cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ალბერტ შპეერი
განთავისუფლება და ბოლო წლები
მინი|მარცხნივ|შპეერის სასაფლაო ჰაიდელბერგში. შპეერის განთავისუფლება მსოფლიო მასშტაბის ღონისძიება გახდა. რეპორტიორები და ფოტოგრაფები შეიკრიბნენ, რათა დაენახათ შპეერის პირველი „თავისუფალი საათები“ 20 წლიანი პატიმრობის შემდეგ. იგი არც თუ ისე ბევრს ლაპარაკობდა, რათა „შეენახა“ ფიქრები Der Spiegel-ისთვის მიცემულ ინტერვიუში (1966 წლის ნოემბერი), სადაც მან კვლავ აიღო პირადი პასუხისმგებლობა ნაცისტური გერმანიის მოქმედებებზე. განთავისუფლების შემდეგ შპეერი არქიტექტურაში აღარ დაბრუნდა (შესაძლოა იმიტომ, რომ ორი მისი პარტნიორი უკვე გარდაცვლილი იყო). ამის მაგივრად შპანდაუში დაწერილი მემუარები მან ორ ავტობიოგრაფიულ წიგნად აქცია („მესამე რაიხის შიგნით“ და „შპანდაუ: საიდუმლო დღიურები“), რომელმაც ნაცისტურ ეპოქაში ჩახედვის უნიკალური შესაძლებლობა წარმოადგინა. მისი მესამე ნამუშევარი გახდა კვლევა ჰიმლერზე და შუცშტაფელზე. ნამუშევრების შედგენაში და ფორმირებაში შპეერს იოახიმ ფესტი და ვოლფ სიდლერი ეხმარებოდნენ. მიუხედავად ლიტერატურული წარმატებისა, შპეერმა ვერ მოახერხა ურთიერთობის აღდგენა თავის შვილებთან. მისმა ქალიშვილმა, ჰილდემ განაცხადა: „ერთმანეთის მიყოლებით ჩემი დები და ძმები ნებდებოდნენ. ჩვენ აღარ გვქონდა ურთიერთობა“.
გამოცემული წიგნებიდან მიღებული ფული შპეერმა ებრაულ ქველმოქმედებას შესწირა. სიდლერზე დაყრდნობით, ამ საქმეს მან თავისი ჰონორარის 80% შესწირა. შპეერი ამას ანონიმურად აკეთებდა, რადგანაც ეშინოდა, რომ ამაზე ან უარს იტყოდნენ, ან კიდევ, მას პირფერად შერაცხავდნენ.
უკვე 1953 წელს, როდესაც უოლტერსი სასტიკად შეეწინააღმდეგა მემუარების გამოქვეყნებას, სადაც ჰიტლერი დამნაშავედ იყო მოხსენიებული, შპეერმა იწინასწარმეტყველა, რომ მემუარების გამოქვეყნების შემდეგ „ბევრ კარგ მეგობარს“ დაკარგავდა. ეს ყველაფერი ახდა „მესამე რაიხის შიგნით“ გამოქვეყნების შემდეგ, რის შემდეგაც უოლტერსი და სკულპტორი არნო ბრეკერმა მასგან დისლოცირება მოახდინეს. ჰანს ბაურმა, ჰიტლერი პირადმა პილოტმა განაცხადა: „შპეერი, როგორც ჩანს, გაგიჟდა“.
განთავისუფლების შემდეგ შპეერი აქტიურ საზოგადოებრივ ცხოვრებას ეწეოდა. 1971 წლის ივნისში მან ვრცელი ინტერვიუ მისცა ჟურნალ „Playboy“-ს, რომელშიც განაცხადა: „თუ მე ამას ვერ ვხედავდი, ეს იმიტომ, რომ მე ამის დანახვა არ მინდოდა“. 1973 წლის ოქტომბერში იგი პირველად ესტუმრა დიდი ბრიტანეთს (ლონდონში იგი მოგონილი სახელით ჩაფრინდა), რათა ინტერვიუ მიეცა BBC-ისთვის. მისვლისას ბრიტანეთის იმიგრაციის სამსახურმა მისი ნამდვილი იდენტობა გაიგო, რის გამოც იგი რვა საათით დააკავეს. რობერტ კარმა, შინაგან საქმეთა მინისტრმა, შპეერს ქვეყანაში 48 საათით დარჩენის უფლება მისცა. იმავე წელს მან მიიღო მონაწილეობა სატელევიზიო პროგრამაში მეორე მსოფლიო ომზე. შპეერი გარდაიცვალა 1981 წლის 1 სექტემბერს, კვლავ ლონდონში ყოფნის დროს. იმ დროისთვის იგი ურთიერთობაში იყო გერმანული წარმოშობის ინგლისელ ქალბატონთან, რომელთანაც ერთად სიკვდილის დროს იყო.
სიცოცხლის ბოლოსაც კი შპეერი კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებდა თავის მოქმედებებს ჰიტლერის ხელმძღვანელობის ქვეშ. თავის ბოლო წიგნში, „ინფილტრაცია“-ში იგი კითხვას სვამს: „რა მოხდებოდა, თუ ჰიტლერი მომთხოვდა ისეთი გადაწყვეტილებების მოთხოვნას, რომელსაც სისასტიკე სჭირდება? რამდენად შორს წავიდოდი? სხვა პოზიცია რომ დამეკავა, რამდენად ველურ ბრძანებებს გავცემდი, თუ მე ამას ჰიტლერი მომთხოვდა?“. კითხვები ალბერტ შპეერმა პასუხის გარეშე დატოვა.
არქიტექტორული მემკვიდრეობა
ამ დროისთვის, უფრო შემონახულია შპეერის გეგმები და ფოტოები, ვიდრე მისი ნამუშევრები. დღესდღეობით, ბერლინში აღარ არსებობს მის მიერ აშენებული შენობა, გარდა Schwerbelastungskörper-ისა (დიდი ბოძი). ცეპელინფილდის სტადიონზე, ნიურნბერგში, ჯერ კიდევ არის შპეერის აშენებული ტრიბუნა, მართალია, მისი ნაწილობრივი დემონტაჟი მოხდა, თუმცა, დანახვა ჯერ კიდევ შესაძლებელია. ბერლინისგან განსხვავებით, მისი ნამუშევრები არის ლონდონში, სადაც შპეერმა გერმანიის საელჩოს დიზაინის განახლება მოახდინა. 1967 წლიდან შენობა იყო სამეფო საზოგადოების ერთ-ერთი ოფისი. მისი იქ შესრულებული ნამუშევარი მხოლოდ ნახევრადაა შემონახული.
ებრაელებთან დაკავშირებული მოქმედებები
როგორც მშენებლობის გენერალური ინსპექტორი, შპეერი პასუხისმგებელი იყო გადასახლების ცენტრალურ დეპარტამენტზეც. 1939 წლიდან მოყოლებული, ნიურნბერგის კანონზე დაყრდნობით დეპარტამენტი ასახლებდა ებრალელებს ბერლინის რაიონებიდან, რათა მათი ადგილი დამქირავებლებს ან დაბომბვის გამო ემიგრირებულ ადამიანებს დაეკავათ. ამ გადასახლებებს „ემსხვერპლა“ 75 000 ებრაელი. შპეერმა იცოდა ამ მოქმედებების შესახებ და მათ პროგრესზე ინფორაციასაც იღებდა. ჯერ კიდევ არის შემონახული ამ ამბავთან დაკავშირებული შპეერის ერთი მემუარი მაინც, ისევე როგორც უოლტერსის მიერ შენახული დეპარტამენტის ქრონიკა.
შპანდაუდან განთავისუფლების შემდეგ გერმანიის ფედერალურ არქივს შპეერმა ქრონიკის ვერსია მიაწოდა, სადაც ებრაელებზე არაფერი იყო. როდესაც დავიდ ირვინგმა ქრონიკას და სხვა დოკუმენტებს შორის განსხვავება აღმოაჩინა, უოლტერსმა სიტუაცია შპეერს მოახსენა, რომელმაც უოლტერს უთხრა, რომ ქრონიკის ორიგინალის ზოგიერთ გვერდებს არსებობა უნდა შეეწყვიტა. უოლტერსმა ეს არ გააკეთა, და მას შემდეგ, რაც შპეერთან ურთიერთობა გაუფუჭდა, დოკუმენტებთან წვდომა მატიას შმიდტს მისცა, რომელმაც მოგვიანებით დაწერა წიგნი „ალბერტ შპეერი: მითის დასასრული“. შპეერმა უოლტერსის მოქმედებები ღალატად და ზურგში დანის ჩარტყმად ჩათვალა. ქრონიკამ არქივებს უკვე 1983 წელს მიაღწია, როდესაც შპეერიც და უოლტერსიც გარდაცვლილები იყვნენ.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 19 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1905 კატეგორია:გარდაცვლილი 1 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1981 კატეგორია:გერმანელი არქიტექტორები
Technomyrmex gowdeyi
Technomyrmex gowdeyi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Technomyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
გოგი თოფაძე
გიორგი (გოგი) ლევანის ძე თოფაძე (დ. 18 აპრილი, 1940, თბილისი) — ქართველი მეწარმე და პოლიტიკოსი.
