cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ვახტანგ VI
ქიმია
255px|მინიატიურა|მარჯვნივ|ვახტანგ VI-ის ქიმიის სახელმძღვანელო ვახტანგს საკმაოდ აინტერესებდა და იზიდავდა ქიმია. მან ჯერ კიდევ ისპაანში დაიწყო და რუსეთში დაასრულა ქიმიის სახელმძღვანელო, რომელიც ვახტანგის ხელნაწერში ასეა დასათაურებული: „წიგნი ზეთების შეზავებისა და ქიმიის ქმნის“. აღნიშნული წიგნი არაა ორიგინალური ნაწარმოები, მაგრამ არც თარგმანია და არც რომელიმე უცხო წყაროს ქართული ვერსია. ვახტანგმა გამოიყენა აღმოსავლური ძეგლები, გამოკრიფა იქიდან საინტერესო მასალა, ჩაატარა ცდები და სცადა ზოგიერთი ქიმიური ნივთიერების მიღების წესის შემუშავებაც. ზოგჯერ იგი ზეპირი ცნობებითაც სარგებლობდა, მაგრამ, შეძლებისდაგვარად, ამოწმებდა და აზუსტებდა მათ. გასაგებია, რომ ყველა ცდის ჩატარება და ყველა ცნობის შემოწმება ირანელთა ტყვეობაში მყოფი ვახტანგისათვის შეუძლებელი იყო, ამიტომ იგი, სურვილის წინააღმდეგ, ზოგჯერ შეუმოწმებელ მასალასაც ათავსებდა სახელმძღვანელოში, მაგრამ ამას მკითხველს არ უმალავდა და საგანგებოდ აფრთხილებდა კიდეც.
მედიცინა
საყურადღებოა ვახტანგის წვლილი ქართული მედიცინის განვითარებაში. აქ, უპირველეს ყოვლისა, უნდა მოვიხსენიოთ მისი ზრუნვა ძველი ქართული მედიცინის ადრინდელი ძეგლების შემცველი ხელნაწერების დაცვა-შენარჩუნებაზე. საინტერესოა ის ფაქტი, რომ ორი უაღრესად საყურადღებო სამედიცინო ხასიათის თხზულების ხელნაწერები ვახტანგის სახელთანაა დაკავშირებული.
XI საუკუნის „უსწორო კარაბადინის“ ხელნაწერის ანდერძში იკითხება: „''ჩვენ, საქართველოს გამგებელმა ბატონიშვილმან პატრონმან ვახტანგ, დავაწერინეთ კარაბადინი ესე საკითხავად სამყოფად დარბაზ სეფეთა ჩვენთა. ერთი ფურცელი აკლდა და მისი ვერსად ვიპოეთ რომ დაგვეწერა''“. როგორც ჩანს, ვახტანგმა გაითვალისწინა დასახელებული ძეგლის მნიშვნელობა და მისი ხელნაწერი საგანგებოდ დაამზადებინა. გულისტკივილი ერთი ფურცლის დაკლების გამო საკმაოდ ნათლად ამოწმებს მის დიდ ინტერესს ძველი ქართული მედიცინისადმი.
კიდევ უფრო მეტი ამაგი დასდო ვახტანგმა ზაზა ფანასკერტელ-ციციშვილის (XV ს.) ცნობილი თხზულების „სამკურნალო წიგნის“ შემცველ ხელნაწერს, რომელსაც ასეთი მინაწერი ამშვენებს: „ჩვენ, საქართველოს გამგებელმა ბატონიშვილმან პატრონმან ვახტანგ, თვითოეულად ფურცლად მოშორებული კარაბადინი ესე შევაწყობინე და შევაკვრევინეთ სახმარად და სასარგებლოდ კაცთათვინ და სახმარისად ყოველთა“. ცხადად ჩანს, რომ დაშლილი ხელნაწერის წესრიგში მოყვანა და აკინძვა ვახტანგის თაოსნობით მოხდა.
ცალკე აღსანიშნავია ის გარემოება, რომ ვახტანგის ზემოთხსენებულ თხზულებაში – „წიგნი ზეთთა შეზავებისა და ქიმიის ქმნის“, საკმაოდ ჭარბადაა სამედიცინო ხასიათის პარაგრაფები, განხილულია სამკურნალო პრეპარატების შედგენილობა, აღწერილია ოპტიკური ხელსაწყოების დამზადების ტექნოლოგიური პროცესები და ა. შ. ეს კი კიდევ ერთხელ ადასტურებს ვახტანგის განსწავლულობას მედიცინაში.
ლექსიკოგრაფია
ერთობ დიდია ვახტანგის დამსახურება ქართულ ლექსიკოგრაფიაში. მან ნაყოფიერი მუშაობა ჩაატარა როგორც სულხან-საბა ორბელიანის „სიტყვის კონის“ სრულყოფისათვის, ისე ახალი ლექსიკონების შედგენისთვისაც. 255px|მინიატიურა|მარცხნივ|[[სულხან-საბა ორბელიანის „სიტყვის კონა“, რომლის შედგენაშიც ვახტანგ VI-ს მნიშვნელოვანი წვლილი მიუძღვის.]] ვახტანგი ყურადღებით ადევნებდა თვალს მისი აღმზრდელის საქმიანობას და კარგად იცოდა, რომ სულხან-საბა წლების მანძილზე შეუნელებელი ინტერესითა და ენერგიის დაუზოგავად მუშაობდა ლექსიკონზე, ავსებდა, აზუსტებდა და ხვეწდა მას, ამიტომ იგი გულდასმით კითხულობდა ლექსიკონის ახალ ნუსხებს და განმარტება-დამატებებს ურთავდა. ვახტანგმა განმარტა სულხან-საბას მიერ დამოწმებული ზოგიერთი სიტყვა (ასპალადი, ანჯმნი), ზოგი განუმარტავიც ახსნა (მყაფი, სუნტაქსვა), განმარტებულს დაუმატა იმავე სიტყვის სხვა მნიშვნელობაც და ახალი წყაროს ჩვენებით დაადასტურა, წყაროების მიუთითებლად წარმოდგენილ სიტყვებს წყაროები მიაწერა (ხალი, წული) და ა. შ. ზოგჯერ ეკამათებოდა და არ ეთანხმებოდა აღმზრდელს. მაგალითად, სულხან-საბა წერდა: „ზაბაკი და ზამბაკი სადაფია“. ვახტანგმა ეჭვი გამოთქვა: „ზამბაკი ვეჭობ სადაფი იყოს“.
ლექსიკონის ადრეულ ნუსხებში ვახტანგის მიერ შეტანილ განმარტებათა ნაწილმა სათანადო ადგილი მოიპოვა მომდევნო ხანის ხელნაწერებში. სულხან-საბამ თუ სიტყვასიტყვით არ გაიმეორა ვახტანგის განმარტება, ანგარიში მაინც გაუწია მას. მაგალითად, სულხან-საბა წერდა: „დაბალთვა-ბალთვა უყო“, ვახტანგმა დამატებით განმარტა: „დაკოდვა, დაჭრა მრავლად“. სულხან-საბამ, ჩანს, გაიზიარა აღზრდილის მინაწერის აზრი და უკანასკნელად „დაბალთვა“ ასე ახსნა: „მეტად წვრილად დაკოდა“.
