cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ოლაია-ერერა
ოლაია-ერერა (Olaya Herrera) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ნარინიოს დეპარტამენტში.
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 27 225 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 425 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნარინიოს დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
პექტოლიტი
პექტოლიტი (Pectolite) — ჰიდროქსიდის ნატრიუმ-კალციუმის სახის მონაცისფრო-მოთეთრო მინერალი. ქიმიური შედგენილობა: NaCa2Si3O8 (OH). კრისტალდება ტრიკლინურ (ან მონოკლინურ) სინგონიაში. სიმკვრივე 2,7-2,9. სიმაგრე 5,0-5,5. ფერი ნაცრისფერი ან თეთრი. შედგება კაჟის, კირის, ნატრიუმისა და წყლისაგან. სიმაგრე მოოსის სკალის მიხედვით 4,5-იდან 5-მდე. ძვირფასი ქვების სახესხვაობა.
პირველად პექტოლიტი აღწერეს იტალიის ერთ-ერთ პროვინციაში, 1828 წელს. ბერძნულად „pektos“ – კომპაქტური და „lithos“ – ქვა. გვხვდება როგორც მეორეული მინერალი ბაზალტის სიცარიეელებში, ცეოლითებთან, კალციტებთან და პრენიტთან. პექტოლიტი გავრცელებულია გერმანიაში, იტალიაში, შოტლანდიაში, აშშ-ში. საქართველოში პექტოლიტი 1966 წელს აღმოაჩინა და აღწერა გეოლოგმა ნიკოლოზ სხირტლაძემ.
აშიკაგა იოშიმიცუ
კარიერა
იოშიმიცუ დაინიშნა სიოგუნად, 1368 წელს, ათი წლის ასაკში. ოცი წლის ასაკში ის მიიღეს იმპერიულ სასამართლოში, როგორც დიდი მრჩევლის მოვალეობის შემსრულებელი.
1379 წელს მან რეორგანიზაცია მოახდინა დაწესებულების Gozan Zen 五山禅 ინსტიტუციური ჩარჩოების. ორი წლის შემდეგ კი გახდა მეომრების (სამურაების) კლასის პირველი პირი და მასპინძლობდა იმპერატორს თავის კერძო რეზიდენციაში. 1394 წელს იოშიმიცუ გახდა სახელმწიფოს დიდი კანცლერი, იმპერიული სასამართლოს უმაღლესი რანგის წევრი.
1395 წელს ყველა საჯარო ოფისიდან გადადგა და გადავიდა კიტაიამა-დონოში (北山殿), თავის საპენსიო ვილაში, ის ამაყობდა პავილიონით, რომლის ორი მესამედი დაფარული იყო ოქროს ფოთლებით. მან იქ ექვსჯერ მაინც მიიღო ელჩები მანგისა და ჯოსონის სასამართლოებიდან და გააყალბა ჩინეთ-იაპონური სავაჭრო შეთანხმების პირობები, რომელიც საუკუნეზე მეტხანს გაგრძელდა. მისი დიპლომატიური ძალისხმევის ნიშნად, ჩინეთის სუვერენმა იოშიმიცუ „იაპონიის მეფედ“ გამოაცხადა.
1407 წელს მან განიზრახა მიეღო ტიტული: "Dajō tenno" (太上天皇), რომელიც ძირითადად გადამდგარ იმპერატორებს ენიჭებოდათ. მომდევნო წელს ის მოულოდნელად გარდაიცვალა, ეს გეგმა კი განუხორციელებელი დარჩა. მაგრამ მისგან ეს ნაბიჯი ძალიან გაბედული იყო, რადგან ის არასდროს მჯდარა იაპონიის იმპერატორის ტახტზე. სიკვდილის შემდეგ მისი სახელი იყო როკუონინი (鹿苑院).
იოშიმიცუმ მოაგვარა განხეთქილება ჩრდილოეთ და სამხრეთ სასამართლოებს შორის 1392 წელს, როდესაც მან დაარწმუნა სამხრეთის კარის იმპერატორი გო-კამეიამა გადაეცა საიმპერატორო რეგალია ჩრდილოეთის იმპერატორ გო-კომაცუსთვის. იოშიმიცუს ყველაზე დიდი პოლიტიკური მიღწევა იყო ის, რომ მან შეძლო ნანბუკო-ჩოს ბრძოლის დასრულება. ამ მოვლენამ მისი ავტორიტეტის გამყარება განაპირობა.
1394 წელს მისი ვაჟი აშიკაგა იოშიმოჩი დაამტკიცეს მეოთხე სიოგუნად. იოშიმიცუმ კი სიკვდილამდე გააგრძელა სიოგუნის ავტორიტეტის შენარჩუნება.
ოქროს პავილიონის ტაძარი
იოშიმიცუ მოულოდნელად გარდაიცვალა 1408 წელს, 49 წლის ასაკში. გარდაცვალების შემდეგ, მისი საპენსიო ვილა (კიოტოს მახლობლად) გახდა როკუინ-ჯი, რომელიც
დღეს თავისი სამსართულიანი, ოქროს ფოთლებით დაფარული რელიქვიით არის ცნობილი, რასაც  „კინკაკუ“ ეწოდება. ტაძარი იდენტიფიცირებულია, როგორც კინკაკუ-ძი, ანუ ოქროს პავილიონის ტაძარი. იქ იოშიმიცუს ქანდაკებაც არის ნაპოვნი. მინი|კინკაკუ
სქოლიო
კატეგორია:სიოგუნები კატეგორია:იაპონელი მმართველები
რიანხო
რიანხო (Rianjo; Rianxo) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის გალისიის ავტონომიური გაერთიანების ლა-კორუნიის პროვინციის ბარბანსის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 58,8 კმ². მოსახლეობა — 11 013 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ლა-კორუნიის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ლა-კორუნიის ქალაქები
NGC 7610
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:პეგასის თანავარსკვლავედი
კუსკოკუიმი
მინი|კუსკოკუიმი კუსკოკუიმი — მდინარე ალასკის დასავლეთ ნაწილში (აშშ). სიდიდით მეორე მდინარე იუკონის შემდეგ. სიგრძე დაახლოებით 1300 კილომეტრი, აუზის ფართობი 130 ათასი კმ². წარმოიქმნება მდინარეების ჩრდილოეთ კუსკოკუიმისა და სამხრეთ კუსკოკუიმის შეერთებით. მიედინება ტუნდრაში, განიერ ჭალიან ხეობაში, რომელიც ზაფხულის წყალდიდობის დროს იტბორება. კუსკოკუიმი კვეთს კუსკოკუიმის მთებს და ქმნის ჭორომებს. უერთდება ბერინგის ზღვას. უმთავრესად საზრდოობს თოვლის წყლით. წყლის საშუალო წლიური ხარჯი კრუკედ-კრიკთან ერთად 1280მ³/წმ. წლის ნახევარ დროს ყინულით არის დაფარული. სანაოსნოა შესართავიდან 800 კილომეტრზე.
ინდიგო
ინდიგო — ქართული მედიაორგანიზაცია, რომელიც გამოსცემს ჟურნალებს, წიგნებს და ამზადებს ვიდეო და ტექსტურ მასალებს ვებსაიტისთვის indigo.com.ge
ინდიგო ქართულ მედიაბაზარზე ამავე სახელწოდების მქონე ყოველთვიური, 120 გვერდიანი ჟურნალით გამოჩნდა. მოგვიანებით შექმნა ვებსაიტი, სადაც მხოლოდ ჟურნალის  მასალები იტვირთებოდა. 2018 წლიდან კი დაიწყო ვიდეო კონტენტის და სხვადასხვა მულტიმედია პროექტების წარმოება.
დაარსება
ინდიგო 2015 წელს დააფუძნეს ნინო ჯაფიაშვილმა, ნინო ლომაძემ, თამარ ბაბუაძემ, თინათინ ოსეფაშვილმა, თორნიკე ლორთქიფანიძემ და ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობამ. დაარსების დღიდან მესაკუთრეთა ვინაობა არ შეცვლილა. რედაქცია ბაზირებულია თბილისში.
ინდიგოს შემოსავლები სარეკლამო გაყიდვებისა და დონორი ორგანიზაციებიდან მიღებული გრანტებისგან შედგება.
ჟურნალი ინდიგო
ორგანიზაციამ ჟურნალ "ინდიგოს"  პირველი ნომერი 2015 წლის ოქტომბრის თვეში გამოუშვა. საზოგადოებრივ - კულტურული გამოცემა 120 გვერდიანი იყო და ყოველ თვე გამოდიოდა. 2018 წლიდან გამოცემის პერიოდულობა შემცირდა და ჟურნალი ყოველ მეორე თვეს გამოიცემა. შეიცვალა გამოცემის შინაარსიც - ამ დროიდან თითოეული ნომერი ერთ კონკრეტულ თემას ეხება.
ჟურნალი ძირითადად ხელმომწერებს შორის ვრცელდება. თუმცა, მისი დისტრიბუცია წიგნის მაღაზიებშიც ხორციელდება.
ონლაინ გამოცემა indigo.com.ge
თავდაპირველად ვებსაიტზე ინდიგო მხოლოდ ჟურნალში გამოქვეყნებული მასალების ელექტრონულ ვერსიებს აქვეყნებდა. 2019 წლიდან ტექსტურთან ერთად ვიდეო და მულტიმედია მასალებსაც ამზადებს. მას ეკუთვნის პროექტების პლატფორმები:
საპატრიარქოს კაპიტალი - 2017 წელს ინდიგომ 5000-ზე მეტი საჯარო დოკუმენტი მოიპოვა  და   საქართველოს საპატრიარქო ს, პატრიარქისა და წმინდა სინოდის წევრების ბიზნესები და ქონება შეისწავლა. ყველა დოკუმენტი ამ ერთ პორტალზეა განთავსებული და ხელმისაწვდომია დაინტერესებული პირებისთვის.
