cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
გურია
1877-78 წლების ომი
1877 წლის 23 ოქტომბერს გამართულ ბრძოლაში, როდესაც სტრატეგიული სიმაღლის აღება გურიის ლაშქრის მეოთხე ასეულს დაევალა, შეტევის დროს გმირულად დაიღუპა 16 ლიხაურელი ახალგაზრდა. ასმეთაურ კაპიტან მაყაშვილს ხუცუბნის აღების გამო წმინდა ანას მეოთხე ხარისხის ორდენი მისცეს მამაცობისთვის. 1878 წლის 18 იანვარს ხუცუბნის ტერიტორიაზე გაიმართა ბრძოლა რუსეთისა და ოსმალეთის იმპერიების ჯარებს შორის. სოფლის ტერიტორიაზე აღმართულია რუსთა და ქართველთა საძმო სასაფლაოები. ერთი მათგანი არის კავკასიის მე-2 მსროლელთა ბატალიონის 76 წევრისაა, ხოლო მეორე — გურიის პირველი ფეხოსანი დრუჟინის 38 მებრძოლისა.
ფირალობა
ამ ომის შეშემდეგ ბერლინის კონგრესის შედეგად რუსეთმა ქვემო გურია და აჭარა შეიერთა, მაგრამ ოზურგეთის მაზრის საზღვრები იგივე დარჩა, ქვემო გურია ბათუმის ოლქში მოექცა. მილიცია არ დაშალეს და მეომრები ოჯახებს არ დაუბრუნეს. ამან წარმოშვა ფირალობა, რომელიც XIX საუკუნის 80-იან წლებში ფართოდ გავრცელდა. ცნობილი ფირალები იყვნენ ნიკოლოზ მეხუზლა, სისონა დარჩია, გიორგი ჭყონია, გოგია ლომჯარია, დათა მიქელაიშვილი. 1880 წლის შემოდგომაზე, მას შემდეგ რაც პოლიციამ ვერაფერი გააწყო, ფირალებთან საბრძოლველად გაიგზავნა „მესამე ქვეითი გურიის დრუჟინის სოტნა“, რომელიც ცოტა ხანს ოზურგეთში გაჩერდა, შემდეგ კი ჯარისკაცები იმ სოფლებში ჩააყენა, სადაც ფირალები იყვნენ. ამ საშუალებით რამდენიმე ტყეში გავარდნილიც შემოირიგეს და ოთხი თვის განმავლობაში მაზრაში სიმშვიდემაც დაისადგურა, მაგრამ სიმშვიდე მალევე დაირღვა. 1882 წელს დაძაბული ვითარების გამო გურია გბერნატორმა შემოიარა და საზოგადოება გააფრთხილა, რომ ფირალების მფარველი სასტიკად დაისჯებოდა. ამან შედეგი გამოიღო, გუბერნატორს რამდენიმე ფირალი გადასცეს, ხოლო ორი ფირალი მოკლეს. მიუხედავად ჩატარებული ღონისძიებებისა, ფირალების რიცხვი შემცირების ნაცვლად, იზრდებოდა. 1882 წელს მთავარმმართებელმა დონდუკოვ-კორსაკოვმა ოზურგეთის უეზდი ადმინისტრაციული და პოლიციური კუთხით ჩამოაშორა ქუთაისის გუბერნიას და ბათუმის სამხედრო გუბერნატორს განკარგულებაში გადასცა. წესრიგის აღსადგენად მაზრაში გაიგზავნა სამეხდრო გუბერნატორის განკარგულებაში მყოფი ხოპერის კაზაკთა პოლკის ორი ასეული, ხოლო ქობულეთში — ერთი ბატალიონი. ამგვარად, ფირალობის განვითარებამ გურიაში გამოიწვია სოფლებში ჯარის ჩაყენება, ეგზეკუციის გამოყენება, რაც მძიმე ტვირთად დააწვა მოსახლეობას, უფრო შეავიწროვა და ეკონომიკურად დასცა. მთავრობის მიერ გატარებულმა სასტიკმა ზომებმა დროებით შეანელა ფირალობის აღმავლობა, მაგრამ 1888 წლიდან ფირალობა ისევ ძლიერი ტემპით განვითარდა. გურია გადაიქცა ფირალების სათარეშო ასპარეზად და მთავრობის საექსპერიმენტო ადგილად. 1887 წლიდან დააწესეს ხევისთავების ინსტიტუტი, რომელსაც საზოგადოება ეჭვის თვალით უყურებდა და მალევე გადააგდეს. იმავე წლიდან შემოიღეს სალდათად გაყვანა, და სათემო დარაჯობა. ამ ზომებმა ფირალობა ვერ შეაჩერა, სამაგიეროდ ხალხი უფრო შეაწუხა.
მოსახლეობა ძირითადად სოფლის მეურნეობით იყო დაკავებული. პურეული მარცვლოვანებიდან მოდიოდა სიმინდი და ღომი. გურიაში, ისევე როგორც მთელ დასავლეთ საქართველოში ღომი თანდათან განდევნა სიმინდმა. შედარებით მცირედ იყო გავრცელებული ვაზი, ბრინჯი და თამბაქო. 1879-1912 წლებში გურიაში ბურღვით სამუშაოებს ნავთობის აღმოსაჩენად ეწეოდნენ ბრუნგე პლაშკოვსკის, ოლდენბურგელი პრინცის, ბელგიელი მრეწველის, მანთაშევის, გენრიხ მატ-ტარტის, ვიქტორიო სკოლოს, გუმმელის სკოტისა და გუსტავ ზიბერტის ამხანაგობანი.
სოციალ-დემოკრატიული მოძრაობა
ოზურგეთის მაზრა იყო ერთ-ერთი ყველაზე სუსტად განვითარებული და ღარიბი ნაწილი ქუთაისის გუბერნიისა. გლეხებს ვერც ბატონყმობის გაუქმებამ და ვერც საგლეხო რეფორმამ უშველა. უმიწოდ დარჩენილ გლეხს კისერზე აწვა მძიმე გადასახადები. ის იძულებული იყო, მიეტოვებინა სახლკ-კარი და სხვაგან ეძებნა სამუშაო. უმრავესობა ბათუმში მიდიოდა მუშად ნავთობგადამამუშავებელ, გემთმშენებელ ქარხნებში, ციტრუსების ბაღებში და ა.შ. ბათუმის ქარხნებში მუშათა უმრავლესობას სწორედ გურულები წარმოადგენდნენ.
სოციალური პრობლემები ხელს უწყობდა გლეხობაში სოციალ-დემოკრატიული იდეების გავრცელებას. ბათუმში მომუშავე გურული მუშები ეცნობოდნენ მარქსისტულ იდეებს, ერთიანდებოდნენ სოციალისტურ წრეებში. XX საუკუნის დასაწყისში ოზურგეთის მაზრაში დაიწყო სოციალ-დემოკრატიული მოძრაობა. 1892 წელს აღინიშნა 1 მაისი. 1902 წლიდან ჩნდება სოციალ-დემოკრატიული წრეები, ეწყობოდა გლეხთა ფარული კრებები (მიქელგაბრიელში, ჯუმათში, ძიმითში). ფართოდ ვრცელდებოდა მარქსისტული ლიტერატურა, რის გამოც მეფის მთავრობამ 1902 წელს ყველა სამკითხველო დახურა. 1902 წლის ბათუმის დემონსტრაციის შემდეგ ოზურგეთის მაზრაში არსებული მოძრაობა კიდევ უფრო გააქტიურდა. 1903 წლის მაისში ბათუმში გაიმართა გურიაში მომუშავე სოციალ-დემოკრატთა კონფერენცია,რომელსაც ხელმძღვანელობდა ალექსანდრე წულუკიძე. უმიწო გლეხებმა 1903 წელს შეწყვიტეს გადასახადების გადახდა და უარი თქვეს მემამულეებთან მუშაობაზე. გურიის გლეხთა კომიტეტმა რსდმპ-ს ბათუმისა და კავკასიის კომიტეტებთან ერთად დაიწყო სახელმწიფო სამსახურების ბოიკოტი. ზაფხულისთვის მხარის სახელმწიფო ადმინისტრაციის მუშაობა, ფაქტობრივად, ჩავარდნილი იყო. სანაცვლოდ გურიის გლეხთა კომიტეტის მიერ ორგანიზებული იყო გლეხთა რევოლუციური კომიტეტები. 1904 წლის 23 მაისს გაიმართა გურულ სოციალ-დემოკრატთა მეორე კონფერენცია. სოციალ-დემოკრატიული ლიტერატურისგავრცელების მიზნით ასკანა-მთისპირში მოეწყო არალეგალური სტამბა, რომელმაც 1907 წლის 17 ივნისამდე იმუშავა. სტამბას სევასტი თალაკვაძე ხელმძღვანელობდა.
გურული სოციალ-დემოკრატები განსაკუთრებით გააქტიურდნენ რუსეთის 1905 წლის რევოლუციის დროს. 1905 წლის დასაწყისში ყველა სოფელში შეიქმნა გლეხთა ასეულები. გავრცელდა 70 ათასი პროკლამაცია „გურიის გლეხობას“. 1905 წლის 23 მარტის ნომერში ეწერა, რომ ოზურგეთის მაზრა მზადაა რევოლუციისთვის და მას შეუძლია 15 000 შეიარაღებული პირის გამოყვანა. გურიაში აირჩიეს საკუთარი მოსამართლეები და ჩამოაყალიბებს სასოფლო თემები. გლეხმა ქალებმა მიიღეს რეზოლუცია მამაკაცებთან თანასწორობის შესახებ. 1905 წლის თებერვლისთვის გურია მთლიანად რევოლუციონერთა კონტროლქვეშ იყო.
