cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ედუარდ უესტმინსტერელი
ბიოგრაფია
სულ მალე ედუარდ IV-მ ომის მუქარით აიძულა შოტლანდიის დედოფალი, რომ მარგარიტა და ედუარდი ქვეყნიდან გაეძევებინა. ამის შემდეგ მათ თავი საფრანგეთს შეაფარეს. ამ პერიოდში საფრანგეთის მეფე ლუი XI ნაწყენი იყო ედუარდ IV-ზე, რადგან მან დაარღვია პირობა, რომ მის ცოლის, დედოფალ შარლოტას დას, ბონა სავოიელს შეირთავდა ცოლად, მის ნაცვლად კი ელიზაბეთ ვუდვილზე იქორწინა. ამგვარ პირობებში საფრანგეთი, სავოია, მილანი და შოტლანდია ლანკასტერებს მიემხრნენ, ხოლო ბურგუნდია და ნიდერლანდები ინგლისის მხარეს დადგა. ამ პერიოდში ახალგაზრდა ედუარდი ლუი XI-ის უფროსი ვაჟის, დოფინი შარლის (შემდეგში შარლ VIII) ნათლია გახდა.
მალევე ედუარდ IV-ს მისმა ბიძამ და მთავარმა მოკავშირემ, უორვიკის გრაფმა რიჩარდ ნევილმა უღალატა და მარგარიტას მხარეს გადავიდა. მისი განდგომის მიზეზიც ედუარდისა და პრინცესა ბონას ჩაშლილი ქორწინება იყო. საპასუხოდ და ალიანსის შესაკვრელად, 1470 წლის დეკემბერში ედუარდმა ცოლად შეირთო რიჩარდ ნევილის უმცროსი ასული, ლედი ანა ნევილი, თუმცა ისტორიული წყაროების მიხედვით მათი ქორწინება კონსუმირებული არ ყოფილა.
იმავე წელს რიჩარდ ნევილი დიდი ჯარებით დაბრუნდა ინგლისში, დაამხო ედუარდ IV, რომელიც ფლანდრიაში გაიქცა და ტახტზე კვლავ ჰენრი VI დასვა. ამით შეგულიანებული დედოფალი მარგარიტა და პრინცი ედუარდი ინგლისში დაბრუნდნენ, თუმცა ედუარდ IV მალევე დაბრუნდა და ბარნეტის ბრძოლაში მოკლა გრაფი უორვიკი, რითაც ლანკასტერებმა მთავარი მოკავშირე დაკარგეს. ამის შემდეგ ედუარდ IV-მ ისევ ჩამოაგდო ჰენრი VI და მოგვიანებით მოკლა კიდეც. 1471 წლის 14 აპრილს პრინცი ედუარდისა და დედოფალი მარგარიტას ჯარები ინგლისში ჩავიდნენ. იმავე წლის 4 მაისს ლანკასტერებსა და იორკებს შორის გადამწყვეტი ტევკესბურის ბრძოლა შედგა, რომლის დროსაც უძეოდ გარდაიცვალა პრინცი ედუარდი, რითაც შეწყდა ლანკასტერების დინასტია და ტახტი იორკებს დარჩათ. დედოფალი მარგარიტა საფრანგეთში დაბრუნდა და იქ, 1482 წელს გარდაიცვალა, ედუარდის ქვრივი კი ცოლად ედუარდ IV-ის უმცროს ძმას, რიჩარდს გაჰყვა ცოლად, რომელიც შემდეგში მეფე რიჩარდ III გახდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 13 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1453 კატეგორია:გარდაცვლილი 4 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1471 კატეგორია:ლანკასტერები კატეგორია:უელსის პრინცები კატეგორია:ტახტის მემკვიდრეები რომლებმაც ვერ შეძლეს ტახტზე ასვლა კატეგორია:ბრძოლის ველზე დაღუპული მონარქები
ბუტერბროდი
thumb|ბუტერბროდი ბუტერბროდი (გერმ. Butter - კარაქი, Brot - პური) — ერთ-ერთი ცივი კერძი. ბუტერბროდის კვებითი ღირებულება განისაზღვრება იმით, თუ როგორი ხარისხის პროდუქტისაგან არის დამზადებული. ისინი მრავალფეროვანია: ხორცის, თევზეულის, ტკბილეულის, ხილისა და ბოსტნეულის. ბუტერბროდი ორგვარია: ღია და დახურული. ბუტერბროდი უნდა დავამზადოთ მაგარი, მდგრადი პროდუქტისაგან.
კატეგორია:სწრაფი კვება კატეგორია:გერმანული სამზარეულო კატეგორია:პური
Polyrhachis orpheus
Polyrhachis orpheus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
UTC+02:00
thumb|500px|UTC+02:00: ლურჯი (დეკემბერში), Orange (ივნისი), ყვითელი (მთელი წელი), ღია ლურჯი - ოკეანის კუნძულები UTC+02:00 — სასაათო სარტყელი, რომელიც შეესაბამება შემდეგ ქვეყნებს:
რესურსები ინტერნეტში
UTC+02:00
შიდა სავონია
შიდა სავონია (Sisä-Savon seutukunta)― ფინეთის ჩრდილოეთ სავონიის რეგიონის ერთ-ერთი ქვერეგიონი 2009 წლიდან. 2021 წლის აღწერით ქვერეგიონის მოსახლეობა 13 344 ადამიანს შეადგენს.
პოლიტიკა
2018 წლის ფინეთის საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგები:
სქოლიო
კატეგორია:ფინეთის ქვერეგიონები კატეგორია:ჩრდილოეთ სავონიის გეოგრაფია
კლაიდი (უისკონსინის ქალაქი)
კლაიდი (Clyde) — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის აიოვის ოლქის შემადგენლობაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 322 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 3,6 კაცი/კმ². ფართობი 89,7 კმ².
გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, ქალაქის ფართობი 89,7 კმ²-ს შეადგენდა. აქედან ხმელეთს 88,4 კმ², წყალს კი 1,4 კმ² უჭირავს.
სქოლიო
კატეგორია:აიოვის ოლქის ქალაქები
Cardamine bellidifolia
გვხვდება უმეტესწილად მაღალმთიანეთში, ქვიან ფერდობებზე, ზღვის დონიდან 2000 მეტრზე ზევით. გავრცელების არეალია: ევროპა, აზია, ჩრდილოეთი ამერიკა.
სქოლიო
კატეგორია:კომბოსტოსებრნი
ჩანჩეთი
ჩანჩეთი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, ნიგვზიანის თემში (სოფლები: არჩეული, ნიგვზიანი, ჩანჩეთი, ხაჯალია). მდებარეობს გურიის ქედის ძირას, ზღვის დონიდან 120 მ. ნიგვზიანიდან 5 კმ., ლანჩხუთიდან 19 კმ. სოფელში იდგა წმინდა გიორგის ხის ეკლესია. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეჩაიეობა, მესიმინდეობა.
ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადა მწერალი და პოეტი გრიგოლ ცეცხლაძე. სოფელში დაკრძალულია მწერალი ეგნატე ნინოშვილი.
სქოლიო
კატეგორია:ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Polyrhachis orsylla
Polyrhachis orsylla — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
თურქეთის პროვინციები
თურქეთის ტერიტორია დაყოფილია 81 ოლქად (თურქ. il/ vilayet). თითოეული პროვინცია თავის მხრივ იყოფა რაიონებად (ilçe). პროვინციის ხელმძღვანელობა განთავსებულია ცენტრალურ რაიონებში (merkez ilçe). ცენტრალურ რაიონებს ძირითადად პროვინციის სახელი ეწოდებათ. პროვინციებს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ დანიშნული პირები ხელმძღვანელობენ.
რესურსები ინტერნეტში
პროვინციები
29 მარტი
29 მარტი — გრიგორიანული კალენდრის 88-ე დღე (ნაკიან წლებში – 89-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 277 დღე.
იხილეთ აგრეთვე
0329
ჯუმათის მონასტერი
ჯუმათის მონასტერი — მიქაელ და გაბრიელ მთავარანგელოზთა სახელობის მონასტერი გურიაში, სოფელ ძირიჯუმათში. მდებარეობს გურიის სერზე, მდინარე სუფსის ხეობაში, ოზურგეთიდან 14 კმ., ზღვის დონიდან 492 მ. მონასტრიდან ფაქტობრივად მთელი დასავლეთ საქართველო ჩანს: კოლხეთის დაბლობი, კავკასიონი, პალიასტომის ტბა, აჭარის სანაპირო ზოლი. მთავარი ტაძარი ადრეფეოდალური ხანით თარიღდება, მოხატულობა XVI-XVIII საუკუნეებს განეკუთვნება. ჯუმათის მთავარანგელოზთა ხატებიდან მოხსნილი მედალიონები მსოფლიოს უდიდეს მუზეუმებშია დაცული. წარმოადგენდა ჯუმათის საეპისკოპოსოს და გურიის ეპარქიის (1844-1885) ცენტრს. არის ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლი.
ლეგენდა
ლეგენდის თანახმად ჯუმათში ეკლესიის დაარსება უკავშირდება პალიასტომის ტბის გაჩენას და მიმდებარე „პავლიას ტომის“ წარღვნის შედეგად ტბაში დაძირვას. გადარჩენილა მხოლოდ ერთი დიაკვანი, გვარად დარჩია, რომელმაც გაიტაცა მთავარანგელოზის ხატი, აიტანა ჯუმათის მთაზე და იქ შემდეგ ამ ხატს ეკლესია აუშენეს, ხოლო დიაკვანი ტაძრის დეკანოზად დააყენეს.
ისტორია
ჯუმათი შემოქმედის შემდეგ ყველაზე თვალსაჩინო როლს ასრულებდა გურიის ისტორიაში. იყო ჯუმათის საეპისკოპოსოს ცენტრი XV-XIX საუკუნეებში. ეპარქია მოიცავდა ტერიტორიას მდინარეებს სუფსასა და რიონს შორის. ჰქონდა დიდძალი ქონება და ძვირფასი ხატები.
