cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
კანცეროფობია
ამგვარი შიში ძირითადად წარმოიქმნება ფსიქოლოგიურ ნიადაგზე. კერძოდ, ახლობლის კიბოთი დაღუპვის ან ექიმის წინდაუხედავი დიაგნოზის დასმის შემდეგ. ამ დროს ავადმყოფმა შეიძლება დაირწმუნოს თავი, რომ ის კიბოთია დაავადებული. ამის შედეგად მას ეწყება კიბოს მიმართ პანიკური შიში, რასაც შედეგად მოჰყვება ადამიანის მდგომარეობის გაუარესება — ნერვიული შეტევები, რამაც შეიძლება ფსიქოპატია გამოიწვიოს.
კატეგორია:ფობიები
ჯონი ლოგანი
პირველი გამარჯვება ევროვიზიაზე
მომდევნო წელს მან ისევ მიიღო მონაწილეობა ევროვიზიის შესარჩევ ტურში სიმღერით "What's Another Year" და გაიმარჯვა. ამით მან მოიპოვა უფლება წარედგინა ირლანდია ევროვიზია 1980–ზე, სადაც მან პირველი ადგილი გაიკავა.
მეორე გამარჯვება ევროვიზიაზე
1987 წელს ჯონი ლოგანმა გადაწყვია ისევ წარედგინა ირლანდია ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე, ამჯერად საკუთარი სიმღერით "Hold Me Now". ჯონი ლოგანმა ამჯერადაც გაიმარჯვა. .
Epidirona beachportensis
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ჯონი ლოგანი
სქოლიო
კატეგორია:ევროვიზიის კონკურსანტები კატეგორია:ირლანდიელი მომღერლები კატეგორია:ევროვიზიის გამარჯვებულები
თაბუკაშვილი
საკუთარი სახელი თაბუკაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
მატყუარა იაკობი
მატყუარა იაკობი — აღმოსავლეთ გერმანელი ებრაელი მწერლის, იურეკ ბეკერის, რომანი, გამოქვეყნდა 1969 წელს. 1971 წელს მიენიჭა ჰაინრიხ მანის სახელობის პრემია.
რომანის ორი ეკრანიზაცია არსებობს. პირველი (1975), რომლის რეჟისორია ფრენკ ბეიერი, წარდგენილი იყო ოსკარზე საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმის კატეგორიაში, რითაც ოსკარზე ნომინირებული პირველი და ერთადერთი აღმოსავლეთ გერმანული ფილმი გახდა. მეორე, 1999 წლის ეკრანიზაცია, ჰოლივუდური რიმეიკია, რომელშიც მთავარ როლს რობინ უილიამსი ასრულებს.
ანალიზი
სახელი „იაკობი“ ებრაულ ისტორიასა და კულტურას უკავშირდება. შესაქმის წიგნიდან ბიბლიურ ამბავში იაკობი თავისი ძმა ესავისგან პირმშოობას სიცრუის გზით მიითვისებს. კლასიკული ებრაული ტექსტების თანახმად, იაკობის ცხოვრება მისი შთამომავალი ებრაელების გადასახლებაში ცხოვრების პარალელურად წარიმართა.
რომანი ასევე საინტერესოა იმ მხრივ, რომ იგი დაუპირისპირდა აღმოსავლეთ გერმანიაში გაბატონებულ ლიტერატურულ ნორმებს. ავტორი მასში აღწერს მეორე მსოფლიო ომის ფიქციურ მოვლენებს, თუმცა ამასთანავე ახერხებს, არ გამოხატოს ცხადი წინააღმდეგობა ნაციზმის მიმართ.
რომანს ორი დასასრული აქვს: ფიქციური და რეალური. აღსანიშნავია, რომ ის დასასრული, რომელშიც საბჭოთა ჯარისკაცები გეტოს ათავისუფლებენ, ფიქციურია, ხოლო ის, რომელშიც გეტოს მცხოვრებლებს სიკვდილით სჯიან – რეალური.
სქოლიო
კატეგორია:1969 წლის რომანები კატეგორია:წიგნები მეორე მსოფლიო ომის შესახებ
Fly From Here (სიმღერა)
Fly from Here — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ Yes-ის სიმღერა 2011 წლის ალბომიდან Fly from Here. იგი წარმოადგენს 25 წუთიან კომპოზიციას, რომელიც შედგება ექვსი ნაწილისგან. მასში შეტანილია ალბომის პირველი ექვსი კომპოზიცია - „Overture“, „Part I - We Can Fly“, „Part II - Sad Night at the Airfield“, „Part III - Madman at the Screens“, „Part IV - Bumpy Ride“ და „Part V - We Can Fly (Reprise)“. მასში წამყვან ვოკალს ასრულებს ჯგუფის ვოკალისტი ბენუა დევიდი, რომელმაც ჯონ ანდერსონი შეცვალა.
სიმღერას საფუძვლად უდევს ჯეფ დაუნზის და ტრევორ ჰორნის (The Buggles) დემო ვერსია, რომელიც მათ Yes-ში მოსვლამდე, 1980 წელს ჩაწერეს. 1981 წელს Yes-ის დაშლის შემდეგ ჰორნმა და დაუნზმა ჩაწერეს მეორე დემო. ორივე ჩანაწერი გამოყენებული იქნა „We Can Fly“-ს და „Sad Night at the Airfield“-ისათვის.
23 წუთისა და 49 წამის ხანგრძლივობით „Fly from Here“ არის ჯგუფის ყველაზე ხანგრძლივი კომპოზიცია. სიმღერა „Solution“ ალბომიდან Open Your Eyes ორი წამით მოკლეა, მაგრამ განსხვავდება იმით, რომ იგი მთლიანი კომპოზიციაა. კრის სკუაირი „Fly From Here“-ს უწოდებდა „ჯგუფის 11-ე ეპიკურ კომპოზიციას, პირველს უკანასკნელი 15 წლის მანძილზე“.
„We Can Fly“ და „We Can Fly (Reprise)“ გაერთიანებული სახით გამოიცა სინგლზე „We Can Fly“.
სქოლიო
კატეგორია:2011 წლის სიმღერები კატეგორია:Yes-ის სიმღერები
კალათა
მინი|[[მზესუმზირას (Helianthus annuus) კალათა]] კალათა (calathidium) — მცენარის მონოპოდიური ყვავილედი, რომლის გაფართოებულ ყვავილსაჯდომზე (ღერძზე) ერთმანეთთან მჭიდროდ მიჯრილი ბევრი პატარა ყვავილი (ენისებრი, მილისებრი და სხვა) ზის. ასეთი ყვავილედი აქვს რთულყვავილოვნებს (გვირილა, ბაბუაწვერა, მზესუმზირა), ზოგ ქოლგოსანს (ლურჯი ნარი) და მაჩიტასებს. კალათას გარშემო შემოხვეული აქვს მრავალფოთოლაკიანი საერთო საბურველი, რომელსაც ქმნის განაპირა ყვავილების მფარავი ფოთლები ან კიდევ კენწრული, სახეცვლილი ფოთლები.
ლიტერატურა
კატეგორია:მცენარეთა მორფოლოგია
პოლიცია (თამაში)
პოლიცია — პირველი ქართული კომპიუტერული თამაში, რომელიც წარდგენილი იქნა 2011 წლის თებერვალში. თამაში უფასოდ განთავსდა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საიტზე.
შექმნა
შექმნისას მოძიებული და შესწავლილი იქნა ახალი ტექნოლოგიები, რომლებიც გამოიყენება თამაშების პროგრამირებისას. პროექტში დასაქმებული იქნა რამდენიმე ახალბედა და დამწყები სპეციალისტი, რომელიც მუშაობდა როგორც თამაშის გრაფიკულ მხარეზე, ასევე პროგრამული კოდის აგებაზე.
თამაშის შექმნის ერთ-ერთი მიზანს წარმოადგენდა მოთამაშის საბრძოლო რეჟიმთან მაქსიმალურად ახლოს მიყვანა. შემოქმედებით ჯგუფთან თანამშრომლობდნენ პოლიციის აკადემია და მისი ინსტრუქტორები, რომელთა მითითებით შემქმნელებმა დახვეწეს პერსონაჟების უნარჩვევები და მოძრაობები.
კუბა 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კუბამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეცხრამეტედ იასპარეზა 2012 წელს, დიდი ბრიტანეთის დედაქალაქ ლონდონში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 14 მედალი მოიპოვეს.
პოლიცია (თამაში)
სიუჟეტი
თამაშის მთავარი გმირი ქართველი პოლიციელია, ხოლო მისი მოწინააღმდეგე - რუსი ჯაშუში.
თამაში იწყება წვრთნებით, სადაც იგი მიზანში სროლით და სხვადასხვა დაბრკოლების გადალახვით აჩვენებს საკუთარ მონაცემებს. ამის შემდეგ იგი გარკვეული სირთულის დავალებას იღებს.
კრიტიკა
თამაშის გამოჩენამ გამოიწვია აზრთა სხვადასხვაობა. მაგალითად, შალვა რამიშვილის (პირველი ქართული 3D ანიმაციური ფილმის, საახალწლო ზღაპარი, ავტორის) აზრით, თამაშს აკლია შემოქმედებითი მუხტი და დრამატურგია. მან დაიწუნა თამაშის გახმოვანებაც, აქა-იქ გაჯერებული უცენზურო ფრაზებით. მისივე აზრით, იმ თანხით, რომელიც გამოყოფილი იყო თამაშის შექმნაზე, უკეთესი შედეგების მიღებაც შეიძლებოდა, თუმცა მოსაწონია ნაშრომის ტექნიკური მხარე.
