cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
საქართველოს განთავისუფლების კომიტეტი
დაარსებიდან მალევე კომიტეტი ჟენევიდან ბერლინში გადავიდა. იქ კომიტეტი ცდილობდა გერმანიის იმპერიის მთავრობასთან მოლაპარაკებას, რათა გერმანია,ს ომში გამარჯვების შემთხვევაში, მხარი დაეჭირა საქართველოს დამოუკიდებლობისთვის. ამავე მიზნით კომიტეტის წევრები ჩავიდნენ სტამბოლში ოსმალეთის იმპერიასთან მოსალაპარაკებლად. შემოდსგომაზე გაგრძელდა მოლაპარაკებები ოსმალეთის იმპერიასთან, რაც საბოლოოდ შეთანხმებით დასრულდა. სტამბოლში კომიტეტის შემადგენლობას დაემატნენ მიხეილ წერეთელი, მელიტონ ქარცივაძე, გიორგი მაჩაბელი, ზია-ბეგ აბაშიძე და სხვები.
1914 წელს კომიტეტიის წევრები მიხეილ წერეთელი და მელიტონ ქარცივაძე წყალქვეშა ნავით საიდუმლოდ ჩავიდნენ საქართველოში. წერეთელი ქუთაისში ფარულად შეხვდა ნოე ჟორდანიას. წერეთელთან ფარული შეთანხმებით ჟორდანიამ მხარი დაუჭირა დამოუკიდებლობის იდეას, მაგრამ ტაქტიკის შესხებ განსხვავებული შეხედულებები ჰქონდა. 21 ოქტომბერს თბილისში ჩავიდა გიორგი მაჩაბელი და დაიწყო ადგილობრივი ორგანიზაციის შექმნა. კომიტეტის თბილისის ფილიალში მუშაობდა დავით ვაჩნაძე. მაჩაბელი და ვაჩნაძე დაკავებული იყვნენ გერმანული წყალქვეშა ნავებით საქართველოში იარაღის შეტანით. ნოემბერში გიორგი მაჩაბელი ვენაში ჩავიდა და გერმანიასა და ოსმალეთთან დადებული შეთანხმების ანალოგიური შეთანხმება დადო ავსტრია-უნგრეთთან. 1915 წლის მეორე ნახევარში განთავისუფლების კომიტეტის წევრები რეზო გაბაშვილი და შალვა ამირეჯიბი ქუთაისში საიდუმლოდ შეხვდნენ საქართველოში მოქმედი პარტიების წარმომადგენლებს ჟორდანიას და ევგენი გეგეჭკორს სოციალ დემოკრატებიდან და სამსონ ფირცხალავას და გრიგოლ რცხლაძეს სოციალისტ-ფედერალისტებიდან.
ოსმალეთის იმპერიაში კომიტეტმა ოსმალეთისა და გერმანიის დახმარებით შექმნა სამხედრო ფორმირება ქართული ლეგიონი. კომიეტს დაწესებული ჰქონდა ჯილდო თამარ მეფის ორდენი.
1917 წელს კომიტეტთან კავშირის დასამყარებლად დანიასა და შვედეთში იმყოფებოდა ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის თავმჯდომარე სპირიდონ კედია. კომიტეტის წევრები პეტრე სურგულაძე, დავით ვაჩნაძე და სხვები იყვნენ ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის თანადამფუძნებლები და ლიდერები. საქართველოს დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ 1918 წლის ივნისში კომიტეტი თვითლიკვიდირდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ნაციონალიზმი კატეგორია:კომიტეტები კატეგორია:საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ისტორია
მეჟურკი
მეჟურკი (Межурки) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის აზლეცკოეს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 160 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
ქვემო რენე
ქვემო რენე — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში, კოდისწყაროს თემში. მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე. ზღვის დონიდან 750 მეტრზე, კასპიდან დაშორებულია 13 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 221 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჰარელ სკაატი
ჰარელ სკაატი (הראל סקעת; დ. 8 აგვისტო 1981, კფარ-სავა) — მომღერალი და სიმღერების ავტორი. ისრაელიდან. წარმოადგინა ისრაელი კონკურსზე „ევროვიზია 2010“ სიმღერით Milim (სიტყვები).
ბიოგრაფია
დაიბადა იემენელი და ერაყელი ებრაელების ოჯახში, ჰყავს და-ძმა. მღერის 6 წლიდან. 2010 წლის ოქტომბერში ჰარელი გახსნილად აღიარა თავისი ჰომოსექსუალობა.
ეროვნული გეოგრაფიული საზოგადოება
მინი|მარჯვნივ|262პქ|ეროვნული გეოგრაფიული საზოგადოების ადმინისტრაციული შენობა ვაშინგტონში მინი|მარჯვნივ|262პქ| ეროვნული გეოგრაფიული საზოგადოება/აშშ-ის ეროვნული გეოგრაფიული საზოგადოება (National Geographic Society; NGS) — არაკომერციული სამეცნიერო და საგანმანათლებლო დაწესებულება, აშშ-ში. შტაბ-ბინა მდებარეობს ქალაქ ვაშინგტონში. დაარსდა 1888 წლის 27 იანვარს აშშ-ის ქალაქ ვაშინგტონში. ეროვნული გეოგრაფიული საზოგადოება დაიწყო ელიტარული კლუბით, სადაც თავს იყრიდნენ აკადემიური წრისა და ბიზნესის წარმომადგენლები. მისი ინტერესების წრეში შედიოდა გეოგრაფია, არქეოლოგია და ბუნებისმეტყველება. საზოგადოების ლოგოტიპი წარმოადგენს ყვითელ სწორკუთხედს; მისგან მარჯვნივ ორ მწკვრივად განლაგებულია შავი ფერის წარწერა: National Geographic.
საზოგადოების წარმოქმნასთან დაკავშირებული საკითხების განხილვა დაიწყო 1888 წლის 13 იანვარს კერძო „კოსმოს-კლუბში“. იმ დროისათვის მასში გაწევრიანებულები იყვნენ სამეცნიერო ელიტის წარმომადგენლები საკუთრივ აშშ-იდან. ეროვნული გეოგრაფიული საზოგადოება დააარსა 33 მკვლევარმა, აშშ-ის ელიტის წარმომადგენელმა და მეცნიერმა, რომლებიც განიხილავდნენ გეოგრაფიული ცოდნის გაღრმავებისა და გავრცელების საკითხებს.
სათავეებთან იდგნენ გარდინერ გრინ ჰაბარდი, ადოლფ ვაშინგტონ გრილი, ჯორჯ კენანი, უილიამ დოლი და სხვები. ეროვნული გეოგრაფიული საზოგადოების პირველი პრეზიდენტი გახდა ამერიკელი იურისტი, ბიზნესმენი და ფილანთროპი გარდინერ გრინ ჰაბარდი, რომლის საქმიანობა გააგრძელა მისმა სიძემ ალექსანდერ გრეიამ ბელმა. გარდინერ გრინ ჰაბარდის თანასწორუფლებიანობის იდეალზე დაფუძნებული პრინციპი „გავაღრმავოთ და გავავრცელოთ ცოდნა გეოგრაფიის შესახებ“ მომდევნო ასი წლის განმავლობაში ეროვნული გეოგრაფიული საზოგადოების კრედოდ იქცა.
ეროვნული გეოგრაფიული საზოგადოების მეორე პრეზიდენტი გახდა ალექსანდერ გრეიამ ბელი, რომელმაც დიდი წვლილი დასდო საზოგადოების განვითარებას. ეროვნული გეოგრაფიული საზოგადოება გამოსცემს ჟურნალს National Geographic, რომელიც პირველად გამოიცა 1888 წელს. აშუქებს მეცნიერების, მათ შორის გეოგრაფიის, ისტორიისა და კულტურის საკითხებს. გამოიცემა მრავალ ენაზე, მათ შორის ქართულად. გარდა ამისა ეროვნული გეოგრაფიული საზოგადოება აშშ-ში გამოსცემს აგრეთვე რამდენიმე გამოცემას. ეროვნული გეოგრაფიული საზოგადოების ისტორიულ მისიას წარმოადგენს გეოგრაფიული ცოდნის გაღრმავება და გავრცელება, კულტურული, ისტორიული და ბუნებრივი ღირებულებების შემონახვა და მათთვის დახმარების გაწევა. დღეისათვის ეროვნული გეოგრაფიული საზოგადოება აქტიურად უჭერს მხარს სამეცნიერო და საგანმანათლებლო საქმიანობას.
ეროვნული გეოგრაფიული საზოგადოების ხარჯზე არსებობს აგრეთვე ამერიკული ტელეარხი National Geographic Channel, რომელიც აშუქებს სამეცნიერო-პოპულარულ ფილმებს. ეროვნული გეოგრაფიული საზოგადოების სამეცნიერო კვლევისა და შესწავლის კომიტეტი (CRE) შედგება სხვადასხვა დისციპლინებში მოღვაწე ექსპერტებისგან, რომლებიც განიხილავენ სამეცნიერო პროექტების გეგმებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეროვნული გეოგრაფიული საზოგადოება კატეგორია:გეოგრაფიული საზოგადოებები კატეგორია:აშშ-ის არაკომერციული ორგანიზაციები
내셔널 지오그래픽 國家地理雜誌
ნიკოლოზ III
ნიკოლოზ III — საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის ათოლიკოს-პატრიარქი 1250-1282 წლებში. საქართველოს ეკლესია მის დროს იმყოფებოდა ძლიერების ზენიტში. ნიკოლოზ II დიპტიქში იხსენიებოდა მე-6 ადგილზე.
