cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
რომან მიმინოშვილის ქუჩა
რომან მიმინოშვილის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს მთაწმინდის რაიონში (ვერე); მერაბ კოსტავასა და გიორგი ახვლედინის ქუჩებს შორის. გიორგი ახვლედიანის ქუჩის ყოფილი შესახვევია. რომან მიმინოშვილის სახელი ეწოდა 1999 წელს.
ლიტერატურა
კატეგორია:მთაწმინდის რაიონის ქუჩები
მადაგასკარის პინგვინები
მადაგასკარის პინგვინები (Penguins of Madagascar) — ამერიკული სრულმეტრაჟიანი ანიმაციური ფილმი. DreamWorks Animation-სა და კინოგაერთიანება 20th Century Fox-ის ერთობლივი ნაწარმოები. პრემიერა 2014 წლის 14 ნოემბერი გაიმართა. რეჟისორი — ერიკ დარნელი დ სიმონ ჯ. სმიტი.
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით კატეგორია:2014 წლის ანიმაციური ფილმები კატეგორია:2014 წლის ფილმები კატეგორია:20th Century Fox-ის ფილმები
ალექსანდრე ნეველის ლავრის ხარების ეკლესია
ალექსანდრე ნეველის ლავრის ხარების ეკლესია (Благовещенская церковь Александро-Невской лавры) — უძველესი შემორჩენილი  მართლმადიდებლური ტაძარი სანქტ-პეტერბურგში. აგებულია 1717-1724 წლებში ალექსანდრე ნეველის ლავრის ტერიტორიაზე. აქვს ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი. ტაძარში დაკრძალულები აიან საიმპერატორო ოჯახის წევრები, სახელმწიფო მოღვაწეები, მხედართმთავრები.
ტაძარი მდებარეობს მონასტრის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე მონასტირკას ხიდთან ახლოს. საბჭოთა პერიოდში იყო ქალაქის ქანდაკებების სახელმწიფო მუზეუმის ფილიალი.
ისტორია
თავდაპირველად ტაძრის პროექტით დაკავებული იყო დომენიკო ტრეზინი, ხოლო მშენებლობას ხელმძღვანელობდა კრისტოფ კონრადუ, რომელიც მშენებლობის ბოლო ეტაპზე შეცვალა თეოდორ შვერტფეგერმა. ტაძრის მშენებლობა დაიწყო 1717 წელს. ტაძრის მშენებლობა სახურავამდე დასრულებული იყო უკვე 1719 წლისათვის, მაგრამ ცალკეული საქმიანობები გაგრძელდა 1724 წლამდე.
1720 წელს ეკლესიის სარდაფიდან დაიწყეს მიწის გატანა რათა მოეწყოთ განსასვენებელი 21 კაცზე, რომლებშიც განათავსებდნენ სამეფო ოჯახის წევრთა ცხედრებს. ქვედა ეკლესია-განსასვენებელი აკურთხეს 1725 წლის 25 მარტს. აქ პირველად დაკრძალეს დედოფალი პრასკოვია თეოდორეს ასული. გარდა ამისა პეტრე I დიდის ბრძანებით აქ გადაასვენეს მისი დის, ნატალია ალექსის ასულის და იმპერატორის შვილის პეტრე პეტრეს ძის ცხედრები, რომლებიც თავიდან დაკრძალულები იყვნენ ლაზარევის ეკლესიაში.
1762 წელს განსასვენებლის ცენტრალურ ნაწილში დაკრძალეს იმპერატორი პეტრე III. აქვე არიან დაკრძალულები ეკატერინე II-ის ასული ანა და დედოფალი ელისაბედ ალექსის ასული, ალექსანდრე I-ის ცოლი.
1800 წელს ლავრაში დაკრძალეს გენერალისიმუსი ალექსანდრე სუვოროვი.
საბჭოთა მმართველობის დროს საფლავის ქვები გადაიტანეს მუზეუმში და 1950 წელს მუზეუმი გაიხსნა დამთვალიერებლებისათვის. 1954 წელს მუზეუმი დახურეს სარემონტო სამუშაოებთან დაკავშირებით.
1989-1999 წლებში მიმდინარეობდა შენობის კომპლექსური რესტავრაცია. ამჟამად მეორე სართულის დარბაზში მდებარეობს ექსპოზიცია „XVII-XX საუკუნეების პეტერბურგის მონუმენტალური ქანდაკება“.
2013 წელს სანქტ-პეტერბურგის ადმინისტრაციამ გამოაცხადა, რომ ტაძარს უბრუნებდა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას.
ლიტერატურა
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
დიპლომატიური რანგი
დიპლომატიური რანგი — წოდება, რომელიციც ენიჭება დიპლომატიური თანამდებობის პირებს (საელჩოებისა და სხვა წარმომადგენლობათა დიპლომატიურ პერსონალს, აგრეთვე საგარეო საქმეთა სამინისტროს დიპლომატიურ მუშაკს). ეს რანგი შეუნარჩუნდება იმისდა მიუხედავად, თუ რა თანამდებობა უკავია მას, და ასევე, სამსახურიდან გადადგომის შემთხვევაშიც. რანგი და დიპლომატის თანამდებობრივი მდგომარეობა შეიძლება ერთმანეთს ემთხვეოდეს (მაგ., განსაკუთრებული და სრულუფლებიანი ელჩი - ეს არის რანგიც და თანამდებობაც), მაგრამ შეიძლება არც ემთხვეოდეს.
სახელმწიფოთაშორისო პრაქტიკამ შეიმუშავა დიპლომატიურ აგენტთა წოდებების, ანუ რანგების გარკვეული ტაბულა. ამ პრაქტიკის შესაბამისად, საქართველოს კანონმდებლობის თანახმად, შემოღებულია შემდეგი დიპლიმატიური რანგები:
პირველ ორ რანგს (უმაღლეს დიპლომატიურ რანგს) ანიჭებს საქართველოს პრეზიდენტი.
დსთ-ს ქვეყნების დიპლომატიური რანგები
რუსეთში, ბელარუსში, ყაზახეთში და უზბეკეთში დიპლომატებისთვის მოქმედებს შემდეგი რანგები:
იტალიის დიპლომატიური რანგები
იტალიელ დიპლომატებს ანიჭებენ შემდეგ დიპლომატიუ რანგებს:
ეგვიპტის დიპლომატიური რანგები
ეგვიპტის საგარეო საქმეთა სამინისტროში გამოიყენება შემდეგი წოდებები:
სქოლიო
კატეგორია:დიპლომატია
ალაროდები
ალაროდები ანუ ალაროდიელები (Ἀλαροδίοι, Alarodioi) — ანტიკური კავკასიის ხალხთა ერთ-ერთი ჯგუფის სახელწოდება. ცხოვრობდნენ მდინარე არაქსის ხეობაში. ჰეროდოტეს მიერ, სასპერებთან ერთად მოხსენიებულნი არიან, როგორც აქემენიდური სპარსეთის მოხარკეები და XVIII ოლქის მცხოვრებლები. ეს საპტრაპია სპარსეთის სამეფო კარს ყოველწლიურად 200 ტალანტ ვერცხლს უხდიდა. ალაროდებმა, სასპერებთან ერთადვე მიიღეს მონაწილეობა სპარსელების ექსპედიციაში საბერძნეთში, ძვ. წ. V საუკუნეში. მათ სამხედრო დანაყოფს ხელმძღვანელობდა მასიტი, სირომიტრის ძე. ჰეროდოტე ხაზს უსვავს რომ მათი აღჭურვილობა, კოლხების აღჭუვილობის იდენტური იყო.
ეთნონიმში შემონახულია სახელი ძველი ურარტუელებისა, (არაროდ>ალაროდ, შდრ. არარატ>ურარტუ სახელის ვარიანტი) რომელთა შთამომავლებიც ალბათ ალაროდები იყვნენ. როგორც ჩანს, ძვ. წ. V საუკუნეში ალაროდები ისევ ძველი ურარტუს მიწა-წყალზე ცხოვრობდნენ. მათი შთამომავლობა ასიმილირდა სომხებში.
სქოლიო
კატეგორია:კავკასიის ხალხები
მაინის ფრანკფურტის მუსიკისა და საშემსრულებლო ხელოვნების უმაღლესი სკოლა
მაინის ფრანკფურტის მუსიკისა და საშემსრულებლო ხელოვნების უმაღლესი სკოლა (Hochschule für Musik und Darstellende Kunst Frankfurt am Main) — სახელმწიფო უმაღლესი სკოლა მუსიკის, თეატრისა და ცეკვის დარგებში. უმაღლესი სკოლა ერთადერთი სპეციალური სამუსიკო უმაღლესი სასწავლებელია ჰესენის ფედერალურ მხარეში.
უმაღლეს სასწავლებელში სტუდენტები ეუფლებიან ინსტრუმენტულ და ვოკალურ ხელოვნებას, ასევე მუსიკის პედაგოგიკას, გარდა ამისა საკომპოზიციო და სადირიჟორო ხელოვნებებს და საეკლესიო მუსიკას. უმაღლეს სკოლაში არსებობს ასევე მუსიკალური თეატრის, სამსახიობო ხელოვნებისა და ცეკვის მიმართულებები.
მაინის ფრანკფურტის მუსიკისა და საშემსრულებლო ხელოვნების უმაღლესი სკოლას გააჩნია საპრომოციო უფლება მუსიკისმცოდნეობის და მუსიკის პედაგოგიკის დარგებში.
