cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ბარბარა კუკი
ბარბარა კუკი (Barbara Cook; დ. 25 ოქტომბერი, 1927 წელი, ატლანტა, ჯორჯია, აშშ - გ. 8 აგვისტო, 2017 წელი, მანჰეტენი, ნიუ-იორკი, აშშ) - ამერიკელი მსახიობი და მომღერალი, რომელიც პირველად გახდა ცნობილი 1950 – იან წლებში, როგორც მთავარი ბროდვეი მუსიკალური ფილმების Plain and Fancy (1955), Candide (1956) და The Music Man (1957) რომელმაც ტონი ჯილდო მოიგო. მან ძირითადად თეატრში სპექტაკლებში მონაწილეობა გააგრძელა 1970-იანი წლების შუა ხანებამდე, როდესაც მან დაიწყო მეორე კარიერა კაბარეტისა და კონცერტის მომღერლის თანამდებობაზე. მან უამრავი ჩანაწერიც გააკეთა. ბროდვეის წამყვან ინგენეტად მუშაობის წლებში კუკს აქებდნენ მისი შესანიშნავი ლირიკული სოპრანოს ხმის გამო. განსაკუთრებით აღფრთოვანებული იყო მისი ვოკალური სისწრაფით, ფართო სპექტრით, თბილი ხმით და ემოციური ინტერპრეტაციით. ასაკის მატებასთან ერთად მან უფრო ღრმა თვისება მიიღო, თუნდაც თავის ხმასთვის, რაც ნაკლებად გამოირჩეოდა ახალგაზრდობაში. გარდაცვალების დროს, კუკი ფართოდ აღიარეს, როგორც მუსიკალური თეატრის სიმღერების და სტანდარტების, კერძოდ კომპოზიტორ სტივენ სონდჰეიმის სიმღერების ერთ-ერთი "პრემიერ ინტერპრეტატორი". მისი ამერიკული პოპულარული სიმღერის დახვეწილი და მგრძნობიარე ინტერპრეტაციები დიდ მოწონებას იჩენდა ოთხმოციან წლებამდეც კი. მას 2011 წელს კენედის ცენტრის წარჩინებულთა წოდება მიენიჭა.
ადრეული ცხოვრება
კუკი დაიბადა ატლანტაში, ჯორჯიაში, ნელის (შთამომავალი ჰარველი) და ჩარლზ ბუნიან კუკის ქალიშვილი. მისი მამა იყო სამოგზაურო ქუდების გამყიდველი და დედა იყო სამხრეთ ბელის ოპერატორი. მისი მშობლები განქორწინდნენ, როდესაც ის ბავშვი იყო და მას შემდეგ, რაც ერთადერთი და გარდაიცვალა ყივანახველასგან, ბარბარა დედასთან მარტო ცხოვრობდა. მოგვიანებით მან აღწერა მათი ურთიერთობა, როგორც "ძალიან ახლობელი, ძალიან ახლო. დედასთან ვიწექი, სანამ ნიუ-იორკში მოვედი. მასთან ერთ საწოლში ვიწექი. უბრალოდ, ეს არასწორია. მაგრამ ჩემთვის ეს ნორმა იყო ... რაც შეეხება მას, ჩვენ ერთი ადამიანი ვიყავით. " მიუხედავად იმისა, რომ ბარბარამ სიმღერა ადრეულ ასაკში დაიწყო, ელკს კლუბში და მამამისს ტელეფონით, მან სკოლის დამთავრების შემდეგ სამი წელი გაატარა და იმუშავა მბეჭდავად.
კარიერა
1948 წელს დედასთან ერთად მანჰეტენზე სტუმრობის დროს, კუკმა გადაწყვიტა დარჩენილიყო და შეეცადა მსახიობად ეპოვა სამუშაო. მან დაიწყო სიმღერა კლუბებსა და კურორტებზე, საბოლოოდ მოიწვია ნიშნობა კლუბში Blue Angel 1950 წელს. მისი დებიუტი შედგა ბროდვეიში ერთი წლის შემდეგ, როგორც სენდი, 1951 წელს შესრულებულ მოკლემეტრაჟიანულ მუსიკალურ ფილმში "ფლაჰული". მან სხვა როლიც სწრაფად მოირგო, სადაც 1951 წელს როჯერსისა და ჰამერშტეინის ოკლაჰომაში აღორძინებისას ითამაშა ადო ენი. 1952 წელს კუკმა პირველი სატელევიზიო გამოსვლა გამართა შოუში Armstrong Circle Theatre- ში, რომელიც მას წარუდგინა ორიგინალ პიესაში, სახელწოდებით მისტერ ბემისი მოგზაურობს. 1954 წელს კუკი გამოჩნდა ხანმოკლე სერიალში "ოქროს ფანჯრები" და ითამაშა ჯეინ პაიპის როლში ვიქტორ ჰერბერტის ოპერეტა Babes- ის სატელევიზიო ვერსიაში Toyland- ში. იმ ზაფხულს, ის დაბრუნდა ქალაქის ცენტრში, რათა ითამაშოს კერი პიპერიჯი როჯერსისა და ჰამერშტეინის კარუსელის აღორძინებისას, რომელიც კუკმა აღწერს, როგორც "პირველად კრიტიკოსებმა ყურადღება მიმიქრეს. თითქოს ახალი ახალგაზრდა ვიყავი. ეს ძალიან ჩემთვის მნიშვნელოვანია.” 1955 წელს მან მიიღო კრიტიკული დიდება ჰილდა მილერის მეორეხარისხოვანი როლის შესრულებაში ფილმში Plain and Fancy. ვალტერ კერმა თავის შესრულებაზე დაწერა: "ბარბარა კუკი, ჰოლანდიის ლურჯი და თეთრი ფირფიტადან, ყოველთვის გემრიელია, მაგრამ განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც იგი საბარგულზე იჯდება, აფასებს მის პირველ ღირსეულ კოცნას და დნება" ეს არის ყველა ძალიან ახალია ჩემთვის. "
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 25 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1927 კატეგორია:ამერიკელი მომღერლები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მომღერლები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მომღერლები
დიდი კამა
დიდი კამა, ცერეცო (Foeniculum vulgare) — მრავალწლოვანი მცენარე ქოლგოსანთა ოჯახისა (Apiaceae). კულტურაში კი ორწლოვანი მცენარეა.
ღერო 2 მეტრამდე სიმაღლისაა, მომრგვალო, მსხვილი, ვიწრო ღარებიანი, დატოტვილი, ლეგა ფერის. ფოთლები მრავალჯერაა ფრთისებრ განკვეთილი გრძელ ძაფისებრ ნაკვთულებად. ივითარებს ქოლგა ყვავილედს. ქოლგა 6-20 სხივიანია, სხივები არაა თანაბარი ზომის. გვირგვინის ფურცლები ყვითელია, მომრგვალო ფორმის, შიგნით გადაღუნული ოთხკუთხა ბლაგვი წვერით, ჯამის კბილები არ ემჩნევა, საბურველისა და საბურვალეკის ფოთოლაკები არ აქვს. ნაყოფი 4-10 მმ სიგრძისაა, 1,5-4 მმ სიგანის. ენდოსპერმი კომისურის მხრიდან ბრტყელია ან ოდნავ აზნექილი, ზურგის მხარეზე არხების ქვეშ ამოკვეთილი, ყვავილობს VII-IX, ნაყოფიანობს X.
დიდი კამა იზრდება ზღვის სანაპირო ზოლში და მთის წინებზე ქვიშნარ და კლდოვან ადგილებზე, ზოგჯერ როგორც სარეველა. საქართველოში ბუნებრივად გვხვდება აფხაზეთსა და აჭარაში. სამშობლოა ხმელთაშუა ზღვის სანაპირო. ბევრ ქვეყანაში არის გაველურებული, მაგ., კავკასიაში, ცენტრალური აზიის სამხრეთ რაიონებში. კულტივირებას ეწევიან და ნედლეულის მთავარი ექსპორტიორია ჩინეთი, ეგვიპტე, ბულგარეთი, რუმინეთი, უნგრეთი.
მედიცინაში გამოყენება. ნაყოფი და მისი ზეთი ამოსახველებელი საშუალებაა. ნაყოფი შედის მეტეორიზმის საწინააღმდეგო ნაკრებში, ამავე დანიშნულებით იყენებენ დიდი კამის წყალს — ჩვილი ბავშვებისათვის. ნაყოფი არის ძირტკბილას რთული ფხვნილის კომპონენტი. ეთეროვანი ზეთი პრეპარატ სოლიტანის და ასთმის საწინააღმდეგო პრეპარატის ტრასკოვის მიქსტურის შედგენილობაშია. ვეტერინარიაში იყენებენ ამოსახველებლად. ჯერ კიდევ ჰიპოკრატე და ავიცენა იცნობდნენ მის სამკურნალო და კულინარიულ თვისებებს. ბევრ ქვეყანაში კამის ნაყოფს ღეჭავენ შიმშილის გრძნობის მოსაკლავად.
პოკროვკა (ბელებეის რაიონი)
პოკროვკა  (Покровка; Покровка) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბელებეის.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 4 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბელებეიდან დაშორებულია 8 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია აქსაკოვო, რომელიც დაშორებულია 19 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (66%).
