ქვეყანაში მის განვითარებას.
რესურსები ინტერნეტში
* კატეგორია:მართლმადიდებელი ეკლესიები
ცონევო
ცონევო (Цонево) — სოფელი ბულგარეთში. ეკუთნის ვარნის ოლქს. 2010 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 2420 კაცს.
კატეგორია:ბულგარეთის სოფლები
მათიას ზამერი
მათიას ზამერი (Matthias Sammer; დ. 5 სექტემბერი, 1967) — ყოფილი გერმანელი ფეხბურთელი. თამაშობდა მცველის პოზიციაზე გერმანიის საფეხბურთო კლუბებში. განსაკუთრებულ წარმარტებას მიაღწია დორტმუნდის ბორუსიასთან ერთად, რომლის რიგებშიც ევროპის ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული გახდა. 1996 წელს ზამერს France Football-მა ოქროს ბურთი გადასცა, ეს ერთ-ერთი იშვიათი შემთხვევა იყო როდესაც ევროპის წლის საუკეთესო ფეხბურთელად მცველი დაასახელეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 5 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1960 კატეგორია:გერმანელი ფეხბურთელები კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:დრეზდენის დინამოს ფეხბურთელები კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები კატეგორია:მილანის ინტერის ფეხბურთელები კატეგორია:შტუტგარტის ფეხბურთელები კატეგორია:დორტმუნდის ბორუსიას ფეხბურთელები კატეგორია:ოქროს ბურთის მფლობელები კატეგორია:გერმანიის ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:ევროპის ჩემპიონები ფეხბურთში კატეგორია:1994 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:1996 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:გერმანელი ფეხბურთის მწვრთნელები
მიქსოსპორიდიები
მიქსოსპორიდიები, ლორწოვანი სპოროვნები (Myxosporidia) — უმარტივესთა რიგი კნიდოსპორიდიების კლასისა. შეიცავს 800-მდე სახეობას. მიქსოსპორიდიები თევზის ნაღვლისა და შარდის ბუშტის, შარდსაწვეთებისა და სხვადასხვა ქსოვილის, იშვიათად ამფიბიისა და კუს პარაზიტებია. მიქსოსპორიდიების ვეგეტატიური ფორმაა მოძრავი პლაზმოდიიმები (15 მკმ-იდა 11 მმ-მდე). მრავლდებიან უსქესოდ და სქესობრივად. სქესობრივი გამრავლებით წარმოიქმნება 1 ან რამდენიმე მრავალუჯრედიანი სპორა. სპორები თევზის ორგანიზმიდან წყალში გამოიყოფა, სადაც მათ ახალი მასპინძელი — ცხოველი ყლაპავს. აქ ჩანასახიშედის ლორწოვან გარსში და სისხლს გადააქვს ქსოვილებსა და ორგანოებში, სადაც იგი იზრდება და ფორმირდება. ზოგი სახეობა იწვევს თევზის საშიშ დაავადებას — მიქსოპორიდიოზმს.
ლიტერატურა
კატეგორია:უმარტივესები
ალთემენე
ალთემენე — კრეტის მეფის, კატრევსის ვაჟი, სამისნომ იწინასწარმეტყველა, რომ კატრევსი მოკვდებოდა თავისი ვაჟის სახელით. შეშინებული ალთემენე კუნძულ როდოსზე გაიქცა. კარგა დრომ რომ გაიარა, მოხუცებულმა კატრევსმა გადაწყვიტა მოენახა შვილი და სახელმწიფო გადაეცა. როდესაც მეფე ამალითურთ კუნძულზე გადავიდა, დამხვდურებმა მტრად მიიღეს და ომი გაუმართეს. კატრევსი მართლაც თავისი შვილის სახელით მოკვდა. როდესაც ალთემენემ საქმის ვითარება გაიგო, მეტისმეტად დამწუხრდა და ღმერთებს სიკვდილი შესთხოვა. ღმერთებმა თხოვნა შეისმინეს და ალთემენე მიწამ ჩაყლაპა, მითი მიეკუთვნება შვილთაგან მამის მოკვლის ფართოდ გავრცელებულ თქმულებათა ციკლს, რომლებსაც ხშირად რეალური საფუძველიც ჰქონდა.
სქოლიო
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია კატეგორია:მამის მკვლელები
პენიასერადა
პენიასერადა (Peñacerrada;, Urizaharra) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ბასკეთის ავტონომიური გაერთიანების ალავის პროვინციის მონტანია-ალავესის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 57 კმ². მოსახლეობა — 262 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ალავის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ალავის ქალაქები
ევროპის გამოწვევის თასი ფრენბურთში
1972/1973 წლების სეზონიდან ტარდება  საკლუბო ტურნირი  როგორც ვაჟთა, ასევე  ქალთა  გუნდებს  შორის, რომელსაც  ევროპის  ქვეყნების თასის  მფლობელთა  თასის გათამაშება  ეწოდებოდა. 2001 წლიდან ტურნირს  დაერქვა ,,ტოპ-გუნდების  ტურნირი', ხოლო 2007 წლიდან - ევროპის გამოწვევის  თასი.
თასის მფლობელები და  ფინალისტები, ვაჟები
! s! style="background: #ddffdd;"|წელი ! s! style="background: #ddffdd;"|ჩატარების ადგილი ! s! style="background: #ddffdd;"|გამარჯვებული ! s! style="background: #ddffdd;"|ფინალური მატჩების შედეგი ! s! style="background: #ddffdd;"|ფინალისტი
თასის მფლობელები და  ფინალისტები, ქალები
! s! style="background: #ddffdd;"|წელი ! s! style="background: #ddffdd;"|ჩატარების ადგილი ! s! style="background: #ddffdd;"|გამარჯვებული ! s! style="background: #ddffdd;"|ფინალური მატჩების შედეგი ! s! style="background: #ddffdd;"|ფინალისტი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფრენბურთი კატეგორია:საერთაშორისო ტურნირები ფრენბურთში
Centromyrmex brachycola
Centromyrmex brachycola — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Centromyrmex-ის გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
იოანე მინჩხი
იოანე მინჩხი — X საუკუნის ქართველი ჰიმნოგრაფი. დასავლეთ საქართველოს (აფხაზეთის) მეფის გიორგი II-ის (922-957) თანამედროვე. წარმოშობით დასავლეთ საქართველოდან, სოფ. ინჩხიდან ყოფილა, რაზეც მისი ზედწოდება (მინჩხი) მიუთითებს. ვარაუდობენ, რომ პალესტინაში, სინის მთაზე მოღვაწეობდა. მისი ჰიმნოგრაფიული მემკვიდრეობა სწორედ სინურმა ხელნაწერებმა შემოინახა. მიქაელ მოდრეკილის „იადგარში“ (978-988) მოთავსებულია იამბიკური საზომით დაჭერილი იოანე მინჩხის 4 საგალობელი (გამოაქვეყნა ი. ჯავახიშვილმა 1947). ჰიმნოგრაფიაში მან შემოიღო ახალი სალექსო ფორმა მინჩხური.
Grand Theft Auto: Chinatown Wars
Grand Theft Auto: Chinatown Wars — ვიდეო თამაში Nintendo DS-ის, PlayStation Portable-სა და iPhone OS-ისთვის. იგი არის GTA-ს სერიის მეცამეტე თამაში.
Dolichoderus bispinosus
Dolichoderus bispinosus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Dolichoderus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
NGC 199
NGC 199 — გალაქტიკა თევზების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1862 წლის 24 სექტემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:თევზების თანავარსკვლავედი
აით-ბენ-ჰადუ
აით-ბენ-ჰადუ (არაბ. آيت بن حدّو‎) — გამაგრებული ქალაქი ანუ ქსარი თანამედროვე მაროკოს ტერიტორიაზე, ყოფილ სავაჭრო გზაზე საჰარასა და მარაკეშს შორის. მდებარეობს ბორცვზე, მდინარე უნილას გასწვრივ. ის კასბებს (იგივე მედინა, ისლამური ქალაქის ტიპი) შორის ერთ-ერთ უმშვენიერესი მაგალითა, რომელიც ყოველი შტორმის შემდეგ დაუზიანებელი რჩებოდა. ქალაქის მოსახლეობის ძირითადი რიცხვი უფრო თანამედროვე სოფელში, მდინარის მეორე ნაპირზე ცხოვრობს, მაგრამ ათი ოჯახი დღემდე ქსარში ცხოვრებას ამჯობინებს.