კათალიკოსობის ხარისხი ევდემონ კათალიკოსის შემდეგ მიიღო. ამხელდა და ებრძოდა ქართულ სახელმწიფოებრივ ცხოვრებასა და გაბატონებულ კლასის ზედაფენებში ფეხმოკიდებულ განდგომა-განკერძოებულობას, მომხვეჭელობას, წარმართულ და მონღოლურ წესებს.
ნიკოლოზ III გაემგზავრა ურდოში, სადაც, მონგოლთა მიერ ნებისმიერი დაპყრობილი ქვეყნის ადგილობრივი რელიგიის მმართველი სტრუქტურის, მათ შორის, ეკლესიის გადასახადებიდან გათავისუფლების მონგოლური კანონითა და იმავ ეკლესიის დაცვის „იერლიყი“ („შეწყალების წიგნი“) - ის ძალით, ახლად დამტკიცდა მცხეთის საპატრიარქო სვეტიცხოველის ტაძრის, საეპისკოპოსოებისა და მონასტრების ნებისმიერი გადასახადისგან გათავისუფლება, შეუვალობა და პრივილეგია.
ბიბლიოგრაფია
ეკლესიის ავტორიტეტის დაცემის გამო ნიკოლოზ III-მ ვერ შეძლო გადამჭრელი ზომების მიღება, ამიტომ გადადგა და თვითონვე აკურთხა კათოლიკოს-პატრიარქად აბრაჰამ I.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს კათოლიკოსები კატეგორია:ქართველი მწერლები
იარმუხამეტოვო
იარმუხამეტოვო (Йәрмөхәмәт) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბაიმაკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 182 ადამიანი.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (99 %).
კაიშაურნის ციხე
კაიშაურნის ციხე — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კაიშაურნში, დიდველის პლატოზე.
კოშკიდან პანორამული ხედი იშლება როგორც დიდველის პლატოზე, ასევე ხადის ხეობის ნაწილზე და თეთრი არაგვის ხეობაზე. აქედან, ასევე კარგად ჩანს დიდველის პლატოს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილი. კოშკი კლდოვან ქანზეა აგებული. აშენებულია ბაზალტის დიდი მართკუთხა და ირეგულარული ფორმის ქვებით. წყობა ჰორიზონტალურია. კოშკის ზურგიანი მხარე ჩრდილო-დასავლეთითაა მიმართული, ხოლო შუბლი - სამხრეთ-აღმოსავლეთით. კოშკი სამი სართულის დონეზეა შემორჩენილი. ზედა სართულების კედლები მიწისძვრის შედეგადაა მორღვეული. პირველი სართული ყრუა. სამხრეთ-აღმოსავლეთ ფასადზე, მეორე სართულის დონეზე მიწის ზედაპირიდან 5-6 მეტრის სიმაღლეზე, გაჭრილია სწორკუთხა, ნაოთხალიანი კარი, რომელიც არქიტრავის მასიური ქვითაა გადახურული. ჩრდილოეთ კედელში კვადრატული ნიშია მოწყობილი. ზედა სართულში ასასვლელი სწორკუთხა ღიობი სამხრეთ-აღმოსავლეთ მხარესაა მოქცეული. სამხრეთ-დასავლეთ ფასადის ერთ-ერთ, ჰორიზონტალურად წაგრძელებულ ქვაზე კონტრრელიეფში შესრულებულია ბუნზე დაფუძნებული, მცირე ზომის, მკლავებგაფართოებული ჯვარი. კოშკს სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან ბაზალტის მოზრდილი ლოდებით ამოყვანილი ცოკოლი შემოუყვება. კოშკი ადრეული ხადის ხეობაში მეტად გავრცელებული ადრეული ეტაპის ზურგიანი კოშკების შესანიშნავ ნიმუშს წარმოადგენს, რომელიც დღემდე შედარებით კარგადაა შემორჩენილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
დაკარგული სამოთხე (1937 წლის ფილმი)
დაკარგული სამოთხე — 1937 წლის ქართული საბჭოთა ფილმი. რეჟისორი დავით რონდელი. ფილმი აღადგინეს 2019 წელს.
სიუჟეტი
ფილმში მოქმედება XIX საუკუნის 80-იანი წლების საქართველოში ხდება. ბაბუა ანტონი მეზობლებს დახმარებას სთხოვს, რომ მის შვილიშვილ პეპელას შესაფერისი საქმრო მოუძებნონ. მაჭანკლები ღარიბ აზნაურებთან, ძმებ მიქელა და ასლან კალმახიძეებთან მიდიან და მდიდარ საპატარძლოს ურიგებენ. პეპელა, რომელსაც აზნაურების მოჯამაგირე ლაზარია უყვარს, თავისი ეშმაკური ხრიკებით გადანახულებაზე მოსულ საქმროებს ატყუებს და უკანმოუხედავად გააქცევს. მალე აზნაურების კარმიდამო ვალების გამო საჯარო აუქციონით გაიყიდება. პეპელა და ლაზარია ბედის საძიებლად ქალაქში მიდიან.
მუნიეკასის პროვინცია
მუნიეკასის პროვინცია (Provincia de Muñecas) — პროვინცია ბოლივიაში, ლა-პასის დეპარტამენტში. დედაქალაქია ჩუმა.
პროვინციას სახელი ეწოდა კაპიტან (caudillo) იდელფონსო დე ლას მუნიეკასის პატივსაცემად, რომელიც ზემო პერუს დამოუკიდებლობისათვის იბრძოდა. ეს სახელი პროვინციას შექმნისთანავე, 1826 წლის 18 ოქტომბერს უწოდეს.
პროვინცია მდებარეობს ბოლივიის კორდილიერა-რეალის აღმოსავლეთ ფერდობებზე. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია 65 კმ-ზე, აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ 40 კმ-ზე, ხოლო მთლიანი ფართობი 4 965 კმ²-ს შეადგენს.
მოსახლეობა
ბოლო ოცი წლის განმავლობაში, პროვინციის მოსახლეობის რაოდენობა გაორმაგდა.
დაყოფა
პროვინცია შედგება სამი მუნიციპალიტეტისაგან, რომლებიც თავის მხრივ კანტონებად იყოფა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლა-პასის დეპარტამენტის პროვინციები
უილ სმითი
უილარდ „უილ“ კრისტოფერ სმითი, უმცროსი (Willard Carroll Smith Jr; დ. 25 სექტემბერი, 1968, ვინიფილდი, პენსილვანია, აშშ ) — ოქროს გლობუსზე და ორჯერ კინოაკადემიის ჯილდოზე ნომინირებული ამერიკელი მსახიობი და მრავალი გრემის ჯილდოს მფლობელი ჰიპ-ჰოპ შემსრულებელი. ის ისეთი ადამიანების ვიწრო წრეს მიეკუთვნება, რომლებმაც აშშ-ის სამ უდიდეს მედიაში შეძლეს წარმატების მიღწევა – სრულმეტრაჟიან კინოში, ტელევიზიაში და მუსიკალურ ინდუსტრიაში. ჟურნალ Newsweek იგი პლანეტაზე ყველაზე ძლიერ მსახიობად დაასახელა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1968 კატეგორია:დაბადებული 25 სექტემბერი  კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მომღერლები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი რეპერები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მომღერლები კატეგორია:აფრო-ამერიკელი კინოპროდიუსერები კატეგორია:აფრო-ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები კატეგორია:აფრო-ამერიკელი მამაკაცი რეპერები კატეგორია:აფრო-ამერიკელი სიმღერების ავტორები კატეგორია:ამერიკელი კინოპროდიუსერები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი რეპერები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ტელემსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი გამხმოვანებლები კატეგორია:ამერიკელი ქველმოქმედები კატეგორია:ამერიკელი სპორტული ხელმძღვანელები კატეგორია:Columbia Records-ის შემსრულებლები კატეგორია:აღმოსავლეთ სანაპიროს ჰიპ-ჰოპ მუსიკოსები კატეგორია:Interscope Records-ის შემსრულებლები კატეგორია:Jive Records-ის შემსრულებლები კატეგორია:RCA Records-ის შემსრულებლები კატეგორია:მსოფლიო მუსიკის ჯილდოს გამარჯვებულები
ალექსანდრე აბულაძე
ალექსანდრე სერგის ძე აბულაძე (დ. 7 იანვარი, სოფელი ჩხარი, თერჯოლის მუნიციპალიტეტი ― გ. 24 იანვარი, 1971, თბილისი) — ქართველი ბიოქიმიკოსი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1939), საქართველოს სსრ მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1966).