ბიოგრაფია
1970-1975 წლებში თოფაძე მუშაობდა თბილისი საპნის ქარხნის დირექტორად. 1975-დან 1986 წლამდე იყო საწარმოო გაერთიანება „თბილლუდის“ გენერალური დირექტორი. 1986 წლიდან მუშაობდა ლილოს ლუდის მშენებარე ქარხნის დირექტორად. 1994 დააარსა ლუდის კომპანია „ყაზბეგი”. 1997 და 1998 წლებში დაასახელეს საქართველოს საუკეთესო ბიზნესმენად.
პოლიტიკური მოღვაწეობა
1999-2005 წლებში იყო პოლიტიკური მოძრაობა „მრეწველობა გადაარჩენს საქართველოს“ თავმჯდომარე. 1999-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „მრეწველობა გადაარჩენს საქართველოს“, ფრაქცია „მრეწველების“ თავმჯდომარე. 2004-2008 წლებში — საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „მემარჯვენე ოპოზიცია, მრეწველები, ახლები“.
2005 წლიდან არის პოლიტიკური მოძრაობა „მრეწველობა გადაარჩენს საქართველოს“ ლიდერი. 2005 წელს თოფაძე აირჩიეს ევროპის სავაჭრო პალატის პრეზიდენტად. 2005 წელს თოფაძე, პირველი ქართველ ბიზნესმენთა შორის, დაჯილდოვდა მეცენატის ოქროს მედლით.
2010 წლის 30 მაისის თვითმართველობის არჩევნებში გიორგი (გოგი) თოფაძემ კენჭი იყარა საქართველოს დედაქალაქის თბილისის მერის პოსტზე. მან ამომრჩეველთა ხმების 5.19% მიიღო. 2012-2016 წლებში იყო საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“.
პირადი და ოჯახური ცხოვრება
1995 წლიდან არის სპორტის ზამთრის სახეობათა ფედერაციის პრეზიდენტი. 1999 წლიდან არის საქართველოს ოლიმპიური კომიტეტის ვიცე-პრეზიდენტი. წიგნისათვის „თხილამურებით მთაში“ 1999 წელს მას მიენიჭა სახელმწიფო პრემია ლიტერატურისა და ხელოვნების დარგში. 2007-2008 წლებში იყო საქართველოს ოლიმპიური კომიტეტის პრეზიდენტი. 2003 წელს სადოქტორო დისერტაციის დაცვის შემდეგ, გოგი თოფაძეს მიენიჭა ეკონომიკურ მეცნიერებათა დოქტორის წოდება. მინიჭებული აქვს პროფესორის წოდება. ის არის 20 სამეცნიერო ნაშრომის, 4 მონოგრაფის, 1 სახელმძღვანელოს და 3 წიგნის ავტორი.
ჰყავს მეუღლე, ორი შვილი და ხუთი შვილიშვილი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 18 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1940 კატეგორია:ქართველი მეწარმეები კატეგორია:საქართველოს V მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს VIII მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები (1957) გოგი კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
Camponotus simillimus
Camponotus simillimus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
გრეჩუტინო
გრეჩუტინო (Гречутино) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის მიხაილოვსკოეს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 6 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
ელ-ტამბო (ნარინიო)
ელ-ტამბო (El Tambo) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ნარინიოს დეპარტამენტში.
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 799 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 344 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნარინიოს დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ლასინა ტრაორე
ლასინა შამსტ სუდანი ფრაკ ტრაორე (დ. 12 იანვარი, 2001) — ბურკინა-ფასოელი ფეხბურთელი. დონეცკის „შახტარისა“ და ბურკინა-ფასოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წევრი. თამაშობს 23 ნომრიანი მაისურით.
რაჰიმო
ტრაორემ საფეხბურთო კარიერა დაიწყო ახალგაზრდულ კლუბ „რაჰიმოში“, რომელიც ბურკინა-ფასოს ქალაქ ბობო-დიულასოში დაიწყო. მას აქტიურად აკვირდებოდნენ „აიაქსის“ სკაუტები, რის შემდეგაც ის „აიაქსის“ კეიპ-ტაუნში განთავსებულ ადგილობრივ გუნდში გადავიდა, მანამ სანამ სრულწლოვანი გახდებოდა.
აიაქს კეიპტაუნი
მე-18 დაბადების დღიდან მალევე 2019 წლის იანვარში სამწელიწადნახევრიანი კონტრაქტით შეუერთდა „აიაქსს“. იყო „აიაქსის“ კეიპტაუნის სარეზერვო კლუბის საუკეთესო ბომბარდირი.
აიაქსი
ტრაორე იყო გუნდის განაცხადში 2018 წლის 9 მაისს, 2018-19 წლების ჩემპიონთა ლიგის სეზონის ნახევარფინალური შეხვედრის მეორე დაპირსპირებაში, „ტოტენჰემ ჰოტსპურთან“, სადაც „აიაქსი“ ბოლო წამებზე დამარცხდა. ოთხი დღის შემდეგ შედგა მისი დებიუტი კლუბის რიგებში, ითამაშა ერედივიზიას შეხვედრაში, სადაც მოედანზე შემოვიდა, „უტრეხტთან“ ანგარიშით 4-1 მოგებულ შეხვედრაში. 5 თვის შემდეგ მან გუნდში შემდეგი შეხვედრა ჩაატარა, 2019 წლის 27 ოქტომბერს კვლავ სათადარიგო სკამიდან ჩაერთო „ფეიერნოორდთან“ მოგებულ შეხვედრაში.
2020 წლის 24 ოქტომბერს „ვენლოსთან“ გამანადგურებული ანგარიშით, 13-0 მოგებულ შეხვედრაში გაიტანა 5 გოლი და მიითვალა 3 საგოლე გადაცემა. სამი დღის შემდეგ ტრაორემ მოიპოვა პენალტი და გაიტანა პირველი გოლი ევროპულ ტურნირზე, „ატალანტასთან“ ნათამაშებ შეხვედრაში, 2020-21 წლების სეზონის უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის შეხვედრაში. მატჩი ანგარიშით 2-2 დასრულდა.
დონეცკის „შახტარი“
2021 წლის 18 ივნისს ტრაორე უკრაინის პრემიერ ლიგის კლუბ დონეცკის „შახტარს“ შეუერთდა. ტრანსფერში „შახტარმა“ €10 მილიონი გადაიხადა. 2021 წლის 22 სექტემბერს ტრაორემ გაიტანა დუბლი კიევის „დინამოსთან“ გამართულ შეხვედრაზე, 2021 წლის უკრაინის საფეხბურთო სუპერთასზე.
საერთაშორისო კარიერა
ლასინა ტრაორეს დებიუტი ბურკინა-ფასოს ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში, 2017 წლის 4 მაისს, ბენინის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წინააღმდეგ ამხანაგურ შეხვედრაში შედგა.
პირადი ცხოვრება
ტრაორეს დედა აგრეთვე ფეხბურთელი იყო. თამაშობდა ბურკინა-ფასოს ქალ ფეხბურთელთა ეროვნულ ნაკრებში. მისი ბიძაშვილი, ბერტნარ ტრაორე „ასტონ ვილაში“, მარჯვენა გარემარბის პოზიციაზე თამაშობს. ნაკრების რიგებში სადებიუტო 2017 წელს ჩატარებულ 4 თამაშში 3 გოლის გატანა მოახერხა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 2001 კატეგორია:ამსტერდამის აიაქსის ფეხბურთელები კატეგორია:დონეცკის შახტარის ფეხბურთელები
ბოლივიის კონსტიტუცია
ბოლივიის კონსტიტუციის (Constitución Política del Estado de Bolivia) ამჟამინდელი ვერსია ქვეყნის ისტორიაში მე-17 კონსტიტუციას წარმოადგენს. წინა ვერსიები მიღებულ იქნა 1826, 1831, 1834, 1839, 1843, 1851, 1861, 1868, 1871, 1878, 1880, 1938, 1945, 1947, 1961 და 1967 წლებში.
მიმდინარე კონსტიტუცია მოქმედებს 2009 წლის 7 თებერვლიდან, მას შემდეგ რაც ის საყოველთაო რეფერენდუმში, სადაც მოსახლეობის 90.24% მონაწილეობდა, 61.43%%-მა მოიწონა.
2009 წლის კონსტიტუციის მიხედვით, ბოლივია მრავალეროვანი, უნიტარული, სეკულარული სახელმწიფოა და ოფიციალურად ეწოდება ბოლივიის მრავალეროვანი სახელმწიფო. კონსტიტუცია აკანონებს შერეულ ეკონომიკას, როგორც კერძო, ისე სახელმწიფო საკუთრებას. ამასთან, კერძო საკუთრებაში არ შეიძლება იყოს მიწის 5.000 ჰა-ზე მეტი. სცნობს ავტონომიებს, როგორც ლოკალურ, ისე დეპარტამენტების დონეზე.
