cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
რაინჰარდ მონი
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 29 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1921 კატეგორია:გარდაცვლილი 3 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2009 კატეგორია:გერმანელი მეწარმეები
სერხიო ბუსკეტსი
სერხიო ბუსკეტს ბურგოსი (Sergio Busquets i Burgos; დ. 16 ივლისი, 1988, საბადელი) — ესპანელი ფეხბურთელი, ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის კლუბ „ბარსელონას“ და ესპანეთის ეროვნული ნაკრების საყრდენი ნახევარმცველი.
საკლუბო
ბუსკეტსი დაიბადა ბადია-დელ-ვალიესში, ბარსელონაში, კატალონიაში. 2005 წელს ის შეუერთდა „ბარსელონას“ ახალგაზრდულ კლუბს, სადაც 26 მატჩში გაიტანა შვიდი გოლი. ორი წლის შემდეგ ის მოხვდა „ბარსელონა B-ში“, რომელსაც წვრთნიდა ჟოზეპ გვარდიოლა, რომელიც დაეხმარა ფეხბურთელს მესამე დივიზიონში გადასვლაში. ბუსკეტსმა 32 მატჩში მიიღო მონაწილეობა და გაიტანა ერთი გოლი. იმავე სეზონში ბუსკეტის დებიუტი შედგა პირველ გუნდში კატალონიის თასზე, სადაც შეცვლაზე შემოვიდა. ის თამაშობს 16-ნომრიანი მაისურით სერხიოს სახელით, რაც ხშირად იწვევს დაბნეულობას.
2008 წლის 13 სექტემბერს შედგა ბუსკეტსის დებიუტი ლა ლიგაში, 90 წუთი ითამაშა სანტანდერის „რასინგის“ წინააღმდეგ, რომელიც დასრულდა ფრედ, 1–1. 2008 წლის 22 ოქტომბერს უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგაზე „ბაზელთან“ სტუმრად გამართულ მატჩში მე-15 წუთზე გაიტანა მეორე გოლი, იმ მატჩში მისმა გუნდმა კი მოიგო 5–0. 22 დეკემბერს ფეხბურთელს კლუბმა გაუხანგრძლივა კონტრაქტი 2013 წლამდე.
2010–2011 წლების სეზონში ბუსკეტსი კლუბში თამაშობდა ცენტრალური მცველის პოზიციაზე.
2011 წლის 27 იანვარს ფეხბურთელმა კლუბთან გაახანგრძლივა კონტრაქტი 2015 წლამდე, ფეხბურთელის სატრანსფერო ფასი კი განისაზღვრა 150 მილიონი ევროთი.
სანაკრებო
2008 წლის 11 ოქტომბერს შედგა ბუსკეტსის დებიუტი ესპანეთის 21-წლამდელთა ნაკრებში 2009 წლის მსოფლიოს ახალგაზრდული ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო ეტაპზე შვეიცარიაში. მე-17 წუთზე მან გაიტანა გოლი, მისმა ნაკრებმა წააგო 1–2, მაგრამ ორი მატჩის ჯამში გამარჯვება დარჩათ ესპანელებს (4–3).
2009 წლის 6 თებერვალს გამოიძახეს ეროვნულ ნაკრებში ინგლისთან 11 თებერვალს გასამართი ამხანაგური მატჩისთვის. ეროვნულ ნაკრებში თამაშის საშუალება კი მიეცა 2009 წლის 1 აპრილს თურქეთის ნაკრებთან 2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის შესარჩევ მატჩში. მან 16 წუთი ითამაშა სტამბოლში, სადაც მისმა გუნდმა მოიგო 2–1. 2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე ნაკრებში ჰყავდა გამოძახებული ვისენტე დელ ბოსკეს სამხრეთ აფრიკაში.
საკლუბო
ბარსელონა:(31)
სანაკრებო
ესპანეთის ეროვნული ნაკრები:(2)
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1988 კატეგორია:დაბადებული 16 ივლისი კატეგორია:ესპანელი ფეხბურთელები კატეგორია:კატალონიელი ფეხბურთელები კატეგორია:ესპანეთის ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:კატალონიის ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები კატეგორია:სეგუნდა დივიზიონი B-ის ფეხბურთელები კატეგორია:2009 წლის ფიფა-ს კონფედერაციის თასის ფეხბურთელები კატეგორია:2010 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:ევროპის ჩემპიონები ფეხბურთში კატეგორია:2012 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2013 წლის ფიფა-ს კონფედერაციის თასის ფეხბურთელები კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ფეხბურთში კატეგორია:2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2016 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
Kindle Fire
Kindle Fire — Amazon Kindle-ს პლანშეტური ეკრანი. მისი გამოსვლის შესახებ ცნობილი გახდა 2011 წლის 28 სექტემბერს. Kindle Fire-ს აქვს სენსორული დისპლეი. იგი Android-ის მოდიფიცირებულ ვერსიაზე მუშაობს. მოწყობილობას გააჩნია საკუთარი ინტერნეტ სერვისი - Amazon Appstore. ასევე მომხმარებლებს შეუძლიათ შეიძინონ და ჩამოტვირთონ ელექტრონული წიგნები, ფილმები და სატელევიზიო პროგრამები. Kindle Fire-ის დისტრიბუცია დაიწყო 2011 წლის 15 ნოემბერს. 2013 წლის მაისისთვის გაიყიდა მისი 7 მილიონი ასლი.
სქოლიო
კატეგორია:პლანშეტური კომპიუტერები კატეგორია:ელექტრონული წიგნის წამკითხავები კატეგორია:Amazon.com
ფორტალეზა
ფორტალეზა (Fortaleza „ციხესიმაგრე“) — ქალაქი ბრაზილიაში, სეარის შტატის დედაქალაქი. სიდიდით მე-5 ქალაქი ბრაზილიაში. წარმოქმნის ფორტალეზის აგლომერაციას. მიეკუთვნება ფორტალეზის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონს. მოსახლეობა შეადგენს 2 431 415 ადამიანს (2007 წლის მონაცემებით). ფართობი 313 140 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 7748,3 ად./კმ²-ზე.
ქალაქის სახელი დაკავშირებულია XVII საუკუნიდან არსებულ ნიდერლანდების ფორტ სხონენბორხთან (Schoonenborch).
ისტორია
იმ ადგილას, სადაც ახლა ფორტალეზა მდებარეობს, ევროპოლები პირველად ჩავიდნენ 1500 წლის 2 თებერვალს. ეს იყო ვისენტე პინსონის ესპანური ექსპედიცია, რომელმაც სანაპიროს დაარქვა '”სანტა-მარია-დე-ლა-კონსოლასიონი” (ესპ. Santa Maria de la Consolación). რადგანაც ამ დროისთვის უკვე მოქმედებდა ტორდესილასის შეთანხმება, ესპანეთის და პორტუგალიის გავლენის სფეროს მსაზღვრელი, არ მოხდა ამ გახსნის ოფიციალური აღიარება. კოლონიზაცია დაიწყო პორტუგალიამ, როდესაც პიერო კოელიო დე სოუზამ ააგო ფორტი ”სან ტიაგო” (პორტ. Fortim de São Tiago) მდ. ტიარას სათავესთან 1603 წელს. მოკლე დროში ბრაზილიის ჩრ.-აღ. სანაპირო დაიკავეს ნიდერლანდელებმა, რომლებმაც დააარსეს ფორტი ”სხონენბორხი”, პორტუგალიელებმა კი ტერიტორიის დაბრუნების შემდეგ გადაარქვეს სახელი და ”ფორტალეზა დე ნოსა სენიორა დე ასუნსაო” (პორტ. Fortaleza de Nossa Senhora da Assunção) უწოდეს. 1799 წელს პერნამბუკუს პროვინციას გამოეყო სეარა, ფორტალეზა კი - გახდა მისი დედაქალაქი.
600px|ფორტალეზას პანორამა
გეოგრაფია
კლიმატი
ფორტალეზა ხასიათდება ტიპური ტროპიკული კლიმატით, მაღალი ტემპერატურით და ტენიანობით, მთელი წლის განმავლობაში. კლიმატს ამსუბუქებს ოკეანის მხრიდან მომავალი ქარი. ყველაზე თბილი თვეებია - დეკემბერი და იანვარი. წვიმის სეზონი იანვრიდან მაისამდე გრძელდება.
მცენარეულობა
ფორტალეზა იმყოფება ტროპიკული ტყეების არეალში.
მოსახლეობა
2007 წლის მონაცემებით, ფორტალეზას მოსახლეობა შეადგენს - 3 427 000 ადამიანს. ამასთან სიმჭიდროვე 7588 ად./კმ². 2 087 043 ადამიანი (63,2 %) მულატია, 1 199 450 (34,0 %) თეთრკანიანი, 109 000 (2,4 %) ნეგროიდი, 30 000 (0,4 %) აზიური და ინდური წარმომავლობის.
კულტურა და განათლება
ფორტალეზაში არის რამდენიმე უნივერსიტეტი, როგორც კერძო, ისე სახელმწიფო, მათ შორის ”სეარას სახელმწიფო უნივერსიტეტი” (პორტ. Universidade Federal do Ceará, UFC). სწავლება სკოლებასა და უნივერსიტეტებში, ისევე როგორც სრულიად ბრაზილიაში, მიმდინარეობს პორტუგალიურად, ხოლო ინგლისური და ესპანური ენების სწავლა შედის საშუალო სკოლის პროგრამაში.