ფსიქოლოგ ლელა გაფრინდაშვილის აზრით, საქართველოში დაბალია შემეცნებითი პროდუქტისადმი ინტერესები, რაც ბავშვის მენტალურ განვითარებაზე მოქმედებს. მისი თქმით, ასეთი თამაშის გამოჩენა კიდევ უფრო ზრდის მოზარდებში აგრესიის დონეს, მით უმეტეს, იმ ფონზე, როდესაც საქართველოში არ არსებობს შემეცნებითი ხასიათის თამაშები.
სქოლიო
კატეგორია:2011 წლის ვიდეო თამაშები კატეგორია:ორგანიზებული დანაშაულებრივი ვიდეო თამაშები კატეგორია:მოქმედებითი თამაშები კატეგორია:პირველი პირის შუტერი თამაშები კატეგორია:Windows-ის თამაშები კატეგორია:ერთმოთამაშიანი ვიდეო თამაშები კატეგორია:საქართველოში შემუშავებული ვიდეო თამაშები
ალმასანი
ალმასანი (Almazán) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების სორიის პროვინციის ალმასანის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 166,53 კმ². მოსახლეობა — 5477 კაცი (2020 წ.).
სირუელოსი
სქოლიო
კატეგორია:ტოლედოს მუნიციპალიტეტები
კვიპროსი 1980 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კვიპროსმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე პირველად იასპარეზა 1980 წელს, სსრკ-ის დედაქალაქ მოსკოვში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1980 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:კვიპროსი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აზიის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კორალპე
კორალპე (Koralpe) — ქედი ალპებში, სამხრეთ ავსტრიაში. გაწოლილია მურისა და ლავანტის ხეობებს შორის. უმაღლესი მწვერვალის სიმაღლეა 2140 (მთა გროსერ-შპეიკოგელი). დასავლეთით შემოსაზღვრულია ლავანტის ხეობით, ჩრდილოეთით პეკზატელის უღელტეხილით, აღმოსავლეთით დასავლეთი შტირიით, სამხრეთით ზობოთის უღელტეხილით. სამხრეთით სლოვენიის მოსაზღვრე რაიონში მთებით არის შემოსაზღვრული. მერიდიანული ბელტური ქედია. კორალპეს ნასხლეტის გაგრძელება შეიმჩნევა შორს, როგორც ჩრდილოეთისაკენ, აგრეთვე სამხრეთისაკენ. ის შეადგენს ალპების აღმოსავლეთი განაპირა ნაწილის დიდ განივ გარღვევას; სამხრეთით იგი ჭრის აღმოსავლეთის მხრიდან კარავანკეს.
აგებულია ძირითადად მეტამორფული ქანებით. ჭარბობს გნაისები. განაპირა მხარეებში არის პეგმატიტური ფენები, რომელიც დიდი რაოდენობით შეიცავს სპოდუმენს. კორალპე ევროპაში ლითიუმის უმსხვილესი საბადოა. არის აგრეთვე კვარცის, მარმარილოსა და მინდვრის შპატის გამოსავლები (ამზადებენ მინებს, ფოსფორს და სხვ.). განვითარებულია ტურიზმი და ალპინიზმი (განსაკუთრებით აღსანიშნავია სამთო-სათხილამური სპორტი). არის ალპური ბანაკები.
2001 წელს საფუძველი ჩაეყარა კორალპეს რკინიგზის მშენებლობას, რომლის დასრულება 2022 წლისთვისაა დაგეგმილი. იგი ერთმანეთთან დააკავშირებს ავსტრიის ქალაქებს: გრაცსა და კლაგენფურტს. რკინიგზის გაყვანა კორალპეს ქვეშ იგეგმება.
სქოლიო
კატეგორია:ალპების ქედები კატეგორია:ავსტრიის ქედები კატეგორია:სლოვენიის ქედები
ლენს არმსტრონგი
thumb|250px|ლენს არმსტრონგი ლენს არმსტრონგი (Lance Armstrong, დაბადებით Lance Edward Gunderson; დ. 18 სექტემბერი, 1971) — ამერიკელი ყოფილი პროფესიონალი ველომრბოლელი. ტურ დე ფრანსის - ველომრბოლელთა ყველაზე პრესტიჟული შეჯიბრი - შვიდგზის ჩემპიონი 1999-2005 წლებში. მოხსნა მიგელ ინდურიანის, ბერნარდ ჰინოს, ედი მერკქსისა და ჟაკ ანქეტილის ხუთგზის ჩემპიონობის წინა რეკორდები. ამ მიღწევამდე გადარჩა სასქესო ჯირკვლის კიბოს, მიკრობული უჯრედის სიმსივნე, რომელიც მეტასტაზებით მის ტვინსა და ფილტვებზე გავრცელდა 1996 წელს. მისი მკურნალობა მოიცავდა ტვინისა და სასქესო ჯირკვლის ქირურგიასა და ინტენსიური ქიმოთერაპიას.
1999 წელს წლის ათლეტად დასახელდა. ხოლო 2002 წელს ჟურნალმა Sports Illustrated იგი წლის სპორტსმენად აღიარა. 2002-2005 წლებში ასოშეიტედ პრესის მიერ წლის მამაკაც ათლეტად დასახელდა. არმსტრონგი პროფესიული ველორბოლიდან 2005 წლის 24 ივლისს წავიდა, ტურ დე ფრანსის შეჯიბრის დამთავრების შემდეგ.
კატეგორია:ამერიკელი ველომრბოლელები კატეგორია:ტურ დე ფრანსის ჩემპიონები კატეგორია:დაბადებული 1971 კატეგორია:დაბადებული 18 სექტემბერი
1706
თარიღი უცნობია
კატეგორია:1706
კებრა ნეგასტი
მინი|შებეს დედოფლის იერუსალიმში სტუმრობის ამსახველი ფრესკა კებრა ნეგასტი (ამჰარ.: ክብረ ነገሥት, თარგმანში: მეფეთა დიდების წიგნი) — გეეზზე დაწერილი წიგნი, რომელიც ეთიოპიის იმპერატორთა, სოლომონის დინასტიის წარმოშობას აღწერს. დღეისთვის მოღწეული ტექსტი მინიმუმ 700 წლისაა. ის ბევრი ეთიოპიელი ქრისტიანისთვისა და რასტაფარიანელებისთვის გარკვეულ წმინდა ტექსტს წარმოადგენს. ტექსტი შეიცავს როგორც საბაელთა დედოფლის და სოლომონის შეხვედრას, ასევე იმას თუ როგორ ჩამოიტანა მენელიკ I-მა ეთიოპიაში აღთქმის კიდობანი და როგორ მოექცნენ ეთიოპიელები კერპთაყვანისმცემლობიდან ერთი, ისრაელის ღმერთის აღიარებაზე. როგორც 1967 წელს ედუარდ ულენდორფმა განმარტა: „კებრა ნეგასტი არ არის უბრალოდ ლიტერატურული ნაწარმოები, არამედ ეთიოპების ეროვნების და რელიგიური ფასეულობების მატარებელიც“.
სქოლიო
კატეგორია:ეთიოპიური კულტურა
საკირე (დმანისის მუნიციპალიტეტი)
საკირე (1949 წლის 12 ივლისამდე — „კაშკათალა“ ) — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის დმანისის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს ლოქის ქედის ჩრდილოეთ მთისწინეთში, მდინარე ფინეზაურის ხეობაში. ზღვის დონიდან 1400 მეტრზე, დმანისიდან დაშორებულია 13 კილომეტრით. 2002 წლის აღწერით სოფელში ცხოვრობდა 49 კაცი.
ხუროთმოძღვრების ძეგლები
სოფელში შემონახულია ადრინდელი შუა საუკუნეების საკირის ყიზილ-ქილისის ეკლესია და XVII-XVIII საუკუნის წმინდა ილიას ეკლესია.
სქოლიო
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
თავაძე
საკუთარი სახელი თავაძე  შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
ტოლედოს საკათედრო ტაძარი
thumb|300px|მთავარი ფასადი ტოლედოს საკათედრო ტაძარი (La catedral de Santa María de Toledo) — კათოლიკური ტაძარი ესპანეთში, ესპანეთში XIII საუკუნის მაღალი გოტიკური სტილის სამი საკათედრო ტაძრიდან ერთ-ერთი და ამ ქვეყანაში გოტიკური სტილის უმნიშვნელოვანესი ნიმუში. მისი მშენებლობა 1226 წელს დაიწყო ფერდინანდ III-ის მეფობის პერიოდში. მასში ბოლო გოტიკური დეტალები დამატებულ იქნა XV საუკუნეში, 1493 წელს, ხოლო გუმბათები და ცენტრალური ნავი კათოლიკე მონარქების პერიოდში დასრულდა. ტაძრის პროტოტიპად ბურგესის კათედრალი გამოიყენეს, თუმცა მისი ხუთნავიანი გეგმა მშენებელთა გამიზნული ცვლილება იყო, რათა კათედრალით მთლიანად დაეფარათ ქალაქის ყოფილი მეჩეთის წმინდა ადგილი. მასში ასევე შერწყმულია მუდეხარის სტილის ნიშნები, განსაკუთრებით თაღედში. განსაკუთრებით თვალშისაცემია სინათლის გამოყენება და ამბულატორული თაღების სტრუქტურული მიღწევები. ნაგებია ოლიჰუელას თეთრი ქვით (ტოლედოს შორიახლოს მდებარე მცირე დასახლება).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ესპანეთის არქიტექტურა კატეგორია:გოტიკური არქიტექტურა კატეგორია:XIII საუკუნის არქიტექტურა კატეგორია:ტოლედო
ჯერემი რენერი
ჯერემი რენერი (Jeremy Lee Renner; დ. 7 იანვარი 1971, მოდესტო, კალიფორნია, აშშ) — ამერიკელი კინომსახიობი და მუსიკოსი. კინოში გამოჩნდა უმეტესად 2000-იან წლებში, სადაც ძირითადად მეორეხარისხოვან როლებს ასრულებდა. რენერი ორჯერ იყო ნომინირებული ოსკარის პრემიაზე.