სქოლიო
კატეგორია:ბოლივიის პოლიტიკა კატეგორია:კონსტიტუციები
უმარიზალი
უმარიზალი (Umarizal) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება ოესტე-პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ უმარიზალის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 659 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 49.91 კმ²-ზე. ფართობი 213 584 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის მუნიციპალიტეტები
Camponotus silvicola
Camponotus silvicola — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ტენორი
ტენორი — მამაკაცის  მაღალი ხმა. დიაპაზონი: მცირემდე – მეორე ოქტავამდე. გადამსველელი ნოტები: პირველი ოქტავის მი ბემოლი. ჟღერადობით ტენორი ხასიათდება ლირიკულად და დრამატულად.
სახესხვაობები
ლირიკული ტენორი ყველაზე უკეთ პირველ ოქტავაში ჟღერს. ამ ხმაზე მაღლა შედარებით რბილად მიდის. ოქტავის დაბალი ნახევარი ჟღერს სუსტად. დიაპაზონი: მცირემდე – მეორე ოქტავამდე. გადამსვლელი ნოტები: პირველი ოქტავა მი ბემოლი#. ლირიკულ ტენორს სათავო რეესტრის ფართო დიაპაზონით, რომელიც ფორმირდება მარტივად და თავისუფლად ნოტ რემდე, მეორე ოქტავის მიმდე, ეწოდება ალტინო. ეს არის ძალიან იშვიათი ხმა, რომელიც სირთულეების გარეშე აჭარბებს გადამსვლელ ნოტებს, მაღალი ნოტები კი მას ჟღერადობით აახლოვებს ქალის დაბალ ხმას. ალტინო ბგერის განსაკუთრებული სიძლიერით არ გამოირჩევა, მაგრამ სასარგებლოა გუნდში დიაპაზონის გაფართოებისა და ჟღერადობის სილამაზის გამდიდრებისათვის.
დრამატული ტენორი ჟღერადობის სისავსით გამოირჩევა. გადამსვლელი ნოტები სათავო რეესტრთან იგივეა, მაგრამ აღიქმება ძნელად. მოუხერხებლობა ამ ნოტებზე მეტადაა წარმოჩენილი, ვიდრე ლირიკულ ტენორში. სათავო ნოტები წარმოიქმნებიან ძლიერად და შესაძლებელია შესრულებული იქნას ფორტეზე ან მეცო ფორტეზე. დაბალ ნოტებზე ხმა ეცემა.
ცნობილი შემსრულებლები
კატეგორია:ტენორები
Technomyrmex grandis
Technomyrmex grandis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Technomyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ბოლივიური ბოლივიანო
ამჟამად ბრუნვაშია 10, 20 და 50 სენტავოს და 1, 2, 5 ბოლივიანოს ნომინალიანი მონეტები ასევე 5, 10, 20, 50, 100, 200 ბოლივიანოს ნომინალიანი ბანკნოტები.
ისტორია
დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, ბოლივიის კონგრესმა მიიღო კანონი, რომლის მიხედვითაც 1927 წლიდან ძალაში შევიდა ბოლივიის ეროვნული ვალუტა. იგი წარმოადგენდა 20 გრამიან ვერცხლის მონეტებს და სოლი ეწოდებოდა.
1986 წლის 28 ნოემბრიდან, ახალმა ვალუტამ - ბოლივიანომ ჩაანაცვლა ძველი, პესო ბოლივიანო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბოლივია კატეგორია:ბრუნვაში არსებული ვალუტები კატეგორია:ბოლივიის ეკონომიკა
ვილჰელმ კაიტელი
ბიოგრაფია
კაიტელის საქმის განხილვა ნიურნბერგის პროცესზე ყველაზე მოკლევადიანი იყო. მის მიერ ჩადენილი დანაშაულები იმდენად შემზარავი და სასტიკი იყვნენ და ამ დანაშაულებებს დამამტკიცებელი ფაქტები იმდენად ნათელი, რომ ადვოკატები შიშობდენენ მარტო ამისათვის შეეძლო ტრიბუნალს „ვერმახტი“ და „გენერალური შტაბი“ დავაშაულებრივ ორგანიზაციებად გამეცხადებინათ.
ვილჰელმ კაიტელის ბოლო სიტყვები იყო: „მე მივმართავ ყოვლისშემძლეს ღმერთს და ვთხოვ მოწყალი იყო გერმანელი ხალხის მიმართ. ჩემამდე ორ მილიონზე მეტი მებრძოლი დაიღუპა სამშობლოსათვის ბრძოლაში. მეც ჩემს „შვილებს“ მივყვები. ყველაფერი გერმანიას!“ (გერმ. „Ich rufe den Allmächtigen an und bitte ihn, barmherzig mit dem deutschen Volk zu sein. Mehr als zwei Millionen Soldaten sind vor mir für das Vaterland gefallen. Ich folge meinen Söhnen nach. Alles für Deutschland.“)
ვილჰელმ კაიტელის ფერფლი ამერიკელმა მფრინავებმა ცაში მიმოაბნიეს.
კატეგორია:გერმანელი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:დაბადებული 1882 კატეგორია:გარდაცვლილი 1946 კატეგორია:სამხედრო დამნაშავე კატეგორია:ვერმახტის ოფიცრები
ფრანსისკო-პისარო (ნარინიო)
ფრანსისკო-პისარო (Francisco Pizarro) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ნარინიოს დეპარტამენტში.
რიკოთის უღელტეხილი
რიკოთის უღელტეხილი — უღელტეხილი საქართველოში, იმერეთისა და შიდა ქართლის მხარეებში, ხარაგაულისა და ხაშურის მუნიციპალიტეტების საზღვარზე. მდებარეობს ლიხის ქედის სამხრეთ მონაკვეთზე, მდინარე ძირულის მარცხენა შენაკადის — რიკოთულის სათავეში. სიმაღლე 996 მ. მიდამო აგებულია პალეოზოური გრანიტოიდებით, შემოსილია კოლხური ტიპის შერეული ფართოფოთლოვანი ტყით. უღელტეხილზე გადადის თბილისი — ქუთაისის ავტომაგისტრალი.
1982 წელს უღელტეხილის ქვეშ გაიხსნა საავტომობილო გვირაბი სიგრძით 1722 მ. 2010 წელს დაიწყო რიკოთის გვირაბის განახლება, რომელიც 2011 წლის ნოემბერში დასრულდა.
სქოლიო
კატეგორია:შიდა ქართლის მხარის უღელტეხილები კატეგორია:იმერეთის მხარის უღელტეხილები
კალცონე
კალცონე, ხშირად მოიხსენიებენ როგორც "დატენილი პიცა", იტალიური ხაჭაპურის მსგავსი ორცხობილაა, რომელსაც პიცის ცომისა და მოცარელას (სულგუნის ნათესავი) ან რიკოტას ყველით ამზადებენ. ყველის ნაცვლად შეიძლება იყოს ხორცი ან ბოსტნეული და ა.შ.
გაბრტყელებულ ცომზე შიგთავსი ემატება, შემდეგ ცომის ბოლოები თავზე იკვრება ("ჩებურეკის" მსგავსად) და ღუმელში ცხვება. კალცონეს სუფრასთან მარინარას საწებელთან (პომიდვრის საწებლის მსგავსი) მიართმევენ. სენდვიჩის ზომის კალცონეს ხშირად ქუჩის ჯიხურებიდან ჰყიდიან, ვინაიდან მისი ჭამა ადვილია ზეზე ან სიარულთან ერთად.
კალცონე ემსგავსება სტრომბოლის, თუმცა ტრადიციულად ორივე განსხვავებულ კერძად ითვლება.
კალცონე საკმაოდ გავრცელებულია დასავლეთის ქვეყნებში და ხშირად პიცის ნაირსახეობად მიიჩნევა, თუმცა პიცაზე ნაკლებად პოპულარულია.
კატეგორია:იტალიური სამზარეულო
ხაჭაპური
ხაჭაპური — ქართული სამზარეულოს კერძი. ქართული ეროვნული ცომეული ნაწარმი, წარმოშობით დასავლეთ საქართველოდან. არსებობს სხვადასხვა სახეობის ხაჭაპური, მათ შორის: იმერული, აჭარული, მეგრული, გურული, სვანური, რაჭული, ხევსურული. განსაკუთრებით ცნობილია იმერული ხაჭაპური. ხაჭაპურის ნაირსახეობას წარმოადგენს თუშური „კოტორი“. როგორც წესი, ხაჭაპურის ცომი ხორბლის ფქვილით, საფუარათი, წყლითა და ცოტაოდენი რძითა და მარილით იზილება; ცომს ცოტა ხანს აცლიან ამოსვლას და შემდეგ რეგიონებისდა მიხედვით სხვადასხვა ფორმით ამზადებენ. შიგთავსი როგორც წესი შეიცავს ყველს (ახალს ან დაძველებულს) ან ხაჭოს, კვერცხს, კარაქსა და სხვა ინგრედიენტებს. ხაჭაპური ეროვნული საკვები კულტურის მონაპოვარია.
