cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Reputation (ალბომი)
სინგლები
2017 წლის 24 აგვისტოს გამოვიდა მთავარი სინგლი "Look What You Made Me Do". სიმღერამ მოხსნა რამდენიმე მნიშვნელოვანი რეკორდი, მათ შორის Spotify-ის რეკორდი ისტორიაში ერთ დღეში ყველაზე მეტი სთრიმის მქონე სიმღერისა და ერთ დღეში ყველაზე მეტი ნახვის მქონე ვიდეოსი იუთუბზე. იგი მოხვდა პირველი ადგილზე აშშ – ს Billboard Hot 100 –ში წლის ყველაზე დიდი გაყიდვებისა და სთრიმინგ რიცხვებით. მუსიკალური ვიდეორგოლის პრემიერა შედგა 2017 წლის MTV Video Music Awards- ზე და პირველი 24 საათის განმავლობაში 43,2 მილიონჯერ უყურეს მას იუთუბზე.
2017 წლის 3 სექტემბერს გამოვიდა სარეკლამო სინგლი "... Ready for it?" და შესაძლებელი გახდა მისი ციფრულად გადმოწერა. 24 ოქტომბერს სიმღერა გაგზავნეს რიტმულ თანამედროვე რადიოში, როგორც ალბომის მეორე სინგლი და ოფიციალური მუსიკალური ვიდეოს პრემიერა სამი დღის შემდეგ შედგა. მინი|Reputation Tour მინეაპოლისში "End Game", რომელშიც მონაწილეობენ ედ შირანი და ფიუჩერი, გამოვიდა ფრანგულ რადიოში 2017 წლის 14 ნოემბერს, ხოლო ამერიკული თანამედროვე ჰიტების რადიოსადგურებში 2017 წლის 3 დეკემბერს, როგორც ალბომის მესამე სინგლი. სიმღერის მუსიკალური ვიდეო გამოვიდა 2018 წლის იანვარში.
"New Year's Day" გამოვიდა ამერიკის ქანთრი რადიოში, როგორც ალბომის მეოთხე არაოფიციალური სინგლი 2017 წლის 27 ნოემბერს.
"Delicate" გამოვიდა თანამედროვე ჰიტ და მოზრდილთა თანამედროვე რადიოში, როგორც ალბომის მეოთხე საერთაშორისო სინგლი, 2018 წლის 12 მარტს. მისი მუსიკალური ვიდეოს პრემიერა შედგა 2018 წლის iHeartRadio Music Awards- ზე.
"Getaway Car" იყო ალბომის საბოლოო არაოფიციალური სინგლი რომელიც გამოვიდა ავსტრალიისა და ახალი ზელანდიის რადიოში.
სარეკლამო სინგლები
2017 წლის 19 ოქტომბერს სვიფტმა გამოუშვა სარეკლამო სინგლი "Gorgeous". ის ხელმისაწვდომი იყო სთრიმინგ სერვისებზე. სიმღერამ მოაღწია ათეულს კანადასა და ავსტრალიაში, ხოლო ოცეულს გაერთიანებულ სამეფოსა და შეერთებულ შტატებში. იგი გაიგზავნა დიდ ბრიტანეთის რადიოსადგურებში 2018 წლის 12 იანვარს. მინი|223x223პქ|Reputation Stadium Tour [[მინეაპოლისი|მინეაპოლისში]] 2017 წლის 3 ნოემბერს სვიფტმა გამოუშა მეორე სარეკლამო სინგლი Reputation– დან — "Call It What You Want".
შეფასება
ალბომმა მიიღო ზოგადად პოზიტიური შეფასებები მუსიკალური კრიტიკოსებისგან. Metacritic–ზე, ალბომს აქვს 100 – დან საშუალო ქულა 71 — 28 შეფასების საფუძველზე.
როლინგ სტოუნის პუბლიცისტმა რობ შეფილდმა დაწერა, რომ ალბომი "აჩვენებდა პოპ-მუსიკის ბნელ და ღრმა მხარეს". შეფილდმა ასევე აღნიშნა: ”როგორც პოპის ერთ – ერთი ყველაზე დიდი მცველი, ის ცდილობს რაიმე ახლის შექმნას, როგორც ყოველთვის”. The Independent-ის პუბლიცისტი როიზინ ო'კონორი თქვა, რომ "Call It What You Want” იყო საუკეთესო სიმღერა, რომელიც სვიფტს ოდესმე შეუქმნია ”, ასევე შეაქო ჯეკ ანტონოფის წარმოება ალბომში, მას” არსებითი ”უწოდა; "[ანტონოფის] სიყვარული ოთხმოცდაათიანი სინთ-პოპისადმი, მაქს მარტინისა და შელბეკის ცეკვისა და ელექტრონული მუსიკის შერწყმა შესანიშნავი საპირწონეა".
კომერციული წარმატება
მინი|273x273პქ|სვიფტი [[2018 წელს]] გამოსვლიდან პირველ კვირაში მსოფლიოში ალბომის ორი მილიონი ასლი გაყიდა. აშშ-ში ერთ დღეში გაიყიდა დაახლოებით 700,000 ეგზემპლარი და 1,05 მილიონი გამოშვებიდან ოთხი დღის განმავლობაში. Reputation-ის დებიუტი შედგა პირველ ადგილზე ბილბორდ 200-ში 1,238 მილიონი ასლის ექვივალენტის ერთეული, რომელიც 1,216 მილიონი სუფთა გაყიდვისგან შედგებოდა. ეს იყო მისი მეოთხე ალბომი, რომელიც გაიყიდა მილიონი ეგზემპლარი პირველ კვირაში, ამით ტეილორი გახდა პირველი არტისტი რომელმაც ეს შეძლო.
ალბომმა მთლიანობაში ოთხი კვირა გაატარა ნომერ პირველ ადგილზე. 2017 წლის ბოლოსთვის 1,903,000 ეგზემპლარის გაყიდვით, Reputation იყო წლის ყველაზე გაყიდვადი ალბომი აშშ – ში. ალბომების ექვივალენტური ერთეულების მიხედვით, მან 2,336,000 ერთეული გამოიმუშავა. ალბომი იყო 2018 წლის Billboard 200-ის წლის ბოლო ჩარტის ნომერ პირველი ალბომი. 2019 წლის ივლისისთვის აშშ-ში ალბომის 2.23 მილიონი ეგზემპლარი გაიყიდა.
კანადაში, Reputation იყო სვიფტის მეხუთე ნომერ პირველი ალბომი კანადური ალბომების ჩარტში. პირველი კვირის გაყიდვების 80,000 ასლი (სულ 81,000 ალბომის ექვივალენტი ერთეული), მას ყველაზე დიდი დებიუტი ჰქონდა 2017 წელს. მან სამი კვირა გაატარა კანადური ალბომების სათავეში.
ალბომმა წარმატებას მიაღწია აზიაშიც. იგი გახდა ერთ – ერთი ყველაზე გაყიდვადი ციფრული ალბომი ჩინეთში. 2019 წლის აგვისტოს მონაცემებით ჩინეთში ალბომის ერთ მილიონზე მეტი ერთეული გაიყიდა. ფონოგრამების ინდუსტრიის საერთაშორისო ფედერაციის (IFPI) თანახმად, Reputation მსოფლიოში 2017 წლის მეორე ყველაზე გაყიდვადი ალბომი იყო, 4,5 მილიონი ეგზემპლარით.
სქოლიო
კატეგორია:მუსიკალური ალბომების ტიპები კატეგორია:მუსიკალური ალბომები ჯილდოების მიხედვით კატეგორია:მუსიკალური ალბომები კატეგორია:ტეილორ სვიფტის ალბომები კატეგორია:ალბომები კატეგორია:ალბომები ჯეკ ანტონოფის პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები მაქს მარტინის პროდიუსერობით
კალერა-დე-ლეონი
კალერა-დე-ლეონი (Calera de León) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის ტენტუდიის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 69,2 კმ². მოსახლეობა — 930 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ბადახოსის მუნიციპალიტეტები
კასას-დე-დონ-პედრო
კასას-დე-დონ-პედრო (Casas de Don Pedro) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის ლა-სიბერიის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 142,7 კმ². მოსახლეობა — 1447 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ბადახოსის მუნიციპალიტეტები
კამპანარიო
კამპანარიო (Campanario) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის ლა-სერენის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 284 კმ². მოსახლეობა — 4854 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ბადახოსის მუნიციპალიტეტები
კამპილიო-დე-ლიერენა
კამპილიო-დე-ლიერენა (Campillo de Llerena) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის კამპინია-სურის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 234 კმ². მოსახლეობა — 1343 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ბადახოსის მუნიციპალიტეტები
საინოსი
საინოსი (Zahínos) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის სიერა-სუროესტეს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 45,3 კმ². მოსახლეობა — 2774 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ბადახოსის მუნიციპალიტეტები
ვილიარ-დელ-რეი
ვილიარ-დელ-რეი (Villar del Rey) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის ბადახოსის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 99 კმ². მოსახლეობა — 2106 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ბადახოსის მუნიციპალიტეტები
ლა-სარსა (ბადახოსი)
ლა-სარსა (La Zarza) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის მერიდის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 84 კმ². მოსახლეობა — 3402 კაცი (2020 წ.).
