cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ზიმბაბვე
ტურიზმი
რამდენიმე ავიაკომპანიებმა ასევე შეწყვიტეს მუშაობა ზიმბაბვეში. ავსტრალიური ავიაკომპანია Qantas, გერმანული „Lufthansa“ და „Austrian Airlines“ იყვნენ ერთ-ერთი პირველები, რომლებმაც შეაჩერეს მუშაობა ქვეყანაში, რომლებსაც სულ ცოტა ხნის შემდეგ დაემატა British Airways, რომელმაც შეაჩერა ყველა პირდაპირი რეისი ჰარარეში. ქვეყნის ავიაკომპანიების ფლაგმანმა Air Zimbabwe-მ, რომელიც ახორციელებდა რეისებს მთელ აფრიკაში და ევროპის და აზიის ზოგიერთ ქვეყანაში, შეწყვიტა თავისი მუშაობა 2012 წლის თებერვალში. ჩარტერული კომპანიების ბევრი მსუბუქი თვითმფრინავი მუშაობს ზიმბაბვეში, რომლებიც უზრუნველყოფენ ჩქარ და უსაფრთხო ფრენებს ამ რეგიონში.
ზიმბაბვეს აქვს რამდენიმე ძირითადი ტურისტული ღირსშესანიშნაობა. ჩანჩქერი ვიქტორია მდინარე ზამბეზიზე, რომელზეც ზამბიასთან სახელმწიფო საზღვარი გადის, მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთში. ეკონომიკურ გარდაქმნამდე, ამ რეგიონის ტურიზმის მნიშვნელოვანი ნაწილი მოდიოდა ზიმბაბვეს მხარეს, მაგრამ დღეისათვის ზამბია ძირითადი ბენეფიციარია. ეროვნული პარკი ჩანჩქერი ვიქტორია ასევე ამ რაიონში მდებარეობს და რვიდან ერთ-ერთი მთავარი ეროვნული პარკია ზიმბაბვეში, რომელთაგან ყველაზე დიდია ჰვანგეს ეროვნული პარკი.
აღმოსავლეთი მთიანეთი წარმოადგენს მთიანი რაიონების სერიას მოზამბიკის საზღვართან სიახლოვეს. ზიმბაბვეს ყველაზე უფრო მაღალი მწვერვალი, ნიანგანის მთა (2592 მეტრი) აქ მდებარეობს, როგორც ბვუმბის მთები და ნიანგას ეროვნული პარკი.
მატობოს ეროვნული პარკი გრანიტის ინსელბერგის ზონაში და ტყიან ხეობაში მდებარეობს, რომელიც იწყება დაახლოებით 35 კმ-ში სამხრეთით ქალაქ ბულავაიოდან, ზიმბაბვეს სამხრეთ ნაწილში. გრანიტული ზედაპირის ბორცვები ჩამოყალიბდა 2000 მილიონ წელზე უფრო მეტი ხნის წინ. მატაბელეს სახელმწიფოს მმართველმა და ნდებელეს ერის დამფუძნებელმა მზილიკაზიმ მას უწოდა „მელოტი თავები“. ისინი ცნობილნი და ტურისტული ღირსშესანიშნაობები გახდნენ მათი ძველი ფორმებისა და ადგილობრივი ველური ბუნების გამო. სესილ როდსი და სხვა ადრინდელი თეთრკანიანი პიონერები, როგორიცაა ლეანდერ სტარ ჯეიმსონი დაკრძალულნი არიან ამ მთებში.
2000—2008 წლების ეკონომიკური კატასტროფა
რობერტ მუგაბეს მთავრობის მიერ ჩატარებულმა მიწის რეფორმამ მოიტანა ეკონომიკის სასოფლო-სამეურნეო სექტორის გაპარტახება — სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის ექსპორტიორი ქვეყანა გადაიქცა საკვები პროდუქტების იმპორტიორ ქვეყნად.
2000—2008 წლებში ზიმბაბვეს ეკონომიკამ გადაიტანა შეუწყვეტელი ვარდნა. უმუშევრობა აჭარბებს 94 %-ს, მუდმივად იგრძნობა პირველადი აუცილებლობის საქონლის უკმარისობა (ციფრები ასახავენ არასრულ მონაცემებს, უმუშევრობის შესახებ სიმართლის დადგენა დღევანდელ ეკონომიკურ პირობებში პრაქტიკულად შეუძლებელია ).
ეკონომიკური სიტუაცია 2009 წლიდან დღემდე
thumb|250px|ასი ტრილიონი ზიმბაბვეს დოლარის ბანკნოტი 2009 წლის იანვრისთვის ინფლაციამ მიაღწია 321 000 000 %-ს. დამყარდა აბსოლუტური მსოფლიო რეკორდი, ბრუნვაში შემოღებული იქნა კუპიურა ნომინალით 100 ტრილიონი ზიმბაბვეს დოლარი, ხოლო მოკლე დროის გასვლის შემდეგ ხელისუფლება წავიდა ქვეყანაში ნებისმიერი უცხოური ვალუტის გამოყენებაზე. ფაქტობრივად ზიმბაბვეს დოლარი ბრუნვიდან იქნა ამოღებული, რადგანაც მოქალაქეები უბრალოდ აღარ იყენებდნენ ეროვნულ ფულს, ისინი უპირატესობას აძლევდნენ ამერიკულ დოლარს, სამხრეთაფრიკულ რანდს და ბოტსვანის პულას. ამ ნაბიჯით მუგაბეს ხელისუფლებამ შეძლო შეეჩერებინა უსაზღვრო ჰიპერინფლაცია, შეემცირებინა იგი 10 %-მდე წელიწადში (2009 წელი). უკვე 2009 წელს ზიმბაბვეს ეკონომიკამ ზრდა დაიწყო. 2010 და 2011 წლებში ზრდამ შეადგინა 9 %-ზე მეტი, ხოლო 2012 წელს მოუსავლიანობის და ალმასებზე ფასების ვარდნის გამო გახდა — 5,5 %. მიუხედავად ამისა, ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს ანალიტიკოსების აზრით, ეკონომიკის სტრუქტურული უწესივრობები აგრძელებენ ზრდის დამუხრუჭებას.
იალმარ სედერბერგი
სქოლიო
კატეგორია:შვედი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1869 კატეგორია:გარდაცვლილი 1941
ზიმბაბვე
ეკონომიკური სიტუაცია 2009 წლიდან დღემდე
მთლიანი შიდა პროდუქტი ერთ სულ მოსახლეზე (მსყიდველობითი უნარის პარიტეტის მიხედვით) — 600 აშშ დოლარია. ეს ყველაზე დაბალი მაჩვენებელია მსოფლიოს ყველა ქვეყანას და ტერიტორიებს შორის კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შემდეგ. უნდა აღინიშნოს, რომ ზიმბაბვეში რამდენიმე ათწლეულია მიმდინარეობს დემოგრაფიული აფეთქება, ქვეყნის მოსახლეობა იზრდება 1 მილიონი ადამიანით თითოეულ ოთხ წელიწადში.
2000-იანი წლების უპრეცედენტო ეკონომიკურ კრიზისამდე ზიმბაბვეს მოსახლეობის უმრავლესობის ცხოვრების დონე 1990-იან წლებში ასევე არ იყო მაღალი: მიუხედავად იმისა, რომ 1990-იან წლებში ზიმბაბვე იყო საკვები პროდუქტების ექსპორტიორი, შემოსავლების დიდ ნაწილს ამ ექსპორტიდან ღებულობდა დაახლოებით 8000 თეთრკანიანი მესაკუთრე, რომლებიც იყვნენ სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტების მწარმოებლები და მოგვიანებით ჩამოერთვათ მიწები. თეთრკანიანი ფერმერების მეურნეობა აწარმოებდა სასოფლო-სამეურნეო საქონლის პროდუქტების 78 %-ს.
2013 წლის იანვარში ქვეყნის ფინანსთა მინისტრმა განაცხადა, რომ საბიუჯეტო ორგანიზაციებში ხელფასების გაცემის შემდეგ სახელმწიფო სალაროში დარჩა 217 დოლარი.
ფულადი მიმოქცევის დაქცევა
ქვეყანაში ნაღდი ფულის მუდმივი უკმარისობის გამო ზიმბაბვეს სარეზერვო ბანკმა 2007 წლის 1 აგვისტოს ბრუნვაში გამოუშვა ბანკნოტი 200 ათასი ზიმბაბვეს დოლარის ნომინალით. მაგრამ უკვე 2007 წლის ბოლოს ხელისუფლება იძულებული გახდა ბრუნვაში გამოეშვა ბანკნოტები 250 000, 500 000 და 750 000 ზიმბაბვეს დოლარის ნომინალით (200 000 ბანკნოტები ამოღებულია). ინფლაციის წლიურმა მაჩვენებელმა ზიმბაბვეში 2007 წლის დეკემბერში შეადგინა 66 212 % და თვიურმა მაჩვენებელმა 240 %, ხოლო მთელი 2007 წლის მიხედვით — 100 000 %. ინფლაცია აგრძელებდა ზრდას, 2008 წლის იანვრის წლიურმა მაჩვენებელმა შეადგინა 100 ათას %-ზე მეტი. 2008 წლის პირველ ნახევარში ზიმბაბვეს ხელისუფლებამ ბრუნვაში გამოუშვა ბანკნოტი 50 მილიონი ზიმბაბვეს დოლარის ნომინალით. 50 მილიონი ზიმბაბვეს დოლარის ბრუნვაში გაშვების დროს ის ღირდა დაახლოებით 1 აშშ დოლარი. 2008 წლის 19 ივლისს ქვეყანაში გამოცხადდა კუპიურის გამოშვების შესახებ 100 მილიარდი ზიმბაბვეს დოლარის ნომინალით. 2008 წლის 4 დეკემბერს ზიმბაბვეში 100 მილიარდი ზიმბაბვეს დოლარის (921 აშშ დოლარი) გამოშვების შემდეგ ამ ქვეყნის ხელისუფლებამ განაცხადა ბრუნვაში ახალი კუპიურის გამოშვების შესახებ 200 მილიარდი ზიმბაბვეს დოლარის ნომინალით. ახალ კუპიურებს ახლა აქვთ შენახვის ვადა, რომლის გასვლის შემდეგაც ეს ფული ხდება გამოუსადეგარი. ამ მომენტში ამ ნომინალის კუპიურებით ბევრ მაცხოვრებელს ეგრევე შეუძლიათ გამოიტანონ თავიანთი ანგარიშებიდან საკუთარი ხელფასი.