2019 წლის 22 იანვარს, საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს გადაწყვეტილებით, „ხაჭაპურის ტრადიციას საქართველოში“ არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი მიენიჭა. იმავე წელს საქართველოს გასტრონომიის ასოციაციამ პირველად მიიღო მონაწილეობა საერთაშორისო კულინარიულ გამოფენაში „Sirha 2019“, სადაც სხვა ქართულ კერძებთან ერთად ხაჭაპურიც წარადგინეს.
საქართველოს გასტრონომიის ასოციაციის ინიციატივით 2020 წლის 27 თებერვალი გამოცხადდა „ხაჭაპურის ეროვნულ დღედ“, რათა აღინიშნოს საქართველოს ეროვნული ფასეულობის მატარებელი პროდუქტის მნიშვნელობა და ასევე ხელი შეუწყოს მის აღიარებას საერთაშორისო დონეზე.
სქოლიო
კატეგორია:ხაჭაპური კატეგორია:ქართული სამზარეულო კატეგორია:საქართველოს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები
ლაქტონები
ლაქტონები — ოქსიმჟავათა შიგა ციკლური ეთერები, რომელთა რგოლები შეიცავს <ce>-COO</ce>— დაჯგუფებას. ლაქტონების წარმომქმნელი ოქსიმჟავების ტიპის მიხედვით განასხვავებენ β-, γ-, δ-, ε- ლაქტონებს და ა.შ. მაგალითად, β-პროპიოლაქტონი (დუღილის ტემპერატურა 155°C), γ-ბუტიროლაქტონი (tდუღ 203—204 °C), δ-ვალეროლაქტონი (tდუღ 218—220 °C).
თვისებები
ლაქტონებს ახასიათებს არაციკლური რთული ეთერების თვისებები; მაგალითად, მჟავებთან ან ტუტეებთან გახურებისას ყოველი ლაქტონები ჰიდროლიზდება სათანადო ოქსიმჟავად, ხოლო ამინთან წარმოქმნის ამიდს. ლაქტონების პოლიმერიზაციის შედეგად მიიღება ხაზობრივი პოლიეთერები.
ჯონ პერი
ჯონ პერი (დ. 1670, გლოსტერის საგრაფო – გ. 1733), ინგლისელი კაპიტანი, გემების, დოკებისა და არხების მშენებელი. 1698 წელს მიიწვიეს რუსეთში; 1712 წელს სამშობლოში დაბრუნდა. 1716 წელს გამოაქვეყნა პეტრე I-ის დროინდელი რუსეთის აღწერილობა. მისი ნაშრომი ძირითადად საკუთარ დაკვირვებეს ემყარება. აქვს ცნობები იმერეთის მეფის არჩილისა და ალექსანდრე არჩილის ძის შესახებ.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1670 კატეგორია:გარდაცვლილი 1733 კატეგორია:უცხოელი ავტორები საქართველოსა და ქართველების შესახებ
აზერბაიჯანის სოციალური დაცვის სახელმწიფო ფონდი
ისტორია
საბჭოთა პერიოდში აზერბაიჯანში მოქალაქეების სოციალურ დაზღვევასა და პენსიებს სახელმწიფო უზრუნველყოფდა. 1992 წლის 1 ივნისს აზერბაიჯანის ეროვნულმა ასამბლეამ მიიღო კანონი „სოციალური დაზღვევისა და დასაქმების ფონდში შენატანების განაკვეთის შესახებ“.
1997 და 2001 წლების სოციალური უზრუნველყოფის კანონები და საპენსიო რეფორმები აზერბაიჯანის სოციალური დაცვის სფერო საერთაშორისო სტანდარტებთან მიახლოვდა.
ფონდს ხელმძღვანელობს თავმჯდომარე და მისი ორი მოადგილე. ფონდში შედის შვიდი დირექტორისგან შემდგარი საბჭო, რომელშიც შედიან თავმჯდომარე, ორი მოადგილე, აზერბაიჯანის ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის თავმჯდომარე, ფონდის ცენტრალური ოფისის უფროსი, ფინანსური და საბიუჯეტო დეპარტამენტის უფროსი და ფონდის დეპარტამენტის დირექტორი.
ცენტრალური ოფისის სტრუქტურა მოიცავს 11 დეპარტამენტსა და 2 სექტორს.
2011 წლის შემოდგომაზე ფონდის სისტემაში დაინერგა ელექტრონული ციფრული ხელმოწერა. შეიქმნა ელექტრონული ციფრული ხელმოწერების გაცემის ცენტრი.
2013 წლის 11 ივლისს სოციალური დაცვის სახელმწიფო ფონდმა ხანდაზმულობის პენსიის დანიშვნის ავტომატური პროცედურა დაიწყო.
სოციალური დაცვის სახელმწიფო ფონდი მჭიდროდ თანამშრომლობს ისეთ ორგანიზაციებთან, როგორებიცაა გაეროს განვითარების პროგრამა, მსოფლიო ბანკი, ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკი, აზიის განვითარების ბანკი, საერთაშორისო სავალუტო ფონდი.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის მთავრობა კატეგორია:სახელმწიფო ორგანიზაციები
ადათი
ადათი (عادة ჩვეულება) — ჩვეულებრივი, შარიათისაგან განსხვავებული დაუწერელი კანონ-სამართალი ისლამის აღმსარებელ ხალხებში. მომდინარეობს გვაროვნული წესწყობილებიდან. აწესრიგებს საზოგადოების ცხოვრების მრავალ მხარეს (სათემო მართვა-გამგებლობა, საოჯახო ურთიერთობანი, სასისხლო კონფლიქტები და ა. შ.). ადათი დაუწერელი ნორმაა, რომელმაც სავალდებულო ძალა მოიპოვა ხანგრძლივი და მრავალგზისი გამოყენების შედეგად. იგი ვიწრო ადგილობრივი მნიშვნელობისაა (ზოგჯერ სოფლების მიხედვითაც კი განსხვავდება). ადათი იცვლებოდა საზოგადოების განვითარების კვალდაკვალ, ძირითადად თემისა და ადათური სასამართლოების გადაწყვეტილებათა საფუძველზე.
ისლამის ხანაში ადათი დაუპირისპირდა შარიათს. როგორც არაბული კულტურის ნაწილმა, გავლენა მოახდინა ისლამის სამართლებრივი სისტემის ჩამოყალიბებაზე, თუმცა კი მუსლიმანური სამართლის ოფიციალურ წყაროდ არ ითვლება. ისლამმა დაუშვა და შეიწყნარა ზოგი ადათისა, რომელიც არ ეწინააღმდეგებოდა შარიათს და ავსებდა მის ხარვეზებს. ზოგან, მაგალითად, კავკასიის მთიელებს შორის, ადათმა შარიათზე მეტი ავტორიტეტიც კი შეინარჩუნა. თავის მხრით, ადათმაც განიცადა შარიათის გავლენა.
ტერმინი „ადათი“ ქართულ მეტყველებასა და ლიტერატურაში „წესის“ და „ჩვეულების“ სინონიმად შემოვიდა. საბჭოთა ხელისუფლების პირველ წლებში მას კანონმდებლობაშიც ხმარობდმენ. ამგამად ქართულში „ადათისა“ და „ადათობრივი სამართლის“ ნაცვლად მკვიდრდება ტერმინები „ჩვეულება“ და „ჩვეულებითი სამართალი.“
ლიტერატურა
კატეგორია:ისლამი კატეგორია:არაბული სიტყვები და ფრაზები
Camponotus silvestrii
Camponotus silvestrii — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
ქოდალო
ქოდალო — სოფელი საქართველოში, გურჯაანის მუნიციპალიტეტში, (არაშენდის თემი), გომბორის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 800 მეტრი, გურჯაანიდან 37 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 346 ადამიანი.
ისტროია
XVII საუკუნის შუა ნაწილში სოფლისა და სოფელზე გამავალი გზის დასაცავად მოურავიშვილების საგვარეულომ ციხესიმაგრე ააგო. სოფლის ყმა-მამულებზე ვრცელდებოდა ანდრონიკაშვილების, მოურავიშვილების და ზურაბიშვილების გავლენა. კახეთის სამეფოს წარმოქმნიდან ქოდალო ჭერემის ეპარქიაში შედიოდა. ამ საეპისკოპოსოს გაუქმების შემდეგ. 1757 წლიდან თეიმურაზ II-ის განწესებით ქოდალო ბოდბელ მიტროპოლიტს ერგო. სათავადო მფლობელობასთან ერთად ქოდალოში დავით გარეჯის სამონასტრო კომპლექსის კუთვნილი ყმა-მამულიც იყო.
1812 წელს, კახეთის აჯანყებისას ქოდალოელები მხარს ალექსანდრე ბატონიშვილს უჭერდნენ, რომელმაც ქოდალოში რუსების დამარცხება შესძლო.