ბიოგრაფია
1928 წელს დაამთავრა თსუ ქიმიურ-ფარმაცევტული ფაკულტეტი, 1931 წლიდან - თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 1937-1948 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო სტომატოლოგიური ინტიტუტის ბიოქიმიის კათედრის გამგე, 1948-1963 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ბიოქიმიის კათედრის პროფესორი, 1950-1971 საქართველოს სსრ ჯანდაცვის სამინისტროს კურორტოლოგიისა და ფიზიოთერაპიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ბიოქიმიის განყოფილების ხელმძღვანელი. შეისწავლიდა ორგანიზმში ნივთიერებათა ცვლის თავისებურებებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი ბიოქიმიკოსები კატეგორია:თერჯოლის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები ა
სიმართლის დრო (ტელეგადაცემა)
სიმართლის დრო — ტელეგადაცემა ტელეკომპანია იმედის ეთერში 20 ოქტომბერიდან, 2009 — 10 აგვისტომდე, 2010. სიმართლის დრო ამერიკული The Moment of Truth-ის ქართული ანალოგია. შოუს თავდაპირველი წამყვანი იყო შალვა რამიშვილი, ხოლო შემდეგ – ნანკა კალატოზიშვილი.
შოუს შესახებ
მონაწილეს შეუძლია, ნებისმიერ დროს შეწყვიტოს თამაში და წაიღოს მოგებული თანხა. იმ შემთხვევაში თუ აგრძელებს იგი რისკის ქვეშ აყენებს მოგებულ თანხას, გარდა პირველი ეტაპის გადალახვის შემდეგ მოგებული, გარანტირებული 400 ლარისა, რომელიც ნებისმიერ შემთხვევაში მონაწილეს რჩება.
შოუს პირველი მონაწილე ნინა წკრიალაშვილი იყო (მომღერალი). ასევე შოუს სტუმრები თავის დროზე იყვნენ ანრი ჯოხაძე (მომღერალი), ჯაბა ქარსელაძე (მომღერალი), გიორგი ყიფშიძე (მსახიობი), ლალი მოროშკინა (ჟურნალისტი), შორენა ბეგაშვილი (მსახიობი), თამაზ კანდელაკი (ლექტორი), ირინა სარიშვილი (პოლიტიკოსი), კესარია აბრამიძე (ტრანსსექსუალი) და ა.შ.
გადაცემის ბოლო გამოშვება 10 აგვისტოს შედგა, რის შემდეგაც ”იმედის” ეთერში პროგრამა არ გასულა. სტუმარი თვით წამყვანი ნანკა კალატოზიშვილი იყო, ხოლო წამყვანის ფუნქციას ნოე სულაბერიძე ასრულებდა.
სქოლიო
კატეგორია:იმედი (ტელეკომპანია) კატეგორია:საქართველოს ტელეგადაცემები
ივაილოს აჯანყება
ივაილოს აჯანყება — გლეხთა აჯანყება ბულგარეთში, მიმდინარეობდა 1277-1280 წლებში მწყემს ივაილოს ხელმძღვანელობით. აჯანყების მიზეზი იყო ფეოდალური ჩაგვრის გაძლიერება და თათართა გამუდმებული თავდახმები. აჯანყება დაიწყო სამხრეთ დობრუჯაში. გლეხებმა გაანადგურეს თათრები ნოღაის ურდოდან, შემდეგ – ბულგარეთის მეფე კონსტანტინე ასენის არმია. 1277 წელს აჯანყებულებმა ივაილო მეფედ გამოაცხადეს. 1278 წლის გაზაფხულზე ივაილო შევიდა ტირნოვოში და ცოლად შეირთო კონსტანტინე ასენის ქვრივი მარია. ბულგარეთის ფეოდალებმა დახმარებისათის მიმართეს ბიზანტიელებს და 1279 წლის თებერვალში ტირნოვო აიღეს. ბიზანტიელთა არმიის განადგურებისა და (1280 წლის 17 ივლისი) და სხვა გამარჯვებათა მიუხედავად, ივაილომ ვეღარ შეძლო დედაქალაქის დაკავება. თავი იჩინა აჯანყების სტიქიურმა ხასიათმა, აჯანყებულთა არმია იშლებოდა. ღალატის შიშით ივაილო გაიქცა თათართა ხანის ბანაკში, სადაც მოკლეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბულგარეთის ისტორია
ქისტაურის წმინდა ნინოს ეკლესია
ქისტაურის წმინდა ნინოს ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქისტაურში. თელავი-ახმეტის საავტომობილო გზის პირას. განეკუთვნება XIX საუკუნეს.
ეკლესია დარბაზულია (10,5 X 7,5 მ) უაფსიდოა და აღმოსავლეთით სწორი კედლითაა დასრულებული. ნაგებია რიყის ქვითა და აგურით. შესასვლელი ორი აქვს, დასავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან. დარბაზის გრძივ კედლებზე სამი წყვილი პილასტრია. ეკლესია გადახურულია ღარიანი კრამიტით.
ეკლესიას დასავლეთის მხრიდან მოგვიანებით მიდგმული აქვს ორსართულიანი სამრეკლო, რომლის ზედა სართული ქვედაზე ვიწროა. სამრეკლოს ორივე სართული გახსნილია ნახევარწრიული თაღებით. პირველი სართული გადახურულია გაბრტყელებული კამარით, მეორე კი თუნუქის სახურავით.
2009 წლის 27 იანვრიდან ეკლესია მოქმედია. ამავე დღიდან, ეკლესიის მოძღვარია დეკანოზი გიორგი (პაპუნაშვილი).
წმინდა ნინოს ეკლესიას ქისტაურში „ნინოწმინდის“ სახელით მოიხსენიებენ. კომუნისტურ პერიოდში წისქვილად იყო გადაკეთებული. სწორედ ამ პერიოდში დაზიანდა გარე ფასადიც, რომელიც ბეტონით შეულესავთ. ბევრი არაფერია ცნობილი XIX საუკუნეში მისი მშენებლობის შესახებ. როგორც ირკვევა, ქისტაურის თავადების — ერისთავების საძვალე ეკლესია ყოფილა. უშალოდ ეკლესიაში დღესაც შემორჩენილია ერთი საფლავი, ქვაზე იკითხება წარწერები ქართულ და რუსულ ენებზე. ერისთავთა რამდენიმე საფლავია ეზოშიც, რომლებზეც აღმართულია სამახსოვრო ქვები, იკითხება განსვენებულთა ვინაობა და წლები.
2007-2008 წლებში, ადგილობრივი ბიზნესმენის შალვა ერისთავის ფინანსური მხარდაჭერით ეკლესიას ჩაუტარდა აღდგენითი სამუშაოები. აღმოსავლეთიდან სამრეკლოზე დაშენდა გუმბათი, სახურავი გადაიხურა კრამიტით, შეილესა შიდა ინტერიერი, ამოშენდა საკურთხეველი, გაფართოვდა ეზოც, რომლის დიდი ნაწილი ეკლესიას ირგვლივ არსებული საცხოვრებელი სახლების მფლობელებმა შესწირეს, შემოერტყა ქვით ნაგები გალავანი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:წმინდა ნინოს სახელობის ეკლესიები
დასავლეთ ევროპის ფართოფოთლოვანი ტყეები
მინი|250პქ|ტიპური წიფლის ტყე მინი|250პქ|საფრანგეთი დასავლეთ ევროპის პალეარქტიკული ფართოფოთლოვანი ტყეები — ეკორეგიონი ზომიერ ფართოფოთლოვან და შერეული ტყეების ბუნებრივ ზონაში, რომელიც მოიცავს დასავლეთ ევროპის საკმაოდ დიდ არეალს, მათ შორის ავსტრიის, ჩეხეთის, საფრანგეთის, გერმანიისა და შვეიცარიის ტერიტორიებს.
გეოგრაფია
დასავლეთ ევროპის ფართოფოთლოვანი ტყეების საერთო ფართობი დაახლოებით 490 000 კმ²-ია. ეკორეგიონი განსაკუთრებით წარმოდგენილია ცენტრალურ მასივში, ცენტრალური გერმანიის მთიანეთში, იურის მთებში, ბავარიის ზეგანსა და ბოჰემიის მასივში. ძირითადად შედგება წიფლისა და შერეული წიფლის ტყეებისგან. ასევე მოიცავს ხმელთაშუაზღვის რეგიონის მცირე ნაწილს.
დასახლება
ეს ტერიტორია ათასობით წლის წინ იქნა დასახლებული. ასევე მოიცავს დიდ ქალაქებსა (ლიონი, ნანსი, მიუნხენი) და სასოფლო-სამეურნეო მიწებს. გავრცელებულია ცხოველთა და ფრინველთა სახეობები, მაგრამ მსხვილი ძუძუმწოვრების რაოდენობა მნიშვნელოვნად შემცირებულია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ევროპის გეოგრაფია კატეგორია:ავსტრიის გეოგრაფია კატეგორია:ჩეხეთის გეოგრაფია კატეგორია:საფრანგეთის ტყეები კატეგორია:გერმანიის გეოგრაფია კატეგორია:შვეიცარიის გეოგრაფია
ჩიმბოტე
ჩიმბოტე (Chimbote) — ქალაქი პერუში. ანკაშის რეგიონის უდიდესი ქალაქი და სანტას პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს წყნარი ოკეანის სანაპიროზე ჩიმბოტეს ყურის ნაპირზე, პანამერიკულ გზატკეცილზე.
