cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მირა (მდინარე)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პორტუგალიის მდინარეები
ტულუმბის დეპარტამენტი
ტულუმბის დეპარტამენტი (Departamento Tulumba) — დეპარტამენტი არგენტინაში, კორდობის პროვინციაში.
არგენტინის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტის მონაცემებით, 2001 წელს დეპარტამენტის მოსახლეობა 12 211 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 10 164 კმ²-ია.
დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ვილია-ტულუმბა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კორდობის პროვინციის დეპარტამენტები
Opisthopsis linnaei
Opisthopsis linnaei — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Opisthopsis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ანტიგუა და ბარბუდა 1976 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ანტიგუა და ბარბუდამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე პირველად 1976 წელს, კანადის ქალაქ მონრეალში იასპარეზა. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედლის მოპოვება ვერ შეძლეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1976 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ანტიგუა და ბარბუდა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ფერდინანდ პორშე
thumb|250px ფერდინანდ პორშე (Ferdinand Porsche; დ. 3 სექტემბერი, 1875, მაფერსდორფში, ავსტრო-უნგრეთში — გ. 30 იანვარი, 1951, შტუტგარტში) — ავსტრიელი ავტოკონსტრუქტორი და კომპანია პორშეს დამფუძნებელი.
ბიოგრაფია
ფერდინანდ პორშე 1875 წლის 3 სექტემბერს დაიბადა მაშინდელი ავსტრია-უნგრეთის ტერიტორიაზე, ქალაქ მაფერსდორფში (ახლანდელი ლიბერეცი, ჩეხეთი).
მამას, ანტონ პორშეს ჰქონდა მცირე სარემონტო სახელოსნო, სადაც ფერდინანდმა მუშაობა დაიწყო 15 წლის ასაკში, თუმცა დიდად არ აინტერესებდა მეთუნუქეობა. ერთხელ მეზობელ ქალაქში მან შუქი დაინახა. ელექტრო ენერიგიას აწარმოებდნენ მცირე ხალიჩების ფაბრიკის მოსამარაგებლად მასზე ელექტროენერგიამ დიდი შთაბეჭდილება მოახდინა. ფაბრიკის დირექტორმა კი ელექტროობის მოქმედების პრინციპები აუხსნა დაინტერესებულ ფერდინანდს. სახლში დაბრუნების მერე მან დაიწყო ექსპერიმენტები მჟავებზე და ბატარეებზე. მისი დაინტერესება და გატაცება იმ დონემდე მივიდა, რომ 1893 წელს მის სახლს მთლიანად თავის მიერ შექმნილი გენერატორით ანათებდა. იმ დროისთვის მისი სახლის გარდა მთელ ქალაქში ერთადერთი ადგილი, სადაც ელ. ენერგია ჰქონდათ, იყო ქალაქის ბურგომისტრის სახლი.
თავისი შრომითი კარიერა მან დაიწყო მამამისის ფირმაში და იყო მეთუნუქის შეგირდი, თუმცა ყველასთვის ნათელი იყო, რომ ამ ბიჭს გაცილებით მეტი შეეძლო. გასაკვირი არცაა, რომ ფერდინანდი მიემგზავრება ვენაში და იწყებს სიარულს ტექნიკურ უნივერსიტეტში, სადაც ესწრება ლექციებს. ამასთანავე იწყებს მუშაობას მცირე საწარმოში, რომელიც დაკავებული ელ. ძრავების კონსტრუირებით. თავიდან მას არ ანდობდნენ არაფერს, პირველი რაც გააკეთებინეს — დაალაგებინეს საწარმო. თუმცა ეს ყველაფერი დიდხანს არ გაგრძელებულა.
Dr. Ing. h.c. F. Porsche GmbH-ს დაარსება
1926 წელს კომპანია გაერთიანდა სხვა გერანულ ავტომწარმოებელთან და შეიქმნა Daimler-Benz. პორშე ცდილობდა დაერწმუნებინა ხელმძღვანელობა პატარა, მასიური წარმოების ავტომობილის შექმნის აუცილებლობაში. ის წააწყდა სიძნელეებს, რის შედეგადაც რამდენიმე წლის მუშაობის შემდეგ პორშე წერს განცხადებას, ტოვებს Daimler-ს.
1929 წელს ის დაბრუნდა ავსტრიაში და ადგილობრივ ავტომწარმოებელთან, Steyr-თან იწყებს მუშაობას. ამ ფაქტმა დიდი აჟიოტაჟი გამოიწვია ვენაში. Steyr-ში მუშაობისას მან შექმნა 8-ცილინდრიან ძრავი მოდელისთვის „Austria“, რომელსაც შეუქმნა ინოვაციური უკანა დაკიდების სისტემა, რას მას სძენდა ბრწყინვალე მართვადობის მახასიათებლებს. შემდომ ამ სისტემას ის ხოჭოს შექმნისას გამოიყენებს. მალე გარიგების შედეგად Steyr გაერთიანდა Daimler-თან. პორშემ კვალავ დატოვა ფირმა და დაბრუნდა შტუტგარტში.
დაბრუნებული მეგობარ ინჟინერთან კარლ რაბესთა ერთად ხსნის საკუთარ კომპანიას. და ასე 1931 წელს იბადება კომპანია გრძელი მაგრამ ამავე დროს გასაგები დასახელებით: “Dr. Ing. h.c. F. Porsche GmbH” - „კონსტრუირება და კონსულტაციები ავტომშენებოლობისა და ძრავთმშენებლობის საკითხებში“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანელი ინჟინრები კატეგორია:ავსტრიელი ინჟინრები კატეგორია:დაბადებული  3 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1875 კატეგორია:გარდაცვლილი 30 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1951
პატარა დარბაზი
პატარა დარბაზი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, ტალავერის თემში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 6 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ლაფანი (ქსოვილი)
ლაფანი, ფლოემა — უმაღლეს მცენარეთა რთული ქსოვილი, რომლის ძირითადი ფუნქციაა ორგანული ნივთიერებების გადაადგილება მცენარეში. ასრულებს აგრეთვე დამაგროვებელ, ხშირად მექანიკურ და ზოგჯერ გამომყოფ ფუნქციასაც. ლაფნის ელემენტებია სახრიანი მილები, კრისტალების შემცველი და მომმარეგებელი ლაფნის პარენქიმის უჯრედები, გულგულის სხივების რადიალური პარენქიმა, ლაფნის ბოჭკოები და სკლერეიდები. ზოგი მცენარის ლაფანში გვხვდება სარძევე მილები და ფისის სავალები.
საცრიანი მილების უჯრედების ურთიერთდამაკავშირებელი გათხელებული კედლები საცერივითაა დასვრეტილი. საცრიანი მილების პროტოპლასტებში ბირთვი ადრე კვდება და ციტოპლაზმა თავისუფლად ატარებს ორგანულ ნივთიერებებისა და მინერალური მარილების წყალხსნარებს. ფარულთესლოვანთა საცრიან მილებს თან ახლავს თანამგზავრი უჯრედები.
ლაფნის ცოცხალ უჯრედებში გროვდება სახამებელი, ზეთები, აგრეთვე ფისები, ტანინები და სხვა ორგანული ნივთიერებები. ზოგჯერ ლაფნის პარენქიმაში გროვდება ოქსალატის კრისტალები. ლაფნის სარძევეები (მაგ., რთულყვავილოვნებისა, ჭანჭყვატისა) შეიცავს კაუჩუკსა და გუტას, ფისის სავალები (მრავალი წიწვოვანისა) — ფისს (ძივთს). მექანიკურ ფუნქციას ლაფანში უმეტესად სქელგარსიანი ლაფნის ბოჭკოები ასრულებს. ზოგი მცენარის ლაფანში გვხვდება სკლერეიდები, რომლებიც უკვე გაუმტარი ლაფნის ზონაში ხშირად პარენქიმული უჯრედებისაგან წარმოიშობა.
არჩევენ პირველად (პროკამბიუმისაგან წარმოშობილ) და მეორეულ (კამბიუმისაგან განვითარებულ) ლაფანს. ხემცენარეებოის ლაფანს მერქანთან შედარებით უფრო ნაკლებად ეტყობა წლიური რგოლები, რაც შეპირობებულია ლაფნის სტრუქტურული ელემენტების სწრაფი ასაკობრივი ცვლილებებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბოტანიკა
სურაია (მდინარე)
სურაია (Rio Sorraia) — მდინარე პირენეის ნახევარკუნძულზე, პორტუგალიაში, სანტარენის რაიონში. სიგრძე 190 კმ. წარმოიქმნება ქალაქ კოსუსთან, მდინარეების სურის და რაიას შეერთების შედეგად, რომლის სახელების შერწყმის შედეგადაც მიიღო სახელწოდება. ერთვის მდინარე ტეჟუს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პორტუგალიის მდინარეები
Ѕ
Ѕ, ѕ (ძე — ძელო) — კირილური დამწერლობის, მაკედონიური ენის მეათე ასო. გამოითქმის, როგორც ქართული "ძ". როგორც დიდი, ისე პატარა ასოს მოხაზულობა ანალოგიურია ლათინური S-ისა. მისი ძველი სლავური სახელწოდებაა "ძელო".