სქოლიო
კატეგორია:ბრაზილიის ქალაქები *
ადამიანის განვითარების ინდექსი
thumb|right|400px|ადამიანის განვითარების ინდექსი მსოფლიოში ადამიანის განვითარების ინდექსი (Human Development Index - (HDI)) — მსოფლიოს ნებისმიერი ქვეყნისთვის წარმოადგენს ინდიკატორს მისი განვითარებისა და ის აერთიანებს ამ განვითარების ისეთ საზომებს, როგორიცაა: სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა; განათლების დონე და [[მთლიანი შიდა პროდუქტი ერთ სულ მოსახლეზე გაანგარიშებით. ადამიანის განვითარების ინდექსი გაეროს მიერ აღიარებულია ადამიანური განვითარების განსაზღვრის სტანდარტულ საშუალებად.
ადამიანის განვითარების ინდექსის მთავარი დანიშნულებაა განსაზღვროს ქვეყნის ადამიანური განვითარების დონე, რომელიც ასევე იმ ჯგუფს განსაზღვრავს, რომელსაც ეს ქვეყანა განეკუთვნება- განვითარებულ, განვითარებად თუ დაბალგანვითარებულ ქვეყანათა ჯგუფს. ზოგადად, „ჰუმანური განვითარება“ — ესაა კონცეფცია, „გაერთიანებული ერების განვითარების პროგრამის“ (UNDP) მიხედვით, ეხება ადამიანთა შესაძლებლობების ზრდის პროცესს, შემოსავლების ზრდას, დასაქმებას, განათლების მიღებისთვის უკეთესი პირობების შექმნას, ჯანდაცვას და ა. შ.
საინტერესოა, რომ ეს ინდექსი 1980 წელს შეიმუშავეს პაკისტანელმა ეკონომისტმა — მაჰბუბ ელ ჰაქმა და სერ რიჩარდ ჯოლიმ. მას შემდეგ, „გაეროს განვითარების პროგრამა“ თავის ყოველწლიურ „ადამიანური განვითარების ანგარიშში“ იყენებს ამ ინდექსს.
შეიქმნა იმ პრინციპზე დაყრდნობით, რომ ხალხი და მათი შესაძლებლობები უნდა იყოს ქვეყნის განვითარების შეფასების საბოლოო კრიტერიუმები და არა მხოლოდ ეკონომიკური ან სხვა სექტორული საქმიანობა. ადამიანის განვითარების ინდექსი ასევე შეიძლება გამოყენებულ იქნას ეროვნული პოლიტიკის განსაზღვრის პროცესში კერძოდ, შემდეგ კითხვაზე პასუხის დასადგენად, თუ როგორ შეიძლება, რომ ქვეყნებმა განსხვავებული ადამიანის განვითარების ინდექსი აჩვენონ და რა არის ამის გამომწვევი ძირითადი მიზეზები? ამ კონტრასტებმა შეიძლება გამოიწვიოს დიდი ზეგავლენას მთავრობის პოლიტიკის პრიორიტეტების განსაზღვრაზე.
იერჟი დუდეკი
იერჟი ჰენრიკ დუდეკი (Jerzy Henryk Dudek; დ. 23 მარტი, 1973) — ყოფილი პოლონელი ფეხბურთელი, მეკარე
ადამიანის განვითარების ინდექსი
ადამიანის განვითარების ინდექსი ადგენს კრიტერიუმებს და გვიჩვენებს ამ კრიტერიუმების მიხედვით თუ რა საფეხურზეა ესა თუ ის ქვეყანა. ეს ყველაფერი გამოსახულია მაჩვენებლით 0-დან 1-მდე.
იერჟი დუდეკი
კარიერა
იერჟი დუდეკის კარიერა „სოკოლი ტიჩიდან“ იწყება. ეს გუნდი პოლონეთში მეშახტეებს ეკუთვნით. დუდეკის მამაც მეშახტე იყო. თავიდან დუდეკი „კონკორდიას“ ახალგაზრდულ გუნდში ასპარეზობდა, რის შემდეგაც ის „სოკოლში“ მიიწვიეს. 16 მატჩის შემდეგ მან „ფეიენოორდის“ სკაუტების ყურადღება მიეპყრო. დუდეკი როტერდამში მიიწვიეს სინჯებზე, სადაც მან თავი კარგად წარმოაჩინა და ჰოლანდიური გრანდის მაისურიც მოირგო. ფეიენოორდში დუდეკის კარიერა კარგად აეწყო, მან გულშემატკივრების სიმპათიაც დაიმსახურა და მალე, 1998 წელს პოლონეთის ნაკრებშიც გამოიძახეს. ნიდერლანდებში გატარებული წლების განმავლობაში დუდეკი წლის საუკეთესო მეკარედ და ფეხბურთელად დაასახელეს.
ადამიანის განვითარების ინდექსი
მისი თითოეული კრიტერიუმი განსხვავებულად ფასდება. ჯანმრთელობის განზომილება ფასდება დაბადებისთანავე სიცოცხლის ხანგრძლივობით; განათლების განზომილება ფასდება სკოლამდელი ასაკისა და საშუალოასაკის, დაახლოებით 25 წლის და მეტი ასაკის მოზრდილების სექტორის მიხედვით; ცხოვრების განზომილების სტანდარტი კი იზომება ერთ სულ მოსახლეზე მთლიანი ეროვნული შემოსავლის მიხედვით.
იერჟი დუდეკი
კარიერა
ჰოლანდიაში გატარებული 5 სეზონის შემდეგ, დუდეკით ინგლისური „ლივერპული“ დაინტერესდა და მალე გადაიბირა კიდეც. დუდეკის პრემიერლიგური დებიუტი 2001 წლის 8 სექტემბერს შედგა, „ასტონ ვილასთან“ მატჩში. იმ სეზონში დუდეკმა 35 მატჩი ჩაატარა. მომდევნო 2 სეზონში 30-30, ხოლო მისთვის საუკეთესო 2004-2005 წლების სეზონში დუდეკმა პრემიერ ლიგაში შედარებით ცოტა, 24 მატჩი ჩაატარა. სამაგიეროდ, ჩემპიონთა ლიგაში იასპარეზა 10-ჯერ. იმ წელს ლივერპულმა ჩემპიონთა ლიგა მოიგო, რაშიც დუდეკმა საკუთარი წვლილი შეიტანა. ჩემპიონთა ლიგის ფინალში, „მილანის“ წინააღმდეგ დუდეკმა დიდებულად იასპარეზა და დამატებით დროში რამდენიმე ურთულესი დარტყმა აიღო. თერთმეტმეტრიანების სერიაში კი შევჩენკოს, სერჟინიოსა და პირლოს დარტყმები მოიგერია და ლივერპული ჩემპიონი გახადა.
ადამიანის განვითარების ინდექსი
ადამიანის განვითარების ინდექსი ყურადღებას ამახვილებს მხოლოდ იმ ნაწილზე, რაც უშუალოდ ადამიანის, როგორც ინდივიდის განვითარებას გულისხმობს. ეს მნიშვნელოვნად არ ეხება უთანასწორობას, სიღარიბეს, ადამიანის უსაფრთხოებას, უფლებამოსილებას და სხვა მსგავს საკითხებს.
იერჟი დუდეკი
კარიერა
ამის შემდეგ დუდეკის საქმეები თანდათან უკან წავიდა, რადგან „ლივერპულმა“ პეპე რეინა იყიდა, რომელსაც რაფაელ ბენიტესი უზომოდ ენდობოდა. 2007 წლის ზაფხულში დუდეკი „რეალ მადრიდში“ გადაბარგდა. სამეფო კლუბის გარდა მას ყოფილი გუნდი „ფეიენოორდი“ და გერმანული „ვოლფსბურგიც“ ეპატიჟებოდნენ, თუმცა პოლონელმა რეალი აირჩია. დუდეკმა თავისი კარიერა მადრიდში დაასრულა.
ადამიანის განვითარების ინდექსი
ადამიანის განვითარების ანგარიში უმეტესად 1990 წლიდან მოყოლებული მის შემდგომ პერიოდებში გამოქვეყნდა. 2019 წლის დასკვნაში მოცემულია 189 ქვეყნის და ტერიტორიის, 15 რეგიონის ან ჯგუფის შესაბამისი მონაცემები, 2018 წელს შეგროვებულ მონაცემებზე დაყრდნობით. 2010 წლის ანგარიშში დაინერგა უთანასწორობის ადაპტირებული ადამიანის განვითარების ინდექსი (IHDI), რომელიც აფასებს ქვეყნებს უთანასწორობის მეოთხე განზომილებაში. მოხსენებაში ნათქვამია, რომ „IHDI არის ადამიანის განვითარების რეალური დონე და „HDI შეიძლება ჩაითვალოს ადამიანის განვითარების პოტენციურ განმსაზღვრელ ინდექსად“.