ჟორჟ კარლუშ ფონსეკა
მინი|250პქ|ჟორჟ კარლუშ ფონსეკა ჟორჟ კარლუშ ფონსეკა (Jorge Carlos Fonseca, დ. 29 ოქტომბერი, 1950, მინდელუ, კაბო-ვერდე)  —  კაბო-ვერდეს პოლიტიკური მოღვაწე, იურისტი და უნივერსიტეტის პროფესორი. ქვეყნის პრეზიდენტი 2011–2021 წლებში.
გურია
სოციალ-დემოკრატიული მოძრაობა
მეფის ხელისუფლებამ გურიაში გაგზავნა სადამსჯელო რაზმი ალიხანოვ-ავარსკის მთაურობით. რაზმი სადგურ ნატანებში დაბანაკდა, გლეხობასთან მოსალაპარაკებლად კი 1905 წლის 18 თებერვალში გურიაში ჩავიდა მთავარმმართებლობის საბჭოს წევრი, სულთან კრიმ-გირეი. ბახვის თემის გლეხებთან შეხვედრისას გლეხება სოციალური და პოლიტიკური უფლებების მინიჭება მოითხოვეს. მათი მოთხოვნები ბახვის მანიფესტის სახელითაა ცნობილი.
მოლაპარაკებებმა რუსეთის მმართველობასა და მეამბოხეებს შორის შედეგი არ გამოიღო, მთავრობას არ სურდა რევოლუციონერების მოთხოვნების შესრულება. მარტში მთავრობამ გამოაცხადა საგანგებო მდგომარეობა და გაგზავნა სადამსჯელო რაზმი მეამბოხე კუთხისაკენ. რაზმი სასტიკ წინააღმდეგობას გადააწყდა. აჯანყებულებმა 1905 წლის ოქტომბერში მოიგეს ნასაკირალის ბრძოლა, ნოემბერში აიღეს მაზრის ცენტრი ოზურგეთი და გამოაცხადეს გურიის რესპუბლიკის შექმნა. პრეზიდენტად ბენიამინ ჩხიკვიშვილი გამოცხადდა. 1906 წლის 10 იანვარს პოლკოვნიკ კრილოვის ექსპედიციამ აჯანყება უმოწყალოდ ჩაახშო.
ჟორჟ კარლუშ ფონსეკა
უმაღლესი განათლება მიიღო ლისაბონში, იურიდიული ფაკულტეტის მაგისტრის ხარისხით დაამთავრა ლისაბონის უნივერსიტეტი.
გურია
სოციალ-დემოკრატიული მოძრაობა
1914 წელს მაზრაში მოქმედებდა ერთი ჩაის ფაბრიკა, ერთი სახერხი ქარხანა, ორი აგურის ქარხანა და მცირე მანუფაქტურული საწარმოები. სულ დასაქმებული იყო 850 ადამიანი. ქალაქ ოზურგეთში მოქმედებდა სასულიერო და სამოქალაქო სასწავლებელი, ხოლო სოფლებში 2-3 სამონასტრო და რამდენიმე სამრევლო სკოლა, 67 დაწყებითი სკოლა მაზრას ემსახურებოდა ერთი ექიმი, რომელიც მუშაობდა ოზურგეთში და სამი საექიმო პუნქტი.
ჟორჟ კარლუშ ფონსეკა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კაბო-ვერდეს პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 1950 კატეგორია:კაბო-ვერდელი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 29 ოქტომბერი
ბულგარეთის გეოგრაფია
მინი|მარჯვნივ|250px|ბულგარეთის ტოპოგრაფიული რუკა ბულგარეთი არის სახელმწიფო სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპაში, ესაზღვრება რუმინეთი, სერბეთი, ჩრდილოეთი მაკედონია, საბერძნეთი და თურქეთი, აღმოსავლეთიდან ქვეყანას საზღვრობს შავი ზღვა. ბულგარეთის ჩრდილოეთი საზღვარი რუმინეთთან მიუყვება მდინარე დუნაის, ქალაქ სილისტრადან უკვე საზღვარი მდინარეს აღარ მიუყვება. ბულგარეთის ფართობი შეადგენს 110,550 კვადრატულ კილომეტრს, ფართობით აღემატება კუნძულ ისლანდიას და აგრეთვე აშშ-ის შტატ ტენესის. ქვეყანას სამხრეთიდან ესაზღვრება თურქეთი და საბერძნეთი, აღმოსავლეთიდან სერბეთი და ჩრდილოეთი მაკედონია, ხოლო ჩრდილოეთით რუმინეთი. ბულგარეთის გეოგრაფიული ცენტრი მდებარეობს ქალაქ უზანაში.
გურია
საბჭოთა ეპოქა
1921 წლის 15 მარტს ოზურგეთის მაზრაში დამყარდა საბჭოთა ხელისუფლება. შეიქმნა ოზურგეთის სამაზრო რევოლუციური კომიტეტი. 1922 წელს ჩატარდა ადგილობრივი არჩევნები. მაზრა 16 საარჩევნო რაიონად დაიყო და გლეხთა და ჯარისკაცთა ყრილობის 125 დელეგატი აირჩა.
ბულგარეთის გეოგრაფია
ბულგარეთში კლიმატზე უდიდეს გავლენას ახდენს ალპური და შავი ზღვის ჰავა. აქ არის რამდენიმე მთიანი რეგიონი, რომელთაგანაც აღსანიშნავია რილა, პირინი და სტარა-პლანინა, სტარა-პლანინა ჩრდილოეთი და სამხრეთი ბულგარეთის კლიმატგამყოფია. ქვეყნის მნიშვნელოვანი ნაწილი უკავია დაბლობებს, დაბლობები ძირითადად შავი ზღვის სანაპირო ზოლში და მდინარე დუნაის პირასაა.
გურია
საბჭოთა ეპოქა
გურია აქტიურად იყო ჩართული აგვისტოს აჯანყებაში. აჯანყებულ რეზმებს მეთაურობდნენ: მათითაშვილი, მუხაშავრია, ჭანუყვაძე. აჯანყებულთა ხელში იყო ხიდისთავი, ნაგომარი, საჯავახო. 31 აგვისტოს აჯანყებულებმა იერიში მიიტანეს ოზურგეთზე, რომელიც საგანგებოდ გამაგრება უკვე მოესწროთ ოკუპანტებს. ბათუმიდან და სამტრედიიდან ჩამოსწრებულმა წითელმა რაზმებმა უკუაქციეს აჯანყებულთა იერიშები. 29 აგვისტოდან 2 სექტემბრამდე, 5 დღის განმავლობაში გურიაში აჯანყებულები წარმატებით უმკლავდებოდნენ მძიმე ტექნიკით შეიარაღებულ წითელ არმიას. 2 სექტემბერს აჯანყებულებმა უკან დაიხიეს და ტყეებსა და მთებში გაიხიზნენ. ხალხი ორგანიზებულად გაიხიზნა სურებისკენ. რამდენიმე დღის განმავლობაში გურიის დიდი ნაწილი თავისუფალი რესპუბლიკის წესებით ცხოვრობდა, სოფლებში ტარდებოდა თავისუფალი მიტინგები. პრაქტიკულად მთელი გურია, გარდა კომუნისტებისა, საბჭოთა მთავრობის წინააღმდეგი იყო. მიუხედავად იმისა, რომ აჯანყებულებს დაპატიმრებული ჰყავდათ 1800-მდე კომუნისტი, არავინ დაუხვრეტიათ, რამდენიმე ოდიოზური ლიკვიდატორის გარდა, თუმცა ხალხისგან გაისმოდა მოთხოვნა მათი ხელმძღვანელების დახვრეტის შესახებ.
1930 წელს ოზურგეთის მაზრა გაუქმდა მის ტერიტორიაზე შეიქმნა მახარაძის, ლანჩხუთისა და ჩოხატაურის რაიონები.
ბულგარეთის გეოგრაფია
კატეგორია:ბულგარეთის გეოგრაფია
გურია
საბჭოთა ეპოქა
საბჭოთა პერიოდში გურიის ეკონომიკა ძირითადად ორი დარგის: მეჩაიეობისა და მეციტრუსეობის განვითარებას ემყარებოდა. მოქმედებდა ჩაის 24 ფაბრიკა სხვა მნიშვნელოვანი დარგები იყო: მესიმინდეობა, მეხილეობა, მევენახეობა, მეცხოველეობა. მრეწველობის წამყვან დარგს წარმოადგენდა კვების მრეწველობა. გურიის მოსახლეობა იზრდებოდა, განსაკუთრებით იზრდებოდა მახარაძის რაიონის მოსახლეობა, რადგან ჩაისა და ციტრუსების მრეწველობის განვითარების გამო მუშახელზე მოთხოვნა დიდი იყო.
თანამედროვეობა
1990 წლის შემდეგ კატასტროფულად დაეცა გურიის ეკონომიკა. განადგურდა რეგიონის წამყვანი დარგი მეჩაიეობა, შემცირდა ციტრუსების წარმოება და მოსახლეობის რაოდენობა.