2008 წელს ინფლაციამ შეადგინა 231 მილიონი პროცენტი.
2009 წლის აპრილში ზიმბაბვეს ხელისუფლებამ მიიღო გადაწყვეტილება შეაჩერებინა ზიმბაბვეს დოლარის ფუნქციონირება ერთი წლის ვადით, რადგანაც მისი ღირებულება ვერაფრით ვერ იყო უზრუნველყოფილი, რის შედეგადაც ის ფაქტობრივად გაქრა ბრუნვიდან.
2010 წლის სექტემბრის მდგომარეობით ქვეყანაში ბრუნავს ამერიკული დოლარი, გაცვლითი მონეტებია სამხრეთაფრიკული რანდი. ეროვნული ვალუტა ამოღებულია ბრუნვიდან, 100 ტრილიონი ზიმბაბვეს დოლარის კუპიურები (ქვეყანაში გამოშვებული მაქსიმალური ნომინალი) აქტიურად იყიდება შავ ბაზარზე ტურისტებისა და კოლექციონერების მიერ.
საგარეო ვაჭრობა
შედის აფრიკის, კარიბის აუზის და წყნარი ოკეანის რეგიონის ქვეყნების საერთაშორისო ორგანიზაციაში.
ჯანდაცვა
დამოუკიდებლობის პერიოდში რასობრივმა უთანასწორობის პოლიტიკამ ასახვა ჰპოვა შავკანიანი მოსახლეობის უმრავლესობის დაავადების დინამიკაში. დამოუკიდებლობის მოპოვებიდან პირველ ხუთ წელიწადში შეიმჩნეოდა სწრაფი მატება ისეთ დარგებში, როგორიცაა იმუნიზაციის მასშტაბურობა, სამედიცინო მომსახურების მიღება და ჩასახვის საწინააღმდეგო საშუალებების მოხმარება. საერთაშორისო დონეზე აღიარებული იყო, რომ ზიმბაბვეში მიღწეული იქნა ჯანდაცვის განვითარების გარკვეული კარგი შედეგები. ქვეყანა განიცდიდა მწვავე დაავადებების პერიოდულ აფეთქებებს (როგორიცაა ჭირი 1994 წელს). ეროვნული ჯანდაცვის წარმატებებზე უარყოფითი გავლენა იქონია 1990-იანი წლების სტრუქტურულმა ცვლილებებმა, აივ-ინფექციის გავლენამ და 2000 წელს დაწყებულმა ეკონომიკურმა კრიზისმა. 2006 წელს ზიმბაბვეში იყო ერთ-ერთი ყველაზე უფრო დაბალი სიცოცხლის ხანგრძლივობა, გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის მონაცემებით 1990 წელს არსებულ 60 წელთან შედარებით სიცოცხლის ხანგრძლივობამ დაიწია 44 წლამდე მამაკაცებისათვის და 43 წლამდე ქალებისათვის, მაგრამ მას შემდეგ აღდგა შესაბამისად 53 და 54 წლამდე. სწრაფი ვარდნა პირველ რიგში იხსნებოდა აივ-ინფექციით. ბავშვთა სიკვდილიანობა გაიზარდა 1990-იანი წლების ბოლოს არსებული 6 %-დან 2004 წლის 12,3 %-მდე.
ჯანდაცვის სისტემა ქვეყანაში პრაქტიკულად განადგურდა. 2008 წლის ნოემბრის ბოლოს, ზიმბაბვეში ზოგიერთი ოპერაციები ოთხი დიდი საავადმყოფოდან სამში შეწყდა, ზიმბაბვეს სამედიცინო სკოლასთან ერთად, ხოლო მეოთხე დიდ საავადმყოფოში ფუნქციონირებდა ორი პალატა და არ არსებობდა არანაირი საოპერაციო. ჰიპერინფლაციის გამო, საავადმყოფოები ვერ ღებულობდნენ საბაზისო პრეპარატებს და წამლებს. სიტუაცია მკვეთრად შეიცვალა 2009 წლის თებერვალში ხელისუფლების გაერთიანებისა და მულტისავალუტო სისტემის შემოღების შემდეგ, თუმცა პოლიტიკურმა და ეკონომიკურმა კრიზისმა ასევე ხელი შეუწყო ექიმების და სამედიცინო განათლების მქონე ხალხის ემიგრაცია.
2008 წლის აგვისტოში ზიმბაბვეს დიდი ტერიტორია მოიცვა ქოლერის ეპიდემიამ. 2008 წლის დეკემბრისთვის 10 000 ადამიანზე მეტი იყო ინფიცირებული ქვეყნის ყველა პროვინციაში, გარდა ერთისა და იგი გავრცელდა ბოტსვანაში, მოზამბიკში, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში და ზამბიაში. 2008 წლის 4 დეკემბერს ზიმბაბვეს ხელისუფლებამ განაცხადა დაავადების მკვეთრი გავრცელების შესახებ, გამოაცხადა საგანგებო მდგომარეობა და ითხოვა საერთაშორისო დახმარება. 2009 წლის 9 მარტს ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციამ დათვალა, რომ 2008 წლის აგვისტოში 4011 ადამიანი დაავადებული იყო კუჭ-ნაწლავის სისტემის ავადმყოფობით და ავადმყოფების საერთო რაოდენობამ მიაღწია 89 018 ადამიანს. ჰარარეში ქალაქის მერიამ შეთავაზა უფასო საფლავები ქოლერის დაავადებისგან გარდაცვლილებისთვის. გაჩნდა იმის ნიშნები, რომ ავადმყოფობა მოექცა კონტროლქვეშ, ქოლერის ინფექციის მაჩვენებელი შემცირდა დაახლოებით 50 %-ით, რაც შეადგენს დაახლოებით 4000 შემთხვევას კვირაში.
2011 წლის ივნისში გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის დასახლების ფონდმა გამოაქვეყნა მოხსენება ექთნების მდგომარეობის შესახებ მსოფლიოში. მასში ასახულია 58 ქვეყნის ახალი მონაცემები ექთნების მდგომარეობის შესახებ და ახალდაბადებულებსა და დედათა სიკვდილიანობის მიმართ არსებული პოლიტიკა. 2010 წელს ზიმბაბვეში დედათა სიკვდილიანობა 100 000 დაბადებულზე შეადგენდა 790-ს, მაშინ როდესაც ეს მაჩვენებელი 2008 წელს შეადგენდა 624,3-ს და 1990 წელს 231,8-ს. ამ მოხსენების მიზანია ათასწლეულის განვითარების გზების განხილვა, რათა მიღწეული იყოს ბავშვთა სიკვდილიანობის შემცირება და დედათა ჯანმრთელობის გაუმჯობესება. ზიმბაბვეში ექთნების რაოდენობა 1000 დაბადებულზე უცნობია და ფეხმძიმე ქალების გარდაცვალების რისკია 1 : 42.
განათლება
განათლების დარგში მასშტაბური ინვესტიციების შედეგად დამოუკიდებლობის გამოცხადების დროიდან ზიმბაბვეში განათლების ყველაზე მაღალი დონეა აფრიკაში, რომელიც 2013 წელს შეადგენდა 90,70 %-ს, მაშინ როდესაც 2010 წელს გაეროს განვითარების პროგრამის მიერ დაფიქსირებული იყო 92 %, ხოლო 2002 წლის მოსახლეობის აღწერის დროს 97,0 %, მაგრამ ეს მაჩვენებელი მაინც შესამჩნევად უფრო მაღალია, ვიდრე 1992 წლის მოსახლეობის აღწერის მაჩვენებელზე — 80,4 %. განათლების დეპარტამენტმა განაცხადა, რომ 2007 წლიდან ქვეყანა დატოვა 20 000 მასწავლებელმა და რომ ბავშვების რაოდენობის ნახევარმა ვერ წაიწია წინ დაწყებითი სკოლის დამთავრების შემდეგ.
მოსახლეობის უფრო მდიდარი ნაწილი საკუთარ ბავშვებს აგზავნიან კერძო სკოლებში და არა სახელმწიფო სკოლებში, სადაც მათი უმრავლესობა ღებულობს სუბსიდიებს სახელმწიფოს მხრიდან. სასკოლო განათლება ზიმბაბვეში უფასო გახდა 1980 წლიდან, მაგრამ 1988 წლიდან ხელისუფლებამ თანდათან დაიწყო გადასახადების დაწესება სკოლაში მიღებისას. ზიმბაბვეს განათლების სამინისტრო ხელს უწყობს და ეხმარება სახელმწიფო სკოლებს, მაგრამ კერძო დამოუკიდებელ სკოლებში სწავლება რეგულირდება ქვეყნის მთავრობის დადგენილებებით.