ვახტანგის მიერ დამატებული ზოგიერთი სიტყვა და მისი ახსნა „სიტყვის კონის“ უკანასკნელ გამოცემებშიც გვხვდება (ლაციცობა, მდივნე, ხლიჩი) საგულისხმოა, რომ სულხან-საბას ნაშრომს ვახტანგმა მისცა სათანადო სახელი. ადრეული რედაქციის ანდერძში სულხან-საბა წერდა: „ქართულთა ენათა ლექსიკონი აღარ იპოებოდა“. სიტყვა „ლექსიკონთან“ ვახტანგმა მიაწერა „რომელ არს ქართულად სიტყვის კონა“. როგორც ჩანს, სულხან-საბას მოეწონა ეს დამატება-განმარტება და თავის შრომას „სიტყვის კონა ქართული“ უწოდა, ხოლო ანდერძში ჩაწერა: „ქართულთა ენათა ლექსიკონი აღარ იპოებოდა, რამეთუ ჟამთა ვითარებითა უჩინო ქმნილიყო, რომელსაც ვახტანგ მეფემან ქართულად სიტყვის კონა უწოდა“.
ვახტანგი მხოლოდ ლექსიკონის კითხვითა და ცალკეული შენიშვნებით არ დაკმაყოფილდა, მან აქტიური მონაწილეობა მიიღო ახალი ნუსხების დამზადებაშიც. ამ მხრივ აღსანიშნავია ის ლექსიკონები, რომლებიც მის მიერ სპარსულიდან თარგმნილ ასტრონომიულ თხზულებას დაურთო, მაგრამ განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია 1712 წელს თბილისში დაბეჭდილი ვეფხისტყაოსნის ვახტანგისეული კომენტარები და თანდართული სიტყვათა განმარტებები. ვახტანგის ლექსიკონი თავისი დროისათვის შესანიშნავადაა განმარტებული. მასში დამაკმაყოფილებლადაა ახსნილი სიტყვები, მოცემულია ჯეროვანი განმარტებები.
„ქართლის ცხოვრების“ რედაქტირება
ვახტანგმა, ქართლის ჯანიშინად ყოფნის წლებშივე, გამორჩეული ყურადღება დაუთმო ქართველი ხალხის ისტორიას. ვახტანგს, ქვეყნის პოლიტიკური და სოციალურ-კულტურული ვითარებიდან გამომდინარე, შეუმჩნეველი არ დარჩენია, რომ უმნიშვნელოვანესი ქართული ისტორიოგრაფიული ნაშრომის – „ქართლის ცხოვრების“ შევსება-გაგრძელება, ფაქტობრივად, გაწყვეტილიყო. კერძოდ, მისი ბოლო თხზულება მხოლოდ XIV საუკუნის დასაწყისს მოიცავდა. შემდგომ იყო დიდი წყვეტა, ანუ XIV-XVII საუკუნეების ისტორიის ერთიანი, გაბმული თხრობა აღარ არსებობდა. აუცილებელი გახდა „ქართლის ცხოვრების“ აღნიშნული პერიოდის შევსება. ეს საპასუხისმგებლო საქმე სწორედ ქართული კულტურის რეფორმატორის, ვახტანგის დროს განხორციელდა.
„სწავლულ კაცთა კომისია“
ვახტანგის ინიციატივით შეიქმნა „სწავლულ კაცთა კომისია“, რომელსაც დაევალა „ქართლის ცხოვრების“ რედაქტირება, გამართვა და რაც მთავარია, მისი გაგრძელება. ამგვარად იქმნებოდა „ახალი ქართლის ცხოვრება“, რომელიც კოლექტიურ ნაშრომს წარმოადგენდა. ამის შესახებ ავტორები არაერთხელ მიუთითებენ, როდესაც მრავლობით რიცხვში ლაპარაკობენ — ჩვენ ვიპოვეთ, გვეუწყა, აღვწერეთ და ა. შ. ივანე ჯავახიშვილი აღნიშნავდა, რომ „ახალი ქართლის ცხოვრების“ ერთ-ერთ ავტორად ბერი ეგნატაშვილი შეიძლება მივიჩნიოთ. იგი „სწავლულ კაცთა კომისიის“ ხელმძღვანელი ან აღნიშნული კოლექტიური ნამუშევრის რედაქტორი უნდა ყოფილიყო. კომისიამ, რომელსაც ზოგჯერ „მეცნიერ კაცთა კომისიასაც“ უწოდებენ, შეკრიბა „ქართლის ცხოვრების“ ხელნაწერები, მათგან აიღო ერთ-ერთი, შედარებით სრული და სხვათა დახმარებით შეავსო. კომისიამ „ქართლის ცხოვრება“ დაყო თავებად და ქვეთავებად, ასევე შეავსო ქართული და უცხოური წყაროებიდან მოპოვებული ცნობებით.
„ახალი ქართლის ცხოვრება“
„ახალი ქართლის ცხოვრება“ XVIII საუკუნის 20-იან წლებში უნდა უნდა იყოს შედგენილი. თხზულების შემადგენელი ნაწილები მეფეთა ზეობის მიხედვითაა დასათაურებული, ხოლო ისტორიულ მოღვაწეთა სახელები წითელი მელნითაა გამოყოფილი.
დღეისათვის შემორჩენილია „ახალი ქართლის ცხოვრების“ სამი ტექსტი. მათგან უმთავრესი ვერსია მოიცავს საქართველოს ისტორიის მონაკვეთს ბაგრატ V-ის გამეფებიდან, ანუ 1360 წლიდან, ვახტანგ V შაჰნავაზის (1658-1675) მეფობამდე.
ლიტერატურულ-მთარგმნელობითი მოღვაწეობა
მეცნიერების სხვადასხვა დარგის განვითარებაში შეტანილი წვლილის გარდა, ცალკე აღნიშვნის ღირსია ვახტანგის ლიტერატურული მოღვაწეობა. მან დაუდო სათავე რუსთველოლოგიას, როგორც მეცნიერებას. „ვეფხისტყაოსნის“ 600-მდე სტროფის ვახტანგისეულ კომენტარებში განხილულია რუსთველოლოგიის მნიშვნელოვანი საკითხები. მათგან უაღრესად საყურადღებოა „ვეფხისტყაოსნის“ ალეგორიული თარგმანების საკითხი. ვახტანგმა წამოაყენა დებულება, რომ რუსთაველის პოემა „საღმთოც იყო და საეროც“, ხოლო რუსთველური სიყვარული გულისხმობდა როგორც ღვთაებრივ, ისე ცოლ-ქმრულ სიყვარულს. ვახტანგის ეს თვალსაზრისი ენათესავება სიყვარულის კონცეფციის შუა საუკუნეებისათვის სპეციფიკურ გაგებასა და დანტეს „ღვთაებრივ კომედიასა“ და პეტრარკას სონეტებში გატარებულ თვალთახედვას. ვახტანგმა „ვეფხისტყაოსნის“ ფაბულის ორიგინალურობის საკითხიც აღძრა. მან დამაჯერებლად განაცხადა: „სპარსშიდ ეს ამბავი არსად იპოება, ამბავიც თვითონ გააკეთა და ლექსადაც“. უაღრესად საყურადღებოა ტექსტის ზოგი ადგილის ვახტანგისეული გასწორება. საგანგებოდ აღსანიშნავია ვახტანგ VI-ის მთარგმნელობითი მოღვაწეობა. „აღორძინების ხანის“ მწერლებს ღრმად სწამდათ, რომ ქვეყნის განადგურება და დაცემა განპირობებული იყო ერის ზნეობრივი გადაგვარებით. მათთვის პიროვნების მორალური სრულქმნა ერის კეთილდღეობის მტკიცე საწინდარი იყო, ამიტომაც მათ შემოქმედებაში მნიშვნელოვანი ადგილი ეჭირა დიდაქტიკურ მოძღვრებას. ვახტანგმა არა მარტო საკუთარ პოეზიაში შემოიტანა დიდაქტიკური მოტივები, არამედ თარგმნა დიდაქტიკური ეპოსის ისეთი მნიშვნელოვანი ძეგლები, როგორებიცაა XI საუკუნის სპარსული ლიტერატურის შედევრი „ამირნასარიანი“ („ყაბუს-ნამე“) და „ქილილა და დამანა“.
