cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
საუდის არაბეთის ეროვნული მუზეუმი
ნაგებობა
ეროვნული მუზეუმი იყო „მურაბას“ განვითარების გეგმის ნაწილი, რომელიც ძველი მურაბას სასახლის მიმდებარე ტერიტორიის განახლებას ითვალისწინებდა საუდის არაბეთში ასი წლის თავის აღნიშვნასთან დაკავშირებით. გახსნა 1999 წელს დაიგეგმა და შესაბამისად 26 თვე რჩებოდა მუზეუმის ნაგებობის როგორც დასაპროექტებლად, ასევე ასაშენებლად. მუზეუმის აშენების იდეები ჯერ კიდევ 1980-იანი წლებიდან განიხილებოდა. დიზაინერისა და მთავარი არქიტექტორის, რეიმონდ მორიამას მთავარი ინსპირაციის წყარო ქვიშის დიუნები გახდა, რომელიც ერ-რიადის მიმდებარედ არსებობდა (ცნობილი როგრც „წითელი ქვიშა“). მუზეუმის დასავლეთი ფასადი მურაბას მოედნის მიმდებარედ ქვიშის დიუნების კონტურს წააგავს და მასზე დატანილი ნიშანი მექას მიმართულებას მიუთითებს. დასავლეთი ფასადი არაბეთის ნახევარკუნძულის ისლამური ისტორიის ნიმუშს წარმოადგენს. მთავარ გალერეებამდე მუზეუმის დამთვალიერებელი „გაერთიანების დრამში“ შედის, სადაც თანამედროვე საუდის არაბეთის ექსპონატებია გამოფენილი. მუზეუმის ბოლო გალერეა ორ წმინდა მეჩეთსა და ჰაჯს ეძღვნება. მუზეუმში ასევე მოწყობილია ორი დამატებითი გალერეა სპეციალური გამოფენებისათვის.
გამოფენების დიდაქტიკური დიზაინის კონცეფცია გარკვეულწილად განსხვავდება კლასიკური მუზეუმების ტრადიციული მიდგომებისაგან. მუზეუმში ნაკლებადაა წარმოდგენილი ინდივიდუალური ნამუშევრების გამოფენები. მუზეუმში დაცულია მრავალი ნამუშევრის რეპლიკა (ასლი), რომლებიც ძირითადად კონკრეტულ პუნქტებს და საკითხებს ასახავს. ასლები იმდენად კარგადაა შესრულებული, რომ ხშირად ოროგინალისაგან მათი გარჩევა უჭირთ.
დარბაზები
მუზეუმის საგამოფენო დარბაზებს შორისაა:
ადამიანისა და სამყაროს დარბაზი
ადამიანისა და სამყაროს დარბაზი მუზეუმის პირველ სართულზე მდებარეობს. ამ დარბაზში დაცულია არტეფაქტები, რომლებიც დედამიწის გეოლოგიური ცვლილებების და ადამიანის განვითარების ადრეული ეტაპის არტეფაქტებს მოიცავს. მუზეუმის ამ ნაწილში დაცულია ვაბარის კრატერში აღმოჩენილი მეტეორიტის ნაწილები, რომელიც რუბ-ელ-ხალის უდაბნოში ჩამოვარდა. ინტერაქტიური ჩვენებები მოიცავს: მზის სისტემის, ფილების ტექტონიკის, გეოლოგიის, გეოგრაფიისა და არაბეთის ნახევარკუნძულზე ფლორისა და ფაუნის განვითარების ნიმუშებს. საუდის არაბეთის ეროვნული მუზეუმის ამ ნაწილში ასევე გამოფენილია პლატიბელოდონისა და იქთიოზავრების ჩონჩხები.
არაბული სამეფოების დარბაზი
არაბული სამეფოების დარბაზში დაცულია ისლამამდელი არაბეთის 14 სამეფოს ექსპონატები, რომლებიც არაბეთის ნახევარკუნძულზე ძველი წელთაღრიცხვით 5 წლიდან ახალი წელთაღრიცხვით 700 წლამდე პერიოდში არსებობდა. ეს სამეფოებია: უბაიდი (ძვ.წ. 5300 - ძვ.წ. 3600), დილმუნი (ძვ.წ. 2400 - ძვ.წ. 1700), ადი (ძვ.წ. 4000 - ძვ.წ. 3500), თამუდი (ძვ.წ. 3500 - ძვ.წ. 3000), მიდია (ძვ.წ. 1700 - ძვ.წ. 1050), ქედარი (ძვ.წ. X საუკუნე), ედომი (ძვ.წ. X საუკუნე), დედომი (ძვ.წ. VI საუკუნე), ლიჰიანი (ძვ.წ. VI საუკუნე), მაი-ინი (ძვ.წ. 4 - ძვ.წ. 1), კინდას ნაბატეის სამეფო (ძვ.წ. 3000), კინდას მეორე სამეფო (ახ.წ. 4), მანადჰერა (ახ.წ. 400 - ახ.წ. 700), გასანიდი (ახ.წ. 400 - ახ.წ. 700).
ისლამამდელი პერიოდის დარბაზი
ისლამამდელი პერიოდის დარბაზი, ასევე ცნობილი როგორც ჯაჰილას პერიოდის დარბაზი ასახავს არაბების ცხოვრების წესს წინასწარმეტყველი მაჰმადის გამოჩენამდე და შესაბამისად, არაბეთის ნახევარკუნძულზე ისლამის გავრცელებამდე.
წინასწარმეტყველის მისიის დარბაზი
წინასწარმეტყველის მისიის დარბაზში განთავსებულია ინფორმაცია მუჰამედის ოჯახის, წარმოშობის, დაბადებისა და მექადან მედინაში მოგზაურობის ისტორიის შესახებ.
ისლამისა და არაბეთის ნახევარკუნძულის დარბაზი
დარბაზში წარმოდგენილია ქრონოლოგია არაბეთის ნახევარკუნძულზე ისლამის ჩასახვიდან მუჰამედის მედინაში ჩასვლამდე; ასევე წარმოდგენილია ინფორმაცია პირველი მსოფლიო ომისა და ოსმალეთის იმპერიის დაშლის შესახებ.
საუდების პირველი და მეორე სახელმწიფოს დარბაზი
აღნიშნული დარბაზი მოიცავს არტეფაქტებს საუდების პირველი სახელმწიფოსა (დაარსდა 1744 წელს) და საუდების მეორე სახელმწიფოს (დაარსდა 1824 წელს) შესახებ.
სამეფოს გაერთიანების დარბაზი
დარბაზში ნაჩვენებია არტეფაქტები საუდის არაბეთის მესამე სახელმწიფოს, ანუ თანამედროვე საუდის არაბეთის სამეფოს დაარსების შესახებ. ასევე მეფე იბნ საუდის ისტორიას მას შემდეგ, რაც მან ერ-რიადი დაიკავა.
ჰაჯისა და ორი წმინდა მეჩეთის დარბაზი
მუზეუმის ეს დარბაზი ჰაჯის და ასევე მასჯიდ ალ-ჰარამისა (მდებარეობს მექაში) და მასჯიდ ალ-ნაბავის (მდებარეობს მედინაში) მნიშვნელობის შესახებ მოიცავს ინფორმაციას. ამ დარბაზში ასევე დაცულია ინფორმაცია იმის შესახებ, თუ რა წვლილი მიუძღვის იბნ საუდის ამ ორი მეჩეთის განვითარებაში. საუდის არაბეთის ეროვნული მუზეუმის ამ დარბაზში ასევე დაცულია სამი მოდელი: მექის პროვინციის, მასჯიდ ალ-ნაბავისა და მასჯიდ ალ-ჰარამის მოდელებს.
სამომავლო გეგმები
2018 წლის ივნისში საუდის არაბეთის ტურიზმისა და ეროვნული მემკვიდრეობის კომისიის პრეზიდენტმა, სულთან ბინ სალმან ალ საუდიმ მუზეუმის გაფართოების შესახებ განაცხადა. დამთვალიერებლებისთვის მუზეუმში უნდა განთავსებულიყო დამატებითი სერვისები, მათ შორის: 3767 კვადრატული მეტრის ფართობის მქონე საგამოფენო დარბაზი, 2285 კვადრატული მეტრის თეატრი, 13000 კვადრატული მეტრის 4 ვარსკვლავიანი სასტუმრო, სავარჯიშო ოთახები, 6476 კვადრატული მეტრის ფართობის რესტორანი, შუშის სახურავი, სამი მიწისქვეშა სართული.
2021 წლის იანვარში დაინიშნა მუზეუმის ახალი დირექტორი ლაილა ალფადაგი, რომელსაც მუზეუმის სამომავლო განვითარების შესახებ განცხადებები აქვს გაკეთებული.
Compsodrillia
Compsodrillia — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
მუხათი
მუხათი — სოფელი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში (კოდის თემი ). მდებარეობს ქვემო ქართლის ვაკეზე. ზღვის დონიდან 620 მეტრი, თეთრიწყაროდან 33 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 524 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფლები
თენგიზ გონგაძე
თენგიზ გონგაძე (დ. 19 ივლისი, 1962, ოზურგეთი) — ქართველი ინჟინერი, პოლიტიკოსი.