ლიტერატურა
კატეგორია:მაინის ფრანკფურტის უმაღლესი სასწავლებლები
კონსტანტინე გიორგაძე
კონსტანტინე ლევანის ძე გიორგაძე (დ. 12 ოქტომბერი, 1923, თბილისი — გ. 8 დეკემბერი, 2004, იქვე) — ქართველი რენტგენოლოგი და სამედიცინო რადიოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1967), პროფესორი (1970), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1990), საქართველოს სამედიცინო აკადემიის წევრი (1996).
ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიული ფაკულტეტი 1946 წელს.
1946–1953 წლებში იყო ექიმი, უფროსი ლაბორანტი, 1953–1955 წლებში ასპირანტი, 1955–1959 წლებში ასისტენტი, 1959–1969 წლებში დოცენტი, 1969–1973 წლებში რენდგენოლოგიისა დარადიოლოგიის კათედრის პროფესორი. 1973 წლიდან იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის რენტგენოლოგიისა და რადიოლოგიის კათედრის გამგე; ავტორია 100–ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომისა; გამოქვეყნებული აქვს რამდენიმე მონოგრაფია; მისი ხელმძღვანელობით შესრულებულია 10 საკანდიდატო და 2 სადოქტორო დისერტაცია. საქართველოს სამედიცინო რადიოლოგიის სკოლის ერთ–ერთი დამაარსებელი და თვალსაჩინო წარმომადგენელია.
საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „Функциональное состояние щитовидной железы при гипертонической болезни“, დაიცვა 1957 წელს.
სადოქტორო დისერტაციის თემა — „Радиоизотопная диагностика функции щитовидной железы“ დაიცვა, 1960 წელს.
1990 წელს მიენიჭა მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწის წოდება.
იყო საქართველოს რადიოლოგთა ასოციაციის ვიცე–პრეზიდენტი და საქართველოს სამედიცინო აკადემიის აკადემიკოსი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი რენტგენოლოგები კატეგორია:ქართველი ექიმები კატეგორია:დაბადებული 12 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1923 კატეგორია:გარდაცვლილი 8 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2004 კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კონსტანტინე
ბიბისარა ასაუბაიევა
ბიბისარა ასაუბაიევა (Бибісара Асаубаева; Bibisara Assaubayeva; დ. 26 თებერვალი, 2004, ტარაზი, ყაზახეთი) — ყაზახი მოჭადრაკე, საერთაშორისო ოსტატი (2020), ქალთა შორის 2021 წლის მსოფლიოს ჩემპიონი ელვისებურ ჭადრაკში.
ბიოგრაფია
ბიბისარა ასაუბაიევა ქალაქ ტარაზში დაიბადა და ჭადრაკის თამაში 4 წლისას ბაბუამ ასწავლა. პირველი მწვრთნელი ყაზახეთის მრავალგზის ჩემპიონი, საერთაშორისო ოსტატი ოლეგ ძიუბანი იყო. 7 წლისა ტარაზის ჩემპიონი გახდა. 2011 წელს კალდას-ნოვასში 8 წლამდელ გოგონათა მსოფლიოს ჩემპიონატზე, ოქროს მედალი მოიგო და 7 წლისამ ფიდეს ოსტატს წოდება მიიღო. ამით კი გახდა ყველაზე ახალგაზრდა მოჭადრაკე, ვინც ეს შეძლო. ასაუბაიევა ასევე გატაცებულია მხატვრული ტანვარჯიშით და რამდენჯერმე ასტანის ჩემპიონიც გახდა. 2012 წელს ყაზახეთში სპორტულ ნომინაციაში „წლის აღმოჩენა“ - ბიბისარა „წლის სპორტსმენის“ ტიტულის მფლობელი გახდა. მომდევნო წელს კი პრემია „წლის პატრიოტი - 2013“ მიიღო. 2014 წელს დუბაის შეიხის თასი მოიგო. 2016 წელს მისი ოჯახი რუსეთში გადასახლდა და ამ ქვეყნის სახელით გააგრძელა ასპარეზობა. იმავე წელს ბათუმში 12 წლამდელ გოგონებში გახდა მსოფლიოს ჩემპიონი. მომდევნო წელს მონტევიდეოში 14 წლამდელთა მსოფლიოს ჩემპიონატზე ვერცხლს დაეუფლა. 13 წლისამ მინსკში იასპარეზა ევროპის მამაკაცთა ინდივიდუალურ ჩემპიონატზე, 3 მოიგო, 4 წააგო, 4 კი ყაიმით დაასრულა და საერთაშორისო ოსტატის წოდება მიიღო. გამოვიდა „მსოფლიოს ნაკრებში“, რომელიც სენტ-ლუისში აშშ-ის ნაკრებს დაუპირისპირდა და დაამარცხა. 2019 წელს ბიბისარა სამშობლოში დაბრუნდა და ისევ ყაზახეთის სახელით გააგრძელა გამოსვლა. მარტში პირველად ნაკრებში მიიწვიეს და ქალთა მსოფლიოს გუნდურ ჩემპიონატზე წაიყვანეს. მეორე და მესამე დაფაზე მოთამაშემ 9 პარტიიდან 5 ქულა დააგროვა და ნაკრების შემადგენლობაში საუკეთესო იყო. 2021 წელს აზიის ქალებში ჩემპიონი გახდა, პანდემიის გამო შეჯიბრი ონლაინ ჩატარდა. ნოემბერში რიგაში FIDE Women's Grand Swiss ტურნირზე 50 მონაწილეს შორის მე-10 ადგილი დაიკავა. დეკემბერში ვარშავაში მსოფლიოს ჩემპიონატზე სწრაფ ჭადრაკში ვერცხლის მედალი მოიგო, ორ დღეში კი ელვისებურში ოქროს მედალი აიღო. 17 პარტიიდან 13 მოიგო, 2 ყაიმით დაასრულა და 2 წააგო. ამ გამარჯვებით გახდა ყველაზე ახალგაზრდა მოჭადრაკე, ვინც აღნიშნული ტიტულის მოპოვება შეძლო.
სკანდალი
2017 წლის სექტემბერში მონტევიდეოში 14 წლამდელ გოგონათა მსოფლიოს ჩემპიონატზე, რუსეთის ნაკრების მწვრთნელმა და მისი კონკურენტის ელიზაბეტა სოლოჟენკინის მამამ ევგენიმ ყაზახ მოჭადრაკეს თაღლითობა დააბრალა. ევგენის აზრით, თამაშისას ბიბისარა საფირფარეშოში გავიდა და ტელეფონით კონსულტაცია მიიღო, ამის მოწმე კი მისი გოგო ელიზაბეტა იყო.
2018 წლის 19 მარტს ფიდემ სოლოჟენკინი ცილისწამებისთვის და რეპუტაციის შელახვისათვის დააჯარიმა და შეჯიბრებებზე მონაწილეობა აუკრძალა. არასრულწლოვან ასაუბაიევას მშობლებმა 2018 წლის მაისში მოსკოვის სასამართლოში შვილის უფლებების დასაცავად სარჩელი შეიტანეს. 14 დეკემბერს სასამართლომ ბიბისარა უდანაშაულოდ ცნო და სოლოჟენკინს მის სასარგებლოდ 100 ათასი რუბლის გადახდა დააკისრა.
სქოლიო
კატეგორია:ჭადრაკის დიდოსტატები ქალთა შორის კატეგორია:დაბადებული 26 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 2004 კატეგორია:ყაზახი ქალი მოჭადრაკეები კატეგორია:ჭადრაკის საერთაშორისო ოსტატები
ვიკინგები გალისიაში
მინი|ვიკინგების ქანდაკება [[კატოირაში.]]
ვიკინგები გალისიაში IX-XII საუკუნეებში თარეშობდნენ. ამ პერიოდში მათ მიაღწიეს ზღვებზე ბატონობას და აწარმოებდნენ ატლანტიკის ოკეანის სანაპიროზე არსებულ დასახლებებზე თავდასხმებს. ისინი ატლანტიკის ოკეანის გავლით აღწევდნენ ხმელთაშუა ზღვაში და გზად გალისიასსაც არბევდნენ. იმ დროის ტექსტებში ვიკინგები მოხსენიებული არიან როგორც: normandos ან lordimani.
პირველი შეჭრა
გალისიაში ვიკინგების პირველი შეჭრა ბერტინალის ანალების (Annales Bertiniani) მიხედვით 844 წლის აგვისტოში მოხდა. ვიკინგებმა სანაპირო ზოლში მდებარე რამდენიმე სოფლის გაძარცვის რის შემდეგ მათ წინააღმდეგ ასტურიის მეფე რამირო I ჯარი გააგზავნა. ქრონიკების მიხედვით 844 წელს დღევანდელ ხიხონსა და ლა-კორუნიასთან მათ შორის მოხდა ორი მცირე შეტაკებება. რამირო I-ის ჯარმა შეძლო ვიკინგების შეტევების მოგერიება, რის შემდეგაც მათ გზა ლისაბონისკენ გააგრძელეს. ამ პერიოდს ეკუთვნის ლეგენდა მღვდელმთავარ გონსალოზე, რომელის ლოცვის შემდეგაც მდინარე მასიმაში შემოსული ვიკინგების გემების უმეტესობა ჩაიძირა.