ვილიანუევა-დელ-ფრენსო
ვილიანუევა-დელ-ფრენსო (Villanueva del Fresno) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის ლიანოს-დე-ოლივენსის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 360,2 კმ². მოსახლეობა — 3364 კაცი (2020 წ.).
ლა-სარსა (ბადახოსი)
სქოლიო
კატეგორია:ბადახოსის მუნიციპალიტეტები
ვილიანუევა-დელ-ფრენსო
სქოლიო
კატეგორია:ბადახოსის მუნიციპალიტეტები
ვილიარტა-დე-ლოს-მონტესი
ვილიარტა-დე-ლოს-მონტესი (Villarta de los Montes) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის ლა-სიბერიის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 123,3 კმ². მოსახლეობა — 423 კაცი (2020 წ.).
ვალიე-დე-სანტა-ანა
ვალიე-დე-სანტა-ანა (Valle de Santa Ana) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის სიერა-სუროესტეს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 4 კმ². მოსახლეობა — 1143 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ბადახოსის მუნიციპალიტეტები
საფრა
საფრა (Çafra) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის საფრა-რიო-ბოდიონის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 62,6 კმ². მოსახლეობა — 16 810 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ბადახოსის მუნიციპალიტეტები
ვალვერდე-დე-ლიერენა
ვალვერდე-დე-ლიერენა (Valverde de Llerena) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის კამპინია-სურის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 41,2 კმ². მოსახლეობა — 570 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ბადახოსის მუნიციპალიტეტები
ვალვერდე-დე-მერიდა
ვალვერდე-დე-მერიდა (Calamonte) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის მერიდის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 52,7 კმ². მოსახლეობა — 1047 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ბადახოსის მუნიციპალიტეტები
ვალიე-დე-მატამოროსი
ვალიე-დე-მატამოროსი (Valle de Matamoros) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის სიერა-სუროესტეს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 5 კმ². მოსახლეობა — 363 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ბადახოსის მუნიციპალიტეტები
ვალვერდე-დე-ლეგანესი
ვალვერდე-დე-ლეგანესი (Valverde de Leganés) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის ლიანოს-დე-ოლივენსის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 73 კმ². მოსახლეობა — 4167 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ბადახოსის მუნიციპალიტეტები
ვალენსია-დელ-მომბუეი
ვალენსია-დელ-მომბუეი (Valencia del Mombuey) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის სიერა-სუროესტეს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 75 კმ². მოსახლეობა — 725 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ბადახოსის მუნიციპალიტეტები
ვილიაგარსია-დე-ლა-ტორე
ვილიაგარსია-დე-ლა-ტორე (Villagarcía de la Torre) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის კამპინია-სურის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 67,5 კმ². მოსახლეობა — 906 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ბადახოსის მუნიციპალიტეტები
ვალენსია-დე-ლას-ტორესი
ვალენსია-დე-ლას-ტორესი (Valencia de las Torres) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის კამპინია-სურის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 210 კმ². მოსახლეობა — 540 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ბადახოსის მუნიციპალიტეტები
კასტილბლანკო
კასტილბლანკო (Castilblanco) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის ლა-სიბერიის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 1316 კმ². მოსახლეობა — 915 კაცი (2020 წ.).
კაპილია
კაპილია (Capilla) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის ლა-სერენის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 147 კმ². მოსახლეობა — 172 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ბადახოსის მუნიციპალიტეტები
ვალდელაკალსადა
ვალდელაკალსადა (Villar del Rey) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის ბადახოსის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 99 კმ². მოსახლეობა — 2106 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ბადახოსის მუნიციპალიტეტები
კასას-დე-რეინა
ასას-დე-რეინა (Casas de Reina) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის კამპინია-სურის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 55,6 კმ². მოსახლეობა — 199 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ბადახოსის მუნიციპალიტეტები
კასტუერა
კასტუერა (Castuera) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის ლა-სერენის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 432 კმ². მოსახლეობა — 5784 კაცი (2020 წ.).
ლა-კოდოსერა
ლა-კოდოსერა (La Codosera) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის ბადახოსის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 69,6 კმ². მოსახლეობა — 2061 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ბადახოსის მუნიციპალიტეტები
ჩელესი
ჩელესი (Cheles) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის ლიანოს-დე-ოლივენსის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 47,9 კმ². მოსახლეობა — 1173 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ბადახოსის მუნიციპალიტეტები
ხელსაფქვავი
ხელსაფქვავი — მარცვლეულის დასამუშავებელი იარაღი. იგი საქართველოს ყველა კუთხეშია ცნობილი სხვადასხვა სახელითა და სხვადასხვა დანიშნულებით. ხელსაფქვავის სახელწოდებებიისტორიულ-ეთნოგრაფიული კუთხეების მიხედვით ასეთია:
ხელსაფქვავის დანიშნულება იყო მარცვლეულის დანაყვა და დაქუცმაცება; მარილის, ნიორის, კორკოტის, საკვების შესაკმაზი მასალის დანაყვა; ბრინჯის, ღომის, მახა-ზანდურის ცეხვა; ხილის დანაყვა და გამოწურვა; თოფისწამლის დანაყვა; ზეთის გამოხდა.
ისტორიულად ცნობილია ხელსაფქვავის ორი ძირითადი ტიპი:
მარგილიანი ანუ უთოხო ხელსაფქვავი ეს არის ერთმანეთზე შედგმული თითქმის ტოლისიმაღლისა და დიამეტრის ორი მრგვალი ბრტყელი ქვა. ქვებს ეწოდებათ ზედა ანუ მამალი ქვა და ქვედა ანუ დედალი ქვა.
თოხიანი ხელსაფქვავი გარეგნულად უთოხოს მსგავსია. მათ შორის არსებით განსხვავებას ქმნის ზედა ქვის ძირზე მიმაგრებული რკინის დეტალი, რომელსაც ეწოდება თოხი (თოხის სხვა დადასტურებული სახელებია არქი, ალქი, სარეკელა და ყელაგულა). თოხის სიგრძეა 15-18 სმ, სიგანე 4-6 სმ, ხოლო სისქე — 2 სმ. მისი საშუალებით ხდება ქვების ერთმანეთთან მიახლოება და დაშორება, რის შედეგადაც ხდება ფქვის რეგულირება. რაც უფრო მჭიდროდ შეეხება ქვები ერთმანეთს მით უფრო წმინდა ფქვილი მიიღება და პირიქით.
ხელსაფქვავში მარცვლის ჩასაყრელ ნახვრეტს ეწოდება ხუმური (ქვემო ქართლი) ან ოფიჩო (გურია), რომლის დიამეტრია 6-10 სმ.
არქეოლოგიური ნიმუშები
საქართველოში ხელსაფქვავების უძველესი დროიდან უწყვეტი ტრადიციების არსებობაზე მიუთითებს ყოფაში შემონახული ხელსაფქვავების ანალოგიური განათხარი ნიმუშები. უძველესი მარცვლეულის სასრესები და სანაყები მოპოვებულია საქართველოს სხვადასხვა ტერიტორიაზე. გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფლავისმანში აღმოჩენილი იარაღი უძველესია და სამარხეული ინვენტარის მიხედვით თარიღდება ძვ. წ. XIII-IX საუკუნეებით.
ხელსაფქვავები ასევე აღმოჩენილია: მცხეთის, კოლხეთის, შიდა ქართლის, რუსთავის, უჯარმისა და სხვა ტერიტორიებზე.
განათხარი ხელსაფქვავის სხვა ნივთებთან ერთად აღმოჩნდა სოფელ ჩორჯოში (ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი), რომელიც სავარაუდოდ გვიან ბრინჯაო-რკინის ხანით თარიღდება.
განათხარი ხელსაფქვავის საინტერესო ნიმუში დაცულია ქართული ხალხური ხუროთმოძღვრებისა და ყოფის ღია ცის ქვეშ მუზეუმში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ეთნოგრაფია
ლა-კორონადა
ლა-კორონადა (La Coronada) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის ლა-სერენის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 81,2 კმ². მოსახლეობა — 2165 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ბადახოსის მუნიციპალიტეტები
ესპარაგოსა-დე-ლა-სერენა
ესპარაგოსა-დე-ლა-სერენა (Esparragosa de la Serena) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის ლა-სერენის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 21,7 კმ². მოსახლეობა — 998 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ბადახოსის მუნიციპალიტეტები
ფრეხენალ-დე-ლა-სიერა
ფრეხენალ-დე-ლა-სიერა (Fregenal de la Sierra) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის სიერა-სუროესტეს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 236,7 კმ². მოსახლეობა — 4836 კაცი (2020 წ.).
