cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ვლადიმერ ვორონინი (პათოფიზიოლოგი)
ბიოგრაფია
ვ. ვორონინის წვლილი დიდია უკრაინის სამედიცინო მეცნიერების განვითარებაშიც. მისი მოსწავლე იყო საქვეყნოდ ცნობილი უკრაინელი მეცნიერი ა. ბოგომოლეცი, რომელმაც პათოფიზიოლოგიის განვითარებას უკრაინაში ჩაუყარა საფუძვლი, იყო უკრაინის მეციერებათა აკადემიის პრეზიდენტი 1930 – 1946 წლებში, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ვიცე-პრეზიდენტი, შრომის გმირი. ა. ბოგომოლეცმა, ვ. ვორონინის ხელმძღვანელობით 1909 წელს, პეტერბურგის სამხედრო სამედიცინო აკადემიაში დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია. ვ. ფილატოვი, რომელმაც ოდესაში, თვალის სნეულებათა მკურნალობის ცნობილი სკოლა შექმნა ასევე მისი მოსწავლე იყო.
ვ. ვორონინმა, სიცოცხლის ბოლომდე არ დატოვა საქართველო და 40 წელი მოახმარა საქართველოს კეთილდღეობას, რომელიც ძალზე უყვარდა. დიდი წვლილი შეიტანა ქართული სამედიცინო მეცნიერების განვითარებაში.
Innervisions
Innervisions — ამერიკელი მუსიკოს სტივი უანდერი მეთექვსმეტე სტუდიური ალბომი, გამოცემული 1973 წლის 3 აგვისტოს, Motown Records-ის Tamla-ზე. იგი ითვლება უანდერის „კლასიკური პერიოდის“ პირველ ალბომად. Innervisions-ის ცხრა სიმღერა სხვადასხვა თემას მიმოიხილავს: ნარკოტიკების ბოროტად გამოყენებიდან (Too High) უთანასწორობამდე და სისტემურ რასიზმამდე (Living for the City). ალბომში არის ბალადები All in Love is Fair და Golden Lady. ბოლო სიმღერა, He's Misstra Know-It-All არის ერთგვარი იერიში აშშ-ის იმდროინდელ პრეზიდენტ რიჩარდ ნიქსონზე (ისევე, როგორც ერთი წლის შემდეგ გამოცემული You Haven't Done Nothin').
ვლადიმერ ვორონინი (პათოფიზიოლოგი)
ბიოგრაფია
გარდაიცვალა 1963 წელს, თბილისში. დაკრძალულია ვაკის სასაფლაოზე. თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.
Innervisions
სიმღერების სია
ავტორი, პროდიუსერი, არანჟირება - სტივი უანდერი.
ვლადიმერ ვორონინი (პათოფიზიოლოგი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 15 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1870 კატეგორია:გარდაცვლილი 11 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1960 კატეგორია:რუსი ფიზიოლოგები კატეგორია:ქართველი ფიზიოლოგები კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები
Innervisions
სქოლიო
კატეგორია:სტივი უანდერის ალბომები კატეგორია:1973 წლის ალბომები კატეგორია:Tamla Records-ის ალბომები
ავგუსტ I (ოლდენბურგის ჰერცოგი)
ავგუსტ I (August I; დ. 13 ივლისი, 1783 — გ. 27 თებერვალი, 1853) — ოლდენბურგების დინასტიის წარმომადგენელი. ოლდენბურგის ჰერცოგ პეტერ I-ისა და ფრედერიკა ვიურტემბერგელის ვაჟი. ოლდენბურგის ჰერცოგი 1829-53 წლებში. საბერძნეთის პირველი დედოფლის, ამალია ოლდენბურგელის მამა.
ბიოგრაფია
ავგუსტი დაიბადა 1783 წლის 13 ივლისს. იგი იყო ოლდენბურგის ჰერცოგ პეტერ I-ისა და მისი მეუღლის, ფრედერიკა ვიურტემბერგელის უფროსი ვაჟი. დედამისი 1785 წელს მშობიარობას გადაჰყვა, მაგრამ მამამისი მეორედ აღარ დაქორწინებულა. 1803-05 წლებში იგი თავის უმცროს ძმასთან, გეორგთან ერთად სწავლობდა ლაიფციგში, ამის შემდეგ კი ინგლისსა და შოტლანდიაში განაგრძეს განათლების მიღება. 1808 წელს მამასთან ერთად იმოგზაურა საფრანგეთში, იტალიასა და შვეიცარიაში.
1810 წელს ოლდენბურგის საჰერცოგო საფრანგეთის იმპერატორმა ნაპოლეონ I-მა დაიპყრო, რის გამოც ავგუსტის ოჯახი დევნილობაში წავიდა პეტერბურგში. აქ, იმპერატორმა ალექსანდრე I-მა იგი ესტონეთის გუბერნატორად დანიშნა. იგი ამ თანამდებობაზე 1811-16 წლებში იყო. 1812-14 წლებში მონაწილეობდა ანტი-ფრანგული კოალიციის ომებში.
1816 წელს, ნაპოლეონის დამხობასთან ერთად ავგუსტის მამამ ოლდენბურგის ტახტი დაიბრუნა. 1829 წელს, მისი გარდაცვალების შემდეგ ჰერცოგი ავგუსტ I გახდა. ვენის კონგრესის გადაწყვეტილებით, მას ოლდენბურგის დიდი ჰერცოგის წოდება ერგო. 1849 წელს თავის სამფლობელოებში ლიბერალური კონსტიტუცია აამოქმედა. იგი გარდაიცვალა 1853 წლის 27 თებერვალს, 69 წლის ასაკში.
ქორწინებები და შვილები
1817 წლის 24 ივლისს, ავგუსტმა ცოლად შეირთო ადელჰეიდ ანჰალტელი, ვიქტორ II-ისა და ამალია შარლოტა ორანჟ-ნასაუელის ასული, რომელთანაც შეეძინა ორი შვილი:
1820 წელს ადელჰეიდი მშობიარობას გადაჰყვა, რის გამოც 1825 წლის 24 ივნისს იგი მეორედ დაქორწინდა იდა ანჰალტელზე, თავისი პირველი ცოლის უმცროს დაზე, რომელთანაც ერთი შვილი შეეძინა:
1828 წელს, იდა მშობიარობას გადაჰყვა, თუმცა მკვდარი ბავშვი გააჩინა, ამიტომაც 1831 წლის 5 მაისს, ავგუსტი მესამედ დაქორწინდა შვედეთის მეფე გუსტავ IV-ისა და დედოფალ ფრედერიკა ბადენელის ასულ სესილია შვედზე, რომელთანაც სამი შვილი შეეძინა:
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 13 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1783 კატეგორია:გარდაცვლილი 27 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1853 კატეგორია:ოლდენბურგები
კონრად ცუზე
მინიატიურა|კონრად ცუზე კონრად ცუზე (Konrad Zuse; დ. 22 ოქტომბერი, 1910, ბერლინი, გერმანიის იმპერია — გ. 18 დეკემბერი, 1995, ჰიუნფელდი, გერმანია) — გერმანელი ინჟინერი. კომპიუტერების წარმოების პიონერი. უფრო მეტად ცნობილია, როგორც მრავალფუნქციური პროგრამულად მართვადი კომპიუტერის (1941) და პირველი მაღალი დონის პროგრამირების ენის (1948) შემქმნელი.
ეშლი უილიამსი
ეშლი უილიამსი (Ashley Williams; დ. 12 ნოემბერი, 1978, ნიუ-იორკი, აშშ) — ამერიკელი მსახიობი. სახელი გაითქვა სერიალში „როგორ შევხვდი დედათქვენს“ შესრულებული ვიქტორიასა და სერიალში „როგორც სამყარო ბრუნავს-ში“ შესრულებული დანიელა ანდროპულოსის როლებით.
ბავშვობა
ეშლი უილიამსი დაიბადა 1978 წლის 12 ნოემბერს ნიუ-იორკში, აშშ-ში. იგი არის მაიკლ უმცროს ფოქსის ფონდის შემქმნელ ლინდა ბარბარასა და მისი ქმრის, მწერალ გარნი უილიამს III-ის შვილის. მას მხოლოდ ერთი უმცროსი და ჰყავს, მსახიობ კიმბერლი უილიამსის სახით. იგი მუსიკოს ბრედ პესლის ცოლის დად ერგება.
ეშლიმ ნიუ-იორკის რაის სკოლა დაამთავრა, ამის შემდეგ კი სწავლა ბოსტონის უნივერსიტეტში განაგრძო.
კარიერა
ეშლი უილიამსის სამსახიობო დებიუტი 1993 წელს შედგა იდა ჰაინკენის როლით ფილმში „ინდური ზაფხული“, სადაც მას ძალიან პატარა როლი ჰქონდა და საერთოდ არ ჰქონია ტექსტი. უკვე 1994 წელს დანიელა ანდროპულოსის როლზე დაამტკიცეს სერიალში „როგორც სამყარო ბრუნავს“, რომელშიც 1996 წლამდე თამაშობდა.
2002 წელს სერიალში „დილა მშვიდობისა, მაიამი“ დაამტკიცეს დილან მესინჯერის მთავარ როლზე, რომელსაც იგი 2004 წლამდე ასრულებდა. 2003 წელს სერიალში „ამერიკული ოცნებები“ აიყვანეს სენდი შოს ეპიზოდურ როლზე. 2005-2006 წლებში ბეტი უილკენსონის როლს ასრულებდა სერიალში „ბეჭედი“.
2006 წელს სერიალში „როგორ შევხვდი დედათქვენს“ დაამტკიდეც ვიქტორიას როლზე, რომელიც არის სერიალის მთავარი პერსონაჟის, ტედ მოსბის ერთ-ერთი შეყვარებული. იგი პროფესიით კონდიტერია და ტედზე დაქორწინებასაც გეგმავდა, მაგრამ მოგვიანებით სასწავლებლად წავიდა გერმანიაში, რის გამოც ეშლიმ სერიალი დატოვა. რამდენიმე სეზონში, 2010 წელს ვიქტორია სამშობლოში ბრუნდება და ეშლიც დააბრუნეს სერიალში, იგი ტედს უბრუნდება, თუმცა ერთი სეზონის შემდეგ საბოლოოდ შორდება, რის გამოც 2012 წელს ეშლიმ სერიალი დატოვა.
