cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
სომალის სამოქალაქო ომი (2009–დღემდე)
კონფლიქტი დაიწყო 2009 წლის იანვარში, როდესაც ეთიოპიის ჯარები გამოვიდნენ სომალიდან, რის შედეგადაც ქვეყანაში გაჩნდა ძალაუფლების ვაკუუმი. ალ-შაბააბი სწორედ ამ შესაძლებლობის გამოყენებას აპირებდა. ისლამისტებმა, სავარაუდოდ, ყველაზე დიდ წარმატებას მიაღწიეს დღემდე ბაიდოას, გარდამავალი ფედერალური მთავრობის (TFG) დროებითი დედაქალაქის აღებით. ალ-შაბააბმა გააგრძელა კონფლიქტი გარდამავალ ფედერალურ მთავრობასა და სომალის აფრიკული კავშირის მისიის წინააღმდეგ 2010 წლის განმავლობაში და დიდი წარმატებით სარგებლობდა სამთავრობო ძალებთან ბრძოლისას. ორგანიზაციის ადგილობრივი მხარდაჭერა თანდათან იზრდებოდა, რასაც ნაწილობრივ დაეხმარა მართლმსაჯულების სისტემა, რომელიც დაინერგა ალ-შაბააბის მიერ მართულ რაიონებში.
კენიის შეჭრა სამხრეთ სომალიში, ოპერაცია ლინდა ნჩი, დაიწყო 2011 წლის ოქტომბერში. კენიის მთავრობა შეშფოთებული იყო ლტოლვილთა მზარდი კრიზისით და არასტაბილურობით ჩრდილოეთ საზღვრის გასწვრივ და აპირებდა ბუფერული ზონის შექმნას, რათა თავიდან აეცილებინა კონფლიქტის გამძაფრება კენიის ტერიტორიაზე. ალ-შაბააბი კენიის ინტერვენციის მზარდი ზეწოლის ქვეშ მოექცა, რომელსაც შეუერთდა გარდამავალი ფედერალური მთავრობის და სომალის აფრიკული კავშირის მისიის ჯარები. ისინი დაუპირისპირდნენ ალ-შაბააბის პოზიციებს სამხრეთში და განდევნეს ისლამისტები მნიშვნელოვანი საპორტო ქალაქ კისმაიოდან. სომალიში 2011 წელს იყო ძლიერი შიმშილი, რამაც კიდევ უფრო დასუსტა ალ-შაბააბი.
მიუხედავად მზარდი გამოწვევებისა, ალ-შაბააბი კვლავ აკონტროლებს ტერიტორიის დიდ ნაწილს სამხრეთ სომალიში. ის სარგებლობს გავლენით ბევრ სოფელში და ახლა პრიორიტეტს ანიჭებს პარტიზანულ და ტერორისტულ თავდასხმებს, ვიდრე ტერიტორიების ათვისებას. სომალიში ისლამურმა სახელმწიფომ (ISS) და ჰიზბულ ისლამმა განახორციელეს თავდასხმები ორივე დაჯგუფების წინააღმდეგ. 2013 წელს ჰიზბულ ისლამმა შეაჩერა ძალადობა მთავრობის წინააღმდეგ, მაგრამ 2022 წლიდან კვლავ აქტიურია ჩრდილოეთ სომალიში.
ისტორია
2004 წელს დაარსებული და საერთაშორისოდ აღიარებული, გარდამავალი ფედერალური მთავრობის (TFG) მხარდაჭერა სომალიში მცირდებოდა, მაგრამ შეერთებული შტატები ღიად მხარს უჭერდა 2006 წელს ეთიოპიის სამხედრო ჩარევას, რამაც ხელი შეუწყო მოგადიშოში მეტოქე ისლამური სასამართლოების კავშირის (ICU) განდევნას და გამყარებას. ამ დამარცხების შემდეგ, ისლამური სასამართლოების კავშირი დაიყო რამდენიმე სხვადასხვა ჯგუფად. ზოგიერთი უფრო რადიკალური ფრთა, მათ შორის ალ-შაბააბი, გადაჯგუფდა, რათა გაეგრძელებინა აჯანყება გარდამავალი ფედერალური მთავრობის წინააღმდეგ და ეწინააღმდეგებოდნენ ეთიოპიის სამხედროების ყოფნას სომალიში. 2007 და 2008 წლებში ალ-შაბააბმა მოიპოვა სამხედრო გამარჯვებები, აიღო კონტროლი ცენტრალურ და სამხრეთ სომალის მთავარ ქალაქებსა და პორტებზე. 2008 წლის ბოლოს ჯგუფმა დაიპყრო ბაიდოა, მაგრამ არა მოგადიშო. 2009 წლის იანვრისთვის ალ-შაბააბმა აიძულა ეთიოპიის ჯარები გასულიყვნენ ქვეყნიდან, რის შედეგადაც მათ დატოვეს აფრიკის კავშირის (AU) სამშვიდობო ძალების აღჭრვილობა. ალ-შაბააბი, რომელიც გამოეყო მეამბოხე ზომიერ ისლამისტებს, უარყო სამშვიდობო შეთანხმება და განაგრძო ტერიტორიების დაკავება. მას შეუერთდა ჰიზბულ ისლამი, რომელიც არის ოთხი ისლამისტური ჯგუფის გაერთიანება, მათ შორის სომალის განთავისუფლების ალიანსი - ასმერას ფრაქცია.
2009 წლის 31 იანვარს გარდამავალი ფედერალური მთავრობის პრეზიდენტად აირჩიეს შეიხი აჰმედი. ალ-შაბააბის რადიკალმა ისლამისტებმა დაადანაშაულეს გარდამავალი ფედერალური მთავრობის ახალი პრეზიდენტი სეკულარული გარდამავალი მთავრობის ჩამოყალიბებაში და განაგრძეს სამოქალაქო ომი მას შემდეგ, რაც ის მოგადიშოში პრეზიდენტის სასახლეში 2009 წლის თებერვლის დასაწყისში ჩავიდა.
2009–10: ომის დასაწყისი
ალ-შაბააბმა პირობა დადო, რომ შეებრძოლებოდა მთავრობას. გარდამავალი ფედერალური მთავრობის ახალი პრეზიდენტი შარიფ შეიხ აჰმედი პირველად ჩავიდა მოგადიშოში პრეზიდენტის სტატუსით 2009 წლის 7 თებერვალს. ალ-შაბააბმა და სხვა რადიკალმა ისლამისტებმა რამდენიმე საათის შემდეგ დაიწყეს სროლა მისი მისამართით.
იმ დროს ალ-შაბაბის სპიკერმა შეიხ მუხტარ რობოუმ (აბუ მანსური) უარყო რამდენიმე მედიასაშუალების ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ მას და ახლად არჩეულ პრეზიდენტს შარიფ აჰმედს შორის ურთიერთშეთანხმება მოხდა. 12 თებერვლის განცხადებაში მან ასევე დაამატა, რომ არ აპირებდა პრეზიდენტთან მოლაპააკებად და რომ ისინი გააგრძელებენ ბრძოლას უცხოური ჯარების წინააღმდეგ. ალ-შაბააბმა ახალი მთავრობის წინააღმდეგ ომის პირობაც დადო. 22 თებერვალს, ორმაგი თვითმკვლელი ტერორისტის თავდასხმის შემდეგ დაიწყო ბრძოლა, რომელიც გაგრძელდა ორი დღის განმავლობაში და დაიღუპა 87 ადამიანი, მათ შორის: 48 მშვიდობიანი მოქალაქე, 15 მეამბოხე და 6 პოლიციელი. პარალელურად, როცა მოგადიშოში მძვინვარებდა ბრძოლები, ალ-შაბააბის ძალებმა აიღეს ქალაქი ჰუდორი, ჩრდილო-დასავლეთით, ბრძოლაში დაიღუპა კიდევ 20 ადამიანი: ჯარისკაცი, 6 მეამბოხე და 4 მშვიდობიანი მოქალაქე. 28 თებერვალს ხელი მოაწერეს ცეცხლის შეწყვეტას გარდამავალ ფედერალურ მთავრობასთან. თუმცა, 1 მარტისთვის ცხადი იყო, რომ ცეცხლის შეწყვეტა არ მოხდებოდა, მიუხედავად იმისა, რომ პრეზიდენტი შარიფ აჰმედი დათანხმდა წინადადებებს ზავის შესახებ და შესთავაზა დათანხმებოდა შარიათის კანონის შესრულებას, მაგრამ უარი თქვა ჯარების გადაყვანაზე სამოქალაქო ტერიტორიებიდან. ალ-შაბააბმა 6 მაისს გამოაცხადა, რომ გააგრძელებდა ომს იმ შემთხვევაშიც კი, თუ სომალის აფრიკული კავშირის მისია არ დატოვებდა ქვეყანას. ბრძოლები გაგრძელდა მოგადიშოსა და სომალის ცენტრალურ ნაწილში 2009-2010 წლების განმავლობაში ალ-შაბააბის უპირატესობით.
2011–15: სამთავრობო ძალების პროგრესი
მინი|259x259პქ| ომი სომალიში 2009 წლის ივლისის შუა რიცხვებში.