ზიმბაბვეს განათლების სისტემა შედგება 2-წლიანი სკოლამდელი, 7-წლიანი დაწყებითი და 6-წლიანი საშუალო საგანმანათლებლო დაწესებულებებისგან, რის შემდეგაც სტუდენტებს შეუძლიათ ჩააბარონ ქვეყნის ან უცხოეთის უმაღლეს სასწავლებლებში. ზიმბაბვეში სასწავლო წელი იწყება იანვარში და მთავრდება დეკემბერში, საერთო ჯამში 40 კვირიანი სწავლა წელიწადში, სამპერიოდიანი არდადაგებით, რომელიც განაწილებულია ერთ თვეზე. ეროვნული გამოცდები ტარდება საშუალო სკოლის დამთავრების დროს და მისი დამთავრების დროს იღებენ სერთიფიკატს.
ზიმბაბვეში არსებობს 7 საზოგადოებრივი (სახელმწიფო) უნივერსიტეტი, ასევე 4 საეკლესიო უნივერსიტეტი, რომლებიც მთლიანად არიან აკრედიტირებულები საერთაშორისო დონეზე. პირველი და ყველაზე დიდი ზიმბაბვეს უნივერსიტეტი აშენდა 1952 წელს და მდებარეობს ჰარარეს გარეუბან — მაუნტ-პლეზანტში. მეცნიერებისა და ტექნოლოგიის ეროვნული უნივერსიტეტი — სიდიდით მეორე საზოგადოებრივი კვლევითი უნივერსიტეტია, რომელიც მდებარეობს ქალაქ ბულავაიოში. ის შეიქმნა 1991 წელს. ეს უნივერსიტეტი ისწრაფვის გახდეს განვითარებული და ავტორიტეტული დაწესებულება არა მხოლოდ ზიმბაბვეში და სამხრეთ აფრიკაში, არამედ უმაღლესი სასწავლო დაწესებულებების საერთაშორისო საძმოს შორის. მისი ხელმძღვანელობა, კულტურული ფასეულობები, მისი ყველა წევრის და საზოგადოების დამსახურებაა. აფრიკის უნივერსიტეტი — გაერთიანებული მეთოდისტური უნივერსიტეტია, რომელიც მდებარეობს მანიკალენდის პროვინციაში და სტუდენტებს იზიდავს აფრიკის სულ ცოტა 36 ქვეყნიდან. უნივერსიტეტი სულ უფრო იზრდება და აქვს მდგრადი სასწავლო მასალები და სწავლის შესაძლებლობები. 2012 წლის მდგომარეობით ქვეყანაში არსებობს 15 დარეგისტრირებული უმაღლესი სასწავლო დაწესებულება (9 სახელმწიფო და 5 კერძო), 15 პედაგოგიური კოლეჯი, 8 პოლიტექნიკური ინსტიტუტი და 2 პროფესიონალური განათლების კოლეჯი.
განათლების სფერო ზიმბაბვეში საფრთხის ქვეშ დადგა. 2000 წლის ეკონომიკური ცვლილებების გამო მასწავლებლებს ეძლეოდათ დაბალი ხელფასი და მათ დაიწყეს გაფიცვები, სტუდენტებს შიმშილის გამო სწავლის შესაძლებლობა აღარ გააჩნდათ. რობერტ მუგაბეს ხელისუფლებას მასწავლებლების მიმართ მტრული დამოკიდებულება ჰქონდა, რადგანაც იგი თვლიდა, რომ ისინი არ იყვნენ მისი მხარდამჭერები.
ბეჭვდითი საშუალებები
ზიმბაბვე აფრიკაში ზოგიერთი ყველაზე ძველი გაზეთების სამშობლოა; ქვეყანაში მსხვილი გაზეთი „The Herald“ (Zimbabwe) 1890-იანი წლების ბოლოდან ვრცელდება მაშონალენდის და ზამბეზის რეგიონებში. ბოლო წლებში ოდესღაც გავლენიანი გაზეთ „The Herald“-ის მკითხველთა აუდიტორია შემცირდა 132 000-დან 100 000-მდე. გავლენიანი ყოველდღიური გაზეთი, რომელშიც რეგულარულად იბეჭდებოდა ხელისუფლების კრიტიკა, დაიკეტა 2002 წელს, მაგრამ მალე მუგაბეს რეჟიმის ავტორიტარული მმართველობის გაძლიერების შემდეგ მისმა დირექტორმა უილფ მბანგამ დაიწყო გაზეთ „The Zimbabwean“-ის გამოცემა. „Daily News“-ის შემდეგ ზიმბაბვეში პირველმა ყოველდღიურმა დამოუკიდებელმა გაზეთმა „NewsDay“-მ გამოცემა დაიწყო 2010 წელს. ინფორმაციის სამინისტროს შეუძლია სამუშაოდან დაითხოვოს ის ჟურნალისტები, რომელთა სტატიებიც ხელისუფლებისთვის მიუღებელია. ზიმბაბვეს სხვა ცნობილი გაზეთებია: „The Chronicle“, „The Financial Gazette“, „Zimbabwe Independent“, „Zimbabwe Daily News“. ზიმბაბვეს პრესის ონლაინ გამოცემა მოიცავს: „iHarare.com“ „The Zimbabwe Daily“ და „Bulawayo24 News“.
სოფლებში გაზეთების გავრცელება გაცილებით შეზღუდულია, სადაც რადიო ახალი ამბების მთავარი წყაროა.
რადიო და ტელევიზია
სატელევიზიო და რადიო მედიის უმრავლესობას აკონტროლებს ხელისუფლების დაქვემდებარებაში მყოფი ზიმბაბვეს რადიოსამაუწყებლო კორპორაცია (ZBC). არსებობს 16 არხი. მაგრამ, თანამგზავრული არხები ქვეყანაში მიიღება შეუზღუდავად. ცუდი ინფრასტრუქტურის გამო სოფლის რაიონებში დაფარვა დაბალია. მთლიანად, მოსახლეობის 30 % იღებს ZBC-ის გადაცემებს, რის გამოც რადიო ინფორმაციის ძირითადი წყაროა. 2006 წელს ზიმბაბვეს საპარლამენტო კომიტეტმა სამაუწყებლო მასმედიას მოუწოდა გამჭვირვალეობისკენ. სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის, აშშ-ის და დიდი ბრიტანეთის რადიოსადგურების სიხშირეებისთვის გამოყენებული იქნა ჩინური ტექნოლოგია ხელისუფლების მიმართ კრიტიკული მასალების გადმოსაცემად. მასმედიის საშუალებების დიდი უმრავლესობა თავის გადაცემებში აქებს მუგაბეს ხელისუფლებას და მისი პროპაგანდის იარაღს წარმოადგენს, ხასიათდება პანაფრიკული პროგრამებით და საკმაოდ ბევრია ანტიბრიტანული და ანტიამერიკული განწყობა სატელევიზიო და რადიო გადაცემებში.
2012 წელს ამუშავდა ორი კერძო რადიოსადგური „StarFM“ და „ZiFM“. „StarFM“ ეკუთვნის სახელმწიფოს მიერ კონტროლირებად Zimpapers-ს. პოლიტიკური დისკუსიების დროს მისი სტუმრები აშკარად პროსამთავრობო შეხედულებისანი არიან და ამ რადიოს პროგრამების განრიგში დიდი ადგილი უკავია გასართობ ღონისძიებებს. „ZiFM“, რომელიც ეკუთვნის Zanu-Pf MP Supa Mandiwanzira-ს, უფრო მეტად ორიენტირებულია გართობაზე, თუმცა ის ასევე წარმოადგენს პოლიტიკურ და სოციალურ პროგრამებს, რომლებიც საკმაოდ მნიშვნელოვნად გადახრილია პროსამთავრობო პოზიციების მხარეს. ორი რადიოსადგური განიხილება ZBC-ის პირდაპირ კონკურენტებად, ესენია „commercial radio station“ და „Power FM“.
2008 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებზე მასმედიამ გაცილებით უფრო მეტი დრო დაუთმო ZANU–PF-ზე გადაცემებს, ვიდრე ოპოზიციურ პარტიებზე. ეს ასევე აღიქვეს ოპოზიციის წინააღმდეგ ძალადობისკენ ბიძგად.
ინტერნეტი
ინტერნეტის გამოყენება ხელისუფლების მიერ შეუზღუდავია, მაგრამ მაღალი ფასების გამო მოსახლეობის მხოლოდ 10,9 %-ს შეუძლია მისი სარგებლობა. მიუხედავად ამისა, ეს ერთ-ერთი ყველაზე უფრო მაღალი მაჩვენებელია აფრიკაში. ინტერნეტით სარგებლობის შეუზღუდავი ხასიათის გამო, უცხოური ზიმბაბვური გაზეთებისა და ახალი ამბების საიტების მიღება შესაძლებელია ქვეყნის შიგნით. ხელისუფლებამ განიხილა წერილების მონიტორინგი და ინტერნეტ საიტების შეზღუდვა „ეროვნული უსაფრთხოების“ მიზნით, მაგრამ გადაწყვეტილება ჯერ არ არის გამოტანილი. The World Factbook-ის მონაცემებით 2007 წელს 1,35 მილიონ ზიმბაბველს შეუძლია ისარგებლოს ინტერნეტით. დღეისათვის ზიმბაბვეში არსებობს 27 ინტერნეტ პროვაიდერი, რომელიც გამოხატავს ინტერნეტით სარგებლობის დიდ ინტერესს.
უცხოურ მასმედიასთან და ხელისუფლებებთან ურთიერთობა
ქვეყანაში მედია საშუალებების მდგომარეობის შეფასებისას უცხოელმა ჟურნალისტებმა იგი მკაცრად გააკრიტიკეს და განაცხადეს, რომ სიტყვის თავისუფლება მომავალში კიდევ უფრო გაუარესდება. ინფორმაციის სამინისტროს განცხადებით უცხოელი ჟურნალისტები „ამრუდებენ ქვეყნის ისტორიას“.