ამის პარალელურად, 2007 წელს ფილმში „სიცოცხლის კანონიერი მხარე“ შეასრულა ბეკას მთავარი როლი. მრავალი ეპიზოდური როლის შემდეგ, 2014 წელს ფილმში „კარგი ცოლი“ შეასრულა ქრისტინა ბერეტის როლი. 2013 წელს ფილმში „შობა დიდ ქალაქში“ შეასრულა უენდი კეროლის როლი
2015 წელს სერიალში „ჯიმ გაფიგანის შოუ“ დაამტკიცეს ჯიმის ცოლის, ჯენი გაფიგანის მთავარ როლზე. იგი ამ სერიალში 2016 წლამდე მონაწილეობდა. 2017 წელს სერიალში „გოგონები“ ითამაშა ჯინის როლი.
2018 წელს სერიალში „ინსტინქტი“ დაამტკიცეს ნორა კეჩინოს ეპიზოდურ როლზე. ამავე წელს იგი გადაიღეს ოლი შოს როლში სერიალში „შობა ივერგრინში: წერილები სანტასთვის“. 2019 წელს სერიალში „შობა ივერგრინში: ჯოის ცნობები“ კვლავ ოლი შოს როლზე აიყვანეს.
პირადი ცხოვრება
2011 წლის 29 მაისს ეშლი უილიამსი დაქორწინდა რეჟისორ ნილ დოდსონზე. მათ ორი ვაჟი ჰყავთ: გას უილიამს-დოდსონი (დაიბადა 2014 წლის 5 ოქტომბერს) და ოდი სელ დოდსონი (დაიბადა 2017 წლის 17 მაისს). 2016 წლის ზაფხულში, ორი თვის ორსულ ეშლი უილიამსს მუცელი მოეშალა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1978 კატეგორია:ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:როგორ შევხვდი დედათქვენს
ჩვეულებრივი უხრავი
ჩვეულებრივი უხრავი, რცხილაფოთოლა უხრავი (Ostrya carpinifolia) — მცენარე არყისებრთა ოჯახისა. პატარა ან საშუალო (15–20 მ) ზომის ხეა, ზოგჯერ 25 მეტრს აღწევს. აქვს მუქი მურა ან მუქი რუხი ფერის, ოდნავ დახეთქილი ქერქი. ნორჩი ყლორტები მურა ფერისაა, გრძელი ბეწვებით შემოსილი. ნორჩი ფოთლები მთლიანად ბეწვით არის შემოსილი, ფოთლის ფირფიტა ფორმით მოგრძოკვერცხისებურია, კიდეზე ორმაგხერხკბილა. კვერცხის ფორმის კაკალი მთლიანად არის დაფარული ბუშტისებური საბურველით. ყვავის და ნაყოფმსხმოიარობს აპრილ-ივლისში. გავრცელებულია კავკასიაში, სამხრეთ ევროპასა და მცირე აზიაში. საქართველოში შედარებით ხშირად გვხვდება მესხეთში, იმერეთში, აჭარაში, აფხაზეთში, ქართლის სამხრეთ დასავლეთ ნაწილში. სითბოს მოყვარული და საკმაოდ ჩრდილის ამტანია. იზრდება მთის ქვედა და შუა სარტყლების ტყეებში, კარბონატულ ნიადაგზე, იტანს მის სიმშრალეს. უხვად იძლევა ძირკვის ამონაყარს, ცოცხლობს 100 წლამდე. მაგარი და გამძლე მერქანი აქვს. ქერქი შეიცავს მთრიმლავ და საღებავ ნივთიერებებს. დეკორატიული ხეა.
Pelican VG Pocket
მინი|250პქ|Pelican VG Pocket Max Pelican VG Pocket — პორტატიული გამოყოფილი კონსოლოლების სერია, რომელიც შექმნა ჩინურმა კომპანია JungleTac-მა 2005 წელს, ხოლო დისტრიბუციას უწევდა კომპანია Pelican Accessories.
საერთო ჯამში გამოვიდა კონსოლის ხუთი ვერსია. თითოეულ მათგანი გამოდიოდა მასში ჩაშენებულ თამაშებთან ერთად, რომელთა რაოდენობა ვარირებდა მოდელის მიხედვით: VG Pocket Mini — 30 თამაში, VG Pocket 50 — 50 თამაში, VG Pocket Max — 75 თამაში, VG Pocket Caplet — 50 თამაში, VG Pocket Tablet — 25 თამაში. მათი უმეტესობა წარმოადგენდა Nintendo Entertainment System-ისა და არკადული თამაშების კლონებსა და დაჰაკულ ვერსიებს.
სქოლიო
კატეგორია:გამოყოფილი კონსოლები კატეგორია:2005 წელს წარმოდგენილი პროდუქტები კატეგორია:2005 წელი ვიდეო თამაშებში კატეგორია:პორტატიული ვიდეო თამაშების კონსოლები კატეგორია:2000-იანების სათამაშოები
კომბოსტოს რიზოქტონიოზი
კომბოსტოს რიზოქტონიოზი — კომბოსტოს დაავადება. იწვევს სოკო Rhizoctonia solani. რიზოქტონიოზის დამახასიათებელი მთავარი სიმპტომია კომბოსტოს ფურცლების ლპობა. დაზიანებული ქსოვილი სველდება და იღებს ღია ყავისფერი შეფერილობის. მათ ზედაპირზე შეინიშნება მოთეთრო ფერის მიცელიუმი. მოგვიანებით ლაქაც და მიცელიუმიც მუქი ხდება. ფოთლის ცენტრალური ძარღვის გასწვრივ ჩნდება მუქი ყავისფერი გლუვი სკლეროციები. გარკვეული დროის შემდეგ გარეთა ფურცლები ყვითლდება და ხმება.
სქოლიო
კატეგორია:კომბოსტოს დაავადებები
სჩაჰან ბერბერიანი
ადრეული წლები
ბერბერიანი დაიბადა 1891 წლის 1 იანვარს, კონსტანტინოპოლში (ახლანდელი სტამბული, თურქეთი). ამის შემდეგ მალევე, მშობლებთან, რესეოსთან და ზარუჰთან და მის უფროს ძმასთან ონითან ერთად ბერბერიანი სახოვრებლად ჟენევაში, შვეიცარიაში გადავიდა; მათ უნდოდათ, რომ თავი დაეღწიათ ოსმალეთის სულთან აბდულ ჰამიდ II-ის მიერ 1894–1896 წლებში სომეხთა მიმართ ჩადენილ დანაშაულებს.
კონსტანტინოპოლში დაბრუნებისას ბერბერიანი ჩაირიცხა ბერბერიანის სკოლაში, რომელიც მამამისმა, რეტოს ბერბერიანმა დააარსა. ამ პერიოდში მან ვიოლინოზე კერძო გკვეთილების ჩატარება დაიწყო, თუმცა მალე ეს „აუტანელი ინსტრუმენტი“ მიატოვა (სავარაუდოდ ის ბუხარში გადააგდეს რათა დამწვარიყო). ამის ნაცვლად მან ფორტეპიანოს გაკვეთილები დაინიშნა, თუმცა ეს მცდელობაც საკმაოდ წარუმატებელი აღმოჩნდა.
სკოლა მან 1906 წელს დაამთავრა. თხუთმეტი წლის ახალგაზრდის პირველი სამუშაო იყო სკოლაში ლიტერატურისა და საბუნებისმეტყველო მეცნიერების სწავლება, მაგრამ 1908 წელს იგი გაემგზავრა პარიზში, სადაც სწავლობდა სორბონასა და კოლეჟ დე ფრანსში, მან აიღო ფილოსოფიასა და მეტაფიზიკაში.
ბერბერის სკოლის დირექტორი
1911 წელს ბერბერიანი ვალდებული იყო დაბრუნებულიყო კონსტანტინოპოლში რათა ბერბერეთის სკოლის დირექტორი გამხდარიყო; ამრიგად ვერ შეძლო დაემთავრებინა სადოქტორო დისერტაცია (სახელწოდებით "პათოლოგიური მეთოდი ფსიქოლოგიაში"). სკოლაში მოვალეობის შესრულების გარდა, იგი ჩაერთო ქალაქის სომეხი საზოგადოების კულტურულ ცხოვრებაში. ამ პერიოდიში იგი მჭიდროდ დამეგობრდა კომიტასთან (იგი მასთან ხელოვნების სხვადასხვა საკითხში მსჯელობაში დიდ დრო ხარჯავდა).
1918 წელს შაჰან ბერბერიანი შეირჩა სომეხ მასწავლებელთა კავშირის ცენტრალური კომიტეტის დირექტორად და 1919 წელს დაინიშნა ცენტრალური საგანმანათლებლო საბჭოს წევრად. მან ასევე დიდი როლი შეასრულა სომხური ხელოვნების ცენტრის (Hayardun) კონსტანტინოპოლში დაარსებაში; მოგვიანებით გახდა ამ დაწესებულების თავმჯდომარე.