ფუენლაბრადა-დე-ლოს-მონტესი
სქოლიო
კატეგორია:ბადახოსის მუნიციპალიტეტები
ესპარაგოსა-დე-ლარესი
ესპარაგოსა-დე-ლარესი (Esparragosa de Lares) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის ლა-სიბერიის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 207 კმ². მოსახლეობა — 906 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ბადახოსის მუნიციპალიტეტები
ლუდვიგ IV (ჰესენი)
ლუდვიგ IV (Ludwig IV.; დ. 12 სექტემბერი, 1837, დარმშტადტი, გერმანია ― გ. 13 მარტი, 1892, დარმშტადტი, გერმანია) ― ჰესენის დიდი ჰერცოგი 1877 წლიდან თავის გარდაცვალებამდე. დიდი ბრიტანეთის დედოფალ ვიქტორიას სიძე, პრინცესა ალისას მეუღლე. რუსეთის იმპერატრიცა ალექსანდრა ფიოდოროვნას მამა და იმპერატორ ნიკოლოზ II-ის სიმამრი.
ბიოგრაფია
ლუდვიგი დაიბადა 1837 წლის 12 სექტემბერს დარმშტადტში. იგი იყო პრინც კარლ ჰესენ-დარმშტადტელისა და მისი ცოლის, პრინცესა ელიზაბეთ პრუსიელის უფროსი ვაჟი. დედამისი პრუსიის მეფე ფრიდრიხ ვილჰელმ II-ის შვილიშვილი, ხოლო მამამისი ჰესენის დიდ ჰერცოგ ლუდვიგ III-ის ძმა იყო. იქიდან გამომდინარე, რომ ბიძამისს თავისი ცოლის, პრინცესა მატილდა კაროლინა ბავარიელისაგან შვილები არ დარჩენია და მეორედ კი მორგანატიკულად იქორწინა, 1862 წელს მის პირველ მემკვიდრედ ლუდვიგი გამოცხადდა. მარცხნივ|მინი|325x325პქ|პრინცი ლუდვიგი და პრინცესა ალისა 1863 წლის მაისში მემკვიდრედ გამოცხადებამ მისი ცხოვრება საგრძნობლად შეცვალა. პირველ რიგში მას ევროპელ პრინცესაზე ქორწინება სჭირდებოდა შემდეგი მემკვიდრის გასაჩენად. 1862 წლის 1 ივლისს ოსბორნის სახლში, უაითის კუნძულზე ლუდვიგმა ცოლად შეირთო დიდი ბრიტანეთის დედოფალ ვიქტორიას შუათანა ასული, პრინცესა ალისა. აღსანიშნავია, რომ ეს ქორწინება თავად პატარძლის მამის, პრინცი ალბერტის მოწყობილი იყო, რომელიც თავად ვერ მოესწრო მათ შეუღლებას და ჯვრისწერამდე რამდენიმე თვით ადრე გარდაიცვალა.
ქორწინების შემდეგ წყვილი ერთ წელს ინგლისში დარჩა, სადაც დაიბადა მათი პირველი შვილიც, პრინცესა ვიქტორია. ამის შემდეგ ისინი ჰესენში დაბრუნდნენ და დარმშტადტის ახალ სასახლეში დაბინავდნენ. აქ ალისამ კიდევ ექვსი ბავშვი გააჩინა: ოთხი გოგონა და ორი ვაჟი. აღსანიშნავია, რომ დედისაგან ბავშვებს ჰემოფილიის გენი გამოჰყვათ, რომელიც შემდეგში მათგან სხვა სამეფო ოჯახებშიც გავრცელდა.
1866 წელს დაწყებულ ავსტრია-პრუსიის ომში ჰესენი ავსტრიას მიემხრო და ლუდვიგიც მათ მხარეს იბრძოდა. საბოლოოდ ომში ავსტრია დამარცხდა და გამარჯვებულმა პრუსიამ მისი მოკავშირე ჰანოვერის, ნასაუსა და ჰესენ-კასელის ანექსია მოახდინა. ჰესენის დანარჩენმა ნაწილმა დამოუკიდებლობა მხოლოდ იმიტომ შეინარჩუნა, რომ საქმეში ლუდვიგის მამიდა, რუსეთის იმპერატრიცა მარია ალექსანდროვნა და მისი ქმარი, იმპერატორი ალექსანდრე II ჩაერივნენ და პრუსიელებს აიძულეს უკან დაეხიათ. იქიდან გამომდინარე, რომ პრუსიის ტახტის მემკვიდრეს ცოლად ლუდვიგის ცოლისდა, პრინცესა ვიქტორია ჰყავდა, ჰესენელებმა მხარე იცვალეს და უკვე 1870 წელს დაწყებულ საფრანგეთ-პრუსიის ომში პრუსიის მხარეს გამოვიდნენ. ამ ომში იგი თავის ქვისლს, კრონპრინც ფრიდრიხ პრუსიელს ერთობ დაუახლოვდა და დაუმეგობრდა, ისე, რომ ლუდვიგი 1888 წელს სასიკვდილო სარეცელზე მწოლიარე ფრიდრიხს ეწვია და გამოემშვიდობა კიდეც. მარცხნივ|მინი|276x276პქ|ლუდვიგ IV 1878 წელს 1877 წლის 13 ივნისს ლუდვიგ III გარდაიცვალა და ტახტზე საბოლოოდ ავიდა ლუდვიგ IV. მისი აღსაყდრებიდან მალევე ჰესენში დიპტერიის ეპიდემია დაიწყო, რომელმაც 1878 წელს ჯერ მისი ნაბოლარა ასულის, პრინცესა მარიას, შემდეგ კი მისი ცოლის, პრინცესა ალისას სიცოცხლეც შეიწირა.
პრინცესა ალისას გარდაცვალებიდან რამდენიმე წელიწადში, 1884 წლის 30 აპრილს ლუდვიგი მეორედ მორგანატიკულად დაქორწინდა პოლონელ გრაფინია ალექსანდრინა ჰუტენ-ჩაპსკაზე, თუმცა ქორწინება ერთობ უიღბლო და ხანმოკლე აღმოჩნდა და ისინი იმავე წელს განქორწინდნენ.
ლუდვიგ IV გარდაიცვალა 1892 წლის 13 მარტს დარმშტადტში, 54 წლის ასაკში. მის დაკრძალვას დაესწრნენ: დიდი ბრიტანეთის დედოფალი ვიქტორია (სიდედრი), გერმანიის ქვრივი იმპერატრიცა ვიქტორია (ცოლისდა), საქსენ-კობურგ-გოთას ჰერცოგი ალფრედი და ჰერცოგინია მარია ალექსანდროვნა რომანოვა (ცოლისძმა და მისი მეუღლე), ოლბანის ქვრივი ჰეცოგინია ჰელენა ცუ ვალდეკ უნდ პირმონტი (ცოლისძმის მეუღლე), კონაქტის ჰერცოგი არტური და ჰერცოგინია ლუიზა მარგარეტ პრუსიელი (მისი ცოლისძმა და მისი მეუღლე), შლეზვიგ-ჰოლშტაინ-ზონდენბურგ-გლუქსბურგის ჰერცოგი, არგილის ჰერცოგი ჯონ კამპბელი და ჰერცოგინია ლუიზა ბრიტანელი (ცოლისდა და მისი ქმარი). მის დაკრძალვას არ დასწრებია არც უელსის პრინცი ედუარდი და არც მისი ცოლი, პრინცესა ალექსანდრა, რამეთუ ისინი დედოფალ ვიქტორიას ნაცვლად მართავდნენ ქვეყანას, სანამ იგი ლუდვიგის დაკრძალვაზე იყო.
ფუენტე-დე-კანტოსი
ფუენტე-დე-კანტოსი (Fuente de Cantos) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის ტენტუდიის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 251,8 კმ². მოსახლეობა — 4687 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ბადახოსის მუნიციპალიტეტები
ფუენტე-დელ-არკო
ფუენტე-დელ-არკო (Fuente del Arco) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის კამპინია-სურის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 115,4 კმ². მოსახლეობა — 681 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ბადახოსის მუნიციპალიტეტები
ფუენტეს-დე-ლეონი
ფუენტეს-დე-ლეონი (Fuentes de León) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის ტენტუდიის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 109,9 კმ². მოსახლეობა — 2248 კაცი (2020 წ.).