დამატებითი ინფორმაცია
აღნიშნული ასო გამოიყენება შემდეგ ენებში:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კირილური ასოები
ალთუნი
მინი|250პქ|სულთან [[აჰმედ III, 1703]] ალთუნი (altun — ოქრო) — თურქული ოქროს მონეტა. იჭრებოდა კონსტანტინოპოლის აღების (1453) შემდეგ. წონა 3,5 გრამი. ალთუნი სხვადასხვა ტიპისაა. XVIII საუკუნის დასაწყისიდან ალთუნის შუბლზე გამოსახულია მოჭრის ადგილი, დრო და თუღრა, ზურგზე არაბულად აწერია: „სულთანი მფლობელი ხმელეთისა, მპყრობელი ზღვებისა, სულთანი ძე სულთნისა“. არაბული ზედწერილები შესრულებულია მაღალი კალიგრაფიული ოატატობით.
საქართველოში ალთუნი XVI საუკუნიდან გავრცელდა. აღმოჩენილია ქუთაისში, უდეში (ადიგენის რაიონი), ლეხურის ხეობაში. ოსმალების მიერ თბილისის აღების (1723) შემდეგ, ოსმალეთის სულთან აჰმედ III-ის სახელით თბილისში მოჭრა ალთუნი და ორმაგი ალთუნი, ე. წ. ალთუნ-აშრეფი (წონა 6,15 გ), რომელიც უიშვიათესი მონეტაა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ოსმალეთის მონეტები
ტიგბაო (სამხრეთი ზამბოანგა)
ტიგბაო (ოფიციალურად ტიგბაოს მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Tigbao; Bayan ng Tigbao) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ ზამბოანგის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 21 675 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 18 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ ზამბოანგის მუნიციპალიტეტები
პიონერი (ბირსკის რაიონი)
პიონერი  (Пионер; Пионер) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბირსკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 52 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბირსკიდან დაშორებულია 32 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია უფა, რომელიც დაშორებულია 101 კმ-ით.
სქოლიო
კატეგორია:ბირსკის რაიონის სოფლები
კერონ სტიუარტი
სტიუარტს აქვს დაფიქსირებული ერთ-ერთი ყველაზე სწრაფი დრო ქალთა 100 მეტრზე სპრინტში. 2009 წლის მძლეოსნობის მსოფლიო ჩემპიონატზე ბერლინში, დააფიქსირა 10,75 წამიანი გარბენი და მეორე ადგილი დაიკავა. იგი დამარცხდა თანამემამულე შელი-ენ ფრეიზერთან, რომელმაც 10,73 წამში გადაკვეთა ფინიშის ხაზი. სტიუარტი იყო მეოთხე მორბენალი იამაიკის 4x100 მ ესტაფეტის გუნდში. მათ გაიმარჯვეს და 42.06 წმ დააფიქსირეს.
ახალგაზრდული კარიერა
მან მოიგო 18 წლამდელთა 100 მ სპრინტი 2000 წლის კარიბის თავისუფალი ვაჭრობის ასოციაციის (CARIFTA) თამაშებზე. მან ასევე წარმოადგინა იამაიკა მსოფლიო ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე იმავე წელს და მოიგო ვერცხლის მედალი 4 x 100 მ ესტაფეტაში. 2001 წელს მან მსოფლიო ახალგაზრდულ თამაშებზე 200 მეტრზე მეორე ადგილი დაიკავა. მომდევნო წელს, იუნიორთა მსოფლიო ჩემპიონატზე, 100 მეტრზე მეოთხე ადგილი დაიკავა, ხოლო 20-წლამდელთა 100 მ სპრინტზე 2002 წლის CARIFTA-ს თამაშებზე, მეორე ადგილზე გავიდა. 2003 წლის CARIFTA-ს 20-წლამდელთა 100 მ სპრინტში გამარჯვების და 20-წლამდელთა 200 მეტრზე მესამე ადგილზე გასვლის შემდეგ, იგი აირჩიეს 2003 წლის პანამერიკულ თამაშებზე, მაგრამ სპორტსმენთა სოფელში ტრავმა მიიღო. ის სამი თვით გამოეთიშა სპორტს.
გამოჯანმრთელების შემდეგ, იგი შეირჩა იამაიკის 2004 წლის ოლიმპიური გუნდის ალტერნატიულ მორბენლად, მაგრამ არ ურბენია.
ობურნის უნივერსიტეტი
სტიუარტი დარბოდა ობურნის უნივერსიტეტის გუნდში მწვრთნელის, ჰენრი როლის ხელმძღვანელობით იგი დასახელდა 2007 წლის სამხრეთ-აღმოსავლეთის კონფერენციის საუკეთესო მორბენლად, მას შემდეგ რაც მოიგო სამხრეთ-აღმოსავლეთის კონფერენციისა და ათლეტიზმის კოლეგიატის ეროვნული ასოციაციის (NCAA) ჩემპიონატები 60 მეტრზე და 200 მეტრზე. იგი შვიდჯერ დასახელდა ამერიკის საუკეთესო ნაკრების წევრად და ერთ-ერთ საუკეთესო სპორტსმენად სკოლის ისტორიაში. 2007 წელს მან მოიგო ჰონდას სპორტული ჯილდო, როგორც ქვეყნის საუკეთესო სპორტსმენმა ქალმა კოლეჯში.
2008 პეკინის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები
2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე პეკინში მან იასპარეზა 100 მ სპრინტზე. პირველი რაუნდის შესარჩევ ეტაპზე მან პირველი ადგილი დაიკავა ეზინე ოკპარაებოს და ლავერნ ჯონს-ფერეტის წინ 11.28 წამით და გადავიდა მეორე რაუნდში. იქ მან გააუმჯობესა დრო 10.98 წამამდე და აჯობა ლორინ უილიამსსა და კიმ გევაერტს. ნახევარფინალში 11.05 წამით მან მოიგო რბოლა და მოიპოვა ადგილი ოლიმპიურ ფინალში. ღირსშესანიშნავ რბოლაში, სადაც თანამემამულე იამაიკელმა შელი-ენ ფრეიზერმა ოქრო მოიპოვა, სტიუარტმა და შერონე სიმპსონმა 10,98 წამი დააფიქსირეს და ვერცხლის მედალი გაიზიარეს. ფრეიზერთან, სიმპსონთან, შერი-ენ ბრუკსთან, ალინ ბეილისთან და ვერონიკა კემპბელ-ბრაუნთან ერთად მან ასევე მიიღო მონაწილეობა 4x100 მეტრზე ესტაფეტაში. პირველ რაუნდში (სიმპსონისა და სტიუარტის გარეშე) ისინი პირველები იყვნენ რუსეთის, გერმანიისა და ჩინეთის წინ. მათი დრო, 42,24 წამი, საუკეთესო შედეგი იყო თექვსმეტი მონაწილე ერიდან. ამ შედეგით ისინი ფინალში მოხვდნენ, რომელშიც ბრუკსი და ბეილი სიმპსონმა და სტიუარტმა ჩაანაცვლეს. საბოლოოდ მათ ვერ დაასრულეს რბოლა ბატონის გაცვლისას დაშვებული შეცდომის გამო.
2009 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი მძლეოსნობაში
2009 წლის მოყვარულ მძლეოსანთა საერთაშორისო ასოციაციის ოქროს გალაზე, სტიუარტმა მოიგო ოქროს მედალი ქალთა 100 მეტრზე სპრინტში ოლიმპიური ჩემპიონის, შელი-ენ ფრეიზერის დამარცხების შემდეგ (10.75 წამი), რამაც შეჯიბრის რეკორდი გაათანაბრა. ეს იყო ყველაზე სწრაფი დრო ბოლო ათი წლის განმავლობაში, რომელიც ქალმა დააფიქსირა ღონისძიებაზე და მესამე ყველაზე სწრაფი დრო, რომელიც ოდესმე დაფიქსირებულა იამაიკელის მიერ. მეორე და პირველი ადგილები ეკუთვნით მერლენ ოტეის (10.74 წმ) და შელი-ენ ფრეიზერს (10.73 წმ, ეროვნული რეკორდი).
2009 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე კერონ სტიუარტმა მოიპოვა ვერცხლის მედალი 100 მეტრზე. იგი მხოლოდ წამის ორი მეასედით ჩამორჩა იამაიკელ თანაგუნდელს, შელი-ენ ფრეიზერს, რომელმაც გაათანაბრა პირადი საუკეთესო დრო, 10,75 წამი. სტიუარტმა ტერფის ტრავმის გამო 200 მეტრზე ვეღარ იასპარეზა, მაგრამ იყო იამაიკური კვარტეტის წამყვანი, რომელმაც ოქრო 4x100 მ ესტაფეტაზე.
2014 წლის თანამეგობრობის თამაშები
2013 წელს დაბრუნდა იამაიკაში, რათა ევარჯიშა ახალი მწვრთნელის, გლენ მილსის ხელმძღვანელობით და ხელი შეეწყო იამაიკელი სპრინტერების შემდეგი თაობის აღზრდისთვის. მან მონაწილეობა მიიღო 2014 წლის თანამეგობრობის თამაშებზე, მოიგო ბრინჯაოს მედალი 100 მეტრზე და ოქროს მედალი 4x100 მ ესტაფეტაში (ვერონიკა კემპბელ-ბრაუნთან, შილონი კალვერტთან და შელი-ენ ფრეიზერ-პრაისთან ერთად) რეკორდულ დროში.