მეორე შეჭრა
ვიკინგები გალისიაში 859 წელს ორდონიო I-ის მეფობის დროს დაბრუნდნენ. ეს იყო ასობით გემისგან შემდგარი ექსპედიცია, რომელიც ესპანეთის სანაპიროებთან საფრანგეთის გავლით მივიდა. ირია ფლავიას გაზარცვის შემდეგ ისნი გაემართნენ სანტიაგო-დე-კომპოსტელას მიმართულებით და მოაქციეს ალყაში. მეზობელმა დასახლებებმა დარბევისგან გადასარჩენად ვიკინგებს ხარკი გადაუხადეს. ვიკინგების წინააღმდეგ მხოლოდ დონ პედრო გამოვიდა, რომელმაც ისინი დაამარცხა და გაუნადგურა 38 გემი. გადარჩნილები წავიდნენ სამხრეთისკენ. ამ შემოჭრის შედეგად საეპისკოპოსო ტახტი ირია ფლავიადან სანტიაგო-დე-კომპოსტელაში გადავიდა.
გვიანდელი შეჭრები
951 წიკინგები ისევ გამოჩნდნენ გალისიის სანაპიროებთან. ამ დროისთვის გალისიის ქალაქების დაცვა უფრო გაძლიერებული იყო და მათ შეეძლოთ თავისდაცვა. შემდგომი შეჭრა მოხდა 964 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:მეკობრეები
ასინქრონული ელექტროძრავა
ასინქრონული ელექტროძრავა — ელექტრული ასინქრონული მანქანა, რომელიც ელექტრულ ენერგიას მექანიკურ ენერგიად გარდაქმნის.
ისტორია
ასინქრონული ელექტროძრავის შექმნა შესაძლებელი გახდა მბრუნავი მაგნიტური ველის მოვლენის აღმოჩენის შემდეგ. 1888 წელს იტალიელმა ფიზიკოსმა გ. ფერარისმა და ხორვატიელმა ინჟინერ-მეცნიერმა ნიკოლა ტესლამ ერთმანეთისგან დამოუკიდებლად მეცნიერულად დაასაბუთეს მბრუნავი მაგნიტური ველის არსი. 1887 წელს ნიკოლა ტესლამ ააგო პირველი ორფაზიანი ასინქრონული ელექტროძრავა, მაგრამ ამუშავების ცუდი მახასიათებლების გამო იგი ვერ გავრცელდა. 1889 წელს მ. დოლივო-დობროვოლსკიმ გამოცადა სამფაზიანი ასინქრონული ელექტროძრავა, რომლის როტორი „ციყვის ბორბლის“ ტიპისა იყო. ეს ძრავა სხვა ძრავებთან შედარებით მეტად მარტივი და საიმედოა (კონსტრუქცია დღემდე ძირითადად უცვლელია). 1890 წელს დოლივო-დობროვოლსკიმ გამოიგონა ფაზური როტორი, რომელსაც ჰქონდა საკონტაქტო რგოლები და მუშავებული მოწყობილობა.
ასინქრონული ელექტროძრავის ტიპები
ასინქრონული ელექტროძრავის კონსტრუქციის გაფორმებას, სიმძლავრესა და გაბარიტს განსაზღვრავს მისი დანიშნულება და მუშაობის პირობები. მაგალითად, საერთო დანიშნულების ასინქრონული ელექტროძრავს აქვს, წყლით ან ჰაერით, გაგრილების სისტემა; არის აგრეთვე აფეთქებაუსაფრთხო გარსაცმიანი ასინქრონული ელექტროძრავა, რომელსაც უმთავრესად შახტებსა და აფეთქებასაფრთხიან სათავსებში იყენებენ. ზოგიერთი სახის (მაგალითად, ავტომატიკისა და ტელემექანიკის სისტემებისათვის განკუთვნილ) ასინქრონული ელექტროძრავას აქვს მართვის ბლოკებისა და დამცავი ამამუშავებელი აპარატურის კომპლექტიც. ასინქრონული ელექტროძრავის ძირითადი კონსტრუქციული ელემენტია სტატორი - უძრავი ნაწილი და როტორი - მბრუნავი ნაწილი.
ასინქრონული ელექტროძრავების ბრუნვის სიჩქარის რეგულირება
ასინქრონული ელექტროძრავის სტატორის გრაგნილებში გამავალი ორ ან სამფაზიანი ცვლადი დენის მიერ აღძრული მბრუნავი მაგნიტური ველისა და როტორის გრაგნილებში სტატორის ველის მიერ ინდუცირებული დენის ურთიერთმოქმედების შედეგად მანქანის ლილვზე წარმოქმნილი მექანიკური ძალვები აიძულებს როტორს ასინქრონულად იბრუნოს მაგნიტური ველის ბრუნვის მიმართულებით. როტორის ბრუნვის სიჩქარე ნაკლებია ველის ბრუნვის სიჩქარეზე. როტორის გრაგნილი შეიძლება იყოს ფაზური ან მოკლედ შერთული (გალია). ასინქრონული ელექტროძრავის როტორის ბრუნვის სიჩქარე სტატორის მაგნიტური ველის ბრუნვის სიხშირეზეა დამოკიდებული. ამ სიჩქარეს განსაზღვრავს მკვებავი დენის სიხშირე და ძრავას პოლუსების წყვილთა რიცხვი. ასინქრონული ელექტროძრავის ბრუნვის სიჩქარის შეცვლა სტატორის მკვებავ ქსელში დენის სიხშირის რეგულირებით ან პოლუსების წყვილთა რიცხვის შეცვლით შეიძლება. ფაზურროტორიან ასინქრონული ელექტროძრავის სარეგულირებლად როტორის წრედში რთავენ სარეგულაციო რეოსტატს რეგულირება შეიძლება აგრეთვე რამდენიმე მანქანის კასკადური ჩართვით. მოკლედ შერთული როტორიანი ასინქრონული ელექტროძრავის ქსელში უშუალოდ ჩართვისას ამუშავების დენი 4-7-ჯერ აღემატება ნომინალურს, ამიტომ ქსელში უშუალოდ რთავენ მხოლოდ 200 კვტ-მდე სიმძლავრის ძრავას. ამუშავების დენის ძალა 3-4-ჯერ შეამცირონ, მძლავრმოკლედ შერთულ ასინქრონული ელექტროძრავის ამუშავებისას შემცირებულ ძაბვას აწვდიან. ფაზურროტორიანი ასინქრონული ელექტროძრავის ამუშავების დენს ზღუდავენ როტორის წრედში ჩართული ამუშავების წინაღობით, რომელსაც როტორის გაქანების პროცესში თანდათან ამცირებენ. ასინქრონული ელექტროძრავა სხვადასხვა სიმძლავრისაა (ვატის მეათედებიდან ათასობით კვტ-მდე). ცვლადი დენის სხვა ძრავებთან შედარებით სამფაზიანი ასინქრონული ელექტროძრავის კონსტრუქცია უფრო საიმდეო და მარტივია. მარტივია აგრეთვე მისი სქემა. ასინქრონული ელექტროძრავას აქვს ნაკლიც: მცირე დატვირთვის რეჟიმით მუშაობისას ხარჯავს მნიშვნელოვან რეაქტიულ სიმძლავრეს; შეზღუდულია მისი ბრუნვის სიჩქარის რეგულირების დიაპაზონი. არარეგულირებად ამძრავებში ძირითადი ძრავაა სამფაზიანი ასინქრონული ელექტროძრავა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ძრავები
ცხნარის ეკლესია
ცხნარის ეკლესია — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი ქვემო ქართლის მხარეში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, სოფელ წყნარ აბანოში, მდინარე ხრამის მარცხენა ნაპირას, ხეობაში. ეკლესიის სამხრეთის კარიბჭეზე არსებული ასომთავრული წარწერის მიხედვით იგი XIII საუკუნეშია აგებული.
ეკლესია დარბაზული ტიპისაა. ნაგებია ადგილობრივი სწორად ნათალი ქვით, აქტიურადაა გამოყენებული აგრეთვე შირიმის ქვაც. ამჟამად ტაძარი ძალიან დაზიანებულია. ჩამონგრეულია კამარები. მინაშენის ბალავარის ქვაზე გამოსახულია ჯვარი. უნდა აღინიშნოს ის ფაქტი, რომ ზემოთაღნიშნული ბალავარის ქვა და კარიბჭე, გაცილებით ძველია ვიდრე თვითონ ტაძარი. ტაძარში შესასვლელი სამხრეთის მხრიდან არის. მხატვრულადაა გაფორმებული კარიბჭე. მასზედ გამოსახულია საკმაოდ მოზრდილი ბოლნური ტიპის წრეში ჩასმული ჯვარი და როგორც ზემოთ ავღნიშნეთ ასომთავრული ლაპიდარული წარწერა. კარიბჭე გარედან არქიტრავულია, შიდა მხრიდან თაღოვანი. მის აღმოსავლეთით სვეტზე კიდევ ერთი ასომთავრული წარწერაა. რაც შეეხება ტაძრის ინტერიერს იგი საკმაოდ საინტერესოა. ინტერიერი მხატვრულად არის გაფორმებული, გაფორმებულია პილასტრები, რომელიც გამოყოფს საკურთხეველს. ინტერიერის მხატვრული გაფორმების მიუხედავად ტაძარი შელესილი ყოფილა. დღეისათვის მოხატულობის კვალი აღარ შეიმჩნევა.