1987 წლიდან აით-ბენ-ჰადუ შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. ქალაქი გადაღებულია რამდენიმე ფილმში. მათ შორისაა:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მაროკოს ქალაქები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები მაროკოში
სერდუ (სეარა)
სერდუ (Cedro) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება სეარის შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 24 618 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 725.786 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 33.92 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სეარის შტატის მუნიციპალიტეტები
Centromyrmex bequaertii
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ალექსანდრე ფონ ბუნგე
ალექსანდრე გეორგ ფონ ბუნგე (Алекса́ндр Андре́евич Бу́нге; Alexander von Bunge; დ. 6 ოქტომბერი, 1803 ― გ. 18 ივლისი, 1890) ― რუსი ბოტანიკოსი. ცნობილია სამეცნიერო ექსპედიციებით აზიაში, განსაკუთრებით, ციმბირში.
ბიოგრაფია
ალექსანდრე ბუნგე რუსეთის იმპერიაში მცხოვრები გერმანელების ოჯახში დაიბადა. მამა, ანდრეას თეოდორი, გეორგ ფრიდრიხ ბუნგეს, XVIII საუკუნეში აღმოსავლეთ პრუსიიდან რუსეთში ემიგრირებული ფარმაცევტის ვაჟი იყო. ტარტუს უნივერსიტეტში მედიცინას სწავლობდა, მოგვიანებით კი ყაზანში ბოტანიკის პროფესორად მუშაობდა. 1835 წელს ტარტუში დაბრუნდა, სადაც 1867 წლამდე ბოტანიკას ასწავლიდა. ბუნგე თანამშრომლობდა მარტინ ლუთერის უნივერსიტეტის პროფესორთან, დიდერიხ ფრანც ლეონარდ ფონ შლეხტენდალთან. ტარტუში 1881 წლამდე დარჩა, სადაც ბოლო პერიოდში ესტონეთის ფლორას იკვლევდა.
1826 წელს კარლ ფრიდრიხ ფონ ლედებურთან და კარლ ანტონ ფონ მეიერთან ერთად ყაზახეთის სტეპსა და ალთაის მთიანეთში იმოგზაურა. 1830-1831 წლებში ციმბირის გავლით პეკინში იმოგზაურა და მონღოლური ფლორა გამოიკვლია. 1857-1858 წლებში ხორასნისა და ავღანეთის სამეცნიერო ექსპედიციაში მიიღო მონაწილეობა.
ბუნგეს ვაჟი გუსტავი (1844-1920) ფიზიოლოგი, მეორე ვაჟი ალექსანდრე ფონ ბუნგე (1851-1930) კი მკვლევარი და ზოოლოგი იყო.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1803 კატეგორია:დაბადებული 6 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1890 კატეგორია:გარდაცვლილი 18 ივლისი კატეგორია:ესტონელი ბიოლოგები კატეგორია:ესტონელი ბოტანიკოსები კატეგორია:ესტონელი მკვლევრები კატეგორია:ესტონელი ზოოლოგები კატეგორია:ციმბირის მკვლევრები კატეგორია:XIX საუკუნის ესტონელები კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანელი ბოტანიკოსები კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანელი ზოოლოგები კატეგორია:XIX საუკუნის რუსი მეცნიერები კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრები
ბრმა ბუ
ბრმა ბუ (1936; ) — ირანელი ავტორის, სადეყ ჰედაიათის მაგნუმ ოპუსი და მეოცე საუკუნის ირანული ლიტერატურის ყველაზე გამორჩეული და ერთ-ერთი პირველი პროზაული ნაწარმოები. წიგნი სპარსულ ენაზე დაიწერა და აღიარებულია, როგორც სიურეალისტური ჟანრის შედევრი. რომანის სიუჟეტი მთლიანად ჰალუცინაციებითა და ფსიქიკური დაავადების მქონე მთხრობლის მონოლოგს მიუყვება, პერსონაჟის, რომელიც სოლიფსიზმის თანამედროვე განსახიერებაა. ამ დროისთვის, რომანი 30-ზე მეტ ენაზეა თარგმნილი, მათ შორის ქართულადაც.
ბრმა ბუ დაიწერა რეზა-შაჰ ფეჰლევის მმართველობის ბოლო წლებში (1925–1941). იგი თავდაპირველად გამოქვეყნდა შეზღუდული გამოცემით მუმბაიში, ავტორის ორწლიანი ვიზიტის დროს. თეირანში იგი პირველად 1941 წელს გამოჩნდა, შაჰის ტახტიდან გადაყენების შემდეგ, შედეგად, წიგნმა ელვისებურად მიიპყრო ირანული მთავრობის ყურადღება. მალევე იგი ცენზურას დაუქვემდებარეს იმ მიზეზით, რომ რომანს მკითხვებლები თვითმკვლელობის მცდელობამდე მიჰყავდა. რეზა შაჰის მმართველობის დროს ნაწარმოების მიმართ გაცილებით უფრო არაფამილიარული დამოკიდებულება იგრძნობა, ძირითადად გამოწვეული იმ შეხედულებით, რომ ნაწარმოებში წარმოჩენილია პესიმისტური ტენდენციები, რომელიც ეწინააღმდეგებოდა მმართველის რიტორიკულ პროგრესს. არსებობს ვერსია, რომ რომანის დიდი ნაწილი ჯერ კიდევ 1930 წლამდე იყო დამთავრებული - მაშინ, როცა ავტორი ჯერ კიდევ სტუდენტობისას პარიზში იმყოფებოდა. ევროპული იდეოლოგიებით შთაგონებული ავტორი უპირისპირდება ტრადიციებს და, შედეგად, ქმნის ნაწარმოებს, რომელიც თანამედროვე ირანული ლიტერატურის განუყოფელ ნაწილად იქცევა.
ნაწარმოებზე დაყრდნობით ჩილელმა რეჟისორმა, რაულ რუისმა, 1987 წელს ეკრანიზაციაც შემოგვთავაზა.
