cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ახმეტის მუნიციპალიტეტი
ფაუნა
მუნიციპალიტეტის ალპურ სატყელში ბინადრობს არჩვი, ჯიხვი, იმავე ადგილებში იშვიათად გვხვდება ნიამორი, რომელიც საქართველოს წითელ წიგნშია შეტანილი. ტყეებში გვხვდება მურა დათვი, ფოცხვერი, შველი, თითქმის ყველგანაა ტურა, მელა, მგელი, დედოფალა, მაჩვი, კურდღელი და სხვ.
ფრინველებიდან აღსანიშნავია კავკასიური როჭო, კავკასიური შურთხი, ორბი, ზარნაშო, ყვავი, შოშია, ბუ და სხვ.
ქვეწარმავლებიდან აღსანიშნავია გველხოკერა, ხვლიკი, გველი, გომბეშო და ტყის ბაყაყი. მდინარეებში არის მურწა, კალმახი, ჭერეხი, ქაშაპი, ტობი, წვერა და სხვა სახეობის თევზი.
ფლორა
ახმეტის მუნიციპალიტეტში გაბატონებულია ტყეები და მდელოები. თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონზე წარმოდგენილია არყნარ-ფიჭვნარი და ფიჭვნარი, ასევე ალპური მდელოები.
თუშეთის ტერიტორიაზე არის მთის ფიჭვნარ-არყნალი და სუბალპური ტყეები. ბაწარის სახელმწიფო ნაკრძალი შექმნილია მდინარე ბაწარის ხეობაში. ნაკრძალში დაცულია უთხოვარი ანუ ურთხელი (ერთ-ერთი ხის სიმაღლეა 30 მ, ასაკი 1800 წლამდე). საინტერესოა აღინიშნოს, რომ ურთხელი ადგილობრივ მოსახლეობას წმინდა ანგელოზის ხედ მიაჩნდათ.
სოფლებს ბაბანეურსა და არგოხთან შექმნილია ბაბანეურის სახელმწიფო ნაკრძალი, სადაც დაცულია ძელქვის იშვიათი წმინდა და შერეული მასივები. ძელქვის გარდა აქ იზრდება მუხა, ნეკერჩხალი და სხვ. ქვეტყეში არის კვიდო, კუნელი, ზღმარტლი და სხვ.
თუშეთის სახელმწიფო ნაკრძალში ხარობს ძირითადად ფიჭვისა და არყის ხეები. ფიჭვი აქ მაღალი ბონიტეტის კორომებს ქმნის. ნაკრძალი განთქმულია ასევე მინერალური წყლებით.
ადმინისტრაციული მოწყობა
ახმეტის მუნიციპალიტეტში 15 ადმინისტრაციული ერთეულია :
დემოგრაფია
საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის მონაცემების მიხედვით, 2021 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით, ახმეტის მუნიციპალიტეტის მოსახლეობის რაოდენობა 28.9 ათას ადამიანს შეაგენს. აქედან საქალაქო დასახლებაში ცხოვრობს 6.4 ათასი, ხოლო სასოფლო დასახლებაში მცხოვრებთა რაოდენობა 22.5 ათასი ადამიანია.
მოსახლეობის 2014 წლის საყოველთაო აღწერის მონაცემების მიხედვით, სქესთა გადანაწილება ასეთია: საქალაქო დასახლებაში ცხოვრობს 3 480 მამაკაცი, ხოლო სასოფლო დასახლებაში 12 152.
საქალაქო დასახლებაში ქალთა რაოდენობა 3625-ს შეადგენს, ხოლო სასოფლო დასახლებაში კი -12204-ს.
ეკონომიკა
მინი|250პქ|[[ალავერდის საკათედრო ტაძარი]] მინი|250პქ|[[კვეტერა]] ადმინისტრაციული ერთეულის მოსახლეობის შემოსავლის ძირითადი წყაროებია: დასაქმება საბიუჯეტო ორგანიზაციებში, სოფლის მეურნეობა, ხე-ტყის გადამუშავება და მცირე ბიზნესი. მუნიციპალური ბიუჯეტი ადგილობრივი შემოსავლებისა და გამოთანაბრებითი ტრანსფერის ჩათვლით შეადგენს 8 815 300 ლარს. ახმეტის მუნიციპალიტეტის ადგილობრივი ეკონომიკა ძირითადად წარმოდგენილია სოფლის მეურნეობის, გადამამუშავებელი მრეწველობით, ტურიზმით, მომსახურებისა და ვაჭრობის სფეროებით. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის 2019 წლის 1 მაისის მონაცემებით, ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე ფუნქციონირებს 3 626 რეგისტრირებული საწარმო, რომელიც 5 მსხვილ, 30 საშუალო და 448 მცირე საწარმოდ კლასიფიცირდება.
მუნიციპალიტეტში 9 საოჯახო მცირე მარანია.
ყველაზე მეტი, 336 საწარმო ვაჭრობისა და მომსახურების სექტორიში მუშაობს, მუნიციპალიტეტში სასტუმროს ტიპის მომსახურებას ეწევა 83-მდე ობიექტი.
სოფლის მეურნეობის დარგი წარმოდგენილია 13 მცირე საწარმოთი და 19 კოოპერატივით. მრეწველობის დარგში მოქმედი 34 მცირე, 3 საშუალო და 1 მსხვილი საწარმო წარმოდგენილია ღვინის ქარხნების, საშენი მასალებისა და ხე-ტყის გადამამუშავებელი მრეწველობის, ავეჯის საწარმოებით.
სასოფლო-სამეურნეო სავარგულებს უკავია 830 კვ.კმ. წამყვანი დარგებია მევენახეობა, მემარცვლეობა, სარძევე მეცხოველეობა და მეცხვარეობა. მისდევენ ასევე მეხილეობას, მებოსტნეობას, მეაბრეშუმეობას. მრეწველობის დარგებიდან მთავარია ხე-ტყის დამუშავება და კვების მრეწველობა. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე გადის ადგილობრივი მნიშვნელობის გზები.
ტურიზმი
ახმეტის მუნიციპალიტეტის მერიაში ფუნქციონირებს ტურიზმის განვითარების, საგარეო ურთიერთობების და საერთაშორისო პროექტების განყოფილება, რომელიც უცხოელ და ადგილობრივ ტურისტებს აწვდის ინფორმაციას ტურისტული ინფრასტრუქტურის, ტურისტული ადგილების, ტურისტული პროგრამების, ტრანსპორტის, ბუნების ძეგლების, დაცული ტერიტორიების, არქიტექტურული და არქეოლოგიური ძეგლების, კულტურული ღონისძიებების, ფესტივალების, სახალხო დღესასწაულებისა და სხვა საკითხების შესახებ.
ახმეტის მუნიციპალიტეტში განვითარებული ტურიზმის შემდეგი სახეობები:
თუშეთი – ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტურისტული ცენტრი
თუშეთი მდებარეობს კავკასიონის მთავარი ქედის გადაღმა, მის ჩრდილოეთ კალთაზე. თუშეთი შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის საცდელ სიაში.
განათლება
მუნიციპალიტეტში 24 საჯარო სკოლა, 37 საბავშვო ბაგა-ბაღი და 1 კოლეჯი ფუნქციონირებს. საბავშვო ბაგა-ბაღებში ირიცხება 1 547 აღსაზრდელი.
ახმეტის მუნიციპალიტეტში ფუნქციონირებს 8 ბიბლიოთეკა, სადაც დაცულია 133 688 ერთეული წიგნი. საქართველოს ეროვნული ბიბლიოთეკის ინიციატივით მიმდინარეობს მუშაობა ელექტრონული ბიბლიოთეკის შექმნაზე.
კულტურა
ახმეტის მუნიციპალიტეტში ფუნქციონირებს 3 მუზეუმი (რაფიელ ერისთავის სახლ-მუზეუმი, ახმეტის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი სოფელ ქვემო ალვანში და პანკისის ეთნოგრაფიული მუზეუმი ), ბესიკ მამიაურის სახელობის მოსწავლე ახალგაზრდობის სახელოვნებო და შემეცნებითი სკოლა, სამუსიკო სკოლების გაერთიანება, რომელსაც აქვს ფილიალები სოფლებში: მატანში, დუისში, ზემო ალვანსა და ქვემო ალვანში. კულტურის ცენტრი, რომლის დაქვემდებარებაშია სოფლის 10 კულტურის სახლი.
ფესტივალები და სახალხო დღესასწაულები
მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე წლის განმავლობაში სხვადასხვა ფესტივალი იმართება.
სპორტი
ახმეტის მუნიციპალიტეტში ფუნქციონირებს სამი სპორტული სკოლა - ახმეტის საფეხბურთო სკოლა ,,ბახტრიონი"; სასპორტო-საგანმანათლებლო დაწესებულება ახმეტის „კომპლექსური სასპორტო სკოლა“ და ახმეტის ზურაბ ზვიადაურის სახელობის ძიუდოს სასპორტო სკოლა.
სპორტულ სკოლებში ფუნქციონირებს ძიუდოს, თავისუფალი ჭიდაობის, ბერძნულ-რომაული ჭიდაობის, მკლავჭიდის, ფეხბურთის, კალათბურთის, მძლეოსნობის, ჩოგბურთის, კიკბოქსის, რაგბის სექციები, სადაც ჩართულია 700-მდე ბავშვი. ახმეტის მუნიციპალიტეტში წლის განმავლობაში იმართება სპორტული შეჯიბრებები და ტურნირები.