ცხნარის ეკლესიას კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი მიენიჭა 2006 წლის 30 მარტს საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის სამინისტროს მიერ, ხოლო ამავე წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის № 665 ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
წარწერები
წარწერებს დევი ბერძენიშვილი შემდეგნაირად კითხულობს: ნახევარწრეში, ბოლნური მედალიონის ორივე მხარეს  ბალავრის ქვის ზევით, მარცხნივ ერთ სტრიქონად:  ამ წარწერის ქვევით, ჰორიზონტალური ლილვის დაბლა ერთსტრიქონიანი ხუცური წარწერაა ამოკაწრული, სადაც განირჩევა სიტყვები
სქოლიო
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
გალიპოლის ბრძოლა
გალიპოლის ბრძოლა, გალიპოლის ოპერაცია, დარდანელის ოპერაცია, ჩანაქქალეს ბრძოლა (Çanakkale Savaşı; Gallipoli Campaign) — მასშტაბური სამხედრო ოპერაცია პირველი მსოფლიო ომის პერიოდში. გაიმართა უინსტონ ჩერჩილის ინიციატივით. ბრძოლაში მონაწილეობდა ანტანტის ქვეყნები, ძირითადად დიდი ბრიტანეთი და საფრანგეთი, ოპერაციის მიზანი იყო კონსტანტინოპოლის ხელში ჩაგდება და რუსეთისათვის საზღვაო გზების გახსნა.
წინა პირობები
კარდენის გეგმა მოიწონა უმაღლესმა ხელმძღვანელობამ და დარდანელის სრუტეში გაიგზავნა ბრიტანულ-ფრანგული ესკადრა.
სამხედრო საბჭოს 1915 წლის 28 იანვრის სხდომაზე მიიღეს საბოლოო გადაწყვეტილება: დარდანელის სრუტეში განლაგებულ ფრონტს უნდა ემოქმედა დამოუკიდებლად არმიის დახმარების გარეშე.
ოსმალეთის მხარემ დაზვერვის საშუალებით უკვე იცოდა ოპერაციის მზადების შესახებ და დაიწყო საფორტიფიკაციო ნაგებობების გამაგრება.
ბრძოლის მსვლელობა
ოპერაცია დაიწყო 1915 წლის 19 თებერვალს ოსმალეთის ფორტების დაბომბვით, თუმცა მოკავშირეებმა რაიმე სერიოზული ზიანის მიყენება ვერ შეძლეს. გენერალური შეტევა დაიწყო 18 მარტს დილის 10:30 საათზე. მოკავშირეთა ხომალდები სრუტეში შევიდნენ. თურქები შორიახლო მისდევდნენ მოკავშირეებს, გაიხსნა საარტილერო ცეცხლი. მნიშვნელოვნად დაზიანდა მოკავშირეთა ფლოტი. 18:00 საათისათვის ბრიტანელმა ადმირალმა დე რობეკმა გასცა ბრძანება ოპერაციის შეწყვეტის შესახებ. თურქებმა უმნიშვნელო დანაკარგი განიცადეს.
ზღვაზე წარუმატებლობის შემდეგ მოკავშირეებმა გადაწყვიტეს დესანტის გადასხმით დაეპყროთ გალიპოლი. 25 აპრილს მოკავშირეებმა დესანტი ინგლისელი გენერლის იან ჰამილტონისა და ფრანგი გენერლის ალბერ დ’ამადის სარდლობით გელიბოლუს ნახევარკუნძულზე სედიულბაჰირთან გადასხეს. მოკავშირეთა ცდას შედეგი არ მოჰყოლია, რადგან ოსმალეთის იმპერიის ჯარების ძლიერ წინააღმდეგობას წააწყდნენ.
1915 წლის 7 დეკემბერს ბრიტანეთის მთავრობამ გასცა ბრძანება სრუტეებიდან მოკავშირეთა ძალების ევაკუაციის შესახებ, რომელიც დასრულდა 1916 წლის 9 იანვარს.
შედეგები
გალიპოლის ბრძოლაში გამარჯვებას თურქებისთვის ჰქონდა უდიდესი პოლიტიკური და მორალური მნიშვნელობა. ამ ბრძოლის შემდეგ ბულგარეთი პირველ მსოფლიო ომში ჩაება ოსმალეთის მხარეს, ხოლო უინსტონ ჩერჩილი იძულებული გახდა თანამდებობიდან გადამდგარიყო. გენერალ ფონ სანდერსს „აღმოსავლეთის ჰინდენბურგი“ უწოდეს, ხოლო სულთან მეჰმედ V-ს ურჯულოებზე გამარჯვებულის - ღაზის ტიტული მიანიჭეს. დარდანელის ოპერაციის ჩავარდნით წაგებული დარჩა რუსეთი, რომელსაც სრუტეების რაიონი უნდა რგებოდა.
ჩულუმანის მუნიციპალიტეტი
ჩულუმანის მუნიციპალიტეტი (Chulumani) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიაში, ლა-პასის დეპარტამენტის სუდ-იუნგასის პროვინციაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 14 948 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 284 კმ²-ია.
მუნიციპალიტეტი თავის მხრივ კანტონებად იყოფა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლა-პასის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები
ზერნოგრადი
გეოგრაფია
კლიმატი ზომიერად კონტინენტურია. ზამთარი რბილია. იანვრის საშუალო ტემპერატურაა −4,4 °C. ზაფხული ცხელია და გრძელი, სჭარბობს მზიანი ამინდი.
ისტორია
ქალაქი დაარსდა, როგორც დასახლება 1929 წელს.
1928 წლის 1 აგვისტოს ჩამოყალიბდა საკავშირო მნიშვნელობის ახალი ორგანო „Зернотрест-ი“. მისი მთავარ ამოცანას წარმოადგენდა: აეშენებინა ხორბლის საბჭოთა მეურნეობა და ჩაგომოდა სათავეში მის წარმოებას. მომგებიანი ხორბლის მეურნეობის შექმნის გამოცდილება საბჭოთა კავშირში ამ დროისათვის არ იყო.
1928 წლის ნოემბერში დაიწყო მშენებლობისათვის საყოველთაო მზადება. 1928 წლის 2 ნოემბერს მოსკოვში მიირეს გადაწყვეტილება ზერნოტრესტის სამშენებლო კამპანიის მზადყოფნისათვის, რომელიც დაიწყებოდა 1929 წელს.
უკვე 1929 წლის იანვარში დაიწყო მისასვლელი გზების მშენებლობა, ააგეს დროებითი საცხოვრებლები, ეშელონებმა ჩამოიტანეს ტექნიკა და სამშენებლო მასალები. 1930 წლისათვის უკვე ააშენეს 11 მრავალსართულიანი საცხოვრებელი სახლი, კლუბი, სასადილო, აბანო, სარემონტო სახელოსნო, ავტოფარეხი, კანტორა დასხვა მთელი რიგი ობიექტები. ამავე 1930 წელს უკვე ფუნქციონირება დაიწყო პოლიკლინიკამ და საავადმყოფომ.
1934 წელს ზერნოგრადში გაიმართა საერთაშორისო ანტირევმატიული კონგრესი.
მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ზერნოგრადის მანქანა-ტრაქტორთა სახელოსნო გადავიდა სამხედრო ტექნიკის წარმოებაზე. 1941 წელს სახელოსნოს ეწოდა მექანიკური ქარხანა.
1942 წლის 15 ივლისს ქალაქის თავზე პირველად გამოჩნდნენ გერმანული ბომბდამშენები. დაიწყო დაბომბვა. მომავალ რიცხვებში დაიწყო ევაკუაცია. ზერნოგრადის ინსტიტუტი გადაიტანეს ქალაქ ყაზახეთის სსრ-ის ქალაქ კუსტანაიში. ზერნოგრადის გათავისუფლება მოხდა 1943 წლის 30 იანვარს.
კულტურა
ქალაქში მდებარეობს: კულტურის სახლი, სასტუმროები, ოფიცერთა სახლი, სტადიონი, სამხედრო გარნიზონის ბაზაზე მოქმედი თანამედროვე სპორტული კომპლექსი (იგეგმება კიდევ ერთის მშენებლობა), კულტურისა და დასვენების პარკი, მუსიკალური სკოლა, თანამედროვე ტექნიკით აღჭურვილი კონოთეატრი „ზერნოგრადი“ (ადრე ეწოდებდა „კომკავშირელი“).
განათლება და მეცნიერება
ზერნოგრადში მდებარეობს სამი სამეცნიერო სასწავლებელი: აზოვ-შავი ზღვის სახელმწიფო აგროსაინჟინრო აკადემია, ი. კალინენკოს სახელობის მარცვლეული კულტურების სრულიად რუსეთის სამეცნიერო-სასწავლო ინსტიტუტი და სოფლის მეურნეობის მექანიზაციისა და ელექტროფიკაციის ჩრდილოეთ კავკასიის სამეცნიერო-სასწავლო ინსტიტუტი.
სქოლიო
კატეგორია:როსტოვის ოლქის ქალაქები
დამოუკიდებლობის 1005 დღე
„დამოუკიდებლობის 1005 დღე“ — ქართული ისტორიული, დოკუმენტურ სერიალი, რომელიც „ვიზარტ სტუდიამ“ და „დოკუმენტური ფილმების სტუდიამ“ გადაიღო პირველი არხისთვის 2009 წელს. სიუჟეტი შეეხება ჩვენი ქვეყნის ისტორიას საბჭოთა რეჟიმის დროს, გაცოცხლებული ისტორიული პერსონაჟებით. სერიალის მომზადებისას გამოყენებულია ემიგრაციის მუზეუმის საარქივო მასალა.