სქოლიო
კატეგორია:ბელებეის რაიონის სოფლები
ცისფერი მთები ანუ დაუჯერებელი ამბავი
„ცისფერი მთები ანუ დაუჯერებელი ამბავი“ — ქართული მხატვრული ფილმი. მისი რეჟისორია ელდარ შენგელაია. გამოვიდა 1984 წელს. ფილმი გადაღებულია რეზო ჭეიშვილის ამავე სახელწოდების მოთხრობის მიხედვით.
სიუჟეტი
ახალგაზრდა მწერალს რედაქციაში მოთხრობა მიაქვს. მისი განხილვის მოლოდინში გადის შემოდგომა, ზამთარი, გაზაფხული… მოთხრობას არათუ არავინ კითხულობს, მისი ყველა არსებული ეგზემპლარიც უკვალოდ ქრება. ამ დაწესებულებაში ყველა თავისი საქმით არის გართული: დირექტორი მუდამ გადარბენაზეა — თათბირიდან ბანკში, ბანკიდან შეხვედრაზე, შეხვედრიდან ბანკეტზე და ასე დაუსრულებლად, რედაქტორებიდან ზოგი ფრანგულს სწავლობს, ზოგი კერავს, ზოგი საუზმეს იმზადებს, ვიღაც შვებულებაშია, ვიღაც — მივლინებაში, სხვები ჭადრაკს თამაშობენ… ერთადერთი ადამიანი, ვინც ხელნაწერებს კითხულობს, მღებავია… ფილმი ალეგორიული კომედიაა. იგი ნიღაბს ხდის საბჭოთა ბიუროკრატიზმს და უპასუხისმგებლობას. რედაქციაში მუშაობენ თავიანთი ვიწრო, ობივატელური ინტერესების ჩარჩოში მომწყვდეული ადამიანები; ამ სისტემის არაეფექტურობა სრულდება პირდაპირ მნიშვნელობით დაწესებულების ნგრევით, გადატანით კი — საბჭოთა სისტემის ნგრევით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1984 წლის ქართული ფილმები კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
მარკ’ანტონიო ინგეგნერი
მარკ’ანტონიო ინგეგნერი (დ. 1547, ვერონა — გ. 1 ივლისი, 1592, კრემონა) — იტალიელი კომპოზიტორი. მასზე ცოტა რამ არის ცნობილი. სავარაუდოდ, მას ჰყავდა ოჯახი ვენეციაში და სწავლობდა ჩიპრიანო დე რორესთან პარმაში და ვინჩენზო რუფოსთან ვერონაში. განთქმულია როგორც კლაუდიო მონტევერდის მასწავლებელი.
მურვან ჯაყელი
მურვან ჯაყელი — სამხრეთ საქართველოს წარჩინებული ფეოდალი XI საუკუნის II ნახევარში. წყაროებში მოხსენებულ ჯაყელთა საგვარეულოს მეორე წარმომადგენელი ბეშქენ I ჯაყელის შემდეგ, შესაძლოა მისი შვილიც. ყველის (ციხე-ქალაქი ჯავახეთში) ერისთავი. მისი სახელი უნდა იკითხებოდეს ჯაყელთა საგვარეულო სამარხის — ალის წმ. გიორგის ეკლესიის ეკვტერის XI საუკუნის სამშენებლო წარწერის დაზიანებულ ნაწილში, როგორც ამ ეკვტერის ამშენებლისა. ამავე წარწერაში მოხსენებული არიან ჯაყელთა საგვარეულოს სხვა წარმომადგენლებიც: ერისთავთერისთავი ბოცო, ივანე და ბეშქენი. „მატიანე ქართლისა“ გვამცნობს, რომ XI საუკუნის 60-იან წლებში, ბაგრატ IV-ის ბრძანებით, ჯაყელი თავისი ლაშქრით ივანე ლიპარიტის ძესთან და ნიანია ქვაბულიძესთან ერთად, დაედევნა ქართლში შემოჭრილ განძისა ამირა ფადლონს და გააქცია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი დიდგვაროვანი ფეოდალები მურვან
რუსეთ-ოსმალეთის ომი (1686-1700)
thumb|250px|აზოვის აღებარუსეთ-ოსმალეთის ომი 1686-1700 - გამოწვეული იყო 1686 წელს რუსეთის შესვლით ანტიოსმალურ "წმინდა ლიგაში" (ავსტრია, რეჩ პოსპოლიტა, ვენეცია). 1687 და 1689 წლებში მოეწყო რუსეთის ჯარის ლაშქრობები ყირიმზე, მაგრამ უშედეგოდ. 1695-1696 წწ. კი პეტრე I-მა აზოვის ლაშქრობები ჩაატარა. 1700 წელს კონსტანტინოპოლის საზავო ხელშეკრულებით რუსეთმა მიიღო აზოვი და აზოვის ზღვის სანაპირო მდინარე მიუსამდე.
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთ-ოსმალეთის ომები კატეგორია:რუსეთის ომები კატეგორია:XVII საუკუნის ომები
Bravo (აშშ-ის ტელეარხი)
მინი|250პქ|ოფიციალური ლოგო ბრავო (Bravo) — ფასიანი ამერიკული საკაბელო ტელეარხი, რომელსაც ფლობს კომპანია NBCUniversal. 2016 წლის მონაცემებით მას 89 მილიონზე მეტ ოჯახში უყურებდნენ. ტელეარხი დაარსდა 1980 წლის 8 დეკემბერს.
ამჟამად ტელეარხის ეთერით გადაიცემა რეალიტი ტელესერიები, ისევე როგორც სრულმეტრაჟიანი კინოფილმები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აშშ-ის ტელეკომპანიები კატეგორია:NBCUniversal
სერებრიანი დოჟდი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის რადიოსადგურები კატეგორია:მოსკოვის რადიოსადგურები
მოჩვენებებზე მონადირეები (ფრენჩაიზი)
მოჩვენებებზე მონადირეები (Ghostbusters) — პერსონაჟები და სერიალი, შექმნილი 1984 წელს. სერიალი შეიქმნა ფილმის „მოჩვენებებზე მონადირეები“ გავლენით.
სიუჟეტის მიხედვით, ნიუ იორკში ცხოვრობს რამდენიმე ექსცენტრიული პარაფსიქოლოგი, რომელიც იძიებს პარანორმალურ მოვლენებს. ძირითადად, ეს მოვლენები დაკავშირებულია მოჩვენებებთან. რაზმის ოთხი წევრი, პიტერი, იგონი, რეი და უინსტონი სპეციალური სხივებით ზებუნებრივ არსებებს (სულებს, მოჩვენებებს) ამწყვდევენ სპეციალურ ყუთებში და ათავსებენ საკუთარ არქივში - სპეციალურ ღუმელში, სადაც მხოლოდ ასეთი არსებები ინახება.
„მოჩვენებებზე მონადირეები“ გამოსულია ორი მხატვრული ფილმის, კომიქსების, ანიმაციური სერიალის „ნამდვილი მოჩვენებებზე მონადირეები“ და რამდენიმე ვიდეო თამაშის სახით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მოჩვენებებზე მონადირეები კატეგორია:ანიმაციური გმირები კატეგორია:ანიმაციური სერიალები
ახალციხის მუნიციპალიტეტის გერბი
ახალციხის მუნიციპალიტეტის გერბი — ახალციხის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო დროშასთან ერთად. მიღებულია ახალციხის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ.
აღწერილობა
გერბის ფარი ჰორიზონტალურად არის ქონგურისებურად გადაკვეთილი 2 ნაწილად.
გერბის ფარს ზემოთ მოთავსებულია საქალაქო ვერცხლის გვირგვინი — სამკოშკიანი ქონგურებიანი გალავანი (ციხე-სიმაგრის ფორმის) ნახევრად ღია ჭიშკრით.
ფარს ქვემოთ მოთავსებულია გერბის დევიზის ვერცხლ-მწვანე ბაფთა, რომლის ვერცხლის ველზე შავით ჩაწერილია გერბის დევიზი — „ახალციხე“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს მუნიციპალური გერბები კატეგორია:ახალციხის მუნიციპალიტეტი
ხმალკუდები
ხმალკუდები წარმოიშვნენ დედამიწის სილურულ პერიოდში, მიახლოებით 445 მილიონი წლის წინ, როდესაც ზღვაში კიბომორიელები დაცურავდნენ, ხმელეთზე კი გიგანტური ზომის მორიელები ცხოვრობდნენ. ამჟამად ხმალკუდები შემორჩნენ აშშ-ის დასავლეთ სანაპიროზე, კარიბის ზღვის პირას და ინდონეზიის წყლების წყალმარჩხ ადგილებში. აქედან ისინი ვრცელდებიან ჩინეთის სანაპიროს გასწვრივ იაპონიამდე და დასავლეთ ინდოეთამდე. არც თუ ისე იშვიათი არსებებია. ზოგან მათ ბადეებით იჭერენ, ფქვავენ და სასუქად იყენებდნენ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნამარხი ფეხსახსრიანები *
ჟიუვენალ ჰაბიარიმანა
მინი|ჟიუვენალ ჰაბიარიმანა ჟიუვენალ ჰაბიარიმანა (Juvénal Habyarimana; დ. 8 მარტი, 1937 — გ. 6 აპრილი, 1994, კიგალთან) — რუანდის პრეზიდენტი და მთავრობის მეთაური 1973 წლიდან სიკვდილის ბოლომდე. თავდაცვის მინისტრი 1965 წლიდან, განვითარებისათვის ეროვნული-რევოლუციური  მოძრაობის პარტიის თავმჯდომარე 1975 წლიდან.