გარბაიუელა
გარბაიუელა (Garbayuela) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის ლა-სიბერიის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 84 კმ². მოსახლეობა — 509 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ბადახოსის მუნიციპალიტეტები
გარლიტოსი
გარლიტოსი (Garlitos) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის ლა-სიბერიის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 129,3 მოსახლეობა — 565 კაცი (2020 წ.).
გრანხა-დე-ტორეერმოსა
გრანხა-დე-ტორეერმოსა (Granja de Torrehermosa) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის კამპინია-სურის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 151,7 კმ². მოსახლეობა — 1977 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ბადახოსის მუნიციპალიტეტები
უსაგრე
უსაგრე (Usagre) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის კამპინია-სურის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 240 კმ². მოსახლეობა — 1751 კაცი (2020 წ.).
ტორე-დე-მიგელ-სესმერო
ტორე-დე-მიგელ-სესმერო (Torre de Miguel Sesmero) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის ლიანოს-დე-ოლივენსის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 58 კმ². მოსახლეობა — 1246 კაცი (2020 წ.).
ტრუხილიანოსი
ტრუხილიანოსი (Trujillanos) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის მერიდის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 20,3 კმ². მოსახლეობა — 1376 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ბადახოსის მუნიციპალიტეტები
ვალდეკაბალიეროსი
ვალდეკაბალიეროსი (Valdecaballeros) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის ლა-სიბერიის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 90 კმ². მოსახლეობა — 1065 კაცი (2020 წ.).
ტაბაკონის დიხაგუძუბა
ტაბაკონის დიხაგუძუბა, ძველი კოლხეთის ვენეცია — ნამოსახლარი, რომელიც ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფელ დიდი ნეძში მდებარეობს. სოფლის ტერიტორიაზე არქეოლოგიურ გათხრებს სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტი და გერმანიის არქეოლოგიის ინსტიტუტის არქეოლოგები ერთობლივად აწარმოებდნენ.
წინასწარი კველვების მიხედვით ტაბაკონის დიხაგუძუბა 4000-4500 წლისაა. სავარაუდოდ, ის რამდენიმე მცირე ზომის დასახლებული პუნქტისაგან შედგებოდა, რომლის გარშემოც არხი იყო შემოვლებული. აქ მცხოვრებლები მთავარ სამოსახლოს სწორედ არხების საშუალებით უკავშირდებოდნენ.
არქეოლოგიური გათხრებისას მოპოვებული არტეფაქტები შესასწავლად გერმანიის არქეოლოგიური ინსტიტუტის სპეციალურ ლაბორატორიაშია გადაგზავნილი.
არქეოლოგიური გათხრები
სპეციალისტთა ვარაუდით, ძველი კოლხები ხელოვნურად გაყვანილი არხების საშუალებით მდინარე რიონამდე გადიოდნენ. გადაადგილებისთვის, ძირითადად, ხის მორებისგან ამოჭრილ ნავებს იყენებდნენ.
პროფესორი და არქოლოგი, ვახტანგ ჯაფარიძე გათხრების შესახებ ამბობს: „ჩვენ ახლა კოლხეთის დაბლობზე ვიმყოფებით, ძალიან ახლოს ანაკლიასთან. პირდაპირი ხაზით 12 კილომეტრში ფიჩორია. აქ სწორედ ამგვარი ძეგლია აღმოჩენილი. ეს არის ერთი კულტურული წრე. რა არის აქ მნიშვნელოვანი? ჩვენ შეგვიძლია თვალი გავადევნოთ განვითარებას, თუ როგორ გადადის ადრე კოლხური პერიოდი კოლხურ პერიოდში“.
არქეოლოგების განცხადებით, კოლხური კულტურის მსგავსი მასშტაბის აღმოჩენა ბოლო 30 წლის განმავლობაში არ განხორციელებულა.
არტეფაქტები
არქეოლოგებმა ხელოვნურ არხებში აღმოაჩინეს ხის ნაგებობების ნაშთები, რომლებიც, სავარაუდოდ, 4000-4500 წლის წინაა შექმნილი. მოპოვებული მასალები დადიანების სასახლეთა სახელმწიფო ისტორიულ-არქიტექტურული მუზეუმს გადაეცა, ხოლო ცალკეული არტეფაქტების ნიმუშები გერმანიის არქეოლოგიური ინსტიტუტის სპეციალურ ლაბორატორიაშია გადაგზავნილი.
პროფესორ ვახტანგ ჯაფარიძის თქმით გერმანიის არქეოლოგიური ინსტიტუტის ლაბორატორიაში დასახლებაში აღმოჩენილ ნიმუშებს სპეციალური მეთოდით გამოიკვლევენ: „ეს არ იქნება მხოლოდ 1-2 ნიმუში, ჩვეულებრივ რისი შესაძლებლობაც ჰქონდათ ქართველ არქეოლოგებს, არამედ ჩვენ გვექნება მთელი სერიები სხვადასხვა ფენებზე ფიზიკური თარიღებისა და ეს მოგვცემს საშუალებას ამ სამოსახლოს განვითარების კარგი ქრონოლოგიური შკალის შესადგენად. ეს ძალიან მიშვნელოვანია არქეოლოგიაში. ყველა ფენა გერმანულ ლაბორატორიებში შეისწავლება და მათი ასაკი ფიზიკური, ანუ ნახშირბადის დაშლის მეთოდით განისაზღვრება“. მისივე განცხადებით სამუშაოებში მონაწილეობას მიიღებენ არა მხოლოდ არქეოლოგები, ასევე ბოტანიკოსები, რომლებიც ტერიტორიის მცენარეულ საფარს შეისწავლიან. არქეოლოგების ინფორმაციით, ჯერ ჯერობით შესწავლილია ბორცვის ზედა ფენა და ობიექტზე მუშაობა კვლავ გაგრძელდება.
ხის არქიტექტურა
პროექტზე მომუშავე არქეოლოგებმა აღმოჩენილი ხის ნაშთების შესახებ განაცხადეს: „ეს ხის არქიტექტურა განეკუთვნება, როგორც მას უწოდებენ და როგორც ეს სპეციალურ ლიტერატურაშია აღნიშნული პროტოკოლხურ პერიოდს. ანუ ეს წინ უსწრებს იმ კოლხურ პერიოდს, რომელიც ცნობილია გვიანი ბრინჯაოსა და ადრეული რკინის ხანის კულტურის სახით და რომელსაც ძალიან ფართო კონტაქტები ჰქონდა დასავლეთის: ტროასა და დუნაის აუზის მიმართულებით. აღმოჩენილი არქეოლოგიური ობიექტი არის იმ პერიოდის, რომელიც მას უშუალოდ წინ უსწრებს. ხის ნაგებობები, შეიძლება მინიმუმ 4000 წლით განისაზღვროს, იმიტომ, რომ ჩვენ ხის კონტრუქციის ზედა დონიდან გვაქვს გერმანიის კვლევითი ლაბორატორიების შედეგები რადიო კარბონული თარიღებით, რომელთა მიხედვით ობიექტი ძველი წელთაღრიცხვით მე-20-მე-19 საუკუნეებში არსებობდა. არსებობს ქვედა ფენებიც, რომლებიც, ჩვენი ვარაუდით, უფრო ძველი უნდა იყოს.“
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს არქეოლოგიური ძეგლები კატეგორია:ქართული კულტურა კატეგორია:საქართველოს ისტორია
ხანმეტი ლექციონარი
ხანმეტი ლექციონარი — ძველი ქართული ხელნაწერი. ლექციონარი არის იმ ოთხ წიგნს შორის, რომელიც სინის მთაზე ინახებოდა სანამ ევროპაში წაიღებდნენ. ის ბოლოს ავსტრიელი ენათმეცნიერის, ჰუგო შუხარდტის ხელში აღმოჩნდა, რომელიც მას 1897 წლის თებერვალში 420 გულდენად მიჰყიდა ვენელმა მახატვარმა.
