cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ნაციონალურ-ბოლშევიკური პარტია
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნაციონალიზმი კატეგორია:კომუნიზმი კატეგორია:ნაციონალისტური პარტიები კატეგორია:რუსეთის ნაციონალისტური ორგანიზაციები კატეგორია:კომუნისტური პარტიები კატეგორია:მემარცხენე სოციალისტური პარტიები კატეგორია:რუსეთის პოლიტიკური პარტიები კატეგორია:სხვა რუსეთი კატეგორია:მარშის მონაწილეები კატეგორია:რადიკალური ორგანიზაციები კატეგორია:ნაციონალ-ბოლშევიზმი კატეგორია:აკრძალული პოლიტიკური პარტიები კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
ბიეკი
2002 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 7 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბუზდიაკიდან დაშორებულია 55 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბუზდიაკი, რომელიც დაშორებულია 49 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები შეადგენენ (86 %).
სქოლიო
კატეგორია:ბუზდიაკის რაიონის სოფლები
პოზიტივიზმი
მინი|[[ოგიუსტ კონტი]] პოზიტივიზმი — XIX საუკუნის შუა წლებში ოგიუსტ კონტის მიერ ჩამოყალიბებული ფილოსოფიური თეორია, რომლის მიხედვით ერთადერთი ჭეშმარიტი ცოდნა არის მეცნიერული ცოდნა, რომელიც თეორიების მეცნიერული შემოწმების საშუალებით მიიღწევა. ამ შეხედულებას მეცნიერების იდეოლოგიადაც მოიხსენიებენ.
კონტის მიხედვით ჭეშმარიტების ძიების პროცესში საზოგადოება სამ თანმიმდევრულ სტადიას გადის: თეოლოგიურს, მეტაფიზიკურსა და პოზიტიურს (მეცნიერულს). თეოლოგიურ ფაზაში ადამიანებს ღმერთის უმაღლესი ძალის სწამთ, საზოგადოებას კი ღმერთის „წარმომადგენლები“ მართავენ. ადამიანებს სჯერათ რელიგიური დოქტრინების და მათთან დაკავშირებით კითხვები არა აქვთ. მეტაფიზიკურ ფაზაში ჩნდება და ძლიერდება იდეა ადამიანის უნივერსალური და განუყოფელი უფლებების შესახებ, ძლიერდება ამ უფლებების პატივისცემა. მესამე სტადიისათვის კი დამახასიათებელია პიროვნების მნიშვნელობის კიდევ უფრო ზრდა. აღარ არსებობს უზენაესი ავტორიტეტი, რომელსაც ადამიანები ემორჩილებიან — ყოველივეს პიროვნებათა თავისუფალი ნება განსაზღვრავს. კონტის მიხედვით დასავლური ცივილიზაციისათვის პირველი სტადია დასრულდა განმანათლებლობის ეპოქით, მეორე — საფრანგეთის რევოლუციით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლიტერატურული მიმდინარეობები კატეგორია:პოზიტივიზმი კატეგორია:მეცნიერების ფილოსოფია
ტოროშელიძე
საკუთარი სახელი ტოროშელიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
სამალუტი
სამალუტი (سمالوط) - ქალაქი ეგვიპტეში. ქალაქში მიედინება მდინარე ნილოსი. 2006 წლის მონაცემებით სამალუტის მოსახლეობა 91 475 ადამიანს შეადგენს. ქალაქი 25 კილოეტრითაა დაცილებული პროვინციის ადმინისტრაციულ ცენტრ ელ-მინიას. ქალაქი უძველესი დროიდან უმნიშვნლოვანეს როლს ასრულებდა ეგვიპტის ცხოვრებაში. ქალაქი ელ-მინიას საგუბერნატოროს დასახლებული პუნქტია.
კატეგორია:ეგვიპტის ქალაქები კატეგორია:ელ-მინიის მუჰაფაზა
ჩურნი
1930-იან წლებში, ჩურნი მთავარ სავაჭრო გზას წარმოადგენდა ბენგალის ტერიტორიაზე, თუმცა დღეს ის სანაოსნოდ აღარ გამოდგება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინდოეთის მდინარეები
Pseudoheterocaryum szovitsianum
Pseudoheterocaryum szovitsianum — ერთწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ლაშქარასებრთა ოჯახისა. აქვს სწორმდგომი, მომსხვილო, ზედა ნაწილში ძლიერ დატოტვილი ღერო. მთელი მცენარე თხელი ჯაგრისმსგავსი ბეწვითაა შებუსული. ფოთლები მოგრძოა, ვიწროხაზური ფორმის, მჯდომარე, ბლაგვი წვერით. მტევანი ნაყოფობისას ფაშარია, მცირეყვავილიანი, ხაზურ-ლანცეტა ფორმის გრძელი თანაყვავილაკებით. გვირგვინი იისფერ-ლურჯია, ჯამის ტოლი. ყვავის აპრილ-მაისში, ნაყოფმსხმოიარობს მაის-ივნისში. გავრცელებულია სამხრეთ კავკასიაში, შუა აზიაში, ირანში. საქართველოში გვხვდება კახეთში. იზრდება ქვიან და თიხნარ ფერდობებზე, მთისწინებზე, ნახევარუდაბნოსა და მეჩხერი ტყეების სარტყელში. ადრე შედიოდა Heterocaryum-ის გვარში.
სქოლიო
კატეგორია:Pseudoheterocaryum
ტაიუგი
სქოლიო
კატეგორია:პანგასინანის მუნიციპალიტეტები
ნალია
ნალია — ღომის თაველის გასახმობი შენობა, „საღომე სახლი“ (საბა), რომელშიც სხვა მარცვლეულ კულტურებსაც აშრობდნენ. XIX-XX საუკუნის დასაწყისში გავრცელებული იყო დასავლეთ საქართველოში, უპირატესად გურია-სამეგრელოსა და იმერეთში. ნალია იყო მოწნული, ძელური და ფიცრული. იგი სასიმინდეს წააგავდა, მაგრამ უფრო დაბალი და გრძელი იყო. ნალიას მართავდნენ ხის 4 ბოძზე, რომლებზედაც გადებული იყო კოჭები, კოჭებზე აწყობდნენ ჭერს ან ჩელტს თაველის დასაფენად. კოჭებზე აღმართული იყო მორის ან მოწნული დაბალი კედელი. ნალია ორფერდა მაღალი სახურავით — ისლით ან ღომის ჩალით იყო დახურული. ნალიაში გასახმობ თაველს ლასტებით აწყობდნენ ჭერზე ან ჩელტზე. ზოგან ღომის თაველს აშრობდნენ ნელი ცეცხლის შებოლვით. სითბოს შენარჩუნების მიზნით ნალიას ბოძებსა და სხვენის თავს ნეშოთი, გვიმრით ან სიმინდის ფუჩეჩით ფუთავდნენ. დასავლეთ საქართველოს რაიონებში (გურია, ზემო იმერეთი, ქვემო სვანეთი) ნალია სასიმინდესაც ერქვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:სასოფლო-სამეურნეო შენობები კატეგორია:საქართველოს არქიტექტურა
ბრაზილიის გეოგრაფია
thumb|300 px|ბრაზილიის ტოპოგრაფიული რუკა
ბრაზილია დაახლოებით, სამხრეთ ამერიკის კონტინენტის ნახევარს მოიცავს. მის აღმოსავლეთ საზღვარს ატლანტის ოკეანე წარმოადგენს. ბრაზილია მთლიანობაში მოიცავს 8514215კვ²-ს. რომელიც წარმოადგენს 8456510კმ² ხმელეთს და 55455კმ² წყალს. ქვეყნის უმაღლესი მწვერვალია პიკო-და-ნებლინა, რომლის სიმაღლეა 2994მ. ბრაზილია ესაზღვრება: არგენტინას, ბოლივიას, კოლუმბიას, საფრანგეთის გვიანას, გაიანას, პარაგვაის, პერუს, სურინამს, ურუგვაის და ვენესუელას.
ბრაზილიის უმეტეს ნაწილში არის ტროპიკული ჰავა, რომელიც სამხრეთში შედარებით ზომიერია. ბრაზილიის უდიდესი მდინარეა - ამაზონი, რომელიც მსოფლიოს ერთ-ერთი უგრძელეს მდინარეს წარმოადგენს. ტროპიკული ტყეები რომლებიც ფარავენ ამაზონის აუზს, დედამიწის ტროპკული ტყეების თითქმის ნახევარია.
ფართობი და მდებარეობა
ბრაზილია მისი ფართო ტერტორიებით მოიცავს სამხრეთ ამერიკის თითქმის მთლ აღმოსავლეთ ნაწილს, ასევე რამდენიმე კუნძულს ატლანტის ოკეანეში. ის სიდიდით მეხუთე ქვეყანაა მსოფლიოში: რუსეთის, კანადის, ჩინეთის და ამერიკის (ალასკის ჩთვლით) შემდეგ. მისი ტერიტორია ვრცელდება 4395კმ ჩრდილოეთიდან სამხრეთით (5°16'20" N-განედიდან 33°44'32" S-განედამდე) და 4319კმ აღმოსავლეთიდან დასავლეთით (34°47'30" W-გრძედიდან 73°59'32" W-გრძედამდე). კვეთს სამ სასაათო სარტყელს, დასავლეთი რომელიც ერთი საათით უსწრებს აღმოსავლეთის სასაათო სარტყელს, ბრაზილიის დედაქალაქის დრო და აღმოსავლეთ ბრაზილიის დრო (UTC-3) რომელიც აღმოსავლეთის სასაათო სარტყელს ორი საათით უსწრებს. ოქტომბრიდან თბერვლამდე, ბრაზილია იყენებს დღის სინათლის დამზოგავ (ზაფხულის) დროს.