ბიოგრაფია
ჯერემი რენერი დაიბადა კალიფორნიის შტატის ქალაქ მოდესტოში. იგი ვალერი კერლისა და ლი რენერის შვილია. ჰყავს ხუთი უმცროსი ალალი ძმა. დაამთავრა ფრედ ბეიერის საშუალო სკოლა, რის შემდეგ სწავლა განაგრძო ორწლიანი კურსით ქალაქ მოდესტოში. რენერმა კინოკარიერა დაიწყო როგორც ქარიზმატულმა ანტიგმირმა.
მას განსახიერებული აქვს მეჩვიდმეტე საუკუნის ვამპირის, შეიარაღებული ალკოჰოლიკის, სერიული მკვლელისა და სხვა როლები. რენერმა მონაწილეობა მიიღო ასევე სატელივიზიო პროექტებში: „ანგელოზი“, „დანაშაულის ადგილი“, „ექიმი ჰაუსი“ და სხვა. რენერმა კინოკრიტიკოსების მხრიდან ყურადღება მიიქცია შესრულებული როლებით ფილმებში: „დამერი“, „ნეო ნედი“. საყოველთაო პოპულარობა და აღიარება მოუტანა ფილმმა „ქარიშხლის მბრძანებელი“. ამ ფილმში შესრულებული როლისთვის ჯერემი რენერი ნომინირებულ იყო ოსკარის პრემიაზე, როგორც საუკეთესო მსახიობი. 2010 წელს როლი მიიღო ბენ აფლეკის ფილმში „ქალაქი“. შესრულებული როლისთვის რენერმა მეორეჯერ მიიღო ოსკარის პრემიაზე ნომინაცია.
2013 წლის იანვარში, კინოგაქირავებაში გამოვიდა ფილმი „ალქაჯებზე მონადირეები“, სადაც რენერმა ჯემა არტენტონთან ერთად მთავარი როლი შეასრულა, პრემიერიდან ორ თვეში კი მსახიობი 42 წლის ასაკში მამა გახდა, მას 28 მარტს ქალიშვილი შეეძინა.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1971 კატეგორია:დაბადებული 7 იანვარი
თბილისის არქიტექტურა
თბილისი ვიწრო ზოლადაა გაჭიმული მდინარე მტკვრის ორივე ნაპირის გასწვრივ და შეფენილია სამი მხრიდან მთებით შემოფარგლული ქვაბულის ფერდობებზე. თბილისის ძველი უბნები ქალაქის სამხრეთ ნაწილშია, ცხელ მინერალურ წყაროებთან, სადაც IV საუკუნეში მდ. მტკვრის ყველაზე ვიწყო ადგილზე აუგიათ ხიდი, ხოლო მარჯვენა ნაპირზე, მთაზე და მის კალთებზე — ციტადელი (სხვადასხვა დროს ეწოდებოდა კალა, ნარიყალა, დედა-ციხე), რომელიც ადრინდელი ფეოდალური ხანის ციხე-ქალაქის, შემდეგ ქართლის დედაქალაქის — თბილისის მთავარი ხუროთმოძღვრული დომინანტი იყო.
ადრეული პერიოდი
V-VI საუკუნეებიოს მიჯნაზე ააგეს ანჩისხატის ეკლესია, VII საუკუნის I ნახევარში - სიონის ტაძარი და სხვა.
რენესანსი
განვითარებულ ფეოდალურ ეპოქაში გაერთიანებული საქართველოს სამეფოს დედაქალაქი თბილისი დიდი, მაღალი კედლებითა და ციხე-კოშკებით დაცული, კეთილმოწყობილი, მდიდარი ქალაქი იყო. გაიზარდა ქალაქის ტერიტორია. სავარაუდოა, რომ ქაშვეთის ეკლესიის, ლურჯი მონასტრის მიმდებარე უბნები ქალაქის საზღვრებში შედიოდა, დიდუბე კი გარეთუბანი იყო. საკმაოდ დიდი დასახლება გაჩნდა მტკვრის მარცხენა ნაპირზე ისნის (ავლაბარი) უბანში. აქვე, მეტეხთან, იყო მეფის სასახლე. ჩამოყალიბდა ფეოდალური თბილისის დამახასიათებელი სილუეტი: მდინარის მარჯვენა ნაპირზე ნარიყალას ციხესიმაგრე, მარცხენაზე - კლდის ციცაბო ქარაფზე - გალავნით შემოფარგლული მეფის სასახლე (არ შემორჩენილა) და მეტეხის ეკლესია.
გვიანდელი შუასაუკუნეები
გვიანდელი ფეოდალური ხანის თბილისის არქიტექტუტაზე შეიძლება წარმოდგენა ვიქონიოთ შემორჩენილი ჩანახატებით (ჟან შარდენი, ტურნეფორი) და ვახუშტი ბატონიშვილის მიერ შედგენილი (1735) ქალაქის გეგმითა და აღწერით. XVII-XVIII საუკუნეებში თბილისი 4 ნაწილისაგან შედგებოდა:
ამ ხნის თბილისის გეგმარება ტიპურია შუა საუკუნეების ფეოდალური ქალაქისათვის - ვიწრო, მიხვეულ-მოხვეული ქუჩების, შესახვევებისა და ჩიხების ქსელი. ადმინისტრაციულმა და ფუნქციურმა ცენტრმა გადმოინაცვლა კალაში - მეფის მოედანზე (ახლენდელი ერეკლე II-ის მოედანი) და სიონისა და ანჩისხატის შემაერთებელი ქუჩის გასწვრივ (ახლანდელი სიონის, ერეკლე II-ის და შავთელის ქუჩები). შეიძლება აღვადგინოთ ამ პერიოდის თბილისის ხუროთმოძღვრული სახე - მთელი განაშენიანება მდინარისკენ არის მიმართული - მის ნაპირებზეა მთავარი ეკლესიები, "მტკვარგადაკიდებით" ნაგები სასახლეების, ქარვასლების, ფერდობებზე ტერასებად შეფენილი "ქვითკირითა და გაჯით გალესილი" ერთსართულიანი ბანიანი სახლების ფასადები.
XIX საუკუნე და XX საუკუნის დამდეგი
XIX საუკუნის დამდეგიდან თბილისი ამიერკავკასიაში მეფის რუსეთის ხელისუფლების ადმინისტრაციული ცენტრი, სწრაფად ვითარდება და იზრდება. ისპობა ქალაქის გალავანი და კარები. თავდაპირველად ქალაქი იზრდება გარეთუბნის ხარჯზე, შემდეგ ახალი კვარტალები იკავებს სალალაკის ბაღებს. 40-იანი წლებიდან იწყება მდინარის მარცხენა ნაპირის სოფლების კუკიისა და ჩუღურეთის განაშენიანება. ქალაქის ადმინისტრაციული, კულტურული და სავაჭრო ცენტრმა გარეთუბანში გადაინაცვლა (ახლანდელი თავისუფლების მოედნის მიმდებარე უბნები).
აშენდა ხიდები - ვორონცოვისა (1851, არქიტ. სკუდიერი; ახლანდელი..., რეკონსტრუირებულია 1960, ინჟ. გ. ქარცივაძე, არქიტ. გ. მელქაძე, შ. ყავლაშვილი), ვერისა (1884, ინჟ. პ. ზამიატინი, არქიტ. ს. უმანსკი. 1953 მის ადგილზე აიგო ახალი - ი. სტალინის სახ. ხიდი, ინჟ. გ. ჩომახიძე, არქიტ. მ. მელია), მუხრანის (1911, ინჟ. ე. პატონი. შედუღების წესით აგებული პირველი ხიდი რუსეთის იმპერიაში; 1965 იგი შეცვალა ახალმა - ბარათაშვილის სახ. ხიდმა, ინჟ. გ. ქარცივაძე, არქიტ. შ. ყავლაშვილი, ვ. ქურთიშვილი).
თბილისის ქალაქთმშენებლობით პრაქტიკაში ინერგება გეგმიანი საწყისები. ახალი უბნების განაშენიანება შედარებით რეგულარულ ხასიათს ატარებს. ცენტრალურ უბნებში (გარეთუბანი, კუკია) ნელა, მაგრამ მაინც ტარდება კეთილმოწყობითი სამუშაოები, გაშენდა რამდენიმე მაღი და სკვერი - წავკისის ხეობაში ყოფ. სამეფო ბაღბის ადგილზე, სახაზინო ბაღის ნაცვლად გაიხსნა (1845) ბოტანიკური ბაღი; ასპარეზის (ყაბახის) ადგილზე - ალექსანდრეს ბაღი (1859, არქიტ. ო. სიმონსონი, ახლანდელი ... ბაღი), დიდუბის უბანში - ე. წ. მუშტაიდის ბაღი (40-იანი წწ. ახლანდ. ..) და სხვა.
თბილისში გაჰყავთ ჯერ კონკა (პირველი ხაზი - 1883), შემდეგ ტრამვაი (პირველი ხაზი - 1904); მამადავითის მთაზე აგებენ ფუნიკულიორს (1905).