გაშანდიგის ბრძოლა
ალ-შაბააბი 2009 წლის ივლისში აკონტროლებდა სომალის მთავრობის მიწების დაახლოებით ნახევარს. მოკავშირეების დახმარებით, სამთავრობო ძალებმა ნელ-ნელა დაიწყეს ტერიტორიების დაბრუნება სხვადასხვა სამხედრო ოპერაციების გზით. 2011 წლის 20 თებერვლის შეტევას ვაფულა ვამუნიინიმ უწოდა „გაშანდიგას ბრძოლა“. სომალის აფრიკული კავშირის მისიის ჯარებმა გაანადგურეს ალ-შაბააბის თხრილების დიდი კომპლექსი, მოკლეს ალ-შაბააბის ექვსი მეთაური მოგადიშოში. თებერვლის ბოლოს, არეულობამ კვლავ გადაინაცვლა მოგადიშოში ერთი თვითმკვლელი ტერორისტის თავდასხმისა და ძლიერი დაბომბვის სახით, როდესაც ალ-შაბააბის მებრძოლები ცდილობდნენ დაკარგული ტერიტორიის დაბრუნებას.
ალ-შაბააბის დამარცხება მოგადიშოში
2010-11 წლებში მოგადიშოს ბრძოლა დაიწყო, როდესაც ალ-შაბააბის მებრძოლებმა დაიწყეს შეტევა ქალაქის დასაპყრობად. ბრძოლა მალევე წარიმართა სამთავრობო ძალების სასარგებლოდ, რომლებმაც შეძლეს მებრძოლთა ჯგუფის განდევნა 2011 წლის 11 ოქტომბრისთვის. ქალაქი სრულად აიღეს 2012 წლის 7 სექტემბერს გარდამავალი ფედერალური მთავრობის ჯარებმა. ქალაქში თვითმკვლელ ტერორისტთა აფეთქებები გაგრძელდა 2020 წლამდე.
2016 წელი: ელ-ადის ბრძოლა და ალ შაბააბის აღორძინება
2016 წლის 15 იანვარს ალ შაბააბმა შეუტია კენიის მიერ მართულსომალის აფრიკული კავშირის მისიის ბაზას ელ-ადიში, სომალი. მათ გადალახეს კომპლექსი და დაიღუპა დაახლოებით 60 ჯარისკაცი. შემდეგ ალ შაბააბმა დაიბრუნა მნიშვნელოვანი ქალაქი მარკა, 45 კმ დედაქალაქიდან.
2017 წელი: ამერიკის ჩართულობის გაფართოება
2017 წლის მარტის ბოლოს, პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა ხელი მოაწერა ახალ სტრატეგიას, რომლის მიხედვითაც აშშ-ს აფრიკულ სამხედრო ოლქს მეტი თავისუფლება მინიჭა კონტრტერორისტულ ოპერაციებში.
2018–დღემდე: მიმდინარე პარტიზანული ომი
მინი|250x250პქ|მიმდინარე შეიარაღებული კონფლიქტები მსოფლიოში
2019 წელი
2019 წლისთვის შეერთებული შტატები აქტიურად იყო ჩართული ომში, საჰაერო დარტყმების გამოყენებით.
12 ივლისს, ქვემო ჯუბაში, კისმაიოში, ავტომობილის და ცეცხლსასროლი იარაღის აფეთქების შედეგად დაიღუპა სულ მცირე 26 ადამიანი, მათ შორის ორი ცნობილი ჟურნალისტი და ცხრა უცხოელი. 22 ივლისს მოგადიშოში აფეთქებას 17 ადამიანი ემსხვერპლა, 28 კი დაშავდა. 24 ივლისს, თვითმკვლელმა ტერორისტმა თავი აიფეთქა მოგადიშოს მერის ოფისში, რის შედეგადაც მთავრობის ექვსი წარმომადგენელი დაიღუპა. მერი აბდირაჰმან აბდი ოსმანი გადაიყვანეს დოჰაში, კატარის საავადმყოფოში, მაგრამ 1 აგვისტოს დაიღუპა.
26 აგვისტოს სომალის არმიამ ალ-შაბააბიდან ბურვერინი დაიპყრო.
28 დეკემბერს, ალ-შაბააბის თვითმკვლელმა ტერორისტმა მოგადიშოში პოლიციის საგუშაგოსთან თავი აიფეთქა და 85 ადამიანი დაიღუპა.
2020 წელი
5 იანვარს ალ-შაბაბის ბოევიკებმა თავს დაესხნენ სამხედრო ბაზის კემპ სიმბას საჰაერო ზოლს, რომელსაც აშშ და კენიელი ძალები იყენებდნენ. დაიღუპა ერთი ამერიკელი სამხედრო მოსამსახურე და ორი კონტრაქტორი; სროლის შედეგად დაიჭრა ორი ამერიკელი სამხედრო, ასევე დაიღუპა ოთხი მებრძოლი.
19 მარტს სომალის არმიამ აშშ-ს სამხედროების მხარდაჭერით ალ-შაბააბის მიერკონტროლირებადი აიღო ქალაქი ჯამალე.
31 მაისს სომალელმა სამხედროებმა დახვრიტეს დაახლოებით 18 ალ-შაბააბის მებრძოლი და რამდენიმე დაჭრეს სამხრეთ ქვემო შაბელეს რეგიონში ჩატარებული ოპერაციის დროს.
2021 წელი
7 თებერვალს გზისპირა ბომბი აფეთქდა დუშმარებში, გალგუდუდში, რის შედეგადაც დაიღუპა 12 აგენტი, რომლებიც მუშაობდნენ ეროვნული დაზვერვისა და უსაფრთხოების სააგენტოში. დაღუპულთა შორის იყო სადაზვერვო სააგენტოს ადგილობრივი ხელმძღვანელი აბდირაშიდ აბდუნური.
2022 წელი
12 იანვარს, ალ-შაბააბმა აიღო პასუხისმგებლობა აფეთქებაზე, რომლის შედეგადაც რვა ადამიანი დაიღუპა და ცხრა დაიჭრა მოგადიშუს საერთაშორისო აეროპორტის მახლობლად, დაწესებულებაში, სადაც მდებარეობს შეერთებული შტატების საელჩო და სხვა დიპლომატიური ოფისები. ჯგუფმა რადიომიმართვის საშუალებით განაცხადა, რომ დაბომბვის სამიზნე იყო „თეთრკანიანი ოფიციალური პირების“ კოლონა.
2023 წელი
16 იანვარს სომალის არმიამ ალ-შაბააბისგან გაათავისუფლა ჰარარდერი და გალკადი.
სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის ომები კატეგორია:საფრანგეთის ომები კატეგორია:2010-იანი წლების კონფლიქტები
წყალქვეშა საკომუნიკაციო სადენი
წყალქვეშა საკომუნიკაციო კაბელი მონაცემთა გადაცემის ფუნქციას ასრულებს და გაყვანილია წყალქვეშ, წყლის აუზის ფსკერზე.
პირველი წყალქვეშა კაბელები სატელეგრაფო სიგნალს გადასცემდა. კაბელების შემდეგი თაობები სატელეფონო საუბრებისა და მონაცემთა გადაცემის ფუნქციას ასრულებდა. ყველა თანამედროვე წყალქვეშა კაბელი ოპტიკურ-ბოჭკოვან ტექნოლოგიას იყენებს.
2003 წლის მდგომარეობით წყალქვეშა კაბელები აერთიანებდა ყველა კონტინენტს, გარდა ანტარქტიდისა.
კატეგორია:ტელეკომუნიკაცია კატეგორია:სატელეკომუნიკაციო ტექნოლოგიები
Sjøkabel
Lasioglossum buccinum
Lasioglossum buccinum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1895 წელს.
სქოლიო
buccinum
სეფისკვერი
სეფისკვერი — ზიარებისათვის განკუთვნილი ლიტურგიული პური. საბას მიხედვით, „დიდებულთ კვერი“. ზიარებისას სეფისკვერის ჭამა და ღვინის შესმა განასახიერებდა ქრისტეს ხორცთან სა სისხლთან მორწმუნის სიმბოლურ შერწყმას.
სეფისკვერი აფუებულ ცომზე
მინი|ორფენიანი სეფისკვერი დიოფიზიტების სეფისკვერს, მონოფიზიტების სეფისკვერისაგან განსხვავებით, საფუვრიანი ცომისაგან ამზადებდნენ. მართლმადიდებლური სეფისკვერი შეიძლება იყოს, როგორც ერთი ასევე ორ ფენიანი (ნაწილიანი). ერთ ფენიანი სეფისკვერი უფრო არქაულია, ხოლო ორ ფენიანი თანამედროვე. ორ ფენიანი სეფისკვერი გულისხმობს ქრისტეს ორ ბუნებას და წირვალოცვის დროს გამოიყენება ხუთი სეფისკვერი (ოთხი ჯვრიანი და ერთი ღვთისმშობლის გამოსახულებით), ხოლო აღდგომის მარხვაში, პირველშეწირულისთვის შვიდი სეფისკვერი (ექვსი ჯვრიანი და ერთი ღვთისმშობელი). ერთფენიანი სეფისკვერი თავისთვაში მოიცავს ხუთ სეფისკვერს და მასზე გამოსახულება ერთი დიდი ბეჭდით დაიტანება. ბეჭდები, მზადდება როგორც ხისგან (ძირითადად ბზისაგან), ასევე ქვისგან, პლასტმასისაგან და ლითონისაგან.