080808.Ge - აგვისტოს ომის 10 წლის თავზე შეიქმნა. ამ ვებსაიტზე ომგამოვლილი ადამიანების ისტორიებია თავმოყრილი.
ჟურნალი Adventurer
2018 წელს ინდიგომ დაიწყო ინგლისურენოვანი ჟურნალის adventurer-ის გამოცემა. პუბლიკაცია სეზონურად გამოდის და განკუთვნილია საქართველოში მყოფი ტურისტებისთვის. ჟურნალი უფასოდ რიგდება ტურისტულ ადგილებში - კაფეებში, ბარებში, სასტუმროებში.
COVID-19-ის მსოფლიო პანდემიასთან საბრძოლველად დაწესებული შეზღუდვების გამო 2020 წელს ჟურნალის გამოცემა შეჩერდა.
წიგნები
წიგნების გამოცემა ინდიგომ 2018 წელს დაიწყო, როდესაც ომგამოვლილი ადამიანების ისტორიები ერთად შეკრიბა და “ვაშლის ბაღების” სახელწოდებით გამოსცა. მალევე ინდიგომ მონაწილეობა მიიღო ფრანკფურტის წიგნის ბაზრობაზე და მას შემდეგ წიგნის ფესტივლების მონაწილეა. ინდიგოს წიგნები დოკუმენტური პროზისა და ესეისტიკის ჟანრს მიეკუთვნება.
2020 წელს ინდიგო წიგნის გამომცემელთა და გამავრცელებელთა ასოციაციის გამგეობის წევრად აირჩიეს.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს გამომცემლობები
ბერეჟნოე (ვოლოგდის ოლქი)
ბერეჟნოე (Бережное) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, უსტ-კუბინსკის რაიონში. სოფელი შედის ტროიცკოეს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 665 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:უსტ-კუბინსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
ძილისპირული
ძილისპირული (Lullaby) — ამერიკელი მწერლის, ჩაკ პალანიკის, საშინელებათა ჟანრის სატირული რომანი, გამოქვეყნდა 2002 წელს. წარდგენილი იყო ბრემ სტოკერის პრემიაზე.
სიუჟეტი
რომანის პროტაგონისტია გაზეთის რეპორტიორი კარლ სტრიტორი. იგი იკვლევს, რამ გამოიწვია ჩვილი ბავშვების სიკვდილიანობა დროის მცირე მონაკვეთში და მალევე არკვევს, რომ ყველა გარდაცვლილ ბავშვს სიკვდილის წინა ღამეს ძილის წინ ერთი ლექსი წაუკითხეს. კარლი კვალს მიჰყვება და ერთ-ერთ „მკვლელ“ მშობელთან ერთად ცდილობს გაანადგუროს იმ წიგნის ყველა ეგზემპლარი, რომელშიც ეს ლექსია დაბეჭდილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:2002 წლის რომანები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკული რომანები
გონდოლინი
გონდოლინი (ს.; პირველი ეპოქა, დაახ. 126 – 510, იარსება 384 წელი) — ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში მეფე ტურგონის მმართველობისას დამალული ქალაქი. მდებარეობდა გარშემორტყმულ მთებში. ამასთან, თორონდორის არწივებს მასში შეღწევის უფლება ჰქონდათ. გონდოლინის საიდუმლო შესასვლელს ყარაულობდა ელემმაკილი.
თითქმის 400 წლის განმავლობაში ქალაქი დამალული იყო და მას მტერი ვერ ეხებოდა. იგი დაცული იყო მძლავრი კედლებით. სხვადასხვა ვარაუდით, ასეთი ქალაქის შექმნის წყაროდ ტოლკინისთვის ტროა იქცა.
მორგოთის მსახურებმა გონდოლინი მაეგლინის ღალატის შედეგად აღმოაჩინეს. 510 წელს იგი დაეცა. ტურგონი დაიკარგა, მაგრამ ტუორი, იდრილი, ეარენდილი და კიდევ რამდენიმე გადაურჩნენ ამ ბრძოლას და დასახლდნენ სირიონის შესართავთან.
ეტიმოლოგია
სიტყვა Gondolind სავარაუდოდ მითრიმინიდან, ჩრდილო სინდარულიდან მომდინარეობს. იგი აღნიშნავს „მუსიკალურ ქვას“. ძირითად სინდარულზე მას Gonnólen-ს უწოდებდნენ (დამალულ კლდეს). ქუენიურიზე იგი Ondolinde-ს სახელით იყო ცნობილი.
Camponotus planus hephaestus
Camponotus planus hephaestus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
კურმანჯი (ენა)
კურმანჯი — ქურთული ენის უდიდესი დიალექტი. ფაქტობრივად, ცალკე დამოუკიდებელი ენა. აქვს ბევრი საერთო სხვა ქურთულ დიალექტებთან, როგორებიცაა სორანი, ზაზაკი, გორანი, ლეკი.
სქოლიო
კატეგორია:ქურთული ენა
აფშერონის ნახევარკუნძული
აფშერონის ნახევარკუნძული (Abşeron, სპარსულად ნიშნავს მარილიანი წყლების ადგილს) — ნახევარკუნძული კასპიის ზღვაში. მისი სიგრძეა დაახლოებით 60 კმ.
აფშერონის ნახევარკუნძულზე მდებარეობს აზერბაიჯანის დედაქალაქი — ბაქო, ასევე აფშერონის რაიონის ნაწილი.
ნახევარკუნძული ცნობილია ნავთობის მოპოვებით. ნავთობის ინდუსტრიული მოპოვება აქ 1870 წლიდან დაიწყო. გარდა ამისა, აფშერონის ნახევარკუნძული ასევე მდიდარია მარილით, მინერალური წყლებითა და ტალახის ვულკანებით. აფშერონის ერთ–ერთ ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს ბუნებრივი გაზი, რომელიც თავისით იწვის, იანარდაღთან.
1918 წელს, აფშერონის ნახევარკუნძულზე არსებობდა ცენტრალური კასპიის დიქტატურა, სახელმწიფო, რომელსაც გაერთიანებული სამეფო უჭერდა მხარს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აზერბაიჯანის ნახევარკუნძულები
ოსპინა
ოსპინა (Ospina) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ნარინიოს დეპარტამენტში.
ატომის ბირთვი
მინი|ატომის ბირთვის მოდელი ატომის ბირთვი — ატომის ცენტრალური ნაწილი, რომელშიც თავმოყრილია ატომის მთელი დადებითი მუხტი და თითქმის მთელი მასა. ატომის ბირთვის (ან მოკლედ ბირთვის) არსებობა ექსპერიმენტულად დაადგინა ერნესტ რეზერფორდმა 1911 წელს. ბირთვი ატომში იკავებს უმნიშვნელო მოცულობას. ატომის თითქმის მთელი მასა მის ბირთვშია თავმოყრილი, ამიტომ ამ უკანასკნელის სიმკვრივე მეტად დიდია. ბირთვული ნივთიერების 1 სმ3 დაახლოებით ას მილიონ ტონას აიწონიდა.
ოსპინა
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 233 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 56 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნარინიოს დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ატომის ბირთვი
ატომის ბირთვი შედგება პროტონებისა და ნეიტრონებისაგან. ამ ნაწილაკებს ნუკლონებს უწოდებენ. ატომური ერთულებით გამოსახული პროტონისა (1.00758) და ნეიტრონის (1.00897) მასა ახლოსაა ერთთან, მაშინ, როდესაც ელექტრონის მასა იმავე ერთეულებით 0.000548 უდრის. ამიტომ ელექტრონული გარსის სრული მასა ატომის ბირთვის მასასთან შედარებით უმნიშვნელოა. ბირთვის მასა განსაზღვრავს ატომის თითქმნის მთლიან მასას და ახლოსაა მთელ რიცხვთან. ამ მთელ რიცხვს (A) ატომის ბირთვის მასურ რიცხვს უწოდებენ, ატომის ბირთვში შემავალი პროტონების რიცხვს (Z) კი — ბირთვის ატომურ ნომერს.
ატომური ბირთვი აღინიშნება ქიმიური ელემენტის X სიმბოლოთი, რომელსაც ინდექსებად აქვს Z, N (ნეიტრონების რიცხვი) და A: _ZX^A_N მაგალითად, ბისმუტის ატომის ბირთვი, რომლის Z=83, N=126 და A=209, აღინიშნება შემდეგნაირად:. ზოგჯერ აღნიშვნას ამარტივებენ და ატომურ ბირთვს აღნიშნავენ შემდეგნაირად: _ZX^A ან უბრალოდ X^A, მაგალითად: ან. ამჟამად იხმარება აგრეთვე აღნიშვნა ^A_ZX.
ყოველ ატომის ბირთვს ახასიათებს პროტონებისა და ნეიტრონების გარკვეული რაოდენობა. განასხვავებენ ატომის ბირთვების სხვადასხვა სახეს.
ატომის ბირთვებს, რომლებიც შეიცავენ პროტონების ერთსა და იმავე რიცხვს, მაგრამ აქვთ ნეიტრონების სხვადასხვა რაოდენობა და შესაბამისად სხვადასხვა მასური რიცხვი, იზოტოპები ეწოდება. ასეთ ატომის ბირთვებში Z_1=Z_2, N_1\ne N_2 და A_1\ne A_2; მაგალითად:, სპილენძის იზოტოპებია.
