cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
პეტრიწონის მონასტრის ტიპიკონი
გრიგოლ ბაკურიანის-ძის ხელმოწერა
ქართულ ტიპიკონში მოხსენიებულია საინტერესო ცნობები ტიპიკონის შემქმნელსა და მასზე ხელმომწერების შესახებ:
აღნიშნული ქრონიკონი მოცემულია ბიზანტიური სათვალავით, რომელიც დასაბამითგან ქრისტემდე 5508 წელს ანგარიშობდა. შესაბამისად ტიპიკონი დაიწერა 1084 წლის (6592-5508=1084), დეკემბერში მეშვიდე ინდიქტიონს, რომელიც სწორედ ამ წელს მოდიოდა. მაგრამ მაშინ ახალი წელი ენკენისთვით იწყებოდა, და არა ოთხი თვის შემდეგ, იანვრით, როგორც დღეს არის. მაშასადამე, ზედმიწევნით რომ ვთქვათ, წესდება დაუწერიათ 1083 წლის დეკემბერში.
შემდეგ გრიგოლი აღნიშნავს შემდეგს:
აღნიშნული ტიპიკონი მოწმეა იმისა, რომ პეტრიწონის ტიპიკონი შეიქმნა მხოლოდ და მხოლოდ ორ ენაზე, სადაც გრიგოლის ხელი მოუწერია სამივე პირზე, ხოლო იერუსალიმის პატრიაქს კი მხოლოდ ბერძნულ ორ ვარიანტზე.
გრიგოლის ხელის მოწერა წესდების ქართულ ტექსტში შემონახულია დღემდე, მაგრამ იგი თვით გრიგოლის ხელით კი არ არის შესრულებული, არამედ გადმოღებულია ტექსტის გადამწერის ხელით XIII საუკუნეში დედნიდან. გადამწერმა, რომელმაც გადმოიტანა გრიგოლის ხელრთვა დედნიდან, შეასრულა იმავე მწიგნობრული ხელით, რომლითაც მთელი ტიპიკონი გადმოწერა, ე. ი. ნუსხა-ხუცურით, და ნიშნები (ასოები და წერტილები) წითურად გამოიყვანა. ამასთანავე მან პირველი ასო მთავრული დაწერა, სიტყვები ორწერტილით დაყო, ბოლოს კი სამწერტილი დასვა. ამის შემდეგ მან მიაყოლა შავი მელნით დედნისავე ცნობა რვეულთა ვითარების შესახებ („რვეულნი ყოველნი“...) და ამით გაათავა ტიპიკონის დაწერის საქმე.
დამტკიცების ტექსტის წითურად წერა ბიზანტიაში ყოფილა მიღებული: „კეისართა სიგელებს ბოლოში მათი წითურად დაწერილი ხელრთულობა ჰქონდათ და ოქრობეჭედიც შეკიდული იყო“; „სინგურითა და წითლით მარტო სათაურები და საზედაო ასოები კი არ იწერებოდა, არამედ ბიზანტიის კეისრები სინგურს საბუთებში ხელის მოსაწერადაც ხმარობდნენ ხოლმე“. როგორც ჩანს გრიგოლ სევასტოსმა ამ ჩვეულების მიხედვით წითურად გამოიყვანა დამტკიცების ფორმულა, რომელიც გადმომწერმა წითურადვე გაიმეორა. მანვე წითურადვე გამოიყვანა, როგორც მეტად მნიშვნელოვანი, შემდეგი ადგილიც, რომელიც დედანშიც წითურად იქნებოდა დაწერილი:
და იქვე:
ამრიგად ტიპიკიონის ქართული ვერსიის ასლი შეიქმნა ყველა პროცედურის გათვალისწინებით: შეიქმნა მალევე XIII საუკუნეში, გადმოტანილია შემქმნელის ვინაობა, დაფიქსირებულია დედნების რაოდენობა, თან ახლავს გრიგოლ დომესტიკოსისა და ეფთვიმე პატრიარქის ხელრთვების ასლები და რაც მთავარია ბოლოში გადმოტანილია მისი ბოლო აკორდი — განმტკიცება, სადაც მითითებულია რომ აღნიშნული ორენოვანი წყაროებიდან უპირატესობა ენიჭება მეორე ანუ ბერძნულენოვან ტიპიკონს. პრაქტიკულად თამამად შეიძლება ითქვას რომ ქართული ასლი სრულად შეესატყვისება ქართულ დედანს, რადაგანაც თავიდან ბოლომდე გამართული დოკუმენტია.
ბერძნული ვარიანტის ანდერძში დაწერილია შემდეგი ტექსტი:
ცოტა ქვემოთ იკითხება:
რაც შეეხება მაშენებლის ხელის მოწერას, იგი ასეთია:
ზომოთ მოყვანილი ტექსტებიდან ითვლება რომ აღნიშნული ტექსტი არ შეესაბამება დედანს, რადგანაც „სომხური“ ხელმოწერა არაა შემონახული. ის კი, რაც შემოინახა და ჩვენამდე მოაღწია, ნამდვილად გრიგოლის ხელმოწერა კი არ არის, არამედ 1083 წლის დედნიდან XIII საუკუნეში გადაწერილი და შემდეგ XVIII საუკუნეში ნათარგმნი ტექსტია. ამასთანავე ქართულ ტექსტს თან ახლავს დამტკიცების ფორმა, ბერძნულს კი არა.
სქოლიო
კატეგორია:ქართული სასულიერო ხელნაწერები კატეგორია:ბერძნული სასულიერო ხელნაწერები
საიდა გუნბა
საიდა კაპასას ასული გუმბა (დ. 30 აგვისტო, 1959, სოხუმი, — გ. 24 ნოემბერი, 2018, ბიჭვინთა) — აფხაზი მძლეოსანი (შუბის ტყორცნა). მოსკოვის ოლიმპიადის ვიცე-ჩემპიონი (1980; 67,76 მ; მოსკოვი). საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი. სსრკ ჩემპიონი (1978, თბილისი), სსრკ ხალხთა VII სპარტაკიადის ჩემპიონი (1979, მოსკოვი), სსრკ ხალხთა VIII სპარტაკიადის ვიცე-ჩემპიონი (1983, მოსკოვი), სსრკ ჩემპიონი (იუნიორები, 1978, რიგა). დაჯილდოებულია საპატიო ნიშნის ორდენით (1980).
1981 წელს დაამთავრა საქართველოს ფიზკულტურის ინსტიტუტი. პირადი რეკორდი (68,28 მ) 1980 წელს მოსკოვში უჩვენა. 1979 წელს, ლაიპციგში გამართულ ამხანაგურ შეხვედრაში, გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკისა და საბჭოთა კავშირის მძლეოსანთა ნაკრებ გუნდებს შორის, ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა. ამავე წელს სიტარდის (ნიდერლანდები) საერთაშორისო ტურნირის ჩემპიონი გახდა. 1980 წელს ტოკიოში (იაპონია) კი — ვარსკვლავთა საერთაშორისო ტურნირის ჩემპიონი. 1978–1987 წლებში იყო საქართველოს ფიზიკური კულტურისა და სპორტის სახელმწიფო კომიტეტის ინსტრუქტორი. რუსული მედია-საშუალებების ცნობით სანინსტრუქტორად მონაწილეობდა აფხაზეთის ომში (1992-1993) სეპარატისტების მხარეზე.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 30 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1959 კატეგორია:სოხუმში დაბადებულები კატეგორია:გარდაცვლილი 24 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2018 კატეგორია:ქართველი მძლეოსნები კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები კატეგორია:ქართველი ოლიმპიური პრიზიორები კატეგორია:აფხაზეთის ომის მონაწილეები საიდა
მანუას კუნძულები
მანუას კუნძულები (Manuʻa Islands) — კუნძულთა ჯგუფი, რომელიც შედგება ოთხი კუნძულისაგან: ტაუ (სამი რაიონი: ტაუ, ფალეასაო და ფიტიუტა) (44,31 კმ² ), ნუუტელე, ოფუ (7,215 კმ² ) და ოლოსეგა (5,163 კმ² ) (ბოლო ორი კუნძული შეერთებულია ქვიშიანი დანალექით). კუნძულების ჯგუფი მდებარეობს დაახლოებით 110 კმ-ში აღმოსავლეთით კუნძულ ტუტუილადან. ამერიკის სამოას ნაწილია.
გეოგრაფია
thumb|left|200px|მანუას კუნძულების რუკა ჯგუფის ყველა კუნძულს აქვს ვულკანური წარმოშობა. ზღვის დონიდან უმაღლესი წერტილია, ლატას მთა (969 მეტრი), რომელიც მდებარეობს ტაუს კუნძულზე.
მანუას კუნძულების მნიშვნელოვანი ნაწილი უკავიათ ნაკრძალებს.
ისტორია
მანუას კუნძულებს აქვთ მჭიდრო ისტორიული და კულტურული კავშირები სამოას არქიპელაგის სხვა კუნძულებთან.
პოლინეზიურ მითოლოგიაში მანუას კუნძულები ითვლებოდა ღვთიურ ადგილად, რადგანაც მათზე, ლეგენდების თანახმად, პოლინეზიურმა უზენაესმა ღმერთმა ტანგაროამ შექმნა ადამიანი და გარშემო კუნძულები.
ძველად მანუას კუნძულების უზენაესი ბელადები ატარებდნენ ტიტულს ტუი-მანუა (Tui Manu’a). მათგან უკანასკნელი იყო ტუიმანუა ელისარა (Tuimanu’a Elisara), რომელიც გარდაიცვალა 1909 წლის 2 ივლისს. ტუი-მანუას ტიტული დღემდე არსებობს, მაგრამ არ არის ხალხი, რომლებიც მას ატარებენ.