სეფისკვერის ზედა ნაწილზე გამოსახულების დასადებად ედება სპეციალური სეფისკვერის ბეჭედი, რომელზედაც გამოსახულება სარკისებურად არის ამოტვიფრული. მართლმადიდებლურ ეკლესიაში ლიტურგიისას გამოიყენება ხუთი სეფისკვერი, აქედან ოთხი ჯვრიანია, ხოლო მეხუთე ღვთისმშობლის გამოსახულებიანი. ჯვრიან სეფისკვერს მის ოთხ ადგილას აწერია ასომთავრული ქარაქმიანი წარწერა — Ⴈ~Ⴣ Ⴕ~Ⴄ Ⴛ~Ⴊ Ⴅ~Ⴢ (იესუჳ ქრისტე ძლევაჲ) ან „იესო ქრისტე ღმრთისა“.
XI საუკუნიდან საქართველოში სირიულ-პალესტინური (წმინდა იაკობის) ლიტურგია ბიზანტიური (იოანე ოქროპირის) ლიტურგიით შეიცვალა. ამ უკანასკნელის საწესო ქმედებისას პირველი სეფისკვერის გულიდან იღებენ კვადრატ ნაჭერს-საუფლოს ანუ ტარიგს, რომელიც სიმბოლურად ქრისტეს სხეულს განასახიერებს და დებდნენ შუა ფეშხუმში. მეორე (ღვთისმშობლის გამოსახულებიანი) სეფისკვერიდან ჭრიან აგრეთვე ტოლფერდა სამკუთხედის ფორმის ნაჭერს, რომელიც სიმბოლურად ნიშნავდა ღვთისმშობლის ღვაწლს ქრისტეს განხორციელებაში, და ათავსებდნენ საუფლოს მარჯვნივ. მესამე სეფისკვერიდან მის მარცხნივ დებდნენ 9 სამკუთხედ ნაწილს, რომლებიც ანგელოზთა 9 დასს განასახიერებდა, ქვემოთ კი მეოთხე და მეხუთე სეფისკვერებიდან ამოკვეთილ კვადრატის ფორმის ნაწილაკებს, რომლებიც მიცვალებულთა და ცოცხალთა მოსახსენიებლად იყო განკუთვნილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:საეკლესიო ნივთები
სუგპონი
სუგპონი (ოფიციალურად სუგპონის მუნიციპალიტეტი; ილოკ: Ili ti Sugpon; ფილ: Bayan ng Sugpon) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ ილოკოსის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4 930 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 6 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ ილოკოსის მუნიციპალიტეტები
ზიარჭურჭელი
ზიარჭურჭელი — ერთმანეთთან ქვედა ნაწილებით შეერთებული 2 ან რამდენიმე ჭურჭელი. ერთნაირი სითხით შევსებულ ზიარჭულჭელში, რომელთა დიამეტრი საკმაოდ დიდია (შესაძლებელია კაპილარული მოვლენების უგულებელყოფა), სითხეთა ზედაპირები ერთნაირ დონეზეა, მიუხედავად ზიარჭურჭლის ფორმისა; ამაზეა დაფუძნებული ქვაბების წყალსაზომი მინებისა და სხვათა მოწყობილობა. თუ ზიარჭურჭელში სხვადასხვა სითზეა ჩასხმული, მაშინ ამ სითხეთა სვეტების სიმაღლეები (რომლებიც ათვლილია მათი ერთმანეთთან ან მესამე სითხესთან, მაგ., ვერცხლისწყალთან, შეხების ზედაპირიდან) მათი სიმკვრივების უკუპროპორციულია, რაც სითხეთა სიმკვრივის გაზომვის საშუალებას იძლევა. როდესაც ზიარჭურჭლის ერთ-ერთი მუხლი დახურულია, სითხის დონეთი სხვაობა დამოკიდებული იქნება წნევაზე დახურულ მუხლში. ამაზეა დამფუძნებული დახურული მანომეტრების მოწყობილობა. ზიარჭურჭლის წესია: უძრავ ზიარჭურჭელში ერთგვაროვანი სითხის თავისუფალი ზედაპირი ერთ დონეზე დგას, ხოლო არაერთგვაროვანის სხვადასხვაზე. თუ ზიარჭურჭელის მუხლებში ჩასხმულია ორი სხვადასხვა სითხე, რომლებიც ერთმანეთს არ ერევა, მაშინ ის სითხე, რომლის სიმკვრივეც ნაკლებია, მეტ სიმაღლეს იკავებს.
სქოლიო
კატეგორია:ჰიდროლოგია კატეგორია:წნევა
თელავის მაზრა
მინიატიურა|თელავის მაზრის 1843 წლის გერბი თელავის მაზრა — რუსეთის იმპერიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული.
1846 წლიდან თბილისის გუბერნიის შემადგენელი ნაწილი. შეიქმნა 1801 წელს, მოიცავდა ალაზნის ხეობის ზემო ნაწილს. 1834 წელს დიუბუა დე მონპერეს ცნობით მაზრის მოსახლეობა 47000 ადამიანი იყო. მონპერესვე ცნობით თელავის მაზრაში განვითარებული იყო მეღვინეობა, ვენახებს ეჭირა 7 ათასი დესეტინა მიწა და ისხმებოდა 31360000 პინტა ღვინო. მეღვინეობის საუკეთესო ადგილები იყო კონდოლი, ყვარელი და წინანდალი. 1841 წელს დაიყო თელავის, ყვარლის, სიღნაღის, უკანამხრის, თუშეთისა და ფშავ-ხევსურეთის უბნებად. 1842 წელს თელავის მაზრას ჩამოაშორეს თუშეთისა და ფშავ-ხევსურეთის უბნები და მათგან დამოუკიდებელი ადმინისტრაციული ერთეული შექმნეს. 1844 წელს აღადგინეს სიღნაღის მაზრა, თელავის მაზრა კი თელავისა და ყვარლის უბნებად დაყვეს. 1874 წელს თელავის მაზრას თიანეთის მხარეც ჩამოსცილდა. 1891 წელს თელავის მაზრა იყოფოდა ქალაქ თელავად (11214 მცხ.), ყვარლისა (20543 მცხ.) და წინანდლის უბნებად (33362 მცხ.). სულ მაზრაში შედიოდა ერთი ქალაქი და 61 სოფელი. მისი ტერიტორია შეადგენდა 2523,43 კმ2-ს. თელავის მაზრა გაუქმდა 1930 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:თელავის მაზრა
ტანურისის ბრძოლა
ტანურისის ბრძოლა (528 წელი) — დაპირისპირებ ბიზანტიის იმპერიასა და სასანიანთა იმპერიას შორის. ბიზანტიის იმპერიის ჯარებს მეთაურობდა ბელისარიუსი ხოლო სასანიდებს პრინცი ქსერქსე. ბრძოლა შედგა შუამდინარეთში დარას ჩრდილოეთით.
ბიზანტიელთა მიერ ტანურისში ახალი სასაზღვრო ციხესიმაგრის აგების მცდელობამ გამოიწვია სასანიელთა სამხედრო პასუხი. ბიზანტიელებმა მალევე მიაშველეს დამხმარე ჯარი, მაგრამ სასანიანებმა შეძლეს ბრძოლის მოგება, მათ შეიპყრეს და მოკლეს მრავალი ბიზანტიელი ჯარისკაცი და მეთაური. სასანიანებმა დაანგრიეს ციხესიმაგრე, თუმცა ძალიან დიდი დანაკარგები მიიღეს ბრძოლისას ამიტომ შეტევაზე არ გადასულან.
წინაპირობა
527 წელს იმპერატორ იუსტინე I-ის გარდაცვალების შემდეგ, მისმა მემკვიდრემ იუსტინიანე I-მა გადაწყვიტა გაეგრძელებინა ომი სასანიდების იმპერიის წინააღმდეგ. მან ბელისარიუსი დანიშნა აღმოსავლეთის მაგისტრატად და დაავალა ბიზანტიის პოზიციების გაძლიერება და ახალი ციხესიმაგრის აშენება დარას მახლობლად, რათა დაეცვა რეგიონი სპარსეთის თავდასხმებისგან. თანურისი მოსახერხებელი ადგილი იყო ქალაქისთვის და სამხედრო ძალებისთვის, მაგრამ ახლანდელი ციხე დაუცველი იყო. მან პირველ რიგში დაიწყო სიმაგრეების გაძლიერების ზედამხედველობა. სპარსელები ნებისმიერ ახალ სასაზღვრო ციხეს საფრთხედ მიიჩნევდნენ და იმუქრებოდნენ შემოჭრით თუ მშენებლობა არ შეჩერდებოდა. იუსტინიანემ უპასუხა ბელიზარიუსის გაძლიერებით ფინიკე ლიბანენსის კუცესისა და ბუზეს დუქნებით, ფინიკია პროკლიანუსის (მალალასის მიხედვით), სებასტიანუსის, ვინსენტიუსის, ბასილიუსის, ზოგიერთი ისაურიისა და გასანიდი არაბების მეფობის ქვეშ. ). სივანი აფასებს ქვეითთა ძალას მინიმუმ 10000 კაცით, ხოლო კავალერიის 30000-მდე. ის ამტკიცებს, რომ ბიზანტიის გაერთიანებული არმია რიცხობრივად აღმატებული უნდა ყოფილიყო, მაგრამ ის ფაქტი, რომ ბელიზარიუსი მხოლოდ დუქსი იყო, ზღუდავდა მის უფლებამოსილებას სხვა დუცესებზე. ამავე დროს, სპარსეთის არმია პეროზ მიჰრანისა და უფლისწული ქსერქსესის მეთაურობით 30000 კაცით შემოიჭრა მესოპოტამიაში.