ატომის ბირთვებს, რომლებსაც აქვთ ერთნაირი მასური რიცხვი, მაგრამ სხვადასხვანაირი მუხტი, იზობარები ეწოდება. მაგალითად:, და  ერთი და იგივე მასური რიცხვის (A=14) მქონე სამი იზობარია. ნეიტრონების N და პროტონების Z რიცხვი იზობარებს სხვადასხვა აქვთ.
ატომის ბირთვი შეიძლება იყოს როგორც ძირითად, სტაბილურ, ისე აგზნებულ, არასტაბილურ მდგომარეობაში. გარედან ენერგიის შთანთქმის შედეგად ატომის ბირთვი აგზნებულ მდგომარეობაში გადადის. ყოველი აგზნებული ატომის ბირთვი გარკვეული დროის შემდეგ ისევ უბრუნდება ძირითად მდგომარეობას. იმ დროს, რომლის განმავლობაშიც ატომის ბირთვი აგზნებულ მდგომარეობაშია, ეწოდება აგზნებული მდგომარეობის სიცოცხლის ხანგრძლივობა. აგზნებული მდგომარეობიდან ძირითად მდგომარეობაში გადასვლა შეიძლება მრავალი გზით: γ-სხივების გამოყოფით, ერთი ნაწილაკის ან ნაწილაკთა ჯგუფის გამოტყორცნით. თითქმის შუაზე გახლეჩით, ელექტრონული გარსის ერთ-ერთი ელექტრონისათვის ენერგიის უშუალო გადაცემით და სხვ. ატომის ბირთვების უმრავლესობა სტაბილურია, მაგრამ არსებობს არასტაბილური ბირთვებიც, რომლებიც თავისთავად იშლებიან შემადგენელ ნაწილებად. ასეთი ე. წ. რადიოიქტიური ბირთვები უმეტესად გვხვდება ელემენტთა პერიოდული სისტემის ბოლოში (მძიმე ბირთვები), მაგრამ ზოგჯერ ისინი საშუალო და მსუბუქ ბირთვებს შორისაც გვხვდება (მაგ., კალიუმი, ტრითიუმი და სხვა). ძირითად მდგომარეობაში ატომის ბირთვს ახასიათებს რამდენიმე სიდიდე: მასა, ელექტრული მუხტი, ზომა, ბმის ენერგია, მექანიკური მომენტი, მაგნიტური მომენტი და კვადრუპოლური მომენტი.
ატომის ბირთვის მასა არ უდრის მასში შემავალი პროტონებისა და ნეიტრონების მასათა ჯამს. როცა ისინი თავისუფალ მდგომარეობაში არიან. მდგრადი ატომის ბირთვის ნამდეილი მასა ყოველთვის ნაკლებია ამ ჯამზე. ყველაზე მსუბუქი ატომის ბირთვის (წყალბადის ატომის ბირთვის — პროტონის) მასა ატომური ეროეულებით ტოლია 1.00758-ისა, ხოლო მძიმე ატომის ბირთვისა 250-ს აღემატება. აღმოჩნდა, რომ ატომის ბირთვის მასა მოცულობის პროპორციულად იზრდება, რაც იმას ნიშნავს, რომ ატომის ბირთვის საშუალო სიმკვრივე ყველა ატომში დაახლოებით ერთნაირია.
ატომის ბირთვს აქვს დადებითი ელექტრული მუხტი (პროტონის მუხტის ერთეულებით გამოსახული), რომელიც რიგით ნომერს უდრის. ატომის ბირთვის მთავარი დამახასიათებელი სიდიდეა მუხტი. იგი განსაზღვრავს ატომის ქიმიურ ბუნებას და მისი ველი ძირითადად მართავს ელექტრონების მოძრაობას ელექტრონულ გარსში. Z-ის შეცვლა ნიშნავს ერთი ქიმიური ელემენტიდან მეორეზე გადასვლას, მაგალითად: წყალბადისათვის Z=1, ჰელიუმისათვის Z=2, ლითიუმისათვის Z=3, ჟანგბადისათვის Z=8, ურანისათვის Z=92 და ა. შ.
ატომის ბირთვის რადიუსი 10–13 სმ რიგისაა, მაშინ როდესაც ატომის რადიუსი — 10–8 სმ. ატომის ბირთვის სიმკვრივე მის ზედაპირთან მიახლოებისას თანდათან კლებულობს, ამიტომ თვით რადიუსის ცნება პირობითია. აომის ბირთვის რადიუსი ემორჩილება შემდეგ ემპირიულ კანონს: სადაც r_0 მნიშვნელობა (1.2-1.4)·10–13 სმ ინტერვალში ძევს.
პროტონებისა და ნეიტრონების მასათა ჯამსა და ბირთვის ნამდვილ მასას შორის \Delta M სხვაობას, ენერგეტიკული ერთეულებით, უწოდებენ ბმის ენერგიას: იგი	უდრის ატომის ბირთვად პროტონებისა და ნეიტრონების შეერთებისას განთავისუფლებულ ენერგიას და, მაშასადამე, იმ ენერგიას, რომელიც უნდა დაიხარჯოს ყველა პროტონისა და ნეიტრონის ატომის ბირთვიდან გასათავისუფლებლად.
ატომის ბირთვის ბმის ენერგიის ნუკლონთა საერთო რიცხვზე გაყოფით ღებულობენ ერთ ნუკლონზე მოსულ საშუალო ბმის ენერგიას. ერთ ნუკლონზე მოსული საშუალო ბმის ენერგია ელემენტთა პერიოდული სისტემის დასაწყისში სწრაფად იზრდება, შემღეგ კი უფრო ნელა და საშუალო წონის ატომის ბირთვისთვის პრაქტიკულად უცვლელი რჩება. მძიმე ატომის ბირთვის არეში გადასვლისას ერთ ნუკლონზე მოსული საშუალო ბმის ენერგია თანდათან კლებულობს.
ატომის ბირთვის შედარებით	დიდი მას-დეფექტი, ე. ი. განსხვავება ბირთვის შემადგენელი ნუკლონების მასათა ჯამსა და ბირთვის მასას შორის, იმით არის განპირობებული, რომ ნუკლონებს შორის მოქმედებს ძალზე ძლიერი მიზიდვის ძალები. ეს ძალები მეტად	მცირე მანძილზე (10–13 სმ) მოქმედებენ და თავისი ბუნებით ძირფესვიანად განსხვავდებიან სხვა (გრავიტაციული, ელექტრომაგნიტური და ა. შ.) ძალებისაგან. ბირთვულ ძალებს ეთანადება ურთიერთქმედების უარყოფითი ენერგია და ამიტომ, მდგრადი ბირთვის მასა ნაკლებია მასში შემავალი ნუკლონების მასათა ჯამზე.
New Blood (პიტერ გებრიელის ალბომი)
New Blood — მუსიკოს პიტერ გებრიელის მეცხრე სტუდიური ალბომი. იგი გამოვიდა 2011 წლის 10 ოქტომბერს. ალბომში შეტანილია გებრიელის კარიერის სხვადასხვა წლების კომპოზიციები, ჩაწერილი ორკესტრის თანხლებით, ისევე როგორც ჩაიწერა მისი წინა სტუდიური დისკი Scratch My Back.
ატომის ბირთვი
ცალკეულ ნუკლონს აქვს საკუთარი მოძრაობის რაოდენობის მომენტი, რომლის \hbar ერთეულებით 1/2 უდრის. გარდა ამისა, ნუკლონები ატომის ბირთვში ასრულებენ ორბიტულ მოძრაობას, რომლის მომენტი ამავე ერთეულებით მთელი რიცხვის ტოლია. ამის შედეგად თვით ატომის ბირთვს აქვს მექანიკური მომენტი — სპინი. როდესაც ნუკლონთა რიცხვი კენტია, ატომის ბირთვის სპინი მთელ-ნახევარია, ხოლო, როცა ეს რიცხვი ლუწია, მომენტი მთელია (ან ნულია). პირველ შემთხეევაში ატომის ბირთვი ემორჩილება ფერმი-დირაკის სტატისტიკას, ხოლო მეორე შემთხვევაში — ბოზე-აინშტაინის სტატისტიკას.
New Blood (პიტერ გებრიელის ალბომი)
ალბომზე მუშაობდა არანჟირების ავტორი ჯონ მეტკელფი.
ატომის ბირთვი
ატომის ბირთვს აქვს მაგნიტური მომენტიც. ეს იმის შედეგია, რომ თვით ნუკლონებს აქვთ საკუთარი მაგნიტური მომენტი და, გარდა ამისა. მათს ორბიტულ მოძრაობასაც შეესაბამება გარკვეული მაგნიტური მომენტი. პროტონის საკუთარი მაგნიტური მომენტი უდრის 2.79 ბირთვულ მაგნიტონს, ხოლო ნეიტრონის მაგნიტური მომენტი ამავე ერთეულებით — 1.91. თუ პროტონებისა და ნეიტრონების რიცხვი ლუწია, მაშინ ბირთვის მაგნიტური მომენტი, ისევე როგორც სპინი, ნულის ტოლია. თუ ნეიტრონების რიცხვი კენტია, ატომის ბირთვის მაგნიტური მომენტი — 1.3-იდან +1-მდე ინტერვალშია, ხოლო თუ ნეიტრონების რიცხვი ლუწია, პროტონებისა კი კენტი. მაშინ –0.2-იდან +5.5-მდე.