XIX საუკუნის დასაწყისიდან 60-იან წლებამდე თბილისის ოფიციალურ მშენებლობაში ინერგებოდა რუსეთის იმპერიაში იმ დროს გავრცელებული ე. წ. გვიანდელი რუსული კლასიციზმი: მთავარმართებლის სახლი (1802; 1807 ააგეს უფრო მოზრდილი სასახლე; 1865-1868 გადააკეთეს და გააფართოვეს არქიტ. ო. სიმონსონის პროექტით; ნაგებობამ ამ სახით მოაღწია დღემდე; ახლანდელი საქართველოს მოსწავლე-ახალგაზრდობის ეროვნული სასახლე), ყოფილი შტაბის შენობა (საფუძველი ჩაეყარა 1824), ი. ზუბალაშვილის სახლი (30-იანი წწ. არქიტ. ბერნარდაცი. შემდეგ აქ სასულიერო სემინარია იყო; ამჟამად საქართველოს ხელოვნების მუზეუმი) და სხვა. ამ ხანებში აშენებული ქარვასლებისა და აბანოების არქიტექტურაში (განსაკუთრებით ინტერიერში) კვლავ რჩება აღმოსავლეთის არქიტექტურის გავლენა.
XIX საუკუნის 40-იანი წლებისთვის ყალიბდება ორ- და სამსართულიანი ე. წ. თბილისური საცხოვრებელი სახლის არქიტექტურა. მასში ორგანულად არის შერწყმული კლასიცისტური ფორმები, ელემენტები და ადგილობრივი ტრადიციები. კლიმატური პირობებს ითვალისწინებს სახლის თითქმის მთელი ფასადის გასწვრივ მიშენებული ღრმა. მოხარატებული ხის აივანი, რომლის ფართობი ხშირად ჭარბობს ოთახების ფართობს. ამის საუკეთესო ნიმუშები გვხვდება როგორც ძვ. ქალაქის ფარგლებში (გომის ქ. 4, 5; აზიზბეკოვის ქ. 3, 11; ალავერდოვის და ერეკლე II-ის მოედნებზე და ა. შ.), ასევე შედარებით ახალ უბნებში (ლერმონტოვის ქ. 15; დადიანის ქ. 5, 16; ფურცელაძის ქ. 13; დავითაშვილის ქ. 8; გრიბოედოვის ქ. 9, 16 და სხვა).
XIX საუკუნის II ნახევრიდან თბილისის არქიტექტურაში გაჩნდა ახალი ტიპის ნაგებობები - შემოსავლიანი საცხოვრებელი სახლები, ფაბრიკა-ქარხნები, ბანკები, დიდი მაღაზიები და სასტუმროები, რკინიგზის სადგური, საგამოფენო პავილიონები და სხვა. სახლები შენდება სხვადასხვა ისტორიული სტილის მიბაძვით, დამკვეთის გემოვნებით. ამ ხანის ნაგებობათაგან აღსანიშნავია: სახაზინო თეატრი (1851, არქიტ. სკუდიერი; დაიწვა 1874. შემდეგ აქ თამამშევის ქარვასლა იყო. აილეს 1934), მთავარმართებლის რეკონსტუირებული სასახლე, სამხედრო ტაძარი (1877, არქიტ. რ. გედიკე, დ. გრიმი; ახლანდელი მთავრობის სახლის ადგილას), ქალაქის მერიის შენობა (80-იანი წწ., არქიტ. ა. შტერნი; გეგმა არქიტ. ა. ოზეროვისა), სახაზინო თეატრი (1880-1896, არქიტ. ვ. შრეტერი; ახლანდელი ოპერისა და ბალეტის თეატრი; რეკონსტრუქცია 1976), დიდების ტაძარი (80-იანი წწ.; ახლანდელი საქართველოს მხატვართა გალერეა), არტისტული საზოგადოების თეატრი (1901, არქიტ. კ. ტატიშჩევი, ა. შიმკევიჩი; ახლანდელი შ. რუსთაველის სა. დრამატული თეატრი), ქართული გიმნაზია (1906, არქიტ. ს. კლდიაშვილი; ახლანდელი თსუ-ის მთავარი კორპუსი), სასტუმრო "მაჟესტიკი" (XX ს. 10-იანი წწ., არქიტ. გ. ტერ-მიქელოვი; ახლანდელი სასტუმრო "თბილისი") და სხვა.
XIX საუკუნის მიწურულში შეიმჩნევა "მოდერნის" მომძლავრება. ეროვნულ-განმათავისუფლებელი იდეების გავლენით ძლიერდება აგრეთვე ინტერესი ქართული ისტორიული არქიტექტურისადმი - შენდება "ქართული სტილის" რამდენიმე საზოგადოებრივი და საცხოვრებელი სახლი: საუფლისწულო უწყების ღვინის სარდაფი (1876, არქიტ. ა. ოზეროვი; ახლანდ. ღვინის ქარხანა № 1), ქაშვეთის ახალი ეკლესია (1910, არქიტ. ლ. ბილფელდი), სათავადაზნაურო-საადგილმამულო ბანკი (1916, არქიტ. ა. კალგინი, მხატვარი ჰ. ჰრინევსკი; ახლანდელი საქართველოს პარლამენტის ბიბლიოთეკა) და სხვა.
XX საუკუნე
XX საუკუნის პირველ ათეულ წლებში თბილისის განაშენიანებული ტერიტორიის საზღვრები ვრცელდებოდა მტკვრის მარჯვენა ნაპირზე - ძველი ქალაქიდან ვარაზისხევსა და მდინარე ვერემდე (დაწყებული იყო ვაკისა და საბურთალოს დასახლებაც), ხოლო მარცხენა ნაპირზე ისნიდან და ნავთლუღიდან დიდუბემდე (ეს უბანი ბაღ-ბოსტნებს ეჭირა) და ღრმაღელემდე. მაგრამ რევოლუციამდე თბილისს არ გააჩნდა ერთიანი გეგმა. ყურადღება არ ექცეოდა ქალაქის რელიეფს, ბუნებრივი მონაცემების მხატვრულ გააზრებულ გამოყენებას (მაგ., დაიკარგა ქალაქსა და მდინარეს შორის მხატვრულ-გეგმარებითი კავშირი). თბილისი ჩამოყალიბდა როგორც ტიპური ბურჟუაზიული ქალაქი: შედარებით კეთილმოწყობილ ცენტრალურ უბნებს უპირისპირდებოდა მუშათა განაპირა კეთილმოუწყობელი დასახლებები. ძირითადი განაშენიანება ერთ- და ორსართულიანი იყო. მხოლოდ ცენტრალურ უბანსა და მთავარი მაგისტრალების გასწვრივ შენდებოდა მრავალსართულიანი სახლები.
პირველი გენგეგმა
საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ დაიწყო თბილისის გეგმიანი სარეკონსტრუქციო და კეთილმოწყობითი სამუშაოები, რომლებიც განსაკუთრებით ფართო მასშტაბით გაიშალა 30-იანი წლებიდან. გაფართოვდა და კეთილმოეწყო ახლანდელი თამარ მეფის ქუჩის მონაკვეთი რკინიგზის სადგურიდან დ. აღმაშენებლის პროსპექტამდე (ძველად ე. წ. "კროშკა"), ახლანდელი ლესელიძის ქ. (ძველად ე. წ. "შუა ბაზარი"), ფეოდალური თბილისის ვიწრო სავაჭრო რიგი და ახლანდელი მიხეილ ჯავახიშვილის ქუჩა; მოგვიანებით - ლენინის მოედანი (ახლანდელი თავისუფლების მოედანი), ბარათაშვილის აღმართი, ვაგზლის მოედანი და სხვა, აგრეთვე მუშათა გარეუბნების მთავარი არტერიები; მოეწყო და განაშენიანდა გმირთა მოედანი, აიგო ჩელუსკინელების სახ. ხიდი (ახლანდელი ???? 1935, ინჟ. კ. ზავროვი, ნ. სლავინსკი, არქიტ. ნ. სევეროვი), მთაში გაჭრეს თამარ მეფის ქუჩა (ყოფილი ჩელუსკინელები), გაიყვანეს მტკვრის მარჯვენა სანაპირო ქუჩა (1933-1940) ჩელუსკინელებისს და ბარათაშვილის სახ. ხიდებს შორის; გაშენდა კომკავშირის ხეივანი (ახლანდელი ??? 1935), პარკი მთაწმინდის პლატოზე (1938, არქიტ. ზ. და ნ. ზურდიანები, ე. ციციშვილი, ფართ. 115 ჰა) და სხვა. შედგა ქალაქის ისტორიაში პირველი გენერალური გეგმა (1932-1934; საავტორო კოლექტივი; თბილისიდან არქიტ. გ. გოგავა, ზ. ქურდიანი, ხარკოვის "გიპროგრადიდან" არქიტ. ი. მალოზემოვი, ეკონომისტი გ. შელეიხოვსკი).
სოციალური ყოფის გავლენით გაჩნდა თბილისის არქიტექტურაში ახალი სახის ნაგებობები - მუშათა კლუბები, საბავშვო ბაღები და ბაგები, კულტურულ და დასვენების პარკები და სხვა. დაიწყო საცხოვრებელი კვარტლების კომპლექსური დაპროექტება და მშენებლობა. აიგო დიდი საცხოვრებელი სახლები: რუსთაველის პროსპექტის დასაწყისში (1939, არქიტ. მ. მელია, ა. ქურდიანი, ს. ყუბანეიშვილი), ბარათაშვილის ქუჩაზე (1941; არქიტ. ს. დემჩინელი, ა. ქურდიანი, გ. ჯანდიერი), გმირთა მოედანზე 100-ბინიანი საცხოვრებელი სახლი თერთმეტსართულიანი კოშკური ნაწილით (1939, არქიტ. მ. კალაშნიკოვი, პირველად საბჭოთა კავშირში აქ გამოიყენეს მცოცავი ხის ყალიბები) და სხვა.