ბრაზილიას ეკუთვნის მრავალი კუნძული. მათ შორის აღსანიშნავიაფერნანდუ-დი-ნორონია, რომელიც მდებარეობს ჩრდილო-აღმოსავლეთით 350 კმ-ში მისი "რქიდან", ასევე რამდენიმე მცირე კუნძული და ატოლები ატლანტის ოკეანეში - აბროლოსის ეროვნული პარკი, როკასი, წმინდა პეტრესა და წმინდა პავლეს არქიპელაგი, ტრინიდადი და მარტიმ-ვასი. 70-იანი წლების დასაწყისში ბრაზილია მოითხოვდა ტერიტორიულ წყლებს ქვეყნის ნაპირებიდან 362 კილომეტრის ფარგლებში, ჩამოთვლილი კუნძულების ჩთვლით.
ბრაზილიის ატლანტის ოკეანესთან სანაპირო ზოლი შეადგენს 7367კმ-ს. დასავლეთიდან (საათის ისრის მიმართულებით) აქვს 15719კმ.-იანი საზღვარი: არგენტინასთან, პარაგვაისთან, ბოლივიასთან, პერუსთან, კოლუმბიასთან, ვენესუელასთან, გაიანასთან, სურინამთან და საფრანგეთის გვიანასთან. ბრაზილიას, სამხრეთ ამერიკის ქვეყნებიდან, მხოლოდ ჩილესა და ეკვადორთან არ აქვს სახელმწიფო საზღვარი. საზღვრების თაობაზე, მეზობელ ქვეყნებთან არის რამდენიმე ბოლომდე გადაუჭრელი საკითხი, თუმცა სერიოზული პრობლემები არ ქვს.
ბრაზილიაში არის ხუთი ეკოსისტემა, ტროპიკული ტყეები, პანტანალის ნაკრძალი, სერადო, მატა-ატლანტიკა და პამპა.
მდინარეები
thumb|250px|ბრაზილიის ძირითადი ჰიდროლოგიური რეგიონები
ბრაზილიის სამთავრობო ორგანოების მიხედვით არის 12 ძირითადი ჰიდროგრაფიული რეგიონი. შვიდ მათგანს რეგიონის ძირითადი მდინარეების სახელები ქვიათ, ხოლო დანარჩენ ხუთს არ აქვს ერთი ძირითადი მდინარე.
ამაზონი არის მსოფლიოში ყველაზე განიერი და სიგრძით (ნილოსის შემდეგ) მეორე მდინარე. ის მსოფლიოს უდიდეს ტროპიკული ტყეების სადრენაჟო სისტემაა. მეორე დიდი მდინარე, პარანა, ქმნის პარაგვაისა და არგენტინის საზღვარს, გაივლის არგენტინას და ჩედინება ატლანტის ოკეანეში. ამაზონი სავსეა წყალმცენარეებით.
მცენარეული საფარი
ცენტრი|ბრაზილიის მცენარეული საფარის რუკა, 1977
ზეკარის უღელტეხილი
ზეკარის უღელტეხილი — უღელტეხილი საქართველოსა და რუსეთის საზღვარზე. მდებარეობს მაღრან-დვალეთის კავკასიონზე, მდინარე ზეკრის (დიდი ლიახვის შენაკადი) სათავეში, მწვერვალ ზეკრის აღმოსავლეთით. სიმაღლე 3184 მ. ზეკრის კალთები აგებულია იურული ქვიშაქვებითა და თიხაფიქლებით. ჩრდილოეთი კალთა დაფარულია მუდმივი თოვლ-ყინულით. მდინარე დიდი ლიახვის ხეობას აკავშირებს მდინარე თერგის ხეობასთან (ჩრდილოეთი ოსეთი).
თოუმიში (ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტი)
თოუმიში — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში (კუტოლის თემი). მდებარეობს შავიზღვისპირა ვაკე-დაბლობზე, მდინარე თოუმიშის ნაპირას. ზღვის დონიდან 90 მ, ოჩამჩირიდან 25 კმ, ტამიშიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 13 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
ზეკარის უღელტეხილი
ლიტერატურა
კატეგორია:შიდა ქართლის მხარის უღელტეხილები კატეგორია:ჩრდილოეთ ოსეთის უღელტეხილები
თოუმიში (ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტი)
სქოლიო
კატეგორია:კუტოლის თემის სოფლები
The Best of Led Zeppelin
The Best of Led Zeppelin — ინგლისური მძიმე როკ-ჯგუფ ლედ ზეპელინის ორდისკიანი კომპილაცია, რომელიც გამოვიდა 2002 წლის 19 ნოემბერს. მასში შეტანილია ორი დისკი. პირველი, Early Days, გამოიცა 1999 წლის 23 ნოემბერს. მეორე, Latter Days, გამოიცა 2000 წლის 21 მარტს. პირველი დისკი მოიცავს ჯგუფის 1973-1979 წლების კომპოზიციებს. იგი მოხვდა „ბილბორდის“ პოპულარული ალბომების ჩარტის #71 პოზიციაზე. მეორე დისკს იმავე ჩარტში #81 პოზიცია ერგო. დისკები გამოიცა ცალ-ცალკე, მაგრამ მოგვიანებით, 2002 წლის 19 ნოემბერს გამოვიდა ორდისკიანი ვერსია, Early Days and Latter Days. RIAA-ს მიერ ორივე კომპილაციას პლატინის სტატუსი მიენიჭა.
სქოლიო
კატეგორია:ლედ ზეპელინის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:1999 წლის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:2002 წლის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:ალბომები ჯიმი პეიჯის პროდიუსერობით კატეგორია:Atlantic Records-ის კომპილაციური ალბომები
ბოლშაია-უსტიუბა
ბოლშაია-უსტიუბა (Оло Өстүбә; Большая Устюба) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბუზდიაკის რაიონში.
2002 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 303 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბუზდიაკიდან დაშორებულია 10 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბუზდიაკი, რომელიც დაშორებულია 10 კმ-ით.
სქოლიო
კატეგორია:ბუზდიაკის რაიონის სოფლები
ნინა
ნინა (ნენაჰი; Nenagh ; An tAonach Urmhumhan) — ქალაქი ირლანდიაში, (მანსტერის პროვინცია). ტიპერარის საგრაფოს ერთ-ერთი უდიდესი ქალაქი.
დემოგრაფია
მოსახლეობა — 7751 ადამიანი (2006 წლის მონაცემებით). 2002 წელს მოსახლეობა შეადგენდა 6454 ადამიანს.
2006 წლის აღწერის მონაცემები:
1 — ენასთან დაკავშირებით დასმულ კითხვაზე პასუხის გამცემთა წილი მტელ მოსახლეობასთან შეფარდებით.
1 — ენასთან დაკავშირებით დასმულ კითხვაზე მოპასუხეთა წილი მთელ მოსახლეობასთან შეფარდებით.
სქოლიო
კატეგორია:ირლანდიის ქალაქები კატეგორია:ტიპერარის საგრაფოს დასახლებული პუნქტები
დაიანა როსი
დაიანა ერნესტინ როსი (Diana Ernestine Earle Ross; დ. 26 მარტი, 1944, დეტროიტი) — ამერიკელი მომღერალი და მსახიობი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 26 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1944 კატეგორია:RCA Records-ის შემსრულებლები კატეგორია:დაბადებული 26 მარტი კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მომღერლები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მომღერლები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მომღერლები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მომღერლები კატეგორია:აფრო-ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:აფრო-ამერიკელი ქალი მომღერლები კატეგორია:ამერიკელი ქალი პოპ-მომღერლები კატეგორია:ამერიკელი პოპ-მომღერლები კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები კატეგორია:ამერიკელი სოპრანოები კატეგორია:ამერიკელი სოულ-მომღერლები კატეგორია:ამერიკელი ქალი თეატრის მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი ტელემსახიობი ქალები კატეგორია:ტონის ჯილდოს მფლობელები
ოსკარი საუკეთესო ორიგინალური სიმღერისთვის
ამერიკული კინოაკადემიის ჯილდო საუკეთესო ორიგინალური სიმღერისთვის — ერთ-ერთი ჯილდო ოსკარის დაჯილდოებაზე, რომელიც იმართება ყოველწლიურად ამერიკის შეერთებულ შტატებში. ის გადაეცემათ კომპოზიტორებს, რომლებმაც სპეციალურად ფილმისთვის დაწერეს სიმღერა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ოსკარი
როსტოვი (საფეხბურთო კლუბი)
საფეხბურთო კლუბი როსტოვი (Футбольный клуб "Ростов") — რუსული კლუბი, რომელიც ჩამოყალიბდა დონის როსტოვში, როსტოვის ოლქში. ასპარეზობს რუსეთის პრემიერ-ლიგაში. საშინაო მატჩებს ატარებს ოლიმპ-2 ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის საფეხბურთო კლუბები კატეგორია:სსრ კავშირის საფეხბურთო კლუბები
ნოვოკარაზირკოვო
ნოვოკარაზირკოვო (Яңы Ҡарайерек; Новокаразириково) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ჩეკმაგუშის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ჩეკმაგუშიდან დაშორებულია 32 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბუზდიაკი, რომელიც დაშორებულია 99 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები (100%) შეადგენენ.
