cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ლიბერალიზმი
სოციალური ლიბერალიზმი
თუკი ლიბერალიზმის პოლიტიკური მოდელი გახდა თავდასხმის ადრესატი, როგორც მემარჯვენე ნაციონალისტური, ისე მემარცხენე კომუნისტური ძალების მხრიდან, მისი ეკონომიკური, საბაზრო მოდელი საერთოდ განადგურების საფრთხის წინაშე დადგა. დიდი დეპრესიის არნახულმა მასშტაბებმა, წარმოების შემცირებამ და უმუშევრობის დონის ზრდამ დააბნია კლასიკური ლიბერალიზმის მხარდაჭერებიც კი და დანერგა საერთო პესიმიზმი საბაზრო ეკონომიკის მიმართ. 200px|მინი|მარცხნივ|[[დიდი დეპრესია, დოროთეა ლანჯის ფოტო „მიგრანტი დედა“]] დიდი დეპრესიის მასშტაბებმა და შედეგებმა დაარწმუნეს დასავლური პოლიტიკური წრეები, რომ საჭირო იყო სახელმწიფოს მხრიდან გარკვეული დოზით ეკონომიკის დაგეგმარება და ამისთის საჭირო ინსტრუმენტების და მექანიზმების არსებობა. პრეზიდენტმა ფრანკლინ დელანო რუზველტმა (1933-1939) მიიღო ე.წ „ახალი კურსი“ (New Deal), რომელიც გულისხმობდა მთავრობის როლის ზრდას ეკონომიკაში და ბიზნესის გაზრდილ რეგულირებას. ლიბერალიზმის წინაშე მდგარი ახალი გამოწვევების პასუხად ბრიტანელმა სოციალისტმა ეკონომისტმა ჯონ მეინარდ კეინზმა თავის ცნობილ ნაშრომში „დასაქმების, სარგებლისა და ფულის ზოგადი თეორია“ საზოგადოებას წარუდგინა ახალი ეკონომიკური თეორია. კეინზი ამტკიცებდა, რომ მთავრობის ჩარევას ეკონომიკაში შეეძლო დადებითი როლი ეთამაშა ბიზნესისა და წარმოების ციკლის განვითარებისთვის და მინიმუმამდე დაეყვანა უმუშევრობის დონე. 150px|მინი|[[ფრანკლინ დელანო რუზველტი, ფოტო გადაღებულია ტაიმისთვის]] 150px|მინი|[[ჯონ მეინარდ კეინზი, ბრიტანელი ეკონომისტი]] მეორე მსოფლიო ომმა და მასში დასავლური ბლოკის გამარჯვებამ ხელახალი ბიძგი მისცა ლიბერალური დემოკრატიის ბუმს მსოფლიოში. ომის შემდგომმა პროცესებმა და განსაკუთრებით ცივი ომის დაპირისპირებამ კომუნიზმსა და კაპიტალისტურ სამყაროს შორის შექმნა მდგრადი ეკონომიკური ზრდისა და კეთილდღეობის არნახული პერიოდი დასავლურ სამყაროში. კეინზიანიზმით შთაგონებული მთავრობები ცდილობდნენ საკუთარი ინდუსტრიული შესაძლებლობების მაქსიმალურად განვითარებას და ეკონომიკების გაფართოებას საგადასახადო ტვირთის ზრდისა და საგარეო თუ საშინაო ვალების საშუალებით. ლიბერალური ეკონომიკის ამ მოდელს, სადაც მთავრობის ჩარევით ხორციელდებოდა დოვლათის რედისტრიბუცია, სოციალური სერვისების ზრდა და მდგრადი განვითარება ეწოდა კეთილდღეობის სახელმწიფო. კეთილდღეობის სახელმწიფო უზრუნველყოფდა არა მარტო საბაზისო სოციალური სერვისების მიწოდებას, არამედ პენსიებს, უმუშევრობის შემწეობას, სუბსუდირებულ ჯანდაცვას, ოჯახების დახმარების პროგრამებს, უფასო უმაღლეს განათლებას და ა.შ. ლიბერალური კეთილდღეობის სახელმწიფოს ზენიტი იყო აშშ-ში პრეზიდენტ ლინდონ ჯონსონის (1963-1969) ადმინისტრაცია და მისი „დიადი საზოგადოების“ (Great Society) კონცეფცია ხოლო ბრიტანეთში კლემენტ ეტლის (1945-1951) ლეიბორისტული მთავრობა. 60-იან წლებში კეთილდღეობის სახელმწიფოს მოდელი გავრცელდა დასავლეთ და ჩრდილოეთ ევროპაში, განსაკუთრებით კი სკანდინავიაში, ასევე იაპონიასა და კანადაში.
თანამედროვე ლიბერალიზმი
თანამედროვე ლიბერალიზმი ევროპაში აერთიანებს კლასიკური, სოციალური და ნეოკლასიკური ლიბერალიზმის ეკონომიკურ და სოციალურ ელემენტებს და მჭიდროდაა დაკავშირებული XX საუკუნის ბოლოს დაწყებულ თანასწორობის ახალ მოძრაობებთან. თანამედროვე ლიბერალიზმის მთავარ გამოწვევას წარმოადგენს სოციალური სამართლიანობისთვის და უფლებრივი თანასწორობისთვის ბრძოლა. ამის ყველაზე კარგი გამოხატულებაა ევროკავშირი, რომელიც თავისი ეკონომიკური და პოლიტიკური შინაარსით ერთგვარ შერეულ ლიბერალურ მოდელს გვთავაზობს რომელიც აერთიანებს თავისუფალი საბაზრო ეკონომიკის ძირითად პრინციპებს (სავაჭრო ბარიერების გაუქმება, ადამიანის, კაპიტალის, საქონლის და სერვისების თავისუფალი გადაადგილება) და კეთილდღეობის სახელმწიფოს ელემენტებს (რეგიონული და სექტორული გათანასწორების პოლიტიკები, სამომხმარებლო და საწარმოო რეგულაცოები, შრომის უსაფრთხოება და ა.შ.) და ამასთანავე იბრძვის ინდივიდების სრული უფლებრივი ემანსიპაციისა და დისკრიმინაციის ყოველგვარი ფორმის აღმოფხვრისთვის. 150px|მინი|მარცხნივ|[[ევროკავშირის დროშა]] შეიძლება ითქვას რომ დღეს ევროპაში მეინსტრიმ ლიბერალიზმი ცენტრიდან უფრო მარცხნივ გადაიხარა სოციალურ და პოლიტიკურ საკითხებში და სოციალ-დემოკრატიის ფორმა მიიღო. ამის კარგი მაგალითებია გერმანიის ქრისტიან-დემოკრატიული კავშირი, რემ-ი საფრანგეთში, ცენტრის პარტია ფინეთში. ამერიკის შეერთებულ შტატებში სიტუაცია უფრო რადიკალურია. შტატებში ლიბერალიზმი გადაიქცა თითქმის მთლიანად მემარცხენე მოძრაობად. ჯონ ლოკის იდეებიდან ჯონ დიუის და ჯონ როულსის იდეებამდე. ლიბერალიზმი და ლიბერტარიანიზმი იქცნენ ერთმანეთის მოწინააღმდეგე პოლიტიკურ დოქტრინებად, მიუხედავად იმისა რომ მათი შეხედულებები სოციალურ საკითხებზე თითქმის იდენტურია. საგულისხმოა ისიც, რომ ამერიკელი ლიბერალები ცდილობენ გაემიჯნონ სოციალ-დემოკრატიას, მიუხედავად მათ შორის არსებული უამრავი მსგავსებისა. ამერიკაში მემარცხენეობა, როგორც ფორმა და არა როგორც შინაარსი, არც ისე პოზიტიურად აღიქმება, ამიტომაც ამერიკელი ლიბერალები ამჯობინებენ ერქვათ პროგრესული ლიბერალები, ან ლიბერალ დემოკრატები მაგრამ არა მემარცხენე ან სოციალური ლიბერალები. თუ სოციალურ საკითხებზე არსებობს მეტნაკლებად იდენტური შეხედულებები ლიბერალიზმის ყველა ფორმაში, კლასიკური და ნეოკლასიკური ლიბერალიზმის ეკონომიკური მოდელი უფრო მეტად კონსერვატიულ და ლიბერტარიანულ პარტიებში ინკორპორირდა.
სქოლიო
კატეგორია:ლიბერალიზმი კატეგორია:პოლიტიკური იდეოლოგიები კატეგორია:სოციალური ფილოსოფია კატეგორია:სოციალური იდეოლოგიები
სელუქი
სელუქი (سلوق‎) — ქალაქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ლიბიაში, კირენაიკის რეგიონის ბენღაზის რაიონში. მდებარეობს ქალაქ ბენღაზიდან 53 კმ-ით სამხრეთ-აღმოსავლეთით.
იტალიის ლიბია
ლიბიის იტალიური ოკუპაციის დროს, როდესაც შექმნილი იყო კოლონია იტალიის ჩრდილოეთ აფრიკა, სელუქში მდებარეობდა საკონცენტრაციო ბანაკი, რომელიც აღმოსავლეთ ლიბიაში მცხოვრები მომთაბარე ტომებისათვის იყო განკუთვნილი. 1931 წელს, აქ ჩამოახრჩვეს ლიბიური წინააღმდეგობის ლიდერი ომარ მუხთარი.
სქოლიო
კატეგორია:ლიბიის ქალაქები
რობერტ უოლპოლი
რობერტ უოლპოლი, პირველი გრაფი ორფორდი (Robert Walpole, 1st Earl of Orford) (დ. 26 აგვისტო, 1676 — გ. 18 მარტი, 1745) — ბრიტანელი სახელმწიფო მოღვაწე, ითვლება ბრიტანეთის პირველ პრემიერ-მინისტრად. მაშინ ეს ტერმინი არ გამოიყენებოდა, თუმცა უოლპოლს ჰქონდა იგივე გავლენა კაბინეტზე, რაც შემდგომში პრემიერს.