სქოლიო
კატეგორია:2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მედალოსნები კატეგორია:2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მედალოსნები კატეგორია:დაბადებული 1984 კატეგორია:დაბადებული 16 აპრილი კატეგორია:იამაიკელები კატეგორია:იამაიკელი ქალი მძლეოსნები
ჰემოსის მთის ბრძოლა
ჰემოსის მთის ბრძოლა (ძვ. წ. 335) — ბრძოლა ალექსანდრე მაკედონელსა და თრაკიელებსა და სხვა ბალკანური ტომებს შორის, რომელიც ალექსანდრე დიდის გამარჯვებით დასრულდა.
წინაპირობები
ძვ. წ. 336 წელს ეგიაში ეპიროსის მეფის, ალექსანდრეს დაფილიპე მაკედონელის შვილის კლეოპატრას ქორწილში, ფილიპე მკვლელმა სიცოცხლეს გამოასალმა. მისი სიკვდილის შემდეგ ტახტი მისმა 20 წლის შვილმა ალექსანდრემ დაიკავა. მან თავისი მეფობა საბერძნეთში აჯანყებების ჩახშობით დაიწყო, შემდეგ კი თრაკიისკენ გამოემართა ბალკანეთზე კონტროლის აღსადგენად. მან ლაშქრობა ძვ. წ. 335 წლის გაზაფხულზე წამოიწყო. თავდაპირველად ის თრაკიაში შეიჭრა, რომ ტრიბალების და ილირიელების აჯანყება ჩაეხშო. აქ მას შეუერთდნენ ცოტაოდენი თრაკიელი მოკავშირეები, ლანგარუსის მეთაურობით. ალექსანდრეს პირველი შეტეკება, როდოპის მთებში (ჰემოსის მთაგრეხილის, დღევანდელი სტარა-პლანინას ნაწილი), თრაკიელების გარნიზონთან მოუვიდა.
ბრძოლა
thumb|left|150px|ჰემოსის მთის ბრძოლა, ანდრე კასტანის ნამუშევარი, ([[1898-1899)]] თრაკიელებისა და სხვა ჩრდილოეთის ტომებისგან შემდგარი არმია მოწყობილიყვნენ ვიწრო ხეობაში. ციცაბო კლდის მწვერვალზე, იმ ადგილის თავზე, სადაც ალექსანდრეს არმიას უნდა გაევლო, მათ განლაგებული ჰქონდათ დატვირთული ვაგონები, რომლებსაც მაშინ დააგორებდნენ, როცა გზაზე ალექსანდრეს ჯარისკაცები გაივლიდნენ. ამის მიუხედავად, ალექსანდრემ წინსვლის ბრძანება გასცა. მან ჯარისკაცებს უბრძანა, რომ, როდესაც თრაკიელები ვაგონებს დააგორებდნენ, თუ ეს შესაძლებელი იყო, მათ მწკრივში უნდა გაეკეთებინათ ხვრელები, სადაც ვაგონებს გაატარებდნენ და საფრთხეს აირიდებდნენ. თუკი ეს შეუძლებელი იყო, ისინი უნდა დაწოლილიყვნენ მიწაზე, თავის დასაცავად ფარები გადაეფარათ და ვაგონები გადაეტარებინათ. მიუხედავად იმისა, რომ ამ ზომებმა ზოგიერთი ჯარისკაცი ვერ იხსნა სიკვდილისგან, ვაგონების დაგორებამ არმიას მნიშვნელოვანი ზიანი ვერ მიაყენა. ამის შემდეგ არმიამ პირდაპირი იერიში მიიტანა თრაკიელებზე და დაამარცხა ისინი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ალექსანდრეს ბალკანეთის კამპანია კატეგორია:ალექსანდრე მაკედონელის ბრძოლები კატეგორია:ძვ. წ. IV საუკუნის ბრძოლები
Alexander's Balkan campaign
ამაღლება (ფილმი)
ამაღლება — 1976 წლის ქართული ფილმი, რომლის დამდგმელი რეჟისორია ნოდარ მანაგაძე.
სიუჟეტი
ფილმის გმირია მთელი ერი. იგი იმ გმირთა უკვდავებას უმღერის, რომლებმაც თავი შესწირეს სამშობლოს თავისუფლებისა და კეთილდღეობისათვის ბრძოლას. მშვიდობიანობის დროს ყველას თავისი საზრუნავი ჰქონდა, თითოეული მათგანი საკუთარი ნიჭით, მკლავითა თუ გონებით ემსახურებოდა სამშობლოს, მაგრამ განსაცდელის ჟამს ყველა თავის მამულიშვილურ ვალს პირნათლად აღასრულებდა.
სქოლიო
კატეგორია:1976 წლის ქართული ფილმები კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
ანრი IV (საფრანგეთი)
thumb|200px|ანრი IV ანრი IV დე ბურბონი „დიდი“ (Henri IV de Bourbon „le Grand“; დ. 13 დეკემბერი, 1553 — გ. 14 მაისი, 1610) — ნავარის მეფე 1572–1610 (როგორც ანრი III) და საფრანგეთის მეფე 1589–1610 წლებში.
როგორც ჰუგენოტი, ანრი 1589 წელს საფრანგეთის ტახტზე ასვლამდე რელიგიურ ომებში იყო ჩართული. 1598 წელს მისი წყალობით დადებული ნანტის ედიქტი პროტესტანტების რელიგიის თავისუფლების გარანტი გახდა, რამაც საფრანგეთში სამოქალაქო ომს მოუღო ბოლო. გამეფების შემდეგ მან რწმენა კალვინიზმიდან კათოლიკობაზე შეიცვალა, ქვეყნის ინტერესებიდან გამომდინარე. როგორც ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული საფრანგეთის მეფე, როგორც მისი მმართველობის პერიოდში, ასევე შემდეგაც, ანრი მის მიმართ დაქვემდებარებული სუბიექტების კეთილდღეობაზე ზრუნავდა და იმ დროისთვის უჩვეულო რელიგიურ ტოლერანტობას იჩენდა. მეტსახელად „ანრი დიდს“ საფრანგეთში ხანდახან „კეთილ მეფე ანრის“ (le bon roi Henri) ან „მწვანე გალანტს“ (le Vert galant) უწოდებენ (მუდმივი მექალთანეობის გამო). მისი სახელი დაერქვა ასევე ანრი IV-ს სტილის არქიტექტურას, რომელსაც ის პატრონობას უწევდა. პარიზის მრავალი ღირსშესანიშნაობა ანრი IV-ის აგებულია, მათ შორის ახალი ხიდი (Pont Neuf), ვოგეზთა სასახლე და ლუვრის დიდი გალერეა. ის მოკლა ფანატიკოსმა კათოლიკე ფრანსუა რავაიაკმა.
წარმომავლობა
ანრის მშობლები კალვინისტები იყვნენ, მაგრამ ანტუან ბურბონმა უღალატა კალვინიზმს, როგორც კი სამეფო სამსახური დაიწყო. მაშინ პატარა ანრისაც მოუწია სარწმუნოების შეცვლა, მაგრამ იგი მამის სიკვდილის შემდეგ კვლავ დაუბრუნდა კალვინიზმს. ეს საფრანგეთის რელიგიური ომების ეპოქა იყო.
1570 წელს სენ-ჟერმენში ზავის დადების შემდეგ, ეკატერინე მედიჩიმ დაიწყო ანრი ბურბონის და მეფის დის, მარგარიტა ვალუას ქორწინებაზე მოლაპარაკება. ამ ქორწინებას უნდა შეერიგებინა კათოლიკური და პროტესტანტული პარტიები.
ანრი ბურბონი — ნავარას მეფე
1572 წელს, როდესაც ანრის ქორწილი უკვე გადაწყვეტილი საქმე იყო, ჟანა დ'ალბრე პარიზში ჩავიდა უკანასკნელი მოლაპარაკებებისთვის, სადაც იგი ეკატერინე მედიჩიმ მოწამლული ხელთათმანების მეშვეობით მოკლა.
ეს ამბავი ანრი ნავარელმა გზაში შეიტყო, მაგრამ მიუხედავად ამისა, ქორწილი არ გადადეს. 1572 წლის აგვისტოში ეს ქორწინება შედგა, მაგრამ ამ ქორწინებამ ვერ გაამართლა მასზე დამყარებული იმედები.
ქორწილიდან 6 დღის შემდეგ კათოლიკები ვერაგულად თავს გაესხნენ პარიზში შეკრებილ ჰუგენოტებს. ეს ღამე ისტორიაში „წმინდა ბართლომეს ღამის“ სახელით შევიდა. ანრი ბურბონის გარემოცვიდან უმეტესობა მოკლეს, თვითონ კი იძულებული გახდა კათოლიკობა მიეღო, მაგრამ მიუხედავად ამისა, ის ლუვრში დატყვევებული აღმოჩნდა.