მოსახლეობა
1770 წელს გურიის მოსახლეობა საქართველოს (დღევანდელ საზღვრებში) მოსახლეობის საერთო რაოდენობის 4 %-ს შეადგენდა. XVIII საუკუნის დამლევს იოჰან გიულდენშტედტის ცნობით გურიაში ქვემო გურიის ჩათვლით 5000 ოჯახი ცხოვრობდა. 1812 წელს მოსახლეობის დიდი ნაწილი ჟამიანობას შეეწირა. 1831 წელს გურია მოინახულა დიუბუა დე მონპერემ, რომლის მონაცემებით გურიის ფართობი 1800 კვ. კმ. და მოსახლეობა 4300 კომლი, 36 700 ადამიანი იყო (ოჯახის საშუალო სულადობა 8,5), აქედან ოზურგეთის უბანში 18 430 ადამიანი ცხოვრობდა, ნაგომრის უბანში 18 270. მონპერეს მონაცემებით სიმჭიდროვე 20,3 კაცი იყო, უშუალოდ ქალაქ ოზურგეთში კი 300 ადამიანი ცხოვრობდა. გურიის მოსახლეობა 1840-იან წლებში ოზურგეთის მაზრის დაარსების დროისთვის იყო 46 ათასი ადამიანი. 1860 წელს გურიის მოსახლეობა დაახლოებით 48 ათასი იყო. 1870-იან წლებში მაზრის მოსახლეობა იყო 103 476 ადამიანი (მათ შორის 49 142 ქალი და 54 334 კაცი). ეთნიკური შემადგენლობით გურიის მოსახლეობა ერთგვაროვანი იყო. ცხოვრობდა მხოლოდ 7 სომეხი, 14 კათოლიკე სომეხი და 81 მუსლიმი. აღრიცხული იყო თავადის 40 და აზნაურის 229 ოჯახი. სულ 594 სოფელი. 1886 წელს მაზრის მოსახლეობა 76 055 ადამიანი იყო. 1897 წელს გურიის მოსახლეობა იყო 90 326, აქედან 4710 ქალაქ ოზურგეთის. ამ დროს გურიის ტერიტორია იყო 2259 კმ². მოსახლეობის 95,3 % იყო ქართველი, 3,3 % - ბერძენი. 50 კომლი რუსი ცხოვრობდა, სულ 211 ადამიანი (117 მამრობითი, 94 მდედრობითი სქესის), აქედან უშუალოდ ქალაქში 20-მდე რუსი ყოფილი ჯარისკაცი ცხოვრობდა. მაზრის მოსახლეობის 98 % იყო გლეხობა, რომელიც სასოფლო-სამეურნეო მიწების 40 %-ს ფლობდა. 1908 წლისთვის მოსახლეობამ მიაღწია 93 157-ს, ხოლო 1911 წლისთვის — 126 ათას ადამიანს.
1921 წლისთვის გურიის მოსახლეობა იყო 107 105, ტერიტორია 2099,86 კვადრატული კილომეტრი, ოზურგეთი იყო ერთადერთი ქალაქი 5626 მცხოვრებით და ლანჩხუთი ერთადერთი დაბა 2500 მცხოვრებით. 1926 წლის აღწერის მიხედვით გურიის მთელი მოსახლეობის 99,6 % ქართველები იყვნენ, ცხოვრობდა 266 რუსი, 108 სომეხი, ხოლო დანარჩენ ეთნოსებზე მოდიოდა 200-მდე ადამიანი. გურიის მოსახლეობის ეთნიკურ შემადგენლობაში მნიშვნელოვანი ცვლილებები მოხდა 1930-იანი წლებიდან. საბჭოთა პერიოდში გურიის მოსახლეობა იზრდებოდა, განსაკუთრებით იზრდებოდა მახარაძის რაიონის მოსახლეობა, რადგან ჩაისა და ციტრუსების მრეწველობის განვითარების გამო მუშახელზე მოთხოვნა დიდი იყო. მიუხედავად ამისა, გურიაში მოსახლეობის ზრდა ჩამოუვარდებოდა ქვეყნის საერთო მაჩვენებელს. 1926 წელს გურიას ქვეყნის მოსახლეობაში 4,24 %-იანი წილი ეკავა. 2002 წლისთვის კი 3,3 %.
2014 წლის აღწერის მონაცემებით გურიის მოსახლეობის რაოდენობა 113 ათასია, რაც საქართველოს მოსახლეობის 3,1 %-ს შეადგენს. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1 კვ.კმ–ზე არის 55,7 კაცს. მოსახლეობის 98 % ეთნიკურად ქართველია, 1 % — სომეხი. ძირითადად ცხოვრობენ გურულები, მოსახლეობის დაახლოებით 10-12 % აჭარელია. მოსახლეობის 86 % მართლმადიდებელია, 11,4 % — მუსლიმი. მხარეში შეინიშნება მოსახლეობის ბუნებრივი ასევე მექანიკური (მიგრაცია) კლება. მხარის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ოზურგეთი. მხარეში 189 დასახლებული პუნქტია, მათ შორის 2 ქალაქი (ოზურგეთი და ლანჩხუთი), 5 დაბა (ჩოხატაური, ურეკი, ნარუჯა, ლაითური, ქვედა ნასაკირალი) და 182 სოფელი. მხარის ურბანიზაციის დონე დაბალია. ქალაქებსა და დაბებში ცხოვრობს მოსახლეობის 28 %, ხოლო სოფლებში - 72 %. მაღალმთიან დასახლებებს მიეკუთვნება ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის ერთი სოფელი.
ეკონომიკა
გურიის მეურნეობის ძირითადი დარგები იყო მიწათმოქმედება, მევენახეობა, მეფუტკრეობა და მეაბრეშუმეობა. ღვინო, თაფლი და აბრეშუმის ნაწარმო ექსპორტის საგანს წარმოადგენდა. გურიაში სამეგრელოს მსგავსად მაღლარი ვაზი იყო გავრცელებული. გურიაში მრავალი ჯიშის ვაზი ხარობდა და ღვინო დიდი რაოდენობით გაჰქონდათ. ვახუშტი ბატონიშვილის ცნობით გურიაში „ღვინო კეთილი და შემრგო“ დგებოდა. უცხოელი მოგზაურები გურულ ღვინოს ბურგუნდიულ ღვინოს ადარებდნენ. 1850-იან წლებში გავრცელებულმა ვაზის დაავადებებმა ვენახები თითქმის გაანადგურა. დაავადებების გავრცელებას გურიის ზღვასთან სიახლოვე უწყობდა ხელს. ამის გამო 1870-იანი წლების ბოლოს კი დაავადებებისადმი გამძლე ჰიბრიდის, ადესად“ ცნობილი იზაბელას გაშენება დაიწყო, რომელმაც გურიაში არსებული ადგილობრივი ვაზის ჯიშები ჩაანაცვლა.
გავრცელებული მარცვლეული კულტურები იყო ღომი, რომელიც მოგვიანებით ჩაანაცვლა სიმინდმა, აგრეთვე პარკოსნები: ლობიო, ცერცვი, ხანჭკოლა. თესავდნენ სელს და ბამბას. 1900-იანი წლებიდან მხარის ეკონომიკის მნიშვნელოვან ნაწილად იქცა მეჩაიეობა. 1914 წელს აშენდა ჩაის პირველი გადამამუშავებელი ფაბრიკა. საბჭოთა პერიოდში მეჩაიეობა მონოკულტურად იქცა, რომელმაც მანამდე არსებული ყველა სხვა სასოფლო-სამეურნეო დარგი განდევნა. 1990-იანი წლებიდან მთავარ სასოფლო-სამეურნეო კულტურად იქცა თხილი.
გურიაში მესაქონლეობა დაქვემდებარებულ როლს თამაშობდა, თუმცა საკმაო რაოდენობით იყო ცხენი, ხარ-ძროხა, თხა, კამეჩი, შინაური ფრინველი და განსაკუთრებით მრავლად ჰყავდათ ღორი. იშვიათი იყო ცხვარი კლიმატური თავისებურების გამო. აჭარა-გურიის ქედის კალთები დაფარული იყო ტყეთა ტევრებით და ამ მზარის ეკონომიკურ ცხოვრებაში დიდ როლს ასრულებდა ნადირობა. ნადირობდნენ ირემზე, შველზე, არჩვზე, გარეულ ღორზე, დათვზე.
კულტურა
thumb|ანსამბლი „რუსთავი“ ასრულებს გურულ სიმღერებს
სიმღერა
გურიაში ტრადიციული ქართული ხალხური სამხმიანი სიმღერის გარდა მღეროდნენ ოთხხმიან სიმღერა „ნადურსაც“. ერთ-ერთი ხმა კრიმანჭულია. კრიმანჭული გაგრეხილ, დამანჭულ კრინს ნიშნავს. კრინი მამაკაცის ყველაზე მაღალი ხმაა. კრინს ევროპაში ფალტეცი, კრიმანჭულს კი იოდლი შეესაბამება. ხალხური გადმოცემით ამ ხმის არსებობას ბავშვებს უნდა ვუმადლოდეთ: თითქოსადა შებინდებისას უდაბურ ადგილას მარტო წასული ბავშვები თავის გასამხნევებლად და ავსულების დასაფრთხობად ასეთ ხმებს გამოსცემდნენ. კრიმანჭულს სამეგრელოსა და იმერეთშიც მღერიან. გურიასა და მთელს დასავლეთ საქართველოში გავრცელეული საკრავია ჩონგური. მას ოთხი სიმი აქვს. სიმები აბრეშუმისაა ამიტომ საკრავი ნაზ ხმას გამოსცემს. ჩონგურის თანხლებით სრულდება სახუმარო, სატრფიალო, შრომის თუ საწესო სიმღერები
ცეკვები
ძველი გურული ცეკვებიდან ცნობილია: „ფარცაკუკუ“, „კალმახობა“, „ფოთლით ცეკვა“, „მოკვლა-გაცოცხლება“, „მიმიკით ცეკვა“, „ფერხული“, რომლებიც აღწერილი აქვს ცნობილ ეთნოგრაფს, აპ. წულაძეს, თავის წიგნში „ეთნოგრაფიული გურია“. „ფარცაკუკუ“, რომელიც ხალხური შემოქმედების ღრმა წიაღიდან ამოიტანა საქართველოს სახალხო არტისტმა, გიორგი სალუქვაძემ, პირველად ნაჩვენები იქნა 1951 წელს. იგი ომში გამარჯვებული მხედრების მასობრივი ცეკვაა. სრულდება ქალებთან ერთად. გურიაში სამსართულიანი „ფარცაკუკუ“ სცოდნიათ. 1954 წელს გიორგი სალუქვაძემ აღადგინა „კალმახური“ (კალმახობა), რომელიც შრომითი ხასიათის, სარიტუალო ცეკვა იყო.