ლიტერატურა
კატეგორია:რუანდის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 8 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1937 კატეგორია:გარდაცვლილი 6 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1994 კატეგორია:ავიაკატასტოფაში დაღუპული სახელმწიფოს მეთაურები
ეპიფანე კვანტალიანი
ბიოგრაფია
დაიბადა გლეხის ოჯახში. იყო მუშა. 1906 წლიდან იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული (ბოლშევიკური) პარტიის წევრი. 1911-1917 წლებში რამდენჯერმე იყო დაპატიმრებული და გასახლებული კავკასიიდან. 1917 წლიდან რევოლუციურ საქმიანობას ეწეოდა ტომსკსა და ბაქოში. რუსეთის სამოქალაქო ომის დროს, 1918 წელს იყო კავკასიის წითელი არმიის შეიარაღების კომისარი, სამხრეთის ფრონტის მე-8 არმიის საარტილერიო მომარაგების კომისარი. 1919-1920 წლებში იატაკქვეშა პარტიულ სამუშაოებზე იყო ბაქოში. 1921 წელს იყო აზერბაიჯანის სსრ სამხედრო და საზღვაო საქმეთა სახალხო კომისრის მოადგილე, 1922 წელს — შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატის მთავარი სამმართველოს უფროსი და, შეთავსებით, აზერბაიჯანის სსრ იუსტიციის სახალხო კომისრის მოადგილე. 1922 წლის აპრილში დაინიშნა საქართველოს სსრ სამხედრო და საზღვაო საქმეთა სახალხო კომისრის მოადგილედ, იმავე წლის ნოემბერში — საქართველოს სსრ საგანგებო კომისიის თავმჯდომარედ და ამიერკავკასიის საგანგებო კომისიის თავმჯდომარის მოადგილედ. 1926 წლის სექტემბერიდან იყო საქართველოს სსრ შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატის სახელმწიფო პოლიტიკური სამმართველოს თავმჯდომარე და, იმავდროულად (1924 წლის აგვისტოდან), ამიერკავკასიაში გაერთიანებული სახელმწიფო პოლიტიკურო სამმართველოს სრულუფლებიანი წარმომადგენლის მოადგილე. კვანტალიანი იყო საქართველოში ანტისაბჭოთა ოპოზიციის დევნის, 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების ჩახშობის და პოლიტიკური რეპრესიების ერთ-ერთი ხელმძღვანელი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1889 კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1937 კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი ბოლშევიკები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში კატეგორია:წითელი დროშის ორდენის კავალრები კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ქართველები
Formica gracilis
Formica gracilis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ტორე-დე-დონ-მიგელი
ტორე-დე-დონ-მიგელი (Torre de Don Miguel) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების კასერესის პროვინციის სიერა-დე-გატის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 12 კმ². მოსახლეობა — 484 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:კასერესის მუნიციპალიტეტები
ბრავო
ბრავო შეიძლება აღნიშნავდეს:
არგაო
არგაო (ოფიციალურად არგაოს მუნიციპალიტეტი; Munisipalidad sa Argao; Bayan ng Argao) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი სებუს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 78 187 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 45 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:სებუს პროვინციის მუნიციპალიტეტები
ევროპის ჩემპიონატი წყალბურთში ქალთა გუნდებს შორის
ქალთა  ევროპული  ჩემპიონატების  ჩატარება    1985  წლიდან  დაიწყეს. პირველად იგი  ცალკე  ჩატარდა,  შემდეგ  კი   ყოველთვის  ვაჟთა  ჩემპიონატთან ერთად ტარდება  ერთ  რომელიმე  ქალაქში
ჩემპიონები და პრიზიორები, ქალები
! style="background: #ddffdd;"|# ! s! style="background: #ddffdd;"|წელი ! s! style="background: #ddffdd;"|ჩატარების ადგილი ! s! style="background: #ddffdd;"|მონაწილეთა რაოდენობა ! s! style="background: #ddffdd;"|პირველი ადგილი ! s! style="background: #ddffdd;"|მეორე ადგილი ! s! style="background: #ddffdd;"|ფინალური მატჩის შედეგი ! s! style="background: #ddffdd;"|მესამე ადგილი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:წყალბურთი კატეგორია:საერთაშორისო ტურნირები  წყალბურთში
European Water Polo Championship
ჰენინგ ფონ ტრესკო
thumb|170px|ჰენინგ ფონ ტრესკო ჰენინგ ჰერმან რობერტ კარლ ფონ ტრესკო (გერმ. Henning Hermann Robert Karl von Tresckow) (დ. 10 იანვარი, 1901, მაგდებურგი, გერმანია — გ. 21 ივლისი, 1944, ოსტროვი, პოლონეთი) — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე, ვერმახტის გენერალ-მაიორი და 1944 წლის 20 ივლისის შეთქმულების მონაწილე.
ბიოგრაფია
კატეგორია:გერმანელი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:დაბადებული 10 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1901 კატეგორია:გარდაცვლილი 21 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1944
კარპა
კარპა — ტბა პერუში. მდებარეობს ლიმის რეგიონის, სენტრას რაიონში.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:პერუს ტბები
ალექსანდრე ჯავრიშვილი
ალექსანდრე სიმონის ძე ჯავრიშვილი (დ. 6 თებერვალი, 1881, თბილისი, — გ. 17 ოქტომბერი, 1932, იქვე) — ქართველი ექიმი, ერთ-ერთი პირველი დერმატოლოგ-ვენეროლოგი საქართველოში.
1916 წელს დაამთავრა ხარკოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. 1919 წლამდე მუშაობდა იქვე, უნივერსიტეტის კანისა და ვენერიულ სნეულებათა კლინიკაში. 1919 წლიდან მოღვაწეობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტზე. 1931 წელს აირჩიეს თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კანისა და ვენერიულ სნეულებათა კათედრის გამგედ. იმავდროულად, 1931 წლიდან გარდაცვალებამდე, იყო აგრეთვე კანისა და ვენერიულ სნეულებათა სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი. გამოქვეყნებული აქვს შრომები ვენეროლოგიისა და დერმატოლოგიის საკითხებზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 6 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1881 კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1932 კატეგორია:ქართველი ექიმები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
პრიიუტოვო (ბაშკირეთი)
პრიიუტოვო (Приют; Приютово) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბელებეის.
2013 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 20 394 ადამიანი.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (45,1%).
სქოლიო
კატეგორია:ბელებეის რაიონის სოფლები
იკაკოსის ნახევარკუნძული
მინი|მარჯვნივ|230პქ|იკაკოსის ნახევარკუნძული იკაკოსის ნახევარკუნძული (Peninsula de Hicacos) — ნახევარკუნძული კუბის ჩრდილოეთ ნაწილში, მატანსასის პროვინციაში. სიგრძე 18 კმ, სიგანე 0,5 კმ-იდან 2,5 კმ-მდე. მთავარი ქალაქია ვარადერო, რომელიც საკურორტო მნიშვნელობისაა. სახელწოდება წარმოსდგება კაქტუსების სახეობიდან. ვრცელდება კარდენასის ყურესა და ნიკოლასის სრუტეს შორის. ნახევარკუნძულზე წარმოდგენილია კუბის უკიდურესი ჩრდილოეთი წერტილი. სანაპიროებზე განვითარებულია მარჯნის რიფები. პლაჟი ქვიშიანია. სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროსთან არის პატარა ნავმისადგომები და დელფინარიუმი.
იკაკოსის ნახევარკუნძულზე მდებარეობს ამავე სახელწოდების პარკი (ფართობი 3,12 კმ²), სადაც თავმოყრილია ბუნების ულამაზესი ძეგლები, მღვიმეები, ტბები და სხვ. მრავალფეროვანია ფლორა და ფაუნა.
ხელსაყრელი ბუნებრივი პირობების გამო განვითარებულია ტურიზმი.
სქოლიო
კატეგორია:კუბის ნახევარკუნძულები
Datura stramoniom
Datura stramoniom — ერთწლოვანი ბალახოვანი მცენარეა, სწორმდგომი, 120 სმ-მდე სიმაღლის ღეროთი. ღერო შიშველია, ორთითასებრ დატოტვილი; ფოთლები დიდია, ქვედა 20 სმ სიგრძისა, კვერცხისებრი ფორმის, წაწვეტებული, ზედა მხარეზე მუქი მწვანე, ქვედაზე - შედარებით ღია, ფოთლების ყუნწები და ძარღვები დაფარულია ბუსუსებით. . ყვავილები დიდია, მარტოული, განწყობილია ღეროს განშტოებებში. გვირგვინი თეთრია, ძაბრისებრი, ნაოჭიანი, 5-6 ნაკვთიანი, წაწვეტებული გადანაღუნით, გვირგვინის მილი 6-7 სმ სიგრძისაა, ჯამზე ორჯერ გრძელი. ჯამი მილისებრია, 5-კბილიანი, 5-წახნაგოვანი. მტვრიანა 5, სამტვრეები გასწვრივ იხსნება. ნაყოფი კვრეცხისებრი ან თითქმის სფერული ფორმის კოლოფია, მაგარი ეკლებით მოფენილი, მომწიფებისას იხსნება 4 საგდულით. თესლი მრავალია, შავი ფერის. მცენარე ყვავილობს VI-X, ნაყოფიანობს VII-დან.