უოლპოლი იყო ვიგების პარტიის წევრი და მთავრობაში მსახურობდა ჯორჯ I-ისა და ჯორჯ II-ის დროს. იგი 1721 წელს გახდა ხაზინის პირველი ლორდი, ხოლო 1730 წელს ლორდი ტაუნშენდის გადადგომის შემდეგ გახდა კაბინეტის ერთადერთი ლიდერი და იყო მთავრობის მეთაური 1742 წლამდე. მისი ადმინისტრაცია ითვლება ყველაზე ხანგრძლივად ბრიტანეთის ისტორიაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:დაბადებული 26 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1676 კატეგორია:გარდაცვლილი 18 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1745 კატეგორია:ბრიტანელი პოლიტიკოსები კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრები მე-18 საუკუნეში
მეჰდი-ბეგ ჰაჯინსკი
მეჰდი-ბეგ ჰაჯინსკი (Mehdi bəy Süleyman oğlu Hacınski; 24 მაისი, 1879, ყუბა, ბაქოს გუბერნია — 1941, ივნისი, ბაქო, აზერბაიანის სსრ) — აზერბაიჯანელი თეატრისა და სახელმწიფო მოღვაწე, მსახიობი, პუბლიცისტი. ამიერკავკასიის სეიმის და აზერბაიჯანის ეროვნული საბჭოს მუსლიმთა ფრაქციის წევრი. აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის პარლამენტის წევრი.
ბიოგრაფია
მეჰდი-ბეგ ჰაჯინსკი დაიბადა 1879 წლის 24 მაისს ქალაქ ყუბაში.
1906 წლიდან ხელმძღვანელობდა ბაქოს მუსულმანური საგანმანათლებლო საზოგადოების თეატრალურ განყოფილებას „ნიჯათი“. 1914 წელს ჰაჯინსკი აირჩიეს „საფას“ საზოგადოების თეატრალური განყოფილების თავმჯდომარის მოადგილედ.
მეჰდი ბეი აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის დროს აზერბაიჯანის ახლად დაარსებული სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე სწავლობდა. საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის სასამართლო მოხელეთა I ყრილობაზე აირჩიეს სახალხო მოსამართლეთა საბჭოს მრჩეველთა საბჭოს წევრად.
ჰაჯინსკი ასევე პოლიტიკოსიც იყო. იყო აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის პარლამენტისა და პარტია „მუსავატის“ წევრი.
ფსევდონიმებით „ურფუზადე“, „დამდამაკი“, „ავარა“ და სხვა გაზეთებში აქვეყნებდა სტატიებს, ესეებს, მოთხრობებსა და ფელეტონებს აზერბაიჯანული თეატრის შესახებ.
ჰაჯინსკი ასევე დაკავებული იყო აზერბაიჯანული ზეპირი ხალხური ხელოვნების ნიმუშების შეგროვებითა და გამოცემით. მეგობრობდა მირზა ალექპერ საბირთან, რომლის გარდაცვალების შემდეგ აქტიური მონაწილეობა მიიღო მისი ნაწარმოებების გამოცემაში.
1906-1907 წლებში იყო გაზეთ „თაქამულის“ რედაქტორი, რომელიც იყო პარტია „ ჰუმეთის “ პრეს ორგანო.
საბჭოთა ხელისუფლების წლებში თანამშრომლობდა ტფილისის აზერბაიჯანულენოვან გაზეთებთან „იენი ფიქირ“, „იენი ქენდ“ და ჟურნალთან „დან ულდუზუ“.
1906 წლიდან ჰაჯინსკი სცენაზე გამოდიოდა და ბაქოს სცენაზე რამდენიმე პერსონაჟის როლიც მოირგო.
მეჰდი ბეგ ჰაჯინსკი გარდაიცვალა 1941 წლის ივნისში ბაქოში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 24 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1879 კატეგორია:გარდაცვლილი 1941 კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსები კატეგორია:აზერბაიჯანელი მსახიობები კატეგორია:აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკა
ზეკარი
ზეკარი, რკინის ჯვარი — უღელტეხილი საქართველოში, იმერეთის მხარეში, ბაღდათის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მესხეთის ქედზე. სიმაღლე 2182 მ. აგებულია შუაეოცენური ანდეზიტებითა და ტუფბრექჩიებით. შემოსილია სუბალპური ბუჩქნარებითა და მდელოებით. ზეკარზე გადადიოდა საავტომობილო გზატკეცილი (ქუთაისი-ბაღდათი-აბასთუმანი), რომელიც აკავშირებს მდინარეების ხანისწყლისა და ქვაბლიანის ხეობებს. ამჟამად გზა გაუვალია ხანისწყლის ხეობაში და საავტომობილო მოძრაობა ხდება უღელტეხილის შემოვლით საირმის გავლით.
ზემელი
ზემელი, თბილისში რუსთაველის სახელობის მოედნის ერთ-ერთი კუთხის ადრინდელი სახელწოდება; შეერქვა აქ მდგარი აფთიაქის მიხედვით, რომელიც პროვიზორ-აფთიაქარ ევგენი ზემელს ეკუთვნოდა. სარეკონსტრუქციო სამუშაოებთან დაკავშირებით XX საუკუნის 30-იან წლებში აფთიაქი აიღეს.
სედანის ბრძოლა
ტერმინი სედანის ბრძოლა შეიძლება აღნიშნავდეს:
ზემელი
ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის უბნები
ლუდვიგ ფონ მიზესი
ლუდვიგ ჰაინრიხ ედლერ ფონ მიზესი (Ludwig Heinrich Edler von Mises; დ. 29 სექტემბერი, 1881, ლემბერგი — გ. 10 ოქტომბერი, 1973, ნიუ-იორკი) — ავსტრიელი ეკონომისტი, ფილოსოფოსი, ისტორიკოსი, ლოგიკოსი და სოციოლოგი. მიზესი კლასიკური ლიბერალიზმის საზოგადოებისთვის სარგებლიანობის შესახებ წერდა და კითხულობდა ლექციებს. ის ყველაზე მეტად ცნობილია პრაქსეოლოგიის შესწავლით, რომელიც არის მეცნიერება ადამიანის არჩევანისა და ქმედების შესახებ. მნიშვნელოვანი წვლილი მიუძღვის ეკონომიკის ავსტრიული სკოლის განვითარებაში. ფრიდრიხ ჰაიეკთან ერთად ლიბერტარიანიზმის ფილოსოფიის დამაარსებლად ითვლება.
მიზესი 1940 წელს ავსტრიიდან შეერთებულ შტატებში გადავიდა საცხოვრებლად. მე-20 საუკუნის შუა წლებიდან მოყოლებული ლიბერტარიანული მოძრაობები განიცდიან მიზესის შრომების დიდ გავლენას. მიზესის მოსწავლე, ფრიდრიხ ჰაიეკი, თვლიდა მას ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს პიროვნებად  მე-20 საუკუნის ომის შემდგომ პერიოდში კლასიკური ლიბერალიზმის აღორძინებაში. ჰაიეკის ნაშრომი „თავისუფლების იდეალთა გადაცემა“ (1951) პატივს მიაგებს მიზესის გავლენას მეოცე საუკუნის ლიბერტარიანულ მოძრაობაზე.
მიზესის პირადი სასემინარო ჯგუფი შედგებოდა მნიშვნელოვანი ეკონომისტებისგან. კურსდამთავრებულთა შორის იყვნენ ჰაიეკი და ოსკარ მორგენშტერნი, მათი დიდი ნაწილი ემიგრირდა შეერთებულ შტატებსა და დიდ ბრიტანეთში. მიზესს ავსტრიაში დაახლოებით 70 ახლო მოსწავლე ჰყავდა. შეერთებულ შტატებში დაარსდა ლუდვიგ ფონ მიზესის სახელობის ინსტიტუტი მისი სწავლების გასაგრძელებლად.
ადრეული წლები
12 წლის ასაკში მიზესი ფლობდა გერმანულს, პოლონურსა და ფრანგულს, კითხულობდა ლათინურად და ესმოდა უკრაინული ენა. მას ჰყავდა უმცროსი ძმა, რიხარდ ფონ მიზესი, რომელიც გახდა მათემატიკოსი, ვენის წრის წევრი და ალბათობის თეორეტიკოსი. როცა ლუდვიგი და რიხარდი ჯერ კიდევ ბავშვები იყვნენ, ოჯახი საცხოვრებლად ვენაში, საგვარეულო სახლში დაბრუნდა.
1900 წლიდან მიზესი ვენის უნივერსიტეტში სწავლობდა, სადაც მასზე გავლენა იქონია კარლ მენგერის ნაშრომებმა. მიზესის მამა გარდაიცვალა 1903 წელს. სამი წლის შემდეგ, 1906 წელს, მიზესმა დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია სამართლის სკოლაში.
ცხოვრება ევროპაში
1904-1914 წლებში მიზესი ესწრებოდა ავსტრიელი ეკონომისტის, ბომ-ბავერკის ლექციებს. 1906 წლის თებერვალში ხარისხის (სამართლის დოქტორი) მიღების შემდეგ მან მუშაობა დაიწყო ავსტრიის ფინანსურ ადმინისტრაციაში სამოქალაქო მოხელედ.