პირველი ევროპელი, რომელმაც 1721 წლის 14 ივნისს აღმოაჩინა მანუას კუნძულები, გახდა ნიდერლანდელი მოგზაური იაკობ როგევენი.
მანუას კუნძულები ოფიციალურად გახდა აშშ-ის სამფლობელო 1904 წლის 14 ივლისს.
მოსახლეობა
2010 წელს მანუას კუნძულების მოსახლეობის რაოდენობამ შეადგინა 1323 ადამიანი: ტაუს კუნძულზე (სამი რაიონი: ტაუ, ფალეასაო და ფიტიუტა) ცხოვრობდა 970 ადამიანი ), ოფუს კუნძულზე — 176 ადამიანი, ოლოსეგას კუნძულზე — 177 ადამიანი . ამასთან მოსახლეობა თანდათან კლებულობს. 1930-იან წლებში ამერიკის სამოას მოსახლეობის დაახლოებით 20 % ცხოვრობდა მანუას კუნძულებზე, 1980-იანი წლებისთვის კი — მხოლოდ 6 %. მოსახლეობის გადინება დაკავშირებულია მანუას კუნძულებზე ეკონომიკური აქტიურობის საშუალებების არ არსებობასთან. მანუას კუნძულების მთავარი ქალაქია — ლუმა კუნძულ ტაუზე.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკის სამოას კუნძულები კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები
შილდის მეხუთე კოშკი
შილდის მეხუთე კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ შილდის მიდამოებში, უკანჭალად წოდებულ ადგილას. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. შენობა გეგმით სწორკუთხაა. ნაგები იყო ნატეხი ქვით, დანგრეულია: კედლები შემორჩენილია 1,5–2 მეტრის სიმაღლეზე, ჩრდილოეთ კედელში შეინიშნება შესასვლელის კვალი.
ოლეგ რომანიშინი
ოლეგ რომანიშინი ((Олег Михайлович Романишин), ( Oleg Romanishin) დ. 10 იანვარი, 1952, ლვივი,უკრაინის სსრ, სსრკ) ― უკრაინელი მოჭადრაკე, დიდოსტატი (1976), ევროპის ჩემპიონი ახალგაზრდებში. ფილოლოგი.
ბიოგრაფია
ოლეგი 1952 წელს ქალაქ ლვივში დაიბადა და ჭადრაკის თამაში 5 წლისას მამამ მიხაილმა ასწავლა, რომელიც ლვივის ჩემპიონი გახლდათ. ხშირად იმარჯვებდა ახალგაზრდულ ტურნირებზე და 14 წლისას ოსტატის წოდება მიანიჭეს. 1973 წელს გრონინგენში ევროპის ახალგაზრდული ჩემპიონატი მოიგო და საერთაშორისო ოსტატი გახდა. იმავე წელს სსრკ-ს თასიც აიღო. 1974 წელს ინგლისში, ტესიდეში სსრკ-ს ნაკრების შემადგენლობაში მსოფლიოს სტუდენტური ჩემპიონატი მოიგო. იგი მეოთხე დაფაზე იჯდა, 9 პარტიაში 8 ქულა დააგროვა და ინდივიდუალური ოქროს მედალიც აიღო. მომდევნო წლის ოქტომბერში ნოვი-სადის ტურნირში იმარჯვა, ნოემბერ-დეკემბერში კი ერევანში სსრკ-ს ჩემპიონატზე მეორე ადგილი აიღო. მან 15 პარტიაში 7 მოიგო, 5 ყაიმით დაასრულა, 3 წააგო და ჩემპიონ ტიგრან პეტროსიანს ნახევარი ქულით ჩამორჩა. მის მსგავსად მეორეზე გავიდნენ ბორის გულკო, მიხაილ ტალი და რაფაელ ვაგანიანი. სტუდენტური მსოფლიოს ჩემპიონატი კიდევ ორჯერ 1976 და 1977 წლებში მოიგო, ორივეჯერ პირველ დაფაზე გამოვიდა და 1976-ში გუნდურ ოქროსთან ერთად ინდივიდუალურიც აიღო. სსრკს ნაკრების შემადგენლობაში 1977-1983 წლებში ევროპის ჩემპიონი გახდა. 1979 წელს უკრაინის სსრ-ს შემადგენლობაში სსრკ-ს სპარტაკიადა მოიგო. მონაწილეობდა მსოფლიოს ჩემპიონატის შესარჩევ, საზონათაშორისო ტურნირებში. 1975 წელს მე-15 ადგილზე გავიდა. 1979-ში რიგაში მეხუთე იყო და ნახევარი ქულა დააკლდა მეოთხედფინალში გასასვლელად. 1984 წელს სსრკს ნაკრების შემადგენლობაში მსოფლიოს შერჩეულ მოჭადრაკეთა ნაკრებს ეთამაშა. 3 პარტიიდან 2 ყაიმით დაასრულა და ერთი წააგო. 1985 წელს მექსიკაში, ტაქსკოში საერთაშორისო ზონალურ ტურნირზე გამოვიდა, თუმც მე-12 ადგილს დასჯერდა და მომდევნო ეტაპზე ვეღარ გადავიდა. 1990 წელს დიორში უნგრეთის ღია ჩემპიონატზე იმარჯვა, უახლოეს მდევრებს ორი ქულით გაუსწრო. 1993 წელს გრონინგენში პროფესიულ მოჭადრაკეთა ასოციაციის ეგიდით გამართულ მსოფლიოს ჩემპიონატზე იასპარეზა, შესარჩევში 54 მონაწილეს შორის მეშვიდე ადგილი დაიკავა და ნახევარფინალში გავიდა, სადაც მომავალ ჩემპიონთან ვიშვანათან ანანდთან დამარცხდა 2:5. ორი ტურნირი მოიგო დიდოსტატებში 2004 წელს სოლინ-სპლიტის და 2005-ში „პეტრა ჰოტელის“ რომში. ამჯამად ტურნირებზე იშვიათად გამოდის. thumb|ოლეგ რომანიშინი, 1972/1973 წელი. გრონინგენი, ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე
ტურნირები
მოგებული აქვს პრესტიჟული ტურნირები: ოდესა 1974, ნოვი სადი 1975, ერევანი 1976, ჰასტინგსი 1976/77, ტალინი 1977, ლენინგრადი 1977 (მიხაილ ტალთან ერთად), გაუსდალი 1979, ტილბურგი II ადგილი (ანატოლი კარპოვის შემდეგ), პოლიანიცა ზდრუი 1980, ლვივი 1981 (მიხაილ ტალთან ერთად), იურმალა 1983, მოსკოვი 1985, რეჯო ემილია 1986 (ულფ ანდერსონთან და ლუბომირ ლუბოევიჩთან ერთად), დრეზდენი 1990.
სსრკ-ს ნაკრები
სსრკს ნაკრების შემადგენლობაში 1978 წელს ბუენოს-აირესში ოლიმპიადაზე გუნდურ ვერცხლს დაეუფლა. მან სარეზერვო დაფაზე ითამაშა, 5 მოიგო, 4 ყაიმით დაასრულა, ერთი წააგო და ინდივიდუალურში მეექვსეზე გავიდა. ევროპის გუნდურ ჩემპიონატზე სამჯერ ითამაშა და სამივეჯერ გუნდურ და ინდივიდუალურ ოქროს დაეუფლა. 1977. მოსკოვი. მეშვიდე დაფა. (+3 =3 -0) გუნდური ოქრო, ინდივიდუალური ოქრო 1980. სკარა. მერვე დაფა. (+3 =2 -1) გუნდური ოქრო, ინდივიდუალური ოქრო 1983. პლოვდივი. მერვე დაფა. (+3 =3 -0) გუნდური ოქრო, ინდივიდუალური ოქრო
უკრაინის ნაკრები
საჭადრაკო ოლიმპიადა: 1992. მანილა. მესამე დაფა. (+4 =5 -2) 1994. მოსკოვი. მესამე დაფა. (+5 =6 -1) 1996. ერევანი. მესამე დაფა. (+2 =6 -1) გუნდური ვერცხლი 1998. ელისტა. მესამე დაფა. (+2 =4 -1) გუნდური ბრინჯაო 2000. სტამბული. სარეზერვო დაფა. (+1 =6 -1) გუნდური ბრინჯაო მსოფლიოს გუნდური ჩემპიონატი 1993. ლუცერნი. მესამე დაფა. (+2 =4 -1) გუნდური ვერცხლი 1997. ლუცერნი. მეოთხე დაფა. (+1 =4 -1) 2001. ერევანი. სარეზერვო დაფა. (+1 =3 -0). გუნდური ოქრო, ინდივიდუალური ვერცხლი ევროპის გუნდური ჩემპიონატი 1992. დებრეცენი. მესამე დაფა. (+4 =3 -0) გუნდური ვერცხლი 1999. ბათუმი. მესამე დაფა. (+2 =3 -1) 2001. ლეონი. მესამე დაფა. (+1 =7 -0)
კლუბები
1984 წელს სსრკ-ს კლუბ „ტრუდის“ შემადგენლობაში ევროპის საკლუბო ჩემპიონატი მოიგო.
