cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
გიორგი გვათუა
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 10 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1829 კატეგორია:გარდაცვლილი 4 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1919 კატეგორია:ხობში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი აზნაურები კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერალ-მაიორები კატეგორია:წმინდა სტანისლავის III ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:წმინდა სტანისლავის II ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:წმინდა ანას II ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:წმინდა ანას III ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:წმინდა ვლადიმერის IV ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:ოქროს იარაღი „მამაცობისთვის“-ის კავალრები კატეგორია:ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები კატეგორია:წმინდა ვლადიმერის III ხარისხის ორდენის კავალრები
სუ-7
სუ-7 (ნატოს კლასიფიკაციით „Fitter-A“) საბჭოთა სერიულად გამოშვებული გამანდგურებელ ბომდამშენი
შექმნის ისტორია
1953 წლის 14 მაისს მიიღეს ბრძანება შეექმნათ ახალი სამხედრო თვითმფრინავი რომელიც იქნებოდა ამერიკული ფ86ის ბაზაზე,გაზაფხულს სუხოიმ გამოუშვა პირველი საფრონტო გამანადგურებელი (frontovoi istrebitel, фронтовой истребитель) სახელად ს-1 რომელსაც ჰქონდა უახლესი Lyulka AL-7 ტიპის ძრავა,ეს კი იყო პირველი საბჭოთა გამანდგურებელი რომელსაც ძრავა ჰქონდა უკან რომელიც ანტვითარებდა ზებგერიტ სისწრაფეს
ს1ის პირველი გაფრენა მოხდა 1955 წლის 7 სექტემბერს ა.გ. კოჩეტკოვის მიერ საცდელმა ვერსიამ სისწრაფეში დაამყარა საბჭოთა რეკორდი 2.04 მახი, 1956 წლის აპრილში. ს1-ს შეწყვილებული ჰქონდა 37მმ Nudelman N-37 ქვემეხი და 57მმ უმართავი რაკეტები. მეორე პროტოტიპს ს2ს ჰქონდა ძალიან არა საიმედო ძრავა რის გამოც 1956 წლის 23 ნოემბერს კატასტროფა განიცადა და შეეწირა პილოტი ი.ნ.სოკოლოვი, 1959 წელს კი სუ-7 მიიღეს შეიარაღებაში თუმცა ხდებოდა მისი ლიმიტირებული გამოყენება
1958 წლის 31 ივლისს საბჭოთა ტაქტიკური ავიაციამ სუხოის მისცა დავალება რომ თან შეექმნა მოიერიშე ვერსია,შედეგად კი მიიღეს ს2ზე შექმნილი თვითმფრინავი 1959 წლის ბოლოს სახელად სუ-7ბ რომლის სერიულად წარმოება დაიწყეს 1960 წელს
სულ გამოშვებული იქნა 1,847 მოდიფიკაცია ექსპორტზე კი გავიდა 691
საბრძოლო გამოყენების ისტორია
სუ-7 მონაწილეობდა ექვს დღიან ომში ეგვიპტის მხარეს და გამომფიტავ ომში ასევე ინტენსიურად მონაწილეობდა ინდოეთ პაკისტანის ომის დროს 1971 წელს,ექვსმა ინდურმა სუ7ის დივიზიონმა სულ 1,500 შემტევი გაფრენა განახორციელა,ინდოეთის სამხედრო საჰაერო ძალებმა გამოიჩინეს მაღალი ოპერაციული ტემპი,სულ ომში 14 სუ-7 დაკარგა უმეტესად კი საზენიტო დანადგარებით. ,კაბინიდან ცუდი ხილვადობის გამო უჭირდა დასაშვებ ადგილას დაშვება განდასკუთრებით კი ცუდ ამინდში. სუ7ს ასევე ჰქონდა ექსპერიმენტალური მოდიფიკაციები რომლებსაც ჰქონდა ჯატო ტიპის რაკეტები S-22-4 ამ მოდიფიკაცია სუ 7 ბკლ ერქვა. 1969 წელს გამოვიდა გაუმჯობესებული ვარიანტისუ-17 რომელმაც ჩაანაცვლა სუ-7
ვარიანტები
Su-7B
მოიერიშე მოდიფიკაცია რომელიც იწარმოებოდა 1960-1962 წლამდე
ამ მოდიფიკაციას გაძლიერებული ჰქონდა ძრავა ასევე საწვავის მარაგი და შეეძლო გადაეტანა ატომური ბობნბები
Su-7BKL
შეიარაღებული იყო 2 SPRD-110 ჯატოს ტიპის რაკეტით
ჩესაპიკის ყურე
thumb|250px|ჩესაპიკის ყურე კოსმოსიდან
სუ-7
ვარიანტები
Su-7BMK
ჩესაპიკის ყურე
ჩესაპიკის ყურე (Chesapeake Bay) — უდიდესი ესტუარი ამერიკის შეერთებულ შტატებში. ეს ტერიტორია მდებარეობს ატლანტის ოკეანეში, ყურის სანაპირო ზოლზე მდებარეობს აშშ-ის ორი შტატი — მერილენდი და ვირჯინია. ჩესაპიკის ყურის აუზი მოიცავს 166 534 კვადრატულ კილომეტრს, ყურეში ჩაედინება 150 მდინარე და მრავალი პატარა შენაკადი.
ჩესაპიკის ყურის სიგრძე დაახლოებით შეადგენს 300 კილომეტრს, ყურის სათავე იწყება ჩრდილოეთით არსებულ მდინარე სასკუეჰანადან, სწორედ ამ ადგილას ეს მდინარე უერთდება ატლანტის ოკეანეს. ყველაზე ჩრდილოეთით არსებული დასახლება არის კენტის და ჰაფორდის რაიონები.
სუ-7
ვარიანტები
საექსპორტო ვარიანტი Su-7Bს რომელიც გამოდიოდა 1967 წლიდან 1971 წლამდე
ჩესაპიკის ყურე
ჩესაპიკის ყურის, სანაპირო ტერიტორია არის ერთ-ერთი უძველესი ადგილი სადაც ინგლისელების დასახება მოხდა.
სუ-7
ვარიანტები
Su-7U (ნატოს სახელით მოუჯიკ)
ჩესაპიკის ყურე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აშშ-ის ყურეები
სუ-7
ვარიანტები
ორ ადგილიანი სასწავლო მოდიფიკაცია Su-7UMK-ს ბაზაზე რომელსაც შემცირებული ჰქონდა საწვავის მარაგი,იწარმოებოდა 1965 წლიდან 1972 წლამდე
Su-7UM
ორ ადგილიანი სასწავლო მოდიფკაცია Su-7BM-ის
ორ ადგილიანი სასწავლო მოდიფიკაცია Su-7BMK-ს
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სუხოის თვითმფრინავი კატეგორია:საბრძოლო თვითმფრინავები
A Camp
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შვედური როკ-ჯგუფები კატეგორია:2001 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
Polyrhachis scabra
Polyrhachis scabra — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
Firewall
მინი|240px|Firewall-ის ილუსტრაცია. Firewall — აპარატურული ან პროგრამული უზრუნველყოფა, რომელიც ახორციელებს, მასში შემავალი პაკეტებისა და ტრაფიკის კონტროლს და ფილტრაციას. მის ძირითად დავალებას წარმოადგენს, ლოკალური  ქსელის  ან ცალკეული  კვანძების  დაცვა  არასანქცირებული  წვდომისგან. რომელიც კრძალავს არავტორიზირებულ წვდომას და ნებას რთავს მხოლოდ ავტორიზირებულ კავშირს, როგორც ქსელის შიგნიდან გამავალ პაკეტებზე, ასევე ქსელში შემავალ პაკეტებზე.
ისტორია
Firewall-ი როგორც დაცვითი საშუალება, პირველად გამოყენებული იქნა 1988 წელს, როდესაც Digital Equipment Corporation კორპორაციის  თანამშრომლებმა განაცხადეს პაკეტების ფილტრაციის სისტემის შექმნაზე სახელწოდებით Firewall, Bill Cheswick და Steve Bellovin განაგრძობდნენ კვლევას პირველ პაკეტების ფილტრაციის სისტემაზე მათთავე კომპანიაში.
Application layer firewall ფაიერვოლი
მეორე თაობა, რომელიც წარმოადგენს პაკეტების ფილტრაციის სისტემას, ცნობილია როგორც  Application layer firewall სახელწოდებით, რომელიც ახორციელებს პაკეტების ფილტრაციას OSI მოდელის გამოყენებით დონეზე, რაც შედარებით მეტად დაცულ ტექნოლოგიადაა მიჩნეული.
Network layer Firewall ფაიერვოლი
შემდგომი ვერსია Firewall-ის, როგორც განახლებული და გაუმჯობესებული პაკეტების ფილტრაციის საშუალებად არის Network layer Firewall (ქსელური დონის ფაირვოლი),  ქსელური დონის ფაირვოლი არის მოწყობილობა, პროგრამა ან ორივე ერთან კომბინირებული. ქსელური დონის ფაირვოლი მუშაობს TCP/IP პროტოკოლის ქსელურ დონეზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქსელის უსაფრთხოების ტექნოლოგიები
ჩარლზ ჯორჯ გორდონი
ჩარლზ ჯორჯ გორდონი (დ. 28 იანვარი, 1833 — გ. 26 იანვარი, 1885) — ბრიტანელი სამხედრო მოღვაწე.
სალის ციხე
სალის ციხე — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში, ბორჯომიდან 4-5 კილომეტრის დაშორებით, კლდის წვეროზე. მართალია ციხემ ჩვენამდე ნანგრევების სახით მოაღწია, თუმცა ციხის კედლები შედარებით გადარჩენილია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
ესტადიო ვისენტე კალდერონი
ესტადიო ვისენტე კალდერონი — საფეხბურთო სტადიონი მადრიდში, ესპანეთი. საფეხბურთო კლუბ მადრიდის „ატლეტიკოს“ საშინაო არენა 1966-2017 წლებში. აშენდა და გაიხსნა 1962 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ესპანეთის საფეხბურთო სტადიონები კატეგორია:მადრიდი კატეგორია:ატლეტიკო მადრიდი
ზვავთა მხარეში
ზვავთა მხარეში — რეჟისორ სიკო დოლიძის 1931 წლის ფილმი.