ვახტანგმა, ისპაჰანში ყოფნისას, კახეთის მეფის, დავითის, არასრულად ნათარგმნი ინდური კლასიკური ნაწარმოების, „ქილილა და დამანას“, თარგმნა ჯერ ერთ სპარს მწიგნობარს დაავალა, მერე — სომეხს, მაგრამ არც ერთი არ მოეწონა. როცა ქირმანში გაგზავნეს, 1714 წელს, იქ თავად გააგრძელა თარგმნა. ორი წლის შემდეგ შაჰმა ისევ ისპაჰანში გაიწვია და ხელნაწერი თავის კარის მდივანს, ონანას გამოუგზავნა. ონანამ „ქილილა და დამანაში“ ჩართული (ვახტანგის მიერ პროზაულად ნათარგმნი) სპარსული ლექსები ქართულად გალექსა, დანარჩენი ნაწილი კი უცვლელი დატოვა. საბოლოოდ, ნაწარმოების გადმოთარგმნა-რედაქტირება სულხან-საბა ორბელიანმა დაასრულა 1716-1719 წლებში. ვახტანგმა, ასევე, ბევრი იმუშავა დიდაქტიკური ხასიათის ძეგლის, „სიბრძნე მალაღობელის“ თარგმანზე და მასში წარმოდგენილ სოკრატეს, პლატონისა და არისტოტელეს ბრძნულ გამონათქვამებს საკუთარი დიდაქტიკურ-მორალური მოსაზრებანიც დაუმატა.
ვახტანგმა გარკვეული სიახლე შემოიტანა რელიგიური თემატიკის დამუშავებაში. კერძოდ, ქრისტიანული მწერლობისათვის კარგად ცნობილი თემები მან ლირიკულ ასპექტში გააშუქა და მათთვის განსაკუთრებული უშუალობის მინიჭებით მკითხველზე ემოციური ზემოქმედების ახალი გზები დასახა.
მოლაპარაკებები საქართველოში გადმოსასვენებლად
უკანასკნელ წლებში ქართულ საზოგადოებაში გაჩნდა აზრი ვახტანგ VI-ის (ასევე, თეიმურაზ II-ის) ცხედრების საქართველოში გადმოსვენებასთან დაკავშირებით. ამ მხრივ აღსანიშნავია 2013 წლის იანვარში რუსეთში ვიზიტის ფარგლებში საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის, ილია II-ის, რუსეთის პრეზიდენტ ვლადიმერ პუტინსა და პატრიარქ კირილე I-თან შეხვედრა, რომლის ფარგლებშიც განხილვის ერთ-ერთი თემა ქართველი მეფეების ვახტანგ მეექვსისა და თეიმურაზ მეორის საქართველოში გადმოსვენების საკითხი იყო. პატრიარქმა კირილმა განაცხადა, რომ ამ საკითხის გადასაწყვეტად შექმნილია სპეციალური კომისია.
კომენტარები
<references group="კ"/>
როტოიტი
როტოიტი — ტბა ახალ ზელანდიაში, ბეი-ოვ-პლენტის რეგიონში. წარმოადგენს უკიდურეს ჩრდილოეთ ტბას ოკატაინის კალდერაში არსებულ ტბათა ჯაჭვში. მდებარეობს მასზე უფრო ცნობილი, როტორუის ტბის ჩრდილოეთ ნაპირის სიახლოვეს, რომელტანაც ოჰაუს არხითაა დაკავშირებული. გაედინება მდინარე კაიტუნა, რომელიც პლენტის ყურეს ერწყმის.
სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის ტბები
სინაგოგა
მინი|[[თბილისის სინაგოგა]] მინი|სინაგოგა პრაღაში სინაგოგა (συναγωγή, בֵּית כְּנֶסֶת, שול) — ებრაელთა სამლოცველო სახლი.
სინაგოგას, როგორც წესი, აქვს ერთი ვრცელი სამლოცველო დარბაზი, მცირე ოთახები სასწავლებლად და ხშირად საზოგადოებრივი დარბაზი და ოფისები. ზოგიერთს ასევე ცალკე ოთახი აქვს თორას სასწავლოდ, რომელსაც ბეით მიდრაშ-ს უწოდებენ — בית מדרש (ბეით მიდრაშ, „სწავლის სახლი“).
სინაგოგები წმინდა ადგილი არ არის, ასევე სინაგოგა არ არის სავალდებულო სალოცავი. ებრაული ლოცვები შეიძლება ჩატარდეს იქ, სადაც ათი ებრაელი შეიკრიბება. სინაგოგა არ არის ტაძარი და არ ცვლის ნამდვილ, დიდი ხნის წინ დანგრეულ წმინდა ტაძარს იერუსალიმში.
სინაგოგა წარმოიქმნა პალესტინაში (ძვ. წ. IV ს), ეგვიპტეში (ძვ. წ. III ს). იერუსალიმის ტაძრის დანგრევის (ახ. წ. 70 წ.) და დიასპორის (პალესტინის ფარგლებს გარეთ ებრაული კოლონიები) გაფართოების შემდეგ სინაგოგები იქმნება ყველგან, სადაც კი ებრაელები ცხოვრობენ.
სინაგოგაში ასრულებენ ღვთისმსახურებას, კითხულობენ და კომენტარებს უკეთებენ ბიბლიასა და თალმუდს, მართავენ რიტუალურ ტრაპეზებს. შუა საუკუნეებში ვინც იუდეურ დოგმებს გადაუხვევდა, სინაგოგიდან განკვეთდნენ (მაგალითად: ურიელ აკოსტა, ბარუხ სპინოზა).
სინაგოგაში მსახურებისას ცენტრალურ ფიგურას რაბი (რაბინი) წარმოადგენს. სეფარადულ თემში კი ამ ფუნქციას ხახამი — რელიგიური ტრადიციის დიპლომირებული მცოდნე ასრულებს, რომელიც უფლებამოსილია დამოძღვროს კეჰილა, რელიგიურ სასამართლოში მიიღოს მონაწილეობა, ასწავლოს რელიგიურ სასწავლებელში.