ბრძოლა
სამშენებლო ოპერაციების მიმდინარეობისას სპარსეთის არმია თავიდან შეიკრიბა. მიუხედავად ბიზანტიის წინააღმდეგობისა, სპარსელებმა მოახერხეს კედლებთან მიახლოება და დაცვის გარღვევა. ბელიზარიუსი ცდილობდა კონტრშეტევას თავისი კავალერიით, მაგრამ დამარცხდა და უკან დაიხია დარაში.
სპარსული ლაშქრობის ზუსტი მიმდინარეობა ცუდად არის ჩაწერილი პირველად წყაროებში, რომლებიც ხშირად ანაწილებენ თანურისისა და მინდუოსის ბრძოლების მოვლენებს. თხრობაში, რომელიც მათ ცალკე ბრძოლებად ასახავს, ტანურისის ბრძოლა მოხდა მინდუოსამდე და გამოსახეს, საიდანაც ირკვევა, რომ რომაელი ქვეითები ხაფანგში მიიმწყვდიეს, სადაც ისინი ღრმა ხვრელებში ჩაყარეს, სადაც მოკლეს ან ტყვედ ჩაიგდეს ჯარისკაცები.
სასანიელებმა შეიმუშავეს სტრატეგია და გათხარეს რამდენიმე თხრილი მათ თხრილებს შორის, და დამალეს ისინი გარედან სამკუთხა ხის ძელებით და დატოვეს რამდენიმე ღიობი და როცა რომაული ჯარი წამოვიდა, მათ დროულად ვერ შეამჩნიეს სპარსელთა მატყუარა სტრატეგია, მაგრამ გენერლები მთელი სისწრაფით შევიდნენ სპარსეთის სამარხში და ორმოებში ჩავარდნილნი, ტყვედ აიყვანეს. ზაქარია მიტილენელი
ბრძოლის დასასრული დამღუპველი იყო ბიზანტიის არმიისთვის. ბელიზარიუსი და კავალერია გაიქცნენ, მაგრამ ორი სარდალი მოკლეს და სამი ტყვედ ჩავარდა. ჯაბალაჰ IV იბნ ალ-ჰარითი, გასანიდების მმართველი, რომელიც ბელიზარიუსის მეთაურობით იბრძოდა, როგორც ბიზანტიის ვასალი, ცხენიდან ჩამოვარდა და მოკლეს სპარსელებმა. კუცესის ბედი გაურკვეველია. პროკოფი წერს, რომ იგი ტყვედ ჩავარდა და აღარასოდეს უნახავთ, ხოლო ზაქარია მიტილენელი წერს, რომ ის მოკლეს.
ბრძოლის შემდეგ
ბრძოლის შემდეგ ახალი ციხესიმაგრის საძირკველი დარჩა სპარსელების ხელში, რომლებმაც დაიწყეს მათი ნგრევა. ბიზანტიის ჯარი უკან დაბრუნდა დარაში, მაგრამ ქვეითთა ნაწილი ლაშქრობისას წყურვილით დაიღუპა. მიუხედავად გამარჯვებისა, სპარსელებმა მძიმე დანაკარგები განიცადეს და შემდეგ უკან დაიხიეს საზღვრებს უკან. კერძოდ, 500 უკვდავის დაკარგვამ სპარსეთის მეფე კავად I განარისხა. მიუხედავად მისი გამარჯვებისა, გენერალ ქსერქსეს შეურაცხყოფა მიაყენა ბრძოლის შემდეგ კავად I-მა.
ბიზანტიის იმპერატორმა იუსტინიანემ გაგზავნა დამატებითი ჯარები ამიდას, კონსტანტიას, ედესას, სურასა და ბერეას სასაზღვრო ციხეების გასამაგრებლად. მან ასევე შეადგინა ახალი არმია, რომელიც მოექცა პომპეუსის მეთაურობით, მაგრამ მძიმე ზამთარმა შეაჩერა შემდგომი ოპერაციები წლის ბოლომდე.
მოგვიანებით ბელიზარიუსი დაადანაშაულეს არაკომპეტენტურობაში ამ ბრძოლის გამო და ის მოგვიანებით გაგზავნეს საბრძოლველად კალინიკუმში, საბოლოოდ მის წინააღმდეგ ყველა ბრალდება მოხსნილი იქნა გამოძიების შემდეგ.
ირფან შაჰიდის თანახმად, სპარსელებმა შექმნეს ახალი ტაქტიკა, რის მიხედვითაც მათ დაწიყეს ჰეფთალიტების თხრილების გამოყენება 484 წლის კატასტროფულ ომში. მოგვიანებით, ბელისარიუსმა ეს ტაქტიკა გამოიყენა დარის ბრძოლაში სადაც ძალიან დიდი გამარჯვება მოიპოვა. მუჰამედმა კი ეს ტაქტიკა გადმოიღო სპარსელებისგან - შესაძლოა გასანიდი არაბების მეშვეობით, რომლებმაც დაინახეს მათი მეფე მოკლული ტანურიში - და გამოიყენეს იგი ასი წლის შემდეგ სანგრების ბრძოლაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბიზანტიის იმპერია კატეგორია:ბიზანტიის ბრძოლები კატეგორია:ბიზანტიის იმპერიის ომები კატეგორია:სასანიანთა ბრძოლები კატეგორია:VI საუკუნე კატეგორია:VI საუკუნის ომები
ტიანძინი
ტიანძინი (天津) — მეტროპოლისი ჩინეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ეს დასახლებული პუნქტი არის ქვეყნის ოთხი ცენტრალური დაქვემდებარეობის ქალაქიდან ერთი. ტიანძინის ურბანულ ტერიტორიას ესაზღვრება ხებეის პროვინცია და პეკინის (პეიძინგის) მუნიციპალიტეტი, რაც შეეხება აღმოსავლეთის საზღვარს, ის გადის ბოჰაის ყურეზე რომელიც წარმოადგენს ყვითელი ზღვის შემადგენელ ნაწილს. მოსახლეობის თვალსაზრისით ამ ტერიტორიას ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკაში მეექვსე ადგილი უკავია, ხოლო ფართობის მიხედვით მეხუთე ადგილს იკავებს, პეკინის, შანჰაის, გუანჯოუს და შენიანის შემდეგ.
ქალაქ ტიანძინის ფართობი შეადგენს 11 920 კმ². ურბანული ტერიტორია გაშენებულია მდინარე ხაიხეს სანაპიროზე, აქ მდებარეობს პორტი, რომელიც ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს როლს ასრულებს ქალაქში. მიუხედავად იმისა რომ ეს დასახლება ყვითელ ზღვასთან საკმაოდ ახლოს მდებარეობს, აქ კლიმატი მაინც კონტინენტურია. ტიანძინიდან 96 კილომეტრში მდებარეობს დედაქალაქი პეკინი, ეს ორი ქალაქი ერთმანეთს მაღალსიჩქარიანი რკინიგზის მეშვეობით უკავშირდება.
ვეტოშნიკოვო
ვეტოშნიკოვო (Ветошниково) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის უფის საქალაქო ოლქში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 260 ადამიანი.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები (87 %) შეადგენენ.
სქოლიო
კატეგორია:უფის საქალაქო ოლქის სოფლები
ახალშენი (ლენტეხის მუნიციპალიტეტი)
ახალშენი — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ლენტეხის მუნიციპალიტეტში, ჩიხარეშის თემში, მდებარეობს სვანეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე აშხაშურის (მდინარე ცხენისწყლის შენაკადი) მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 1400 მეტრი, ლენტეხიდან დაშორებულია 34 კილომეტრით.
სქოლიო
კატეგორია:ლენტეხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
შალვასეული ქარვისფერი
შალვასეული ქარვისფერი — ქართული თეთრყურძნიანი სელექციური სასუფრე-საღვინე ვაზის ჯიში.
გამოყვანილია 1945 წელს სელექციონერ ვასილ ბესტავაშვილის მიერ შასლასა და ჩინურის შეჯვარებით.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ მოგრძო ფორმის, ხუთნაკვთიანი, ღრმად დანაკვთული. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია მოკლე ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალოზე დიდი ზომისაა, კონუსური ან ცილიდრულ-კონუსური ფორმის, მხრიანი, საშუალო სიკუმსის ან კუმსი. გვხვდება მეჩხერი მტევნებიც. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მრგვალი ან მომრგვალო ფორმის, მომწვანო-მოყვითალო, მზის მხარეზე ქარვისფერ-მოყავისფრო ლაქებით. კანი თხელი ან საშუალო სისქისაა, ადვილად სცილდება რბილობს. რბილობი საკმაოდ წვნიანი და ხორციანია, ტკბილი და სასიამოვნო გემოთი.