ფონი
ვინსენტ მონტი, ფრანგი აღმოსავლეთმცოდნე და ავტორის ახლო მეგობარი, საკუთარ ნარკვევებში ვარაუდობდა, რომ ნაწარმოები ჯერ კიდევ 1930 წლისთვის დაწერილი იყო. ჰედაიათი სწავლობდა საფრანგეთში 1930 წლის შუა პერიოდამდე, ირანში დაბრუნების შემდეგ კი მან ინტენსიურად დაიწყო ზღაპრების, ნოველებისა და პიესების გამოქვეყნება. ჰედაიათის თანამედროვეები ამბობდნენ, რომ, თითქოს, იგი იბრალებდა ამ ნაწარმოების ირანში დაბრუნების შემდეგ შექმნას, რაც, მრავლის აზრით, შეუძლებელი იყო, რეზა-შაჰ ფეჰლევის სასტიკი რეჟიმიდან გამომდინარე. უფრო სანდო წყარო იუწყება, რომ ავტორმა წიგნის გამოცემის საუკეთესო დრო ინდოეთში მოგზაურობისას გამონახა, კერძოდ მუმბაიში, სადაც მისი 50-მდე ეგზემპლარი გამოაქვეყნა. მინი|ჰედაიათი 1930 წელს 1935 წელს ჰედაიათი შვეიცარიაში მიიწვიეს. შედეგად, ავტორს მისი ყველა წიგნის გაყიდვა მოუწია, სულ რაღაც 400 თუმანად, რათა სამოგზაურო ფული ჰქონოდა. თუმცა, ეს მოგზაურობა გაუქმდა სხვადასხვა მიზეზისდა გამო (მათ შორის, ჰედაიათისთვის უცხო ვალუტის არ გაცემა და ა.შ.), რაც გახდა ავტორისა და ირანული ხელისუფლების მტრობის დასაწყისი - ამავე წლიდან, საკუთარი ლიტერატურული მოღვაწეობის გამო, ავტორს ირანში ნაწარმოებების გამოქვეყნება და გაყიდვა აეკრძალა, ფაქტობრივად, მისი ამ ქვეყანაში მოღვაწეობის გაგრძელების იმედი აღარ არსებობდა. ერთი წლის შემდეგ, 1936-ში, ქურთმა პოეტმა და ავტორის ყოფილმა მეგობარმა, შინ პერტომ, ნაწარმოების შემოქმედს შესთავაზა ინდოეთში სამოგზაუროდ წასვლა, რაც, ძირითადად, გამომცემლობითი მიზნებით იყო განპირობებული. შინი ამ დროს მუმბაიში კონსულად მუშაობდა, შედეგად, მოგზაურობის უზრუნველყოფის გარეშე, სადეყი მიემგზავრება ინდოეთში. ცხადია, ავტორმა ბრმა ბუს ხელნაწერი თან წაიღო ინდოეთში. შინი ამის შესახებ წერდა:"'ბრმა ბუ სადეყმა ინდოეთში გამგზავრებამდე დაწერა, ხოლო მას შემდეგ, რაც თეირანიდან მუმბაიში ჩავედით, თავად სადეყმა და მისმა მბეჭდავმა, ერიკა ანდესმა, მომცეს მე ნაწარმოების პირველი ხელნაწერი, რათა წამეკითხა ის'."მუმბაიში ჩასული ჰედაიათი ფინანსურ პრობლემებს განიცდიდა, გარდა ამისა, უცხო გარემოში დისკომფორტსა და სიცივეს გრძნობდა, თუმცა მან მალევე დაუახლოვდა ძირძველ ფარსი ხალხს, მცხოვრებთ მუმბაიში, რა დროსაც მან გაიცნო ადგილობრივი ენათმეცნიერი - ბარამ გურ ალკანსარია -,რომელთანაც მან უძველესი ირანული ენის შესწავლა დაიწყო. თავის ერთ-ერთ წერილში სადეყი, იუმორნარევი ტონით, იგონებდა:"'მე ფაჰლავის ენას მისტერ ანკალსარიასთან ერთად ვსწავლობდი, თუმცა, არამგონია, იგი ოდესმე გამომადგეს'"
რეზიუმე
მთელი რომანი გადმოცემულია პირველი პირით, უსახელო ნარატორის მიერ და შედგება ორი, შედარებით პატარა ნაწილისგან. ეს ორი ნაწილი ერთმანეთთან დაკავშირებულია მრავალი მსგავსებით.
პირველი ნაწილი
ნაწარმოების პირველი ნაწილი, რომელშიც ანონიმურ მთხრობელს ვაწყდებით, სიზმარია, მაგრამ უჩვეულო სტილის. აქ აღწერილია ქალაქ შაჰრერთან მცხოვრები პიროვნების ტკივილ, რომელიც მან განიცადა. ერთ მშვენიერ დღეს, მთხრობელი საკუთარი ოთახის ნაპრალის მიღმა დაინახავს კედელს. მას უყვარდება გოგონა, რომელსაც ხელში ლოტუსი უჭირავს, ნარატორი კი მას საკუთარ ოცნებების მეუღლედ იხსენიებს და ზეციურ ანგელოზს უწოდებს. მას ეწყება ერთგვარი აკვიატება - როგორც მხატვარი, ფურცლებზე ერთი და იმავე პიროვნების გამოსახვას იწყებს. ესაა სწორედ სიზმარში ნანახი, შავ კაბაში გამოწყობილი გოგონა, რომელსაც ხელში ლოტუსი უჭირავს. სიუჟეტიც სწორედ აქედან იწყება, როდესაც მთხრობელი, ერთ მშვენიერ დღეს, საკუთარი ოთახის ნაპრალში დაინახავს ერთგვარ სცენას, იგი იხიბლება აქ შემჩნეული გოგონათი და მისი ცხოვრება საშინლად იცვლება მანამ, სანამ საღამოს იგი პირისპირ არ იხილავს მას. მას სახლის კარებთან იპოვის, თუმცა, გარკვეული პერიოდის შემდეგ, გოგონა ნარატორის საწოლში უმალვე კვდება. უბედური შემთხვევისდა მიუხედავად, მთხრობელი მაინც ახერხებს გოგონას თვალის დახატვას, რათა უკვდავად აქციოს იგი. ამის შემდეგ, ნარატორი გოგონას სხეულს დააქუცმაცებს და სასაფლაოზე წაიღებს. მაჩვი, რომელიც გოგონასთვის საფლავს თხრის, იპოვის ვაზას, რომელიც შემდეგში მთავარი გმირი სუვენირად იხმარს. სახლში დაბრუნებისას მთავარი გმირი აღმოაჩნეს, რომ ვაზაზე წყვილი თვალი სწორედ ისეა დახატული, როგორც გარდაცვლილი გოგონას თვალები. საბოლოოდ, მოხუცი კაცი გადაწყვეტს, ვაზი და ნახატი გვერდიგვერდ, ოპიუმის საცეცხლურის წინ მოათავსოს. ამის შემდეგ, იგი ღვინოს ეტანება და ეწევა ოპიუმს, რათა მოიწესრიგოს გონება. ოპიუმის დიდი დოზით მოხმარების შემდეგ, მთავარი გმირი ტრანსში გადადის და რამდენიმე საუკუნით უკან ინაცვლებს სრულიად უცხო გარემოში, რომელიც, მიუხედავად იმისა რომ უცხოა, მაინც ნაცნობის შთაბეჭდილებას ტოვებს მთხრობელისთვის.
მეორე ნაწილი
მეორე ნაწილი ეხება მთხრობელის მიერ მოყოლილ ამბავს უვკე ახალ გარემოში. ამ პერიოდიდან მოყოლებული, მთხრობელი საკუთარი ჩრდილის აღწერით არის დაკავებული, რომელიც ბუს ფორმისაა და რომელიც ანადგურებს ყველა ხელნაწერს, რომლის შედეგნასაც იგი შეეცდება, მიუხედავად დიდი სურვილისა. ამჯერად, მთხრობელი გვევლინება ტანჯულ ადამიანად, რომელსაც ცოლი არ ემორჩილება და აქვს სექსუალური უთანხმოება საკუთარ მეუღლესთან, რის გამიოც ეს უკანასკნელი მას სხვა კაცებთან ღალატობს. ცოლს ჰქვია ლეკატე, რომელიც ძალიან წააგავს პირველ ნაწილში ნახსენებ, შავი კაბის მქონე გოგონას. ამ დროს, მთხრობელი იხსენებს საკუთარი მშობლების გაცნობის ამბავსაც და დასძენს, რომ იგი ბავშვობიდან დეიდასთან იზრდებოდა. სიუჟეტის მეორე ნაწილში ის თავისა და რაჯალასების დაპირისპირებაზე საუბრობს და მათ მიმართ სიძულვილს გამოხატავს. მას მიაჩნია, რომ გარესამყარო არის ბატონობის სავანე. მისი შეხედულებით, გაიძვერაა ისეთი ადამიანი, რომელიც „კუჭისა და სასქესო ორგანოს მეტს არაფერს ფლობს და მუდამ დროსტარებასა და ვნებაზე ფიქრობს.“ მთხრობელის მედდა მისი ყოფილი ძიძაა, რომელიც მთავარი გმირის ერთგვარ მაშველად ევლინება მკითხველს. ამ დროს, მთხრობელის სახლის წინ იდუმალი მოხუცი - მოხუცი ხანზერ პანზერი - ხალიჩას ფენდა. მთხრობელის თქმით, ის ერთ-ერთი მათთაგანი იყო, ვისთანაც საკუთარმა მეუღლემ უღალატა. ამ დროს, იგი ხედავს მოხუცის პირის კვალს ლეკატეს ლოყაზე. გარდა ამისა, მთხრობელს სჯერა, რომ მოხუცი სხვებისგან განსხვავდება - ის მან ნახევრად ღმერთთან გააიგივა. საბოლოოდ, მთხრობელი გადაწყვეტს, მოკლას ლეკატე - ამას ის ძვლის საშუალებით ახერხებს. ამის შემდეგ კი, როდესაც ის სარკეში ჩაიხედება, შენიშნავს, რომ თმა გაუთეთრდა და მისი გარეგნობა ისეთივედ იქცა, როგორც მოხუც პანზერის.