1921 წელს ცოლად შეირთო ტელი სირაკიანი. მათ ჰყავდათ ორი ვაჟი, ართავაზდი და ბარედი. ბარედი ახალგაზრდა, 20 წლის ასაკში, გარდაიცვალა მოტოციკლეტით მომხდარი ავარიის დროს. ართავაზდ ბერბერიანი იერუსალიმსა და ბეირუთში ცხოვრების შემდეგ, ცოლთან, პაულესთან ერთად საცხოვრებლად პარიზში გადავიდა; აქ იგი ცნობილი მხატვარი გახდა და ასევე, ძლიერ ჩაერთო სომხურ კულტურაში. მას ჰყავდა ორი ვაჟი, სახელად ვანიკი და შაჰანი, და ქალიშვილი სახელად გარინე. არდავაზტი გარდაიცვალა ავინიონში 79 წლის ასაკში, 2002 წლის აგვისტოში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1891 კატეგორია:გარდაცვლილი   9 ოქტომბერი კატეგორია: გარდაცვლილი    1956 კატეგორია:სომეხი ფილოსოფოსები კატეგორია:სომეხი კომპოზიტორები კატეგორია:სომეხი ფსიქოლოგები კატეგორია:სომეხი პედაგოგები კატეგორია:სომეხი ორატორები კატეგორია:სომეხი ესთეტიკოსები
ირინა შტენბერგი
ირინა შტენბერგი (დ. 1903 — გ. 1985) — თბილისელი გერმანელი მხატვარი.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1903 კატეგორია:გარდაცვლილი 1985 კატეგორია:ქართველი მხატვრები
საწოლი ოთახი არლში
საწოლი ოთახი არლში (Slaapkamer te Arles) — ნიდერლანდელი პოსტ-იმპრესიონისტი მხატვრის, ვინსენტ ვან გოგის სამი ნახატის საერთო სახელი.
ისტორია
1888 წელს ოქტომბერში, „ყვითელი სახლის“ დამთავრებამდე ორი კვირით ადრე ვან გოგი თავისი საწოლი ოთახის პირველ ვარიანტზე მუშაობას შეუდგა.
ამ წინააღმდეგობათა ქაოსის ფონზე მისი საძინებელი მყუდრო სავანეს უნდა ასახიერებდეს. მასში წესრიგი და სიწყნარე უნდა სუფევდეს. ვან გოგს სურდა გადმოეცა ეს შეგრძნება. შესაძლებელია, იმ გრძნობების გავლენით, რაც მასში ირეოდა ამ ნახატის ხატვისას, ვან გოგს საკუთარი საძინებეილი თავისი შემოქმედების ძირეულ და უმთავრეს ელემენტად მიაჩნია.
1889 წლის მაისის პირველ რიცხვებში ვან გოგმა ეს ნამუშევარი თავის ძმას, თეოს პარიზში გაუგზავნა, რათა მას ჩარჩოში ჩაესვა. ტილო, რომელიც გზაშ ძლიერ დაზიანდა, ძმამ უკან გამოუგზავნა არლში, რათა რესტავრაციამდე ვინსენტს მისი ასლი გაეკეთებინა. ვან გოგმა მალევე დახატა ამ სურათის საკმაოდ თავისუფალი ვარიანტი და შედეგით კმაყოფილმა მესამე ასლიც გააკეთა, რომელიც დედასა და დას - ვილჰელმინას აჩუქა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვინსენტ ვან გოგის ნახატები კატეგორია:1888 წლის ნახატები კატეგორია:ნახატები ანბანის მიხედვით
რევაზ მირზაშვილი
რევაზ ივანეს ძე მირზაშვილი (დ. 1 დეკემბერი, 1901, გორი — გ. 7 მაისი, 1988, თბილისი) — ქართველი მხატვარი, საქართველოს სსრ-ის სახალხო მხატვარი (1979), საქართველოს კინემატოგრაფისტთა შემოქმედებითი კავშირის წევრი.
დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია 1931 წელს. 1930-იან წლების დასაწყისში ერთხანს თეატრში მუშაობდა, მაგრამ ბოლოს კინომხატვრობა აირჩია. იგი ერთ-ერთი პირველი ქართველი კინომხატვარია, რომელმაც დიდი როლი ითამაშა ქართული კინომხატვრობის განვითარებაში. თბილისში მოღვაწეობის დროს მისი გაფორმებულია: „ქაჯეთი“ (1932), „ქაჯანა“ (1941), „გიორგი სააკაძე“ (1943), „შერეკილები“ (1973), „ნატვრის ხე“ (1976) და სხვა.
სქოლიო
კატეგორია:გორში დაბადებულები კატეგორია:დაბადებული 1 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1902 კატეგორია:გარდაცვლილი 7 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1988 კატეგორია:ქართველი მხატვრები კატეგორია:საქართველოს სახალხო მხატვრები
როჯერ პენროუზი
სერ როჯერ პენროუზი (Sir Roger Penrose დ. 8 აგვისტო, 1931) — ბრიტანელი მათემატიკოსი, ფიზიკოს-მათემატიკოსი, მეცნიერების ფილოსოფოსი, ნობელის პრემიის ლაურეატი, ღირსების ორდენის კავალერი, სამეფო საზოგადოების და ფიზიკის ინსტიტუტის წევრი, ოქსფორდის უნივერსიტეტის პროფესორ-ემერიტუსი, ვადემის კოლეჯის (ოქსფორდი), წმინდა იოანეს კოლეჯისა (კემბრიჯი) და ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯის საპატიო წევრი.
პენროუზმა წვლილი შეიტანა ზოგადი ფარდობითობის და კოსმოლოგიის მათემატიკურ ფიზიკაში. მიიღო რამდენიმე ჯილდო, მ.შ. 1988 წლის ვოლფის ჯილდო ფიზიკაში სტივენ ჰოკინგთან ერთად პენროუზ-ჰოკინგის სინგულარობის თეორემისათვის და 2020 წლის ნობელის პრემიის ნახევარი ფიზიკაში „აღმოჩენისთვის, რომ შავი ხვრელის წარმოქმნა აუცილებლად მომდინარეობს ფარდობითობის ზოგადი თეორიისგან“.
ადრეული ცხოვრება და განათლება
პენროუზი ბავშობაში, მეორე მსოფლიო ომის დროს იმყოფებოდა კანადაში. ამ დროს მამამისი მუშაობდა ლონდონში, ონტარიოში. პენროუზი სწავლობდა „University College School“-ში. მან დაასრულა ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯი და 1952 წელს ლონდონის უნივერსიტეტში მიიღო პირველი კლასის ხარისხი მათემატიკაში.
შმაგი ბოლქვაძე
შმაგი ბოლქვაძე (დ. 26 ივლისი, 1994, დაბა ხულო) — ქართველი მოჭიდავე (ბერძნულ-რომაული სტილი). ევროპის ჩემპიონატისა (2016) და 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოს პრიზიორი.
2014 წელს მსოფლიო ჩემპიონატზე შმაგი ბოლქვაძე პოდიუმის უმაღლეს საფეხურზე ისე ავიდა, ერთი ქულაც არ დაუკარგავს. საჩემპიონო გზას მონღოლი ნოროვსურენ ამარსაიხანის ადვილად ძლევით (13:0) შეუყვა. ჩინელი ვუიუნგ ვუიუნგიც ჩამოიშორა (6:0), თურქ ჩენგიზ არსლანსა (1:0) და უნგრელ ზოლტან ლევაის (1:0) დაძაბულ ბრძოლებში აჯობა. ფინალში კი აზერბაიჯანელ რუჰინ მიკაილოვს სძლია (3:0). პირველ პერიოდში შესრულებულ ორქულიან ილეთს ბოლქვაძემ შესვენების შემდეგ ერთი ქულა მეტოქის გაფრთხილებით მიამატა.
ლეიბის მსაჯმა მიკაილოვი პასიურობის გამო კიდევ ორჯერ გააფრთხილა, რაც ქართველი მოჭიდავის ვადაზე ადრე გამარჯვებას ნიშნავდა. შმაგიმ მწვრთნელებთან ერთად იზეიმა ოქროს მედალი, მაგრამ სამსაჯო მაგიდამ ლეიბის მსაჯის გადაწყვეტილება გააუქმა და ნამდვილი ზეიმი ნახევარი წუთით გადადო. დროის ამ მონაკვეთში ანგარიში არ შეცვლილა.
ანდიჟანი
ანდიჟანი (Andijon/Андижон; Андижан) — ქალაქი უზბეკეთში. ანდიჟანის ოლქის კულტურული, ადმინისტრაციული და ეკონომიკური ცენტრი. მდებარეობს ფერღანის ხეობის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ყირგიზეთის საზღვართან.
ისტორიულ წყაროებში იხსენიება IX საუკუნიდან ანდუკანის, ხოლო XV საუკუნიდან - ანდიგანის სახელით. 2005 წლის მაისში ქალაქში გაიართა დემონსტრანტების მასობრივი დახვრეტა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უზბეკეთის ქალაქები
ელეონორა მარქსი
ელეონორა ეველინგ მარქსი (დ. 16 იანვარი, 1855, ლონდონი — გ. 31 მარტი, 1898, ლონდონი) — ინგლისისა და საერთაშორისო მუშათა მოძრაობის მოღვაწე. კარლ მარქსის უმცროსი ქალიშვილი. 1884 წლიდან ედუარდ ეველინგის ცოლი და თანამებრძოლი. სოციალისტური ლიგის (1884) და დამოუკიდებელი მუშათა პარტიის (1893) ერთ-ერთი დამაარსებელი. ფრიდრიხ ენგელსის უშუალო ხელმძღვანელობით გამოდიოდა არაკვალიფიციური მუშების მასობრივი მოძრაობის აქტიურ ორგანიზატორად. ხელმძღვანელობდა ლონდონის დოკერებისა და აირის საწარმოთა მუშების (1889) გაფიცვებს. მონაწილეობდა II ინტერნაციონალის პირველი კონგრესის მომზადებაში, ამ ინტერნაციონალის 1891, 1893 წლების კონგრესებში. აქტიურად თანამშრომლობდა დიდი ბრიტანეთის, გერმანიის და სხვა ქვეყნების სოციალისტურ პრესაში. დასაბეჭდად მოამზადა კარლ მარქსის მთელი რიგი ნაშრომები.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1855 კატეგორია:დაბადებული 16 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1898 კატეგორია:გარდაცვლილი 31 მარტი
ჯერ კიდევ ელისი
ჯერ კიდევ ელისი (Still Alice) — ამერიკელი მწერლის და ნეირობიოლოგის, ლიზა ჯენოვას სადებიუტო რომანი. პირველად გამოიცა 2007 წელს. იგი 40-ზე მეტი კვირის განმავლობაში New York Times-ის ბესტსელერი იყო. ნათარგმნია 20-ზე მეტ ენაზე. წიგნში გამოყენებულია მესამე პირის თხრობის სტილი.