ადიგენის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია
ადიგენის მუნიციპალიტეტის ობიექტების/ძეგლების სიაში წარმოდგენილია მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე არსებული კულტურული მემკვიდრეობის თვალსაზრისით ღირებული ობიექტები, რომელთა ნაწილს კანონით დადგენილი წესით მიენიჭათ კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი. უძრავი ძეგლის სტატუსის მქონე ობიექტების ნაწილს ასევე განსაზღვრული აქვს ეროვნული კატეგორია. ადიგენის მუნიციპალიტეტის მასშტაბით კულტურული მემკვიდრეობის თვალსაზრისით ღირებული ობიექტები იყოფა 3 ჯგუფად:
სქოლიო
*
ხანმეტი ლექციონარი
იერუსალიმიდან სინის მთაზე წაღება
ძველად საზღვარგარეთ, აღმოსავლეთისა თუ დასავლეთის მოწინავე ქრისტიანულ ქვეყნებში, ქართველები მრავლად იყვნენ ეკლესია-მონასტრებში, სადაც გაჩაღებული იყო ფართო ლიტერატურულ-კულტურული მუშაობა: წიგნების თარგმნა, გადაწერა, შემკობა-შემოსვა და სხვა. აღმოსავლეთში ასეთ კულტურულ ცენტრებს წარმოადგენდა შავი, ანუ საკვირველი მთა (ანტიოქიის მახლობლად სირიაში) და იერუსალიმი. ამ უკანასკნელში, როგორც ვიცით, ჯერ კიდევ V საუკუნის პირველ ნახევარში ქართველთა მეფის ძემ პეტრე იბერმა დააარსა ქართველთა მონასტერი. აქვე ცნობილი იყო ხარიტონის ლავრა ანუ პალავრა (ძველი ლავრა) და საბაწმიდის ლავრა, სადაც სხვა ხალხთა წარმომადგენლებთან ერთად ქართველებიც დიდი კულტურულ საქმიანობას ეწეოდნენ. XI საუკუნეში იერუსალიმშივე გაშენდა ქართული მწერლობის ახალი კერა — ჯვრის მონასტერი.
ქართული კულტურის ამ საზღვარგარეთული ცენტრებიდან თავისი მნიშვნელობით განსაკუთრებით გამოირჩევა საბაწმიდის ლავრა, დაარსებული 483 წელს. აქ ქართველებს ფართო ლიტერატურული საქმიანობა ჰქონიათ გაშლილი, განსაკუთრებით VIII— X საუკუნეებში. აქ შეიქმნა ოთხთავის თარგმანის ის რედაქცია, რომელიც ცნობილია საბაწმიდურის სახელით. აქვე ინახებოდა ხანმეტი ლექციონარი და დანარჩენი წიგნები.
პალესტინის მონასტრები IX — X საუკუნეებში მეტისმეტად შეავიწროვეს და არაერთხელ ააოხრეს არაბებმა. სინის მთა კი, კარგი მოფარებული ადგილი ყოფილა. მეათე საუკუნის სამოციან წლებში ქართველი ბერები სხვა მონასტრებიდან აყრილან და სინის მთაზე გადასახლებულან. მათ იქ თან წაუღიათ და დაღუპვისაგან გადაურჩენიათ მრავალი ძველი ხელნაწერი: ძველი და ახალი აღთქმის წიგნები, წმინდანთა ცხოვრებანი, მრავალთავები, საგალობელთა კრებულები - ძველი ქართული სანოტო ნიშნებით და სხვანი. ამ წიგნებს შორის იყო ზემოთ ნახსენები ხანმეტი ლექციონარიც.
ლექციონარი ეწოდება კრებულს ძველი და ახალი აღთქმის წიგნებიდან ამოკრებილი მთელი წლის საკითხავებისას, რომელებიც ამა თუ იმ საეკლესიო დღესასწაულთან დაკავშირებით იკითხებოდა.
წარმომავლობა, პალეოგრაფია და ენა
მინი|291x291პქ|[[აკაკი შანიძე]] ხანმეტი ლექციონარი წარმოადგენს ლექციონარის ადრინდელ რედაქციას, რომელსაც სიმარტივე ახასიათებს. ხელნაწერი დაზიანებული სახითაა მოღწეული და გადამწერის ან გადაწერის დროისა და ადგილის შესახებ არავითარი ცნობა არ არის ცნობილი. აკადემიკოსი აკაკი შანიძე მას პალეოგრაფიული და ენობრივი ნიშნების მიხედვით VII საუკუნით ათარიღებს. მისივე დაკვირვებით, წიგნის ჩვენამდე მოღწეული ნაწილი ორი პირის მიერ არის გადაწერილი. სავარაუდებელია, რომ ხანმეტი ლექციონარი დაიწერა პალესტინის რომელიმე მონასტერში, სადაც ქართველი ბერები მოღვაწეობდნენ და დაიწერა უფრო ადრე, ვიდრე „საბაწმიდური“ რედაქცია შემუშავდებოდა. ამის თაობაზე აკაკი შანიძე ამბობს:
ხანმეტ ლექციონარში გვხვდება რამდენიმე ჰაემეტი ფორმაც, ორიოდე შემთხვევაში კი პირის ნიშანი ზმნაში ხმოვნების წინ სულ დაკარგულია, მაგრამ მთლიანად ძეგლი კარგად იცავს ხანმეტობისდროინდელ ნორმას. იგი განსაკუთრებულ ადგილს იჭერს სხვა ხანმეტ ხელნაწერთა შორის იმით, რომ პალიმფსესტს არ წარმოადგენს და თითქმის უცვლელად ასახავს ხანმეტობის სურათს. მართალია, გვიანდელ პერიოდში ზმნებში ხმოვნების წინ ხანები ზოგან ამოუფხეკიათ, მაგრამ ხანმეტი ფორმები ხელუხლებლადაც ბევრია დარჩენილი, ხოლო სადაც ამოფხეკილია, იქ ხ-ს კვალი მაინც კარგად ჩანს.
შეკინძვა და გადაწერა
უფრო მეტი ზიანი ხელნაწერს მოცულობის მხრივ განუცდია. იგი ამჟამად შეიცავს სულ 27 ფურცელს. ძნელი სათქმელია, როგორი მოცულობის უნდა ყოფილიყო წიგნი თავდაპირველად, მაგრამ ის კი ჩანს, რომ შედარებით ახლო წარსულში ორჯერ დიდი ყოფილა. ჩამოჭრილი და მოხეული ფურცლების კვალი მას თავშიც ეტყობა და ბოლოშიც, შუა ნაწილის ფურცლები კი ყველა დაცულია, მხოლოდ დაზიანებული ნაშიები ჩამოუჭრიათ. ფურცლები პატარა ზომისაა, ნაწერია მსხვილი ასომთავრულით და თითო გვერდზე სულ 10–12 სტრიქონი ეტევა.
წიგნის შემმოსელის, ანუ შემკინძველისა და ყდაში ჩამსმელის ანდერძში ნათქვამია:
მოცემული თარიღები უდრის 983 წელს. მაშასადამე, პალესტინიდან სინის მთაზე ატანილი ხანმეტი ლექციონარი, რომელიც იმ დროს უკვე დაზიანებული და ყდაშემოცვეთილი ყოფილა, მიქაელ კათამონელის ბრძანებით იოანე-ზოსიმეს 983 წელს ყდაში ჩაუსვია.
იოანე-ზოსიმეს ანდერძში წერია:
ამ წიგნის დედანი თავიდან ბოლოდე ნაკლული იყო და იმას არ უდგებოდა, რაც მე მასწავლებლები საგან მქონდა ნასწავლი ან ჩემი ჟამისწირვის წიგნებში ეწერა, ამიტომაც არ მომწონდაო, მაგრამ ვინც ამას მაწერინებდა, მეხვეწებოდა: რაც მაგაში სწერია, მარტო ის დამიწერეო. მეც მარტო ის დავწერე, რაც დედანში ეწერაო - ამბობდა იგი.
სამწუხაროდ, იოანე-ზოსიმე არ ახსენებს იმ კაცის სახელს, ვინც მას ასეთი დავალება მისცა. ადვილი შესაძლებელია, ის იგივე მიქელ კათამობელი იყოს, რომელმაც იოანე ზოსიმეს ხანმეტი ლექციონარის ყდაში ჩასმა შეუკვეთა.
XVIII საუკუნეში, ერთხელ კიდევ საჭირო გახდა ამ წიგნის ხელახლა შეკინძვა და ყდის გამოცვლა. როდის დაზიანდა იგი და როდის დაკარგა ახალი ყდა, ან რა მოუვიდა მისგან ჩამოჭრილ-ჩამოხეულ ფურცლებს, არ არის ცნობილი. ვიცით მხოლოდ ის, რომ 1883 წლისათვის გადარჩენილი იყო წიგნის 29 ფურცელი, რომლებიც სინის მთაზე ნახა და აღწერა პროფესორმა ალექსანდრე ცაგარელმა. მას აღწერისას შეცდომა მოუვიდა: ლექციონარი იოანეს სახარებად მიიჩნია და IX— X საუკუნეებით დაათარიღა.
შესწავლა და ასლების გამოცემა
XIX საუკუნის მიწურულში, 1896 წელს, სინის მთიდან მალულად გაიტანეს რამდენიმე ქართული ხელნაწერი, მათ შორის ხანმეტი ლექციონარი, რომელიც ბოლოს ავსტრიაში აღმოჩნდა.