სქოლიო
კატეგორია:ჩეკმაგუშის რაიონის სოფლები
გიორგი ბარნაბიშვილი
გიორგი კირილეს ძე ბარნაბიშვილი (დ. 12 იანვარი, 1917, ქ. ოდესა ―  გ.  23 მარტი, 1982, თბილისი) — ქართველი ვიოლინჩელისტი და პედაგოგი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე, თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის პროფესორი (1968). სსრკ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1952).
ნამარილევი
ნამარილევი — მთა საქართველოში, კახეთის მხარეში, თელავის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კახეთის კავკასიონის სამხრეთ განტოტება ანდარაზანის ქედზე. სიმაღლე 2340 მ. აგებულია ქვედაიურული ასპიდური ფიქლებით, თიხაფიქლებითა და წვრილმარცვლოვანი ქვიშაქვებით. აქვს ბრტყელი მწვერვალი. კალთების ქვედა ნაწილი შემოსილია ფოთლოვანი ტყით (ჭარბობს წიფელი და წაბლი), ზედა ალპური მდელოებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის მხარის მთები კატეგორია:კახეთის კავკასიონის მთები
ცალი ხელით ტაშის კვრა
ცალი ხელით ტაშის კვრა (One Hand Clapping) 一 ბრიტანელი ავტორის, ენტონი ბერჯესის 1961 წლის რომანი, რომელიც თავდაპირველად მან ჯოზეფ კელის ფესვდონიმით გამოაქვეყნა დიდ ბრიტანეთში. ცნობილია, რომ რომანის იდეა წარმოადგენს ავტორის გამოძახილს მის იმ აზრთან დაკავშირებით, რომ თანამედროვე დასავლური განათლება და კულტურა დეგრადაციას განიცდის. ყურადსაღებია ის ფაქტიც, რომ ავტორი ნაწარმოებში სიტყვათა მარაგს ამცირებს და დაახლოებით 200-გვერდიანი წიგნის სიტყვიერი შემადგენლობა მხოლოდ 800-ს უტოლდება.
სათაური
ნაწარმოების სათაური მომდინარეობს ძენ კოანის გამოცანიდან, რომელიც გამოიყენება ძენ ბუდისტურ პრაქტიკაში ლოგიკური მსჯელობის შეზღუდვის გადალახვის მიზნით. იგი სვამს შემდეგ კითხვას: „ჩვენ ვიცით, რა ხმა გამოიცემა ორი ხელით ტაშისას, მაგრამ რა არის ცალი ხელით ტაშის კვრა?“. თავად ავტორმა წიგნი, აღბნიშნულ სიტყვებზე დაყრდნობით, შემდეგნაირად აღწერა: „ქორწინების დროს დაკრული ტაში ცალი ხელით ტაშის კვრამდე დავიდა“.
ფრაზას - ცალი ხელით ტაშის კვრა - თუ გადავთარგმნით მალაიზიურ ენაზე, მივიღებთ "Bertepuk sebelah tangan"-ს, რაც სიტყვასიტყვით ითარგმნება, როგორც უპასუხო სიყვარული, ურთიერთობის ან რომანტიული გრძნობების კონტექსტში.
მოკლე შინაარსი
ჰოვარდს აქვს არაჩვეულებრივი ნიჭი - ფოტოგრაფიული მეხსიერების უნარი, რომლის წყალობითაც ის შეეცდება სატელევიზიო ვიქტორინაში საკმაოდ დიდი თანხის მოგებას.
ამის შემდეგ, იგი გამოააშკარავებს წინასწარმეტყველურ ნიჭს, რომლის წყალობითაც რბოლის შედეგების პროგნოზირებას შეძლებს. ის საკუთარ ენერგიას აზარტულ თამაშებში, კერძოდ, ცხენების ჯირითში ახარჯავს, შედეგად წყვილი იმდენად გამდიდრდება, რომ მსოფლიო მაშტაბით მოგზაურობასაც მოაწყობენ და მდიდრულ სასტუმროებში დაბინავდებიან.
უკან დაბრუნებული ჰოვარდი შეძრწუნებული იყო იმ სამყაროს კორუფციული ბუნებით, რომელიც მათ იხილეს - იგი შეწუხებულია კაცობრიობის მოსალოდნელი დაცემის წინასწარმეტყველური ხედვით. საბოლოოდ, იგი აცხადებს, რომ მათ ბარბიტურატებით უნდა ჩაიდინონ თვითმკვლელობა.
თუმცა, ჯანეტი წინააღმდეგობას უწევს მას და კლავს ჰოვარdს ნახშირის ჩაქუჩით, დარჩენილი ქონებით კი ის გარბის საზღვარგარეთ ახალი ცხოვრების დასაწყებად და მეუღლეც თან მიჰყავს მკერდში ამოწვენილს.
პერსონაჟები
ჯანეტ შირლი 一 ნაწარმოების ნარატორი, რომლის მეშვეობითაც მკითხველი რომანს ეცნობა. იგი თავს წარადგენს, როგორც „ჯანეტ შირლი, გვარად ბარნსი, რომელიც ახლახან გახდა 23-ის“.
ჰოვარდ შირლი 一 27 წლის ახალგაზრდა კაცი და ჯანეტის მეუღლე. სიუჟეტის დასაწყისში ის მეორადი მანქანებიოს დილერში მუშაობს. იგი საშუალო კლასის ბრიტანელის განსახიერებაა.
სქოლიო
კატეგორია:1961 წლის რომანები კატეგორია:ენტონი ბერჯესის ნაწარმოებები
სინკანსენი
სინკანსენი პირდაპირ ნიშნავს "ახალ რელსებიან გზას", ხოლო თავად მატარებლებს ოფიციალურად "სუპერ ექსპრესს" უწოდებენ. ძველი ხაზებისგან განსხვავებით, სინკანსენი სწორხაზოვანი ლიანდაგებია, რომლებიც დაბრკოლებების გადასალახავად მათი შემოვლის ნაცვლად გვირაბებსა და ვიადუკებს იყენებს. სინკანსენის ქსელში გამოიყენება ლიანდაგის ევროპული სიგანე – 1435 მმ, რაც განასხვავებს მას იაპონიის რკინიგზის უფრო ძველი ხაზებისაგან, რომელთა სიგანე ძირითადად 1067 მმ-ია. ხაზები ელექტროფიცირებულია ერთფაზიანი 25 კილოვოლტიანი და 60 ჰერციანი ცვალებადი დენის სისტემით, მინი-სინკანსენის ხაზებზე ძაბვა შეადგენს 20 კილოვოლტს.
სქოლიო
კატეგორია:იაპონიის რკინიგზა
ლიბერალიზმი
მინი|რა არის ლიბერალიზმი? ლიბერალიზმი (ფრანგ. libéralisme) — იდეოლოგია, ფილოსოფიური შეხედულებების ერთიანობა და პოლიტიკური ტრადიცია, რომლის მიხედვით ადამიანის პიროვნული თავისუფლება არის ძირითადი პოლიტიკური ღირებულება. ლიბერალიზმი დასავლეთის განმანათლებლობის ეპოქაში (siècle des lumières, Aufklärung) იღებს სათავეს, თუმცა ამჟამად ტერმინი გაცილებით მრავალფეროვანი პოლიტიკური შეხედულებების ერთიანობას მოიცავს.
ფართო გაგებით თანამედროვე ლიბერალიზმის ქვაკუთხედი ინდივიდის უფლებებია. ის მიელტვის საზოგადოებას, რომლისთვისაც დამახასიათებელია თითოეული ადამიანის აზროვნების თავისუფლება, ძალაუფლების შეზღუდვა, განსაკუთრებით მთავრობის და რელიგიის, კანონის უზენაესობა, უფასო საზოგადოებრივი განათლება, იდეათა თავისუფალი გაცვლა, საბაზრო ეკონომიკა, რომელიც უზრუნველყოფს თავისუფალ კერძო მეწარმეობას, და მთავრობის გამჭვირვალე სისტემას, რომელშიც ყველა მოქალაქის უფლება დაცულია. თანამედროვე საზოგადოებაში ლიბერალები მხარს უჭერენ ლიბერალურ დემოკრატიას ღია და თანასწორი არჩევნებით, სადაც ყველა მოქალაქეს ერთნაირი უფლებები აქვს კანონით და თანასწორი შესაძლებლობები წარმატებისთვის.
მემარცხენე ლიბერალები მხარს უჭერენ მთავრობის თავისუფალ ბაზარში უფრო აქტიურ ჩარევას, ხშირად ანტი-დისკრიმინაციული კანონების, პროგრესირებადი დაბეგვრის, საყოველთაო განათლების და მისთ. სახით. ამ მრწამსით ასევე მოიაზრება, რომ მთავრობამ უნდა უზრუნველყოს საერთო კეთილდღეობის გარკვეული დონე, მათ შორის უმუშევართა კომპენსაცია, მიუსაფართა დასახლება, სამედიცინო მომსახურება ავადმყოფთათვის. ამგვარ საზოგადოებრივად დაფინანსებულ ინიციატივებსა და ჩარევებს ბაზარში ეწინააღმდეგებიან კლასიკური ლიბერალიზმის თანამედროვე მიმდევრები, რომლებიც უპირატესობას თავისუფალ კერძო მეწარმეობას, ინდივიდუალურ ქონებრივ უფლებებსა და კონტრაქტის თავისუფლებას ანიჭებენ; კლასიკური ლიბერალების მრწამსით ეკონომიკური უთანასწორობა, რომელიც ბუნებრივად წარმოიქმნება თავისუფალ ბაზარზე, არ არის საკმარისი არგუმენტი კერძო ქონებრივი უფლებების ხელყოფის გასამართლებლად. მიუხედავად ამისა, კლასიკური ლიბერალიზმის თანამედროვე მიმდევრები მხარს უჭერენ კორპორაციების უფრო მაღალ დაბეგვრას, პროგრესირებადი საშემოსავლო გადასახადის მიმდინარე ტენდენციის ნაცვლად, რაც გადასახადის მთელს ტვირთს ინდივიდუალურ მუშა-მოსამსახურეს აკისრებს.