მეორე სახეობა - უვნებელი ლემა (innoxius - ლათ. უვნებელს მიშნავს) ერთწლოვანი ბალახია, ღერო სწორმდგომი 150 სმ სიმაღლის, ძლიერ დატოტვილი. ფოთლები და მთელი მცენარე მოფენილია მოკლე და მონაცრისფრო ბეწვით. ფოთლები კვერცხისებრი ან მოგრძო კვერცხისებრი ფორმისაა, არათანაბრად ამოკვეთილი ძირით, ფოთლის ფირფიტა ამოკვეთილ-დაკბილულია ან კიდემთლიანი, 3-10 სმ სიგრძისა. გვირგვინი ძაბრისებრია, თეთრი ფერის, 15(20) სმ სიგრძის, სუსტად გამოხატული 10 წამახვილებული კბილით. ჯამი მილისებრია, 5 კბილიანი; მტვრიანა 5, ნაყოფი (3) 4-6 სმ დიამეტრის კოლოფია, მოფენილია ხშირი ბლაგვი, ნემსისებრი ეკლებით, თესლი მრავალია, ყვითელი ფერის. მცენარე ყვავილობს VI-X, ნაყოფიანობს VIII-XI.
ლემა სარეველა მცენარეა, იზრდება მთის ქვედა სარტყელამდე, გზის პირებზე, ბოსტნებში, რუდერალურ ადგილებში აფხაზეთში, ლეჩხუმში, აჭარაში, ქართლში, კახეთში. ხშირია აზერბაიჯანშიც. საერთო გავრცელება: ევროპა, შუა და მცირე აზია, აფრიკა, ჩრდ. და სამხ. ამერიკა. მეტად ხელსაყრელია კულტივირება. უვნებელი ლემა ტროპიკული მცენარეა, სამშობლოა მექსიკა. კულტურაშია მსოფლიოს ბევრ ქვეყანაში: სამხ. ჩინეთში, ეგვიპტეში, ნიგერიაში, აშშ-სა (ფლორიდა) და სხვ. ჩვენთან აშენებენ ერთწლოვანი კულტურის სახით. კარგად იტანს როგორც დასავლეთ, ისე აღმოსავლეთ საქართველოს კლიმატს.
მედიცინაში გამოყენება. ლემას ფოთლებსა და უვნებელი ლემას თესლს (ნაყოფსაც) იყენებენ როგორც სამრეწველო ნედლეულის სკოპოლამინისა და ატროპინის მისარებად. სკოპოლამინის სკოპინისა და ტროპის მჟავას რთული ეთერია. ის ქიმიურად ახლოსაა ატროპინთან, ამიტომ მის მსგავსად იწვევს გლუვი კუნთების მოდუნებას, აგანიერებს თვალის გუგას, ამცირებს საჭმლის მომნელებელი და საოფლე ჯრკვლების სეკრეციას, შეიძლება გამოიწვიოს სედატიური ეფექტი. ზოგჯერ იყენებენ ფსიქიატრიულ პრაქტიკაში, როგორც დამამშვიდებელს, ხოლო ნევროლოგიაში პარკისონიზმის საწინაარმდეგოდ. ლემას ფოთლებისაგან ამზადებენ ასთმათოლს, ასევე გარედან სახმარად „ლემას ზეთს“, ხოლო უვნებელი ლემას თესლებისაგან პრეპარატ „აერონს“, რომელსაც უნიშნავენ ზღვისა და ჰაერის დაავადებებისას. ჰომეოპათიაში ნედლი მცენარის ესენციას იყენებენ კრუნჩხვების, ენაბლუობის, ეპილეფსიის, მანიაკურ-დეპრესიული ფსიქოზის შემთხვევაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ძაღლყურძენასებრნი
რუსეთ-ოსმალეთის ომი (1710-1713)
thumb|250px|ომის მთავარი კამპანია - პრუტის ლაშქრობარუსეთ-ოსმალეთის ომი 1710-1713 - პოლტავასთან რუსეთის არმიის გამარჯვების შემდეგ (1709 წ.) შვედეთის მეფე კარლ XII ოსმალეთში გაიქცა. ავსტრიისა და საფრანგეთის დახმარებით მან შეძლო ოსმალეთის ჩაბმა (1710 წლის 20 ნოემბერი) რუსეთთან ომში. 1711 წელს პეტრე I-მა მდინარე პრუტისაკენ გაილაშქრა, მაგრამ წარმატება ვერ მოიპოვა. ოსმალებმა რუსების ბანაკს ალყა შემოარტყეს. 12 (23) ივლისს დაიდო საზავო ხელშეკრულება, რუსეთის ჯარმა მოლდავეთიდან თავისუფალი გასვლის უფლება მიიღო, სამაგიეროდ რუსეთმა ოსმალეთს აზოვი დაუბრუნა, თანაც რუსეთს დნეპრისა და აზოვის ზღვის სანაპიროებზე ციხესიმაგრეები უნდა მოეშალა. მაგრამ ომი 1713 წლამდე გაგრძელდა, რადგანაც ოსმალეთის სულთანმა ახალი მოთხოვნების წამოყენება მოინდომა. 1713 წელს ადრიანოპოლში დაიდო ხელშეკრულება, რომელმაც 1711 წლის ზავის პირობები გაიმეორა.
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთ-ოსმალეთის ომები კატეგორია:რუსეთის ომები კატეგორია:XVIII საუკუნის ომები
Traité de Prout
არუბა 1988 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
არუბამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე პირველად იასპარეზა 1988 წელს, სამხრეთ კორეის დედაქალაქ სეულში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედლის მოპოვება ვერ შეძლეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1988 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:არუბა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ჩემი მეგობარი ჰიტლერი
ჩემი მეგობარი ჰიტლერი (わが友ヒットラー, Waga Tomo Hittorā) — იაპონელი მწერლისა და დრამატურგის, იუკიო მიშიმას 1968 წლის ნეოკლასიკური პიესა, რომელიც სცენაზე პირველად გამოცემიდან ერთი წლის შემდეგ, 1969 წლის იანვარში დაიდგა. საინტერესოა, რომ ერთ-ერთ სპექტაკლში ადოლფ ჰიტლერის როლი თავად მიშიმამ მოირგო.
ინსპირაცია
მიშიმა შთაგონებული იყო ცნობილი გერმანელი სამხედრო მოღვაწისა და ნაცისტური პარტიის ერთ-ერთი დამაარსებლის, ერნსტ რემის მკვლელობით, ე.წ. გრძელი დანების ღამის ინციდენტისას. მიუხედავად ამისა, გავლენის ძირითად წყაროს მისი სხვა პიესა წარმოადგენდა. გამომდინარე იქიდან, რომ მიშიმას სხვა პიესის - მადამ დე სადი (1965) - როლებში მხოლოდ ქალი მსახიობები იღებდნენ მონაწილეობას, ავტორმა ისურვა, რომ ზემოხსენებულ პიესაში მხოლოდ კაცი მსახიობები ეთამაშა. მისივე თქმით, მას სურდა დაემსხვრია ის მცდარი შეხედულება, რომ თითქოს მას არ შეეძლო ორივე სქესის მქონე პერსონაჟების შექმნა.
დადგმის შესახებ
პიესაში ვხვდებით ოთხ მთავარ პერსონაჟს - ადოლფ ჰიტლერს, გუსტავ კრუპს, გრეგორ შტრასერსა და ერნსტ რემს (რომლის ხელნაწერიდანაც პიესის სათაურია აღებული). სიუჟეტის ვითარდება 1934 წლის ზაფხულში, ბერლინის კანცელარიაში. სპექტაკლის მიმოხილვები და კრიტიკა განსხვავებულია - ზოგი მას მკვეთრად ფაშისტურ, ზოგიც ანტიფაშისტურ ნიმუშად აღიქვამს.
სიუჟეტი
დადგმა იწყება იმით, რომ ჰიტლერი სიტყვით გამოდის გერმანელი ხალხის წინაშე, რა დროსაც მისი ორი კოლეგა - კრუპი და რემი - შემოდიან შეხვედრაზე დასასწრებად. ისინი ჩუმად ესაუბრებიან ერთმანეთს და განიხილავენ ე.წ. „რკინის თაიგულის“ თემას, რაც წარმოადგენს ერთგვარ მეტაფორას კაცობრიობის ისტორიაში დაწყებული დიდი წინსვლისა, ასევე ჰიტლერის ლიდერის თვისებების უკეთ გამოვლენისა და ა.შ.