მისი პარიზში ტყვეობა ოთხი წელი გაგრძელდა, ბოლოს კი,1576 წელს ანრიმ ნადირობა მოიმიზეზა და მცირე ამალით ანჟუში გაიქცა, მან უარყო კათოლიკობა,კვლავ კალვინიზმი მიიღო და ფრანგ პროტესტანტებს ჩაუდგა სათავეში.
ანრი III-ს ძმასთან ფრანცისკთან ერთად, მან მეფე ანრი III-ს წინააღმდეგ საომარი მოქმედებები დაიწყო, რაც ხელსაყრელი მშვიდობით დასრულდა.
ანრის მეუღლე მარგარიტა კიდევ ორი წელი ქმრის გარეშე ცხოვრობდა პარიზში.მათ ერთმანეთი არასდროს არ ყვარებიათ და განშორების დროს ორივე წარმატებით პოულობდა ნუგეშს მრავალრიცხოვან საყვარლებში. 1578 წელს ეკატერინე მედიჩიმ ჩამოიყვანა მარგარიტა გასკონში და წელიწადზე მეტი გაატარა სიძესთან. ამ პერიოდში ნავარის და საფრანგეთის კარებს შორის თითქოს სრული შერიგება მოხდა.
1580 წელს მარგარიტა კვლავ დაბრუნდა პარიზში, ანრის კი 1582 წელს ახალი შეყვარებული გამოუჩნდა, დიანა დ'ანდუენი, რომელიც სილამაზით, ჭკუით და მამაცობით გამოირჩეოდა, ანრის კარზე იგი დედოფლის როლს ასრულებდა, და ანრი მასზე დაქორწინებასაც ფიქრობდა, მაგრამ 1589 წელს ამ სიყვარულმა მას გადაუარა.
საფრანგეთში გამეფება
მინი|ანრი IV-ის მკვლელობა ანრი III-ს მკვლელობის შემდეგ ჰუგენოტებმა ბურბონი მაშინვე სცნეს საფრანგეთის მეფედ, ხოლო კათოლიკებმა ჯერ რწმენის შეცვლა მოსთხოვეს. აჯანყებულ პარიზს ამასობაში მაიენის ჰერცოგი (ანრი გიზის უმცროსი ძმა) მართავდა.
ანრის საკმარისი ძალა არ შესწევდა პარიზის ასაღებად, ამიტომ ნორმანდიისკენ დაიხია. მასსა და მაიენის ჰერცოგს შორის ბრძოლები ოთხი წელი გაგრძელდა. 21 სექტემბერს მან ჰერცოგი დაამარცხა და ქალაქი ტური დაიკავა, სადაც მომდევნო თვეები გაატარა. ანრიმ ჰუგენოტებს ახალი უფლებები არ მისცა და რელიგიური პრობლემების გადაწყვეტა საეკლესიო საბჭოს მიანდო, რითაც მან ჰუგენოტებიც და კათოლიკებიც დააკმაყოფილა.
ანრი საღი გონებით, შორსმჭვრეტელობით, გონებამახვილობითა და ბრძოლის ველზე სიმამაცით გამოირჩეოდა. ჰუგენოტებიც და კათოლიკეებიც მასში ხედავდნენ ადამიანს, ვინც შეძლებდა სამოქალაქო ომის დასრულებას და ქვეყანაში მშვიდობის დამყარებას.
1590 წლის გაზაფხულზე ანრიმ ივრის ბრძოლაში სასტიკად დაამარცხა მაიენის ჰერცოგი, ეს უკანასკნელი ამალის გარეშე გაიქცა და მანტს შეაფარა თავი. ამის შემდეგ ჰერცოგს აღარ ჰქონდა პარიზში დაბრუნების საშუალება. ანრიმ ისევ სცადა პარიზის დაკავება, მაგრამ კათოლიკეებს ესპანეთის მეფემ, ფელიპე II-მ უშველა, მან პარმის ჰერცოგის მეთაურობით ნიდერლადებიდან არმია დაუპირისპირა ანრის. ანრიმ კი ინგლისის დედოფლისგან ელისაბედისგან მიიღო დიდძალი ფულადი დახმარება, რითაც შეძლო ჯარის შეკრება და მანტის, შარტრის და ნიონის დაკავება. მანტში მან თავისი ახალი შეყვარებული გაბრიელ დ'ეტრე გაიცნო.
1592 წელს ანრიმ კათოლიკების ერთ-ერთი მთავარი ქალაქის, რუანის აღება სცადა, მაგრამ აქაც ესპანელებმა შეუშალეს ხელი. 1593 წელს მაიენის ჰერცოგმა პარიზში გენერალური შტატები მოიწვია ახალი კათოლიკე მეფის ასარჩევად. საქმეს ართულებდა ეს ფაქტი: უკანასკნელი მეფის ყველაზე ახლო ცოცხალი ნათესავი იყო ფელიპე II-ს ქალიშვილი, ხოლო ფრანგული კანონით ქალს ტახტზე ასვლის ნება არ ჰქონდა. 23 ივლისს ანრიმ კათოლიკობა მიიღო. თავისი მომხრეების კრიტიკას მან განთქმული ფრაზით უპასუხა: "პარიზი ღირს მესად".
25 ივლისს ანრი დაესწრო კათოლიკურ წირვას სენ-დენის ტაძარში, ეს უმალვე ცნობილი გახდა პარიზში და პარიზელები გაეშურნენ სენ-დენიში ახალი მეფის მისასალმებლად. 1594 წელს იგი შარტრში ძველი ტრადიციის თანახმად აკურთხეს მეფედ და იმავე წლის 22 მარტს იგი უბრძოლველად შევიდა პარიზში. ანრიმ საფრანგეთი ნაწილ-ნაწილ გააერთიანა, ზოგი ქალაქი და პროვინცია "იყიდა", ხოლო სადაც ფულმა და დათმობამ არ გაჭრა, იქ იარაღი გამოიყენა.
მიუხედავად ამისა, ესპანეთის მეფე არ ცნობდა ანრის საფრანგეთის მეფედ და აგრძელებდა ომს. 1597 წელს ესპანელები ამენამდე მოვიდნე, მაგრამ მიუხედავად ამისა, მათ არ ჰქონდათ ანრის ტახტიდან ჩამოგდების არანაირი შანსი. 1598 წელს კი ესპანეთის მეფე დათანხმდა მოეწერა სამშვიდობო ხელშეკრულება.
მთელი ამ პერიოდის განმავლობაში გაბრიელა დ'ეტრე იყო ანრის ფავორიტი. 1594 წელს მათ ვაჟი შეეძინათ, რომელსაც კეისარი დაარქვეს. ანრიმ ის კანონიერად სცნო და დაიწყო მარგარიტა ვალუასთან განქორწინების პროცესი. მათ კიდევ ორი შვილი ეყოლათ, მაგრამ გაბრიელამ მეფის განქორწინებამდე ვერ იცოცხლა, ის 1599 წელს გარდაიცვალა.
გაბრიელას სიკვდილიდან შვიდ თვეში მან მიიღო განქორწინება და 1600 წლის დეკემბერში ცოლად მარია მედიჩი მოიყვანა. ამავე დროს მას ახალი ფავორიტი გამოუჩნდა, ანრიეტა დ'ანტრაგი. 1601 წელს ორივე ქალს ვაჟი შეეძინა. ანრიეტას და ანრის სასიყვარულო კავშირი იმანაც არ დაარღვია, რომ 1604 წელს ანრიეტას მამა აქტიურ მონაწილეობას იღებდა მეფის წინააღმდეგ ბრძოლაში. ანრიეტა გამოირჩეოდა დაუოკებელი პატივმოყვარეობით. ამან მეფეს და დედოფალს შორის ურთიერთობა უაღრესად გაამწვავა. მათი კავშირი მხოლოდ 1609 წელს დასრულდა, როდესაც ანრი კონეტაბლის 14 წლის ქალიშვილით მოიხიბლა.
ამავე წელს ანრიმ ავსტრიასთან საომრად აქტიური მზადება დაიწყო, მაგრამ 1610 წელს მეფე არსენალში მიდიოდა ახალი იარაღის სანახავად. ძალიან ცხელი დღე იყო, ეტლი გზაში შეყოვნდა, ამ დროს კი ბორბალზე ვიღაც ამოძვრა და დანა გაუყარა ანრის. სიკვდილი წამიერი იყო. მკვლელი კათოლიკე ფანატიკოსი რავაიაკი აღმოჩნდა.
გენეალოგია
thumb|ანრი IV-ის ქანდაკება ახალ ხიდზე პარიზში.
ქორწინება და შვილები
1572 წლის 18 აგვისტოს ანრი ბურბონმა ცოლად მარგარიტა ვალუა შეირთო. განქორწინდნენ 1599 წელს.