კატეგორია:პერუს ქალაქები
გოგონა, რომელიც ცეცხლს ეთამაშებოდა
მინიატიურა
„გოგონა, რომელიც ცეცხლს ეთამაშებოდა“ (Flickan som lekte med elden) — შვედი მწერლის სტიგ ლარსონის კრიმინალური რომანი. „გოგონა, რომელიც ცეცხლს ეთამაშებოდა“ მეორე წიგნია „მილენიუმის ტრილოგიისა“. შვედურ ენაზე გამოიცა 2006 წელს, ქართულ ენაზე კი 2012 წელს ითარგმნა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სტიგ ლარსონის ნაწარმოებები კატეგორია:2006 წლის რომანები კატეგორია:მილენიუმის სერია
ბანგვეთი
ბანგვეთი  — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხონის მუნიციპალიტეტში (გორდის თემი). მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე მდინარეების საწისქვილოსა და ცხენისწყლის შესართავთან. ზღვის დონიდან 480 მეტრი, ხონიდან 21 კილომეტრი. სოფელში არის X-XI საუკუნეების ეკლესია.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 35 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ხონის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ხოფური
ხოფური — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ლენტეხის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ლამანაშური, მაზაში, ნანარი, წიფლაკაკია). მდებარეობს მდინარე ცხენისწყლის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 680 მეტრი, ლენტეხიდან 12 კილომეტრი.
სქოლიო
კატეგორია:ლენტეხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დიმიტრი აბულაძე
დიმიტრი ანტონის ძე აბულაძე (დ. 1861 ― გ. 1938) — ქართველი მეან-გინეკოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.
ბიოგრაფია
დაიბადა სახელმწიფო მოხელის ოჯახში. ქუთაისის გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ 1884 წელს ჩაირიცხა კიევის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტზე. იმავე წელს სტუდენტურ საპროტესტო გამოსვლებში მონაწილეობის გამო გარიცხეს. პოლიციის ზედამხედველობის ქვეშ ცხოვრობდა ქუთაისში. 1891 წელს დაასრულა სამედიცინო განათლება. მუშაობდა კიევში. იყო კიევის სამედიცინო ინსტიტუტის მეანობა-გინეკოლოგიის კათედრის პროფესორი. აბულაძემ პირველმა უარყო თვალსაზრისი ეკლამფსიის კონტაგიოზურობის შესახებ და დაადგინა, რომ ეკლამფსიის პათოგენეზში გადამწყვეტი მნიშვნელობა თირკმლის ფუნქციის დარღვევას ენიჭება (1901). განსაკუთრებული პოპულარობა მოიპოვა საშვილოსნოს კედლებს მოცილებული მომყოლის გამოძევების აბულაძის მეთოდმა (1907), რომელსაც აბულაძის ხერხი ეწოდება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი მეან-გინეკოლოგები კატეგორია:დაბადებული 1861 კატეგორია:გარდაცვლილი 1938 დიმიტრი
ხუან დე გრიხალვა
thumb|right|ხუან დე გრიჰალვა.
ხუან დე გრიჰალვა (Juan de Grijalva; დ. დაახ. 1489 წელს კუელარში — გ. 1527 წლის 21 იანვარს.) — ერთ-ერთი პირველი ესპანელი კონკისტადორი. გრიჰალვას ექსპედიცია, რომლის დროსაც მან აღმოაჩინა მექსიკა, აღწერილია ბერნალ დიასის წიგნში „ახალი ესპანეთის დაპყრობის რეალური ისტორია“.
ბიოგრაფია
დაიბადა ძველ კასტილიაში. მონაწილეობდა თავისი ბიძის, დიეგო ველასკეს დე კუელარის ამერიკაში ექსპედიციაში (1508 წელს მიაღწია ჰაიტის, 1511 წელს კი კუბას).
კრისტიან ლუბუტენი
thumb|right კრისტიან ლუბუტენი (Christian Louboutin; დ. 1964) — ცნობილი ფრანგი ფეხსაცმლის- და მაღალი მოდის დიზაინერი. მის მეგობრებს და კლიენტებს შორის არიან მონაკოს პრინცესა — კაროლინა და მსახიობი — კატრინ დენევი.
ხუან დე გრიხალვა
ბიოგრაფია
ველასკესმა გრიჰალვას დაავალა 1518 წელს აღჭურვილი ექსპედიციის მეთაურობა. ექსპედიციის მიზანი იყო ფრანცისკო ერნანდეს დე კორდობას მიერ აღმოჩენილ მიწებთან (იუკატანი) სავაჭრო კავშირების დამყარება. ექსპედიციაში მონაწილეობა მიიღო 170-დან 300-მდე ადამიანმა, რომელთა შორისაც იყვნენ: პედრო დე ალვარადო, ხუან დიასი, ალონსო დე ავილა, ალონსო ერნანდესი, ფრანცისკო დე მონტეჰო და სხვანი.
კრისტიან ლუბუტენი
კატეგორია:ფეხსაცმლის დიზაინერები კატეგორია:ფრანგი მოდის დიზაინერები კატეგორია:დაბადებული 1963
ხუან დე გრიხალვა
ბიოგრაფია
გრიჰალვამ იუკატანიდან დასავლეთით, სანაპიროს გასწვრივ გააგრძელა გზა და მიაღწია მექსიკის ნაპირს, რომელსაც დაარქვა Nueva España (ახალი ესპანეთი). მან აღმოაჩინა მდინარე ტაბასკო. შემდეგ შეხვდა აცტეკების იმპერატორს, რომლამდეც უკვე მიაღწია ცნობებმა მექსიკის ნაპირებთან მოსული ესპანელების შესახებ. გრიჰალვა მას საკმაოდ მეგობრულად დაშორდა. მან ინდიელებისგან ბევრი ძვირფასი ქვა და ოქრო იყიდა და გაგზავნა ერთ-ერთი თავისი თანამგზავრი, რათა ეცნობებინა ველასკესისთვის თავისი აღმოჩენა, რის შემდეგაც გზა განაგრძო.
როდესაც მიაღწია მდინარე იატასპას, ის უკან გაბრუნდა და 6-თვიანი მოგზაურობის შემდეგ კუბას მიაღწია. გრიჰალვას მიერ აღმოჩენილ ქვეყანაში ახალი ექსპედიციით გაგზავნეს ერნან კორტესი, რომელსაც გრიჰალვას მიერ გაკეთებული აღმოჩენების მთელი დიდება ერგო. ცენტრალური ამერიკის დაპყრობის შემდეგ ის დასახლდა ნიკარაგუაში და მალევე მოკლეს, ტუზელების აჯანყებისას.
კატეგორია:აცტეკები კატეგორია:კონკისტადორები კატეგორია:გარდაცვლილი 1527 კატეგორია:მექსიკის ისტორია
ილარიონი (ალფეევი)
მინი|ილარიონი ალფეევი მიტროპოლიტი ილარიონი (Митрополит Иларион, ერისკაცობაში გრიგოლი ვალერის ძე ალფეევი; დ. 24 ივლისი, 1966, მოსკოვი) — რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მიტროპოლიტი.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1966 წლის 24 ივლისს ქალაქ მოსკოვში. 2002 წლის 14 იანვარს ხელდასხმულ იქნა ეპისკოპოსად. 2009 წლის 1 თებერვალს აღყვანილ იქნა მიტროპოლიტის ხარისხში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მართლმადიდებელი ეკლესიების ეპისკოპოსები კატეგორია:დაბადებული 24 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1966
ხავი სიმონსი
ხავი სიმონსი (დ. 21 აპრილი, 2003) — ნიდერლანდელი ფეხბურთელი. ასპარეზობს ფრანგულ „პარი სენ-ჟერმენში“. თამაშობს ნახევარმცველის პოზიციაზე.
ადრეული ცხოვრება
სიმონსი დაიბადა ამსტერდამში. მისი მამა არის ყოფილი ფეხბურთელი რეჯილიო სიმონსი. სიმონსი მამის მხრიდან არის სურინამული, ხოლო დედის მხრიდან ნიდერლანდური წარმოშობის. მისი ძმა ფაუსტინო, აგრეთვე ფეხურთელია და ისიც ხავის მსგავსად 21 აპრილსაა დაბადებული.
ტიტულები
პარი სენ-ჟერმენი
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 21 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 2003 კატეგორია:ნიდერლანდელი ფეხბურთელები კატეგორია:პარი სენ-ჟერმენის ფეხბურთელები
მალთაყვა
მალთაყვა — უბანი ქალაქ ფოთში, მის სამხრეთ ნაწილში, საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი ს2–ს მონაკვეთზე, ფოთის ცენტრიდან 4 კილომეტრის დაშორებით, ზღვის დონიდან 3 მ-ის სიმაღლეზე, სუფსის რკინიგზის სადგურიდან 6 კმ. მალთაყვა ადგილობრივი მნიშვნელობის კურორტია. სამკურნალო ფაქტორია ზღვის ჰავა და მაგნიტურქვიშიანი პლაჟი. მალთაყვის ტერიტორიაზე საქართველოში შემოდის ოპტიკურ-ბოჭკოვანი ინტერნეტის კაბელი, მდებარეობს ფოთის და ხობის ეპისკოპოსის რეზიდენცია, სასაფლაო, ტყე-პარკი, მეორე მსოფლიო ომში დაღუპულთა დიდების მემორიალი, კოლხეთის ეროვნული პარკის ვიზიტორთა ცენტრი, ფოთის ცენტრალური საავადმყოფო, ძველმართლმადიდებლების ეკლესია.