თამაშის სტილი
მისი თამაშის სტილი აგრესიულია და ეს შესაძლოა ახალგაზრდობაში გავლილი წვრთნების შედეგი იყოს. სხვა დამწყებ ოსტატებთან ერთად ლვივის სამწვრთნელო აკადემიაში მას ინსტრუქტორი ვიქტორ კარტი წვრთნიდა. როცა ოსტატი გახდა მწვრთნელიც შეეცვალა და მისი მომზადება მსოფლიოს ექს-ჩემპიონმა მიხაილ ტალმა ითავა, რომელიც ცნობილი იყო თავისი შემტევი სტილით. ისინი 1975 წელს ერთმანეთსაც ეთამაშნენ და საუკეთესო მეგობრებიც გახდნენ. ხშირად იყენებდა ძველ, ნაკლებადპოპულარულ დებიუტებს, რაც მისი კარგი მომზადების შედეგი იყო. ერთ-ერთი მაგალითია 4.g3, ნიმცოვიჩის დაცვა, რომელიც 1930 წლებში გამოიყენეს და რომანიშინმა 1970-იანებში გააცოცხლა. ამჟამად ეს დებიუტი მის სახელს ატარებს. ფრანგული დაცვიდან (Be7) წარმოშობილი ახალი პოპულარული ვარიანტები, მან განავითარა.
შეფასება
პლანეტის ყველაზე მხცოვანმა დიდოსტატმა რუსმა იური ავერბახმა რომანიშინი ასე დაახასიათა: „მოჭადრაკე, რომელიც არაშაბლონური, ორიგინალური გადაწყვეტილებებისკენ ისწრაფვის“.
განათლება
დაამთავრა ლვივის სახელმწიფო უნივერსიტეტი
სქოლიო
კატეგორია:მოჭადრაკეები კატეგორია:ჭადრაკი კატეგორია:უკრაინელი მოჭადრაკეები კატეგორია:ჭადრაკის დიდოსტატები კატეგორია:10 იანვარი კატეგორია:1952 წელი სპორტში კატეგორია:უკრაინელი სპორტსმენები
Electrolux
Electrolux (ɛ²lɛkːtrʊˌlɵks) — ტრანსნაციონალური შვედური საყოფაცხოვრებო ელექტრო ტექნიკის მწარმოებელი კომპანია. დაარსდა 1919 წელს სტოკჰოლმში, აქვე მდებარეობს კომპანიის შტაბ-ბინა. კომპანია Electrolux ერთ-ერთი უმსხვილესი საოჯახო ტექნიკისა და მტვერსასრუტების მწარმოებელი კომპანიაა, რომელიც გაყიდული ერთეულების მიხედვით, მსოფლიოში სიდიდით მეორე კომპანიას წარმოადგენს Whirlpool–ის შემდეგ.
ისტორია
Electrolux წარმოადგენს ორი კომპანიის გაერთიანებას — Lux AB და Svenska Elektron AB, რომელიც ცნობილი იყო მტვერსასრუტების წარმოებით. Electrolux-ის წარმოშობა მჭიდროდ არის დაკავშირებული სწორედ მტვერსასრუტებთან, თუმცა დღეს კომპანია ასევე მსხვილ საოჯახო ტექნიკას ქმნის.
დევიზი
Electrolux-ის ამჟამინდელი საერთაშორისო დევიზია „Shape living for the Better“, წარსულში კი — „Thinking of you“ იყო. კომპანიამ, 1960-იან წლებში, დიდი ბრიტანეთის ბაზარზე მტვერსასრუტების გაყიდვებში წარმატება მოიპოვა დევიზით „Nothing sucks like an Electrolux“.
სქოლიო
კატეგორია:შვედეთის კომპანიები კატეგორია:ტრანსნაციონალური კომპანიები შვედეთში
რუსკაია პრავდა
რუსკაია პრავდა (რუსეთის სამართლიანობა, რუსეთის სიმართლე ან რუსული სამართლიანობა; პრავდა რუსისკაია (XIII ს., 1280), Правда Руськая, პრავდა რუსკაია (XV საუკუნის მეორე ნახევარი);  Русская правда, რუსული პრავდა; Руська Правда, რუსკა პრავდა) — კიევის რუსეთისა და შემდგომი რუსეთის სამთავროების სამართლებრივი კოდექსი ფეოდალური დაყოფის დროს. იგი დაიწერა XII საუკუნის დასაწყისში და გადაკეთდა მრავალი საუკუნის განმავლობაში. რუსული პრავდას საფუძველი, იაროსლავის პრავდა, დაიწერა XI საუკუნის დასაწყისში. „რუსკაია პრავდა“ ძველი რუსული სამართლის მთავარი წყარო იყო.
მიუხედავად ბიზანტიის კანონმდებლობის დიდი გავლენისა თანამედროვე სამყაროზე. აგრეთვე დიდი კულტურული და კომერციული კავშირებისა ბიზანტიასა და კიევის რუსეთს შორის, „რუსკაია პრავდას“ არავითარი მსგავსება არ გააჩნია ბიზანტიის იმპერიის კანონებთან. სიკვდილითა და ფიზიკური დასჯის არარსებობა ასახავს ნორვეგიულ იურისპრუდენციას.
გამოცემები
მინი| „ვრცელი გამოცემის“ ასლი. საწყისი ხელნაწერი: „СОУДЪ ꙖРОславль ‧ володимирица⁘⁓ Правда роусьскаꙗ :“ (Sudŭ Jaroslavlĭ Volodimirica. რუსული პრავდა.) ცნობილია „რუსკაია პრავდას“ სამი გამოცემა: მოკლე გამოცემა (კრატკაია), ვრცელი გამოცემა (პროსტრანაია) და შემოკლებული გამოცემა (სოკრაშჩიონნაია). შემორჩენილია XIII-XVIII საუკუნეებით დათარიღებული 110-ზე მეტი ეგზემპლარი, რომლებიც შეტანილია სხვადასხვა ხელნაწერებში: მატიანეებსა და კრებულებში. აქედან 100-ზე მეტი ეგზემპლარი, მათ შორის უძველესი შემონახული, არის ვრცელი გამოცემა.
ეს კოდექსი აღმოაჩინა ისტორიკოსმა ვასილი ტატიშევმა ნოვგოროდის ერთ-ერთი ქრონიკის ტექსტში და რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის ყურადღების ცენტრში მოექცა 1738 წელს. ტექსტის პირველი კომენტირებული გამოცემა გამოქვეყნდა ავგუსტ ლუდვიგ ფონ შლოცერმა 1767 წელს.
წარმოშობა და განვითარება
პრავდა რუსსკაიას სამართლებრივი რეგულაციები ასახავს XI-XIII საუკუნეების რუსეთში სოციალური ურთიერთობების ევოლუციას. საერთო სამართალი, თავადის (Князь) კანონმდებლობა და სამართალწარმოება წარმოადგენდა რუსკაია პრავდას საფუძველს.
რუსკაია პრავდას მოკლე გამოცემა შეიცავს ორ აშკარად განსხვავებულ ნაწილს, რომელსაც მკვლევრებმა პრავდა იაროსლავა უწოდეს (იაროსლავის კანონი, დაახლ. 1017 წ.), სხვაგვარად ცნობილი როგორც „დრევნეიშაია პრავდა“ (უძველესი სამართალი) და პრავდა იაროსლავიჩეი (იაროსლავის ძეთა კანონი, დაახლ. 1054). ზოგი მკვლევარი მიუთითებს ტექსტის სხვა განსხვავებულ კომპონენტებზე, რომლებიც შესაძლოა მოგვიანებით იყოს ჩამატებული.
„იაროსლავის კანონი“ მოიცავდა ფეოდალური სამართლის სამართლებრივ რეგულაციებს და არქაულ რეგულაციებს, რომლებიც შეიძლება აღმოჩნდეს პრიმიტიული კომუნალურ სისტემაში. პოპულარული თეორიის თანახმად, იგი გამოქვეყნდა იმისათვის, რომ გადაეწყვიტა კონფლიქტი კონსტანტინე დობრინიჩს, ნოვგოროდის პოსადნიკსა და ქალაქის ვარიაგ მოსახლეობას შორის.
„პრავდა იასლოვას“ შემდგომი განვითარება და გაუმჯობესება მოხდა იაროსლავის ვაჟებისა და მისი შვილიშვილის ვლადიმერ მონომახის დროს. ითვლება, რომ ახალი დებულებები დაემატა რუსკაია პრავდას 1068-1071 წლებში კიევის, ნოვგოროდის და როსტოვ-სუზდალის პროვინციის აჯანყების შემდეგ.
წარმოშობილ რუსულ სახელმწიფოში, პრავდა რუსკაია 1497 წელს შეიცვალა სუდებნიკით. რამდენიმე საუკუნით ადრე ფსკოვსა და ნოვგოროდში ახალი სამართლებრივი კოდექსი გამოქვეყნდა.
დადგენილებები
„პრავდა იაროსლავიჩეიმ“ გაზარდა მოცემული საზოგადოების პასუხისმგებლობა კნიაზის ჯარისკაცების, ტიუნების, მკვლელობაზე. „პრავდა იაროსლავიჩეი“ ითვალისწინებდა მძიმე სასჯელს ხანძრის, პირუტყვის განზრახ დასახიჩრებისა და მდიდარი ადამიანების საკუთრების კოლექტიური ხელყოფისთვის. 1113 წლის აჯანყების შემდეგ კიევში შემოღებულ იქნა გადაჭარბებული პროცენტის კანონი, რომელიც ზღუდავდა ფულის გამსესხებლების ფინანსურ ოპერაციებს. მინი|291x291px| კიევის რუსეთში მართლმსაჯულების განხორციელება (ივან ბილიბინის ნახატი) პრავდამ დაასტაბილურა ფეოდალური ურთიერთობებისა და სოციალური უთანასწორობის სისტემა. XI-XIII საუკუნეებში ახალი კანონები შეიქმნა სმერდებისთვის („სმერდ“ – ფეოდალზე დამოკიდებული გლეხი), ზაკუპებისთვის („ზაკუპ“ – ფეოდალზე დამოკიდებული გლეხი, რომელიც „ზაკუპის“ გადახდის შემდეგ თავისუფლდებოდა.), ხლოპებისთვის („ხლოპ“ – ფეოდალზე დამოკიდებული გლეხი, რომელიც შეიძლებოდა მოეკლათ ან გაეყიდათ, როგორც მონა) და ა.შ. პრავდას ფართო გამოცემა შეიცავს სპეციალურ რეგულაციებს ზაკუპებისა და ხლოპებისთვის. იგი ასევე ასახავს კნიაზის სასამართლოს როლს სასჯელის სხვადასხვა ფორმის გაზრდით და დაწესებით. მან დააწესა ჯარიმები, რომლებიც სარგებელს მოუტანდა კნიაზს ან მის ადმინისტრაციას დაზარალებულებისთვის კომპენსაციის შემცირებით.