სქოლიო
კატეგორია:ლექციონარები კატეგორია:ხელნაწერები კატეგორია:ლიტერატურული ნაწარმოებები კატეგორია:ძველი ხელნაწერები კატეგორია:ნაწარმოებები კატეგორია:ნაწარმოებები წლების მიხედვით კატეგორია:ნაწარმოებები თარიღის მიხედვით კატეგორია:ნაწარმოებები ავტორების მიხედვით კატეგორია:ნაწარმოებები შექმნის პერიოდის მიხედვით
ტამურეხო
სქოლიო
კატეგორია:ბადახოსის მუნიციპალიტეტები
ლარაძისეული დილარიანი
ლარაძისეული დილარიანი — პეტრე ლარაძის მიერ შექმნილი საგმირო-სათავგადასავლო ხასიათის თხზულება. ნაწარმოები ჩვენამდე მოღწეულია ტყავგადაკრული ხის ყდით, რომლის ყუის სიგრძე 7 სანტიმეტრს შეადგენს. ნაწარმოები სულ 667 გვერდისგან შედგება და გვერდების ნუმერაცია ძველი ქართული ასოებითაა შესრულებული.
ხელნაწერი მე-20 საუკუნის დასაწყისში ირანში ერთ-ერთმა ინგლისელმა კოლექციონერმა აღმოაჩინა, რომელიც ქვეყნიდან 1979 წელს, ირანის ისლამური რევოლუციის პერიოდში გამოიტანეს. ამის შემდეგ ნაწარმოები ჯერ არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში, მოგვიანებით კი სან-ფრანცისკოში, სომეხი კოლექციონერის ხელში აღმოჩნდა. 2014 წელს ხელანწერი ლონდონის ერთ-ერთ მაღაზიაში გამოჩნდა, სადაც ქართველმა მეცენატმა შეიძინა. შედეგად ნაწარმოები საქართველოში დაბრუნდა და მასზე მუშაობა მეცნიერებმა დაიწყეს.
ავტორი
ხელნაწერის პირველივე გვერდზე მოთავსებულია დიდი ზომის მინიატურა, რომელზედაც გამოსახულია ახალგაზრდა წვერიანი მამაკაცი კალმით ხელში. აქვე არის აღნიშნული მისი ვინაობა: „შეთხზუჱლი და მომგონებელი საკვჳრვოსა ამის წიგნისა პეტრე ყარიბი ლარაძე“. პეტრე ლარაძის შესახებ პროფესორი კორნელი კეკელიძე ამბობს: „პეტრე ლარაძე მეტად საყურადღებო პიროვნებაა იმ გარდამავალ ხანაში, როდესაც საქართველომ ლიკვიდაცია უყო თავისს პოლიტიკურსა და კულტურულ ცხოვრებას და, რუსეთის საშუალებით, ევროპისკენ იბრუნა პირი“. ლარაძე ერეკლე II-ისა და გიორგი XII-ის სამეფო კარზე წიგნთსაცავის გამგე იყო.
შექმნა
„დილარიანი“ ჩვენამდე მოუღწეველი ძეგლია, რომლის არსებობა დასტურდება მე-12 საუკუნის ლიტერატურული წყაროების: „თამარიანისა“ და „ვეფხისტყაოსნის“ მიხედვით. მე-18 საუკუნეში დილარიანი უკვე დაკარგულ ნაწარმოებად ითვლებოდა, ამიტომ ჯერ კიდევ ერეკლე II-ის მმართველობის პერიოდში მისი აღდგენა გადაუწყვიტავთ. პეტრე ლარაძემ ამის განხორციელება მოუცლელობის გამო ვერ მოახერხა, მაგრამ პეტერბურგში ჩასული მასზე მუშაობას შეუდგა.
ხელნაწერის განსაკუთრებულობაზე ერთი ფაქტი მეტყველებს, რომლის შესახებაც ნაწაროების ბოლოს ლექსად დაწერილ ანდერძიდან ვიგებთ: მაშინ, როდესაც პეტრე შევად დაწერილი თხზულების გადათეთრებას აპირებდა, მასთან იოანე ბატონიშვილი მისულა და ხელნაწერი გადასაკუად უთხოვებია, მაგრამ უკან აღარ დაუბრუნებია და მიუთვისებია. ამის გამო პეტრე ლარაძემ დილარიანზე მუშაობა ხელმეორედ დაიწყო.
ზაქარია ჭიჭინაძე ლარაძისეული დილარიანის შესახებ წერს: „ეს ვრცელი ხელთ-ნაწერი როგორ სწერა აღმდგენელმა, რა მანქანებით, რა ოსტატობით, რა გვარის შრომით, მოგონებით, მოსაზრებით და გამბედაობით, ამაზე ჩვენ არა ვიცით-რა, ვეჭვობთ კი, რომ ეს გამოსაცნობი საიდუმლოება ადვილი გამოსაცნობი არ იყოს, ნეტა ყველა ეს ამბები, რაც კი მოყვანილია “დილარიანში”, როგორ მოიგონა, როგორ მოკრიბა, ან ყველა ეს როგორ ახსოვდა მას, რომ მოგონების და დაწერის შემდეგ “დილარიანს” თვისგან შექმნილი და შეთხზული - კი არ უწოდა, არამედ ძველის “დილარიანის” მაგიერ ახლად აღდგენილი! რას ნიშნავს ეს სიტყვა აღდგენილი? ცხადი საქმეა, რომ ახლის მჭიდრო კავშირს ძველთან, ძველის პირველ-სახეობის აღდგენას, განახლებას და სხვანი. ჩვენ ვფიქრობთ, რომ ახალს “დილარიანს” ძველთან რამე კავშირი უნდა ჰქონდეს, უამისობა არ შეიძლება, მხოლოდ დიდის გადასხვაფერებით-კი, დიდის შეცვლით, დიდის საიდუმლოების მფარველობით; ამ საიდუმლოების ოსტატობა აღმდგენელის ვითარებას და ჯილდოს უნდა შეადგენდეს“.
ზაქარია ჭიჭინაძის ვარაუდს ამყარებს ხელნაწერში შემორჩენილი შაირის ფრაგმენტი:
ამ მოსაზრების საპირისპიროდ, მეცნიერი კორნელი კეკელიძე თმოგველის დილარიანსა და ლარაძისეული დილარიანის კავშირს კატეგორიულად გამორიცხავს. ამის შესახებ ის ამბობდა: „როგორ შეეძლო პეტრეს აღედგინა შინაარსი იმ წიგნისა, რომელიც თამარის დღითგან არავის სმენია და არავის უნახავს?.. მას მოუგონებია, შეუთხზავს, და არა აღუდგენია მისი წიგნის შინაარსი“.
ილუსტრაციები
იმის შესახებ, რომ ნაწარმოები სანქტ-პეტერბურგშია შექმნილი მეტყველებს ერთი გარემოება: პირველივე გვერდზე გამოსახული ლარაძის მინიატურის ქვედა მარცხენა კუთხეში ავტორის ხელმოწერა „Р.Ф. Хаджифоловъ“ არის დატანილი. ხაჯიფოლოვის მეორე მინიატურა წიგნის მე-10 გვერდზეა დატანილი, სადაც ნაწარმოების მთავარი გმირი, „ძლიერი იგი ხელმწიფე აბაშეთისა, დილარ მძლეველია“ არის გამოსახული. გვერდებს შორის დატოვებული ცარიელი ადგილები მიუთითებს იმაზე, რომ თავდაპირველად ხელნაწერის უხვად ილუსტრირება იყო დაგეგმილი, რაც სხვადასხვა გარემოებების გამო ვეღარ მოხერხებულა.
სქოლიო
კატეგორია:ქართული ხელნაწერები კატეგორია:დილარიანი კატეგორია:პეტრე ლარაძის ნამუშევრები კატეგორია:დილარიანის ხელნაწერები
ჭალაშვილისეული ქართლის ცხოვრება
ჭალაშვილისეული ქართლის ცხოვრება — XVI საუკუნეში გადაწერილი ,,ქართლის ცხოვრების" ხელნაწერი, რომელიც ეკუთვნის ერაჯ ჭალაშვილს. მკვლევარების აზრით ხელნაწერს ვახტანგ მეექვსის ხელში გამოუვლია. ფიქრობენ, რომ ხელნაწერი ვახტანგის პირად საკუთრებას შეადგენდა და მის ბიბლიოთეკაში ინახებოდა. 1724 წელს, როცა ქართლის სამეფო სახლი ვახტანგის მეთაურობით რუსეთში გადაიხვეწა, ეს ხელნაწერიც ალბათ სამეფო ბიბლიოთეკის სხვა წიგნებთან ერთად წაიღეს რუსეთში. იქ, საფიქრებელია, ვახტანგმა ეს წიგნი ხელის შესავლებად შესავსებად და სარესტავრაციოდ გადასცა თავის ერთ-ერთ თანამშრომელს ერაჯ ჭალაშვილს.