რამდენიმე თვის შემდეგ მან ეს თანამდებობა დატოვა ვენის იურიდიულ კომპანიაში სტაჟირებისთვის. ამ დროის განმავლობაში დაიწყო ლექციების კითხვა ეკონომიკის შესახებ და 1909 წლის დასაწყისში ვენის სავაჭრო-სამრეწველო პალატას შეუერთდა. პირველი მსოფლიო ომის განმავლობაში მიზესი მსახურობდა ფრონტის ოფიცრად ავტრია-უნგრეთში და ეკონომიკის საკითხებში მრჩევლად სამხედრო დეპარტამენტში. 1913–1934 წლებში იგი ასწავლიდა ვენის უნივერსიტეტში.
მიზესი იყო მთავარი ეკონომისტი ავსტრიის სავაჭრო პალატაში და ენგელბერტ დოლფუსის, ავსტრიის კანცლერის, ეკონომიკური მრჩეველი, რომელიც იყო ავსტროფაშისტი, მაგრამ ეწინააღმდეგებოდა ნაციზმს. შემდეგ ის იყო ოტო ფონ ჰაბსბურგის ეკონომიკური მრჩეველიც, რომელიც ქრისტიან-დემოკრატი პოლიტიკოსი და ავსტრიის ტახტის მემკვიდრე იყო (ეს უკანასკნელი 1918 წელს გაუქმდა). 1934 წელს მიზესი ავსტრიიდან გაემგზავრა შვეიცარიაში, ჟენევაში, სადაც ის იყო ჟენევის საერთაშორისო ურთიერთობების ინსტიტუტის პროფესორი 1940 წლამდე.
შვეიცარიაში ყოფნისას მიზესი დაქორწინდა მარგიტ ჰერცფელდ სერენიზე, რომელიც ყოფილი მსახიობი და ფერდინანდ სერენის ქვრივი იყო. მარგიტი გიტა სერენის დედაა.
მოღვაწეობა ამერიკის შეერთებულ შტატებში
1940 წელს მიზესი და მისი ცოლი გაექცნენ გერმანიის ექსპანსიას ევროპაში და ემიგრირდნენ ქალაქ ნიუ-იორკში. შეერთებულ შტატებში ის ჩავიდა როკფელერის ფონდის გრანტის საშუალებით. კლასიკური ლიბერალიზმის ბევრი სხვა სწავლულის მსგავსად მან ვილიამ ვოლკერის ფონდისგან მიიღო დახმარება ამერიკულ უნივერსიტეტებში სამუშაოს მოსაპოვებლად. მიზესი იყო ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის მოწვეული ლექტორი 1945 წლიდან 1969 წელს პენსიაზე გასვლამდე, ამის მიუხედავად, მას უნივერსიტეტისგან არ მიუღია ანაზღაურება. ბიზნესმენმა და ლიბერტარიანელმა, ლოურენს ფერტიგმა, რომელიც ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის სამეურვეო საბჭოს წევრი იყო, დააფინანსა მიზესი და მისი შრომები.
ამ პერიოდის განმავლობაში მიზესი ასევე სწავლობდა ვალუტის საკითხებს პანევროპული მოძრაობისთვის, რომელსაც წინ უძღვოდა რიხარდ ფორ კუდენჰოვე-კალერგი, ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის ფაკულტეტის წევრი და ავსტრიელი დევნილი. 1947 წელს მიზესი მონტ პელერინის საზოგადოების ერთ-ერთი დამაარსებელი წევრი გახდა.
მიზესმა სწავლებას თავი დაანება 87 წლის ასაკში და გარდაიცვალა ნიუ-იორკში 92 წლის. ის დაკრძალულია ფერნკლიფის სასაფლაოზე ჰარტსდეილში, ნიუ-იორკში. გროუვის საქალაქო კოლეჯი ინახავს მიზესის ნაწერებისა და გამოუქვეყნებელი ნაშრომების ოც ათას გვერდს. ანდერძის შესაბამისად, მისი პირადი ბიბლიოთეკა გადაეცა ჰილსდეილის კოლეჯს.
ერთი დრო მიზესი აქებდა აინ რენდის ნაშრომებს და ეს უკანასკნელიც უმეტესად ეთანხმებოდა მის ნააზრევს, მაგრამ ამ ორს ცვალებადი ურთიერთობა ჰქონდა ბევრი მნიშვნელოვანი უთანხმოებით, მაგალითად, კაპიტალიზმის მორალური საფუძვლის შესახებ.
წვლილი ეკონომიკაში
მიზესი ხშირად წერდა და კითხულობდა ლექციებს კლასიკური ლიბერალიზმის შესახებ. საკუთარ მაგნუმ ოპუსში, „ადამიანთა ქცევაში“, მიზესმა პრაქსეოლოგია მიიღო სოციალური მეცნიერებების ზოგად კონცეპტუალურ საფუძვლად და გადმოსცა ეკონომიკის მიმართ საკუთარი მეთოდოლოგიური მიდგომა.
მიზესი მხარს უჭერდა ეკონომიკურ ლიბერალიზმს და იყო ანტი-იმპერიალისტი. პირველ მსოფლიო ომს უწოდებდა გადამწყვეტ მოვლენას კაცობრიობის ისტორიაში და წერდა: „ომი უფრო შიშისმომგვრელი და გამანადგურებელი გახდა ახლა, ვიდრე ოდესმე ყოფილა აქამდე, რადგან ის იყენებს ყველა იმ მაღლგანვითარებულ ტექნოლოგიას, რომელიც თავისუფალმა ბაზარმა შექმნა. ბურჟუაზიულმა ცივილიზაციამ დოვლათის შესაქმნელად ააშენა რკინიგზები და ელექტროსადგურები, გამოიგონა ფეთქებადი საშუალებები და თვითმფრინავები. იმპერიალიზმმა მშვიდობის იარაღები ჩააყენა ომის სამსახურში. თანამედროვე საშუალებებით მარტივი იქნებოდა კაცობრიობის ერთი აფეთქებით განადგურება.“
1920 წელს ერთ-ერთი სტატიის საშუალებით მიზესმა მსოფლიოს გააცნო ეკონომიკური კალკულაციის პრობლემა სოციალიზმის იმ ფორმების კრიტიკად, რომლებიც დაფუძნებულები იყვნენ დაგეგმილ ეკონომიკასა და საფასო მექანიზმის უარყოფაზე. პირველ სტატიაში, სათაურით „ეკონომიკური კალკულაცია სოციალისტურ თანამეგობრობაში“, მიზესმა აღწერა ფასის დადგენის მექანიზმი კაპიტალიზმში და ის, თუ როგორ იქცევა ამ დროს ინდივიდუალური ფასეულობები ობიექტურ ინფორმაციად, რომელიც საჭიროა რესურსების რაციონალური გადანაწილებისთვის საზოგადოებაში. მიზესი ამტკიცებდა, რომ ფასის დადგენის მექანიზმები სოციალიზმში აუცილებლად დეფექტურია, რადგან როცა საჯარო პირი ფლობს წარმოების ყველა საშუალებას, შეუძლებელია დადგინდეს საქონლის რაციონალური ფასები იმის გამო, რომ საბოლოო საქონლისგან განსხვავებით, ეს იქნებოდა შიდა ტრანსფერის შედეგი და არა ობიექტების გაცვლისა. აქედან გამომდინარე, საქონელი დარჩებოდა შეუფასებელი და სისტემა აუცილებლობით ირაციონალური იქნებოდა იმიტომ, რომ დამგეგმავებს ვერ ეცოდინებოდათ, თუ როგორ უნდა გაენაწილებინათ რესურსები ეფექტიანად. ის წერდა: „რაციონალური ეკონომიკური ქმედება შეუძლებელია სოციალისტურ თანამეგობრობაში“. მიზესმა სოციალიზმის კრიტიკა უფრო სრულად ჩამოაყალიბა 1922 წლის წიგნში „სოციალიზმი: ეკონომიკური და სოციოლოგიური ანალიზი“, აქ ის ამტკიცებდა, რომ საბაზრო ფასწარმოქმნის მექანიზმი არის პრაქსეოლოგიის გამოხატულება და არ შეიძლება იყოს ჩანაცვლებული ბიუროკრატიის რომელიმე ფორმით.
ევროპაში მიზესის მეგობრებსა და სტუდენტებს შორის იყვნენ ვილჰელმ რიოპკე და ალფრედ მიულერ-არმაკი (გერმანიის კანცლერის, ლუდვიგ ერჰარდის, მრჩევლები), ჟაკ რიუეფი (შარლ დე გოლის მრჩეველი მონეტარული პოლიტიკის საკითხებში), გოტფრიდ ჰაბერლერი (შემდგომში ჰარვარდის პროფესორი), ლაიონელ რობინსი (ლონდონის ეკონომიკის სკოლა), იტალიის პრეზიდენტი ლუიჯი ეინაუდი და ლეონიდ ჰურვიჩი, რომელმაც 2007 წელს მოიპოვა ნობელის პრემია ეკონომიკის დარგში. ეკონომისტმა და პოლიტიკის თეორეტიკოსმა, ფრიდრიხ ჰაიეკმა მაშინ გაიცნო მიზესი, როცა ავსტრიის სამთავრობო ოფისში მის დაქვემდებარებაში მუშაობდა პირველი მსოფლიო ომის შემდგომი ვალის საკითხზე. 1956 წელს მიზესის მიმართ მიძღვნილ სადღეგრძელოში ჰაიეკმა თქვა: „ის ერთ-ერთი ყველაზე განათლებული და გათვითცნობიერებული ადამიანია მათ შორის, ვისაც კი ოდესმე ვიცნობდი“. ვენაში მიზესის სემინარები ხელს უწყობდა აქტიურ დისკუსიებს ავტორიტეტულ ეკონომისტებს შორის. ამ შეხვედრებს ასევე ესწრებოდნენ ეკონომისტები, რომლებიც მოგზაურობდნენ ვენის გავლით.