კულტურა
ზიმბაბვეს აქვს კულტურის ბევრი მიმართულება, რომელშიც შედის სხვადასხვა წეს-ეულებები და დღესასწაულები. ზიმბაბვეს ყველაზე უფრო მრავალრიცხოვანი ეთნიკური ჯგუფის — შონას ხალხს გააჩნია ბევრი ისტორიული სკულპტურა და პეტროგლიფები, რომლებიც დამზადებულია საუკეთესო მასალებისაგან.
ზიმბაბვეში პირველად იდღესასწაულეს საკუთარი დამოუკიდებლობა 1980 წლის 18 აპრილს. დღესასწაულები იმართება ეროვნულ სპორტულ სტადიონზე, ანუ რუფაროს სტადიონზე ჰარარეში. ასეთ დღესასწაულებზე უშვებენ მტრედებს, რომელიც მშვიდობის სიმბოლოა, ფრინავენ სამხედრო თვითმფრინავები და ჟღერს ეროვნული ჰიმნი. სახელმწიფოს მეთაური ასევე სიტყვით მიმართავს ზიმბაბველ ხალხს, რომელიც მათთვის, ვინც ვერ დაესწრო სტადიონზე გადაიცემა ტელევიზიით.
ხელოვნება
ზიმბაბვეში ტრადიციულ ხელოვნებას მიეკუთვნება მექოთნეობა, დაწვნა, საფეიქრო წარმოება, მორთულობა და ხეზე თლა. აღსანიშნავია კალათების დაწვნის სიმეტრიული წყობა და დაბალი სკამები, რომელიც გამოთლილია ხის მთლიანი ნაჭრისაგან. შონას ხალხის სკულპტურა ბოლო წლებში მსოფლიოში ცნობილი გახდა და პოპულარობის მოიპოვება დაიწყო 1940-იან წლებში. პეტროგლიფების უმრავლესობა წარმოადგენს სტილიზებულ ფრინველებს და ადამიანის ფიგურებს, რომლებიც დამზადებულია დანალექი ქანებისაგან, როგორიცაა ტალკის ფიქალი, ასევე რთული მაგმური ქანების ჯიშებისგან, როგორებიცაა სერპენტინი და იშვიათი ქვა სერპენტინიტი. ზიმბაბვისნაირი არტეფაქტები მოიძებნება ისეთ ქვეყნებში, როგორებიცაა სინგაპური, ჩინეთი და კანადა.
შონას ხალხის მიერ შექმნილი სკულპტურები შენარჩუნებულია საუკუნეების განმავლობაში და თანამედროვე სტილით ესაა აფრიკული ფოლკლორის შერწყმა ევროპულ გავლენასთან. მსოფლიოში ცნობილი ზიმბაბველი სკულპტორებია ნიკოლას, ნესბერტ და ანდერსონ მუკომბერანვები, ტაპფუმა გუტსა, ჰენრი მუნიარადზი და ლოკარდია ნდანდარიკა. საერთაშორისო დონეზე, ზიმბაბველმა სკულპტორებმა გავლენა მოახდინეს ახალგაზრდა თაობის ხელოვნებზე, განსაკუთრებით შავკანიანმა ამერიკელებმა, რომლებიც ხანგრძლივ სტაჟირებას გადიოდნენ ზიმბაბვეს საუკეთესო სკულპტორებთან.
ბევრი ავტორი კარგადაა ცნობილი როგორც ზიმბაბვეში, ასევე უცხოეთში. ჩარლზ მუნგოში ცნობილია ზიმბაბვეში ტრადიციული ისტორიის ასახვით ინგლისურ და შონას ენებზე, ხოლო მისი ლექსები და წიგნები კარგად იყიდება როგორც შავკანიანი, ასევე თეთრკანიანი მოსახლეობის მიერ. კატერინ ბაკლიმ საერთაშორისო აღიარება მოიპოვა თავისი ორი წიგნით — „აფრიკული ცრემლები“ და „ცრემლები“, რომლებშიც ასახულია 2000 წლის მიწის რეფორმების შედეგად არსებული მძიმე შედეგები. როდეზიის უკანასკნელმა პრემიერ-მინისტრმა იან სმიტმა ასევე დაწერა ორი წიგნი – „დიდი ღალატი“ და „დიდი ღალატი: მწარე მოსავალი“. დამბუდზო მარეჩერას წიგნმა „სახლი შიმშილისგან“ მიიღო პრემია დიდ ბრიტანეთში 1979 წელს და 2007 წელს ნობელის პრემიის ლაურეატი ლიტერატურის დარგში გახდა დორის ლესინგი რომლის პირველი რომანია „ბალახი მღერის“. 2013 წელს ნოვაიოლეტ ბულავაიოს რომანი „ჩვენ გვინდა ახალი სახეები“ შევიდა ბუკერის პრემიის შორტ-ლისტების ჩამონათვალში. რომანი ასახავს ზიმბაბვეს მშვიდობიან მოსახლეობაზე მკაცრი მოპყრობის შედეგად გამოწვეულ ნგრევებზე და ემიგრაციაზე გუკურაჰუნდის დროს 1980-იანი წლების დასაწყისში.
მსოფლიოში ცნობილი მხატვრებია ჰენრი მუდზენგერერე და ნიკოლას მუკომბერანვა. ხშირად განმეორებადი თემა ზიმბაბვეს ხელოვნებაში არის ადამიანის გარდასახვა ცხოველში.
ზიმბაბველმა მუსიკოსებმა, როგორებიცაა: ტომას მაპფუმო, ოლივერ მტუკუძი, ბჰუნდუ ბოიზის ჯგუფი; ალიკ მაჩესო და აუდიუს მტავარირა მიაღწიეს მსოფლიო აღიარებას.
ზიმბაბვეს მუსიკა მოიცავს ხალხური და პოპ-მუსიკის სტილს. ხალხური მუსიკის მნიშვნელოვანი ნაწილი მოიცავს მბირას ინსტრუმენტებს, რომლებიც ასევე პოპულარულია ბევრ სხვა აფრიკულ ქვეყნებში. ზიმბაბვეს ყოველწლიური მუსიკალური ფესტივალი ტარდება ყოველ წელს აშშ-ის წყნარი ოკეანის ჩრდილო-დასავლეთში. ადამიანები მთელი მსოფლიოდან ესწრებიან ამ ფესტივალს და ეცნობიან ზიმბაბვეს მუსიკას და კულტურას. ზიმბაბვეს მუსიკის პოპულარული ჟანრებია: მბირა, ჩიმურენგა, სუნგურა, სუნგუმბა, ზიმბაბვეს ჰიპ-ჰოპი, ზიმბაბვეს რეგი (საცეკვაო მუსიკა), შანგარა, ჯერუსარემა, გოსპელი, მჰანდე, მბაქანგა, აფრო-ჯაზი და რუმბა.
თეთრკანიან მოსახლეობას შორის, თეატრს ჰყავს მოყვარულთა დიდი რაოდენობა, მრავალრიცხოვანი თეატრალური კომპანიებით და ისინი მოღვაწეობენ ზიმბაბვეს ქალაქის რაიონებში.
სამზარეულო
როგორც აფრიკის ბევრ სხვა ქვეყანაში, ზიმბაბველების უმრავლესობა დამოკიდებულია ძირითად საკვებ პროდუქტებზე. „Mealie meal“, ანუ სიმინდის ფქვილი, როგორც მსოფლიოს სხვა ქვეყნებში, გამოიყენება „ბოტის“ მოსამზადებლად, ხოლო დაფქული სიმინდის ფქვილს ურევენ წყალს, რომ ჩამოყალიბდეს ბლანტი ფაფა. მას ურევენ კარაქს ან არაქისის ზეთს. „ბოტას“ როგორც წესი მიირთმევენ საუზმეზე. საფურაჟე მარცვლეული ასევე გამოიყენება „სადზის“ დასამზადებლად, რომელსაც როგორც წესი მიირთმევენ ვახშამზე, ხოლო სადილზე გაცილებით მეტად. „სადზის“ დამზადების პროცესი ჰგავს „ბოტის“ დამზადებას, მაგრამ ბლანტი ფაფა კიდევ იხარშება რამდენიმე წუთის განმავლობაში. ეს კერძი სუფრაზე გააქვთ ბოსტნეულთან ერთად (შპინატი, ჩომოლია, ანუ საგაზაფხულო მწვანილი), ლობიო და ხორცი (ჩაშუშული, ნაკვერჩხალზე შემწვარი, ცხიმში შემწვარი ან გამომშრალი). „სადზას“ ასევე ხშირად მიირთმევენ boerewors-თან (ეს არის საქონლის ან ღორის ხორცისაგან დამზადებული ძეხვი), ქათმის ხორცთან, ან მჟავე რძესთან, ფართედ ცნობილი როგორც „ლაქტო“, ერთად (mukaka wakakora). სუფრაზე ბრინჯი და ქათამი, კომბოსტოს სალათთან ერთად, ხშირად მიაქვთ ძირითადი საკვების სახით. გამოსაშვები საღამოები, ქორწილები და ნებისმიერი სხვა საოჯახო დღესასწაულები აღინიშნება თხის, ცხვრის, ან ძროხის დაკვლით.
რადგანაც ზიმბაბვე იყო ბრიტანეთის კოლონია, მათ მიიღეს ზოგიერთი ინგლისური წეს-ჩვეულება. მაგალითად, ადამიანთა უმრავლესობა ფაფას მიირთმევს დილით, მაგრამ ისინი მაინც ჩაის სვავენ 10 საათზე. სადილზე მათ შეიძლება მიირთვან წინა ღამით შემორჩენილი საკვები, ახლადდამზადებული „სადზა“, ან სენდვიჩი (რომელიც ხშირად გვხვდება ქალაქებში). სადილის შემდეგ როგორც წესი 4 საათზე სვამენ ჩაის.