სქოლიო
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჰასან ბეი ზარდაბი
ჰასან ბეი ზარდაბი (حسن بك زردابی, Həsən bəy Zərdabi; ნამდვილი გვარი - მალიქოვი; 28 ივნისი, 1837 ან 1842, ზარდაბი - 1907, 28 ნოემბერი, ბაქო) — აზერბაიჯანელი საზოგადო მოღვაწე, განმანათლებელი და პუბლიცისტი; პირველი აზერბაიჯანულენოვანი გაზეთის „ აქინჯის “ დამფუძნებელი; იყო ბაქოს საქალაქო დუმის დეპუტატი.
ბიოგრაფია
ჰასან-ბეი მალიქოვი დაიბადა 1837 წლის 12 ნოემბერს გოქჩაის რაიონის სოფელ ზარდაბში. მამამისი სალიმ-ბეკი იყო პრაპორშჩიკი. რელიგიით ჰასან-ბეი ზარდაბი სუნიტი მუსლიმი იყო.
საწყისი განათლება მედრესეში მიიღო, სადაც სწავლობდა სპარსულსა და არაბულს. 1852 წელს მამამ შემახაში წაიყვანა და მანამდე ცოტა ხნით ადრე შემახის ღია საქალაქო სკოლაში მიაბარა. სკოლის დამთავრებისთანავე, კავკასიის საგანმანათლებლო ოლქის რწმუნებულის თხოვნით, ზარდაბი გაგზავნეს ტფილისში, სადაც 1859 წელს მისაღებ გამოცდაზე მიიღეს მეხუთე კლასში 1-ლი ტფილისის გიმნაზიაში. აქ მან თავი გამოიჩინა, როგორც გულმოდგინე მოსწავლემ. მეექვსე კლასში 1859 წლის წარმატებისა და ქცევის მოწმობაში მის შესახებ წერია: „კლასში მოსწავლეთა რაოდენობით იგი პირველ ადგილს იკავებს წარმატებულ სწავლაში“. 1861 წელს საჯარო ხარჯებით გაგზავნეს მოსკოვის უნივერსიტეტში, ზარდაბი გამოცდის გარეშე ჩაირიცხა ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტის საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა 1865 წელს.
სკოლის დამთავრების შემდეგ დაბრუნდა კავკასიაში. თავდაპირველად იგი მიიღეს ტფილისის სასაზღვრო პალატაში მე-8 სასაზღვრო კომისიის სასამართლო წევრად, რომელიც განიხილავდა სადავო მიწის საკითხებს, მაგრამ აქ იგი გლეხების უფლებების გამო სამეფო მოხელეებთან, ადგილობრივ ბეგებთან და ხანებთან დაპირისპირებაში შევიდა. ზარდაბი ხშირად დადიოდა სოფლებში, განსაკუთრებით ბორჩალოს რაიონში, სადაც საფუძვლიანად ეცნობოდა გლეხების მდგომარეობას. ბეგებმა მის წინააღმდეგ საჩივრები შეიტანეს და ხელისუფლებამ მის მიმართ უკმაყოფილება გამოავლინა. ამან აიძულა დაეტოვებინა საჯარო სამსახური.
გარკვეული პერიოდი ზარდაბი ბაქოს მაზრის ოფისში მუშაობდა. შემდეგ ყუბის სასამართლოს მდივნად იმუშავა. თუმცა, აქაც ბევრი მტერი გაუჩინა საკუთარ თავს. 1868 წლის მარტში მისი მკვლელობაც სცადეს. ამის შემდეგ ის ტოვებს ყუბას და გადადის ბაქოში. იქ იწყებს მუშაობას ბუნებისმეტყველების საგნის მასწავლებლად.
1872 წელს მან დააარსა საქველმოქმედო საზოგადოება, რომლის მიზანი იყო როგორც ღარიბი სტუდენტებისთვის მატერიალური დახმარების გაწევა, ასევე აზერბაიჯანის მოსახლეობაში განათლების გავრცელება.
პირველი აზერბაიჯანული გაზეთის დამაარსებელი
მინი|გაზეთი "აქინჯი", 1875 ჰასან-ბეი ზარდაბი აზერბაიჯანის ისტორიაში შევიდა, როგორც პირველი აზერბაიჯანული გაზეთის რედაქტორი. ბაქოს სწრაფმა ზრდამ და განვითარებამ აჩვენა ეროვნული პრესის შექმნის აუცილებლობა.
ზარდაბი აცნობიერებს აზერბაიჯანელების მშობლიურ ენაზე გაზეთის გამოცემის აუცილებლობას და ხელისუფლებას დახმარების თხოვნით მიმართავს. ზარდაბიმ საჭირო აღჭურვილობა ჩამოიტანა სტამბოლიდან და გარკვეული დროის შემდეგ, ყველა სირთულის გადალახვით, 1875 წლის 22 ივლისს ბაქოს პროვინციულ სტამბაში დაიბეჭდა „ აქინჯი “ - პირველი გაზეთი აზერბაიჯანულ ენაზე. ეს გაზეთი გამოდიოდა თვეში ორჯერ ტირაჟით 300-400 ეგზემპლარი. მინი|[[ისმაილ გასპრინსკი, ჰასან ბეი ზარდაბი და ალიმარდან ბე თოფჩიბაშევი. ბაქო, 1894 წ]] ჰასან ბეი ზარდაბიმ მალევე მოწინავე ინტელექტუალების ტრიბუნად აქცია გაზეთი, რომელიც რუსეთის ბატონობის ქვეშ მყოფი მუსლიმების ერთადერთ პრესის ორგანო იყო.
მესამე წელს გაზეთის გამომწერთა რაოდენობამ კლება დაიწყო. ახალი გუბერნატორი კულიუბიაკინი არ იყო კეთილად განწყობილი, როგორც გაზეთის მიმართ, ასევე თვითონ ზარდაბის მიმართაც. მკვეთრად შემცირდა სოფლის გამომწერთა რაოდენობა. უარყოფითად იმოქმედა რუსეთ-თურქეთის ომის ატმოსფერომაც. გაზეთმა ღიად გაავრცელა გამომწერთა რაოდენობის შემცირების შესახებ ინფორმაცია და 1877 წლის 29 სექტემბერს გაზეთი დაიხურა. „აქინჯის“ მხოლოდ 56 ნომერი გამოიცა.
შემდგომი მოღვაწეობა და გარდაცვალება
მინი|ჰასან ბეი ზარდაბის დაკრძალვა. ბაქო, 1907 წლის 30 ნოემბერი 1880 წლიდან ჰასან ბეიმ დაიწყო ცხოვრება მშობლიურ სოფელ ზარდაბში, სადაც განაგრძო საგანმანათლებლო საქმიანობა ადგილობრივ მოსახლეობაში. ის ჯერ კიდევ მონაწილეობდა აზერბაიჯანში პრესის განვითარებაში, იყო აზერბაიჯანელი მასწავლებელთა პირველი ყრილობის ერთ-ერთი ყველაზე აქტიური მონაწილე.
ჰასან ბეი ზარდაბის ცოლი იყო ბალყარელი ჰანიფა მალიქოვა, განმანათლებელი, მასწავლებელი, ბაქოს მუსლიმ ქალთა სკოლის დირექტორი. მათ 4 შვილი ჰყავდათ - 2 ქალიშვილი და 2 ვაჟი. მისი უფროსი ქალიშვილი ფერი ალიმარდან ბეი თოფჩუბაშოვის მეუღლე იყო.
სიბერეში ჰასან-ბეი ზარდაბის სკლეროზი აწუხებდა. 1906 წლის გაზაფხულზე მან განიცადა აპოპლექსია. 1907 წლის 28 ნოემბერს ის გარდაიცვალა. დაკრძალულია ბაქოში.
ბაქოს საბუნებისმეტყველო ისტორიის მუზეუმი მის სახელს ატარებს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 28 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1837 კატეგორია:დაბადებული 1842 კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1907 კატეგორია:აზერბაიჯანელი ჟურნალისტები კატეგორია:აზერბაიჯანელი პუბლიცისტები
ჰამლეტ გონაშვილი
ჰამლეტ დიმიტრის ძე გონაშვილი (დ. 20 ივნისი, 1928, ანაგა — გ. 25 ივლისი, 1985, იქვე) — ქართველი მომღერალი (ტენორი), სახალხო მოლექსე, მასწავლებელი, ქართველთა მიერ „საქართველოს ხმად“ აღიარებული. საქართველოს სახალხო არტისტი (1980).
ბიოგრაფია
ჰამლეტ გონაშვილი დაიბადა სოფელ ანაგაში. სწავლობდა ბიოლოგიას. მუშაობა თბილისის ტურისტულ ბიუროში დაიწყო და მისთვის სასიამოვნო საქმეს მიჰყო ხელი. შემდეგ თეატრალურში სწავლობდა, მაგრამ ინსტიტუტის სცენაზეც სიმღერით გამოვიდა. რექტორმა მიხეილ კვესელავამ მას ურჩია, სიმღერისთვის მიეხედა. 25 წლისა უკვე საქართველოს სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის სოლისტი იყო.