სინაგოგის არქიტექტურული კომპოზიცია და დეკორი ძირითადად მავრიტანულია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იუდაიზმი
ექსპრეს-ინფორმაცია
სიუჟეტი
ფილმი მოგვითხრობს ჩვენი დროის აბსურდულობასა და პარადოქსულობაზე. რეჟისორი შესაბამისი მხატვრული ხერხებით ქმნის თანამედროვეობის წინააღმდეგობებით აღსავსე პანორამას.
სქოლიო
კატეგორია:ელდარ შენგელაიას ფილმები კატეგორია:1993 წლის ქართული ფილმები კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
A New Machine
A New Machine — ორი ნაწილისგან შემდგარი კომპოზიცია პროგრესულ როკ-ჯგუფ პინკ ფლოიდის ალბომიდან A Momentary Lapse of Reason. ორივე შემთხვევაში, ვოკალურ პარტიას ასრულებს დეივიდ გილმორი. მის ხმას სპეციფიკური ხმის ეფექტი ახლავს. პირველი ნაწილის შემდეგ ალბომზე ჟღერს „Terminal Frost“, ინსტრუმენტული კომპოზიცია. ორივე ნაწილი და „Terminal Frost“ ალბომის შექმნამდე ორი წლით ადრე დაიწერა.
დეივიდ გილმორი: „აქ ისეთი ჟღერადობაა, რომელიც არავისთან მომისმენია. ხმოვანი ფილტრები, ვოკოდერები - ამან რაღაც ახალი მომცა, რაც შესანიშნავ ხმოვან ეფექტად მეჩვენა, რომელიც მანამდე არავის შეუქმნია. ეს ერთგვარი სიახლეა“.
კომპოციის ორივე ნაწილი სრულდებოდა ჯგუფის 1987-1989 წლების ტურნეებში.
სქოლიო
კატეგორია:პინკ ფლოიდის სიმღერები კატეგორია:1987 წლის სიმღერები კატეგორია:სიმღერები დეივიდ გილმორის ავტორობით
საქართველოს ნიადაგმცოდნეობის, აგროქიმიისა და მელიორაციის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი
'''საქართველოს სსრ სასოფლო-სამეურნეო წარმოების სახელმწიფო კომიტეტის მ. საბაშვილის სახელობის საქართველოს ნიადაგმცოდნეობის, აგროქიმიისა და მელიორაციის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი''' — დაარსდა 1946 წელს თბილისში. დაარსების ინიციატორი და პირველი დირექტორი იყო მიხეილ საბაშვილი. ჰქონდა განყოფილებები: ნიადაგმცოდნეობის, აგროქიმიურის, მელიორაციის, ნიადაგის ეროზიის, კოლხეთის ათვისების, სამეცნიერო-ტექნიკური ინფორმაციის; ლაბორატორიები: ნიადაგის ფიზიკის, იზოტოპების, მიკრობიოლოგიის ინსტიტუტი იკვლევდა ნიადაგურ საფარს და ადგენდა მიწის რესურსების რაციონალური გამოყენების, რეკულტივაციისა და ხარისხობრივი მაჩვენებლების შეფასების საკითხებს. სოფლის მეურნეობაში სასუქებისა და იზოტოპების სწორად გამოყენების ღონისძიებებს. ამუშავებდა კოლხეთის დაბლობის დაჭაობებული და აღმოსავლეთ საქართველოს დამლაშებული ნიადაგების მელიორაციის, ათვისებისა და ეროზიის საწინააღმდეგო ღონისძიებებს. ჰქონდა ასპირანტურა, ბიბლიოთეკა (39 ათასი ბიბლიოგრაფიული ერთეული). 7 საყრდენი პუნქტი, გამოსცემდა „სამეცნიერო შრომათა“ კრებულებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ყოფილი სამეცნიერო ორგანიზაციები
კვირა
კვირა (კვირადღე) — კვირის დღე შაბათსა და ორშაბათს შორის. ძველ გერმანულ ტომებში ეს დღე ეძღვნებოდა მზეს, აქედანაა ინგლისური (Sunday). ბევრ სლავურ ენაში კვირადღეს ჰქვია „неделя“, ე.ი. დღე, როდესაც არ მუშაობენ („не делают“). კვირადღე ხშირად კვირის უკანასკნელი დღეა (განსაკუთრებით ევროპასა და სამხრეთ ამერიკაში), სხვაგან — კვირის პირველი დღე. ეს ტრადიცია მომდინარეობს ძველი ებრაელებისა და ძველი ეგვიპტელებისაგან. სტანდარტიზაციის საერთაშორისო ორგანიზაციის გადაწყვეტილებით 1976 წლის 1 იანვრიდან კვირადღე დადგინდა კვირის ბოლო დღედ.
კვირადღე ქრისტიანთა უმრავლესობისათვის დასვენების დღეა. მართლმადიდებელ ქრისტიანებში ამ დღეს არ შეიძლება საოჯახო, სასოფლო-სამეურნეო და საზოგადოებრივი საქმიანობა, რაიმეს კეთება, რაც სხვისგან მოითხოვს შრომის გაწევას (მაგ. ყიდვა, მომსახურების მიღება, საზოგადოებრივი ტრანსპორტით სარგებლობა და ა.შ.). გამონაკლისს წარმოადგენს გადაუდებელი სამედიცინო და სხვა სახის მომსახურება.
კვირა ქართველურ ენებზე
07
კრასტ-პანკი
კრასტს ახასიათებს ბას გიტარით დამძიმებული ხმა, დისტორშენით. ხშირად იკვრება სწრაფ ტემპში შემთხვევითი ნელი სექციებით. ჩვეულებრივ ვოკალი ხორხისმიერია და შესაძლოა შესრულდეს გროულინგით ან სქრიმინგით.