სპორტი
ფეხბურთი ყველაზე პოპულარული სპორტის სახეობაა ზიმბაბვეში. ზიმბაბვეს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები ორჯერ გავიდა აფრიკის ერთა თასის ფინალურ ეტაპზე (2004 და 2006 წლები). იგი ასევე ოთხჯერ გახდა Cossafa-ს (სამხრეთ აფრიკის საფეხბურთო ასოციაციების საბჭო) ჩემპიონი (2000, 2003, 2005 და 2009 წლები) და სამჯერ დაიკავა მეორე ადგილი. ზიმბაბვემ ოლიმპიურ თამაშებზე მოიპოვა რვა ოლიმპიური მედალი, აქედან ერთი ოქრო ბალახის ჰოკეიში (ქალთა ნაკრები) 1980 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მოსკოვში, ხოლო 7 ცურვაში, 3 ათენის 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე და 4 პეკინის 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე, რომელთაგან ყველა კირსტი ქოვენთრის მოპოვებულია (2 ოქრო, 4 ვერცხლი და 1 ბრინჯაო).
რაგბი და კრიკეტი ასევე პოპულარული სახეობებია, განსაკუთრებით თეთრკანიან მოსახლეობაში. რაგბი მნიშვნელოვანი სპორტის სახეობაა ზიმბაბვეში. ზიმბაბვეს მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები ქვეყანას წარმოადგენდა 2 რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატის ტურნირზე 1987 და 1991 წლებში. დღეისათვის ნაკრებს უკავია 26-ე ადგილი მსოფლიო კლასიფიკაციაში. კრიკეტში ქვეყნის გამოჩენილი სპორტსმენია ენდი ფლოუერი, კრიკეტში ინგლისის ეროვნული ნაკრების ყოფილი მწვრთნელი.
თანამეგობრობის და სრულიად აფრიკულ თამაშებზე ცურვაში კირსტი ქოვენთრის ქვეყნისთვის მოპოვებული აქვს 11 ოქროს მედალი სხვადასხვა დისტანციებზე. ზიმბაბვე ასევე მონაწილეობს უიმბლდონის და დეივისის თასის საჩოგბურთო ტურნირებზე, განსაკუთრებით ბლექების ოჯახი, რომლის წევრებიც არიან უეინ ბლექი, ბაირონ ბლექი და კარა ბლექი. ზიმბაბვეს სპორტსმენები ასევე კარგად გამოდიან გოლფის ტურნირებზე. ზიმბაბველი ნიკ პრაისი მსოფლიოში ოფიციალური პირველი ნომრის სტატუსით ასპარეზობდა უფრო მეტი ხანი, ვიდრე ნებისმიერი აფრიკელი მოთამაშე.
ზიმბაბვეში გავრცელებულია სპორტის სხვა სახეობებიც, კერძოდ: კალათბურთი, ფრენბურთი, ნეთბოლი და წყალბურთი, ასევე სქვოში, ავტოსპორტი, ორთაბრძოლები, ჭადრაკი, ველოსპორტი, პოლოკროსი, კაიაკინგი და დოღი. მაგრამ, ამ სპორტის სახეობების უმრავლესობაში ქვეყანას საერთაშორისო შეჯიბრებებში წარმომადგენლები ვერ გამოჰყავს, ისინი მონაწილეობენ მხოლოდ იუნიორთა შეჯიბრებებში ან ეროვნულ ჩემპიონატებში.
დღესასწაულები
ზიმბაბვეს სახელმწიფო სადღესასწაულო დღეებია:
სქოლიო
* კატეგორია:აფრიკის ქვეყნები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ქვეყნები კატეგორია:გაეროს წევრი სახელმწიფოები კატეგორია:ზღვაზე გასასვლელის არმქონე სახელმწიფოები
ღოუბნის ორმოცნი
300px|მინიატიურა| ღოუბნის მონასტრის ხედი ლაშა ხაჩიძის ფოტო ღოუბნის ორმოცნი — XVI–XVII საუკუნეების ორმოცი სებასტიელი მოწამის სახელობის ეკლესია და კოშკი ქვემო ქართლის მხარეში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, სოფელ ღოუბნიდან 3 კმ-ის მანძილზე, ე.წ. კოჯრის ტყეში, ქოროღლის ციხის ძირში.
ტაძარი კუპელჰალეს ტიპური ნიშნებით ხასიათდება. ეკლესიას დასავლეთ და ჩრდილოეთ მხარეს მინაშენები ჰქონდა, ახლა მათი ნანგრევებიღაა დარჩენილი. ეკლესიის ფასადები დეკორატიულად თითქმის სრულიად არ არის გაფორმებული. დეკორატიული დამუშავების მთელი ყურადღება გუმბათზეა გადატანილი.
რამდენიმე წლის წინ სოფლის მოსახლეობამ და სასულიერო პირებმა ეკლესია შეაკეთეს. აგურის ფასადების ჩამოშლილი კუთხეები, აგრეთვე კოშკის მესამე სართული აგურითვე ააშენეს და ორივე თუნუქით გადახურეს. ამჟამად მიმდინარეობს ეკლესიის ინტერიერის მოხატვა. ეკლესიის სამხრეთ ფასადთან სწორკუთხა, მასიური კოშკია. იგი შედარებით მოგვიანო ხანის ნაგებობაა. კოშკის კიბის საფეხურად გამოუყენებიათ 1722 წლის საფლავის ქვა. ტერიტორია შემოღობილია მავთულხლართით და გამართულია ბერების საცხოვრებლები. ასევე შენდება სატრაპეზო.
ღოუბნის ორმოცი მოწამის სახელობის ეკლესია მანგლისისა და წალკის ეპარქიის დაქვემდებარებაშია და არის მოქმედი მონასტერი (ამჟამად ორი ბერი ცხოვრობს მუდმივად).
ძეგლის სახელწოდების შესახებ ადგილობრივ ასეთი თქმულება დარჩენილა: ორმოცმა ძმამ ააშენა ორმოც დღეშიო.
სქოლიო
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:კუპელჰალე საქართველოში კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
Lasioglossum ilicum
Lasioglossum ilicum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1924 წელს.
სქოლიო
ilicum
გიორგი ღმერთშემოსილი
გიორგი ღმერთშემოსილი — ღირსი მამაჲ ჩვენი გიორგი ღმერთშემოსილი, დაყუდებული - წმიდა გიორგი მთაწმინდელის მოძღვარი (X). საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე ახალი სტილით 16 ივლისი (3 ივლისი).
წმიდა გიორგი ღმერთშემოსილი განდეგილობისა და ამა სოფლის შფოთისაგან განრიდების სურვილით საქართველოდან წავიდა და შავ, ანუ საკვირველ მთაზე დაემკვიდრა სამოღვაწეოდ. ამ დროს იქ უამრავი ეკლესია-მონასტერი იყო. ყველა ცდილობდა ადგილის დამკვიდრებას და არცთუ იშვიათი იყო სხვადასხვა ეროვნების ბერმონაზონთა შორის გაუგებრობანი. წმიდა მამამ მიუვალი მთის ნაპრალებში ჰპოვა თავშესაფარი და იქ დაემკვიდრა სამოღვაწეოდ.
გიორგი დაყუდებულის წმიდა ცხოვრების შესახებ კარგად იცოდნენ იქაურმა მოღვაწე ბერებმა. დღეს ჩვენ მის შესახებ ძალზე ცოტა რამ ვიცით, მაგრამ კარგად ჩანს, რომ ის ერთდროულად იყო უდიდესი ასკეტიც და ქვეყნიური მოღვაწეც, ყოველგვარ ეროვნულზე ამაღლებულიც და უდიდესი პატრიოტიც. მის პიროვნებაზე საუკეთესოდ მეტყველებს მისი წოდება - ღმერთშემოსილი.
როდესაც საქართველოდან ფარულად წასულმა დიდმა მამამ, გიორგი მთაწმინდელმა (ხს. 27 ივნისს) შავი მთის მონასტრები მოილოცა და თაყვანი სცა წმიდა სვიმეონ მესვეტისა და მისი დედის, ნეტარი მართას საფლავებს, დაიწყო სულიერი მამის მოძიება, რადგან იცოდა, რომ თვინიერ მოძღვრისა „არა არს ცხოვრებაჲ სულისა და წარმართებაჲ მონაზონებისაჲ“. მან საკვირველ მთაზე იპოვა კლდის ნაპრალში დაყუდებული წმიდა ბერი, „ვითარცა გურიტი უბიწოჲ და ტრედი უმანკოჲ, კაცი ზეცისაჲ და ანგელოზი ქუეყანისაჲ“. ეს იყო გიორგი ღმერთშემოსილი, ბერი „განშორებული ჴორცთაგან და ჴორციელ ზრუნვათაგან, გონებით ღმრთისა მიცვალებული“. წმიდა გიორგი შეყენებულმა დაიმოწაფა ღირსი გიორგი, მონასტერში დაამკვიდრა და სამი წელი შრომასა და მოღვაწეობაში, მარხვასა და მღვიძარებაში აცხოვრა.
სამი წლის შემდეგ ნეტარმა ბერმა იხილა, რომ მისი მოწაფე „ყოვლითა სრულქმნილ არს ჰასაკისა თანა სიბრძნითა და გონიერებითა“, სქიმით აკურთხა და „ამით სრულჰყო მონაზონობა მისი“.
მოძღვრის კურთხევით წმიდა გიორგიმ იერუსალიმის სიწმიდეები მოილოცა და კვლავ შავ მთაზე დაბრუნდა. გიორგი დაყუდებულმა აკურთხა წმიდა მამა გიორგი მთაწმინდელი, ათონზე წასულიყო და გაეგრძელებინა წმიდა ექვთიმე ათონელის (ხს. 13 მაისს) საქმე, ბერძნულიდან ქართულად ეთარგმნა საღმრთო წიგნები, თან შეურყეველი რწმენითა და სასოებით განმსჭვალული სიტყვებით გაამხნევა: „შვილო, რომელმან წმიდაჲ იგი (ექვთიმე ათონელი) სიკუდილისაგან იხსნა და ქართული ენაჲ განმარტა, იგივე შემძლებელ არს შენდაცა შეწევნად, რამეთუ მას დიდად ეწყალის და უყუარს ნათესავი ჩუენი“.