1600 წლის 17 დეკემბერს მან მარია მედიჩი შეირთო. მათი შვილები იყვნენ:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის მეფეები კატეგორია:დაბადებული 13 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1553 კატეგორია:გარდაცვლილი 14 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1610 კატეგორია:XVI საუკუნის ევროპის მონარქები კატეგორია:სენ-დენის ბაზილიკაში დაკრძალულები
ანტიგუა და ბარბუდა 1984 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ანტიგუა და ბარბუდამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეორედ 1984 წელს, აშშ-ის ქალაქ ლოს-ანჯელესში იასპარეზა. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედლის მოპოვება ვერ შეძლეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1984 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ანტიგუა და ბარბუდა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
Opisthopsis major
Opisthopsis major — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Opisthopsis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
მეფე ჯორჯის კუნძულები
მეფე ჯორჯის კუნძულები (Îles du Roi Georges) — ტუამოტუს კუნძულების ჯგუფის ჩრდილოეთ ნაწილში, საფრანგეთის პოლინეზიაში.
გეოგრაფია
ტიკეის კუნძული ჯგუფში ყველაზე აღმოსავლეთით მდებარეობს, ხოლო აჰე (მარჯნის რიფი) ყველაზე დასავლეთით. მათ შორის მანძილი წარმოადგენს 200 კილომეტრს. პილიზერის კუნძულების მარჯნის რიფებისგან განსხვავებით, რომლებიც განლაგებულია ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით, მეფე ჯორჯის კუნძულები განლაგებულია სიმეტრიულად სამხრეთ-დასავლეთსა და ჩრდილო-აღმოსავლეთს შორის.
ისტორია
კუნძულების ჯგუფი 1616 წელს აღმოაჩინა იაკობ ლემერმა და ვილემ სხაუტენმა, მაგრამ კუნძულებზე გადასვლა მათ ვერ მოახერხეს. კუნძულების ამ ჯგუფს სახელი "მეფე ჯორჯის კუნძულები" ინგლისელმა მკვლევარმა ჯონ ბაირონმა დაარქვა ინგლისის მეფის ჯორჯ III-ის პატივსაცემად, რომელმაც მანიჰის, ტაკაროას და ტაკაპოტოს 1765 წელს მიაღწია. 1880 წელს ტუამოტუზე პრეტენზია გამოაცხადა საფრანგეთმა და 1946 წელს პოლინეზიის მკვიდრმა მოსახლეობამ მიიღო საფრანგეთის მოქალაქეობა.
ადმინისტრაციული დაყოფა
ადმინისტრაციულად მეფე ჯორჯის კუნძულები იყოფა ორ კომუნად:
წყაროები
კატეგორია:ტუამოტუს კუნძულები კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები კატეგორია:საფრანგეთის პოლინეზიის კუნძულები
აისბერგი
მინი|აისბერგი ქეიფ იორქთან, [[გრენლანდია]] მინი აისბერგი (Eisberg, iceberg, ijsberg, სკანდინავიური წარმოშობის სიტყვა — ყინულის მთა) — ხმელეთიდან ჩამოცურებული, მყინვარს მოწყვეტილი ყინულის დიდი მთა, რომელიც ან ოკეანეში ან ზღვასა და მყინვარისპირა ტბაში ტივტივებს, ან თავთხელზეა დარჩენილი.
დიდი აისბერგები ჩნდება ანტარქტიკისა და არქტიკის კუნძულების ნაპირებთან. ზღვის დინებებს აისბერგები შორს, ზოგჯერ ჩრდილოეთი განედის 40-50°-მდე მიაქვს, სამხრეთით კი სამხრეთი განედის 45-60°-მდე, ზოგჯერ 26°-მდე. ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში აისბერგების სიმაღლე საშუალოდ 70, ზოგჯერ კი 100 მ-დეა. სამხრეთი ნახევარსფეროში საშუალო სიმაღლე 100, მაქსიმალური — 300—500 მ-მდეა. აისბერგების სიგრძე-სიგანე 100 კმ-საც აღწევს. ანტარქტიკული აისბერგი ბრტყელი და მაგიდისებრი ფორმისაა. აისბერგის მთელი მოცულობის 83-90% წყალქვეშაა. ოკეანის თბილ წყალში აისბერგი თანდათან დნება და ქრება.
თუკი აისბერგი ლურჯი ფერისაა, ე. ი. მისი ასაკი 1000 წელზე მეტია.
აისბერგები გემების მიმოსვლას უდიდეს საფრთხეს უქმნიან. აისბერგთან შეჯახების შედეგად გემის დაღუპვის ყველაზე ცნობილი ფაქტი ტიტანიკის დაღუპვაა 1912 წელს. ახლა გემებზე საგანგებო ხელსაწყოებით წინასწარ განსაზღვრავენ აისბერგის ადგილმდებარეობას.
აისბერგებში მტკნარი წყლის დიდი რაოდენობაა, ამიტომაც, ჩვენს დროში ხშირია გვალვიან რაიონებში აისბერგების ბუქსურით გადატანა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ოკეანოლოგია კატეგორია:ყინული ტრანსპორტირებაში
გრანადა (საფეხბურთო კლუბი)
საფეხბურთო კლუბი „გრანადა“ (Granada Club de Fútbol) — ესპანური საფეხბურთო კლუბი. დაარსდა 1921 წელს, ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების ქალაქ გრანადაში. ასპარეზობს ესპანეთის პრიმერა დივიზიონში, საშინაო მატჩებს ატარებს სტადიონ ნუევო ლოს კარმენესზე.
„რეალ ბეტისთან“ და „სევილიასთან“ ერთად „გრანადა“ არის მესამე ანდალუზიური კლუბი, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო პრიმერა დივიზიონის გათამაშებაში. პირველად უმაღლეს ლიგაში აღზევდა 1941-42 წლების სეზონში, სადაც ჯამში 20 სეზონი გაატარა. საუკეთესო შედეგია მე-6 ადგილი, რომელიც 2 სეზონში დაიკავა. 1959 წელს ითამაშა ესპანეთის თასის ფინალში.
ისტორია
კლუბი დაარსდა 1931 წლის 14 აპრილს, როგორც „რეკრეატივო გრანადა“, პირველი პრეზიდენტი იყო ხულიო ლოპეს ფერნანდესი. პირველი საფეხბურთო მატჩი „გრანადამ“ ჩაატარა ხაენის „დეპორტივოს“ წინააღმდეგ, სადაც გაიმარჯვა ანგარიშით 2-1. ამ მატჩში კლუბის ისტორიაში პირველი გოლი გაიტანა ანტონიო ბომბილიარმა.
1941-42 წლების სეზონში „გრანადა“ პირველად აღზევდა პრიმერა დივიზიონში. შემდეგ 80-იან წლებამდე კლუბი ან პრიმერა დივიზიონში ასპარეზობდა ან სეგუნდა დივიზიონში. 70-იან წლებში „განადამ“ ზედიზედ 8 სეზონი გაატარა უმაღლეს ლიგაში და 2 სეზონში (1971-72 და 1972-73) დააფიქსირა კლუბის ისტორიის საუკეთესო შედეგი, მე-6 ადგილი.
1959 წელს „გრანადამ“ შეძლო ესპანთის თასის ფინალში გასვლა, სადაც სანტიაგო ბერნაბეუზე დამარცხდა „ბარსელონასთან, ანგარიშით 4-1.
1980-იან წლების დიდი ნაწილი კლუბმა გაატარა სეგუნდა დივიზიონსა და სეგუნდა დივიზიონ ბ-ში (დონით მესამე ჩემპიონატი). 2002-03 წლების სეზონში, ფეხბურთელებზე ხელფასების არ გადახდის გამო დაქვეითდა დონით მეოთხე ჩემპიონატში. 4 სეზონის შემდეგ, „გრანადაში“ მოვიდნენ მადრიდის „რეალის“ ყოფილი პრეზიდენტი ლორენცო სანსი და მისი შვილი პაკო, მათი დახმარებით კლუბმა შეძლო ჩემპიონატის მოგება და დონით მესამე ჩემპიონატში აღზევება. თუმცა კლუბს ფინანსური პრობლემები შეექმნა.
„გრანადამ“ ოთხი სეზონი გაატარა დონით მესამე ჩემპიონატშიც. 2009 წლის ივლისში, პინანსური პრობლემების გამო კლუბი დახურვის პირას იყო. პრობლემა მოგვარდა „უდინეზესთან თანამშრომლობით, რომელმაც „გრანადისგან“ ბევრი ფეხბურთელი შეიძინა, ხოლო „უდინეზესგან“ ანდალუზიურმა კლუბმა დუბლშემადგენლობით და აკადემიის ფეხბურთელებით მიიღო შევსება. 2009-10 წლების სეზონში „გრანადამ“ შეძლო პირველი ადგილის დაკავება რეგიონულ ჩემპიონატში, გაიმარჯვა პლეი-ოფში და 22 წლიანი პაუზის შემდეგ აღზევდა სეგუნდა დივიზიონში.
2010-11 წლების სეზონში, კლუბმა დაიკავა მე-5 ადგილი. მოთამაშეების უმეტესობა იჯარის წესით ირიცხებოდა „უდინეზედან“. 2011 წლის 18 ივნისს, სეგუნდა დივიზიონის პლეი-ოფში „გრადანამ“ პენალტების სერიაში დაამარცხა „სელტა (1-1) და სტუმრად გატანილი გოლის წესით „ელჩე“ (ანგარიში ჯამში 1-1), შედეგად 35 წლიანი პაუზის შემდეგ აღზევდა პრიმერა დივიზიონში.