ფანეროზოური ეონი
ლიტერატურა
კატეგორია:გეოლოგიური პერიოდები
ტენოჩი
ტენოჩის სახელის ნაუატლის სიმბოლოები დღეს მექსიკის დროშაზეა გამოსახული: ტეტლ — კლდე და ნოჩტლი — ეკლებიანი კაკტუსი. ქალაქ მეხიკოს თავდაპირველი სახელი ტენოჩტიტლანი ნიშნავს „ტენოჩის მიერ დაარსებულს“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აცტეკების მბრძანებლები კატეგორია:გარდაცვლილი 1376
აბლიაქიმ ილმიი
აბლიაქიმ აჯი-არიფ-ოღლუ ილმიი (ფსევდ. არიფზადე, ალათაილი; დ. 1887, სოფ. ესქი-ელი, ახლანდ. ვიშნევე, სევასტოპოლი — გ. 1947, მეჯიდია ან 1962, ბუქარესტი) — ყირიმელი თათარი მწერალი. სწავლობდა სტამბოლის მედრესეში. სტუდენტური ახალგაზრდობის ამხანაგობის აქტიური მონაწილის სახით ჩართული იყო თურქეთის პოლიტიკურ ცხოვრებაში. 1914 წელს დაბრუნდა ყირიმში, ხელმძღვანელობდა თავდაირის მედრესეს. 1916 წელს იყო გაზეთ „თერჯიმანის“ (ქართ. „მთარგმნელი“, „თარჯმანი“) მთავარი რედაქტორი. 1917 წლიდან გამოსცემდა გაზეთ „ყირიმ ოჯაღის“ („ყირიმის კოცონი“). ამავდროულად ასან საბრი აივაზოვთან და ჯ. აბლაევთან ერთად აირჩიეს ყირიმელი თათრების ყურულთაის პრეზიდიუმში. მედრესე „ზინჯარლიში“ ასწავლიდა გეოგრაფიას. 20-იანი წლების დასაწყისში მუშაობდა ყირიმის ერთ-ერთ ბავშვთა სახლში. 1928 წელს დააპატიმრეს, ნაციონალიზმის ბრალდებით 5-წლიანი თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯეს. შეწყალების შემდეგ მუშაობდა უკრაინაში. მეორე მსოფლიო ომის დროს რუმინეთში წავიდა. იკვლევდა ყირიმის ისტორიას. თურქულ ენაზე თარგმნა ყირიმელი უფლისწულის ალიმ გირეის ნაწარმოები „ხანების ვარდის ბუჩქი“ („Гульбуны ханан“) და გამოსცა იგი მრავალრიცხოვანი კომენტარებით (სტამბოლი, 1909). 1913 წელს გაზეთ „თერჯიმანში“ გამოაქვეყნა რიგი სტატიები ეთნონაციონალური განათლების რეფორმირების შესახებ, სადაც საზოგადოების წინაშე წარსდგა როგორც მწერალიც, მოთხრობით „შვილო, ჩუბარ“ (1 ნოემბერი, 1914; ცალკე წიგნად — სიმფეროპოლი, 2004). მოთხრობებმა მოსწავლეთა ცხოვრებიდან „მოგონებები შიმშილის შესახებ: სუნდუსის დღიურიდან“ (გაზეთი „ილერი“, 1926–1929) და „მეფუტკრე ბექირი“ (სიმფეროპოლი, 1928; 2004) მნიშვნელოვანი როლი შეასრულეს ყირიმული თათრული ლიტერატურის განვითარებაში. გამოცემულია ნაწარმოებების კრებული „ესერლერ თოფლამი“ (სიმფეროპოლი, 2004).
ახალი ბაბილონის სამეფო
ახალი ბაბილონის სამეფო (ასევე ნეო-ბაბილონური იმპერია; ძვ.წ. 626 - ძვ.წ. 539) — მესოპოტამიური პერიოდი, რომელიც მოიცავს ძვ. წ. 626 — ძვ. წ. 539 წლებს. სამი საუკუნის განმავლობაში ბაბილონიას აქადელი სფიქერები და ჩრდილოელი მეზობლები ასურელები მართავდნენ. ერთი წლის შემდეგ უკანასკნელი ძლიერი ასურელი მეფის ასურბანიფალის გარდაცვლების შემდეგ იმპერიას სათავეში ქალდეელი მეფე ნაბოფალასარი ჩაუდგა. მიდიელებთან გაერთიანებით ძვ. წ. 612 წელს დაიპყრეს ნინევია, ხოლო იმპერიის დედაქალაქი ისევ ბაბილონი გახდა. ამ პერიოდში გაუმჯობესდა ეკონომიკა და სოფლის მეურნეობა, განვითარდა არქიტექტურა, ხელოვნება და მეცნიერება.
ნეო-ბაბილონური პერიოდი მთავრდება მეფე ნაბონიდის მეფობის შემდეგ ძვ.წ. 539 წელს. ამ დროისთვის სპარსეთი საგრძნობლად გაძლიერდა და საბოლოოდ კიროს დიდმა ნეო-ბაბილონიაზე დომინირება გამოაცხადა.
ისტორიული ფონი
ზოგადად, ბაბილონს გამორჩეულის სტატუსი ჰქონდა ასურეთის მმართველობის დროს. ასურელებმა შეინარჩუნეს ბაბილონელების ერთგულება ნეო-ასურული პერიოდის დროს, რაც გამოწვეული იყო ბაბილონისთვის მომატებული პრივილეგიებით.
აბლიაქიმ ილმიი
სქოლიო
კატეგორია:ყირიმელი თათრები კატეგორია:XX საუკუნის მწერლები
ახალი ბაბილონის სამეფო
ძველი ტრადიციების აღორძინება
მას შემდეგ რაც ბაბილონმა დაიბრუნა დამოუკიდებლობა, ნეო-ბაბილონელ მმართველებს ღრმად ჰქონდათ გათვითცნობიერებული მათი მემკვიდრეობის სიძველე და დევნიდნენ არქი-ტრადიციონალისტურ პოლიტიკას, აღადგინეს მათი უძველესი შუმერო-აქადური კულტურა. არამეული ენა მათი ყოველდღიური ენა გახდა, აქადური ენა აღადგინეს, როგორც ადმინისტრაციისა და კულტურის ენა. აქადურ წარწერებში გამოყენებული იყო არამეული გამოთქმები, ასევე იყენებდნენ დიდი ხნის წინ დავიწყებულს სიტყვებს შუმერული ენიდან. ნეო-ბაბილონური ლურსმული დამწერლობა ასევე შეიცვალა, იგი უფრო მეტად ჰგავდა ძვ. წ. III ათასწლეულის აქადურ ხელნაწერს.
ანტიკურ ნამუშევრებს ძველი აყვავებული პერიოდიდან, ნეო-ბაბილონურ იმპერიაში პატივისცემით ეპყრობოდნენ და გულმოდგინედ იცავდნენ. მაგალითად, როდესაც სამშენებლო სამუშაოების დროს აღმოაჩინეს სარგონ აქადელის ძეგლი, მის გარშემო ტაძარი ააგეს. არსებობს ისტორიაც რომლის თანახმადაც ნაბუქოდონოსორ II დიდი ძალისხმევით ცდილობდა ტაძრის აღდგენას სიფარიში. ნეო-ბაბილონელებმა ასევე აღადგინეს ძველი სარგონიდური ადათი, რომლის თანახმადაც სამეფო ოჯახის წევრი ქალიშვილი მსახურობდა როგორც მთვარის ღმერთ სინის მღვდლის ცოლი.
კულტურა და ეკონომიკური ცხოვრება
ჩვენ ნეო-ბაბილონელების დროს მესოპოტამიურ კულტურასა და ეკონომიკურ ცხოვრებაზე ბევრად უფრო მეტი ვიცით, ვიდრე იმპერიის ადმინისტრაციის სტრუქტურასა და მექანიკაზე. ნათელია ის ფაქტი, რომ ნეო-ბაბილონელების პერიოდი მესოპოტამიისათვის რენესანსი იყო. ამ გახდა მიწის დიდი ნაწილი ღია და დაიწყო მისი დამუშავება. მშვიდობა და იმპერიის სიძლიერე ქმნიდა რესურსებს, რაც სარწყავი სისტემების გაფართოების საშუალებას იძლეოდა, შენდებოდა ვრცელი სარწყავი სისტემები. ბაბილონიის ქალაქგარე სოფლებში დომინირებდა დიდრონი მამულები, რომლებიც ხელისუფლების წარმომადგენლებს ანაზღაურების სახით ეძლეოდათ. ამ მამულებს მცირე მეწარმეები მართავდნენ და შემდეგ მოგებიდან გარკვეულ ნაწილს იღებდნენ. ამით სოფლის მაცხოვრებლებს სამუშაოც გააჩნდათ და მიწის მფლობელებსაც უხდიდნენ ქირას.