20-30-იან წლებში იყო სერიოზული ცდები ისტორიული არქიტექტურის მოტივების გამოყენებისა: საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის ფასადის რეკონსტრუქცია (1929, არქიტ. ნ. სევეროვი), ფუნიკულიორის ზედა სადგური (1938, არქიტ. ზ. და ნ. ქურდიანები, თანაავტორი ა. ვოლობუევი), "დინამოს" სტადიონი (1937, არქიტ. ა. ქურდიანი, კონსულტანტი ა. კალგინი, ამჟამად რეკონსტრუირებულია, არქიტ. ა. და გ. ქურდიანები, კონსტრუქტორი შ. გაზაშვილი). კონსტრუქტივიზმის გავლენით შენდება რამდენიმე ნაგებობა: საქართველოს სსრ კპ ცკ-ის შენობა (ამჟამად მთავრობის სახლი; 1930, არქიტ. ნ. სევეროვი), გაზეთ "ზარია ვოსტოკას" რედაქციის შენობა (1938, არქიტ. დ. ჩისლიევი) და სხვა. კლასიკური რეპერტუარია გამოყენებული რამდენიმე დიდი ობიექტის არქიტექტურაში: ცირკის შენობა (1940, არქიტ. ნ. ნეპრინცევი, ს. სატუნცი, ვ. ურუშაძე), თსუ-ის მეორე კორპუსი (1940, არქიტ. მ. შავიშვილი) და სხვა. ამ ხანის შემოქმედებითი ძიების მაგალითია 2 მნიშვნელოვანი ნაგებობა საქართველოს მთავრობის სახლის ზედა კორპუსი (1938, არქიტ. ვ. კოკორინი, თანაავტორი გ. ლეჟავა) და მარქსიზმ-ლენინიზმის ინსტიტუტის თბილისის ფილიალი (ამჟამად ??? 1938, არქიტ. ა. შჩუსევი). მიღწევებთან ერთად უკვე 30-იანი წლების II ნახევარში თბილისის საცხოვრებელი და საზოგადოებრივი ნაგებობების არქიტექტურაში თავს იჩენს მონუმენტალობით, მორთულობით გატაცება (სტალინისტური არქიტექტურა). ამ ტენდენციამ მეტი განვითარება ჰპოვა თბილისის 40-იანი და 50-იანი წლების I ნახევრის არქიტექტურაში.
მეორე გენგეგმა
ომის შემდეგ 10 წელს გრძელდებოდა ინდივიდუალური პროექტებით საცხოვრებელი სახლების მშენებლობა - ჭავჭავაძის პროსპექტი 11 (1954, არქიტ. ქ. სოკოლოვა-ფორაქიშვილი), კამოს ქ. 4 (1955, არქიტ. მ. მელია), კამოს ქ. 2 (1964, არქიტ. გ. მელქაძე, ლ. ხარაშვილი, შ. ყავლაშვილი), ნიკოლაძის ქ. 3 (1949, არქიტ. ა. მიმინოშვილი), ორი სახლი მარჯანიშვილის მოედანზე (1947 - 1948, არქიტ. მ. მელია) და სხვა. გრძელდებოდა შემოქმედებითი ძიება ქართული ისტორიული არქიტექტურის გამოყენების მიძნით: ყოფ. ზოოვეტერინარული ინსტიტუტისა (1954, არქიტ. ს. რევიშვილი) და კავშირგაბმულობის სახლის (1954, არქიტ. ი. ჩხენკელი) ფასადების რეკონსტრუქცია, ადმინისტრაციული სახლი რუსთაველის პროსპექტზე (1958, არქიტ. კ. ჩხეიძე, მ. ჩხიკვაძე) და სხვა. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია საქართველოს მთავრობის სახლის მთავარი კორპუსი (1953, არქიტ. ვ. კოკორინი, გ. ლეჟავა).
მასიური ბინათმშენებლობა
1950-იანი წლების დასაწყისში ცენტრალური მთავრობის გადაწყვეტილების შემდეგ თბილისის ხუროთმოძღვრებაში გარდატეხა შეიმჩნევა. 1950-იანი წლების II ნახევრიდან საცხოვრებელი სახლების მშენებლობა დაიწყო ძირითადად დიდ, თავისუფალ ტერიტორიაზე; განაშენიანება ხდება ტიპობრივი პროექტებით, ინდუსტრიული მეთოდებით, ასაწყობი კონსტრუქციებით.
განაშენიანდა საბურთალო (მშენებლობა დაიწყო 1956, ფართ. 330 ჰა, 45 ათ. მცხოვრებისათვის, ავტორები ა. ბაქრაძე, დ. გრძელიძე, ი. და შ. ყავლაშვილები), დიღომი (მშენებლობა დაიწყო 1960, 150 ჰა, 25 ათ. მცხოვრებისათვის, ავტორები ნ. მიქაძე, ი. მოსულიშვილი, ი. ჩხენკელი) და სხვა. მიმდინარეობს გლდანის საცხოვრებელი მასივის ინტენსიური განაშენიანება (მშენებლობა დაიწყო 1974, 745 ჰა, 147 ათ. მცხოვრებისათვის, ავტორები თ. ბოჭორიშვილი, ბ. გელდიაშვილი). საბჭოთა წყობილების უკანასკნელ სამ ათწლეულში (60-80-იანი წლები) აშენდა: ადმინისტრაციული სახლები - "ცეკავშირის" (ამჟამად ???, 1971, არქიტ. გ. მელქაძე, ნ. ქვარცხავა), საქართველოს საავტომობილო გზების სამინისტროს საინჟინრო კორპუსი (1976, არქიტ. გ. ჩახავა, ზ. ჯალაღონია); სპორტული და თეატრალურ-სანახაობითი თბილისის სპორტის სასახლე (1961, არქიტ. ვ. ალექსი-მესხიშვილი, ი. კასრაძე, ინჟ. დ. ქაჯაია), საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიის დიდი დარბაზი (1971, არქიტ. ი. ჩხენკელი, კონსტრუქტორი შ. გაბაშვილი), საქართველოს მეურნეობის მიღწევათა გამოფენის პავილიონები (1971, არქიტ. ლ. მამალაძე, ვ. ნასარიძე, ჯ. პაპინაშვილი, ვ. ფეიქრიშვილი), ჭადრაკისა და ალპური კლუბი (1973, არქიტ. ვ. ალექსი-მესხიშვილი, გ. ღუდუშაური); სასტუმროები - "კოლხეთი" (1962, არქიტ. თ. თევზაძე, ნ. ჯობაძე), "ივერია" (1967, არქიტ. ო. კალანდარიშვილი, ი. ცხომელიძის მონაწილეობით), "აჭარა" (1975, არქიტ. მ. მელია); სამეცნიერო-კვლევითი და სასწავლო დაწესებულებები - სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი (1967, არქიტ. ვ. ალექსი-მესხიშვილი, გ. გაბაშვილი), უნივერსიტეტის ახალი კორპუსი (1968, არქიტ. ს. ბეჟანოვი, შ. კაჭკაჭიშვილი, მ. შავიშვილი, მ. შუბლაძე), ნიადაგთმცოდნეობის, აგროქიმიის, მელიორაციისა და სოფლის მეურნეობის მექანიზაციისა და ელექტროფიკაციის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტები (1967, არქიტ. თ. ალავერდაშვილი, მ. კაკაბაძე), მეცნიერებათა აკადემიის ცემტრალური სამეცნიერო ბიბლიოთეკა (1969, არქიტ. გ. ლეჟავა, ი. ლიბერმანი), საქართველოს მათემატიკის ინსტიტუტი (1970, არქიტ. გ. ლეჟავა, ვახტანგ ცუხიშვილი) და აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტი (1975, არქიტ. ლ. კილაძე); სამკურნალო დაწესებულებები - კურორტოლოგიის ინსტიტუტი (1958, არქიტ. ი. ზაალიშვილი), 1200-ადგილიანი რესპუბლიკური კლინიკური საავადმყოფო (1974, არქიტ. კ. ალექსანდროვი, შ. კაჭკაჭიშვილი, გ. კვიტატიანია, ა. უსკოვი), ოტოლარინგოლოგიური კლინიკა (1975, არქიტ. ვ. აბრამიშვილი, გ. მირიანაშვილი, ლ. ჯანდიერი); სატრანსპორტო ნაგებობანი - ფუნიკულიორის ქვედა სადგური (1971, არქიტ. გ. ბათიაშვილი, ტ. ქუტათელაძე, მხატვარი ვ. ქოქიაშვილი), ავტოვაგზალი (1973, არქიტ. რ. კიკნაძე, შ. ყავლიშვილი, ვ. ქურთიშვილი, მზატვარი ზ. წერეთელი); უნივერმაღი "თბილისი" (1975, არქიტ. რ. ბაირამაშვილი, დ. მორბედაძე, ლ. მეძმარიაშვილი, თანაავტორი ბ. გორდეზიანი) და სხვა.
მესამე გენგეგმა
მინი|250პქ|თბილისის მესამე გენერალური გეგმა, ძირითადი ნახაზი. მინი|250პქ|სივრცული თაღები, კომპოზიცია დაუსრულებელი პროექტიდან „თაღედის სამრეკლო“. არქიტექტორები: ო. კალანდარიშვილი, გ. ფოცხიშვილი. რესპუბლიკის მოედანი, 1989.