შალვასეული ქარვისფერი სიმწიფის საადრეო პერიოდის სასუფრე-საღვინე ვაზის ჯიშია. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის პირველ ნახევარში შედის. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6.5 გ/ლ-ს.
გამოიყენება როგორც სასუფრედ, ასევე მაღალხარისხიანი სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. ღვინო ღია-ჩალისფერია, ზომიერი სხეულით, ხალისიანი სიმჟავითა და ჰარმონიული გემოთი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი სელექციური სასუფრე ქართული ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი სელექციური საღვინე ქართული ჯიშები
ტროფეი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ტერმინით ტროფეი შეიძლება აღნიშნული იყოს:
Pilsbryspira albinodata
Pilsbryspira albinodata — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
სენოტი
სენოტი (cenote) — ბუნებრივი ჭა ან მცირე ტბა გარშემო კლდის შვერილებით. სენოტს მაიას ტომები წყლის ჭებად და მსხვერპლშესაწირ ადგილად იყენებდნენ. ყველაზე ცნობილი სამსხვერპლო ადგილია წმინდა სენოტი ჩიჩენ-იცაში. მაიას ენაზე სენოტი ჟღერდა როგორც „ცონოტ“ — რაღაც ღრმა.
მაიას ტომებს სენოტები „საიქიოს კარიბჭედ“ მიაჩნდათ, ხოლო ამ ჭებიდან ამოღებული წყალი — წმინდად. სენოტების გაჩენა წვიმისა და ჩამდინარე წყლებს უკავშირდება, რომლებიც მიწისქვეშა მდინარეებს უერთდება.
ჰობეგჰორნი
ჰობეგჰორნი (Hohberghorn) — მთა პენინის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ნადელგრატის ქედის ჩრდილოეთ დაბოლოებაზე. სიმაღლე 4 219 მ. ჩრდილო-აღმოსავლეთით ესაზღვრება მწვერვალი ლენშპიცე.
სენოტი
სენოტების უმეტესი ნაწილი ნახევარკუნძულ იუკატანზეა აღმოჩენილი.
ჰობეგჰორნი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპები კატეგორია:შვეიცარიის მთები
სენოტი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რელიეფის კარსტული ფორმები კატეგორია:მაია
ავსტრალიის კლიმატი
ავსტრალიის კონტინენტი იმავე კლიმატურ სარტყელშია, რომელშიც სამხრეთი აფრიკა, მაგრამ აქ ჰაერის ტემპერატურა უფრო მაღალია და ნალექები უფრო მცირე მოდის. განსხვავება გამოწვეულია კონტინენტის დიდი განფენილობით დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ, რის შედეგადაც კონტინენტური ჰაერის მასები ყალიბდება. გარდა ამისა, გავლენას ახდენს რელიეფიც. აქ ზედაპირის სიმაღლე, სამხრეთ აფრიკისთან შედარებით, მნიშვნელოვნად ნაკლებია.
კონტინენტის სივრცითი ორიენტირები უჩვეულოა ჩრდილოეთი ნახევარსფეროს მცხოვრებლებისთვის. ავსტრალიელები ვერ ხედავენ დიდი დათვის თანავარსკლავედს. ჩრდილოეთი მათთვის ზღვის ცხელი პლაჟებია,სადაც ჰაერის ტემპერატურა ზამთარში +25-30 გრადუსს აღწევს. აქ ზაფხული დეკემბრიდან თებერვლამდე გრძელდება, ზამთარი - ივნისიდან აგვისტომდეა, გაზაფხული კი სექტემბერში დგება.
ჩრდილოეთი ავსტრალია სუბტროპიკულ კლიმატურ სარტყელშია, სადაც ზაფხულობით ეკვატორულ ტენიან ჰაერის მასებს უხვი ნალექი მოაქვს. ზამთრობით აქ ძირითადად ტროპიკული მშრალია ჰაერის მასებია, რის გამოც ნალექები მკვეთრად მცირდება. კონტინენტის ძირითადი ნაწილი ტროპიკულ სარტყელშია, რომლის აღმოსავლეთ პერიფერიაზე გამოიყოფა ტენიანი (მუსონურ-პასატური), ხოლო დასავლეთით და ცენტრალურ ნაწილში მშრალი ჰავის ოლქები. დიდი წყალგამყოფი ქედის აღმოსავლეთი კალთები მთელი წლის განმავლობაში წყნარი ოკეანედან მოსული ზღვიური ჰაერის მასების გავლენის ქვეშაა. ამიტომ მთის კალთებზე ნალექები უხვად მოდის, ვაკის შიდა რაიონებში კი, მშრალი პასატების გავლენით წლის განმავლობაში ნალექების რაოდენობა ძალზედ მცირეა (200 მმ). სამხრეთ-აღმოსავლეთში არის - ტენიანი სუბტროპიკული ჰავა. კუნძული ტასმანია მოქცეულია ზომიერ სარტყელში, აქ ზღვიური ჰავაა.
გეოგრაფიული სარტყელები
ავსტრალიაში ვაკე რელიეფის გაბატონების და სანაპირო ხაზის სუსტი დანაწევრების შედეგად ნათლად არის გამოხატული ჰორიზონტალური ზონალურობა. ცენტრალურ და სამხრეთ ნაწილებში, დიდი ტერიტორიები უდაბნოებს და სავანეებს უკავიათ.
ავსტრალია სამ გეოგრაფიულ სარტყელში მდებარეობს: სუბეკვატორულში, სადაც პერიფერიულ ნაწილში ცვალებადტენიანი ტყეებია განთავსებული, მათ სამხრეთით ნათელი ტყეები და სავანები ცვლის; ტროპიკულ სარტყელში, რომელშიც კონტინენტის დიდი ნაწილია მოქცეული და უმეტესად ნახევარუდაბნოები და უდაბნოებია გავრცელებული. აქ დიდი წყალგამყოფი ქედის აღმოსავლეთ კალთებზე განვითარებულია ტროპიკული ტყეები, რომლებიც დღეისთვის ძლიერ სახეშეცვლილია. დასავლეთ კალთებზე კი ტროპიკული ნათელი ტყეები და სავანებია განვითარებული. სუბტროპიკულ სარტყელში, დასავლეთით, ხმელთაშუა ზღვის ტიპის ლანდშაფტია, აღმოსავლეთით ტენიანი სუბტროპიკებია, მათ შორის კი სუბტროპიკული ნახევარუდაბნოები და უდაბნოები. რადგან კუნძული ტასმანია ზომიერ სარტყელში მდებარეობს, აქ ძირითადად გავრცელებულია შერეული ტყეები.
სიმაღლობრივი სარტყლურობა ყველაზე ნათლად გამოხატულია დიდი წყალგამყოფი ქედის სამხრეთ ნაწილში (ავსტრალიის ალპებში).
Lasioglossum bucculum
Lasioglossum bucculum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1995 წელს.
Marillion.com
marillion.com — ბრიტანული ნეო-პროგრესული როკ-ჯგუფ Marillion-ის მეთერთმეტე სტუდიური ალბომი. იგი გამოვიდა ბრიტანეთში 1999 წელს. ალბომის პროდიუსერია სტივენ უილსონი.
სიმღერები Tumble Down The Years და Interior Lulu უნდა შესულიყო ალბომში Radiation.
სქოლიო
კატეგორია:Marillion-ის ალბომები კატეგორია:1999 წლის ალბომები
ნანდას იმპერია
220px|მინიატიურა|ნანდას იმპერია ნანდას იმპერია — სახელმწიფო ინდოეთში (მაგადჰა) რომელსაც მართავდა წინა — შიშუნაგის დინასტის მეფე მაჰანანდინას უკანონო ვაჟის დინასტია.
ისტორია
პირველი მეფე, მაჰაპადმა ნანდა გარდაიცვალა 88 წლის ასაკში. ხოლო მთელი მისი დინასტია ქვეყანას მართავდა დაახლოებით 100 წელიწადი. ნანდას დინასტია შეცვალა მაურიების დინასტიამ. მაჰაპადმა ნანდა იყო ქშატრიების მოწინააღმდეგე და გამანადგურებელი. მან გაიმარჯვა მრავალრიცხოვან მეფეებზე და გააფართოვა თავისი სამეფოს ტერიტორია დეკანის სამხრეთამდე. უკანასკნელი მეფე იყო დჰანა ნანდა, რომელსაც მოუხდა ბრძოლა ალექსანდრე მაკედონელის წინააღმდეგ. მაურიების ომზე ნანდას წინააღმდეგ მოგვითხრობს პლუტარქე.
ნანდები იყვნენ დაბალი სოციალური წარმოშობის. ერთი წაყაროს მოწმობით მეფე მაჰაპადმა იყო შუდრა, მეორეს ცნობით — დალაქისა და კურტიზანის შვილი. ნანდა იყო პირველი დინასტია ინდოეთში, რომელიც არ ეკუთვნოდა ქშატრიების კასტას.
ნანდას დინასტია იყო პირველ ინდოელ მეფეთა გვარი, რომლებმაც შექმნეს იმპერია. მათ მიიღეს მაგადჰას დიდი სამეფო და მოისურვეს მისი გაფართოება შემდგომ. მათ შექმნეს არმია 20 000 ცხენოსნის, 200 000 ქვეითის, 2 000 მეეტლის და 3 000 სპილოსგან. მაგრამ მათ ვერ შეძლეს ამ არმიის გამოყენება ალექსანდრე მაკედონელის წინააღმდეგ, რაგდან ბერძნებმა დჰანა ნანდას მმართველობისას აიღეს პენჯაბი.