გეოგრაფია
მალთაყვა მდებარეობს კოლხეთის დაბლობის დასავლეთ ნაწილში და გადაჭიმულია სამხრეთიდან ჩრდილოეთით, შავი ზღვის გასწვრივ 9 კილომეტრიან სანაპირო ზოლზე. აღმოსავლეთით მას ესაზღვრება მდინარე კაპარჭინა და პალიასტომი, სამხრეთიდან მდინარე მალთაყვა, ჩრდილოეთიდან ფოთის ცენტრალური უბანი და მდინარე რიონის არხი, ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან ფოთის უბანი ახალსოფელი. უკიდურეს აღმოსავლეთ ნაწილში კაპარჭინას და პალიასტომს შორის მდებარეობს კუნძული კოლიმბარი. მალთაყვის ტერიტორიაზე რამდენიმე მცირე ზომის ტბაა, რომელთაგან აღსანიშნავია ოქროს ტბა, რომელიც უბნის ცენტრალურ ნაწილშია და საფეხმავლო ბილიკით უკავშირდება პლაჟს. უბნის უკიდურეს სამხრეთ ნაწილს წარმოადგენს მალთაყვის ნახევარკუნძული. მალთაყვის ტერიტორიაზე მოდის მინერალური წყალი.
მალთაყვა გამოირჩევა ზღვის ნოტიო და თბილი ჰავით. ზამთარი ძლიერ რბილი და უთოვლო, იანვრის საშუალო ტემპერატურა 5,4 °C-ია, ზაფხული ძალზე თბილია, აგვისტოს საშუალო ტემპერატურაა 23,3 °C. ნალექები დიდი რაოდენობითაა მთელი წლის განმავლობაში და საშუალოდ 1639 მმ-ს შეადგენს, დამახასიათებელია მაღალი შეფარდებითი ტენიანობა 78 %. ტერიტორიის გახსნილობის გამო ხშირია ქარები განსაკუთრებით ზამთარში.
ბუნებრივი რესურსებიდან მალთაყვის ტერიტორიაზე ძირითადად გვხვდება ტორფის საბადოები, რომლის ექსპლუატაცია ამჟამად შეჩერებულია. ტერიტორიის დიდი ნაწილი უკავია ხელოვნურად გაშენებულ შერეულ ტყეს, ჩრდილო-აღმოსავლეთით კი ვრცელდება ჭარბტენიანი კოლხური რელიქტური ტყეები, რომელიც კოლხეთის დაცულ ტერიტორიებში შედის. ზღვის სანაპირო ზოლი მდიდარია მაგნიტური ქვიშით. ასევე მოიპოვება ტორფი. კოლბოხოვან მიკრორელიეფზე გვხვდება ჭილიანი, ლაქაშიანი და ლელიანი ფრაგმენტები. ჭილიანები გავრცელებულია ისეთ ადგილებზე სადაც ძლიერია ზღვის წყლის გავლენა-სველ ქვიშნარებზე, ლაგუნებზე, არხების სანაპიროზე. იქ სადაც კოლბოხებს შორის დგას წყალი, უფრო განვითარებულია ლელიან-ლაქაშიანი ცენოზები. ფაუნისტური წარმომადგენლებით მალთაყვა ღარიბია, განსაკუთრებით ძუძუმწოვრებით. ძირითადად აქ გვხვდება ამფიბიები, სამგიეროდ ზამთარში მალთაყვის ჭაობებს თავს აფარებს და იზამთრებს 190-მდე სახეობის მიმომფრენი და მოზამთრე ფრინველები. მათ შორის ბევრია წითელ წიგნში შეტანილი სახეობები: ხუჭუჭა ვარხვი, მეკალოე ბატი, მყივანი გედი, შაკი, ქარცი ყანჩა.
მალთაყვის ტერიტორიაზე მიწის მთავარი მესაკუთრე სახელმწიფოა, რომელიც მიწის 92 %-ს ფლობს, 6 % კერძო საკუთრებაა, 1-1 % კი ფოთის მუნიციპალიტეტის და საქართველოს საპატრიარქოს საკუთრებაშია.
ეტიმოლოგია
თქმულების მიხედვით მალთაყვის უბანი გაუვალი და ჭაობიანი ყოფილა. ხოლო აქ გამდინარე მდინარე მალთაყვა ღრმა. მტრების ერთ-ერთი შემოსევისას ადგილობრივმა მოსახლეობამ აქ მოიმწყვდია მომხდურები, რომელთაც სიმწრისგან აღმოხდათ „მულტა აკუა“ - რაც დიდ წყალს ნიშნავს. მას შემდეგ შემორჩა ამ ადგილს სახელწოდება მალთაყვა.
ისტორია
1809 წელს მალთაყვასთან კვლავ გაიმართა მალთაყვის ბრძოლა რუსეთისა და ოსმალეთის იმპერიებს ჯარებს შორის ფოთის გამო. 1841 წლის 20-23 აგვისტოს მალთაყვასა და გრიგოლეთს შორის, დედაბერას წყლებთან გაიმართა კიდევ რეთი ბრძოლა, ამჯერად გურულ აჯანყებულებსა და ოდიშის სამთავროს მილიციას შორის, რომელსაც დავით დადიანი მეთაურობდა. ბრძოლა გურულთა გამარჯვებით დასრულდა. 1918 წლიდან სოფელში დასახლდნენ ძველმართლმადიდებლები.
1930 წლიდან როგორც სოფელი, შედიოდა ლანჩხუთის რაიონის შემადგენლობაში, მოქმედებდა ლიმონარიუმის საბჭოთა მეურნეობა. საბჭოთა პერიოდში მოქმედებდა ტურბაზა, სამხედრო ბაზა და სპორტული კომპლექსი ოქროს ტბასთან. 1948 წელს შევიდა ფოთის შემადგენლობაში. 1991-1998 წლებში იმართებოდა ჩემპიონატი წყლის სათხილამურო სპორტში. 2011 წელს მალთაყვაში გაშენდა ახალი რაიონი აფხაზეთიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთათვის.
სქოლიო
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის კურორტები კატეგორია:ფოთი კატეგორია:შავიზღვისპირა კურორტები კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ისტორიული სოფლები
ნინოწმინდა (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი ნინოწმინდა შეიძლება აღნიშნავდეს:
კვეთა
კვეთა — ლიტურგიის პირველი ნაწილი, რომელზედაც მზადდება მასალა წმიდა საიდუმლოს შესასრულებლად.
წმ. ზიარების სიდუმლოს შესასრულებლად აუცილებელია პური და ღვინო. პური საჭიროა გაფუებული, რადგან სწორედ ასეთი პური იხმარა ქრისტემ საიდუმლო სერობაზე. გარეგნულად პური ანუ სეფისკვერი უნდა იყოს: 1. მრგვალი; 2. ორნაწილიანი, ქრისტეს ორბუნებოვნების აღმნიშვნელი, – ღვთაებრივისა და ადამიანურისა (თუმცა გამოიყენება ასევე ერთნაწილიანი სეფისკვერებიც); 3. თავზე გამოსახული უნდა ჰქონდეს ჯვარი, ნიშნად იმისა, რომ აღნიშნული პური ღვთისმსახურებისთვისაა განკუთვნილი; და 4. ჯვარზე უნდა იყოს გამოსახული შემდეგი წარწერა:”იესუ ქრისტე ძლევა”, რაც იმას ნიშნავს, რომ ქრისტემ ყველას სძლია. ღვინო უნდა იყოს ყურძნისა, წითელი ფერის. ყურძნის იმიტომ, რომ თვით მაცხოვარი საიდუმლო სერობაზე ეზიარა ყურძნის ღვინით, რაც შეეხება წითელს – იგი სისხლის ფერია. კვეთისათვის საჭიროა ხუთი სეფისკვერი, რომელიც გვაგონებს მაცხოვრის მიერ ხუთი პურით ხუთი ათასის დაპურებას. ოთხზე გამოსახულია ჯვარი ხოლო მეხუთეზე ღვთისმშობელი. ეს ხუთი სეფისკვერი ზომით აღემატება იმ სებისკვერებს რომლებსაც მორწმუნეები მოსახსენებლებთან ერთად საკურთხეველში აგზავნიან და როგორც წესი თითოეულ მოსახსენებელზე იგზავნება წყვილი სებისკვერი: ერთი ღვთისმშობლისა - ცოცხლებზე და მეორე ჯვარი - მიცვალებულებზე.