New Blood (პიტერ გებრიელის ალბომი)
სქოლიო
კატეგორია:პიტერ გებრიელის ალბომები კატეგორია:2011 წლის ალბომები კატეგორია:Real World-ის ალბომები კატეგორია:Virgin Records-ის ალბომები
ატომის ბირთვი
ატომის ბირთვის კვადრუპოლური მომენტი გამოხატავს მასში ელექტრული მუხტის განაწილების გადახრას სფერული სიმეტრიიდან. გადახრა შეიძლება იყოს ორგვარი, მუხტი შეიძლება ღერძის გასწერივ წაგრძელდეს (სიგარის მსგავსად) და, პირიქით, მის გასწვრივ უფრო შემოკლებულად განაწილდეს (დისკოს მსგავსად), ვიდრე სხვა მიმართულების გასწვრივ. პირველ შვმთხვევაში კვადრუპოლური მომენტი დადებითია, ხოლო მეორე შემთხვევაში — უარყოფითი, რიცხვითი მნიშვნელობით კვადრუპოლური. მომენტი ატომის ბირთვის რადიუსის კვადრატის რიგისაა.
ატომის ბირთვის თვისებების გამოკვლევამ აღმოაჩინა პრაქტიკულად უშრეტი ენერგიის წყაროს არსებობა და დასახა მისი გამოყენების პერსპექტივა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ატომური ფიზიკა კატეგორია:ატომის შემადგენლობა
Camponotus planus fidelis
Camponotus planus fidelis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ბერმონაზვნობა
thumb|ბერები ბერმონაზვნობა — ადამიანები, რომლებიც ცხოვრებას ღვთის სამსახურს უძღვნიან. ბერ-მონაზვნები, ჩვეულებრივ, მამათა და დედათა მონასტრებში ცხოვრობენ, თავისივე რელიგიური ორდენის წევრებთან ერთად. ბერ-მონაზვნები ლოცვასა და მორჩილებაში ატარებენ ცხოვრების დარჩენილ ნაწილს. გარდა ამისა, ადამიანებს ეხმარებიან და წეს-ჩვეულებებს ასრულებენ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რელიგია
მცხეთა
გეოგრაფია
მდებარეობს მდინარეების მტკვრისა და არაგვის შესაყართან, მტკვრის ორივე და არაგვის მარჯვენა ნაპირზე. რკინიგზის სადგური თბილის—სამტრედიის ხაზზე. ზღვის დონიდან 480 მ, თბილისიდან 21 კმ (რკინიგზით).
მცხეთაში ზომიერად ნოტიო სუბტროპიკული ჰავაა (საშუალო წლიური ტემპერატურა 10,8 °C; იანვარი — 1,1 °C, ივლისი — 22,1 °C). იცის ცივი ზამთარი (აბსოლუტური მინიმალური — 29 °C) და ცხელი ზაფხული (აბსოლუტური მაქსიმალური 39 °C). ნალექები 590 მმ წელიწადში.
ისტორია
მცხეთისა და დიდი მცხეთის ტერიტორია დასახლებული იყო ადრინდელი და შუა ბრინჯაოს ხანაში (ძვ. წ. III—II ათასწლეული). გვიანდელი ბრინჯაოსა და ადრინდელი რკინის ხანაში (ძვ. წ. II—I ათასწლეული) იგი მჭიდროდ იყო დასახლებული (სამთავროს, ზემო ავჭალის, წიწამურის, ნარეკვავის, წეროვნის, ნაბაღრევის სამაროვანი და ნამოსახლარები). ბრინჯაო-რკინის ხანაში მოსახლობათა ურთიერთობა კავკასიის ცივილიზაციის სინქრონულ კერებთან სამთავროს მეშვეობით ხორციელდებოდა. ძვ. წ. I ათასწლეულის დასაწყისიდან მცხეთის ისტორიაში აისახა ახლო აღმოსავლთის უძველეს პოლიტიკური წარმონაქმნთა ცხოვრებისათვის დამახასიათებელი დიდი ძვრები — ძვ. მცხეთაში შემოიჭრა ძლიერი კულტურული ნაკადი, რომელმაც მნიშვნელოვნად განაპირობა ძველი სამოსახლოების განვითარება, მათი ერთ დიდ ქალაქად, დიდ მცხეთად გაერთიანება, რომლის ერთ-ერთი თავისებურება იყო მოსახლეობის ეთნოგრაფიული სიჭრელი, მისი სოციალური და პროფესიული დიფერენციაცია. ლეგენდის თანახმად, ქალაქი დააარსა ეთნარქმა მცხეთოსმა. არსებობს მოსაზრება, რომ სახელწოდება „მცხეთა“ წარმოდგება მესხთა (მოსხები — მუშქები) ტომის სახელიდან. ამ ტომის სამოსახლო მცხეთის ტერიტორიაზე ძვ. წ. VIII საუკუნის შემდეგ უნდა გაჩენილიყო.
ძვ. წ. VIII-VII საუკუნეების მცხეთა წარმოადგენდა მონათმფლობელური წარმოების წესის გარიჟრაჟზე წარმოშობილ ქალაქს, რომელიც არ გამოირჩეოდა ქალაქური ტიპის ნაგებობებით და დიდი სიმდიდრით. იმ დროს მცხეთაში თავს იყრიდნენ ხელოსნები: მეთუნეები, მელითონეები, ვაჭრები. აქ მცხოვრებნი მიწათმოქმედები და მესაქონლეები თანდათან ადგილს უთმობდნენ მოქალაქეებს. ასე ჩაეყარა საფუძველი მცხეთაში საქალაქო ცხოვრებას. ამას ხელს უწყობდა ორი სავაჭრო გზის გადაკვეთა. ერთი გზა მტკვრის ხეობას მიჰყვებოდა, ხოლო მეორე არაგვის ხეობას.
ძვ. წ. IV საუკუნის ბოლოდან მცხეთა ახლად წარმოქმნილი იბერიის სამეფოს პოლიტიკური ცენტრია. ანტიკური ხანის დიდი მცხეთა — „არმაზით კერძი ქალაქი“ — მტკვრის მარჯვენა ნაპირზე და „მუხნარით კერძი ქალაქი“ — მტკვრის მარცხენა ნაპირზე — შედგებოდა რამდენიმე, ერთმანეთისაგან განმხოლოებული უბნისაგან — საკუთრივ მცხეთა, არმაზი, მოგვთაკარი, სარკინე, წიწამური (იგივე სევსამორა) და სხვა, რომლებიც ერთმანეთს უკავშირდებოდა ხიდებით. თითოეულ უბანში მოსახლეობა მისდევდა ძირითადად მეურნეობის ერთ რომელიმე სახეობას — ლითონის წარმოებას (სარკინე), სოფლის მეურნეობას (წიწამური), მეთუნეობას (კარსნისხევი) და სხვა. ყოველ უბანს ჰქონდა გალავანი, კარი, მოედანი, სავაჭრო სახლები, აბანო, წყალსადენი და სხვა. ტაძრები შენდებოდა გორაკებზე (არმაზის კერპი — ბაგინეთის მთაზე, აინინა და დანინა — არმაზის გზის პირას, ზადენი — წიწამურის გორაზე და სხვა). საცხოვრებელი უბნები შეფენილი იყო მთის კალთებზე, ხოლო დაბლობში განლაგებული იყო სახელოსნოები, ხილის ბაღები და ვენახები, სასაფლაოები. არმაზისხევში იყო პიტიახშთა რეზიდენცია — არისტოკრატიის უბანი.
ფეოდალური ხანის მცხეთის საქალაქო ტერიტორია საგრძნობლად შემცირდა და შემოიფარლა მტკვრისა და არაგვის შესართავთან არსებული სამკუთხა კონცხით. დღესაც შემორჩენილია ძველი მცხეთისთვის დამახასიათებელი განაშენიანების მასშტაბი და სილუეტი: ერთ-, ორ- და სამსართულიან საცხოვრებელ სახლებში აღმართულია სვეტიცხოვლის, სამთავროს ტაძრების მასივები; საერთო სილუეტს აგვირგვინებს მტკვრის მარცხენა ნაპირზე მთაზე აღმართული ჯვრის ტაძარი.
ფეოდალურ ხანაში მცხეთაში გაშლილი იყო კულტურულ-საგანმანათლებლო მუშაობა. VI საუკუნეში აქ შეიქმნა „ევსტათი მცხეთელის მარტვილობა“. მცხეთაში მოღვაწეობდნენ: არსენ დიდი (IX ს.), არსენ II (X ს.), მწიგნობარ-კალიგრაფები მაღალაძეები (XV—XVIII სს.) და სხვები. მცხეთის სვეტიცხოველს ხელნაწერების უმდიდრესი ბიბლიოთეკა ჰქონდა, რომელიც მტრებს მრავალგზის გაუნადგირებიათ. ჩვენამდე მოღწეულია მცხეთის წიგნსაცავის მრავალი მნიშვნელოვანი ნუსხა.