მეღვინეობა
thumb|[[ჩხავერი|ჩხავრის ვენახები, კომპანია „იბერიელი“, სოფელი საყვავისტყე]] გურიაში გავრცელებული იყო აბორიგენული ვაზის 50-ზე მეტი ჯიში. მათაგნ განსაკუთრებით ცნობილებია ჩხავერი, საკმიელა, მტევანდიდი, კამური, სხილათუბანი, კაბისტონი, კლარჯული, ჯაინი (ჯანი), მტრედის-ფეხა, ორონა, ჭუმუტა. ოზურგეთის მაზრაში 1901 წელს 10 289 მეღვინე ირიცხებოდა. ვაზის დაავადებით, რომლებიც, 1853 წლიდან მძვინვარებდა, ბევრი ვენახი განადგურდა. XIX საუკუნის მეორე ნახევრიდან ვაზის ტრადიციული ჯიშები თანდათანა ოდესიდან შეტანილმა „იზაბელამ“ (ე.წ. ადესა) განდევნა. „იზაბელა“ გურიაში თედორე ვორონცოვ-დაშკოვმა 1844-50 წლებში შეიტანა და მისი პირველი ნერგები დაირგო ოზურგეთის ბაღში დარგო.
ამჟამად ვაზის ძველი, ადგილობრივი ჯიშები თითქმის დავიწყებულია. დღევანდელ გურიაში გაბატონებულია დაბლარი ცოლიკოური და მაღლარი ადესა. გურიაში აღმოჩენილია ველური ვაზი მორცხულა, რომელსაც წვრილი, შავი მარცვლები და ღია ფერის თხელი, პატარა ფოთოლი აქვს. ის აქა-იქ მოიპოვება სურებისა და ნაბეღლავის ტყეებში. მევენახეობის უძველესი ტრადიციების დასტურია ტოპონიმები ბახვი, რომელის ღვინის ბერძნულ ღვთაება ბახუსს უკავშირდებდა და ასევე ვაზის გურული ღვთაება აგუნა. გურიაში გავრცელებული იყო მაღლარი ვაზი, რომელიც გაშვებული ჰქონდათ თხმელის ხეებზე. საწნახელს ამზადებდნენ ცაცხვის ხისგან. მას გამოთლიდნენ ტყეში და შემდეგ ხის მორებზე აგორებდნენ შესახილით „ელესა“. ამ რიტუალის გამოძახილია ხალხური სიმღერა ელესა.
ღვინის გარდა, ყურძნის პროდუქტებიდან აღსანიშნავია ძმარი, „ნადუღი ტკბილი“ (ბადაგი), „ჯანჯუხა“ (ჩურჩხელა), ტკბილისკვერი და ფელამუში. ჭაჭისგან თუ შუაღვინოს არ აყენებენ, ხდიან არაყს.გურია, განსაკუთრებით კი მისი მთიანი ნაწილი განთქმულია ე.წ. „სანთლის არყით“, რომელსაც თაფლის ფიჭისაგან აკეთებენ. მისგან ხდიან საუკეთესო სურნელის მქონე არაყს. გურიაში განსაკუთრებით ბევრს ხდიან ჭაჭის არაყს. სოფლებში თითქმის ყველა ოჯახში აქვთ საარყე ქვაბები.
ამჟამად გურიაში ღვინოს აწარმოებს კომპანიები „კახური ტრადიციული მეღვინეობა“, „იბერიელი“, „არჩეული 1920“ და რამდენიმე საოჯახო მარანი.
არქიტექტურა
thumb|გურული ოდა-სახლი გურიაში გავრცელებული საცხოვრისის ძირითადი სახეა ოდა, რომელიც მთელი დასავლეთ საქართველოსთვისაა დამახასიათებელი. ის 3-6 ოთახიანი ფიცრული სახლია ხის იატაკითა და აივნით. ოდის ოთხფერდა სახურავი კრამიტით ან ყავრითაა გადახურული. ნესტიანი ჰავის გამო სახლი ხის ან ქვის ბოძებზეა შეყენებული. ოდას ბუხრით ათბობდნენ. დამხმარე ნაგებობები იყო სამზადი, ნალია და სხვა.
კალანდა
thumb|200პქ|გურული კალპიანი ჩიჩილაკი გურიაში ახალ წელს „კალანდას“ ეძახდნენ. იგი წმინდა ბასილი დიდის, ხსენების დღეს ემთხვევა. კალანდის მთავარი ატრიბუტია ჩიჩილაკი, რომელსაც მსხვილი თხილის ჯოხისგან ამზადებენ. ჩიჩილაკი სიცოცხლის ხის ნაირსახეობაა. მას ახალი წლის წინა დღეს თხილის ან იმერული ხეჭრელის ტოტებისაგან ამზადებდნენ და კურკანტელით, მარადმწვანე სუროთი, რიტუალური პურით, ფერადი ბაფთებითა და ხილით რთავდნენ. ჩიჩილაკი ნაყოფიერებისა და ბარაქიანობის მომნიჭებლად ითვლებოდა. ჩიჩილაკს წყალკურთხევამდე ინახავდნენ, შემდეგ კი წვავდნენ ან წყალს ატანდნენ.
საახალწლო სუფრის აუციელებლი ელემენტია საცივი. საშობაო კვერი ტრადიციული გურული ხაჭაპურია (ღვიძელი). ესაა ნახევარმთვარის ფორმის ხაჭაპური მოხარშული კვერცხით. ხაჭაპურში ჩატანებული კვერცხი ხვავის, ბარაქის, ოჯახის სიმტკიცისა და გაუტეხელობის სიმბოლო იყო. გურული ღვეზელი იყო გათხოვილი ქალის მოკითხვისას მშობლების ძღვენის აუცილებელი შემადგენელი ნაწილი. ნახევარმთვარის ფორმა ძველი გურულების რწმენით ძლიერების სიმბოლო იყო.
საშობაო კვერი ცხვებოდა კეცზე, წითლად აელვებულ ნაკვერჩხალზე. მოხარშულ კვერცხებს ორი დღით ადრე შუაცეცხლზე ან ბუხარში შეკიდებდნენ ან ფრცქვნიდნენ, გაფიცხებულ კეცზე დააწყობდნენ და ნაკვერჩხალზე ბრაწავდნენ.
სპორტული ტრადიციები
thumb|ბაზიერი გურიის სპორტულ ტრადიციათაგან აღსანიშნავია დოღი, ლელობურთი და ბაზიერობა.
ლელოს ტრადიცია სათავეს შუხუთფერდის ბრძოლიდან იღებს. ლელოს გატანის წესები ასეთია: ბურთი იწონის ერთ ფუთს (16 კილოგრამს). ბურთის ტყავი ივსება სილით და ნახერხით. ძველად სანამ ბურთს ბოლომდე მოკერავდნენ, მანამდე აღდგომის წინა ღამეს, ბურთში აგუნას წვენს ასხამდნენ. აგუნა უძველესი წარმართული რიტუალიდან გადმოსული გაქრისტიანებული ღვინის დღესასწაულია. აგუნა შავი ღვინის, თაფლის, ბროწეულის წვენის ნაზავია. გამარჯვებული ის არის, ვინც ლელოს ღელის გადაღმა გადაიტანს თავის მოთამაშეებიანად.
ბაზით ანუ მტაცებელი ფრინველით ნადირობა, როგორც სპორტის სახეობა, გურიაში ძველთაგანვე იყო გავრცელებული. ქორით ნადირობდნენ ხოხობსა და ტყის ქათამზე, იშვიათად იხვზე, მიმინოთი — მწყერზე, ღალღასა და წყლის ფრინველზე ქორსა და მიმინოს ახლაც წვრთნიან (მართავენ). ბაზს იჭერენ სამკუთხედი ფორმის ჩიტბადით გორაკზე (საირაო), სადაც შემოდგომაზე თავს იყრიან გადამფრენი მტაცებელი ფრინველები. ქ. ოზურგეთში სექტემბრის თვეში დაწესებული იყო ბაზიერის დღე. ამჟამად ეს დღე ჩოხატაურში აღინიშნება.
ყოველი წლის 19 აგვისტოს, კურორტ ბახმაროში იმარტება ტრადიციული დოღი. დოღის ტრადიცია XX საუკუნის დასაწყისიდან იღებს სათავეს. მასში მონაწილეობას იღებენ სააქრთველოს სხვადასხვა კუთხეების ცხენოსნები. ამავე დროს იმართება ხალხური რეწვის ნიმუშების გამოფენა - გაყიდვა.
სქოლიო
*
ბალეტე (ბატანგასი)
ბალეტე (ოფიციალურად ბალეტეს მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Balete) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი ბატანგასის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 24 055 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 13 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ბატანგასის მუნიციპალიტეტები
ენა (მრავალმნიშვნელოვანი)
ენა შეიძლება აღნიშნავდეს:
ვილკოსელი
ვილკოსელი (Вълкосел) — სოფელი ბულგარეთში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 2476 კაცს.
კატეგორია:ბულგარეთის სოფლები
Lasioglossum obscurissimum
Lasioglossum obscurissimum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1965 წელს.
სქოლიო
obscurissimum
გიორგი ოსტატი
მინი|კოშკი ვაშლოვანში გიორგი ოსტატი — XVIII საუკუნის დასასრულისა და XIX საუკუნის დასაწყისის ქართველი ოსტატი.