ღირსი გიორგი წმიდა ათონის მთაზე გაემგზავრა, მაგრამ წიგნების თარგმნის ნაცვლად შვიდი წლის მანძილზე ასრულებდა მორჩილის საქმეს. ეს რომ გიორგი შეყენებულმა გაიგო, ათონზე თავისი მოწაფე გაგზავნა და „დიდი მდურვა მიუმცნო“ გიორგის „არღა აღსრულებისათვის ნებისა მისისა“. გიორგი მთაწმინდელმა, თანახმად მოძღვრის სურვილისა, მღვდლობის ხარისხი მიიღო და შემდგომ მთარგმნელობით მოღვაწეობასაც მიჰყო ხელი.
მიუხედავად იმისა, რომ წმიდა გიორგი დაყუდებული განდეგილ ცხოვრებას ეწეოდა, მან უდიდესი ღვაწლი დასდო ქართული სასულიერო მწერლობის განვითარებას. მას მტკიცე კავშირი ჰქონდა ათონზე მოღვაწე ქართველ მამებთან, საიდანაც, მისი სიტყვით, „სახიერმან და კაცთმოყვარემან ღმერთმან ყოველი აღმოსავლეთი საღმრთოჲთა ნათლითა განაბრწყინვა და წმიდანი ეკლესიანი ქართლისანი ახლად შეამკვნა“. მან ლიტერატურული მოღვაწეობის გზაზე დააყენა წმიდა გიორგი მთაწმინდელი. მისივე თხოვნითა და დავალებით აღწერა გიორგი მცირემ თავისი მოძღვრის, წმიდა გიორგი მთაწმინდელის ცხოვრება. წმიდა გიორგი დაყუდებულს გადაუწერია დავით მტბევარის მიერ ბერძნულიდან ქართულად ნათარგმნი ცხოვრება სვიმეონ საკვირველთმოქმედის დედის, მართასი, და წმიდისა ბარლაამ სიროკავკასიელისა.
წმიდა გიორგი დაყუდებული გარდაიცვალა 1068 წელს, თავისი სახელოვანი მოწაფის გარდაცვალების შემდეგ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი წმინდანები კატეგორია:X საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები კატეგორია:XI საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
მაქს ფრიში
მაქს ფრიში (Max Frisch; დ. 15 მაისი, 1911, ციურიხი — გ. 4 აპრილი, 1991, იქვე) — შვეიცარიელი არქიტექტორი, დრამატურგი და რომანისტი, მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ გერმანულენოვანი ლიტერატურის აღიარებული წარმომადგენელია. თავის შემოქმედებაში ფრიშმა ადამიანის პიროვნების, ინდივიდუალიზმის, პასუხისმგებლობის, ზნეობისა და პოლიტიკური მიმართულების პრობლემები დააყენა. ომის შემდგომ გამოცემებს მისი ირონიული შტრიხი გადასდევს. ფრიში ოლტენის ჯგუფის წევრი იყო.
ბიოგრაფია
მაქს რუდოლფ ფრიში 1911 წელს ციურიხში არქიტექტორ ფრანც ბრუნო ფრიშისა და კაროლინა ბეტინა ვილდერმუთის ოჯახში დაიბადა. გიმნაზიის დასრულებისთანავე 1930 წელს მან ციურიხის უნივერსიტეტში ჩააბარა და გერმანული ლიტერატურის შესწავლას შეუდგა, თუმცა ორ წელიწადში მამამისის გარდაცვალებით გამოწვეული უსახსრობის გამო სწავლისთვის თავის დანებება მოუწია. სამაგიეროდ, მან შვეიცარიაში ერთ-ერთ ყველაზე უმსხვილეს გამოცემა Neue Zürcher Zeitung-ში დაიწყო ჟურნალისტად და მესვეტედ მუშაობა. 1933 წელს მან სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპაში იმოგზაურა, 1935 წელს პირველად ეწვია გერმანიას.
1936-41 წლებში ფრიში არქიტექტურას სწავლობდა. მისი პირველი და აქამდე ცნობილი პროექტი 1942 წელს გახორციელდა ციურიხის ცენტრში საზოგადოებრივი აბანოს სახით.
1947 წელს ციურიხში ის ბერტოლტ ბრეხტს შეხვდა. 1951 წელს ფრიში როკფელერის ნდობით დაჯილდოვდა და ერთი წელიწადი აშშ-ში გაატარა. 1955 წლის შემდეგ ის მხოლოდ არასაშტატო ავტორად მუშაობდა. თავისი გამოცდილება ომისშემდგომი ევროპის შესახებ ფრიშმა 1946-49 წლებით დათარიღებულ დღიურში საკმაოდ ხატოვნად აღწერა. დღიური შემდგომი რომანების წინასწარ მონახაზებსაც მოიცავს.
1950-1960-იან წლებში ფრიშმა ისეთი ნაწარმოებები შექმნა, რომელთაც სულ მალე მსოფლიო აღიარება ხვდათ წილად. ნაწარმოებებში ფრიშს თანამედროვე საზოგადოებაში არსებული გაუცხოებისა და პოიროვნული თვითშეცნობის პრობლემა გამოაქვს პირველ პლანზე. ესენია: „მე სტილერი არ ვარ“ (1954 წ.), Homo Faber (1957 წ.) და „ვიქნები თუნდაც განტენბაინი“ (1964 წ.). დამატებით, მან რამდენიმე მაღალინტელექტუალური პოლიტიკური დრამაც დაწერა : „ანდორა და ფაიერაიზერები“. ფრიში პერიოდულად განაგრძობდა თავისი დღიურიდან ნაწყვეტების გამოქვეყნებას. ნაწყვეტები მედია-რეპორტაჟებს და პარადოქსულ კითხვარებს შეიცავდა, როგორიცაა მაგალითად: „პიროვნული რეფლექცია და რეპორტაჟი“. 1969 წელს მას შეუყვარდა ქალი, სახელად ანტონია ქუიქი.
მაქს ფრიში 1991 წელს ციურიხში კიბოთი გარდაიცვალა. ფრიდრიხ დიურენმატთან ერთად მაქს ფრიში XX საუკუნის ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან შვეიცარიელ მწერლად სახელდება. ფრიში საპატიო მეცნიერის წოდებით დაჯილდოებულია 1962 წელს მარბურგის უნივერსიტეტის მიერ, გერმანია, ბირმინგჰემის უნივერსიტეტის მიერ 1980 წელს და 1987 წელს ბერლინის უნივერსიტეტის მიერ. ფრიშს არაერთი ლიტერატურული ჯილდო აქვს მიღებული, მათ შორისაა: გეორგ ბიუხნერის პრემია (1958), Friedenspreis des Deutschen Buchhandels (1976) და ჰაინრიხ ჰაინეს პრემია (1989). 1965 წელს მან მიიღო იერუსალიმის პრემია საზოგადოებაში ინდივიდის თავისუფლების იდეის მხარდაჭერისთვის.
სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიელი არქიტექტორები კატეგორია:შვეიცარიელი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1911 კატეგორია:გარდაცვლილი 1991 კატეგორია:შვეიცარიელი მამაკაცი რომანისტები კატეგორია:შვეიცარიელი დრამატურგები კატეგორია:მამაკაცი დრამატურგები კატეგორია:იერუსალიმის პრემიის მფლობელები კატეგორია:XX საუკუნის შვეიცარიელი რომანისტები კატეგორია:XX საუკუნის დრამატურგები კატეგორია:XX საუკუნის შვეიცარიელი არქიტექტორები კატეგორია:შვეიცარიელი მამაკაცი პოეტები კატეგორია:XX საუკუნის შვეიცარიელი პოეტები კატეგორია:XX საუკუნის მამაკაცი მწერლები
სპეის ნიდლი
thumb|300px|სპეის ნიდლი სპეის ნიდლი (Space Needle - კოსმოსური ნემსი) — ყველაზე ცნობადი ღირსშესანიშნაობა აშშ-ის წყნარი ოკეანის ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროზე, ვაშინგტონის შტატში. კოშკი მდებარეობს საგამოფენო კომპლექსი სიეტლ-ცენტრის ტეროტორიაზე, რომელიც 1962 წლის მსოფლიოს გამოფენისთვის აშენდა. ამ გამოფენის პერიოდში კოშკზე 2,3 მილიონი დამთვალიერებელი ავიდა. ამჟამად კერძო მფლობელობაშია.
კოშკის სიმაღლე 184 მ, დიამეტრი 42 მ ყველაზე განიერ მონაკვეთში და 9,550 ტონას იწონის. მისი აგებისას გაითვალიწინეს მდგრადობა 320 კმ/სთ სიჩქარის ქარიშხლისა და 9,1 ბ მიწისძვრისათვის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტელეანძები კატეგორია:სიეტლი კატეგორია:აშშ-ის არქიტექტურა
ერეთისკარი
ერეთისკარი (ყოფ. ჭიაური) — სოფელი საქართველოში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში (ჭიაურის თემი), მდებარეობს ალაზნის ვაკეზე, მდინარე შავიწყლის ნაპირას. ზღვის დონიდან 210 მეტრი, ლაგოდეხიდან 20 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 509 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მახურა
მახურა — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ცაგერის მუნიციპალიტეტში, ზუბის თემში. მდებარეობს ასხის მასივის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ცხენისწყლის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 700 მეტრზე, ცაგერიდან დაშორებულია 21 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 47 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ცაგერის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ფიფა-ს კონფედერაციის თასი 2017
ფიფა-ს კონფედერაციის თასი 2017 — ფიფა-ს კონფედერაციის თასის მე-10 გათამაშება, რომელიც რუსეთის ფედერაციაში ჩატარდა 17 ივნისიდან 2 ივლისამდე. ტურნირი ითვლება 2018 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის შესავლად.