საეპისკოპოსო კათედრის დაარსებამდე ჯუმათში მონასტერი იყო. ჯუმათის მონასტერი არაერთი ქართველი და უცხოელი მეცნიერისა თუ მოგზაურის ინტერესის საგანს წარმოადგენდა. ცნობები მონასტრის შესახებ დაცულია ვახუშტი ბატონიშვილის, იოჰან გიულდენშტედტის, ჟაკ ფრანსუა გამბას, მარჯორი უორდროპის ნაშრომებში. მონასტრის და მისი ადგილმდებარეობის შესახებ პირველი ცნობა ეკუთვნის ვახუშტი ბატონიშვილს:
მინი|მარცხნივ|იმერეთის სამეფოს რუკა (1737) ვახუშტის შეცდომით აქვს ეკლესია გუმბათიან ნაგებობად მოხსენიებული. ჯუმათის ეკლესია გუმბათიანი არასდროს ყოფილა, იგი ბაზილიკური ტიპის ნაგებობაა. ასევეა ის გამოსახული ლიხთიმერეთის 1737 წლის რუკაზე, რომელიც თან ერთვის ჟაკ ფრანსუა გამბას ნაშრომს „Voyage Dans La Russie meridionale. A Paris. 1826“. რუკაზე ჯუმათის მონასტერი თავზე ჯვრითაა გამოსახული და მიწერილი აქვს „ჯუმათის ეკლესია, სამიტრაპოლიტო“ ჯუმათის ეკლესია აქაურ მწყემსმთავართა საზაფხულო რეზიდენციას წარმოადგენდა,ხოლო საზამთრო რეზიდენცია მდინარე სუფსის ნაპირას მდებარე სოფელი ბოგილი იყო. ზამთარში უგზოობისა და მკაცრი კლიმატური პირობების გამო შეუძლებელი იყო ეპისკოპოსთა ჯუმათში ცხოვრება, ამიტომ ისინი ბარში ინაცვლებდნენ. XVIII საუკუნეში ჯუმათში აღდგენითი სამუშაოები ჩაუტარებიათ გიორგი IV გურიელსა და დედოფალ ხვარამზე დადიანს. ამ დროს დატანებული სარკმლები გვიანი შუასაუკუნეების ტიპური ნიმუშებია და იდენტურია ასევე აღდგენილი ლიხაურის ეკლესიის სამხრეთ ფასადის სარკმლებისა. სავარაუდოდ, აღდგენითი სამუშაოები ჯუმათსა და ლიხაურში ერთსა და იმავე პირს უწარმოებია. ჯუმათის მონასტერსა და საეპისკოპოსოს ასახელებს გერმანელი მეცნიერი იოჰან გიულდენშტედტი, რომელმაც 1768-74 წლებში იმოგზაურა საქართველოში:
ჯუმათის საეპისკოპოსო გაუქმდა 1827 წელს, რის შემდეგაც მონასტრის ძმობამ კლება დაიწყო. 1833 წელს მონასტრის წინამძღვარი იყო არქიმანდრიტი იოსები. მის გარდა მონასტერში იყო ერთი იღუმენი, თორმეტი მღვდელი, ოთხი დაიკვანი და არქიმანდრიტი ანთიმოსი. 1844 წლიდან დაარსდა გურიის ეპარქია. საეპისკოპოსო კათედრა ჯუმათში დადგინდა. 1846 წლის 15 აპრილს დაარსდა გურიის სასულიერო სასწავლებელი, რომლის ხელმძღვანელად დაინიშნა თბილისის სასულიერო სემინარიის კურსდამთავრებული ივანე ბეშქენაძე. 1848 წელს სასწავლებელი გადაიტანეს ოზურგეთში. გურიის ეპისკოპოსი 1886 წლამდე იჯდა ჯუმათში. 1860 წელს ეპისკოპოსი გაბრიელ ტუსკია ითხოვდა რეზიდენციის ოზურგეთში გადატანას, მაგრამ ოზურგეთში შენობის გამონახვა ვერ მოხერხდა და 1886 წლამდე ჯუმათი ითვლებოდა ეპარქიის კათედრად და რეზიდენციად. 1868 წელს მონასტერთან კვლავ გაიხსნა ერთკლასიანი სკოლა. მონასტრის პირველი სრულყოფილი აღწერა ეკუთვნის ქართველ ისტორიკოს დიმიტრი ბაქრაძეს. მან ჯუმათის მონასტერი 1873 წელს აღწერა:
მინი|ჯუმათის ეკლესია, [[დიმიტრი ერმაკოვი|ერმაკოვის ფოტო]] მინი|ჯუმათის ეკლესიის სამრეკლო
1877-78 წლებში ჯუმათის მონასტერი მოინახულა დიმიტრი ერმაკოვმა, რომელმაც ფოტოზე აღბეჭდა მონასტერი და მისი სიძველეები. 1879 წელს ჯუმათის მონასტერი გაძარცვეს და ეპისკოპოსი გაბრიელი დაჭრეს. ამ ფაქტზე მოგვიანებით დააპატიმრეს გიორგი ჭყონია. 1895 წელს ჯუმათის მონასტერი მოინახულეს და აღწერეს ოლივერ და მარჯორი უორდოპებმა. საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ ჯუმათის მონასტერი რამდენჯერმე გაიძარცვა. 1924 წლისთვის მონასტრის სიძველეთაგან თითქმის აღარაფერი იყო დარჩენილი. საბჭოთა პერიოდში მონასტერში მხოლოდ ერთი ბერი, იოანე გოგუა ცხოვრობდა, რომელიც 1955 წელს (სხვა ვერსიით 1959) გარდაიცვალა. შემდგომ წლებში მონასტრის ტერიტორიაზე სამხედრო ნაწილი იყო განლაგებული. ამ პერიოდში ქვემეხის გასროლამ დაანგრია მონასტრის სამრეკლო. 1980-იან წლებში მონასტრის ტერიტორიაზე პიონერთა ბანაკი იყო. სამონასტრო ცხოვრება ჯუმათში 1990 წლის 21 ნოემბერს აღდგა. მონასტერი აკურთხა ბათუმ-შემოქმედელმა მიტროპოლიტმა კონსტანტინე მელიქიძემ. მთავარ ტაძარზე მიშენებული ეგვტერი ხარების სახელზე იკურთხა. 1995 წელს მონასტერი მოილოცა ილია II-მ. 1998 წელს აიგო მირქმის სახელობის პატარა ტაძარი.
მონასტრის შენობები
მონასტერი მოიცავს მიქაელ და გაბრიელ მთავარანგელოზთა სახელობის ეკლესიას, სამრეკლოსა და გალავანს. ტაძარი დარბაზული ტიპისაა, აღმოსავლეთით გაზიდული ნახევარწრიული აფსიდით. შესასვლელი სამხრეთიდან და დასავლეთიდან აქვს, ასევე კარი ყოფილა ჩრდილოეთის კედელშიც, რომელიც ახლა ამოქოლილია. აფსიდაში სამი განიერი და არქიტრავული სარკმელია გაჭრილი, სამხრეთის მხარეს - 3, ჩრდილოეთის კედელში -2, დასავლეთის კედელში კი -1. ტაძარი დასრულებულია ორსაფეხურიანი თაროსებრი ლავგარდნით. აფსიდა დარბაზისგან მხრებითა და მათზე ყრდნობილი თაღითაა გამოყოფილი, რომლის თავზეც მაღალი ბემაა გაკეთებული. გრძივი კედლები სამი წყვილი პილასტრითაა დანაწევრებული, რომელთაც კამარის საბჯენი თაღები ეყრნობა. პილასტრებს შორის დეკორატიული თაღებია მოცემული. საკურთხეველი ერთი საფეხურითაა ამაღლებული. იატაკი ქვაფენილია. კონსტრუქციით შემოქმედის მაცხოვრის ტაძარს ჰგავს. ნაგებია თლილი ქვით. საშენ მასალად გამოყენებულია ქვიშაქვა, ალაგ-ალაგ კი შირიმი. კედლებზე რამდენიმე სამშენებლო შრე იკითხება. ყველაზე ადრინდელი ფენა შეინიშნება სამხრეთ და დასავლეთ კედელზე, დანარჩენი ნაწილები კი გვიანდელი გადაკეთების შედეგი უნდა იყოს. მისი აგების თარიღი უცნობია. დიმიტრი ბაქრაძემ ის შემოქმედის ეკლესიაზე ადრინდელად მიიჩნია. ტაძარი მიახლოებით ადრეფეოდალური ხანით თარიღდება. ტაძარს ეტყობა XVIII საუკუნეში ჩატარებული რესტავრაციის კვალი. ტაძარს ჩრდილოეთიდან უნდა ქონოდა ეგვტერი, რომლის მხოლოდ აღმოსავლეთ კედლის ნაშთია შემორჩენილი. 1847 წელს ტაძარი რუხი პორფირის ქვებით მოუპირკეთებიათ. იმავე წელს სამხრეთის მხრიდან მიუშენებიათ ღვთისმშობლის სახელობის ეგვტერი. ეგვტერის მიშენებისას, კედლების ამოყვანის დროს მის მიღმა მოექცა კედლის მხატვრობა. thumb|250პქ|ფრესკა ჯუმათის ეკლესიაში
ფრესკები XVI-XVIII საუკუნეებით თარიღდება. ისინი ამჟამად ძალიან დაზიანებულია. ჩრდილოეთის კედლის ერთ თაღში დიდი ზომის მთავარანგელოზის გამოსახულებაა, დანარჩენ ნაწილებში კი წარმოდგენილია მაცხოვრისა და ღვთისმშობლის ცხოვრების ამსახველი სცენები. ჩრდილოეთის კედელზე გურიის მთავრის მეუღლის გამოსახულებაა დაცული, მის მოპირდაპირედ სამხრეთ კედელზე კი — გურიის მთავრის (როგორც ჩანს ქტიტორები უნდა ყოფილიყვნენ). გამოსახულია რამდენიმე წმინდა მეომრის ფრესკა, რომელიც ნათელი ტონალობით — ცისფერით, ნარინჯისფერითა და ღვინისფერით არის შესრულებული და პალეოლოგოსთა სტილს უახლოვდება. ფრესკების ზედა ნაწილი XIX საუკუნეში შეათეთრეს, ქვემო კი ხელუხლებლადაა დარჩენილი.