წირვის დაწყების წინ მღვდელი იკეთებს ოლარს, დადგება დახურული აღსავლის კარის წინ ამბიონზე და კითხულობს ე.წ. “შემთხვევის ლოცვებს”; შემდეგ შედის საკურთხეველში, იმოსება სრული სამღვდელო შესამოსელით, იბანს ხელებს, რაც მის სულიერ სიწმიდესა და მზადყოფნას გამოხატავს წმ. საიდუმლოს შესასრულებლად (ძველად ღვთისმსახურნი ხელებს იბანდნენ წმ. შესაწირავის სამკვეთლოდან ტრაპეზზე გადასვენების წინ; ამიტომაცაა, რომ ახლაც მღვდელმთავარი ხელს იბანს “ქერუბიმთას” გალობის დროს, დიდი გამოსვლის წინ). ამის შემდეგ მღვდელი მიუახლოვდება სამკვეთლოს და კვეთისათვის გამზადებული ხუთი სეფისკვერიდან ამოარჩევს საუკეთესოს, რომლიდანაც გარკვეული წესით ამზადებს ტარიგს, – შესაწირავ ძღვენს. ასამაღლებლის შემდეგ აღნიშნულ სეფისკვერზე ლახვრით სამჯერ გამოსახავს ჯვარს და წარმოსთქვამს სიტყვებს: “მოსახსენებლად უფლისა ღვთისა და მაცხოვრისა ჩვენისა იესუ ქრისტესსა”. ამის შემდეგ იგი ლახვრით სეფისკვერს ჩააჭრის გვერდებს და ამბობს ისაია წინასწარმეტყველის სიტყვებს: “ვითარცა ცხოვარი კლუად მიიგუარა...” და “ვითარცა ტარიგი წინაშე მრისველისა...” “სიმდაბლითა თვისითა სასჯელი მისი მიეღო”, “ხოლო თესლტომი მისი ვინმე მიუთხრას”, “რამეთუ აღებულ არს ქუეყანით ცხოვრება მისი...” (ისაია 53.7-8). შემდეგ ტარიგს ქვევიდან ჯვარის სახედ ჩაჭრის ამ სიტყვებით: “დაიკლვის ტარიგი ღვთისა აღმღებელი ცოდვათა სოფლისათა ცხოვრებისათვის სოფლისა ცხოვნებად”, დაასვენებს ფეშხუმზე, მარჯვნიდან ლახვრით უგმირავს და ამბობს: “ერთმან მხედართაგანმან ლახურითა განაღო გუერდი მისი და მეყუსეულად გარდამოხდა სისხლი და წყალი, და რომელმან იხილა ჰსწამა და ჭეშმარიტ არს წამება მისი” (იოანე 19.34-35). ამ სიტყვებზე ბარძიმში ჩაასხამს ღვინოსა და წყალს და აკურთხებს შეერთებას.
მეორე სეფისკვერიდან ამოიღებს მოზრდილ ნაწილს ყოვლად წმიდა ღვთისმშობლის სახელზე და მოათავსებს ფეშხუმზე ტარიგის მარჯვენა მხარეს. მესამე სეფისკვერიდან ამოიღებს ნაწილებს ცხრა დასის სახელზე, რომელშიც შედიან: იოანე ნათლისმცემელი, წინასწარ-მეტყველნი, მოციქულნი, მღვდელ-მთავარნი, მოწამენი, ღირსნი მამანი და დედანი, უვერცხლონი, ღვთისმშობლის მშობლები და ყოველნი წმინდანნი, და ბასილი დიდი ან იოანე ოქროპირი, ვისი წირვაც იქნება შესასრულებელი. აღნიშნული ცხრა ნაწილი მოთავსდება ტარიგის მარცხენა მხარეს. მეოთხე სეფისკვერიდან მღვდელი ამოიღებს ორ ნაწილს: ერთს პატრიარქისა და მისი დასის სახელზე, ხოლო მეორეს – ღვთივდაცული ერის, მთავრობისა და მხედრობის სახელზე და ათავსებს ტარიგის ქვემოთ. მეხუთე სეფისკვერიდან ამოიღებს ერთ ნაწილს მიცვალებულთათვის. ამით მთავრდება კვეთა და მოიხსენიება როგორც ცოცხალნი, ისე მიცვალებულნი, ამოიღება ნაწილები შემოწირული სეფისკვერიდანაც და მოთავსდება ტარიგის ქვედა მხარეს.
მღვდელი აკურთხებს სასაკმევლეს, იღებს ვარსკვლავს, შემოატარებს სასაკმევლეზე და დაადგამს ფეშხუმს; ასევე შემოატარებს მცირე დაფარნებს საცეცხლურზე და დააფარებს ბარძიმ-ფეშხუმს, ხოლო დიდ დაფარნას – ორივეს. ამ მოქმედებათა შესრულებისას იკითხება საგანგებო ლოცვები. ამის შემდეგ მღვდელი კითხულობს საერთო ლოცვას წინადაგებული ძღვენისათვის, სადაც იხსენიებს როგორც შემომწირველთ, ისევე იმათ, ვისთვისაც შემოსწირეს. ბოლოს ხდება მცირე ჩამოლოცვა.
კვეთის შესრულებისას საეკლესიო ნივთებს და მოქმედებებს აქვთ შემდეგი სიმბოლური მნიშვნელოვანი:
ფეშხუმი ნიშნავს ცას, ვარსკვლავი – იმ სასწაულებრივ ვარსკვლავს, რომელიც ქრისტეს შობისას წინ უძღოდათ მოგვებს; მცირე დაფარნები ის სახვევებია, რომლებითაც ახლადშობილი ყრმა იესუ იქნა შეხვეული და ბაგაში მიწვენილი. დიდი დაფარნა – ის ტილოა, რომელშიც იყო შეხვეული იესუს გვამი. ბარძიმი ნიშნავს იმ ჭურჭელს, რითაც აზიარა ქრისტემ საიდუმლო სერობაზე; სამკვეთლო მოასწავებს ბეთლემის ბაგასაც, სადაც უფალი ჩვენი იშვა და კიდევ გოლგოთას, სადაც იგი იქნა ჯვარცმული. მთელი სეფისკვერი რისგანაც უნდა დამზადდეს ტარიგი ღვთისა, გამოხატავს ღვთისმშობელს, რომლისგანაც უნდა იშვას იესუ ქრისტე. როცა მღვდელი დებს სეფისკვერს ფეშხუმზე, იგი მოასწავებს მღვდელმთავარს, რომელმაც ყოვლად წმიდა ღვთისმშობელი შეიყვანა წმიდათაწმიდაში. ნაკვეთი ნაწილები ტარიგის გარშემო ფეშხუმზე ნიშნავს ეკლესიას, ქრისტეს მიერ დაფუძნებულს. კმევა კვეთისას ნიშნავს სული წმიდის მადლის გადმოსვლას შესაწირავ ძღვენზე. საერთოდ მღვდლის მიერ წმიდა ტარიგის მომზადება გამოხატავს იესუ ქრისტეს შობასა და ჯვარცმას.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქრისტიანობა
მელენტევსკაია
მელენტევსკაია (Мелентьевская) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის აზლეცკოეს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 5 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
ილდეღიზიდთა მონეტა
ილდეღიზიდთა მონეტა — XII-XIII საუკუნეების აზერბაიჯანის მმართველი ათაბაგების, ილდეღიზიდების მიერ მოჭრილი არასწორი ფორმის და სხვადასხვა წონის სპილენძის მონეტა. მის ერთ მხარეს ათაბაგების უშუალო სიუზერენის – ერაყის სელჩუკი სულთნის და ბაღდადის ხალიფას სახელებია ამოკვეთილი, მეორე მხარეს თვით ათაბაგის სახელი. ილდეღიზიდთა მონეტა აღმოსავლეთ საქარტველოშიც იყო გავრცელებული. აღმოცენილია დმანისში, რუსთავში, აგრეთვე XII-XIII საუკუნეების განძებში (ლილოს, კრწანისის, თბილისის-განჯისკარის, რიყის).
ლიტერატურა
კატეგორია:აზერბაიჯანის ისტორია
ბაიმურზინო (ბაიმაკის რაიონი)
ბაიმურზინო (Баймырҙа) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბაიმაკის რაიონში.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (100 %).
სქოლიო
კატეგორია:ბაიმაკის რაიონის სოფლები
ა კაპელა
ა კაპელა (a cappella) — მრავალხმიანი გუნდური სიმღერა მუსიკალურ საკრავთა თანხლების გარეშე. როგორც პროფესიული საგუნდო ხელოვნების სტილი. ა კაპელა ჩამოყალიბდა შუა საუკუნეების მიწურულს საკულტო პოლიფონიაში. უდიდეს განვითარებას მიაღწია აღორძინების ხანის ნიდერლანდში და კლასიკური გამოხატულება ჰპოვა რომის პოლიფონიური სკოლის მამამთავრის ჯოვანი პალესტრინას შემოქმედებაში. ა კაპელას იყენებენ საერო საგუნდო ხელოვნებაშიც. განსაკუთრებით გავრცელებულია ხალხურ შემოქმედებაში. ქართული ხალხური საგუნდო სიმღერა უპირატესად ა კაპელით სრულდება. ქართულ პროფესიულ მუსიკაში იგი XX საუკუნის 10-იან წლებში მკვიდრდება (ნიკოლოზ სულხანიშვილის საგუნდო ნაწარმოებები).
ლიტერატურა
კატეგორია:მუსიკის ჟანრები კატეგორია:სიმღერა კატეგორია:ვოკალური მუსიკა
ესრა იოზათაი
ესრა იოზათაი (Esra Özatay; დ. 1976, გერმანია) — თურქი სამხედრო მოღვაწე და ქალი-პილოტი.
2014 წელს, კოდური სახელით ცნობილი „თურქი ვარსკვლავები“, ანუ 134-ე ფლოტის სარდლობის პირველი ქალი წევრი (პილოტი) გახდა; ხოლო 2016 წელს, ამავე ფლოტის მეთაურად დაინიშნა, რითაც თურქეთის სამხედრო-საჰაერო ძალების ისტორიაში, პირველი ქალი ფლოტის მეთაური გახდა.