სიუჟეტი
სერიალში მოვლენები, ძირითადად, ვითარდება 1920 წლის მიწურულსა და 1921 წლის დასაწყისში, როდესაც ბოლშევიკური რუსეთის მიერ მომზადდა და განხორციელდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპაცია. სერიალში აგრეთვე, ნაჩვენებია ქართველ იუნკერთა სამხედრო სასწავლებელი. იუნკერთა ყოფა, ცხოვრება და სამხედრო მოღვაწეობა. სამხედრო სასწავლებლის უფროსის ალექსანდრე ჩხეიძის, აგრეთვე იუნკერების მემუარული ჩანაწერების მიხედვით, დეტალურად არის ასახული ტაბახმელას მისადგომებთან ქართველ იუნკერთა ბრძოლა.
გადაღება
ფილმის გადაღებაში აქტიურად მონაწილებდნენ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს ჯარისკაცები. კერძოდ, საქართველო ეროვნული გვარდიისა და IV ქვეითი ბრიგადის სამხედრო მოსამსახურეები. ძირითადი გადაღებები მიმდინარეობდა: 1. თბილისის ძველ უბნებში, 2. იუნკერთა ყოფილ სამხედრო სასწავლებელში 3.ქვემო ქართლში (მარნეულის რაიონი, სოფელი ოფრეთი) - საიდანაც მოხდა წითელი არმიის პირველი შემოსვლა 4. მუხროვანის სამხედრო პოლიგონზე - საბრძოლო მოქმედებების ინსცენირება 5. ბათუმში - საიდანაც საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობა გაემგზავრა ემიგრაციაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:2009 წლის ქართული ტელესერიალები
კიზლარ-ბირგანი
კიზლარ-ბირგანი (Кызлар-Бирган; Ҡыҙҙар-биргән) — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, ზილაირის რაიონში. მიეკუთვნება ურკასის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ ზილაირიდან განლაგებულია 97 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ სიბაიდან 147 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 350 ადამიანი. მოსახლეობას ბაშკირები და რუსები შეადგენენ.
ურუმიტა
ურუმიტა (Urumita) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ლა-გუახირის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 314 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 450 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 31.13 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 432 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლა-გუახირის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
თიულიუ (ლერიქი)
თიულიუ (Tülü) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლერიქის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა —  98 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:ლერიქის რაიონის სოფლები
ელიზბარ მინდელის ქუჩა
ელიზბარ მინდელის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ვაკის რაიონში (დელისი); შალვა ნუცუბიძის ქუჩიდან ანა პოლიტკოვსკაიას  ქუჩამდე. ქუჩის ეს მონაკვეთი ადრე უსახელო იყო. 1994 წელს ელიზბარ მინდელის სახელი დაერქვა. ქუჩაზე განთავსებულია გიორგი წულუკიძის სახელობის სამთო, ვასილ გულისაშვილის სახელობის სატყეო, რაფიელ დვალის სახელობის მანქანათა მექანიკის, რაფიელ აგლაძის სახელობის არაორგანული ქიმიისა და ელექტროქიმიის ინსტიტუტები.
ლიტერატურა
მინდელი
ბუფერული სახელმწიფო
ბუფერული სახელმწიფო — პატარა ან სუსტი სახელმწიფო, რომელიც დიდი და ძლიერი სახელმწიფოების მოსაზღვრედ მდებარეობს და ამ უკანასკნელთა შორის პოლიტიკურ ურთიერთობებში ერთგვარი შემაკავებელი ზონის ფუნქციას ასრულებს. ბუფერული სახელმწიფოს ცნება ასოცირდება ძალთა წონასწორობის პოლიტიკასთან, ვინაიდან ამგვარი ქვეყნების არსებობა დამოკიდებულია დიდ სახელმწიფოთა შორის ძალთა განაწილებაზე და ძლიერი მეზობლების უსაფრთხოების მოთხოვნილებებზე.
პოლიტიკაში ესაა პატარა სახელმწიფო, მოქცეული ორ ერთმანეთისადმი მტრულად განწყობილ სახელმწიფოს შორის, რომელთაგან თითოეული ცდილობს მის გამოყენებას მეორეს საწინააღმდეგოდ.
ზბიგნევ ბჟეზინსკი თავის წიგნში „დიდი ჭადრაკის დაფა“ იყენებს ტერმინს „ბუფერული სახელმწიფო“, ისეთი სახელმწიფოს აღსანიშნავად, რომელიც მეზობელ სახელმწიფოებს შორის თანამშრომლობს, ამის საფუძველზე ასუსტებს მეზობლებს მეოთხე სახელწიფოს სასარგებლოდ. მსოფლიოს ისტორიის ფარგლებში ბუფერული სახელმწიფოს მაგალითებია:
ზოგიერთი ექსპერტის აზრით, თანამედროვე ეპოქაში ბუფერული სახელმწიფოები არიან ყოფილი საბჭოთა კავშირის ისეთი ქვეყნები, რომლებიც ამჟამად სუამის წევრები არიან (საქართველო, უკრაინა, აზერბაიჯანი და მოლდოვა). აღნიშნული ქვეყნები რუსეთის ფედერაციას გამოჰყოფენ ევროპისა და აზიის „ძველი“ სახელმწიფოებისაგან.
ჩუმის მუნიციპალიტეტი
ჩუმის მუნიციპალიტეტი (Chuma) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიაში, ლა-პასის დეპარტამენტის მუნიეკასის პროვინციაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 18 143 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 997 კმ²-ია.
ბუფერული სახელმწიფო
სქოლიო
კატეგორია:სახელმწიფო მმართველობის ფორმები კატეგორია:საერთაშორისო ურთიერთობები კატეგორია:გეოპოლიტიკა კატეგორია:პოლიტოლოგია
ჩუმის მუნიციპალიტეტი
მუნიციპალიტეტი თავის მხრივ კანტონებად იყოფა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლა-პასის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები
თუსოვა
თუსოვა (Tusova) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლერიქის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლერიქის რაიონის სოფლები
მირზაანის ქუჩა
მირზაანის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ლოტკინი); იაკინთე ლისაშვილისა და მაჩხაანის ქუჩებს შორის. წარმოიქმნა XX საუკუნის 40-იან წლებში. აქვს ერთი ჩიხი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ნაძალადევის რაიონის ქუჩები
წალკის წმინდა დემეტრეს ეკლესია
300px|მინი წალკის წმინდა დემეტრეს ეკლესია — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი ქვემო ქართლის მხარეში, წალკის მუნიციპალიტეტში, ქალაქ წალკაში, ღვთისმშობლის გუმბათიანი ტაძრიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით, 5 მეტრის დაშორებით. ნაგებია დამუშავებული ქვის კვადრებით.
იგი ძლიერაა გადაკეთებული. თავდაპირველი სახე, ყველაზე მეტად, აღმოსავლეთის ფასადს აქვს შენარჩუნებული. ეკლესია წარმოადგენს სამნავიან ბაზილიკას, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული შვერილი აფსიდით. აქვს ოთხი სარკმელი – სამი აღმოსავლეთ კედელში, ერთი – დასავლეთ კედელში. საკურთხეველი ერთი საფეხურითაა აწეული დარბაზის იატაკიდან და აქვს სოლეა. ეკლესიას შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს, თავდაპირველად იგი ორმალიანი ყოფილა, ახლა ერთი კარი გადაკეთებულია ფანჯარად, რომლის მარჯვენა ამყოლზე ამოკვეთილია წრეში ჩასმული ტოლმკლავა ჯვარი. დასავლეთის ფასადის ცენტრში შესასვლელი იყო გაჭრილი, რასაც მოწმობს კედლის წყობაში შემორჩენილი ტიმპანი. ტიმპანში შემორჩენილია ფაქიზი კვეთით შესრულებული რელიეფი ღვთისმშობლის განდიდების სიუჟეტით. აღმოსავლეთის ფასადზე, შვერილი აფსიდის ცენტრში, ამოკვეთილია სამსაფეხურიან კვარცხლბეკზე აღმართული ჯვარი.
წალკის წმინდა დემეტრეს ეკლესიას კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი მიენიჭა 2006 წლის 30 მარტს საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის სამინისტროს მიერ, ხოლო ამავე წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის № 665 ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
სქოლიო
კატეგორია:წალკის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
აბდ ალ-კადირ-ხან ხათაქი
აბდ ალ-კადირ-ხან ხათაქი (عبدالقدير خان خټک; დ. 1651 — გ. 1702) — ავღანელი პოეტი, ლირიკოსი. ხუშპალ-ხან ხათაქის შვილი და მისი ლიტერატურული მიმდევარი.
წერდა პუშტუ ენაზე, ხშირად იმეორებდა სპარსულენოვანი პოეტების სუფიურ მოტივებს, დასტიროდა სოფლის ამაოებას, ეტრფოდა ღმერთსა და სიკეთეს, ებრძოდა ბოროტებასა და ძალადობას. შექმნა ლექსთა დივანი. დაამუშავა ადამხანისა და დურხანის ლეგენდა, პუშტუ ენაზე თარგმნა საადის „გოლესთანი“ და აბდ ალ-რაჰმან ჯამის ნაწარმოებები.