1811 სოფ. ვაშლოვანში (თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი) აუგია კოშკი (მოხსენებულია კოშკის წარწერაში). გეგმით წრიული, სამსართულიანი კოშკი ნაგებია რიყის ქვითა და აგურით. ყოველ სართულზე თითო ოთახია. საგანგებოდ არის დამუშავებული სამხრეთი (სოფლისაკენ მიმართული) მხარე. აგურით ნაშენ შვერილ ნაწილში ორი ღრმა თაღია. ქვედაში შესასვლელია, ზედაში კი დატანებულია დარბაზის აივნის კარი. კარს ზემოთ ორბელიანების გერბიანი ყვითელი ქვა არის ცასმული. კოშკის გარეგანი სახე, პროპორციები, ტექნიკური შესრულების მაღალი დონე მოწმობს, რომ კოშკის აშენებული გვიანფეოდალური ხანის ხუროთმოძღვრულ ტრადიციებზე აღზრდილი და დახელოვნებული ოსტატი ყოფილა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი ოსტატები
ბრიტანეთის ვირჯინის კუნძულები 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბრიტანეთის ვირჯინის კუნძულებმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მერვედ იასპარეზა 2012 წელს, დიდი ბრიტანეთის დედაქალაქ ლონდონში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ბრიტანეთის ვირჯინის კუნძულები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
პატარა პამაჯი
პატარა პამაჯი — სოფელი ახალციხის მუნიციპალიტეტში, პამაჯის თემის ცენტრი (სოფლები: დიდი პამაჯი, ორალი, ყულალისი). მდებარეობს ახალციხის ქვაბულში, ზღვის დონიდან 1210 მეტრი, ახალციხიდან 12 კილომეტრი. სოფელში არის სომხური საჯარო სკოლა.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 454 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ახალციხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
რველის ციხე
რველის ციხე — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ რველში, მდინარე ბანისხევისა და მდინარე მტკვრის შესაყარში. აღნიშნული ციხე წინაფეოდალური ხანის გორაზეა აღმართული, რაც ამ ციხის ძველი დროიდან დაწინაურების ნიშანი უნდა იყოს. რველის ციხე ბანისხევისა და მდინარე მტკვარს აყოლილი გზების ჩამკეტი იყო. ციხის ადრეული ნაწილი (შიდა ციხე) მოიცავს ტერიტორიას დაახლოებით 20×10 მ, სადაც 4-5 სათავსოს კვალი ჩანს. ყველზე მაღალ ადგილას ოთხკუთხა ფორმის კოშკია 8მ×5მ-ის ფართობის. კოშკისა და გალავნის წყობა ჰორიზონტალურია. ბერძენიშვილი დ. ფიქრობს, რომ რველის ციხის შესავალი უნდა ყოფილიყო ბანისხევი, ყვიბისისხევი და ზანავ-რველი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
მე ვცხოვრობ შიშში
მე ვცხოვრობ შიშში — 1955 წლის იაპონური ფილმი. მისი რეჟისორია აკირა კუროსავა. ფილმში მონაწილეობს ტოსირო მიფუნე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იაპონური ფილმები კატეგორია:აკირა კუროსავას ფილმები კატეგორია:1955 წლის ფილმები
ბლედოუს უდაბნო
ბლედოუს უდაბნო — ქვიშიანი უდაბნო პოლონეთში. მდებრარეობს სილეზიის მთიანეთში, სილეზიის სავოევოდოში. მისი ფართობია 32 კმ².
უდაბნოში, მთელი ცენტრალური ევროპის მასშტაბით, ზღვის სანაპიროდან მოშორებით მდებარე ქვიშის უდიდესი მარაგია, რომელიც წარმოიქმნა ათასობით წლის წინ, მყინვარების დნობის შედეგად. ქვიშის ფენების სისქე 40-70 მეტრია. ბოლო ხანებში ქვიშამ შემცირება დაიწყო.
მეორე მსოფლიო ომის დროს, ამ ტერიტორიაზე გერმანელები წვრთნიდნენ აფრიკის კორპუსს, ცდიდნენ იარაღს უშუალოდ აფრიკაში გამოყენებამდე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოლონეთის უდაბნოები
მაგიდა მთა
მათი მოკვეთილი ზემო მონაკვეთის ფორმა, წარმოქმნილია – დენუდაციის, ეროზიისა და გამოფიტვის შედეგად. მაგიდა მთების სხვადასხვაგვარობას წარმოადგენენ ისეთი მთები, რომელთა მოკვეთილი ზედაპირი აგებულია არა დანალექი ქანებით, არამედ დაფარულია გაქვავებული ვულკანური ქერქით.
გავრცელებულია გერმანიის, პოლონეთის, შვეიცარიის, ირლანდიის, აშშ-ისა და სხვ. ქვეყნების ტერიტორიებზე. ფართოდ არის ცნობილი ტეპუის მაგიდა მთები, რომლებიც გვიანის ზეგანზე მდებარეობს. აღსანიშნავია ასევე თურღაისა და უსტიურთის პლატოები აზიაში და კარუ სამხრეთ აფრიკაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:გეომორფოლოგია
რიჩარდ დიქსონი
ჯეიმზ რიჩარდ (რიჩი) დიქსონი (James Richard Dixon; 3 იანვარი, 1947, ედინბურგში) — ყოფილი მორგაბე, რაგბის მწვრთნელი. შოტლანდიისა და საქართველოს ნაკრების ყოფილი მწვრთნელი.
ბიოგრაფია
დაიბადა ედინბურგში. მან ბერვიკშირის უმაღლესი სკოლა, 1966-1969 წლებში კი, ჯორდანჰილის (გლაზგო) პედადოგიური კოლეჯი დაამთავრა. რადგან მისი მოღვაწეობის პერიოდში რაგბი სამოყვარულო იყო, ის ბურთის დევნასთან ერთად, მუშაობითაც იყო დაკავებული. რიჩი ჯორდანჰილის კოლეჯის სარაგბო კლუბის პირველ გუნდში ბურთაობდა და ამ გუნდისა და გლაზგოს უფროსთა საოლქო გუნდის კაპიტანიც იყო.
თამაშის პარალელურად, 1969-72 წლებში ქარის (ედინბურგი) უმაღლესი სკოლის ფიზაღზრდის მასწავლებელი იყო, შემდგომი ორი წელი კი, ამავე სკოლის მთავარი დამრიგებლის თანაშემწედ მუშაობდა. 1969-73 წლებში, ის შოტლანდიის ეროვნული ნაკრების უკანახაზელი იყო, 1973-80 წლებში კი, შოტლანდიის ნაკრების მეორე ეშელონის მოთამაშედ ითვლებოდა და 1975-1979 წლებში, B ნაკრების კაპიტანიც იყო. 1974 წელს, ის ქარის უმაღლესი სკოლის მთავარი დამრიგებელი გახდა და ამ თანამდებობაზე 1993 წლამდე იმუშავა.
1981 წლიდან დიქსონის სამწვრთნელო კარიერა დაიწყო - ის “გლაზგოს” და შოტლანდიის 21-წლამდელთა ნაკრების მთავარი მწვრთნელის თანაშემწედ დაინიშნა, ხოლო 1984 წელს, “გლაზგოსი” და შოტლანდიის 21-წლამდელთა ნაკრების მთავარი მწვრთნელი გახდა, პარალელურად კი, შოტლანდიის B ნაკრების მთავარი მწვრთნელის თანაშემწედ დაინიშნა. 1987-90 წლებში, ის “გლაზგოს” მთავარ მწვრთნელად მუშაობას განაგრძობდა და უკვე შოტლანდიის B ნაკრების მთავარი მწვრთნელის თანამდებობა ეკავა. მისი წინსვლა კიდევ გაგრძელდა - 1991-95 წლებში, შოტლანდიის ეროვნული ნაკრების მთავარი მწვრთნელის თანაშემწე (ფორვარდების მწვრთნელი) იყო.
1995-98 წლებში, ის შოტლანდიის ეროვნული ნაკრების მთავარ მწვრთნელად მოგვევლინა, მაგრამ თავი დიდად ვერ გამოიჩინა და იტალიასთან მარცხის შემდეგ, დაკავებული თანამდებობიდან გაათავისუფლეს. ამასთან, შოტლანდიის ნაკრების ყველაზე დიდი სხვაობით მარცხი, სწორედ ამ პერიოდზე მოდის - 1997 წელს, შოტლანდიელები სამხრეთ აფრიკასთან 10:68 შერცხვნენ. 1999-2002 წლებში, მან სამწვრთნელო კარიერა გლაზგოს პროფესიული კლუბის მთავარი მწვრთნელის რანგში გააგრძელა და პარალელურად, შოტლანდიის რაგბის კავშირის მწვრთნელთა განვითარების ხელმძღვანელი იყო, სადაც 2005 წლამდე იმუშავა. 2002 წლიდან დღემდე, ის სწორედ მწვრთნელთა განათლებაზე და თეორიაზე მუშაობდა და დიდი ხნის შესვენების შემდეგ, პრაქტიკა ახლა საქართველოს ნაკრების მთავარი მწვრთნელის თანამდებობაზე ექნება.
ზემოთნახსენების პარალელურად, რიჩარდ დიქსონს სხვადასხვა წლებში სამწვრთნელი სესიები და სემინარები ჩაუტარებია ტონგაში, შვედეთში, დანიაში, კანადასა და ნიდერლანდებში. 1983-87 წლებში, ის შვედეთის ნაკრების არასრული მწვრთნელი იყო, ტონგას ეროვნულ ნაკრებს კი სამი კვირის განმავლობაში უწევდა კონსულტაციებს და მას შემდეგ, ტონგელებმა 1995 წლის მსოფლიო თასზე თამაშის უფლება მოიპოვეს, ოღონდ ეს ამ სამკვირიანი კონსულტაციების შედეგი იყო თუ სხვა რამ ძნელი სათქმელია. 2010 წლიდან იგი საქართველოს ეროვნულ ნაკრებს ჩაუდგა სათავეში.
კატეგორია:დაბადებული 1947 კატეგორია:რაგბის მწვრთნელები საქართველოში
ახტალის მონასტერი
ახტალის მონასტერი (Ախթալա վանք ან Պղնձահանք) — X საუკუნის ფორტიფიცირებული ქართული მართლმადიდებლური სამონასტრო კომპლექსი ქალაქ ახტალაში, ლორეს პროვინციაში, თბილისიდან სამხრეთით, 87 კმ–ში, ხოლო ერევნიდან 185 კმ-ში, საქართველოს საზღვრის სიახლოვეს (უწინ საქართველოს ტერიტორიაზე). ღვთისმშობლის მიძინების სახელობის ეკლესიაში ამჟამად სომხური სამოციქულო ეკლესია აღავლენს წირვა-ლოცვას. ციხესიმაგრე მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა საქართველოს სამხრეთ საზღვრის დაცვაში და დღემდე ერთ-ერთი ყველაზე კარგად შემონახული ფორტიფიკაციაა სომხეთის ტერიტორიაზე. ახტალის ტაძარში კარგად არის შენახული ფრესკები.