საქართველოში ლიბერალური მოძრაობის ისტორიაზე საუბრისას გამოიყოფა ორი პერიოდი, რომელიც ერთმანეთისგან ქრონოლოგიურადაც და იდეურადაც მკვეთრად განსხვავდება. ლიბერალური მოძრაობის პირველი ეტაპი ქართულ სინამდვილეში თავს იჩენს 1860-იანი წლებიდან და სრულდება 1921 წლის ოკუპაციით, ხოლო მეორე ეტაპი, აღმავლობას იწყებს 1990-იანი წლებიდან და დღემდე გრძელდება. XIX საუკუნის ქართული ლიბერალური მოძრაობა თავისი არსით უფრო პოლიტიკურ ემანსიპაციაზე, პოლიტიკურ პლურალიზმსა და მონარქიული ბიუროკრატიის შესუსტებაზე იყო ორიენტირებული, ნაცვლად ეკონომიკური დოქტრინების ფართოდ გავრცელებისა. XIX-XX საუკუნეების მიჯნის მოღვაწეთაგან განსაკუთრებული როლი ითამაშა სამმა ინტელექტუალმა - ილია ჭავჭავაძემ, არჩილ ჯორჯაძემ და ნიკო ნიკოლაძემ.
ეტიმოლოგია და განმარტება
სიტყვა ლიბერალიზმი სათავეს იღებს ლათინურიდან liber– რაც ნიშნავს „თავისუფლებას“. საუკუნეების განმავლობაში, ლიბერალიზმი გამოიყენებოდა არაპოლიტიკური მნიშნელობით და ის აღნიშნავდა სულგრძელს, შემწყნარებელს, თავისუფალს და ამასთანავე გამოხატავდა უფრო აღამატებულ ან დიდებულ სტატუსს - როგორც არის მაგალითად „ლიბერალური ხელოვნება“ ან „ლიბერალური განათლება“. 200px|მინი|[[უილიამ რობერტსონი, შოტლანდიელი ისტორიკოსი, ენციკლოპედია ბრიტანიკას რედაქტორი]] ლიბერალიზმმა, როგორც ფილოსოფიამ შუა საუკუნეებში გამოვლინება ჰპოვა ჰუმანოცენტრულ, რევოლუციურ იდეებში. ამ პერიოდის ლიბერალიზმი იყო რეაქცია შუა საუკუნეების ორი გაბატონებული პარადიგმის წინააღმდეგ, ესენი იყო რელიგიური მიკუთვნებულობა და სოციალური სტატუსი. ერთი მხრივ, ეს იყო ბრძოლა დომინანტური კათოლიკური ეკლესიის და მისი მოძღვრებების წინააღმდეგ, რომელიც მისი ავტორიტეტის მიღმა კრძალავდა წმინდა წერილების ყოველგვარ თავისუფალ, კრიტიკულ ახნსა-განმარტებას ან ინტერპრეტაციას და ცდილობდა ადამიანის აზრებისა და საქმიანობის კონტროლს. და მეორე მხრივ, ილაშქრებდა ადამიანის მიწერილი სტატუსი წინააღმდეგ, რაც გულისხმობდა იმას, რომ პიროვნების სოციალურ სტატუსს განსაზღვრავდა არა საკუთარი შესაძლებლობები, არამედ მისი ოჯახი და წარმომავლობა. თუმცა, ლიბერალურმა იდეებმა დიდი ცვლილებების მოტანა და წარმატების მიღწევა ვერ შეძლეს გვიან შუა საუკუნეებამდე, სანამ არ მოხდა კომერციული საქმიანობის მასშტაბების ზრდა, ურბანიზაცია და რენენსანსის სახელით ცნობილი შემოქმედებითი აღორძინება, როდესაც წინა პლანზე წამოვიდა ადამიანი, როგორც ყველაზე სრულყოფილი არსება და ამდენად „სამყაროს ცენტრი“. ამგვარად დაიწყო მონარქიული აბსოლუტიზმის და გაბატონებული თეოცენტრული მოდელის ეროზია და ლიბერალური, ჰუმანოცენტრული პარადიგმის აღზევება.
XVIII საუკუნის ბოლომდე ტერმინი ლიბერალიზმი ინარჩუნებდა პრე-პოლიტიკურ მნიშვნელობას, 1770-იანი წლებიდან კი იწყება ისეთი ცნებების გამოყენება და დამკვიდრება, როგორებიცაა: ლიბერალური პოლიტიკა, ლიბერალური გეგმა, ლიბერალური სისტემა, ლიბერალური შეხედულებები, ლიბერალური პრინციპები და სხვა.
შესაძლოა ითქვას რომ, ლიბერალიზმის როგორ პოლიტიკური კონოტაციის მქონე ტერმინის მასობრივად გამოყენება პირველად დაიწყო შოტლანდიელმა ისტორიკოსმა უილიამ რობერტსონმა. თავის წიგნში „Of the Hanseatic League“ ის საუბრობს თავისუფლებებზე და უფლებებზე და ახალ ლიბერალურ იდეებზე, რომელსაც სათავე დაუდო სავაჭრო საზოგადოებების გაძლიერებამ მთელს ევროპაში. რობერტსონის იდეები კიდევ უფრო განავითარა და საყოველთაოდ ცნობილი გახადა, მისმა მეგობარმა და თანამემამულემ ადამ სმიტმა. 1776 წელს, სმიტი მის მიერ გამოცემულ ცნობილ ნაშრომში „ერების სიმდიდრე“ წერდა, რომ „იმ შემთხვევაში თუ ყველა ერი (სახელმწიფო) დანერგავდა ექსპორტისა და იმპორტის ლიბერალურ სისტემას, ისინი მოახერხებდნენ დიდი კოსმოპოლიტური იმპერიის შექმნას, რომელშიც აღარ იარსებებდა შიმშილი და სიღარიბე.“ სმიტი „ლიბერალურ სისტემას“ იყენებდა არა მხოლოდ საერთაშორისო ვაჭრობის კონტექსტში, არამედ შიდა პოლიტიკური სისტემის აღწერის დროსაც, სადაც ის საუბრობდა სამუშაო ბაზარზე არსებული შეზღუდვების უარყოფით შედეგებზე და თავისუფალი, ლიბერალური ბაზრის უპირატესობებზე.
სმიტის იდეების და ნაშრომების გავრცელების კვალდაკვალ, მოხდა ტერმინ ლიბერალის ექსპორტი ბრიტანეთიდან კონტინენტურ ევროპასა და ამერიკაში. სმიტის გარდაცვალების შემდეგ, მისმა თანამოაზრეებმა და სტუდენტებმა, განსაკუთრებით კი დუგალდ სტიუარტმა გააგრძელეს ტერმინის აკადემიურ დისკურებში შემოტანა და გავრცელება. 1820-იან წლებში ტერმინს ემატება მიმდინარეობის აღმნიშვნელი სუფიქსი „ზმი“ და ჩნდება ცნება „ლიბერალიზმი“. ამავე პერიოდში იწყება პირველი ლიბერალური პოლიტიკური პარტიების ფორმირებაც თავდაპირველად ესპანეთში და შემდეგ ბრიტანეთში. ენციკლოპედია ბრიტანიკას მიხედვით: „ამერიკის შეერთებულ შტატებში ლიბერალიზმი დაკავშირებულია ფრანკლინ დელანო რუზველტის ადმინისტრაციის პროგრამასთან - „საყოველთაო კეთილდღეობის სახელმწიფო“, მაშინ როდესაც ევროპაში ეს უკანასკნელი ასოცირდება ხელისუფლების შემცირებისა და თავისუფალი ეკონომიკის პრინციპებთან“. შედეგად, ამერიკის შეერთებულ შტატებში კლასიკური ლიბერალიზმის იდეები ინდივიდუალიზმისა და თავისუფალი ეკონომიკის შესახებ ითვლება განვითრებადი სკოლის - ლიბერტარიანული იდეების საწყისებად, რომელიც ამერიკული კონსერვატიზმის ძირითად ოპონენტად იქცა.
ძირითადი მახასიათებლები
ლიბერალიზმი ძირითადად წარმოსდგება დასავლური ცივილიზაციისთვის დამახასიათებელი ორი ურთიერთდაკავშირებული იდეიისგან. პირველი, ეს არის ინდივიდუალიზმის დასავლური გაგება. კაცობრიობის ისტორიის ძირითადი ნაწილი მოგვითხრობს იმაზე თუ როგორ შეერწყა და თანდათან დაექვემდებარა ადამიანის ინდივიდუალიზმის ნაწილი კლანს, ტომს, ეთნიკურ ჯგუფსა თუ სახელმწიფოს. ლიბერალიზმი არის იმ დასავლური განვითარების კულმინაცია, რომელმაც წარმოშვა ინდივიდუალიზმის უზენაესობის განცდა და მიზნად დაისახა ადამიანის გათავისუფლება იმ სხვადასხვა ჯგუფების, წეს-ჩვეულებებისა თუ ავტორიტეტების ბრმა მსახურებისგან, რომლებსაც გავლენა აქვთ ინდივიდის ცხოვრებაზე. ამ ჭრილში ლიბერალიზმი ადამიანთა ემანსიპაციას ემსახურება.