1990 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ჰიდროტექნიკის ფაკულტეტი და საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის სამეცნიერო-კვლევითი და სასწავლო-საკონსულტაციო ცენტრი სპეციალობით საგარეო ეკონომიკური საქმიანობის მენეჯერი. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა - დემოკრატები “.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 19 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1962 კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები (1990) კატეგორია:ოზურგეთში დაბადებულები
გუმბათი (წალკის მუნიციპალიტეტი)
გუმბათი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის წალკის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი.
გოგოსა
გოგოსა (ლათ. Sorbus aria) — ბუჩქი ან 4-7 მ-მდე სიმაღლის ხე ვარდისებრთა ოჯახიდან, ელიპტური, კვერცხისებრი ან შებრუნებულ კვერცხისებრი, ოდნავ დაკბილული, მუქი მწვანე, ზემოდან პრიალა, ქვემოდან თეთრად შებუსული ფოთლებით. ივნისის დასაწყისში გამოაქვს ფარისებრ თანაყვავილედში შეკრებილი თეთრი ყვავილები.
გუმბათი (წალკის მუნიციპალიტეტი)
ისტორია
გუმბათი მდებარეობს ისტორიულ თრიალეთში. სოფელში XX საუკუნის ბოლომდე ცხოვრობდნენ ბერძნები, რომელთა წინაპრები 1830-იან წლებში მოვიდნენ არზრუმის მხრიდან (თურქეთი).
გოგოსა
მწკლარტე გემოს ნაყოფი ორკურკიანია, მრგვალი, სიმწიფეში ჟღალი წითელი, კვრცხისებრ წაგრძელებული, ყინვების დადგომისას იღებს მოტკბო გემოს. იგი მზისმოყვარული მცენარეა, იზრდება სუბალპურ და ალპურ მეჩხერ კორომებში ზღვის დონიდან 2000 მ სიმაღლეზე. საქართველოს გარდა ვხვდებით ჩრდილოეთ ევროპაში, განსაკუთრებით შვედეთში, პარკებსა და გაზონებში როგორც ლამაზ დეკორატიულ მცენარეს.
სქოლიო
კატეგორია:ვარდისებრნი
გუმბათი (წალკის მუნიციპალიტეტი)
ისტორია
სახელწოდების გამო ვარაუდობენ, რომ სოფელში იდგა გუმბათიანი ეკლესია. გუმბათი, როგორც ჩანს, ჯერ კიდევ გადაკეთებამდე ჩამოინგრა. 1846 წელს ბერძნებმა გადააკეთეს თავის ეკლესიად. კედლები და შიგა განლაგება არ შეუცვლიათ, მხოლოდ აღმოსავლეთიდან მიაშენეს ნახევარწრიული საკურთხეველი. ძველი ეკლესია შემოსილია გათლილი ქვით. შიგნით სამნავად იყოფა ორი, გეგმით რვაკუთხა ბოძის საშუალებით. გუმბათი ადრე ამ ბოძებსა და საკურთხევლის კედლებს ეყრდნობოდა. გვერდის ნავები ძალიან ვიწროა. იატაკი ქვისაა. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. საკურთხეველში 3 ნიშანია. დასავლეთ სარკმლის მარცხნივ, მაღლა, ბარელიეფია — დანიელი ლომთა ხაროში. აღმოსავლეთ სარკმლის მარჯვნივ გამოსახულია ფრინველები. დასავლეთ კედელზე ასომთავრული წარწერებია, რომლებშიც მკლავანი, ქობული და იოანე მოიხსენებიან. ეკლესიას სამხრეთიდან მიშენებული ჰქონდა სამრეკლო, რომლის პირველი სართული კარიბჭეს წარმოადგენდა. 1846 წლის გადაკეთების დროს იგი დაუშლიათ და მის ნაცვლად აუგიათ თაღებით გახსნილი სამსართულიანი სამრეკლო. ხევის მარჯვენა სანაპიროზე, მთაზე შემორჩენილია ციხის ნანგრევები. ციხე ნაგებია მშრალი წყობით და გამაგრებულია ნახევარწრიული ბურჯებით. იგი მიეკუთვნება ციკლოპურ ნაგებობათა ტიპს.
სქოლიო
კატეგორია:წალკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
არაბეული თეთრი
არაბეული თეთრი, ალაბეური თეთრი, თეთრი არაბეული— ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭა-ლეჩხუმიდან.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი მცირე ზომისაა, მომრგვალო, ზოგჯერ ოვალური, მცირედ დანაკვთული, სამ-ხუთნაკვთიანი, ზოგჯერ მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური, იშვიათად ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მომწვანო-მოყვითალო ფერის. თხელკანიანი, ცვილისებრი ფიფქით სქლად დაფარული. რბილობი წვნიანი აქვს, გემო სასიამოვნო და ჰარმონიული.
ვაზი საშუალო ზრდისაა. ჯიშის სავეგეტაციო პერიოდი გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 150 დღეა, სრულ სიმწიფეში სექტემბრის პირველ ნახევარში შედის. მტევნის საშუალო წონა 150-170 გრამია, საჰექატრო მოსავლიანობა — 9.0-13.0 ტონა. ყურძნის სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20-24%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7-8 გ/ლ-ს.
ლიტერატურა
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
Nintendocore
ნინტედოკორი, იგივე NEScore არის მეტალკორის, დესკორის, პოსტ ჰარდკორის ნაზავი 8-ბიტიანი ვიდეოთამაშების საუნდტრეკებთან. ჯგუფები 8-ბიტიანი ვიდეოთამაშების საუნდტრეკების მსგავს ხმებს იღებენ სინთეზატორით, მაგალითად: HORSE The Band-ის წევრი, ბრიტანი ალდეზი ამას ახერხებს თავისი Korg MS2000-ით.
ჟანრს საფუძველი ჩაეყარა 2000 წელს, აშშ-ში.
ნიკოლა ჟან დე დიე სულტი
ნიკოლა ჟან დე დიე სულტი, (Nicolas Jean-de-Dieu Soult; დ. 29 მარტი, 1769 — გ. 26 ნოემბერი, 1851) — ფრანგი გენერალი და საფრანგეთის მარშალი. მეტსახელად რკინის ხელი, მოღვაწეობდა ნაპოლეონის მმართველობისას. სამჯერ აირჩიეს საფრანგეთის სამხედრო მინისტრად (1814-1815, 1830-1834, 1840-1845) და ამდენჯერვე საფრანგეთის პრემიერ-მინისტრად (1832-1834, 1839-1840, 1840-1847).
სქოლიო
კატეგორია:საფრანგეთის მარშლები კატეგორია:დაბადებული 29 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1769 კატეგორია:გარდაცვლილი 26 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1851
მარკ ოუენი
მარკ ოუენი (დ. 1972 წლის 27 იანვარს) — ინგლისელი მუსიკოსი. იგი არის ჯგუფ Take That-ის ერთ-ერთი ვოკალისტი და თანადამაარსებელი. კოლექტივთან ერთად მან დიდი პოპულარობა მოიპოვა, რომელიც გაიზარდა 2005 წელს, მას შემდეგ რაც ჯგუფის წევრები კვლავ გაერთიანდნენ და დაბრუნდნენ მუსიკალურ სცენაზე. მარკს აგრეთვე გამოცემული აქვს საკუთარი სოლო-ჩანაწერები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1972 კატეგორია:Take That-ის წევრები კატეგორია:ინგლისელი მომღერლები
თვალშავი
თვალშავი, ჩვეულებრივი თვალშავი ან ძელქორი (Falco vespertinus) — მტაცებელი ფრინველი შავარდნისნაირთა რიგისა. სხეულის სიგრძე 30 სმ აღწევს. მამალი ლეგა-შავია, წითელფეხებიანი; დედალს წითური მუცელი და ლეგა ზურგი აქვს, განივი მუქი ზოლებით. თვალშავი გავრცელებულია ევროპასა და აზიაში, ციმბირში მდინარე ლენამდე, ზამთრობს სამხრეთ აფრიკაში. საქართველოში გვხვდება მიმოფრენისას, გაზაფხულზე (აპრილში) და შემოდგომაზე (აგვისტო-სექტემბერში). ბუდობს ხეებზე სხვა ფრინველების ბუდეში. იკვებება მწერებითა და წვრილი მღრღნელებით, რითაც დიდი სარგებლობა მოაქვს. უწინ თვალშავი ეწოდებოდა ფრინველთა გვარს, რომელშიც ორი სახეობა იყო გაერთიანებული: თვალშავი (Erythropus vespertinus) და ამურის თვალშავი (Erythropus amurensis), რომელიც გავრცელებულია სამხრეთ-აღმოსავლეთ ციმბირსა და შორეულ აღმოსავლეთში.
სქოლიო
კატეგორია:შავარდნები კატეგორია:საქართველოს წითელ წიგნში შეტანილი ცხოველები
872
თარიღი უცნობია
*
ლუი გაბრიელ სიუშე
thumb|200px|ლუი გაბრიელ სიუშე ლუი გაბრიელ სიუშე (Louis Gabriel Suchet; დ. 2 მარტი, 1770 — გ. 3 იანვარი, 1826) — საფრანგეთის მარშალი და ნაპოლეონის უსაყვარლესი გენერალი, მოღვაწეობდა ნაპოლეონის ომების დროს.