მცხეთის მახლობლად 1922–1927 წლებში აშენდა ზემო ავჭალის ჰიდროელექტროსადგური. აქ შექმნილ ხელოვნურ წყალსაცავზე მოეწყო წყალჯომარდობის ბაზა. 1938 წელს ამუშავდა ბაქო — ბათუმის ნავთობის საქაჩი სადგური. 1959 წელს მცხეთის მახლობლად (მუხათგვერდი) აშენდა ამიერკავკასიაში პირველი ატომური რეაქტორი. 1973 წელს დამტკიცდა მცხეთის ქალაქ-მუზეუმად განვითარების გენერალური გეგმის პროექტი (ავტორები — არქიტექტორები ა. ბაგრატიონი, ჰ. გოვირიძე, ც. დიდებულიძე, თ. მენაბდე, ა. ლომთაძე, ვ. საგინაშვილი, ვ. ფაფერაშვილი; ინჟინერ-ეკონომისტი ვ. ბარათაშვილი). ახალი ნაგებობებიდან აღსანიშნავია ფართოეკრანიანი კინოთეატრი „კარიბჭე“ (1973, არქიტ. პ. ანდღულაძე, კ. მემანიშვილი, ე. ცხაკაია, გ. ჯაბუა; მხატვრები ი. გაბაშვილი, ვ. მელაშვილი, რ. მელიქიძე, რ. წუნიშვილი). დადგმულია არსენა ოძელაშვილის (ბრინჯაო, ბაზალტი, 1949, მოქანდაკე ე. მაჩაბელი, არქიტ. დ. ლექვთაძე), სანდრო კანდელაკის (ბრინჯაო, გრანიტი, 1976, მოქანდაკე ბ. ავალიშვილი, არქიტექტორები მ. ლაითიძე, ვ. ქობულია) ძეგლები. საბჭოთა პერიოდში მოქმედებდა ღვინის, რძის, კერამიკული ნაწარმის ქარხნები. thumb|სანდრო კანდელაკის ძეგლი მცხეთაში
არქეოლოგია
1874 წლიდან მცხეთაში სამთავროს სამაროვანს თხრიდა კავკასიის არქეოლოგიის მოყვარულთა საზოგადოება. გეგმაზომიერი არქეოლოგიური კვლევა გაიშალა 1930-იანი წლებიდან (ი. ჯავახიშვილი, ს. ჯანაშია; შემდეგ წლებში — ა. კალანდაძე, მ. ივაშჩენკო, გ. გობეჯიშვილი, გ. ლომთათიძე, ა. აფაქიძე და სხვები). სადირექტივო ორგანოების გადაწყვეტილებით 1940 არქეოლოგიურ და არქიტექტურულ ნაკრძალად გამოცხადდა არმაზის მიდამოები, 1957 — ძვ. მცხეთის ტერიტორია მდინარეებს არაგვსა და მტკვარს შუა ბებრის ციხამდე, 1966 — მცხეთის ტერიტორია მთლიანად. 1968 წლიდან მცხეთა ქალაქ-მუზეუმი.
1975 წელს ჩამოყალიბდა საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის მცხეთის მუდმივმოქმედი არქეოლოგიური ექსპედიცია (ხელმძღვანელი ა. აფაქიძე). სხვადასხვა დროს მცხეთასა და მის შემოგარენში არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აღმოჩენილი: სამაროვნები და ნამოსახლარები (ადრინდელი ბრინჯაოს ხანიდან ადრინდელი რკინის ხანამდე). ანტიკური ხანის სხვადასხვა სახის სათავდაცვო და საქალაქო ნაგებობები (სასახლის, აბანოების ნანგრევები), „სახლი საკრძალავი“, მავზოლეუმის ტიპის აკლდამის ნაშთები, სამაროვნები (არმაზისციხე, არმაზისხევი, მოგვთაკარის უბანი და სხვა), შემოტანილი და ადგილობრივი წარმოების ოქროს, ვერცხლის, ძვირფასი ქვების მაღალმხატვრული ნაკეთობანი, მინისა და კერამიკული ჭურჭელი, მეთუნეთა ნამოსახლარი და სამაროვანი, კერამიკული სახელოსნოსა და და მარნის ნანგრევები (კარსნისხევი) და სხვა. ადრინდელი ფეოდალური ხანის სამაროვნები (სამთავრო, ქ. მცხეთა, კოდმანი, მუხათგვერდი, არმაზისხევი, კარსანი, არაგვის მარცხენა ნაპირი და სხვა). რკინის სადნობი სახელოსნო, საკულტო და საცხოვრებელი ნაგებობათა ნაშთები (გრძელი მინდორი, სარკინე, ნასტაკისი, მთა-ქართლი), სათავდაცვო და საკულტო ნაგებობები (ავჭლისკარი, წიწამურის სერი, ღართისკარი, ძალისი), ეპიგრაფიკული ძეგლები ბერძნულ-ებრაული და არმაზულ-არამეული წარწერები (არმაზისხევი, სამთავრო, ავჭალისკარი). მცხეთის კარიბჭე, კათალიკოსის სასახლე, ტაძრის ნაშთები.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს წმინდა ქალაქები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საქართველოში კატეგორია:საქართველოს ყოფილი დედაქალაქები კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის ქალაქები კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები კატეგორია:მცხეთა
სერსედა
სერსედა  — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის გალისიის ავტონომიური გაერთიანების ლა-კორუნიის პროვინციის ორდენესის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 111,27 კმ². მოსახლეობა — 5008 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ლა-კორუნიის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ლა-კორუნიის ქალაქები
ჩინური კალენდარი
ჩინური კალენდარი — ლუნისოლარული კალენდარი (ლუნი – მთვარე, სოლარ – მზე), რომელიც მიიღეს მზისა და მთვარის კალენდრების ელემენტების შერწყმით. მიუხედავად იმისა, რომ თანამედროვე ჩინელები იყენებენ გრიგორიანულ კალენდარს ყოველდღიური ხმარებისთვის, ჩინური კალენდარი კვლავაც გამოიყენება ისეთი ღირსშესანიშნავი ტრადიციულის დღესასწაულების გამოსათვლელად, როგორიცაა, ჩინური ახალი წელი (გაზაფხულის ფესტივალი) და შუა-შემოდგომის ფესტივალი, ისევე როგორც ასტროლოგიაში – ქორწინებისთვის ან შენობის საძირკვლის ჩაყრის შესაფერისი დღის შესარჩევად. ამ კალენდარს პირდაპირი გამოყენება ყოველდღიურ საქმიანობაში აქვს მთვარის მიმდინარე ფაზის გამოსათვლელად, რაც მნიშვნელოვანია სოფლის მეურნეთათვის.
სხვა ტრადიციული აზიური კალენდრები მსგავსია, თუ არა იდენტური, ჩინური კალენდრისა: კორეული კალენდარი იდენტურია, ვიეტნამურ კალენდარში კატა ჩანაცვლებულია კურდღლით თორმეტ ცხოველში, ტიბეტური კალენდარი ოდნავ განსხვავდება ცხოველთა სახელებით, ხოლო ტრადიციული იაპონური კალენდარი იყენებს განსხვავებულ გამოთვლის მეთოდს, რაც ამ ორ კალენდარს შორის უთანხმოებას იწვევს ზოგიერთ წელიწადს. ჩინური (ანუ ჩინო-უიღურული) კალენდრის ელემენტები შემოვიდა ისლამურ სამყაროში მონღოლთა შემოსევების შედეგად. თორმეტ-წლიანი ციკლი, რომელიც შეიცავდა ცხოველთა თურქულ/მონღოლურ ინტერპრეტაციას ხმარებაში შემორჩა ქრონოლოგიური, ისტორიოგრაფიული და ბიუროკრატიული მიზმებისთვის სპარსულ და თურქულ ენოვან ქვეყნებში, მცირე აზიიდან ინდოეთის ჩათვლით, შუა საუკუნეებიდან მოყოლებული ადრეულ ინდუსტრიულ ხანამდე. ირანში ეს სისტემა შემორჩა ადრეულ მე-20 საუკუნემდე სასოფლო-სამეურნეო და საგადასახადო აღრიცხვებში, ვიდრე 1925 წელს კანონით გაუქმდა (იხ. ირანული კალენდარი).
ჩინეთში მშობლიურ კალენდრად ითვლება ე.წ. "ფერმერთა კალენდარი" - ნუნგლი (გამარტივებული ჩინური: 农历； ტრადიციული ჩინური: 農曆; ფინინი: nónglì), რაც განსხვავდება "საერო კალენდრისაგან" - კუნგლი (გამარტივებული ჩინური:公历 ტრადიციული ჩინური:公曆; ფინინი: gōnglì), ან "დასავლური კალენდრისგან" - სილი (გამარტივებული ჩინური: 西历 ტრადიციული ჩინური:公曆; ფინინი: xīlì). ჩინური კალენდარი ასევე იწოდება "ძველ კალენდრად" - ძიული (გამარტივებული ჩინური: 旧历 ტრადიციული ჩნური: 舊曆; ფინინი: jiùlì), ახალი - სინლი (გამარტივებული ჩინური: 新历； ტრადიციული ჩნური: 新曆； ფინინი: xīnlì) ანუ გრიგორიანული კალენდრის შემოღების და ოფიციალურად დამტკიცების შემდეგ.
ჩინური კალენდრის მიხედვით წლები იყოფა როგორც: ვირთხის - 鼠 shŭ, შუ; ხარის - 牛 niú, ნიუ; ვეფხვის - 虎 hŭ, ხუ; კურდღლის - 兔 tù, თუ; დრაკონის - 龙 (龍) lóng, ლუნგ; გველის - 蛇 shé, შე; ცხენის - 马 (馬) mă, მა; თხის - 羊 yáng, იანგ; მაიმუნის - 猴 hóu, ხოუ; მამლის - 鸡 (鷄) jī, ძი; ძაღლის - 狗 gŏu, კოუ; ტახის - 猪 (豬) zhū, ჭუ წლებად.
კატეგორია:კალენდარი კატეგორია:ჩინური კულტურა
სამოციქულო მეფე
მინი|იშტვან I სამოციქულო მეფე — უნგრეთის მეფის ჰერალდიკული ტიტული.
სქოლიო
კატეგორია:უნგრეთის ისტორია
აიუბიდები
აიუბიდები – დინასტია ახლო აღმოსავლეთში, დააარსა სალაჰ-ად-დინმა 1171 წელს ეგვიპტეში ფატიმიდების დამხობის შემდეგ. სახელი ეწოდა სალაჰ-ად-დინის მამის აიუბ იბნ შადის სახელის მიხედვით. აიუბიდების დინასტიის სხვადასხვა შტო მართავდა ეგვიპტეს (1171-1250 წწ.), დამასკს (1186-1260 წწ.), ჰალაბს (1186-1260 წწ.), ჰამს (1178-1341 წწ.), ჰომსს (1178-1262 წწ.), მესოპოტამიას (1200-1245 წწ.) და სამხრეთ არაბეთს (1173-1228 წწ.). ეგვიპტელი აიუბიდები იყვნენ ჯვაროსნების წინააღმდეგ ომის ორგანიზატორები და რამდენიმეჯერ დაამარცხეს კიდეც ისინი. დინასტიურმა განხეთქილებებმა და მამლუქების გაძლიერებამ აიუბიდები დაასუსტა. საბოლოოდ მათ შეთქმულმა ეგვიპტელმა მამლუქებმა მოუღეს ბოლო 1250 წელს.