სხვადასხვა შეფასებები
"'ბრმა ბუ არის წიგნი, რომელსაც, ერთ მშვენიერ დღეს, სიამოვნებით დავწერდი. მსგავსი ისტორია არცერთ ენაზე არ მინახავს. მე ის ძალიან მომწონს'"
სქოლიო
კატეგორია:1937 წლის რომანები კატეგორია:სპარსული ლიტერატურა
Dolichoderus brevis
Dolichoderus brevis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Dolichoderus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
მეტროპოლიტენის ოპერის თეატრი
thumb|300px|მეტროპოლიტენის ოპერის თეატრი ლინკოლნის ცენტრში, ხედი ლინკოლნის ცენტრის პლაზადან thumb|300px|ოპერის თეატრი წარმოდგენისას, ხედი სცენის უკანა ნაწილიდან; კონცერტს მართავს პიანისტი [[იოზეფ ჰოფმანი, 1937 წლის 28 ნოემბერი.]]
სქოლიო
კატეგორია:ოპერის თეატრები კატეგორია:ნიუ-იორკი
გარიკ ისრაელიანი
გარიკ ისრაელიანი (Գարիկ Իսրայելյան; დ. 1963) — სომეხი-ესპანელი ასტროფიზიკოსი და მეცნიერი. Starmus Festival-ის დამფუძნებელი.
ადრეული წლები
გარიკ ისრაელიანი დაიბადა ერევანში, სომხეთში, 1963 წელს. დაამთავრა ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტი 1987 წელს, პირველი კლასის დიპლომით ფიზიკაში, ხოლო 1992 წელს მიიღო დოქტორის ხარისხი.
კარიერა
ისრაელიანმა გამოაქვეყნა 250-ზე მეტი სამეცნიერო სტატია უამრავ საკითხთზე, მზის პლანეტების აღმოჩენიდან დაწყებული, დამთავრებული შავი ხვრელებისა და ნეიტრონული ვარსკვლავებით. ბრაიან მეი თავის სადოქტორო დისერტაციაში ისრაელიანს ასახელებს, როგორც „... ჩემი მთავარი თანამშრომელი ამ სამუშაოზე ... ყველაზე მეტად დამეხმარა ამ სადოქტორო სამუშაოს ბოლო ეტაპებზე“.
მეცნიერთა საერთაშორისო ჯგუფმა ისრაელიანის ხელმძღვანელობით მზის ატმოსფეროში ლითიუმის დაბალი სიმრავლის ანომალიის ახსნა მოახერხა და ეს ფაქტი მზის სისტემაში პლანეტების არსებობას დაუკავშირა.
2001-2003 წლებში ისრაელიანი ატარებდა 30 საათიანი ასპირანტურის კურსს რადიაციული გადაცემის, ვარსკვლავური ატმოსფეროსა და სპექტროსკოპიის შესახებ ტოკიოს, იაპონიის, ჟენევის და შვეიცარიის უნივერსიტეტებში. იყო მოწვეული პროფესორი Caltech-ში (2000), იაპონიის ეროვნული ასტრონომიული ობსერვატორიაში (2003), ტრიესტის ობსერვატორიაში (იტალია) და სხვა. მოხსენებით გამოვიდა 30-ზე მეტ საერთაშორისო კონფერენციაზე. 2009 წელს ისრაელიანი მიიწვიეს ოქსფორდში TED Global-ზე სასაუბროდ. 2016 წლის ივნისში ისრაელიანი გამოჩნდა Larry King Now-ში, სტივენ ჰოკინგთან ერთად, რათა განეხილათ სტარმუსის ფესტივალი, ხელოვნური ინტელექტი და კოსმოლოგია.
ვარსკვლავების ხმები
2005 წელს გარიკ ისრაელიანმა შეადგინა ვარსკვლავების სხეულებში წარმოქმნილი აკუსტიკური ხმის ტალღების უნიკალური ბიბლიოთეკა. ამ კვლევითმა პროექტმა შთააგონა დოქტორ ისრაელიანს, გაეერთიანებინა ძალები დოქტორ ბრაიან მეისთან, ასტროფიზიკოსთან და ჯგუფ Queen-ის ლეგენდარულ გიტარისტთან, რათა შეექმნათ ახალი ფესტივალი, რომელიც ვარსკვლავებს მუსიკასთან დააკავშირებდა და ასე დაიბადა სტარმუსი. პროექტის სტარსაუნდსის მთავარი კონცეფცია ახსნილი იყო დოქტორ ისრაელის ლექციაზე ჩვენი აკუსტიკური სამყარო და გამოქვეყნდა წიგნში 50 Years of Man in Space (ლექციები, რედაქტირებული ისრაელიანისა და ბრაიან მეის მიერ 2014 წელს). 2016 წელს გარიკ ისრაელიანმა ვარსკვლავური ჩანაწერების ბიბლიოთეკიდან არჩევანი გააკეთა და ბრაიან ენოს გადასცა, რომელმაც ისინი ახალ კომპოზიციაში გააერთიანა. სტარსსაუნდსი ინტერნეტში ხელმისაწვდომია, რათა ყველამ შეეძლოს ისრაელიანის, ბრაიან ენოს, პოლ ფრანკლინის, ოლივერ ჯეიმსის ნამუშევრებით სიამოვნების მიღება.
My Apocalypse
My Apocalypse — ამერიკული მძიმე მეტალ ჯგუფ მეტალიკის მეორე სინგლი და მეათე სიმღერა მათივე 2008 წლის სტუდიური ალბომიდან Death Magnetic. 2008 წლის 26 აგვისტოს მეტალიკის ოფიციალურ ვებ-საიტზე უკვე შესაძლებელი იყო სიმღერის მოსმენა, ისევე როგორც ჩამოტვირთვა (მხოლოდ პლატინის წევრებისთვის) Death Magnetic-ის ვებ-გვერდიდან Mission: Metallica. ამას მოყვა მისი გამოჩენა ციფრული გაყიდვების მაღაზიებში, როგორიცაა iTunes Store. 2009 წლის გრემის დაჯილდოებაზე სინგლმა გაიმარჯვა კატეგორიაში „საუკეთესო მეტალ შესრულება“. თავად ალბომის სახელიც ამ სიმღერის ტექსტიდან არის აღებული.
გარიკ ისრაელიანი
სტარმუსის ფესტივალი
2011 წელს ისრაელიანმა დააარსა სტარმუსის ფესტივალი. სტარმუსის საერთაშორისო ფესტივალი აერთიანებს ასტრონომიას, კოსმოსს, მუსიკას, ხელოვნებას, ბიოლოგიასდა ქიმიას. 2010 წლიდან სტარმუსის მრჩეველთა საბჭოში შედიოდნენ გარიკ ისრაელიანი, ბრაიან მეი, სტივენ ჰოკინგი, ალექსეი ლეონოვი, პიტერ გებრიელი, რიჩარდ დოკინსი, ჯილ ტარტერი, ჯეკ ზოსტაკი (ნობელის პრემიის ლაურეატი), ჰარი კროტო (ნობელის პრემიის ლაურეატი), რიჩარდ დოკინსი, რობერტ უილიამსი, ტონი ფადელი, დევიდ ეიხერი და ემანუელ შარაპენტიე. ჩატარდა ხუთი ფესტივალი, რომელშიც მონაწილეობდნენ აპოლონის ასტრონავტები, მათ შორის არიან: ბაზ ოლდრინი, ნილ არმსტრონგი, ჯიმ ლოველი. კოსმონავტები, მათ შორის ალექსეი ლეონოვი, იური ბატურინი. მეცნიერები რიჩარდ დოუკინსი, სტივენ ჰოკინგი, ჯილ ტარტერი, კიპ თორნი და მრავალი სხვა. მუსიკოსებს შორის მონაწილეობდნენ: ბრაიან მეი, სტივ ვაი, ჰანც ზიმერი, რიკ უეიკმანი და სხვა.