სისხლის შუღლის გაუქმების მცდელობისას (რაც იმ დროს საკმაოდ გავრცელებული იყო), პრავდამ შეამცირა მისი „გამოყენება“ და შურისმაძიებლების რაოდენობა დაღუპულთა უახლოესი ნათესავებით შემოიფარგლა. თუ მსხვერპლის მხარეზე შურისმაძიებლები არ არსებობდნენ, მკვლელს უნდა გადაეხადა ჯარიმა (ე.წ. „ვირა“) კნიაზის სასარგებლოდ და ნაწილობრივი კომპენსაცია მსხვერპლის ახლობლებისთვის (მკვლელს საზოგადოება უნდა დახმარებოდა ჯარიმის გადახდაში). თუ ქალს მოკლავდნენ, უნდა გადაეხადათ ჩვეულებრივი ჯარიმის ნახევარი (ე.წ. „პოლივირიე“, ნახევარი „ვირა“). პრავდა ასევე იცავდა ფეოდალური საზოგადოების თავისუფალი წევრების ჯანმრთელობას და ღირსებას და აძლევდა ფინანსურ კომპენსაციას დასახიჩრებისთვის ან შეურაცხყოფისთვის, სიტყვით თუ ქმედებით. პრავდას ჰქონდა ყოვლისმომცველი სისტემა სასჯელებისა და ჯარიმებისთვის ქალაქში ან სოფელში ქურდობისთვის, ტყეების, სანადირო ადგილების ან მიწების განზრახ დაზიანებისთვის, ხელყოფისთვის და ა.შ. ის ასევე არეგულირებდა ფიზიკურ პირებს შორის დავალიანებას და შეიცავდა პასუხისმგებლობისა და მემკვიდრეობით კანონს. პრავდამ გამოიყენა მოწმეები, ფიცი და სასამართლო პროცესი წყლის ან რკინის კანონების საშუალებით, ერთგვარი უკანასკნელი ტესტი, რომელიც გამოიყენება ბრალდებულის უდანაშაულობის ან ბრალეულობის დასამტკიცებლად სასამართლო პროცესებში. სასამართლო პროცესი ასევე მოიცავდა მოწმეების ჩვენებას, მტკიცებულებებს, შეგროვებას ან დევნას. გამომძიებლებს ასევე მოუწიათ ცრუ ბრალდებების შემოწმება. ეს იყო პირველი ნაბიჯები სასამართლოს მეცნიერებისკენ.
მკვლელობაზე
3. თუ ვინმე მოკლავს კაცს გაურკვევლობაში და ბოროტმოქმედს არ ეძებენ, მაშინ საზოგადოება, სადაც მსხვერპლის თავი დევს, იხდის ვირას 80 გრივნას; ან 40 გრივნას (შენიშვნა: ეს იყო სიმდიდრე; ცხენი ღირდა ორი გრივნა, ხოლო ყმა 1/2 გრივნა).
4. რომელი საზოგადოებაც იხდის საერთო ვირას (ანუ საფასური მკვლელისთვის, რომელსაც მალავენ ან ვერ პოულობენ), ამის გადახდა რამდენიმე წლის განმავლობაში უნდა გააგრძელონ, რადგან წევრები იხდიან მკვლელის გარეშე. მაგრამ თუ მკვლელი იცნობს საზოგადოებას, საზოგადოება უნდა დაეხმაროს მას გადახდაში; მაგრამ იხდის მხოლოდ 40 გრივნას, ხოლო მკვლელი იხდის დანარჩენს ან თუ შემთხვევით ან დღესასწაულზე მოკლა ვინმე.
5. თუ უმიზეზოდ მოხდა მკვლელობა და ძარცვა, მაშინ ადამიანებმა არ უნდა გადაიხადონ მკვლელის ნაცვლად, არამედ მისი ქონება გაძარცვონ.
6. თუ ადამიანი ხელს არ უწყობს ვირას, მაშინ ხალხი მას არ დაეხმარება (მომავალში); ის გადაიხდის თავისი თავსთვის.
7. და ასეთია კანონი იაროსლავის ვირას შემგროვებლისთვის: ვირას შემგროვებელი იღებს კვირაში 7 სათლ სვიას, ასევე ცხვრის ან სხვა ხორცის ლეშის ან 2 ნოგატას (1 ნოგატა = გრივნას 1/20) ; ხოლო ოთხშაბათს ყველს და კვერნას; და იგივე პარასკევს; და მიეცი მას დღეში ორი ქათამი; და კვირაში შვიდი პური; და შვიდი საზომი მარცვალი; და შვიდი საზომი ბარდა; და შვიდი საზომი მარილი; ეს ვირას კოლექციონერისთვის მამაკაცთან ერთად; ხოლო მისთვის 4 ცხენი, რომელსაც საზომი შვრია ეძლევა; ვირას კოლექციონერისთვის 8 გრივნა და 10 კუნა გადასახადი, ხოლო პეიჯბოისთვის 12 ციყვის ტყავი; და გრივნა, როცა ის წავა, და თითოეულ მსხვერპლზე 3 გრივნა.
კნიაზის კაცზე...
9. თუ ის ბიჭია, მეჯინიბე ან მზარეული, მაშინ 40 გრივნა
10. ხოლო მზრუნველისთვის, ან ცხენის მატარებლისთვის, 80 გრივნა
11. მაგრამ სოფლის ზედამხედველისთვის, ან საველე სამუშაოს ხელმძღვანელისთვის, 12 გრივნა. ყმისთვის კი 5 გრივნა. იგივე ბოიარს.
13. ყმისთვის კი 5 გრივნა; ყმა ქალისთვის 6 გრივნა.
14. მასწავლებლისთვის კი 12, იგივე ძიძისთვის, ყმები იქნებიან ისინი თუ ქალები.
17. ხოლო თუ ვინმეს მკვლელობაში ედება ბრალი, მაგრამ არ არის მისაღები მოწმეები, იქნება რკინით სასამართლო. ასე უნდა მოიქცეს ყველა საჩივრის ან ქურდობის შემთხვევაში, თუ ბრალმდებელი ვერ წარმოაჩენს მტკიცებულებას და საჩივარი არის ოქროს გრივნის ნახევარზე ნაკლებზე, მაშინ იგი რკინით გაასამართლე; თუ საჩივარი ამაზე ნაკლებია, მაგრამ ორზე მეტი ვერცხლის გრივნა, მაშინ წყლის სამართლით; თუ ეს კიდევ უფრო ნაკლებია, მაშინ მან უნდა დადოს ფიცი.
კიევის ვლადიმირ I-ის კანონი
48. ვოლოდიმერ ვსევოლოდიჩმა, სვიატოპოლკის გარდაცვალების შემდეგ, შეკრიბა თავისი დრუჟინა ბერესტოვში: კიევის გენერალი რატიბორი; პროკოპი ბელგოროდის გენერალი; სტანისლავ პერეიასლაველი გენერალი; ნაჟირი; მიროსლავი; ივანოკი ოლეგის ჩუდინ ბოიარის ძე; და ისინი ასე ადგენენ: პროცენტის აკრეფა მხოლოდ მესამე გადახდამდე, თუ გამსესხებელი იღებს გადახდებს „სამად“ (თითოეული ვალის ნახევრის სამი გადახდა) ; თუ მოვალეს წაართმევს ორ წილს, მაშინ მას შეუძლია მოითხოვოს სრული დავალიანება; მაგრამ თუ მან შეაგროვა სამი წილი, მაშინ არ ითხოვს სრულ თანხას.
49. და თუ მოვალეს ყოველწლიურად 10 კვერნას წაართმევს თითოეულ გრივნას 20%-ს, ეს დასაშვებია.
თუ მოვალე გაიქცა...
52. თუ მოვალე გაურბის ბატონს, მაშინ ყმა; მაგრამ თუ ის მიდის ფულის საძებნელად მისი ბატონის ნებართვით, ან მიდის კნიაზთან მისი ბატონის წინააღმდეგ, მაშინ არ გახდება ყმა, არამედ გაასამართლებენ.
მოვალეებზე...
ჯაკომო ბონავენტურა
ბონავენტურამ კარიერა დაიწყო „ატალანტაში“ 2007 წელს. 2014 წელს 7 მილიონი ევროს სანაცვლოდ შეუერთდა „მილანს“. მისი დებიუტი იტალიის ნაკრებში შედგა სან-მარინოს წინააღმდეგ ამხანაგურ მატჩში 2013 წლის 31 მაისს.