შედეგები
ყველა დრო მოცემულია საქართველოს დროით (UTC+4)
რესურსები ინტერნეტში
2017
გიორგი და საბა ხახულელები
გიორგი და საბა ხახულელები — საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის წმინდანები, ხსენების დღე ახალი სტილით 1 იანვარი (ძვ. სტ. 19 დეკემბერი).
გიორგი მწერალი და მისი ძმა საბა, გიორგი მთაწმინდელის (ხს. 27 ივნისს) მამის, იაკობის, ძმები იყვნენ. ისინი ხახულის მონასტერში მოღვაწეობდნენ. გიორგიმ და საბამ ახალგაზრდა გიორგი ლოცვა-კურთხევის მისაღებად მაკარი მმარხველს, ბასილი ბაგრატის ძეს, ილარიონ თუალელს და ნატონი მნათეს წარუდგინეს, შემდეგ იქვე, მონასტერში დატოვეს და ხელმძღვანელობდნენ მის აღზრდასა და სწავლა-განათლებას. ამ დროს დაბა ტვარწატაფში ცხოვრობდა დიდებული ფერის ჯოჯიკისძე, რომელსაც ცოლად ჰყავდა მეფე ბაგრატ III-ის ასული. მათ განიზრახეს ბერის მიპატიჟება სასახლეში მასწავლებლად და სულიერი ცხოვრების საქმეთა გამგედ. მათი არჩევანი გიორგი მწერალზე შეჩერდა. გიორგი დაითანხმეს მონასტრიდან წასვლაზე.
გიორგი ხახულელმა ფერის ჯოჯიკისძის ოჯახში თან წაიყვანა ახალგაზრდა გიორგი. ერთი წლის შემდეგ ბიზანტიის იმპერატორმა ბასილიმ ცილი დასწამა ფერისს და თავი მოჰკვეთა. მისი მეუღლე ნათესავებით, რომელთა რიცხვში გიორგი მწერალი და ყრმა გიორგი მთაწმინდელიც იყვნენ, კონსტანტინოპოლში წაიყვანეს, სადაც თორმეტი წელი დაჰყვეს. შემდგომ კვლავ უკან დაბრუნდნენ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი წმინდანები კატეგორია:XI საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
ამსტერდამის დამცავი ხაზი
ამსტერდამის დამცავი ხაზი (Stelling van Amsterdam) — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი ნიდერლანდებში, 135 კმ სიგრძის თავდაცვითი ნაგებობა ამსტერდამის გარშემო. მოიცავს 42 ციხესიმაგრესა და ე. წ. „წყლის ხაზს", დაბლობებს, რომლებიც ადვილად იტბორებოდა, რაც თავდაცვითი სისტემის ერთ-ერთი მთავარი შემადგენელი ნაწილი იყო.
დამცავი ხაზი 1880 - 1920 წლებში აშენდა. აეროპლანისა და ტანკის გამოგონების შემდეგ, ანუ სისტემის დასრულებისას ის უკვე მოძვლებული იყო. შემადგენელი ციხესიმაგრეების უმრავლესობა ქალაქის მმართველობის მიერ კონტროლდება და შესაძლებელია მათი დათვალიერება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნიდერლანდების შენობა-ნაგებობები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ნიდერლანდებში
გლობუსი
250px|მინი გლობუსი (Globus — სფერო) — დედამიწის დაუმახინჯებელი კარტოგრაფიული გამოსახულება სფეროზე; დედამიწის მოდელი, რომელსაც ყველა მიმართულებით სიგრძეებისა და ფართობების ერთი და იგივე მასშტაბი აქვს. პირველი გეოგრაფიული გლობუსი გააკეთა ნიურნბერგელმა მარტინ ბეჰაიმმა 1492 წელს. XVII-XVIII საუკუნეებში, საზღვაო რუკების შემოღებამდე, გლობუსებს იყენებდნენ ზღვაოსნობაში.
კარტოგრაფიული შინაარსის მიხედვით გლობუსი სხვადასხვაგვარია, უმეტესად გავრცელებულია ფიზიკური-გეოგრაფიული და პოლიტიკური გლობუსები. ასტრონომიულ გლობუსებზე გამოსახულია ვარსკვლავიერი ცა. სასწავლო გლობუსების მასშტაბებია 1:30 მლნ. — 1 : 80 მლნ. თეთრ გრადუსთა ბადიანი შავი გლობუსები იხმარება მათემატიკური-გეოგრაფიული სავარჯიშოების შესასრულებლად, საპროექციო გლობუსი, რომელიც ცენტრში ელექტრონათურა აქვს, — კარტოგრაფიული პროექციების შესასწავლად.
ლიტერატურა
კატეგორია:კარტოგრაფია
კატოვიცე
კატოვიცე (პოლ.: Katowice, ჩეხ.: Katovice, გერმ.: Kattowitz) — მნიშვნელოვანი ისტორიული ქალაქი ზემო სილეზიაში, სამხრეთ პოლონეთში, მდინარე კლოდნიცასა და რავაზე. ადმინისტრაციული რეგიონის სილეზიის ვოევოდშინას დედაქალაქი 1999 წლიდან, მანამდე კატოვიცეს ვოევოდშინის დედაქალაქი. ზემო სილეზიის რეგიონის მნიშვნელოვანი ინდუსტრიული ცენტრი. ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 307,233 სულს, აგლომერაციისა კი - 2,746,000 (2013).
სქოლიო
კატეგორია:პოლონეთის ქალაქები
ანდორის ეკონომიკა
ანდორის ეკონომიკა განვითარებული თავისუფალი საბაზრო ეკონომიკაა. ანდორა თავისუფალი ეკონომიკური ზონაა და საფრანგეთიდან და ესპანეთიდან ვაჭრობის მოყვარულებს იზიდავს. ამასთან, ქვეყანაში განვითარებული ზაფხულისა და ზამთრის კურორტები.
მიმოხილვა
ანდორის ეკონომიკის წამყვანი დარგი ტურიზმია, რომელზეც მთლიანი შიდა პროდუქტის თითქმის 80% მოდის. ყოველწლიურად ქვეყანას საშუალოდ 9 მილიონი ტურისტი სტუმრობს. ტურისტებისთვის ანდორის თავისუფალი ეკონომიკური ზონის სტატუსი და საზაფხულო და საზამთრო კურორტებია მიმზიდველი. ანდორის შედარებითი უპირატესობა მეზობელი საფრანგეთისა და ესპანეთის მიერ საქონლის ხელმისაწვდომობის გაფართოებისა და დაბალი ტარიფების შემოღების შემდეგ შემცირდა. ქვეყნის ეკონომიკის სასიცოცხლოს მნიშვნელოვანი სექტორი საბანკო სექტორია. ნაყოფიერი მიწების შეზღუდულობის გამო სასოფლო-სამეურნეო წარმოებაც შეზღუდულია, რის გამოც საკვების დიდი ნაწილი იმპორტირებულია. მეცხოველეობის მთავარი ფორმა მეცხვარეობაა. მრეწველობაში წამყვანია სიგარეტის, სიგარებისა და ავეჯის წარმოება. ანდორა ევროპის კავშირის საბაჟო კავშირის წევრია და სამრეწველო საქონლით ვაჭრობაში ევროპის კავშირის წევრად მოიაზრდება (ტარიფები არ უწესდება).
სქოლიო
კატეგორია:ანდორის ეკონომიკა კატეგორია:ევროპის ეკონომიკა ქვეყნის მიხედვით
ალკოჰოლური დელირიუმი
ალკოჰოლური დელირიუმი (თეთრი ცხელება) — მწვავე ალკოჰოლური ფსიქოზი, რომელიც ვითარდება ქრონიკული ალკოჰოლიზმის მეორე და მესამე სტადიაზე ალკოჰოლის შეწყვეტიდან 2-3 დღის შემდეგ აბსტინენციის ფონზე.
მიმდინარეობა
ალკოჰოლური დელირის მაპროვოცირებელ ფაქტორს შესაძლოა წარმოადგენდეს ინფექციური ან სომატური დაავადება, ფიზიკური დაძაბვა. დაავადება იწყება მწვავედ, უეცრად, ძირითადად ღამის საათებში. თან ახლავს სმენითი და მხედველობითი ჰალუცინაციების მოზღვავება, ფსიქომოტორული აგზნება. ჰალუცინაციებს შეიძლება წინ უძღოდეს გარემოს ილუზორული აღქმა, მწერების, წვრილი ცხოველების, ქვეწარმავლების, საშინელი არსებების, შემზარავი სახეების სახით. გარდა ამისა, გამოხატულია შიშის ძლიერი გრძნობა, მოუსვენრობა, ემოციური დაძაბულობა. მხედველობით და სმენით ჰალუცინაციებს, შესაძლოა თან დაერთოს ტაქტილური, ყნოსვითი და გემოვნებითი შეგრძნებების აშლილობანი უსიამოვნო ფიზიკური განცდების, ხრწნის ან კვამლის სუნის, არასასიამოვნო გემოს სახით. გამოხატულია აშკარა დეზორიენტაცია ადგილსა და გარემოში. გარდა ამისა, ადამიანი გარბის, იმალება, ცდილობს თავი დაიცვას მოსალოდნელი ხიფათისგან.