ლიტერატურა
კატეგორია:საფრანგეთის მარშლები კატეგორია:დაბადებული 2 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1770 კატეგორია:გარდაცვლილი 3 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1826
ნუკლეოტიდები
thumb|500px|გავრცელებული ნიკლეოტიდების სტრუქტურული ელემენტები ნუკლეოტიდები, ადენოზინფოსფორის მჟავები — ადენოზინის მონო-, დი-, და ტრიფოსფორის ეთერები, რომელთა შედგენილობაში შედის ადენინი, ნახშირწყალი რიბოზა და ფოსფორმჟავას ერთი (ამფ), ორი (ადფ) ან სამი (ატფ) ნაშთი. მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ყოველი უჯრედის ენერგიისა და ნივთიერებათა ცვლაში. ადფ-სა და ატფ-ში ქიმიური ენერგიის დიდი მარაგია, რის გამოც მათ მაკროერგულ ნაერთებს უწოდებენ. ფოსფორმჟავას ნაშთის დაკარგვისას თავისუფლდება ენერგია, რომელიც ხმარდება უჯრედში მიმდინარე სასიცოხცლო პროცესების შესრულებას, უპირველეს ყოვლისა — ცილების ბიოსინთეზს.
ნუკლეოტიდები
გავრცელებული ნუკლეოტიდებია:
დეზოქსინუკლეოტიდები
გავრცელებული დეზოქსინუკლეოტიდებია:
ლიტერატურა
კატეგორია:ნუკლეოტიდები
Compsodrillia acestra
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
პატი-დუ-ალფერისი
პატი-დუ-ალფერისი (Paty do Alferes) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 610 მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს აგლომერაციას. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ვასორასის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 26 359 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 82.68 კმ²-ზე. ფართობი 318 801 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიო-დე-ჟანეიროს შტატის მუნიციპალიტეტები
უზანი
უზანი (Viburnum lantana) — ადოქსასებრთა ოჯახის ძახველის გვარის საშუალო ზომის ბუჩქი (1-4 მ), ელასტიური, დრეკადი ტოტებით. ნორჩ ყლორტებზე გამოაქვს 6-7 სმ სიგრძის კვერცხისებრი ფოთლები, ზევიდან ღია მწვანე, ქვევიდან ღია ნაცრისფრად შებუსული.
ივნისში გამოაქვს ფარისებრ თანაყვავილედში შეკრებილი სასიამოვნო სურნელის თეთრი თანაზომიერი ყვავილები. ქოლგად შეკრული მწვანე მრგვალი,  მობრტყო ნაყოფი აგვისტოს ბოლოს იწყებს გაწითლებას, მწიფობაში კი იღებს პრიალა შავ შეფერილობას. უზანი მზის მოყვარული მცენარეა, ძირითადად გვხვდება მთის ზემო სარტყელში, სუბალპურ და ალპურ ბუჩქნარებსა და კორომებში.
სქოლიო
კატეგორია:ძახველი
ორიონი (გაზეთი)
„ორიონი“ — საქართველოს პროლეტარულ მწერალთა კავშირის ყოველკვირეული მხატვრულ-ლიტერატურული გაზეთი. გამოდიოდა თბილისში. 1923 წელს გამოიცა 2 ნომერი (ნოემბერი, დეკემბერი), გაზეთი აშუქებდა კულტურისა და პოეზიის საკითხებს. დაბეჭდილია სტატიები ქართული თეატრის, მუსიკის, კინოს შესახებ და სხვა. თანამშრომლობდნენ გ. კალანდარიშვილი, ს. თალაკვაძე, ს. ეული (ქურიძე), ე. ვასაძე, ი. ვაკელი, ნ. ზომლეთელი, ი. ლისაშვილი, პ. ქიქოძე, შ. დუდუჩავა და სხვები. რედაქტორი — სარედაქციო კოლეგია, გამოსცემდა საქართველოს პროლეტარულ მწერალთა კავშირის გამგეობა. ტირაჟი 1000 ცალი.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
მამუცუ
მამუცუ (შიკომორი Momoju; Mamoudzou) — საფრანგეთის ზღვისიქითა დეპარტამენტ მაიოტის დედაქალაქი. წარმოადგენს კომუნას და კუნძულ მაიოტის უმსხვილეს ქალაქს. გაშენებულია ინდოეთის ოკეანის სანაპიროზე, მოზამბიკის სრუტეში. დედაქალაქია 1977 წლიდან. მის სიახლოვეს მდებარეობს ქალაქი ძაუძი, რომელიც მაიოტის ყოფილ დედაქალაქს წარმოადგენს. მამუცუს კომუნა მაიოტის უდიდესი კომუნაა. იგი დაყოფილია 3 ოლქად, სადაც ქალაქის გარდა, აგრეთვე შედის 6 სოფელი. 2012 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 57 281 ადამაინს.
მამუცუს კომუნა ყველაზე დიდია კუნძულზე, ის დაყოფილია სამ რაიონად, რომლებშიც, თვითონ ქალაქ მამუცუს გარდა, შედის 6 სოფელი. კომუნის ადმინისტრაციული ცენტრის — ქალაქ მამუცუს — მოსახლეობა შეადგენს 5839 ადამიანს (2012 წელი), სოფელ კავენის — 13 276 ადამიანს (2012 წელი), მსაპერეს — 12 812 ადამიანს (2012 წელი), კავანის — 7491 ადამიანს (2012 წელი), პასამაინტის — 7026 ადამიანს (2012 წელი), ტრუნძუს (ტსუნძუ, რომელიც შედგება ორი დასახლებული პუნქტისაგან ტსუნძუ 1 და ტსუნძუ 2) — 6765 ადამიანს (2012 წელი), ვაჰიბეს — 4072 ადამიანს (2012 წელი). მთლიანად კომუნის მოსახლეობა შეადგენს 57 281 ადამიანს (2012 წელი).
სქოლიო
კატეგორია:მაიოტა კატეგორია:აფრიკის დედაქალაქები
კავთურა
კავთურა — მდინარე აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში. სათავე აქვს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე 1910 მ სიმაღლეზე, ერთვის მდინარე მტკვარს მარჯვნიდან სოფელ ქვემო ხანდაკთან. სიგრძე 26 კმ, აუზის ფართობი 129 კმ². საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე. მდგრადი წყალმცირობა — ზამთარში. საშუალო მრავალწლიური ხარჯი შესართავთან 0,96 მ³/წმ. იყენებენ სარწყავად (935 ჰა) და წისქვილებისათვის.
ლიტერატურა
კატეგორია:შიდა ქართლის მხარის მდინარეები კატეგორია:მტკვრის შენაკადები
მონღოლთა იმპერია
[[სურათი:Mongol Empire map 2.gif|მინი|350პქ|
]] მონღოლთა იმპერია (ძველმონღ. Yeke Mongγol ulus — მონღოლთა უდიდესი სახელმწიფო, მონღ. Их Монгол улс, Монголын эзэнт гүрэн ) – სახელმწიფო, რომელიც XIII საუკუნის პირველ ნახევარში (1206 წელს) შეიქმნა ჩინგიზ-ყაენისა და მისი მემკვიდრეების დამპყრობლური ომების შედეგად.
იმპერიის პერიოდში შედიოდა ცენტრალური აზია, სამხრეთ ციმბირი, კავკასია, აღმოსავლეთი ევროპა, ახლო აღმოსავლეთი, ჩინეთი და ტიბეტი. XIII საუკუნის მეორე ნახევარში დაიწყო იმპერიის დაშლა, ულუსებად, რომელთა სათავეშიც იდგნენ ჩინგიზიდები. იმპერიის ყველაზე მსხვილი წარმონაქმნები იყვნენ ოქროს ურდო, ჰულაგუიანთა სახელმწიფო, იუანის იმპერია და ჩაღათაის სახანო. ყუბილაიმ (1260-1294 წწ.) 1271 წელს, მთელი ჩინეთის დაპყრობის შემდეგ მიიღო იუანის იმპერატორის ტიტული და დედაქალაქი გადაიტანა ხანბალკში. XIV საუკუნის დასაწყისში ფორმალურად აღდგა იმპერიის ერთიანობა და წარმოადგენდა დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა ფედერაციას. ამავე საუკუნის დამლევს მონღოლეთის იმპერიამ არსებობა შეწყვიტა.
ისტორია
XII საუკუნის მიწურულისათვის თემუჩინმა, რომელიც თავდაპირველად ყაჩაღთა მეთაური იყო, მოახერხა მონღოლეთის გაერთიანება მანჯურიიდან ალტაის მთებამდე. 1206 წელს მდინარე ონონის სათავესთან ახლოს გაიმართა ყურულთაი, რომელზედაც თემუჩინი აირჩიეს დიდ ყაენად და მიიღო ჩინგიზ-ხანის ტიტული. გამოცხადდა დიდი მონღოლეთის იმპერიის შექმნა. ჩინგიზ-ხანმა, რომელიც ცნობილი იყო თავისი სისასტიკითა და მრისხანებით, დაიპყრო დიდი ნაწილი აზიისა და შექმნა მონღოლეთის იმპერია, ყველაზე დიდი იმპერია მსოფლიო ისტორიაში. ყაენის მემკვიდრეებმა მისი იმპერია გადაჭიმეს დასავლეთით პოლონეთამდე, აღმოსავლეთით კორეამდე, ჩრდილოეთით ციმბირამდე და სამხრეთით ვიეტნამამდე. იმპერიის ფართობი იყო 33,000,000 კმ 2 (მსოფლიო მიწის 22%), მოსახლეობა 100 მილიონი კაცი.