სიუჟეტი
წითელარმიელი გოგოთური მოუწოდებს სოფლელებს, შეუერთდნენ სასოფლო-სამეურნეო კომუნას. მთიელი ბობოლები გააფთრებულ წინააღმდეგობას უწევენ სოფლად კომუნის ჩამოყალიბების ორგანიზატორებს, მაგრამ საქმე ისე შეტრიალდება, რომ ჩამოწოლილი ზვავი უფსკრულში ჩაიტანს შეკრებილ კულაკებს. ამრიგად, სტიქიური ძალების ხელშეწყობით დაძლეულია უკანასკნელი დაბრკოლება, რომელიც ხელს უშლიდა მშრომელების გაერთიანებას კომუნაში.
გადაღება
სიკო დოლიძემ ცნობილ ქართველ ეთნოგრაფ ნიკო მაკალათიასთან ერთად მოიარა ზემო ფშავი და მონიშნა გადასაღები ადგილები. გადაღებები კარგად მიდიოდა, მაგრამ ზვავის გადაღებისას გადამღები ჯგუფის წევრები დაიღუპნენ. სასწაულებრივად გადარჩნენ მსახიობები გიორგი ბეზირგანიშვილი, ფილიმონ ყაჭეიშვილი და ვალიკო ჭიჭინაძე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1931 წლის ქართული ფილმები კატეგორია:სსრკ-ის მუნჯი ფილმები კატეგორია:სიმონ დოლიძის ფილმები
Polyrhachis scapulata
Polyrhachis scapulata — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ელ-ხუმსი
ელ-ხუმსი (الخمس) — ქალაქი და ნავსადგური ლიბიაში, ელ-მარღაბის რაიონში, ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროსთან. მოსახლეობა დაახლოებით 202 000 ადამიანს შეადგენს. 1983-1995 წლებში იყო ელ-ხუმსის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.
ისტორია
ქალაქს ფინიკიური და რომაული ფესვები აქვს. მისგან დაახლოებით 3 კმ-ით აღმოსავლეთით მდებარეობს ძველრომაული ქალაქი ლეპტის-მაგნა.
2001 წელს, ლიბიის სამოქალაქო ომის დროს, მისრათელი ამბოხებულები ელ-ხუმსში ყოველგვარი წინააღმდეგობის გარეშე შევიდნენ და 20 აგვისტოს დაიკავეს კიდეც.
სქოლიო
კატეგორია:ლიბიის ქალაქები
ცხოველები
ცხოველები, ცხოველური ორგანიზმები (Animalia) — ცოცხალ არსებათა ერთ-ერთი ძირითადი სამეფო (მეორე სამეფო მცენარეებია). ცხოველები ჰეტეროტროფული ორგანიზმებია. უმარტივესების ზოგი სახეობა (ევგლენა) იკვებება როგორც ჰეტეროტროფულად, ისე ავტოტროფულად. თანამედროვე ეპოქაში ცხოვრობს 1,5-იდან 2 მლნ-მდე სახეობის ცხოველი (მეცნიერთა ვარაუდით ეს რიცხვი შეიძლება 10 მილიონს აღწევდეს), მ. შ. 1 მლნ-ზე მეტი ფეხსახსხრიანებია. სხვადასხვა სისტემატიკოსი ცხოველებს განსხვავებული რაოდენობის ტიპებად ყოფს. უფრო მეტად მიღებულია შემდეგი ტიპები: უმარტივესები (ზოგი ამ ტიპს 5 ტიპად ყოფს), ღრუბელები, ნაწლავღრუიანები, ბრტყელი ჭიები, ნემერტინები, მრგვალი ჭიები, თავეკლიანი ჭიები, რგოლოვანი ჭიები, ფეხსახსრიანები, ხავსელები, მხარფეხიანები, რბილტანიანები, კანეკლიანები, პოგონოფორები, ჯაგარყბიანები, ნელამავალნი, ნახევრადქორდიანები და ქორდიანები. ცხოველებს შეისწავლის ზოოლოგია და მრავალი სპეციალური ზოოლოგიური დისციპლინა: პროტისტოლოგია, ენტომოლოგია, იქთიოლოგია, ჰერპეტოლოგია, ორნითოლოგია, თერიოლოგია, მალაკოლოგია და სხვა.
მნიშვნელობა
ცხოველებს დიდი მნიშვნელობა აქვს ადამიანის ცხოვრებაში. მათ იყენებენ საკვებად, გამწევ ძალად, სამრეწველო ნედლეულად და სხვა. ზოგ ცხოველს ზიანი მოაქვს სახალხო მეურნეობის ამა თუ იმ დარგისათვის. განსაკუთრებით აღნიშვნის ღირსია მათი როლი გარემოს იმ სახით შენარჩუნებაში როგორითაც იგი დღეისათვის მოგვეპოვება. ამ მნიშვნელობას მოსახლეობის დიდი ნაწილი ვერ აცნობიერებს და სწორედ ესაა მთავარი მიზეზი იმ პრობლემებისა რომელთა წინაშეც დგას ცხოველთა სამყარო. მრავალი სახეობა დაუზოგავი განადგურების და ბუნებრივ პროცესებში არასწორი ჩარევის გამო მოისპო ან მოსპობის საფრთხის წინაშე დგას. ამჟამად ქმედითი ღონისძიებები ტარდება ცხოველთა სახეობრივი რაოდენობის რეგულირებისათვის, დაცვისათვის, აღწარმოებისათვის (გამოცემულია კანონები, დაარსებულია ნაკრძალები, აღკვეთილები, შემოღებულია „წითელი წიგნი“ და სხვა.). თუმცა შედეგების მიხედვით თუ ვიმსჯელებთ, აღმოჩნდება რომ ცხოველური სამყაროს დეგრადაციის პროგრესირება გეომეტრიულ პროგრესირებას უახლოვდება. არსებობს მოსაზრება, რომ ბუნების გადაგვარების პროცესი რომელიც ასეთი აშკარაა, წარმოადგენს ევოლუციური განვითარების ერთ-ერთ ეტაპს და შესაბამისად სახეობათა თუ მთლიანად ეკოსისტემათა გაქრობა არაა ნიშანი იმისა რომ საფრთხე მთლიანად ცოცხალ ბუნებას ემუქრება. თუმცა სანამ ასეთი ვარაუდები თეორიის სახეს არ მიიღებს (თუმცა შეიძლება არც არასოდეს მოხდეს), მანამდე კაცობრიობა დიდ რისკზე მიდის. ამდენად თითოეული ადამიანი ვალდებულია გაუფრთხილდეს და დაიცვას ცოცხალი ბუნება.
რესურსები ინტერნეტში
* კატეგორია:ევკარიოტები
ბრეტ ისტონ ელისი
ბრეტ ისტონ ელისი (Bret Easton Ellis; დ. 7 მარტი, 1964, ლოს-ანჯელესი) — ამერიკელი მწერალი, X თაობის ერთ-ერთი მთავარი წარმომადგენელი. ზოგისთვის იგი ნიჰილისტია, თავად კი საკუთარ თავს მორალისტად მიიჩნევს. ელისის რომანებში მოქმედება 1980-იან წლებში ხდება, მთავარი თემაა მერკანტილიზმი და გართობის ინდუსტრია, როგორც ამ პერიოდის მთავარი სიმბოლო.
ბიოგრაფია
1987 წელს მწერალი ნიუ იორკში სასხლდება და უშვებს მეორე რომანს, მიმზიდველობის კანონები. ამ უკანასკნელის კონოადაპტაცია მოხდება 2001 წელს როჯერ ავარის მიერ. ამ რომანში ჩნდება პირველად გვარი ბატმანი, რომელსაც ავტორი მომდევნო რომანშიც გამოიყენებს.
ბრეტ ისტონ ელისის ყველაზე წინააღმდეგობრივი რომანი არის ამერიკელი ფსიქოპათი. გამომცემელმა Simon & Schuster-მა ავტორს 300 000 დოლარი ავანსად გადაუხადა რათა დაეწერა რომანი სერიულ მკვლელზე. მაგრამ საბოლოოდ გამომცემელმა უარი თქვა ნაწარმოების გამოცემაზე, რადგან რომანი მიჩნეულ იქნა ქალთმოძულეობის გამავრცელებლად და ამდენად, სახიფათოდ. 1991 წელს რომანს გამოსცემს გამომცემლობა Vintage. ზოგს ეს რომანი ტრანსგრესიული ხელოვნების ნიმუშად მიაჩნია. ამერიკელი ფსიქოპათი 2000 წელს მერი ჰერონის მიერ იქნა ეკრანიზირებული.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1964 კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი რომანისტები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი რომანისტები კატეგორია:ალტერნატიული ლიტერატურა კატეგორია:კალიფორნიელი მწერლები კატეგორია:გეი მწერლები კატეგორია:ლგბტ რომანისტები კატეგორია:პოსტმოდერნისტი მწერლები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი რომანისტები კატეგორია:მინიმალისტი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მწერლები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი არამხატვრული მწერლები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი არამხატვრული მწერლები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი არამხატვრული მწერლები
ბობ მარლი
რობერტ ნესტა მარლი Robert Nesta Marley; დ. 6 თებერვალი, 1945 — გ. 11 მაისი, 1981) — მერიტის ორდენის მფლობელი იამაიკელი მომღერალი და სიმღერების ავტორი. იგი ცნობილი გახდა ჯგუფთან Bob Marley & The Wailers (1963–1981) ერთად სკას, როკსტედისა და რეგის შესრულებით. მარლი რჩება რეგის ჟანრის ყველაზე ცნობილ შემსრულებლად და აღიარებულია იამაიკური მუსიკისა და რასტაფარის მოძრაობის ერთ-ერთ მთავარ ფიგურად.