ლიტერატურა
კატეგორია:ავღანელი პოეტები კატეგორია:ავღანელი ლირიკოსები
მუსკულები
„მუსკულები“ — ქართული ტელესერიალი, რომლის რეჟისორია ნუკრი ჯანყარაშვილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართული ტელესერიალები კატეგორია:2000-იანი წლების ქართული ტელესერიალები
ჩიმედიინ საიხანბილეგი
ჩიმედიინ საიხანბილეგი (Чимэдийн Сайханбилэг; დ. 17 თებერვალი, 1969) — მონღოლეთის ამჟამინდელი პრემიერ-მინისტრი და დემოკრატიული პარტიის წევრი.
ბიოგრაფია
საიხანბილეგი დაიბადა 1969 წელს დორნოდში, მონღოლეთი. მან განათლება მიიღო მონღოლეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტში და ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტის სამართლის სკოლაში.
1996 წელს აირჩიეს დიდი ხურალის დეპუტატად. ორი თვის შემდეგ იგი გახდა განათლების მინისტრი, ამ თანამდებობაზე მუშაობდა 2 წლის განმავლობაში. 2008—2012 წლებში საიხანბილეგი იყო დემოკრატიული პარტიის ლიდერი პარლამენტში.
2014 წლის 21 ნოემბერს აირჩიეს მონღოლეთის პრემიერ-მინისტრად.
კრისტინა (შვედეთი)
დედოფალი კრისტინა (Drottning Kristina; დ. 18 დეკემბერი, 1626, სტოკჰოლმი, შვედეთი — გ. 19 აპრილი, 1689, რომი, იტალია) — ვაზას დინასტიის წარმომადგენელი. შვედეთის მეფე გუსტავ II ადოლფისა და დედოფალ მარია ელეონორა ბრანდენბურგელის ერთადერთი ქალიშვილი. შვედეთის დედოფალი 1632-1654 წლებში.
ტახტი მხოლოდ მას შემდეგ დაიკავა, რაც მამამისი ლიუცენის ბრძოლაში მოკლეს. ამ დროს იგი მხოლოდ ექვსი წლის იყო, ქვეყნის ერთპიროვნული მმართველი კი 18 წლის ასაკში გახდა. იგი XVII საუკუნის ევროპის ერთ-ერთ ყველაზე განათლებულ ქალადაა მიჩნეული. მას ჰქონდა წიგნების, მანუსკრიპტების ნახატებისა და სკულპტურების კოლექცია. გარდა ამისა, დაინტერესებული იყო რელიგიით, ფილოსოფიით, მათემატიკითა და ალქიმიით. იგი ამ დარგებს განსაკუთრებულად მფარველობდა, რის გამოც მის პერიოდში სტოკჰოლმს „ჩრდილოეთის ათენი“ უწოდეს. 1652 წელს იგი კათოლიკედ მოინათლა, რის გამოც ორ წელიწადში იძულებული გახდა ტახტიდან გადამდგარიყო.
კრისტინას ექსტრავაგანტულმა ფინანსურმა მდგომარეობამ ქვეყანა გაკოტრების პირას მიიყვანა. მისი გადადგომის შემდგომი სამი წელი შვედეთში კვლავ არეულობა მღელვარებდა. 28 წლის ასაკში „ჩრდილოეთის მინევრამ“ სამეფო ტახტი თავის მამიდაშვილს, კარლ X-ს გადაულოცა, რის გამოც შვედეთში იგი თავისი დინასტიის უკანასკნელი მონარქი გახდა. გადადგომის შემდეგ იგი რომში გადასახლდა. რომის პაპმა მას უწოდა „დედოფალი რეალობის გარეშე, ქრისტიანი რწმენის გარეშე და ქალი სირცხვილის გარეშე“.
კრისტინას რომში ცხოვრების პერიოდში ხუთი პაპი შეიცვალა და თავისი ერთგულების გამო კათოლიციზმისადმი, იგი კონტრ-რეფორმაციის სიმბოლოდ იქცა. ცნობილია, რომ მას უყვარდა მამაკაცივით ჩაცმა და ასევე მოქცევა, რის გამოც მან ფართო ასახვა ჰპოვა იტალიურ ხელოვნებასა და ლიტერატურაში.
ადრეული ცხოვრება
კრისტინა დაბადებიდანვე გახდა შვედეთის ტახტის მემკვიდრე და ვაზას დინასტიის გამგრძელებელი, ვინაიდან ბაბუამისის, მეფე კარლ IX-ის ორივე ძმა: მეფე ერიკ XIV და მეფე იოჰან III უვაჟებოდ აღესრულდნენ, რაც შეეხება მამამისის, მეფე გუსტავ ადოლფის ძმებს, ისინი მის გაჩენამდე რამდენიმე წლით ადრე გარდაიცვალნენ უშვილოდ. მართალია იოჰან III-ის შთამომავლები პოლონეთში ჯერ კიდევ მეფობდნენ, მაგრამ მათ უკვე მიღებული ჰქონდათ კათოლიკობა და შვედები მათთვის ტახტის მიცებას არ აპირებდნენ. ამრიგად, იგი შვედეთის ტახტის უდავო მემკვიდრე იყო და მეფე გუსტავ ადოლფმა იგი ჯერ კიდევ თავის სიცოცხლეში გამოაცხადა მემკვიდრედ და მეტიც, მას დედოფალსაც უწოდებდა.
რეგენტობა
კრისტინას დედა, ჰოენცოლერნთა დინასტიის წარმომადგენელი, არასტაბილური ხასიათის მქონე ტემპერამენტიანი ქალი იყო. 1632 წლის 6 ნოემბერს ლიუცენის ბრძოლაში გუსტავ II ადოლფი გარდაიცვალა, რის შემდეგაც დედოფალი კრისტინა გახდა. დედოფალმა მარია ელეონორამ ქმრის გარდაცვალება ძალიან განიცადა, რაც ცუდად აისახა მის ფსიქიკაზე. მისი ბრძანებით გარდაცვლილი მეფის სხეულიდან ამოკვეთეს გული და ქილაში ჩადეს, რომელიც მან კრისტინას საძინებელში დაუდო, რათა „უმამობა არ ეგრძნო“. ასევე დედა-დედოფლის ბრძანებით მეფეს თვეების განმავლობაში არ კრძალავდნენ. საბოლოოდ, მეფე გუსტავ II მხოლოდ 1634 წლის 22 ივნისს დაკრძალეს, მას შემდეგ, რაც საქმეში დედოფლის რეგენტი ჩაერია.
1634 წელს რეგენტმა შემოიღო ახალი კონსტიტუცია, სახელად ოქსერსტიერნა. კონსტიტუციით დადგინდა, რომ „მეფეს“ უნდა ჰყოლოდა მინისტრთა საბჭო, რომელსაც არა მონარქი, არამედ ოქსერსტიერნი მართავდა.
თავიდან დედოფალი მარია ელეონორა ქალიშვილისადმი გულგრილად იყო განწყობილი, თუმცა ტახტზე ასვლის შემდეგ კრისტინა მისი ყურადღების ცენტრში მოექცა. გუსტავ ადოლფმა იცოდა თავისი ცოლის ფსიქიკური მდგომარეობის შესახებ, რის გამოც მისი ანდერძის მიხედვით კრისტინა მის ნახევარ-დას, პრინცესა კატარინას და ნახევარ-ძმას, პრინც კარლ გილენჰიელმს უნდა აღეზარდათ. 1636 წელს ოქსერსტიენმა გადაწყვიტა, რომ დედა-დედოფალი სამეფო კარიდან უნდა გადაესახლებინათ, დედა-შვილის შეხვედრას კი მინისტრთა საბჭო გეგმავდა და აკონტროლებდა. მომდევნო სამი წელი კრისტინამ მთლიანად მამიდასთან და მის ოჯახთან ერთად გაატარა. მარცხნივ|მინი|259x259პქ|დედოფალი კრისტინა 14 წლის ასაკში, 1640 წელს 1638 წელს კრისტინას მამიდა, პრინცესა კატარინა გარდაიცვალა, რის შემდეგაც სამეფო საბჭოს წევრებმა მარია ელეონორა დააბრუნეს სამეფო კარზე და იგი შვილის აღმზრდელად დანიშნეს. მიუხედავად ამისა, საბჭომ მარია ელეონორას ორი სეფექალი მიუჩინა, რათა მათ გაეკონტროლებინათ მისი ქმედებები.
დედოფალ კრისტინას მამაკაცებისათვის განკუთვნილი განათლება მისცეს. მისი დამრიგებელი ღვთისმეტყველი იოჰანეს მათია გოთუსი გახდა. იგი შეისწავლიდა ფილოსოფიას, რელიგიასა და ლიტერატურას. სახელმწიფო კანცლერი მას პირადად ასწავლიდა პოლიტიკისა და ომის ხელოვნებას. კანცლერმა 14 წლის კრისტინაზე განაცხადა: „იგი ქალს საერთოდ არ ჰგავს“. როგორც ცნობილია, იგი არ იჩენდა ინტერესს ქალური თემებისა და მოსართავებისადმი და ერჩივნა მამაკაცივით სცმოდა და მოქცეულიყო. მას ასევე ძალიან უყვარდა სწავლა, რის გამოც დღიურად მისი სასწავლო პროცესი 10 საათს გრძელდებოდა. აგრეთვე ცნობილია, რომ დედოფალი კრისტინა პოლიგლოტი იყო და გარდა მშობლიური შვედურისა, მან კარგად იცოდა ბერძნული, ლათინური, დანიური, გერმანული, იტალიური, ჰოლანდიური, ფრანგული, არაბული და ებრაული ენა.