ჩინგიზ-ყაენის შვილიშვილის მუნქეს მმართველობაში (1251-1259 წწ.) მონღოლეთის იმპერია თავის ფარგლებში აერთიანებდა მონღოლეთს, ჩრდილოეთ ჩინეთს, კორეას, ტანგუტის სამეფოს, ცენტრალურ და შუა აზიას, ამიერკავკასიას, ირანს, ავღანეთსა და რუსეთის მიწების მნიშვნელოვან ნაწილს. მაგრამ ეს უზარმაზარი იმპერია მოკლებული იყო შინაგან ერთიანობას და წარმოადგენდა სოციალ-ეკონომიკური და კულტურული განვითარების სხვადასხვა საფეხურზე მდგომი სხვადასხვა ენაზე მოლაპარაკე ხალხების იძულებით გაერთიანებას, ამ ხალხის მნიშვნელოვანი ნაწილი მიღწეული დონით დამპყრობლებზე მაღლა იდგა.
მუნქეს სიკვდილის შემდეგ დაიწყო მონღოლეთის იმპერიის დაშლა. პირველად მას ჩამოშორდა ბათო-ყაენისა (მართავდა 1236-1255 წწ.) და ჰულაგუ ყაენის (მართავდა 1256-1265 წწ.) სამფლობელოები. მათ შექმნეს დამოუკიდებელი ოქროს ურდო და ჰულაგუიანთა სახელმწიფო, რომელთაც სათავეში ედგნენ ჩიგიზ-ყაენის შთამომავლები.
მუნქეს მემკვიდრე იყო ყუბილაი (მართავდა 1260-1294 წწ.), რომლის დროსაც დასრულდა ჩინეთის დაპყრობა. მისი სახანო მოიცავდა დღევანდელ მონღოლეთსა და ჩინეთს. ხუბილაისა და მისი მემკვიდრეების იმპერიას ეწოდა იუანი.
1380 წელს კულიკოვოს ბრძოლით დაიწყო რუსეთის განთავისუფლება მონღოლ-თათართა უღლისაგან. XIV საუკუნის მეორე ნახევარში მონღოლეთის ბატონობა დაემხო ირანში, ამიერკავკასიასა და შუა აზიაში.
სქოლიო
კატეგორია:მონღოლთა იმპერია კატეგორია:ისტორიული სახელმწიფოები კატეგორია:აზიის ყოფილი იმპერიები
ბაჰამის კუნძულების დაპყრობა (1783)
ბაჰამის კუნძულების დაპყრობა (1783) — დაპყრობა მოხდა 1783 წლის აპრილში, ამერიკის რევოლუციური ომის ბოლოს, როდესაც ლოიალისტური ექსპედიცია ენდრიუ დევოს მეთაურობით გაემგზავრა ესპანელებისგან ბაჰამის კუნძულების დასაბრუნებლად. ექსპედიცია წარმატებით დასრულდა და ნასაუ გასროლის გარეშე დაეცა. ეს იყო მთელი ომის ერთ-ერთი ბოლო მოქმედება.
წინა მოვლენები
ბაჰამის კუნძულები ესპანურმა ძალებმა 1782 წლის მაისში აიღეს. თუმცა წმინდა ავგუსტინე აღმოსავლეთ ფლორიდაში ჯერ კიდევ ბრიტანელების ხელში იყო, ესპანელები ფიქრობდნენ, რომ ისინი ძალიან კარგად იცავდნენ თავს თავდასხმებისგან. შეიმუშავეს გეგმა ბაჰამის კუნძულების დასაბრუნებლად ნასაუზე თავდასხმის გზით. ენდრიუ დევო იყო ამერიკის რევოლუციური ომის სამხრეთ თეატრის ერთგული ვეტერანი.
ხელახლა დაპყრობა
მაიორი დევო გაემგზავრა სენტ ავგუსტინედან სამოცდაათი მიმდევრით და მას ორი დღის შემდეგ შეუერთდნენ თომას დოუს 26 იარაღიანი ბრიგანტინით და 16 იარაღიანი და 120 კაციანი ბრიგანტინით დანიელ უილერი. ექსპედიცია მიადგა ჰარბორის კუნძულსა და ელეუთერას 6 აპრილს, დაიქირავა კიდევ 170 ახალი მოხალისე, ესპანეთის გარნიზონის წინააღმდეგ მცდელობისთვის, ნიუ-პროვიდენსში.
ოთხი დღის შემდეგ, ფლორ დე მაიომ მიაღწია ნიუ-პროვიდენსს კუბის გუბერნატორის ლუის დე უნზაგას წერილის მეშვეობით, რომელშიც ნათქვამია, რომ ევროპაში მშვიდობის წინასწარი შეთანხმებები ხელმოწერილი იყო და ბაჰამის კუნძულები უნდა დაბრუნებულიყო ბრიტანეთის მმართველობაში აღმოსავლეთ ფლორიდის სანაცვლოდ.
როდესაც 13 აპრილს დევოს ფლოტილა ნიუ-პროვიდენსს მიუახლოვდა, ესპანელ მეთაურს, კლარაკომს ის კონტრაბანდისტებში აერია. მისი საბაჟო პატრული გაკვირვებული დარჩა როდესაც, გამთენიისას იპოვეს მძიმედ შეიარაღებული დესანტი, რომელიც ნაპირზე შტურმით უტევდა ფორტ მონტაგუსა და სამი მცველის ნავის დასაკავებლად. კლარაკომ უკან დაიხია ციტადელში და ხანმოკლე ზავი დაიდო, მაგრამ დევომ გააუქმა ის მეორე დღეს. ესპანელებმა გაანადგურეს დარჩენილი ხომალდები 16 აპრილს და შეიკრიბნენ მთავარ ციხესიმაგრეში, სანამ ორი დღის შემდეგ მის დათმობას გადაწყვეტდნენ.
შემდეგ
600-ზე მეტი ესპანელი დანებდა, ტყვედ ჩავარდა და მათი 50 ქვემეხი და შვიდი ხომალდიც მიისაკუთრეს. ზოგიერთი ხომალდი, რომელიც ჩაძირული იყო, მოგვიანებით გამართეს და ესპანელები დააბრუნეს კუბაში.
ამ დროისთვის ბრიტანეთმა უკვე დათმო აღმოსავლეთ ფლორიდა ბაჰამის კუნძულების სანაცვლოდ პარიზის ხელშეკრულების წინასწარ მოლაპარაკებებში. ბაჰამის კუნძულებზე გაწეული ძალისხმევის სანაცვლოდ, დევოს გადაეცა კატის კუნძულის დიდი ნაწილი, სადაც მან ააშენა სასახლე პორტ ჰოუში, რომლის ნაშთები დღეს შეგიძლიათ ნახოთ.
სქოლიო
კატეგორია:ესპანეთის ბრძოლები კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ბრძოლები
The New Grove Dictionary of Opera
The New Grove Dictionary of Opera — 1992 წელს დიდ ბრიტანეთში ინგლისურ ენაზე გამოცემული ოპერის ენციკლოპედია. იგი შედგება 5448 გვერდისაგან 4 ტომად. ჯამში მოიცავს 1,300 სტატიას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1992 წლის წიგნები კატეგორია:მუსიკალური ენციკლოპედიები კატეგორია:XX საუკუნის ენციკლოპედიები
მახვატელი
მახვატელი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო, ზოგჯერ გულისმაგვარი ფორმის, სამ-ხუთნაკვთიანი, ზოგჯერ მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ხშირ აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი მცირე ზომისაა, ფართოდ კონუსური, თითქმის ბურთისმაგვარი, იშვიათად ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ძლიერი ზეწოლლისაგან დეფორმირებული, შავი ფერის, სქელ და მკვრივკანიანია, სქელი ცვილისებრი ფიფქით დაფარული, რაც მარცვალს მოლურჯო-მოიისფრო ელფერს აძლევს. რბილობი ხორციანი და წვნიანია, წვენი — შეუფერავი.
მახვატელი საშუალო ზრდა-განვითარებისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 170-185 დღეს შორის მერყეობს. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. მტევნის წონა 60-80 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 5.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 10-11 გ/ლ-ს.
გამოიყენება სუფრის წიტელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. ღვინო მუქი ვარდისფერია, არასაკმარისად სრული და სპეციფიკური გემოსი.
ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
არშაკიდების დინასტია
არშაკიდების დინასტია, არშაკიანები პართიული დინასტია ირანში ძვ. წ. 250 - ახ. წ. 228 წლებში. არშაკიდები იყვნენ პართიული მოდგმის პარნების ტომისა, რომლებიც ადრიდანვე დამკვიდრდნენ კასპიის ზღვის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში (ახლანდელი ხორასანი). ძვ. წ. 250 წელს პარნებმა მეფედ აირჩიეს არშაკი, რომელმაც დასაბმი მისაცა არშაკიდების დინასტიას. ამ დინასტიის ყველა მეფე საკუთარ სახელთან ერთად არშაკის სახელსაც ატარებდა. ტახტის მემკვიდრეობის წესი არშაკიდების დინასტიაში არჩევითი იყო. მეფეს დიდებულთა საბჭო ირჩევდა, რომელშიც სამეფო ოჯახის წევრებთან ერთად მოგვებიც შედიოდნენ, ანგარიში ეწეოდა მეფის ანდერძსაც. მთელს ირანზე გაბატონებამდე არშაკიდების რეზიდენცია ქალაქ ნისაში იყო, შემდგომ კი ჰეკატომპილოსში (ახლანდ. დამგანის მახლობლად აშხაბადის ჩრდილო-დასავლეთით18 კმ-ზე). „ქართლის ცხოვრებაში“ ასახულია არშაკიდების გამოჩენა ირანში: ამ დინასტიიის მეფეებს შორის გამორჩეულნი იყვნენ მითრიდატე I (ძვ. წ. 171-138 წწ.), რომელმაც საფუძველი ჩაუყარა პართული სახელმწიფოს ძლიერებას, და მითრიდატე II (ძვ. წ. 123-88 წწ.), რომელმაც საბოლოოდ განამტკიცა პართელების ბატონობა მთელს ირანზე და წინა აზიაზე. 224 წელს არშაკიდების უკანასკნელი წარმომადგენელი არტაბან V (დაახლ. 216-224) დაამარცხა სასანიანმა არდაშირმა და ბოლო მოუღო არშაკიდების დინასტიას ირანში. არშაკიდების უმცროსი შტო მეფობდა სომხეთში არშაკუნიანების სახელწოდებით.
სქოლიო
კატეგორია:არშაკიდები
ასა
მინი|ასა ასა (ივრ. אסא) — იუდეის მეფე ძვ. წ. 913-873 წლებში, მეფე აბიასა და მახეას ვაჟი.
ასას მმართველობის მეათე წელს იუდეას ეთიოპიელები შემოესივნენ, მაგრამ ასამ დაამარცხა ისინი. მან ასევე წარმატებით დაამარცხა ისრაელის მეფე ბააში მმართველობის ოცდამერვე წელს. იოსებ ფლავიუსის ცნობით, ასა ღვთისმოსავი კაცი იყო. მისი ყველა ქმედება ადასტურებდა ამას.
ლიტერატურა
კატეგორია:იუდეის მეფეები
Compsodrillia albonodosa
Compsodrillia albonodosa — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ელიზბარ ერისთავი
ელიზბარ გიორგის ძე ერისთავი (ერისთვისშვილი) (დ. 1751 ― გ. 13 აგვისტო,  1826; მარი ბროსეს მიხედვით: 1738―1813) — ქართველი პოეტი და პოლიტიკური მოღვაწე, ქსნის ერისთავთა საგვარეულოდან, ძე გიორგი ქსნის ერისთავისა.
1777 წელს მონაწილეობა მიიღო ქსნის ერისთავთა აჯანყებაში ერეკლე II-ის წინააღმდეგ, გამაგრებული იყო ფოხალას ციხეში, თუმცა ბრძოლას ჯერ კიდევ მამის საბოლოო დამარცხებამდე გამოეთიშა და თავი იმერეთის სამეფოს შეაფარა. ბესიკთან ერთად დიდი გავლენა ჰქონდა იმერეთის სამეფო კარზე; ცოლად ჰყავდა სოლომონ I-ის ქალიშვილი მარიამი (1769-1845). სოლომონ II-ის გამეფების შემდეგ იმერეთი დატოვა და თავის მამულში, ბელოთში დაბრუნდა, თუმცა აქტიურ პოლიტიკურ მოღვაწეობას ჩამოშორებული იყო. ერისთავი ბესიკის სკოლის წარმომადგენელია. მის ლექსებში გამოხატულია სოციალური და პოლიტიკური პრივილეგიების დაკარგვით გამოწვეული სევდა. მისი პოეტური მემკვიდრეობა დაცულია ხელნაწერების სახით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი პოეტები კატეგორია:ქსნის ერისთავები კატეგორია:დაბადებული 1751 კატეგორია:გარდაცვლილი 13 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1826
კოიამპუტური
კოიამპუტური (ტამილ. கோயம்புத்தூர்), აგრეთვე ცნობილი როგორც კოვაი — მეორე უმსხვილესი ქალაქი  ინდოეთის ტამილნადუს შტატში, რომლის აგლომერაციის მოსახლეობა 2 მლნ-ს შეადგენს. იგი მთავარი კომერციული ცენტრია და ხშირად „სამხრეთ ინდოეთის მანჩესტერსაც“ უწოდებენ.
ვიჯაიანაგარისა და მადურაი-ნაიაკის იმპერიების დროს კოიამპუტურის რეგიონს ჩერას, ჩოლას და პანდიას დინასტიები მართავდნენ და მიჩნეულია, რომ სახელი ტომის მეთაურ კოიანის პატივსაცემად ეწოდა. XVII საუკუნეში, ქალაქი მაისურის სამეფოს ნაწილი გახდა და ასე რჩებოდა სანამ 1799 წელს ბრიტანეთის ოსტ-ინდოეთის კომპანია დაიპყრობდა. ქალაქის თანამედროვე ისტორია 1930-იანი წლებიდან იწყება, როდესაც მისი სწრაფი ზრდა დაიწყო ტექსტილის ბუმის შედეგად. ამის შემდეგ, იგი მტკიცედ იზრდებოდა ნაყოფიერი მიწის, კლიმატისა და პოლიტიკურ-ეკონომიკური პირობების წყალობით.
აპოფისი
სიტყვას აპოფისი რამდენიმე მნიშვნელობა აქვს:
კოიამპუტური
ქალაქი გაშენებულია მდინარე ნოიალის ნაპირებზე, ტამილნადუს შტატის დასავლეთ ნაწილში და გარსშემორტყმულია დასავლეთ გჰატის ქედით. ინდოეთის სხვა ძირითად ქალაქებთან კარგადაა დაკავშირებული საავტომობილო, სარკინიგზო და საჰაერო მაგისტრალებით.
კოიამპუტური ტამილნადუს ტექსტილისა და მანუფაქტურის კვანძია. სხვა მნიშვნელოვანი ინდუსტრიები მოიცავს პროგრამულ უზრუნველყოფას, განათლებისა და ჯანდაცვის სფეროებს. ინდოეთის ინვსეტირების კონფედერაციის (CII) მიერ, კოიამპუტური საინვესტიციო გარემოს მხრივ ინდოეთის ქალაქებს შორის მე-4 ადგილზეა დასახელებული.
ვასორასი
ვასორასი (Vassouras) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 434 მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს აგლომერაციას. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ვასორასის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 34 410 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 63.94 კმ²-ზე. ფართობი 538 129 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიო-დე-ჟანეიროს შტატის მუნიციპალიტეტები
მოხისი (თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი)
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფლები
ორიქსები
ლიტერატურა
კატეგორია:ძროხისებრნი *
გარდაბანი (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი გარდაბანი შეიძლება აღნიშნავდეს:
გარგარი
გარგარი (Prúnus armeniáca) — ხეხილოვანი მცენარე ვარდისებრთა ოჯახისა. ხის სიმაღლე 15 მ აღწევს. ფოთოლი ელიფსური ან განიერკვერცხისებრია; ყვავილი თეთრი ან ვარდისფერი და ფოთოლზე ადრე იშლება. ნაყოფი კურკიანია, ხორცოვანი ან მშრალი; აქვს ხავერდოვანი, იშვიათად გლუვი კანი.
მინი|მარცხნივ|280 px|გარგარის ყვავილობა. [[დუშეთის მუნიციპალიტეტი, საქართველო]] გარგარი სინათლისა და სითბოს მოყვარული, გვალვაამტანი მცენარეა. კარგად ხარობს ალუვიურ-კარბონატულ მსუბუქ ნიადაგზე. მოსავალს იძლევა მყნობიდან მესამე-მეოთხე წელს. ხელსაყრელ კლიმატურ პირობებში მოსავლიანობა ყოველწლიურად 8-12 ტონა 1 ჰა-ზე.
გარგარი კულტივირებულია ჩრდილოეთ ინდოეთში, ირანში, ჩინეთში, ჩრდილოეთ და სამხრეთ აფრიკაში, ჩრდილოეთ ამერიკაში, ავსტრალიაში, შუა აზიაში, ამიერკავკასიაში. გარგარის ნაყოფი შეიცავს შაქრებს (4-20 %), ვაშლის, ლიმონისა და სხვა მჟავებს; პექტინოვან ნივთიერებებს (0,38-1,27 %); კაროტინს (10 მგ %-მდე); თესლი — 29-58 % ცხიმს. იყენებენ ნედლად, ჩირად და დაკონსერვებულს (კომპოტი, წვენი და სხვა).
საქართველოში გარგარს კურკოვან კულტურათა ნარგაობის 2 % უკავია. გავრცელებულია უმთავრესად კახეთსა და ქართლში. დასავლეთ საქართველოში ჭარბი ტენის გამო ნაკლებად ხარობს. დარაიონებული ჯიშებია: შალახი, ქართული აღჯანაბადი, ალიპრიალა (ხალხური სელექციით შექმნილი ადგილობრივი ჯიში). გარგარის დაავადებებია: კლასტეროსპრიოზი, ბაქტერიული კიბო, ნაცრისფერი სიდამპლე; მავნებლებია — ცხვირგრძელები და პეწიანები.