1904 წელს დასავლეთიდან მიადგეს ორსართულიანი ფანჩატუროვანი სამრეკლო. სამრეკლო აშენებულია კირქვის ნატეხი ქვით. პირველი სართული კარიბჭის როლს ასრულებს. თაღით გახსნილია სახმრეთ-ჩრდილოეთის ღერძზე. მეორე სართული თაღოვანი სამრეკლოა. კარიბჭის შუაში დიდი ზომის ნატეხი ქვით ნაგები კვარცხლბეკია გაკეთებული. კარიბჭის კუთხეებში ქვის ჩაშენებებებია გაკეთებული. სამრეკლოზე მხედრულად შესრულებული წარწერაა:
მონასტერს გარს ქვის გალავანი არტყია. გალავანში ჩაშენებულია კიდევ ერთი სამრეკლო. სამრეკლო ნაგებია ნახეთქი ქვით. მას აქვს კარი, თორმეტსაფეხურიანი ქვის კიბე, მის კვადრატულ საფუძველზე ამოყვანილი იყო მაღალყელიანი, ექვსსარკმლიანი, ქვით ნაშენი გუმბათი, რომლის ზედა დანგრეული ნაწილი ბოლო დროს აღადგინეს. სამრეკლოდანაა შესასვლელი მონასტრის ეზოში. სამრეკლომ ჩვენამდე ძლიერ დაზიანებული სახით მოაღწია. შემორჩენილია დიმიტრი ერმაკოვის მიერ 1878 წელს გადაღებული ფოტო, რომელზეც სამრეკლო ჯერ კიდევ სრული, ორსართულიანი სიმაღლითაა დაფიქსირებული. მრავალჯერ გადაკეთების გამო მისი დათარიღება ჭირს. სამრეკლო ახლოს დგას XVI-XVII საუკუნეების სამრეკლოებთან და სტილით ეხმაურება ხობისა და ცაიშის სამრეკლოებს.
მონასტრის ქონება
ჯუმათის მონასტერი მძლავრ ფეოდალურ ერთეულს წარმოადგენდა. იგი ფლობდა საკმაოდ მდიდარ მამულებს გურიის სამთავროს სხვადასხვა კუთხეში: ჩიბათში, ჩოჩხათში, შუხუთში, აკეთში, ლანჩხუთში, ასკანასა და გურიანთაში. მონასტერი ფლობდა 235 კომლ გლეხს. ისინი იხდიდნენ 23 ქილა ღომს, 280 ოთხდოქიან საწყავ (დაახ. 20 ლიტრი) ღვინოს, ყოველ სამ წელიწადში თითო ძროხას, 800 ქათამს, 600 კვერცხს და 12 ქილა ლობიოს.
ჯუმათში წელიწადში ორჯერ იმართებოდა ვაჭრობა. XIX საუკუნის დასაწყისში ვაჭრები ორ თუმნამდე რაოდენობის ბაჟს იხდიდნენ, რომლის ნახევარი რუსეთის იმპერატორის ხაზინას ეკუთვნოდა. ყოველწლიურად ორი თუმანი ბაჟი შედიოდა მდინარე სუფსის სანაოსნოდან. ამ შემოსავალსაც ხაზინა იყოფდა. მონასტრის შემოსავალს ემატებოდა საჯუმათლო ტყეში მონადირებული ნადირი და თევზი მდინარე მალთაყვიდან. ჯუმათელ ეპისკოპოსს ეკუთვნოდა პალიასტომში დაჭერილი თევზის მეათედიც. ჯუმათელ ეპისკოპოსებს მდინარე მალთაყვაზე სპეციალური სათვალთვალო კოშკის ჰქონდათ აგებული. ჯუმათის მონასტერს ეკუთვნოდა სურების ტყეში ნანადირევის ნახევარი.
სიძველეები
thumb|[[ნიკოდიმ კონდაკოვი, ჯუმათის სიძველეთა ერთ-ერთი მკვლევარი]] ჯუმათის მონასტერი ცნობილია სიძველეებით: აქ იყო მრავალი ძვირფასი ხატი, რომლებიც საყურადღებოა არა მხოლოდ როგორც ხელოვნების ნიმუშები, არამედ ისტორიული პირებისა და თარიღების შემცველი ისტორიული წარწერებითაც.
1833 წელს საქართველოს ეგზარქოსი მოსეს დავალებით შემოქმედის მონასტრის არქიმანდრიტმა არსენ მგალობლიშვილმა და დეკანოზმა იოანე გოგიტიძემ შეადგინეს გურიის სასულიერო და საეკლესიო ცხოვრების მიმოხილვა. მოხსენებაში დეტალურად იყო აღწერილი ჯუმათის მონასტრის მდგომარეობა. ამ დროისთვის მონასტერში დაცული იყო შვიდი ძვირფასი ხატი, ასევე ბარძიმი, ჯვარი, ფეშხუმი, საცეცხლური და ორი წყება სამღვდელმთავრო შესამოსელი.
1873 წელს დიმიტრი ბაქრაძეს ადგილზე არ დახვედრია მონასტრის დავთარი, რომელიც მონასტრის სხვა უძრავ ქონებასთან ერთად ქუთაისის გუბერნიის სახელმწიფო ქონების სამმართველოს ჰქონდა გადაცენული. მან აღწერა ტაძარში ნანახი გაბრიელ და მიქაელ მთავარანგელოზის ხატები. ორთავე ხატი XI საუკუნითაა დათარიღებული. 1889 წელს დიმიტრი ბაქრაძემ ნიკოდიმ კონდაკოვთან ერთად კვლავ აღწერა მონასტრის სიძველეები. ამჯერად ბაქრაძეს ადგილზე არ დახვედრია მთავარანგელოზთა ხატები. კონდაკოვის თანახმად ორივე ხატი წაღებულია მონასტრიდან 1880-იან წლებში. ისინი ან გატაცებულია, ან მთლიანად გადადნობილი, ხოლო მედალიონები კი რუსეთში გაყიდული. ხატები ჯუმათისა და შემოქმედის მონასტრებიდან გაიტანა საქართველოს ეგზარქოსთან დაახლოებულმა თბილისელმა სომეხმა ფოტოგრაფმა სტეფანე იურის ძე საბინ-გუსმა, რომელმაც 1881 წელს თხოვნით მიმართა საქართველო-იმერეთის სინოდალურ კანტორას, რათა დასავლეთ საქართველოს მონასტრებიდან რესტავრაციის მიზნით გაეტანა საეკლესიო სიძველეები. 1882 წლის 25 მაისს მონასტრის მღდელმა დიმიტრი ჭყონიამ სინოდალურ კანტორას აცნობა, რომ საბინ-გუსს გადასცა მოთხოვნილი სიძველეები. საბინ-გუსს ხატები უკან არ დაუბრუნებია, მან შემოქმედის მონასტერში დააბრუნა მხოლოდ ვერცხლის დაფაზე დაკრული ჯუმათიდან წაღებული ხატის ექვსი მედალიონი.
მინი|მარცხნივ|სარგის კაკაბაძის წერილი გურიაში ანტირელიგიური კამპანიის დროს ქართული კულტურისათვის მიყენებული აუნაზღაურებელი ზარალის შესახებ ყურადსაღებია ცნობილი ქართველი ისტორიკოსის სარგის კაკაბაძის სიტყვები: “ეკლესიასთან ბრძოლის დროს რამდენიმე თვის წინათ გურიაში დაიღუპა პირველ ხარისხვანი ძეგლები საქართველოს ხელოვნებისა, რაც დიდ დანაკლისად უნდა ჩაითვალოს ქართული კულტურის ისტორიისათვის. ძვირფასი ნივთები ძველი ხელოვნებისა გადაადვნეს უბრალო ვერცხად და ოქროდ, საუკეთესო ხელნაწერები ტყავზე ნაწერი, ზოგი დაწვეს ცეცხლში, ზოგი კი ქაღალდათ გაიყიდადუქნებში და კოოპერატივებში, სადაც ძველი ხელნაწერები და ძველად ნაბეჭდი წიგნები გამოიყენეს გასახვევ მასალად. ამ გვარად დაიღუპა ლიხაურის ყველა ნივთები და შემოქმედის მონასტრის ნივთების უმეტესი ნაწილი. შემოქმედში იყო დაცული სხვა ძეგლთა შორის ექვსი პატარა მინაქრის მედალიონი ოქროზე დამზადებული ქართული წარწერებით. ძველად ეს მინაქრები ინახებოდა ჯუმათში. ჯუმათში იყო ორი ხატი მოჭედილი მთავარანგელოზ მიქაელისა და გაბრიელის. მთავარანგელოზ მიქაელის მიქაელის ხატზე დაკრული იყო ათი მინაქრის მედალიონი ქართული წარწერებით, ხოლო გაბრიელის ხატზე ასევე მედალიონები იყო ბერძნული წარწერებით. ორივე ხატი თავისი მინაქრებით ჯუმათის მონასტრიდან გაიტაცა მოტყუებით ეგზარქოსის ნებართვის თანახმად საბინგუსმა რუსეთში. საბინგუსის საქციელმა გამოიწვია ქართულ შეგნებულ საზოგადოების პროტესტი, რის გამო მან ექვსი მედალიონი ქართული წარწერებით დააბრუნა და იგინი აქამდის ინახებოდა შემოქმედში. სამწუხაროდ ეს მედალიონები ოზურგეთში როგორც ამჟამად გამოირკვა, გადაადნეს. ხოლო დანარჩენი ოთხი მედალიონი ქართული წარწერებით საბინგუსმა მიყიდა კერძო კოლექციონერებს, ბოტკინს და ბობრინსკის. ბერძნულ წარწერიანი მინაქრები საბინგუსმა მიყიდა თავად ზვენიგოროდსკის. უკანასკნელმა თავის კოლექცია მიყიდა გერმანელებს. გერმანიის მთავრობამ დიდ ფასად მიყიდა ცხრა მედალიონი ცნობილ მილიარდერს მორგანს. უკანასკნელმა შესწირა ქართული მინაქრები ნიუორკის მუზეუმს, სადაც იგინი ამჟამადაც ინახებიან. სამწუხაროდ ის ექვსი მინაქრის მედალიონი, რომელიც აქამდის იყო შემოქმედში, დღეს უკვე დაკარგულად უნდა ჩაითვალოს ქართული ხელოვნების ისტორიისათვის.”