ჯილდოები
შვეიცარიის მეცნიერებათა აკადემიის მიერ წარდგენილ ისრაელს, მიშელ მაიორს (2019 წლის ნობელის პრემიის თანალაურეატი ფიზიკაში) და ნუნო სანტოსს მიენიჭათ 2010 წლის ვიქტორ ამბარცუმიანის საერთაშორისო პრემია ასტროფიზიკის, ფიზიკის ან მათემატიკის დარგში.
My Apocalypse
ბოლო ხანს სიმღერას დაემატა ახალი შესავალი, რომლის შესახებაც ლარს ულრიხმა განაცხადა:
გარიკ ისრაელიანი
ჯილდოები
2014 წელს ისრაელიელმა მიიღო კანარის კუნძულების ოქროს მედალი, დაჯილდოვდა კანარის კუნძულების მთავრობის მიერ. ეს არის კანარის კუნძულებზე უმაღლესი აღიარება, რომელიც ენიჭება ადამიანებს ან კომპანიებს იმ ძალისხმევისთვის, რომელიც სასარგებლოა კანარის კუნძულების საზოგადოებისთვის.
My Apocalypse
სქოლიო
კატეგორია:2008 წლის სინგლები კატეგორია:მეტალიკის სიმღერები კატეგორია:თრეშ მეტალ სიმღერები
გარიკ ისრაელიანი
ჯილდოები
2016 წლის 20 ივნისს საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა და მცირე პლანეტების ცენტრმა მის საპატივცემულოდ ოფიციალურად დაარქვეს ასტეროიდ 21057-ს გარიკ ისრაელიანის სახელი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1963 კატეგორია:სომეხი მეცნიერები კატეგორია:ფიზიკოსები კატეგორია:სომეხი ფიზიკოსები
კენ კიზი
კენ კიზი (Ken Kesey; დ. 17 სექტემბერი, 1935 — გ. 10 ნოემბერი, 2001) — ამერიკელი ავტორი. სახელი გაითქვა რომანით „გუგულის ბუდეზე სხვა გადაფრინდა“ (1962). მისი ერთ-ერთი ცნობილი გამოთქმაა „ბიტნიკობისათვის ჯერ ახალგაზრდა ვიყავი, ხოლო ჰიპობისათვის — მეტად მოხუცი“.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1935 კატეგორია:გარდაცვლილი 2001 კატეგორია:ამერიკელი რომანისტები კატეგორია:ამერიკელი ესეისტები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი რომანისტები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი რომანისტები კატეგორია:პოსტმოდერნისტი მწერლები კატეგორია:ამერიკელი ფსიქოლოგიური ჟანრის მწერლები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ესეისტები კატეგორია:ორეგონის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:კალიფორნიელი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ესეისტები
ოლივია კიოლბასა
ოლივია კიოლბასა (Oliwia Kiołbasa; დ. 26 აპრილი, 2000, ავგუსტოვი, პოლონეთი) — პოლონელი მოჭადრაკე, საერთაშორისო ოსტატი ქალთა შორის (2016). ევროპის ქალთა ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2021)
ბიოგრაფია
ოლივია კიოლბასა 2000 წლის 26 აპრილს ქალაქ ავგუსტოვში დაიბადა. ჭადრაკის თამაში ადრეულ ასაკში ისწავლა და სხვადასხვა ასაკობრივ კატეგორიაში ქვეყნის პირველობაზე რამდენიმე მედალი მოიპოვა. 2008 წელს პოლონეთის 8 წლამდელ გოგონებში ვერცხლის მედალი მოიგო. 2010 წელს 10-წლამდელ გოგონებს შორის ქვეყნის ჩემპიონი გახდა. მომდევნო წელს 12 წლამდელებში ბრინჯაო დაიმსახურა. 2012-ში ამავე ასაკობრივ კატეგორიაში ვერცხლის მედალი მოიპოვა. 2013 წელს 16 წლამდელებში დაიმსახურა მესამე ადგილი, 2015 წელს კი 18 წლამდელ გოგონებში გახდა ჩემპიონი. წარმატებით ასპარეზობდა საერთაშორისო შეჯიბრებებზე. 2010 წელს ბათუმში ევროპის 10 წლამდელ გოგონათა ჩემპიონატზე ოქროს მედალი მოიპოვა და ქალთა შორის ფიდეს ოსტატის წოდებაც მიიღო. 2011 წელს ალბენაში ევროპის 12 წლამდელთა ჩემპიონატზე ვერცხლის მედალი მოიგო. 2014 წელს დურბანში 14 წლამდელთა მსოფლიოს ჩემპიონატზე კანადელ ციუი ჩოუსთან ერთად პირველ ადგილზე გავიდა, თუმც დამატებითი მაჩვენებლებით მეორე ადგილი მიაკუთვნეს. 2016 წლის აპრილში კრაკოვიაში, მანდილოსანთა საერთაშორისო ტურნირზე ქალ დიდოსტატის ნორმა შეასრულა. 2018 წელს რიგაში ევროპის 18 წლამდელთა ჩემპიონატზე მე-2 ადგილზე გავიდა. 2021 წლის აგვისტოს, იასში, ევროპის ქალთა ჩემპიონატზე ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა. მან 11 პარტიიდან 7 მოიგო, 2 წააგო, 2 კი ყაიმით დაასრულა და ჩემპიონს ერთი ქულით ჩამორჩა. წლის ბოლოს ვარშავაში მსოფლიოს ჩემპიონატზე, სწრაფ და ელვისებურ ჭადრაკში, იასპარეზა. სწრაფში 6 მოიგო, 4 წააგო, ერთი კი ყაიმით დაასრულა და 102 მონაწილეს შორის 29-ე ადგილი ხვდა წილად. ბლიცში 7 მოიგო, 6 წააგო, 4 ყაიმით დაასრულა და 105 მონაწილეს შორის მე-40 ადგილზე გავიდა.
პოლონეთის ნაკრები
ეროვნულ ნაკრებში 2013 წელს, 13 წლისას ევროპის გუნდურ ჩემპიონატზე უხმეს. გათამაშებას პოლონეთმა უმასპინძლა და კიოლბასამ მეორე ნაკრების, (რომელსაც „პოლონეთის მომავლის“ ნაკრები ერქვა) ღირსება დაიცვა. იგი მეოთზე დაფაზე იჯდა და 5 პარტია ითამაშა, საიდანაც 3 მოიგო, ერთი წააგო და ერთი ყაიმით დაასრულა. სამჯერ იასპარეზა ევროპის 18-წლამდელთა გუნდურ ჩემპიონატზე (2015, 2016, 2017) და სამივეზე პირველ დაფაზე გამოვიდა. 2015 და 2016 წლებში ინდივიდუალურში ბრინჯაო მოიგო, ხოლო ნაკრები მეორეზე გავიდა. გუნდური ოქრო მოიპოვა 2017 წელს, თუმც ინდივიდუალურში უმედლოდ დარჩა. 2021 წელს თერმე-ჩატეჟში ევროპის გუნდურ ჩემპიონატზე იასპარეზა, მესამე დაფაზე იჯდა და ნაკრების მსგავსად, ინდივიდუალურშიც მეშვიდეზე გავიდა.
ვეზუვი
ვეზუვი (Monte Vesuvio; Vesuvio; Mons Vesuvius) — მოქმედი ვულკანი იტალიის სამხრეთ ნაწილში, ქალაქ ნეაპოლის აღმოსავლეთით დაახლოებით 15 კმ-ში. სიმაღლე 1281 მ. ვეზუვი ერთადერთი ვულკანია ევროპის კონტინენტზე, რომელიც ბოლო 100 წლის განმავლობაში აქტიური იყო, თუმცა ამჟამად მიძინებულია. დანარჩენი ორი მსგავსი ვულკანი იტალიაში — ეტნა და სტრომბოლი კუნძულებზე მდებარეობს.