ნიუ იორკის უნივერსიტეტში ჩატარებულ სემინარებსა და საკუთარ ბინაში გამართულ არაფორმალურ შეკრებებზე მიზესი იზიდავდა მოსწავლეებსა და სტუდენტებს, რომლებსაც სმენიათ ევროპაში მის მიერ მოპოვებული რეპუტაციის შესახებ. ისინი უსმენდნენ მის დეტალურად მომზადებულ ლექციებს, რომლებისთვისაც წინასწარ ჰქონდა ხოლმე გაკეთებული ჩანაწერები. მათ შორის, ვინც ნიუ იორკში ორი ათწლეულის განმავლობაში დასწრებია მის არაფორმალურ სემინარებს, იყვნენ ისრაელ კირცნერი, ჰანს ზენჰოლცი, რალფ რაიკო, ლეონარდ ლიჯიო, ჯორჯ რაისმანი და მიურეი როთბარდი. მიზესის მოღვაწეობამ ასევე გავლენა მოახდინა სხვა ამერიკელებზეც, მათ შორის მერჯამინ ანდერსონზე, ლეონარდ რიდზე, ჰენრი ჰეცლიტზე, მაქს ისტმანზე, სამართლის მკვლევარ სილვესტერ პეტროსა და მწერალ აინ რენდზე.
მიზესის ნააზრევის განხილვა
ეკონომიკური ისტორიის სპეციალისტი, ბრიუს ქალდუელი წერდა, რომ მეოცე საუკუნის შუაში პოზიტივიზმისა და კეინზიანიზმის აღზევების ხანაში მიზესს მიიჩნევდნენ „არქეტიპულ არამეცნიერულ ეკონომისტად“. მისი 1957 წლის წიგნის, „ანტი-კაპიტალისტური მენტალობის“, შესახებ სტატიაში The Economist მიზესის შესახებ წერდა: „პროფესორ მიზესს დიდებული ანალიტიკური გონება და თავისუფლებისკენ აღტაცების ღირსი ლტოლვა აქვს, მაგრამ ადამიანის ბუნების კვლევაში ის ნულზე ნაკლებია, ხოლო მოდებატე ჰაიდ-პარკის სტანდარტისაა“. კონსერვატორმა კრიტიკოსმა, უითთეიკერ ჩემბერსმა, ასევე უარყოფითი შეფასება მისცა მის წიგნს National Review-ში, ის აცხადებდა, რომ მიზესის თეზისი ანტი-კაპიტალისტური სენტიმენტის ფესვების „შურში“ არსებობის შესახებ განასახიერებდა „არაფრისმცოდნე კონსერვატიზმს“ „უკიდურესად უცოდინარ“ მდგომარეობაში.
მკვლევარი სკოტ შილი ეკონომისტ ტერენს ჰატჩინსონს უწოდებდა „მიზესის აპრიორიზმის ყველაზე ჯიუტ კრიტიკოსს“, დაწყებული ჰატჩინსონის 1938 წლის წიგნით „ეკონომიკური თეორიის მნიშვნელობა და ძირითადი პოსტულატები“ და გაგრძელებული მისი შემდგომი პუბლიკაციებით, რომელთა შორისაცაა 1981 წლის წიგნი „ეკონომიკის პოლიტიკა და ფილოსოფია: მარქსისტები, კეინზიანელები და ავსტრიელები“. შილი აღნიშნავდა, რომ ფრიდრიხ ჰაიეკი მიზესის გარდაცვალების შემდეგ თავადაც გამოთქვამდა უთანხმოებას მიზესის აპრიორიზმთან, მაგალითად, 1978 წლის ინტერვიუში მან განაცხადა: „ჩემთვის ყოველთვის მიუღებელი იყო ... მიზესის არგუმენტში არსებული თითქმის მეთვრამეტე საუკუნის დონის რაციონალიზმი“.
1978 წელს ჰაიეკმა მიზესის წიგნის, „სოციალიზმის“, შესახებ თქვა: "თავიდან ყოველი ჩვენგანი გრძნობდა, რომ ის საშინლად აზვიადებდა და შეურაცხმყოფელიც კი იყო ტონით. იცით, მან ტკივილი მიაყენა ჩვენს ყოველ ღრმა გრძნობას, მაგრამ თანდათან მან ჩვენი გულები მოიგო, მიუხედავად იმისა, რომ დიდი ხნის წინ უნდა მივმხვდარიყავი, საბოლოოდ მივედი დასკვნამდე, რომ ის ჩვეულებრივ მართალი იყო ხოლმე საკუთარ დასკვნებში, მაგრამ მისი არგუმენტები სრულად ვერ მაკმაყოფილებდა."
ეკონომისტი მილტონ ფრიდმანი მიზესის აზროვნებას შეუდრეკლად მიიჩნევდა: "საუკეთესოდ მახსოვს ამბავი, რომელიც მონტ პელერინის შეკრებაზე მოხდა, ის ადგა და თქვა: „თქვენ ყველანი სოციალისტები ხართ“. ჩვენ განვიხილავდით შემოსავლის განაწილებას და იმას, უნდა გვქონდეს თუ არა პროგრესული გადასახადი შემოსავალზე. ზოგიერთი იქ მყოფთაგანი გამოთქვამდა აზრს, რომ შეიძლება არსებობდეს ამის გამართლება. კიდევ ერთი შემთხვევა იყო ამდენადვე მეტყველი: ფრიც მახლუპი მიზესის სტუდენტი იყო, მისი ერთგული მოსწავლეებიდან ერთ-ერთი. მონტ პელერინის ერთ-ერთ შეხვედრაზე მან საუბრისას კითხვის ნიშნის ქვეშ დააყენა ოქროს სტანდარტი; საბოლოოდ, მან მხარი დაუჭირა მცურავ გაცვლით კურსს. მიზესი იმდენად გაბრაზდა, რომ სამი წლის განმავლობაში არ ესაუბრებოდა მას. საბოლოოდ, ვიღაცას მოუწია მათი შეკრება და შერიგება. რთული გასაგებია; შეიძლება მას ცოტა მაინც გავუგოთ, თუ გავითვალისწინებთ როგორ დევნიდნენ მიზესისნაირ ადამიანებს მთელი ცხოვრების განმავლობაში."
ეკონომისტი მიურეი როთბარდი, რომელიც მიზესის მოსწავლე იყო, ადასტურებდა მის უკომპრომისობას, მაგრამ არ ეთანხმება ცნობებს მისი სიუხეშის შესახებ. მისი თქმით, მიზესი იყო „დაუჯერებლად საყვარელი, მუდამ ეძებდა საკვლევ პროექტებს სტუდენტებისთვის, შეუცდმოლად სამართლიანი იყო და არასდროს ყოფილა უხეში“ მისი დროის ეკონომიკური ისტაბლიშმენტის მიერ მისი დისკრიმინაციის შესახებ.
მიზესის გარდაცვალების შემდეგ მარგიტმა ბენჯამინ ანდერსონის შესახებ მის მიერ დაწერილი ნაწყვეტის ციტირება მოახდინა. მარგიტმა თქვა, რომ ეს მონაკვეთი საუკეთესოდ აღწერდა მისივე ხასიათს: "მისი ყველაზე გამორჩეული თვისებები იყო შეუდრეკელი პატიოსნება და მოურიდებელი გულწრფელობა. ის არასდროს ორჭოფობდა. ის ყოველთვის თავისუფლად გამოთქვამდა იმას, რაც სწორად მიაჩნდა. ის მზად რომ ყოფილიყო ოდესმე შეერბილებინა პოპულარული, მაგრამ, ამავე დროს, უპასუხისმგებლო პოლიტიკის კრიტიკა, მას შესთავაზებდნენ ყველაზე გავლენიან პიზიციებსა და კაბინეტებს. მაგრამ ის არასდროს მიდიოდა კომპრომისზე."
ფაშიზმის განხილვა
მარქსისტები, ჰერბერტ მარკიუზი და პერი ანდერსონი, გერმანელ ავტორ კლაუს-დიტერ კრონთან ერთად აკრიტიკებდნენ მიზესს იტალიური ფაშიზმის შესახებ დადებითად წერისთვის, ყველაზე მეტად ამის საფუძველს მათ აძლევდა პოზიცია, რომელიც მან გამოთქვა 1927 წლის „ლიბერალიზმში“ მემარცხენე ჯგუფების ფაშისტების მიერ შევიწროების შესახებ. 2009 წელს ეკონომისტმა ჯ. ბრედფორდ დელონგმა და სოციოლოგმა რიჩარდ სეიმურმა გაიმეორეს ეს კრიტიკა.
1927 წლის „ლიბერალიზმში“ მიზესი წერდა: "შეუძლებელია იმის უარყოფა, რომ ფაშიზმი და მისი მსგავსი მოძრაობები დიქტატურის დაწესებისას საუკეთესო განზრახვებით არიან სავსენი და ამჟამად მათმა ჩარევამ გადაარჩინა ევროპული ცივილიზაცია. ღირსება, რომელიც ამით ფაშიზმმა მოიპოვა, სამყუდამოდ დარჩება ისტორიაში. მიუხედავად იმისა, რომ მისმა პოლიტიკამ ხსნა მოიტანა, ფაშიზმი ვერ იქნება განგრძნობადი წარმატების გარანტორი. ფაშიზმი დროებითი აუცილებლობა იყო. მისი უფრო მეტად შეფასება საბედისწერო შეცდომა იქნებოდა."