სქოლიო
კატეგორია:ესპანეთის საფეხბურთო კლუბები კატეგორია:გრანადა (საფეხბურთო კლუბი)
მაჰიდევრან სულთანი
მაჰიდევრან გულბაჰარ სულთანი (1498 — 3 თებერვალი 1581, ბურსა, ოსმალეთის იმპერია) — ოსმალეთის სულთან სულეიმან I-ის ხარჭა, ჰასეკი სულთანი, პრინც  მუსტაფას (1515-1553 წწ.) და აჰმედის  (გარდაიცვალა ჩვილი) დედა; თავად ივან ამაშუკის და.
იგი ითვლება ოსმალეთის იმპერიაში ერთ-ერთ ყველაზე ლამაზ ქალბატონად.
ბიოგრაფია
მაჰიდევრანი წარმოშობით ჩერქეზული გვარის კანუკოვების შთამომავალი იყო. 1515 წელს მას სულეიმანთან შეეძინა მუსტაფა, რომელიც გახდა ტახტის მემკვიდრე. სულთან სელიმ I–ის გარდაცვალების შემდეგ დაბრუნდა სტამბოლში.
სულთნის ჰარამხანაში მას ჰყავდა გავლენიანი მოწინააღმდეგე ჰიურემ სულთანი (ევროპაში ცნობილი როგორც როქსოლანა), რომელიც ძალიან მალე გახდა არა მარტო სულთნის საყვარელი ხარჭა, არამედ სულთნის საყვარელი მეუღლეც. ჰიურემს სულთანთან შეეძინა ჯერ მეჰმედი (1521-1543 წწ.), ხოლო შემდეგ სელიმი (მომავალი სულთანი). ორ ქალს შორის დაპირისპირებას ახშობდა სულეიმან I-ის დედა აიშე ჰაფსა სულთანი, რომლის გარდაცვალების შემდეგ (1534 წ.) უფრო გამწვავდა მათი მეტოქეობა.
მოგვიანებით სულთანმა მაჰიდევრანი შვილთან ერთად გააგზავნა პროვინციაში. ოსმალური ტრადიციის თანახმად ყველა ტახტის მემკვიდრეს უნდა ემსახურა მანისაში მეფისნაცვლის (სანჯაყ-ბეის) თანამდებობაზე, რომელსაც თან უნდა ახლდეს დედაც. მუსტაფა ჯერ გააგზავნეს მანისაში, ხოლო შემდეგ ამასიაში.
1553 წელს მუსტაფა ჩამოახრჩვეს მამის წინააღმდეგ შეთქმულების ბრალდებით. შვილის გარდაცვალების შემდეგ მაჰიდევრანის ცხოვრება საკმაოდ არეული გახდა. იგი გარდაიცვალა 1581 წლის 3 აგვისტოს სულთან სულეიმანის, ჰიურემის და მათი ყველა შვილის გარდაცვალების შემდეგ. დაკრძალულია შეჰზადე მუსტაფას მავზოლეუმში, მურადიეს მეჩეთში.
სქოლიო
კატეგორია:ოსმალეთის სულთნების მეუღლეები კატეგორია:დაბადებული 1498 კატეგორია:გარდაცვლილი 1581
ზაფხულის ტურნე '09
ზაფხულის ტურნე '09 — მუსიკოს პოლ მაკ-კარტნის საკონცერტო ტურნე, ჩატარებული 2009 წლის ზაფხულში. ტურნე თავისი ხანგრძლივობით მოკლე იყო. იგი დაიწყო 2009 წლის 11 ივლისს, ჰალიფაქსში და დასრულდა ტეხასში, იმავე წლის 19 აგვისტოს.
სიმღერების სია
პირველი გამოსვლა ბისზე: მეორე გამოსვლა ბისზე:
კატეგორია:პოლ მაკ-კარტნის საკონცერტო ტურნეები
Syd Barrett (ალბომი)
Syd Barrett — სიდ ბარეტის კომპილაციური გამოცემა, რომელშიც შეტანილია მისი ორი ალბომი - The Madcap Laughs და Barrett. გამოვიდა 1974 წელს. ორივე ალბომი ჩაწერილია მუსიკოსის მიერ პინკ ფლოიდის დატოვების შემდეგ.
მას შემდეგ, რაც პინკ ფლოიდის ალბომმა The Dark Side of the Moon უდიდესი წარმატება იქონია, ლეიბლმა EMI გადაწყვიტა, გამოეცა ბარეტის ალბომებიც, იმ იმედით, რომ ამჯერად მათ უფრო დიდი ყურადღება მიექცევა, ვიდრე მანამდე. თუმცა, კრებულის წარმატება აშშ-ში აღინიშნა მხოლოდ #163 პოზიციით ჩარტში.
გარეკანი
გარეკანზე გამოტანილ სიდის ფოტოსურათთან ერთად, სტორმ თორგერსონმა დიზაინში გამოიყენა მოგონება რეალურ ამბავზე - მისივე თქმით, ერთ-ერთ წვეულებაზე სიდმა ერთ კუთხეში დადო ქლიავი, ასანთის კოლოფი და ფორთოხალი და ამ ყველაფერს მისჩერებოდა.
გამოცემის შიდა მხარეს წარმოდგენილია ჯგუფისა და სიდ ბარეტის ფოტოსურათები.
სიმღერების სია
ყველა სიმღერის ავტორია სიდ ბარეტი, გარდა მითითებულისა
სქოლიო
კატეგორია:1974 წლის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:სიდ ბარეტის ალბომები კატეგორია:Harvest Records-ის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:EMI Records-ის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:ები-როუდის სტუდიებში ჩაწერილი ალბომები კატეგორია:ალბომები დეივიდ გილმორის პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები რიჩარდ რაიტის პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები Hipgnosis-ის გარეკანის დიზაინით
უნიონის დეპარტამენტი
უნიონის დეპარტამენტი (Departamento Unión) — დეპარტამენტი არგენტინაში, კორდობის პროვინციაში.
არგენტინის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტის მონაცემებით, 2001 წელს დეპარტამენტის მოსახლეობა 100 247 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 11 182 კმ²-ია.
დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ბელ-ვილიე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კორდობის პროვინციის დეპარტამენტები
საბერეთი
საბერეთი (ყოფ. ყარათიქანი) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, ქვეშის თემში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 53 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ლია გიგაური
ლია გიგაური (დ. 7 ნოემბერი, 1960, თელავი) — ქართველი თანამდებობის პირი, ეკონომისტი, ფიზიკოსი. საქართველოს შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში სახელმწიფო მინისტრის მოვალეობის შემსრულებელი 2020 წელს. ბიზნესის ადმინისტრირების დოქტორი (2018).
საქმიანობა
1983–2003 წლებში სხვადასხვა სკოლაში იყო ფიზიკის მასწავლებელი, უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი სხვადასხვა უნივერსიტეტში. 2001–2003 წლებში — საგანმანათლებლო ცენტრ „ერუდიტის“ და ფონდ „ჰორიზონტის“ მცირე ბიზნესის განათლების პროგრამა „ეფექტური მართვის ორგანიზების“ კოორდინატორი. 2004–2005 წლებში კულტურულ-საგანმანათლებლო ცენტრ „ერუდიტის“, საგანმანათლებლო პროგრამების კოორდინატორი. 2004–2005 წლებში ჩართული იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასოციაცია „განათლება, დასაქმება, პროგრესის“ პროექტში „ეკონომიკა“ არაქართული სკოლების პედაგოგებისათვის. 2000–2006 წლებში იყო თბილისის №66 საჯარო სკოლის პედაგოგი. 2006–2007 წლებში საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს ეკონომიკური განათლების და განვითარების ცენტრის (CEED) პროფესიული სასწავლებლების რეაბილიტაციის პროგრამის (მასწავლებელთა გადამზადება — „მეწარმეობის საფუძვლები“) ტრენინგ-მოდულის ავტორი, ტრენერი; 2006–2008 წლებში BC-ის (ბიზნესის კლინიკა) საჯარო და კერძო სექტორის მართვისა და სტრატეგიული განვითარების კონსულტანტი. 2005–2010 წლებში უნივერსიტეტ „კავკასიის აკადემიური ცენტრის“ ასისტენტ-პროფესორი. 2005–2012 წლებში საგანმანათლებლო ცენტრი CAC-ის მენეჯმენტის მიმართულების ხელმძღვანელი. 2007–2012 წლებში ქალაქ თბილისის №165 საჯარო სკოლის დირექტორი. 2012–2013 წლებში საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს ზოგადი განათლების მართვისა და განვითარების დეპარტამენტის უფროსი. 2013 წლის 20 ნოემბრიდან 2018 წლამდე საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის მოადგილე. 2018 წლის 17 ივლისიდან 10 სექტემბრამდე საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის მინისტრის მოადგილე. 2018 წლის 23 ოქტომბრიდან შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის მოადგილე. 2020 წლის 15 ივნისიდან 6 აგვისტომდე შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში სახელმწიფო მინისტრის მოვალეობის შემსრულებელი.
