ერთა_თვითგამორკვევა
პირველი მსოფლიო ომის შემდგომი პერიოდი
პირველი მსოფლიო ომის შემდგომი ხელშეკრულებები, გამიზნული იყო დამარცხებული ქვეყნების დასასჯელად და ტერიტორიების გადასანაწილებლად, რათა მიეღწიათ მშვიდობისათვის ამ რეგიონში. საბოლოო ჯამში, დამარცხებული ქვეყნების ხარჯზე შეიქმნა ახალი სახელმწიფოები და გაფართოვდნენ ძველი სახელმწიფოები. ძალთა ბალანსის მაშინდელმა თეორეტიკოსებმა ასე ჩათვალეს მზანშეწონილად, თუმცაღა მკაცრი დასჯის მომხრე არ იყო ამერიკის შეერთებული შტატების პრეზიდენტი ვუდრო უილსონი  1918 წელს უილსონი პარიზში, სამშვიდობო კონფერენციაზე გაემგზავრა (ის ამერიკის პირველი პრეზიდენტია, რომელიც ევროპაში ქვეყნის პირველი პირის სტატუსით გაემგზავრა). კონფერენციაზე 23 ქვეყნის დელეგატი იმყოფებოდა, თუმცა ყველაზე მეტად აქტიურობდნენ, უილსონი, დევიდ ლოიდ ჯორჯი (ინგლისის პრემიერ მინისტრი), ჟორჟ კლემანსო (საფრანგეთის პრემიერ მინისტრი), და ვიტორიო ორლანდო (იტალიის პრემიერ მინისტრი). უილსონმა პირველ მსოფლიო ომს ,,ომი გამარჯვებულის გარეშე’’ უწოდა და გერმანიის მიმართ საკმაოდ ლოიალური პირობების მიღებას შეეცადა, მან კონგრესს შესთავაზა 14 პუნქტიანი გეგმა, რომელიც ითვალისწინებდა: ვუდრო უილსონი, რომელიც ომის შეწყვეტის შემდეგ გერმანიასა და მის მოკავშირეებს შორის შუამდგომლობდა, გერმანიას პირდებოდა, რომ საზღვაო ხელშეკრულება არ იქნებოდა ძალიან მძიმე. თუმცა ეს გეგმა თავად მოკავშირეებს არ მოსწონდათ, მიუხედავად იმისა რომ უილსონს სჯეროდა, რომ თუ გერმანელებს უსამართლოდ მოექცეოდნენ ისინი აუცილებლად იფიქრებდნენ შურისძიებაზე, ე.წ 14 პუნქტიანი გეგმა მოკავშირეთა სამხედო თუ პოლიტიკური ლიდერებისთვის მიუღებელი აღმოჩნდა, საფრანგეთის პრემიერ მინისტრი ჟორჟ კლემანსოს 14 პუნქტიან გეგმა „იდეალისტურ უაზრობად“ მიაჩნდა და სარკასტულად ამბობდა: „ბატონი უილსონი თავს მაბეზრებს თავისი 14 პუნქტით, მაშინ როდესაც თვით ყოვლისშემძლე უფალიც კი ათით კმაყოფილდება“ პარიზის საზავო ხელშეკრულებაში არ გაითვალისწინეს უილსონის 14 პუნქტი, მაგრამ ერები დათანხმდნენ ერთა ლიგის შექმნაზე. არა მხოლოდ ვუდრო უილსონმა, არამედ რუსი ბოლშევიკების ლიდერმა ვლადიმერ ლენინმაც შეიტანა მნიშვნელოვანი წვლილი ერთა თვითგამორკვევის პრინციპის შემუშავებაში. 1903-1917 წლებში ლენინი აქტიურად აქვეყნებდა „ერების თვითგამორკვევის“ შესახებ პუბლიკაციებს, მისი თეორიები მარქსისტული აზროვნების პროდუქტი იყო. ლენინი თავდაპირველად მუშაობდა რუსეთის იმპერიაში შემავალი ერების თვითგამორკვევის საკითხზე, თუმცა უფრო გვიან გამოქვეყნებულ პუბლიკაციებში თვითგამორკვევის არეალი უფრო გააფართოვა და დააკავშირა პირველი მსოფლიო ომისა და იმპერიალიზმის პოლიტიკურ თეორიებთან. კოლონიურ იმპერიებში თვითგამორკვევის უფლების მოთხოვნის გახშირებასთან ერთად გაძლიერდა ბოლშევიკური პროპაგანდა, ლენინი აღნიშნავდა: „ევროპელებს ხშირად ავიწყდებათ, რომ კოლონიური ხალხებიც ერები არიან.“ 1917 წლის ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ შეწყდა ცარისტული პოლიტიკა, ხელისუფლებაში მოვიდნენ ბოლშევიკები, რომლებმაც  მუშათა კლასის საერთაშორისო სოლიდარობის მოპოვების მიზნით, 1917 წლის ნოემბერში გამოსცეს „რუსეთის ხალხთა უფლებების დეკლარაცია,“ სადაც აღიარებული იყო ყველა ხალხის თანასწორობა და სუვერენობა, ცნობდა რუსეთის ხალხის თვითგამორკვევის უფლებას, გამოყოფისა და დამოუკიდებელი სახელმწიფოს შექმნის უფლების ჩათვლით. სეცესიისა და თვითგამორკვევის უფლების აღიარების საფუძველზე საბჭოთა რუსეთმა ცნო რუსეთის იმპერიის ყოფილი გუბერნიებისა და ადმინისტრაციული ერთეულების: საქართველოს, აზერბაიჯანის, სომხეთის, ფინეთის, უკრაინის, ბელორუსიის, ესტონეთის, ლატვიის, ლიტვის, ხორეზმის და ბუხარის გამოყოფის უფლება.