1953-1969 წლებში იყო ქართული სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის წევრი. 1969 წლიდან ანსამბლ „რუსთავში“ გადავიდა და 16 წელი ამ ანსამბლის სოლისტი იყო. ანსამბლის რეპერტუარი მასზე იყო აწყობილი. ერთნაირი წარმატებით ასრულებდა როგორც ქართლ-კახურ, ისე მეგრულ და აფხაზურ სიმღერებს, იმერულ-გურულ საგალობლებს (მთქმელის პარტიას), ქართველ კომპოზიტორთა ნაწარმოებებს.
ჰამლეტის მთავარი მომხიბლაობა იყო განსაკუთრებული და განუმეორებელი, მხოლოდ მისთვის დამახასიათებელი, რბილი ტემბრის ხმა, ვირტუოზული საშემსრულებლო ტექნიკა, დახვეწილი გემოვნება, ბგერის სიმსუბუქე და მკაფიოება. არტისტული გარეგნობით, სიმღერის დახვეწილი მანერითა და თავდაჭერილობით აღტაცებაში მოჰყავდა არა მხოლოდ ქართველი, უცხოელი მსმენელიც. პარიზში „მრავალჟამიერი“ სამჯერ ამღერეს, ესპანელები ყელზე კოცნიდნენ. ანსამბლ „რუსთავთან“ ერთად თითქმის მთელი მსოფლიო მოიარა და თავისი სიმღერით გულგრილი არავინ დაუტოვებია, მათ შორის პროფესიონალი მუსიკოსებიც.
მისი შემოქმედება ქართული მუსიკალური ფოლკლორისა და კლასიკური მუსიკის უნიკალური სინთეზია. გონაშვილს გააჩნდა მელოდიის არტიკულაციის უბადლო უნარი, რაც ძალიან კარგად გამოიყენა კომპოზიტორმა იაკობ ბობოხიძემ, როდესაც მან გონაშვილის ხმას თავისი რამდენიმე შედევრი („მოდი გიამბობ“, „თოვლი“, „მზეო თიბათვისა“) მოარგო.
ჰამლეტ გონაშვილი დაიღუპა ტრაგიკულად, მშობლიურ სოფელ ანაგაში, დედის სანახავად ჩასული. დაკრძალეს საბურთალოს სასაფლაოზე. 2001 წელს გადაასვენეს დიდუბის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.
მის მიერ შესრულებული სიმღერები დღეს უფრო და უფრო პოპულარული ხდება საზღვარგარეთ. უცხოელები ჰამლეტ გონაშვილის „ურმულსა“ და „ოროველას“ კინოფილმებსა და მასობრივ სანახაობებში იყენებენ როგორც მისტიკური მოვლენის, ადამიანის ხმის შესაძლებლობის უნიკალურ გამოვლინებას.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 20 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1928 კატეგორია:გარდაცვლილი 25 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1985 კატეგორია:ქართველი მომღერლები კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები ჰ კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
მონოფიზიტობა
მონოფიზიტობა (μόνος და ), ევტიხიელობა — ქრისტიანობაში ერთ-ერთი დოგმატიკური თვალსაზრისი, რომლის მიხედვითაც იესო ქრისტეს ჰქონდა მხოლოდ ერთი — ღვთაებრივი ბუნება, რითაც ის განსხვავდება დიოფიზიტების მიერ აღიარებული ქრისტეს ორბუნებიანობისაგან. ამ ღვთისმეტყველური თვალსაზრისის მამამთავარია კონსტანტინოპოლი ერთ-ერთი მონასტრის არქიმანდრიტი ევტიქი. მონოფიზიტობა ჩაისახა 433 წელს ბიზანტიის იმპერიაში. 451 წელს ქალკედონის საეკლესიო კრება ზე დაგმეს მონოფიზიტობა და მიიღეს განსაკუთრებული დოგმატი — „ქრისტეს ორბუნებოვანობისა და ერთსახეობის შესახებ“. მის მიმდევრებს დევნა დაუწყეს, როგორც ერეტიკოსებს. დავა დასრულდა სირიის, პალესტინის (იერუსალიმის), ანტიოქიის ქრისტიანთა ამბოხებით და განდგომით (457–468 წწ.) და მათ მიერ არაქალკედონური მართლმადიდებელი ეკლესიების დაარსებით.
სწავლება
მონოფიზიტობის სწავლების მიხედვით თავიდან ცალ-ცალკე არსებობდა ქრისტეს ორი ბუნება: ღმერთისა და კაცის, მაგრამ განკაცების შემდეგ ეს ორი ბუნება შეერთდა და მხოლოდ ღვთაებრივი ბუნება დარჩა. ზოგიერთი მონოფიზიტი მიიჩნევს, რომ ქრისტეში ორი ბუნების გაერთიანებამ წარმოშვა ახალი, განსაკუთრებული ბუნება. მონოფიზიტები უარყოფდნენ ორი ბუნების თანაარსებობას და ამტკიცებდნენ, რომ ქრისტეში ღვთაებრივმა ბუნებამ შთანთქა ადამიანური და რომ ჯვარს ეცვა არა ღმერთკაცი, როგორც დიოფიზიტები ამტკიცებენ, არამედ ღმერთი.
ისტორია
მონოფიზიტობა ჩაისახა 433 წელს. ის გავრცელდა ბიზანტიის იმპერიის აღმოსავლეთ პროვინციებში, სადაც შემორჩენილი იყო მოკვდავი ღმრეთის კულტი. 451 წელს ქალკედონის საეკლესიო კრებამ დაგმო მონოფიზიტობა. V საუკუნის ბოლოდან მონოფიზიტებმა დაიკავეს ალექსანდრიის, იერუსალიმისა და ანტიოქიის საპატრიარქო საყდრები. VI საუკუნეში მონოფიზიტობა გავრცელდა ნუბიასა და არაბეთში. ამავე დროს გამოიკვეთა მონოფიზიტების პოლიტიკური სურვილი, ჩამოეშორებიათ ბიზანტიის იმპერიისგან აღმოსავლეთის პროვინციები. რელიგიურმა სეპარატიზმმა იჩნა თავი ეგვიპტესა და სირიაში. ამის გამო VI საუკუნეში ბიზანტიის იმპერატორები ხშირად უთმობდნენ მონოფიზიტებს. მონოფიზიტებს მფარველობდა იმპერატორ იუსტინიანეს მეუღლე თეოდორა. VII საუკუნეში წარმოიქმნა მონოფიზიტობისა და დიოფიზიტობის დაახლოების მცდელბა მონოთელიტობის სახით.
მიაფიზიტობა
VII საუკუნის ბოლოდან დამკიდრდა ტერმინი მონოფიზიტობა. მონოფიზიტობის შემცვლელი ტერმინია მიაფიზიტობა. ეს ტერმინი შემოღებულ იქნა მონოფიზიტობის ნეგატიური კონოტაციის თავიდან ასარიდებლად. ტერმინი დაფუძნებულია კირილე ალექსანდრიელის გამონათქვამზე „ღვთის სიტყვის ერთგვაროვანი განკაცებული ბუნება“. ტერმინი მონოფოზიტობა მიუღებელია სომხური სამოციქულო ეკლესიისთვის და არ იყენებს მას.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქრისტიანული კონფესიები
ნევადო-ანალიახსი
ნევადო-ანალიახსი (Nevado Anallajsi) — სტრატოვულკანი ბოლივიაში. მისი მწვერვალი ზღვის დონიდან 5750 მეტრზე მდებარეობს. ბოლო ამოფრქვევის თარიღი უცნობია, მაგრამ მის ჩრდილოეთ ფერდობზე შეინიშნება ახალგაზრდა ლავის ნარჩენები. ვულკანი ძირითადად ანდეზიტისა და დაციტისაგან შედგება, ხოლო მისი ზეგანი ინგიმბრიტისგან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბოლივიის ვულკანები
ლეიტენანტი
პიველად გამოიყენეს საფრანგეთში XV საუკუნეში ასეულის მეთაურთა მოადგილეებისათვის (lieu — ადგილი და tenant — დაკავება). XV საუკუნის ბოლოდან ოცმეთაურთა სამხედრო წოდებაა. ქართულ ჯარში არსებობს ლეიტენანტის ორი ხარისხი: ლეიტენანტი და უფროსი ლეიტენატი (სამართალდამცველ სტრუქტურებში არსებობს ასევე, უმცროსი ლეიტენენტის ხარისხი).
უმცროსი ლეიტენანტის წოდებას ნატოს ჯარების უმრავლესობა არ იცნობს. ლეიტენანტისა და უფროსი ლეიტენანტის სამხედრო კოდია „OF-1“
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სამხედრო წოდებები
დემუშიხა (მიხაილოვსკოეს სასოფლო დასახლება)
დემუშიხა (Демушиха) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის მიხაილოვსკოეს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, 2002 წლის მონაცემებით სოფელში აღარავინ ცხოვრობდა.