მოგვიანებით, ყრილობაზე შემოდის შტრასერი, რომელსაც დაძაბული ურთიერთობა აქვს რემთან. კრუპი მათ ურთიერთობას აღწერს, როგორც „კატა-თაგვობანას“. შტრასერი ამბობს, რომ ქვეყანას ომის შედეგად მიღებული მოგება უნდა გადაეცეს, რაზეც რემს მწვავე რეაქცია აქვს და შტრასერს სოციალისტად მოიხსენიებს. სიტყვით გამოსვლის დასრულების შემდეგ ჰიტლერი თავის გუნდელებთან მიდის და იღებს შეტყობინებას იმის შესახებ, რომ მოსახლეობა აღფრთოვანებული იყო მისი გამოსვლით და, მეტიც, მას ხელოვანიც კი უწოდეს.
ამის შემდეგ მიდის დიალოგი ჰიტლერსა და რემს შორის, თუ რამდენად ახლოს იყვნენ ისინი ერთმანეთთან, თუმცა ახლა, როცა ისინი სახელმწიფო საქმეში ერთობლივად არიან ჩართულნი, აღარ აქვთ ძველი დღეების გახსენების დრო. ჰიტლერი გადაწყვეტს, ერთი დღით ჩამოშორდეს პოლიტიკურ სამსახურს, შედეგად, რემი იწყებს მისთვის ყოველივე იმის სწავლებას, რასაც კარგი სამხედრო ლიდერი საჭიროებს.
სქოლიო
კატეგორია:XX საუკუნის ლიტერატურა კატეგორია:XX საუკუნის პიესები კატეგორია:იუკიო მიშიმას ნაწარმოებები
პიტის კუნძული
პიტი  ანუ რანგიაირია (Pitt Island) — მეორე უდიდესი კუნძული ჩატემის არქიპელაგის შემადგენლობაში, რომელიც ახალ ზელანდიას ეკუთვნის.
კუნძულის ფართობი 62 კმ²-ია. მდებარეობს ახალი ზელანდიის მთავარი კუნძულიდან 800 კმ-ით აღმოსავლეთით, ჩატემის კუნძულიდან 20 კმ-ით სამხრეთ-აღმოსავლეთით, რომლისგანაც პიტის სრუტითაა გამოყოფილი. კუნძული საკმაოდ გორაკ-ბორცვიანია, უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან 241 მეტრზეა აღმართული (მთა ვაიჰერე). 2011 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 38 ადამიანს შეადგენს.
პიტის კუნძული პირველი დასახლებული ადგილია დედამიწაზე, სადაც პირველად დგება ახალი წელი.
ევროპელებმა კუნძული 1791 წელს აღმოაჩინეს.
სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის კუნძულები
დალარ-ჯირდახანი
დალარ-ჯირდახანი (Dəllər Cırdaxan) — სოფელი აზერბაიჯანში, განჯა-ყაზახის რეგიონის შამქორის რაიონში.
ლიტერატურა
კატეგორია:შამქორის რაიონის სოფლები
ვიტებსკის სამთავრო
ვიტებსკის სამთავრო, სლავური სამთავრო — მოიცავდა ტერიტორიას მდინარე დასავლეთ დვინის შუა წელზე. 1101 წელს გამოეყო პოლოცკის სამთავროს. XIII საუკუნის დამდეგს ექვემდებარებოდა სმოლენსკს, XIII საუკუნის მესამედში ლიეტუვამ დაიპყრო. XIII საუკუნის დასასრულს მას სმოლენსკის მთავრის მოხელეები მართავდნენ, XIV საუკუნის დასაწყისიდან მიეკუთვნა მთავარ იაროსლავ ვასელის ძეს, 1320 წლიდან გადავიდა მისი სიძის, ლიტვის მთავრის ალგირდასის მფლობელობაში, 1141 წელს გაუქმდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბელარუსის ისტორია კატეგორია:ლიეტუვის ისტორია
სამეცნიერო ჟურნალი
სამეცნიერო ჟურნალი — პერიოდული გამოცემა, რომელიც სამეცნიერო ინფორმაციის წყარო და სამეცნიერო კომუნიკაციის საშუალებაა.
სამეცნიერო ჟურნალს ენათესავება სამეცნიერო ბიულეტენები, სამეცნიერო სტატიებისა და მოხსენებების კრებულები „შრომების“, „სამეცნიერო წერილების“ და სხვა ტიპისა.
პირველად სამეცნიერო ჟურნალში ქვეყნდება ახალი სამეცნიერო მონაცემები;
მეორადში — პირველწყაროთა შესახებ და სამეცნიერო-ინფორმაციული და ბიბლიოგრაფიული ხასიათის მასალები; ესენია რეფერატული ჟურნალები და მათი მაჩვენებლები, სასიგნალო ინფორმაცია, ექსპრეს-ინფორმაცია, ბიბლიოგრაფიული ჟურნალები;
მესამე ტიპის სამეცნიერო ჟურნალია მიმოხილვითი, სამეცნიერო-მეთოდური, ზოგადსამეცნიერო-პოპულარული ჟურნალები.
სამეცნიერო ჟურნალის ფუნქცია არ ამოიწურება მხოლოდ სამეცნიერო ინფორმაციის გავრცელებით. სამეცნიერო ჟურნალში სამეცნიერო სტატიის პუბლიკაცია უზრუნველყოფს მეცნიერის უპირატესობას. სამეცნიერო ჟურნალის მრავალმხრივი ანალიზი მეცნიერებათმცოდნეობის ერთ-ერთი მიმართულებაა.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამეცნიერო ჟურნალები
სანტიბანიეს-ელ-ალტო
სანტიბანიეს-ელ-ალტო (Santibáñez el Alto) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების კასერესის პროვინციის სიერა-დე-გატის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 99 კმ². მოსახლეობა — 361 კაცი (2020 წ.).
ნიგერი
ნიგერი (ნიგერის რესპუბლიკა; République du Niger) — ზღვაზე გასასვლელის არმქონე სახელმწიფო დასავლეთ აფრიკაში. ფართობი — 1267 ათასი კვ. კმ. მოსახლეობის რაოდენობა 2012 წლის აღწერის მონაცემებით შეადგენს 17 138 707 ადამიანს. ოფიციალური ენა — ფრანგული. მორწმუნეთა უმეტესობა (დაახ. 80 %) მუსლიმი, ხოლო დანარჩენი ქრისტიანი (დაახ. 20 %). დაყოფილია 7 დეპარტამენტად. დედაქალაქი — ნიამეი. სახელმწიფოს მეთაური — პრეზიდენტი. საკანონმდებლო ორგანო — პარლამენტი.
უძველესი ნიგერი
thumb|right|250px|კლდეზე შესრულებული ნახატი, გამოსახულია [[ჟირაფისებრნი|ჟირაფების ჯოგი]] ჩვენს წელთაღრიცხვამდე დაახლოებით 2500 წელს დაიწყო საჰარის უდაბნოს შეტევა სამხრეთისკენ. შეტევამდე თანამედროვე ნიგერის მთელი ტერიტორია წარმოადგენდა სავანას, რომლის მოსახლეობას შეადგენდნენ ქვის ხანის ჯერ კიდევ ლითონის დამუშავების არმცოდნე მონადირეები და მეჯოგეები. ჩვენს წელთაღრიცხვამდე VIII-VI ათასწლეულში თანამედროვე ნიგერის ტერიტორიაზე არსებობდა კიფიური კულტურა, რომლის წარმომადგენლები იყვნენ მაღლები და ჰქონდათ მასიური აღნაგობა. V-III ათასწლეულში ის შეცვალა ტენერიულმა კულტურამ, რომლის წარმომადგენლებს ჰქონდათ გრაცილური აღნაგობა და მიეკუთვნებოდნენ კავკასიური რასის ხმელთაშუაზღვისპირულ ქვერასას. ტენერიული კულტურა უკვალოდ გაქრა საჰარის უდაბნოს შემოტევის შემდეგ; სავარაუდოდ, გადარჩენილი მოსახლეობა სხვა ადგილებში გადასახლდა. ქვეყნის ჩრდილოეთში უდაბნოს შემოტევამ ეს ხალხი აიძულა სამხრეთისკენ გადასახლებულიყო. ნიგერის ისლამიზაციამდელი პერიოდიდან შემოგვრჩა მხოლოდ კლდეზე შესრულებული ნახატების ვრცელი კომპლექსი აირის მთებზე, რომელიც სავარაუდოდ ჩვენს წელთაღრიცხვამდე დაახლოებით 6000-2000 წლებშია შექმნილი.
შუა საუკუნეები
thumb|right|300px|ნიგერის ტერიტორიაზე XV—XVIII საუკუნეებში გადიოდა [[ტრანსსაჰარული ვაჭრობა|საქარავნო სავაჭრო გზები]] ნიგერი მდებარეობს ტრანსსაჰარულ სავაჭრო გზებზე, რაც მას საჰარის უდაბნოში შუა საუკუნეებში აღმოცენებული სახელმწიფოებისათვის ხდიდა მიმზიდველად. აღმოსავლეთი ნიგერი X საუკუნიდან შედიოდა კანემის იმპერიის შემადგენლობაში. 1085 წელს კანემის იმპერიაში შეიცვალა მმართველი დინასტია, რომლის ახალი სულთანი იყო მუსლიმი, რაც ნიშნავდა სახელმწიფო რელიგიად ისლამის გამოცხადებას. ისლამის მიღების შემდეგ კანემის იმპერია მჭიდროდ დაუკავშირდა არაბულ სამყაროს. თვითონ კანემის იმპერია დაიშალა 1376 წელს შიდა არეულობების გამო. მის ადგილას წარმოიშვა ბორნოს სახელმწიფო, რომელმაც იარსება XIX საუკუნემდე.