ბიოგრაფია
left|220px|thumb|თურქი ვარსკვლავების ფლოტი
1976 წელს გერმანიაში დაბადებული ესრა, 1993 წელს ქადიქიოის გოგონათა ლიცეუმის დამთავრების შემდეგ, 1998 წელს საჰაერო ძალების აკადემია დაამთავრა. 1998-2000 წლებში, დაასრულა სწავლა მე-2 საპილოტე მეთაურობაში და 2004 წლამდე კონიის მე-3 მთავარი საპილოტე მეთაურობაში, მსახურობდა როგორც, F-5 Av-ზე პრევენციული პილოტი. 2010 წლიდან, იოზათაი მსახურობდა, როგორც მასწავლებელი დამწყები პილოტებისთვის, ხოლო 2014 წელს, შეუერთდა 134-ე ფლოტის სარდლობას, რითაც გახდა პირველი ქალი წევრი „თურქი ვარსკვლავების“. 2016 წელს, ამავე ფლოტის სარდალი გახდა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1976 კატეგორია:თურქი ქალი-პილოტი კატეგორია:თურქი სამხედრო მოღვაწეები
ექვთიმე III
ექვთიმე III ეფთვიმე, ევფემოს – საქართველოს  კათოლიკოს-პატრიარქი XIV საუკუნის I ნახევარში. გიორგი ბრწყინვალესთან ერთად ენერგიულად შეუდგა მონღოლთა ბატონობის შედეგად დარღვეული სახელმწიფო წესრიგის აღდგენას, მონაწილეობდა საკანონმდებლო დარბაზის მუშაობაში, რომელმაც მთის მოსახლეობისათვის კანონები შეიმუშავა. ეფთვიმე იღვწოდა მთიულეთ-ხევის მოსახლეობაში შერყეული ქრისტიანული-ზნეობრივი ნორმების მოსაწესრიგებლად. ზრუნავდა საზღვარგარეთის ქართული და არაქართული ქრისტიანული მონასტრების მატერიალური-მორალური მდგომარეობის ამაღლებაზე. 1334 ეფთვიმემ პალესტინის საბაწმინდის მონასტერს შეწირულება გაუგზავნა. დაახლოებით ამავე ხანებში დაეხმარა იერუსალიმის ჯვრის მონასტერს, რისთვისაც მას საუკუნო აღაპი დაუწესეს.
ისტორიული წყაროები
კათოლიკოს-პატრიარქი ექვთიმე მოხსენიებულია მაღალაშვილის სახარების XIV საუკუნის ერთ მინაწერში, სადაც ჩანს მისი ზრუნვა ჩრდილოკავკასიის ტომებზე:
ნახსენებია გიორგი ბრწყინვლასი ძეგლის დების პრეამბულაში:
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს კათოლიკოსები
ბოშათა ბანაკი ცას მიემგზავრება
ბოშათა ბანაკი ცას მიემგზავრება („Табор уходит в небо“) — მოლდოველი რეჟისორის, ემილ ლოტიანუს საბჭოური ფილმი, რომელიც შექმნილია მაქსიმ გორკის რომანის „მაკარ-ჩუდრას“ მოტივებზე. გადაღებულია 1975 წელს.
ფილმმა 1976 წლის რეკორდი მოხსნა - 64,9 მლნ მაყურებელი.
სიუჟეტი
ფილმის თითქმის მთლიანი მოქმედება გადაღებულია ბოშათა ბანაკის მომთაბარეობის შესახებ ბესარაბიაში. სრულიად შემთხვევით ერთ-ერთი ბოშა ლოიკო ზობარი, რომელიც ცხენებს იპარავს, ხვდება ერთ-ერთ ბოშა-გოგონა რადას. მათ შორის სიყვარული გაჩნდება...
ფილმში კარგად აღწერილია ბოშების ცხოვრება და არსი. ასევე კოლორიტს აძლევენ ბოშური სიმღერები და ცეკვები. ზუსტად ამ ფილმის მერე გაცოცხლდნენ ასეთი სიმღერები, როგორებიც არიან „ანდრო ვერდე“, „ნანე ცოხა“ და სხვა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1975 წლის ფილმები კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები
აღმოსავლეთი საქართველო
აღმოსავლეთ საქართველო მდებარეობს ამიერკავკასიის ცენტრალურ ნაწილში, ევრაზიის კონტინენტის სამხრეთ მთათა დიდ ზოლში, ზომიერ სარტყელში, ჩრდილო განედის 41° და 42° 46′ შორის და აღმოსავლეთ გრძედის 43° 29′ და 46° 44′ შორის. ასეთი მდებარეობა აპირობებს მისი ტერიტორიის რელიეფის მთიან ხასიათს, კლიმატურ თავისებურებებსა და ლანდშაფტის ნაირგვარობას. საქართველოს აღმოსავლეთი ნაწილის ტერიტორია ძირითადად გაშლილია კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედის სამხრეთით, თუმცა მცირე ნაწილი მთავარი წყალგამყოფის ჩრდილოეთითაც გადადის. ეს არის საქართველოს ის ნაწილი, მთების ზილგახოხისა (დასავლეთით) და შავიკლდის (აღმოსავლეთით) შორის მონაკვეთზე წყალგამყოფის ჩრდილო ფერდობზეც რომ გადადის. ამ ნაწილს უჭირავს მდინარე ანდის ყოისუს ზემო აუზი — თუშეთი, აგრეთვე მდინარეების: თერგის, ასას და არღუნის ზემო დინებათა აუზები.
საზღვრები
მარცხნივ|მინი|აღმოსავლეთ საქართველოს ერთ-ერთი საზღვარი გადის [[პირიქითი ქედი|პირიქითის ქედზე, რომელიც ვრცელდება საქართველოსა და რუსეთის ფარგლებში]] აღმოსავლეთ საქართველოს ტერიტორიას უმეტეს ნაწილში კარგად გამოხატული ბუნებრივი საზღვარი აქვს. ჩრდილოეთით საზღვარი კავკასიონის მწვერვალ ზეკარასთან (3828 მ) იწყება და გასდევს მთავარი ქედის წყალგამყოფ თხემს მთა ზილგახოხამდე (უფრო ზუსტად მწვერვალ ვაციკფარსამდე), აქედან იგი შორდება კავკასიონის მთავარ ქედს და მიჰყვება მდინარე თერგისა და ზაქას წყალგამყოფს, შემდეგ გადის ხოხის ქედის თხემზე მწვერვალ მყინვარწვერამდე. მწყინვარწვერიდან საზღვარი ჩრდილოეთით უხვევს მთა ჩაჩხოხამდე (4107 მ), შემდეგ გადაკვეთს მდინარე თერგის ხეობას ხდისწყლის შესართავის ახლოს (შესართავიდან ჩრდილოეთით 1 კილომეტრზე). აქედან საზღვრის ხაზი მდინარე თერგის მარჯვენა მხარეზე მდებარე შავანის ქედს ემთხვევა; შემდეგ გადევს კიდეგანის ქედს მთა ტერხ-კორტამდე. უკანასკნელის პარარელზე აღმოსავლეთ საქართველოს საზღვარი ხევსურეთის ქედზე მთა მახისმაღალს აღწევს; აქ კი მდინარე არღუნის ზემო წელს გადაკვეთს, მოიქცევს მას საქართველოს ფარგლებში და მერე მუცოს ქედის გაყოლებით აღმოსავლეთით ტებულოს მთამდე გრძელდება. ტებულოდან საზღვარი პირიქითა ქედის თხემია მთა დიკლომდე (4175 მ), ხოლო დიკლოდან იგი ტოვებს გვერდით ქედს, ეშვება დიკლოს მთიდან წაგრძელებული ბუცი-ბაცის ქედზე, გაივლის ვევოს ქედის აღმოსავლეთ ფერდობის ძირას და მწვერვალების სადუციწვერისა და ენჭოს ხაზზე კავკასიონის მთავარ ქედს უბრუნდება მთა შავკლდესთან, რომლის შემდეგ კავკასიონის თხემზე მიემართება მდინარე მაწიმის სათავეებამდე. აღმოსავლეთ საქართველოს აღმოსავლეთი საზღვარი სწორედ აქედან იწყება. იგი კავკასიონის სამხრეთ ფერდობზე მდინარე მაწიმის ხეობაზე ეშვება სოფელ მაწიმამდე, შემდეგ მოიხრება დასავლეთით — ალაზნის ვაკისაკენ, ტოვებს აზერბაიჯანის ფარგლებში მაწიმის შუა და ქვემო წელის აუზს და მდინარე დარინკობიმდე აღწევს. შემდეგ უკანასკნელისა და მდინარე ალაზნის გაყოლებით აღწევს თითქმის იმ ადგილამდე, სადაც ალაზანი მინგეჩაურის წყალსაცავს უერთდება. ამ მხარეზე აღმოსავლეთ საქართველოს აზერბაიჯანის რესპუბლიკა ესაზღვრება.