საწინამძღვრო ჯვარი
ჯუმათის მონასტრის საგანძურში განსაკუთრებული ადგილი ეკავა ვეებერთელა საწინამძღვრო ჯვარს ბაჯაღლო ოქროს ბურთულით, რომელსაც გუმბათიანი ეკლესიის ფორმა ჰქონდა. ჯვარის მკლავებზე წმინდანები იყვნენ გამოსახულნი. ჯვარი ძვირფასი თვლებით იყო შემკული. იგი მონასტერს გიორგი გურიელმა და მისმა მეუღლე ხვარამზე დადიანმა შესწირეს და შემდეგ ეპისკოპოსმა მაქსიმე შარვაშიძემ შეამკო.
სვიფის ეკლესიაში აღმოჩენილი ხატი
ჯუმათის მონასტრის კუთვნილი ერთი ხატი ექვთიმე თაყაიშვილმა 1910 წელს აღმოაჩინა სვანეთის სოფელ სვიფში, წმინდა გიორგის ქვის ეკლესიაში. ეს იყო მთავარანგელოზ მიქაელის ოქროთი დაფერილი ვერცხლის ხატი, ნაჭედი, 16*12 სანტიმეტრი ზომისა. მთავარანგელოზი რომაული საომარი ტანისამოსითარის წარმოდგენილი, მარჯვენა ხელში ქარქაშიდან ამოწვდილი მალი უჭირავს, მარცხენაში — ქარქაში. თმა შუბლს ფარავს და კიკინებად ჩამოდის ყელამდე, ფრთები ზომიერი აქვს. აშიები მოგრძო უჯრედებადაა დაყოფილი, ბალახოვანი, ლამაზი ორნამენტით არის შემკობილი. ხატს სახელი ზემოთ ბერძნულად ეწერა. ზემო აშიაზე ჰქონდა ასომთავრული წარწერა ჯუმათის მთავარანგელოზი, ხოლო ქვემოთ იყო მეორე წარწერა: „ჯუმათისა მთავარანგელოზო, მეოხ ექმენ ბერსა კოტრიძესა“. გვარი კონტრიძე გურიაში სოფელ ლიხაურში ფართოდაა გავრცელებული.
მინი|150პქ|მინიატურა [[ადიშის ოთხთავიდან, რომელიც ნიკოლოზ ჯუმათელმა კლარჯეთიდან ჯუმათში გადაიტანა, ხოლო შემდეგ სვანეთში მოხვდა]]
საეკლესიო წიგნები
ჯუმათის მონასტერი საეკლესიო და საგანმანათლებლო ცხოვრების მნიშვნელოვან კერას წარმოადგენდა. მონასტრის მამასახლის ნიკოლოზს უმოგზაურია კლარჯეთში და იქიდან ჯუმათში ხუთი ძველი ხელნაწერი გადმოუტანია: სახარება ადიშის ოთხთავი, უდაბნოს მრავალთავი, ხელთ-კანონი და კითხვა-მიგება. ნიკოლოზ ჯუმათელი XV-XVI საუკუნის მოღვაწე უნდა იყოს, XVI-XVII სს-ში ადიშის ოთხთავი უკვე სვანეთში ჩანს. ჯუმათში გადაუწერიათ ჯუმათის გულანი, რომელიც ჩვენამდე მოღწეული არ არის.
სხვა ხატები
ჯუმათის სიძველეებს შორის აგრეთვე იყო:
XX საუკუნის დასაწყისში მონასტერი არაერთგზის გაიძარცვა. 1905 წლის 5 აგვისტოს მოიპარეს ძვირფასი ქვები და ხატები სულ 40 000 მანეთი ღირებულებისა. იმავე წლის 4 სექტემბერს გაიმართა კრება, რომელსაც 34 ათასი კაცი ესწრებოდა. კრებამ შეპყრობილი დამნაშავეები გაასამართლა, მაგრამ სასჯელი (დამნაშავეებს ერთი წლით ბორკილი დაედოს, ზურგზე დაეწეროს დანაშაული და სხვა სოფელში იცხოვრონ) არ აღსრულებულა. 1921 წელს გაიტაცეს და თბილისში, ბაზრობაზე ნაწილ-ნაწილ გაყიდეს წმინდა გიორგის ხატი. ღვთისმშობლის ხატიდან აღებული 18 გირვანქა ვერცხლი სოფლის მოსახლეობამ კლუბის მშენებლობას მოახმარა. 1924 წლისათვის ჯუმათის მონასტრის სიძველეთაგან თითქმის აღარაფერი იყო შემორჩენილი. ამ წელს შალვა ამირანაშვილმა და აკაკი შანიძემ გურიაში გადარჩენილი სიძველეები შეკრიბეს. მათ ჯუმათის მონასტრიდან თბილისში, ხელოვნების მუზეუმში ჩაიტანეს ხატის ნაკერი ბუდე და ძვლის კვერთხის თავის ნაწილი, ხოლო ოზურგეთში, გურიის საეთნოგრაფიო მუზეუმში დატოვეს XVIII საუკუნის უყდო ნაკლულევანი მარხვანის ხელნაწერი.
კალისტრატე გოგუა
კალისტრატე გიორგის ძე გოგუა (დ. 1875, სოფ. ჯუმათი, ახლანდ. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი, — გ. 8 თებერვალი, 1938) — ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე, სოციალ-დემოკრატი.
ჰქონდა საშუალო განათლება. 1890-იანი წლების ბოლოდან მონაწილეობდა რევოლუციურ მოძრაობაში. იყო სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი, მენშევიკი. რევოლუციური საქმიანობისთვის გადასახლებული იყო ციმბირში. გადასახლებაში, ირკუტსკში გაიცნო და ცოლად შეირთო მენშევიკი იულია კოლბერგი (დ. 1880 — გ. 1938). იქვე იხდიდა სასჯელს იოსებ სტალინიც. I მსოფლიო ომის წლებში გოგუა იდგა ე. წ. „ობორონეცულ“ პოზიციაზე. თავდაპირველად ირაკლი წერეთლის მხარდამჭერი იყო. რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის 1917 წლის აგვისტოს გამაერთიანებელ ყრილობაზე ცენტრალური კომიტეტის წევრობის კანდიდატად აირჩიეს. აქტიურად მონაწილეობდა ყრილობის მუშაობაში ოქტომბრის ბოლომდე. პარტიის ხელმძღვანელობაში იული მარტოვის მოსვლის შემდეგ ცენტრალური კომიტეტის დატოვებაზე ხელი არ მოუწერია. პარტიის დეკემბრის საგანგებო ყრილობაზე ცენტრალური კომიტეტის წევრად აირჩიეს. 1918 წლის მარტში პარტიის ლიდერებთან და ოჯახთან ერთად მოსკოვში გადავიდა. აქტიურად უჭერდა მხარს იული მარტოვს.
1919 წლის დეკემბერში გოგუა ოჯახთან ერთად დამოუკიდებელ საქართველოში დაბრუნდა. დანიშნული იყო რესპუბლიკის სამხედრო-სამეურნეო კომიტეტის თავმჯდომარედ. 1921 წლის მარტში, საქართველოს ძალადობრივი გასაბჭოების შემდეგ, ემიგრაციაში წასვლაზე უარი თქვა. იყო ყოფილი მთავრობის რწმუნებული სახელმწიფო ქონების გადაბარების საკითხში. შემდეგ ერთხანს თბილისში ადელხანოვის ტყავის ქარხნის დირექტორად მუშაობდა. 1921 წლის მაისში დააპატიმრეს და ეტაპით მოსკოვში, იქიდან კი სუზდალის პოლიტიზოლატორში გაგზავნეს. 1926-1930 წლებში გადასახლებული იყო კურსკში. შემდეგ მოსკოვში ცხოვრობდა. 1937 წლის ნოემბერში კვლავ დააპატიმრეს და 1938 წლის თებერვალში დახვრიტეს. რეაბილიტირებულია 1991 წელს. რეპრესირებული იყო ასევე კალისტრატე გოგუას ქალიშვილი ირინა (დ. 1904 — გ. 1989), რომელიც არის თავისი მშობლების და საბჭოთა გულაგის ბანაკებში საკუთარი თავგადასავლის შესახებ მოგონებების ავტორი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1875 კატეგორია:გარდაცვლილი 8 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1938 კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
ზეპირი თორა
ზეპირი თორა (תורה שבעל-פה, თორა შე'ბე'ალ-პე), მიშნაში და თალმუდში აღნუსხული ებრაული კანონებია. ებრაელთა აზრით, თანახთან (ებრაულ ბიბლიასთან) ერთად, ღმერთმა მოსეს ზეპირი თორაც უძღვნა სინაის მთაზე, ნაკარნახებ-ჩაწერილი ბიბლიის კანონების განმარტების მიზნით. მას შემდეგ ზეპირი თორა მართლაც ზეპირად გადაეცემოდა ებრაელთა სასულიერო წოდების თაობებს, პირველ საუკუნემდე.