დასავლეთი ნიგერი XIV—XV საუკუნეებში იყო მალის იმპერიის ნაწილი, ხოლო მას შემდეგ, რაც ამ იმპერიამ არსებობა შეწყვიტა XVI საუკუნის ბოლომდე იყო სონგაის იმპერიის ნაწილი. თანამედროვე ნიგერის ჩრდილოეთში ცხოვრობდნენ და დღესაც ცხოვრობენ ტუარეგები, რომლებიც აქ ჩრდილოეთიდან XI საუკუნეში მოვიდნენ. ტუარეგების მთავარი ქალაქი იყო აგადესი, რომელმაც თავისი სიმდიდრე მარილის ვაჭრობით მოიპოვა. XVI საუკუნის ბოლოს სონგაის იმპერია განადგურდა და მისი დიდი ნაწილი გადავიდა მაროკოს სულთანის კონტროლ ქვეშ. მაგრამ თანამედროვე ნიგერის სამხრეთში წარმოიშვა დამაგარამის სასულთნო, რომლის დედაქალაქი იყო ქალაქი ზინდერი, რომელიც თავდაპირველად კანემის იმპერიას ემორჩილებოდა, მაგრამ შემდეგ გახდა დამოუკიდებელი, ძლიერი სახელმწიფო. სულთანის შემოსავლის ძირითადი წყარო იყო მონებით ვაჭრობა, რომელიც ყვაოდა XIX საუკუნის შუა პერიოდამდე.
ევროპელების მოსვლა და კოლონიზაცია
XVI-XVII საუკუნეებში პორტუგალიელების მიერ დასავლეთი აფრიკის სანაპიროს კოლონიზაციით, სულ უფრო მეტ მნიშვნელობას იძენდა საზღვაო ვაჭრობა, ტრანსსაჰარული ვაჭრობა კი შესაბამისად ძალას კარგავდა. ნიგერმა, რომელსაც არ ჰქონდა ზღვაზე გასასვლელი, მნიშვნელოვნად წააგო მოვლენების ასეთი განვითარების გამო, მისი ქალაქების მოსახლეობა მნიშვნელოვნად შემცირდა.
XIX საუკუნეში ნიგერის ტერიტორიაზე შემოსვლა დაიწყეს ფრანგებმა. წინააღმდეგობის დახვედრის გამო მათ დაეხმარა სამხედრო ექსპედიცია, ცნობილი როგორც ვულე-შანუანის მისია (Mission Voulet-Chanoine) და რომელმაც 1898-1899 წლებში ფაქტობრივად გააცამტვერა ნიგერის სამხრეთი ნაწილი. შემდეგ ფრანგებმა გეზი აიღეს ჩრდილოეთისკენ, სადაც ტუარეგების წინააღმდეგობები მუდამ თან ხვდებოდათ. კოლონიზაციის ერთ-ერთი ბოლო ეპიზოდი იყო კაოსენის აჯანყება 1916-1917 წლებში.
1900 წელს საფრანგეთმა ნიგერი გამოაცხადა სამხედრო ტერიტორიად, რომელიც ზინდერიდან იმართებოდა. 1922 წელს ნიგერი გახდა საფრანგეთის კოლონია. როგორც ფრანგულ კოლონიურ რეჟიმს სჩვეოდა, აქაც კოლონიური ხელისუფლება არ ფიქრობდა მის მფლობელობაში არსებული ტერიტორიის კეთილმოწყობაზე, ხოლო შიდა მართვა გადასცეს ადგილობრივ მმართველებს და ტომების ბელადებს, თვალს ხუჭავდნენ მათ კორუმპირებულ მართველობაზე. ვალუტის სახით ბრუნვაში გაუშვეს ფრანგული ფრანკი, რამაც მოიტანა მოსახლეობის მასიური გადასახლება სოფლებიდან ქალაქებში, ხოლო მარცვლეული კულტურების მასობრივმა შემოტანამ ნიგერი ტრანსსაჰარული ვაჭრობიდან საბოლოოდ გადაერთო საფრანგეთთან ვაჭრობაზე და გაამყარა მისი დამოკიდებულება მეტროპოლიაზე. ამასთან ნიგერი რჩებოდა ერთ-ერთ უღარიბეს ფრანგულ კოლონიად და იღებდა ფრანგული ინვესტიციების მხოლოდ მცირე ნაწილს დასავლეთ და ეკვატორულ აფრიკაში.
დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლა
1958 წელს, როდესაც საფრანგეთის კოლონიალური იმპერიის კრიზისი თვალსაჩინო გახდა, პრეზიდენტმა შარლ დე გოლმა აფრიკულ კოლონიებს შესთავაზა არჩევანი სრულ დამოუკიდებლობასა და საფრანგეთის შემადგენლობაში თვითმმართველობას შორის, ამასთან გამოხატა აშკარა მხარდაჭერა თვითმმართველობის მიმართ. ყველა კოლონიაში გაიმართა არჩევნები და ერთადერთი ქვეყანა, რომელმაც დამოუკიდებლობას დაუჭირა მხარი, გახდა გვინეა, რომელიც შარლ დე გოლმა უარყოფით მაგალითად წარმოადგინა, სრულიად შეუწყვიტა ყველანაირი დაფინანსება, იქიდან გამოიყვანა მთელი მოძრავი ფრანგული ქონება და გაანადგურა ყველა უძრავი ქონება, ადმინისტრაციულ შენობებში ელექტროსადენებიც კი. ნიგერმა, როგორც ყველა სხვა დანარჩენმა კოლონიამ, ხმა მისცა ავტონომიას საფრანგეთის შემადგენლობაში. არსებობს მტკიცებულება, რომ ხმის მიცემა გაყალბებული იყო. მაგრამ საკმაოდ მალე გამოირკვა, რომ აფრიკული სახელმწიფოების მეთაურები არ იყვნენ კმაყოფილები საფრანგეთის შემადგენლობაში ადმინისტრაციული ტერიტორიების მმართველობის თავიანთი მდგომარეობით და უკვე მოითხოვეს სრული დამოუკიდებლობა. 1960 წელს აფრიკაში ფრანგული კოლონიების უმრავლესობამ გამოაცხადა დამოუკიდებლობა, ამასთან ნიგერი გახდა მეორე ასეთი ტერიტორია დაგომეის შემდეგ. ნიგერის დამოუკიდებლობა გამოცხადდა 1960 წლის 3 აგვისტოს.
1958 წლისთვის ნიგერში არსებობდა ორი დიდი პოლიტიკური ძალა. საუაბას პარტია, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ჯიბო ბაკარი, აწარმოებდა კამპანიას ქვეყნის დამოუკიდებლობისათვის. რეფერენდუმის საბოლოო შედეგების დათვლის შემდეგ ეს პარტია აიკრძალა, ხოლო ჯიბო ბაკარიმ დატოვა ნიგერი. მეორე პოლიტიკურ ძალას წარმოადგენდა ნიგერის პროგრესული პარტია, რომლის ლიდერმა ამანი დიორიმ, 1960 წელს, ქვეყნის დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ, დაიკავა ქვეყნის პრეზიდენტის პოსტი.
დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ
სეინი კუნჩეს მმართველობა წარმოადგენდა აფრიკული ხელისუფლებების იშვიათ მაგალითს, რომელმაც შეძლო გადაეწყვიტა ქვეყნის ეკონომიკური პრობლემები. სეინი კუნჩემ ამას მიაღწია არაპოპულარული ეკონომიკური გადაწყვეტილებებით და თავისი პოლიტიკური მოწინააღმდეგეების განადგურებით. ქვეყნის შიგნით მას ჰქონდა კეთილსინდისიერი და არაკორუმპირებული მმართველის რეპუტაცია, რაც მთავრობას დაეხმარა გადაელახა 1983 წლის ძლიერი გვალვის შედეგები. 1987 წელს სეინი კუნჩე გარდაიცვალა და მისი პოსტი დაიკავა ალი საიბუმ. 1989 წელს ალი საიბუმ დანიშნა საპრეზიდენტო არჩევნები, რომელშიც თვითონ იყო ერთადერთი კანდიდატი, მაგრამ უკვე 1990 წელს ქვეყანაში დაიწყო უწესრიგობები და დემონსტრაციები დემოკრატიზაციის მოთხოვნით. 1991 წელს მოწვეული იქნა ეროვნული კონფერენცია და მისი შედეგების მიხედვით 1993 წელს ნიგერში გაიმართა ქვეყნის ისტორიაში პირველი მრავალპარტიული არჩევნები. ნიგერის პირველი დემოკრატიულად არჩეული პრეზიდენტი გახდა მაჰამან უსმანი, ჰაუსას ხალხის წარმომადგენელი.
1990 წლიდან 1998 წლის ჩათვლით ნიგერის და მალის ჩრდილოეთით მოხდა ტუარეგების აჯანყება, რომლებიც ავტონომიას ითხოვდნენ. თუმცა 1990 წლისთვის მოხერხდა შეთანხმების მიღწევა ყველა შემხებ მხარესთან, 2007—2009 წლებში მოხდა ტუარეგების მეორე აჯანყება, რომლის დროსაც აჯანყებულთა კონტროლ ქვეშ დიდი ხნის განმავლობაში იმყოფებოდა ნიგერის ჩრდილოეთში მდებარე დიდი ქალაქი, აგადესი.