აღმოსავლეთ საქართველოს სამხრეთი საზღვარი მნიშვნელოვან მანძილზე მოქცეულია წვრილმთიან-ვაკე-დაბლობიან მხარეში, შედარებით მცირე ნაწილი კი მთიან ტერიტორიაზე. დაბალმთიან-ვაკე-დაბლობიან ტერიტორიაზე საზღვარი გადის ივრის ზეგანსა და ქვემო ქართლის (ქვემო ქართლის მხოლოდ ნაწილზე) ფარგლებში. აღმოსავლეთ საქართველოს სამხრეთ საზღვარი მდინარე ალაზნიდან იწყება, გადაკვეთს მდინარე შირინსუს უკიდურეს ქვემო წელს და ელდარის ვაკე-დაბლობზე გაივლის, ვიდრე ეილიაროუღის ქედის აღმოსავლეთ კიდემდე. ეილიაროუღის ქედის აღმოსავლეთ მონაკვეთს მთლიანად აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე ტოვებს, საზღვრის ხაზი აქ ქედის ჩრდილო ფერდობის ძირში გადის. მდინარე ივრის გაყოლებით შემდეგ გადაკვეთს ეილიაროუღის ქედს და დაბალ ანტიკლინურ მაღლობზე და ქედებზე — მთა ტახთაფას (788 მ), ჩობანდაღის ქედის (მთა ჩობანდაღი, 892 მ), მთა ალაჯიხის (696 მ), მთა გექტეპეს (831 მ), იაილაჯიხის ქედის, მთა უდაბნოს (871 მ) და მთა ყარათაფას (729 მ) გაყოლებით ჯანდარის ტბას აღწევს. მინი|მარჯვნივ|ლიხის ქედი, რომელიც საქართველოს ორ, აღმოსავლეთ და დასავლეთ ნაწილებად ჰყოფს. ჯანდარის ტბის დასავლეთი ნაპირიდან საზღვარი სწორ ხაზად გარდაბნის ვაკეზე გაივლის, სოფელ რუისბოლოსა (საქართველო) და სოფელ სადიხლის (აზერბაიჯანი) შორის. შემდეგ გადაკვეთს მდინარე მტკვარსა (ხრამის შესართავის ახლოს) და მდინარე ხრამის უკიდურეს ქვემო წელს და მდინარე დებედას მარჯვენა მხარეზე მდებარე ბაბაკარის ქედზე მთების — ბაბაკარის (700 მ), თარსისა (884 მ) და ტანადაღის (801 მ) გაყოლებით მიემართება. შემდეგ ეშვება დებედას ხეობაში სოფელ დამია-გიაურარხის პირდაპირ, საიდანაც საზღვარს მდინარე დებედა წარმოადგენს. აღმოსავლეთ საქართველოს სამხრეთი საზღვარი შემდეგ ლოქის ქედზე მდებარეობს, ჯერ მის ჩრდილო ფერდობზე დასახლებული პუნქტების — ბურდაძორი-გულბაღი-ჩანახჩი-ახქერფის გაყოლებით, შემდეგ კი ბოლნისისწყლის სათავეებიდან ლოქის ქედის თხემზე გადის. აღმოსავლეთ საქართველოს სამხრეთით საზღვრავს სომხეთისა და აზერბაიჯანის რესპუბლიკები.
აღმოსავლეთ საქართველოს სამხრეთ-დასავლეთი და დასავლეთი საზღვრებიც მთიან მხარეში მდებარეობს. მიჯნა ჯერ აქ ჯავახეთის ზეგნის აღმოსავლეთი კიდეა. იმგვარად, რომ ზეგნის აღმოსავლეთი ფერდობი აღმოსავლეთ საქართველოში თავსდება შემდეგ საზღვრის ხაზი თრიალეთის ქედის აღმოსავლეთ ბოლო განტოტებებს ჰკვეთს და მოიხრება რა დასავლეთისაკენ. თრიალეთის ქედის თხემს ემთხვევა ბორჯომის ხეობამდე. ლიხის ქედი აღმოსავლეთ საქართველოს ბუნებრივ დასავლეთ საზღვარს წარმოადგენს. იგი საქართველოს ორ, აღმოსავლეთ და დასავლეთ ნაწილებად ჰყოფს.
რელიეფი
მინი|მარჯვნივ|სურათზეა კავკასიონის მთავარი ქედის სატელიტური გამოსახულება, რომლის აღმოსავლეთი მონაკვეთი აღმოსავლეთ საქართველოს მთავარი გეომორფოლოგიური ერთეულია. აღმოსავლეთ საქართველოს ტერიტორიის დიდი ნაწილი, მისი ჩრდილო ზოლი უკავია კავკასიონის მთიანეთს, სამხრეთ და ჩრდილო ფერდობებს; სამხრული ნაწილი უჭირავს სამხრეთ საქართველოს მთიანეთის განაპირა ქედების ფერდობებს, კერძოდ თრიალეთის ქედის აღმოსავლურ დაბოლოებას, რომელიც თბილისის ქვაბულისკენაა მოქცეული. როგორც აღმოსავლეთ, ასევე მთლიანად საქართველოს მთავარ ოროგრაფიულ ღერძად გვევლინება კავკასიონის მთავარი ქედი. როგორც ცნობილია კავკასიონს პირობითად 3 ნაწილად ყოფენ, საქართველოს აღმოსავლეთ ნაწილში ნაწილობრივ აღმოსავლეთი კავკასიონი შემოდის, რომელიც წარმოადგენს კავკასიონის მთიანეთის აღმოსავლეთ ნაწილს, ვრცელდება იგი მყინვარწვერიდან ილხიდაღის მწვერვალამდე. აღმოსავლეთი კავკასიონის უმაღლეს წერტილს წარმოადგენს ტებულოს მთა (ზღვის დონიდან 4493 მ).
აღმოსავლეთ საქართველო, ისევე როგორც მთლიანად საქართველო, უმეტესად მთიანი მხარეა, ბუნებრივი კომპოლექსების ცვალებადობა მოკლე მანძილზე სწრაფი და ინტენსიურია, ვიდრე ვაკე ტერიტორიაზე, უფრო რთული და მრავალფეროვანი ბუნებრივი კომპლექსებით ხასიათდება. აღმოსავლეთ საქართველოს ტერიტორიის 61 % მთიანია, დანარჩენი 39 % უკავია ბარს. საქართველოს ბარი მოქცეულია მტკვრის დეპრესიის ზომიერად ნოტიო და მშრალ სუბტროპიკულ ოლქში და მთათაშორის როფს წარმოადგენს. აღმოსავლეთ საქართველო მოიცავს არა მარტო ქედებსა და მთათა სისტემებს, არამედ ვაკე-დაბლობებსა და ზეგნებს, რომელთა ჰიფსომეტრიული დიაპაზონის მქონე აღმოსავლეთ საქართველოს ჩრდილო მთიან მხარეს, უაღრესად რთული გეოლოგიურ-გეომორფოლოგიური აგებულება აქვს, გაბატონებულია მთა-ტყისა და მთა-მდელოს ლანდშაფტები, რომელიც სუბნივალური და ნივალური ლანდშაფტებითაა დაგვირგვინებული.
კლიმატი
აღმოსავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე გამოიყოფა ჰავის შემდეგი ტიპები:
ჰავის პირველი ტიპი აღმოსავლეთ საქართველოს დიდ ფართობს მოიცავს და გამოხატულია ძირითადად შიდა ქართლის, მცხეთა-მთიანეთისა და კახეთის რეგიონებში. მაგალითად, შიდა ქართლის ვაკეზე საშუალო წლიური ტემპერატურა 10-12 °C, იანვრისა -3 °C, ივლისისა - 20-22 °C. მშრალი სუბტროპიკული სტეპური ჰავა ნიშანდობლივია შიდა ქართლისა და ქვემო ქართლის ვაკეებისათვის და აგრეთვე ივრის ზეგნისათვის. უკანასკნელისათვის იანვრის საშუალო ტემპერატურა იქნება 0-დან-2 °C-მდე, ივლისში 23-24 °C.
ალაზნის ვაკეზე განვითარებულია ნოტიო ჰავა, დამახასიათებელია ზომიერად თბილი ზამთარი და ცხელი ზაფხული. ხშირია სეტყვა. აღმოსავლეთ საქართველოს მცირე ფართობზე, კერძოდ, მაღალმთიან ზონებში დამახასიათებელია მაღალმთის ნოტიო ჰავა, სადაც განვითარებულია მუდმივი თოვლი და მყინვარები.
აღმოსავლეთი კავკასიონი ვრცელდება სუბტროპიკულ კონტინენტური კლიმატიდან ზღვის კლიმატზე გარდამავალ ოლქში. კარგად არის გამოხატული კლიმატური სიმაღლებრივი ზონალურობა. საშუალო წლიური ტემპერატურა ქვედა ნაწილში 8-10 °C, 3500 მ სიმაღლეზე –6 °C. ყველაზე ცივი თვეების (იანვარი, თებერვალი) ტემპერატურა –3 °C, –15 °C, აბსოლუტურ მინიმალური –26 °C, –42 °C; უთბილესი თვეების (ივლისი, აგვისტო) ტემპერატურა 2-18 °C, მაქსიმალური 16-40 °C.
ნალექიანობა აღმოსავლეთ საქართველოში არათანაბრადაა განაწილებული. აღმოსავლეთ კავკასიონზე ატმოსფერული ნალექები სიმაღლის შესაბამისად ყველგან მატულობს და ტერიტორიულად 800-1800 მმ შორის იცვლება. შიდა ქართლის ბარში წლიურად წელიწადში 500-800 მმ ნალექი მოდის, ქვემო ქართლის ბარში 400-600 მმ, ხოლო ივრის ზეგანზე 400-500 მმ. ატმოსფერული ნალექების მინიმალური რაოდენობა (375 მმ წელიწადში) მოდის აზერბაიჯანის საზღვარზე — წითელ ხიდთან და ელდარის დაბლობზე. სწორედ აქ მდებარეობს საქართველოს სიმშრალის პოლუსი.