ფლობს ქართულ, ინგლისურ და რუსულ ენებს.
ბოგა (მდინარე)
ბოგა (Rio Vouga) — მდინარე პირენეის ნახევარკუნძულზე, პორტუგალიაში, ცენტრალური რეგიონში. სიგრძე 136 კმ. ერთვის ატლანტის ოკეანეს, ქალაქ ავეირუსთან.
ლია გიგაური
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 7 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1960 კატეგორია:თელავში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი ეკონომისტები კატეგორია:ქართველი ფიზიკოსები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:თელავის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ბოგა (მდინარე)
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:პორტუგალიის მდინარეები
ამბავი (ფილმი)
ამბავი — 2006 წლის ქართული ფილმი, რომლის რეჟისორია თენგო ზაქარეიშვილი.
სიუჟეტი
ეს არის ფილმი ახალგაზრდებზე, რომლებიც უმუშევრობისა და უსაქმურობის გამო თავისი დროის დიდ ნაწილს ქუჩაში ატარებენ. აქედან მოდის ყველა უბედურება: ნარკომანია, ძალადობა... ტრაგედია, რომელიც ამ პატარა ფილმშია ასახული, ასეთი ცხოვრების შედეგია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:2006 წლის ქართული ფილმები
ანტიგუა და ბარბუდა 1988 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1988 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ანტიგუა და ბარბუდა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ჰაიმ რამონი
ჰაიმ რამონი (ებრ. ‏חיים רמון დ. 10 აპრილი, 1950, იაფა, ისრაელი) — ისრაელის პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწე. ისრაელის ჯანდაცვის მინისტრი (1992-1994), შინაგან საქმეთა მინისტრი 2-ჯერ (პირველად (1995-1996 ) მეორედ (2000-2001), იუსტიციის მინისტრი (2006), ქნესეთის რამდენიმე ( მე-11, მე- 12, მე-13,მე- 14,მე- 15, მე-16, მე-17, მე-18) მოწვევის დეპუტატი.
ბიოგრაფია
ჰაიმ რამონმა საზოგადოებრივი საქმიანობა დაიწყო ისრაელის მშრომელთა პარტიის "ახალგაზრდა ცვლაში". ის ხელმძღვანელობდა ამ ორგანიზაციას 1981 წელს.
1983 წელს იგი ლეიბორისტული პარტიიდან აირჩიეს მე -10 მოწვევის ქნესეთში. იცხაკ რაბინის მთავრობაში იგი დაინიშნა ჯანდაცვის მინისტრად მე -13 მოწვევის ქნესეთში.
1994 წელს მან თანამდებობა დატოვა, რათა მონაწილეობა მიეღო „ჰისტადრუტის“ ეროვნული პროფკავშირის კონფედერაციის ხელმძღვანელის არჩევნებში. შედეგად,  მან გამარჯვება მოიპოვა.
1995 წლის ნოემბერში, იცხაკ  რაბინის მკვლელობის შემდეგ, ჰაიმ რამონი გადადგა „ჰისტადრუტის“ ხელმძღვანელის თანამდებობიდან და შიმონ პერესის მთავრობაში შინაგან საქმეთა მინისტრად დაინიშნა.
2001 წელს ის იყო საგარეო და თავდაცვის პოლიტიკის კომისიის თავმჯდომარე ეროვნული ერთობის მთავრობაში, რომელსაც ხელმძღვანელობდა არიელ შარონი. პარლამენტში მუშაობის დროს მე -16  მოწვევის ქნესეთში  იგი იყო ამავე კომისიის წევრი. შარონის მმართველობის მეორე ვადის განმავლობაში რამონმა დაიკავა უპორტფელო მინისტრის პოსტი. 2005 წლის ნოემბრის ბოლოს მან დატოვა ლეიბორისტული პარტია და შეუერთდა პარტია კადიმას.
რამონის საქმე
2006 წლის აგვისტოში ხაიმ რამონი სისხლის სამართლის პასუხისგებაში მიცემული იქნა „უხამსი ქმედებისათვის“ ქალი ოფიცრის წინააღმდეგ, რომელიც მსახურობდა მთავრობის მეთაურის კაბინეტში.
სასამართლო პროცესის გამო რამონი იძულებული გახდა დაეტოვებინა იუსტიციის მინისტრის პოსტი.
2007 წლის 31 იანვარს, თელ- ავივის უმაღლესმა სასამართლომ რამონი დამნაშავედ ცნო უხამსი ქმედებისათვის. 2007 წლის 29 მარტს, სასამართლომ რამონს მიუსაჯა 120 საათიანი საზოგადოებრივი სამუშაო და დაავალა კომპენსაციის გადახდა მსხვერპლისთვის 15 ათასი შეკელის ოდენობით (დაახლოებით 4 ათასი აშშ დოლარი).სასამართლომ ასევე გაითვალისწინა რამონის 25 წლიანი ღვაწლი, შეუბღალავი რეპუტაცია  და  დაადგინა, რომ რამონის არასწორი საქციელი არ ტოვებს მორალურ ლაქას, რაც იმას ნიშნავს, რომ მას შეუძლია დარჩეს ქნესეთის წევრად და დაიკავოს მინისტრის პოსტი მთავრობაში.
2020 წლის ივლისში რამონი დაინიშნა Vonetize-ის დირექტორთა საბჭოს თავმჯდომარედ, კომპანია, რომელიც ახორციელებს კანაფის კომერციალიზაციას სამედიცინო და რეკრეაციული მიზნებისთვის.
პირადი ცხოვრება
რამონი დაქორწინებულია ვერედა რამონა რივლინაზე, ყოველთვიური ჟურნალის Lady Globes მთავარ რედაქტორზე. მას ორი შვილი ჰყავს წინა ქორწინებიდან. იგი აგრეთვე გახლდათ საფეხბურთო კლუბ „ჰაპოელ თელ ავივის“ თავმჯდომარე და თანამფლობელი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 10 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1950 კატეგორია:ისრაელის პოლიტიკოსები კატეგორია:ქნესეთის დეპუტატები
Opisthopsis manni
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ტუკურანი
ტუკურანი (ოფიციალურად ტუკურანის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Tukuran; Bayan ng Tukuran) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ ზამბოანგის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 42 429 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 25 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ ზამბოანგის მუნიციპალიტეტები
დედამიწის გეოლოგიური ისტორია
დედამიწის გეოლოგიური ისტორია დაიწყო 4,567 მილიარდი წლის წინ, როდესად მზის ფორმირების შედეგად წარმოქმნილი დისკოს ფორმის მტვრისა და აირის ნისლეულისგან მზის სისტემის პლანეტები შეიქმნა. თავდაპირველად მდნარი დედამიწის გარე შრის გაგრილებით წარმოიქმნა მყარი ქერქი, ხოლო წყალი ატმოსფეროში იწყებს აკუმულირებას. მცირე ხანში წარმოიქმნა მთვარე, სავარაუდოდ მარსის ზომის დედამიწის მასის 10 %-ის ობიექტი თეიას დედამიწასთან დაჯახებით. ამ ობიექტის მასის ნაწილი დედამიწას შეუერთდა, ხოლო ნაწილი გარე სივრცეში გამოიტყორცნა, ამასთან საკმარისი მასალა გადარჩა დედამიწის გარშემო ორბიტაზე მოძრავი თანამგზავრის ჩამოსაყალიბებლად.
აირების ამოტყორცნითა და ვულკანური აქტივობით წარმოიქმნა პირველად ატმოსფერო. კონდენსირებულმა წყლის ორთქლმა, სახეცვლილმა კომეტების მიერ შემოტანილი ყინულით, წამოქმნა ოკეანეები. ამასთან დედამიწის ზედაპირი მუდმივად იცვლიდა სახეს და, შესაბამისად, ასობით მილიონი წლის განმავლობაში კონტინენტები ჩამოყალიბდა და ერთმანეთს დასცილდა. კონტინენტები მიგრაციას განიცდის ზედაპირის გასწვრივ და დროდადრო სუპერკონტინენტებს ქმნის. დაახლოებით 750 წლის წინ ყველაზე ადრეული ცნობილი სუპერკონტინენტი როდინია იწყებს გამოყოფას. კონტინენტებმა მოგვიანებით დაიწყო გადაჯგუფება და ქმნის პანოტიას 600-540 მლნ წლის წინ, ბოლოს კი პანგეას, რომელიც 180 მლნ წლის წინ გამოცალკევდა. გამყინვარების პერიოდების ამჟამინდელი ციკლები დაიწყო დაახლოებით 40 მლნ წლის წინ, შემდეგ გაინტენსიურდა პლეისტოცენის პერიოდში დაახ. 3 მლნ წლის წინ. პოლარულმა რეგიონებმა მას შემდეგ განიცადა გამყინვარებისა და დნობის ციკლები, რომლებიც ყოველ 40 000-100 000 წლებში მეორდება. მიმდინარე გამყინვარების ხანის ბოლო გაყინვის პერიოდი დასრულდა დაახ. 10 000 წლის წინ.
დედამიწის გეოლოგიური ისტორია შეიძლება ზოგადად დაიყოს ორ პერიოდად: წინაკამბრიულ სუპერეონად და ფანეროზოულ ეონად.