მარლის მუსიკაზე გავლენა იქონია მისი სამშობლოს სოციალურმა პრობლემებმა. აღიარებულია, რომ მუსიკოსმა მნიშვნელოვანი ნაბიჯი გადადგა ქვეყნის კულტურულ და პოლიტიკურ მოვლენებში წვლილის შეტანაში. მისი ცნობილი სიმღერებია „I Shot the Sheriff“, „No Woman, No Cry“, „Could You Be Loved“, „Stir It Up“, „Jamming“, „Redemption Song“, „One Love“ და The Wailers-სთან ერთად შექმნილი „Three Little Birds“, გარდა ამისა, ცნობილია მისი სიმღერები, გამოცემული გარდაცვალების შემდეგ — „Buffalo Soldier“ და „Iron Lion Zion“. კრებული „Legend“ (1984), რომელიც მისი გარდაცვალებიდან სამი წლის შემდეგ გამოვიდა, წარმოადგენს რეგის ჟანრის ყველაზე გაყიდვად ალბომს, რომელიც აშშ-ში 10-ჯერ გახდა პლატინის (ანუ ალმასის) სტატუსის მფლობელი. მსოფლიო მასშტაბით სულ გაიყიდა ალბომის 20 მილიონზე მეტი ასლი.
ადრეული წლები და კარიერის დასაწყისი
ბობი დაიბადა სოფელში Nine Mile (წმ. ანა პერიში, იამაიკა). იამაიკური წესებით პასპორტში მის სახელსა და მამის სახელს ადგილი შეუცვალეს. მამა, ნორვალ მარლი, იყო ინგლისური წარმოშობის თეთრკანიანი იამაიკელი, რომლის ოჯახი მომდინარეობდა ესექსიდან (ინგლისი). ნორვანი ბრიტანეთის საზღვაო სამხედრო ძალების ოფიცერი იყო და, სედელა ბუკერთან, აფრო-იამაიკელთან 18 წლის ასაკში ქორწინების შემდეგ, პლანტაციების მმართველადაც მუშაობდა. ბავშვსა და მეუღლეს იგი ფინანსურად ეხმარებოდა, მაგრამ იშვიათად ხედავდა, ვინაიდან ზღვაში მსახურობდა. 1955 წელს, როდესაც ბობი მხოლოდ 10 წლის იყო, მამა გულის შეტევით, 60 წლის ასაკში გარდაიცვალა. მთელი ცხოვრების მანძილზე ბობს უსვამდნენ კითხვებს მისი რასობრივი წარმოშობის შესახებ. თავად კი პასუხობდა, რომ ამას მისთვის მნიშვნელობა არ ჰქონდა და იგი მიეკუთვნებოდა მხოლოდ ღმერთს, მის შექმნელს.
მიუხედავად იმისა, რომ მარლი აღიარებდა თავის წარმოშობაში შერეულ სისხლს, მას თვლიან მუქკანიან აფრიკელად, რომელიც პან აფრიკელი ლიდერების იდეებს ემხრობოდა. მარლი აღიარებდა, რომ მასზე დიდი გავლენა მოახდინა ორმა პიროვნებამ - მარკუს გარვიმ და ჰეილი სელესიმ. ცენტრალური თემა მარლის გზავნილებში იყო შავკანიანების დაბრუნება სიონში, რომელსაც, მისი აზრით, წარმოადგენდა ეთიოპია, ან, უფრო მეტი - აფრიკა. სხვადასხვა სიმღერაში, როგორიც არის Black Survivor, Babylon System, და Blackman Redemption, მარლი მღერის დასავლეთთან, იგივე ’ბაბილონთან’ შავკანიანების პრობლემებზე.
1950-იანი წლების დასასრულს, ბობი და დედამისი იამაიკის დედაქალაქ კინგსტონის უღარიბეს რაიონში - ტრენჩტაუნში გადავიდნენ. აქ მარლი მეგობრობდა ნევილ ლივინგსტონთან (იგივე ბანი უეილერთან), რომელთანაც სიმღერებს უკრავდა. 14 წლის ასაკში მან მიატოვა სკოლა და შეუერთდა ჯო ჰიგზს, რასტაფარის მოძრაობის აქტივისტსა და მომღერალს. ჰიგზთან და ლივინგსტონთან ჯემ-სესიის დროს მარლიმ გაიცნო პიტერ მაკ-ინტოში (იგივე პიტერ ტოში), რომელსაც ასევე ჰქონდა მუსიკაში საკუთარი თავის წარმოჩენის ამბიციები. 1962 წელს მარლიმ, პროდიუსერ ლესლი კონგის დახმარებით ჩაწერა ორი სინგლი - Judge Not და One Cup of Coffee. ეს სიმღერები მან გამოსცა ლეიბლზე Beverley's, ფსევდონიმით ბობი მარტლი. მათ წარმატება არ იქონიეს, თუმცა წლების შემდეგ ორივე შეტანილი იქნა კრებულში Songs of Freedom.
1963-1974
1963 წელს ბობმა, ბანიმ, პიტერმა, ბევერლი კელსომ, ჩერი სმითმა და ჯუნიორ ბრეითვეიტმა ჩამოაყალიბეს ჯგუფი The Teenagers, რომელიც სკასა და როკსტედის უკრავდა. მოგვიანებით მათი სახელები იცვლებოდა და იყო The Wailing Rudeboys, შემდეგ The Wailing Wailers (ამ ეტაპზე მათი მუსიკით პროდიუსერი კოქსსონ დოდი დაინტერესდა) და საბოლოოდ - The Wailers. 1966 წლისათვის ბევერლიმ, ჩერიმ და ჯუნიორმა ჯგუფი დატოვეს.
1966 წელს მარლიმ იქორწინა რიტა ანდერსონთან და საცხოვრებლად გადავიდა აშშ-ში, უილმინგტონში, სადაც მცირე დროის მანძილზე მუშაობდა DuPont-ის ერთ-ერთ ასისტენდად და კომპანიაში Chrysler, სადაც ცნობილი იყო ფსევდონიმით დონალდ მარლი.
1972 წელს The Wailers დაუკავშირდა ლეიბლს CBS Records, მაგრამ მათი თანამშრომლობა წარუმატებელი აღმოჩნდა. ამ პერიოდში ჯგუფს ჰქონდა ერთობლივი ტური ჯონი ნეშთან. მარლის შემდეგი მცდელობა იყო Island Records-თან გასაუბრება. მისი თხოვნით, ლეიბლმა გამოუყო თანხები, რათა ჩაეწერათ ახალი სინგლი. მარლიმ ამ შეთანხმებას საკმაოდ ადვილად მიაღწია იმ მიზეზით, რომ ლეიბლი დატოვა რეგის მაშინდელმა ვარსკვლავმა, ჯიმი კლიფმა და Island Records ახალ სახეებს ეძებდა. მისი დამაარსებლის, კრის ბლექუელის თქმით, ლეიბლი ძირითადად ორიენტირებული იყო როკ-მუსიკაზე, რომელიც ამბოხების სიმბოლო იყო. ამიტომ, მათთვის ადვილი იყო ნებისმიერი მუსიკოსის, როგორც მეამბოხის წარმოჩენა. პრობლემა მხოლოდ ასეთის არარსებობაში იყო და როდესაც ბობმა მასთან შემოაბიჯა, კრისმა იგრძნო, რომ ეს სწორედ ის იყო, ვინც სჭირდებოდა. ბლექუელმა მარლის სთხოვა სრული სტუდიური ალბომის ჩაწერა. როდესაც ბობმა ამისათვის 3.000-დან 4.000 ფუნტამდე სთხოვა, კრისი უფრო დიდ თანხას დაჰპირდა. ამრიგად, The Wailers-მა ჩაწერა Catch A Fire, სადებიუტო დისკი.
ალბომი წარმოადგენდა ჯგუფის პირველ მნიშვნელოვან ცდას, ამასთან - სტუდიაში, რომელიც უმაღლესი კლასის იყო. ბლექუელს სურდა მათგან უფრო ჰიპნოზის მსგავსი ეფექტის მატარებელი მუსიკის, ვიდრე რეგის მიღება. ალბომი გამოიცა 1973 წლის აპრილში და გაიყიდა 14.000 ასლის ოდენობით. ამას მარლისთვის ვარსკვლავის სტატუსი არ მოუტანია, მაგრამ კრიტიკოსებმა ჩანაწერს დადებითი შეფასება მიანიჭეს. დისკს იმავე წელს მიჰყვა Burnin', სიმღერებით Get Up, Stand Up და I Shot the Sheriff. უკანასკნელმა მიიქცია ერიკ კლეპტონის ყურადღებაც და გიტარისტმა 1974 წელს მისი საკუთარი ვერსიაც ჩაწერა. ამან მას ამერიკაში ჰიტის სტატუსი, ხოლო მარლის სახელს - საერთაშორისო მოწონება მოუტანა. საგულისხმოა, რომ იამაიკელთა დიდი ნაწილისათვის Catch A Fire-ის რეგის ახალი ჟღერადობა არც თუ მისაღები იყო, მაგრამ Burnin'-მა საკუთარი მსმენელი როგორც რეგის, ასევე როკის მსმენელთა შორის იპოვა.
ამ პერიოდში ბლექუელმა თავისი ბინა კინგსტონში და კომპანიის შტაბ-ბინა (ცნობილი Island House-ის სახელით) მარლის გადასცა. იგი გადაიქცა სტუდიად Tuff Gong და გახდა არა მხოლოდ მარლის ოფისი, არამედ მისი სახლიც.