1636-1637 წლებში შვედეთის სამეფო საბჭო ამერიკაში განიხილავდა „ახალი შვედეთის“ კოლონიის დაარსებას. 1638 წელს, დედოფალ კრისტინას მმართველობის პერიოდში მართლაც დაარსდა ამერიკაში პირველი შვედური კოლონია, რომელიც თანამედროვე დელავერის შტატის ტერიტორიაზე მდებარეობდა. ამ მიდამოებზე მის პატივსაცემად ჰქვია სახელი მდინარე კრისტინასაც. ამასთან, ფილადელფიაში ქალაქის ერთ-ერთ მთავარ ქუჩას მის პატივსაცემად ეწოდება „დედოფლის ქუჩა“.
პერსონალური მმართველობა
1644 წელს დედოფალი კრისტინა სრულწლოვანი გახდა, მაგრამ მისი კორონაცია დანიასთან ომის გამო გადაიდო. ჯერ კიდევ 1643 წელს შვედურმა ჯარებმა გადალახეს დანიის სახელმწიფო საზღვარი და ჰოლშტაინში შეიჭრნენ, რასაც დანიასთან ე.წ. „ტორსენსონის ომის“ დაწყება მოჰყვა. ომი შვედებისათვის წარმატებული აღმოჩნდა, რადგან ბრემსებროს ხელშეკრულებით დანიამ მათ გადასცა გოტლანდი და ოზელი, აგრეთვე ნორვეგიაში დაუთმოთ იამტლანდისა და ჰარიედალენის რეგიონები. ამის შემდეგ შვედეთი განაგებდა ბალტიის ზღვას და ის შეზღუდვები, რომელთაც დანია-ნორვეგიის უნია უწესებდა ჩრდილოეთის ზღვაზე მოიხსნა.
1648 წელს კრისტინას ბრძანებით უფსალის სასახლის ჭერი იაკობ იორდაესმა 35 ნახატით გააფორმა. 1649 წელს მისი ბრძანებით დამზადებულ იქნა 760 ნახატი, 170 მარმარილოს და 100 ბრინჯაოს ქანდაკება, მოიჭრა 33,000 მონეტა და მედალიონი, ჩამოისხა 600 ბროლის ლარნაკი და ითარგმნა 300 სამეცნიერო და ლიტერატურული ნაშრომი. ოცდაათწლიანი ომის პერიოდში შვედებმა დროებით დაიკავეს პრაღა, სადაც იმპერატორ რუდოლფ II-ის დროინდელი ნახატების კოლექცია მთლიანად გაძარცვეს და კრისტინას ჩაუტანეს სტოკჰოლმში. 1649-50 წლებში დედოფლის ბრძანებით ასობით წიგნი ითარგმნა შვედურ ენაზე.
1649 წელს კრისტინა თავისი განსვენებული მამიდის ქვრივის, პფალცგრაფ იოჰან კაზიმირისა და მამიდაშვილების დახმარებით, ცდილობდა ოქსერსტიერნას გავლენა შეემცირებინა. ამ დახმარების სანაცვლოდ მან მემკვიდრედ თავისი მამიდაშვილი, პრინცი კარლ გუსტავი გამოაცხადა.
ოცდაათწლიანი ომი
მინი|290x290პქ|1645 წელს მოჭრილი შვედური ოქროს მონეტა დედოფალ კრისტინას გამოსახულებით ოცდაათწლიანი ომის პერიოდში მამამისი, მეფე გუსტავ ადოლფი დიდად ეხმარებოდა გერმანელ პროტესტანტებს. ამით მან დიდად შეამცირა კათოლიკური გავლენა ბალტიის ზღვის გარშემო მდებარე გერმანულ სახელმწიფოებსა და მათ ეკონომიკაზე. მას შემდეგ, რაც გუსტავ ადოლფმა რამდენიმე ბრძოლა მოიგო, საფრანგეთის პრემიერ-მინისტრმა კარდინალმა რიშელიემ გადაწყვიტა, რომ მიუხედავად ფრანგების კათოლიკური აღმსარებლობისა, ომში შვედეთის მხარეს უნდა ყოფილიყო, რის გამოც ფრანგები შვედებს იარაღითა და ფულით ამარაგებდნენ. საფრანგეთს ეს უფრო იმიტომ აწყობდა, რომ შვედები ფრანგების მოსისხლე მტერს, ავსტრიის მმართველ კათოლიკე ჰაბსბურგებს ებრძოდნენ. მოულოდნელად, 1632 წელს მეფე გუსტავ ადოლფი ბრძოლაში დაიღუპა, რის გამოც შვედეთი დროებით ომს გამოეთიშა.
ოქსერსტიერნას მეთაურობით, 1634 წლიდან შვედეთი კვლავ ჩაება ოცდაათწლიან ომში. ომავე წელს ბავარიაში, ნერდლინგენის ბრძოლაში შვედების არმია მიწასთან გასწორდა, რის გამოც ისინი იძულებულნი გახდნენ უკიდურეს ჩრდილოეთამდე, კერძოდ კი პომერანიამდე დაეხიათ უკან.
1644 წელს დედოფალი სრულწლოვანი გახდა და მმართველობა თავად დაიწყო. როგორც აღმოჩნდა, მას და ოქსერსტიერნას განსხვავებული პოლიტიკური შეხედულებები ჰქონდათ. კრისტინას მშვიდობის დამყარება „ნებისმიერ ფასად“ სურდა, რის გამოც 1645 წელს ევროპაში დელეგატები გააგზავნა.
1648 წლის მაისში დაიწყო სამშვიდობო მოლაპარაკებები, რომელიც ოქტომბრამდე გაიწელა. იმავე წელს გაფორმდა ვესტფალიის ზავი, რითაც დასრულდა ოცდაათწლიანი ომი და საღვთო რომის იმპერიაში რელიგიური თავისუფლება გამოცხადდა. შვედეთმა კომპენსაციის სახით ხუთი მილიონი ტალერი მიიღო. ამასთან ერთად, შვედეთის დაქვემდებარებაში შევიდა ნახევარი პომერანია, ე.წ. „შვედური პომერანია“, ასევე ვისმარი, ბრემენი და ვერდენი. ამის შემდეგ კრისტინა ბრემენისა და ვერდენის პირველი ჰერცოგინია გახდა.
ქორწინებისა და მემკვიდრის პრობლემა და ორიენტაცია
მარცხნივ|მინი|325x325პქ|დედოფალი კრისტინა 1654 წელს უკვე ცხრა წლის ასაკში, კრისტინა მოხიბლული იყო კათოლიკური ეკლესიით და მისი კეთილდღეობით. იგი დიდი ინტერესით კითხულობდა ინგლისის დედოფალ ელისაბედ I-ის ბიოგრაფიას, რომელიც მალევე იქცა მისთვის მისაბაძ პიროვნებად. მას კარგად ესმოდა, რომ როგორც დედოფალს, მემკვიდრის გაჩენა ევალებოდა. თავის დღიურებში კრისტინამ გამოავლინა „გადაულახავი ზიზღი ქორწინებისადმი“ და „იმ ყველაფრისადმი რასაც ქალები უყვებოდნენ, რომ ქორწინებაში გააკეთეს“. იგი იმდენად იყო გადართული განათლების მიღებაზე, რომ დღე-ღამეში მხოლოდ 3-4 საათი ეძინა. ხშირად ვარცხნილობას ყურადღებას არ აქცევდა, სწრაფად იცვამდა და მეტი მოხერხებულობისათვის ყოველთვის მამაკაცის ფეხსაცმელს ატარებდა. რამდენადაც ცნობილია, მას მეტად „ურჩი“ თმა ჰქონდა, ამიტომაც დიდ დროს არც კარგავდა მის მოწესრიგებაზე. არსებობს ისტორიული დადასტურება იმისა, რომ დედოფალი კრისტინა ლესბოსელი იყო. ჯერ კიდევ მისსავე ეპოქაში, საჯაროდ იყო ცნობილი, რომ კრისტინა სარეცელს იყოფდა თავის მეგობარ ებბა შპარესთან. დედოფალი ებბას „ლამაზ გრაფინიას“ (La belle comtesse) უწოდებდა. ერთხელ ინგლისის ელჩმა მან სრულიად ღიად განაცხადა თავისი ურთიერთობის შესახებ ებბასთან, რომელსაც შვედეთის დატოვების შემდეგაც სწერდა წერილებს და სიყვარულშიც გამოუტყდა.
1649 წლის 26 თებერვალს კრისტინამ ოფიციალურად გამოაცხადა, რომ ტახტის მემკვიდრედ თავის მამიდაშვილ კარლ გუსტავი ნიშნავდა. მართალია არისტოკრატიამ ეს გააპროტესტა, თუმცა გლეხებმა, სასულიერო პირებმა და ვაჭრებმა ეს ამბავი კარგად მიიღეს. 1650 წლის 20 ოქტომბერს იაკობსდალის კათედრალში კრისტინა შვედეთის დედოფლად ეკურთხა. დედოფლის კორონაციას დიდი ზეიმი მოჰყვა მთელ სამეფოში, რომელიც სამ დღეს გაგრძელდა. სამეფო კარზე ზეიმი მხოლოდ 24 ოქტომბერს დასრულდა.