მიზესის ბიოგრაფი იორგ გუიდო ჰულსმანი ამბობს, რომ მიზესის ფაშიზმის მხარდამჭერად გამომცხადებელი კრიტიკოსები „აბსურდულნი“ არიან, რადგან, მისივე შენიშვნის თანახმად, სრული ციტატა ფაშიზმიდან მომდინარე საშიშროებას უსვამს ხაზს. ბიოგრაფის თანახმად, მიზესი მიიჩნევდა, რომ „საბედისწერო შეცდომა“ იქნებოდა ფაშიზმის „დროებით აუცილებლობაზე“ მეტად შეფასება, რომელიც დადგა კომუნიზმისა და სოციალიზმისგან მომდინარე საფრთხის გამო, ამის ილუსტრაცია კი რუსი ბოლშევიკები იყვნენ.
ბიბლიოგრაფია
წიგნები
წიგნების განხილვა
სქოლიო
კატეგორია:ავსტრიელი ეკონომისტები კატეგორია:დაბადებული 29 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1881 კატეგორია:გარდაცვლილი 10 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1973
ხოჯა აჰმედ იასავის მავზოლეუმი
ხოჯა აჰმედ იასავის მავზოლეუმი (ყაზ. Қожа Ахмет Яссауи кесенесі) — დაუმთავრებელი მავზოლეუმი სამხრეთ ყაზახეთის ქალაქ თურქესტანში. მისი მშენებლობა 1389 წელს, თემურლენგის ბრძანებით დაიწყო, რათა ჩაენაცვლებინა XII საუკუნის პოეტის, ხოჯა აჰმედ იასავის (1093–1166) პატარა მავზოლეუმი, მაგრამ 1405 წელს, თემურლენგი გარდაიცვალა და მშენებლობა შეჩერდა.
მიუხედავად მისი დაუსრულებელი სახისა, მავზოლეუმი თემურლენგის ეპოქის არქიტექტურის ერთ-ერთ საუკეთესოდ შემონახულ ნიმუშს წარმოადგენს. ექსპერიმენტული სივრცული დაგეგმარება, გუმბათის ინოვაციური კონსტრუქცია, ორნამენტებით მორთული მოჭიქული კრამიტი – ამ ყველაფერმა საფუძველი ჩაუყარა განსხვავებულ სტილს, რომელიც შემდეგ მთელს რეგიონში გავრცელდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ყაზახეთში კატეგორია:ყაზახეთის მავზოლეუმები
ზიარის კვირაცხოვლის ეკლესია
ზიარის კვირაცხოვლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზიარში. აგებულია XVI-XVIII საუკუნეებში.
ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ქვიშაქვის თლილი კვადრებითა და კირის დუღაბით. შესასვლელი დასავლეთიდან არის მოწყობილი. ნახევარწრიულ აფსიდში ერთი თაღოვანი სარკმელია, რომლის ორსავ მხარესაც თითო ღრმა ნიშაა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ნილამ სანჯივა რედი
ნილამ სანჯივა რედი (నీలం సంజీవ రెడ్డి, नीलम संजीव रेड्डी; დ. 13 მაისი, 1913, სოფ. ილური, ინდოეთი — გ. 1 ივნისი, 1996, ბენგალურუ, ინდოეთი) — ინდოელი პოლიტიკური მოღვაწე. ინდოეთის პრეზიდენტი 1977–1982 წწ. იგი ერთადერთი პრეზიდენტია, რომელიც არჩევნებში მონაწილეობდა კონკურენტის გარეშე.
ბიოგრაფია
დაიბადა შეძლებული გლეხის ოჯახში. განათლება მიიღო ანანტაპურის კოლეჯში. მონაწილეობდა ინდოეთის ეროვნულ-განმათავისუფლებელ მოძრაობაში, რის გამოც იდევნებოდა გაერთიანებული სამეფოს ხელისუფლების მიერ. 1947 წელს ინდოეთის დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ ეკავა სხვადასხვა თანამდებოები. მრავალჯერ იყო არჩეული ინდოეთის პარლამენტის სახალხო პალატაში, ხოლო 1952-1953 და 1964-1967 წლებში არჩეული იყო პარლამენტის შტატების საბჭოში. 1967-1969 და 1977 წლებში იყო სახალხო პალატის სპიკერი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 13 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1913 კატეგორია:გარდაცვლილი 1 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1996 კატეგორია:XX საუკუნის პოლიტიკოსები კატეგორია:ინდოელი პოლიტიკოსები კატეგორია:ინდოეთის პრეზიდენტები
ნამცხვარი "შავი ტყე"
მინი|ნამცხვარი "შავი ტყე" ნამცხვარი "შავი ტყე" (Black Forest gâteau (ბრიტანული ინგლისური) ან Black Forest Cake (ამერიკული ინგლისური)) არის შოკოლადის მსუბუქი ნამცხვარი, განსაკუთრებით დიდი რაოდენობით ალუბლის შემცველობით. ნამცხვარი გერმანულ დესერტზე, Schwarzwälder Kirschtorte-ზეა დაფუძნებული, რაც სიტყვასიტყვით „ შავი ტყის ალუბლის ტორტს“ ნიშნავს.
ზემო ავჭალის სამარხი
ზემო ავჭალის სამარხი, ადრინდელი რკინის ხანის (ძვ. წ. XI-X სს. ) ორმოსამარხი. 1927 წელს გათხარა გ. ნიორაძემ. სამარხში დაკრძალული ქალი (გამთხრელის აზრით, იგი მჯდომარე დაუმარხავთ), მიცვალებულს ჩატანებული ჰქონდა ბრინჯაოს ბოლოკვეთილი მახვილი, ბეჭდები და ღილაკები, რკინის შუბისპირი და სატევარი, კერამიკული დოქი, ლანგარი, ჯამი და 2 კოჭობი, სარდიონის, კვარცისა და მინის მძივები. ნივთები დაცულია ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.
ნამცხვარი "შავი ტყე"
როგორც წესი, "შავი ტყე" შედგება რამდენიმე მსუბუქი, ფუმფულა შოკოლადის ნანცხვრის ფენისგან, რომელთა შორისაც ამატებენ დიდი რაოდენობით ნაღების კრემს და ალუბლებს. დეკორაციის მიზნით, მას გარედანაც ფარავენ ნაღების კრემით, ზემოდან კი დაკონსერვებული ალუბლით და შოკოლადის ნატეხებით. ევროპის ზოგიერთ ქვეყანაში, ტრადიციულად, დაკონსერვებული ალუბლის ნაცვლად ახალს იყენებენ. ზოგიერთი რეცეპტის მიხედვით, ნამცხვარს უმატებენ კირშვასერს, ალუბლისგან დამზადებულ გერმანულ არაყს. ევროპის სხვადასხვა ნაწილში დესერტს განსახვავებულ ალკოჰოლური სასმელს უმატებენ, მაგალითად რომს - ავსტრიაში. გერმანიაში მიღებულია კანონი, რომლის მიხედვითაც, დესერტი აუცილებლად უნდა შეიცავდეს კისვასერს თუ მისი სახელია "Schwarzwälder Kirschtorte".
ზემო ავჭალის სამარხი
ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის არქეოლოგიური ძეგლები
ნამცხვარი "შავი ტყე"
ისტორია
დესერტის სახელწოდება უშუალოდ გერმანიის სამხრეთ-დასავლეთში არსებული "შვარცვალდის" ქედის სახელიდან არ მოდის.
ერთი მოსაზრების თანახმად, დესერტის სახელი ამ რეგიონის სპეციალური ალკოჰოლისგან, Schwarzwälder Kirschtorte-იდან მომდინარეობს, რომელიც მთლიანად ალუბლისგან მზადდება. ეს ინგრედიენტი, ალუბლის და ალკოჰოლის არომატით, აძლევს ნამცხვარს ძლიერ, განსხვავვებულ გემოს. დესერტის თავდაპირველი ვერსია იყო ალუბლის, ნაღების კრემისა და კირშვასერის კომბინაცია - მოხარშული ალუბლები კრემში, რომელსაც ალოჰოლთან ერთად მიირთმევდნენ. სავარაუდოდ, მისი უფრო განახლებული ვერსია, ბისკვიტთან/ორცხობილასთან ერთად გერმანიაში წარმოიშვა.
ზოგიერთი წყარო ირწმუნება, რომ ტორტის სახელწოდება მოდის "შავი ტყის" რეგიონის ქალთა ტრადიციული სამოსელიდან, კერძოდ, ქუდიდან, რომელთაც ზემოდან დიდი, წითელი ბურთულები ამშვენებს.
საკონდიტრო მაღაზიის მფლობელმა, იოზეფ კელერმა (1887–1981) თქვა, რომ თვითონ, 1915 წელს გამოიგონა Schwarzwälder Kirschtorte თავისი ამჟამინდელი ფორმით, ქალაქ ბონთან ახლოს არსებულ Café Agner-ში, მაგრამ მისი ნათქვამი დღემდე არაა დასაბუთებული.
Schwarzwälder Kirschtorte პირველად, ბეჭდური სახით ნახსენებია 1934 წელს. იმ დროს ის ძირითადად ასოცირდებოდა ბერლინთან, მაგრამ ასევე ხელმისაწვდომი იყო მაღალი კლასის საკონდიტრო მაღაზიებში გერმანიის, ავსტრიის და შვეიცარიის გარშემო. 1949 წელს, დესერტმა მე-13 ადგილი დაიკავა ყველაზე ცნობილ გერმანულ ნამცხვრებს შორის.