ახმეტის მუნიციპალიტეტში ფუნქციოირებს ახმეტის „კომპლექსურ სასპორტო სკოლასთან არსებული საცხენოსნო კლუბი. საცხენოსნო ბაზაზე ვარჯიშობს 35-40 ბავშვი.
ბახტრიონის ციხე
ბახტრიონის ციხე – ფეოდალური ხანის ციხესიმაგრე კახეთის მხარის ახმეტის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ქალაქ ახმეტის სიახლოვეს, სოფელ ხორბალოს სამხრეთ-აღმოსავლეთით, მდინარე ალაზნის მარცხენა მხარეს, ილტოს შესართავის მახლობლად. ციხე XVII საუკუნის 50-იანი წლების ბოლოს, ირანის შაჰის აბას II-ის ბრძანებით აიგო.
კვეტერა
ისტორიული ციხე-ქალაქი კვეტერა მდებარეობს მდინარე ილტოს მარჯვენა ნაპირზე, ახმეტა-თიანეთის დამაკავშირებელი მაგისტრალის მარცხენა მხარეს, ახმეტიდან 12 კმ-ის დაშორებით. ციხე-ქალაქის კომპლექსის შემადგენლობაში შედის: შიდა ციხე, ქვედა ციხე, გალავანი, სასახლე, დარბაზული ეკლესია და მთავარი ღირსშესანიშნაობა გუმბათოვანი ეკლესია.
ალავერდის მონასტერი
ალავერდის მონასტერი VI საუკუნის შუა ხანებში დააარსა ერთ-ერთმა ასურელმა მამამ, იოსებ ალავერდელმა. XI საუკუნის დასაწყისში კვირიკე კახთა მეფემ ალავერდის წმ. გიორგის პატარა ეკლესიის ადგილას ააგო საკათედრო ტაძარი, რომელიც ალავერდის სახელწოდებითაა ცნობილი.
მატნის ცხრაკარა
სამონასტრო კომპლექსი ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ მატნში დასავლეთით მდებარეობს. სამონასტრო კომპლექსს 2006 წლის 7 ნოემბრის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
ცხრაკარას სასახლის კომპლექსი
ლევან მეფის (1520–1574 წწ.) სასახლის კომპლექსის ნაშთები ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ალვანსა და ქვემო ალვანს შორის, ალაზნის ველის ზემოთ, კავკასიონის მთისწინეთზე მდებარეობს. მის მახლობლადაა წმ. იოანე ნათლისმცემლის ბაზილიკა, რომელშიაც ლევან მეფისა და თინათინ დედოფლის ძლიერ დაზიანებული პორტრეტებია გადარჩენილი.
სქოლიო
*
Asperdaphne moretonica
Asperdaphne moretonica — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ტოჰმაიარვი
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ კარელიის მუნიციპალიტეტები
ხუნალიჟი
ხუნალიჟი (Хәыналыжь ) — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.
გადმოცემის თანახმად, იგი აფხაზეთში ქალმა შეიტანა, რომელსაც ხუნა ერქვა. მოგვიანებით ხალხს ვაზისთვის გამავრცელებლის სახელი დაურქმევია.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი მცირე ზომისაა, მომრგვალო, თითქმის მთლიანი, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარეს ძარღვები დაფარულია თხელი ქეჩისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი მცირე ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საკმაოდ კუმსი. მარცვალი მცირე ზომისაა, მომრგვალო, მომწვანო-მოყვითალო ფერის, თხელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი წვნიანი და მდნარი აქვს.
ხუნალიჟი სრულ სიმწიფეში აგვისტოს ბოლოს შედის. ვაზი საშუალო ზრდისა და მცირემოსავლიანია.
მიიღება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინო.
სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
მიხეილ I რანგაბე
მიხეილ I რანგაბე (Μιχαήλ Α' Ραγκαβής; დ. უცნობია — გ. 11 იანვარი, 844) — ბიზანტიის იმპერატორი. ბიზანტიის იმპერიას მართავდა 811–813 წლებში. მიეკუთვნებოდა ამორეულ დინასტიას.
ალბრეხტ II (საქსონია-ვიტენბერგი)
მინი|ალბრეხტ II ფონ საქსონია-ვიტენბერგი ალბრეხტ II ფონ საქსონია-ვიტენბერგი (გერმ.: Albrecht II. von Sachsen-Wittenberg) (* დაახ. 1250; გ. 1298, აკენი) — საქსონია-ვიტენბერგის ჰერცოგი 1260-1298 წლებში და საქსონიის პფალცგრაფი.
მამის სიკვდილის შემდეგ ალბრეხტმა და მისმა ძმამ მამული გაიყვეს. ძმას საქსონია-ლაუენბურგი შეხვდა, ხოლო ალბრეხტს საქსონია-ვიტენბერგის საკურფიურსტო. ალბრეხტის რეზიდენცია ქალაქ ვიტენბერგში იყო, საიდანაც იგი აწარმოებდა თავის დამპრობლურ ლაშქრობებს. მთელი თავის მმართველობის განმავლობაში ალბრეხტი ეომებოდა მაგდებურგის არქიეპისკოპოსს გიუნტერს. 1278 წელს ალბრეხტი საბოლოოდ დამარცხდა. ქალაქ პაინესთან გამართულ ბრძოლაში გამარჯვებით ალბრეხტმა შეძლო ხელი შეეშალ გიუნტერ ფონ მაგდებურგის ჯარებისათვის დაეკავებინათ ვიტენბერგი, თუმცა იძულებული გახდა შერიგებოდა ამ უკანასკნელის მიერ ქალაქების ნიმეგკის და ბელციგის განადგურებას.
გამუდმებულმა ომებმა ალბრეხტის სალარო დააცარიელა და იძულებული გახდა ჯარის მიწოდების სანაცვლოდ ვიტენბერგისათვის 1293 წელს ქალაქის უფლებები მიენიჭებინა. 1298 წელს ქალაქ აკენთან კვლავ გაიმართა ბრძოლა ალბრეხტ II-სა და არქიეპისკოპოს გიუნტერ ფონ მაგდებურგის ჯარებს შორის. ბრძოალ ალბრეხტის დამარცხებით დამთავრდა და იგი თვითონ ბრძოლის ველზე დაეცა.
კატეგორია:საქსონია-ვიტენბერგის ჰერცოგები კატეგორია:გარდაცვლილი 1298
კუიკუილკო
thumb|350px|პირამიდა კუიკუილკოში, ხედი უკნიდან. კუიკუილკო (Cuicuilco, სიტყვასიტყვით — „ლოცვის ადგილი“ ან „ცისარტყელის ადგილი“) — ძველი ქალაქი მექსიკის ცენტრალური მაღლობების უბანში, ტესკოკოს ტბის სამხრეთ სანაპიროზე, მეხიკოს ველის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. ქალაქი დასახლებული იყო მესოამერიკული ქრონოლოგიის შუა და გვიან წინარეკლასიკურ პერიოდში (დაახლოებით ძვ. წ. 700 — ახ. წ. 150). ამგვარად, სავარაუდოდ, კუიკუილკო მეხიკოს ველზე ერთ-ერთი უძველესი ქალაქი იყო და არსებობდა, დაახლოებით, ოლმეკების ცივილიზაციასთან ერთად, მისი მცხოვრებლები კი — ტეოტიუაკანის კულტურის წინაპრები არიან.
ლიტერატურა
კატეგორია:მექსიკის არქეოლოგიური ძეგლები კატეგორია:არქეოლოგიური მუზეუმები კატეგორია:მეხიკო კატეგორია:კოლუმბამდელი კულტურები
რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი 2011 ჯგუფი D
D ჯგუფში მატჩები გაიმართა 2011 წლის 10 სექტემბრიდან - 2 ოქტომბრის ჩათვლით. ამ ჯგუფში ასპარეზობდა ხუთი ეროვნული ნაკრები, ესენია: სამხრეთი აფრიკა, უელსი, სამოა, ფიჯი და ნამიბია.
რესურსები ინტერნეტში
ჯგუფი D
შილუტე
შილუტე (ლიეტუვ Šilutė, მანამდელი სახელი — ჰეიდეკრუგი, გერმ. Heydekrug, ლიეტუვური კალკირებით — შილიკარჩემა, (ლიეტუვ. Šilokarčema), შილო კარჩამა (Šilo karčiama) — ცენტრალური ქალაქი ლიეტუვის შულუტის რაიონში.
ისტორია
დაარსებულია გეორგ ტალატის მიერ 1511 წელს თევზის ბაზრის სახით აღმოსავლეთ პრუსიაში, 1550 წელს აშენდა ეკლესია. 1923 წელს კლაიპედასთან ერთად ლიეტუვას გადაეცა და სახელიც გადაერქვა. 1939 წელს ძალით იქნა დაბრუნებული რაიხის შემადგენლობაში და 1941 წელს ქალაქის სტატუსი მიიღო. მეორე მსოფლიო ომის დროს ჰაიდეკრუგთან ახლოს განთავსებული იყო სამხედრო ტყვეებისათვის განკუთვნილი საკონცენტრაციო ბანაკი.