მეორე, ეს არის კონკურენცია. ლიბერალიზმი აღიარებს აზრების, იდეების და პრაქტიკების ჯანსაღ და თავისუფალ კონკურენციას. ლიბერალიზმი კონკურენციის გულმხურვალე მხარდამჭერია - პოლიტიკაში პარტიების და იდეების ელექტორალური კონკურენციის, მართლმსაჯულებაში მბრალდებლისა და ბრალდებულის, საბაზრო ეკონომიკაში მწარმოებლებისა და პროდუქტების, რაც მთლიანობაში ქმნის დინამიურ და განვითარებაზე ორიენტირებულ სოციალურ წესრიგს. კონკურენტული სისტემები არ გაჩენილა მყისიერად და მისი უპირატესობის გააზრებას ტრადიციულ სისტემებთან მიმართებით დასჭირდა ხანგრძლივი ბრძოლა. ჯერ კიდევ პლატონიდან მოყოლებული, მიიჩნეოდა რომ სახელმწიფო არის ორგანული სტრუქტურა და ფუტკრების სკის მსგავსად არსებობს სხვადასხვა სოციალურ კლასებს შორის გადანაწილებელი და ურთიერთშემავსებელი როლები. რწმენა იმისა, რომ კონკურენცია არის პოლიტიკური სისტემის ორგანული ნაწილი და რომ კარგი მმართველობა თავის თავში გულისხმობს ძლიერ ოპოზიციასაც, XIX საუკუნის დასაწყისის ევროპაშიც კი უცნაურად და მიუღებლად მიიჩნეოდა. კონკურენციას, ლიბერალური რწმენით, საფუძვლად უდევს ადამიანის რაციონალურობა. ყველა ინდივიდს, გამომდინარე გონის რაციონალურობიდან, სურს პირადი კეთილდღეობისა და ბედნიერებისკენ სწრაფვა. ჯანსაღ გარემოში ეს წარმოქმნის თავისუფალ კონკურენციას, პოლიტიკურ სისტემებში კი პლურალიზმს. შესაბამისად, ადამიანებსა და სახელმწიფოებს შეუძლიათ პოლიტიკური უთანხმოების და კონფლიქტების დიალოგის და კომპრომისის გზით აღმოფხვრა. ლიბერალიზმის ეს ასპექტი განსაკუთრებით პოპულარული გახდა XX საუკუნის პირველ ნახევარში, როდესაც საფუძველი ჩაეყარა ისეთ პროექტებს, როგორებიცაა ერთა ლიგა და მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლო. 200px|მინი|მარცხნივ|[[ისაია ბერლინი, ბრიტანელი სოციოლოგი და პოლიტიკური თეორისტი, ნეგატიური თავისუფლების იდეიის დამცველი]] ლიბერალიზმი ასევე მჭიდროდაა დაკავშირებული დემოკრატიასთან. თუმცა, ერთი შეხედვით ამ მონათესავე პარადიგმებს შორისაც ხშირად წარმოიქმნება გარკვეული კონფლიქტი. დემოკრატიის ცენტრში დგას წარმომადგენლობითობის და არჩევნების იდეა, სადაც ხელისუფლების და ძალაუფლების წყაროა ხალხი. ლიბერალიზმი უფრო მეტად აქცენტს აკეთებს მთავრობის საქმიანობის მასშტაბსა და შინაარსზე. შესაბამისად ლიბერალიზმს ამოძრავებს „შიში“, რომ დემოკრატია შესაძლოა იქცეს უმრავლესობის ტირანიად, ამიტომაც ლიბერალიზმი უფრო მეტად კონცენტრირებულია ხელისუფლების დანაწილებაზე, ინსტიტუციურ ბალანსზე და უმცირესობათა უფლებებსა და თავისუფლებებზე. თანამედროვე დასავლურ სამყაროში უფრო მეტად გავრცელებულია ლიბერალური დემოკრატიის მოდელი, რომელიც თავის თავში აერთიანებს ამ ორი იდეის ძირითად მახასიათებლებს.
ტრადიციულად, ლიბერალიზმში გამოარჩევენ ნეგატიურ და პოზიტიურ თავისუფლებას. ნეგატიური თავისუფლება გულისხმობს თავისუფლებას ყოველგვარი ძალდატანებისა და გარეგანი შემზღუდველი ფაქტორებისგან. ნეგატიური თავისუფლების კონტექსტში, ინდივიდს აქვს თავისუფლება აკეთოს ნებისმიერი რამ რაც სურს, თუ ამით ის არ ლახავს სხვა ინდივიდის ძირითად უფლებებსა და თავისუფლებას. ეს არის ერთგვარი შესაძლებლობების კონცეფცია, სადაც ჩვენი თავისუფლების ხარისხს განსაზღვრავს ჩვენს წინაშე არსებული არჩევანის მრავალფეროვნება, მიუხედავად იმისა ვიყენებთ ამ არჩევანს თუ არა. ნეგატიური თავისუფლების იდეეის ერთ-ერთი თვალსაჩინო დამცველი იყო ისაია ბერლინი.
თავის მხრივ, პოზიტიური თავისუფლება ეს არის ინდივიდის ავტონომიურობის, თვით-მართვადობის კონცეფცია. პოზიტიური თავისუფლების კონცეფცია დგას ორ იდეაზე. პირველი ეს არის საყოველთაოდ ცნობილი მოსაზრება, რომ „ჩემი თავისუფლება მთავრდება იქ, სადაც იწყება შენი“. და მეორე, განსხვავებით ნეგატიური თავისუფლებისა, პოზიტიური თავისუფლება აქცენტს აკეთებს მოქმედების თავისუფლებაზე და არა შემზღუდავ თუ ხელისშემშლელ გარეგან ფაქტორებზე. თუკი, ინდივიდს აქვს რესურსები (მატერიალური თუ არამატერიალური) და შესაძლებლობა ამ რესურსების გამოყენებით განავითაროს მისი პოტენციალი, მიუხედავად სხვა აქტორების ჩარევისა თუ წინააღმდეგობისა, მაშინ ის იმყოფება პოზიტიური თავისუფლების მდგომარეობაში. ინდივიდის თავისუფლების ხარისხს განსაზღვრავს მისი უნარი და შესაძლებლობა იმოქმედოს საკუთარი შეხედულებებისა და თავისუფალი ნების შესაბამისად.
ლიბერალურმა ფილოსოფიამ აღიარაება მოიპოვა სხვადასხვა გონივრული პროექტის საფუძველზე. ლიბერალიზმის მორალური და პოლიტიკური განზრახვა ეფუძნებოდა ისეთ ტრადიციებს, როგორიცაა ბუნებრივი უფლებები და უტილიტალისტური თეორია, მიუხედავად ამისა ლიბერალისტები ხშირად ემხრობიან მეცნიერულ და რელიგიურ წარმოდგენებს.
კლასიკური ლიბერალიზმი
აბსოლუტიზმის და კათოლიკური ეკლესიის დომინაციის დასრულების შემდეგ, ევროპაში გამეფდა მერკანტილიზმი, ეკონომიკური მოძღვრება რომლის მიხედვითაც ქვეყნების კეთილდღეობა დამოკიდებული იყო ექსპორტზე. მერკანტილიზმი გულისხმობდა ხელისუფლების აქტიურ ინტერვენციას ეკონომიკაში სახელმწიფო სიმდიდრის დაგროვების და შესაბამისად სახელმწიფოს ძლიერების გაზრდის მიზნით. გამომდინარე იქედან, რომ ამგვარი ინტერვენციები ძირითადად ემსახურებოდა მმართველი ხელისუფლების და მათთან დაახლოებული ჯგუფების ინტერესებს, მას გამოუჩნდნენ ოპონენტები ახლადწარმოქმნილი საშუალო კლასის სახით. ეს წინააღმდეგობები დაედო საფუძვლად ინგლისში და საფრანგეთში დიდ რევოლუციებს XVII და XVIII საუკუნეებში, 1688 წლის დიდი რევოლუცია და 1789 წლის საფრანგეთის რევოლუცია, ასევე ამერიკულ რევოლუციას 1775-1783 წლებში. კლასიკური ლიბერალიზმი სწორედ ამ დაპირისპირებების და ისტორიული კატაკლიზმების პირმშო და ნაყოფია.