რეკორდები
მსოფლიოში ყველაზე დიდი ნამდვილი შავი ტყის ნამცხვრისთვის რეკორდი დამყარდა Europa Park, გერმანიაში, K&U Bakery- ის მიერ, 2006 წლის 16 ივლისს. ეს იყო დაახლოებით 80 მ2 (860 კვ. ფუტი) ფართობისა და 3000 კგ (3.0 ლტ) წონის ნამცხვარი, რომლის დიამეტრი იყო 10 მ (33 ფუტი), დამზადდა 700 ლ კრემით, 5,600 კვერცხით, 800 კგ (1,800 ფუნტი) ალუბლით, 40 კგ (88 ფუნტი) შოკოლადის ნატეხებით და 120 ლ (32 ა.შ.შ გალონი) კირშვასერით. 2012 წლის 9 დეკემბერს, სინგაპურში S-One Expo-ზე აზიის ყველაზე დიდი" შავი ტყის" ტორტი შეფ-მზარეულების, იორგ მინკისა და ჯულიენ ბომპარდის ხელმძღვანელობით მზარეულების გუნდმა გააკეთა. 500 კგ (1,100 ფუნტი) წონის მქონე ტორტი დამზადებულია 165 ლ (44 აშშ დოლარი; 36 ცალი გაზი) კრემისგან, 1500 კვერცხისგან, 68 კგ (150 ფუნტი), 60 კგ (130 ფუნტი) შოკოლადის ნატეხებისგან და 10 ლ კირშისგან.
მინი|შვედური Schwarzwaldtårta
შვარცვალდტორტა-Schwarzwaldtårta
შვედური ტორტი, სახელწოდებით Schwarzwaldtårta, ასევე ნიშნავს "შავი ტყის ნამცხვარს", მაგრამ მას საერთო არაფერი აქვს ამ სახელწოდების მქონე გერმანულ დესერტთან. ის შედგება ბეზეს კრემის ფენებისგან რომელშიც ძალიან წვრილად დაჭრილი თხილია, ფენებს შორის კი შოკოლადის თხელი ფენა და ნაღების კრემია. გარედან, მთელი ნამცხვარი ასევე დაფარულია ნაღების კრემით და მორთულია შავი შოკოლადით ან/და კაკაოს ფხვნილით.
სქოლიო
კატეგორია:გერმანული დესერტები კატეგორია:გერმანული სამზარეულო კატეგორია:შოკოლადის დესერტები
სარიარკა — ჩრდილოეთ ყაზახეთის სტეპი და ტბა
სარიარკა — ჩრდილოეთ ყაზახეთის სტეპი და ტბა — ყაზახეთის მთიანეთის ნაწილი, 2008 წლიდან, იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შესული ერთადერთი ბუნებრივი ძეგლი ყაზახეთიდან.
ტერიტორია მოიცავს ნაურზუმისა და ქორღალჟინის ბუნებრივ ნაკრძალებს. ამ ორი ნაკრძალის ტერიტორიაზე მდებარეობს ვეთლენდები, რომლებიც აფრიკიდან, ევროპიდან და სამხრეთ აზიიდან გადამფრენი ფრინველების მნიშვნელოვანი თავშეყრის ადგილებია. ამ ტერიტორიის წყლებს, დაახლოებით 15–16 მილიონი ფრინველი იყენებს, რომელთა შორის ბევრი საფრთხის ქვეშ მყოფად ითვლება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ყაზახეთში
ლაისა ლავეტი ტუიფაგალელე
ლაისა ლავეტი ტუიფაგალელე (დ. 27 აგვისტო, 1967) — ფიჯელი ძიუდოისტი. მონაწილეობა მიიღო 1992 წლისა და 2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიადებზე. არის ოკენაეთის ორგზის ჩემპიონი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 27 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1967 კატეგორია:ფიჯელი ძიუდოისტები
სეგადორების აჯანყება
სეგადორების აჯანყება, მომკელთა ომი (Guerra dels Segadors, Guerra de los Segadores) —  აჯანყება კატალონიაში ესპანეთის აბსოლუტიზმის წინააღმდეგ. მიმდინარეობდა 1640-1652 წლებში. უშუალო საბაბი გახდა სახელმწიფო გადასახადების ზრდა, კატალონიელების ძალდატანებითი გაწვევა იტალიაში მყოფ ესპანურ არმიაში და სხვა. 1640 წლის 22 მაისს რამდენიმე ათასი შეიარაღებული გლეხი ბარსელონაში შევიდა. აჯანყება მთელ კატალონიას მოედო. აჯანყებულებმა მუდმივი კავშირის ხელშეკრულება (1640 წლის დეკემბერი) დადეს საფრანგეთთან. 1640 წლის დამლევს საფრანგეთის ჯარები კატალონიაში შევიდნენ. 1641 წლის იანვარში კატალონიის კორტესმა უარყო ესპანეთის მეფე ფილიპე IV და საფრანგეთის მეფე ლუი XIII ბარსელონის გრაფად გამოაცხადა. 1651 წელს ესპანეთის ჯარებმა ალყა შემოარტყეს ბარსელონას. ფრანგები დამარცხდნენ. 1652 წლის ოქტომბერში ბარსელონამ კაპიტულაცია გამოაცხადა. 1653 წელს ფილიპე IV იძულებული გახდა დაედასტურებინა კატალონიის უფლებები ზოგიერთი გამონაკლისის გარდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ესპანეთის ისტორია
ნაქალაქოი
ნაქალაქოი — კლდეში ნაკვეთი სამონასტრო კომპლექსი ტაო-კლარჯეთში, დღევანდელი თურქეთის ტერიტორიაზე. საქართველო-თურქეთის საზღვრიდან 25 კმ-ში. კომპლექსი არის შვიდსართულიანი, 150-200 მეტრზე გადაჭიმული თავისი ეკლესიებით, დარბაზებით, გვირაბებით, კედლებით, რომელთა წყობა კვლავაც შენარჩუნებულია. წინასწარი ვარაუდით კომპლექსი VIII-X საუკუნეებს უნდა განეკუთვნებოდეს.
სამონასტრო კომპლექსს მიაკვლიეს ექსპედიციის წევრებმა (პარმენ მარგველაშვილი, ნინო და გიორგი ბაგრატიონები, გია შერვაშიძე, მარიამ მარგველაშვილი), რომელთა მიზანი იყო საქართველოს სამხრეთ საზღვრებს მიღმა არსებული 100-მდე ხუროთმოძღვრული ძეგლის სამგანზომილებიანი, მრავალწერტილიანი სფერულ-პანორამული ფოტოების გადაღება და მათ შესახებ საცნობარო-საილუსტრაციო მონაცემების ელექტრონულ ბაზაში განთავსება (პროექტის ხელმძღვანელია რევაზ გაჩეჩილაძე). ექსპედიცია მოეწყო 2012 წლის 13-17 მაისს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები ტაო-კლარჯეთში
ვეჯინის აღდგომის ეკლესია
ვეჯინის აღდგომის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვეჯინში. აგებულია X-XV საუკუნეებში.
დარბაზული ეკლესია რიყის ქვით არის აგებული, კონქის, საბჯენი თაღებისა და კრონშტაინების გამოსაყვანად კი აგური იყო გამოყვანილი. შესასვლელი ორი, დასავლეთ და ჩრდილოეთ მხრიდან არის გამართული. დასავლეთის კარის წინ ბაქანი იყო მოწყობილი. ამავე მხარეს ერთი სარკმელია გაჭრილი. ინტერიერი ნახევარწრიული აფსიდით არის განსაზღვრული, რომლის შუა ღერძზეც ერთი სარკმელია დასმული. დასავლეთ კედელთან ორგანყოფილებიანი საძვალეა, რომელსაც ოთხკუთხა ჩასასვლელი აქვს. ჩასასვლელი ქვის ფილებით იყო გადახურული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კავკასიური ბზუალა
კავკასიური ბზუალა (Carabus scabrosus caucasicus) — მწერი ხეშეშფრთიანების (ხოჭოების) რიგის ბზუალა ხოჭოების ოჯახისა. ხორკლიანი ბზუალას ქვესახეობა. 35–55 მმ სიგრძის ხოჭოა, ზურგი ლურჯი-იისფერი აქვს, ზოგჯერ მომწვანო შეფერილობის, მუცელი შავი, ბზინვარე, გვერდები კი — ლურჯი. დაფარულია უხეშნაოჭიანი ან მსხვილი მარცვლოვანი სტრუქტურით. ბინადრობს ზ. დ. 1500–1800 მ. გავრცელებულია კავკასიის, ჩრდილო-აღმოსავლეთ თურქეთის, ჩრდილოეთ ირანის რეგიონებში. ეტანება უმთავრესად ფართოფოთლოვან, იშვიათად – შერეულ ტყეებს, ასევე ბაღებსა და პარკებს. ბზუალა აქტიური მტაცებელია, იკვებება მუცელფეხიანი მოლუსკებით, წვიმის ჭიებით, მწერების მატლებით, მუხლუხებით. ხოჭო ეწევა ღამის ცხოვრებას, გამრავლების პერიოდში აქტიურია დღისითაც, განსაკუთრებით — გაზაფხულზე და ზაფხულის დასაწყისში. გვხვდება მთელი სავეგეტაციო პერიოდის განმავლობაში. იზამთრებენ ზრდასრული ხოჭოები, მატლები ვითარდებიან ზაფხულში. გადაშენების გზაზე მდგომი მწერია.
სქოლიო
კატეგორია:ბზუალა ხოჭოები
კანადური ღვინო
კანადური ღვინო — კანადაში წარმოებული ღვინო. ონტარიო და ბრიტანეთის კოლუმბია ღვინის ორი უდიდესი მწარმოებელი პროვინციაა კანადაში, კანადის ვენახის ფართობის ორი მესამედი მდებარეობს ონტარიოში. ამასთან, ღვინის მწარმოებელი რეგიონები სხვა პროვინციებშიც არის, მათ შორისაა ალბერტა, კვებეკი, ნიუ – ბრანსუიკი და ახალი შოტლანდია.