ღირსშესანიშნაობანი
ქალაქში გერმანიის დროინდელი უამრავი შენობაა შემონახული. გარდა ამისა, დგას სამი ეკლესია, თეატრი, მუზეუმი, ფაბრიკები, მათ შორის, რძის, ავეჯისა და ტორფის მწარმოებელი. ხდება ინვესტიციების მიზიდვა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლიეტუვის ქალაქები
გორნი-ურაზბაი
გორნი-ურაზბაი (Тау-Ураҙбай; Горный Уразбай) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბლაგოვეშჩენსკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 23 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბლაგოვეშჩენსკიდან დაშორებულია 25 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ზაგოროდნაია, რომელიც დაშორებულია 15 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას მარიელები შეადგენენ (80%).
სქოლიო
კატეგორია:ბლაგოვეშჩენსკის რაიონის სოფლები
ნახევრად უდაბნოს ზონები
thumb|right|250px|ნახევრად უდაბნოს ცხელი ზონები ნახევრად უდაბნოს ზონები — ხმელეთის ბუნებრივი ზონები, სადაც ჭარბობს ნახევრად უდაბნოს ლანდშაფტი. მასში კომპლექსურად არის შეხამებული, ერთი მხრით, უდაბნოებისა და, მეორე მხრით, სტეპების (ველების) და სავანების ნიადაგები და მცენარეულობა. გავრცელებულია ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სუბტროპიკულ და ტროპიკულ ჰავის ქვეყნებში. ნახევრად უდაბნოს ზონებისთვის დამახასიათებელია მშრალი კონტინენტური ჰავა; აორთქლებადობა ბევრად სჭარბობს ატმოსფერული ნალექების წლიურ რაოდენობას (დაახლოებით 200-400 მმ ). thumb|left|250px|ნახევრად უდაბნოს ცივი ზონები
სუსტადაა განვითარებული ჰიდროგრაფიული ქსელი, ნიადაგი ღია წაბლისფერი ან რუხია, ხშირად დამლაშებული, მცენარეული საფარი გამეჩხრებულია, ჭარბობს ქსეროფილური მრავალწლოვანი ბალახები, ნახევრად ბუჩქები, ბუჩქები, გაზაფხულისა და შემოდგომის ეფემერები და ეფემეროიდები.
ამიერკავკასიაში განლაგებულია ვაკეებსა და მთისწინებზე ზღვის დონიდან 400-600 მ-ზე (საქართველო, აზერბაიჯანი), იშვიათად 1200 მ-მდე (სომხეთი). ჩვენში მეტწილად აღმოსავლეთ საქართველოს რაიონებში გვხვდება (ელდარის დაბლობი, გარდაბნის ვაკე, შირაქ-გარეჯის ზეგანი), ფრაგმენტების სახით თბილისის მიდამოებშიც. ძირითადი ედიფიკატორებია ავშანი, ყარღანი, ხურხუმო, ჩარანი და სხვა. ეფემერებიდან და ეფემეროიდებიდან — შვრიელა, ბოლქვიანი თივაქასრა და სხვა.
ნახევრად უდაბნოს ზონების ტერიტორიის უმეტესი ნაწილი ბუნებრივი საძოვრებია.
სქოლიო
კატეგორია:ფიზიკური გეოგრაფია
ზურაბ აზარაშვილი
ზურაბ აზარაშვილი (დ. 6 იანვარი, 1979, ბორჯომი) — ქართველი პოლიტიკოსი. 2021 წლის 30 დეკემბრიდან იკავებს საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის თანამდებობას.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1979 წლის 6 იანვარს ბორჯომში.
განათლება
1995–1999 წლებში სწავლობა ESM ბიზნეს სკოლის საბაკალავრო პროგრამაზე - ბიზნეს ადმინისტრირება, ხოლო 2007-2009 წლებში - ESM ბიზნეს სკოლის ბიზნესის სამაგისტრო პროგრამაზე - ბიზნეს ადმინისტრირება.
პროფესიული გამოცდილება
2000 წლის იანვრიდან 2000 წლის ივნისამდე მუშაობდა თიბისი ბანკი საკრედიტო სესხების ექსპერტის თანამდებობაზე, ხოლო იმავე წლის ივნისიდან ოქტომბრამდე იყო თიბისი ბანკი ბუღალტერი და 2000 წლის ოქტომბრიდან 2001 წლის ნოემბრამდე - თიბისი ბანკის საკრედიტო მენეჯერი. 2002-2003 წლებში მუშაობდა ქართუ ბანკი საკორესპონდენტო ანგარიშების და დოკუმენტური ოპერაციების სპეციალისტად, 2003-2005 წლებში - ქართუ ბანკი პლასტიკური ბარათების პროცესინგის და მომსახურეობის უფროსი სპეციალისტად და 2005-2008 წლებში იყო ქართუ ბანკი პლასტიკური ბარათების პროცესინგის და მომსახურების განყოფილების უფროსი. 2008 წლიდან 2012 წლამდე ეკავა კორ სტანდარტ ბანკი საბარათე ოპერაციების განყოფილების უფროსის თნამდებობა, 2013-2014 წლებში - კორ სტანდარტ ბანკი ოპერაციების დირექტორი. 2014 წლიდან 2020 წლებში იყო ტერაბანკი კომერციული დირექტორი. 2020-2021 წლებში იყო თბილავიამშენის გენერალური დირექტორი. 2020 წლის მარტში დაინიშნა საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სსიპ სახელმწიფო სამხედრო სამეცნიერო-ტექნიკური ცენტრი „დელტა“-ს გენერალურ დირექტორად.
პოლიტიკური კარიერა
2021 წლის 27 დეკემბრამდე იკავებდა საქართველოს თავდაცვის მინისტრის მოადგილის თანამდებობას, ხოლო 2021 წლის 27 დეკემბერს, პრემიერ-მინისრტმა ირაკლი ღარიბაშვილმა წარადგინა საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის თანამდებობაზე.
„დედების პროტესტი“
აზარაშვილის სახელს უკავშირდება 2023 წლის აპრილში აქონდროპლაზიის დიაგნოზის მქონე ბავშვების მშობლების პროტესტი. საქართველოს პრემიერთან, ირაკლი ღარიბაშვილთან შეხვედრის მოთხოვნით მშობლებმა ორი ღამე მთავრობის კანცელარიასთან გაათენეს.
აქციებს ოთხი თვის განმავლობაში სხვადასხვა ადგილზე გაიმართა. მშობლები ითხოვენ, რომ სახელმწიფომ დააფინანსოს საქართველოში მედიკამენტ ვოსორიტიდის შემოტანა, რომელიც მათი შვილებისთვის ძალიან მნიშვნელოვანია.
ჯანდაცვის სამინისტროს წარმომადგენლები, მათ შორის მინისტრი ზურაბ აზარაშვილი და მინისტრის მოადგილეები აქონდროპლაზიის დიაგნოზის მქონე ბავშვების მშობლებს აპრილის განმავლობაში რამდენჯერმე შეხვდნენ, თუმცა უშედეგოდ.
პირადი ცხოვრება
ჰყავს მეუღლე და ხუთი შვილი. ფლობს ქართულ, ინგლისურ და რუსულ ენებს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 6 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1979 კატეგორია:ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრები კატეგორია:ბორჯომში დაბადებულები
Resident Evil-ის ვიდეო თამაშების სერიის დისკოგრაფია
მინი|250პქ|„[[Resident Evil“-ის ლოგო]] ქვემოთ წარმოდგენილი არის „Resident Evil“-ის ვიდეო თამაშების სერიის დისკოგრაფია.
რესურსები ინტერნეტში
Biohazard 2 Original Soundtrack
Biohazard 2 Complete Track
Biohazard 3 Original Soundtrack
Biohazard: The Umbrella Chronicles Original Soundtrack
Biohazard Sound Chronicle
სქოლიო
კატეგორია:Resident Evil-ის საუნდტრეკები კატეგორია:1996 წლის საუნდტრეკები კატეგორია:1998 წლის საუნდტრეკები კატეგორია:1999 წლის საუნდტრეკები კატეგორია:2001 წლის საუნდტრეკები კატეგორია:2004 წლის საუნდტრეკები კატეგორია:2005 წლის საუნდტრეკები კატეგორია:2007 წლის საუნდტრეკები კატეგორია:2010 წლის საუნდტრეკები კატეგორია:2013 წლის საუნდტრეკები
ფრიტიოფ ნანსენი
ფრიტიოფ ნანსენი (სრული სახელი ნორვ. Fridtjof Wedel-Jarlsberg Nansen; დ. 10 ოქტომბერი, 1861 — გ. 13 მაისი, 1930) — ნორვეგიელი პოლარული მკვლევარი, სწავლული-ზოოლოგი, ახალი მეცნიერების – ფიზიკური ოკეანოგრაფიის დამაარსებელი, პოლიტიკური მოღვაწე, ჰუმანისტი, ფილანთროპი, 1922 წლის ნობელის მშვიდობის პრემიის ლაურეატი. მრავალი ქვეყნის ჯილდოს მფლობელი. ნანსენის სახელი უწოდეს გეოგრაფიულ და ასტორნომიულ ობიექტებს, მათ შორის აღსანიშნავია მთვარეზე არსებული ნანსენის კრატერი. ახალგაზრდობაში ცნობილი იყო, როგორც მოთხილამურე. 27 წლის ასაკში ისტორიაში პირველად გადალახა გრენლანდიის ყინულის საფარი, რომელიც ფართო საზოგადოებამ აღიქვა, როგორც გრანდიოზული სპორტული მიღწევა. გემ „ფრამით“ ჰქონდა მცდელობა მიეღწია ჩრდილოეთ პოლუსზე, მაგრამ მივიდა ჩრდილოეთ განედის 86° 13′-ზე. ამის შემდეგ ნანსენი რეგულარულად უწევდა კონსულტაციებს პოლარულ მკვლევრებს სხვადასხვა ქვეყნიდან.