ქალაქური ცხოვრება ყვაოდა ნეო-ბაბილონიაში. ქალაქებს გააჩნდათ ადგილობრივი ავტონომია და იღებდნენ გარკვეულ პრივილეგიებს მეფისგან. ქალაქებს ქააჩნდათ საკუთარი სასამართლოები, სხვადასხვა საკითხებს ხშირად განიხილავდნენ და წყვეტდნენ კრებებზე. თავისუფალი მუშახელი, როგორებიც იყვნენ ხელოსნები სარგებლობდნენ მაღალი სტატუსით, დროთა განმავლობაში მათ კოლექტიური მოლაპარაკებების წარმოების ძალაც მიეცათ. ამ პერიოდში გაუმჯობესდა ეკონომიკური ცხოვრება, გაიზარდა სოფლის მეურნეობის მიერ წარმოებული პროდუქტი და მნიშვნელოვანი წინსვლა იყო არქეტექტურაში, მეცნიერებასა და ხელოვნებაში.
ნეო-ბაბილონური დინასტია
ბაბილონიის XI დინასტია (ნეო-ბაბილონია)
ნაბოპალასარი (ძვ.წ. 626 – ძვ.წ. 605)
ძვ.წ. 623 წელს ნიპურთან გამართულ ბრძოლაში შინ-შარ-იშკუნიმ თავის ძმა მეფე აშურ-ეტელ-ილანი მოკლა და სამეფო ტახტსაც დაეპატრონა, რის შემდეგაც ნაბოპალასარის მმართველობის დასრულება და ბაბილონის დაბრუნება განიზრახა. მომდევნო შვიდი წლის მანძილზე ნაბოპალასარი ასურეთის შემოტევებს იგერიებდა, ძვ.წ. 616 წლისთვის ის ისევ აკონტროლებდა სამხრეთ მესოპოტამიას (სამხრეთ შუამდინარეთს). ამ დროს ასურეთში ისევ მძვინვარებდა შიდა არეულობები, ასურეთმა დაკარგა კონტროლი კოლონიებზე, რომლებმაც მოიპოვეს უპირატესობა სხვადასხვა საკითხებში, რამაც მათ თავისუფლება მოუტანა.
ძვ.წ. 616 წელს ნაბოპალასარმა საკუთარი არმიით აშურსა და არაფას ალყა შემოარტყა, თუმცა დამარცხდა. ნაბოპალასარმა ასურეთის სხვა მორჩილებთან მიდიელებთან, სპარსელებთან, ელამებთან და სკვითებთან ალიანსი შექმნა. ძვ.წ. 614 და 615 წლებში შეუტიეს აშურსა და არაფას, რის შედეგადაც ორივე ქალაქი დაეცა. ძვ.წ. 613 წლისთვის ასურეთი ჯერ კიდევ იგერიებდა ბაბილონისა და მიდიის შემოტევებს. თუმცა ძვ.წ. 612 წელს ნაბოპალასარი და მიდიელების მეფე კიაკსარი სათავეში ჩაუდგნენ კოალიციის არმიას, რომელშიც ერთიანდებოდნენ ბაბილონელები, მიდიელები, სკვითები და კიმერიელები, ერთიანი ძალებით მათ შეუტიეს ნინევიას, ალყამ სამ თვეს გასტანა, საბოლოოდ კი ქალაქი დაეცა. ამის შემდეგ უკვე ბაბილონი აკონტროლებდა ასურეთს, ასევე აკონტროლებდა ასურეთის ჩრდილოეთ და დასავლეთ კოლონიებს.
ასურელი გენერალი აშურუბალიტ II გახდა ასურეთის მეფე და ახალ დედაქალაქად ჰარანი გამოაცხადა. ნაბოპალასარმა და მისმა მოკავშირეებმა აშურუბალიტ II-ს ქალაქ ჰარანში ალყა შემოარტყეს და ძვ.წ. 608 წელს ქალაქი აიღეს. ამის შემდეგ აშურუბალიტ II გაქრა.
ეგვიპტელები ფარაონ ნეხო II-ის დროს ძვ.წ. 609 წელს შემოიჭრნენ ახლო აღმოსავლეთში, რათა ასურელ მმართველებს დახმარებოდნენ, თუმცა მათი დახმარება დაგვიანებული აღმოჩნდა. ნაბოპალასარმა საკუთარი მეფობის ბოლო წლების მანძილზე (მის ვაჟთან და მომავალ მეფე ნაბუქოდონოსორ II-სთან ერთად) ეგვიპტელების სირიიდან, მცირე აზიიდან, ჩრდილოეთ არაბეთიდან და ისრაელიდან განდევნას ცდილობდა. ნაბუქოდონოსორ II-მ დაამტკიცა, რომ იყო ნიჭიერი და ენერგიული ლიდერი, სწორედ მან მოახერხა ეგვიპტელებისა და მათი მოკავშირების დამარცხება ძვ.წ. 605 წელს ქარხემიშის ბრძოლაში.
ნაბუქოდონოსორ II (ძვ.წ. 604 – ძვ.წ. 562)
ნაბუქოდონოსორ II მისი მამის ნაბოპალასარის გარდაცვალების შემდეგ გახდა ბაბილონის მეფე. ნაბუქოდონოსორი იყო ქალაქების მფარველი და მათი მშენებელი. მან ბაბილონის ყველა მნიშვნელოვანი ქალაქი აღადგინა. სწორედ მისი მშენებლობებით გახდა ბაბილონი ლამაზი და ლეგენდარული. მისი ქალაქი სამ კვადრატულ მილზე იყო განფენელი, რომელსაც გარს თხრილები და ორმაგი კედელი ეკრა. მდინარე ევფრატი ქალაქის ცენტრს მიუყვებოდა, მდინარეზე კი ლამაზე ქვის ხიდი იყო აშენებული. ქალაქის ცენტრში მდებარეობდა ზიქურათი, რომელსაც ეტემენანკი, "საზღვრის სახლი ზეცასა და დედამიწას შორის" ერქვა, მოგვიანებით მას მარდუქის ტაძარი დაერქვა.
ამელ-მარდუქი (ძვ.წ. 562 – ძვ.წ. 560)
ამელ-მარდუქი იყო ნაბუქოდონოსორ II-ის შვილი და შთამომავალი. მან მხოლოდ ორი წლის მანძილზე იმეფა (ძვ.წ. 562 – ძვ.წ. 560). მეფეების ბიბლიური წიგნის თანახმად, მან შეიწყალა და გაათავისუფლა იეხონია, იუდეველთა მეფე, რომელიც ბაბილონში 37 წლის მანძილზე იყო პატიმარი. სავარაუდოდ, ამით ამელ-მარდუქი ცდილობდა მისი მამის პოლიტიკის შეცვლას, აბელი მისმა სიძემ ნერიგლისარმა მოკლა.