აისვაინის წარმოებისათვის კომფორტული გარემოა შექმნილი კანადურ ღვინის მწარმოებელ რეგიონებში. შედეგად, კანადა აისვაინის წამყვანი მწარმოებელია მსოფლიოში, კანადაში ყველაზე მეტი აისვაინი იწარმოება, ვიდრე ყველა სხვა ქვეყანაში. კანადური აისვაინის 90 პროცენტზე მეტი მზადდება ონტარიოში, თუმცა მისი წარმოება შესაძლებელია ყველა რეგიონში, ბრიტანეთის კოლუმბიის, კვებეკისა და ახალი შოტლანდიის ჩათვლით. ყურძნის სტანდარტული ღვინოებისა და აისვაინების გარდა, ქვეყანაში ასევე მდებარეობს რამდენიმე ხილის მეღვინეობა და მინდვრები, რომლებიც გვხვდება ალბერტას, სასკაჩევანის და მანიტობას პროვინციებში. იქ არსებული კლიმატი არ არის ხელსაყრელი ყურძნის წარმოებისთვის.
ისტორია
1927 წელს კანადაში ალკოჰოლის აკრძალვის გაუქმების შემდეგ, პროვინციებს მკაცრად შეუზღუდეს ღვინის წარმოების ლიცენზიების რაოდენობა. თითქმის 50-წლიანი მორატორიუმი ღვინის ქარხნის ახალი ლიცენზიის გაცემის შესახებ საბოლოოდ შეწყდა 1974 წელს. იმავე ათწლეულის განმავლობაში სადემონსტრაციო დარგვამ აჩვენა, რომ ევროპული ვაზი შეიძლება წარმატებით  გაიზარდოს კანადაში.
1988 წელს მოხდა სამი მნიშვნელოვანი მოვლენა: თავისუფალი ვაჭრობა შეერთებულ შტატებთან, ღვინის მოვაჭრეთა ალიანსის დაარსება (VQA) სტანდარტის დამკვიდრებასთან ერთად და ყურძნის ვაზის შეცვლის/განახლების ძირითადი პროგრამის დანერგვა. ალიანსი მოქმედებს, როგორც მარეგულირებელი და დასახელების სისტემა, რომელიც უზრუნველყოფს კანადური ღვინოების „მაღალ ხარისხს“ და „წარმოშობის ნამდვილობას“ ბრიტანეთის კოლუმბიის და ონტარიოს პროვინციებში. ყოველი ეს ღონისძიება ემსახურებოდა კანადაში ღვინის ინდუსტრიის სიცოცხლისუნარიანობის გაუმჯობესებას.
გასული საუკუნის 90-იანი წლების განმავლობაში კანადელმა მევენახეებმა განაგრძეს იმ ყურძნის ჯიშების დემონსტრირება, რომელთაც გრილ პირობებში შეიძლება ჰქონდეთ დელიკატური, მდგრადი არომატები, მჭიდროდ კონცენტრირებული სტრუქტურა და დაძველების პოტენციალი, ვიდრე მსოფლიოს თბილ რეგიონებში მზარდ ყურძენს.
სქოლიო
კატეგორია:ღვინო ქვეყნების მიხედვით კატეგორია:კანადა კატეგორია:ღვინო
დარიოს III
დარიოს III ან კოდომანი (დაახ. ძვ. წ. 380 - 330) — სპარსეთის აქამენიდთა იმპერიის ბოლო მეფე ძვ. წ. 336-330 წლებში. დარიოს III-მ შეძლო მმართველობის განმტკიცება და ეგვიპტეც დაიმორჩილა (ძვ. წ. 335 წ.), მაგრამ ალექსანდრე მაკედონელმა, ძვ. წ. 333 წელს ისოსის ბრძოლაში დაამარცხა. ძვ. წ. 331 წელს კი გავგამელასთან მისი არმია საბოლოოდ გაანადგურა. ალექსანდრე მაკედონელის მიერ დამარცხების შემდეგ ტახტიდან ჩამოაგდეს და აღმოსავლეთ ირანს შეაფარა თავი, აქ იგი მოკლა მისმავე ნათესავმა ბაქტრიის სატრაპმა ბესოსმა. დარიოს III-ის სიკვდილის შემდეგ აქემენიდთა სახელმწიფო დაემხო.
ხერსონი
ხერსონი (Херсон) — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში და წარმოადგენს ხერსონის ოლქის ადმინისტრაციულ ცენტრს. არის უკრაინის ერთ-ერთი მთავარი ეკონომიკური ცენტრი. ხერსონში განთავსებულია დნეპრისა და შავი ზღვის მნიშვნელოვანი პორტი, ასევე მთავარი გემთმშენებელი საწარმო. 2020 წლის 17 ივლისიდან ქალაქი არის ხერსონის რაიონის ცენტრი და განთავსებულია ხერსონის თემის ადმინისტრაცია. წარმოადგენს მნიშვნელოვანი სარკინიგზო კვანძის (მიკოლაივი-სნიჰურივკა-ჯანკოი) ნაწილს. დედაქალაქ კიევიდან სარკინიგზო ხაზით დაშორებულია 648 კილომეტრით.
რუსეთის უკრაინაში შეჭრის შემდეგ, 2022 წლის მარტიდან ნოემბრამდე ქალაქი რუსეთის საოკუპაციო ძალების კონტროლქვეშ იმყოფებოდა. რუსეთის ძალების მიერ მდინარე დნეპრის მარჯვენა ნაპირის დატოვების შემდეგ, 2022 წლის 11 თებერვალს ქალაქში უკრაინის შეიარაღებული ძალები შევიდა. პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკის განკარგულებით ხერსონს უკრაინის გმირი-ქალაქის წოდება მიენიჭა.
2021 წლის მდგომარეობით ქალაქის მოსახლეობა 283 649 კაცს შეადგენდა, რომელთა უდიდესი ნაწილი ეთნიკური უკრაინელია. უკრაინის ხელისუფლების შეფასებით, ოკუპანტების შეჭრის შემდეგ მოსახლეობის 45%-მა ქალაქი დატოვა.
დემოგრაფია
2001 წლის აღწერით, ხერსონში ცხოვრობს შემდეგი ეთნიკური ჯგუფები:
კლიმატი
კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაციით, ხერსონში მშრალი კონტინენტური კლიმატია.
სქოლიო
კატეგორია:ხერსონის ოლქის ქალაქები კატეგორია:უკრაინის ადმინისტრაციული ცენტრები
უმ-ელ-რიზამი
უმ-ელ-რიზამი (أم الرزم‎) — ქალაქი აღმოსავლეთ ლიბიაში. მდებარეობს ქალაქ დარნიდან 48 კმ-ით სამხრეთით და ტობრუკიდან 45 კმ-ით დასავლეთით. დაყოფილია რამდენიმე კვარტალად. მოსახლეობა 12 000 ადამიანს შეადგენს.
სქოლიო
კატეგორია:ლიბიის ქალაქები
მილანის მმართველთა სია
ქვემოთ მოცემულია მილანის მმართველთა სია მე-13 საუკუნიდან 1859 წლამდე, სანამ მილანი და ლომბარდიის ნაწილი გაერთიანდნენ სარდინიის სამეფოში მას შემდეგ, რაც დამთავრდა იტალიის მეორე ომი დამოუკიდებლობისთვის.
ლიტერატურა
კატეგორია:მილანი კატეგორია:მმართველთა სიები
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ეკვადორში
2015 წლის მონაცემებით ეკვადორში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის 5 ძეგლია.
იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 1079 (2015 წ.) ძეგლია შეტანილი. მათ შორის 0,5 % ეკვადორის ძეგლებია. მათგან 3 კულტურული ძეგლია, ხოლო 2 — ბუნებრივი.
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში პირველი ნომრით 1978 წელს მეორე სესიაზე შეიყვანეს ეკვადორის კუთვნილი გალაპაგოსის კუნძულები.
სქოლიო
კატეგორია:ეკვადორი კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ეკვადორში ეკვადორი
ანტიოქიის ტაძარი
მცხეთის ანტიოქია, წმინდა სტეფანე პირველმოწამის ტაძარი — ეკლესია დგას მცხეთა-მთიანეთის მხარეში მცხეთაში მდინარე არაგვის მარჯვენა ნაპირზე, არაგვისა და მტკვრის შესართავთან. შედგება სხვადასხვა დროის ნაგებობებისაგან: ძველი სამნავიანი ბაზილიკის ჩრდილოეთით ნავიდან გადაკეთებული დარბაზული ეკლესიისაგან (VII–VIII სს.), კარიბჭისა და კარიბჭეზე დაშენებული სათავდაცვო კოშკისაგან (XVI-XVII სს.). ეკლესიის სამი კედელი და კარიბჭე ნაგებია ქვიშაქვის კარგად გათლილი კვადრებით, ხოლო ეკლესიის სამხრეთი კედელი (გვიანდელია) და სათავდაცვო კოშკი — ნატეხი ქვით, რიყის ქვითა და აგურით.
2002 წელს უწმინდესის ლოცვა-კურთხევით სტეფანწმინდის ტაძართან ამოქმედდა წმინდა სტეფანე პირველმოწამის სახელობის დედათა მონასტერი.
სქოლიო
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
ზაილ სინგჰი
ზაილ სინგჰი (ਜ਼ੈਲ ਸਿੰਘ, जैल सिंह; დ. 5 მაისი, 1916, სოფ. სანდვანი, ინდოეთი – გ. 25 დეკემბერი, 1994, ჩანდიგარჰი, ინდოეთი) — ინდოელი პოლიტიკური მოღვაწე. ინდოეთის პრეზიდენტი  1982-1987 წწ. 1980-1982 წწ. საგარეო საქმეთა მინისტრი.