1971 წელს დამტკიცდა თბილისის მესამე გენერალური გეგმა (1980-2000 წლებისათვის; არქიტ. გ. შავდია, ი. ჩხენკელი, გ. ჯაფარიძე, ა. ჯიბლაძე, ეკონომისტები ი. ბოლქვაძე, ლ. ლორთქიფანიძე). წინა გენგეგმებისაგან განსხვავებით, იგი ითვალისწინებდა ქალაქის ტერიტორიულ ზრდას არა მარტო გრძივი მიმართულებით, მდინარის აღმა, არამედ განივადაც - ჩრდილო-აღმოსავლეთით, „თბილისის ზღვის“ გარშემო. ახლებური ხედვა იყო გათვალისწინებული თბილისის ცენტრისთვის — ტრადიციულ გრძივ ღერძს (რუსთაველისა და დ. აღმაშენებლის პროსპექტები, სანაპიროები) ემატებოდა განივი სივრცობრივ-გეგმარებითი, მთაწმინდა-მახათის ღერძი.
ასეთი ქალაქგეგმარებითი პრინციპების მცდარობა გამოვლენილ იქნა ჯერ კიდევ გასული საუკუნის 80–იანი წლებში, გენგეგმის შემდგომი განვითარების ერთ–ერთი მნიშვნელოვანი ეტაპის – „ქალაქის ცენტრის დეტალური დაგეგმარების პროექტის“ შეთანხმების მიზნით განხილვის დროს. პროექტი არ იქნა მიღებული.
პროექტის უარყოფის მიზეზი იყო არა მისი შეუსაბამობა გენგეგმასთან, ან შესრულების არასაკმარისი ხარისხი, პირიქით,  პროექტის შესრულების საკმაოდ მაღალი ხარისხის მიუხედავად დაწუნებულ იქნა  ცენტრის პროექტში ასახული გენგეგმის ის ძირითადი პრინციპები, რომელთა სივრცით–ტერიტორიული განვითარების არაორგანულობა და არარეალურობა განვლილი დროის იმ მცირე  მონაკვეთში იქნა გააზრებული და გამოავლენილი: მათ შორის ცენტრის განვითარების არასწორი მიმართულება; ჰიპერტროფიული სატრანსპორტო კვანძები; მაგისტრალების სიუხვე და თბილისის ზღვის ფლანგებზე გაშლილი, ცენტრს მოწყვეტილი საცხოვრებელი მასივების მშენებლობის არარენტაბელობა და სხვა. რის საფუძველზეც უარყოფილ იქნა ქალაქისათვის ორგანული, გარე სოციალურ–ეკონომიკურ კავშირებზე ორიენტირებული ხაზოვანი გეგმარებითი სტრუქტურა.
შემდგომ პერიოდში კიდევ უფრო ნათლად გამოვლინდა ქალაქის ექსტენსიურ განვითარებაზე ორიენტირების მცდარობა და მიმდინარე სოციალურ–ეკონომიკურ რეალობასთან ერთობლიობაში დაისახა ქალაქის ინტენსიური განვითარების გზით, ე.ი. შიდა რესურსების გამოყენების მიმართულებით პროექტირება.
აღნიშნულის საილუსტრაციოდ გამოდგება ამონარიდები „ქალაქის ცენტრის დეტალური დაგეგმარების პროექტის“ ექსპერტიზიდან:
ძეგლები და მონუმენტები
სხვადასხვა დროს თბილისში დაიდგა ძეგლები და მონუმენტები: ალექსანდრე პუშკინის (1892, მოქანდაკე ფელიქს ხოდოროვიჩი), ნიკოლაი გოგოლის (1904, მოქანდაკე ფელიქს ხოდოროვიჩი), აკაკი წერეთლის (1922, მოქანდაკე იაკობ ნიკოლაძე), ეგნატე ნინოშვილის (1922, მოქანდაკე იაკობ ნიკოლაძე), ბორის ძნელაძის (1929, მოქანდაკეები რუბენ თავაძე, კონსტანტინე მერაბიშვილი; 1958 ჩამოისხა ბრინჯაოსაგან, გაუკეთდა ახალი კვარცხლბეკი; არქიტ. გივი მელქაძე, შოთა ყავლაშვილი), ლადო კეცხოველის (1936, მოქანდაკე ვალენტინ თოფურიძე), სერგეი კიროვის (1936, მოქანდაკე კონსტანტინე მერაბიშვილი), შოთა რუსთაველის (1942, მოქანდაკე კონსტანტინე მერაბიშვილი, არქიტ. შ. თულაშვილი), ივანე ჯავახიშვილის (1953, მოქანდაკე თენგიზ ღვინიაშვილი, არქიტ. კიაზო ნახუცრიშვილი), ვლადიმერ ლენინის (1956, მოქანდაკე ვალენტინ თოფურიძე, გია ჯაფარიძის მონაწილეობით, არქიტ. გივი მელქაძე, შოთა ყავლაშვილი, კონსტანტინე ჩხეიძე, გერა ხეჩინაშილი), სიმონ ტერ-პეტროსიანის (კამო) (1956, მოქანდაკე ირაკლი ოქროპირიძე, არქიტ. კიაზო ნახუცრიშვილი), კონსტანტინე ლესელიძის (1945, მოქანდაკე იაკობ ნიკოლაძე), "ქართვლის დედა" (1958, მოქანდაკე ელგუჯა ამაშუკელი), ილია ჭავჭავაძისა და აკაკი წერეთლის (1958, მოქანდაკეები შოთა მიქატაძე, ვალენტინ თოფურიძე, არქიტ. გივი მელქაძე), ალექსანდრე გრიბოედოვის (1961, მოქანდაკე მერაბ მერაბიშვილი, არქიტ. გივი მელქაძე), ვახტანგ გორგასლის (1967, მოქანდაკე ელგუჯა ამაშუკელი, არქიტ. თეიმურაზ კანდელაკი, დ. მორბედაძე), დავით გურამიშვილის (1965, მოქანდაკე მერაბ ბერძენიშვილი), ზაქარია ფალიაშვილის (1971, მოქანდაკე მერაბ ბერძენიშვილი, არქიტ. ალექსანდრე ბაქრაძე), ვაჟა-ფშაველას (1973, მოქანდაკე გოგი ოჩიაური, არქიტ. რამაზ კიკნაძე, თეიმურაზ მიქაშავიძე), ივანე თარხნიშვილის (1971, მოქანდაკე კონსტანტინე მერაბიშვილი), მაქსიმ გორკის (1973, მოქანდაკე ა. თოფურიძე, არქიტ. ოთარ ლითანიშვილი), ნიკო ფიროსმანის (1975, მოქანდაკე ელგუჯა ამაშუკელი, არქიტ. ნოდარ მგალობლიშვილი), რაფიელ ერისთავის (1975, მოქანდაკე ელგუჯა ამაშუკელი, არქიტ. გიორგი მირიანაშვილი) და სხვა.
რესურსები ინტერნეტში
*
თავხელიძე
საკუთარი სახელი თავხელიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
იანუშ კორჩაკი
იანუშ კორჩაკი (Janusz Korczak; ნამდვილი სახელი ჰენრიხ გოლდშმიტი (Henryk Goldszmit); დ. 22 ივლისი, 1878 ან 1879, ვარშავა — გ. 7 აგვისტო, 1942, ტრებლინკა)  — ებრაული წარმოშობის პოლონელი ექიმი, პედიატრი, მწერალი და საზოგადო მოღვაწე.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1878 ან 1879 წლის 22 ივლისს ვარშავაში ინტელიგენტი ასიმილირებული ებრაელების ოჯახში და საერთოდ არ იცოდა არც ივრითი და არც იდიში. კორჩაკის ბაბუა ჰირშ გოლდშმიტი, ექიმი იყო ებრაულ საავადმყოფოში და აქტიურად თანამშრომლობდა გაზეთ „Ha-Maggid“-თან, მამამისი, იუზეფ გოლდშმიტი (1846-1896 წწ.), განათლებით იურისტი იყო და პოლონურ ენაზე აქვეყნებდა ნამუშევრებს იუდაიზმის შესახებ.
კორჩაკი სწავლობდა ვარშავაში მდებარე რუსულ გიმნაზიაში, სადაც გამეფებული იყო მკაცრი დისციპლინა. თეატრში წასვლა ან არდადეგებზე სახლში გამგზავრება, მხოლოდ დირექციის წერილობითი თანხმობის შედეგად შეიძლებოდა. სწავლება მიმდინარეობდა რუსულ ენაზე, უკვე პირველი კლასიდან სწავლობდნენ ლათინურს, მეორე კლასიდან - ფრანგულსა და გერმანულს, ხოლო მესამე კლასიდან - ბერძნულს.
1889 წელს მამამისს ფსიქიკური ავადმყოფობის ნიშნები აღმოაჩნდა. დროდადრო მას უწევდა სხვადასხვა კლინიკებში მკურნალობა, რაც საკმაოდ ძვირი იყო და ოჯახი მძიმე ფინანსურ მდგომარეობაში ჩააყენა. ამის გამო ჰენრიხმა უკვე მეხუთე კლასიდან (15-16 წ.) რეპეტიტორობით დამატებითი თანხის გამომუშავება დაიწყო. მინი|მარცხნივ| იანუშ კორჩაკის ძეგლი ვარშავაში ჯაბა ლაბაძის ფოტო 1898 წელს კორჩაკი ვარშავის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტზე აგრძელებს სწავლას. პარალელურად სწავლობდა იატაკქვეშა უმაღლეს კურსებს. 1899 წლის ზაფხულში შვეიცარიაში გაემგზავრა, რათა იოჰან პესტალოცის პედაგოგიურ იდეებს უფრო ახლოს გაცნობოდა. თავისი მოგზაურობის დროს კორჩაკი განსაკუთრებით სკოლებით და საბავშვო საავადმყოფოებით ინტერესდებოდა.