კვლევები
thumb|[[შოტლანდიელები|შოტლანდიელი მეცნიერი ჯეიმზ ჰატონი პირველი იყო, ვინც გეოლოგიური ცვლილებების ციკლური ბუნება აღმოაჩინა.]] უამრავი წლის განმავლობაში გეოლოგები კლდეებში ნაპოვნი სამხილების გამოყენებით ჩვენი პლანეტის ასაკის დადგენას ცდილობენ, მაგრამ უკანასკნელ პერიოდამდე ამ საიდუმლოს ამოხსნამდე ახლოსაც ვერ მივიდნენ.
გეოლოგთა უმრავლესობა შოტლანდიელ ექიმს და მეცნიერს, ჯეიმზ ჰატონს (1726-1797) მიიჩნევს თანამედროვე გეოლოგიის ,,მამად". 1785 წელს, ჰატონმა შექმნა დედამიწის თეორია, რომელსაც საფუძვლად ბუნებრივ პროცესებზე მისი გამოკვლევები და დაკვირვებები ედო. მან გააანალიზა, რომ დედამიწის ზედაპირი მუდმივად იცვლებოდა. ბუნებრივი მოვლენები, მაგალითად, ყინვა თანდათანობით აზიანებდა კლდიან მთებს, ხოლო მდინარეებს თან მიჰქონდათ კლდის ნამსხვრევები ტბებსა და ზღვებში, სადაც ისინი ერთმანეთზე შრეებად ლაგდებოდა და ლამისა და ქვიშის დანალექებით ყალიბდებოდა ახალი დანალექი ქანები.
სიცხე და წნევა
thumb|left|200px|[[არიზონა|არიზონაში მდებარე დიდი კანიონი 1,6 კმ სიღრმისაა. იგი ხილულს ხდის ქანის 12 ძირითად შრეს, რომლებიც ადრე ზღვის ქვეშ იყო მოქცეული.]] thumb|250px|თანმიმდევრულად განლაგებული შრეები. თიხოვანი ფიქალის, მერგელის და კირქვის ფენები რამდენიმე მილიონი წლის განმავლობაში ილექებოდა. იგი ამტკიცებდა, რომ სიცხე და წნევა ცვლიდა დანალექი ქანების ღრმად ჩაფლული შრეების თვისებებს და მეტამორფულ მთებად აქცევდა მათ. მან, აგრეთვე, აღწერა კლდის მესამე ტიპი ბაზალტის და გრანიტის ჩათვლით, რომელნიც ფორმირდებიან ვულკანებიდან ამოფრქვეული ცხელი ლავით.
ჰატონი მიხვდა, რომ დანალექი მეტამორფული და ამოფრქვეული ტიპის ქანები, რომლებიც ერთ დროს დედამიწის სიღრმეში იყო მოთავსებული, ხშირად ამოიწეოდნენ ზევით და წარმოქმნიდნენ მთათა სისტემებს და ახალ მიწებს.
ჰატონი, ასევე, დაინტერესდა მთების ქანების ასაკით. მან გამოიკვლია შოტლანდიის კომპლექსური მთათა სისტემა და დაადგინა, რომ მთები თავის დროზე დანალექ ქანებად ჩამოყალიბდნენ, ხოლო მოგვიანებით გადაიქცნენ მეტამორფულ ქანებად. აქ მან აღმოაჩინა გრანიტის თხელი ფენა, რომელიც ცხელი ლავის საშუალებით წარმოიქმნა მეტამორფულ შრეში. მისი აზრით, გრანიტის ფენა უფრო ახალგაზრდა უნდა ყოფილიყო, ვიდრე მეტამორფული ქანი. ჰატონმა, აგრეთვე აღმოაჩინა, რომ დროის დიდი ინტერვალი ზოგჯერ ალცალკევებდა ერთი ქანის შრის მწვერვალს მეორის ბოლოსაგან. ამ ზღვარს არათანაბარი დაშრევება ეწოდება. არათანაბარ დაშრევებას ადგილი აქვს, როდესაც ქანების ფორმაცია წყდება, დედამიწის ზედაპირზე ამოდის და შემდეგ ისევ ქრება. მოგვიანებით, როდესაც ქანები ზღვითაა დაფარული, მათ თავზე ახალი ქანები იწყებენ ჩამოყალიბებას.
ჰატონმა დაადგინა, რომ მის მიერ შესწავლილი პროცესები ძალზე ნელა მიმდინარეობდა. შემდეგ კი დაასკვნა, რომ დედამიწას საკმაოდ დიდი ხნის ისტორია უნდა ჰქონდეს. მას საშუალება არ ჰქონია გამოეთვალა დედამიწის ასაკი, მაგრამ დაასკვნა, რომ ,,ჩვენ ვპოულობთ დასაწყისის ნაკვალევს და არც იმის წარმოდგენა შეგვიძლია, როგორი იქნება დასასრული''.
გეოლოგიური რუკის შედგენა
thumb|left|210px|1815 წელს სმითის მიერ გამოცემული, [[უელსისა და ინგლისის გეოლოგიური რუკა]] thumb|160px|[[უილიამ სმითი (1769-1839)]] ბრიტანელმა ინჟინერმა უილიამ სმითმა (1769-1839), ასევე მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა დედამიწის გეოლოგიური ისტორიის თემასთან დაკავშირებით. სმითი მუშაობდა არხების კონსტრუქციაზე, რომელიც გამოიყენებოდა საქონლის ტრანსპორტირებისთვის ბრიტანეთში ინდუსტრიული რევოლუციის ადრეულ ეტაპზე. სანამ მისი ხალხი არხებს თხრიდა, სმითი დედამიწის ზედაპირის ქვეშ მოყოლილ ქანებში გაქვავებულ ნაკვალევს აგროვებდა. მან შეამჩნია, რომ ნაკვალევთა უმრავლესობა, მხოლოდ განსაზღვრულ ქანის შრეებში მოიპოვებოდა. მან, აგრეთვე, დაინახა, რომ შრეებს ყოველთვის ერთნაირი წყობა ჰქონდათ და ნაკვალევიც თანამიმდევრულად იყო განლაგებული.
იგი იმ დასკვნამდე მივიდა, რომ სხვადასხვა ადგილას განლაგებული ქანები, რომლებიც ერთნაირ ნაკვალევს მოიცავდნენ, დროის ერთსა და იმავე პერიოდს ეკუთვნოდა. მისი აზრით, ქანების დაჯგუფება შესაძლებელია დროის პერიოდის მიხედვით. ასე რომ, მიუხედავად იმისა, მათი ასაკის დადგენა ვერ შეძლო, სმითი არჩევდა, რომელი შრე იყო უფრო ახალი ან ძველი.
შეგროვებული ინფორმაციის გამოყენებით, სმითმა 1815 წელს გამოსცა ინგლისის და უელსის გეოგრაფიული რუკა. რუკაზე ნაჩვენები იყო ზედაპირზე ამოწეული ქანის ფენები და გეოქრონოლოგია.
ქანებზე ამოკითხული ნაკვალევი
thumb|250px|ჰორიზონტალური შრეები ადვილად თარიღდება. დაშრევების კანონის გამოყენებით, რომლის თანახმადაც, დანალექ ქანებში უახლესი ფენები მწვერვალზე იქნება განლაგებული, გეოლოგებმა ააგეს ურღვევი ქანების გეოქრონოლოგიური სქემა. მაგრამ საყურადღებოა დარღვეული სტრუქტურის მქონე ქანების შრეების კლასიფიკაცია. მაგალითად, დანაოჭებულ ქანებში შრეები დაქანებულია. ზოგიერთი მაღლა იჭიმება და ვერტიკალური ხდება, ზოგიც ამოყირავებულია და ძველი ქანები ახლების თავზე ექცევა. მაგრამ გეოლოგებმა გამოიმუშავეს მეთოდი, რომლის დახმარებით ადგენენ, რა სახით ფორმირდება დანაოჭებული ქანები. მაგალითად, ზოგიერთი ქანის შრეების მწვერვალს ტალღების, ქარის და ჭავლის ნაკვალევი ამჩნევია. ქანის შრეების ზედაპირის სხვა ნაკვალევს ჭიებისგან და სხვა ცხოველებისგან გაკეთებული ღრმულები წარმოადგენენ.
გეოლოგიური სვეტი
thumb|250px|ვერტიკალური დაშრევების დროს ქანების ასაკის დადგენა არც ისე ადვილია. ასეთი მეთოდების გამოყენებით, გეოლოგებმა მთელი მსოფლიოს ქანები წარმოშობის პერიოდის თანამიმდეევრობით დააწყვილეს. ამან შესაძლებელი გახადა შეექმნათ დედამიწის სქემა, ანუ გეოლოგიური სვეტი. როგორც ისტორია გაცილებით ადვილი გასაგებია ცივილიზაციების პერიოდებად დაყოფის, ხოლო მონარქების ქრონოლოგიურად მოხსენიებით, ასევე, დედამიწის ისტორია გეოლოგებმა სექციებად დაყვეს. ყოველ მათგანს საკუთარი სახელი ეწოდა და დახასიათდა.