იერჟი დუდეკი
პირადი და ოჯახური ცხოვრება
დუდეკს ჰყავს მეუღლე მირელა, რომელთანაც 1996 წელს იქორწინა. წყვილს 3 შვილი ჰყავთ: ბიჭი ალექსანდრი და 2 ქალიშვილი - ვიქტორია და ნატალია. დუდეკს ასევე ჰყავს ძმა, დარიუში, რომელიც ასევე ფეხბურთელია. 2004 წელს, რომის პაპთან, იოანე პავლე II-სთან შეხვედრისას, რომელიც ახალაგაზრდობაში ფეხბურთის თამაშისას ასევე მეკარე იყო, დუდეკს უთხრა, რომ ის მისი დიდი გულშემატკივარი იყო და მას მსოლფიოს ერთ-ერთ საუკეთესო გოლკიპერად თვლიდა.
ადამიანის განვითარების ინდექსი
მეთოდოლოგია
ადამიანის განვითარების ინდექსის შემადგენელი კომპონენტები: განათლება, ჯანმრთელობა და ღირსეული ცხოვრებისთვის საკმარისი შემოსავალი, სხვადასხვა მეთოდოლოგიით განისაზღვრებოდა დროთა განმავლობაში. კერძოდ, 2011 წლის მეთოდოლოგიის მიხედვით, განათლება იზომება სწავლების საშუალო ხანგრძლივობით, რომელიც მოიცავს სწავლების პირველ, მეორე და მესამე საფეხურს და სწავლების მოსალოდნელი ხანგრძლივობით. ჯანმრთელობა კი იზომება სიცოცხლის მოსალოდნელი ხანგრძლივობით და ღირსეული ცხოვრების საშუალებით, ქვეყნის მთლიანი შემოსავლით ერთ სულ მოსახლეზე და მსყიდველობით უნარიანობის გათვალისწინებით.
იერჟი დუდეკი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოლონელი ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 23 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1973 კატეგორია:როტერდამის ფეიენორდის ფეხბურთელები კატეგორია:ერედივიზიის ფეხბურთელები კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები კატეგორია:ლივერპულის ფეხბურთელები კატეგორია:მადრიდის რეალის ფეხბურთელები კატეგორია:2002 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:პოლონეთის ნაკრების ფეხბურთელები
ადამიანის განვითარების ინდექსი
მეთოდოლოგია
ინდექსის გამოითვლება სამივე მაჩვენებლის გეომეტრიული საშუალოთი, შესაბამისად, ადამიანის განვითარების ინდექსში განათლება, ჯანმრთელობა და შემოსავალი თანაბარი წილითაა წარმოდგენილი. 1990 წლიდან 2011 წლამდე ადამიანების განვითარების ინდექსის მეთოდოლოგია რამდენჯერმე შეიცვალა და განახლდა. ცვლილებები არ შეხებია ინდექსის სამ მთავარ შემადგენელ კომპონენტს, თუმცა, ხშირად იცვლებოდა გამოთვლის წესი და ამავე კომპონენტების შემადგენელი ცვლადები. 2011 წლის ადამიანის განვითარების ანგარიშის მიხედვით, ქვეყნების კლასიფიკაცია ხდება რეიტინგის მონაცემების კვარტლების მიხედვით ადამიანის განვითარების ძალიან მაღალ, საშუალო და დაბალი დონის რეიტინგის მქონე ქვეყნებად.
2011 წელს შეიქმნა ახალი მეთოდოლოგია, რომლის მიხედვითაც მოხდა გასული წლის მონაცემების ხელახალი დაანგარიშება. ამის მოტივს წარმოადგენდა იმ ხარვეზების გამოსწორება, რაც ადამიანის განვითარების ინდექსის დადგენის პროცესს თან ახლდა. თუმცა, ხარვეზები ახალი მეთოდოლოგიის მიხედვით მნიშვნელოვნად არ არის კორექტირებული, გარდა უთანასწორობის კომპონენტისა. 2010 წლიდან აქტიურად დაიწყო უთანასწორობის მიხედვით კორექტირებული ადამიანის განვითარების ინდექსის გამოთვლა და ეს ყველაფერი 2011 წლის ანგარიშშიც არის ასახული.
შესაძლებლობები და გამოწვევები
1990 წლიდან მოყოლებული, ადამიანის განვითარების ინდექსი არის ძირითადი ღონისძიება, რომელიც ემყარება გაეროს განვითარების პროგრამას და როგორც ასეთი, HDI არის „საშუალო სტანდარტის მიღწევის შემაჯამებელი ღონისძიება ადამიანის განვითარების მნიშვნელოვან განზომილებებში: ხანგრძლივი და ჯანმრთელი ცხოვრება, განათლება და ჯანსაღი ცხოვრების წესი.“ ამ პარამეტრების გამოთვლას კი ხელს უწყობს უამრავი ცხოვრებისეული პროცესი. გარდა ამისა, ადამიანის განვითარების ინდექსი ფართოდ გამოიყენება აკადემიურ, სოციალურ, ეკონომიკურ და დემოგრაფიულ კვლევებში, როგორც ზოგადი განვითარების საზომი და ნორმა, რომელიც უკავშირდება სხვა სოციალურ მაჩვენებლებსაც.
ადამიანის განვითარების ინდექსი ასევე დიდი კრიტიკისა და დავის საგანი გახდა. პირველი კრიტიკა მაგალითად გამომდინარეობს პრაქტიკიდან, რომ ძნელი სათქმელია რიცხვი, რომელიც ადეკვატურად ასახავს განვითარების სხვადასხვა ეტაპზე სახელმწიფოებრივ ცხოვრებაში არსებულ ცვლადებს. იმის გათვალისწინებით, რომ უთანასწორობის შემცირება ქვეყნებს შორის ერთ-ერთი მთავარია მდგრადი განვითარების მიზნებიდან და თვით ადამიანური განვითარების პროცესებიდან გამომდინარე, რისთვისაც მთავარი არის არამხოლოდ საერთო, არამედ ცალკეული ინდექსის გამოთვლა თითოეული ქვეყნისათვის, შეიძლება ითქვას, რომ ესეც ერთ-ერთ მნიშნელოვან გამოწვევას წარმოადგენს ადამიანის განვითარების ინდექსისათვის ქვეყნებს შორის სხვაობისა და უთანასწორობის დადგენის კუთხით.
ზოგიერთმა ქვეყანამ, განსაკუთრებითუფრო დიდმა ქვეყნებმა, დაინახეს აღნიშნული პრობლემა და ინდივიდუალურად შეუდგნენ აღნიშნული ინდექსის კვლევას და დადგენას თავიანთი ტერიტორიის ფარგლებში. მაგალითად, ინდოეთში, პირველი ქვე-ეროვნული HDI გამოქვეყნდა 1991 წელს. ამის შემდეგ, სხვა ინდურმა ორგანიზაციებმაც გამოთვალეს საკუთარი ქვენაციონალური HDI, მათ შორის 2007 წელს გამოყენებითი ადამიანური რესურსების კვლევის ინსტიტუტმადა თავად გაეროს განვითარების პროგრამამ 2011 წელს. ანალოგიურად, გაეროს განვითარების პროგრამასა(ჩინეთთან) და ჩინეთის სოციალურ მეცნიერებათა აკადემიის ურბანული და გარემოსდაცვითი კვლევების ინსტიტუტს შორის თანამშრომლობა წარმოადგენდა ძირითადი დონის HDI-ებს ჩინეთისთვის 2010 წლისთვის.
თუმცა ამ ინდივიდუალურ პროცესებს თან სდევს ისეთი პრობლემა, როგორიცაა სტატისტიკის გაუვრცელებლობა და ბუნდოვანება, რის გამოც უკვე რთულდება სხვადასხვა ქვეყნის განვითარების პარამეტრების მიხედვით ერთმანეთთან შედარება და საერთო სურათის შექმნა. განვითარებას მისი პარამეტრების, მაგალითად ჯანსაღი ცხოვრების წესისა და მშპ-ს დადგენის თვალსაზრისით, ხელს უშლის ასევე დღევანდელი გლობალური ხასიათის პრობლემები, როგორიცაა ეკოლოგიური, ტექნოგენური, ტექნოლოგიური და სხვა მსგავსი გამოწვევები.
საბოლოო ჯამში, გამოიყოფა შემდეგი კრიტიკული ტენდენციები:
2020 წლის ანგარიში
2020 წლისათვის, განვითარების ინდექსი მსოფლიოს 40 ყველაზე მძლავრი ქვეყნებისათვის მოწინავე ადგილზეა იმ პოლიტიკის გათვალისწინებით, რომელიც გავლენას ახდენს ხუთ მილიარდზე მეტ ადამიანზე, როგორც უშუალოდ ზემოაღნიშნული ქვეყნების ტერიტორიაზე, ასევე, მათ ფარგლებს გარეთ, მსოფლიოს ღარიბ ქვეყნებშიც. ამის გამომწვევი მიზეზები ბევრია და აერთიანებს ისეთ ინდექსებს, რომელიც მოიცავს შვიდი განსხვავებული პოლიტიკის სფეროებს: ფინანსები, ინვესტიცია, მიგრაცია, ვაჭრობა, გარემო, დაცვა და ტექნოლოგია.