ლიტერატურა
* კატეგორია:ეგვიპტის ისტორია კატეგორია:დინასტიები
მრავალწყაროს მონასტერი
მრავალწყაროს მონასტერი — მონასტერი დავითგარეჯის სამონასტრო კომპლექსის ტერიტორიაზე. აღმოაჩინეს 1995 წლის აგვისტოში მეცნიერების ფონდ „უდაბნოს“ სამეცნიერო ექსპედიციის დროს.
წერილობით წყაროებში მონასტერი არ მოიხსენიება. სახელი შერჩეულია ექსპედიციის მიერ, იმის გამო, რომ მცირეწყლიან მდინარესა და წყაროებთან ახლოსაა გამოკვეთილი. სავარაუდოდ, მრავალწყაროს მონასტერი IX საუკუნეში დაუარსებიათ, XIII საუკუნეში კი მას არსებობა შეუწყვეტია.
მონასტერში აღმოჩენილია გუმბათის საკმაოდ ეგზოტიკური ფორმა. შემორჩენილია IX საუკუნის ფრესკები და 65-ზე მეტი ნაკაწრი წარწერა, რომელთა შორის უძველესი თარიღდება 851 წლით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
გორშკოვო (უსტ-კუბინსკის რაიონი)
გორშკოვო (Горшково) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, უსტ-კუბინსკის რაიონში. სოფელი შედის ტროიცკოეს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, 2002 წლის მონაცემებით სოფელში აღარავინ ცხოვრობდა.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:უსტ-კუბინსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
Camponotus planus fernandinensis
Camponotus planus fernandinensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ჩიჩხიტურის მონასტერი
მინი|300პქ| ჩიჩხიტურის მონასტრის ხედი ჯაბა ლაბაძის ფოტო ჩიჩხიტურის მონასტერი — მონასტერი დავითგარეჯის სამონასტრო კომპლექსის ტერიტორიაზე.
ისტორია
მონასტერში შემორჩენილია სრულიად უნიკალური ფრესკული მოხატულობა. ამჟამად მონასტრის ტერიტორია, ბერთუბნისა და უდაბნოს მონასტერთან ერთად, სადავოა აზერბაიჯანსა და საქართველოს შორის.
სქოლიო
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
NGC 7612
NGC 7612 — გალაქტიკა პეგასის თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1863 წლის 26 მაისი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:პეგასის თანავარსკვლავედი
ვიჩნაში
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 18 ადამიანი.
ეკლესია
სოფელში დგას ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი — წმინდა ბარბარეს ეკლესია. ნაგებია ნაძვის ხის მორებით. კარი სამხრეთიდან აქვს, გადახურულია ფიქლით. აშენების თარიღი უცნობია.
სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბეჭდების მბრძანებელი (1981 წლის რადიოსერიალი)
„ბეჭდების მბრძანებელი“ (The Lord of the Rings) — 1981 წლის რადიოსერიალი, რომელიც პირველად BBC-ს ეთერში გავიდა. ეფუძნება ჯ.რ.რ. ტოლკინის ამავე სახელწოდების რომანს.
თავდაპირველად BBC-მ რადიო სერიალი 1955 და 1956 წლებში შექმნა, მაგრამ მათი ჩანაწერები არ არის დარჩენილი.
ეთერი
ორიგინალური, 26 ეპიზოდიდან შემდგარი სერიალი ეთერში კვირაში ორჯერ გადიოდა. მოგვიანებით ეს სერიალი 13 ნაწილად დამონტაჟდა (თითო ნაწილი ერთ საათს გრძელდება). მასში შეტანილი იქნა რამდენიმე დიალოგი, ამოღებული ორიგინალური ვერსიიდან. ახალი ვერსია გამოიცა აუდიო კასეტებსა და CD-ზე, ხოლო გამოყენებული მუსიკა (კომპოზიტორი - სტივენ ოლივერი) - ცალკე დისკის სახით.
განსხვავებები წიგნისგან
ბრაიან სიბლისა და მაიკლ ბეიკუელის სცენარი წიგნთან მაქსიმალურად ახლოს არის, მაგრამ მასში არის შეცდომები და გამიზნული ცვლილებები:
ამგვარად, გაუგებარია, თუ რატომ დაჭრა გრძნეული მეფე მერის ხმალმა.
როლები
როლებს განასახიერებს ბევრი ბრიტანელი მსახიობი. მაგალითად, ფროდოს განასახიერებს იენ ჰოლმი (ბილბო ბეგინსი „ბეჭდების მბრძანებელში“), ხოლო სემის როლი ერგო ბილ ნაის.
2002 წლის ვერსია
2002 წელს გამოვიდა სერიალის ახალი ვერსია, რომელსაც დაემატა ახალი პროლოგი და ეპილოგი, მუსიკა და სხვა ელემენტები. იმავე წელს სერიალი გავიდა BBC-ის ეთერში.
ალთინთეფე
მინი|250პქ|ტაძარი ალთინთეფეში ალთინთეფე – ურარტული ციხე-ქალაქის ნანგრევები თურქეთში, ქალაქ ერზინჯანის აღმოსავლეთით 20 კმ-ზე. 1959 წლიდან მას შეისწავლიდა თურქი არქეოლოგი თაჰსინ ოზგუჩი. ციხესიმაგრე აგებულია ურარტული სტილით, ქვის დიდი ბლოკებითა და ალიზით. დასახლებას გარს აკრავს ბურჯებიანი გალავანი, რომლის შიგნით გათხრილია ურარტული ტაძარი, ღია ტაძარი ან სამლოცველო, დიდი სამეურნეო სათავსი, მიწისქვეშა გამაგრება, ქვის აკლდამები და სხვა ნაგებობები. აღსანიშნავია ქვის სამკამერიანი აკლდამა, რომელშიც ქალისა და მამაკაცის სარკოფაგებთან ერთდ აღმოჩნდა სარეცელი, სკამები, ეტლის ნაწილები, ვერცხლისა და ბრინჯაოს ჭურჭელი, რკინის საჭურველი და შრომის იარაღი, ცხენის აღკაზმულობა ბრინჯაოს მცირე ქანდაკებები, ბრინჯაოსა და ძვლის სხვადასხვა ნივთი, თიხისა და ასურული ქაშანურის ჭურჭელი, ოქრო-ვერცხლითა და ძვირფასი ქვებით შემკული ტანსაცმელი, ოქროს ყელასაბამის ნაწილები. საყურადღებოა ბრინჯაოს ორი ფირფიტა. ერთზე გამოსახულია ფრთოსან ცხენზე მდგარი ღვთაება, მეორეზე სამრიგად – ომისა და ნადირობის სცენები. აღმოჩენილი ნივთები განეკუთვნება ურარტუს აყვავების ხანას (ძვ. წ. 713-679 წწ.). უღრმეს ფენაში აღმოჩენილია ადრეული ბრინჯაოს ხანის კერამიკა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ურარტუ კატეგორია:თურქეთის არქეოლოგიური ძეგლები
ნიადაგი
thumb|right|180px|ნიადაგის პროფილი ნიადაგი — დედამიწის ქერქის ზედა, ფხვიერი ნაწილი, რომელიც შექმნილია ქანების ბიოსფეროს, ჰავის, რელიეფის და ხნოვანების ერთობლივი მოქმედების შედეგად. წარმოდგენა ნიადაგზე, როგორც დამოუკიდებელ ბუნებრივ სხეულზე, რომელიც განსხვავდება ნიადაგთწარმომქმნელი დედაქანისაგან, შეიქმნა XIX ს. 80-იან წლებში ნიადაგთმცოდნეობის ფუძემდებლის ვასილი დოკუჩაევის მიერ. მანამდე ნიადაგი განიხილებოდა როგორც გეოლოგიური წარმონაქმნი. ნიადაგის არსებით თვისებად მისი ნაყოფიერება წარმოადგენს, რაც გულისხმობს მცენარის უზრუნველყოფას წყლით, სითბოთი და საკვები ნივთიერებებით. ნიადაგი სასოფლო-სამეურნეო წარმოების ძირითადი საშუალებაა.
ნიადაგთწარმოქმნის ძირითადი ფაქტორებია დედაქანი, ბიოსფერო, ჰავა, რელიეფი, ხნოვანება და ადამიანის სამეურნეო ზემოქმედება.
დედაქანი სუბსტრატია, რომელიც ნიადაგთქარმოქმნის პროცესების ზემოქმედებით გარდაიქმნება ნიადაგად. დედაქანზე დიდადაა დამოკიდებული ნიადაგის გრანულომეტრული და ქიმიური შემადგენლობა, აგრეთვე მისი წყლის, ჰაერისა და სითბური რეჟიმი. ერთი და იგივე ქანი სხვადასხვა გეოგრაფიული ზონაში შეიძლება განსხვავებულ ნიადაგთწარმოქმნის პროცესს განიცდიდეს, ხოლო ასევე სხვადასხვა ქანი ერთსა და იმავე ზონაში ერთსა და იმავე ნიადაგთწარმოქმნას ექვემდებარებოდეს.