ნანდას იმპერიას ჰქონდა კარგად ორგანიზებული ადმინისტრაცია, საგადასახადო სისტემა. იმ პერიოდისათვის მოწინავე ინფრასტრუქტურა. აგებდნენ არხებს, რწყავდნენ მიწას.
იმპერიის განადგურება ძვ.წ. 321 წელს მოახერხა მეფე ჩანდრაგუპტა მაურიამ, რომელმაც სათავე დაუდო მაურიების დინასტიას.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:აზიის ყოფილი იმპერიები კატეგორია: ძველი ინდოეთი კატეგორია: ძველი მსოფლიოს ისტორიული სახელმწიფოები კატეგორია:სახელმწიფოები ინდოეთის ისტორიაში
ჩაიაღზი (ჰანაქის რაიონი)
ჩაიაღზი (Çayağzı) — სოფელი ჰანაქის რაიონში, არდაჰანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 24 კილომეტრში, ხოლო ჰანაქიდან 4 კილომეტრში. 2022 წლის მონაცემებით სოფელში 212 ადამიანი ცხოვრობს.
ისტორია
სოფელ ჩაიაღზის ძველი სახელწოდება ქართულ, თურქულ და რუსულ წყაროებში მოხსენიებულია სხვადასხვა ფორმით, როგორიცაა ორაზაქი, ორაგაზი, ორაღაზი, ორაგეზი. გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში იგი შეტანილია ორაზაქის სახელით, თუმცა თურქოლოგი სერგი ჯიქიამ ვარაუდობს, რომ სოფლის სახელი შესაძლოა შეცდომით იყოს შეტანილი დავთარში. რუსებმა ტაო-კლარჯეთის დაპყრობის შემდეგ სოფელს უწოდეს ორაგეზი / ორუგაზი (Орагез / Оругаз). სოფლის სახელწოდება თურქულ წყაროებში დროთა განმავლობაში შეიცვალა და 1928 წელს ოსმალეთის სოფლების სიაში შევიდა ორაღასის (اوراغاس) სახით.
სოფელი ჩაიაღზი მდებარეობს ერუშეთში, ერთ-ერთ რეგიონში, რომელიც შუა საუკუნეებში საქართველოს სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილს ქმნიდა. დღევანდელი ჩაიაღზის საზღვრებში მეგალითური ციხის არსებობა იმაზე მეტყველებს, რომ ტერიტორია, სადაც სოფელი მდებარეობს, უძველესი დროიდან დასახლების ზონას წარმოადგენდა. ოსმალეთის იმპერიამ ერუშეთის მხარე ქართველებს XVI საუკუნის შუა ხანებში წაართვა. გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის მიხედვით სოფლის მთელი მოსახლეობა ქართულია. სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა 17 კომლისაგან და ყოველი კომლი ვალდებული იყო გადაეხადა ისფენჯი, გადასახადი, რომელსაც ოსმალეთის ადმინისტრაცია კრეფდა ქრისტიანი მოსახლეობისაგან. ოჯახის უფროსების უმრავლესობა ატარებდა ქართულ სახელებს: სალმანი, აზარა, მოსე, ივანე, ზაქარა, გოგიჩა, სიმონ, სუპატა, ბადურა, რევაზა, ნიკოლოზი, მამისა. სოფელში მოჰყავდათ ხორბალი, ქერი, ბოსტნეული, მისდევდნენ მეფუტკრეობას, ჰყავდათ ღორები და ცხვრები. მოქმედებდა წისქვილი.
სოფელი ოსმალეთის შემდეგ რუსებს ჩაუვარდა ხელში. რუსეთის ადმინისტრაციის პირობებში იგი დარეგისტრირებული იყო ორ ცალკეულ სოფლად, დიდი ორაგეზი (Большой Орагез) და პატარა ორაგეზი (Малый Орагез). დიდი ორაგეზის მოსახლეობა შედგებოდა 100 კაცისაგან, რომელთაგან 15 რეგისტრირებული იყო როგორც „თურქები“, 85 კი — „ქურთები“. პატარა ორაგეზი პატარა დასახლება იყო და სოფელში მხოლოდ 17 კაცი ცხოვრობდა, ყველა ქურთი. ორაზაკში, რომელიც მოგვიანებით ერთ სოფლად გაერთიანდა, 1896 წელს 180 ადამიანი ცხოვრობდა, ხოლო 1906 წელს — 170.
ქართველმა მკვლევარმა კონსტანტინე მარტვილელმა პირველი მსოფლიო ომის დროს არდაჰანის მხარეში ყოფნისას ამ სოფლის სახელწოდება Orkızı (ორ-ყიზი) ჩაიწერა. მარტვილელი წერდა, რომ ამ სოფელში მცხოვრები ოთარ-ბეგ შარვაშიძის სახლში ნახა შოთა რუსთაველის ვეფხისტყაოსანის 1436 წლის ხელნაწერი. თუმცა, ამ ხელნაწერის ავთენტურობა ჯერ არ არის დადგენილი.
პირველი მსოფლიო ომის ბოლოს რუსეთის რეგიონიდან გასვლის შემდეგ სოფელი ორაზაკი საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის საზღვრებში გარკვეული პერიოდის განმავლობაში რჩებოდა. წითელი არმიის მიერ საქართველოს ოკუპაციის დროს ანკარის მთავრობის მიერ თბილისის მთავრობისადმი წაყენებული ულტიმატუმის საფუძველზე, სოფელი ფაქტობრივად შეუერთდა თურქეთს. საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მიწების ოკუპაციის შემდეგ, არდაჰანისა და ართვინის რაიონები, მათ შორის სოფელი ორაზაკი, 1921 წლის 16 მარტს საბჭოთა რუსეთისა და ანკარის მთავრობის მიერ ხელმოწერილი მოსკოვის ხელშეკრულებით თურქეთს დარჩა.
სოფელი ორაზაკი 1928 წელს უერთდება ყარსის პროვინციის არდაჰანის რაიონის ჰანაქის ქვეოლქს სახელწოდებით „ორაღასი“. 1935 წლისათვის სოფელში 346 ადამიანი ცხოვრობდა. 1959 წელს სოფელს ეწოდა ჩაიაღზი.
დღევანდელი სოფელ ჩაიაღზის საზღვრებში არსებულ ძველ დასახლებებში მნიშვნელოვანი ისტორიული ნაშთებია. სოფელ ჩაიაღზიდან სამხრეთ-დასავლეთით 1,7 კმ-ზე მაღალ ბორცვზე მეგალითური ციხეა. უხეში ქვებით ნაგები ციხის კედლები (11,5 × 8 მ) 3-4 მეტრი სიმაღლისა და 2,5 მეტრის სისქისაა. ციხის ირგვლივ შეიმჩნევა დასახლების კვალი.
სოფელ ჩაიაღზის საზღვრებში, სოფლის დასახლებიდან აღმოსავლეთით 1,7 კმ-ზე, კასრეთის დინების მარჯვენა ნაპირზე, იყო დასახლებული პუნქტი, რომელიც ცნობილია როგორც „მაღარო“. ამ გაუქმებული დასახლებიდან აღმოსავლეთით 1,8 კმ-ში არის გამოქვაბულის კომპლექსი, რომელიც აღმოაჩინა ქართველმა მკვლევარმა კონსტანტინე მარტვილელმა, რომელიც 1913-1918 წლებში ეწვია არდაჰანის რეგიონს. კომპლექსი შედგება კლდეში ნაკვეთი ეკლესიებისაგან, რომელიც ციცაბო კლდეებშია გამოკვეთილი.
სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით 1,5 კილომეტრში სოფელი მგლინავი მდებარეობდა. სოფლის მცხოვრებლები ამ ძველ დასახლებას „გირნავს“ უწოდებენ. სოფელი დაფიქსირებულია გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში და ეწოდება გლინავი / გილნავი (كلناو), შედგებოდა 27 კომლისაგან (დაახლოებით 135 კაცი). ოჯახის უფროსების უმეტესობა, ვინც ოსმალეთის იმპერიას თამბაქოს გადასახადს უხდიდა, ატარებდა ქართულ სახელებს, როგორიცაა ელისა, ელიაზარი, რევაზი, სიმონი, გაბრიელი, ბასილი, მახარებელი, მანველი, ივანე, გიორგი, მაცაცა და ოქროპილი. მიუხედავად იმისა, რომ პირველი მსოფლიო ომის დროს არდაჰანის მხარეში ნამყოფმა ქართველმა მკვლევარმა კონსტანტინე მარტვილელმა აღწერა კირნავის ციხე, აქ სოფლის არსებობა არ უხსენებია.
მგლინავში ეკლესია მთლიანად დაინგრა. თუმცა ნანგრევებიდან ჩანს, რომ ეს იყო დიდი ეკლესია. კედლის ფრაგმენტების ნაშთებიდან ჩანს, რომ მგლინავის ეკლესია ნაგებია მსხვილი ქვებითა და კირის ხსნარით. სოფელ მგლინავის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, მაღალ ადგილას, არის მგლინავის ციხე. ციხიდან შემორჩენილია დიდი კედლები, რომელიც ძალიან დიდ ტერიტორიას მოიცავს. ნანგრევებიდან ჩანს, რომ ციხეს ექვსი კოშკი აქვს. ციხის კედლები თლილი ქვისგან იყო აგებული კირის ხსნარით. დღეს ამ ციხეს „ქირნავის ციხეს“ უწოდებენ.