The Wailers-ს დაგეგმილი ჰქონდა 17 კონცერტი აშშ-ში, ჯგუფთან Sly and the Family Stone ერთად. მაგრამ ოთხი კონცერტის შემდეგ მათ შეწყვიტეს მინი-ტური, ვინაიდან Sly and the Family Stone-თან შედარებით უცნობები იყვნენ. The Wailers დაიშალა 1974 წელს და მისმა ყოველმა წევრმა სოლო-კარიერა დაიწყო. დაშლის მიზეზის შესახებ დღემდე საუბრობენ - ამბობენ, რომ ბანის, პიტერსა და ბობს შორის უთანხმოებები იყო, მაგრამ სხვა ვერსიით, ბანიმ და პიტერმა უბრალოდ სოლო-კარიერა აირჩიეს.
1974-1981
მინი|მარცხნივ|300პქ|ბობი და The Wailers ტურის [[Uprising Tour ერთ-ერთ კონცერტზე.]] მიუხედავად დაშლისა, ბობი კვლავ განაგრძობდა ჩაწერას სახელით Bob Marley & The Wailers. მის ახალ ბენდში შედიოდნენ ძმები კარლტონ და ესტონ ბარეტები (დასარტყმელი საკრავები და ბას გიტარა), ჯუნიორ მარვინი და ელ ანდერსონი (გიტარები), ტაირონ დაუნი და ერლ ლინდო (კლავიშებიანი საკრავები) და მარლის მეუღლე, რიტა (დამატებითი ვოკალი). იამაიკის ფარგლებს გარეთ 1975 წელს მარლიმ დიდი წარმატებამ მოიპოვა სიმღერით No Woman, No Cry, რომელმაც, თავის მხრივ, შტატებში მის ალბომს Natty Dread უდიდესი პოპულარობა შესძინა. იგივე შეიძლება ითქვას შემდეგ ალბომზე, Rastaman Vibration (1976), რომელიც ბილბორდის 100-ეულში ოთხი კვირის მანძილზე იმყოფებოდა. 1976 წლის დეკემბერში დაგეგმილი იყო კონცერტი Smile Jamaica, ორგანიზებული იამაიკის პრემიერ-მინისტრის, მაიკლ მენლის მიერ. ეს იყო ორი პოლიტიკური ბანაკის შერიგების მცდელობა. მარლის, მის მეუღლეს და დონ ტეილორს უცნობები საკუთარ სახლში დაესხნენ თავს და ესროლეს. ტეილორმა და რიტამ მძიმე ჭრილობები მიიღეს, მაგრამ გადარჩნენ. ბობი მძიმედ იქნა დაჭრილი გულ-მკერდსა და ხელში. თვლიდნენ, რომ ეს თავდასხმა პოლიტიკური მოტივაციით მოხდა. ბევრი ასევე თვლიდა, რომ კონცერტი მენლის მხარდაჭერას ისახავდა მიზნად. მიუხედავად ამისა, კონცერტი შედგა და მარლი, მიუხედავად ჭრილობებისა, მაინც გამოვიდა. მას ჰკითხეს, თუ რატომ მიიღო ეს გადაწყვეტილება და ბობმა უპასუხა: ვინც ამ მსოფლიოს განადგურებას ცდილობს, ერთ დღესაც არ ისვენებს. მაშ მე რატომ უნდა ვიჯდე უქმად? ჯგუფის Zap Pow წევრები (რომლებიც არც რადიკალური რელიგიური, არც პოლიტიკური იდეოლოგიის მატარებლები იყვნენ), უკრავდნენ მარლის მხარდაჭერი ბენდის სახით. ფესტივალს 80.000 მსმენელი დაესწრო, თუმცა The Wailers-ის წევრები მათ შორის არ ჩანდნენ.
1976 წლის ბოლო მარლიმ დატოვა იამაიკა. ერთი თვე მან ბაჰამებზე ცხოვრებისას დაუთმო გამოჯანმრთელებასა და სიმღერების შექმნას. შემდეგ იგი დაბრუნდა ინგლისში და ყველასგან გარიყული ცხოვრობდა. მოგვიანებით ბობმა ჩაწერა ალბომები Exodus და Kaya. Exodus ბრიტანულ ჩარტში 56 კვირის მანძილზე იმყოფებოდა, რასაც ხელი შეუწყო სინგლებმა Exodus, Waiting in Vain, Jamming და One Love. ამავე პერიოდში, ლონდონში ცხოვრებისას იგი დაპატიმრებული იქნა მარიხუანის შენახვისა და მოხმარების გამო (მას ნარკოტიკის მცირე რაოდენობა აღმოაჩნდა). 1978 წელს მუსიკოსი დაბრუნდა იამაიკაზე და გამოჩნდა პოლიტიკური ქვეტექსტის მატარებელ კიდევ ერთ კონცერტზე, One Love Peace Concert. მიზანს კვლავ ორი დაპირისპირებული პოლიტიკური ბანაკის შერიგება წარმოადგენდა და ბობის თხოვნით, კონცერტის დასასრულს სცენაზე გამოვიდნენ მაიკლ მენლი (რომელიც ამ დროს მმართველი, ეროვნული პარტიის ლიდერი იყო) და მისი პოლიტიკური მეტოქე, ედვარდ სიეგა (იამაიკის ლეიბორისტული პარტიის ლიდერი). მათ ერთმანეთს სცენაზევე ხელი ჩამოართვეს.
სახელით Bob Marley and the Wailers გამოიცა 11 ალბომი, აქედან - ოთხი ცოცხალი და შვიდი სტუდიური დისკი. მათ შორის იყო ორმაგი საკონცერტო ალბომი Babylon by Bus, გამოსული 1978 წელს და მოწონებული კრიტიკოსების მიერ. მასში შეტანილი ჩანაწერები, განსაკუთრებით ფინალური, Jamming, კარგად ასახავდნენ ბობის საკონცერტო ატმოსფეროს.
Survival, პოლიტიკური გზავნილების მატარებელი დისკი, 1979 წელს გამოვიდა. მასში შეტანილი სიმღერების ნაწილი, როგორიც არის Zimbabwe, Africa Unite, Wake Up and Live და Survival აფრიკელთა მხარდაჭერის მკვეთრ ტონს ატარებენ. მუსიკოსმა ბოსტონში 1979 წლის ივლისში, ამანდლას ფესტივალზე გამოსვლებით პროტესტი გამოხატა აფრიკაში აპართეიდის წინააღმდეგ. ეს განწყობა 1976 წელს უკვე აისახა მის სიმღერაში War. 1980 წლის დასაწყისში მარლი გამოვიდა ზიმბაბვეს დამოუკიდებლობის დღის აღსანიშნავ კონცერტზე. Uprising (1980) მისი უკანასკნელი სტუდიური დისკი იყო, რელიგიური თემატიკით სავსე, რაც კარგად ჩანდა ისეთ სიმღერებში, როგორიც იყო Redemption Song და Forever Loving Jah 1983 წელს, მისი გარდაცვალების შემდეგ გამოვიდა კიდევ ერთი ალბომი, Confrontation, მანამდე გამოუცემელი მასალით, როგორიც იყო Buffalo Soldier და მანამდე მხოლოდ იამაიკაზე გამოსული სინგლების ახალი მიქსებით.
უკანასკნელი წლები და გარდაცვალება
მინი|270პქ|მარჯვნივ|მარლის გამოსვლა დელიმაუნტ პარკში, [[1970-იანების ბოლოს]]
ევროპული ტურის დაწყებამდე მარლიმ ფეხბურთის თამაშისას დაიზიანა ფეხის თითი. 1977 წელს მას აღმოუჩინეს ავთვისებიანი სიმსივნის, მელანომის ერთ-ერთი ფორმა. მიუხედავად ავადმყოფობისა, მან განაგრძო ტური და უარი თქვა თითის ამპუტაციაზე, ვინაიდან რასტაფარის რწმენის მიხედვით, აკრძალული იყო ყველანაირი სახის ქირურგიული მოკვეთა. აღსანიშნავია, რომ 1980 წლის 4 მაისს მარლი ეთიოპიის მართლმადიდებელ ეკლესიაში მოინათლა (ნათლობის სახელი - ბერხანე სელასიე, ამჰარულად - წმიდა სამების ნათელი). მოგვიანებით მას მიენიჭა იამაიკის ღირსების ორდენი.
დაგეგმილი იყო, რომ ჯგუფი Inner Circle ასევე გამოჩნდებოდა ბობის შოუებზე, მაგრამ ამას ხელი შეუშალა ტრაგიკულმა მოვლენამ - მისი ლიდერი, ჯეიკობ მილერი, გარდაიცვალა იამაიკაზე, 1980 წლის მარტში. ალბომი Uprising გამოვიდა 1980 წლის მაისში (ბლექუელის პროდიუსერობით). ერთ-ერთი სიმღერა ამ ალბომიდან, Redemption Song განსაკუთრებულ ყურადღებას ამახვილებს მარლის მიერ საკუთარი სიკვდილის მოლოდინზე. ძირითადი კონცერტები ევროპაში მაინც შედგა, მათ შორის - მილანში, სადაც შოუს 100.000-მდე ადამიანი დაესწრო. ამ ტურის შემდეგ მარლი დაბრუნდა ამერიკაში, დაუკრა მედისონ სკვერზე, ტურის Uprising Tour ფარგლებში. კონცერტის შემდეგ, ნიუ-იორკის ცენტრალურ პარკში სირბილისას მან გონება დაკარგა. მისი ჯანმრთელობა გაუარესდა და მწვავე კიბო მთელ სხეულს მოედო. ტურის დარჩენილი კონცერტები გააუქმეს. რვა თვის მანძილზე მარლი ისელსის კლინიკაში (ბავარია) გადიოდა მკურნალობის სპეციალურ კურსს, მაგრამ უშედეგოდ. იგი იამაიკისაკენ გაფრინდა.