ივანე ჯავახიშვილის კვლევა
1923 წლის მაისის ერთ დღეს საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის წიგნთსაცავის გამგემ მ. შევარდნაძემ შესთავაზა ივანე ჯავახიშვილს, ხომ არ გნებავთ ერთი ქართული დიდტანიანი ხელნაწერი გადაათვალიეროთ, რომლის არც პატრონია ცნობილი და არც შინაარსიო. მუზეუმის ბიბლიოთეკაში, ჩვეულებრივ, ხელნაწერები არ ინახებოდა, ამიტომ ივანე ჯავახიშვილი არც ელოდა, რომ რაიმე მნიშვნელოვან ხელნაწერთან ექნებოდა საქმე, მაგრამ უარი მაინც არ უთქვამს. ჭალაშვილისეული ქართლის ცხოვრება ზომითაც და სისქითაც უზარმაზარი იყო და უკვე ამითაც მიიპყრო მისი ყურადღება. ყდა დაზიანებული ჰქონდა და ყუა მოცილებული.
ეს აღმოჩნდა „ ქართლის ცხოვრების “ მრავალმხრივ საინტერესო ხელნაწერი, რომელიც ამჟამად ჭალაშვილისეულის სახელით არის ცნობილი. ივანე ჯავახიშვილმა დაადგინა, რომ გადაწერის დროის თვალსაზრისით ჭალაშვილისეული „ ქართლის ცხოვრება “ ორ ნაწილად იყოფა: ერთი ნაწილი, ქაღალდისა და ნაწერის სტილის მიხედვით, XVI საუკუნის მეორე ნახევარს მიეკუთვნება, მაგრამ იგი დაზიანებული და თავ-ბოლო-ნაკლული ყოფილა და შეუვსიათ XVIII საუკუნეში, კერძოდ 1731 წელს.
ანალიზი
ერაჯ ჭალაშვილმა ჭალაშვილისეული ქართლის ცხოვრების ნაკლული თავი და ბოლო შეავსო ვახტანგის ხელმძღვანელობით მომზადებული „ ქართლის ცხოვრების “ ახალი რედაქციის მიხედვით. ამისათვის მას დასჭირვებია თავში 41 გვერდის დამატება, ბოლოში კი გაცილებით მეტისა (272 გვერდიდან მოყოლებული). ჭალაშვილისეული „ ქართლის ცხოვრების “ ძველი ნაწილი, რომელიც XVI საუკუნეშია გადაწერილი, შეიცავს თამარ მეფის ეპოქის ამსახველ თხზულებას, დაწერილს ბასილი ეზოსმოძღვრის მიერ. ეს თხზულება ამ ერთადერთი ხელნაწერით არის ცნობილი და ჭალაშვილის ნუსხას განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ანიჭებს. გარდა ამისა, ხელნაწერის ბოლო ნაწილიც, რომელიც ჭალაშვილის მიერ არის გადაწერილი, აქ მთლიანი სახით არის წარმოდგენილი, მაშინ, როცა ამ ტექსტის შემცველი სხვა ხელნაწერები ნაკლულია.
ჭალაშვილისეული ქართლის ცხოვრების ერთ-ერთ მინაწერში ერაჯ ჭალაშვილი გვაუწყებს:
იქვე რუსულადაც არის მიწერილი: «Герасим Давидич Лесников - я писал сей книга». აქ ნახსენები თარიღი უდრის 1731 წლის 29 ივლისს. ამ დღეს დაუმთავრებია ჭალაშვილს ჭალაშვილისეული ქართლის ცხოვრების გადაწერა.
ერაჯ ჭალაშვილს რუსულად წერაში ხელი კარგად ჰქონია გავარჯიშებული, რუსული ენა კი სუსტად სცოდნია, მაგრამ იმ დროს რუსულის ასეთი ცოდნაც დიდ ღირსებად ითვლებოდა ქართველ ემიგრანტთა შორის. ამიტომ ჭალაშვილი თავს იწონებს: რუსულადაც დავწერეო და თავის სახელს, მამის და სახელსა და გვარს გერასიმ დავიდიჩ ლესნიკოვად თარგმნის.
შემდგომში, 1740 წლის 30 აპრილს, ერაჯ ჭალაშვილს, ვითარცა რიგით აზნაურს, ვხედავთ პოლტავის ოლქის ქართველ ჰუსართა პოლკში დავით გურამიშვილთან, ელისე ქობულაშვილთან, ოთარ ერისთავთან და ფავლენიშვილებთან ერთად.
„ქართლის ცხოვრების“ ჭალაშვილისეულ ხელნაწერს ვახუშტის ხელშიც გამოუვლია და სწავლულ ბანოტიშვილს წიგნის კიდეებზე მიუწერია იმათი სახელები, ვის შესახებაც არის ტექსტში საუბარი, რათა ამ გზით მკითხველს შეშველებოდა და საჭირო ადგილის პოვნა გაეადვილებინა. ჭალაშვილისეული ქართლის ცხოვრების შემდგომი ბედი ერთხანობას უცნობია. არ ვიცით, ვინ და როდის ჩამოიტანა ის საქართველოში. ვიცით მხოლოდ, რომ 1871 წლის 21 მაისს ეს ხელნაწერი ვინმე გრიგოლ შადინოვს უჩუქნია ისტორიკოს პლატონ იოსელიანისთვის. შემდეგ ჭალაშვილისეული ქართლის ცხოვრება როგორღაც საქართველოს ბიბლიოთეკაში მოხვედრილა და როგორც ვთქვით, ამ ბიბლიოთეკის გამგემ მ. შევარდნაძემ მიაქცევინა მასზე ყურადღება ივანე ჯავახიშვილს და როგორც ზემოთ აღვნიშნე, ისიც დაინტერესებულა ჭალაშვილისეული ქართლის ცხოვრებით.
სქოლიო
კატეგორია:ხელნაწერები კატეგორია:ძველი ხელნაწერები კატეგორია:ქართული ხელნაწერები კატეგორია:ხელნაწერები ავტორების მიხედვით კატეგორია:ნაწარმოებები კატეგორია:ნაწარმოებები წლების მიხედვით კატეგორია:ნაწარმოებები ავტორების მიხედვით კატეგორია:ნაწარმოებები შექმნის პერიოდის მიხედვით
შერ ბაჰადურ დეუბა
შერ ბაჰადურ დეუბა (დ. 13 ივნისი, 1946) — ნეპალელი პოლიტიკოსი. ნეპალის პრემიერ-მინისტრი 1995-1997, 2001-2002, 2004-2005 და 2017-2018 წლებში. 2021 წლის 13 ივლისიდან არის ნეპალის მოქმედი პრემიერ-მინისტრი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნეპალის პრემიერ-მინისტრები
ფედერიკო კიეზა
ფედერიკო კიეზა (Federico Chiesa; დ. 25 ოქტომბერი, 1997) — იტალიელი ფეხბურთელი. იტალიური „იუვენტუსისა“ და იტალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების გარემარბი. ნათამაშები აქვს იტალიის 19, 20 და 21-წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებებში. 2021 წელს იტალიის ნაკრებთან ერთად მოიგო ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 25 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1997 კატეგორია:იტალიელი ფეხბურთელები კატეგორია:იუვენტუსის ფეხბურთელები კატეგორია:ფიორენტინას ფეხბურთელები კატეგორია:2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები კატეგორია:ევროპის ჩემპიონები ფეხბურთში კატეგორია:იტალიის ნაკრების ფეხბურთელები
თვითნაბადი ოქრო
თვითნაბადი ოქრო — თვითნაბადი ელემენტების კლასის მინერალი, ქიმიურად წარმოადგენს ოქროს, რომელიც მყარი ხსნარის სახით შეიცავს ვერცხლს, მცირე რაოდენობით — ბისმუთს, პლატინას, სპილენძს, პალადიუმს, როდიუმს, ირიდიუმს, რკინას, ტყვიას და სხვა მინარევებს. კრისტალდება კუბურ სინგონიაში. კრისტალები ოქტაედრული, რომბოდოდეკაედრული, კუბური ან უფრო რთული ფორმისა აქვს; ხშირია დამახინჯებული კრისტალები, მავთულები, თმისებრი წარმონაქმნები და სხვ. მათი ზომა ჩვეულებრივ 1 მმ-ზე ნაკლებია, იშვიათად გვხვდება დიდი ზომის კრისტალები (3 სმ-მდე). დამახასიათებელია დენდრიტები. ყველაზე ხშირად თვითნაბადი ოქრო გვხვდება წვრილდისპერსული (10 მკმ-მდე) და „ხილვადი“ (მტვრისებური ან უფრო დიდი, ზომით რამდენიმე სმ-მდე) ნაწილაკებისა და მარცვლების სახით. ყველაზე დიდ თვითნაბად ოქროებს რამდენიმე ათეული კილოგრამის მასა აქვთ და ტრადიციულად ენიჭებათ-ხოლმე საკუთარი სახელები (მაგ., „ჰოლტერმანის ფილა“ მასით 93,3 კგ ავსტრალიიდან, „დიდი სამკუთხედი“ მასით 36,2 კგ რუსეთიდან). თვითნაბადი ოქრო ყვითელია, მინარევების გამო შეიძლება იყოს ღია ყვითელი, მოწითალო ან მომწვანო. სიმაგრე მინერალოგიური სკალით 2,5; სიმკვრივე 15 600–19 300 კგ/მ³. ნაწილაკების ზომა მეტად ცვალებადია. 5 გრამზე მეტი მასის აგრეგატს ზოდი ეწოდება. ძლიერ ჭედადი და ელასტიკურია. წარმოშობა უმთავრესად ჰიდროთერმულია; ქიმიური გამძლეობის წყალობით გროვდება ქვიშრობულ საბადოებში. თვითნაბადი ოქროს არსებითი რაოდენობა კონცენტრირდება მადნეულის საბადოების დაჟანგვის ზონებში გადალექვის გზით. ოქროს მადნების ძირითადი კომპონენტია. ბუნებაში ოქრო ძირითადად თვითნაბადი სახით გვხვდება.