წლევანდელი განვითარების თვალსაზრისით, პირველ ადგილზეა შვედეთი, შემდეგ მეორე მოდის საფრანგეთი, ხოლო მესამე ადგილზეა ნორვეგია. შვედეთი წარმატებით ახერხებს აღნიშნული შვიდი სფეროდან ექვსის განვითარებას, პირველ რიგში მიგრაციის საკითხს, მესამე- განვითარების დაფინანსებას და პირველ ათეულში ვაჭრობას, ინვესტიციებს და უსაფრთხოებას. მაგრამ, მას აქვს ვალდებულება ტექნოლოგიის გაუმჯობესების თვალსაზრისით, სადაც ის მე-20 ადგილზეა.
საფრანგეთი მეორე ადგილზეა, მეორე ადგილზეა გარემოს, ხოლო მესამეზე ინვესტიციების პროგრესის კუთხით, მაგრამ გვევლინება საშუალო საფეხურის ქულით ფინანსებისა და მიგრაციის საკითხში. მესამე ადგილი დაიკავა ნორვეგიამ, სადაც მაღალი ქულები აქვსფინანსებსა და მიგრაციას, მაგრამ საზრუნავი აქვს ვაჭრობისა და გარემოს გაუმჯობესების კუთხით. დიდი ბრიტანეთი და გერმანია ეფექტურად აკმაყოფილებენ პირველ ხუთ ინდექსს, თუმცა მიგრაციისა და ტექნოლოგიების გაუმჯობესების ვალდებულება მათაც აქვთ, ისინი ძლიერები არიან ინვესტიციებში, მიგრაციასა და ვაჭრობაში, მაგრამ გარემოსდაცვში, უსაფრთხოებასა და ტექნოლოგიების ნაწილში ნაკლებად კარგ შედეგს დებენ.
ქვეყნების შემოსავლის მრავალფეროვნებითა და მზარდი მაჩვენებლით წინ მიიწევს შემდეგი ოთხი ქვეყანა: პორტუგალია, სამხრეთ აფრიკა, ჩილე და უნგრეთი. ნორვეგია, ლუქსემბურგი და შვეიცარია კი მნიშვნელოვნად ჩამოუვარდება შემოსავლის დადგენილ სტანდარტს. კოვიდ-19 პანდემია იყო მნიშნელოვანი გამოწვევა და პრობლემა მსოფლიო ხალხთა განვითარების ინდექსისათვის, რომლის დროსაც ცალკეული ქვეყნები წარმატებით და ეფექტურად მონაწილეობდნენ მის გადატანასა და შესაბამისად ჯანდაცვისა თუ სხვა სოციალურ სფეროში კონტრიბუციის თვალსაზრისით. ერთ-ერთი მნიშნელოვანი კონტრიბუტორი იყო სამხრეთ კორეა. პანდემიის განმავლობაში, განვითარების ინდექსების შესაბამისად, ანტიმიკრობულ პროცედურებსა და ზოგადად, მსგავსი საფრთხეების თავიდან აცილებას ეფექტურად ახერხებდა და მოწინავე იყო ამ ნაწილში ნიდერლანდები.
ადამიანის განვითარების ინდექსი და გაეროს მდგრადი განვითარების მიზნები
ადამიანის განვითარების მიდგომასა და 2030 წლის დღის წესრიგს შორის მჭიდრო კავშირი არსებობს, მაგრამ, ასევე აღსანიშნავია, რომ ეს ორი ფუნდამენტურად განსხვავებული რამ არის. მდგრადი განვითარების მიზნები (SDG) არის გლობალურად შეთანხმებული ინსტრუმენტი განვითარებისა და პროგრესის შეფასების მიზნით და ის ორიენტირებულია განვითარების თითქმის ნებისმიერი მიმართულების განხილვაზე. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, SDG– ები უზრუნველყოფენ განვითარების დანიშნულების ადგილს და ეს თავისთავად იძლევა შანსს და გარემოებას იმისას, რომ უფრო მკაფიოდ და კონკრეტული პარამეტრების ფონზე დადგინდეს ადამიანის განვითარების ინდექსი.
მდგრადი განვითარების მიზნები თითქოს უფრო აფართოებს და ამრავალფეროვნებს განვითარების ინდექსთა საკვლევ სფეროებს. კერძოდ, ახალი დღის წესრიგი მიზნად ისახავს ადამიანის შესაძლებლობების გაძლიერებას, ასევე ინდივიდის ხმა, მონაწილეობა, გენდერული თანასწორობა, სოციალური სამართლიანობა და სხვა მსგავსი უფლებები ყველასათვის მდგრადი და ხელმისაწვდომი უნდა იყოს, რის გაანალიზებასაც უნდა ემსახურებოდეს ორივე ზემოაღნიშნული ინსტრუმენტი.
ანალოგიურად, ადამიანის განვითარების ზომებმა შეიძლება ისარგებლოს SDG მაჩვენებლებისგან, რადგან ისინი მომავალი 15 წლის განმავლობაში ვითარდება. დაარსების დღიდან, HDR–მ შემოიღო ადამიანის კომპოზიციური განვითარების მაჩვენებლები და ინდიკატორები, რათა აღმოეფხვრა უთანასწორობა და უკიდურესი სიღარიბე, 2030 წლის დღის წესრიგის დანერგვით, ჩვენ შეიძლება ველოდოთ ფართო მონაცემებსა და ინდიკატორებს, რომლებიც საჭიროა და ამასთანავე, უმჯობესიც, ადამიანის განვითარების უფრო ფართოდ შეფასებისთვის ისეთი კრიტერიუმით მაგალითად, როგორიცაა მდგრადობა. სწორედ ამაში გამოიხატება კორელაცია მდგრადი განვითარების მიზნებსა და ადამიანის განვითარების ინდექსს შორის. სწორედ ზემოთ განხილული საკითხის პოპულარიზაციასა და დღის წესრიგში აქტიურად დაყენებას ემსახურება ახალი ჩარჩო სახელწოდებით-„მდგრადობა და ადამიანის განვითარება.“
ადამიანის განვითარების ინდექსი და საქართველო
2020 წლის ადამიანის განვითარების ინდექსის მიხედვით მსოფლიოს 189 ქვეყნიდან საქართველო 61-ე ადგილზეა. საქართველოს ადამიანის განვითარების ინდექსის მაჩვენებელი 0.812-ია, რაც ადამიანის განვითარების უმაღლესი დონის პროპორციულია. 2019 წლის ანგარიშის მიხედვით, ადამიანების კეთილდღეობა კომპლექსურ ფაქტორებზეა დამოკიდებული, რომლებიც ფულის გარდა, სხვა მაჩვენებლებსაც აერთიანებს. ამის გათვალისწინებით, ადამიანის განვითარების ინდექსი (HDI) ჯანმრთელობასთან, განათლებასთან და შემოსავლებთან დაკავშირებულ მონაცემებს აფასებს. 2020 წლის ინდექსში, რომელიც 2019 წლის მონაცემებს ეყრდნობა, საქართველო უსწრებს უკრაინას (74-ე პოზიცია), სომხეთს (81-ე პოზიცია) და აზერბაიჯანს (88-ე პოზიცია), მაგრამ ჩამორჩება რუსეთის ფედერაციას (52-ე პოზიცია), ბელარუსს (53-ე პოზიცია) და თურქეთს (54-ე პოზიცია).
2000-2018 წლებში საქართველოს მაჩვენებელი 0.669-დან 0.786-მდე გაიზარდა, რაც 17.5%-იან ზრდაზე მიუთითებს. სიცოცხლის ხანგრძლივობა 3.2 წლით გაიზარდა, სასკოლო განათლების საშუალო ხანგრძლივობა 1.1 წლით, ხოლო სასკოლო განათლების მოსალოდნელი ხანგრძლივობა კი 3.0 წლით. 1990-2018 წლებში საქართველოს მთლიანი ეროვნული შემოსავალი ერთ სულ მოსახლეზე დაახლოებით 19.8%-ით გაიზარდა. თუმცა ამ პროგრესის პარალელურად, უთანასწორობის დაკორექტირებული მაჩვენებელი საგრძნობლად მცირდება, კერძოდ, 12%-ით, რაც მის ადამიანის განვითარების ინდექსის საერთო მაჩვენებელს 0.692-მდე ამცირებს. მნიშნელოვანი საკითხია ასევე გენდერული უთანასწორობის საკითხში ცვლადების დადგენა. საქართველო 162 ქვეყნიდან 75-ზეა. ქალთა წარმომადგენლობა პარლამენტში 15%-ია. ზრდასრული ქალების 97.4%-ს სულ მცირე საშუალო განათლება აქვს მიღებული. კაცებში იგივე მაჩვენებელი 98.6%-ია. შრომის ბაზარზე კი ქალების მონაწილეობა 57.8%-ია, ხოლო კაცების 78.7%.
სქოლიო
კატეგორია:ეკონომიკა კატეგორია:საზოგადოებრივი გეოგრაფია კატეგორია:დემოგრაფია
ტორესის მუნიციპალიტეტი
ტორესის მუნიციპალიტეტი (Municipio Torres) — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ლარას შტატში. წარმოადგენს ლარას შტატის 9 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 6,954 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ტორესის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 188,188 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია კარორა.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ლარას შტატის მუნიციპალიტეტები
ოქროწკეპლა
ოქროწკეპლა (Solidago virgaurea) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე რთულყვავილოვანთა ოჯახისა. მისი ყვითელყვავილებიანი კალათები შეკრებილია საერთო საგველასევბრ ყვავილედში.