2011 წლის 12 მარტს გაიმართა საპრეზიდენტო არჩევნები, სადაც გაიმარჯვა პარტია ნიგერის დემოკრატიისათვის და სოციალიზმისათვის ლიდერმა მაჰამადუ ისუფუმ. იმავდროულად გაიმართა საპარლამენტო არჩევნებიც.
გეოგრაფიული მდგომარეობა
thumb|right|250px|ნიგერის რუკა thumb|right|250px|ნიგერის ტოპოგრაფიული რუკა thumb|right|250px|ნიგერის ხედი ხელოვნური თანამგზავრიდან ნიგერის რესპუბლიკა მდებარეობს დასავლეთი აფრიკის ჩრდილო-აღმოსავლეთში. იგი ჩრდილოეთით და ჩრდილო-დასავლეთით ესაზღვრება ალჟირს, ჩრდილო-აღმოსავლეთით — ლიბიას, აღმოსავლეთით — ჩადს, სამხრეთით და სამხრეთ-დასავლეთით — ნიგერიას, სამხრეთ-დასავლეთით — ბენინს და ბურკინა-ფასოს, ხოლო დასავლეთით — მალის. ნიგერი ზღვაზე გასასვლელის არმქონე სახელმწიფოა. ქვეყანა მდებარეობს ჩრდილოეთის განედის 11°37′ და 23°33′ (1300 კმ ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ) და აღმოსავლეთის გრძედის 0°06′ და 16° (2000 კმ დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ) შორის. ნიგერის ტერიტორიის ფართობია 1 267 000 კმ² და ფართობის მიხედვით მას მეექვსე ადგილი უკავია აფრიკაში (ალჟირის, კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის, სუდანის, ლიბიის და ჩადის შემდეგ), ხოლო დასავლეთ აფრიკაში ყველაზე უფრო დიდი სახელმწიფოა.
გეოლოგია
ნიგერი მთლიანად მდებარეობს აფრიკის ფილაქანზე, რომელიც აგებულია პრეკამბრიული პერიოდის კრისტალური ქანებისაგან, როგორებიცაა გრანიტი და ფიქალი. კრისტალური ქანები ტერიტორიის დიდ ნაწილზე გადაფარულია სხვადასხვა ასაკის ფილაქნის სარჩულით: პალეოზოური, მეზოზოური, მესამეული და მეოთხეული ერის. ზედაპირზე კრისტალური ქანების სამი გამოსასვლელი მდიდარია სასარგებლო წიაღისეულით. ასეთი ყველაზე უფრო დიდი გამოსასვლელია აირის მთები, 60 ათასი კმ² ფართობით. მდინარე ნიგერის მარჯვენა ნაპირზე პრეკამბრიული პერიოდის ქანები გამოდიან კლდოვანი ბორცვების სახით და ქმნიან ლიპტაკოს პლატოს, 30 ათასი კმ² ფართობით. სამხრეთში, ქალაქ ზინდერის მახლობლად, უძველესი ქანები ქმნიან გრანიტული ბორცვების ორ ზოლს, 7 ათასი კმ² ფართობით. გრანიტული ბორცვები-ბიუტები ასევე გამოდიან ტენერეს უდაბნოში და კაუარის ოაზისებთან. ქვეყნის დასავლეთი, სამხრეთი და აღმოსავლეთი ნაწილების ფილაქნის სარჩულები აგებულია ზღვის, ტბის და კონტინენტური დანალექებით, ხოლო ჩრდილოეთი ნაწილი წარმოადგენს ქვიშის უზარმაზარ სისქეს. ინტენსიურმა ეროზიამ და გეოლოგიური პროცესების ხანგრძლივობამ გამოიწვია ნიგერის ტერიტორიის დიდი ნაწილის სიმაღლეში გათანაბრება.
სასარგებლო წიაღისეული
სასარგებლო წიაღისეულის ძირითადი საბადოები მდებარეობენ აირის და ლიპტაკოს პლატოების კრისტალური ქანების გამოსასვლელებში, ასევე ქვეყნის ცენტრალური და აღმოსავლეთის ნაწილების დანალექ ქანებში. ქვეყნის მთავარი სიმდიდრეა ურანის მადანი, რომლის მარაგის მიხედვითაც ნიგერი მსოფლიოში იმყოფება მეცხრე ადგილზე (მეექვსეზე მოპოვების მიხედვით). ურანის მადნის (ურანის მჟავა) დაზვერვითი მარაგი შეფასებულია 200 ათას ტონად. ურანის ძირითადი საბადოები მდებარეობენ აირის მთების დასავლეთით. მოპოვება მიმდინარეობს ქალაქებში არლიტი და აკუტა. ურანის საძებნი სამუშაოები ასევე მიმდინარეობს ჯადოს მთებში, დიდი რაოდენობის მარაგი აღმოჩნდა კაუარის ოაზისებში, არსებობს ვარაუდი, რომ ნიგერში ურანის გავრცელება გაცილებით უფრო ვრცელ ადგილებს მოიცავს.
ურანთან ერთად ქვეყანა მდიდარია სხვა წიაღისეულითაც. ქალაქ აგადესის ჩრდილოეთით მდებარეობს ანუ-არარენის ქვანახშირის საბადო, რომლის მარაგიც შეადგენს დაახლოებით 6 მილიონ ტონას. ქვანახშირის დაბალი ხარისხი კომპენსირდება მისი მდებარეობის დაბალი სიღრმით (დაახლოებით 40 მეტრი). ნიგერის აღმოსავლეთში, მანგის ქვაბულის და ჩადის ტბის დანალექ ქანებში მდებარეობს ნავთობის შემცველი ფენები. ქალაქ საისთან სიახლოვეს არსებული რკინის მადნის საბადო შეიცავს 600—700 მილიონ ტონა ნედლეულს. ქალაქ ტაპოის რაიონში მუშავდება ფოსფორიტების მსხვილი საბადო (500 მილიონი ტონა). ტიმიის და ელმეკის დასახლებულ პუნქტებთან მოიპოვება კასიტერიტი, რომელიც შეიცავს ვოლფრამს და ტანტალს, ასევე აღმოჩენილია საბადო ქალაქ ზინდერთან. ქალაქ მალბაზთან სიახლოვეს არსებობს კირქვის და თაბაშირის დიდი მარაგი. ბილმის, ფაშის და ტეგიდან-ტესუმის ოაზისებში მუშავდება მოხარშული მარილის საბადოები. მდინარე სირბის დანალექებში აღმოჩენილია ოქროს უმნიშვნელო მარაგი.
ცალკეული გეოლოგიური კვლევებით აღმოჩენილია სპილენძის, ნიობიუმის, ლითიუმის, მანგანუმის, კობალტის, ნიკელის და სხვა სასარგებლო წიაღისეული. გეოლოგიური დაზვერვა, ქვეყნის მადნის შესწავლა და ათვისება მთავარი და პერსპექტიული ამოცანაა ქვეყნის ეკონომიკის განვითარებისათვის.
რელიეფი
thumb|right|250px|ერგ ბილმას დიუნების ზღვა ქვეყნის რელიეფში სჭარბობს დაბლობები სიმაღლით ზღვის დონიდან 200—500 მეტრი. ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთში მდებარეობს აირის მთების მასივი — სხვადასხვა სიმაღლის პლატოს სისტემა, რომელიც გადაჭიმულია 400 კმ-ზე ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ და 250 კმ-ზე დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ. უმაღლესი წერტილი — იდუკალ-ნტაგეზის მთა, მდებარეობს ზღვის დონიდან 2000 მეტრზე უფრო მაღლა. პლატო დახრილია დასავლეთისკენ, რომელიც საკმაოდ დაკლაკნილია უადებით — მდინარეების მშრალი კალაპოტებით, რომლებიც მხოლოდ წვიმების სეზონის დროს ივსება. აირის მთების აღმოსავლეთი ნაწილი მკვეთრად ეჯახება უზარმაზარ ქვიშოვან ტენერეს უდაბნოს დაახლოებით 400 ათას კმ² ფართობზე. ტენერეს უდაბნოს ჩრდილოეთ (ტენერე-ტაფასასეტი) და ცენტრალურ ნაწილებში, აირის და ჯადოს პლატოებს შორის, მდებარეობენ მოძრავი ქვიშოვანი დიუნები. ტენერეს უდაბნოს ცენტრში მდებარეობს კაუარი — განცალკევებული ადგილი ბევრი ოაზისებით. ტენერეს უდაბნოს სამხრეთ ნაწილში იშვიათი ბალახი და ბუჩქნარი აკავებენ ქვიშას და ქმნიან გამაგრებულ დიუნებს. აირის მთების დასავლეთით მდებარეობს მოძრავდიუნებიანი ტალაკის უდაბნოს დაბლობი ფართობით 2-3 ათასი კმ². აირის მთების მეზობელი დაბლობის ნაწილი აგებულია თიხებით და წვიმების სეზონში ირწყვება უადებიდან, რაც მათ აქცევს კარგ საძოვრებად მეჯოგეებისთვის.