იერუსალიმის მეორედ აოხრების შემდეგ (70წ.) რაბინებმა, ზეპირი ტრადიციის გაწყვეტის შიშით, ზეპირი თორის სახით მოცემული წესების ჩაწერა დაიწყეს. ჩაწერილი მასალა მე-3 საუკუნის დასაწყისში რედაქტირებულ იქნა რაბინ იეჰუდა ჰანასის მიერ. ზეპირი თორის ამ პირველ კოდექსს მიშნა(משנה) ეწოდება.
მომდევნო საუკუნეებში, იმ პერიოდის ბრძენმა რაბინებმა - ამორაებმა - მიშნაში მოცემული ზეპირი თორის წესებს საკუთარი ინტერპრეტაცია და კომენტარები დაუმატეს. ამ კომენტარებში ისინი ზოგჯერ ზეპირი თორის იმ წესებსაც აღნიშნავდნენ, რომლებიც მიშნაში არ შესულა (ასეთ წესს ბრაითა ჰქვია). მიშნაზე დამატებულ რაბინულ დისკუსიას გმარა (גמרא) ეწოდება. მიშნასა და გემარას ერთად რედაქტირებით თალმუდი (תלמוד) შედგება.
რადგან ანტიკური ხანის მიწურულში ებრაელები ორ დიდ თემად იყვნენ გაყოფილნი (უმრავლესობა ბაბილონის დიასპორაში ცხოვრობდა, უმცირესობას კი რომაელთა მიერ დაპყრობილი ისრაელის მკვიდრნი წარმოადგენდნენ), ორი ქვეყნის ამორაებმა ცალ-ცალკე შეადგინეს თალმუდები. იერუსალიმის თალმუდი მე-4 საუკუნის ბოლო მესამედში რედაქტირებულ იქნა რაბინ იოხანან ბარ ნაფხას მიერ. მე-5 საუკუნის მიწურულში ბაბილონის თალმუდი რედაქტირებულ იქნა ორი ამორას მიერ, რომლებიც ცნობილნი არიან მხოლოდ მათი პირადი სახელებით - აში და რაბინა. ბაბილონის თალმუდი უფრო ვრცელი და ავტორიტეტულია.
საერთოდ, ზეპირი თორა უდიდესი ავტორიტეტით სარგებლობს. ზეპირი თორის თალმუდებში რედაქტირების შემდეგ, - დაწერილი თორის კანონთა სრულიად უშუალო ინტერპრეტაცია (ე.ი. ზეპირი თორის საფუძველზე მისი თალმუდში განხილვის გაუთვალისწინებლობა ), ან დაწერილი თორის ტექსტების მხოლოდ მათი ლიტერატურული შინაარსით ახსნა - მკრეხელობად ითვლება.
მართლმადიდებელ ებრაელთა აზრით, ზეპირი თორის საჭიროება ორი მიზეზიდან გამომდინარეობს:
კატეგორია:იუდაიზმი
სიმფეროპოლი
სიმფეროპოლი (Сімферополь) — ქალაქი სამხრეთ უკრაინაში, ყირიმის ავტონომიური რესპუბლიკის დედაქალაქი. იგი ყირიმის ნახევარკუნძულის უმნიშვნელოვანესი ქალაქია ეკონომიკური, პოლიტიკური და სატრანსპორტო თვალსაზრისით. 2013 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 362 366 კაცს, მათ შორის 66.7%-ს შეადგენენ რუსები, 21.3% – უკრაინელები, 7% – ყირიმელი თათრები, 1.1% – ბელარუსები, 0.2% – პოლონელები და 0.1% – მოლდოველები.
არქეოლოგიური მონაცემებით დასტურდება, რომ ქალაქი არსებობდა სკვითების პერიოდში და მას სკვითურ ნეაპოლს უწოდებდნენ. სიმფეროპოლი არის ყირიმელი თათრების მშობლიური ქალაქი. ისინი მას Aqmescit-ს წოდებენ. მას შემდეგ, რაც რუსეთმა ყირიმის სახანო გააუქა, სიმფეროპოლს დღევანდელი სახელი დაერქვა.
გეოგრაფია და კლიმატი
სიმფეროპოლი მდებარეობს ყირიმის სამხრეთ ცენტრალურ ნაწილში. ქალაქი გაშენებულია მდინარე სალჰირზე და მდებარეობს სიმფეროპოლის წყალსაცავთან, რომელიც ქალაქს სასმელ წყალს აწვდის.
ქალაქის კლიმატი მშრალი და თბილია, რბილი ზამთრით. იანვრის საშუალო ტემპერატურაა 0.4 °C, ხოლო ივლისის – 23.2 °C. საშუალო ნალექი 509 მილიმეტრი ყოველწლიურად. ქალაქში ყოველწლიურად მზე ანათებს 2,469 საათის განმავლობაში.
სქოლიო
კატეგორია:ყირიმის ავტონომიური რესპუბლიკის ქალაქები კატეგორია:უკრაინის ადმინისტრაციული ცენტრები
კარენ ჰორნი
მინი|კარენ ჰორნი კარენ ჰორნი (Karen Horney; დ. 16 სექტემბერი, 1885 — გ. 4 დეკემბერი, 1952) — გერმანელ-ამერიკელი ფსიქოლოგი. იზიარებდა ფსიქოანალიზის ძირითად იდეებს, თუმცა გარკვეულ საკითხებში მისი შეხედულებები ფსიქოანალიზის ფუძემდებლის, ზიგმუნდ ფროიდის მოსაზრებებს არ თანხვდებოდა. კერძოდ, ჰორნის მიაჩნდა, რომ ფროიდის დამოკიდებულება პიროვნებისადმი გადაჭარბებულად ბიოლოგიურ, მექანიკურ ხასიათს ატარებდა, რაც, თავის მხრივ, ფსიქოანალიზის შესაძლებლობებს აქვეითებდა. ის პიროვნების ფორმირების პროცესში ყურადღებას სოციალური გარემოს როლზე ამახვილებდა. ადამიანის მოტივაციის საფუძვლად კი შფოთვის გრძნობას განიხილავდა, რომელიც პიროვნებას უსაფრთხოებისა და თვითრეალიზაციის მისაღწევად წარმართავდა. ჰორნი ფუნდამენტურად მიიჩნევდა ფროიდის შრომებს ფსიქიკური დეტერმინიზმის, არაცნობიერის, ირაციონალური მოტივების შესახებ. ისევე როგორც ფროიდი, კარენ ჰორნიც ბავშვობაში განცდილ მოვლენებს უდიდეს მნიშვნელობას ანიჭებდა. თუმცა, მისი აზრით, ოიდიპოსის კომპლექსი გამოწვეულია არა შვილსა და მშობელს შორის გაჩენილი სექსუალურ-აგრესიული კონფლიქტით, არამედ შფოთვით, რომელიც ჩნდება ბავშვისა და მშობლის ურთიერთობის დარღვევისას (მაგ.: დასჯისას, გადაჭარბებული ზრუნვისას, უარყოფისას). ჰორნის აზრით, აგრესია თანდაყოლილი კი არ არის, არამედ ის საკუთარი უსაფრთხოების დაცვის საშუალებას წარმოადგენს.
ჰორნისათვის ერთ-ერთი უმთავრესია ბაზალური შფოთვის გაგება. ის განისაზღვრება, როგორც
ზოგადად, ყველაფერი, რაც კი არღვევს ბავშვის უსაფრთხოებას მშობლებთან ურთიერთობისას, შფოთვის წყაროდ იქცევა. შფოთვიან,უსაფრთხოების განცდის არმქონე ბავშვს იზოლაციისა და დაუცველობის გრძნობის სამართავად მრავალფეროვანი სტრატეგიები უმუშავდება. ის შეიძლება გახდეს მტრულად განწყობილი, რათა გაუსწორდეს მათ, ვინც მას ცუდად ეპყრობოდა; ან გახდეს ძალიან დამჯერი, რათა დაიბრუნოს სიყვარული, რომლის დანაკლისსაც ის განიცდის. შეიძლება ბავშვს განუვითარდეს არარეალისტურ-იდეალიზებული თვით-ხატი არასრულფასოვნების გრძნობის კომპენსირებისთვის. ან მას საკუთარი თავის მიმართ სიბრალულის გრძნობა გაუჩნდეს, რათა ამ ფორმით მოიპოვოს თანაგრძნობა. შესაძლებელია ამ სტრატეგიებიდან რომელიმე მათგანზე მოხდეს ფიქსაცია. პიროვნების დინამიკაში კონკრეტულმა სტრატეგიამ შეიძლება ლტოლვის ან მოთხოვნილების ხასიათი მიიღოს. ჰორნი მათ ნევროტულ მოთხოვნილებებს უწოდებს, რადგან ისინი ირაციონალურ ნიადაგზე აღმოცენდება და გამოყოფს ათ სახეს:
შედარებით გვიან შრომებში ჰორნი ამ მოთხოვნილებებს 3 ჯგუფში ათავსებს: მაშინ, როდესაც ჯანმრთელი ადამიანი არსებული კონფლიქტების მოგვარებას ამ სამი მიმართულების ინტეგრაციით ახერხებს, ნევტორული ადამიანი ირაციონალურ და არაბუნებრივ გზებს მიმართავს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი ფსიქოლოგები კატეგორია:გერმანელი ფსიქოლოგები კატეგორია:დაბადებული 16 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1885 კატეგორია:გარდაცვლილი 4 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1952
ამერიკის საკალათბურთო ასოციაცია
ამერიკის საკალათბურთო ასოციაცია (Basketball Association of America, BAA) - პროფესიონალური საკალათბურთო ლიგა ჩრდილოეთ ამერიკაში, რომელიც დაარსდა 1946 წელს. ლიგამ შეიერთა ნაციონალური საკალათბურთო ლიგა (NBL) 1949 წელს, და წარდგა ახალი ფორმატით, რომელმაც ლიგის სახეცვლილებაც გამოიწვია და NBA გახდა. ფილადელფია უორიორსი გახდა ინაუგურაციის წელს - 1947 პირველი ლიგის ჩემპიონი, ხოლო მომდევნო წლებში ბალტიმორ ბულეტსი 1948 და მინეაპოლის ლეიკერსი 1949 წელს. 6 გუნდი BAA-დან კვლავ აქტიურია NBA 2009-10 წლების სეზონებამდე. ინაუგურაციის სეზონი ლიგამ 11 გუნდით დაიწყო, მომდევნო 1947-48 წლებში ლიგა 8 გუნდამდე შემცირდა, თუმცა 1948-49 წლების სეზონში კი 12-მდე გაიზარდა.