გავრცელებულია ევრაზიაში, ხმელთაშუაზღვისპირეთსა და კავკასიაში. საქართველოში იზრდება ყველგან ტყის პირებზე, მდელოებზე, მუქწიწოვან ტყეებსა და ფიჭვნარებში, არყნარებსა და ბუჩქნარებში, მთის ქვედა სარტყლიდან სუბალპურ სარტყლამდე. შხამიანია.
საქართველოში იზრდება კიდევ ორი მსგავსი სახეობა: კავკასიური (Solidago caucasica) და სომხური ოქროწკეპლა (Solidago armena).
ლიტერატურა
კატეგორია:რთულყვავილოვანნი
ჟან ლანი
ჟან ლანი (ფრანგ.: Jean Lannes), სიევერის თავადი, მონტებელოს ჰერცოგი (ფრანგ.: prince de Sievers, duc de Montebello) (დ. 11 აპრილი, 1769, ლეკტური, საფრანგეთი — გ. 31 მაისი, 1809, ებერსდორფი, ავსტრია) — ფრანგი სამხედრო მოღვაწე, საფრანგეთის მარშალი.
სუათისი (მწვერვალი)
სუათისი — მწვერვალი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ხევის კავკასიონის ჩრდილოეთით გვერდით — ხოხის ქედზე, მდინარე თერგის მარცხენა შენაკადის — სუათისის სათავეში. სიმაღლე 4466 მ. აგებულია იურული ფიქლებითა და დიორიტ-დიაბაზური წარმონაქმნებით. სუათისის ქვედა კალთები შემოსილია სუბალპური და ალპური ბალახმცენარეულობით, ზედა კალთებზე სუბნივალური და ნივალური ლანდშაფტებია.
ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მთები
როისტონ დრენტე
როისტონ რიკი დრენტე (დ. 8 აპრილი 1987, როტერდამი, ჰოლანდია) — ნიდერლანდელი ფეხბურთელი, ესპანური კლუბის მცველი და ნახევრადმცველი.
ადრეული წლები და ფეიენოორდი
როისტონ დრენტე წარმოშობით სურინამიდანაა. მისი უმცროსი ძმა, ჯოვანი, ამ ქვეყნის ნაკრებშიც თამაშობს. თავად რიკი კი ფეიენოორდის აღზრდილია. როისტონის ტალანტი პირველად 2002 წელს აღმოაჩინეს, როდესაც ახალგაზრდა ფებხურთელი როტერდამული გრანდის ბავშვთა გუნდის ღირსებას იცავდა. 1 წელიწადში ის მთავარ გუნდთან ერთად შვეიცარიაშიც იახლეს და დარწმუნდნენ, რომ დრენტე მთავარ გუნდში სათამაშოდ მზად იყო, თუმცა ახალგაზრდა ფეხბურთელს უფრო მეტი სათამაშო პრაქტიკა რომ ჰქონოდა, ის ფეიენოორდის ფარმ-კლუბ, ექსელსიორში გაანათხოვრეს, რომელიც მაშინ ჰოლანდიის მეორე დივიზიონში ასპარეზობდა. ამ გუნდის მაშინდელმა მწვრთნელმა, მარკო ვან ლოხემმა, დრენტე მარცხენა მცველის პოზიციაზე გამოსცადა, თუმცა აღმოჩნდა, რომ ახალგაზრდა ფეხბურთელი შეტევაში უფრო პროდუქტიულია, ვიდრე დაცვაში. თავისი კარგი თამაშით რიკიმ ფეიენოორდის ხელმძღვანელთა ყურადღებაც მიიპყრო. 2005/06 წლების სეზონში კი როისტონი როტერდამშიც დააბრუნეს და მთავარი გუნდის განაცხადში შეიყვანეს. დრენტე ფეიენოორდის განაცხადში 37-ე ნომერი იყო. “ოტენის თასზე”, რომელიც ახალგაზრდული ტურნირია, რიკიმ აიაქსს ერთბაშად 3 გოლი გაუტანა და ფეიენოორდის ხელმძღანელებისგან საჩუქრის სახით პირველი პროფესიული კონტრაქტი მიიღო. როისტონს მთავარ გუნდში დებიუტი ერვინ კუმანის მწვრთნელობის დროს ჰქონდა. კერძოდ, 2006 წლის 15 იანვარს, არნემში, ვიტესთან მატჩში, სადაც რიკი 76-ე წუთზე შეცვლაზე გამოჩნდა და საკმაოდ კარგი შთაბეჭდილებაც დატოვა. რაც შეეხება 2005-06 წლების სეზონს, დრენტემ ის 3 ჩატარებული მატჩით დაასრულა, სადაც ჰერაკლესისა და ნაიმეგენის წინააღდმეგ მატჩებში ასევე შეცვლაზე ითამაშა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 8 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1987 კატეგორია:ნიდერლანდელი ფეხბურთელები კატეგორია:მადრიდის რეალის ფეხბურთელები კატეგორია:ერკულესის ფეხბურთელები კატეგორია:ევერტონის ფეხბურთელები
ლივოიშტა
ლივოიშტა (Ливоишта) — სოფელი ჩრდილოეთ მაკედონიაში, ოჰრიდის თემში. ოჰრიდიდან 12 კმ-ში.
2002 წლის აღწერით სოფელში ცხოვრობს 178 ადამიანი. სოფელში მაცხოვრებელთა 100 % მაკედონელია.
ჩეხეთის შეიარაღებული ძალები
მინი|ჩეხეთის შეიარაღებული ძალების ემბლემა ჩეხეთის შეიარაღებული ძალები — ჩეხეთის სამხედრო ძალების ერთობლიობა, რომელიც შედგება სახმელეთო და საჰაერო ძალებისაგან.
ლივოიშტა
სქოლიო
კატეგორია:ოჰრიდის თემის სოფლები
ჩეხეთის შეიარაღებული ძალები
ჩეხეთის შეიარაღებული ძალები ემორჩილება ჩეხეთის თავდაცვის სამინისტროს.
2012 წლის მონაცემებით, ჩეხეთის ჯარში მსახურობს 35 000 მოქალაქე, მიღება შესაძლებელია 15-იდან 49-ამდე ასაკში.
გალერეა
კატეგორია:ჩეხეთი
საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის შენობა
მინი|საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის შენობა საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის შენობა — არქიტექტურული ძეგლი თბილისში რუსთაველის გამზირის №52-ში. აშენდა 1949-1953 წლებში. მასში განთავსებულია საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია.
ისტორია
საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის შენობის (თავდაპირველად „საქნახშირის” ადმინისტრაციული სახლი) აგება 1949 წელს დაიწყო. მას წინ უსწრებდა 1946 წელს ჩატარებული კონკურსი „საქნახშირის” ადმინისტრაციული სახლის პროექტზე, რომელიც თბილისში რუსთაველის გამზირსა და მოედნის კუთხეში უნდა აშენებულიყო. კონკურსში მიიღეს მონაწილეობა თბილისის წამყვანმა არქიტექტორებმა (სულ წარმოდგენილი იყო ათი პროექტი). 1946 წლის თებერვალში ჟიურიმ განიხილა ეს პროექტები და არქიტექტორების მ. ჩხიკვაძისა და კ. ჩხეიძის პროექტს მიანიჭა გამარჯვება. გამარჯვებულ პროექტში წარმოდგენილი იყო ყველა ძირითადი პრინციპი, რომლებიც შემდეგ მშენებლობაშიც განხორციელდა. საინტერესოა რომ არის ვარაუდი, რომ „საქნახშირის” ადმინისტრაციული სახლის მოცულობით-სივრცობრივი გადაწყვეტაზე გარკვეული გავლენა იქონია ცნობილი სტოქგოლმის საქალაქო რატუშის შენობის  კომპოზიციამ (1911-1923 წწ.).
მშენებლობა ორ რიგად დაიყო. პირველად რუსთაველის გამზირისაკენ გამოსული ნაწილი აშენდა რომელიც 1953 წელს თითქმის მთლიანად დამთავრებული იყო, მაგრამ, მშენებლობა 1960-იან წლებშიაც ბოლომდე დამთავრებული არ იყო.
შენობა რუსთაველის გამზირის წითელ ხაზს უსწორდება. ხუთსართულიანი ჰორიზონტალური მასივი მოედნისკენ მაღალი, 55 მეტრიანი კოშკით მთავრდება, ხოლო გამზირისაკენ გამოსული პირველი სართულის მთელი ფრონტი ღია დაბალ გალერეას უჭირავს. მის ცენტრალურ ნაწილში ღია სივრცობლივი გასასვლელია ეზოსაკენ. თაღედს ორივე მხრიდან წინგამოწეული ნაწილი ჰკრავს; მოედნისკენ – ეს კოშკია, ხოლო გამზირისკენ – გვერდის რიზალიტი, რომელიც ასრულებს იმ ტრადიციულ როლს, რომელსაც საერთოდ, კოშკით დამთავრებული ასიმეტრული კომპოზიცია ავალებს მას – აწონასწორებს კოშკის ვერტიკალს. ამიტომ იგი კედლის ძირითადი სიბრტყიდან გამოწეულია. მისი დეკორატიული დამუშავების ზედა რეგისტრის თემა მეორდება ჰორიზონტალური მოცულობის ზედა სართულებში. შენობას ამთავრებს რთული, აჟურული პარაპეტით დაგვირგვინებული კარნიზი.