რეილიეფი განსაზღვრავს ტენისა და სითბოს განაწილებას ნიადაგის ზედაპირზე, ერიოზულ და სხვა დინამიკურ პროცესებს. დიდია მისი როლი ნიადაგთწარმოქმნისა და ნიადაგის ნაყოფიერების საქმეში;
ტერიტორიის ხნოვანება არსებით გავლენას ახდენს ნიადაგის აგებულებასა და შედგენილობაზე.
ადამიანის სამეურნეო ზემოქმედებას უდიდესი მნიშვნელობა აქვს ნიადაგთწარმოქმნასა და ნიადაგის ნაყოფიერების ჩამოყალიბებაში. იგი დაკავშირებულია ნიადაგების მელიორაციაზე, სასუქების გამოყენებაზე და სხვა.
ნიადაგის შედგენილობა-თვისებები
მინი|მარცხნივ|250პქ|ლიოსის ველი [[გერმანიაში]] მინი|მარცხნივ|250პქ|ნიადაგი ნიადაგი შედგება მკვრივი, თხიერი, აიროვანი და ცოცხალი ნაწილებისაგან. სხვადასხვა ნიადაგში და ერთსა და იმავე ნიადაგის სხვადასხვა ჰორიზონტში ამ ნაწილების რაოდენობა და თანაფარდობა განსხვავებულია.
მკვრივ ნაწილში ჭარბობს მინერალური ნივთიერებანი, რომელიც წარმოიქმნება ქანების გამოფიტვის შედეგად. ქანების გამოფიტვა ხდება კლიმატური პირობების ზემოქმედებით. იგი სხვადასხვა ლანდშაფტურ ზონაში სხვადასხვა ინტენსივობით მიმდინარეობს. ქიმიური გამოფიტვა ყველა ძლიერ ახასიათებს ტენიან სუბტროპიკულ და ტროპიკული სარტყლის ნიადაგს. აქ წარმოიქმნება რკინისა და ალუმინის ჰიდრატების ჭარბი რაოდენობა. მაღალმთიან ადგილებსა და უდაბნოებში ჭარბობს ქანების მექანიკური გამოფიტვა. ნიადაგის შემადგენელი ნაწილაკების ზომასა და თანაფარდობაზე წარმოდგენას გვაძლევს მექანიკური (გრანულომეტრიული) შედგენილობა. ყოფილ სსრკ-ში ყველაზე მეტად იყენებენ გრანულომეტრული შედგენილობის მიხედვით ნიადაგის კლასიფიკაციას, რომელიც ნ. კაჩინსკის ეკუთვნის. მას უახლოვდება საქართველოს ნიადაგების მექანიკური ფრაქციების საფუძველზე შედგენილი კლასიფიკაცია. ამ კლასიფიკაციის თანახმად განარჩევენ მძიმე და საშუალო თიხიან, მძიმე, საშუალო და მსუბუქ თიხნარ, ქვიშიან და ქვიშნარი შედგენილობის ნიადაგებს. ლამისა (0,001 მმ) და კოლოიდური ნაწილაკების ფრაქცია ჭარბობს თიხიან ნიადაგში (ამ ნაწილაკების ჯამი ხშირად 40-50% აღწევს). ნიადაგის აღნიშნულ ნაწილზე დიდადაა დამოკიდებული მისი ნაყოფიერება. ნიადაგის მკვრივი ნაწილი განსაზღვრავს ნიადაგის შთანთქმისუნარიანობას. ყველაზე დიდი შთანთქმისუნარიანობა ახასიათებს კოლოიდებით მდიდარ შავმიწებს და წითელმიწებს. შავმიწების მაღალ შთანთქმისუნარიანობას განსაზღვრავს ორგანული კოლოიდების (ჰუმუსის) დიდი შემცველობა. ნიადაგის შთანმთქავი კომპლექსი დიდ როლს ასრულებს ნიადაგის ევოლუციასა და გენეზისში. ნიადაგის არაერთი თვისება, რომელიც განსაზღვრავს ნიადაგის ნაყოფიერებას, დამოკიდებულია მის კოლოიდურ ნაწილზე და შთანთქმისუნარიანობაზე.
ნიადაგის მკვრივ ნაწილში შედის აგრეთვე ორგანული ნივთიერება, რომელიც ძირითადად ჰუმუსოვანი ნივთიერებისაგან შედგება. ორგანულ ნაწილში შედის აგრეთვე მცენარეული, ცხოველური და მიკრობული წარმოშობის შენაერთები, რომლებიც შეიცავენ ლიგნინს, უჯრედის, ცილებს, შაქრებს, ცხიმებს, მთრიმლავ ნივთიერებებს და მათი დაშლის გარდამავალ პროდუქტებს. ორგანულ ნივთიერებათა დაშლისას აზოტი მცენარისათვის შესათვისებელ ფორმად იქცევა.
ნიადაგის ხსნარი ანუ თხევადი ნაწილი ნიადაგის მნიშვნელოვანი ნაწილია. ნიადაგთწარმოქმნის პროცესის შესაბამისად იცვლება ნიადაგის ხსნარის შედგენილობა. მაგ., ეწერი ნიადაგების ხსნარში ორგანული ნივთიერებების მეტი რაოდენობაა, ვიდრე მინერალური ნივთიერებებისა, შავმიწების ხსნარში კი ეს ნივთიერებები თითქმის თანაბრი რაოდენობითაა. ნიადაგის ხსნარის შესწავლა ხდება ქიმიური ანალიზით.
ნიადაგის ჰაერი წარმოადგენს აუცილებელ პირობას მცენარის ზრდა-განვითარების, ბაქტერიების ცხოველმყოფელობისა და ნიადაგში მიმდინარე ქიმიური და ბიოლოგიური პროცესებისათვის. რაც უფრო მეტია ნიადაგში მსხვილი ფორები, მით უფრო მეტია მასში ჰაერი და უკეთესია მისი მოძრაობების პირობები. ჰაერისა და წყლის საუკეთესო შეფარდება ნიადაგში ქმნის ნიადაგის სტრუქტურა. ნიადაგის ჰაერის წყაროა ატმოსფერო, ნიადაგის ჰაერი, ატმოსფეროს ჰაერისაგან განსხვავებით მეტ ნახშირორჟანგს და ნაკლებ ჟანგბადს.
ნიადაგის ცოცხალი ნაწილი შედგება მაკრო- (თხუნელები, ჭიანჭველები, ჭიაყელები და სხვა) და მიკროორგანიზმებისაგან, რომელთა შორის განირჩევა ძირითადად ბაქტერიები, სოკოები და წყალმცენარეები. ნიადაგის მიკროორგანიზმების რაოდენობა იცვლება წელიწადის დროთა მიხედვით. მიკროორგანიზმების გამრავლება ყველაზე ინტენსიურად მიმდინარეობს 30-35°C ტემპერატურისა და 50-60% ტენიანობის პირობებში. მიკროორგანიზმების რაოდენობა მეტია ნიადაგის ზედა ფენაში. განსაკუთრებით ჭარბია მათი რაოდენობა მცენარეთა ფესვების გავრცელების არეში — რიზოსფეროში.
ნიადაგთწარმოქმნის პროცესთა ზემოქმედებით ნიადაგის პროფილს ახასიათებს გენეზისურ ჰორიზონტებად დიფერენცირება (ნიადაგის ჰორიზონტი). ზედა ფენისათვის ნიშანდობლივია ორგანული ნივთიერების დაგროვება და საკვები ელემენტების მეტი შემცველობა. ნიადაგური პროცესები ძირითადად შემდეგია: აკუმულაციური, ილუვიური, გაეწრებისა და ფერალიზატიზაციის.
ნიადაგის ძირითადი ტიპები და მათი გავრცელება
thumb|left|ნიადაგებზე მოძღვრების ფუძემდებელი [[ვასილი დოკუჩაევი]] ნიადაგთწარმომქმნელ ფაქტორთა შესაბამისად დედამიწის ზედაპირზე ნიადაგებს დიდი მრავალფეროვნება და კანონზომიერი გავრცელება ახასიათებთ. ვ. დოკუჩაევმა გამოყო 10 ნიადაგის ტიპი. საქართველოში (1978) 100-ზე მეტ ტიპს გამოყოფენ. ნიადაგის ტიპი თავის მხრივ იყოფა ქვეტიპებად, სახეებად, სახესხვაობებად და ვარიანტებად. ნიადაგების კლასიფიკაციის მნიშვნელოვან ნაწილს შეადგენს ნიადაგის დიაგნოსტიკური მაჩვენებლების დადგენა.