სიუჟეტი
50 წლის ელის ჰოულენდი ჰარვარდის უნივერსიტეტში ლინგვისტიკის პროფესორია. იგი დაქორწინებულია წარმატებულ ფიზიკოსზე, ჯონ ჰოულენდზე. მათ სამი ზრდასრული შვილი ჰყავთ. ერთ დღეს, ელისი აღმოაჩენს, რომ სიტყვები ავიწყდება. მას ალცჰაიმერის დაავადების ადრეული სტადია აღმოაჩნდება. დაავადება სწრაფად მწვავდება, რაც ელისის ურთიერთობას საკუთარ ოჯახთან და სამყაროსთან საგრძნობლად ცვლის...
შეფასება
ბევერლი ბექჰემმა The Boston Globe-ში დაწერა:
ჯულია ფოქს გარისონი:
მარკ უორნერი:
ადაპტაცია
Memento Films-მა და Killer Films-მა გადაიღო „ჯერ კიდევ ელისზე“ დაფუძნებული ამავე სახელწოდების ფილმი. ფილმის ძირითად როლებში მონაწილეობენ ჯულიანა მური, რომელმაც ოსკარის 87-ე დაჯილდოებაზე ოსკარი მიიღო საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის, ალეკ ბოლდუინი, კრისტენ სტიუარტი და კეიტ ბოსუორთი.
სქოლიო
კატეგორია:2007 წლის რომანები
ილია ზდანევიჩი
ბიოგრაფია
ილია ზდანევიჩის მამა მიხეილი პოლონელი იყო, ფრანგული ენის მასწავლებელი, ხოლო დედა ვალენტინა — ქართველი, პიანისტი, პეტრე ჩაიკოვსკის მოსწავლე, გვარად გამყრელიძე.
ზდანევიჩს თავის ძმა კირილთან (ასევე ცნობილი მხატვარი და ხელოვნებათმცოდნე) ერთად დიდი წვლილი მიუძღვის ნიკო ფიროსმანის შემოქმედების ფართო საზოგადოებისათვის გაცნობაში. მათი აქტიური მონაწილეობით ფიროსმანის ნამუშევრები მოსკოვში გამოფინეს.
1915-1917 წლებში მუშაობდა პეტროგრადის გაზეთ „რეჩის“ და ბრიტანეთის სამხედრო კორესპონდენტად, სადაც გაიცნო მორგან ფილიპს პრაისი, რომელთანაც უკანასკნელის გარდაცვალებამდე, 1973 წლამდე ჰქონდა ურთიერთობა.
1917 წლის მაისში პეტროგრადიდან თბილისში გადავიდა, ხოლო შემდეგ ექვთიმე თაყაიშვილის მიწვევით მონაწილეობა მიიღო თბილისის უნივერსიტეტის ისტორიისა და ეთნოგრაფიის საზოგადოების მიერ ორგანიზებულ ტაო-კლარჯეთის ექსპედიციაში, რომელშიც ასევე მონაწილეობდა მხატვარი ლადო გუდიაშვილი, მიხეილ ჭიაურელი, დიმიტრი შევარდნაძე და ასევე ინჟინერი ანატოლი კალგინი. ექსპედიციის დროს აზომა და ჩახატა ძველი ქართული ხუროთმოძღვრული ძეგლები. 1921 წელს ეს მასალა გამოფინა პარიზის დეკორატიული ხელოვნების მუზეუმში, ხოლო ბიზანტინისტთა ყოველწლიურ ყრილობაზე მონაწილეობისას ცდილობდა მსმენელთა ინტერესი აღეძრა თურქეთის ტერიტორიაზე მოხვედრილი ამ ძეგლებისადმი.
ექსპედიციის დასრულების შემდეგ ცხოვრობდა თბილისში დიმიტრი ბაქრაძის ქუჩაზე დედასთან ერთად, შემდეგ — ბათუმში, კონსტანტინოპოლში გამგზავრებამდე.
თბილისში 1917 წელს პირველი კაფე-კლუბი „ფანტასტიკური სამიკიტნო“ გაიხსნა, — აქ ილია ზდანევიჩმა მეგობრებთან ერთად ფუტურიზმის შემსწავლელი სახლი დააარსა, მანვე კაფის კამარის მარჯვენა მხარე მოხატა. გრიგოლ რობაქიძე ილია ზდანევიჩისა და თბილისის ურთიერთობა ასე აღწერდა:
1920 წლის ოქტომბერში გაემგზავრა საფრანგეთში, რათა ხელოვნების ახალ მიღწევებს გასცნობოდა. საფრანგეთის ვიზის მოლოდინში ერთი წელი გაატარა კონსტანტინოპოლში, სადაც სწავლობდა აია-სოფიის ტაძრის არქიტექტურას. 1921 წლის ოქტომბერში ჩავიდა პარიზში.
ილია ზდანევიჩი სამჯერ იყო დაქორწინებული. მისი პირველი მეუღლე იყო მოდელი აქსელ ბროკარი, რომელთანაც შეეძნა ორი შვილი. 1927 წელს დაიბადა მათი პირველი შვილი მიშელი, რომლის ნათლიაც იყო კოკო შანელი. პირველი ქორწინება დასრულდა 1939 წელს. მისი მეორე მეუღლე გახდა ნიგერიელი პრინცესა იბირონკე აკინსემოინი, რომელთანაც იქორწინა 1940 წელს, მათ შეეძნათ შვილი, რომელსაც დაარქვეს შალვა. 1943 წელს საოკუპაციო ხელისუფლებამ იბირონკე ბანაკში გამოკეტა. ბანაკიდან გათავისუფლების შემდეგ იგი დაავადდა და გარდაიცვალა.
ილია ზდანევიჩის მესამე და უკანასკნელი მეუღლე იყო კერამიკის მხატვარი ელენე დუარ-მარე (გარდაიცვალა 1993 წელს), რომელთანაც იქორწინა 1968 წელს. ელენე იცავდა ქმრის შემოქმედებით მემკვიდრეობას, აწყობდა გამოფენებს და აქვეყნებდა პუბლიკაციებს. მანვე, ილიას ანდერძის მიხედვით, წამოიწყო მეუღლის ნამუშევრების გამოფენა მის მშობლიურ თბილისში. 1989 წელს, გამოფენის დასრულების შემდეგ ელენემ მუზეუმს გადასცა მრავალი ექსპონატი: წიგნები, ხელნაწერები, წერილები, აფიშები, პლაკატები, ფოტოსურათები. მისივე ინიციატივით პარიზში შეიქმნა „ილიაზდ-კლუბი“, რომლის წევრებიც არიან სხვადასხვა ქვეყნის კულტურის სფეროს მოღვაწეები.
ილია ზდანევიჩი 1975 წელს საფრანგეთში გარდაიცვალა, დაკრძალულია ლევილ-სიურ-ორჟის (ლევილის) ქართულ სასაფლაოზე.
სქოლიო
კატეგორია:პოლონელი მხატვრები
კომბოსტოს თეთრი სიდამპლე
კომბოსტოს თეთრი სიდამპლე — კომბოსტოს სოკოვანი დაავადება. მისი გამომწვევია სოკო Sclerotinia sclerotiorum. ვეგეტაციის დროს დაავადების გაჩენისას ზიანდება ფესვის ყელი და ქვედა ფოთლები. დაზიანებული ქსოვილები უფერულდება, სველდება და მათ ზევით ყალიბდება სოკოს ხავერდისებრი თეთრი მიცელიუმები. თეთრი სიდამპლე განსაკუთრებით სახიფათოა შენახვის პერიოდში. დაზიანება კომბოსტოს თავის გარეთა ფოთლებზე იწყება, განსაკუთრებით, წვიმიანი ამინდებში. კომბოსტოს თავზე ფოთლები იწყებს ლპობას, ხდება ლორწოვანი და მათ შორის ვითარდება მიცელიუმი, საიდანაც ჩნდება სკლეროციები. დაავადებულ კომბოსტოსთან კონტაქტის შედეგად დაავადება ადვილად გადადის საღ კომბოსტოებზეც. საწყობებში თეთრი სიდამპლის გავრცელებას ხელს უწყობს შენახვის რეჟიმის დარღვევა და მაღალი ტენიანობა.
სქოლიო
კატეგორია:კომბოსტოს დაავადებები
ჯაიავარმან II
ჯაიავარმან II (დ. დაახლ. 770 — გ. 850, ანგკორი) — ქხმერების იმპერიის პირველი მეფე. ითვლება ქხმერების იმპერიის დამაარსებლად, რომელიც დომინირებდა სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში ექვსი საუკუნის განმავლობაში. ისტორიკოსები მისი მეფობის თარიღზე ვერ თანხმდებიან, თუმცა უმრავლესობა იზიარებს, რომ იგი მეფობდა 802-850 წლებში.
ჯაიავარმან II-ის ხელისუფლებაში მოსვლამდე ქვეყანას არ ჰყავდა ცენტრალური ხელისუფლება და იყო დანაწევრებული. ქხმერების ტაძრის სდოკ-კაკ-თომის წარწერა გვამცნობს, რომ 802 წელს პნომ-კულენის მაღლობზე ქურუმმა ბრაჰმანმა სახელად ჰურანიადამამ ჯაიავარმან II-ს მისცა მითითება, რის შემდეგაც იგი გახდა, ჩაკრავარტინი „სამყაროს იდეალური მმართველი“.