კოშკის ზედა, სარტყელით გამოყოფილი ნაწილი ღია, მაღალი ჰაეროვანი თაღედითაა გახსნილი და მას საფეხუროვანი ფრიზი ამთავრებს. მის თავზე კი წახნაგოვანი მაღალი ბელვედერია, რომელიც შპილითაა დაგვირგვინებული.
მთელ შენობას ბოლნისის მოვარდისფრო-ოქროსფერი ტუფი მოსავს. ცოკოლი და თაღედის სვეტები – ოდნავ მომწვანო იერის მქონე მუქი ნაცრისფერი ბორჯომის გრანიტითაა მოპირკეთებული.
პროექტის ავტორები შენობის ორი ფრთის (გამზირისა და მოედანზე გამომავალთ) კუთხეში კოშკით კრავენ და აქ ითვალისწინებდნენ სართულების დამაკავშირებელ სადარბაზო კიბეებს, ხოლო კოშკის ზედა ნაწილში წიგნსაცავი იყო გათვალისწინებული.
გამზირისა ანუ ძირითადი ფრთის ფასადის კომპოზიცია მასათა ურთიერთგაწონასწორებაზეა აგებული. ძირითადი მასის ჰორიზონტალური გადაწყვეტა წონასწორდება ერთი მხრივ კოშკის, მეორე მხრივ კი რიზალიტის ვერტიკალური დამუშავებით. კოშკი და რიზალიტი ერთ მთელად კრავენ შენობის ძირითად მასებს და ასრულებენ ფასადის ფრონტალურ კომპოზიციას. ამ ფასადისა და საერთოდ მთელი შენობის არქიტექტურულ კომპოზიციაში განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება შენობის ცენტრალური, ჰორიზონტალურად გადაჭიმული მასივის ქვედა რეგისტრს – ღია, მრავალმალიან თაღედს, რომელიც სივრცობლივ გასასვლელს ქმნის და გამზირს აკავშირებს შიდა ეზოს სივრცესთან. მისი გადაწყვეტა კარგად ითვალისწინებს სამხრეთის პირობებს და შენობის ორიენტაციას.
კოშკის მთელ შენობასთან შეფარდების დროს, პროექტის ავტორები კოშკისა და ჰორიზონტალურად დაწოლილ მასებს შორის პროპორციათა ჰარმონულ  მწკრივს ემყარებოდნენ. რადგან შენობის ფრონტალური აღქმა (ვგულისხმობთ გამზირზე გამოსული მთავარი ფასადისა) პრაქტიკულად შეუძლებელია, უმთავრესი ყურადღება თვით კოშკის დანაწევრებათა ურთიერთშეფარდებას დაეთმო, რადგან განხილვისას კოშკი შენობაში ყოველთვის მთავარ როლს თამაშობს. იგი ქვევიდან ზემოთ თანდათან მსუბუქდება. მისი მასივი დიდი ზომის ვერტიკალური ხვრელობებით არის დანაწევრებული.
მაგრამ თუ კოშკისა და შენობის ჰორიზონტული მასივის ურთიერთ შეფარდება გათვალისწინებულია, მისი არქიტექტურულ-მხარვრული დამუშავება სრულიად სხვა ხასიათისაა. არც ელემენტთა დამუშავება, მათი მასშტაბი ან პროპორციები უწყობს ხელს მთელი შენობის არქიტექტურული გადაწყვეტის მთლიანობას. აქ თავს იჩენს კოშკის გადაწყვეტისას ფუნქციური მხარის უგულებელყოფა (როგორც აღინიშნა, ამ კოშკში, ძირითადად, მხოლოდ კიბის უჯრედია, ზევით გათვალისწინებული წიგნთსაცავი მეტად ნაძალადევად თავსდება ფართობში). თუ შენობის ჰორიზონტალურ ნაწილში კარ-ფანჯრები, უპირველეს ყოვლისა, უტილიტარულ სამსახურს უწევენ შენობას, კოშკში ისინი გადაქცეული არიან წმინდა მხატვრული” ამოცანების გადაწყვეტის საშუალებად. ამ წინააღმდეგობამ შინაარსობრივსა და ფორმალურ ამოცანებს შორის, ბუნებრივია თავისი დაღი დაასვა შენობის საერთო სახის ერთიანობას.
„საქნახშირის” სახლის არქიტექტურაში აშკარად ჩანს არქიტექტორთა სურვილი ეროვნული ხუროთმოძღვრული ტრადიციების გამოყენებისა. მაგრამ ეროვნული ხასიათის მინიჭებისათვის აქ ძირითადად დეკორია გამოყენებული. სამკაულთა შერჩევის დროს არ არის დაცული ერთიანობა. ფასადზე ვხვდებით სხვადასხვა ზომისა თუ ხასიათის დეკორატიულ მოტივებს, რომლებიც ვერჩაიწერა ერთიან მხატვრულ სისტემაში. ამან კი გამოიწვია ფასადების გადატვირთა დეკორატიული ელემენტებით.
ამრიგად, ზემოაღნიშულიდან გამომდინარე შეიძლება ითქვას, რომ საქართველოს ეროვნული აკადემიის ( ყოფ. “საქნახშირის” ადმინისტრაციული) შენობის არქიტექტურაში საინტერესო კომპოზიციური ხერხებთან ერთად, შეიმჩნევა გარკვეული წინააღმდეგობა ფუნქციონალური და მხატვრული ამოცანების გადაწყვეტაში, რამაც გარკვეულ წილად უარყოფითად იმოქმედა შენობის საერთო არქიტექტურული სახის ერთიანობაზე. წარმოადგენს XX საუკუნის 40-იანი წლების და 50-იანი წლების დასაწყისის ქართული არქიტექტურის დამახასიათებელ ნიმუშს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თბილისის შენობა-ნაგებობები
იუსტიციის სახლი
იუსტიციის სახლი — ერთი სახლი, ერთი შენობა, რომლის ფარგლებშიც მოქცეულია სახელმწიფო მომსახურებების დიდი უმრავლესობა. ის თავის თავში აერთიანებს: ნოტარიუსთა პალატის, საჯარო რეესტრის, სამოქალაქო რეესტრის, ეროვნული არქივისა და აღსრულების ეროვნული ბიუროს მომსახურებებს. მისი მიზანია იმ დოკუმენტების გაცემა და მომსახურებების განხორციელება, რომელზეც მხოლოდ სახელმწიფოს აქვს ექსკლუზიური უფლება. ამჟამად, იუსტიციის სახლში შესაძლებელია 400-მდე მომსახურებით სარგებლობა ერთ სივრცეში.
მომსახურების სტრუქტურა
იუსტიციის სახლში მისულ მომხმარებელს შესასვლელთან მომსახურების კონსულტანტები ეგებებიან, რომლებიც   მას მისთვის საინტერესო  საკითხის შესახებ აკვალიანებენ და შესაბამის ოპერატორთან ამისამართებენ.
მემფისი (ეგვიპტე)
ლეგენდის თანახმად, რომელიც უკავშირდება ქურუმ მანეთონს, ქალაქი ფარაონმა მენესმა დააარსა დაახლოებით ძვ. წ. 3000 წელს. ძველი სამეფოს პერიოდში ის ეგვიპტის დედაქალაქი იყო და წარმოადგენდა უმნიშვნელოვანეს ქალაქს ხმელთაშუა ზღვის რეგიონის ანტიკურ ისტორიაში. მას ნილოსის დელტაში სტრატეგიული პოზიცია ეკავა. მემფისის მთავარ ნავსადგურთან განლაგებული იყო სახელოსნოები, ფაბრიკები და საწყობები, რომლებიც სურსათ-სანოვაგესა და სხვა საქონელს მთელი სამეფოს მასშტაბით ანაწილებდნენ. მის ოქროს ხანაში, მემფისი ყვაოდა როგორც რეგიონის სავაჭრო და რელიგიური ცენტრი.
იუსტიციის სახლი
მომსახურების სტრუქტურა
მომსახურების დარბაზი 3 ძირითად სფეროდ არის დაყოფილი:
თვითმომსახურების სივრცე
თვითმომსახურების სივრცეში მოთავსებულია ავტომატიზირებული სისტემები. მათი საშუალებით მომხმარებელს შეუძლია დამოუკიდებლად მიიღოს სხვადასხვა მომსახურება, როგორიცაა ქონების ან ბიზნესის შესახებ ამონაწერი, ბიომეტრული ფოტო პასპორტისთვის, თანხის განაღდება ბანკომატიდან, დისტანციური გადახდების წარმოება და ა.შ.
მემფისი (ეგვიპტე)
ჰეროდოტეს ცნობით, მემფისიის გარშემო ფარაონმა მენესმა ააგო ჯებირი, რომელსაც უნდა დაეცვა ქალაქი ადიდებული ნილოსის წყლისაგან.