ცხოვრების ბოლო ათწლეულში ნანსენი დაკავშირებული იყო ერთა ლიგის საქმიანობასთან. 1921 წელს იგი იყო უზენაესი კომისარი ლტოლვილთა საკითხებში. ნანსენის გარდაცვალების შემდეგ მისი საქმიანობა გააგრძელა ნანსენის საერთაშორისო ორგანიზაციამ ლტოლვილთა საქმეებში, რომელმაც 1938 წელს მიიღო ნობელის პრემია.
ფრიტიოფ ნანსენი 1861 წლის 10 ოქტომბერს დაიბადა ქრისტიანიასთან ახლოს სტურე-ფრიონის მამულში, რომელიც მამამისს — სახელგანთქმულ ადვოკატ ვალდურ ნანსენს ეკუთვნოდა. ნანსენთა გვარი დანიური წარმოშობისაა, ისინი ნორვეგიაში XVII საუკუნეში გადასულან. დედამისი ვედელ-იარლსბერგის გრაფების ოჯახის საგვარეულოს წარმომადგენელი იყო.
სიყრმიდანვე თვალსაჩინო მოთხილამურე ფრიტიოფს, არაერთხელ მოუგია ნორვეგიის ჩემპიონატები. გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ არჩევანის გაკეთება ფერწერასა და მეცნიერებას შორის მოუხდა, შედეგად, ზოოლოგიის ფაკულტეტზე შეაჩერა არჩევანი (მოგვიანებით თვითონვე ახდენდა საკუთარი წიგნების ილუსტრირებას). უკვე 20 წლის ასაკში ფრიტიოფმა ჩრდილოყინულოვანი ოკეანის ოთხთვიან გადასერვაში მიიღო მონაწილეობა. 1882 წელს სელაპმჭერი ხომალდით „ვიკინგი“ ყინულებში საცურაოდ გაემგზავრა (ბიოლოგიური პრაქტიკის მიზნით). სწორედ ამ მოგზაურობამ ჩაუყარა საფუძველი მის შემდგომ მოღვაწეობას. ზღვიდან დაბრუნებულმა თავი სამეცნიერო კვლევებს მიუძღვნა. 1883 წელს ქრისტიანიის უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ ქალაქ ბერგენის მუზეუმის ზოოლოგიის განყოფილების კურატორად დაინიშნა. 1885-1886 წწ. პარმის უნივერსიტეტში პროფესორ გოლჯისთან, პარალელურად კი ნეაპოლში, ევროპაში პირველ საზღვაო ბიოლოგიურ სადგურზე მუშაობდა. 1886 წელს დააჯილდოვეს მეცნიერებათა სამეფო აკადემიის დიდი ოქროს მედლით ნერვული ქსოვილის უჯრედოვანი აპარატის აგებულების გამოკვლევისათვის. (წამოაყენა მიკროსკოპული პრეპარატების დაფერვის ახალი მეთოდის იდეა). სადოქტორო ხარისხი გრენლანდიაში გამგზავრებამდე ოთხი დღით ადრე მიიღო.
1922 წელს ნანსენს ნობელის მშვიდობის პრემია გადასცეს. მიღებული 122 000 კრონის უდიდესი ნაწილი ნანსენმა სსრკ-ში ორი საჩვენებელი სასოფლო სამეურნეო სადგურის მოწყობაზე დახარჯა, დარჩენილი ნაწილი კი ბერძენ დევნილებს შესწირა. ნობელის პრემიის კვალად ნანსენმა იგივე თანხა დანიელი გამომცემლის ერიქსენისგანაც მიიღო. დიდმა ჩრდილოელმა ეს ფულიც იგივე მიზნებისთვის გამოიყენა.
ბიოგრაფია
საკუთარი ბავშვობის შესახებ ნანსენი მოგვითხრობს ავტობიოგრაფიულ წიგნში „ღია ცის ქვეშ“, რომელიც გამოქვეყნდა 1916 წელს. მემუარებში აღნიშნავს, რომ ნანსენების ოჯახისათვის დამახასიათებელი იყო წესრიგი და დისციპლინა, ასევე დაკავებულები იყვნენ სპორტით. ფრიტიოფმა თხილამურებზე დგომა ორი წლის ასაკში ისწავლა. ბავშვებს არ ჰქონიათ სათამაშოები, თავად ფრიტიოფმა გააკეთა მშვილდი და ისრები, ანკესები და სხვა. მოზრდილობის ასაკში მას და თავის ძმა ალექსანდრეს უფლება მისცეს ბევრი დრო გაეტარებინათ ტყეში. 15 წლის ასაკიდან ნანსენი რეგულარულად მონაწილეობდა მოთხილამურეების შეჯიბრებებში თავის უფროს ძმასთან ერთად. 1877 წელს გახდა ახლადჩამოყალიბებული მოთხილამურეთა კლუბის წევრი.
სკოლის პერიოდში ნანსენი განსაკუთრებულ შესაძლებლობებს არ აჩვენებდა. იყო საკმაოდ თვითდაჯერებული და ჩხუბებსაც არ ერიდებოდა. თავისი ხასიათი ხელს არ უშლიდა ესწავლა საყვარელი საგნები: მათემატიკა და ფიზიკა. ერთხელ მან სცადა თავად დაემზადებინა იარაღი წყალგაყვანილობის მილისაგან და გამოცდის დროს თვალი კინაღამ დაკარგა.
1877 წელს ადელაიდა ნანსენი მოულოდნელად გარდაიცვალა. იმ პერიოდში უფროსმა შვილებმა უკვე დატოვეს მშობლის სახლი, ხოლო ფრიტიოფი და ალექსანდრე დარჩნენ ბალდურ ნანსენთან. მამამ გაყიდა ქონება და გადავიდა ქრისტიანიაში. იმავე 1877 წელს ნანსენმა დაამყარა მსოფლიო რეკორდი 1 მილზე (1,6 კმ) ციგურებით, ხოლო 1878 წელს პირველად გახდა ეროვნული სათხილამურო ჩემპიონატის გამარჯვებული. ეს ჩემპიონატი მან სულ 12-ჯერ მოიგო.
1880 წელს ფრიტიოფმა დაასრულა სკოლა, უმაღლესი შეფასებები მიიღო საბუნებისმეტყველო საგნებში და ხაზვაში. მამის თხოვნით მან სწავლა გააგრძელა სამხედრო სასწავლებელში, მაგრამ მალევე მიატოვა იგი. საბოლოოდ მან აირჩია ზოოლოგია და სწავლა გააგრძელა ქრისტიანიის უნივერსიტეტში. მისი სამეცნიერო ხელმძღვანელი იყო ოჯახის ძველი მეგობარი რობერტ კოლეტი, სწორედ მან ურჩია ფრიტიოფს შეესწავლა ნამდვილი სელაპების ბიოლოგია, რისთვისაც იგი უნდა წასულიყო ჩრდილოეთ ყინულოვან ოკეანეში თევზსარეწი გემით. აუცილებელი ფორმალობები მოაგვარა ბალდურ ნანსენმა და ფრიტიოფი პატარა გემ „ვიკინგით“ გაემგზავრა ოკეანეში.
არქტიკიდან დაბრუნებულს სწავლა არ გაუგრძელებია უნივერსიტეტში და კოლეტის დახმარებით მუშაობა დაიწყო ბერგენის მუზეუმში. ზაფხულში მან იელის უნივერსიტეტის პალეონტოლოგიის პროფესორ ჩარლზ მარშისაგან მიიღო მიწვევა აშშ-ში, მაგრამ მასზე უარი განაცხადა, რადგან მამამისმა სულ ცოტა ხნის წინ ინსულტი გადაიტანა. ბალდურ ნანსენი 1885 წლის 2 აპრილს გარდაიცვალა განმეორებითი ინსულტის შედეგად. ბერგენის მუზეუმის დირექტორმა დანიელ კორნელიუს დანიელსონმა მას ევროპაში სტაჟირება შესთავაზა. მოგზაურობა მისთვის აუცილებელი იყო, პირველ რიგში, სადოქტორო დისერტაციის დასაცავად. 1886 წელს ნანსენი გერმანიაში გაემგზავრა. 1886 წელს გადავიდა ნეაპოლში საზღვაო ბიოლოგიურ სადგურზე. 1886 წელს დაბრუნდა ნორვეგიაში და ევროპული მოგზაურობის მასალებზე დაყრდნობით გამოაქვეყნა ნაშრომი „ცენტრალური ნერვული სისტემის ჰისტოლოგიური ელემენტების სტრუქტურა და შემადგენლობა“.
გრენლანდიის ექსპედიცია 1888-1889 წწ.