ვეზუვი ქმნის თითქოსდა ერთმანეთში ჩადგმულ სამ კონუსს. გარეთა, უძველესი კონუსის ნაშთია მონტე-სომის რკალისებრი ზვინული, რომელიც ვეზუვის მხოლოდ ჩრდილო და აღმოსავლეთ კალთებზეა შემორჩენილი. მის შიგნით ამოზიდულია ძირითადი, ყველაზე მაღალი და უფრო ახალგაზრდა კონუსი — საკუთრივ ვეზუვი, რომლის მწვერვალში კრატერია.
ვულკანური კრატერის ფსკერზე პერიოდულად ჩნდება მესამე, დროებითი კონუსი, რომელიც ქრება ძლიერი ამოფრქვევების დროს (მაგალითად 1906 წელს). ვეზუვის ძირითადი კონუსის მოხაზულობა და სიმაღლე ცვალებადია; იგი შედგება ლავისა და ვულკანური ტუფის შრეებისაგან. ლავისა და ტუფის გამოფიტვის შედეგად ვეზუვის კალთებზე ნაყოფიერი ნიადაგი წარმოიქმნება. კალთების ქვედა ნაწილში ხეხილის ბაღები და ვენახებია, უფრო ზევით, 800 მ სიმაღლემდე, ფიჭვის კორომებია. ამოფრქვევების დროს ეს ნარგავები და დასახლებული პუნქტები ზიანდება.
ჩვენთვის ცნობილი უძველესი ამოფრქვევა მოხდა 79 წელს. ვარაუდობენ, რომ პირველი ამოფრქვევა ძველი წელთაღრიცხვის VIII საუკუნეში უნდა ყოფილიყო. ძლიერი ამოფრქვევები მოხდა 1631, 1794, 1822, 1872, 1906 და 1944 წლებში. ამ უკანასკნელი ამოფრქვევის დროს ლავამ დაანგრია ქალაქი სან-სებასტიანო. ამოფრქვევებს თან სდევს ჭექა-ქუხილი, წვიმა და ხშირად კალთებზე არანაკლებ საზიანო ტალახის ღვარები მოედინება. ამგვარმა ღვარებმა 79 წელს წალეკა ქალაქი ჰერკულანუმი, ქალაქი სტაბიუმი ლავამ დაფარა, ქალაქი პომპეი კი — 8 მეტრი სისქის ვულკანურმა ფერფლმა. ვეზუვის ამოფრქვევის შედეგად დაიღუპა ცნობილი რომაელი სწავლული პლინიუს უფროსი 79 წელს.
ვეზუვის ჩრდილო-დასავლეთ კალთაზე, დაახლოებით 600 მ-ზე მდებარეობს ვულკანოლოგიური ობსერვატორია.
სქოლიო
კატეგორია:იტალიის მთები კატეგორია:იტალიის ვულკანები
NGC 203
NGC 203 — გალაქტიკა თევზების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1873 წლის 19 დეკემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:თევზების თანავარსკვლავედი
ვეტრინო
ვეტრინო (Ветрино) — სოფელი ბულგარეთში. 2010 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 1106 კაცს.
კატეგორია:ბულგარეთის სოფლები
კარლ ანტონ ფონ მეიერი
კარლ ანტონ ფონ მეიერი (Carl Anton von Meyer), აგრეთვე ცნობილია როგორც კარლ ანტონის ძე მეიერი (Карл Антонович Мейер) — გერმანული წარმოშობის რუსი სისტემატიკოს-ბოტანიკოსი. იყო სანქტ-პეტერბურგის საიმპერატორო ბოტანიკური ბაღის დირექტორი. მისი ყველაზე მეტად ცნობილი ნამუშევრებია: „Verzeichnis der Pflanzen, welche während der 1829–1830 unternommenen Reise im Kaukasus und in Provinzen am westliehen Ufer des kaspischen Meeres gefunden und gesammelt worden sind“ (სან.-პეტ., 1831), „Verzeichnis der im Jahre 1833 am Saisang Nor und am Irtysch gesammelten Pflanzen“ (სან.-პეტ., 1841), „Florula provinciae Tambow“ (სან.-პეტ., 1844), „Versuch einer Monographie der Gattung Ephedra“ (სან.-პეტ., 1846), „Florula provinciae Wiatka“ (სან.-პეტ., და ლფცგ., 1848). საიმპერატორო ბოტანიკური ბაღის თესლების კატალოგებში (1835—1846) ფრიდრიხ ერნსტ ლუდვიგ ფონ ფიშერთან ერთად აღწერა მნიშვნელოვანი რაოდენობის მცენარეთა ახალი სახეობები.
სქოლიო
კატეგორია:რუსი ბოტანიკოსები კატეგორია:გერმანელი ბოტანიკოსები კატეგორია:გერმანელი მოგზაურები კატეგორია:რუსეთის იმპერიის მოგზაურები
იოანე მტბევარი
მინიატიურა|იოანე მტბევარი იოანე მტბევარი — X საუკუნის ქართველი საეკლესიო მოღვაწე, ჰიმნოგრაფი, მთარგმნელი. როგორც ტბეთის სახარების (995) მინაწერიდან ჩანს, 978-იდან ტბეთის ეპისკოპოსი ყოფილა, 995 კი მაწყვერელად დაუდგენიათ. მიქაელ მოდრეკილის „იადგარში“ (978-988) დაცულია VII-IX საუკუნეების ბერძენ ავტორთა ჰიმნების თარგმანები, რომლებიც იოანე მტბევარს ეკუთვნის. მის სახელთანაა დაკავშირებული ქართული ჰიმნოგრაფიული ტერმინი მოკაზმული.
ალკათოოსი
ალკათოოსი (ბერძნ. Ἀλκάθοος) — ბერძნულ მითოლოგიაში ექვსი პერსონაჟის სახელია, რომლებიდანაც ყველაზე აღსანიშნავია პელოპის ვაჟი.
იოანე მტბევარი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მტბევარი მღვდელთმთავრები კატეგორია:მაწყვერელი მღვდელთმთავრები
ალკათოოსი
ალკათოოსი პელოპის ძე
1. მეგარელი გმირი, პელოპისა და ჰიპოდამიას ვაჟი. როდესაც მეგარის მეფისწული ლომმა დაგლიჯა, მამამ გამოაცხადა: ქალიშვილს ცოლად მისცემდა მას, ვინც მისი ვაჟის დამგლეჯ ლომს მოკლავდა. ალკათოოსმა მოკლა ლომი და ევეხმე ცოლად შეირთო. სიმამრის სიკვდილის შემდეგ მეფობა მან განაგრძო. აპოლონის დახმარებით ალკათოოსმა აღადგინა ადრე კრეტელებისგან დანგრეული ქალაქის კედლები. მოგვინაებით მეგარაში ააგეს ალკათოოსის საკურთხეველი და მის პატივსაცემად თამაშობებსაც მართავდნენ.
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია კატეგორია:ტროის ომის მონაწილეები კატეგორია:ტროელები კატეგორია:ენეიდას პერსონაჟები კატეგორია:ილიადას პერსონაჟები
ალკესტიდა
200px|right|thumb|"ალკესტიდას სიკვდილი". ავტორი: [[ანგელიკა კაუფმანი]] ალკესტიდა (ბერძნ. Άλκηστις, ιδος) — პელიასის ქალიშვილი, ადმეტოსის მეუღლე, ევმელოსის დედა. როდესაც პელეადებმა მამა დაჩეხეს გაახალგაზრდავების მიზნით, აკლესტიდამ ამ საქმეში მონაწილეობა არ მიიღო.
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
Azerenerji
Azerenergy (Azərenerji; იგივე სააქციო საზოგადოება აზერენერჯი) — ელექტროენერგიის უმსხვილესი მწარმოებელი აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში. მას აქვს უდიდესი სადისტრიბუციო ქსელი ქვეყანაში, თუმცა რეგიონული ელექტრო ქსელები პრივატიზებულია. Azerenergy ხელახლა შეიქმნა 1996 წელს, როგორც სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული სააქციო საზოგადოება, პრეზიდენტის ჰეიდარ ალიევის ბრძანებულებით.