რუსკაია პრავდა
კიევის ვლადიმირ I-ის კანონი
57. თუ მოვალე რამეს იპარავს, როდესაც მოვალეს დაიჭერენ, ბატონს შეუძლია მსხვერპლს აუნაზღაუროს მისი ცხენი ან სხვა რამ და მოვალე თავის ყმად აქციოს; ან თუ ბატონს არ სურს ანაზღაურება, მაშინ მან შეიძლება გაყიდოს თავისი მოვალე ყმად, მსხვერპლს აუნაზღაუროს ამით, ხოლო დანარჩენი შეინახოს.
ჯაკომო ბონავენტურა
სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 22 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1989 კატეგორია:ატალანტას ფეხბურთელები კატეგორია:მილანის ფეხბურთელები კატეგორია:პადოვის ფეხბურთელები კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები კატეგორია:სერია B-ს ფეხბურთელები კატეგორია:სერია C-ს ფეხბურთელები
რუსკაია პრავდა
კიევის ვლადიმირ I-ის კანონი
მოწმეებზე...
(...)
65. თუ ვინმე დაარღვევს სახმელეთო საზღვრებს, ან სხვის მიწას ამუშავებს, ან სხვის მიწაზე ღობეს შემოაწყობს, მაშინ კნიაზს 12 გრივნას გადაუხდის.
69. და თუ ფუტკარს მოიპარავს, მაშინ კნიაზს 3 გრივნას გადაუხდის; ხოლო თაფლისთვის, თუ საფუტკრე სავსე იყო, 10 კვერნას; მაგრამ თუ ცარიელი სკაა, მაშინ 5 კვერნა.
ყმებზე
71. თუ ყმა კნიაზის ბრძანების გარეშე აწამებს ყმას, კნიაზს უხდის 3 გრივნას, ხოლო ტანჯვისთვის მსხვერპლს 1 კვერნას.
ბეღლებზე
79. თუ ბეღელი დაიწვა, მსხვერპლის სახლი და ქონება გაიძარცვება, ზარალის ანაზღაურების შემდეგ, დანარჩენზე კი კნიაზის ყმა იქნება; სახლების დაწვისთვის.
80. და თუ ვინმე განზრახ დაჭრის ცხენს ან სხვა პირუტყვს, მაშინ კნიაზს გადაუხდის 12 გრივნას და ასევე აუნაზღაურებს დაზარალებულს ზარალს.
85. თუ ყმა მოკვდება, მაშინ მისი ქონება გადადის კნიაზში; თუ მას ჰყავს გაუთხოვარი ქალიშვილები, მაშინ ქონების ნაწილი გადაეცემა მათ მზითვად; თუ მისი ყველა ქალიშვილი დაქორწინებულია, ისინი ამას ვერ იღებენ.
ბოიარების ან დრუჟინას გარდაცვალების შესახებ...
86. თუ ბოიარი ან დრუჟინას წევრი მოკვდება, მაშინ მისი ქონება არ მიდის კნიაზთან; და თუ მას ვაჟები არ ჰყავდა, მაშინ მემკვიდრეობა მის ქალიშვილებს გადაეცემათ.
ბატონყმობაზე
102. ბატონყმობის სამი ტიპი არსებობს: მოწმეების წინაშე ყიდულობს ყმას ნახევარ გრივნამდე, ხოლო მოსამართლეს ყმის წინაშე ნოღატას აძლევს.
103. მეორე ბატონყმობა: თუ ვინმე დაქორწინდება ყმა ქალზე მისი ბატონის შეთანხმების გარეშე; თუ ის შეთანხმებით დაქორწინდება, რაც არ უნდა გადაწყვიტონ ბატონთან, ის ასე იქნება.
104. და მესამე ბატონყმობა: თუ ვინმე მოხელესა თუ მსახურად მოქმედებს ბატონის ცოდნის გარეშე; თუ არის შეთანხმება, რაც არ უნდა გადაწყვიტონ, ის ასე იქნება. თუ ის იღებს ბატონის დავალებებს, ის მისი მსახურია.
105. მარცვლეულის ვალისთვის კი ყმა არავინ გახდება; თუ დროულად არ გაისტუმრებს; მაგრამ თუ ის სრულად დაფარავს ვადამდე, ის თავისუფალია.
სქოლიო
კატეგორია:XIII საუკუნის ხელნაწერები კატეგორია:ძველი რუსული სამართალი
დავით გვანცელაძე
დავით გვანცელაძე (დ. 28 მარტი, 1937, ბათუმი, — გ. 1 მაისი, 1984, თბილისი) — ქართველი მოჭიდავე (ბერძნულ-რომაული სტილი, 70 კგ წონითი კატეგორია). ოლიმპიადის ბრინჯაოს პრიზიორი: (1964, ტოკიო), მსოფლიოს ვიცე-ჩემპიონი (1963, ჰელსინგბორგი), საბჭოთა კავშირის ხალხთა III სპარტაკიადის ვიცე-ჩემპიონი (1963, მოსკოვი), საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი: 1960 (თბილისი), 1962 (ტალინი), 1964 (ლენინგრადი), 1965 (კაუნასი), 1966 (სვერდლოვსკი), ივან პოდდუბნის მემორიალის გამარჯვებული (1962, 1963, 1964), საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი (ჭაბუკები, 1954). საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1971). 1971-72 წლებში ბერძნულ-რომაული სტილით მოჭიდავეთა საქართველოს ნაკრებს მწვრთნელი.
გიოდაქლარი (გუბადლი)
გიოდაქლარი (Gödəklər) — სოფელი აზერბაიჯანში, გუბადლის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გუბადლის რაიონის სოფლები
სელჩუქ ინანი
სელჩუკ ინანი (Selçuk İnan; დ. 10 თებერვალი, 1985, ისქენდერუნი) — თურქი ფეხბურთელი. თამაშობს სტამბოლის კლუბ „გალათასარაიში“. 2014 წლიდან არის ამ კლუბის კაპიტანი. 2012 წელს დასახელდა თურქეთის საუკეთესო ფეხბურთელად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1985 კატეგორია:თურქი ფეხბურთელები კატეგორია:2016 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 10 თებერვალი
შილდის მეექვსე კოშკი
შილდის მეექვსე კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ შილდის მიდამოებში, მდინარე ჩელთის მარცხენა ნაპირას. დანგრეულია. შენობა გეგმით სწორკუთხაა, ნაგები ყოფილა ნატეხი და რიყის ქვით. ჩრდილოეთ კედელში შეიმჩნევა შესასვლელის კვალი. დასავლეთ კედლის შემორჩენილ ნაწილში ბუხარია, მის გვერდით - სწორკუთხა ნიშა. აღმოსავლეთ კედელზე ჩანს ვიწრო სათოფურები.
ლიტერატურა
კატეგორია: ყვარლის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ცირა (სადგური)
ცირა (სადგური) (Ţîra, loc.st.cf) — სოფელი მოლდოვაში, ფლორეშტის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 116 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფლორეშტის რაიონის სოფლები
შილდის მეშვიდე კოშკი
შილდის მეშვიდე კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ შილდის მიდამოებში. ციხენანგრევებად წოდებულ ადგილას. დანგრეულია (შემორჩენილი კედლების მაქსიმალური სიმაღლე 1 მ-ია) კოშკი გეგმით სწორკუთხაა, ნაგებია რიყისა და ნატეხი ქვით კირის ხსნარზე.
ლიტერატურა
კატეგორია: ყვარლის მუნიციპალიტეტის კოშკები
პადრე-აბადის რაიონი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უკაიალის რეგიონის რაიონები კატეგორია:პადრე-აბადის პროვინციის რაიონები
ხახა
მინი| ხახა: წითელი — ცხვირ-ხახა ყვითელი — პირ-ხახა მწვანე — ხორხ-ხახა
ხახა (Pharynx) — ქორდიანებისა და ადამიანის წინა ნაწლავის ნაწილი, რომელიც პირის ღრუს უკანაა მოთავსებული. ხახაში ვითარდება სალაყუჩე ნაპრალები. ხმელეთის ხერხემლიანების ხახაში ჩაინერგება სალაყუჩე ნაპრალების რუდიმენტები, ანუ სალაყუჩე პარკები, რომელთა უკანასკნელი წყვილიდან ვითარდება ფილთვები. ხახის ეპითდლიუმის წარმონაქმნებია თიმუსი და ფარისებრი ჯირკვალი.
ადამიანის ხახა, პირის ღრუსა და საყლაპავი მილს შორის ჩართული ღრუ, რომელიც გაჭიმულია ფუძიდან კისრის VII მალამდე. ხახის ზემო ნაწილი (ცხვირ-ხახა) ცხვირის ღრუს უკან მდებარეობს. აქვე იხსნება ევსტაქის მილი. ხახის შუა ნაწილი (პირ-ხახა) პირის ღრუს უკან მდებარეობს და უკავშირდება მას ხახის პირით. ხახის ბოლო ნაწილში (ხორხ-ხახა) არსებობს ხორხში შესასვლელი და საყლაპავი მილის ხვრელები. ხახის კედელს ქმნის გარეთა-შემაერთებელქსოვილოვანი, შუა — კუნთოვანი — ლორწოვანი გარსები.
ლიტერატურა
კატეგორია:საჭმლის მომნელებელი სისტემა
ტაუ (კუნძული)
ტაუ (Ta‘ū) — მანუას კუნძულებში ყველაზე დიდი კუნძული და ყველაზე აღმოსავლეთით მდებარე ვულკანური კუნძული სამოას არქიპელაგში. მდებარეობს დაახლოებით 10 კმ-ში სამხრეთ-აღმოსავლეთით ოფუ-ოლოსეგას კუნძულებიდან და 110 კმ-ში აღმოსავლეთით კუნძულ ტუტუილადან. ამერიკის სამოას ნაწილია. XIX საუკუნის დასაწყისში კუნძულს ხშირად ეძახდნენ ოპოუნს.