გზად გერმანიიდან იამაიკისაკენ, მისი მდგომარეობა კიდევ უფრო დამძიმდა. მაიამიში (ფლორიდა) თვითმფრინავის სასწრაფო დაშვებისთანავე იგი სასწრაფოდ იქნა გადაყვანილი საავადმყოფოში. ბობი 1981 წლის 11 მაისს გარდაიცვალა, 36 წლის ასაკში. მელანომის გავრცელება მის ფილტვებსა და ტვინში გარდაცვალების ოფიციალურ მიზეზად დასახელდა. უკანასკნელი სიტყვებით მან შვილს, ზიგი მარლის მიმართა - ფულით სიცოცხლეს ვერ იყიდი.
ბობ მარლის დაკრძალვის ცერემონია შედგა იამაიკაზე, 1981 წლის 21 მაისს. ცერემონიისას დაცული იყო როგორც ეთიოპიური მართლმადიდებლური, ასევე რასტაფარული ტრადიციები. მარლი დასაფლავებული იქნა სამლოცველოში, მის დაბადების ადგილთან ახლოს, წითელი ფერის გიტარით Gibson Les Paul (სხვა ვერსიებით, ეს იყო Fender Stratocaster). საფლავში ასევე თან გააყოლეს მარიხუანის გრაგნილი, ბიბლია და ბეჭედი, რომელსაც ის მუდამ თან ატარებდა (ეთიოპიის პრინცის, ჰაილ სელასიე I-ს უფროსი ვაჟის საჩუქარი).
1981 წლის 21 მაისს იამაიკის პრემიერ მინისტრმა ედვარდ სიგამ მარლის ხსოვნას პატივი მიაგო გამოსამშვიდობებელი სიტყვებით:
რელიგია
ბობ მარლი იყო რასტაფარის მოძრაობის აქტიური წევრი. ამ კულტურამ რეგის განვითარებაში ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა. მარლი გახდა რასტაფარის ერთგვარი მქადაგებელი და დამცველი. მას ხშირად ეკითხებოდნენ ამ კულტურის შესახებ. ტიპური პასუხი ასეთი იყო
რასტაფარის კულტურა ითვალისწინებს კვების სპეციფიურ რაციონს. მარლი ვეგეტარიანელი იყო. ბიოგრაფების თანახმად, ბობი დაკავშირებული იყო ’თორმეტი მოდგმის სახლთან’ და ეკუთვნოდა ’იოსების მოდგმას’, რადგან დაბადებული იყო თებერვალში. მარლიმ ამას საკუთარ შემოქმედებაშიც გაუსვა ხაზი, ახსენა რა ნაწყვეტი ბიბლიის წიგნიდან ’დაბადება’, სადაც ნახსენებია იაკობი, რომელმაც დალოცა თავისი შვილი იოსები.
ოჯახი
ბობ მარლის რამდენიმე შვილი დარჩა: სამი - მეუღლე რიტასგან, ორი - რიტას წინა ქორწინებისგან და რამდენიმე - სხვა ქალებისგან. არასანდო წყაროების მიხედვით, ეს რაოდენობა 22 დან 46 მდე მერყეობს. მუსიკოსის ოფიციალურ საიტზე ნახსენებია 11 შვილი:
სხვადასხვა გვერდებზე ნახსენებია იმანი კეროლი (დ. 22 მაისი 1963), შერილ მიურეის შვილი, მაგრამ მარლის ოფიციალურ გვერდზე არც ის არის მითითებული.
გავლენა
1999 წელს ჟურნალმა ტაიმი Bob Marley & The Wailers-ის ალბომი Exodus დაასახელა XX საუკუნის უდიდეს მუსიკალურ ალბომად. 2001 წელს მარლის სიკვდილის შემდგომ განსაკუთრებული მიღწევებისათვის მიენიჭა გრემის საპატიო ჯილდო. რიტას, ჯგუფის The Wailers და მარლის შეყვარებულებისა და შვილების მონაწილეობით გადაღებული იქნა დოკუმენტური ფილმი ბობის შესახებ, Rebel Music, რომელმაც გრემის ცერემონიაზე არაერთი ჯილდო მიიღო. კინგსტონში, ართურ უინტის სახელობის ხეივანში, ეროვნული სტადიონის გვერდით დაიდგა მარლის ძეგლი. 2006 წელს ნიუ-იორკის შტატში რემზენის ხეივნის ნაწილს შეეცვალა სახელი და ეწოდა ბობ მარლის ბულვარი.
მსოფლიო მასშტაბით მარლის მოწოდებები კვლავ წარმოადგენს სხვადასხვა მკვიდრი მოსახლეობისათვის მნიშვნელოვან გზავნილებს. მაგალითად, ავსტრალიის აბორიგენები სიდნეიში, ვიქტორიას პარკში დღემდე ანთებენ მის საპატივცემულო კოცონს. ინდიელთა ნაწილი მარლის თვლის უძველესი წინასწარმეტყველების ნაწილად. ნეპალში ბობ მარლის თვლიან ვიშნუს რეინკარნაციად.
ბობ მარლი იქცა გლობალური მნიშვნელობის სიმბოლოდ და სხვადასხვა მერჩანდაიზინგის ობიექტადაც. იგი გამოსახულია გულსაბნევებზე, პლაკატებზე, ჩაცმულობის სხვადასხვა სახეობაზე, როგორიც არის მაისურები და სხვა პროდუქციაზე.
ბობ მარლი ფილმებში
2008 წლის თებერვალში მარტინ სკორსეზესგან ცნობილი გახდა, რომ იგი აპირებდა მარლის შესახებ დოკუმენტური ფილმის გადაღებას. მისი გამოსვლა დაგეგმილი იყო 2010 წლის 6 დეკემბრისათვის, ბობის დაბადებიდან 65-ე წლისთავზე. თუმცა, საკუთარი გრაფიკის გამო, სკორსეზემ დატოვა პროექტი. მისი ადგილი ჯონათან დემმა დაიკავა.
2008 წლის მარტში The Weinstein Company-სგან ცნობილი გახდა, რომ ბობის შესახებ გადაღებული იქნება ბიოგრაფიული ფილმი, რომელიც ეფუძნება რიტას წიგნს No Woman No Cry: My Life With Bob Marley. რუდი ლანგლე იმუშავებს სცენარზე ლიზი ბორდენთან ერთად, ხოლო რიტა მარლი იქნება პროექტის აღმასრულებელი პროდიუსერი.
ჯილდოები
მინი|160პქ|მარლის სახელობის ვარსკვლავი [[ჰოლივუდის დიდების ხეივანი|ჰოლივუდის დიდების ხეივანში.]]
სქოლიო
კატეგორია:რეგი კატეგორია:იამაიკელი მუსიკოსები კატეგორია:დაბადებული 6 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1945 კატეგორია:გარდაცვლილი 11 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1981
მანქანები (ფილმი)
მანქანები (Cars) — 2006 წლის ამერიკული კომპიუტერული ანიმაციური ფილმი. სურათი არის Pixar/Disney-ის მეშვიდე სრულმეტრაჟიანი ნამუშევარი, რომლის რეჟისორებიც არიან ჟონ ლასეტერი და ჯო რენფტი. ის ასევე არის Pixar-ის ბოლო ფილმი, სანამ მას უოლტ დისნეის კომპანია შეიძენდა. ფილმი მოგვითხრობს სამყაროს შესახებ, რომელიც დასახლებულია მანქანებითა და სხვა სატრანსპორტო საშუალებებით. პერსონაჟებს ახმოვანებენ ოუენ უილსონი, პოლ ნიუმანი, ბონი ჰანტი, ჩიკ მარინი, ჯენიფერ ლევისი, ტონი შალჰუბი, ჯონ რაცენბერგერი, ჯორჯ კარლინი, დენიელ უითნი და მაიკლ კიტონი. ასევე მიხაელ შუმახერი და ჯერემი კლარკსონი (ბრიტანული ვერსია) ახმოვანებენ პერსონაჟებს, რომელთაც მხოლოდ კამეო ეპიზოდები აქვთ. მანქანები არის Pixar-ის მეორე ანიმაციური ფილმი, მწერის ცხოვრების შემდეგ, რომელშიც არც ერთი პერსონაჟი არაა ადამიანი.
ფილმს მოჰყვა 2 გაგრძელება: მანქანები 2, რომელიც 2011 წლის 24 ივნისს გამოვიდა, და მანქანები 3, რომელიც 2017 წლის 16 ივნისს გამოვიდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:2006 წლის ანიმაციური ფილმები კატეგორია:ამერიკული ანიმაციური ფილმები კატეგორია:პიქსარის ანიმაციური ფილმები
ლეღვი
ლეღვი (Ficus carica) — სუბტროპიკული მცენარე თუთისებრთა ოჯახის ფიკუსის გვარისა. ლეღვი მეჩხერად დატოტვილი ხეა. სიმაღლე 4-12 მ აღწევს. ნორჩი ყლორტები მომწვანო-ნაცრისფერია, შებუსვილი ან შიშველი, შეიცავს რძეწვენს. ლეღვი ერთ- ან ორსახლიანი მცენარეა. ერთსქესიანი ყვავილები მოთავსებულია ძალზე გამსცვილებულ ყვავილსაჯდომის ღრუში. ყვავილსაჯდომის კედლები გამოფენილია. მრავალი წვრილი ბუტკოიანი (მდედრობითი) ყვავილით, მტვრიანიანი (მამრობითი) ყვავილები კი მის ზედა ნაწილშია მოქცეული. ყვევილები იმტვერება პატარა კრაზანის — პლასტოფაგას მეშვეობით. ნამდვილი ნაყოფი პაწაწინა კაკლუჭაა. ნაყოფედი (ცრუ ნაყოფი), რომელიც საჭმელად იხმარება, ზოგჯერ პართენოკარპულად (გაუნაყოფიერებლად) ვითარდება. ლეღვი ნიადაგისადმი დიდ მომთხოვნელობას არ იჩენს — კარგად ეგუება მშრალ, ქვაღორდიან, კირნარ ადგილებს, ხარობს ხრიოკებზე, ჩამონაზვავებზე, ზოგჯერ შენობების ნანგრევებზე და კლდეებზეც კი. ღრმა ნიადაგზე და ზომიერად ტენიან პირობებში საკმაოდ მაღალ ტემპერატურას უძლებს, დაბალი ტემპერატურისადმი კი უფრო მგრძნობიარეა და 12-14 °C-ზე უკვე ნაწილობრივ ზიანდება. ცოცხლობს 100-200 წელს.