იუსტიციის სახლი
სწრაფი მომსახურების სივრცე
სწრაფი მომსახურების სივრცეში მომხმარებელს შეუძლია ყველა იმ მომსახურების მიღება, რომლის ხანგრძლივობა, საშუალოდ,  2 წუთს არ აღემატება. მაგალითად, აქ გაიცემა მზა პასპორტი, პირადობის მოწმობა, აპოსტილით ან ლეგალიზაციის გზით დამოწმებული დოკუმენტი, სარეგისტრაციო გადაწყვეტილება თუ ამონაწერი უძრავ ქონებასა თუ ბიზნესში და ა.შ.
ხანგრძლივი მომსახურების სივრცე
ხანგრძლივი მომსახურების სივრცეში მომხმარებელს შეუძლია იმ მომსახურების მიღება, რომლის განხორციელებაც 5 წუთზე მეტ დროს მოითხოვს. ასეთებია: პასპორტზე განაცხადის ჩაბარება, ქონებისა თუ ბიზნესის რეგისტრაციისათვის საჭირო დოკუმენტების ჩაბარება, არქივიდან ბიოგრაფიული ხასიათის ცნობის მიღება და სხვა ნებისმიერ მომსახურებაზე განაცხადის ჩაბარება.
მემფისი (ეგვიპტე)
მემფისის ისტორია მჭიდროდაა დაკავშირებული მთლიანად ძველი ეგვიპტის ისტორიასთან. მისი დაცემის მიზეზად მიაჩნიათ ეკონომიკური მნიშვნელობის დაკარგვა გვიანდელ ანტიკურ ხანაში, როდესაც ეს ფუნქციები ზღვის სანაპიროზე მდებარე ქალაქმა ალექსანდრიამ გადაიბარა. მემფისის რელიგიური მნიშვნელობა ახ. წ. 380 წელს გამოსული თესალონიკის ედიქტის შემდეგ დაეცა.
იუსტიციის სახლი
ხანგრძლივი მომსახურების სივრცე
მომსახურების სივრცის მსგავსი დაყოფა მინიმუმამდე ამცირებს ხანგრძლივი და ქაოტური რიგის წარმოქმნის საშიშროებას, მოქალაქეთა გადაადგილებას უფრო ორგანიზებულს და მოწესრიგებულს ხდის, ხოლო მომსახურების მიღების მსურველთა თანმიმდევრობას კი სპეციალურად ინტეგრირებული რიგის მართვის ელექტრონული სისტემა აწესრიგებს.
მემფისი (ეგვიპტე)
ძველი დედაქალაქის ნანგრევები დღეს ცხადად ასახავს მის დიდებულ წარსულს. 1979 წლიდან, გიზის პირამიდების კომპლექსთან ერთად შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. არეალი საზოგადოებისთვის ღიაა, როგორც მუზეუმი ღია ცის ქვეშ.
იუსტიციის სახლი
ფილიალები
იუსტიციის სახლები ამ ეტაპზე გახსნილია საქართველოს რამდენიმე ქალაქსა და დაბაში:
მემფისი (ეგვიპტე)
სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ეგვიპტეში კატეგორია:ძველი ეგვიპტის ქალაქები
გარდატენის მწვანე საყდარი
300px|მინი|გარდატენის მწვანე საყდარი მწვანე საყდარი, ფერისცვალების საყდარი – ეკლესია გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ გარდატენის აღმოსავლეთით, ერთ კილომეტრზე. აგებულია X-XI საუკუნეებში.
ეკლესია დარბაზულია (14,2 X 7,1 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით, მოპირკეთებულია ნატეხი და მომწვანო ფერის ტუფის ქვით. ნახევარწრიული აფსიდის ორივე მხარეს მცირე ზომის სათავსებია. დარბაზის გრძივი კედლების ორ წყვილ პილასტრზე გადადიოდა სამ-სამი დეკორატიული თაღი.
მედეირუს-ნეტუ
მედეირუს-ნეტუ (Medeiros Neto) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს.
ანტონ ვან რაპარდი
ანტონ ჯერარდ ალექსანდერ ვან რაპარდი (დ. 14 მაისი, 1858 — გ. 21 მარტი, 1892) — ნიდერლანდელი მხატვარი და დრამატურგი, დაიბადა ზეისტში. ის იყო ლავრენსის ალმა-ტადემას მოსწავლე და დაახლოებით ოთხი წლის განმავლობაში ნიდერლანდელი პოსტიმპრესიონისტი მხატვრის ვინსენტ ვან გოგის მეგობარი და მენტორი, რომლის თქმითაც ის მას მრავალი მიზეზის გამო აფასებდა, მათ შორის იყო სოციალური მდგომარეობა.
მედეირუს-ნეტუ
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 21 541 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 245.749 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 17.29 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
ანტონ ვან რაპარდი
ბიოგრაფია
thumb|left|მუშები აგურის ქარხანაში ნიდერლანდების ხელოვნების ინსტიტუტის გარდა ის მუშაობდა პარიზში, ბრიუსელში, უტრეხტში, ამსტერდამში, და ტერშელინგში, მანამ, სანამ სანტპორტში საცხოვრებლად გადავიდოდა. ის სწავლობდა სახვითი ხელოვნების აკადემიაში და იყო უტრეხტის არტისტთა საზოგადოებების წევრი (Arti et Amicitiae ამსტერდამში,Kunstliefde და Utrechtse Kunstkring, რომელიც მან მეგობართან, ლუდვიგ ვილემ რეიმერტ ვენკებახთან ერთად დააარსა)
ანტონ ვან რაპარდისადმი და არა მარტო მასთან მიწერილი ვან გოგის წერილები 1881––1885 შეიცავს ბევრ და საინტერესო ინფორმაციას მხატვრის შესახებ წერილები, რომლებიც ვინსენტ ვან გოგის ცხოვრების შესახებ ინფორმაციის ერთადერთი მნიშვნელოვანი და მდიდარი წყაროა. დღეს, ვან რაპარდის ნამუშევრები საკმაოდ იშვიათია მისი ხანმოკლე ცხოვრების გამო, თუმცა ისინი საკმაოდ ძვირად ფასობს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 14 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1858 კატეგორია:გარდაცვლილი 21 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1892 კატეგორია:ნიდერლანდელი მხატვრები
ორთუბანი
ორთუბანი — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტში (ზღუდერის თემი). მდებარეობს მდინარე ძამის მარჯვენა მხარეს, თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 850 მეტრი. ქარელიდან 14 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 72 ადამიანი.
გურიის მთავრები
ლიტერატურა
კატეგორია:გურიის მთავრები კატეგორია:მონარქთა სიები
ორთუბანი
სქოლიო
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Rhytidoponera enigmatica
Rhytidoponera enigmatica — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Rhytidoponera-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ectatomminae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
კრატოვო
კრატოვო (Кратово) — ქალაქი ჩრდილოეთ მაკედონიის ჩრდილოეთში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. კრატოვოს თემის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ოსოგოვოს მთიან მასივში. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 6 924 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონიის ქალაქები
პეტრე ბუაჩიძე
პეტრე ბუაჩიძე (დ. 28 ივნისი, 1893, ფარცხნალი — გ. 5 ნოემბერი, 1969) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.
ბიოგრაფია
1927 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი.
1932–1935 წლებში იყო საქართველოს ჯანდაცვის სახალხო კომისარიატის კანისა და ვენერიულ სნეულებათა სამეცნიერო–კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი, 1933–1936 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კანისა და ვენერიულ სნეულებათა კათედრის გამგე. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. დერმატოლოგ–ვენეროლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1937), პროფესორი (1943).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1893 კატეგორია:გარდაცვლილი 1969 კატეგორია:ქართველი ექიმები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ურდანეტას მუნიციპალიტეტი (ლარა)
ურდანეტას მუნიციპალიტეტი (Municipio Urdaneta) — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ლარას შტატში. წარმოადგენს ლარას შტატის 9 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 4,256 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ურდანეტას მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 63,213 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია სიკისიკე.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ლარას შტატის მუნიციპალიტეტები
იოჰანა ქუანდტი
მინიატიურა|2012 იოჰანა ქუანდტი (გერმ.: Johanna Quandt), (ქალიშვილობის გვარი იოჰანა ბრუნი (გერმ.: Johanna Bruhn) (დ. 21 ივნისი, 1929 — გ. 3 აგვისტო, 2015) — გერმანელი მრეწველი, ქუანდტების დინასტიის წევრი, ჰერბერტ ქუანდტის მესამე ცოლი და ქვრივი.
თავიდან იგი ჰერბერტ ქუანდტის პირადი მდივანი იყო. დრეს იოჰანა ქუანდტი ბე-ემ-ვეს (16,7%) თანამფლობელი, მილიარდერი (4,1 მლრდ - 2005) და გერმანიის ერთ-ერთი უმდიდრესი ქალია.