გეოგრაფია
thumb|left|200px|კუნძულის ხედი კოსმოსიდან. კუნძული ტაუ წარმოადგენს საკმაოდ ეროზირებულ, მრავალჯერ ამოფრქვეული თხევადი ლავებისაგან შექმნილი ვულკანის ნარჩენს კალდერით. აქვს სამკუთხა ფორმა. კუნძულის სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 6 კმ-ს, სიგანე — დაახლოებით 10 კმ-ს. ტაუს უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან — ლატას მთა (931 მეტრი), რომელიც ამავდროულად მთელი ამერიკის სამოას უმაღლესი წერტილია. აღმოსავლეთი, დასავლეთი და ჩრდილოეთი მხრიდან ტაუს კუნძული გარშემორტყმულია მარჯნის რიფით.
კუნძულის სამხრეთ-აღმოსავლეთი ნაწილი, ლატას მთის წვიმიანი ტყეების ჩათვლით, სამხრეთი სანაპირო და მარჯნული რიფები ტაუს ამ ნაწილში არიან ამერიკის სამოას ეროვნული პარკის ნაწილი.
ისტორია
კუნძული ტაუ აღმოაჩინა ნიდერლანდელმა მოგზაურმა იაკობ როგევენმა 1721 წელს.
მოსახლეობა
2010 წელს ტაუს კუნძულის მოსახლეობის რაოდენობამ შეადგინა 790 ადამიანი.
ტრანსპორტი
კუნძულ ტაუზე მოქმედებს მანუას კუნძულებზე ყველაზე დიდი აეროპორტი, რომელიც მდებარეობს სოფელ ფიტიუტასთან. ტაუს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს უბე. ჩრდილოეთი სანაპიროს გასწვრივ არსებობს ავტოგზა, რომელიც ერთმანეთთან აერთებს კუნძულის რამდენიმე დასახლებულ პუნქტს.
სოციალური რომანი
სოციალური რომანი — ლიტერატურული ჟანრი, რომელშიც ყურადღება გამახვილებულია საზოგადოების, ხალხის პრობლემებზე. სოციალური რომანის გმირი შეიძლება იყოს ჩვეულებრივი მუშა, გლეხი და დაბალი საზოგადოებრივი ფენის წარმომადგენელი. სოციალური რომანი წარმოიშვა მეცხრამეტე საუკუნის ბოლოს და მეოცე საუკუნის დასაწყისში, როდესაც ხალხში სოციალიზმის იდეები გავრცელდა.
სოციალური ნაწარმობებია:
სქოლიო
კატეგორია:ლიტერატურული ჟანრები კატეგორია:სოციალური რომანები
სინინი
სინინი — ქალაქი ჩინეთში, ცინხაის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი.
გეოგრაფია
ქალაქი განლაგებულია ცინხაი-ტიბეტის პლატოს აღმოსავლეთ ნაწილზე, მდინარე ხუანშუის სანაპიროზე. საშუალო სიმაღლე ზღვის დონიდან — 2260 მ. საშუალო წლიური ტემპერატურა — 6°C.
მოსახლეობა
2010 წლის აღწერით, სინინში ცხოვრობენ ხუნელები — 74,04 %, ხუეიელები — 16,26 %, ტიბეტელები — 5,51 %, მონღოლები, ტუელები და სხვა ეროვნების ხალხები.
ტერიტორიულ-ადმინისტრაციული დაყოფა
thumb|left მოიცავს 5 რაიონს:
მათ შორის არის ახალი რაიონი ხაიხუ <br style="clear:both" />
ეკონომიკა
მეტალურგია, მანქანათმშენებლობა, ქიმიური მრეწველობა. სინანის ჩრდილო-დასავლეთით მდებარეობს დათუნის ქვანახშირის აუზი. სარკინიგზო ტოტით უკავშირდება ლუნხაის რკინიგზას. მოქმედებს თბოელექტროსადგური.
ღირსშესანიშნაობები
thumb|right|170 px|დუნგუანის დიდი მეჩეთი thumb|right|170px|რკინისგზის სადგური
სპორტი
ქალაქში მდებარეობს საფეხბურთო კლუბი "ცინხაი სენკე".
ლიტერატურა
კატეგორია:ჩინეთის ქალაქები
გრიგოლ კარანაძე
გრიგოლ თეოფილეს ძე კარანაძე (დ. 25 თებერვალი, 1902, სოფელი სამიქაო, სენაკის მაზრა, ქუთაისის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 2 მაისი, 1970, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი, ორგანოების თანამშრომელი, სახელმწიფო უშიშროების გენერალ-ლეიტენანტი.
ბიოგრაფია
გრიგოლ თეოფილეს ძე კარანაძე დაიბადა 1902 წლის 25 თებერვალს ქუთაისის გუბერნიის სენაკის მაზრის აბაშის უბნის სოფელ სამიქაოში, ღარიბი გლეხის ოჯახში. 1915 წელს ჩაირიცხა ახალსენაკის 4-კლასიან სასულიერო სასწავლებელში. 1919 წელს ოჯახის მძიმე ეკონომიკური პირობების გამო იძულებული გახდა, სწავლა მიეტოვებინა და სამიქაოში დაბრუნებულიყო.
მეორე მსოფლიო ომის წლებში ასრულებდა საპასუხისმგებლო დავალებებს, იყო ყირიმში პარტიზანული მოძრაობის ერთ-ერთი ორგანიზატორი და ხელმძღვანელი. აქტიურად მონაწილეობდა სევასტოპოლისა და სხვა ქალაქების დაცვაში. თავი გამოიჩინა აგრეთვე კავკასიის დაცვაშიც. 1942-1943 წლებში მუშაობდა სსრ კავშირის შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატისა და ამიერკავკასიის ფრონტის სარდლობის კავკასიონის დაცვის რწმუნებულად. გენერალი გრიგოლ კარანაძე 1943, 1944, 1945 წლებში მონაწილეობდა სამი დიდი სახელმწიფოს — თეირანის, იალტისა და პოტსდამის მეთაურთა შეხვედრებში. მას, სხვა პარტიულ და სამხედრო მუშაკებთან ერთად, სახელმწიფო მეთაურთა დაცვის ორგანიზებაც ევალებოდა. ის ოპერატიულ-ჩეკისტური ჯგუფის ხელმძღვანელი გახლდათ.
1953 წლის 16 აპრილს დაინიშნა საქართველოს სსრ შინაგან საქმეთა მინისტრის პირველ მოადგილედ, სადაც ამავე წლის 12 ოქტომბრამდე იმუშავა. 1953 წლის 12 ოქტომბრიდან 19 დეკემბრამდე იმყოფებოდა საქართველოს სსრ შინაგან საქმეთა სამინისტროს კადრების განყოფილების განკარგულებაში. 1953 წლის 19 დეკემბერს ფაქტების დისკრედიტაციის გამო შინაგან საქმეთა სამინისტროდან გაათავისუფლეს. 1953 წლის დეკემბრიდან 1957 წლამდე პენსიაზე იმყოფებოდა. 1957 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოსთან არსებული სატყეო მეურნეობის სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილედ.
მრავალჯერ იყო არჩეული საქართველოს კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის, თბილისის საქალაქო კომიტეტის, საკავშირო კპ (ბ) ყირიმის საოლქო კომიტეტის, საკავშირო კპ (ბ) დაღესტნის საოლქო კომიტეტის წევრად. იყო საბჭოთა კავშირის უმაღლესი საბჭოს I-III მოწვევების (1937-1952 წ.წ.) დეპუტატი ეროვნებათა საბჭოში, თბილისის მშრომელთა დეპუტატების საქალაქო საბჭოს დეპუტატი.
გრიგოლ კარანაძე 1970 წლის 2 მაისს, თბილისში გარდაიცვალა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 25 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1902 კატეგორია:გარდაცვლილი 2 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1970 კატეგორია:ყირიმის ასსრ-ის შინაგან საქმეთა სახალხო კომისრები კატეგორია:ყირიმის ასსრ-ის უშიშროების სახალხო კომისრები კატეგორია:დაღესტნის ასსრ-ის შინაგან საქმეთა სახალხო კომისრები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის შინაგან საქმეთა სახალხო კომისრები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის შინაგან საქმეთა მინისტრები კატეგორია:სსრკ-ის I მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:სსრკ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:სსრკ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
მალდონადო (ურუგვაი)
მალდონადო (Maldonado) — ქალაქი ურუგვაიში. მალდონადოს დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მონტევიდეოდან აღმოსავლეთით 134 კმ-ზე.
ქალაქი დაარსდა 1755 წელს თანამედროვე სახელწოდებით.
სქოლიო
კატეგორია:ურუგვაის ქალაქები
მთისძირის თემი (მრავალმნიშვნელოვანი)
მთისძირის თემი შეიძლება აღნიშნავდეს:
იკონოგრაფია
იკონოგრაფია (ბერძნ. εἰκών "გამოსახულება" "ვწერ" ) — მითოლოგიური, ისტორიული პირების და სცენების სისტემატური შესწავლა და აღწერა.