ისტორია
უოლტერ ბრაუნი, რომელიც ბოსტონ გარდენის მფლობელი იყო, სჯეროდა, რომ ყინულის ჰოკეის არენები, რომლებიც ცარიელი იყო მრავალი საღამოს დროს, შეივსებოდა თუ იმავე არენებზე კალათბურთის მატჩებს ჩაატარებდნენ. ამ თეორიის დასამტკიცებლად, ნიუ-იორკში 1946 წლის 6 ივნისს შეიქმნა BAA. მაურის პოდოლოფი, რომელიც ამერიკის ჰოკეის ლიგის პრეზიდენტი იყო, დანიშნული იქნა BAA პრეზიდენტად, რომლის მიხედვითაც გახდა პირველი პერსონა, რომელიც ორ პროფესიონალური ლიგის პრეზიდენტი იყო.
BAA მფლობელებზე მეტად დიდი გამოცდილება ბიზნესმენებს ჰქონდათ კალათბურთის გუნდის პატარა გამოცდილებით. ლიგა 11 გუნდით დაიწყო, სადაც თითოეული გუნდი 60 მატჩს ატარებდა. ამას მოჰყვებოდა პლეი-ოფი და ფინალური სერია ლიგის გამარჯვებულის გამოსავლენად. MLB მსგავსად, არავის ანიჭებდა უპირატესობას ფერად-კანიანი მოთამაშეების დრაფტზე არჩევის ან გამოყვანას.
ასევე ლიგა იყო პირველი პროფესიონალური საკალათბურთო ლიგა, ABL, NBL და BAA შორის, რომელიც დიდი ქალაქების დიდ არენებზე თამაშობდა, როგორებიც არის მედისონ-სკვერ-გარდენი და ბოსტონ გარდენი. მიუხედავად ამისა, ლიგის არსებობის 3 წლიდან, 2-ჯერ მოიგო ისეთმა გუნდმა, რომელიც მანამდე სხვა ლიგაში ასპარეზობდა - ბალტიმორ ბულეტსი 1948 და მინეაპოლის ლეიკერსი 1949 წელს.
1946-47 სეზონი
ლიგამ ასპარეზობა 11 გუნდით დაიწყო, რომლებიც 2 დივიზიონში განაწილდნენ - აღმოსავლეთი და დასავლეთი. ყოველი გუნდი ატარებდა 60 ან 61 თამაშს რეგულარულ სეზონში. საუკეთესო სამი გუნდი თითო დივიზიონიდან გადიოდა პლეი-ოფში. ორივე დივიზიონის გამარჯვებული გადიოდნენ პირდაპირ ნახევარ-ფინალში. მე-2 და მე-3 ადგილოსნები კი მეოთხედ ფინალში საუკეთესო 3 თამაშიან სერიას აწყობდნენ. აღმოსავლეთი დივიზიონის გამარჯვებული - ვაშინგტონ კეპიტოლზი, რომელმაც საუკეთესო 49 გამარჯვება აჩვენა, დამარცხდა ნახევარ-ფინალში ჩიკაგო სტეგსის მიერ. სტეგსი გავიდა ფინალში, სადაც ფილადელფია უორიორსს შეხვდა, რომელმაც ნახევარ-ფინალში ნიუ-იორკ ნიქსი დაამარცხა.
პირველ წელს იყო ბევრი პრობლემა. არენა როგორც კალათბურთის, ასევე ყინულის ჰოკეის გუნდები იყენებდნენ, რის გამოც რამდენიმე არენაზე, მფლობელები უბრალოდ ზემოდან დებდნენ ხის პარკეტს ყინულის მოედანზე, ამის გამო რამდენიმე მატჩი გადატანილი იქნა მოედანზე ასრიალების გამო. რამდენიმე მფლობელი არ ათბობდა არენას, მოუწოდებდა გულშემატკივრებს მოეტანათ თბილი ჩასაცმელი, ხოლო მოთამაშეები კი ხელთათმანებით თამაშობდნენ. დასწრების საშუალო მაჩვენებელი თითოეულ მატჩში 3 000 იყო. გუნდები, რომლებსაც ლიდერობა ჰქონდათ მოპოვებული, მათი მოთამაშეები დიდხანს ატარებდნენ ბურთს, ამიტომ შემოიღო ლიგამ გარკვეული პერიოდი თითოეული გუნდისთვის. დამატებით, ლიგის გუნდების ფინანსური მხარე ძალიან სუსტი იყო. მიუხედავად ამისა, BAA კვლავ აგრძელებდა გულშემატკივრების მოზიდვას ყოფილი კოლეჯის ვარსკვლავების თამაშით.
1947-48 სეზონი
1948 წლის პლეი-ოფი იგივე ფორმატით ჩატარდა, როგორიც წინა წელს. აღმოსავლეთ დივიზიონის გამარჯვებულმა - ფილადელფია უორიორსმა დაამარცხა დასავლეთ დივიზიონის გამარჯვებული - სენტ ლუის ბომბერსი. ფინალში, უორიორსი დამარცხებული იქნა ბალტიმორ ბულეტსის მიერ 2-4.
1948-49 სეზონი
სანამ ახალი სეზონი დაიწყებოდა, ლიგას NBL-იდან 4 გუნდი შეემატა, ფორტ-უეინი პისტონსი, ინდიანაპოლის ჯეტსი, მინეაპოლის ლეიკერსი და როჩესტერ როიალზი. ამას რა თქმა უპირატესობა ჰქონდა დიდი, რადგან ჯორჯ მიკანი ამჯერად BAA-ში თამაშობდა, რაც ლიგას კიდევ უფრო პოპულარულს ხდიდა. 12 გუნდისგან შემდგარი ლიგა, 2 დივიზიონში გაიყო. ყოველმა გუნდმა რეგულარულ სეზონში 60 მატჩი ჩაატარა. აღმოსავლეთ დივიზიონის გამარჯვებული ვაშინგტონ კეპიტოლზი გამოვიდა 38 მოგებით, ხოლო დასავლეთ დივიზიონში კი ორი გუნდი ლიდეორბდა - როიალზი და ლეიკერსი რომლებმაც 45 და 44 მოგებები შეძლეს.
1949 წლის პლეი-ოფი ამჯერად 8 გუნდისგან შედგებოდა. 4 გუნდი თითო დივიზიონიდან, რომლებიც ნახევარ-ფინალშიც და დივიზიონის ფინალში ხვდებოდნენ. ორივე დივიზიონის გამარჯვბეული ბოლოს ხვდებოდა ერთმანეთს. დივიზიონის ნახევარ-ფინალი და ფინალი საუკეთესო 3 მატჩის ფორმატისგან შედგებოდა, ხოლო ფინალი კი 7 მატჩისგან. ლეიკერსმა დასავლეთ დივიზიონის ფინალში როიალზი დაამარცხა და ინაუგურაციის წელსვე გახდა დივიზიონის გამარჯვებული. მეორე დივიზიონურ ფინალში, კეპიტოლზმა ნიუ-იორკ ნიქსი დაამარცხა და ინაუგურაციის წელსვე მოიგო აღმოსავლეთ დივიზიონის ტიტული. ფინალში ლეიკერსმა მოიგო 4-2 კეპიტოლზის წინააღმდეგ.
BAA დასასრული
1949 წლის 3 აგვისტოს, BAA დათანხმდა NBL შეერთებას, რაც ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის შექმნას გამოიწვევდა (NBA). NBL-ს 6 გუნდი გადმოვიდა BAA-ში შეერთებისას. ინდიანაპოლის ოლიმპიანსი დაემატა ლიგას როგორც დამატებითი გუნდი. საბოლოოდ, ლიგაში 17 გუნდი დამკვიდრდა, რომლებიც გადანაწილებულები იყვნენ როგორც დიდ, ასევე პატარა ქალაქებში, როგორც დიდ არენებზე, ასევე პატარა გიმნასტიკის დარბაზებში. შეერთებისას, ლიგამ 1949 წლის 21 მარტს კოლეჯის დრაფტი ჩაატარა, რომელიც ბოლო დრაფტი გახდა BAA სახელით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაცია კატეგორია:საკალათბურთო ასოციაციები კატეგორია:სპორტული ლიგები
პომპიდუს ცენტრი (პარიზი)
მინი|გამოფენის ნაწილი
ჟორჟ პომპიდუს ხელოვნებისა და კულტურის ეროვნული ცენტრი (Centre national d'art et de culture Georges-Pompidou) (აშენდა 1971-77 წლებში) - მდებარე ბობურგის მოედანთან (ლე ჰალსა და მარეს უბნებთან), პარიზი. დიზაინი ეკუთვნის რენცო პიანოს, რიჩარდ როჯერსსა და ჯიანფრანკო ფრანჩინის. მასში მოთავსებულია საზოგადოებრივი ბიბლიოთეკა (Bibliothèque publique d'information) და თანამედროვე ხელოვნების ეროვნული მუზეუმი (Musée National d'Art Moderne). წარმოდგენილია მხატვრული მიმდინარეობები ფოვიზმი, კუბიზმი, სიურეალიზმი და აბსტრაქტული ექსპრესიონიზმი. მუზეუმში 50.000 ხელოვნების ნიმუშია დაცული (ფერწერული ტილოები, სკულპტურები, ნახაზები და ფოტოები) და მათგან მხოლოდ 2000-მდე ნამუშევარია სახალხოდ გამოფენილი.