ფრიტიოფ ნანსენმა გადაწყვიტა გადაეკვეთა გრენლანდიის ყინულოვანი საფარი. 1887 წელს თავისი გეგმა გააცნო შვედ გეოგრაფსა და გეოლოგს ადოლფ ერიკ ნორდენშელდს. იგი ნანსენის გეგმას არ დაეთანხმა. სტოკჰოლმიდან დაბრუნების შემდეგ ქრისტიანიის უნივერსიტეტში მოითხოვა შვებულება და 5 000 კრონი. უნივერსიტეტმა ნანსენის გეგმა მიიღო და მთავრობაში დაფინანსებაზე განაცხადი შეიტანეს. ამავდროულად დაფინანსებაზე განაცხადი შეიტანეს ნორვეგიის მეცნიერებათა აკადემიაში. ექსპედიციის პროექტი გამოაქვეყნეს ჟურნალ „Naturen“-ში 1888 წელს. მთავრობამ დაფინანსებაზე უარი განუცხადა. პრესაში დაიწყო ნანსენის წინააღმდეგ მიმართული ისტერია, თუმცა მას და მის იდეას დამცველებიც გამოუჩდნენ, ეს იყო გრენლანდიის ბუნების კარგი მცოდნე, ცნობილი პოლარელი მკვლევარი ჰენრიკ იოჰან რინკი.. პროფესორმა ამუნდ თეოდორ ჰელანდმა პრესაში დაიცვა ნანსენი, მისი სტატია კი წაიკითხა დანიელმა მეწარმემ ავგუსტინ გამელმა, რომელმაც უკვე 12 იანვარს ნანსენს გადასცა 5 000 კრონი.
1888 წლის 2 მაისს ექსპედიცია გზას გაუდგა. ნანსენი ექსპედიციის ხუთ წევრთან ერთად დანია-შოტლანდია-ისლანდიის გზით მივიდა გრენლანდიის სანაპიროზე და დაიწყო მისი მოგზაურობა გრენლანდიის ყინულოვან საფარზე.
ნანსენმა მიღწეული წარმატებების გამო მიიღო ორი მედალი: შვედეთის ანთროპოლოგიისა და გეოგრაფიის საზოგადოებისა და დიდი ბრიტანეთის სამეფო გეოგრაფიული საზოგადოების მედლები. დანიის მთავრობამ იგი დააჯილდოვა დანებორგის ორდენით, ხოლო ნორვეგიამ წმინდა ოლაფის ორდენით. ექსპედიციის შედეგების მიხედვით ნანსენმა დაწერა ორი წიგნი: „თხილამურებით გრენლანდიის გავლით“ და „ცხოვრება ესკიმოსებთან“.
ექსპედიცია ფრამით
300px|მინი|[[1893-1896 წლების ექსპედიციის რუკა: {{legend|red|ივლისი — სექტემბერი 1893}}{{legend|blue|სექტემბერი, 1893 — აგვისტო, 1896}}{{legend|green|მარტი, 1895 — ივნისი, 1896}}{{legend|purple|აგვისტო, 1896}}{{legend|yellow|აგვისტო, 1896}}]] ფრიტიოფ ნანსენმა გადაწყვიტა მიეღწია ჩრდილოეთ პოლუსისთვის. მისი გეგმა ასეთი იყო: გემი უნდა ყოფილიყო რაც შეიძლება პატარა და გამძლე. გემისთვის მთავარია გაუძლოს ყინულის წნევას. თავდაპირველად ნანსენი აპირებდა ბერინგის სრუტის გავლას, რათა სწრაფად მიეღწია ნოვოსიბირსკის კუნძულებისათვის. ადგილზე მისვლისთანავე, სავარაუდოდ, უნდა ევლოთ რაც შეიძლება ჩრდილოეთით, ღია წყლის მეშვეობით. თუკი მოხდება უბედური შემთხვევა და საჭირო იქნებოდა ევაკუაცია, ნანსენი აპირებდა სამგზავრო ძაღლების გამოყენებას. ნორვეგიაში ინტელექტუალებმა და მთავრობამ უსიტყვოდ დაუჭირა მხარი ნანსენის გეგმას.
1894 წლის 19 მაისს გადაკვეთა ჩრდილოეთ განედის 81°. მომდევნო წლის იანვრის დასაწყისში ექსპედიციამ მიაღწია ჩრდილოეთ განედის 83° 34′-ს. 1895 წლის 8 აპრილს, ნანსენმა გამოაცხადა ექსპედიციის შეწყვეტის შესახებ და ამ პერიოდში ისინი იყვნენ 86°13′36′′-ზე. ჩრდილოეთ პოლუსამდე სულ 400 კმ იყო დარჩენილი. ექსპედიცია დასრულდა 1896 წლის 20 აგვისტოს. ეკიპაჟის მთელი შემადგენლობა უკან დაბრუნდა უვნებლად.
ნანსენი და ერთა ლიგა
1918 წელს იგი აირჩიეს ნორვეგიის წარმომადგენლად ერთა ლიგის შექმნის საქმესთან დაკავშირებით. ამან განსაზღვრა მთელი მისი საქმიანობა გარდაცვალებამდე. ნანსენმა, მიუხედავად სკანდინავიის სახელმწიფოების ტრადიციული ნეიტრალიტეტისა, 1920 წელს მიაღწია ნორვეგიის ერთა ლიგის სრულუფლებიან წევრად არჩევას და გახდა ერთა ლიგის ასამბლეის სამი დელეგატიდან ერთ-ერთი.
1920 წლიდან დაინტერესდა რეპატრიაციის საკითხებით. უკვე ამავე წლის ნოემბერში ნანსენი ასამბლეის წინაშე წარსდგა სიტყვით და განაცხადა რომ დაახლოებით 200 000 ადამიანი უნდა დაებრუნებინათ სამშობლოში.
რუსეთის მიერ შუა აზიისა და სამხრეთ კავკასიის სახელმწიფოების ოკუპაციამ ერთა ლიგის წინაშე ლტოლვილთა საკითხი მთელი სიმწვავით დააყენა. პრობლემის გადასაწყვეტად 1921 წლის ზაფხულში ჟენევის კონფერენციაზე „ლტოლვილთა კომისარიატი“ შეიქმნა, რომელსაც ნანსენი ხელმძღვანელობდა.
პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ წარმოქმნილი კონფლიქტების შედეგად, უცხოეთში გადაადგილებულ პირთა დასახმარებლად, მისი ინიციატივით, „ნანსენის პასპორტი“ შემოიღეს, რომელიც 50-ზე მეტ ქვეყანაში იყო აღიარებული. ლტოლვილები უცხოეთის ქვეყნებში ე. წ. „ნანსენის პასპორტით“ გადაადგილდებოდნენ.
ნანსენი და საქართველო
ფრიტიოფ ნანსენი მხარს უჭერდა ერთა ლიგაში საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მიღების საკითხს, რდესაც საქართველოს ხელისუფლების მიერ წარდგენილი დოკუმენტები ლიგის სპეციალურ კომისიას გადაეცა, რომელსაც ნანსენი თავმჯდომარეობდა. მან განაცხადა:
ლიტერატურა
Fridtiof Nansen 1861–1893. New York. Longmans Green & Co.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1861 კატეგორია:გარდაცვლილი 1930 კატეგორია:ნორვეგიელი მკვლევარები კატეგორია:ნორვეგიელი ზოოლოგები კატეგორია:ნორვეგიელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
პარაშუტი
მინი|პარაშუტი პარაშუტი (ფრანგ. parachute, ბერძნულიდან para — წინააღმდეგ და ფრანგ. chute — ვარდნა) — მოწყობილობა, რომელიც ადამიანთა და რაიმე საგნების მიწაზე რბილი დაშვებისთვის გამოიყენება. პარაშუტები ძირითადად მზადდება ნაჭრისგან (უმეტესად ნეილონისგან). თანამედროვე პარაშუტების დიდი ნაწილი "მოქნილი ფრთების" სახით კლასიფიცირდება, ვინადან მათ კონტროლირებადი დაშვების უზრუნველყოფა ძალუძს.
* კატეგორია:საფრენი მოწყობილობა კატეგორია:სპორტული ინვენტარი
ძახველი
ძახველი (Viburnum) — მცენარეთა გვარი ადოქსასებრთა ოჯახისა. მეტწილად ფოთოლმცვივანი ბუჩქები ან პატარა ხეებია. 120-200 სახეობა გავრცელებულია ევროპაში, აზიაში, ჩრდილოეთ აფრიკასა და ამერიკაში. დატოტვილი ბუჩქი, ან მცირე ზომის ხეა, მონაცრისფრო-რუხი დახეთქილი ქერქით. მისი სიმაღლე 1,5-4 მ აღწევს. საქართველოში გავრცელებულია ტყიან ადგილებში თითქმის სუბალპურ ზონამდე. გვხვდება აგრეთვე მდინარის პირებზე, ზოგჯერ ბაღებშიც.
საქართველოში ველურად მხოლოდ 3 სახეობა იზრდება; ჩვეულებრივი ძახველი (ლათ. Viburnum opulus) 2-4 მ სიმაღლის ბუჩქია. აქვს თეთრი ყვავილები და წითელი ნაყოფი (შეიცავს C ვიტამინს). ფოთლები ერთმანეთის საპირისპიროდაა განლაგებული, ზემოდან მუქი მწვანეა, დანაოჭებული, ქვემოდან უფრო ღია ფოთლის ყუნწს ფუძესთან ორი ძაფისებრი თანაფოთოლი აქვს. ყუნწები ზედა ნაწილში ჯირკვლებიანია.