სქოლიო
კატეგორია:კურკოვანები კატეგორია:ხეხილი * კატეგორია:ქლიავი
ურბან IV
მინი|მარჯვნივ|200px|ურბან IV ურბან IV (Urbanus PP. IV; ერისკაცობაში ჟაკ პანტელეონი; Jacques Pantaléon; დ. 1200, ტრუა — გ. 2 ოქტომბერი, 1264, პერუჯა) — რომის პაპი 1261–1264 წლებში. ფრანგი ხელოსნის შვილი. იყო იერუსალიმის კათოლიკე პატრიარქი. თეოლოგია პარიზში ისწავლა. პონტიფიკატის პერიოდში არც ერთხელ არ ყოფილა რომში. შეუპოვრად ებრძოდა შტაუფენებს. მათ წინააღმდეგ შარლ ანჟუელს შეუკავშირდა და სიცილიის ტახტი შესთავაზა. გაზარდა კარდინალების რაოდენობა.
ლიტერატურა
კატეგორია: ფრანგი პაპები კატეგორია: რომის პაპები კატეგორია:დაბადებული  1200 კატეგორია:გარდაცვლილი 2 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1264
873
თარიღი უცნობია
*
BRIC
BRIC (Brazil, Russia, India, China; 2009 — 2010) — აკრონიმი, რომელიც ასოცირდება ოთხი სწრაფადგანვითარებადი ქვეყნის სახელწოდებასთან. წარმოადგენდა, თანასწორობის პრინციპზე შექმნილ ოთხი ქვეყნის (ბრაზილია, რუსეთი, ინდოეთი, ჩინეთი) სახელმწიფოთაშორისო გაერთიანებას.
სახელწოდება
2001 წელს ტერმინ-აკრონიმი „BRIC“ პირველად გამოიყენა, ამერიკული საფინანსო-საინვესტიციო კომპანიის „გლობალ საქსის“ გლობალური ეკონომიკის კვლევების განყოფილების ხელმძღვანელმა ჯიმ ო'ნილმა, მშპ-ის მოცულობით ყველაზე დინამიურად ზრდადი ოთხი ძირითადი ქვეყნის ბრაზილიის, რუსეთის, ჩინეთისა და ინდოეთის აღსანიშნავად.
ალტერნატიული განსაზღვრებით სწრაფადგანვითარებადი ქვეყნები, როგორც „აგური“ (brick), უნდა გამხდარიყო საშენი მასალა მომავალი გლობალური ეკონომიკის მშენებლობისათვს.
2010 წელს ორგანიზაციის სახელწოდება მასში დამატებული ახალი წევრის სახმრეთ აფრიკის რესპუბლიკის შედეგად გადაკეთდა, როგორც „BRICS“.
ისტორია
BRIC-ის ფარგლებში პრაქტიკული ურთიერთქმედება დაიწყო 2006 წლის 21 სექტემბერს, როდესაც რუსეთის პრეზიდენტის ვლადიმერ პუტინის ინიციატივით, ამ ფორმატში საგარეო საქმეთა მეთაურების პირველი შეხვედრა გაიმართა ნიუ-იორკში გაეროს გენერალური ასამბლეის სესიის ფარგლებში. მისი შედეგი იყო მონაწილეთა მიერ მრავალმხრივი ოთხმხრივი თანამშრომლობის განვითარებით დაინტერესების დადასტურება.
მეორე შეხვედრა BRIC-ის ქვეყნების საგარეო საქმეთა მინისტრების დონეზე კვლავ გაიმართა გაეროს გენერალური ასამბლეის სესიის ფარგლებში ნიუ-იორკში 2007 წლის 24 სექტემბერს. იქ გადაწყდა ყოველწლიურად მოწყობილიყო საგარეო ურთიერთობათა სააგენტოების ხელმძღვანელების ყოველწლიური სრულმასშტაბიანი შეხვედრები თითოეულ ქვეყანაში, ამოქმედებულიყო საკონსულტაციო მექანიზმი საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილეების დონეზე, ასევე დამყარებულიყო რეგულარული კონტაქტები საელჩოებისა და მუდმივი მისიების მეშვეობით. მრავალმხრივი დიპლომატიის ძირითადი პუნქტები, პირველ რიგში, ნიუ-იორკში. ამრიგად, საფუძველი ჩაეყარა ოთხმხრივი თანამშრომლობის მუდმივ განხორციელებას საგარეო საქმეთა სამინისტროს მეშვეობით.
2008 წლის 9 ივლისს, იაპონიაში დიდი რვიანის მოვლენების მიღმა, რუსული მხარის ინიციატივით, გაიმართა ოთხი ქვეყნის ლიდერების მოკლე შეხვედრა, რომელზეც ისინი შეთანხმდნენ BRIC-ის სრულმასშტაბიანი სამიტის მომზადებაზე.
გარდა საგარეო საქმეთა სამინისტროს შორის კონტაქტებისა, დამყარდა დიალოგი ფინანსთა სამინისტროებს შორის. 2008 წლის 7 ნოემბერს სან-პაულოში, დიდი ოცეულის ფინანსური ღონისძიებების წინა დღეს, გაიმართა ოთხი ქვეყნის ფინანსური დეპარტამენტების ხელმძღვანელების პირველი შეხვედრა შეთანხმებული იქნა ერთობლივი კომუნიკე, რომელშიც გამოიკვეთა საერთო მიდგომები მსოფლიო ეკონომიკის პრობლემებთან დაკავშირებით. მათ შორის გლობალური ფინანსური კრიზისის დაძლევის მიზეზები და გზები. მიღწეულ იქნა შეთანხმება BRIC-ის ქვეყნების ფინანსთა მინისტრების რეგულარული შეხვედრების, ასევე მათ მოადგილეებს შორის კონტაქტების შესახებ.
ოთხმხრივი დიალოგის განვითარებაში მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა სანქტ-პეტერბურგის მთავრობის ინიციატივამ, რომელმაც 2008 წლის მაისში მოაწყო საერთაშორისო კონფერენცია „BRIC: გარღვევა 21-ე საუკუნის გლობალურ ეკონომიკაში“ წარმომადგენლების მონაწილეობით. ბრაზილიის (რიო-დე-ჟანეირო), ინდოეთის (მუმბაი) და ჩინეთის (შანხაი და ცინგდაო) დაძმობილებული ქალაქების სანქტ-პეტერბურგის მუნიციპალური ხელისუფლებისა და წამყვანი უნივერსიტეტების. ბალა, მიღწეულ იქნა შეთანხმება მსგავსი კონფერენციების ყოველწლიურად ჩატარებაზე.
მსოფლიო განვითარებისა და ოთხმხრივი თანამშრომლობის აქტუალური საკითხების არაფორმალური განხილვის მიზნით, შეიქმნა BRIC-ის ქვეყნების საზოგადოების ფორუმი. 2008 წლის 8-9 დეკემბერს მოსკოვში გაიმართა პირველი კონფერენცია „BRIC-ის ქვეყნები მსოფლიოს პოლიტიკურ რუკაზე: ახალი გამოწვევები“ ოთხი ქვეყნის პოლიტიკური ცენტრებისა და საგარეო საქმეთა სამინისტროების წარმომადგენლების მონაწილეობით.
BRIC-ის I სამიტი
2009 წლის 16 ივნისს რუსეთის ქალაქ ეკატერინბურგში შედგა BRIC-ის პირველი სამიტი.
BRICS-ის 2009 წლის შემადგენლობა:
სამიტის ფარგლებში შედგა ორი შეხვედრა: თავდაპირველად ვიწრო წრეში, შემდეგ კი გაიმართა მოლაპარაკებები დელეგაციის წევრთა თანდასწრებით. დიმიტრი მედვედევმა BRIC-ის სახელმწიფოთა სახელით გააკეთა განცხადება.
აღნიშნულის გარდა სამიტზე მიღებულ იქნა ორი განცხადება:
BRIC-ის II სამიტი
BRICS-ის 2010 წლის შემადგენლობა:
სამიტის დასასრულს BRIC-ის წევრებმა გააკეთეს შემდეგი განცხადება:
ასევე ხელი მოეწერა რიგ საერთაშორისო ხელშეკრულებებს, რომლებიც ეხებოდა: კრიზისის შედეგების გადალახვასა და ახალი ფინანსური წესრიგის დამყარებას. დიდი უფლებები მიენიჭათ ისეთ საერთაშორისო ორგანიზაციებს, როგორებიცაა მსოფლიო ბანკი და საერთაშორისო სავალუტო ფონდი.
პირველი გაფართოება
2010 წლის 12 ნოემბერს სეულში შემდგარ G20-ს სამიტზე სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკამ გამოხატა წევრობის სურვილი. 21 დეკემბერს რუსეთის პრეზიდენტის დიმიტრი მედვედევისა და ინდოეთის პრემიერმინისტრის მანმოჰან სინგჰის საერთო განცხადებით დადებითად გადაწყდა მეხუთე წევრის დამატება, ხოლო 24 დეკემბერს დასტური მიღებულ იქნა ჩინეთის მხრიდანაც.