პოლიტიკური საფუძვლები
200px|მინი|პირველი პიროვნება, რომელმაც განავითარა ლიბერალური ფილოსოფა (მათ შორის საკუთრების უფლება) იყო [[ჯონ ლოკი]] ინგლისის სამოქალაქო ომში საპარლამენტო ძალებმა დაამარცხეს აბსოლუტური მონარქია და შექმნეს პირველი კომპლექსური ხელისუფლების დანაწილების პრინციპი, როდესაც ძალაუფლება გადანაწილდა მეფეს, პარლამენტსა და მინისტრებს შორის. ეს სისტემა გახდა შემდგომში მოდელი ლიბერალური პოლიტიკური მოძრაობებისთვის. იმ პოლიტიკური იდეების ფორმალური გამოხატვა, რომლებითაც იყო შთაგონებული ეს რევოლუციები, მოხდა ორი ბრიტანელი ფილოსოფოსის ტომას ჰობსისა და ჯონ ლოკის ნაშრომებში, რომლებიც სამართლიანად მიიჩნევიან ლიბერალიზმის მამებად. 1651 წელს გამოცემულ წიგნში „ლევიათანი“ ჰობსმა პირველად ისაუბრა სოციალური კონტრაქტის და სუვერენისთვის ნებაყოფლობით გადაცემული ძალაუფლების სისტემის შესახებ. სოციალური კონტრაქტის სისტემაში, სუვერენი ძალაუფლება არ არის აბსოლუტური, არამედ ის არის წარმომადგენლობითი და მისი ამოცანა დაიცვას მისი დაქვემდებარებაში მყოფი ადამიანების უსაფრთხოება და საკუთრება და უზრუნველყოს მათი ბუნებრივი უფლებების რეალიზაცია. ლოკმა განავრცო ჰობსის იდეეები და დადგინა, რომ იმ შემთხვევაში თუ სუვერენი ვერ ახერხებს ამ მოვალეობების განხორციელებას, მაშინ დაქვემდებარებულებს უფლება აქვთ აუჯანყდნენ მას და მოაწყონ რევოლუცია. საგულისხმოა რომ ლოკის მთავარი ნაშრომი - ორი ტრაქტატი მმართველობის შესახებ, დაიწერა 1690 წელს დიდი რევოლუციიდან ორი წლის შემდეგ და ის ამ რევოლუციის სულისკვეთების და იდეების ერთგვარ რეფლექსიას წარმოადგენდა.
სწორედ ლოკის ტრაქტატების გამოცემის პერიოდში დაიწყო ინგლისის პოლიტიკური სისტემის ორპარტიული ისტორია. ამ დროს ფორმირდებიან ვიგები და ტორები, შესაბამისად დღევანდელი ლიბერალური და კონსერვატიული (ლეიბორისტული) პარტიები. ლოკი იყო ვიგების მხარდამჭერი და წევრი. ლიბერალური იდეები ამ პერიოდში ძირითადად მომდინარეობდა ვიგი არისტოკრატების მხრიდან, რომლებსაც ჰქონდათ კომერციული ინტერესები და კავშირები. ვიგების პარტია დომინირებდა ინგლისის პოლიტიკაში თითქმის მთელი XVIII საუკუნის განმავლობაში.
ლიბერალიზმს და მის მიერ შემოთავაზებულ პოლიტიკური სისტემის მოდელს ჰქონდა სამი ორიენტირი, რომლის ირგვლივაც ფორმირდებოდა დღის წესრიგი.
ადრეული ლიბერალების ერთ-ერთი პირველი გამოწვევა იყო აბსოლუტური ძალაუფლების შეზღუდვის შემდეგ ძალაუფლების გადანაწილების და ბალანსის ეფექტიანი სისტემის ჩამოყალიბება. ამასთანავე მნიშნელოვანი იყო ხელისუფლების ანგარიშვალდებულების პრინციპის დანერგვა. შედეგად, მივიდნენ იმ დასკვნამდე, რომ რადგან ხელისუფლებას არ შეუძლია გამოხატავდეს ყველას ინტერესს, ის უნდა წარმოადგენდეს უმრავლესობის ნების აღმსრულებელს და ამის უზრუნველყოფისთვის აუცილებელი ინსტრუმენტი კი უნდა ყოფილიყო პერიოდული არჩევნები. აზრთა სხვადასხვაობა წარმოიშვა საარჩევნო უფლებებზე. ემანსიპაციის იდეით გამსჭვალული რევოლუციის მხარდამჭერები ემხრობოდნენ საყოველთაო საარჩევნო ხმის უფლებას, თუმცა მათი ოპონენტები მიიჩნევდნენ რომ ხმის მიცემის უფლება უნდა ყოფილიყო შეზღუდული, ძირითადად ქონებრივი ასპექტით. ამერიკის დამფუძნებელი მამები - ბენჯამინ ფრანკლინი და ჯონ ადამსი სწორედ ამ უკანასკნელი იდეების დამცველები იყვნენ. ლიბერალების ამ ნაწილს ჰქონდათ გარკვეული შიში საყოველთაო საარჩევნო ხმის უფლების და ე.წ სახალხო სუვერენიტეტის მიმართ. ხმის მიცემის უფლების მიბმა ქონებრივ ცენზთან საკმაოდ დიდხანს შენარჩუნდა და მრავალ რევოლუციას და მოძრაობას გაუძლო. საბოლოოდ საყოველთაო საარჩევნო უფლების დამკვიდრება ევროპაში XX საუკუნის 20-იანი წლებიდან დაიწყო.
საარჩევნო ხმის უფლებასთან ერთად, ლიბერალების მთავარი გამოწვევა იყო დემოკრატიულად არჩეული უმრავლეობების ძალაუფლების ლიმიტირება. ამგვარად, წარმოიქმნა ხელისუფლების დანაწილების და დაბალანსების პრინციპები, რომლებმაც ასახვა ჰპოვეს ამერიკის კონსტიტუციასა და ფედერალისტთა წერილებში.
ლიბერალიზმის მესამე გამოწვევა იყო ადამიანის უფლებებზე ზრუნვა. უმრავლესობის მმართველობის პირობებში, იმისთვის რომ გადაწყვეტილებები და მათი აღსრულება იყოს ლეგიტიმური ადამიანებს უნდა ქონდეთ აზრის თავისუფლად გამოთქმის (გამოხატვის თავისუფლება), თვითორგანიზების და გაერთიანებების შექმნის უფლება. ამასთან ერთად ინდივიდის უსაფრთხოება და საკუთრება უნდა იყოს დაცული და მას უნდა ქონდეს წვდომა სამართლიან და მიუკერძოებულ მართლმსაჯულებაზე. ამ ძირითადი პოლიტიკური და სამოქალაქო უფლებების გარდა ადამიანს უნდა ქონდეს დამოუკიდებელი პირადი ცხოვრების უფლება. ეს გულისხმობს სახელმწიფოს ჩაურევლობას ისეთ საკითხებში, როგორებიცაა რელიგიის და რწმენის თავისუფლება, ხელოვნება და მშობლების მიერ ბავშვების აღზრდა საკუთარი შეხედულებების შესაბამისად. ამ იდეებმა ასახვა პოვეს სხვადასხვა კონსტიტუციებსა და უფლებათა ბილებში.
ეკონომიკური საფუძვლები
თუ ლიბერალიზმის სხვადასხვა ფორმებს გააჩნიათ მეტნაკლებად მსგავსი შეხედულებები პოლიტიკური სისტემის და მისი ფუნქციონირების შესახებ, ეკონომიკა არის ის სფერო რომელიც ავლებს მკვეთრ ზღვარს ლიბერალიზმის სხვადასხვა სკოლასა და მიმდინარეობას შორის.
მერკანტილიზმის ეპოქაში საერთაშორისო ვაჭრობა განიხილებოდა, როგორც ნულოვან-ჯამიანი თამაში, სადაც ერთი ქვეყნის წარმატება მეორეს წარუმატებლობას ნიშნავდა და პირიქით. ეს პრაქტიკა მოექცა ლიბერალების კრიტიკის ქვეშ. მერკანტილიზმის პირველი ლიბერალური ეკონომიკური ალტერნატივა შემოგვთავაზეს ფიზიოკრატებმა - საფრანგეთში არსებულმა მოაზროვნეთა ჯგუფმა. ფიზიოკრატები ფიქრობდნენ რომ საუკეთესო გზა სიმდიდრის დასაგროვებლად ეს იყო შეუზღუდავი და თავისუფალი კონკურენცია. მათი მთავარი რჩევა ხელისუფლებისთვის იყო „აცადეთ, აკეთონ ის რაც სურთ“ (laissez-faire), რაც შემდგომში კლასიკური ლიბერალიზმის და ლიბერტარიანიზმის ერთგვარ დოქტრინად იქცა. 150px|მინი|მარცხნივ|[[ადამ სმითი|ადამ სმიტის 1776 წლის ნაშრომის „ერების სიმდიდრის“ პირველი გვერდი]] კლასიკური ლიბერალიზმის ეკონომიკური მოდელი დგას საზოგადოების ატომისტურ ხედვაზე, სადაც ინდივიდი იმყოფება ნეგატიური თავისუფლების მდგომარეობაში, როდესაც პიროვნება არის საკუთარი თავის ბატონ-პატრონი და არ გააჩნია არავითარი ვალდებულება არც საზოგადოების და არც სახელმწიფოს წინაშე. სახელმწიფოს მხრიდან ინდივიდების ეკონომიკურ საქმიანობაში ყოველგვარი ჩარევა დაუშვებელია. სახელმწიფო განიხილება, როგორც „აუცილებელი ბოროტება“ და მისი ფუნქციაა უზრუნველყოს გარკვეული სტაბილურობა, უსაფრთხოება და „თამაშის დადგენილი წესების“ შესრულებაზე კონტროლი. ასეთ სახელმწიფოს ლიბერალები უწოდებენ „გუშაგ სახელმწიფოს“, რომლის საქმეც მოქალაქეების სხვა მოქალაქეებისგან დაცვაა.