ბიოგრაფია
მიუხედავად იმისა, რომ ჯაიავარმან II-მ ქხმერების ისტორიაში მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა, მის შესახებ სანდო და მნიშვნელოვანი წყაროები არ მოგვეპოვება. მისი თანადროული წერილობითი წყაროები არ არსებობს, თუმცა მისი გარდაცვალებიდან დიდი ხნის შემდეგ დაწერილი წყაროები ბევრია. იგი როგორც ჩანს, არისტოკრატიული წარმოშობისა უნდა ყოფილიყო და თავისი დაპყრობები დაიწყო სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან (დღევანდელი კამბოჯა), სადაც მან დაიპყრო ქალაქი ვიადჰაპურა. შემდეგ იგი გაემგზავრა ჩრდილო-დასავლეთით, დაიქვემდებარა სხვადასხვა ტერიტორიები და ხელჩი ჩაიგდო შამბხუპურუ. მოგვიანებით იგი დასახლდა ქალაქ-სახელმწიფო პრეი-ნოკორში, რომელიც თანამედროვე ხოშიმინის ტერიტორიაზე მდებარეობდა. როგორც მოგვიანო ისტორიული წყაროებით ირკვევა შემდეგ იგი გადასულა იქ სადაც ამჟამად იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი, ძველი ქალაქ სახელმწიფო, ვატ-ფხუ მდებარეობს, აქედან კი დანგრეკის მთების გაყოლებით — ანგკორის რაიონში. იგი ცდილობდა დაემორჩილებინა ანგკორის დასავლეთით მდებარე სამეფო-სამთავროები და მმართველები, თუმცა მათი მხრიდან სერიოზულ წინააღმდეგობას ჰქონდა ადგილი და იძულებული გახდა თავი შეეფარებინა ანგკორიდან 50 კილომეტში მდებარე მთა პნომ-კულენისათვის.
სწორედ ამ მთაზე მოხდა ბრაჰმან ჰურანიადამის მიერ ახალი, დამოუკიდებელი სახელმწიფოს ფორმირება და ჯაიავარმანის ჩაკრავარტინად გამოცხადება. აღნიშნული ფაქტი დაეხმარა ჯაიავარმენს გაეძლიერებინა საკუთარი ავტორიტეტი და დაემყარებინა კონტროლი მის მოწინააღმდეგე ადგილობრივ მთავრებზე. კულენის მთის ფერდობზე მან დააარსა ქალაქი მაჰენდრაპარვატა, რომელიც მოგვიანებით ქხმერების იმპერიის ერთ-ერთი დედაქალაქი გახდა.
დადასტურებულია, რომ ანგკორის გარდა ტონლესაპის ტბის ჩრდილოეთით ხარიხარალაიეს გარდა მართავდა ტერიტორიას, რომელსაც წარწერაში ეწოდება ამარენდრაპურა. ამარენდრაპურის მდებარეობა ზუსტად არაა ცნობილი, თუმცა ზოგიერთი ისტორიკოსი თვლის, რომ იგი მდებარეობდა წყალსაცავ დასავლეთი ბარაის დასავლეთ ნაწილში. ბარაის წყალსაცავი ააგეს ჯაიავარმან II-ის გარდაცვალებიდან 200 წლის შემდეგ.
პრაქტიკულად ჯაიავარმან II-ის მთელი ბიოგრაფია აღწერილია სდოკ-კაკ-თომის სტელაზე, რომელიც თარიღდება 1052 წლით. იმპერატორი გარდაიცვალა ხარიხარალაიეში 850 წელს და გარდაცვალების შემდეგ მიიღო სახელწოდება პარამეშვარა.
სქოლიო
კატეგორია:კამბოჯის მეფეები კატეგორია:გარდაცვლილი 850 კატეგორია:დაბადებული 770
ნიკოლოზ ყაზბეგი
ნიკოლოზ (ნიკა) ყაზბეგი (დ. 26 დეკემბერი, 1910, თბილისი — გ. 30 ივლისი, 1983, იქვე) — ქართველი მხატვარი.
ბიოგრაფია
1926 წელს ჩააბარა თბილისის სამხატვრო აკადემიაში, სადაც მას გიგო გაბაშვილი და ევგენი ლანსერე ასწავლიდნენ. 1930 წელს ის იძულებული გახდა დაეტოვებინა აკადემია, რადგანაც იყო ემიგრანტისა და „ხალხის მტრის“ შვილი. ამ წლიდან მოყოლებული, ყაზბეგი აქტიურად თანამშრომლობდა საქართველოს თითქმის ყველა წამყვან თეატრთან. 1940-1943 წლებში იყო თბილისის მოზარდ მაყურებელთა ქართული თეატრის მთავარი მხატვარი. 1959 წლიდან ნიკა ყაზბეგი დამდგმელ მხატვრად მუშაობდა თბილისში, კინოსტუდია „ქართულ ფილმში“, სადაც გააფორმა 17-მდე ფილმი, მათ შორის: „ნინო“ (1959), „ჯარისკაცის მამა“, „შეხვედრა წარსულთან“, „სამკაულები ჩემი სატრფოსათვის“, „ჩარირამა“ და სხვ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მხატვრები კატეგორია:დაბადებული 26 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1908 კატეგორია:გარდაცვლილი 1983 კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
თეთრი სიდამპლე
თეთრი სიდამპლე — კულტურულ მცენარეთა სოკოვანი დაავადება. Sclerotinia sclerotiorum იწვევს სტაფილოსა და კომბოსტოში, Coniothyrium diplodiela — ვაზში (ყურძენში), Sclerotinia libertiana — მზესუმზირაში.
Gamebryo
Gamebryo — თამაშის ძრავა, შექმნილი კომპანია Numerical Design Limited-ის მიერ, რომელიც იქცა NetImmerse ძრავის მემკვიდრედ და გამოყენებულია ვიდეო თამაშების შემქმნელი კომპანიების Atlus, Trion Worlds, 2K Games, Disney, Ubisoft, Bethesda Softworks, Sony-სა და NCsoft-ის მიერ სხვადასხვა პლატფრომების თამაშებში.
სქოლიო
კატეგორია:ლინუქსის თამაშის ძრავები კატეგორია:Gamebryo ძრავის თამაშები კატეგორია:NetImmerse ძრავის თამაშები კატეგორია:ვიდეო თამაშების ძრავები
ვილჰელმინა ამალია ბრაუნშვაიგ-ლიუნებურგელი
ვილჰელმინა ამალია ბრაუშვაიგ-ლიუნებურგელი (Wilhelmine Amalie von Braunschweig-Lüneburg; დ. 21 აპრილი, 1673 — გ. 17 აპრილი, 1711) — ჰანოვერელთა დინასტიის წარმომადგენელი. გერმანიის, ხორვატიისა და უნგრეთის დედოფალი, ავსტრიის ერცჰერცოგინია 1699-1705 წლებში და საღვთო რომის იმპერატრიცა და ბოჰემიის დედოფალი 1705-1711 წლებში როგორც იოზეფ I-ის მეუღლე. პოლონეთის დედოფალ მარია იოზეფასა და საღვთო რომის იმპერატრიცა მარია ამალიას დედა.
ბიოგრაფია
მარცხნივ|მინი|334x334პქ|ახალგაზრდა ვილჰელმინა ამალია ვილჰელმინა ამალია დაიბადა 1673 წლის 21 აპრილს ჩრდილო გერმანულ ქალაქ ჰანოვერში. იგი იყო ბრაუნშვაიგ-ლიუნებურგის ჰერცოგ იოჰან ფრიდრიხისა და მისი ცოლის, ჰერცოგინია ბენედიქტა ჰენრიეტა კურპფალცელის ქალიშვილი. იგი დედამისის მოთხოვნით მკაცრი კათოლიკური განათლების მისაღებად დეიდამისთან, მობუაზონის აბატისა ლუიზა ჰოლანდინასთან გააგზავნეს, საიდანაც მხოლოდ 1693 წელს დაბრუნდა. დაბრუნების თანავე, მისმა მშობლებმა მისი სურვილის საწინააღმდეგოდ და საღვთო რომის იმპერატრიცა ელეონორ მაგდალენა ნოიბურგელის მოთხოვნით ვილჰელმინა ამალია ავსტრიის ერცჰერცოგ იოზეფზე დანიშნეს. მართალია ვილჰელმინა დიდი სილამაზით არ გამოირჩეოდა, თუმცა იგი ყველას ხიბლავდა თავისი ღვთისმოსაობითა და სიბეჯითით.
ვილჰელმინა ამალიასა და იოზეფ ავსტრიელის ქორწინება 1699 წელს შედგა ვოლფენბიუტელში, რასაც დიდი საზეიმო ღონისძიებები მოჰყვა, რის შემდეგაც პატარძალი ახალ ქმართან ერთად ავსტრიის დედაქალაქ ვენის საიმპერატორო კარზე გადასახლდა.
მას შემდეგ, რაც ვილჰელმინამ თავისი ორივე ქალიშვილი დიდი წარმატებით გაათხოვა უცხოეთის სამეფო კარებზე, 1717 წელს მან სილეზიელი დების მონასტერი დააარსა. დარჩენილი წლები მან ვენის საიმპერატორო კარზე გაატარა და ქველმოქმედებას მიუძღვნა. ვილჰელმინა ამალია ბრაუნშვაიგ-ლიუნებურგელი გარდაიცვალა 1742 წელს, თავის 69-ე დაბადების დღემდე სულ ცოტა ხნით ადრე, ვენაში.