დედამიწის ზედაპირზე ნიადაგების გავრცელება ჰორიზონტალური და ვერტიკალური ზონალობის კანონზომიერიბას ემორჩილება (ნიადაგის ზონალობა). საქართველოს დასავლეთ, აღმოსავლეთ და სამხრეთ ნაწილში ნიადაგის ვერტიკალური ზონალობა განსხვავებულადაა წარმოდგენილი. დასავლეთ საქართველოში პირველ ზონას ქმნის სუბტროპიკული ეწერი ნიადაგები, ფართოდაა გავრცელებული ჭაობისა და ალუვიური ნიადაგები. სიმაღლით მას ცვლის ჯერ წითელმიწა და ყვითელმიწა ნიადაგები, ხოლო მთა-ტყეთა ნიადაგების ზონაში — ტყის ყომრალი ნიადაგები ინტრაზონალური კორდიან-კარბონატული ნიადაგებით, სუბალპურ და ალპურ სარტყელში — მთა-მდელოთა კორდიანი და კორდიან-ტორფიანი ნიადაგები. აღმოსავლეთ საქართველოში ნიადაგურ ოლქში შემდეგი ნიადაგური ტიპებია (ქვევიდან ზევით): რუხი, მურა, წაბლა, შავმიწა, რუხი-ყავისფერი, მდელოს ყავისფერი, ტყის ყავისფერი, ტყის ყომრალი და მთა-მდელოს კორდიანი. აქვე ველის ზონაში არის დამლაშებული და ბიცობიანი ნიადაგები. სამხრეთ საქართველოში ზონალობა იწყება რუხ-ყავისფერი ნიადაგებით, რომლებიც სიმაღლის მიხედვით იცვლება ტყის ყავისფერი, ტყის ყომრალი, მთის შავმიწა და მთა-მდელოთა ნიადაგებით. ნიადაგური საფრის რთული და მრავალფეროვანი სურათი განაპირობებს დარგობრივი სოფლის მეურნეობის განვითარებასა და კულტურათა ფართო ასორტიმენტს. დიდი ყურადღება ეთმობა ნიადაგების დაცვისა და გაუმჯობესების ღონისძიებების გეგმაზომიერ გატარებას, რაც ასახულია მიწის კანონმდებლობის საფუძვლებში და სადირექტივო ორგანოების სხვა დოკუმენტებში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ეკოლოგია კატეგორია:გეოლოგია კატეგორია:სოფლის მეურნეობა
მამორეს პროვინცია
მამორე — პროვინცია ბოლივიაში, ბენის დეპარტამენტში. მდებარეობს დეპარტამენტის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. სახელი ეწოდა მდინარე მამორესგან, რომელიც მას დასავლეთით ჩამოუდის და გამოყოფს იუკამის პროვინციისგან. ფართობი შეადგენს 18 706 კმ²-ს. ბოლივიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტის თანახმად, ერთ-ერთი ყველაზე მრავალეროვნული პროვინციაა და მისი მოსახლეობა 13 695 ადამიანს შეადგენს (2006). მაგრამ სიმჭიდროვე 0.73 კმ²-ზე, ერთ-ერთი ყველაზე დაბალია ბოლივიაში.
პროვინცია იყოფა 3 მუნიციპალიტეტად. დედაქალაქია სან-ხოაკინი.
ლაგუნა
მინი|[[ყარა-ბოღაზ-გოლის ყურე-ლაგუნა]] მინი|მარ-მენორი ლაგუნა (laguna < lacus — ტბა) — ზღვის ან ოკეანის წყალმარჩხი აუზი, რომელიც ზღვას უერთდება ვიწრო სრუტით, ან მისგან გამოყოფილია ფსკერული ნატანის ზვინულით — ბარით, ცელათი ან სანაპიროს სხვა აკუმულაციური ფორმით. ღია ზღვასთან შედარებით ლაგუნაში წყალი მეტად ან ნაკლებად მარილიანია, გროვდება სპეციფიკური ლაგუნური ნალექები და განსხვავებული ფლორა და ფაუნა. ლაგუნა ჩვეულებრივი სანაპირო წარმონაქმნია და გავრცელებულია მსოფლიოს მრავალ ადგილას.
ლაგუნური ნალექები მარილიანი ან გამტკნარებულწყლიანი ნალექებია, რომელიც ძირითადად მდინარის მიერ მოტანილი წვრილმარცვლოვანი ქვიშები, ალევრიტები და თიხებია. წარმოადგენს წყალმარჩხ, ჩაკეტილ, ან ნახევრადჩაკეტილ აუზებში (ლაგუნებში) დალექილ მასალას. ლაგუნური ნალექებისთვის დამახასიათებელია კარგად გამოხატული შრეებრივობა. მტკნარ ლაგუნებში ნალექები ქვიშიან-თიხიანი ნაფენებითაა აგებული, მათში ხშირია ტორფისა და საპროპელის შუაშრეები, მლაშე აუზებში წარმოდგენილია კარბონატული და ჰალოგენური წარმონაქმნები (სხვადასხვა მარილები, თაბაშირი, ანჰიდრიდი).
ორი შემხვედრი ნაკად-ნატანის შეერთების ადგილას შეიძლება წარმოიქმნას სამკუთხედი ფორმის ლაგუნა. იზოლაციის შესაბამისად, წყლის შედგენილობა ლაგუნაში ზღვასთან შედარებით განსხვავებულია. მარჯნის ლაგუნები წრიული მარჯნის რიფების შიგნით წარმოიქმნება. მათი ზომები დიამეტრში მერყეობს რამდენიმე კილომეტრიდან ათეულ კილომეტრამდე. მარჯნული ლაგუნა თუკი ზღვიდან გამოყოფილია ბარიერული მარჯნული რიფით შეიძლება გადაჭიმული იყოს ნაპირის გასწვრივ. მუდმივად ან მოქცევების დროს მარჯნული ლაგუნა ზღვას უკავშირდება მრავალრიცხოვანი სრუტით. მარჯნული ლაგუნის შიგნით არსებული წყალი როგორც წესი, ზღვის წყლისგან არ განსხვავდება, ვინაიდან მუდმივ განახლებას განიცდის.
სქოლიო
კატეგორია:ლაგუნები კატეგორია:ჰიდროლოგია
ბავშვი
მინი
ბავშვი — ადამიანის ცხოვრების ის პერიოდი, როდესაც იგი ჩვილი აღარ არის, ზრდასრული კი ჯერ არ გამხდარა. ადამიანის ბავშვობის ხანგრძლივობა იმაზეა დამოკიდებული, თუ რომელ საზოგადოებაში ცხოვრობს იგი. გარეოს ადამიანთა უფლებების დაცვის კომისია 18 წლამდე ასაკის ადამიანს ბავშვად თვლის.
უნარები და აზროვნება
ბავშვობის სწრაფი ზრდისა და ცვლილებების ხანაა. ადამიანს სწავლის პროცესში უნვითარდება უნარები და აზროვნება, როცა სხეული და ტვინი იზრდება და ცვლილებას განიცდის. ბავშვი თანდათან ახერხებს უფრო და უფრო ზუსტად მართოს ყოველი მოძრაობა. მეტყველებაც სწრაფად უნვითარდება — პირველ სიტყვებს ბავშვი დაახლოებით 1 წლისა ამბობს, ხოლო 6 წლისამ უკვე 2600-მდე სიტყვა იცის. ბავშვი სამყაროს, ძირითადად, თამაშით შეიმეცნებს. ცხოვრებისეული სიტუაცებისათვის იგი თამაშით ემზადება.
გარდატეხის ასაკში ბავშვი დამოუკიდებელი ხდება. იგი უკვე საკმაოდ თავდაჯერებული და გამოცდილია საიმისოდ, რათა გარკვეული პასუხისმგებლობა იკისროს.
Camponotus planus
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
იანვარი 2012
პორტალი:ახალი ამბები
01
ჰერტა კუუსინენი
მინი|ჰერტა კუუსინენი ჰერტა კუუსინენი (დ. 14 თებერვალი, 1904, ლუჰანკის თემი, შუა ფინეთი — გ. 18 მარტი, 1974, მოსკოვი, დაკრძალულია ჰელსინკიში) — ფინეთის საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე, ქალთა საერთაშორისო დემოკრატიული მოძრაობის მოღვაწე. 1930 წლიდან ფინეთის კომპარტიის (ფკპ) წევრი. რევოლუციური მოღვაწეობისათვის არაერთხელ იყო დაპატიმრებული (1934–1939, 1941–1944). 1945–1971 წლებში იყო პარლამენტის დეპუტატი. 1969 წელს აირჩიეს ქალთა საერთაშორისო დემოკრატიული ფედერაციის პრეზიდენტად, 1969 წლიდან მშვიდობის მსოფლიო საბჭოს პრეზიდიუმის წევრია. 1972 წლის აპრილში აირჩიეს ფკპ-ს საპატიო თავმჯდომარედ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფინელი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 14 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1904 კატეგორია:გარდაცვლილი 18 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1974
გლაციალური ღვარცოფი
გლაციალური ღვარცოფი — მთის მდინარეებზე განვითარებული დიდი დამანგრეველი ძალის მქონე ღვარცოფული ნაკადი. მისი ჩამოყალიბება დაკავშირებულია მყინვარულ-მორენული კომპლექსების სიმტკიცის დარღვევასთან; ნაკადის თხევადი მდგენელი უმეტესწილად წარმოიქმნება მდნარი მყინვარული წყლების ხარჯზე. გლაციალური ღვარცოფი მაღალმთიანეთის ყველაზე უფრო მძლავრი ღვარცოფია. გლაციალური ღვარცოფის შესაძლო ჩამოწოლის დრო, ესე იგი, ღვარცოფსაშიში პერიოდი შეესაბამება აბლაციის მაქსიმალური ინტენსივობის პერიოდსა და მყინვარული აუზების ჩამონადენს. ამდენად, გლაციალური ღვარცოფის ჩამოწოლა ყველაზე ხშირად ხდება დღის მეორე ნახევარსა და როგორც წესი, ივლისისა და აგვისტოს თვეებში (ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში). გლაციალური ღვარცოფის ჩამოყალიბებაში წამყვანი როლი ეკუთვნის წყლის დაგროვებას მყინვარისშიგა სივრცეებში, მყინვარულ-შეგუბებულ ტბებსა და მყინვარული ჩამონადენის რეჟიმის მკვეთრ ცვლილებას.
ლაქტობაცილინი
მინი|ლაქტობაცილინი ლაქტობაცილინი — რძემჟავა ბაქტერიების ორი სახეობის კულტურა, რომელიც გამოიყვანა ი. მენჩიკოვმა რძის შესადედებლად და სამკურნალო მიზნებისათვის (ნაწლავში მიმდინარე ლპობის პროცესების დასათრგუნად). ლაქტობაცილინს უწოდებენ აგრეთვე აღნიშნული კულტურით შედედებულ მაწონს.