სქოლიო
კატეგორია:ჰანაქის რაიონის სოფლები
მეფის მთელი მხედრიონი (2006 წლის ფილმი)
მეფის მთელი მხედრიონი — 2006 წლის მხატვრული ფილმი. ფილმი ამავე სახელწოდების რომანის რიგით მეორე ეკრანიზაციაა. 1949 წლის ვერსიასთან შედარებით ეს ფილმი უფრო ახლოსაა ლიტერატურულ პირველწყაროსთან. ფილმი უარყოფითად შეაფასა კრიტიკამ და წარუმატებელი აღმოჩნდა კომერციული თვალსაზრისით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:2006 წლის ფილმები კატეგორია:ამერიკულ რომანებზე დაფუძნებული ფილმები კატეგორია:პოლიტიკური ფილმები
18 სექტემბერი
18 სექტემბერი — გრიგორიანული კალენდრის 261-ე დღე (ნაკიან წლებში – 262-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 104 დღე.
ამ დღეს დაბადებულნი
100px|right
ამ დღეს გარდაცვლილნი
100px|right
იხილეთ აგრეთვე
0918
Pilsbryspira albocincta
Pilsbryspira albocincta — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
წედისური მრგვალმარცვალა
წედისური მრგვალმარცვალა — ქართული თეთრყურძნიანი სელექციური სასუფრე ვაზის ჯიში.
გამოყვანილია 1950 წელს სელექციონერ ვასილ ბესტავაშვილის მიერ შასლასა და ჩინურის შეჯვარებით.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან განივოვალური ფორმის, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე თხელ ჯაგრისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ფორმის, მხრიანი, საშუალო სიკუმსის ან თხელი. მარცვალი საშუალოზე მსხვილია, მრგვალი ან ოდნავ ოვალური ფორმის, მომწვანო-მოყვითალო, თხელი ცვილისებრი ფიფქით დაფარული. კანი საშუალო სისქისაა. რბილობი მკვრივია, ხორციანი და ნაკლებ წვნიანი, საკმაოდ ტკბილია, სასიამოვნო გემოთი.
წედისური მრგვალმარცვალა სიმწიფეში აგვისტოს ბოლოს, სექტემბრის დასაწყისში შედის. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 16-18%-ს, ხოლო მჟავნიანობა — 9.2-4.0 გ/ლ-ს.
მტევნები ლამაზი გარეგნობით გამოირჩევა. მაღალხარისხიანი სასუფრე ყურძენია, როგორც გემური თვისებებით, ასევე კარგი ტრანსპორტირების უნარით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი სელექციური სასუფრე ქართული ჯიშები
დიდვაკე
დიდვაკე — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში (ლეღვანის თემი). მდებარეობს მდინარე ჩხერიმელას ორივე ნაპირას. ზღვის დონიდან 390 მეტრი. ხარაგაულიდან 7 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 175 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Lasioglossum bullatum
Lasioglossum bullatum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1995 წელს.
სქოლიო
bullatum
Within You Without You
Within You Without You — ინგლისელი მუსიკოს ჯორჯ ჰარისონის მიერ დაწერილი სიმღერა. იგი შეტანილია ჯგუფ The Beatles-ის 1967 წლის სტუდიურ ალბომში Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band.
სიმღერაში ჟღერს მხოლოდ ჰარისონისა და უცნობი მუსიკოსების მიერ ჩაწერილი ინსტრუმენტული პარტიები და ვოკალი. ცნობილია მხოლოდ ის, რომ სიმებიანი ორკესტრის არანჟირება და ჩაწერა ჯორჯ მარტინს ეკუთვნის. ჰარისონი და ნილ ესპინოლი ამ სიმღერაში უკრავენ ტამბურაზე, ხოლო ამრიტ გაჯარი - დილრუბაზე.
თავდაპირველად კომპოზიცია 30 წუთიანი პიესის სახეს ატარებდა, მაგრამ ალბომისთვის შემოკლებული იქნა. განსხვავებული მიქსი შეტანილია ალბომში Love, სადაც იგი ერწყმის სიმღერას Tomorrow Never Knows.
ლენონის თქმით, ეს იყო ჰარისონის ერთ-ერთი საუკეთესო სიმღერა.
კატეგორია:The Beatles-ის სიმღერები კატეგორია:1967 წლის სიმღერები
ბორდო
ბორდო (Bordeaux, Bordèu, Burdigala) — ქალაქი საფრანგეთის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, აკვიტანიის რეგიონის დედაქალაქი. 2020 წლის მონაცემებით, ქალაქში ცხოვრობს 259,809 ადამიანი, გარეუბნებიანად — 994,920. აგლომერაციის მოსახლეობაა 1,376,375, რომლის ძირითად ნაწილს ფრანგები შეადგენენ.
ქალაქი განთქმულია მსოფლიოში ღვინის კულტურით, განსაკუთრებით XVIII საუკუნიდან, რომელიც მისთვის ოქროს ხანად ითვლება.
ბორდოში მდებარეობს საფეხბურთო სტადიონი ჟაკ შაბან-დელმას სახელობისა, რომელიც მასპინძლობდა 1938 და 1998 წლების მსოფლიო ჩემპიონატების მატჩებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის ქალაქები
The Genesis Songbook
The Genesis Songbook — 2001 წლის დოკუმენტური ფილმი ჯგუფ ჯენესისის ისტორიაზე. მასში ჯგუფის ყველა თაობის წევრები საუბრობენ ცნობილ სიმღერებზე და ჰყვებიან მათი შექმნის ისტორიას.
რესპოდენტებს შორის არიან ტონი ბენქსი, ფილ კოლინზი, პიტერ გებრიელი, სტივ ჰეკეტი, დევიდ ჰენჩელი, ჰიუ პეჯემი, ენტონი ფილიპსი, მაიკ რეზერფორდი, ტონი სმითი, დერილ სტერმერი, ჩესტერ თომპსონი და რეი უილსონი.
სიმღერების სია
DVD დისკი შედგება შემდეგი თავებისგან:
დამატებითი მასალის სახით დისკს ახლავს თავები:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჯენესისის ვიდეო ალბომები კატეგორია:2001 წლის ფილმები
ალფუბელი
ალფუბელი (Alphubel) — მთა პენინის ალპებში, შვეიცარიაში. მიეკუთვნება მიჩაბელის მასივს, რომლის უმაღლესი მწვერვალიცაა დომი (4 545 მ).
მთაზე პირველად 1860 წლის 9 აგვისტოს ავიდა ინგლისელი მწერალი და მთამსვლელი ლესლი სტეფანი.
ვოტიკეევო
ვოტიკეევო (Вотикеево) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის უფის საქალაქო ოლქში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 286 ადამიანი.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას შეადგენენ რუსები (84%).
სქოლიო
კატეგორია:უფის საქალაქო ოლქის სოფლები
ლორან-დეზირე კაბილა
ლორან–დეზირე კაბილა (Laurent-Désiré Kabila; დ. 27 ნოემბერი, 1939, ქალაქი ლიკასი, ბელგიის კონგო — გ. 16 იანვარი, 2001, კინშასა, კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა) — კონგოელი პოლიტიკური მოღვაწე. კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პრეზიდენტი 1997-2001 წწ. ამბოხების მეთაური, რომელსაც შედეგად მოჰყვა მობუტუს რეჟიმის დამხობა. განათლება მიიღო საფრანგეთში. იყო პატრის ლუმუმბას კომაპანიონი და პირადად იცნობდა ერნესტო ჩე გევარას (რომელიც ლათინოამერიკელ თანამებრძოლებთან ერთად ხელმძღვანელობდა კონგოელების რევოლუციურ მოძრაობას ადგილზე).
1996 წელს რუანდელი ტუტსის ტომის დახმარებით დაიწყო ამბოხება მობუტუ სესე სეკოს დიქტატურის წინააღმდეგ.
გარდაიცვალა 2001 წლის 16 იანვარს სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობის დროს მიღებული ჭრილობით. შემდეგი პრეზიდენტი გახდა მისი 29 წლის შვილი ჟოზეფ კაბილა, რომლის მმართველობის დროსაც შეინიშნება სტაბილიზაცია.