ზოგადი ინფორმაცია
ღია სააქციო საზოგადოება „აზერენერჯი“ უზრუნველყოფს ქვეყნის ელექტროსისტემის მუშაობას, ელექტროენერგიის გამომუშავებისა და ცენტრალიზებული კონტროლირებადი ელექტროსადგურების, ქვესადგურების, სისტემის მაღალი ძაბვის გადამცემი ხაზების (110, 220, 330, 500) კილოვოლტი კონტროლს.
ახალი ტექნოლოგიების გამოყენებით კომპანია ზრდის ქვეყანაში წარმოების სიმძლავრეს და ორგანიზებას უწევს მაღალი ძაბვის ელექტროგადამცემი ხაზების რეკონსტრუქციას. პარალელურად ახორციელებს ენერგოგაცვლის ოპერაციებს უცხო ქვეყნებთან. კომპანიის აქციები ეკუთვნის სახელმწიფოს.
ისტორია
1935 წელს ორგანიზაცია ,,Electrotok" გამოეყო ,,Azneft"-ს და გადავიდა სსრკ მძიმე მრეწველობის სახალხო კომისარიატის (,,გლავენერგო") საერთო ენერგეტიკის ოფისის დაქვემდებარებაში. იმავდროულად, მის ბაზაზე 1935 წელს სსრკ მძიმე მრეწველობის სახალხო კომისარიატის 29 ივლისის ბრძანებით შეიქმნა „აზენერჯის“ ოფისი. ,,Electrotok" ორგანიზაცია, მასთან დაკავშირებულ საწარმოებთან ერთად, 1935 წლის 15 აგვისტოს Azneft Trust-ის ბრძანებით შეუერთდა აზერენერჯის.
ენერგეტიკის ოფისმა მუშაობა დაიწყო 1935 წლის 20 ოქტომბრიდან. აზერბაიჯანის სსრ ეროვნული ეკონომიკის საბჭოში აზერენერჯის ენერგეტიკის ოფისი შეიქმნა 1957 წელს. აზერბაიჯანის სსრ მინისტრთა კომიტეტთან არსებული ენერგეტიკისა და ენერგეტიკის საერთო ოფისი შეიქმნა 1962 წელს. აზერბაიჯანის სსრ საბჭოთა კავშირის ენერგეტიკისა და ენერგეტიკის საერთო ოფისი („აზგლავენერგო“) დაარსდა 1965 წელს. 1970 წელს აზერბაიჯანის სსრ მინისტრთა საბჭოს გადაწყვეტილებით შეიქმნა, აზენერჯის კავშირი.
1971 წლის 26 მარტს დაიწყო კომპანიის რეორგანიზება. გაუქმდა აზერბაიჯანის სსრ ენერგეტიკისა და ენერგეტიკის სამსახურის ,,აზბაშენერჯის" ("აზგლავაენერგო") საერთო საწარმოო კავშირი და ჩანაცვლებულ იქნა აზენერჯით (გადაწყვეტილება ნომერი 154/ლ, 5. 1988 წლის დეკემბერი).
აზერბაიჯანის სახელმწიფო ქონების კომიტეტის ბრძანებით, 1996 წლის 28 დეკემბერს, აშენდა ღია სააქციო საზოგადოება ,,აზერნერჯი".
ელექტროსადგურები
კომპანიის შემადგენლობაში შედის შემდეგი ჰიდროელექტროსადგურები: მინგეჩაურის ჰიდროელექტროსადგური მინგაჩევირში, მდინარე კურაზე, განახლებული 2001 წელს, 360 მეგავატი; შამქორის ჰიდროელექტროსადგური შამქორის მახლობლად, მდინარე კურაზე, აშენდა 1982 წელს, 380 მეგავატი; იენიკანდის ჰიდროელექტროსადგური, დასრულდა 2000 წელს, 150 მეგავატი; არაზის ჰიდროელექტროსადგური, გოიჩაის ჰიდროელექტროსადგური, ისმაილი-1-ის ჰიდროელექტროსადგური, ისმაილი-2-ის ჰიდროელექტროსადგური, იენიკენდის ჰიდროელექტროსადგური, ფუზულის ჰიდროელექტროსადგური, ტახთაკორპუს ჰიდროელექტროსადგური და ვაიხირის ჰიდროელექტროსადგური.
ელექტროენერგიის უმეტესი ნაწილის გამომუშავება ხდება თბოელექტროსადგურებში, სადაც წიაღისეული საწვავი, ძირითადად მძიმე საწვავი და ბუნებრივი აირი გამოიყენება ორთქლის ტურბინების ან გაზის ტურბინებისთვის. ქვანახშირის გამოყენება შეწყდა 1991 წელს.
Azerenergy-ს თბოელექტროსადგურებია: აზერბაიჯანსკაია, ბუნებრივი აირით მომუშავე 2,400 მეგავატი; შიმალის ელექტროსადგური; ბაქოს თერმოელექტროსადგური; სევერნაიას გაზის კომბინირებული ციკლის ელექტროსადგური; ბაბეკის ელექტროსადგური; ასტარას ელექტროსადგური; შაქის ელექტროსადგური; ხაჭმაზის ელექტროსადგური; ნახიჩევანის ელექტროსადგური; სანგაჩალის ელექტროსადგური; შაჰდაღის ელექტროსადგური, სუმგაიტის ელექტროსადგური, არაზის ელექტროსადგური, არფაჩაი-1-ის ელექტროსადგური, არფაჩაი-2-ის ელექტროსადგური, ვაიხირის ელექტროსადგური, ბილავის ელექტროსადგური.
Dolichoderus britannicus
Dolichoderus britannicus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Dolichoderus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
Centromyrmex bequaerti
Centromyrmex bequaerti — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Centromyrmex-ის გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
სარა ტისდეილი
სარა ტისდეილი (Sara Teasdale; დ. 8 აგვისტო, 1884, სენტ-ლუისი — გ. 29 იანვარი, 1933, ნიუ-იორკი) — ამერიკელი პოეტესა.
დაიბადა საშუალო კლასის ოჯახში. პირველად გამოსცა ლექსების კრებული 1907 წელს. ცხოვრობდა სენტ-ლუისში, ცხოვრების ბოლო წლეები გაატარა ნიუ-იორკში. 1918 წელს გახდა პულიცერის პრემიის ლაურეატი კლებულითსვის „Love Songs“. 1933 წელს გამოსცა ბოლო კრებული «უცნაური გამარჯვება» (Strange Victory).
სიცოცხლე დაასრულა სუიციდით.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი პოეტები კატეგორია:პულიცერის პრემიის ლაურეატები
ალკიმედე
ალკიმედე (ბერძნ. Άλκιμέδη) — იასონის დედა. ერთი მითის მიხედვით, როდესაც იასონის მამა კვდებოდა, მოიხმო ძმა პელიასი. სახელმწიფო და შვილის მეურვეობა ჩააბარა იმ პირობით, რომ შემდეგ სამეფოს იასონს დაუბრუნებდა. მაგრამ პელიასს არ უნდოდა ტახტის დაკარგვა და ჩვილი იასონის მოკვლა განიზრახა. როდესაც ალკიმედემ მაზლის ბოროტი ზრახვები გაიგო განრიდების მიზნით, იასონი აღსაზრდელად მისცა კენტავრ ქირონს.
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
ვაის-სიტი
thumb|250px|ვაის-სიტი ძლიერაა მიმსგავსებული [[მაიამის (ფლორიდა)]]
ვაის-სიტი (Vice City) — გამოგონილი ქალაქი Grand Theft Auto-ს სერიისთვის, რომელიც დაფუძვნებულია მაიამიზე, ფლორიდა. ქალაქის ორი ვერსია გვხდება სერიის ორი სხვადასხვა თაობის თამაშში.