რელიგია და პირადი შეხედულებები
მინი|335x335პქ|კრისტინა 1656 წელს დედოფალი კრისტინა ყოველთვის გამოირჩეოდა კათოლიციზმისაკენ მიდრეკილებით, რაც შვედ სასულიერო პირებში უკმაყოფილებას იწვევდა. მას აქტიური კავშირი და მიმოწერა ჰქონდა ევროპის კათოლიკურ სახელმწიფოებთან, სამეფო კარზე კი მისი მმართველობის პერიოდში მომრავლდნენ კათოლიკე იეზუიტი მღვდლები. იგი განსაკუთრებით ახლოს იყო წარმოშობით პორტუგალიელ კათოლიკე ბერ ანტონიო მაკედოსთან, რომელიც 1651 წლიდან დასახლდა სტოკჰოლმში. კრისტინასა და მაკედოს ხშირად რამდენიმესაათიანი დიალოგები ჰქონდათ ხოლმე. ასევე კრისტინას სურვილით ეწვია შვედეთის სამეფო კარს გამოჩენილი ფრანგი ფილოსოფოსი რენე დეკარტი. მარცხნივ|მინი|326x326პქ|კათოლიკე კარდინალი და მღვდლები სტოკჰოლმის სამეფო კარზე. დედოფალი კრისტინა და მისი საყვარელი ებბა მარჯვენა მაგიდასთან ესაუბრებიან რენე დეკარტს. უკვე 1652 წლის მაისში დედოფალმა კრისტინამ გადაწყვიტა, რომ კათოლიკე გამხდარიყო. თავისი სურვილი მალევე ამცნო რომის პაპს და მადრიდში ესპანეთის მეფე ფილიპე IV-ს დიდი დელეგაციაც გაუგზავნა. საპასუხოდ ესპანური ელჩობა მალევე ჩავიდა სტოკჰოლმში, რითაც დაიწყო შვედეთისა და ჰაბსბურგების ურთიერთობების დათბობა, რომელიც მას შემდეგ აირია, რაც კრისტინას დიდმა ბაბუამ, გუსტავ ვაზამ შვედეთი ლუთერანობაზე მოაქცია.
ოცწლიანი მმართველობის პერიოდში დედოფალი კრისტინა თითქმის მთელ დღეებს მუშაობაში ატარებდა, რამაც ცუდად იმოქმედა მის ნერვულ სისტემაზე. მას აწუხებდა არტერიული წნევა, კისრის ტკივილები და მხედველობასაც უჩიოდა. სამეფო ექიმმა დედოფალს დასვენება, გამოძინება, ჯანსაღი კვება და ბანაობა გამოუწერა. კრისტინა, რომელსაც ძალიან უყვარდა მუშაობა და კითხვა, ძალიან გაუჭირდა ამ ყველაფრისთვის თავის დანებება. ცნობილია, რომ მან რამდენიმე სონეტი და ნოველა ზეპირადაც კი იცოდა. სპეციალურად დედოფლისთვის, ჯერ კიდევ 1651 წელს ჩამოიყვანეს გამოჩენილი ფრანგი ექიმი პიერ ბურდელოტი, რომელიც 1653 წელს საფრანგეთში დააბრუნეს კრისტინას ბრძანებით.
გადადგომა
მინი|348x348პქ|დედოფალი კრისტინა 1661 წელს სულ მალე დედოფალმა კრისტინამ პარლამენტს განუცხადა: „არ ვარ ვალდებული მიზეზები გითხრათ. უბრალოდ არ ვარ ქორწინებისათვის შესაფერისი“. ეს იმას ნიშნავდა, რომ მის შემდეგ ვაზას დინასტია შეწყდებოდა და შვედეთში კვლავ გერმანელები გამეფდებოდნენ. მინისტრებს დედოფლის ეს გადაწყვეტილება არ მოეწონათ, თუმცა კრისტინა თანამდებობაზე დარჩენას მხოლოდ იმ პირობით დასთანხმდა, თუ ისინი მას ქორწინებას აღარ მოსთხოვდნენ. 1651 წელს არნოლდ იოჰან მესენიოსისა და მისი 17 წლის ვაჟის თავის მოკვეთის შემდეგ კრისტინამ სახალხო პოპულარობა დაკარგა. ხალხმა დედოფალი უსამართლობაში დაადანაშაულა, ერთ-ერთმა მინისტრმა კი განაცხადა, რომ იგი „პირადი სიამოვნების გარდა არაფერზე ზრუნავდა“.
მას შემდეგ, რაც 1652 წელს კრისტინა კათოლიკედ მოინათლა, განსაკუთრებით გაძლიერდა სახალხო უკმაყოფილება. მოგვიანებით მან განმარტა, რომ არ აპირებდა შვედეთის ისევ კათოლიკურ წიაღში დაბრუნებას, რითაც თავიდან აიცილა მოსალოდნელი აჯანყება. უკვე 1654 წელს მან თავის მინისტრებს განუცხადა, რომ ტახტიდან გადადგომას აპირებდა. გადადგომამდე მან მოითხოვა ყოველთვიურად 200,000 პენსია და თავისი საგვარეულო მამულები გოტლანდში, პომერანიაში, მეკლენბურგსა და ოზელში. მისი მოთხოვნა მალევე დააკმაყოფილეს. მარცხნივ|მინი|347x347პქ|კრისტინას ტახტიდან გადადგომის ცერემონია, 1654 წელი. აღსანიშნავია, რომ დედოფალი კრისტინა უხვად გასცემდა არისტოკრატიულ წოდებებს მცირე დამსახურებებისთვისაც კი. მისი მმართველობის უკანასკნელი ათი წლის განმავლობაში შვედური არისტოკრატიული ოჯახების რიცხვი 300-დან 600-მდე გაიზარდა. მან გასცა 17 გრაფის, 46 ბარონისა და 428-მდე დიდებულის წოდება. ცხადია, დიდგვაროვანთა რაოდენობის ასეთი მკვეთრი ზრდა არ იყო კარგი შვედური ეკონომიკისთვის და არც სახელმწიფოსათვის, რამეთუ ახალ არისტოკრატებს დედოფალი მამულებსა და ქონებას ძველებისა და სამეფო დომენის ხარჯზე აძლევდა. ხშირად ხდებოდა გაუგებრობაც, რასაც დიდი დავა მოსცევდა. არაერთხელ დაფიქსირდა ისეთი შემთხვევა, რომ დედოფლის ბრძანებით ერთი და იგივე მამული ორ ან სამ პიროვნებას გადასცეს.
1654 წლის 6 ივნისს დედოფალი კრისტინა ტახტიდან ოფიციალურად გადადგა თავისი მამიდაშვილის, უკვე კარლ X გუსტავის სასარგებლოდ, რითაც ვაზას დინასტიამ შვედეთში მეფობა შეწყვიტა და იგი პფალც-ცვაიბრიუხენელთა საგვარეულომ ჩაანაცვლა. მიუხედავად იმისა, რომ ახალი მონარქი ძველისადმი კეთილად იყო განწყობილი და მას ფუფუნებაში ცხოვრებასაც დაჰპირდა, კრისტინამ გადადგომიდან რამდენიმე დღეში დატოვა შვედეთი.
დარჩენილი ცხოვრება
მინი|361x361px|1656 წლის 28 თებერვალს კრისტინასათვის გამართული ზეიმი [[პალაცო ბარბერინი|პალაცო ბარბერინიში.]] გადადგომის შემდეგ კრისტინა დანიაში ჩავიდა, სადაც კოპენჰაგენში სამეფო კარზე იმყოფებოდა. ამის შემდეგ იგი სამხრეთით წავიდა, სადაც შეხვდა ჰოლშტაინ-გოტორპის ჰერცოგ ფრედერიკ III-ს. აღსანიშნავია, რომ სწორედ კრისტინას ჩარევისა და რეკომენდაციის შედეგად დაქორწინდა შვედეთის მეფე კარლ X ფრედერიკ III-ის ქალიშვილ ჰედვიგ ელეონორა ჰოლშტაინ-გოტორპელზე.
დანიის შემდეგ დედოფალი კრისტინა ნიდერლანდებში ჩავიდა და შტატჰალტერი გაიცნო, ამის შემდეგ კი ესპანურ ნიდერლანდებში გადავიდა, სადაც შეხვდა ერცჰერცოგ ლეოპოლდ ვილჰელმ ავსტრიელსა და კონდეს პრინც ლუი II-ს. ვინაიდან იგი ბოლომდე კათოლიკე არ იყო და არც კათოლიკური წესების დამცველი ყოფილა, კრისტინა დიდად ვერ სარგებლობდა რომის პაპისა და ესპანეთის მეფე ფილიპე IV-ის მხარდაჭერას, რასაც მოელოდა. საბოლოოდ მან გეზი იტალიისაკენ აიღო, გზად კი კათოლიკურ ქვეყნებში გავლა მოისურვა. იგი ესტუმრა ტიროლსაც, სადაც ინსბრუკში დროებით დაბინავდა ერცჰერცოგ ფერდინანდ კარლისა და მისი იტალიელი მეუღლის, ანა მედიჩის კარზე.