ეს იდეები, პირველად, მწყობრად თავის ნაშრომში „ერების სიმდიდრე“ (1776) გადმოსცა ადამ სმიტმა. სმიტის აზრით თავისუფალი საბაზრო ეკონომიკის პირობებში, კონკურენცია ზრდის როგორც პროდუქციის წარმოების მასშტაბებს, ისე ხარისხს და არეგულირებს ფასებს. პირად კეთილდღეობაზე ორიენტირებული ინდივიდი, ასევე ემსახურება საზოგადოებრივ კეთილდღეობას, რადგანაც ის პასუხობს მომხმარებლების მოთხოვნებს. ეკონომიკური მოდელის ამ ხედვის მხარდაჭერებს, ღრმად წამს, რომ ეს ყოველივე შესაძლებელია მხოლოდ აბსოლუტური თავისუფალი ბაზრის პირობებში და რომ, სახელმწიფოს ყოველგვარი ჩარევა გამოიწვევს რეცესიას და ეკონომიკურ სტაგნაციას. საბაზრო ეკონომიკაში, განსხვავებით სხვა ეკონომიკური მოდელებისგან, წარმოებული პროდუქციის სახეობას, ასევე მის გადანაწილებას და გავრცელებას არეგულირებს ფასწარმოქმნის მექანიზმი. მწარმოებლების და მომხმარებლების თავისუფალი არჩევანი და მოთხოვნა-მიწოდების ზომა განსაზღვრავს პროდუქციის რეალურ ღირებულებას. თავისუფალი საბაზრო ეკონომიკის ამ უნარს, რომ მოახდინოს თვითრეგულაცია, სმიტმა უწოდა „უჩინარი ხელი“. უჩინარი ხელის კონცეფცია დღემდე საკმაოდ აქტუალურია.
კლასიკური ლიბერალური ეკონომიკის გამზიარებლები ითხოვდნენ ქვეყნებისგან თავისუფალის საბაზრო ეკონომიკის პრინციპების დანერგვას, წარმოებაზე და მუშახელზე დაკისრებული შეზღუდვების და რეგულაციების გაუქმებას და საერთაშორისო ვაჭრობაში სატარიფო ბარიერების მოხსნას. სმიტის მიერ დანერგილმა ეკონომიკურმა პრინციპებმა კიდე ერთხელ განამტკიცა თავისუფალი ბაზრის კონცეფცია, რამაც გამოიწვია ინდოეთში ბრიტანული ოსტინდოეთის კომპანიის ჰეგემონობის დასრულება 1858 წელს. სმიტის იდეები განავრცო მისმა მიმდევარმა ბრიტანელმა ეკონომისტმა დეივიდ რიკარდომ, ასევე ფილოსოფოსმა და ეკონომისტმა ჯონ სტიუარტ მილმა. ეკონომიკური სისტემის ეს ხედვა განსაკუთრებით პოპულარული გახდა ბრიტანეთში ინდიუსტრიული რევოლუციის პერიოდში, როდესაც მასობრივად გაიზარდა წარმოების ოდენობა და ბრიტანეთი გადაიქცა მსოფლიოს „საამქროდ“. შექმნილი ჭარბი პროდუქციის რეალიზაციისთის ბრიტანეთისთვის ხელსაყრელი იყო თავისუფალი ვაჭრობა და შესაბამისად ლიბერალური ეკონომიკური იდეები პოპულარული გახდა პოლიტიკურ და ბიზნეს ისტებლიშმენტში. 200px|მინი|[[ჯონ სტიუარტ მილი, ბრიტანელი ფილოსოფოსი და პოლიტიკური ეკონომისტი ]] ეკონომიკურ ცხოვრებაში, ისევე როგორც პოლიტიკურში, კლასიკური ლიბერალიზმის მიმდევრები მთავრობის ჩარევის მაქსიმალურად შეზღუდვის მომხრეები იყვნენ. ინგლისელმა ფილოსოფოსმა ჯერემი ბენთამმა ხატოვნად შეაჯამა ეს მოძღვრება როგორც ლაკონიური რჩევა სახელმწიფოს „იყავი ჩუმად“.
ბენთამმა, ჯონ სტიუარტ მილმა და მისმა შვილმა ფილოსოფოსმა ჯეიმზ მილმა ეკონომიკური ხედვის ამ მოდელის აპლიკაცია მოახდინეს პოლიტიკური სისტემაზე, რაც საფუძვლად დაედო უტილიტარიზმის დოქტრინას. უტილიტარიზმის მიხევიდვით ნებისმიერი კანონმდებლის ან რეგულაციის მიზანი უნდა იყოს რაც შეიძლება მეტი სიკეთის მოიტანა, რაც შეიძლება მეტი ადამიანისთის. ამის მისაღწევად საუკეთესო გზა კი იყო წარმომადგენლობითი დემოკრატია. მსგავსად ეკონომიკური თავისუფლებისა, უტილიტარიანული პოლიტიკური სისტემა მის მოქალაქეებს სთავაზობს ინდივიდუალური თავისუფლების მაქსიმალურ ხარისხს. უტილიტარიანისტები მხარს უჭერდნენ განათლებას, პირად თავისუფლებას, საარჩევნო ხმის უფლებას და პერიოდულ არჩევნებს. სწორედ ეს იდეები ითვლება თანამედროვე დემოკრატიული სისტემის საფუძვლად. უტილიტარიზმის იდეები ყველაზე კარგად გადმოსცა ჯონ სტიუარტ მილმა, საკუთარ ნაშრომში „თავისუფლების შესახებ“ (On Liberty).
უტილიტარისტული ფილოსოფია საფუძვლად დაედო პოლიტიკურ ლიბერალიზმს და დიდი გავლენია იქონია შემდეგი ლიბერალური მოაზროვნეებისა და ზოგადად ლიბერალიზმის პოლიტიკური პროექტის განვითარებაზე.
XIX საუკუნე
150px|მინი|[[შარლ ლუი დე მონტესკიე, ფრანგი მწერალი, ადვოკატი და ფილოსოფოსი]] 150px|მინი|[[ჯეიმზ მედისონი, აშშ-ის მეოთხე პრეზიდენტი]] როგორც იდეოლოგია და პრაქტიკა, ლიბერალიზმი XIX საუკუნეში იქცა რეფორმების მოძრაობად. მისი გავლენა, რა თქმა უნდა, განსხვავდებოდა ქვეყნების მიხედვით და დამოკიდებული იყო იქ არსებული მონარქიების სიძლიერეზე, ინდუსტრიალიზაციის დონეზე და სავაჭრო ურთიერთობების მასშტაბზე. რელიგიური ფაქტორიც დიდ როლს თამაშობდა ამ პროცესში. კათოლიკურ ქვეყნებში ლიბერალიზმმა მიიღო ანტიკლერიკული ფორმა, როდესაც მისი მომხრეები თანახმა იყვნენ სამოქალაქო უფლებების კანონმდებლობით შეზღუდვაზეც კი კათოლიკური ეკლესიის წინააღმდეგ საბრძოლველად. ამ პერიოდის ლიბერალებმა საფუძველი ჩაუყარეს სახელმწიფოსა და ეკლესიის განცალკევების იდეას. როგორც განმანათლებლების მემკვიდრეები, ლიბერალები თვლიდნენ, რომ ნებისმიერი სოციალური თუ პოლიტიკური წყობა წარმოდგება ადამიანთა ურთიერთკავშირისგან და არა ღვთის ნებისგან. ბევრი ლიბერალი ღიად ეწინააღმდეგებოდა რელიგიურ რწმენას, მაგარ უმეტესი მათგანი უფრო მეტად არ აღიარებდა რელიგიური და პოლიტიკური ხელისუფლების გაერთიანებას. ამით იმას ამტკიცებდნენ, რომ რწმენა თავისთავადია, თვითმყოფადი, რასაც სახელმწიფოს კონტროლი არ სჭირდება.
ხელისუფლების შეზღუდვის იდეის მიმდევრებმა, როგორებიც იყვნენ მონტესკიე და ჯეიმზ მედისონი, ჩამოაყალიბეს ხელისუფლების დანაწევრების პრინციპი საკანონმდებლო, აღმასრულებელ და სასამართლო ხელისუფლებად. ლიბერალების რწმენით, მთავრობებს უნდა გაეანალიზებინათ, რომ არათანმიმდევრული და სუსტი მმართველობის შემთხვევაში ხალხი უფლებასომისი იყო ნებისმიერი ხერხით შეეცვალა ასეთი მთავრობა, მათ შორის ძალმომრეობითა და რევოლუციით.
ბრიტანეთში, XIX საუკუნის მეორე ნახევარში ვიგების პარტია გადაიქცა ლიბერალურ პარტიად და მათი იდეები და რეფორმები იქცა მოდელად ლიბერალური მოძრაობებისა მთელს ევროპაში. ლიბერალებმა დაიწყეს ხანგრძლივი კამპანია „მონებით ვაჭრობის შეთანხმების“ გაუქმებისთის და 1807 წელს მოახერხეს მიზნის მიღწევა ბრიტანეთში, ხოლოს 1833 წელს ბრიტანეთის დომინიონებში.
ბრიტანეთისგან განსვაავებით, კონტინენტურ ევროპაში ლიბერალიზმს არ ჰქონდა იმხელა სახალხო მხარდაჭერა და პოპულარობა, ასევე არ არსებობდნენ ძლიერი ლიბერალური პარტიები. ლიბერალების ძირითადი გამოწვევა იყო, შეექმნათ უნიფიცირებული, დამოუკიდებელი კონსტიტუციური სახელმწიფოები საკუთარი პარლამენტებითა და კანონდმებლობით. ლიბერალიზმის თვალსაჩინო გამოვლინებები იყო: დამფუძნებელი მამები ამერიკის შეერთებულ შტატებში, სიმონ ბოლივარი სამხრეთ ამერიკაში, რისორჯიმენტო იტალიაში და ლახოს კოსუთი უნგრეთში. თუმცა ლიბერალებმა ვერ მოახერხეს წარმატების მიღწევა გერმანულ სახელმწიფოებში, გამომდინარე პრუსიის მილიტარისტული რეჟიმის სიძლიერისა. ასევე ვატიკანის და ნაპოლეონ III-ის წინააღმდეგობის გამო შეფერხდა იტალიის გაერთიანება XIX საუკუნის ბოლომდე.