ისტორია
მოგვიანებით, IX-X საუკუნეებში ეს კუთხე ქართლის მმართველებიდან სომეხ ბაგრატუნიანთა ხელში გადავიდა. თუმცა, მისი დიდი ნაწილი XI საუკუნიდან კვლავ დაბრუნდა საქართველოს სამეფოს შემადგენლობაში. იქიდან მოყოლებული ქვემო ქართლის ეს რეგიონი, სახელდობრ ლორე, 1920–იან წლებამდე სამხრეთ კავკასიაში მართლმადიდებლური აღმსარებლობის დამკვიდრების და სამონასტრო აღმშენებლობის ერთ–ერთ უმნიშვნელოვანეს ცენტრს წარმოადგენდა.
მისი აღმავლობის ხანა XIII საუკუნის დასაწყისია, როდესაც თამარ მეფის თანადგომითა და საქართველოს სამეფო კარის დიდმოხელეთა – ივანე მხარგრძელისა და მისი ძის, ავაგის ღვაწლით, მონასტრის ახალი აღმშენებლობის ეტაპი იწყება (ორივე – როგორც ივანე, ისე ავაგი, კომპლექსის მთავარი ეკლესიის სამხრეთ–დასავლეთ ეკვდერშია დაკრძალული). სწორედ მხარგრძელთა გვარის საქტიტორო მოღვაწეობას უკავშირდება მონასტრის ნაგებობათა უმეტესი ნაწილი, რომლებიც XIII-XIV საუკუნეებშია აგებული.
კომპლექსის მთავარი ეკლესია XIII საუკუნის ოციან წლებში აიგო. ტიპოლოგიურად (გეგმა, პროპორციები, ინტერიერის გადაწყვეტა, ფასადების დეკორაციული მორთულობის პრინციპი) იგი ქართული ჯვარ–გუმბათოვანი ხუროთმოძღვრების ძეგლთა იმ რიგში დგას, რომელიც XI საუკუნიდან მოყოლებული XVIII საუკუნის ჩათვლით გვხვდება. ამასთან, ცალკეული არქიტექტურული თავისებურებები ახტალის მონასტრის მთავარ ტაძარს უკავშირებს XII-XIII საუკუნეების მიჯნის გუმბათიან ეკლესიათა ჯგუფს (ბეთანია, ქვათახევი, ფიტარეთი, წუღრუღაშენი).
ახტალაში ქართულიდან სომხურად ითარგმნებოდა მართლმადიდებლური საღვთისმეტყველო ლიტერატურა. ქართული წარწერები, რომლებიც მრავლადაა მონასტრისა და მისი შემოგარენის ტერიტორიაზე, ცხადყოფს მონასტრის ინტენსიურ ცხოვრებას.
ბოლო ხანების კვლევის საფუძველზე გაჩნდა მოსაზრება, რომ ე.წ. „უცნობი მონასტრის ტიპიკონი“, რომელმაც ჩვენამდე ფრაგმენტული სახით მოაღწია, ახტალის მონასტერს ეკუთვნოდა. ახტალის ეკლესიის მოხატულობა მაღალპროფესიული ოსტატების მიერ შექმნილი ანსამბლია, რომელიც დღესაც, მიუხედავად საგრძნობი დაზიანებებისა, შთამბეჭდავია თავისი მასშტაბებითა და მხატვრული გადაწყვეტით. მოხატულობის იკონოგრაფიულ პროგრამაში საგანგებოდაა წინწამოწეული საქართველოს ეკლესიის წმინდანთა თემა; გამოსახულნი არიან: წმინდა ნინო, წმინდა იოანე ზედაზნელი, შიო მღვიმელი და ევაგრე; აგრეთვე, წმინდა ევფთვიმე და გიორგი მთაწმინდელები, წმინდა ილარიონ ქართველი.
XIII-XIV საუკუნეებში ახტალა მცხეთის საპატარიარქოს ქვემდებარე „დიდი სომხითის მიტროპოლიტის“ კათედრა გახდა. მონასტრის განახლების კიდევ ერთი ეტაპი XVIII საუკუნის მიწურულია, როდესაც მეფე ერეკლე II-მ, ომარ ხანის შემოსევის შემდეგ, სპილენძითა და ვერცხლით მდიდარ ამ ადგილში ბერძნები ჩამოასახლა, სამთამადნო წარმოების კვლავ ასაღორძინებლად. მანვე ახტალაში აღადგანა დიდი ხნის წინ გაუქმებული საეპისკოპოსო კათედრა და დასვა პირველ ეპისკოპოსად სოფრონი ბერძენი (ეპარქიას მართავდა 1777-1794 წლებში). მოდევნო ეპისკოპოსები იყვნენ: ვარლამი (ქსნის ერისთავის ძე, შემდგომში საქართველოს ეგზარქოსი) და იოაკიმე ბერძენი (ეპარქიას მართავდა 1802-1828 წწ.).
საქართველოში სამეფო ხელისუფლების გაუქმებისა და რუსეთის მმართველობის დამყარების შემდეგ, 1802 წლიდან ახტალა კავკასიაში არსებული ბერძნული მართლმადიდებლური ეკლესიების ცენტრი გახდა, რადგან იქ დასმული ბერძენი მღვდელმთავარი იოაკიმე ახტალის ეპისკოპოსი მართავდა ბერძნულ საპატრიარქოების მეტოქიონებს საქართველოში. მონასტერი XIX საუკუნეში და XX საუკუნის დასაწყისში ადგილობირივი მმართველების – თავად მელიქიშვილების განსასვენებელი იყო. აქ იკრძალებოდნენ სხვა ქართული წარჩინებული გვარების წარმომადგენლებიც. მდებარეობდა ტფილისის გუბერნიის ბორჩალოს მაზრაში.
თანამედროვეობა
300px|მინი|მარჯვნივ|ახტალის რუკა 1886 წელი XX საუკუნის ოციანი წლებიდან მოყოლებული, ახტალა ამ კუთხის სხვა ძველ ქართულ ეკლესიებთან და მონასტრებთან ერთად, სომხეთის საბჭოთა რესპუბლიკის ტერიტორიაზე აღმოჩნდა და დღესაც მის ფარგლებში შედის.
ახტალას მონასტრის შესახებ არსებული პუბლიკაციები (ცნობები, მასალები, გამოკვლევები) ეხება მონასტრის, როგორც ისტორიას, ისე მის ეპიგრაფიკას, კომლექსის არქიტექტურასა და ფრესკებს. ამ მდიდარი მასალის წარმოდგენისა და ინტერპრეტაციისას, პუბლიკაციათა ერთი ნაწილი აშკარა ტენდენციურობით გამოირჩევა და ზოგჯერ გარკვეულწილად პოლიტიკურ ელფერსაც იძენს.
ბოლო ათწლეულების მანძილზე ახტალის მონასტერში სომეხი მეცნიერები და რესტავრატორები მუშაობდნენ. ტაძრის არქიტექტურისგან განსხვავებით, მისი ფრესკების რესტავრაციის არაპროფესიული მიდგომის გამო, აქ ბევრი რამ გადაიწერა, რის გამოც ფერწერული ანსამბლის საერთო მხატვრულ სახეში მრავალი რამ ფაქტობრივად საბოლოოდ დაიკარგა.
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მონასტრები კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები სომხეთში კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ *
გოგოლაური
გოგოლაური — ყიზილბაში დამპყრობლების წინააღმდეგ კახეთის აჯანყების (1659) გმირი. ხალხური პოეზიის მიხედვით გოგოლაური ფშაველთა რაზმის მეთაური ყოფილა, მონაწილეობდა კახეთში ჩამოსახლებული თურქმანებისაგან ბახტრიონის ციხის გათავისუფლებაში (ბახტრიონის ბრძოლა) და ალვანის ველზე გამართულ ბრძოლაში, რომელიც აჯანყებულთა გამარჯვებით დამთავრდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი სახალხო გმირები კატეგორია:ქართველი მეამბოხეები
ბაქსტერი
ბაქსტერი (Baxter) — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს აიოვის შტატის ჯასპერის ოლქში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 1101 კაცს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:აიოვის ქალაქები
ჟარდინ-დუ-სერიდო
ჟარდინ-დუ-სერიდო (Jardim do Seridó) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 218 მეტრზე. მიეკუთვნება ცენტრალური პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სერიდო-ორიენტალის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 12 113 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 32.95 კმ²-ზე. ფართობი 367 645 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის მუნიციპალიტეტები
საირა (გვარი)
საირა (Cololabis) — თევზების გვარი მაკრელწერისებრთა ოჯახისა. სხეული წაგრძელებულია. შეფერილი არიან მოვერცხლისფროდ. ბინადრობენ წყნარ ოკეანეში. პელაგური თევზებია.
სახეობები
დღეისათვის ცნობილია 2 სახეობა:
სქოლიო
*
დირახიუმის ბრძოლა
დირახიუმის ბრძოლა — იულიუს კეისრის სამოქალაქო ომის ერთ-ერთი დიდი დაპირისპირება. ბრძოლა შედგა ალბანეთის ტერიტორიაზე ქალაქ დირახიუმთან (დღევანდელი დურესი) ახლოს. ბრძოლა შედგა გნეუს პომპეუსსა და კეისრის ძალებს შორის.