იკონოგრაფიის ისტორია
1840 წელს დაიწყეს ხატწერის ნიმუშების შემუშავება. იკონოგრაფია იგივე ხატწერა, ნებისმიერი ხასიათის რეალური ან ლეგენდარული სცენების აღწერაა, მისთვის დამახასიათებელი გამოსახულებებით. საუკუნეების განმავლობაში, ხელოვნების განვითარებასთან ერთად იკონოგრაფიული სქემაც განვითარდა და შეიცვალა. შეიცვალა ნაწარმოების აღწერის სტილი, მათი შინაარსისა და სიმბოლოების გადმოცემა. XIX - XX სს. რუსმა ისტორიკოსმა და იკონოგრაფიული ნიმუშების და მეთოდების შემქმნელმა ნიკოდიმ კონდაკოვმა, შეისწავლა ხატწერის ბიზანტიური ტრადიცია და შუა საუკუნეების რუსული ხელოვნება. იკონოგრაფიული ნიმუშებს ასევე სწავლობდა ამერიკელი მეცნიერი ერვინ ფანოფსკი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მითოლოგიური სიუჟეტები კატეგორია:იკონოგრაფია
გიოიარაბასი
გიოიარაბასი (Göyərabas) — სოფელი აზერბაიჯანში, გუბადლის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გუბადლის რაიონის სოფლები
ახალსოფლის პირველი ეკლესია
ახალსოფლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახალსოფლის მკვიდრ კ. დავითაიშვილის მიწის ნაკვეთზე. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით.
ეკლესია დარბაზულია, გეგმით სწორკუთხა (4,9x3,3 მ) ნაგებია ყორე ქვითა და კირის ხსნარით. დაზიანებულია: ჩაქცეულია გადახურვა, კედლები დარბაზულია, ზედა ნაწილში - მორღვეული. შესასვლელი დასავლეთითაა. შემორჩენილია მხოლოდ სამხრეთ წირთხლი. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია. რომლის ღერძზე სარკმლის კვალია  შემორჩენილი. აფსიდის ჩრდილოეთ გვერდში მოწყობილია ორი ფართო ნიშა. სამხრეთისაში ერთი. აფსიდის მხრებზე სატრიუმფო თაღის ქუსლებია შემორჩენილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მონტევიდეოს ბრძოლა
ტერმინი მონტევიდეოს ბრძოლა შეიძლება აღნიშნავდეს:
მინსეიტო
thumb|250px|პარტიის შტაბ-ბინა დედაქალაქ [[ტოკიოში]] მინსეიტო (立憲民政党 — კონსტიტუციურ დემოკრატიული პარტია) — იაპონიის ბურჟუაზიულ-მემამულური პარტია, არსებობდა 1927 წლის 1 ივნისიდან 1940 წლის 15 აგვისტომდე. გამოხატავდა მონოპოლისტური კაპიტალის, მსხვილი მემამულეებისა და მონარქისტული ბიუროკრატიის ინტერესებს. მინსეიტოს ხელმძღვანელები მჭიდროდ იყვნენ დაკავშირებულნი მიცუბისის კონცერნთან. 1940 წელს მინსეიტო დაიშალა, მისი მოღვაწეები შევიდნენ ახლად შექმნილ ფაშისტური ტიპის ბიუროკრატიულ ორგანიზაციაში— ტახტის დახმარების ასოციაციაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:გაუქმებული პოლიტიკური პარტიები იაპონიაში კატეგორია:იაპონიის იმპერიის პოლიტიკა
კურდღელი
კურდღელი (Lepus) — ძუძუმწოვართა გვარი კურდღლისებრთა ოჯახისა. ცნობილია 30-მდე სახეობა. მათი სხეულის სიგრძეა 44–47 სმ, მასა 5 კგ-მდე. ყურები დინგზე გრძელი აქვთ. უკანა კიდურები სიგრძით წინას მნიშვნელოვნად აღემატება. ბეწვი ხშირი და რბილია. გავრცელებული არიან ევრაზიაში, აფრიკაში, ჩრდილოეთ და ცენტრალურ ამერიკაში. საქართველოში გვხვდება რუხი კურდღელი (Lepus europaeus). კურდღელთა უმრვლესობა ღია ბალახოვან ვაკეებზე ბინადრობს, რამდენიმე სახეობა — ანთროპოგენულ ლანდშაფტებსა და ტყეებში. ახასიათებთ რიცხოვნობის მნიშვნელოვანი ცვალებადობა. გადააქვთ ინფექციური დაავადებები (ტულარემია, ტაქსოპლაზმოზი და სხვ.).
სქოლიო
* კატეგორია:კურდღლისებრნი
ლაკანდონები
მინი|ლაკანდონები ლაკანდონები (ლაკანდონულად Hach Winik „ჭეშმარიტი ან ნამდვილი ხალხი“) არიან აღმოსავლეთ ჩიაპასის (მექსიკის შტატი) მკვირდი მოსახლენი. ისინი იყოფიან ორ ეთნიკურ ჯგუფად: ჩრდილოეთ და სამხრეთ ლაკანდონებად.
ძველი მაიას მოდგმაში, ისინი არიან უკანასკნელნი, რომელნიც თავიან საუკუნოვან, ტრადიციულ წეს-ჩვეულებებსა და რელიგიას ნაწილობრივ ინარჩუნებენ. მეოცე საუკუნიდან მათ მეტად მოუწიათ ცივილიზებულ სამყაროსთან დაკავშირება. კულტურას, რომელიც დღეს დაახლოებით 700 ლაკანდონს მოიცავს, აკულტურაცია და გადაშენება ემუქრება.
სახელი
ლაკანდონები თავიანთ თავს Hach Winik – „ჭეშმარიტი ან ნამდვილი ხალხი“-ს უწოდებენ. სახელი „ლაკანდონი“, ესპანურად Lacandón (მრავლობითი: Lacandones) უკავშირდება ჩორტი-მაიას ერთ-ერთ ჯგუფს, რომელიც მდინარე Lacantún-თან ცხოვრობდნენ. სიტყვა Lakantun ჩორტის ენაზე „დიდ კლდეს“ ნიშნავს.
ისტორია
დღევანდელი ლაკანდონების წინაპრები XVIII საუკუნესა და XIX საუკუნის დასაწყისში პეტენისა და იუკატანის მხარეებიდან გადასახლდნენ უღრან ტყეებში მდინარე რიო უსუმანისტასთან, სადაც ისინი ტყის ნომადებად ცხოვრობდნენ და გარე სამყაროსგან იზოლირებული იყვნენ ბოლო დრომდე. ამ დროის განმავლობაში ისინი ქრისტიანობისა და სხვა ევროპული კულტურებისგან ხელშეუხებელნი რჩებოდნენ.
ისინი დიდი ხნის განმავლობაში მოწყვეტილი იყვნენ ყოველგვარ განვითარებას და ცივილიზაციასთან არანაირი კონტაქტი არ ჰქონდათ. ცხოვრობდნენ სელვა ლაკანდონაში,ჩიაპასის უღრან ტყეში. პირველ თეთრკანიანებს ისინი XIX საუკუნეში შეხვდნენ. ესენი იყვნენ ტყისმჭრელები, რომლებიც მაჰაგონის ხეებს ეძებდნენ.
რელიგია
მთელი თავისი ისტორიის განმავლობაში ლაკანდონთა რიტუალური პრაქტიკები და სარწმუნოება გაერთიანდა და განვითარდა. ცვლილებები უფრო მკაფიოდ გამოაჩინა დანარჩენი სამყაროს განვითარებისთან კონტრასტმა. კულტურული თვალსაზრისით, როგორც ადგილობრივი მესოამერიკელების კონსერვატიულმა ჯგუფმა, ლაკანდონებმა შეინახეს მხოლოდ მათთვის დამახასიათებელი თვისებები, როგორიცაა რელიგიური ტრადიციები. თანაც ამისთვის ხელი არ შეუშლია XVI საუკუნის დასაწყისში ლაკანდონში შეჭრილმა ხალხმა. აგრეთვე მნიშვნელოვანია იმის გააზრებაც, რომ ლაკანდონი კულტურულად კონსერვატიულია და ამასთანავე ის არასოდეს ყოფილა იზოლირებული, რადგან მათ მთელი თავისი ისტორიის განმავლობაში ჰქონდათ კონტაქტი და სავაჭრო ურთიერთობა სხვა ადგილობრივ მესოამერიკელებთან. ლაკანდონები მთელი თავისი ეთნოგრაფიული ისტორიის განმავლობაში ასაიდუმლებდნენ თავიანთ რელიგიურ რიტუალებს, რამაც ბევრი ამოუცნობი რამ დატოვა მათ რწმენაზე. ლაკანდონები სხვადასხვა ჰომოგენურ ჯგუფს მიეკუთვნებიან, რაც აგრეთვე უქმნის პრობლემას ეთნოგრაფებს რათა შეისწავლონ მათი რელიგია, როგორც წარსულში, ისევე ახლა. რამდენიმე გარკვეული განსხვავების პოვნა შესაძლებელია გეოგრაფიული მდებარეობის მიხედვით ლეკანდონის სხვადასხვა სოფელში. ლაკანდონის სოფლები პატარაა და მიმოფანტულია ჩიაპასის ჯუნგლებში. უფრო დიდი გეოგრაფიული განსხვავებაა თვალსაჩინო ლაკანდონებს (რომლებიც ცხოვრობდნენ ბონამპაკის და იაშჩილანის მაიას ნანგრევების ახლოს მდებარე ჩიაპას დაბლობზე) და მაღლობზე მცხოვრებ ლაკანდონებს შორის, რომლებიც ტბა ნაჯასა და მეცაბოკთან ახლოს ცხოვრობდნენ ჯუნგლებში. ლაკანდონები, რომლებიც ცხოვრობენ ჩიაპასის ჯუნგლების სამხრეთ ნაწილში, უფრო მოექცნენ სხვა ხალხის გავლენის ქვეშ და არიან უფრო აგრესიულები, ვიდრე დანარჩენი ლაკანდონები. მათ აქვთ ოდნავ განსხვავებული ჩაცმულობა და ქრისტიანული რწმენა უფრო ადრე გადმოიღეს.