1894 წელს ქალაქ ჰანსენტარბიეს ცენტრალურ ქუჩას ვილჰელმინა ამალიას სახელი ეწოდა მისი ხსოვნის უკვდავსაყოფად.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 21 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1673 კატეგორია:გარდაცვლილი 17 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1711 კატეგორია:ბოჰემიის დედოფლები კატეგორია:ავსტრიის დედოფლები კატეგორია:უნგრეთის დედოფლები კატეგორია:საღვთო რომის იმპერატრიცები კატეგორია:გერმანიის დედოფლები კატეგორია:ჰანოვერის დინასტია
კეფა
კეფა (occiput cranii) — ანატომიური ტერმინი, რომელიც გამოხატავს თავის ქალის უკანა ნაწილს. კეფის ტრავმამ შესაძლოა ბაზილარული ქალის მოტეხილობა გამოიწვიოს. კეფის ამოცნობა მნიშვნელოვანია ადამიანის ნაყოფის პერიოდში დაკვირვებისას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თავის ქალა
მესამე ფიტნა
მესამე ფიტნა (فتنة, فتن; „გამოცდა“, „განსაცდელი“, „არეულობა“) — სამოქალაქო ომებისა და აჯანყებების პერიოდი არაბთა სახალიფოში, რომელიც ომაიანთა ხალიფების წინააღმდეგ გამოსვლებით დაიწყო 744 წელს. დაპირისპირება იყო თავად ომაიანთა დინასტიის წარმომადგენლებს შორის, რომლებიც ერთმანეთის მიმართ მტრულად განწყობილ არაბულ ტომებს ეყრდნობოდნენ. ხელისუფლებას აგრეთვე ებრძოდნენ პირველი და მეორე ფიტნის დროს დამარცხებული ალიდები და ხარიჯიტები. მიუხედავად იმისა, რომ 747 წლისთვის ომაიანებმა მოახერხეს აჯანყებებისა და წინააღმდეგობის ძირითადი კერების ჩახშობა სირიაში, ერაყსა და ირანის დასავლეთში, ხორასანში დაწყებულმა ახალმა, მძლავრმა ოპოზიციურმა მოძრაობამ აბასიანთა ხელმძღვანელობით 750 წელს დაამხო უკანასკნელი ომაიანი ხალიფა მარვან II იბნ მუჰამადი და ისლამური სახელმწიფოს ტახტზე ახალი დინასტია დაამკვიდრა.
საფუძვლები
მეორე ფიტნის (680-692) შემდეგ გამარჯვებულმა ომაიანებმა საფუძვლიანად გარდაქმნეს სახალიფოს მმართველობის სისტემა; გაძლიერდა ხალიფის ძალაუფლება, რეფორმირდა არმია და მოხდა სახელმწიფო აპარატის არაბიზაცია და ისლამიზაცია. ამასთანავე, მეორე ფიტნის მოვლენებმა კიდევ უფრო გააძლიერა შიდასარწმუნოებრივი წინააღმდეგობები ისლამში. VIII საუკუნის პირველ მეოთხედში მუსლიმების წინაშე წამოიჭრა პოლიტიკური და რელიგიური ხასიათის საკითხების წყება, რომლის გადაჭრის სურვილს და უნარს ბევრი ომაიანთა დინასტიის წარმომადგენელთა შორის ვერ ხედავდა. ბევრი ორთოდოქსი მორწმუნე ომაიანებს ადანაშაულებდა იმაში, რომ მათ ხელში ხალიფის ინსტიტუტი ჭეშმარიტი სულიერი წინამძღოლობიდან სამხედრო-ადმინისტრაციულ აპარატზე დამყარებულ მონარქიად გადაიქცა.
ომაიანთა შინაომი
მესანე ფიტნა 744 წელს ხალიფა ალ-ვალიდ II იბნ იაზიდის წინააღმდეგ აჯანყებით დაიწყო. ხალიფას ოპონენტები მიწიერი სიამოვნებებისკენ ჭარბ ლტოლვაში ადანაშაულებდნენ. ვალიდს მისი მცირეწლოვანი შვილების მემკვიდრეებად დასახელების და საკუთარი ბიძაშვილის, ბიზანტიელებთან ომის ვეტერანის — სულეიმან იბნ ჰიშამის დაპატიმრების მიზეზითაც ედავებოდნენ. ვალიდმა მტრები ადამიანის თავისუფალი ნების მქადაგებელთა — ყადარიტების სექტის წინააღმდეგ რეპრესიებისა და კაისიტებისა და ქელბიტების არაბულ ტომთა კონფლიქტში ჩარევის გამოც გაიჩინა. 744 წლის აპრილში ვალიდის მეტოქემ და ბიძაშვილმა, იაზიდ იბნ ალ-ვალიდი თავის თანამოაზრეებთან და ქელბიტებთან ერთად დამასკო დაიკავა. იმ დროს ქალაქგარე სასახლეში მყოფმა ვალიდმა თავი ალ-ბახრას (პალმირის ახლოს) შეაფარა, მაგრამ მომხრეთა მობილიზება ვერ მოახერხა. ის მოკლეს და მოკვეთილი თავი დამასკოში გაგზავნეს. ამას მოჰყვა ჰომსში კაისიტების გამოსვლა და ომაიანთა ნათესავის, აბუ მუჰამედ ალ-სუფიანის მეთაურობით დამასკზე წარუმატებელი ლაშქრობა, რომელიც პატიმრობიდან გათავისუფლებულმა სულეიმან იბნ ჰიშამმა დაამარცხა. აბუ მუჰამედი ტყვედ ჩავარდა და მოკლული ვალიდის შვილებთან ერთად დამასკის ციხეში დაატუსაღეს.
ახალი ხალიფა იაზიდი მალევე, 744 წლის სექტემბერში გარდაიცვალა და ტახტზე მისი ძმა იბრაჰიმი ავიდა. მის ხელისუფლების აღიარებაზე უარი განაცხადა ჩრდილოეთ მესოპოტამიის მმართველმა, ომაიანთა ნათესავმა მარვან იბნ მუჰამადმა (ქართული წყაროების „მურვან-ყრუ“), რომელმაც თავი მოკლული ხალიფა იაზიდის შვილების ინტერესების დამცველად გამოაცხადა, ქინასრინელი კაისიტების დახმარებით ჰომსი და ჩრდილოეთი სირია დაიკავა და აინ ალ-ჯართან (ბაალბექსა და დამასკს შორის) სულეიმან იბნ ჰიშამი და მისი ქელბიტი მეომრები დაამარცხა. იბრაჰიმმა და სულეიმან იბნ ჰიშამმა სასწრაფოდ დატოვეს დედაქალაქი და თავი ქელბიტების დასაყრდენს — პალმირას შეაფარეს. მანამდე ციხეში იაზიდის ტყვე შვილები დახოცეს. 744 წლის დეკემბერში მარვანი უბრძოლველად შევიდა დამასკოში და საპატიმროდან გათავისუფლებული აბუ მუჰამედ ალ-სუფიანის წაქეზებით თავი ხალიფად გამოაცხადა. იბრაჰიმმა და სულეიმან იბნ ჰიშამმა ამნისტიის სანაცვლოდ მარვანის ძალაუფლება აღიარეს. ახალმა ხალიფამ თავის რეზიდენციად მისი ძველი საგამგებლო ქალაქი ჰარანი (ჩრდილოეთ მესოპოტამიაში) აირჩია, თუმცა სირიაში დაწყებულმა არეულობამ ის აიძულა უკან დაბრუნებულიყო. ამჯერად აჯანყება პალესტინელმა ქელბიტებმა მოაწყეს ადგილობრივი მმართველის, თაბიტ იბნ ნუაიმის მეთაურობით. მალე მათ ჰომსიც აჰყვა. აჯანყებულთა ერთმა ჯგუფმა იაზიდ იბნ ხალიდ ალ-ქასრის მეთაურობით დამასკოს შეუტია, მეორემ, თაბიტ იბნ ნუაიმის ხელმძღვანელობით — ტიბერიას. 745 წლის ივლისში მარვანმა ჰომსი დაიმორჩილა, შემდეგ ქელბიტების ორივე ლაშქარი დაამარცხა, დატყვევებული თაბიტ იბნ ნუაიმი სიკვდილით დასაჯა და აჯანყებულთა სოფლები ცეცხლს მისცა. საბოლოოდ, პალმირაში გამაგრებულმა ქელბიტემა იარაღი დაჰყარეს და მარვანმა სირიაზე კონტროლი სრულად აღადგინა, მაგრამ ეს მდგომარეობა დიდხანს არ გაგრძელებულა.
ხარიჯიტებისა და ალიდების მარცხი
ერაყსა და მესოპოტამიაში ძალაუფლებისთვის ბრძოლამ უფრო დიდხანს გასტანა. თავდაპირველად, მარვანმა ხალიფა იაზიდის მიერ დანიშნული ომაიანი მმართველის, აბდ ალაჰ იბნ უმარ იბნ აბდ ალ-აზიზის კაისიტი ალ-ნადრ იბნ საიდ ალ-ჰარაშით ჩანაცვლება სცადა. მათ შორის ბრძოლა გაგრძელდა მანამ, სანამ 745 წელს ორივეს სძლია შაიბანის ტომებს შორის აღზევებულმა ხარიჯიტულმა მოძრაობამ, რომელმაც ალ-დაჰაკ იბნ კაის ალ-შაიბანის ხელმძღვანელობით ერაყის დიდი ნაწილი მოიცვა. ალ-დაჰაკმა ქუფაში გამაგრება შეძლო და მარვანის მეტოქე სულეიმან იბნ ჰიშამი მიიმხრო, მაგრამ 746 წლის გაზაფხულზე კვლავ ჩრდილოეთით გაბრუნდა და მოსული დაიკავა. მარვანმა ალ-დაჰაკის წინააღმდეგ თავისი ძე აბდ ალაჰი გაგზავნა, რომელიც ნისიბინთან ალყაში მოექცა, მაგრამ, ვიდრე მამამისი ჰომსის აჯანყებას ჩაახშობდა, შეძლო ხარიჯიტების მთავარი ძალების შეკავება. 746 წლის ზაფხულის ბოლოს ჰომსში გამარჯვებულმა მარვანმა თავად შეუტია ხარიჯიტებს და მათ მოსული დაატოვებინა; ბრძოლაში დაიღუპა თავად ალ-დაჰაკი. მისმა შემცვლელმა აბუ დალაფმა ტიგროსის აღმოსავლეთით დაიხია. ამასობაში, მარვანის მიერ ერაყში დანიშნულმა იაზიდ იბნ ჰუბაირამ 747 წლის გაზაფხულის ბოლოს გაანადგურა ხარიჯიტები ქუფაში და დაამარცხა მათი მოკავშირე — ალიდების წარმომადგენელი აბდ ალაჰ იბნ მუავია, რომელიც მანამდე ირანის დასავლეთსა და სამხრეთ-დასავლეთში ვრცელ ტერიტორიას აკონტროლებდა. ამან საშუალება მისცა მარვანს მეტი ძალებით შეეტია ხარიჯიტებისთვის და საბოლოოდ განედევნა ისინი მესოპოტამიიდან. აბდ ალაჰ იბნ მუავია აღმოსავლეთით, ხორასანში გაიქცა, სადაც მოკლეს. სულეიმან იბნ ჰიშამმა და ქელბიტების ლიდერმა მანსურ იბნ ჯუმჰურმა თავი ინდოეთს შეაფარეს და იქ სიცოცხლის ბოლომდე ცხოვრობდნენ.