ნერიგლისარი (ძვ.წ. 560 – ძვ.წ. 556)
ნერიგლისარი იყო სტაბილური და მტკიცე მმართველი, რაზეც მეტყველებს მის მიერ ჩატარებული საზოგადოებრივი სამუშაოები, აღდგენილი ტაძრები და ა.შ. მან ასევე ჩაატარ წარმატებული სამხედრო კამპანია კილიკიაში, რომელიც ემუქრებოდა ბაბილონის ინტერესებს. მიუხედავად ამისა, ნერიგლისარმა მხოლოდ ორი წელი იმეფა, იგი მისმა ახალგაზრდა ვაჟმა ლაბაშ-მარდუქიმ ჩაანაცვლა. ასევე უცნობია ნერიგლისარი ქალდეველთა ტომის წევრი იყო თუ ქალაქ ბაბილონის მკვიდრი.
ლაბაშ-მარდუქი (ძვ.წ. 556 – ძვ.წ. 556)
ლაბაშ-მარდუქი იყო ნერიგლისარის შვილი და ბაბილონის მეფე, რომელიც მეფობდა ძვ.წ. 556 წელს. ლაბაშ-მარდუქიმ საკუთარი მამა ოთხ წლიანი მმართველობის შემდეგ ჩაანაცვლა, რა დროსაც ლაბაშ-მარდუქი ჯერ კიდევ ბავშვი იყო. მისი გამეფებიდან ცხრა თვის შემდეგ ახალგაზრდა მეფე შეთქმულებით მოკლეს. ლაბაშის შთამომავლად და შემდგომ მეფედ კი ნაბონიდი აირჩიეს.
ნაბონიდი (ძვ.წ. 556 – ძვ.წ. 539)
ნაბონიდი იყო ბაბილონის მეფე, მაგრამ ის ქალდეელი არ იყო, ნაბონიდი ასურეთის ქალაქ ჰარანიდან იყო. წარწერებში თავად ნაბონიდი ამბობს, რომ იგი არის უმნიშვნელო წარმოშობის. აგრეთვე, მისი დედა ადა-გუპი, შეიძლება დაკავშირებული იყოს ჰარანში აქადელთა მთვარის ღმერთის სინის ტაძართან. ნაბონიდის დედის წარწერებში არ არის მოცემული ინფორმაცია მის წამომავლობასთან დაკავშირებით. მისი მამა კი ნაბუ-ბალაცუ-იქბი (აქად: Nabû-balatsu-iqbi) იყო თემთა პალატის წევრი.
დიდი ხნის განმავლობაში მასთან ერთად იმპერიას მისი ვაჯი პრინცი ბალთაზარი მართავდა. ის იყო კარგი ჯარისკაცი, მაგრამ ცუდი პოლიტიკოსი. ამ ყველაფერმა კი მას მოუტანა არაპოპულარობა, განსაკუთრებით სასულიერო და სამხედრო კლასებში. მარდუქის მლოცველებს სძულდათ ნაბონიდი, რადგან მან აკრძალა მარდუქის კულტი, სამაგიეროდ მან უფრო დააწინაურა მთვარის ღმერთის სინის კულტი. კიროს II დიდი თავს მხსნელად განასახიერებდა, ის თვლიდა, რომ მარდუქმა იგი სამართლისა და წესრიგის აღსადგენად აირჩია.
აღმოსავლეთით სპარსელების ძალა იზრდებოდა, კიროს II დიდი თვით ბაბილონშიც კი იყო პოპულარული ნაბონიდისგან განსხვავებით.
ნაბონიდის რელიგიური გაგება ნეგატიური იმიჯით არის შემონახული ებრაულ ლიტერატურაში, მაგალითად ისტორიკოს იოსებ ფლავიუსის ჩანაწერებში. თუმცა ამ იმიჯზე ფიქრისას არ უნდა დაგვავიწყდეს ისიც, რომ ებრაელები საწყის ეტაპზე სპარსელებს ისე მიეგებნენ როგორც განმათავისუფლებლებს. კიროსმა გადასახლებაში მყოფი ებრაელები ბაბილონის ტყვეობიდან უკან ისრაელში დააბრუნა. ასევე ებრაელები არასდროს აჯანყებულან სპარსელი ოკუპანტების წინააღმდეგ, თუმცა ურჩობა გამოიჩინეს დარიოს I-ის და არტაქსერქსე I-ის მმართველობის დროს, მაგრამ ეს ურჩობა არც თუ ისე მძლავრი იყო, მან იარაღის გარეშე ჩაიარა და სადამსჯელო ოპერაციები არ მოჰყოლია სპარსეთის მთავრობის მხრიდან.
აქემენიდები და ბაბილონის შემდგომი მმართველები
მიდიელები, სპარსელები, მანაელები და მათ შორის სხვებიც იყვნენ ინდოევროპელი ხალხი, რომლებიც შემოვიდნენ რეგიონში (დღეს ცნობილია როგორც ირანი) ძვ.წ. 1000 წელს სამხრეთ რუსეთისა და კავკასიის მთების სტეპებიდან. მათი ჩამოსვლიდან პირველი სამასი ოთხასი წლის მანძილზე ისინი ემორჩილებოდნენ ნეო-ასურულ იმპერიას და ხარკს უხდიდნენ ასურელ მეფეებს. მაგრამ ასურბანიფალის გარდაცვალების შემდეგ მათ საკუთარი თავის დაცვა დაიწყეს, ამის გამო მიდიამ მნიშვნელოვანი როლი ითამაში ასურეთის დაცემაში.
საწყის ეტაპზე სპარსეთი ემორჩილებოდა მიდიას. მიუხედავად ამისა, სპარსელთა აქემენიანი მეფე კიროსი, მიდიის მეფე ასტიაგეს ეკბატანაში აუჯანყდა. მეფე ასტიაგეს აჯანყების დროს საკუთარმა არმიამ უღალატა, კიროსმა კი საკუთარი თავი ყველა ირანელი ხალხის, ასევე ელამელებისა და გუტიელი ხალხის მეფედ გამოაცხადა.
სპარსული მმართველობის დასასრული
ძვ.წ. 332 წლამდე, სანამ ალექსანდრე დიდი დაიპყრობდა სპარსეთს, ბაბილონი სატახტო ქალაქი იყო. მისი გარდაცალების შემდეგ, ბაბილონი სელევკიდების იმპერიის შემადგენლობაში აღმოჩნდა, ხოლო სელევკიდების იმპერიის ახალი დედაქალაქი სელევკია მდინარე ტიგრიზე აშენდა, ბაბილონიდან 40 მილის მოშორებით. ქალაქის დაარსების შემდეგ სელევკიდების იმპერიის მეფემ სელევკე I ნიკატორიმ, ბაბილონის მოსახლეობას საცხოვრებლად სელევკიაში გადასვლა უბრძანა, ქალაქი ბაბილონი კი ნელ-ნელა ეცემოდა. ქალაქი ბაბილონი გადარჩენას ახალი წელთაღრიცხვის 2|მე-2 ან 3|მე-3 საკუნემდე განაგრძობდა. მიმდებარე ქალაქი კი განვითარდა და დღეს იგი ქალაქი ჰილაა, რომელიც ბაბილის გუბერნიაში, ერაყში მდებარეობს.