სქოლიო
კატეგორია:თვითნაბადი ელემენტები კატეგორია:ოქრო
ელიზაბეთ ჰესენ-დარმშტადტელი (1864-1918)
ელიზაბეთ ალექსანდრა ლუიზა ალისა ჰესენ-დარმშტადტელი (Elisabeth Alexandra Louise Alice von Hessen-Darmstadt), აგრეთვე ცნობილია, როგორც ელიზავეტა ფიოდორის ასული (Елизавета Фёдоровна; დ. 1 ნოემბერი, 1864, დარმშტადტი, გერმანია ― გ. 18 ივლისი, 1918, ალაპაევსკი, რუსეთი) ― გერმანელი პრინცესა, ჰესენის დიდი ჰერცოგისა და დედოფალ ვიქტორიას ქალიშვილის, პრინცესა ალისას ასული. რუსეთის იმპერატორ ალექსანდრე II-ისა და იმპერატრიცა მარია ალექსანდროვნას ძის, დიდ მთავარ სერგეის მეუღლე. რუსეთის იმპერატრიცა ალექსანდრა ფიოდორის ასული და და იმპერატორ ნიკოლოზ II-ის ცოლისდა. საიმპერატორო ოჯახის სხვა წევრებთან ერთად, რევოლუციის შემდეგ ისიც სიკვდილით დასაჯეს ბოლშევიკებმა.
1981 წელს რუსეთის მართლმადიდებლურმა ეკლესიამ იგი წმინდანად შერაცხა, 1992 წელს კი მოსკოვის პატრიარქატმა მას წმინდა მარტვილ ელიზავეტა ფიოდორის ასულის სახელი მიანიჭა.
ბიოგრაფია
მარცხნივ|მინი|272x272პქ|ელიზაბეთის ოჯახი, 1876 წელი
ადრეული ცხოვრება
ელიზაბეთი დაიბადა 1864 წლის 1 ნოემბერს დარმშტადტში. იგი იყო ჰესენის დიდ ჰერცოგ ლუდვიგ IV-ისა და მისი ცოლის, დედოფალ ვიქტორიას ქალიშვილ პრინცესა ალისას ასული. დედის ძლიერი გავლენის გათვალისწინებით, ელიზაბეთის პირველი ენა ინგლისური გახდა და მხოლოდ მის შემდეგ ისწავლა მან გერმანული. უკვე 1878 წელს, დიპტერიის ეპიდემიისას ამავე დაავადებით გარდაიცვალა ჯერ მისი და, პრინცესა მარია, შემდეგ კი დედაც. ეპიდემიური ცენტრისგან დასაცავად მამამისმა დანარჩენი შვილები დედამისთან, ელიზაბეთ პრუსიელთან (ვის პატივსაცემადაც ერქვა მას სახელი) გაუშვა. უკან დაბრუნებული ელიზაბეთი ბებიასთან ვიზიტს „ყველაზე საშინელ კოშმარს“ უწოდებდა.
როდესაც წამოიზარდა მან განათლების მიღება ბონის უნივერსიტეტში გააგრძელა, რომლის დასრულების შემდეგაც ლუდვიგმა მის გათხოვებაზე დაიწყო ფიქრი. მალევე მისი ხელი ბადენის დიდმა ჰერცოგმა ფრიდრიხ II-მ ითხოვა. დედოფალ ვიქტორიას ეს კანდიდატურა მოეწონა, თუმცა სასიძო თავად ელიზაბეთმა დაიწუნა, რის გამოც ქორწინება არ შედგა. სხვა ხელისმთხოვნელთა შორის კი იყვნენ რუსეთის დიდი მთავარი კონსტანტინე კონსტანტინოვიჩი (საბერძნეთის დედოფლის ძმა) და პრინცი ფელიქს იუსუფოვი.
ქორწინება
მარცხნივ|მინი|ელიზავეტა და სერგეი 1884 წელს საბოლოოდ ელიზაბეთს თავად რუსეთის იმპერატრიცა მარია ალექსანდროვნამ შესთავაზა თავის რომელიმე ძეზე: სერგეიზე ან პავლეზე ქორწინება, რამეთუ მისი უფროსი ძე, ალექსანდრე, უკვე დაქორწინებული იყო პრინცესა დაგმარ დანიელზე. კანდიდატებიდან ელიზაბეთმა არჩევანი სერგეი ალექსანდროვიჩზე შეაჩერა. მათი ქორწინება დედოფალმა ვიქტორიამაც დალოცა, რის შემდეგაც იგი მართლმადიდებლად გადაინათლა ელიზავეტა ფიოდორის ასულის სახელით.
უკვე 1884 წლის 15 ივნისს ზამთრის სასახლის სამლოცველოში ელიზავეტამ და სერგეიმ ჯვარი დაიწერეს. მათ ქორწილს ესწრებოდნენ სერგეის 16 წლის ძმისწული, დიდი მთავარი ნიკოლოზ ალექსანდროვიჩი და ელიზავეტას უმცროსი და, პრინცესა ალისა, რომელთაც შემდეგში ერთმანეთი შეუყვარდათ და იქორწინეს კიდეც.
1892 წელს სერგეის მისმა ძმამ, იმპერატორმა ალექსანდრე III-მ მოსკოვის გუბერნატორ-გენერლის წოდებაც მისცა. ამის შემდეგ წყვილი საცხოვრებლად კრემლინის სასახლეში გადავიდა. ზაფხულობით კი ისინი ერთად დადიოდნენ ხოლმე ილინსკოეში, რომელიც სერგეის დედამისმა დაუტოვა.
21-წლიანი ქორწინების მიუხედავად, წყვილს შვილები არ ჰყოლია. ამის ნაცვლად, ისინი სერგეის ნაადრევად დაობლებული ძმისწულების: დიმიტრი პავლოვიჩისა და მარია პავლოვნას აღმზრდელი მშობლები გახდნენ. 1894 წელს მას ასევე დიდი წვლილი მიუძღვოდა იმპერატორ ნიკოლოზ II-ისა და თავისი უმცროსი დის, პრინცესა ალისას, შემდგომში უკვე იმპერატრიცა ალექსანდრა ფიოდორის ასულის ქორწინების საქმეში. მინი|324x324პქ|მონაზვნად აღკვეცილი ელიზავეტა ფიოდორის ასული
დაქვრივება
1905 წლის 17 თებერვალს კრემლში დიდი მთავარი სერგეი ალექსანდროვიჩი რუსმა სოციალისმა რევოლუციონერმა ივანე კალიაევმა მოკლა. მართალია მეუღლის მკვლელობამ ელიზავეტა შოკში ჩააგდო, თუმცა მას სიმშვიდე არასოდეს დაუკარგავს. მეტიც, მან განაცხადა კიდეც, რომ ღმერთმა ასე დასაჯა სერგეი 20,000 ებრაელის მოსკოვიდან გაძევებისა და უსახლკაროდ დატოვებისათვის.
სერგეის გარდაცვალების შემდეგ ელიზავეტას გამუდმებით ძაძები ეცვა და ვეგეტარიანელი გახდა. 1909 წელს მან მთელი თავისი სამკაულები და ძვირფასეულობა ქველმოქმედებისათვის გაყიდა, მან სერგეისაგან ნაჩუქარი ნიშნობის ბეჭედიც კი არ დაიტოვა. ამის შემდეგ საბოლოოდ თქვა უარი საერო ცხოვრებაზე და წმინდა მართასა და წმინდა მარიამის სახელობის დედათა მონასტერში მონაზვნად აღიკვეცა, სადაც მალევე იღუმენიაც გახდა.