ლეღვი ბუნებრივად გავრცელებულია ხმელთაშუაზღვისპირეთში, მცირე აზიაში, ირანსა და ჩრდილოეთ-დასავლეთ ინდოეთში, კულტივირებულია მრავალ ქვეყნებში, განსაკუთრებით თურქეთში, ალჟირსა და აშშ-ში. საქართველოში გვხვდება ყველგან მთის ქვედა სარტყელსა და დაბლობებზე. ხშირად გაველურებულია. ლეღვის ნაყოფი ნაზია, დიდხანს არინახება, ჯიშისა და სიმწიფის კვალობაზე იგი შეიცავს (%-ობით): 12-23 შაქარს, 0,5-4,2 პექტინოვან ნივთიერებებს, 3,4-7,4 უჯრედისს: 1-მდე მჟავებს, მდიდარია C, B1, B2 ვიტამინებით, კაროტინით, კალციუმით, რკინით, ფოსფორით.
ლეღვს იყენებენ ნედლად და გადამუშავებულს (ჩირი, მურაბა, ჯემი, კომპოტი). მშრალი ლეღვის კალორიულობა მაღალია და 50-77% შაქარს შეიცავს.
საქართველოში ლეღვი ძველთაგანვე ცნობილია და ფართოდაა კულტივირებული კახეთში, ქვემო ქართლში, იმერეთში, გურია-სამეგრელოში, აფხაზეთსა და აჭარაში. უცხოური ჯიშებიდან სამრეწველო მნიშვნელობა აქვს თათრულს ლეღვს, ჩაფლას, შაქარა ლეღვს ჩიტა ლეღვს, დიდ ლეღვს, ოქრო ლეღვს, ღვინა ლეღვს, ტაბაკა ლეღვს, შავ ლეღვს და სხვა. ლეღვს ამრავლებენ თესლით, კალმით, გადაწვენითა და ფესვის ამონაყარით. ლეღვის მავნებლებია ფქვილისებრი ცრუფარიანა, ლეღვის ფარიანა, ფსილა, ალურა, ცილაჭამია და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:თუთისებრნი კატეგორია:ხილი
ჰაინრიხ შლიმანი
მინი|ჰაინრიხ შლიმანი ჰაინრიხ შლიმანი (Johann Ludwig Heinrich Julius Schliemann; დ. 6 იანვარი, 1822, ნოიბუკოვი — გ. 26 დეკემბერი, 1890, ნეაპოლი) — გერმანელი თვითნასწავლი არქეოლოგი, სახელი გაითქვა ტროის აღმოჩენით. მან დაამტკიცა, რომ ცნობილი ბერძენი მწერლის, ჰომეროსის, პოემებს რეალური საფუძველი ჰქონდა. კერძოდ, არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აღმოაჩინა ლეგენდარული ქალაქი ტროა, ტროას მეფის, პრიამოსის განძი და ქალაქ მიკენის საგანძური.
შლიმანი სავაჭრო საქმიანობისას რუსეთში იმყოფებოდა. აქ მან სანქტ-პეტერბურგის საიმპერატორო ბანკის დირექტორობას, ამავე ქალაქის სავაჭრო სასამართლოს მოსამართლეობასა და რუსეთის საპატიო მოქალაქეობასაც მიაღწია. მას რუსეთი იმდენად უყვარდა, რომ მზად იყო შემდგომში თავის მიერ აღმოჩენილი უდიდესი საფასურის მქონე განძეული რუსეთისათვის ნახევარ ფასში დაეთმო. თუმცა, საბოლოოდ განძეული გერმანიის მუზეუმებში აღმოჩნდა.
შლიმანის თანამედროვე მეცნიერები ჰომეროსის ნაწარმოებებს მითებად მიიჩნევდნენ. ზოგიერთს ეჭვი შეჰქონდა ჰომეროსის არსებობაშიც კი. იმდროინდელი ჰიპოთეზებით ტროა იქ მდებარეობდა, სადაც დღეს თანამედროვე საბერძნეთის პატარა სოფელი ბურნაბაშია. შლიმანმა გარისკა და უარყო ეს მოსაზრებები. მან გათხრები დაიწყო მცირე აზიის ჩრდილო-დასავლეთით, სკამანდერას ველზე, ზღვის ნაპირზე, ე.წ. „ჰისარლიყის ბორცვზე“. იმ დროს საბერძნეთის ეს ნაწილი თურქეთს ემორჩილებოდა. გათხრებისათვის ნებართვის აღება თურქეთის ხელისუფლებისაგან ძალზე გაუძნელდა. სწორედ ამიტომ მოპოვებული საგანძური შემდგომში შლიმანმა ჩუმად გადაგზავნა თავის სამშობლოში.
1884-1885 წლებში შლიმანმა გათხარა ქალაქი ტირინთი ქ. მიკენის მახლობლად. აქ მან აღმოაჩინა ჰომეროსამდელი დროის ეგეოსის კულტურა, რომელსაც დღეს მეცნიერები კრეტა-მიკენის კულტურას უწოდებენ. მიკენსა და ტირინდში შლიმანი წააწყდა აზიური და აფრიკული კულტურების კავშირის დამადასტურებელ ფაქტებს, კერძოდ აქ იყო საბერძნეთისა და ეგვიპტის მჭიდრო ურთიერთობის დამადასტურებელი საბუთები.
მთელი ამ არქეოლოგიური გათხრებისა და აღმოჩენების თანამონაწილე იყო შლიმანის ბერძენი მეუღლე სოფიო ენგასტრომენოსი, რომელიც ჰაინრიხმა 1869 წელს შეირთო ცოლად. სოფიო ყოველთვის ქმრის გვერდით იყო, მის ერთგულ და დაუღალავ თანაშემწეს წარმოადგენდა. შლიმანის სიყვარულს ჰომეროსის მითებისადმი ისიც ადასტურებს, რომ მის ორ ვაჟს ერქვათ ანდრომაქე და აგამენონი.
კაცს, რომელმაც საბერძნეთის ისტორიას ათასი წელი შეჰმატა, მისი დროის პროფესიონალი არქეოლოგების უმეტესობა არ აღიარებდა. მას შეშლილსა და მატყუარას უწოდებდნენ. გერმანელი ფილოსოფოსი, არტურ შოპენჰაუერი, მას დილეტანტად მოიხსენიებდა და მილიონერ შლიმანს იმასაც კი აბრალებდა, თითქოს არქეოლოგია შემოსავლის ერთ-ერთ წყაროდ ჰქონდა გამხდარი. ამ ადამიანის უმთავრესი დამსახურებები კაცობრიობის წინაშე ისაა, რომ მან ჰომეროსის მითები ისტორიად აქცია, ამასთან მეცნიერთა თვალში ჰაინრიხის აღმოჩენებმა მითების წონა აღამაღლა, როგორც ისტორიის ერთგვარი წყაროებისა. შლიმანმა დაამტკიცა, რომ საბერძნეთის ისტორია პირველი ოლიმპიადიდან კი არა, ძვ. წ. 1180 წლიდან — ტროას ომიდან იწყებოდა. აგრეთვე მისი აღმოჩენებით დადასტურდა საბერძნეთ-ეგვიპტის ურთიერთობაც. თუმცა, შლიმანის დამსახურებების მიუხედავად უნდა აღინიშნოს, რომ იგი თვითნასწავლი არქეოლოგი იყო და ძეგლებსაც არასრულყოფილი მეთოდებით თხრიდა. შლიმანი ყოველთვის დარწმუნებული იყო თავის სისწორეში, მაგრამ მისი ყველა პირველი განსაზღვრა და თარიღი არასწორი აღმოჩნდა. ამდენად მის დეტალურ არქეოლოგიურ დღიურებსა და პუბლიკაციებს დაბალი სამეცნიერო ღირებულება აქვს. შლიმანი იტალიის ქალაქ ნეაპოლში გარდაიცვალა. მისი ნეშტი ათენში გადაასვენეს. მის კუბოსთან იდგნენ საბერძნეთის მეფე და უფლისწული, დიპლომატიური წარმომადგენლები, საბერძნეთის მინისტრები, ყველა ბერძნული სამეცნიერო დაწესებულების ხელმძღვანელები და რა თქმა უნდა მისი ოჯახი: სოფიო, ანდრომაქე და აგამენონი.
მეგ რაიანი
მარგარეტ მერი ემილი ენ ჰაირა (Margaret Mary Emily Anne Hyra; დ. 19 ნოემბერი, 1961), უკეთ ცნობილი როგორც მეგ რაიანი (Meg Ryan) — ოქროს გლობუსის ნომინანტი ამერიკელი კინომსახიობი, რომელმაც მთავარი როლები შეასრულა 1990–იანი წლების რომანტიკულ კომედიებში: „როცა ჰარი შეხვდა სალის...“ (1991), „უძინარნი სიეტლში“ (1993), „ფრანგული კოცნა“ (1995), „გამუდმებითი სიყვარული“ (1997) „ანგელოზების ქალაქი“ (1998), „თქვენთვის წერილია“ (1998) და „ქეითი & ლეოფოლდი (2001). ყველა ფილმმა ერთად 870 მილიონ დოლარზე მეტი მოაგროვა.