1903-1911 წლებში ბერსონოვისა და ბაუმანის სახელობის ებრაულ საბავშვო საავდმყოფოში მუშაობდა და ეწეოდა საგანმანათლებლო საქმიანობას საზაფხულო ბანაკებში. იანუშ კორჩაკი იყო ობოლი ბავშვების დახმარების ებრაული საქველმოქმედო ორგანიზაციის წევრი. 1905 წლის 23 მარტს მიიღო ექიმის დიპლომი. სამხედრო ექიმის ხარისხით მონაწილეობდა რუსეთ-იაპონიის ომში. 1907 წელს ერთი წლით მიემგზავრება ბერლინში სადაც ისმენდა ლექციებს, გადიოდა პრაქტიკას საბავშვო საავადმყოფოებში და ეცნობოდა სხვადასხვა საგანმანათლებლო დაწესებულებებს. სტაჟირებაზე იმყოფებოდა ასევე საფრანგეთში და ინგლისის ბავშვთა თავშესაფრებში.
1911 წელს კორჩაკმა მიატოვა სამედიცინო საქმიანობა და ებრაელი ბავშვებისათვის კროხმალნის ქუჩაზე „ობოლთა სახლი“ გახსნა, რომელსაც ხელმძღვანელობდა სიცოცხლის ბოლომდე (1914-1918 წლების გამოკლებით) ხელმძღვანელობდა.
პირველი მსოფლიო ომის დროს 1914-1918 წლებში რუსეთის არმიის საველე ჰოსპიტალში მსახურობდა. მოგვიანებით მუშაობდა კიევის ბავშვთა თავშესაფრებში, სადაც დაწერა წიგნი „როგორ უნდა გიყვარდეს ბავშვი“.
1918 წელს კორჩაკი ვარშავაში დაბრუნდა, სადაც ხელმძღვანელობდა ბავშვთა თავშესაფრებს, ასწავლიდა, თანამშრომლობდა ჟურნალებთან, კითხულობდა ლექციებს პოლონეთის თავისუფალ უნივერსიტეტში და უმაღლეს ებრაულ პედაგოგიურ კურსებზე. პოლონეთ-საბჭოთა რუსეთის ომის პერიოდში სამედიცინო სამსახურის მაიორის წოდებით, მსახურობდა ლოძის სამხედრო ჰოსპიტალში.
ჯონ დეივისონი
ჯონ „ხუანო“ დეივისონი — ამერიკელი მუსიკოსი. იგი ცნობილია, როგორც ჯგუფ Glass Hammer-ის წამყვანი ვოკალისტი. ამჟამად მოგზაურობს ჯგუფ Yes-სთან ერთად, რომელმაც იგი აირჩია მას შემდეგ, რაც ჯანმრთელობის პრობლემების გამო კოლექტივი დატოვა ვოკალისტმა ბენუა დევიდმა.
იანუშ კორჩაკი
პოლიტიკური შეხედულებები
კორჩაკი თავისი ობოლთა თავშესაფრის შესახებ ამბობდა: მართლაც, ობოლთა სახლის ბევრი კურსდამთავრებული პოლონეთის კომუნისტური პარტიის წევრი გახდა. თავად კორჩაკი კომუნისტური იდეებისადმი სკეპტიკურად იყო განწყობილი. მან ერთხელ განაცხადა:
ჯონ დეივისონი
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მომღერლები კატეგორია:Yes-ის წევრები
იანუშ კორჩაკი
ებრაული მოღვაწეობა
1899 წელს სტუმრის ხარისხით ესწრებოდა მსოფლიო სიონისტურ კონგრესს. თაყვანს სცემდა თეოდორ ჰერცლს, მაგრამ მას არ გაუზიარებია სიონიზმის იდეები, რადგან ყველა საკითხში თავს პოლონელად მიიჩნევდა, გარდა რელიგიისა, რადგან მისი აზრით ეს იყო თითოეული ადამიანის პირადული საკითხი. იგი ელოდებოდა პოლონეთის დამოუკიდებლობას და ებრაელების სრული ასიმილაციის სჯეროდა. ებრაელების 1918-1919 წლების სისხლიანმა დარბევებმა კორჩაკს იმედები გაუცრუა.
გერმანიის ხელსიუფლებაში ჰიტლერის მოსვლამ და პოლონეთში ანტისემიტიზმის გაძლიერებამ კორჩაკში ებრაული თვითმყოფადობა გამოაღვიძა. იგი გახდა ებრაული სააგენტოს პოლონეთის არასიონისტი წარმომადგენელი. 1934 და 1936 წლებში მოინახულა ბრიტანეთის მანდატის ქვეშ მყოფი პალესტინა, სადაც შეხვდა თავის ყოფილ მოსწავლეებს. კიბუცების საგანმანათლებლო და სოციალურმა პრინციპებმა კორჩაკზე ღრმა შთაბეჭდილება მოახდინა.
მეორე მსოფლიო ომის წლები
მინი|მარცხნივ|200პქ|ობოლთა სახლი ვარშავაში 1939 წელს ფაშისტების მიერ პოლონეთის დაპყრობის შემდეგ გაემგზავრა ვარშავაში და პოლონურ არმიაში ჩაირიცხა. 1940 წელს ობოლთა სახლის აღსაზრდელებთან ერთად გადაიყვანეს ვარშავის გეტოში. ამ პრიოდში კორჩაკი დააპატიმრეს და რამდენიმე თვე ციხეში გაატარა. გაათავისუფლეს პროვოკატორ აბრაამ განცვაიხის თხოვნით, რომელსაც ებრალებს შორის ავტორიტეტის მოპოვება სურდა.
გეტოში კორჩაკმა მთელი თავისი მოღვაწეობა ბავშვებს მიუძღვნა, გმირულად შოულობდა მათთვის საკვებსა და მედიკამენტებს. კორჩაკის აღსაზრდელები სწავლობდნენ ივრითსა და იუდაიზმის საფუძვლებს. ფესახამდე რამდენიმე კვირით ადრე კორჩაკმა 1942 წელს ებრაულ სასაფლაოზე გამართა საიდუმლო ცერემონიალი: თორას ხუთწიგნეულით ხელში თავის მოსწავლეებს დააფიცებინა, რომ იქნებოდნენ კარგი ებრაელები და პატიოსანი ადამიანები.
1942 წელს ობოლთა სახლის დეპორტაციის შემდეგ თავის აღსაზრდელებთან ერთად ტრებლინკაში გააგზავნეს. კორჩაკმა უკანასკნელ მომენტში უარი განაცხადა თავისუფლებაზე და ბავშვებთან ერთად გაზის კამერებში სიკვდილი არჩია.
ხსოვნა
მინი|250პქ|„იანუშ კორჩაკი და მისი ბავშვები“ - იად-ვაშემი 1978 წელი იუნესკომ კორჩაკის წლად გამოაცხადა.
ყოველი წლის 23 მარტს პოლონეთში და ბელარუსში უშვებენ ფრანს, კორჩაკისა და გეტოში დაღუპული ბავშვების ხსოვნის პატივსაცემად.
ყოველწლიურად აგვისტოს დასაწყისში იად-ვაშემის მუზეუმში აღინიშნება კორჩაკისა და მისი ბავშვების დეპორტაციის თარიღი, 2012 წელს აღნიშნულ საღამოზე გამოცხადდა იანუშ კორჩაკის სამი ყოფილი მოსწავლე.
2004 წლიდან რუსეთში პედაგოგიური ინოვაციების კონკურსში გამარჯვებისათვის გაიცემა იანუშ კორჩაკის სახელობის მედალი.
სქოლიო
კატეგორია:პოლონელი მწერლები კატეგორია:პოლონელი საზოგადო მოღვაწეები კატეგორია:პოლონელი ექიმები კატეგორია:ჰოლოკოსტი კატეგორია:ჰოლოკოსტის მსხვერპლნი
Epidirona candida
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
აფრიკის ფილა
აფრიკის ფილა — ტექტონიკური ფილა, რომელიც უკიდურესი აღმოსავლეთი ნაწილის გამოკლებით, მოიცავს აფრიკის კონტინენტის დიდ ნაწილსა და დასავლეთიდან და სამხრეთიდან მიბჯენილ ოკეანურ ქერქს. აფრიკის ფილას დასავლეთით ესაზღვრება ჩრდილოეთ ამერიკის ფილა და სამხრეთ ამერიკის ფილა, აღმოსავლეთით არაბეთის ფილა და სომალის ფილა, ჩრდილოეთით ევრაზიის ფილა, ეგეოსის ზღვის ფილა და ანატოლიის ფილა, ხოლო სამხრეთით ანტარქტიდის ფილა.
60–10 მლნ. წლის წინ აფრიკის ფილისგან რიფტინგი დაიწყო სომალის ფილამ აღმოსავლეთ აფრიკის რიფტის გასწვრივ. ვინაიდან აფრიკის კონტინენტი შედგება აფრიკისა და სომალის ფილების ქერქისაგან, ზოგიერთი ლიტერატურა აფრიკის ფილას „ნუბიის ფილის“ სახელწოდებით მოიხსენიებს.
აფრიკის ფილის დასავლეთი კიდე დივერგენტული საზღვარია ჩრდილოეთ ამერიკის ფილასთან ჩრდილოეთით და სამხრეთი ამერიკის ფილასთან სამხრეთით, რომელიც ქმნის შუაატლანტიკური ქედის ცენტრალურ და სამხრეთ ნაწილს. აფრიკის ფილა ჩრდილო-აღმოსავლეთით შემოზღუდულია არაბეთის ფილით, სამხრეთ-აღმოსავლეთით სომალის ფილით, ჩრდილოეთით ევრაზიის ფილით, ეგეოსის ზღვის ფილითა და ანატოლიის ფილით, ხოლო სამხრეთით ანტარქტიდის ფილით.
ჩრდილოეთი საზღვრისა და აზორის კუნძულებთან მდებარე ტერსეირის რიფტის მცირე სეგმენტის გამოკლებით, ყველა აღნიშნული საზღვარი დივერგენტულია ან სპრედინგული.