თეიმურაზ წურწუმია
თეიმურაზ წურწუმია (დ. 24 ივლისი, 1962, ფოთი) — ქართველი ინჟინერ-მშენებელი, იურისტი, პოლიტიკოსი.
ლაკანდონები
ღმერთები
მინი|სარიტუალო ნივთები ღვთაებებს, როგორიცაა კ’აკოჩი, ღმერთი რომელსაც მიაწერენ დედამიწის შექმნას, მზე და სხვა ღმერთებს (რომლებიც მოდიან ბაკ ნიკტე’-დან ან ყვავილიდან სახელად პლუმერია რუბრა), არაფერი არ აქვთ საერთო რაიმე ადამიანურთან. სუკუნკიუმი ღმერთია, რომელმაც თქვა რომ იგი პირველია, ვინც პლუმერიის ყვავილიდან გადმოვიდა, დაკისრებული აქვს როგორც ადამიანთა სულების განსჯა, აგრეთვე მზეზე ზრუნვა (როდესაც იგი დასავლეთში ჩავა და გაქრება) და მთვარეზე ზრუნვა მთელი დღის განმავლობაში. ჰაჩაკიუმი საკუნკიუმის უმცროსი ძმაა და ამავდროულად ყველაზე მნიშვნელოვანი ღვთაებაც, რადგან სწორედ მან შექმნა ჯუნგლები, ცხოველები ქალი და კაცი (ამისთვის მას თავისი ცოლის დახმარებაც დასჭირდა). ჰაჩაკიუმის შემდგომ თაობაში იყვნენ სხვადასხვა მედიტირებადი ღმერთები, როგორიცაა მისი შვილი ტუუბი და მისი სიძე აჰ კინ ჩობი. მენსაბაკი არის წვიმის ღმერთი და როგორც ჯუნგლებში მცხოვრები ხალხისთვის ლაკანონთათვის იგი ძალიან მნიშვნელოვანია. მენსაბაკი შეგვიძლია დავაკავშიროთ მაიას ტომის ღმერთთან იუმ ჩაკ-თან, აგრეთვე წვიმის ღმერთთან. აღსანიშნავია, რომ ამ ტომში არ გვხვდება სიმინდის ღმერთი, რომელიც თითქმის ყველა მაიას წარმომავლობის ჯგუფშია. აგრეთვე არიან ღმერთები რომლებიც დაკავშირებულნი არიან ჭექა-ქუხილთან და ელვასთან (ჰაჰანუკ’უჰ), მიწისძვრებთან (კისინი), ომთან და დაავადებებთან (აკ კ’აკ’-ი) და შედარებით გვიან გაჩენილი აკიანთო, უცხოელების ღმერთი. ეს ღმერთი აღწერილია როგორც ღია ფერის კანის ღმერთი, რომელსაც ქუდი ახურავს და თან დააქვს ცეცხლსასროლი იარაღი. აკიანთო პასუხისმგებელია ვაჭრობაზე, მედიცინაზე, დაავადებებზე, ზოგიერთ ცხოველზე (მაგალითად ცხენებზე), მეტალის ნივთებზე და აგრეთვე ჰყავს შვილი სახელად ჰესუკლისტოსი (იესო ქრისტე) რომელიც უცხოელების ღმერთია. ამით კარგადაა გამოხატული ლაკანდონების კულტურული ადაპტაციის შესაძლებლობა, თუ როგორ უდგებიან ისინი რაიმე ახალს, თუნდაც ახალ ღმერთებს და მსოფლმხედველობას. ისინი აღიარებენ, რომ ჰესუკლისტოსი ღმერთია, თუმცა არ თვლიან მას თაყვანისცემის ღირსად, რადგან იგი მეორეხარისხოვან ღმერთად მიაჩნიათ.
თეიმურაზ წურწუმია
დაამთავრა შრომის წითელი დროშის ორდენოსანი, ვ.ი. ლენინის სახელობის საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი და სოხუმის ფიზიკა-ტექნიკის ინსტიტუტი. 2008–2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი, ქალაქ ფოთის მაჟორიტარი დეპუტატი, საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“.
ლაკანდონები
საცერემონიო ნაგებობები, წმინდა ადგილები და სარიტუალო ობიექტები
ლაკანდონის სოფლების უმეტესობას აქვთ ღმერთის სახლი, სადაც ტარდება რელიგიური ცერემონიები. ზოგიერთი მათგანი განლაგებულია რელიგიური ლიდერის საცხოვრებლის მახლობლად ან უხუცესი კაცის სახლთან ახლოს. ზოგიერთი სოფელი მალავს თავის ღვთის სახლს ჯუნგლებში, რათა უცხოელებმა ვერ იპოვონ იგი. ასეთი ადგილები ხშირად დაცულია ან დაფარულია მცენარეებით, რათა შიგნით ჩატარებული რიტუალები სრულიად გასაიდუმლოებული იყოს. ღმერთის სახლი აშენებულია დაბლა, მიწასთან ძალიან ახლოს, რაც კიდევ უფრო ართულებს მათ დანახვას. მისი ყველა გვერდი ზუსტად უყურებს მხარეებს, ხოლო შესასვლელი აღმოსავლეთითაა განლაგებული, ისე რომ მაიას რუინებისკენაა მიმართული და ხედავს მზის ამოსვლას. ღმერთის სახლის შიგნით არის პირველადი გამოყენების ნივთები, რომლებიც გამოიყენება სხვადასხვა ცერემონიისთვის. აგრეთვე მუსიკალური საკრავები, მაგალითად დრამები, რომლებიც ჭერზეა დაკიდებული და არ ეხება მიწას სანამ არ იქნება სიმღერის ან ცეკვის აუცილებლობა; ცეცხლის დამნთები მოწყობილობა, რომელიც ძირითად შემთხვევაში ორ ჯოხს წარმოადგენს, თუმცა ამ ბოლო დროს აგრეთვე გვხვდება სანთებელა და; სკამები; კერამიკის ჭურჭელი სარიტუალო საჭმლის და სასმლის საჭმელად; მოლუსკის ნიჟარა, რომელიც ჩასაბერი ინსტრუმენტის როლს ასრულებს, რითი ცერემონიის დაწყებას იუწყებიან როგორც სოფლის მოსახლეობისთვის, ისევე ღმერთებისთვისაც; სპეციალური ჭურჭელი ალკოჰოლური ბალჩის (თაფლისგან და წყლისგან დამზადებული სასმელი, დამახასიათებელი ძველი ინდიელებისთვის, ცენტრალური ამერიკის მოსახლეთათვის და მაიას ტომებისთვის) მოსამზადებლად; რაც ყველაზე მთავარია ღმერთის სახლში არის რეზინის ფიგურები, სარკმევლის საკიდები (კოპალისგან დამზადებული) და კერამიკული ღმერთის ქოთნები, რომლებიც გამოიყენებოდა სხვადასხვა რამის დასაწვავად რიტუალის დროს. წმინდა ადგილები მოიცავდნენ მღვიმეებს (სადაც მზე იმალებოდა ყოველ ღამე), მაიას რუინებს (სადაც ოდესღაც ღმერთი ცხოვრობდა), მდინარის ნაპირები, სალი კლდეები და გარკვეული ადგილები ჯუნგლებში (ამ ადგილებში არ ჩეხავენ მცენარეულობას). ასეთი ადგილები ხშირად დასახლებისგან მოშორებულია, გასაიდუმლებულია და უცხოელებისთვის მიუწვდომელია. ღმერთის ქოთნები პატარა კერამიკული ჯამებია, რომელზეც ამა თუ იმ ღვთაების სახეა გამოსახული. ამ ქოთნებს წვავენ ღია ცის ქვეშ და ზედ უსმევენ თიხას, ლაიმს და წყალს, რის შემდეგად ღებავენ წითელი და შავი საღებავებით. ქალის და კაცის ქოთნები განსხვავდებიან ერთმანეთისგან დიზაინით, კაცის ქოთანი ზოლიანია, ხოლო ქალის კი კუბოკრული. ამის გარდა ქოთნები გამოიყენება რიტუელებში, რომლებიც სიცოცხლესთან და სულის ქონასთანაა დაკავშირებული. ღვთის ქოთნებისთვის სიცოცხლის მისანიჭებლად ლაკადონები იყენებენ პატარა ქვებს, რომლებიც მაიას რუინებთან იყო ნაპოვნი, რათა მისთვის სიწმინდეც მიენიჭებინათ. ისინი აგრეთვე იყენებდნენ კაკაოს მარცვლებს რათა ქოთნისთვის „გული“ მიეცათ. ყოველი ღმერთის ქოთანი გაკეთებული იყო სპეციალური რიტუალით და თუ ქოთანი კარგ მდგომარეობაში ინახებოდა, იგი მამიდან შვილზე შთამომავლობით გადადიოდა. თუ ქოთანი ზედმეტად დაზიანდებოდა, ექნებოდა ბევრი ნამწვარი ან თუნდაც გატყდებოდა, მისი შეცვლისთვის ცალკე რიტუალი იმართებოდა. გაფუჭებული ქოთანი კი წმინდა ადგილას მიჰქონდათ და იქ ტოვებდნენ.
თეიმურაზ წურწუმია
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 24 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1962 კატეგორია:საქართველოს VII მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:სოხუმის ფიზიკა-ტექნიკის ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:ფოთში დაბადებულები