სქოლიო
კატეგორია:ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
აზერბაიჯანის საკონსტიტუციო სასამართლო
აზერბაიჯანის საკონსტიტუციო სასამართლო (აზერბაიჯანულად: Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsi) —აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამოუკიდებელი სახელმწიფო ორგანო, რომლის იურისდიქცია განსაზღვრულია აზერბაიჯანის კონსტიტუციით. საკონსტიტუციო სასამართლო იძლევა კონსტიტუციისა და კანონების ინტერპრეტაციას, რომელიც ემყარება რესპუბლიკის პრეზიდენტის, მილი მაჯისლის, მინისტრთა კაბინეტის, უზენაესი სასამართლოს, პროკურატურისა და ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის ალი მეჯლისის შუამდგომლობებს.
ზოგადი მიმოხილვა
აზერბაიჯანის კონსტიტუციის უზენაესობის უზრუნველყოფა და პირთა ძირითადი უფლებებისა და თავისუფლებების დაცვა აზერბაიჯანის საკონსტიტუციო სასამართლოს მთავარი მიზნებია.
აზერბაიჯანის კონსტიტუცია (მიღებულია 1995 წლის 12 ნოემბერს), სახელმწიფოთაშორისი შეთანხმებები (აზერბაიჯანიც მონაწილეა), კანონი ,,საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ" (მიღებულია 2003 წლის 23 დეკემბერს), სხვა კანონები და საკონსტიტუციო სასამართლოს რეგლამენტი, ესენი საკონსტიტუციო სასამართლოს საქმიანობის სამართლებრივი საფუძვლებია. მარცხნივ|მინი|383x383პქ|აზერბაიჯანის საკონსტიტუციო სასამართლო აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა, მილი მაჯლისმა, მინისტრთა კაბინეტმა, აზერბაიჯანის უზენაესმა სასამართლომ, აზერბაიჯანის პროკურატურამ, ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის ალი მაჯლისმა, სასამართლოებმა, ფიზიკურმა პირებმა და ომბუდსმენმა შეიძლება მიმართონ საკონსტიტუციო სასამართლოს აზერბაიჯანის კონსტიტუციის შესაბამისად.
საკონსტიტუციო სასამართლოს შეუძლია განიხილოს ინდივიდუალური საჩივრები ნებისმიერი პირის მიერ, რომელიც ამტკიცებს, რომ მისი უფლებები და თავისუფლებები დარღვეულია საკანონმდებლო და აღმასრულებელი ხელისუფლების ნორმატიული აქტით ან მუნიციპალიტეტის ან სასამართლოს მიერ მიღებული აქტებით.
სტრუქტურა
საკონსტიტუციო სასამართლო დაარსდა 1998 წლის 14 ივლისს. იგი დაკომპლექტებულია 9 მოსამართლისაგან, რომლებიც მილი მაჯლისმა დანიშნა რესპუბლიკის პრეზიდენტის რეკომენდაციით. მოსამართლეები ინიშნებიან 15 წლის ვადით. მისი უფლებამოსილების ვადის ამოწურვის შემდეგ, საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლე შეიძლება აღარ დაინიშნოს იმავე თანამდებობაზე.
კონსტიტუციის 86, 88, 102, 103, 104, 107, 130, 153 და 154 მუხლები ითვალისწინებს საკონსტიტუციო სასამართლოს ფორმირებისა და საქმიანობის პრინციპებს. საკონსტიტუციო სასამართლოს საქმიანობა ემყარება აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კონსტიტუციის უზენაესობის, დამოუკიდებლობის, კოლეგიალურობისა და ღიაობის პრინციპებს.
აზერბაიჯანის პრეზიდენტი ნიშნავს საკონსტიტუციო სასამართლოს თავმჯდომარეს და თავმჯდომარის მოადგილეს.
საკონსტიტუციო სასამართლოს თავმჯდომარეა ბატონი ფარჰად აბდულაევი, ხოლო თავმჯდომარის მოადგილე ქალბატონი სონა სალმანოვა.
აქტიურობა
საკონსტიტუციო სასამართლოს საქმიანობის პრინციპებია შემდეგი:
უზენაესობა
დამოუკიდებლობა
კოლეგიალურობა
მტკიცებულება.
საკონსტიტუციო სასამართლო ამოწმებს კანონების, გადაწყვეტილებებისა და სხვა ნორმატიული სამართლებრივი აქტების შესაბამისობას აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კონსტიტუციასა და კანონებთან.
სახელმწიფო დროშა, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო გერბი და საკონსტიტუციო სასამართლოს ოფიციალური ემბლემა არის საკონსტიტუციო სასამართლოს სიმბოლოები.
საკონსტიტუციო სასამართლოს აპარატი მოქმედებს საკონსტიტუციო სასამართლოს აპარატის შესახებ დებულების შესაბამისად, რომელსაც ამტკიცებს საკონსტიტუციო სასამართლოს თავმჯდომარე.
2018 წლის ივლისში აღინიშნა აზერბაიჯანის საკონსტიტუციო სასამართლოს დაარსებიდან 20 წლისთავი.
საერთაშორისო ურთიერთობები
აზერბაიჯანის რესპუბლიკის საკონსტიტუციო სასამართლოსა და თურქეთის საკონსტიტუციო სასამართლოს შორის ოქმი შეთანხმების შესახებ 10 მაისს შედგა.
სქოლიო
კატეგორია:საკონსტიტუციო სასამართლოები კატეგორია:აზერბაიჯანის სამართალი კატეგორია:აზერბაიჯანის სასამართლოები
Technomyrmex griseopubens
Technomyrmex griseopubens — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Technomyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
Camponotus sikorai
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
Technomyrmex griseopubens
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
შაურმა
thumb
შაურმა (شاورما), აგრეთვე ცნობილი როგორც შავერმა, შვარმა, შოარმა თურქული სიტყვიდან çevirme (იკითხ. „ჩევირმე“) რაც ნიშნავს „მოტრიალეს“, დროთა განმავლობაში, არაბული ზეგავლენით „შავერმე“-დ გადაკეთდა — ახლო აღმოსავლეთიდან წამოსული კერძი, რომელიც მზადდება ცეცხლზე ვერტიკალურად მოტრიალე, შამფურზე აცმული, სანელებლებით გაჯერებული, ხორცის წვრილი ნაჭრებისგან (როგორც წესი ცხვრის, ქათმის ან ვირის). ემსგავსება ბერძნულ გიროს და მექსიკურ „ტაკო-ალ-პასტორს“. გემოვნების მიხედვით ამატებენ ღვინის ძმარს, პილპილსა და ხმელ სანელებლებს. მას აგრეთვე ამატებენ პომიდორს, ხახვს, სალათის ფურცლებს და წიწაკას, ბოლოს — კეტჩუპს ან მაიონეზს და ახვევენ ლავაშში.
სქოლიო
კატეგორია:თურქული სამზარეულო კატეგორია:ახლო აღმოსავლეთის სამზარეულო
ფუნესი (ნარინიო)
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 687 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 295 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნარინიოს დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ოსკარ ლუიჯი სკალფარო
ოსკარ ლუიჯი სკალფარო (Oscar Luigi Scalfaro; დ. 9 სექტემბერი, 1918, ნოვარა, იტალია — გ. 29 იანვარი, 2012, რომი, იტალია)  —  იტალიელი პოლიტიკოსი. 1992–1999 წლებში იტალიის პრეზიდენტი, 1992 წელს დეპუტატთა პალატის თავმჯდომარე. 1972–1973 წლებში განათლების მინისტრი. 1999 წლიდან სამუდამო სენატორი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიელი პოლიტიკოსები კატეგორია:იტალიის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 9 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1918 კატეგორია:გარდაცვლილი 29 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 2012
დასავლეთი შელფური მყინვარი
დასავლეთი შელფური მყინვარი (West Ice Shelf) — ერთ-ერთი ყველაზე დიდი შელფური მყინვარი აღმოსავლეთ ანტარქტიდაში. ჩრდილოეთით და აღმოსავლეთით ესაზღვრება დეივისის ზღვა, დასავლეთით თანამეგობრობის ზღვა, ხოლო სამხრეთით ლეოპოლდისა და ასტრიდის ნაპირი და პრავდის ნაპირი. სიმაღლე ზღვის დონიდან 25–100 მ.
დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია 580 კმ-ზე, ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ 65–95 კმ-ზე. ყინულის სისქე 100–580 მ. ფართობი 36 ათ კმ². მრავალ ადგილას დასერილია ნაპრალებითა და ჩანაქცევებით. ცენტრალურ ნაწილში აღმართულია ყინულქუდები, რომელთა სიმაღლე ზღვის დონიდან 200 მ აღწევს. მოხაზულობა შეცვლილია ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში.