ომაიანთა დამხობა
აბასიანთა აჯანყება, რომელსაც მონაყოფილი სპარსელი აბუ მუსლიმი მეთაურობდა, მალევე გავრცელდა მთელს ხორასანში. 748 წლის თებერვალში აბუ მუსლიმმა ქალაქი მერვი დაიკავა, მოგვიანებით კი აბასიანთა სარდალმა ქაჰთაბა იბნ შაბიბ ალ-თაიმ ნიშაბური აიღო, აგვისტოში დასავლეთ ირანში, გორგანთან ხალიფის მიერ ნასრ იბნ საიიარის დასახმარებლად გაგზავნილი ჯარი დაამარცხა და ქალაქი რეი დაიკავა. ამასობაში, აბუ მუსლიმმა სახალიფოს უკიდურეს აღმოსავლეთ პროვინციებზე — მავერანაჰზე და ბაქტრიაზე დაამყარა კონტროლი. 749 წლის აგვისტოში ალ-თაი თავისი არმიით უკვე მესოპოტამიაში იყო. ქუფისკენ მიმავალ გზაზე მან ომაიანთა სარდალი იაზიდ იბნ უმარ ალ-ფაზარი დაამარცხა, მაგრამ თვითონ ბრძოლაში დაიღუპა. უკუქცეული ალ-ფაზარი თავის ჯართან ერთად ქალაქ ვასიტში ალყაში მოექცა. აბასიანებმა ალ-თაის შვილის, ალ-ჰასან იბნ ქაჰთაბას მეთაურობით გზა განაგრძეს, ევფრატი გადალახეს და 2 სექტემბერს ქუფა დაიკავეს. იქვე, 749 წლის 28 ნოემბერს აბასიანი აბუ ლ-აბას ალ-საფაჰი, მაჰმადის ბიძა ალ-აბასის შთამომავალი, ხალიფად გამოაცხადეს.
750 წლის იანვარში მარვანმა თავად უსარდლა ომაიანთა არმიას, რომელიც აბასიანთა წინააღმდეგ ჰარანიდან დაიძრა. 25 იანვარს მდინარე ზაბის (ტიგროსის შენაკადია) ნაპირას მომხდარ ბრძოლაში მარვანის ჯარი მთლიანად განადგურდა. მომხრეთა მცირე გუნდით მარვანი სირიის გავლით ეგვიპტეში გაიქცა. აბასიანები უმალვე დაედევნენ მას და 750 წლის ივნისში ზემო ეგვიპტეში, ბუსირთან ხანმოკლე შეტაკებაში მოკლეს. მანამდე, აპრილში აბასიანებმა ომაიანთა დედაქალაქი დამასკო დაიკავეს. ივლისში ალყაშემორტმული ვასიტიც დაეცა, ტყვედ დანებებული ალ-ფაზარი სიკვდილით დასაჯეს. ამგვარად, ხორასანში აბასიანთა აჯანყების დაწყებიდან სამი წლის შემდეგ ომაიანთა სახალიფომ არსებობა დაასრულა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არაბთა სახალიფოს ბრძოლები კატეგორია:სამოქალაქო ომები აზიის ქვეყნებისა და ხალხის მონაწილეობით კატეგორია:740-იანები
გაიცანით რობინსონები
გაიცანით რობინსონები (Meet the Robinsons) — Walt Disney Animation Studios-ის 2007 წლის სრულმეტრაჟიანი ანიმაციური ფილმი. მისი დისტრიბუტორია Buena Vista Pictures. ეს არის დისნეის სტუდიების რიგით 47-ე სრულმეტრაჟიანი ანიმაციური ფილმი. სიუჟეტი ნაწილობრივ ეფუძნება უილიამ ჯოისის მოთხრობას „დღე უილბერ რობინსონთან ერთად“.
ფილმი DVD-Video და Blu-ray ფორმატებში 2007 წლის 23 ოქტომბერს გამოვიდა.
სავეცკი (ბაქო)
სავეცკი (Sovetski; Советская) — ისტორიული ნაწილი ქალაქ ბაქოში, აზებრიაჯანში. მდებარეობს იასამალის რაიონში, ნარიმან ნარიმანოვის გამზირსა (ყოფილი საბჭოთა გამზირი) და მირზა იბრაჰიმოვის ქუჩასა და ნიზამის ქუჩასა და იბრაჰიმ აბილოვის ქუჩებს შორის. ქალაქის ისტორიულ ნაწილში მდებარეობს 100 წელზე მეტი ხნის მუზეუმები, მეჩეთები, აბანოები და ცნობილ აზერბაიჯანელთა საცხოვრებელი სახლები. 2014-1026 წლებში სავეცკის განახლების სამუშაოების მიმდინარეობისას რამდენიმე კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი განადგურდა.
ისტორიული სახლები
აზერბაიჯანის მინისტრთა კაბინეტის 2001 წლის 2 აგვისტოს განცხადებით, სავეცკის ტერიტორიაზე ადგილობრივი მნიშვნელობის მქონე 200 სახლი, 9 აბანო, 4 მეჩეთი, 1 ეკლესია და 10 სკოლა და საავამდყოფო მდებარეობდა, ხოლო სამი ძეგლ ეროვნული მნიშვნელობა ჰქონდა: თეზეპირის მეჩეთს, აზერბაიჯანის არქიტექტორთა კავშირის შენობასა და ჰაჯი სულთან ალის მეჩეთს.
2014 წლის მარტისთვის სავეცკის ტერიტორიაზე 230 ისტორიული არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობდა. მათ შორისაა საცხოვრებელი სახლები, მეჩეთები, ეკლესიები, აბანოები და შოლარის წყლის კოშკები.
2014 წლიდან ამოქმედდა ბაქოს გენერალური გეგმა, რომელიც გზის ასაშენებლად მოქალაქეთა გადასახლებას ითვალისწინებს. აღნიშნული ქუჩა აზერბაიჯანის ეროვნული სახელმწიფო აკადემიური დრამატული თეატრის შენობიდან ნარიმან ნარიმანოვის ქუჩამდე გადაიჭიმება, ნიზამის მეტროსადგურსა და ბალაბაბა მაჯიდოვის, აბდულა შაიღისა და სულეიმან რაჰიმოვის ქუჩებს შორის. სამად ისლამოვის თქმით, ტერიტორიაზე მდბარე 171 ისტორიული ნაგებობიდან 76 განადგურდება.
სავეცკის ფარგლებში მდებარეობს უამრავი ისტორიული სახლი. ერთ-ერთი, რომელიც აბდულა შაიღის 171 ნომერშია აგებული, ჰიჯრის კალენდრით 1338 წელსა აგებული. მირზა ფათალის ქუჩის 8 ნომერში ცნობილი აზერბაიჯანელი მომღერალი შოვქეთ ალექპეროვა ცხოვრობდა. მის გვერდით მდებარე სახლში სახალხო არტისტი ილჰამ ნამიგ ქემალი ცხოვრობდა.
მეჩეთები
სავეცკის ფარგლებში 7 მეჩეთი მდებარეობს: შაჰ ჰუსეინის მეჩეთი, იმამ ჰუსეინის მეჩეთი, ჰაჯი ჯავიდის მეჩეთი,თეზეპირის მეჩეთი, ღასიმბეის მეჩეთი და ფატიმას მეჩეთი. კიდევ ერთი მწვანეგუმბათიანი ღასიმბეის მეჩეთის ტერიტორიაზე ელექტროობიისა და გეოლოგიის დეპარტამენტები მდებარეობს. ჰაჯი ჯავადის მეჩეთი, რომელიც აბდულა შაიღის ქუჩისა და ჩინგიზ მუსტაფაევის ქუჩების კვეთაში მდებარეობს, ჰიჯრის კალენდრით 1305 წელს აშენდა. სავეცკის ტერიტორიაზე მდებარეობს ჰაჯი აბდულრაჰიმბეი გულუბეიოვის მეჩეთიც, რომელიც სახელმწიფოს მიერაა დაცული, თუმცა შენობა არ ფუნქციონირებს, როგორც მეჩეთი. მასში სტანდარტიზაციის, მეტროლოგიისა და პატენტთა კომიტეტი და ინჟინერიის ბიბლიოთეკა მდებარეობს.
აბანოები
სავეცკის ფარგლებში რამდენიმე აბანო მდებარეობს. მურთუზ მუხთაროვის ქუჩის 41 ნომერში მდებარე აბანო XIX საუკუნეშია აგებული და სახელმწიფოს მიერაა დაცული. მირზა ფათალის ქუჩის 105 ნომერში მდებარე აბანო 1889 წელსაა აგებული და დღეისთვის არ ფუნქციონირებს. ახუნდ ჰამამის აბანო (მდებარეობს მურთუზა მუხთაროვის ქუჩის 141 ნომერში) 1885 წელსაა აგებული. შენობა თურქმა არქიტექტორებმა განაახლეს და 2013 წლიდან კვლავ ფუნქციონირებს, როგორც აბანო. აზერბაიჯანის მოზარდთა სახელმწიფო თეატრის შენობაც თავდაპირველად აბანო იყო. შენობა 1885 წელს აიგო ჰაჯი ფარაჯულას მიერ.