ასევე კარგი დეკორატიული ბუჩქია მოლოზანა (ლათ. Viburnum orientalis), რომელიც ჩვეულებრივ ძახველს წააგავს. უზანი (ლათ. Viburnum lantana) საშუალო ზომის ბუჩქია. მისი ნაყოფი თავდაპირველად მწვანეა, შემდეგ წითელი, მწიფე კი შავი და პრიალა. სამივე სახეობა საქართველოში როგორც ბარში, ისე მთაში, უმთავრესად ზომიერად ტენიან პირობებში იზრდება.
უწოდებენ აგრეთვე ძახველას, სამეგრელოში ძარწუფას, თუშეთში ძეხველს.
სქოლიო
*
Heaven (ალბომი)
Heaven — ჯგუფ U96-ის სტუდიური ალბომი. გამოიცა 1996 წელს. სხვადასხვა ქვეყანაში გამოიცა მისი არაოფიციალური ვერსია, რომელსაც Heaven Best Of '96 - Including 11 Brand New Hits ეწოდება.
სქოლიო
კატეგორია:U96-ის ალბომები კატეგორია:1996 წლის ალბომები
ლუდსახარში ბიტბურგერი
ლუდსახარში ბიტბურგერი (Bitburger Brauerei) — ერთ-ერთი ყველაზე მსხვილი გერმანული ლუდსახარში, რომელიც წლიურად დაახლოებით 4,2 მილიონ ჰექტოლიტრ ლუდს ხარშავს (2004).
გარდა ტრადიციული საფირმო ნიშნისა „ბიტბურგერ პრემიუმ პილსი“ (გერმ.:Bitburger Premium Pils) ლუდსახარში უშვებს აგრეთვე შემდეგი დასახელების ნაწარმს: „ბიტბურგერი მსუბუქი“ (Bitburger Light) და „ ბიტბურგერი უალკოჰოლო“ (Bitburger alkoholfrei). 2005 წლის მაისიდან „ბიტბურგერმა“ გამოუშვა ახალი ნაწარმი, ღია ფერის ლუდი „ბიტ სანი“ (Bit Sun).
ლუდსახარში დაარსებულ იქნა 1817 წელს იოჰან პეტერ ვალენბორნის მიერ ქალაქ ბიტბურგში. ფირმა „შპს ბიტბურგერ ჰოლდინგის“ (Bitburger Holding GmbH) შემადგენლობაშია (გერმანელი მილიარდერების, ზიმონების ოჯახის საკუთრება), რომელსაც აგრეთვე ეკუთვნის შემდეგი ფირმები: „ლუდსახარში კიონიგი“, „ლუდსახარში კიოსტრიცერი“, „ლუდსახარში ლიხერი“, „ლუსახარში ვერნესგრიუნერი“ და მინერალური წყლის კომპანია „გეროლშტაინერი“. გარდა ამისა კონსორციუმი ფლობს საზღვარგარეთული სასმელების კომპანიების აქციებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანიის კომპანიები
ვასო აბაშიძე
220px|მინი|ვასო აბაშიძე როლში ვასილ (ვასო) ალექსის ძე აბაშიძე (დ. 4 დეკემბერი, დუშეთი — გ. 9 ოქტომბერი, 1926, თბილისი) —  ქართველი მსახიობი. ქართული რეალისტური სამსახიობო სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. საქართველოს სსრ პირველი სახალხო არტისტი (1922).
ბიოგრაფია
სწავლობდა ჯერ თბილისის, მერე ქუთაისის გიმნაზიაში, რომლის დამთავრების შემდეგ მასწავლებლობდა ქუთაისში (1872–1877), შუშასა და ყაზახში (აზერბაიჯანი, 1877–1879). გიმნაზიაში სწავლის დროს მონაწილეობდა საოჯახო წარმოდგენებში (ალექსანდრე სუმბათაშვილსა და ვლადიმერ ნემიროვიჩ-დანჩენკოსთან ერთად, შემდეგ — ქუთაისის სცენისმოყვარეთა სპექტაკლებში, 1879-იდან კი, როცა მუდმივი ქართული თეატრი აღადგინეს, პროფესიული მსახიობი გახდა.
აბაშიძე ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის გამოჩენილ მოღვაწეთა წრეში იზრდებოდა და აგრეთვე ეზიარა რევოლუციურ-დემოკრატიულ იდეებს. ხშირად გამოდიოდა დაბებისა და სოფლების, მუშათა სახალხო თეატრების სცენაზე; მისი აზრით, მსახიობი მოწინავე საზოგადოების იდეების გამომხატველი უნდა ყოფილიყო, თეატრს კი რეალიზმისა და „განცდის ხელოვნების" გზით ევლო (იხილეთ მისი სტატია „მოკლე ცნობები დრამატული ხელოვნების შესახებ“, გაზეთ „ივერია“, 1894, NN 171,172).
აბაშიძე სცენიდან ამხელდა მის დროინდელ საზოგადოებას, მის გახრწნილებას და ფარისევლობას. შექმნა მრავალი კოლორიტული სახე: კუმუხტი, ტრდატოვი, დაბაღოვი (გიორგი ერისთავის „დავა“, „გაყრა“, „ძუნწი“), გეურქა (ზურაბ ანტონოვის „მზის დაბნელება საქართველოში“), ავეტიკა, აკოფა, მაზუთიანი, გასპარა, ოსეფა, გრიქულა (ავქსენტი ცაგარელის, „რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ!“, „ხანუმა“, „ციმბირელი“, „ბაიყუში“, „მათიკო“, „ჭკუისა მჭირს“), საქო (იოსებ გედევანიშვილის „მსხვერპლი“), ზიმზიმოვი, ისაია (გაბრიელ სუნდუკიანის „პეპო“, „ხათაბალა“), ბესო (ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინი „ღალატი“), გრზშნევსკი (ტრიფონ რამიშვილის „მეზობლები“). კლასიკური რეპერტუარიდან განასახიერა ფამუსოვის (ალექსანდრე გრიბოედოვის „ვაი ჭკუისაგან“), ხლესტაკოვის, გოროდნიჩის (ნიკოლოზ გოგოლის „რევიზორი“), ბელოგუბოვის, შმაგის (ალექსანდრე ოსტროვსკის „შემოსავლიანი ადგილი“, „უდანაშაულო დამნაშავენი“), სკაპენისა და ორგონის (მოლიერის „სკაპენის ოინები“, „ტარტიუფი“), ფიგაროს (პიერ ბომარშეს „სევილიელი დალაქი“) და სხვა როლები.
აბაშიძის სახელი მიკუთვნებული აქვს თბილისის მუსიკალური კომედიის თეატრს. თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 4 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1854 კატეგორია:გარდაცვლილი 9 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1926 კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები ვასო კატეგორია:მთაწმინდის პანთეონში დაკრძალულები
Lonesome Crow
Lonesome Crow (განმარტოებული ყვავი) — გერმანული როკ ჯგუფ სკორპიონსის სადებიუტო ალბომი, რომლის პროდიუსერი კონი პლანკი იყო. ყველა მუსიკა შექმნილია რუდოლფ შენკერისა და მიხაელ შენკერის მიერ. მუსიკის ტექსტები კი ეკუთვნის კლაუს მაინეს, ვოლფგანგ ძიონისა და ლოთარ ჰაიმბერგს.
რესურსები ინტერნეტში
ალბომი ჯგუფის ოფიციალურ საიტზე
სქოლიო
კატეგორია:სკორპიონსის ალბომები კატეგორია:1972 წლის სადებიუტო ალბომები
წინ წარმატებისკენ
წინ წარმატებისკენ (Big Time Rush) — ამერიკული სატელევიზიო შოუ, რომელიც პირველად Nickelodeon-ის ეთერში 2009 წლის 28 ნოემბერს გავიდა. სერიალმა პირველივე სერიის შემდეგ დიდი პოპულარობა მოიპოვა.
შინაარსი
სერიალი მოგვითხრობს ოთხ 16 წლის განუყრელ მეგობარზე. ცნობილი პროდიუსერი გუსტავო როკი შტატ მინესოტაში ჩადის, რათა იპოვოს ახალი ვარსკვლავი, რომელიც, როგორც თავად ამბობს, „მის ცეცხლს დაანთებს“ და პოპულარობის მწვერვალზე დააბრუნებს. გუსტავო ძალიან აგრესიული ადამიანია, მას არ აინტერესებს ხალხის გრძნობები და ყველას პირში ეუბნება, რომ ნიჭი არ გააჩნია. ერთ-ერთ კონკურსანტს ის „ბაზუკასაც“ კი დაუმიზნებს. როდესაც განუყრელი მეგობრები კასტინგის შესახებ შეიტყობენ, კენდელი, ჯეიმზი, კარლოსი და ლოგანი მაშინვე კასტინგზე გაიქცევიან, რათა ჯეიმზს პოპულარული მოუპოვონ, თუმცა გუსტავოს კენდელი მოეწონება და ჰპირდება, რომ ლოს-ანჯელესში წაიყვანს და მისგან ვარსკვლავს შექმნის. კენდელი მას პირობას უყენებს — თუ მისი წაყვანა სურთ, მაშინ მისი მეგობრებიც წაიყვანონ და ისინი მომღერალი ჯგუფი გახდებიან. გუსტავო თავდაპირველად სასტიკ უარზეა, თუმცა იმ წამსვე მიხვდება, რომ სხვა გზა არ აქვს. კარლოსს, ჯეიმზს, კენდელსა და ლოგანს წინ უამრავი სახალისო თავგადასავალი ელით.