კეისარს სურდა დაეპყრო პომპეუსის მომარაგებისთვის საკვანძო ქალაქი დირახიუმი, ეს გეგმა წარუმატებელი აღმოჩნდა რადგან პომპეუსმა ტაქტიკური პოზიციები დაიკავა. ამის საპასუხოდ, კეისარმა ალყა შემოარტყა პომპეუსის ბანაკს და ააშენა მისი შემოვლითი მხარე, თვეების განმავლობაში შეტაკებები მიმდინარეობდა, მანამ სანამ პომპუესმა არ გაარღვია კეისრის თავდაცვითი პოზიციები და აიძულა კეისარს უკან, თესალიაში დაბრუნებულიყო.
ბრძოლის შემდეგ პომპეუსი კეისარს დაედევნა თესალიაში, შემდეგ კი ფარსალუსისკენ, სადაც კეისრის საბერძნეთში ლაშქრობის გადამწყვეტი ბრძოლა არ შედგა, იქ კი კეისარმა უდიდესი გამარჯვება მოიპოვა პომპეუსზე.
წინაპირობა
ძვ. წ. 49 წელს, კეისარმა გადალახა მდინარე რუბიკონი და წამოიწყო სამოქალაქო რომის რესპუბლიკაში. იანვრის თვეში კეისარი ელვისებური სიჩქარით მიიწევდა რომისკენ, პომპეუსმა ვერ შეძლო ძალების სწრაფად მობილიზება, ამიტომაც მოუწია ადრიატიკის ზღვის გადალახვა და რომის აღმოსავლეთ პროვინციებში გაჩერება. კეისარმა შეძლო და ესპანეთში უგენერლოდ დარჩენილი ლეგატები დაამარცხა, შემდეგ კი ძვ. წ. 48 წელს გადაცურა ადრიატიკის ზღვა და შევიდა საბერძნეთში.
როდესაც პომპეუსმა ჯარები შეკრიბა აღმოსავლეთში, კეისარს სჭირდებოდა სწრაფი და ეფექტური შეტევა; მან თავისი ჯარის ნაწილი ადრიატიკის გასწვრივ გადაიყვანა, მაგრამ შვიდი ლეგიონი საბერძნეთში გამოკეტეს, ხოლო მისი ჯარის დანარჩენი ნაწილი ბრუნდიზიუმში დარჩა მარკუს ანტონიუსის მეთაურობით. მარაგების ძიებისას კეისარმა სცადა დაეპყრო დირახიუმი - პომპეის მომარაგების მთავარი კერა - მაგრამ უკან დაიხია, როდესაც პომპეუსი პირველი ჩავიდა ქალაქში. აპრილის დასაწყისში ანტონიმ და მისმა ძალებმა შეძლეს და შეუერთდნენ კეისრის ჯარებს დირახიუმთან.
ალყა
კეისარმა პირველად სცადა პომპეუსი ბრძოლაში გამოეწვია, მაგრამ უარი მიიღო, პომპეუსი ცდილობდა კეისრის ძალების შიმშილით მოსპობას; საპასუხოდ, კეისარმა კვლავ სცადა დირახიუმის დაკავება, რომელიც ლოჯისტიკურად სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი რჩებოდა.
მიუხედავად იმისა, რომ კეისარს აკლდა საკვები ზამთარში - ბუნებრივი სეზონების გამოთვლა და არა სინქრონიზებული რომაული კალენდრის მიხედვით - მან გაწყვიტა ნაკადები, რომლებიც პომპეუსის წყალმომარაგებას ინარჩუნებდნენ; მომარაგების შეწყვეტამ განაპირობა ბანაკში დაავადების გავრცელება. როდესაც კეისარი ამაგრებდა თავის პოზიციებს, იმ იმედით, რომ აიძულებდა პომპეუსს ზღვით გაქცევას ან მისი ჯარი ნელ-ნელა მცირე შეტაკებების შემდეგ დასუსტდებოდა.
პომპეუსმა გადაწყვიტა კეისარის მოშორება, მან გაუგზავნა ყალბი წერილი რომლის მიხედვითაც ქალაქის რამდენიმე მაცხოვრებელი აპირებდა ქალაქის კარიბჭისგახსნას, ამასობაში კი სამმხრივი შეტევა გაემართა ციხესიმაგრეების წინააღმდეგ ალყის ცენტრში. ამ ციხეებიდან ორში, ერთმა კოჰორტამ ლუციუს მინუციუს ბასილიუსის მეთაურობით და სამმა კოჰორტამ გაიუს ვოლკაციუს ტულუსის მეთაურობით მტკიცე წინააღმდეგობა გაუწია პომპეუსის ხუთ ლეგიონს, სანამ ისინი არ გაათავისუფლეს ორი ლეგიონის ძალით ძირითადი ბანაკიდან პუბლიუს კორნელიუს სულას მეთაურობით. პომპეის ჯარისკაცები გაიჭედნენ ორ ბორცვს შორის, მათი ხოცვა მანამ მიმდინარეობდა სანამ პომპეუსმა არ გამოიყვანა. კეისრის აზრით მან 2000 კაცი მოუკლა.
კეისარს გაუჭირდა წინააღმდეგობის გაწევა, რადგან რიცხობრივად ნაკლები ჯარისკაცი ჰყავდა რის გამოც უჭირდა მთლიანი ხაზის შევსება, ამის გამო მას მოუწია აგრესიულად განელაგებინა თავისი ჯარისკაცებიც მტრის კედლებთან; პომპეუსი იძულებული გახდა იგივე ტაქტიკა გამოეყენებინა.
ბრძოლა
პომპეუსმა შეძლო და აღმოაჩინა სუსტი ადგილი კეისრის ხაზის ყველაზე სამხრეთ ნაწილში, მან მოამზადა დიდი შეტევა ამ უპირატესობით რომ ესარგებლა. თავდაპირველი შეტევა წარმატებული იყო და პოზიცია მხოლოდ მაშინ გაამაგრეს, როდესაც ანტონიუსმა 12 კოჰორტა გამოიყვანა რასაც მოჰყვა კეისრის მეთაურობით რეზერვი. სანამ მეცხრე ციხე იმართებოდა, პომპეუსმა ააშენა ბანაკი ამ მხარეში და ასევე უზრუნველყო საკომუნიკაციო ხაზები შიდა მხარეში.
მას შემდეგ, რაც პომპეუსის ჯარებმა დაიკავეს შედარებით დაუცველი გამაგრებული ბანაკი, რომელიც ადრე კეისარიელებმა მიატოვეს, კეისარმა მასზე შეტევა დაიწყო. თავდასხმა, არეულად სხვადასხვა მიმართულებებით მიმდიანრეობდა, რამაც გამოიწვია ძვირადღირებული მარცხი კეისარისთვის, ამის გამო მისი კაცები ნაჩქარევად უკან გაიქცნენ, ბრძოლაშ კეისარმა დაკარგა დაახლოებით 960 კაცი და 32-ზე მეტი ოფიცერი. სანამ პომპეუსს ეჭირა მოედანი, მან უბრძანა გაჩერება. კეისარმა შენიშნა ეს გადაწყვეტილება და თქვა: ”მოიგებდნენ დღეს, თუ მათ მხოლოდ გამარჯვებული მეთაურობდა”.
შემდგომში, ტიტუს ლაბიენუსმა, კეისრის სანდო ლეიტენანტმა გალიური ომების დროს, რომელიც დეზერტირი გახდა სამოქალაქო ომის დაწყებისას, კეისარიელი ტყვეები სიკვდილით დასაჯა მტრის ხაზების წინ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბრძოლები კატეგორია:იტალიის ბრძოლები კატეგორია:რომის პოლიტიკური მოღვაწეობა კატეგორია:ომები კატეგორია:რომის რესპუბლიკის ისტორია კატეგორია:რომის ისტორია
ჟიჟევო
კატეგორია:ბულგარეთის სოფლები
საკუს მუნიციპალიტეტი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჰარიუმაას მუნიციპალიტეტები
Lasioglossum obscurum
Lasioglossum obscurum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1892 წელს.
სქოლიო
obscurum
1301
თარიღი უცნობია
*
გაგაუზია
გაგაუზია, გაგაუზ-ჰერი — ადმინისტრატიული გაერთიანება მოლდოვის სამხრეთით. ადმინისტრაცია შექმნილია გაგაუზებით კომპაქტურად დასახლებულ ტერიტორიებისგან
მოსახლეობა
2006 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რიცხვი 155,7 ათასს აღწევს. მოსახლეობის უმეტესობას ეთნიკურად გაგაუზები შეადგენენ — 82% (133,5 ათ.). ტერიოტორიაზე ცხოვრობენ აგრეთვე მოლდოველები — 7,8%, ბულგარელები — 4,8%, რუსები — 2,4%, უკრაინელები — 2,3%.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თვითაღიარებული ქვეყნები კატეგორია:მოლდოვა
ლანდტაგი
ლანდტაგი:
ხაჩქარი
thumb|ხაჩქარი [[ჰაღარწინის მონასტერთან, დილიჯანი.]] ხაჩქარი (խաչքար < խաչ და քար) — ქვაჯვარი, შუასაუკუნეების სომხური ძეგლი, ვერტიკალურად მდგარი ქვის ფილა, რომელზედაც ამოკვეთილია რთულ ორნამენტულ კომპოზიციაში ჩასმული დიდი ჯვრის გამოსახულება. როგორც წესი იდგმებოდა გზასთან, მონასტერთან და ტაძრების ფასადზე ან მათ შიგნით მდებარეობს და გავრცელებული პრაქტიკაა თითქმის მთელ სომხეთში.
სულ სომხეთის ტერიტორიაზე ითვლიან რამდენიმე ათას ხაჩქარს და ყოველი მათგანი გამოირჩევა თავისებური ორნამენტებით (თუმცა ისინი შესრულებულია ერთსადაიმავე სტილში). გავრცელებულია IX საუკუნიდან. ფიქრობენ რომ წარმოიშვა ადრინდელ ქრისტიანული სტელიდან. თავდაპირველად კვეთულობა მონუმენტური ხასიათისა იყო, XII საუკუნიდან ადრინდელი ჯვრის ფონი აჭურული ორნამენტით დაიფარა.