მისი შვილები არიან შტეფან ქუანდტი და სუზანე კლატენი.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:გერმანელი მეწარმეები კატეგორია:დაბადებული 21 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1929 კატეგორია:გარდაცვლილი 3 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 2015
ვერეს ღვთისმშობლის ეკლესია
300px|მინი|ვერეს ღვთისმშობლის ეკლესია 300px|მინი|ვერეს ღვთისმშობლის ეკლესია ვერეს ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ გარდატენიდან 5,5 კილომეტრის მოშორებით, მდინარე ვერას ხეობის მარცხენა ნაპირზე, ტყეში. თარიღდება VII საუკუნით, გადაკეთებულია XI საუკუნეში. 300px|მინი|ვერეს ღვთისმშობლის ფრაგმენტები
შენობა სამნავიანი ბაზილიკაა (10,7 X 7,5 მ). შიგნიდან და გარედან მოპირკეთებულია წითელი და რუხი ფერის ქვით, გამოყენებულია შირიმის ქვაც. ეკლესიას სამი შესასვლელი აქვს — ჩრდილოეთით, სამხრეთითა და დასავლეთით. აფსიდში და დასავლეთ კედელში თითო სარკმელია, გრძივ კედლებში — ორ-ორი. თითო სარკმელი სადიაკვნის და სამკვეთლოს აფსიდებშიცაა. მაღალი შუა ნავი ბემითა და ნახევრადოვალური აფსიდით მთავრდება. აფსიდის გვერდებზე სამკვეთლო და სადიაკვნეა. მათ შესასვლელები გვერდის ნავებიდან აქვთ. შუა ნავი გვერდის ნავებისაგან გამოყოფილია ორ წყვილ დაბალ და მასიურ რვაწახნაგა ბურჯზე დაყრდნობილი თაღებით (ამ თაღებზეა დაშენებული შუა ნავის გრძივი კედლები), ხოლო ბემა თავის მხრივ შუა ნავისაგან გამოყოფილია ვიწრო და დაბალი თაღებით. ბურჯებზე დაყრდნობილია გრძივი კედლების პილასტრები, რომელთა პროფილირებულ კაპიტელებს ეყრდნობა შუა ნავის კამარის საბჯენი თაღები. აფსიდში და დასავლეთ კედლის კუთხეებში შემორჩენილია მოხატულობის კვალი.
აღმოსავლეთის ფასადი ერთ სისტემაში გაერთიანებული დეკორატიულად შეწყვილებული ნახევარსვეტებით ხუთ მალად არის დაყოფილი. მაღალი და ფართო შუა მალი მართკუთხაა. მის მარჯვნივ და მარცხნივ მდებარე დეკორატიულ თაღედში სამკუთხა ღრმა ნიშებია. საკურთხევლის სარკმელი მოჩარჩოებულია მართკუთხა ფართო ორნამენტიანი საპირით. ეკლესიის ჩრდილო-დასავლეთ კუთხეში შემორჩენილი ლავგარდნის ნაწილები პროფილირებულია. აღმოსავლეთ სარკმლის ჩარჩოზე არსებულ ასომთავრულ წარწერაში მოხსენიებულია ატენის ციხისთავი გრგნელი, რომელსაც ეკლესია XI საუკუნის 60-იან წლებში აღუდგენია და ჩუქურთმით მოურთავს. სამხრეთისა და დასავლეთის ფასადების გაყოლებით ჩანს მონაშენის კვალი.
ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
ლუბანიშტა
ლუბანიშტა (Љубаништа) — სოფელი ჩრდილოეთ მაკედონიაში, ოჰრიდის თემში.
2002 წლის აღწერით სოფელში ცხოვრობს 171 ადამიანი. სოფელში მაცხოვრებლებიდან 169 მაკედონელია, 1 — თურქი, 1 — სხვა ეროვნების.
სქოლიო
კატეგორია:ოჰრიდის თემის სოფლები
დასავლეთი ავსტრალია
დასავლეთი ავსტრალია (West Australia) — ავსტრალიის ყველაზე დიდი შტატია, რომელიც კონტინენტის ტერიტორიის მესამედია. 1829 წელს აქ პირველი დასახლებები გაჩნდა. 1890 წელს მიიღო თვითმმართველობა. 1901 წლიდან შტატია.
გეოგრაფია
შტატის ფართობი შეადგენს 2 529 875 კმ²-ს. აღმოსავლეთიდან შტატს ესაზღვრება ჩრდილოეთი ტერიტორია და სამხრეთი ავსტრალია. ჩრდილოეთიდან და დასავლეთიდან შტატის ნაპირებს გარს ეკვრის ინდოეთის ოკეანე. საერთაშორისო გეოგრაფიული ორგანიზაცია კონტინენტიდან სამხრეთით მდებარე წყლებს აკუთნებს ინდოეთის ოკეანეს, თუმცა ავსტრალიაში მათ ოფიციალურად აკუთნებენ სამხრეთის ოკეანეს.
შტატის საზღვრების სიგრძე შეადგენს 1862 კილომეტრს, სანაპირო ხაზი — 12 889 კმ-ს.
ქალაქ პერთიდან სამხრეთით 250 კმ-ში, ქალაქ გრინბუშესთან სიახლოვეს, მდებარეობს უნიკალური ტანტალის და გრინბუშესის კალის საბადო.
გეოლოგია
დასავლეთ ავსტრალიის ძირითადი ნაწილი მდებარეობს ძველ ილგარის და პილბარის პლატფორმებზე, რომლებიც ინდოეთის და სამხრეთ-აფრიკის პლატფორმებთან შეერთების გზით ჩამოყალიბდა ურის არქეული ეონის პერიოდში, ერთ-ერთი უძველესი სუპერკონტინენტი (3200 — 3000 მილიონი წლის წინ).
იმის გამო, რომ ამ დროის მთათაწარმოქმნის ერთადერთი შემთხვევა იყო ანტარქტიდის მხრიდან რიფტოგენეზის დახმარებით სტერლინგის ქედის წარმოქმნაში, მიწის ზედაპირი საკმაოდ ძველია და ეროდირებულია. უმაღლესი წერტილია — მთა მეჰარი ქედ ჰამერსლიზე პილბარის რეგიონში სიმაღლით 1245 მეტრი. შტატის ძირითადი ნაწილი წარმოადგენს საშუალო სიმაღლის დაბალ პლატოს 400 მეტრის ფარგლებში ძალიან დაბალი რელიეფით და ზედაპირული წყლის საწრეტების გარეშე. პლატო შედარებით მკვეთრად ეშვება სანაპირო დაბლობისკენ, ზოგიერთ შემთხვევაში ქმნის მკვეთრ ფერდობებს, რის მაგალითიცაა ქედი დარლინგი პერთთან სიახლოვეს.
ნენები
მინი|ნენელი ბავშვი ნენები — სამოედური ხალხი, მცხოვრები ჩრდილოეთ ყინულოვანი ოკეანის ნაპირებიდან ტაიმირის ნახევარკუნძულამდე. ჩვ. წ. პირველ ათასწლეულში მოახდინეს მიგრაცია ციმბირის ტერიტორიიდან თანამედროვე განსახლების არეალში.
დასავლეთი ავსტრალია
გეოლოგია
ლანდშაფტის მნიშვნელოვანი ასაკი იმას ნიშნავს, რომ ნიადაგი მაღალი ხარისხით არანაყოფიერია და ხშირად დაფარულია ლატერიტებით. ის ნიადაგიც კი, რომელიც წარმოქმნილია გრანიტის კლდეებისაგან, შეიცავს შედარებით ნაკლებ ფოსფორს და ორჯერ ნაკლებ აზოტს, ვიდრე ზომიერი კლიმატის ნიადაგი სხვა კონტინენტებზე. ქვიშისგან და დანალექი ჯიშებისგან წარმოქმნილი ნიადაგი, უფრო ნაკლებად ნაყოფიერია, რადგანაც შეიცავს უფრო ნაკლებ ხსნად ფოსფატებს, ასევე განიცდიან თუთიის, სპილენძის, მოლიბდენის და ზოგჯერ კალიუმის და კალციუმის უკმარისობას.
ნენები
რუსეთის ჩრდილოეთის მკვიდრი მოსახლეობიდან ნენელები ყველაზე მრავალრიცხოვანნი არიან. 2002 წლის აღწერით რუსეთში ცხოვრობდა 41 302 ნენთა, რომელთაგან 27 000 ცხოვრობდა იამალ-ნენთა ავტონომიურ ოკრუგში.
დასავლეთი ავსტრალია
გეოლოგია
ნიადაგის უმეტესობის უნაყოფობამ მოითხოვა მასში საკმაო რაოდენობის ქიმიური სასუქების შეტანა, კერძოდ სუპერფოსფატების, ინსექტიციდების და ჰერბიციდების, რამაც უხერხემლო ცხოველების და ბაქტერიების შემდგომი განადგურებასთან, ასევე მძიმე ტექნიკის მეშვეობით ნიადაგის დატკეპნასთან ერთად ნიადაგს მოუტანა კიდევ უფრო დიდი ზიანი.
ნენები
ტრადიციულად ნენელები ავრცელებენ ირმებს. იამალის ნახევარკუნძულზე ათასობით ნენელი ირმის მაშენებელია, რომლებსაც ჰყავთ 500 000 ირემი. მათი უმრავლესობა მომთაბარე ცხოვრებას ეწევა.
რუსეთის ორი ავტონომიური რეგიონების სახელი ახსენებს ნენელებს როგორც ძირითად მოსახლეობას (ნენთა და იამალ-ნენთა).