1901–03 წლებში დასავლეთი შელფური მყინვარი აღმოაჩინა და სახელი უწოდა ერიხ დრიგალსკის გერმანულმა ანტარქტიდულმა ექსპედიციამ. 1957–60 წლებში დეტალურად გამოიკვლია საბჭოთა ანტარქტიდულმა ექსპედიციამ. 1960 წლის მაის-ივლისში მყინვარის ცენტრალურ ნაწილში მუშაობდა საბჭოთა მეტეოროლოგიური სადგური „დრუჟბა“. 1964–91 წლებში აისბერგების მოწყვეტის გამო მყინვარის ფართობი არსებითად შემცირდა, შემდგომ კვლავ აღდგა.
შენიშვნა
კატეგორია:ანტარქტიდის შელფური მყინვარები
პირველი ობჩა
პირველი ობჩა — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ბაღდათის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი. მდებარეობს მდინარე ხანისწყლის მარჯვენა მხარეს, მდინარეების ყვირილისა და საკრაულის წყალგამყოფის ჩრდილოეთ მთისწინეთში, მდინარე ლუხუტის (ყვირილის მარცხენა შენაკადი) ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 240 მეტრი, ბაღდათიდან 8 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1389 ადამიანი.
სახელწოდება
სახელწოდება ობჩა მეთექვსმეტე საუკუნიდან მოდის. არსებობს რამდენიმე მოსაზრება ამ სახელის შესახებ. მათ შორის ყველაზე გავრცელებული და ცნობილია შემდეგი; ობჩის ტერიტორიაზე იყო სალოცავი (ახლაც არის). სალოცავს მეგრულად „ოფუჩ“-ს უწოდებენ და აქედან მომდინარეობს სახელწოდება ობჩა.
კულტურა
სოფელში არსებობს 1 სკოლა, 1 ბაღი, საკრებულო და სტადიონი. ობჩის საშუალო სკოლა 1907 წელს შეიქმნა. 1959 წლიდან კი არსებობს როგორც საშუალო სკოლა. გათვლილია 250 ბავშვზე. ამჟამად ამ სკოლაში სწავლობს 105 ბავშვი.
გამოჩენილი ადამიანები ობჩიდან
ობჩაში აღიზარდნენ ისეთი ცნობილი ადამიანები, როგორიცაა საქვეყნოდ ცნობილი დირიჟორი ჯანსუღ კახიძე, კომპოზიტორი რევაზ ლაღიძე, ენათმეცნიერი პოლიევქტ გაჩეჩილაძე, მოჭიდავე დავით ციმაკურიძე და ტექნოლოგი, ლაღიძის წყლების შემქმნელი მიტროფანე ლაღიძე.
სქოლიო
კატეგორია:ბაღდათის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ყიტაანი
ყიტაანი — სოფელი საქართველოში, გურჯაანის მუნიციპალიტეტში, (ჩუმლაყის თემი). მდებარეობს გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 300 მეტრი, გურჯაანიდან 12 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 271 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გიორგი იაკობიძე
გიორგი იაკობიძე (დ. 28 თებერვალი, 2001) — ქართველი ფეხბურთელი. თბილისის „ლოკომოტივის“ თავდამსხმელი. მისი დებიუტი გუნდში 2019 წელს შედგა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 28 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 2001 კატეგორია:თბილისის ლოკომოტივის ფეხბურთელები კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
მეროვინგები
მინი|მეროვინგების [[მშვილდსაკინძი]] მეროვინგების დინასტია — ფრანკთა სახელმწიფოს პირველი სამეფო დინასტია V-VIII საუკუნეებში (481–751 წლებში).
გადმოცემის თანახმად მეროვინგების (ქალის ხაზით) წინაპრად იესო ქრისტე სახელდება, რომელიც, თითქოს, მარიამ მაგდალინელზე იყო დაქორწინებული და მასთან ქალიშვილი სარა შესძენოდა, რომელიც დედას გალიაში (საფრანგეთში) ჩაეყვანა.
დინასტიის დამაარსებელია ლეგენდარული მეროვუსი. მეროვინგების პირველი მეფე იყო ხლოდვიგ პირველი (481-511), ხოლო უკანასკნელი ხილდერიკ III (743-751), რომელიც ჩამოაგდო პიპინ მოკლემ. დაგობერტ I-ის (629-639) მემკვიდრეების, ე. წ. ზარმაცი მეფეების დროს ძალაუფლება ფაქტობრივად მაიორდომების ხელში იყო.
ლიტერატურა
კატეგორია:შუა საუკუნეების მმართველები კატეგორია:საფრანგეთის მონარქები კატეგორია:დინასტიები
Technomyrmex horni
Technomyrmex horni — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Technomyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ჯორჯ მარშალი
ჯორჯ კეტლეტ მარშალი (George Catlett Marshall; დ. 31 დეკემბერი, 1880, იუნიონტაუნი, პენსილვანიის შტატი ― გ. 16 ოქტომბერი, 1959, ვაშინგტონი) — ამერიკელი სამხედრო ლიდერი, თავდაცვის მინისტრი (1950-1951), სახელმწიფო მდივანი (1947-1949), სახელი გაითქვა მოკავშირეთა წინამძღოლობით მეორე მსოფლიო ომში და გაწეული წვლილით ომის შემდგომი ევროპის რეკონსტრუქციაში, რომელსაც შემგომში მარშალის გეგმა ეწოდა.
სავალდებულო სამხედრო სამსახურის შემდეგ იგი დაწინაურდა და გახდა შტაბის უფროსი, ფრანკლინ დელანო რუზველტის პრეზიდენტობისას, ხოლო მოგვიანებით ჰარი ტრუმანის პრეზიდენტობისას ― თავდაცვის მინისტრი. უინსტონ ჩერჩილმა მეორე მსოფლიო ომში, მარშალს, ერთ-ერთი ბრძოლის შემდეგ „გამარჯვების ორგანიზატორი“ უწოდა, მაგრამ ჯორჯმა იუარა წოდება და აღნიშნული დიდება მის წინამორბედს, ხოლო შემდეგში ამერიკის პრეზიდენტ ― დუაიტ ეიზენჰაუერს  ერგო წილად. ომის შემდეგ, როგორც სახელმწიფო მდივანმა, მარშალმა მხარი დაუჭირა აშშ-ის მნიშვნელოვან ეკონომიკურ და პოლიტიკურ ვალდებულებას ― ომისშემდგომი ევროპის აღდგენისათვის, მათ შორის საკუთარი გეგმის ჩათვლით, რომელიც მარშალის სახელს ატარებდა.
ბიოგრაფია
ჯორჯ მარშალი დაიბადა იუნიონტაუნში, პენსილვანია. მან დაამთავრა ვირჯინიის სამხედრო ინსტიტუტი 1901 წელს. სტუდენტთა ხელმძღვანელად მსახურობის შემდეგ, 1902 წლის თებერვალში, მან მიიღო თავისი მეორე წოდება ― ქვეითთა მეორე ლეიტენანტი. ესპანეთ-ამერიკის ომის შემდეგ იგი მსახურობდა აშშ-სა და მის საზღვრებს გარეთ, წოდებისა და პასუხისმგებლობის გაზრდის მიზნით. ფილიპინებთან ომის დროს გახდა ოცეულისა და კამპანიის ლიდერი. იგი იყო ქვეითი-საკავალერიო სკოლის საპატიო კურსდამთავრებული და პირველი, რომელმაც 1908 წელს არმიის შტაბის კოლეჯი დატოვა.
ომის შემდეგ მარშალი ჯონ ჯოსეფ პერშინგს ეხმარებოდა, რომელიც მოგვიანებით არმიის შტაბის უფროსი გახდა. ჯორჯ მარშალი მსახურობდა ჩინეთის მე-15 ქვეით პოლკში და იყო ამავე არმიის კონსტრუქტორი.
1927 წელს იგი გახდა ქვეითთა სკოლის კომენდანტის ასისტენტი, სადაც მან სრულყო სარდლობისა და საშტატო პროცესების მართვა, რითაც სახელი გაითქვა. მისმა მოდერნიზებამ და ახალი შესაძლებლობების გამოყენებამ უდიდესი როლი შეასრულა მერე მსოფლიო ომის დროს. 1932-33 წლებში მან მე-8 საქვეითო პოლკი და ტიბის კუნძული გადაიბარა. 1936-1938 წლებში მარშალი ხელმძღვანელობდა მე-5 ბრიგადას, მე-3 ქვეით დივიზიასა და ვანკუვერის ბარაკებს. იგი ასევე განაგებდა 35 სამოქალაქო კონსერვატების კორპუსს ორეგონსა და სამხრეთ ვაშინგტონში. 1938 წელს ივლისში ჯორჯ მარშალმა კარიერა განაგრძო საომარი დაგეგმვის განყოფილებაში, გახლდათ ამავე დეპარტამენტის მმართველი და შტაბის უფროსის მოვალეობის შემსრულებელიც. მაშინ შტაბის უფროსი გახლდათ მალინ კრეიგი კრეიგმა აღნიშნული თანამდებობა მალე დატოვა, რის შემდეგ იგი ჩაანაცვლა ჯორჯ მარშალმა და ეს თანამდებობა 1945 წლამდე ეკავა, მეორე მსოფლიო ომის დასრულებამდე.