ხაჩქარების ყველაზე გავრცელებული მოტივია ჯვარი, იშვიათად ჯვარცმა, როზეტით ან მზის დისკოთი მის ქვეშ. დარჩენილი ნაწილი, როგორც წესი, მორთულია ვაზის, ფოთლების ან აბსტრაქტული ხლართულის ორნამენტებით. ხანდახან მას თან ახლავს კარნიზი, რომელზეც ბიბლიური ან წმინდანთა გამოსახულებებია დატანებული.
ხაჩქარის აღმართვის ყველაზე გავრცელებული მიზეზი უნდა ყოფილიყო ვოტივი, ანუ აღთქმა ვინმეს (ცოცხალის ან გარდაცვლილის) სულის გადასარჩენად. თუმცა იყო სხვა მიზეზებიც, როგორიცაა საბრძოლო გამარჯვება, ეკლესიის აშენების თარიღი, ბუნებრივი კატაკლიზმებისგან დაცვა და მისთ. ხაჩქართა ყველაზე გავრცელებული ადგილი საფლავებია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სომხეთის ღირსშესანიშნაობები კატეგორია:სომხეთის ტრადიციები
ბრუნეი 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბრუნეიმ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეხუთედ იასპარეზა 2012 წელს, დიდი ბრიტანეთის დედაქალაქ ლონდონში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ბრუნეი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აზიის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
იუტლანდია (მრავალმნიშვნელოვანი)
ტოპონიმი იუტლანდია შეიძლება აღნიშნავდეს:
ქარჩოხის ციხე
ქარჩოხის ციხე, ცხმორის ციხე — შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე აღმოსავლეთ საქართველოში, მდინარე ქსნის ზემოთში, კლდოვან კონცხზე, იქ, სადაც ოხირისხევი მდ. ქსანს უერთდება (ახლანდელი ახალგორის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე). აქ უძველესი დროიდან გადადიოდა გზები მთიულეთიდან ქსნის ხეობაში, რამაც განაპირობა ციხესიმაგრის დაარსება. XIV საუკუნის დასაწყისში მეფე დავით VIII-მ შალვა ქსნის ერისთავის წინააღმდეგ ლაშქრობის დროს სცადა ქარჩოხის ციხის აღება, მაგრამ უშედეგოდ. ვახუშტი ბაგრატიონის (XVIII ს.) მიხედვით, ქარჩოხის ციხე XVII საუკუნის I ნახევარში მოქმედი სიმაგრე იყო. XVIII საუკუნის დასასრულს ქსნის საერისთავოს გაუქმების შემდეგ, ქარჩოხის ხეობა თავისი ციხითურთ მეფე ერეკლე II-ის ერთ-ერთ შვილს - იულონს გადაეცა.
ქარჩოხის ციხის კომპლექსში თავდაპირველია ადრინდელი შუა საუკუნის ზურგიანი კოშკი და უაფსიდო ბაზილიკური ეკლესია, შემდეგი პერიოდისა - გალავანი და რეკონსტრუირებული კოშკი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
ჟიულ რიმე
ჟიულ რიმე (Jules Rimet; დ. 14 ოქტომბერი, 1873 — გ. 16 ოქტომბერი, 1956) — პარიზული საფეხბურთო კლუბ „რედ სტარის“ დამფუძნებელი და პრეზიდენტი, შემდეგ საფრანგეთის ფედერაციის პრეზიდენტი 1919-1946 წლებში, ფიფა-ს მესამე პრეზიდენტი 1921-1954 წლებში. იგი ყველაზე დიდხანს მართავდა ფიფას.
ჟიულ რიმეს დიდი წვლილი მიუძღვის ევროპის კონტინენტზე ფეხბურთის განვითარებაში. ოლიმპიურ თამაშებზე საფეხბურთო ტურნირების წარმატებამ მასში და მის თანამოაზრეებში ჩამოაყალიბა ფეხბურთში მსოფლიო ჩემპიონატის ჩატარების იდეა. იგი იყო სულისჩამდგმელი ფეხბურთში მსოფლიო ჩემპიონატის ჩატარებისა და ამ ჩემპიონატის გარდამავალ თასს, რომელიც 1970 წელს ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების საკუთრება გახდა სამუდამოდ, რიმეს თასსაც უწოდებდნენ.
ბიოგრაფია
ადრეულ წლებში რიმე ეწეოდა პოლიტიკურ მოღვაწეობას და ქრისტიანული მოძრაობის აქტიური წევრი იყო. 1898 წელს მან დააარსა ქრისტიანულ რესპუბლიკური მიმდინარეობის გაზეთი „La Revue“. მისი აქტიურობით შეიქმნა პარიზული საფეხბურთო კლუბი „რედ სტარი“. იყო ამ კლუბის პრეზიდენტი და ამავდროულად შევიდა ფეხბურთის ასოციაციაში. 1904 წელს იგი ფიფა-ს შემქმნელთა შორის ერთ-ერთი ყველაზე აქტიური მონაწილე იყო. სულ რაღაც ერთი წლის შემდეგ საფრანგეთის ფეხბურთის ფედერაცია გამოვიდა ფიფა-ს რიგებიდან და აუკრძალა თავის საფეხბურთო გუნდებს მონაწილეობა მიეღოთ საერთაშორისო ტურნირებში. ამის შემდეგ ჟიულ რიმემ თავის კლუბთან ერთად დატოვა საფრანგეთის ფეხბურთის ფედერაცია და გადავიდა საფეხბურთო ასოციაციათა ლიგაში. 1914 წელს ჟიულ რიმე პირველ მსოფლიო ომში წავიდა. იგი ომიდან ბრუნდება ქვეითი ჯარის ლეიტენანტის ჩინით და საბრძოლო წითელი ჯვრით. 1919 წლის 11 აპრილს იგი აირჩიეს ხელახლად დაარსებული საფრანგეთის ფეხბურთის ფედერაციის პრეზიდენტად, 1921 წელს კი ფიფა-ს პრეზიდენტად.
1956 წელს იგი წარდგენილი იქნა ნობელის პრემიაზე მშვიდობის დარგში, სპორტის პოპულარიზაციაში შეტანილი წვლილისა და ომის საწინააღმდეგო პროპაგანდისათვის.
სქოლიო
კატეგორია:ფიფა-ს პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 14 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1873 კატეგორია:გარდაცვლილი 16 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1956
სიმონ ბაგრატიონ-მუხრანელი
სიმონ (სიმონიკა) ლევანის ძე ბაგრატიონ-მუხრანელი (დ. 1 სექტემბერი, 1896 — გ. 20 მაისი, 1923, თბილისი) — ქართველი ოფიცერი, 1918–1921 წლებში დამოუკიდებელი საქართველოს ეროვნული არმიის როტმისტრი, წმ. გიორგის ჯვრის კავალერი, ანტი-საბჭოთა ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის მოღვაწე 1921–1923 წლებში.
სიმონ ბაგრატიონ-მუხრანელი დაიბადა ცნობილ არისტოკრატულ ოჯახში. მამამისი, ლევან გიორგის ძე ბაგრატიონ-მუხრანელი (დ. 1863 — გ. 1901) იყო მუხრანის ბაგრატიონთა შტოს წარმომადგენელი, დედამისი, ანასტასია კი წერეთლის ქალი. თვითონ სიმონიკამ იქორწინა ნინო ბაგრატიონ-დავითიშვილზე (დ. 1897 — გ. 1969). დაამთავრა თბილისის გიმნაზია. მსახურონდა რუსეთის იმპერიის არმიაში. მონაწილეობდა I მსოფლიო ომში (1914-1918). იბრძოდა დასავლეთის ფრონტზე თათრების ცხენოსანი პოლკის რიგებში. განსაკუთრებით გამოიჩინა თავი სოფ. ჰოლიგრადისთან (ახლანდ. ტერნოპოლის ოლქი, უკრაინა) 1915 წლის 21 აგვისტოს ბრძოლაში. დაჯილდოებული იყო წმ. გიორგის IV (1914) და III (1915) ხარისხის ორდენებით, ასევე წმ. სტანისლავის III ხარისხის ორდენით (1917). 1915 წლიდან პრაპორშჩიკი. 1917 წელს საქართველოში დაბრუნდა. 1918 წლიდან მსახურობდა საქართველოს რესპუბლიკის ჯარში, ქართულ ცხენოსანთა პოლკის როტმისტრად.
კიანუ რივზი
კიანუ ჩარლზ რივზი (, Keanu Charles Reeves; დ. 2 სექტემბერი, 1964 ) — კანადელი მსახიობი, რეჟისორი, პროდიუსერი და მუსიკოსი. იგი ყველაზე მეტად ცნობილია სამსახიობო კარიერით, რომელიც 1985 წელს დაიწყო და სამ ათწლეულზე მეტი მოიცვა. მის უფრო ცნობილ როლებს შორის არის პერსონაჟები ბლოკბასტერული ფილმებიდან. აღსანიშნავია ფრენჩაიზი „ბილი და ტედი“ (1989–1991); მოქმედებითი თრილერები „ტალღების ქიმზე“ (1991), „სიჩქარე“ (1994) და ფილმების სერია „ჯონ უიკი“; ფსიქოლოგიური თრილერი „ეშმაკის ადვოკატი“ (1997); ზებუნებრივი ჟანრის „კონსტანტინი“ (2005) და სამეცნიერო ფანტასტიკის/მოქმედებითი ჟანრების „მატრიცა“ (1999–2003). აგრეთვე მონაწილეობა აქვს მიღებული ფილმებში „სახიფათო კავშირები“ (1988), „ჩემი პირადი შტატი აიდაჰო“ (1991) და „პატარა ბუდა“ (1993), ისევე, როგორც რომანტიკულ საშინებათა ფილმში „ბრემ სტოკერის დრაკულა“ (1992).