აფრიკის ფილა შეიცავს რამდენიმე კრატონს, ძველი ქერქის სტაბილურ ბლოკებსა და ნაკლებად სტაბილურ ტერეინებს. სამხრეთიდან ჩრდილოეთის მიმართულებით გამოიყოფა კალაჰარის კრატონი, კონგოს კრატონი, ტანზანიის კრატონი და დასავლეთ აფრიკის კრატონი.
სქოლიო
კატეგორია:ტექტონიკური ფილები
World Wide Live
World Wide Live — გერმანული როკ-ჯგუფ Scorpions-ის მეორე საკონცერტო ალბომი და ვიდეო. იგი გამოვიდა 1985 წელს. მასში შეტანილია ჯგუფის 1984-1985 წლების საკონცერტო მასალა.
სქოლიო
კატეგორია:სკორპიონსის საკონცერტო ალბომები კატეგორია:1985 წლის საკონცერტო ალბომები კატეგორია:1985 წლის ვიდეო ალბომები კატეგორია:სკორპიონსის ვიდეო ალბომები
თამარი (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი თამარი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კობისა
კობისა (Carranque) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია-ლა-მანჩის ავტონომიური გაერთიანების ტოლედოს პროვინციის მონტეს-დე-ტოლედოს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 15 კმ². მოსახლეობა — 4306 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ტოლედოს მუნიციპალიტეტები
კვიპროსი 1984 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კვიპროსმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეორედ იასპარეზა 1984 წელს, აშშ-ის ქალაქ ლოს-ანჯელესში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1984 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:კვიპროსი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აზიის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
თარხან-მოურავი
საკუთარი სახელი თარხან-მოურავი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
ერიკ კლეპტონის დისკოგრაფია
აქ წარმოდგენილია ერიკ კლეპტონის დისკოგრაფია.
თანამშრომლობა
კატეგორია:ერიკ კლეპტონი კატეგორია:დისკოგრაფიები
1118
თარიღი უცნობია
*
კოშიცეს პრივილეი
კოშიცეს პრივილეი (Przywilej koszycki ან przywilej generalny) — პოლონეთის მეფის ლაიოშ I დიდის (ლუი I, ლუდოვიკო უნგრელი) 1374 წლის 17 სექტემბრის სიგელი, რომელშიც წარმოდგენილი იყო შლიახტის უფლებები და პრივილეგიები, რომლითაც სარგებლობდნენ მხოლოდ უმაღლესი რანგის სასულიერო და სამოქალაქო ფეოდალები. ამის სანაცვლოდ, ლუდვიგის ერთ-ერთი ქალიშვილი (კატერინა, მარია ან იადვიგა) უნდა ასულიყვნენ პოლონეთის ტახტზე მისი სიკვდილის შემდეგ.
კოშიცეს პრივილეგიები ხელმოწერილ იქნა შლიახტასთან მოლაპარაკებების შემდეგ კოშიცეს ყრილობაზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:1374 კატეგორია:პოლონეთის ისტორია კატეგორია:სამართლის ისტორიული წყაროები
კალამიტისნაირნი
კალამიტისნაირნი (Calamitales) — გადაშენებულ მცენარეთა რიგი. გარეგნულად წააგავდნენ გიგანტურ შვიტებს. მათგან განსხვავებით კალამიტისნაირთ მძლავრად განვითარებული მეორეული მერქანი ჰქონდათ, მაგრამ ადრეულად დაშლილი გულგულის ადგილას მათ ღეროშიც დიდი ღრუ იყო.
კალამიტისნაირთა ძირითადი გვარი — Calamites — 3 ქვეგვარისაგან შედგება. პრიმიტიული კალამიტისნაირნი (ოსტეროკალამიტები) წარმოიშვნენ დევონური პერიოდის ბოლოს დაკარბონულის შუა პერიოდში შეიცვალნენ ნამდვილი კალამიტისნაირით, რომლებიც შემდეგ პერმულ პერიოდში გადაშენდნენ. კალამიტისნაირნი ყველაზე ფართოდ იყო გავრცელებული ტროპიკული ზონის დაბლობებსა და დაჭაობებულ ადგილებში.
ლიტერატურა
კატეგორია:გადაშენებული მცენარეები
თარხნიშვილი
საკუთარი სახელი თარხნიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
1790
თარიღი უცნობია
*
ოლჰივკა (კახოვკის რაიონი)
ოლჰივკა (Ольгівка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის კახოვკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 397 კაცს შეადგენდა.
Epidirona carinata
Epidirona carinata — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ოლჰივკა (კახოვკის რაიონი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კახოვკის რაიონის სოფლები
კალანუსები
ლიტერატურა
კატეგორია:ნიჩაბფეხიანები
კონსუეგრა
კონსუეგრა (Consuegra) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია-ლა-მანჩის ავტონომიური გაერთიანების ტოლედოს პროვინციის მანჩა-ალტა-დე-ტოლედოს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 358 კმ². მოსახლეობა — 9970 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ტოლედოს მუნიციპალიტეტები
პეტროპავლივკა (კახოვკის რაიონი)
პეტროპავლივკა (Петропавлівка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის კახოვკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 516 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კახოვკის რაიონის სოფლები
ფიტოფთორა
ფიტოფთორა (Phytophthora) — მიკროსკოპული ცრუსოკოების გვარი ოომიცეტების კლასისა. ცნობილია 70-მდე სახეობა. უმაღლესი მცენარეების ფართოდ გავრცელებული პარაზიტული ორგანიზმებია. იწვევენ ფიტოფთოროზს. მიცელიუმი ჰაუსტორიუმის დახმარებით უჯრედთშორისიდან აღწევს მასპინძლის უჯრედების შიგნით; შეუძლია უჯრედის კედლის გარღვევაც, რაც მასპინძელი მცენარის ქსოვილების სწრაფ კვდომას იწვევს და ფოთლებზე მურა ლაქების სახით ვლინდება. ვრცელდება ზოოსპორებით, ზოოსპორანგიუმებით (კონიდიუმები), წყლითა და ქარით; მიცელიუმი ინახება გორგლებში, ზოოსპორები — მცენარეულ ნარჩენებში, ნიადაგში, თესლში. დაზიანებული ფოთლის ქვედა მხრიდან ლაქის მოსაზღვრედ შესამჩნევია მოთეთრო ნაფიფქი — პარაზიტის სპორების წარმოქმნის პროცესი, სადაც თავმოყრილია სპორანგიოფორების კონები ზოოსპორანგიუმებთან ან კონიდიუმებთან ერთად, რომლებიც ფოთლის ბაგეებიდანაა გამოყოფილი. წვიმიან ამინდში და უხვი ნამისა და ნისლის დროს დაავადება იღებს მასობრივ ხასიათს — ეპიფიტოტიას. ყველაზე მეტად მნიშვნელოვანი პრაქტიკული მნიშვნელობა აქვს ე.წ. კარტოფილის სოკოს (P. infestans), რომელიც აზიანებს კარტოფილს, პომიდორსა და სხვა ძაღლყურძენასებრ მცენარეებს. ვითარდება ფოთლებსა და გორგლებზე, რომელთა შენახვის პროცესში ჩნდება სველი სიდამპლე. ევროპაში კარტოფილთან ერთად შემოტანილია სამხრეთ ამერიკიდან, 1830-იან წლებში. 1845 წელს გამოიწვია ამ კულტურის პირველი ეპიფიტოტია. 1840-იან წლებში კარტოფილის ფიტოფთოროზის ეპიფიტოტიის გამო ირლანდიაში შიმშილისგან დაიხოცა დაახლოებით 1 მილიონი ადამიანი, 2 მილიონამდე კი იძულებული გახდა ემიგრაციაში წასულიყო (იხ. ირლანდიის დიდი შიმშილობა). იწვევს კარტოფილის გორგლების ვარდისფერ სიდამპლეს, აგრეთვე ფოთლების ნეკროზს. მარწყვის ფესვის სიდამპლე ზოგან საკარანტინო ობიექტია. სამხრეთული მერქნიანი ჯიშების ფესვის სიდამპლის გამომწვევია. სამხრეთ ევროპაში იწვევს წაბლის ე.წ. „მელნის დაავადებას“; — მრავალი დეკორატიული ბუჩქისა და ხის ხმობას. ფიტოფთორით აგრეთვე ზიანდება თხილი, კორპის მუხა, ქინაქინის ხე და რიგი სხვა ტროპიკული და სუბტროპიკული მცენარე.
აგროტექნიკოსის მიერ რეკომენდებული კარანტინის დაცვა, თესლბრუნვა, კულტურის სივრცითი იზოლაცია, ფიტოფთოროზისადმი გამძლე ჯიშების გამოყენება, სათესი მასალისა და მცენარის დამუშავება ფუნგიციდებით.
სქოლიო
კატეგორია:ოომიცეტები
პირველი სალამალექი
პირველი სალამალეიქი, პირველი სალამალექი, ქარვასლა, სალამალეიქი , სალამალექი , სალამალეიქო — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის დმანისის მუნიციპალიტეტში (ყარაბულახის თემი), მდებარეობს ჯავახეთის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1450 მეტრზე, დმანისიდან დაშორებულია 28 კილომეტრით. 2002 წლის აღწერით სოფელში ცხოვრობდა 98 კაცი.
ისტორია
სოფლის სახელწოდება „სალამალეიქი“ დაფიქსირებულია 1898 წლის რუსეთის ერთვერსიან რუკაზე „Саламалейкъ“ სახით.
სქოლიო
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კვიპროსი 1988 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კვიპროსმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მესამედ იასპარეზა 1988 წელს, სამხრეთ კორეის დედაქალაქ სეულში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.