ედმუნდ ბარტონი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ავსტრალიის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:ავსტრალიის კაბინეტის წევრები კატეგორია:დაბადებული 18 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1849 კატეგორია:გარდაცვლილი 7 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1920
თენგიზ სუხიშვილი
ილია სუხიშვილისა და ნინო რამიშვილის ვაჟიშვილი. 1961 წელს დაამთავრა შრომის წითელი დროშის ორდენოსანი საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მსუბუქი მრეწველობის ფაკულტეტი. 1953 წლიდან საქართველოს ქართული ცეკვის სახელმწიფო აკადემიური ანსამბლის წამყვანი სოლისტი. 1969 წლიდან ანსამბლის ქორეოგრაფი. 1958 წლიდან — სამხატვრო ხელმძღვანელი (ნ. რამიშვილთან ერთად). აღსანიშნავია მის მიერ შესრულებული სოლო პარტიები ცეკვებში „სიმდი“, „ქაჯეთის აღება“, „ხონგა“, „ხევსურული“, „შეჯიბრი“ და სხვა. დადგმები: „ხონგა“, „მხედრული“, „მთიულური“, „შეჯიბრი“, „გამარჯვება“, „ანანური“, ქორეოგრაფიული კომპოზიცია „საკოლმეურნეო“ და სხვა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ქორეოგრაფები კატეგორია:დაბადებული 21 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1938 კატეგორია:გარდაცვლილი    25 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 2007 კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (1999) თენგიზ კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები (1961) კატეგორია:შოთა რუსთაველის სახელობის პრემიის ლაურეატები
Pilsbryspira albomaculata
Pilsbryspira albomaculata — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
წვრილმარცვალა
წვრილმარცვალა — ქართული თეთრყურძნიანი სელექციური საღვინე ვაზის ჯიში.
გამოყვანილია ვასილ ბესტავაშვილის მიერ 1950 წელს შასლასა თეთრისა და გორული მწვანეს შეჯვარებით.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მორგვალო ან მცირედ განივოვალური. ხუთნაკვთიანი, ღრმად დანაკვთული. ფოთლის ქვედა მხარის შებუსვა თხელ ჯაგრისებრია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი კონუსური, ზოგჯერ ცილინდრულ-კონუსური ფორმისაა, მოგრძო, საშუალო სიკუმსის ან კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მრგვალი, მომწვანო-მოყვითალო, მზის მხარეს მოყავისფრო ლაქებით. საშუალო სისქის კანი დაფარული აქვს თხელი ცვილისებრი ფიფქით. კანი ადვილად სცილდება რბილობს. რბილობი საშუალო სიმკვრივისა და საშუალო წვნიანია. წვენი ტკბილია, სასიამოვნო გემოთი.
ვაზი ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანია. საჰექტარო მოსავლიანობა 10 ტონაა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის პირველ ნახევარში შედის. ყურძნის სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 21%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.1 გ/ლ-ს.
გამოიყენება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.
სახვითი ხელოვნების მუზეუმი, ლაიფციგი
სახვითი ხელოვნების მუზეუმი (Museum der bildenden Künste) - მუზეუმი ლაიფციგში, საქსონია, გერმანია. იგი მოიცავს ხელოვნების ნიმუშებს გვიანი შუა საუკუნეებიდან თანამედროვეებამდე.
ისტორია
მუზეუმი თარიღდება 1837 წლით "ლაიფციგის ხელოვნების ასოციაციის" დაარსებით, რომელიც მიზნად ისახავდა მომავალში ხელოვნების მუზეუმის შექმნას. 1848 წლის 10 დეკემბერს, ასოციაციამ შეძლო "Städtische Museum" - ის გახსნა, სადაც გამოიფინა დაახლოებით ასი შეკრებილი და შემოწირული თანამედროვე ხელოვნების ნიმუშები.
1937 წელს ნაცისტებმა ჩამოართვეს 394 ნახატი. 1943 წლის 4 დეკემბერს ღამით, შენობა დაინგრა ბრიტანეთის საჰაერო იერიშის შედეგად. ინვენტარის დიდი ნაწილი იერიშამდე უსაფრთხო ადგილას იქნა გადატანილი. მინი|ფრანს ჰალსი "მულატი" 1627|მარცხნივ 1948 წელს მუზეუმი გადაიტანეს პეტერსტრაში ყოფილი რაიხსბანკის რაიონებში, შემდეგ კი 1952 წელს გადავიდა ყოფილი სასამართლოს შენობაში.
1992 წლის მაისში ლაიფციგში ფედერალური ადმინისტრაციული სასამართლოს გადატანის შესახებ გადაწყვეტილების შემდეგ, 1997 წლის აგვისტოში მუზეუმი კვლავ გადავიდა ჰანდელშოფში მდებარე დროებით შენობაში, სადაც კოლექცია შეზღუდული ფორმით იყო ნაჩვენები.
1990 -იანი წლების შუა ხანებში ქალაქმა გადაწყვიტა მუზეუმისთვის დაებრუნებინა საკუთარი შენობა. 2004 წლის 4 დეკემბერს, ზუსტად 61 წლის შემდეგ ავგუსტუსპლაცზე "შტადტიშენის მუზეუმის" განადგურებიდან, ახალი მუზეუმი გაიხსნა ყოფილ საქსენპლაცზე (საქსონიის მოედანი). მართკუთხა მუზეუმის შენობა დაჯდა 74.5 მილიონი ევრო, რომელიც დააპროექტა არქიტექტორებმა კარლ ჰუფნაგელმა, პიტერ პეცმა და მაიკლ რაფაელიანმა.
სახვითი ხელოვნების მუზეუმი შედიოდა 2001 წელს გამოქვეყნებულ ცისფერ წიგნში, რომელიც მოიცავს აღმოსავლეთ გერმანიის ეროვნულად მნიშვნელოვანი კულტურული დაწესებულებების ჩამონათვალს. ლურჯი წიგნი მიზნად ისახავს აღმოსავლეთ გერმანიის კულტურული მემკვიდრეობის მნიშვნელობის გამოხატვას გერმანიისა და ევროპის კულტურული მემკვიდრეობისთვის.
სეიდების მოძრაობა
სეიდების მოძრაობა — ანტიფეოდალური და ანტიმონღოლური სახალხო მოძრაობა XIV საუკუნეში მაზანდარანსა და გილანში. მოძრაობას მეთაურობდა სუფიური დერვიშული ორდენის ჰასანიეს შეიხი და ხორასანში სარბედართა აჯანყებების მონაწილე სეიდ ყავამ ალ-დინ მარაში. 1360 წელს შეიქმნა სეიდების სახელმწიფო, რომელიც ახლოს იდგა სარბედართა სახელმწიფოსთან. ამ სახელმწიფოს სათავეში ჩაუდგა შეიხი მარაში. 1392 წელს სახელმწიფო დაიპყრო თემურლენგმა. 1406 წელს ახალი სახელმწიფო აჯანყების შედეგად სეიდების სახელმწიფო აღდგა და თანდათანობით გადაიქცა ჩვეულებრივ ფეოდალურ სახელმწიფოდ, რომელმაც XVI საუკუნის დასასრულამდე იარსება. ანალოგიური „სეიდური“ სახელმწიფო წარმოიშვა 1370 წელს გილანის აღმოსავლეთ ნაწილში (დედაქალაქი ლაჰიჯანი) სახელმწიფო მოძრაობის შედეგად შეიხ ალა ქიიას მეთაურობით. ამ სახელმწიფომ 1592 წლამდე იარსება. ორივე სახელმწიფო სეფიანებმა გაანადგურეს.
სახვითი ხელოვნების მუზეუმი, ლაიფციგი
კოლექცია
დღევანდელი კოლექცია მოიცავს დაახლოებით 3,500 ნახატს, 1000 ქანდაკებას და 60,000 გრაფიკულ ფურცელს. იგი მოიცავს ნამუშევრებს გვიანი შუა საუკუნეებიდან დღემდე, აქცენტს აკეთებს მე –15 და მე –16 საუკუნეების ძველ გერმანულ და ადრინდელ ჰოლანდიურ ხელოვნებაზე, მე –15 - მე –18 საუკუნეების იტალიურ ხელოვნებაზე, მე –17 საუკუნის ჰოლანდიურ ხელოვნებაზე, მე –19 საუკუნის ფრანგულ ხელოვნებაზე და მე –19 გერმანულ ხელოვნებაზე.
სეიდების მოძრაობა
ლიტერატურა
კატეგორია:სახალხო მოძრაობა
სახვითი ხელოვნების მუზეუმი, ლაიფციგი
კოლექცია
კოლექციის მნიშვნელოვანი ნაწილია ჰოლანდიელი და გერმანელი ძველი ოსტატების ნამუშევრები, როგორებიც არიან ფრანს ჰალსი და ლუკას კრანახი უფროსი, რომანტიკოსები, როგორიცაა კასპარ დავით ფრიდრიხი და დიუსელდორფის ფერწერის სკოლის წარმომადგენლები, როგორიცაა ანდრეას აჩენბახი. სკულპტურული კოლექციის მთავარი წარმომადგენელია მაქს კლინგერის ბეთჰოვენის ქანდაკება. მაქს კლინგერისა და მაქს ბექმანის ყოვლისმომცველ ხელოვნება ცალკე სართული ეძღვნება.
თანამედროვე ხელოვნების სფეროში, მუზეუმი ინახავს ნამუშევრებს ისეთი მხატვრების მიერ, როგორებიცაა ვერნერ ტუბკე, ბერნჰარდ ჰაიზიგი და ვოლფგანგ მათეუერი, ასევე საერთაშორისო არტისტების ნეო რაუჩისა და დანიელ რიხტერის დიდი ნამუშევრები.
სხვადასხვა სახის სკოლების ღონისძიებების გარდა, საგანმანათლებლო შეთავაზებები ასევე მოიცავს ექსკურსიებს და კურსებს ინგლისურ ენაზე ხანდაზმული მოქალაქეებისთვის და მასწავლებლებისთვის.