ადრეული წლები
მეგ რაიანი 1961 წლის 19 ნოემბერს დაიბადა ქალაქ ფეირფილდში, კონექტიკუტის შტატში. მეგის დედა — სუზან ჯორდანი, პროდიუსერი, ხოლო მამა — ჰარი ჰაირა, მათემატიკის მასწავლებელი იყო. რაიანს ორი და და ერთი ძმა ჰყავს. 1976 წელს როდესაც მისი მშობლები გაიყარნენ, მეგი და მისი და-ძმა, საცხოვრებლად მამასთან დარჩა. მაშინ მეგი 15 წლის იყო. 1979 წელს, როდესაც მეგ რაიანმა სკოლა დაამთავრა, ნიუ-იორკის უნივერსიტეტში, ჟურნალისტიკის ფაკულტეტზე განაგრძო სწავლა.
ადრეული კარიერა
მეგ რაიანის პირველი ფილმი, „მდიდარი და სახელოვანი“, ეკრანებზე, 1981 წელს გამოჩნდა. 1982-1984 წლებში, რაიანი, სერიალ „სანამ მსოფლიო მოტრიალდებაში“ თამაშობდა. თავდაპირველად იგი ეპიზოდურ როლებს ასრულებდა მოკლემეტრაჟიან ფილმებში. მეგ რაიანს, პირველი აღიარება მოუტანა ფილმმა — „შეპირებული ხმელეთი“, რომელიც ეკრანებზე 1987 წელს გამოვიდა.
პირველი ფილმი რომლის მეშვეობითაც მეგ რაიანი ოქროს გლობუსს დაეუფლა იყო „როცა ჰარი შეხვდა სალის...“ ამ უკანასკნელში, რაიანმა სალი ოლბრითი განასახიერა. ფილმი ეკრანებზე 1989 წელს გამოვიდა. რაიანს პარტნიორობას ცნობილი კომიკოსი, ბილი კრისტალი უწევდა. კაფის სცენა სადაც სალი ცრუ ორგაზმს განასახიერებს, დღემდე ერთ-ერთ საუკეთესო მომენტად ითვლება კინემატოგრაფიაში. ხოლო ფრაზა „მეც ის მომართვით — რაც მას“ (ინგ. "I’ll have what she’s having") რომელიც ამ სცენის მომსწერე ერთ-ერთმა მოხუცმა ქალბატონმა წარმოთქვა, 33 ადგილზეა ამერიკული ფილმების საუკეთესო კინოციტატების ასეულში.
პირადი ცხოვრება
მას შემდეგ, რაც მეგ რაიანმა დენის ქუეიდთან ერთად ორ ფილმში ითამაშა (D.O.A. და შინაგანი სამყარო), 1991 წელს, წმინდა ვალენტინის დღეს, ისინი დაქორწინდნენ. რაიანი მხოლოდ მაშინ დათანხმდა ცოლობაზე, როდესაც დევიდმა კოკაინის მოხმარებას თავი დაანება. მათი საერთო შვილი, ჯეკ ქუეიდი, 1992 წლის, 24 აპრილს დაიბადა 2000 წელს, მეგი აქტიურად იყო ჩართული ფილმ სიცოცხლის მტკიცებულების გადაღებებში რასელ ქროუსთან ერთად. ის და დენისი დაშორდნენ. საბოლოვო განქორწინება კი 2001 წლის, 16 ივლისს მოხდა. 2008 წლის სექტემბერში, რაიანმა გაამხილა, რომ ქუეიდი მას ქორწინების პერიოდში, დიდი ხნის მანძილზე ღალატობდა. 2006 წლის იანვარში, რაიანმა, 14 თვის ჩინელი გოგონა იშვილა, სახელად დეიზი თრუ 2011 წლის იანვრიდან, მეგ რაიანს ურთიერთობა აქვს მომღერალ — ჯონ მელენკამპთან. ჯონი საკუთარ მეუღლეს, ელენას, 18 წლიანი ქორწინების შემდეგ გაშორდა. მათი განქორწინება 2010 წლის 30 დეკემბერს მოხდა.
სქოლიოს სია
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1961 კატეგორია:დაბადებული 19 ნოემბერი კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
მიწა (რომანი)
მიწა (The Good Earth) 一 ამერიკელი ნობელიანტი ავტორის, პერლ ბაკის ისტორიული ფიქციის ჟანრის რომანი, რომელიც გამოქვეყნდა 1931 წელს. იგი ასახავს ოჯახურ ცხოვრებას რიგით ჩინურ სოფელში, მეოცე საუკუნის დასაწყისში. ნაწარმოები ავტორის ცნობილი ტრილოგიის - მიწის სახლი - პირველი წიგნია. 1931-1932 წლებში რომანი ყველაზე გაყიდვადი ტექსტი იყო მთელ ამერიკის შეერთებულ შტატებში, მოიპუვა რა მის ავტორს პულიცერის პრემია მხატვრულ ლიტერატურაში და დიდი გავლენა იქონია მწერლისთვის 1938 წელს ნობელის პრემიის გადაცემაში.
რომანი შეტანილია ჟურნალ Life-ის 1924-1944 წლების 100 გამორჩეულ წიგნთა სიაში. გარკვეული პერიოდი ნაწარმოების აქტუალობა დავიწყებასაც მიეცა, ეს მანამ, სანამ 2004 წელს ამერიკელმა ტელეწამყვანმა, ოპრა უინფრიმ, ტელეშოუ Oprah’s Book Club-ისთვის აირჩია. წიგნის სასცენო ადაპტაცია მაყურებელმა 1932 წელს ბროდვეიზეც იხილა, თუმცა კრიტიკოსთა დიდმა ნაწილმა იგი უარყოფითად შეაფასა.
სიუჟეტი
სიუჟეტი იხსნება ვან ლუგნის ქორწილის დღეს და მიუყვება მის აღზევებითა და დაცემით აღსავსე ცხოვრებას. ჰუანგების მამული, რომლებიც მდიდარი მიწის მესაკუთრეები იყვნენ, მდებარობს ახლომდებარე ქალაქში, სადაც ვანგის მომავალი მეუღლე, ო-ლანი ცხოვრობს და მსახურად მუშაობს. თუმცა, ჰუანგის მამული ოჯახის წევრების მიერ ოპიუმის ინტენსიური მოხმარების, მათი მფლანგველობისა და უსაქმურობის გამო თანდათან დაცემისკენ მიექანება.
ვანგი ცხოვრობს თავის მოხუც მამასთან ერთად და ფერმერულ საქმიანობას ეწევა. გამომდინარე თავისი მდაბიო წარმოშობისა, ვანგს შეუძლია დაქორწინდეს მახინჯ ო-ლანზე, რომელიც პრესტიჟულ ჰუანგის მამულში მოსამსახურედ მუშაობს. საბედნიეროდ, ვანგი შეძლებს შეისყიდოს მიწა ჰუანგის მამულის მესაკუთრეებისგან, თუმცა გვალვით გამოწვეული შიმშილი დიდ დარტყმას მიაყენებს როგორც მის ოჯახს, ისე მას. შედეგად, გაფითრებული ოჯახი სამხრეთით წასვლას გადაწყვეტს, წასვლის წინ კი ო-ლანი მეოთხე შვილს საკუთარი ხელით კლავს. მოგზაურობის დასაფინანსებლად, ვანგის ოჯახი ყიდის თითქმის ყველაფერს სახლისა და მიწის გარდა. სანამ მისი ცოლი და ორი ვაჟი მათხოვრობენ სამხრეთის ქალაქში, ის რიქშად იწყებს მუშაობას და თანდათან იგებს შეძლებული ჩინელებისა და სამხრეთის ქალაქში მცხოვრები თეთრკანიანი მოსახლეობის შესახებ. გამომდინარე დიდი შიმშილობისა, მისი ქალიშვილი გონებაჩამორჩენილად განვითარდება. დაბალი შემოსავლიანობის გამო ოჯახის მშობლიურ მიწაზე დაბრუნება გამორიცხულია მანამ, სანამ ვანგ ლუნგი და მისი მეუღლე, ო-ლანი არ მიიღებენ მონაწილეობას გავლენიანი ოჯახის სახლის გაძარცვაში და დიდძალ ქონებას არ დააგროვებენ. ამის შემდეგ, მათ შეეძლებათ არა მხოლოდ დაბრუნება, არამედ ჰუანგის მესაკუთრეებისგან დამატებით მიწის შესყიდვაც.
დროის გასვლასთან ერთად ვანგ ლუნგი მატერიალურად მყარ საყრდენს იქმნის და ჩვეულებრივი გლეხიდან დიდი მიწის მესაკუთრედ გადაიქცევა. მალე მისი მეუღლე ტყუპებს გააჩენს. ამ დროს ვანგი იწყებს საროსკიპოში სიარულს, მეტიც, ის ორ მეძავს სახლშიც კი მოიყვანს, რასაც ო-ლანი მწარედ განიცდის და, შედეგად, ტოვებს ვანგს. საძულველი ბიძაც გადმოდის მასთან საცხოვრებლად, საკუთარი ოჯახითურთ, თუმცა ის იცავს სახლს ბანდის წევრების თავდასხმისგან. ო-ლანის წასვლის შემდეგ ვანგის მამაც კვდება. სანამ მისი უფროსი ვაჟი დადის სკოლაში და ამავდროულად მუშაობს, ქონების მემკვიდრედ ვანგი უმცროს ვაჟს მიიჩნევს. თუმცა, ეს უკანასკნელი უარს ამბობს მესაკუთრეობასა და მიწის ფლობაზე და რევოლუციონერებს უერთდება. უფროსი ვაჟის წაქეზებით, ოჯახი საცხოვრებლად ქალაქში გადადის და უკვე გაღარიბებული ჰუანგის მამულს იკავებს.