ალკოჰოლური დელირი ძირითადად 1-2 კვირის განმავლობაში გრძელდება. მდგომარეობიდან გამოსვლის პროცესში რჩება ჰალუცინაციების განმეორებით აღმოცენების გარკვეული მზაობა და მომატებული შთაგონებადობა, რაც ზოგიერთ პათოფსიქოლოგიურ ფენომენში ვლინდება. მაგალითად: ალკოჰოლურ დელირიუმს შეიძლება მოყვეს სომატური დარღვევების განვითარებაც. ამ დროს ხშირია ღვიძლის მწვავე დისფუნქცია, სიყვითლე, ტაქიკარდია, ტრემორი, საერთო კუნთოვანი ჰიპოტონია, ოფლიანობა, კანისა და ლორწოვანი გარსების გამოხატული სიფერმკრთალე.
1769
თარიღი უცნობია
*
პოდპოროჟიე
პოდპოროჟიე (Подпорожье) — ქალაქი (1956 წლიდან) რუსეთში, ლენინგრადის ოლქში. პოდპოროჟიეს საქალაქო დასახლებისა და პოდპოროჟიეს რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ლენინგრადის ოლქის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, პოდპოროჟიეს რაიონის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, მდინარე სვირის ნაპირზე, სანქტ-პეტერბურგიდან 265 კილომეტრში.
ისტორია
სოფელი პოდპოროჟიე ნახსენებია პირველად 1563 წელს.
სოფელი ადმინისტრაციულად ეკუთვნოდა ოლონეცის გუბერნიის ლოდეინოპოლის მაზრის მე-2 მირიშკინის თემს (ვოლოსტს).
შარიფ შარიფოვი
შარიფ შარიფოვი (Шариф Наидгаджавович Шарифов, Şərif Şərifov; დ. 11 ნოემბერი, 1988, განუხი, ჩაროდინსკის რაიონი, დაღესტანი) — ავარული წარმოშობის აზერბაიჯანელი-რუსი მოჭიდავე. 2011 წელს მოიგო მსოფლიო ჩემპიონატი და მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი ევროპის ჩემპიონატზე. 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე თავისუფალი სტილით ჭიდაობაში, 84 კგ წონით კატეგორიაში გახდა ოლიმპიური ჩემპიონი. ფინალში დაამარცხა პუერტო-რიკოს წარმომადგენელი ხაიმე ესპინალი.
2010 წელს აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე მოიპოვა ვერცხლის მედალი. 2011 წელს დორტმუნდში, გერმანიაში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე 84 კგ წონით კატეგორიაში მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. 2018 წელს 92 კგ წონით კატეგორიაში კასპიისკში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე მოიპოვა ვერცხლის მედალი. ფინალში ანგარიშით 1-2 დამარცხდა აბდულრაშიდ სადილაევთან. 2019 წელს მოიგო ბუქარესტში გამართული ევროპის ჩემპიონატი. ფინალში დაამარცხა პოლნელი მოჭიდავე ზბიგნევ ბარამოვსკი.
2011 წელს მოიგო სტამბოლში, თურქეთში გამართული მსოფლიო ჩემპიონატი. ფინალში დაამარცხა უკრაინის სახელით მონაწილე სპორტსმენი იბრაჰიმ ალდათოვი. 2009 წელს მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი 84 კგ წონით კატეგორიაში, ჰერნინგში, დანიის სამეფოში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე. 2019 წელს 97 კგ წონით კატეგორიაში ნურ-სულთანში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე შარიფოვმა ვერცხლის მედალი მოიპოვა. ფინალში დამარცხდა რუსეთის სახელით მოასპარეზე აბდულრაშიდ სადულაევთან, ანგარიშით 0-4.
2017 წელს ბაქოში გამართულ ისლამის სოლიდარობის თამაშებზე 86 კგ წონით კატეგორიაში მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი.
მისი მწვრთნელები არიან ანვარ მაგომედგაჯიევი და ომარ კურამაგომედოვი. არის აზერბაიჯანული საჭიდაო კლუბი „Gamidov WC Atasport“-ის წევრი.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში
ლაჟედუ-დუ-ტობოკალი
ლაჟედუ-დუ-ტობოკალი (Lajedo do Tabocal) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 305 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 423.785 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 19.6 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
დელტა-2
thumb|250px|დელტა-2 კეიპ-კანავერალის კოსმოდრომზე დელტა-2 (Delta II) — კოსმოსური სასტარტო სისტემა თავდაპირველად დაპროექტებული და აგებული მაკდონელ დუგლასის მიერ, შემდეგ კი დამუშავებული ბოინგის ინტეგრირებული თავდაცვის სისტემების განყოფილების მიერ. დელტა-2 ნაწილია დელტას სარაკეტო ოჯახის და გამოყენებაშია 1989 წლიდან. დელტა-2 მოიცავს აწ უკვე გამოყენებიდან გასულ დელტა 6000-ს, აქტიურ დელტა-7000-ს და ორ 7000-ის ვარიანტს (მსუბუქსა და მძიმეს).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რაკეტები
დემეტრიადას ბრძოლა
დემეტრიადას ბრძოლა — საზღვაო ბრძოლა დემეტრიადას მახლობლად საბერძნეთში 1270-იანი წლების დასაწყისში ბიზანტიის ფლოტსა და ევბეას (ნეგროპონტე) და კრეტას ლათინი ბარონების გაერთიანებულ ძალებს შორის. ბრძოლა იყო სასტიკი და თავდაპირველად ლათინების სასარგებლოდ წარიმართა, მაგრამ ბიზანტიის დამხმარე ძალის დროულმა ჩამოსვლამ წონასწორობა დაარღვია, რის შედეგადაც ბიზანტიამ გამანადგურებელი გამარჯვება მოიპოვა.
წინაისტორია
მეოთხე ჯვაროსნული ლაშქრობისა და ბიზანტიის იმპერიის დაშლის შემდეგ, ეგეოსის ზღვა შედგებოდა ლათინური სამთავროებისგან, რომლებსაც ვენეციის რესპუბლიკის საზღვაო ძალები იცავდნენ.
1261 წელს კონსტანტინოპოლის მეორე დაპყრობისა და ბიზანტიის იმპერიის აღდგენის შემდეგ, იმპერატორ მიხეილ VIII პალეოლოგოსის ერთ-ერთი მთავარი პრიორიტეტი იყო დედაქალაქის დაცვა ვენეციელთა  თავდასხმისგან. იგი ესწრაფოდა მოკავშირეობას მის მთავარ კონკურენტ   გენუის რესპუბლიკასთან, ამავე დროს დაიწყო მუშაობა საკუთარი ფლოტის შექმნაზე.
ვენეციის რესპუბლიკის განეიტრალების შემდეგ   ეგეოსის ზღვაში იმპერიული ინტერესების მთავარ საფრთხედ იქცნენ ნეგროპონტეში მოკალათებული ლომბარდიელი კორსარები. კუნძულს არაერთხელ შეუტია ბიზანტიის ფლოტმა ალექსი დუკა ფილანტროპენოსის მეთაურობით, მაგრამ მას ხანგრძლივი წარმატებისთვის არ მიუღწვია. მხოლოდ 1273 წლიდან,  რაინდ ლიკარიოს დახმარებით, ბიზანტიის ჯარებმა წინ წაიწიეს და კუნძულზე რამდენიმე ციხე აიღეს.
1270-იანი წლების დასაწყისში (ზუსტი თარიღი უცნობია, სავარაუდოდ 1272/3 ან 1274/5), მიხეილ VIII პალეოლოგოსმა წამოიწყო დიდი ლაშქრობა თესალიის მმართველ იოანე I დუკას წინააღმდეგ. ლაშქრობას სათავეში ჩაუდგა  მისი ძმა დესპოტი იოანე პალეოლოგოსი. ლათინების დახმარების თავიდან ასაცილებლად, 73 გემისგან შემდგარი ფლოტი, ფილანტროპენოსის მეთაურობით, გაგზავნეს სანაპიროს დასარბევად. თუმცა ბიზანტიის არმია ნეოპატრასთან ბრძოლაში დამარცხდა, რის შემდეგაც ლათინებმა გადაწყვიტეს თავდასხმა დემეტრიადას პორტში განთავსებულ იმპერიულ ფლოტზე.
ბრძოლა
მოწინააღმდეგეთა ფლოტების რაოდენობა გაურკვეველია. ნიკიფორე გრიგორას მიხედვით ბიზანტიელებს ჰყავდათ "50-ზე მეტი" ხომალდი, ვენეციელი მარინო სანუდო უფროსის მიხედვით — 80. გაერთიანებული ლათინურს ფლოტს, რომელიც შედგებოდა ლომბარდიის და ვენეციის გემებისგან ნეგროპონტესა და კრეტადან, ჰყავდა 30 (ნიკიფორე გრიგორა) —  62 (მარინო სანუდო) გემი. ყველა წყარო ადასტურებს, რომ ლათინური ფლოტი რიცხობრივად ჩამორჩებოდა ბიზანტიურს დაახლოებით მესამედით. ზავის თანახმად, ნეგროპონტეს ვენეციელებმა ნეიტრალიტეტი შეინარჩუნეს, თუმცა ზოგიერთი მათგანი პირადად მონაწილეობდა ბრძოლაში ერთმორწმუნეთა მხარეზე.
მისმა ჩამოსვლამ ბიზანტიელთა საბრძოლო სულისკვეთება აამაღლა. გემებზე პატარა ნავებით გადაყვანილმა მეომრებმა  მიყენებული ზარალი აანაზღაურეს და საგრძნობლად შეცვალეს ვითარება. ბრძოლა მთელი დღე გაგრძელდა, დაღამებამდე ყველა ლათინური ხომალდი, გარდა ორისა, ტყვედ აიყვანეს. ლათინელთა დანაკარგები მძიმე  იყო. ბევრი  დიდებული ტყვედ ჩავარდა, მათ შორის ვენეციელი ფილიპო სანუდა, რომელიც სავარაუდოდ ფლოტის მთავარსარდალი გახლდათ.