კონტინენტურ ევროპაში, ლიბერალიზმა ბრიტანულისგან განსხვავებული სახე მიიღო. ევროპულმა ლიბერალიზმმა მისი ფილოსოფიური საზრდო ჰპოვა XVIII საუკუნის ფრანგი განმანათლებლობის იდეებში. ევროპული ლიბერალიზმი, განსხვავებით ბრიტანულისგან იყო არა პოლიტიკური დოქტრინა, არამედ უფრო ფილოსოფია და ცხოვრების წესი, რომელიც სათავეს იღებდა რენე დეკარტის რაციონალისტური ფილოსოფიიდან. შემდგომ ეს იდეები განავრცეს ვოლტერმა და ჟან-ჟაკ რუსომ, რომლებიც ევროპული, კონსტრუქციული ლიბერალიზმის მამათავრებად არიან მიჩნეულნი. ევროპული ლიბერალიზმი იყო ზოგადი გონებრივი მიდგომა, რომელიც წინა პლანზე წამოწევდა რაციონალიზმს და ცდილობდა ყოველგვარი ცრურწმენებისა და დოგმებისგან ინდივიდის განთავისუფლებას.
ამერიკის შეერთებულ შტატებში იყო რადიკალურად განსხვავებული სიტუაცია. გამომდინარე იქედან, რომ შტატებს არ ჰქონდათ არც მონარქიის, არც არისტოკრატიის და არც დომინანტური ეკლესიის გამოცდილება, ლიბერალიზმი იქცა ამერიკის პოლიტიკური სისტემის ორგანულ და განუყოფელ ნაწილად. ლიბერალიზმი ღრმად იყო ფესვგადგმული როგორც ამერიკის კონსტიტუციურ სტრუქტურებში, ისე პოლიტიკურ კულტურასა და მართლმსაჯულებაში.
ევროპაში, ლიბერალიზმი მთელი XIX საუკუნის განმავლობაში იყო ტრანსფორმაციული ძალა. კლასიკურმა ლიბერალიზმმა შეუქმნა იდეოლოგიური საფუძვლები ინდუსტრიალიზაციისა და მოდერნიზაციის მოძრაობებს და მათ მიერ გამოწვეულ ცვლილებებს. ფეოდალური სისტემები დაემხო, არისტოკრატიამ დაკარგა პრივილეგიები, ხოლო კაპიტალიზმა ჩაანაცვლა შუა საუკუნეების სტატიკური ეკონომიკური სისტემები.
XX საუკუნე
XIX საუკუნის ბოლოს ინდუსტრიული რევოლუციის და მისგან მიღებული სიკეთეების რევიზია დაიწყო ევროპასა და ამერიკის შეერთებულ შტატებში, რამაც გააჩინა კითხვები თავისუფალი საბაზრო ეკონომიკის, როგორც ინდუსტრიული რევოლუციის ეკონომიკური საფუძვლის მიმართაც. ძირითადი პრობლემა იყო ის, რომ საბაზრო ეკონომიკის პირობებში, დოვლათის დიდი ნაწილის თავმოყრა მოხდა ადამიანთა მცირე ჯგუფის ხელში. წარმოების უპრეცედენტო ზრდის მიუხედავად, პროცესში ჩართული ადამიანების უდიდესი ნაწილი ვერ ახერხებდა მისგან დიდი ბენეფიტების მიღებას და რჩებოდნენ სიღარიბეში. ამას გარდა, მასობრივი წარმოების პირობებში, ბევრი პროდუქტი გახდა ხელმიუწვდომელი მოსახლეობის ფართო მასებისთვის, რასაც თან ერთვოდა პერიოდული ეკონომიკური სტაგნაციები, რომლებიც ცნობილი იყო როგორც „დეპრესია“. და ბოლოს, მეწარმეთა იმ ჯგუფს, რომლებიც ფლობდნენ წარმოების საშუალებებს, დაუგროვდათ იმხელა სიმდიდრე და ძალაუფლება, რომ მათ შეეძლოთ მთავრობებზე გავლენის მოხდენა და კონტროლიც კი. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, თუ კლასიკური ლიბერალიზმი მიილტვოდა სოციალური და ეკონომიკური თავისუფლებისა და პროგრესისკენ, ძალა და ენერგია რომელიც წარმართავდა მას, ახლა უკვე იქცა ამ თავისუფლების და პროგრესის შემაფერხებლად მისი ასიმეტრიული კონცენტრაციის გამო.
შესაბამისად დღის წესრიგში დადგა სახელმწიფოს როლის გადააზრება, ისეთი გამოწვევების წინააღმდეგ საბრძოლველად, როგორებიც იყო სიღარიბე, ჯანდაცვა და სხვადასხვა სახის დისკრიმინაცია. ამ იდეებს აკადემიური საფუძველი მისცა ტომას ჰილ გრინმა, ბრიტანელმა პოლიტიკურმა ფილოსოფოსმა და სოციალური ლიბერალიზმის ერთ-ერთმა ფუძემდებელმა. გრინის აზრით, სახელმწიფოს როლის მინიმუმამდე დაყვანით ან გაქრობით ახალი რისკების წინაშე დადგა საზოგადოება და საჭირო იყო ამ როლის ხელახალი გადააზრება. ახალი ლიბერალური პროგრამის დღის წესრიგში დადგა სახელმწიფოს ძალაუფლების ზრდა ინდივიდების თავისუფლების შეკვეცის ხარჯზე. გაჩნდა მოწოდებები განათლების, ჯანდაცვის და შრომის რეგულირების საკითხებში სახელმწიფოს როლის ზრდის შესახებ. ამ მიდგომამ, მალევე მოიპოვა საყოველთაო მხარდაჭერა ლიბერალების დიდ ნაწილს შორის, თუმცა რჩებოდნენ გავლენიანი ლიბერალური მოაზროვნეები რომლებიც ეწინააღმდეგებოდნენ მას. ესენი იყვნენ სოციალური დარვინისტები, ჰერბერტ სპენსერი და უილიამ გრაჰამ სამნერი. ისინი საზოგადოების, პოლიტიკის და ეკონომიკის ევოლუციონისტურ ხედვას იზიარებდნენ და წინააღმდეგი იყვნენ ხელოვნური ჩარევების.
სოციალური ლიბერალიზმი
150px|მინი|ვერსალის ხელშეკრულება ლიბერალების აბსოლუტური უმრავლესობა აღიარებდა საბაზრო ეკონომიკის სიკეთეებს და ხედავდნენ იმ საფრთხეებს რაც სახელმწიფოს როლის ზრდას შეიძლება მოჰყოლოდა, ამიტომაც მათ განიზრახეს არა ძველი სისტემის გაუქმება და მისი ახლით ჩანაცვლება, არამედ მისი ტრანსფორმაცია. ლიბერალიზმის ამ ახალი ფორმის მიმდევრებმა გააცნობიერეს და სწორედ ეს არის ის მთავარი, რაც განასხვავებს კლასიკურ და თანამედროვე ლიბერალებს, რომ ბაზრის ფუნქციონირებას სჭირდება კორექტირება და შევსება. გამომდინარე იქედან, რომ საბაზრო ეკონომიკისგან მიღებული დოვლათის გადანაწილება ხდებოდა ასიმეტრიულად, დღის წესრიგში დადგა რედისტრიბუციის მექანიზმების შემუშავება, ასევე საზოგადოების იმ წევრების დახმარება, ვისაც არ ჰქონდა შესაძლებლობა დაეკმაყოფილებინა საკუთარი საბაზისო მოთხოვნილებები. პრაქტიკაში ამ იდეებმა ასახვა ჰპოვეს ორი მიმართულებით. პირველი, ეს იყო პროფკავშირების და მუშათა გაერთიანებების შექმნა, რომლებსაც უნდა დაეცვათ დასაქმებულთა ინტერესები და მეორე, შეიქმნა მთელი რიგი სოციალური სერვისები, როგორებიცაა საყოველთაო უფასო განათლება, უმუშევრობის შემწეობა, მინიმალური ანაზღაურება და ა.შ.
ახალი სოციალური სერვისები საჭიროებდა ფინანსურ რესურსებს და მის მისაღებად შემოიღეს საშემოსავლო და ქონების გადასახადი, რომლებიც, რა თქმა უნდა, უფრო მეტად მოსახლეობის შეძლებულ ფენას დააწვა. ლიბერალიზმის ეს ტალღა ევროპაში შეანელა პირველმა მსოფლიო ომმა. თუმცა, მისი დასრულების და იმპერიული დინასტიების დაშლის შემდეგ, ლიბერალიზმმა ახალი ძალით იფეთქა ევროპასა და ამერიკაში. ვერსალის ხელშეკრულებამ საფუძველი დაუდო ერთა თვითგამორკვევის პრინციპს და შეიქმნა ახალი, მრავალი, ეთნიკურად ჰომოგენური სახელმწიფოები ევროპაში. იქმნება ერთა ლიგა, რომელსაც დიდი იმედით შეჰყურებდა სამყარო, როგორც ომების დასრულების გარანტორს. თუმცა, ომის ტრავმებმა და 20-იან წლებში დაწყებულმა ეკონომიკურმა კრიზისებმა მალევე ჩააცხრო ლიბერალური ეიფორია და გზა გაუხსნა ნაცისტების აღზევებას გერმანიაში.