ჯეიმზ დაიმონდი (ჯეიმზ მასლოუ)
საკუთარ თავზე შეყვარებული და თვითდაჯერებული ახალგაზრდა, რომლის ოცნებაა გახდეს პოპულარული. კამათის მოგვარებას მხოლოდ ერთი გზით ცდილობს - ყველას არწმუნებს, ისე მოიქცნენ, როგორც მას სურს. ჯგუფის 4 მონაწილისგან ჯეიმზს ყველაზე ამბიციური გეგმები და ოცნებები აქვს. მას სჯერა, რომ წარმატებას მიაღწევს, მაგრამ ასრულდება თუ არა მისი ცხოვრების ოცნება?
ლოგან მიჩელი (ლოგან ჰენდერსონი)
”ბიგ თაიმ რაშის” ყველაზე ჭკვიანი მონაწილე. ყველა კამათის მოგვარებას ლოგანი ლოგიკით და არგუმენტაციით ცდილობს. ამასთან ერთად ის არც მომაბეზრებელი გენიოსია და არც ”ბოტანიკოსი”. უბრალოდ სასაცილო, მხიარული ბიჭია, რომელსაც შეუძლია ცხოვრება სერიოზულად აღიქვას. ყოველ შემთხვევაში ჯგუფის დანარჩენ მონაწილეებზე სერიოზულად. მოსწონს, კამილა და როგორც ჩანს ეს გრძნობა ცალმხრივი არ არის.
გუსტავო როკი (სტივენ კრამერ გლიკმენი)
”ბიგ თაიმ რაშის” პროდიუსერი. ძალიან ეგოისტი კაცი. მან ერთხელ თქვა: ”პოპ-ვარსკვლავს ძაღლისგანაც შევქმნი!” და ამის გამო ბიჭებს ხშირად უწოდებს ”ლეკვებს” ან ”ძაღლებს”. ის ბიჭების ზურგს უკან აღიარებს, რომ ისინი მართლაც მოსწონს, მაგრამ მათ ძაღლებს იმიტომ უწოდებს, რომ მათ უნდა იცოდნენ ვინ არის მათი ”მწვრთნელი”.
კარლოსი, ჯეიმზი, კენდელი და ლოგანი მას ხშირად უშლიან ნერვებს და მის ჭკუაზე არ დადიან, რაც გუსტავოს საშინლად ამწარებს, მაგრამ ამავდროულად ეს მოსწონს, რადგან ბიჭები სხვებს არ ჰგვანან. ის ცდილობს ”ბიგ თაიმ რაშის” საშუალებით წარმატების მწვერვალზე ავიდეს.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკული სატელევიზიო შოუები კატეგორია:2009 წელს დაწყებული ამერიკული ტელესერიალები
ორტას მუზეუმი
ორტას მუზეუმი (Musée Horta, ნიდ. Hortamuseum) — მუზეუმი, რომელიც ეძღვნება არტ-ნუვოს სტილის ბელგიელ არქიტექტორ ვიქტორ ორტას, მის ცხოვრებასა და შემოქმედებას. მუზეუმი განლაგებულია ორტას ყოფილ საცხოვრებელსა და ატელიეში, ბრიუსელში. ინტერიერი არტ-ნუვოს სტილშია გადაწყვეტილი, რაც იგრძნობა ავეჯში, ჭურჭელსა და სხვა საგნებში, რომლებიც თვითონ ორტას ან მისი თანამედროვე ოსტატების გეგმითაა შექმნილი. მუზეუმი ხშირად მართავს დროებით ორტასა და მის შემოქმედებსათან დაკავშირებულ გამოფენებს. 2000 წელს იუნესკომ მუზეუმი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბელგიის შენობა-ნაგებობები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ბელგიაში
ნატალია პოგონინა
ნატალია პოგონინა (Ната́лья Андре́евна Пого́нина) დ. 9 მარტი, 1985, ვლადივოსტოკი,რსფსრ, სსრკ) — რუსი მოჭადრაკე, ქალთა შორის დიდოსტატი (2004), რუსეთის დიდოსტატი (2006), რუსეთის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (2016). ქალთა მსოფლიოს ჩემპიონატის ფინალისტი.
2004
ელისტაში 64 მონაწილეს შორის რეიტინგით 35-ე იყო და პირველივე ეტაპზე დაასრულა გამოსვლა, ფრანგ მარი სებაგთან 0,5:1,5.
2010
კვლავ პირველ ეტაპზე დაასრულა გამოსვლა ეკატერინბურგში, სადაც 42-ე ნომრად იყო განთესილი. იგი თანამემამულე ბაირა კოვანოვამ გამოთიშა ასპარეზობას 0:2.
2012
მესამე ეტაპამდე მივიდა ხანტი-მანსიისკში, სადაც მე-19 ნომერი იყო. პირველ ორ მატჩში თანამემამულეები სვეტლანა მატვეევა (3:1) და ალეკსანდრა კოსტენიუკი (1,5:0,5) დაიფრინა, თუმც მესამეში უკრაინელ ანა უშენინასთან დამარცხდა 0,5:1,5.
2015
ფინალამდე მივიდა სოჭში, სადაც 31-ე ნომრად იყო განთესილი. პირველ ეტაპზე ჩინელ გუო ქის მოუგო 1,5:0,5, მეორეშიც ჩინელი ჟუ ვენჟუნი დაამარცხა 1,5:0,5, მესამეში ფრანგი მარი სებაგი 3:1, მეოთხედფინალში ისევ ჩინელი ჟაი ქსიუ გამოთიშა ასპარეზობას 2,5:1,5, ნახევარფინალში შვედი პია კრამლინგი 2,5:1,5 და ფინალში უკრაინელ მარია მუზიჩუკს დაუპირისპირდა. რეგლამენტით ოთხი მატჩი იყო განსაზღვრული. პირველი შეხვედრა თეთრებით ყაიმით დაასრულა, მეორე კი შავებით წააგო. დარჩენილი ორი პარტია ყაიმებით დასრულდა და ნატალია ტიტულის გარეშე დარჩა.
2017
მესამე ეტაპამდე მივიდა თეირანში, სადაც მე-11 ნომრად იყო განთესილი. პირველ ეტაპზე კანადის სახელით მოასპარეზე ქიუ ჟოუს სძლია 1,5:0,5, მეორეში ჩინელ ჰუან ქიანს 3,5:2,5 და მესამეშიც ჩინელ ნი შიქუმთან დამარცხდა 0,5:1,5.
2018
კვლავ მესამე ეტაპიდან გამოვარდა ხანტი-მანსიისკში, სადაც მე-14 ნომერი იყო. პირველ ეტაპზე ინდოელი ბჰაკტი კულკარნი დაამარცხა 1,5:0,5, მეორეში ჩინელი ჟუ ჟუნერი 4:2 და მესამეში რუსეთის სახელით მოთამაშე კატერინა ლაგნოსთან დამარცხდა 4:5.
ფიდეს გრან-პრი ქალთა შორის
ფიდეს ქალთა გრან-პრის 2015-2016 წლების გათამაშებაში იასპარეზა, რომლის გამარჯვებულიც ქალთა მსოფლიოს ჩემპიონს ტიტულისთვის დაუპირისპირდებოდა. ნატალია ხუთიდან სამ ტურნირზე გამოვიდა და 21 მონაწილეს შორის მე-12 ადგილზე გავიდა.
რუსეთის ქალთა ნაკრები
საჭადრაკო ოლიმპიადაზე ძირითადად სათადარიგო იყო. პირველად 2008 წელს დრეზდენში, სათადარიგოზე გამოვიდა და მეოთხე ადგილს დასჯერდა. 2010 წელს ხანტი-მანსიისკში რუსეთის მეორე ნაკრების შემადგენლობაში პირველ დაფაზე იასპარეზა და გუნდი ათეულში მოხვდა. ორი ოქროს მედლით დაბრუნდა 2012 წელს სტამბულის ოლიმპიადიდან, როგორც სათადარიგო მოთამაშემ გუნდური და პირადი ოქროები მოიგო. ნატალიამ 6 პარტიაში იმარჯვა და თითი-თითო წაგება-ყაიმი გაიფორმა. 2014 წელს ტრომსოშიც სათადარიგომ გუნდური ოქრო აიღო. მეოთხე დაფაზე იჯდა მომდევნო ორ ოლიმპიადაზე ბაქოში და ბათუმში, სადაც ნაკრები მეოთხეზე გავიდა. ევროპის გუნდურ ჩემპიონატზე 2011 წელს პორტო კარასში, სათადარიგო დაფაზე მოთამაშემ გუნდური და პირადული ოქრო აიღო, ხოლო 2013-ში ვარშავაში მესამე დაფაზე, გუნდური ვერცხლი და პირადი ბრინჯაო. მსოფლიოს გუნდურ ჩემპიონატებზე სამჯერ გამოვიდა და ექვსი მედალიც მოიგო. 2011-ში მადრინში სათადარიგო დაფაზე და ნაკრების შემადგენლობაში ვერცხლის მედლები აიღო, ხოლო 2013-ში ასტანაში მესამე დაფაზე ნაკრებთან ერთად და თავის დაფაზეც ბრინჯაოები. კვლავ მესამე დაფაზე ითამაშა 2015-ში ჩენდუში, სადაც ინდივიდუალური და გუნდური ვერცხლები მიიღო.