შოლარის წყლის კოშკები
სავეცკის ფარგლებში მდებარეობს წყლის კოშკებიც. აღნიშნული ობიექტები სახელმწიფო კონტროლის ქვეშაა მოქცეული. წყლის კოშკები XIX საუკუნეში აიგო შოლარის წყლის მილსადენის გაყვანის მხარდასაჭერად. კოშკებით მოსახლეობას შოლარის წყალი მიეწოდება. 1950-იანი წლების შემდეგ წყლის კოშკები აღარ ფუნქციონირებს.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ღირსშესანიშნაობები კატეგორია:ბაქოს ქუჩები კატეგორია:ბაქოს ტურისტული ღირსშესანიშნაობები
რაკოვეცი (სოროკის რაიონი)
რაკოვეცი (Racovăţ) — სოფელი მოლდოვაში, სოროკის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 121 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 770 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სოროკის რაიონის სოფლები
ბაშკირეთი (ისტორიული)
300px|მინი|იულიანე უნგრელის ძეგლი ბუდაპეშტში ბაშკირეთი (ისტორიული ბაშკორკოსტანი) - ბაშკირებით დასახლებული ისტორიულ-გეოგრაფიული ოლქი. დღეისათვის მოცემულ ტერიტორიაზე განლაგებულია ბაშკირეთი, ორენბურგისა და ჩელიაბინსკის ოლქები, თათრეთის აღმოსავლეთ ნაწილი, უდმურტეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთი, პერმის მხარის სამხრეთი ნაწილი, სვერდლოვსკის ოლქის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილი, კურგანის ოლქის დასავლეთი ნაწილი, სამარის ოლქის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილი, სარატოვის ოლქის აღმოსავლეთ ნაწილი.
ისტორიულ, ეთნოგრაფიულ, ლინგვისტურ და სხვა კვლევებში ტერიტორიის აღსანიშნავად, რომელზეც ისტორიის სხვადასხვა პერიოდში განსახლდნენ ბაშკირული ტომები და ბაშკირული ეთნოსი,  გამოიყენება ტერმინი - „ისტორიული ბაშკირეთი“  („ისტორიული ბაშკორტოსტანი“). ამ ტერმინის სინონიმები მრავალგვარია: მაგ: ბაშგუდრი, ბაშგირდი, ბასკარდია, ბაშკირტის სტეპი, ბასტარკების ქვეყანა, ბაშკირდი, ბაშჯარდი, ბაშკირეთი, პასკატირი. სახელწოდება ბაშგურდით ეს ადგოლები მოხსენიებულია ფაზლალაჰ რაშიდ ად-დინის თხზულებაში ოღუზ-ნამე XIV საუკუნეს განეკუთვნება.
ყველაზე ფართო გავრცელება ჰპოვა სლავიანურმა დასახელებამ - ბაშკირეთი, რომელიც გამოიყენება ოფიციალიურ დოკუმენტებში, ისტორიულ ნაშრომებსა და ლიტერატურულ ნაწარმოებებში.
და ბოლოს, ისტორიული ბაშკორტოსტანი შეესაბამება ისტორიულ დიდ უნგრეთს, უნგრელთა ჰიპოთეტურ წინარესამშობლოს, რომელიც მოიხსენიება XIII საუკუნის ფრანცისკანელი ბერის პლანო კარპინის მოგზაურობის ჩანაწერებში. ამ ადგილის ძიებით იყვნენ დაკავებული უნგრელი დომინიკანელი ბერები, რომელთა შორის ყველაზე მეტად ცნობილია იულიანე უნგრელი
გეოგრაფია
ყველაზე უადრესი ინფორმაცია ეკუთვნის მაჰმუდ კაშგარის მე-11 საუკუნის მოღვაწეს, რომელსაც ერთ-ერთ თავის თხზულებაში აღწერილი აქვს სქემატური გეგმა ტერიტორიისა, რომელსაც ბაშკირტის სტეპი უწოდა. სქემატური გეგმა არ იძლევა ზუსტ გეოგრაფიულ აღწერას, მაგრამ დაახლოებით შეიძლება ვიმსჯელოთ ტერიტორიაზე, რომელიც მდებარეობდა კასპიის ზღვის სიახლოვეს დასავლეთით, ურალის მთებთან დასავლეთით და ჩრდილოეთით, აღმოსავლეთით ირტიშის ხეობამდე. უფრო ადრე X ს. იბნ ფადლანი მოიხსენიებს ალ-ბაშგირდის ქვეყანას და ჩამოთვლის მდინარეებს, რომელზეც გადაიარეს მოგზაურობის დროს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთი კატეგორია:რუსეთის ისტორია კატეგორია:ბაშკირეთი კატეგორია:ბაშკირეთის ისტორია
გევორგ გრიგორიანის მუზეუმ-სახელოსნო
გევორგ გრიგორიანის მუზეუმ-სახელოსნო — ერევნის მუზეუმი, რომელიც ეძღვნება ცნობილი სომეხი მხატვრის გევორგ გრიგორიანის ცხოვრებასა და მოღვაწეობას. მუზეუმი მდებარეობს, ერევანში მესროპ მაშტოცის გამზირზე. მუზეუმი დაარსდა 1977 წელს მხატვრის ქვრივის დიანა უკლევისა და მხატვრების ჯგუფის ინიციატივით, 2 წლის შემდეგ იგი გახდა სომხეთის ეროვნული სამხატვრო გალერეის ფილიალი. იგი გაიხსნა 1980 წლის 25 ნოემბერს. გევორგ გრიგორიანი (1897-1976), რომელსაც ასევე უწოდებენ ჯოტო- ს, ჩამოყალიბდა მხატვარი თბილისში და ეკუთვნოდა სომხურ სახვითი ხელოვნების ეგრეთ წოდებულ "ტიფლის სკოლას". მისი თემატური კომპოზიციები ხშირად ეძღვნება ტფილისს, ზუსტად ასახავს იმდროინდელი ქალაქის ატმოსფეროს, მის ცხოვრების წესსა და მდინარეებს. მხატვრის შემოქმედებითი მემკვიდრეობის მნიშვნელოვანი ნაწილია პორტრეტების სერია. მუზეუმში წარმოდგენილია მხატვრის ნამუშევრები, საარქივო მასალები, ისევე როგორც რამდენიმე პირადი ნივთი. მუზეუმის პირველ სართულზე არის "ტიფლისის სკოლის" სხვა ცნობილი მხატვრების ნამუშევრები, რომელთა ერთ-ერთ დარბაზში არის დიანა უკლების რამდენიმე გამორჩეული და პოპულარული ნახატი.
ჯოტო შვიდი წლის ასაკიდან იძულებული გახდა ემუშავა: საწვავის ზეთის საწყობში, საპარიკმახეროში; ის იყო კურიერი, გაზეთების დამტარებელი, ხილის მაღაზიაში გამყიდველად მშაობდა, წიგნების მაღაზიაშიც და ა.შ.
1916-1920 წლებში დაესწრო მხატვრობის და ქანდაკებების სკოლის ლექციებს კავკასიის საზოგადოებაში სახვითი ხელოვნების პოპულარიზაციისთვის (ტიფლისი), სადაც სწავლობდა ბაჟბეიქ-მელიქიანთან, კოჩართან, ლადო გუდიაშვილთან. 1918 წელს მან მონაწილეობა მიიღო სკოლის მოსწავლეთა საანგარიშო გამოფენებში და საკმაოდ წარმატებით.
წლების განმავლობაში მან შექმნა მრავალი უაღრესად მხატვრული ნაწარმოები, რომელშიც აშკარად აისახა მისი თავისებური პიროვნება. შემდეგ მოჰყვა ორი ათწლეულის გაუცხოება ხელოვნების სამყაროდან, შემოქმედებითი მარტოობის წლები, რომლის დროსაც მხატვარი არ წყვეტს შექმნას, არჩეული ბილიკის შემდეგ. ამ პერიოდის ნამუშევრები ხასიათდება მკვეთრი დრამატიზმით, რაც ნათლად ჩანს მის ნახატებში, მის თითოეულ დეტალში ამოვიკითხავთ იმას რასაც მხატვარი გრძნობდა იმ პერიოდში.
მუზეუმის დარბაზი არის თავისებური სომხურ-ქართული კულტურული ცენტრი, აქ იმართება ქართველი მხატვრების ნამუშევრების გამოფენები, სომხეთ-საქართველოს კულტურულ კავშირებთან დაკავშირებული ღონისძიებები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია: სომხეთი კატეგორია: მხატვრები
დანიელ პასარელა
დანიელ ალბერტო პასარელა (Daniel Alberto Passarella; დ. 25 მაისი, 1953, ჩაკაბუკო, ბუენოს-აირესის პროვინცია, არგენტინა) — არგენტინელი ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი. თამაშობდა მცველის პოზიციაზე. იგი ერთადერთია არგენტინელ ფეხბურთელებს შორის, ვინც ორგზის (1978, 1986) მსოფლიო ჩემპიონის ტიტულს ატარებს.
1978 წლის მუნდიალზე არგენტინის ეროვნულმა გუნდმა მისი კაპიტნობით პირველად მოიპოვა ჩემპიონობა. 1982 წლის ესპანეთის მსოფლიო ჩემპიონატის მონაწილე. სპორტული ჟურნალისტებისა და ფეხბურთის სპეციალისტების აზრით, ითვლება ყველა დროის ერთ-ერთ საუკეთესო მცველად. საფეხბურთო კარიერის მანძილზე, საკლუბო და სანაკრებო მატჩებში გატანილი აქვს 175 გოლი, რითაც ფეხბურთის ისტორიაში მცველებს შორის მეორე ადგილს იკავებს რონალდ კუმანის შემდეგ. არაერთხელ შედიოდა მსოფლიოს სხვადასხვა სიმბოლური ნაკრების შემადგენლობაში.