ეკონომიკა
BRIC–ის ქვეყნებს მომგებიან პოზიციაში აყენებს მათ ხელთ არსებული, მსოფლიო ეკონომიკისათვის აუცილებელი, რესურსები:
სქოლიო
კატეგორია:BRICS
Compsodrillia alcestis
Compsodrillia alcestis — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
ჰაკერი
ჰაკერები (hacker, ტერმინის ფუძეა to hack — ჭრილობა, ჭრილი, კვეთილი; გაპობა, გაჭრა, გაცეხვა, კიწვა, ნაკუწ-ნაკუწად ქცევა, დაკბილვა, გათლა (ქვისა)) ეწოდება კომპიუტერული პროგრამისტების განსაკუთრებულ ჯგუფს. პირველად ეს ტერმინი 1960-იან წლებში გაჩნდა და ამის შემდეგ მას მრავალი მნიშვნელობა გაუჩნდა. ჰაკერი აუცილებლად, სულ ცოტა, 2 პროგრამირების ენას უნდა ფლობდეს, ერკვეოდეს ქსელში და იყენებდეს ძლიერ ოპერაციულ სისტემებს (*nix — UNIX, BSD, Linux და ა.შ.). არსებობს მოსაზრება რომ ჰაკერი „ყველაფრის მცოდნეს“ ნიშნავს.
ჰაკერთა სფეროში მიღებულია ჰაკერების (საკუთარი და სხვისი) დროის დაფასება (არ არის საჭირო ახალი ველოსიპედის გამოგონება). ისინი უზიარებენ ერთმანეთს საკუთარ გამოცდილებას, იდეებს და ქმნიან ღია კოდის მქონე პროგრამებს, ეს მათი მოვალეობაც კი არის. ჰაკერები იყოფიან ორ ჯგუფად — შავ და თეთრ ჰაკერებად. თეთრი ჰაკერები დასაქმებულები არიან სამთავრობო ორგანიზაციებში, ისინი საფრთხეს საზოგადოებისთვის არ წარმოადგენენ, შავი ჰაკერები კი ებრძვიან როგორც თეთრ ჰაკერებს, ასევე იმ პირებს რომლებიც მათ მიზანში ჰყავთ ამოღებული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კომპიუტერული ტერმინოლოგია
ორი ხუმარა
„ორი ხუმარა“ — ქართული სატირულ-იუმორისტული ყოველკვირეული ალმანახი. გამოდიოდა თბილისში 1913 წელს „ჩვენი ხუმარის“ შემდეგ. გამოიცა 2 ნომერი. გამომცემელი — ბ. მაისურაძე. კარიკატურები ეკუთვნის ვ. კილაძეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ალმანახები
ჰორაცია ნელსონი
ბიოგრაფია
ჰორაცია დაიბადა სერ უილიამ ჰამილტონის (ემას კანონიერი მეუღლე) სახლში, ხოლო ჰორაციო ნელსონი (გოგონას მამა) ტორბეის პორტში იმყოფებოდა. მისი ხომალდი კოპენჰაგენის ბრძოლისთვის ემზადებოდა და ბავშვის დაბადების ამბავი მას  ზუსტად ხომალდის ზღვაში  გასვლის წინ აცნობეს. 1803 წლის 18 მაისს, 2 წლის გოგონა მოინათლა მერილებონის ეკლესიაში, მისი  ორივე  მშობელი ნათლიის როლს ასრულებდა. „ლეგენდის“ მიხედვით, ის ნელსონის მეგობრის  ვიცე-ადმირალის ჩარლზ ტომპსონის ქალიშვილი იყო, რომელმაც მისცა უფლება, მისი სახელი გამოეყენებინათ. მოგვიანებით,  „ნათლიებმა“ გოგონა იშვილეს,როგორც  „ობოლი“. მინი|ჰორაცია ნელსონი-უცნობი ავტორი [[გრინვიჩის სამეფო მუზეუმი]] როდესაც ჰორაციამ გაიგო ვინ იყვნენ მისი ნამდვილი მშობლები. მამის გამო  ამაყობდა,  მაგრამ უარი თქვა ლედი ჰამილტონის დედად აღიარებაზე, ნაწილობრივ იმიტომ, რომ მასთან ერთად 10 თვე გაატარა ციხეში იმ ვალების გამო, რომელიც ემას ჰქონდა ადმირალის გარდაცვალების შემდეგ, და ასევე იმიტომ, რომ იგი თვითონ ემა თავს მის მეურვედ აცხადებდა და არა დედად.
ემა გარდაიცვალა 1815 წლის იანვარში კალეში, ხოლო ჰორაცია, რომელიც კვლავ მასთან  ცხოვრობდა, დიდი ბრიტანეთის კონსულს მოელაპარაკა დასაფლავების საკითხებზე. ხოლო  თავად ინგლისში მამაკაცის სამოსით დაბრუნდა, ვინაოდან  პატიმრობა ემუქრებოდა  იმ ვალების გამო, რომელიც ემას საფრანგეთში ჰქონდა. ჰორაცია დოვერში  შეხვდა მამის დეიდის ერთ-ერთ ქმარს, რომელიც მას ძალიან კარგად ექცეოდა და საცხოვრებლად დარჩა ამ ოჯახში - ქალბატონ კეტრინ მატჩამთან სასექსში. მამის ნათესავები გოგონას დაეხმარნენ უმაღლესი განათლების მიღებაში, დაოჯახებაში. 1822 წლის 19 თებერვალს ჰორაცია  დაქორწინდა მეუფე ფილიპ ვარდზე (1795-1861), რომელიც იყო პოეტი და მეცნიერი.მათი ქორწინებაბედნიერი გამოდგა. წყვილს 7 ვაჟი და 3 ქალიშვილი შეეძინა. შვილებმა  განათლება სახლში მამისგან მიიღეს სანამ უნივერსიტეტში შევიდოდნენ.
სახელმწიფომ  ჰორაციასგან შეიძინა ადმირალ ნელსონის ფორმა და ჟილეტი, რომელიც ამჟამად ნაციონალურ საზღვაო მუზეუმშია
ჰორაცია ნელსონი გარდაიცვალა 1881 წლის 6 მარტს 80 წლის ასაკში. დაკრძალულია პინერის პალატის ძველ სასაფლაოზე, პინერის ლეინ ლეინში. მის საფლავზე წერია: "ადმირალ ნელსონის შვილობილი". ემა არსად არ არის ნახსენები.
გარდაცვალების შემდეგ, როგორც გმირის ქალიშვილს, დედოფალმა მის ოჯახს ერთჯერადად 1457 გირვანქა სტერლინგი გადაუხადა (ეს თანხმა მისმა ვაჟებმა გაიყვეს), გოგონებს კი სიცოცხლის ბოლომდე ყოველთვიური პენსია 100 გირვანქა სტერლინგი დაუნიშნა.
ბიოგრაფები ჰორაცია ნელსონს აღწერენ, როგორც მაღალ, ინტელექტუალურ და ნაკითხ პიროვნებას, რომელმაც იცოდა იტალიური, ფრანგული და გერმანული, გატაცებული იყო მუსიკით, კერავდა და უყვარდა ცხოველები.
WASP-18b
thumb|250px|WASP-18b ეგზოპლანეტა WASP-18b ერთ-ერთი უცნაური პლანეტაა. მისი ერთი წელი დედამიწის 0.94 დღეა. ის იმდენად ახლოს არის თავის ვარსკვლავთან, wasp-18-თან, რომ მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ პლანეტა 1 მილიონ წელში ვარსკვლავს დაეჯახება. მისი მანძილი ვარსკვლავამდე 1.9 მილიონი მილია, დედამიწიდან კი 325 სინათლის წლითაა დაშორებული. აღმომჩენი პროფესორი ასტროფიზიკოსი კოელ ჰელირია, რომელიც კეელის უნივერსიტეტში მუშაობს.
ხარისშუბლა
ხარისშუბლა (Senecio rhombifolius) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარეა რთულყვავილოვანთა ოჯახიდან. აქვს გრძელი, მიწაში ჰორიზონტალურად გაწოლილი ფესვები. ღერო სწორმდგომი, მრგვალი შემოწერილობის, წვრილად დაღარული.
ფართო (25-30 სმ-მდე) ფოთლები ღეროზე მორიგეობითაა განწყობილი, ყუნწის ფუძესთან გულის ფორმა აქვს და კიდეები ოდნავ გადაფენილია გვერდებისაკენ. ფოთლის ფირფიტის კიდეები ბოლოში წაწვეტიანებულია და ხერხისებურადაა დაკბილული. წვრილი, მჭახე ყვითელი ფერის ყვავილები ფარისებრ ყვავილედათაა შეკრული და სასიამოვნო სურნელს გამოსცემს, ყვავილობს ივლის-სექტემბერში.
ხარისშუბლა კავკასიისა და თურქეთის ენდემია. საქართველოში ვხვდებით აჭარის, რაჭის და სვანეთის სუბალპურ და ალპურ ზოლში ზღვის დონიდან 2500 მ. სიმაღლემდე. სასარგებლო მცენარეა, შეიცავს ალკალოიდებს, მათ შორის პლატიფილინს და სარაცინს. მისგან დამზადებული პრეპარატები გამოიყენება სპაზმოლიტურ საშუალებად გულ-სისხლძარღვთა დასასუნთქი გზების სამკურნალოდ.
დარაქოი
დარაქოი — სოფელი საქართველოში, წალკის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი. მდებარეობს წალკის ქვაბულში, მდინარე ქციის მარცხენა ნაპირზე, წალკის წყალსაცავის შესართავთან, ზღვის დონიდან 1540 მ., წალკიდან 12 კმ.