მთავარი პერსონაჟები
ვანგ ლუნგი ღარიბი, თუმცა შრომისმოყვარე ფერმერი, რომელიც დაიბადა და გაიზარდა ანვჰეის პატარა სოფელში. იგი მოთხრობის მთავარ გმირად გვევლინება და აღწერს საკუთარ გაჭირვებით აღსავსე ცხოვრებას. უნდა აღინიშნოს, რომ მას აქვს ზნეობის ძლიერი გრძნობა და მკაცრად იცავს ჩინურ ტრადიციებს, როგორიცაა შვილობილი ღვთისმოსაობა და ოჯახური ვალდებულებები. მას მიაჩნია, რომ მიწა მისი ბედნიერებისა და კეთილდღეობის გარანტია. სიცოცხლის ბოლოს იგი ხდება წარჩინებული და საკმაოდ ცნობილი მესაკუთრე, დიდი მიწის მფლობელი, რომელსაც ყიდულობს ჰუანგის მამულიდან. ცხოვრების ტემპის შეცვლასთან ერთად იცვლება მისი მისწრაფებებიც - ამჯერად, იგი უკვე ხშირად ცდილობს, მიიღოს სიამოვნება, რომელსაც საკუთარი ქონების დახმარებით იღებს. ის იქირავებს ხარჭას, სახელად ლოტუსს.
ო-ლანი ვანგის პირველი ცოლი და ყოფილი მონა ჰუანგების მამულში. მან საკმაოდ ცუდად იცის მშობლიური ენა, ფლობს მცირე რაოდენობას იეროგლიფებისა და, ზოგადოდ, გაუნათლებელია, თუმცა, მიუხედავად ამისა, ის დაფასებულია საკუთარი მეუღლის მიერ იმ ძვირფასი თვისებების გამო, რომელსაც ყოველდღიურ ცხოვრებაში აჩენს, მათ შორის საზრიანობა და შრომისუნარიანობა, აგრეთვე თავგანწირულობა და ა.შ. ნაწარმოებში იგი აღწერილია, როგორც უბრალო და შეუხედავი (ვიზუალურად) ადამიანი. წიგნის ბოლოს, ო-ლანი კვდება, სიკვდილის წინ კი ვანგი მთელ ყურადღებას მისკენ მიმართავს და კუბოსაც ჰყიდულობს.
ქრონოლოგია
მიუხედავად იმისა, რომ ნაწარმოების მოქმედება ჩინეთში ვითარდება, კონკრეტულად უცნობია, რა პერიოდია აღწერილი სიუჟეტში. თუმცა, ნაწარმოებში არსებული გარკვეული მოვლენების წყალობით, შეგვიძლია სავარაუდო დროის შუალედამდე შევჯერდეთ. მაგალითად, რკინიგზის შემოღება და 1911 წლის რევოლუცია თამამად მიანიშნებს, რომ ნაწარმოებში მეოცე საუკუნის დასაწყისის მოვლენებია აღწერილი. რკინიგზა არ აშენებულა მე-19 საუკუნის ბოლომდე, ხოლო მატარებელი, რომელსაც ვანგი და მისი ოჯახის წევრები იყენებენ, ნაგულისხმებია, რომ შედარებით ახალი იყო. მათი დაბრუნება მას შემდეგ, რაც სამხრეთის ქალაქი სამოქალაქო ქაოსში ჩაერთვება, აგრეთვე ეხმიანება 1911 წლის რევოლუციის პერიოდს.
პოლიტიკური გავლენა
ზოგიერთი მკვლევარი მიიჩნევს, რომ მიწა იაპონიასთან წინააღმდეგ გამართულ მომავალ ომამდე დემონსტრირებს ჩინეთის მოსახლეობისა და, ზოგადად, ჩინეთის დადებით მხარეს. დიპლომატიური ისტორიკოსი, უოლტერ ლაფებერი, მიუხედავად იმისა, რომ თანხმდება ამერიკელთა მიერ ჩინელთა გმირული ბუნების აღიარებაზე, დაასკვნა, რომ მსგავსმა წარმოდგენებმა ჩინეთზე „შორს ვერ წაიყვანა აშშ-ის პოლიტიკა 1937 წლის შემდეგ, ხოლო თუ ეს მოხდებოდა, ამერიკელები 1941 წლამდე გაცილებით ადრე მოაწყობდნენ ომს აზიაში“.
სქოლიო
კატეგორია:1931 წლის რომანები კატეგორია:XX საუკუნის რომანები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკული ლიტერატურა კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკული რომანები
ატენის სიონი
380px|მინი|ატენის სიონი ატენის სიონი — VII საუკუნის I ნახევრის ჯვარ-გუმბათოვანი ტაძარი. მდებარეობს გორიდან 12 კმ-ზე, ატენის ხეობაში, მდინარე ტანას მარცხენა ნაპირას, ფრიალო კლდის კიდეზე, საყრდენი კედლით გამაგრებულ ბაქანზე.
ძეგლის აღწერა
ტაძარი ცენტრალურ-ჯვარ-გუმბათოვანია (24X19 მ; სიმაღლე 22 მ), ტეტრაკონქის ტიპის, ნაგებია მომწვანო-მონაცისფრო ქვიშაქვის თლილი კვადრებით, გამოყენებულია სხვა ფერის ქვებიც. შესასვლელები სამხრეთით და ჩრდილოეთითაა. ტაძრის გეგმის საფუძველია ტეტრაკონქი, რომელიც წამყვან კომპოზიციურ ბირთვს წარმოადგენს გუმბათქვეშა კვადრატი. მასზე აღმართულია სფერული გუმბათის რვაწახნაგა, ოთხსარკმელიანი ყელი, რომელიც აფსიდების შვერილებს ეყრდნობა. გუმბათქვეშა კვადრატიდან წრეზე გადასვლა კონუსური ფორმის, სამ წყებად განლაგებული ტრომპების საშუალებით ხდება. გუმბათის სფეროში გამოსახულია რელიეფური ჯვარი. გუმბათქვეშა სივრცე ოთხმხრივ გახსნილია აფსიდებით — ისინი გეგმაში ჯვარს ქმნიან. ჯვრის მკლავებს შორის, ყოველ კუთხეში, თითო ოთახია, რომლებიც მცირე, წრის სამი მეოთხედი მოხაზულობის სათავსებით უკავშირდებიან ტაძრის ცენტრალურ სივრცეს. საკურთხევლის აფსიდის მიმდებარე ოთახები სამკვეთლო და სადიაკვნეა, ხოლო დანარჩენი ორიდან სამხრეთ-დასავლეთისა საქალებოა. ამ სათავსს დამოუკიდებელი შესასვლელი ჰქონდა სამხრეთიდან. გუმბათქვეშა საბჯენი თაღები ოდნავ ნალისებრია. საკურთხეველი ამაღლებულია ორი საფეხურით. აღმოსავლეთი აფსიდის შუა სარკმლის ქვეშ დგას სატრაპეზო ქვა — ტრაპეზი, რომლის ორივე მხარეს დასაჯდომი საფეხურებია მსახურთათვის. საკურთხეველში სამი სარკმელოა, სამხრეთის, ჩრდილოეთისა და დასავლეთის კედლებში — თითო, რვაწახნაგა კამარით გადახურულ სამკვეთლოში — ორი, ჯვაროვანი კამარით გადახურულ კუთხის ოთახებში კი თითო. საკურთხევლისა დასავლეთ აფსიდის წინ ბემებია, რის გამოც შენობის აღმოსავლეთ-დასავლეთის ღერძი უფრო გრძელია, ვიდრე სამხრეთ-ჩრდილოეთისა.
1968-1975 წწ. სპეციალურმა სამეცნიერო-სარესტავრაციო სახელოსნომ შეაკეთა და გაამაგრა ტაძრის ფასადების ქვედა მონაკვეთები (ხელმძღვანელი არქიტ. ლ. ხიმშიაშვილი), გუმბათის სახურავი (ხელმძღვანელები არქიტ. რ. გვერდწითელი, თ. ნემსაძე). 1983 წ. კი შენობა გადაიხურა ქვის ლორფინებით (ხელმძღვ. რ. გვერდწითელი), გაიწმინდა და გამაგრდა მოხატულობა (ხელმძღვანელი გ. ჭეიშვილი, კ. ბაკურაძე).
წარწერები კედლებზე
ტაძრის კედლებზე შემორჩენილია სხვადასხვა დროის ქართული ასომთავრული უნიკალური წარწერები და მინაწერები, რომლებშიც მოხსენებული არიან ისტორიული და სხვა პირები, მოცემულია თარიღები და ცნობები. წარწერები საყურადღებოა ენისა და დამწერლობის თვალსაზრისითაც; ისინი მდიდარ მასალას გვაძლევენ საქართველოს ისტორიულ, კულტურულ, ენისა თუ პალეოგრაფიის მთელი რიგი საკითხების კვლევისათვის.
მოხატულობა
370px|მინი|ატენის სიონის საკურთხევლის მოხატულობა ატენის სიონის ინტერიერში, ბათქაშის ჩამოცვენის შედეგად, ქვის ზედაპირზე გამოვლინდა უძველესი დეკორის ფრაგმენტები: წითელი საღებავით შესრულებული არქიტექტურული წყობის იმიტაცია აფსიდების კონქში, თაღებში, ასეთივე საღებავით შემოხაზული რელიეფური ჯვარი გუმბათში. ტაძარში გაირჩევა აგრეთვე პირველ ფენასთან ქრონოლოგიურად ახალი მდგომი, უფრო გვიანდელი დეკორი რომელიც არაუგვიანეს VII საუკუნის I ნახევარს განეკუთვნება, — აფსიდის რვა შვერილზე და სამსხვერპლოს კარის ზემოთ, ნაცრისფერი ბათქაშით დაფარულ კედელზე თეთრი და წითელი საღებავებით გამოსახულია „დამცველობითი ფუნქციის“ განედლებული ჯვრები.