მისი მდებარეობის გამო ცენტრი ცნობილია აგრეთვე, როგორც ბობურგი. ცენტრის ბრუტალისტური არქიტექტურა შესაძლოა აღმაფრენის წყარო ყოფილიყო იმავე სახელწოდების ბორგის კუბისთვის.
არქიტექტურა
შენობის არქიტექტურა ძალიან გამორჩეულია: ზოგიერთი კრიტიკოსი მას “ქალაქის ცენტრში ჩადგმულ ნავთობგადამმუშავებელ ქარხანას” ამსგავსებს. მისი ძირითადი დამახასიათებელი თვისება გარე ფერადი მილსადენებია. ფერს გარკვეული მნიშვნელობა აქვს: ჰაერის კონდიციონირების მილები ლურჯია, წყლის გაყვანილობისა - მწვანე, ხოლო ელქტრობისა კი - ყვითელი. ესკალატორები წითელია. თეთრი მილები მიწისქვეშა ზონის ვენტილაციისთვისაა. პომპიდუს ცენტრის შენობის ჩონჩხის დამაკავშირებელი ლითონის სვეტებიც კი გარეთაა გამოტანილი.
არქიტექტორის მიზანი იყო შენობის დამხმარე ელემენტების (ელექტრობა, წყალი, მისთ.) შენობის ჩონჩხის გარეთ გატანა იყო და შედეგად, შენობის “უკუღმა” მოტრიალება. ასეთი წყობა შენობის სასარგებლო ფართის მაქსიმალურად გამოყენების საშუალებას იძლევა, ანუ უფრო მეტი ადგილი რჩება ექსპონატთა გამოსაფენად. შენობის ამგვარი იდეა ეყრდნობოდა სედრიკ პრაისის “მხიარული სასახლის” პროექტს (1964).
ცენტრს სახელი ჟორჟ პომპიდუს პატივსაცემად დაერქვა, რომელიც საფრანგეთის პრეზიდენტი იყო 1969-1974 წლბეში და დამთვალიერებელთათვის 1977 წლის 31 იანვარს გაიხსნა.
ჟორჟ პომპიდუს მოედანი მუზეუმის წინ ცნობილია ქუჩის მსახიობთა (მიმიკოსთა და ჟუნგლიორთა) საყვარელ ადვილად.
სახალხო ტრანსპორტი: მეტრო პომპიდუ, ლე ჰალი, საგარეუბნო მატარებელი შატელე-ლე-ჰალი.
თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი
შენობაში განთავსებული Musée National d'Art Moderne - საფრანგეთის ეროვნული თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი მდებარეობს ცენტრის მეოთხე და მეხუთე სართულებზე. ორგანიზაციულად ის უკავშირდება აკუსტიკის/მუსიკის კვლევისა და კოორდინაციის ინსტიტუტს (IRCAM), რომელიც იქვე მდებარეობს. მუზეუმს მნიშვნელოვანი საერთაშორისო კოლექცია აქვს თანამედროვე ხელოვნების ავტორთაგან - კანდინსკი, მატისი, მირო, პიკასო და მისთ. აქ წარმოდგენილ ხელოვნების მიმდინარეობათა შორის არის ფოვიზმი, კუბიზმი, სიურრეალიზმი და აბსტრაქტული ექსპრესიონიზმი. მუზეუმში 50 000-მდე ხელოვნების ნიმუშია (მათ შორის ფეწერული ტილოები, ქანდაკებები, გრაფიკა და ფოტომასალა), რომელთა შორის 2000-მდე ნიმუში საგამოფენო დარბაზებშია წარმოდგენილი.
ამავე შენობაში მდებარეობს ინდუსტრიული დიზაინის ცენტრი, რომელიც მოიცავს მე-20 საუკუნის არქიტექტურასა და დიზაინს. მუზეუმი პერიოდულად წარმოდგენილია დროებითი თემატური ექსპოზიციები.
იდენი (უისკონსინის ქალაქი)
იდენი (Eden) — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის აიოვის ოლქის შემადგენლობაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 397 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 4,4 კაცი/კმ². ფართობი 91,4 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:აიოვის ოლქის ქალაქები
შუბრა-ელ-ჰეიმა
შუბრა-ელ-ჰეიმა (شبرا الخيمة) — ქალაქი ეგვიპტეში. მდებარეობს მდინარე ნილოსზე. ქალაქში ცხოვრობს 1,016,722 ადამინი, აგლომერაციაში მცხოვრებთა რაოდენობა კი 3,5 მილონ ადამიანს შეადგენს. შუბრა-ელ-ჰეიმა კალიუბიის მუჰაფაზის უმნიშვნელოვანესი ქალაქია.
სქოლიო
კატეგორია:ეგვიპტის ქალაქები კატეგორია:კალიუბიის მუჰაფაზა
ალექსანდრე დევიძე
დაამთავრა ქუთაისის რეალური სასწავლებელი 1906 წელს, შემდეგ ნოვოროსიის (ოდესა) უნივერსიტეტის ფიზიკა–მათემატიკის ფაკულტეტი 1910 წელს. 1917 წლიდან დაინიშნა სამტრედიის ახალგახსნილი გიმნაზიის დირექტორად. 1930-1940 წლებში იყო საქართველოს სასოფლო–სამეურნეო ინსტიტუტის მათემატიკის კათედრის გამგე, პარალელურად მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. სხვებთან თანაავტორობით შექმნა მათემატიკის 20–მდე სახელმძღვანელო, რომლებიც 1923-1940 წლებში ქართული სკოლებისათვის ძირითადი ლიტერატურა იყო მათემატიკაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1886 კატეგორია:გარდაცვლილი 5 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1940 კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი მათემატიკოსები კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
Polyrhachis osae
Polyrhachis osae — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
გილბერტ კით ჩესტერტონი
გილბერტ კით ჩესტერტონი (დ. 29 მაისი, 1874, ლონდონი — გ. 14 ივნისი, 1936, ბეკონზფილდი) — ინგლისელი მწერალი, ფილოსოფოსი და თეოლოგი; დეტექტიური ლიტერატურის ერთ-ერთი უდიდესი წარმომადგენელი, წერდა აგრეთვე ესეებს, ლექსებს, მოთხრობებს და მონოგრაფიებს გამოჩენილ მწერალთა შესახებ. მოიხსენიება, როგორც „პარადოქსების პრინცი“.
ჩესტერტონი ცნობილია მოთხრობებით კათოლიკე მღდელი მოყვარული დეტექტივის, მამა ბრაუნის, შესახებ. ამ პერსონაჟზე მან 50-ზე მეტი მოთხრობა შექმნა.
ჩესტერტონი ასევე წერდა აპოლოგიებს. ამ მხრივ გამორჩეულია მისი წიგნები „მართლმადიდებლობა“ (1908) და „მარადიული ადამიანი“ (1925). მწერალი საკუთარ თავს „მართლმადიდებელ ქრისტიანს“ უწოდებდა და ამ პოზიციას კათოლიციზმთან აიგივებდა, საბოლოოდ კი იგი ანგლიკანიზმიდან კათოლიციზმზე მოექცა. ბიოგრაფები ჩესტერტონს მიიჩნევენ ისეთი ვიქტორიანული მწერლების გზის გამგრძელებლებად, როგორებიც არიან მეთიუ არნოლდი, ჯონ ჰენრი ნიუმენი და ჯონ რესკინი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1874 კატეგორია:გარდაცვლილი 1936 კატეგორია:დაბადებული 29 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 14 ივნისი კატეგორია:ინგლისელი მწერლები
თომა მეწოფეცი
250px|მინიატიურა|თომა მეწოფელი 1415 წლის მინიატურაზე თომა მეწოფეცი (Թովմա Մեծոպեցի; დ. 1378 — გ. 15 მაისი, 1446) — XV საუკუნის სომეხი ისტორიკოსი, წარმომავლობით განეკუთვნებოდა ვასპურაკანის აზნაურთა ქაჯბერუნელების ოჯახს სოფელ აღიოვოტიდან. პირველდაწყებითი განათლება მეწოფის მონასტერში მიიღო. რის გამოც „მეწოფეცი“ (მეწოფელი) შეარქვეს. თომა მეწოფეცი თავისი დროისათვის საკმაოდ განათლებული კაცი იყო. მისი ნაშრომებიდან აღსანიშნავია „თემურლენგის ისტორია“ და „მემუარები“, რომლებიც საყურადღებო მასალას შეიცავენ XIV-XV საუკუნეების ამიერკავკასიისა და ახლო აღმოსავლეთის ისტორიის მნიშვნელოვანი ფაქტების დასადგენად. თავის საისტორიო თხზულებებში თომა მეწოფეცი მნიშვნელოვან ადგილს უთმობს საქართველოს პოლიტიკური ცხოვრების აღწერას, მოცემული აქვს ქართლის თავგადასავალი დაახლოებით XIV საუკუნის 80-იანი წლებიდან XV საუკუნის 40-იან წლებამდე.
თომა მეწოფეცი იმ სომეხ ისტორიკოსთა რიცხვს განეკუთვნებოდა, რომლებიც საქართველოს ფეოდალური მონარქიის მფარველობაში ეძიებდნენ სომხეთის ცხოვრების მოწესრიგების გზას.
ლიტერატურა
კატეგორია:სომეხი ისტორიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1378 კატეგორია:გარდაცვლილი 15 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1446
მეფე მირიანის კოშკი
მინი|250პქ|მეფე მირიანის კოშკი მეფე მირიანის კოშკი (IV საუკუნე) მდებარეობს მცხეთის მუნიციპალიტეტში.