ისტორია
დარაქოის ტერიტორია დასახლებული იყო ბრინჯაოს, ადრეანტიკურ, ადრინდელ, შუა და გვიან ფეოდალურ ხანაში, რაზეც მიუთითებს გვიან გადაკეთებული ეკლესიის არქიტექტურული დეტალები და ძველი სასაფლაოს ნაშთები. სოფლის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, წმ. გიორგის ეკლესიის გარშემო მდებარეობს შუა საუკუნეების ნასოფლარი ფარეხა. აქვე სასაფლაოზე ყოფილა ადამიანებისა და საოჯახო ინვენტარის გამოსახულებით შემკული საფლავის ქვები, ოთხ ფილაზე კი ქართული წარწერები იყო შემორჩენილი. ეკლესიაზე ყოფილა ლიპარიტ ერისთავთ-ერისთავის ქართული ასომთავრული წარწერა, რომლის კვალი აღარ ჩანს:
"ქრონიკონი იყო ს̂ობ. წ(მიდ)ისაჲთა. მადლითა და შეწევნითა წ(მიდ)ისა ღ(მრ)თის\მშობელი[ს](ა)ჲთა აღაშე(ნე)ს ათორმ(ე)ტი ფო(ჳ)ძე და წ(მიდა)ჲ ესე ე[კ]ლესიაჲ სალოცველად სო(ჳ)ლდიდებო(ჳ)ლ[ი]სა დიდ[ი]სა, ე(რისთავთ)-ე(რისთავი)სა ლ(ი)პ(არი)ტ(ისა)თჳს, <მ(ა)მ(ი)სა მ(ა)თ>ისა და სო(ჳ)ლკო(ჳ)რთხეო(ჳ)ლ\[თა] ე(რისთავთ)-ე(რისთავ)თ<ა, შვი>ლთა და <მომავა>ლთა მათთათჳს, საო(ჳ)კო(ჳ)\ნო[დ-მცა არს ჴსენებაჲ სო(ჳ)ლ]თაჲ მათი. აღ[ე]<შ>[ე]\ნა ზე<ობასა> ძისა მათისა, დიდისა და ყ(ოვ)ლისა აღმოსა\ვლეთისა წინამძღო(ჳ)რისა, ე(რისთავთ)-ე(რისთა)ვისა ლ(ი)პ(არი)ტ პროტატისასა."
სქოლიო
კატეგორია:წალკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
რაპანუი
რაპანუი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ქვემოთ მოცემულთაგან:
დარინო (მელეუზის რაიონი)
დარინო (Дарьино; Дарьино) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის მელეუზის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 801 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ მელეუზიდან დაშორებულია 12 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია მელეუზი, რომელიც დაშორებულია 12 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (91%).
სქოლიო
კატეგორია:მელეუზის რაიონის სოფლები
კავკაზსკაია სტარინა
ჟურნალში იბეჭდებოდა ისტორიული დოკუმენტები, კავკასიის ხალხთა მემატიანეების თხზულებათა თარგმანები, წერილები არქეოლოგიისა და ისტორიის საკითხებზე, ძეგლთა აღწერა და ბიბლიოგრაფია. თანამშრომლობდნენ რაფიელ ერისთავი, პლატონ იოსელიანი, დიმიტრი ბაქრაძე და სხვა.
ნომრები
სულ გამოვიდა 8 ნომერი:
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები კატეგორია:რუსულენოვანი ჟურნალები
ადილ ისგანდეროვი
ადილ რზა ოღლუ ისქენდეროვი (Adil Rza oğlu İsgəndərov; დ. 10 მარტი, 1912 — გ. 18 სექტემბერი, 1978) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა რეჟისორი, თეატრისა და კინოს მსახიობი, პედაგოგი, სახალხო არტისტი (1959). მეორე ხარისხის სტალინური პრემიის ლაურეატი (1948).
ბიოგრაფია
ადილ ისქენდეროვი 1912 წლის 10 მარტს (სხვა წყაროებით 1910 წლის 10 ოქტომბერს ან 10 მაისს ) ელიზავეტპოლში (ამჯამინდელი განჯა, აზერბაიჯანი) ბეგის ოჯახში დაიბადა.
მონაწილეობდა მუშათა დრამატულ წრეში განჯაში.
1931 წელს ბაქოს თეტარალური ტექნიკუმი დაამთავრა (ამჟამინდელი აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტი). სტუდენტობის წლებში მონაწილეობას იღებდა მის მიერ დადაგმულ სპექტაკლებში. 1936 წელს დაამთავრა ლუნაჩარსკის სახელობის რუსეთის თეატრალური ხელოვნების ინსტიტუტი. 1932–1936 წლებში ვახტანგოვის თეატრის (მოსკოვი) პრაქტიკანტი რეჟისორი იყო.
1936 წლიდან აზერბაიჯანის ეროვნული სახელმწიფო აკადემიური დრამატული თეატრის (ბაქო) რეჟისორია, 1938–1960 წლებში — მთავარი რეჟისორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი, 1954 წლიდან კი დირექტორი.
გადაღებულია ფილმებში. მუშაობდა რეჟისორად კინოსტუდია „აზერბაიჯანფილმში“, 1966–1974 წლებში კი მისი დირექტორი იყო.
1937 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას ბაქოს თეატრალურ ტექნიკუმში (1945 წლიდან – აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტი); 1956 წლიდან — პროფესორი.
იყო სკპ(ბ) წევრი 1940 წლიდან და აზერბაიჯანის მე-4 და მე-5 მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.
ადილ ისქენდეროვი გარდაიცვალა 1978 წლის 18 სექტემბერს. დაკრძალულია საპატიო ხეივანში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 5 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1910 კატეგორია:გარდაცვლილი 18 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1978 კატეგორია:XX საუკუნის მსახიობები კატეგორია:აზერბაიჯანელი მსახიობები კატეგორია:აზერბაიჯანელი თეატრის რეჟისორები კატეგორია:საბჭოთა კინორეჟისორები კატეგორია:აზერბაიჯანის სსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:აზერბაიჯანის სსრ-ის V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:სტალინური პრემიის ლაურეატები
სუომენლინა
სუომენლინა (Suomenlinna „ფინური სიმაგრე“, შვედურად სვეაბორგი Sveaborg „შვედური სიმაგრე“) — საზღვაო ციხესიმაგრე, ზღვიდან ჰელსინგფორსით დაცული. ციხის სიმაგრეები Wargskären-ის ჯგუფში შემავალ 7 კლდოვან კუნძულზეა აგებული. ამჟამად საცხოვრებელი უბნის სახით, ჰელსინკის საქალაქო დაქვემდებარებაშია.
ისტორია
ვარგის კლდოვანი ნაპირების გამაგრება 1746 წელს გადაწყდა და გენერალ ავგუსტინ ერენსვერდს დაევალა არქიტექტორ ტუნბერგის დახმარებით. 1748-1758 წლებში ახლანდელი გუსტავსვერდი აიგო. მშენებლობა 1770 წელს დასრულდა და 25 მლნ რიქსდალერი დაჯდა.
1808 წელს სიმაგრეს რუსები შემოეწყვნენ (რუსეთ-შვედეთის ომის დროს) და მოკლეხნიანი ალყის შემდეგ აიღეს კიდეც. ციხის დაცემის შედეგად, რუსების ხელში დაახლოებით 7300 ტყვე, 2000 საბრძოლო ერთეული და 110 სამხედრო ხომალდი აღმოჩნდა. 1809 წლიდან ფინეთი რუსეთს შეურთდა და სიმაგრეც უკვე რუსულ ციხესიმაგრედ იწოდებოდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფინეთის ციხესიმაგრეები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ფინეთში
ბიორნ ენგლენი
ბიორნ ენგლენი (ნამდვილი სახელი: ბიორნ ერიკ ენგლენი, დ. 1971 წელს, ვეკშიო, შვედეთი) — შვედი ბასისტი, რომელიც უკრავს ჯგუფებში სოულ საინი და ინგვი მალმსტინის Rising Force. იგი უკრავდა ასევე MSG-ში და Quiet Riot-ში.
ბიოგრაფია და მუსიკალური კარიერა
ბიორნ ენგლენი დაიბადა შვედეთში, 1971 წელს, ვეკშიოს მუნიციპალიტეტში, კრონებერგის მახლობლად. ბავშვობიდან მუსიკით იყო გატაცებული და მისი ფავორიტი ჯგუფი კისი იყო.
უკვე მეხუთე და მეექვსე კლასის მოსწავლეობის დროს იმ მეგობრების წრეში ტრიალებდა, ვინც თაყვანს სცემდა ჯგუფებს Judas Priest, AC/DC, Motley Crue და ინგვი მალმსტინს და გიტარებზე და დასარტყამ ინსტრუმენტებზე ცდილობდნენ დაკვრას, ბიორნის სურვილი კი ბას გიტარაზე დაკვრა იყო. როდესაც მეშვიდე კლასში გადავიდა, ერთმა ახალმოსულმა სკოლელმა პირველად აჩვენა ნამდვილი ბას–გიტარა და რამდენიმე ბლუზის აკორდი, რის შემდეგადაც ბას გიტარა საბოლოოდ გადაიქცა მის სათაყვანებელ ინსტრუმენტად და ცხოვრების მიზნად.