ავტორია ლექსებისა ჰინდიზე და ურდუზე. გარდაიცვალა 1994 წელს საავტომობილო კატასტროფაში მიღებული ტრავმის შედეგად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1916 კატეგორია:გარდაცვლილი 1994 კატეგორია:დაბადებული 5 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 25 დეკემბერი კატეგორია:XX საუკუნის პოლიტიკოსები კატეგორია:ინდოელი პოლიტიკოსები კატეგორია:ინდოეთის პრეზიდენტები
პოლტავა
პოლტავა (Полтава) — ქალაქი ცენტრალურ უკრაინაში. წარმოადგენს პოლტავის ოლქის ადმინისტრაციულ ცენტრს. 2013 წელს ქალაქის მოსახლეობა 308 509 კაცს შეადგენდა.
სქოლიო
კატეგორია:პოლტავის ოლქის ქალაქები კატეგორია:უკრაინის ადმინისტრაციული ცენტრები
კატი ხურადო
კატი ხურადო (Katy Jurado; დ. 16 იანვარი, 1924, მეხიკო — გ. 5 ივლისი, 2002, მორელოსი) — მექსიკელი მსახიობი ქალი. წარმატებით მონაწილეობდა როგორც მექსიკურ, ასევე ჰოლივუდის ფილმებში, სადაც ცნობილ კინორეჟისორებთან და მსახიობებთან თანამშრომლობდა. მან 71 ფილმში მიიღო მონაწილეობა. ამერიკულ ფილმებში ის ლათინოამერიკელების როლებს ასრულებდა, ხოლო მექსიკურფილმებში მრავალი განსხვავებული როლი შეასრულა. ხურადო გახდა პირველი ლათინოამერიკელი მსახიობი ქალი, რომელიც წარადგინეს ოსკარზე და ასევე პირველი ლათინოამერიკელი, რომელმაც მოიგო ოქროს გლობუსის ჯილდო. ის იმ იშვიათ მექსიკელ მსახიობთა რიცხვს მიეკუთვნება, ვინც ჰოლივუდში წარმატების მოპოვება შეძლო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 16 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1924 კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 2002 კატეგორია:მექსიკელი მსახიობები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები კატეგორია:ამერიკელი ტელემსახიობი ქალები კატეგორია:არიელის ჯილდოს მფლობელები კატეგორია:Metro-Goldwyn-Mayer-ის კონტრაქტორები
სამთავროს სამაროვანი
250პქ|მინი|სამთავროს სამაროვანი 250პქ|მინი|სამთავროს სამაროვანი 250px|მინიატიურა| აკლდამა 905 ჯაბა ლაბაძის ფოტო სამთავროს სამაროვანი — ძვ. წ. III ათასწლეულის შუა ხანის — ახ. წ. X საუკუნის არქეოლოგიური ძეგლი, ძვ. მცხეთის ჩრდილოეთ განაპირა მხარეს (ფართობი დაახლოებით 18 ჰა). ძეგლი აღმოჩნდა შემთხვევით, როდესაც XIX საუკუნეში დაიწყეს საქართველოს სამხედრო გზის გაყვანა სამთავროს მიდამოებში. აკლდამებში ნაპოვნი არქეოლოგიური მასალები გადაიტანეს კავკასიის მუზეუმში. აღნიშნული აკლდამები გადაღებული და გამოქვეყნებული აქვს ფოტოგრაფ ედუარდ ვესტლის.
სამთავროს სამაროვანს 2014 წელს, საქართველოს მთავრობის დადგენილებით მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის ძეგლის სტატუსი.
ძეგლის შესწავლა
არქეოლოგიური გათხრების დროს (XIX საუკუნის 70—80-იანი წლები ფ. ბაიერნი; ფართო მასშტაბით 1938 წლიდან, ა. კალანდაძე) შესწავლილია 3000-მდე სხვადასხვა ტიპის სამარხი და დადგენილია ძეგლის სტრატიგრაფია. უძველესი კულტურული ფენა (ადრინდელი ბრინჯაოს ხანა) შეიცავდა არქაულ კერამიკას, ქვის იარაღსა და შენობათა დამწვარ ნაშთებს. შუა ბრინჯაოს ხანის გორასამარხებში (ძვ. წ. II ათასწლეულის I ნახევარი) ნაპოვნია ბრინჯაოს იარაღი, მძივები, ოქროს სამკაული და სხვა. განსაკუთრებით მრავალფეროვანი არქეოლოგიური მასალა აღმოჩნდა გვიანდელი ბრინჯაოს ხანისა (ძვ. წ. II ათასწლეულის II ნახევარი) და ადრინდელი რკინის ხანის (ძვ. წ. IX—V საუკუნეები) ორმოსამარხებში.
მათში იყო გაპრიალებული გეომეტრიულორნამენტიანი და მოჭიქული კერამიკა, ბრინჯაოსა და კრინის იარაღი, ბრინჯაოს გრავირებული სარტყლები, ბრინჯაოს, ძვლის, სარდიონის, აქატისა და სხვა სამკაული, ბრინჯაოს ცხოველთა ქანდაკებები და მრავალი სხვა ნივთი. ქვევრსამარხები თარიღდება ძვ. წ. II—I საუკუნეებით, ხოლო ქვის სამარხები, სარკოფაგები, კრამიტსამარხები, ქვათლილებით ნაგები აკლდამები, თიხის ფილასამარხები და აგურსამარხები I–III საუკუნეებით.
აკლდამა 905
ამ აკლდამაში ერთმანეთის პირისპირ ორი ჩონჩხი ესვენა. თავდაპირველად 45-50 წლის ქალბატონი დაუკრძალავთ, მოგვიანებით - 25-30 წლის ახალგაზრდა ქალი. ძვირფასი ნივთების სიმრავლე, რომლებიც გარდაცვლილთ ჩაატანეს (დაცულია საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში), მეტყველებს ამ ქალბატონების წარჩინებულობაზე. ვერცხლის ლანგარი პართულ არამეულზე გამოყვანილი წერტილოვანი წარწერით: მიუთითებს, რომ განსვენებულნი ქართლის სამეფო ოჯახის წევრები უნდა ყოფილიყვნენ.
ნაპოვნია მონეტები, ეპიგრაფიკული ძეგლები (ბერძნული და ებრაული წარწერები), მხატვრული ხელოსნობის ნამუშევრები, მრავალრიცხოვანი სამკაული (ოქროს, ვერცხლისა და ბრინჯაოს სამაჯურები, ბეჭდები, საყურეები, საკიდები, მრავალნაირი ქვით შემკული მედალიონები, გემები და სხვა), ვერცხლისა და მინის მხატვრული ჭურჭელი.
IV–IX საუკუნეების ქვაყუთებსა და თიხის სარკოფაგებში აღმოჩენილი მასალა ასახავს ადრინდელ ფეოდალურ ურთიერთობებს. მრავლადაა აღმოჩენილი მინის ადგილობრივი ჭურჭელი.
სამთავროს გათხრების შედეგად შესაძლებელი გახდა როგორც მცხეთის, ისე აღმოსავლეთ საქართველოს ისტორიის ქრონოლოგიური სქემის დადგენა 3 ათასწლეულის მანძილზე.
საცხოვრებელი
გვიანბრინჯაო-ადრერკინის ხანის საცხოვრებლის ნაშთები, რომლებიც გვიან ანტიკური სამარხების კულტურული შრის ქვეშ აღმოჩნდა, ქართველთა იმდროინდელი ყოფისა და ჩვეულებათა არაერთ საიდუმლოს გვიზიარებს.
ახალდაბის ღვთისმშობლის ეკლესია (ბორჯომი)
ახალდაბის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის დაბა ახალდაბაში, აგებულია შუა საუკუნეებში.
ღვთისმშობლის ეკლესია მარტივი გეგმარების მქონე დარბაზული ტიპის ნაგებობა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული მოხაზულობის განიერი საკურთხეველია, ორივე მხარეს ღრმა ნიშებით. საკურთხევლის ცენტრში მცირე ზომის სარკმელია გაჭრილი. ჩრდილოეთისა და სამხრეთის კედლებშიც საკმაოდ დაბლა, სხვადასხვა დონეზე ბრტყლად გადახურული სარკმლებია მოცემული. ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს დასავლეთით და ჩრდილოეთით. გარედან გადახურულია არქიტრავით, შიგნიდან კი რიყის ქვის სოლისებრად დაწყობილი ქვებისგან გამოყვანილი თაღით სრულდება. ანალოგიური გადაწყვეტა ჰქონდა ჩრდილოეთის შესასვლელსაც, იმ განსხვავებით, რომ ახლა გარედან არქიტრავის ქვა შეცვლილია ხის ძელით. ეკლესია აგებულია რიყის ქვით. ნაგებობა გარედან უხეშად არის შელესილი. მას ეტყობა გვიანდელი გადაწყობა-გადაკეთებებისა და რემონტის კვალი. შენობა ორფერდა სახურავით სრულდება. ირგვლივ თარო კარნიზი შემოუყვება. გადახურულია კრამიტით. გადაკეთების მიუხედავად ღვთისმშობლის ეკლესიას შენარჩუნებული აქვს ქართული ქრისტიანული ხუროთმოძღვრების ე.წ. გარდამავალი ხანის ადრეული ეტაპისთვის დამახასიათებელი ნიშნები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
გიმჩჰონი
გიმჩჰონი, იგივე გიმჩჰონგუ — რაიონი სამხრეთ კორეის დედაქალაქ სეულის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. აქვს თვითმმართველი სტატუსი.
მინი