კოშკი აშენებულია IV საუკუნეში მეფე მირიან III-ის მიერ. მდებარეობს მცხეთის სამთავროს ფერიცვალების ეკლესიის და წმ. ნინოს მონასტრის ტერიტორიაზე. სიცოცხლის ბოლო წლებში მეფე მირიანის კოშკში ცხოვრობდა დიდი ქართველი ბერი არქიმანდრიტი გაბრიელი.
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტი
Polyrhachis osiris
Polyrhachis osiris — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ოსტროგის ბიბლია
ოსტროგის ბიბლია (უკრ.: Острозька Біблія; რუს.: Острожская Библия) — ერთ-ერთი ყველაზე ადრეული აღმოსავლეთ სლავური ბიბლიის თარგმანი და ძველ ეკლესიურ სლავონურ ენაზე ბიბლიის პირველი სრული ნაბეჭდი ვერსია, გამოცემული ოსტროგში, პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობაში, მბეჭდავი ივან ფიოდოროვის მიერ 1581 წელს უკრაინელი თავადი კონსტანტინ ოსტროგსკის შემწეობით.
კატეგორია:ძველი ნაბეჭდი ბიბლიები კატეგორია:უკრაინული ლიტერატურა კატეგორია:1581 წლის წიგნები
ოლიანტაიტამბო
ოლიანტაიტამბო (Ollantaytambo) — თანამედროვე ქალაქი და ინკების ცივილიზაციის არქეოლოგიური ძეგლი, რომელიც მდებარეობს პერუს სამხრეთით, ქალაქ კუსკოდან 60 კმ მოშორებით. განლაგებულია ზღვის დონიდან 2 792 მეტრზე, ოლიანტაიტამბოს რაიონში, ურუბამბის პროვინციაში, მდინარეების პატაკანჩასა და ურუბამბას შესართავთან ახლოს. ძირითადად დასახლებულია პატაკანჩას მარცხენა სანაპირო, ხოლო მცირე ნაწილი, კერძოდ კი არაკხამა მდებარეობს მარჯვენა სანაპიროზე. საცერემონიო ცენტრი მდებარეობს არაკხამასთან, მთა სერო-ბანდოლისტას ფერდობებზე.
სუზენ ჰელმსი
სიუზენ ჯეინ ჰელმსი (Susan Helms დაიბადა 26 თებერვალი, 1958. Charlotte, North Carolina, U.S.) - პენსიაზე გასული შეერთებული შტატების საჰაერო ძალების გენერალ-ლეიტენანტი და ნასას ასტრონავტი. იგი იყო მე -14 საჰაერო ძალების მეთაური, კოსმოსური ერთობლივი ფუნქციონალური კომპონენტის სარდლალი კალიფორნიაში, ვანდენბერგის საჰაერო ძალების ბაზაზე. ჰელმსი იყო ხუთი ხომალდის ეკიპაჟის წევრი და იყო საერთაშორისო კოსმოსური სადგურის (ISS) რეზიდენტი 5 თვეზე მეტი ხნის განმავლობაში. ISS Expedition 2 – ში მონაწილეობის დროს, მან და ჯიმ ვოსმა ჩაატარეს 8 – საათიანი და 56 წუთიანი კოსმოსური გასეირნება, მათ დაამყარეს მსოფლიო რეკორდი ყველაზე გრძელი კოსმოსური გასეირნებისათვის (და ქალისთვის ყველაზე გრძელი კოსმოსური გასეირნება). ჰელმსი შეერთებული შტატების საჰაერო ძალებიდან ოფიციალურად პენსიაზე გავიდა 2014 წელს.
ოლიანტაიტამბო
ისტორია
ინკების იმპერიის არსებობის წლებში ოლიანტაიტამბო იყო ინკა პაჩაკუტის სამფლობელო. 1540 წ. ერნანდო პისარომ ადგილობრივი მოსახლეობა გადაიყვანა ესპანურ ენკომენდაზე (ბატონყმობის სახეობა). დღეს ოლიანტაიტამბო არის მნიშვნელოვანი ტურისტული ცენტრი, რომელიც შედის ტურისტულ კომპლექსში "ინკების გზა" ("გზა მაჩუ-პიქჩუში")
სუზენ ჰელმსი
პირადი ცხოვრება
ჰელმსი დაიბადა შარლოტაში, ჩრდილოეთ კაროლინაში, მაგრამ ის ორეგონის პორტლენდს თავის მშობლიურ ქალაქად თვლის. მას სიამოვნებს ფორტეპიანოზე დაკვრა და სხვა მუსიკალური საქმიანობა, სირბილი, მოგზაურობა, კითხვა, კომპიუტერული ტექნიკები და სამზარეულო. იგი ცხოვრობს კოლორადოს სპრინგსში, კოლორადო. მისი მშობლები, პოლკოვნიკი (პენსიონერი, USAF) პატ და დორი ჰელმსი, ცხოვრობენ დენვერში, კოლორადოს შტატში. მას სამი და ჰყავს.
სამხედრო კარიერა
ჰელმსმა დაამთავრა აშშ-ს საჰაერო ძალების აკადემია 1980 წელს. მან გაიარა კომისია და დაინიშნა ეგლინის საჰაერო ძალების ბაზაზე, ფლორიდაში, როგორც F-16 იარაღის გამიჯვნის ინჟინერი საჰაერო ძალების შეიარაღების ლაბორატორიაში. 1982 წელს იგი გახდა F-15 იარაღის გამოყოფის მთავარი ინჟინერი. 1984 წელს ის აირჩიეს ასპირანტურაში. 1985 წელს მიიღო სტენფორდის უნივერსიტეტის აერონავტიკისა და ასტრონავტიკის მეცნიერებათა მაგისტრის წოდება და მიენიჭა აერონავტიკის ასისტენტ პროფესორის სტატუსი აშშ-ს საჰაერო ძალების აკადემიაში. 1987 წელს მან გაიარა საჰაერო ძალების საცდელი მფრინავების სკოლა ედვარდსის საჰაერო ძალების ბაზაზე, კალიფორნია. ერთ წლიანი ტრენინგის გავლის შემდეგ, ჰელმსი დაინიშნა USAF– ის გაცვლით ოფიცრად, კოსმოსური ინჟინერიის ტესტის დაწესებულებაში, კანადის ძალების ბაზა Cold Lake– ში, სადაც ის მუშაობდა ფრენის ტესტის ინჟინრად და პროექტის ოფიცრად. იგი ასრულებდა CF-18 ფრენის მართვის სისტემის სიმულაციის შექმნას კანადის ძალებისთვის, როდესაც ასტრონავტ პროგრამაში შეირჩა.
ოლიანტაიტამბო
დაგეგმარება
სატაძრო გორაკზე არსებული დაუმთავრებელი ნაგებობები და მრავალრიცხოვანი ქვის ბლოკები, მეტყველებენ იმაზე, რომ ტაძარი ჯერ კიდევ შენდებოდა როდესაც ინკებმა დატოვეს ქალაქი. არ არის ცნობილი თუ რამ შეაფერხა ტაძრის მშენებლობა. სხვადასხვა ვერსიების მიხედვით ეს შეიძლება ყოფილიყო ინკების სამოქალაქო ომი უასკარსა და ატაჰუალპას შორის, ესპანური ოკუპაცია ან მანკო ინკა იუპანკის ოლიანტაიტამბოდან ვილკაბამბაში გაქცევა.
ტერასები
მდინარე ურაბამბასა და პატაკანჩას ველები მოიცავენ სასოფლო-სამეურნეო ტერასების ფართო ქსელს. ტერასები საშუალებას იძლევა სოფლის მეურნეობა წარიმართოს ისეთ ადგილებში, რომლებიც ადრე გამოუსადეგარი იყო დასამუშავებლად. ტერასები ასევე სხვადასხვა სიმაღლეზე წარმოქმნილი ეკოლოგიური ზონების ქმედითი გამოყენების ასევე საშუალებას იძლეოდნენ.
სუზენ ჰელმსი
სამხედრო კარიერა
2011 წლის იანვარში ჰელმსი დაინიშნა გენერალ-ლეიტენანტად და აიღო მეთაურის, მე -14 საჰაერო ძალების, საჰაერო ძალების კოსმოსური სარდლობისა და მეთაურის და აშშ-ს სტრატეგიული სარდლობა.
როგორც ფრენის ტესტის ინჟინერი, ჰელმსი გაფრინდა 30 სხვადასხვა ტიპის აშშ და კანადის სამხედრო თვითმფრინავით.
ოლიანტაიტამბო
ბეღელი
ინკებმა რამდენიმე დიდი ბეღელი ააშენეს ოლიანტაიტამბოს მთების ფერდობებზე. ძლიერი ქარისა და დაბალი ტემპერატურის პირობებში მაღალ ადგილებში ინკები შესანიშნავად ინახავდნენ მარცვლეოლს.
სუზენ ჰელმსი
სამხედრო კარიერა
2013 წელს ჰელმსი პრეზიდენტმა ბარაკ ობამამ წარადგინა საჰაერო ძალების კოსმოსური სარდლობის ვიცე მეთაურად. სენატორმა კლერ მაკკასილმა ნომინაცია დროებით დააყოვნა, რადგან ჰელმსი არ დაემორჩილა სექსუალური ძალადობის ბრალდებას, რასაც მოჰყვა მისი გათავისუფლება USAF– დან. როგორც ჰელმსის ადვოკატმა განმარტა, ჰელმსი თვლიდა, რომ პროკურატურამ ვერ დაადასტურა თავისი საქმე გონივრული ეჭვის მიღმა სტანდარტით. ობამამ საბოლოოდ მოხსნა ჰელმსის ნომინაცია და იგი პენსიაზე გავიდა საჰაერო ძალებიდან 2014 წელს.