შემოქმედება
2009 წლიდან საიტ Chess.com-ის მიმომხილველია. წერს საჭადრაკო ბლოგებს Sports.ru-ზე და RedHotPawn.com-ზე. მიყავდა საჭადრაკო რეპორტაჟები და ღონოსძიებები ChessGames.com და Chessdom.com საიტებზე. 2009 წელს დაანონსა რომ პეტერ ჟდანოვთან ერთად მუშაობს წიგნზე “Chess Kama Sutra” რომელიც მალე გამოვა. წიგნი ჯერ არ გამოსულა, თუმც მედიისგან ბევრი გამოხმაურება მოჰყვა.
პირადი ცხოვრება
2009 წლის 5 ივნისს ცოლად გაჰყვა IT-სპეციალისტს პეტერ ჟდანოვს, იმავე წელს ბიჭი შეეძინათ. სარატოვის სახელმწიფო იურიდული აკადემია წითელ დიპლომზე დაასრულა. მისი ჰობია ფლამენგო, მუსიკა, ფოტოგრაფია, მოგზაურობა, სპორტი, ლიტერატურა და პოეზია. ინტერნეტ საჭადრაკო კლუბში მისი ნომერია „Bagira“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჭადრაკის დიდოსტატები ქალთა შორის კატეგორია:რუსი მოჭადრაკეები კატეგორია:დაბადებული 9 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1985 კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის
ტეუელჩე
ტეუელჩეს ხალხი (Tehuelche; მაპუდუნგუნის ენაზე „მძვინვარე ხალხი“) — საერთო სახელი პატარა ტომებისა, რომლებიც ცხოვრობენ პატაგონიაში, პამპას რეგიონის სამხრეთ ნაწილში. მათ ასევე პატაგონებსაც უწოდებენ.
ტეუელჩეს ხალხი, რომელსაც ასევე უწოდებენ აონიკენკს (Aónikenk), სამხრეთ ამერიკის აღმოსავლეთ პატაგონიის ძირძველ ხალხს წარმოადგენს. მე-18 და მე-19 საუკუნეებში ტეუელჩეს ხალხზე გავლენა მოახდინა მაპუჩეს ხალხმა. ოდესღაც მომთაბარე ტეუელჩეს ხალხის მიწების კოლონიზაცია არგენტინისა და ჩილეს მიერ მე-19 საუკუნეში დასრულდა, რამაც თანდათანობით მათი ტრადიციულ ეკონომიკისა და ცხოვრების წესის რღვევა გამოიწვია. პატაგონიაში მეცხვარეობის დიდი ფერმების დაარსება განსაკუთრებით საზიანო გამოდგა ტეუელჩეს ხალხისთვის.
ვარაუდობენ, რომ სამხრეთ ამერიკის ევროპელი ადრეული მკვლევრების მონათხრობები პატაგონებზე, აქ მცხოვრები გიგანტური ადამიანების შესახებ, სწორედ ტეუელჩეს ხალხს გულისხმობდა, რადგან ისინი მართლაც საკმაოდ მაღლები არიან (საშუალო სიმაღლე 180 სმ). 2001 წლის აღწერის მონაცემებით, აქ ცხოვრობდა 4 300 ტეუელჩე.
თავდაპირველად ტეუელჩეს ხალხი ლაპარაკობდა ტეუელჩეს ენაზე, მაგრამ შემდგომში, არაუკანიზაციის შედეგად, ბევრი ტომი მაპუდუნგუნის კრებითი სახელწოდებით ცნობილ სხვადასხვა არაუკანულ დიალექტზე გადავიდა. გარდა ამისა, ტეუელჩეს ხალხის ერთი ნაწილისთვის მეორე სასაუბრო ენა იყო უელსური, რომელსაც ისინი უელსელ ემიგრანტებთან პატაგონიაში კომუნიკაციის დროს დაეუფლნენ.
სქოლიო
კატეგორია:ინდიელები კატეგორია:ამერიკის ხალხები
ელიტური საზოგადოება
ელიტური საზოგადოება (The Bling Ring) — რეჟისორ სოფია კოპოლას 2013 წლის მხატვრული ფილმი. ფილმი 2008-2009 წელს ჰოლივუდში მომხდარ რეალურ ამბავს ეფუძნება.
სიუჟეტი
ფილმი ახალგაზრდა მძარცველთა ჯგუფის ამბავს გადმოსცემს. დაჯგუფება სახელწოდებით Bling Ring ლოს-ანჯელესში 2008 წლის ოქტომბრიდან 2009 წლის აგვისტომდე მოქმედებდა. 5 მოზარდი თავგადასავლებისა და გართობის ძიებაში გადაწყვეტს რამდენიმე ცნობილი პიროვნების სახლის გაქურდვას. ჯგუფის წევრები იპარავდნენ ტანსაცმელსა და ძვირფასეულობა, რომლის საერთო ღირებულება სამ მილიონ ამერიკულ დოლარს აღწევდა. მძარცველთა მსხვერპლი იყვნენ ორლანდო ბლუმი, ლინდსი ლოჰანი, მეგან ფოქსი და ყველაზე ხშირად — პერის ჰილტონი.
როლებში
კამეო როლები
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:2013 წლის ფილმები კატეგორია:სოფია კოპოლას ფილმები კატეგორია:ბრიტანული ფილმები კატეგორია:გერმანული ფილმები კატეგორია:იაპონური ფილმები კატეგორია:ფრანგული ფილმები
Asperdaphne peradmirabilis
Asperdaphne peradmirabilis — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
რუისის ფერისცვალების საკათედრო ტაძარი
რუისის ფერისცვალების საკათედრო ტაძარი — ტაძარი შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ რუისის შუაგულში. ტაძარი ჯვარ-გუმბათოვანია (27,3X19,6 მ; სიმაღლე 23,2 მ). თავდაპირველი ნაგებობიდან შემორჩენილია გეგმის ძირითადი მონახაზი და შენობის აღმოსავლეთი ნაწილი. ეკლესია თავდაპირველად ნაგები ყოფილა კარგად გათლილი, თანაბარი ზომის მოყვითალო მომწვანო და იასამნისფერი ქვიშაქვის კვადრებით. აღდგენა-შეკეთებისას გამოყენებულია მონაცისფრო-მოშავო ბაზალტის კვადრები, შირიმი და აგური.
ისტორია
250px|მინიატიურა|მარცხნივ| რუისის ტაძრის კარიბჭის წარწერა ჯაბა ლაბაძის ფოტო გადმოცემით რუისის ტაძარი აუგია ვახტანგ გორგასალს. ამ ხნის ნაგებობას ჩვენამდე არ მოუღწევია. ეკლესიაზე გაირჩევა რამდენიმე სამშენებლო ფენა. უძველესი VIII-IX საუკუნეებს მიეკუთვნება. X საუკუნეში ეკლესია საფუძვლიანად შეუკეთებიათ. XI საუკუნეში გიორგი ეპისკოპოსს იგი კვლავ განუახლებია და მდიდრულად მოურთავს, რაზეც მეტყველებს ჩრდილოეთი კარიბჭის აფსიდის კონქის ქუსლთან არსებული ორსტრიქონიანი ასომთავრული წარწერა: წარწერის ბოლოში მიწერილია: ”მარიამ დედოფლისა” (დედა, რომელიც ბაგრატის გამეფებამდე განაგებდა ქვეყანას). საეპისკოპოსო კათედრალს დახმარებას უწევდა თამარ მეფის დედა ბურდუხანი: თემურლენგის შემოსევების დროს ეკლესია ძლიერ დაზიანებულა. დასავლეთი ფასადის წარწერის თანახმად ტაძარი აღუდგენია მეფე ალექსანდრე I-ს (1412-1442). ეკლესიის სამხრეთი ფასადის წარწერაში კი მოხსენიებულია შემკეთებელი ოსტატი: XVI საუკუნეში ეკლესია კვლავ აღუდგენია მროველ ეპისკოპოსს დიონისე ლარაძეს, ხოლო XVII საუკუნეში განუახლებია და შეუმკია მარიამ დედოფალს, როსტომ მეფის (1632-1758) მეუღლეს. XVII საუკუნეში მროველი ეპისკოპოსის სამწყსო საკმაოდ დიდ ტერიტორიას მოიცავდა. ვახუშტი ბაგრატიონი წერს: რუისის ეპარქიის იმ ხანის ეკონომიკაზე საინტერესო ცნობას იძლევა რუისის მღვდელმთავრის ნიკოლოზ ორბელიანის მიერ 1715 წელს შედგენილი ”სამწყსოს დავთარი”. 1803 წელს ტაძარში ტრაპეზ-ამბიონი აუგია იუსტინე მაღალაძეს. 1811 წელს რუისის ეპარქია გაუქმდა. 1920 წლის თებერვლის მიწისძვრამ ძეგლი ძლიერ დააზიანა. ძეგლზე აღდგენითი სამუშაოები ჩაატარა 1936 და 1938 წლებში საქართველოს კულტურული ძეგლთა განყოფილებამ, ხოლო 1950-1953 წლებში სპეციალურმა სამეცნიერო სახელოსნომ (ხელმძღვანელი ვ. ცინცაძე).