ჩრდილო-აღმოსავლეთში მდებარეობენ ჯადოს მთების და მანგენის ქვიშოვანი პლატოები. აღმოსავლეთში, ჩადთან სახელმწიფო საზღვარზე — აფაფის და ჩიგაის პლატოები. ამ პლატოებს აქვთ ჩამოშლილი ფერდოები, დაკლაკნილია კანიონებით და ადამიანისთვის ძნელად მისადგომია. სამხრეთ-აღმოსავლეთში მდებარეობს მანგის ნახევრადუდაბნო — ჩადის ტბის გამომშრალი ქვაბული. ქვეყნის სამხრეთი დაკავებულია დაბლობებით, ცალკეული კრისტალური ქანების გამოსასვლელებით.
ნიადაგი
thumb|right|250px|ნაყოფიერი ნიადაგი ქვეყნის სამხრეთში მდინარე [[ნიგერი (მდინარე)|ნიგერთან]] ნიგერის ნიადაგი საკმაოდ ღარიბია. ნიგერის ჩრდილოეთში, ქვიან პლატოებზე და ქვიშოვან უდაბნოებში ნიადაგის საფარი პრაქტიკულად არ არსებობს. მხოლოდ იმ უბნებზე, სადაც ჩნდება წყალი, ეკლიანი ბუჩქები და გვალვაგამძლე მარცვლოვნები აყალიბებენ პრიმიტიულ ქვიშოვან ნიადაგს. ნიგერის სამხრეთში, საჰელის ზონაში, ნიადაგის გავრცელება დამოკიდებულია სინოტივის რაოდენობაზე. ძირითადად ესაა სხვადასხვა სიმძლავრის წითელმიწა ნიადაგი და ქვიშის ნიადაგი. საჰელის ზონის ქვიშოვან ნიადაგში ნაკლებია ჰუმუსი, რაც ქაროვანი ეროზიისთვის ხელსაყრელი პირობაა. ქვეყნის აღმოსავლეთში, ჩადის ტბის ქვაბულში გავრცელებულია მარილოვანი ბორცვები. მდინარეების ხეობებში, უადებში და ღრმულებში, სადაც წყალი იკრიბება, გვხვდება ალუვიონით გამდიდრებული სოფლის მეურნეობისათვის ხელსაყრელი თიხოვანი ნიადაგი. ნიგერისთვის დამახასიათებელია ნიადაგის დეგრადაციისა და ეროზიის პროცესი, რომელსაც მოაქვს მიწის გაუდაბნოება, ამიტომ ბრძოლა ნიადაგის აღდგენისათვის და შენარჩუნებისათვის ქვეყნის მთავარი ამოცანაა.
ჰიდროლოგია
ნიგერის ჰიდროგრაფიული ქსელის საფუძველს წარმოადგენენ მდინარე ნიგერი თავისი შენაკადებით, რომლებიც მიედინებიან ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთში და გაუდინარი ჩადის ტბა კომადუგუ-იობეს მდინარით, რომელიც მდებარეობს სამხრეთ-აღმოსავლეთში. ქვეყნის დანარჩენ ტერიტორიაზე მდებარეობენ მხოლოდ დროებითი მდინარეები (უადი), რომლებიც მხოლოდ მოკლე წვიმიანი სეზონის დროს ივსებიან. thumb|right|250px|[[კენედის ხიდი მდინარე ნიგერზე ნიამეის მახლობლად.]] მდინარე ნიგერი, სიგრძით მესამე მდინარეა აფრიკაში, ქვეყნის ტერიტორიაზე მიედინება დაახლოებით 600 კმ მანძილზე, ქმნის ვრცელ ნაყოფიერ დაბლობს და ქვეყნის ბეღელს წარმოადგენს. მალისთან სახელმწიფო საზღვარს მდინარე კვეთავს შედარებით წყალმეჩხერ მდგომარეობაში, უდაბნოებში წყლის მნიშვნელოვანი აორთქლების გამო. 200 კმ-ის მანძილზე მდინარე გადის ლიპტაკოს პლატოს კრისტალურ ქანებს. ნიგერის მდინარეზე განლაგებულია ქვეყნის დედაქალაქი ნიამეი, სადაც მდინარეზე გადებულია ერთ-ერთი მცირერიცხოვანი ხიდი — კენედის ხიდი. ნიამეის სამხრეთით მდინარის კალაპოტი გადის მკვრივ ქვიშაქვებში, სადაც წყალმოვარდნის დროს ფართედ გადმოდის ნაპირებიდან და აღწევს 5 კმ-მდე სიგანეს. ბენინის სახელმწიფო საზღვართან მდინარე ნიგერი გვერდს უვლის ატაკორის მთიანეთის ქედის ტოტებს. მდინარის კლაკნილმა, რომელიც ასო «W»-ს გვაგონებს, დასახელება მისცა აქ მდებარე ეროვნულ პარკს. ქვეყნის ტერიტორიაზე მდინარე ნიგერს უერთდება რამდენიმე შენაკადი, რომელთაგან მარჯვენა მხრიდან ყველაზე უფრო დიდებია: გორუოლი, დარგოლი, სირბა, გორუბი, ტაპოა, ალიბორი, სოტა და მეკრუ. მშრალი სეზონის დროს, დეკემბრიდან ივნისის ჩათვლით, მარჯვენა მხრის შენაკადების უმრავლესობა შრება. წვიმების სეზონის დამთავრების შემდეგ მდინარეების კალაპოტებში ალაგ-ალაგ ჩნდება პატარ-პატარა ტბები, სადაც წყალი ნარჩუნდება საკმაოდ დიდ დროს. მარცხენა მხრიდან მდინარე ნიგერში ჩაედინება მხოლოდ დროებითი მდინარეები, რომელთაგან ყველაზე უფრო დიდია — დასოლი (უადი), ბოსო და მაური.
ჩადის ტბა და მასში ჩამდინარე დიდი მდინარე კომადუგუ-იობე ქმნიან ქვეყნის აღმოსავლეთ მდინარეულ ქსელს. მდინარე კომადუგუ-იობე სათავეს იღებს ნიგერიის ტერიტორიაზე, მისი დინების უკანასკნელი 150 კმ-ზე იქმნება ბუნებრივი საზღვარი ნიგერსა და ნიგერიას შორის. მშრალი სეზონის დროს მდინარე საკმაოდ წყალმარჩხია, იანვარში ხდება წყალმოვარდნა. ნიგერის რესპუბლიკას ეკუთვნის აფრიკის ერთ-ერთი უდიდესი წყალსატევის — ჩადის ტბის აკვატორიის დაახლოებით 3 ათასი კმ². მისი მთლიანი ფართობი შეადგენს 10-26 ათას კმ²-ს, ხოლო სიღრმე — 1-4 მეტრს. ივლისში წყლის ინტენსიური აორთქლების გამო შეინიშნება მდინარეთა წყალმეჩხერობა, ხოლო იანვარში წყლის დონე ყველაზე უფრო მაღალია. ჩადის ტბა მდიდარია თევზით, მაგრამ ნაპირები ძნელადმისადგომია მცენარეულობის, დაჭაობების და სანაპირო ხაზის ცვლილებების გამო.
ქვეყნის ჩრდილოეთში და ცენტრში არსებობენ მხოლოდ დროებითი მდინარეები, რომლებსაც ეძახიან უადის, კორის, მაგჯიამის და გულბის. წვიმების სეზონში — ივლის-აგვისტოში, ისინი რამდენიმე საათში ივსება წყლით, რაც ზოგჯერ იწვევს წყალდიდობებს და ადგილობრივ მაცხოვრებლებს იძულებულს ხდის დასახლდნენ მაღლობ ადგილებში. წვიმების შემდეგ წყალი იქ ჩერდება რამდენიმე ხანი და მდინარის კალაპოტებს ხდის მიწადმოქმედების და მეცხოველეობის მთავარ წყაროდ. მაგალითად, გულბი ნმარადის ნიგერის ტერიტორიაზე აქვს 150 კმ სიგრძე, რითაც იგი ყველაზე უფრო დიდი დროებითი მდინარეა ქვეყანაში. მიწისქვეშა წყლები აირის, ჯადოს და კაუარის პლატოს რაიონებში საკმაოდ უახლოვდებიან მიწის ზედაპირს და ქმნიან ოაზისებს. სხვა ადგილებში ისინი მდებარეობენ 650 მეტრამდე სიღრმეზე. ქვეყნის გვალვიანობის გამო მიწისქვეშა წყლების დაზვერვა და გამოყენება საკმაოდ მთავარი ამოცანაა.
კლიმატი
ნიგერის ტერიტორიის დიდი ნაწილი მიეკუთვნება არიდულ და ნახევრად უდაბნოს კლიმატურ ზონებს. პოტენციური აორთქლება აღწევს 2000-3000 მმ-ს წელიწადში, რაც რამდენიმეჯერ აჭარბებს ნალექების რაოდენობას. პერიოდულად ქვეყანა განიცდის ხანგრძლივ გვალვებს. გვალვები აღინიშნებოდა 1910—1915, 1940—1944, 1968—1974, 1984—1985 წლებში. ამ დროს ყველგან იკლებს გრუნტის წყლების დონე, შრება ჭები, გაჭირვებას განიცდის მიწადმოქმედება და მეცხოველეობა.