Grand Theft Auto-ში, ვაის სიტი გეოგრაფიულად ძლიერაა მიმსგავსებული მაიამის. Grand Theft Auto: Vice City-ში (ასევე Grand Theft Auto: Vice City Stories-ში) ქალაქი წარმოდგენილია ორი მთავარი დიდი კუნძულისგან და სამი მათ შორის მდებარე პატარა კუნძულებისგან. ვაის-სიტი ხატავს 1980-იანი წლების მაიამის კულტურის მნიშვნელოვან მოგონებებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:Grand Theft Auto კატეგორია:გამოგონილი ქალაქები ამერიკაში
რამაზ შენგელია
რამაზ შენგელია (დ. 1 იანვარი, 1957, ქუთაისი — გ. 21 ივნისი, 2012, თბილისი) — ქართველი და საბჭოთა ფეხბურთელი, თავდამსხმელი. იცავდა ქუთაისის „ტორპედოს“, თბილისის „დინამოსა“ და საბჭოთა კავშირის ეროვნული ნაკრების ღირსებას. საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი (1978), ვიცე-ჩემპიონი (1977) და ბრინჯაოს პრიზიორი (1981), საბჭოთა კავშირის თასისა (1979) და თასების მფლობელთა თასის (1981) მფლობელი თბილისის „დინამოს“ შემადგენლობაში. 1982 წლის ესპანეთის მსოფლიო ჩემპიონატის მონაწილე. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1981), ღირსების ორდენის კავალერი.
იგი ერთადერთია ქართველ ფეხბურთელთა შორის, ვინც ორჯერ (1978, 1981) მოიპოვა საბჭოთა კავშირის წლის საუკეთესო ფეხბურთელის წოდება. ითვლება ყველა დროის ერთ-ერთ საუკეთესო ქართველ ფეხბურთელად.
ხუთჯერ იყო დასახელებული საბჭოთა კავშირის წლის 33 საუკეთესო ფეხბურთელის სიაში.
საკლუბო კარიერა
რამაზ შენგელია 1957 წლის 1 იანვარს დაიბადა ქუთაისში. ფეხბურთის თამაში დაიწყო 1968 წელს ქუთაისის „ტორპედოს“ მოსამზადებელ ჯგუფში, რომელსაც მწვრთნელი კარლო ხურციძე ხელმძღვანელობდა. 1973–1976 წლებში საბჭოთა კავშირის პირველ ლიგაში გამოდიოდა „ტორპედოს“ პირველი გუნდის შემადგენლობაში. მარცხნივ|მინი|თასების თასის ფინალის შემდეგ: ქვემოთ, მარცხნიდან მესამე რამაზ შენგელია 1977 წლიდან თბილისის „დინამოშია“, რომლის ძირითად შემადგენლობაში დებიუტი ჰქონდა იმავე წლის 2 აპრილს. ეს იყო საკავშირო ჩემპიონატის პირველი ტურის კალენდარული მატჩი კუიბიშევის „კრილია სოვეტოვის“ წინააღმდეგ, რომელიც „დინამოს“ სტადიონზე გაიმართა. შენგელიამ თავის სადებიუტო შეხვედრაშივე მოახერხა გოლის გატანა, როდესაც ტრიბუნებზე შეკრებილი 77 ათასი გულშემატკივრის თვალწინ პირველი ტაიმის 33-ე წუთზე თბილისის „დინამოს“ მაისურით პირველად აიღო მოწინააღმდეგის კარი. შეხვედრა თბილისელთა გამარჯვებით (4–2) დასრულდა.
პირველივე წელს შენგელია საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი გახდა, მომდევნო წელს კი — ქვეყნის ჩემპიონი. 1979 წელს ფეხბურთელმა საბჭოთა კავშირის თასიც მოიგო. გუნდთან ერთად, შენგელიამ მოიგო 1980–1981 წლების ევროპის თასების მფლობელთა თასი.
რამაზ შენგელიამ თბილისის „დინამოს“ შემადგენლობაში უმაღლესი ლიგის საკავშირო პირველობის 283 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა და 120 ბურთი გაიტანა. ამას გარდა, ევროპული საერთაშორისო საფეხბურთო ტურნირების ფარგლებში „დინამოს“ ღირსება 37 შეხვედრაში დაიცვა და 19 ბურთი გაიტანა, აქედან 17 მატჩი და 10 გოლი — თასების მფლობელთა თასის, 16 მატჩი და 8 გოლი — უეფა-ს თასის და 4 მატჩი და 1 გოლი — ევროპის ჩემპიონთა თასის გათამაშებაში.
იგი ორჯერ აღიარეს საბჭოთა კავშირის საუკეთესო ფეხბურთელად — 1978 და 1981 წლებში. 1981 წელს გახდა ჩემპიონატის საუკეთესო ბომბარდირი (32 მატჩში 23 გოლი). იმავე წელს, ჟურნალ „France Football“-ის ყოველწლიურ ოქროს ბურთის გამოკითხვაში, ქართველი თავდამსხმელი წლის საუკეთესო ფეხბურთელთა შორის მე-7 ადგილზე დასახელდა. იყო გრიგორი ფედოტოვის „ასიანთა კლუბის“ წევრი, სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1981), ღირსების ორდენის კავალერი, საქართველოს ფეხბურთის ფედერაციის საპატიო ვიცე-პრეზიდენტი.
2012 წლის 21 ივნისს რამაზ შენგელია 55 წლის ასაკში გულის შეტევით გარდაიცვალა. დაკრძალულია საბურთალოს სასაფლაოზე.
2015 წლის აპრილში ქუთაისის საფეხბურთო კლუბ „ტორპედოს“ გულშემატკივართა, ასევე, ადგილობრივი სპორტული საზოგადოების ინიციატივით და ქალაქის საკრებულოს გადაწყვეტილებით ქუთაისის ცენტრალურ სტადიონს რამაზ შენგელიას სახელი მიენიჭა.
სანაკრებო კარიერა
1979–1983 წლებში იყო საბჭოთა კავშირის ეროვნული ნაკრების წევრი, რომლის შემადგენლობაში 26 მატჩი ითამაშა და 10 ბურთი გაიტანა. საბჭოთა კავშირის ახალგაზრდულ ნაკრებთან ერთად 1980 წელს მოიგო ევროპის ახალგაზრდული საფეხბურთო ჩემპიონატი.
მსოფლიო ჩემპიონატზე
რამაზ შენგელიამ მსოფლიო ჩემპიონატების 5 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა და ერთი ბურთი გაიტანა.
საინტერესო ფაქტები
1981 წელს France Football-ის მიერ ორგანიზებულ ევროპის საუკეთესო მოთამაშის გამოსავლენ რეფერენდუმში რამაზ შენგელიამ მე-7 ადგილი დაიკავა.
გაზეთ „სარბიელის“ ინიციატივით, 1998 წელს გულშემატკივრებმა საქართველოს XX საუკუნის საუკეთესო ფეხბურთელი, მწვრთნელი და სიმბოლური ნაკრები დაასახელეს. გამოკითხვის შედეგად რამაზ შენგელია საქართველოს XX საუკუნის მეცხრე საუკეთესო ფეხბურთელად დასახელდა.
2011 წლის 17 მაისს საქართველოს სპორტისა და ახალგაზრდობის საქმეთა სამინისტროს გადაწყვეტილებით, თბილისის „დინამოს“ მიერ თასების მფლობელთა თასის მოპოვების 30 წლის იუბილესთან დაკავშირებით 1981 წლის თბილისის „დინამოს“ სრულ შემადგენლობასა და სამწვრთნელო შტაბთან ერთად — რამაზ შენგელიას საქართველოს სპორტის რაინდის წოდება მიენიჭა.
მიღწევები
thumb|right|200პქ| გაზ. „ლელო“, 16 მაისი, 1981
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1957 კატეგორია:გარდაცვლილი 21 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 2012 რამაზ კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:საბჭოთა ფეხბურთელები კატეგორია:ქუთაისის ტორპედოს ფეხბურთელები კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:1982 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:გრიგორი ფედოტოვის კლუბის წევრები კატეგორია:საბურთალოს პანთეონში დაკრძალულები