სქოლიო
კატეგორია:ბაბილონეთი კატეგორია:ისტორიული სახელმწიფოები კატეგორია:უძველესი ისტორია
ნადეჟდა შალუტაშვილი
ნადეჟდა შალუტაშვილი (დ. 24 სექტემბერი, 1919, ბორჯომი — გ. აგვისტო, 2001) — ქართველი თეატრმცოდნე, საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1967), ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი (1974), პროფესორი (1975).
ბიოგრაფია
1940 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1946 წლიდან შ. რუსთაველის სახელობის თეატრალურ ინსტიტუტში ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. მთავარი ნაშრომები: „ა. ნ. ოსტროვსკი ქართულ სცენაზე“ (1958), „ძმები ზანდუკელი-სანდუნოვები“ (1965), „მეგობრობის გზებით“(1978), „გიორგი დავითაშვილი“ (1970), „გიორგი ერისთავი და თეატრი“ (1979) და სხვა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 24 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1918 კატეგორია:გარდაცვლილი 2001 კატეგორია:ქართველი თეატრმცოდნეები კატეგორია:ბორჯომში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი ქალები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები კატეგორია:ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორები კატეგორია:ქართველი პროფესორები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
მხოხავი ბეგქონდარა
მხოხავი ბეგქონდარა (ლათ. Thymus serpyllum) — მრავალწლოვანი მცენარე ტუჩოსანთა ოჯახისა. ნახევრად ბუჩქებია. სიმაღლე 15 სმ-მდე.
გავრცელებულია ევრაზიის ზომიერ სარტყელში, სკანდინავიის ნახევარკუნძულიდან დაწყებული ხმელთაშუაზღვისპირეთამდე დამთავრებული და ბრიტანეთის კუნძულებიდან აღმოსავლეთ ციმბირამდე. ჩვეულებრივ, იზრდება ღია ქვიშიან ადგილებში, სტეპურ მდელოებზე. ფოთლების სიგრძე 5-10 მმ აღწევს.
გვირგვინი მოვარდისფრო-ლილისფერია, კაშკაშა, სიგრძე 6-8 მმ. ნაყოფი წვრილია. კულინარიაში ფართოდ გამოიყენება როგორც სანელებელი. სამკურნალო მცენარეა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტუჩოსანნი
Live... Gathered in Their Masses
ალბომში შეტანილია მელბურნში (ავსტრალია), 2013 წლის 29 აპრილს და 1 მაისს ჩატარებული კონცერტების ჩანაწერები.
სიმღერების სია
ყველა სიმღერის ავტორები: გიზერ ბატლერი, ტონი აიომი, ოზი ოსბორნი და ბილ უორდი, გარდა მითითებულისა.
Polyrhachis ralumensis
Polyrhachis ralumensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ანისი
ანისი (Անի, Ani, Abnicum ) — შუა საუკუნეების დანგრეული ქალაქი. მდებარეობს თურქეთის პროვინცია ყარსში, სომხეთის საზღვრის მახლობლად.
თავისი განვითარების უმაღლეს ეტაპზე ქალაქში ცხოვრობდა 100 000-ზე მეტი ადამიანი და მეტოქეობას უწევდა კონსტანტინოპოლს, ბაღდადს და დამასკოს. ქალაქი ანისი 1319 წლის მიწისძვრის შედეგად განადგურდა.
ეტიმოლოგია
სომეხი ისტორიკოსები, კერძოდ, ეღიშე და ლაზარ ფარპეცი, ქალაქს პირველად მოიხსენიებენ V საუკუნეში. ისინი მას აღწერენ როგორც კამსარაკანის მიუდგომელ ციხესიმაგრეს. ქალაქმა სახელწოდება მიიღო ციხესიმაგრისა და წარმართული დასახლების ანი-კამაჰისაგან, რომელიც მდებარეობდა კარინის რეგიონ დარანაგში. გარკვეული პერიოდი ანისი ცნობილი იყო ხნამქის (Խնամք) სახელწოდებით. ისტორიკოსებს შორის არ არსებობს კონსესუსი იმის შესახებ, თუ რატომ ეწოდება ქალაქს ეს სახელი. გერმანელი ლინგვისტი, სომხური ენის მცოდნე ჰაინრიხ ჰიუბშმანი, ვარაუდობს, რომ სიტყვა შეიძლება მომდინარეობდეს სომხური სიტყვიდან „ხნამელი“ (խնամել) – „ზრუნვა“.
ანისის სამეფოს დედაქალაქი
IX საუკუნის დასაწყისში კამსარაკანების ტერიტორია არშარუნიქში და შირაქში, რომელიც მოიცავდა ანისსაც, გადავიდა ბაგრატუნების დინასტიის მფლობელობაში. მათი სიუზერენი აშოტ IV (806-827 წწ.) ხალიფატისაგან 804 წელს იღებს სომხეთის იშხანაც-იშხანის (ერისთავთერისთავის) ტიტულს. ბაგრატუნების პირველი დედაქალაქი ხდება ბაგარანი, რომელიც მდებარეობდა ანისიდან სამხრეთით 40 კილომეტრში, შემდეგი დედაქალაქია შირაკავანი (მდებარეობს ანისიდან სამხრეთით 25 კმ.). 929 წელს დედაქალაქი ხდება ყარსი. 961 წელს აშოტ III-ს დედაქალაქი გადააქვს ანისში. ქალაქი განსაკუთრებით სმბატ II-ის (977-989 წწ.) მეფობის პერიოდში გაძლიერდა. 992 წელს დვინიდან აქ გადმოიტანეს საკათალიკოსო ცენტრი. X საუკუნეში ქალაქში ცხოვრობდა 50-დან 100 ათასამდე ადამიანი.
ანისმა განვითარების პიკს მიაღწია გაგიკ I-ის (989-1020 წწ.) მმართველობის პერიოდში. მისი გარდაცვალების შემდეგ დაიწყო ბრძოლა ტახტისათვის მის ორ მემკვიდრეს შორის, გამარჯვებული გახდა უფროსი ოვანეს-სმბატი (1020–1041 წწ.), რომლის მმართველობაშიც გადავიდა ქალაქი ანისი. ბიზანტიის იმპერიის თავდასხმის შიშით ოვანეს-სმბატმა თავის მემკვიდრედ გამოაცხადა ბიზანტიის იმპერატორი ბასილი II. 1022 წლის იანვარში ბიზანტიაში გაემგზავრა კათალიკოსი პეტროს I, რომელმაც ბასილი II-ს გადასცა წერილი, რომლის მიხედვითც ოვანეს-სუმბატი იმპერატორს სთხოვდა დაეკავებინა ანისის ტახტი მისი გარდაცვალების შემდეგ. ოვანეს-სუმბატი გარდაიცვალა 1041 წელს, ბასილი II-ის მემკვიდრემ მიხეილ IV-მ, თავისი ხელისუფლება დაამყარა ანისზე. ანისის ახალი მეფე გაგიკ II (1041–1045 წწ.) ეწინააღმდეგებოდა ბიზანტიელებს, ისინი შეეცადნენ ქალაქის ხელში ჩაგდებას, მაგრამ წარუმატებლად. 1045 წელს პრობიზანტიური მოქალაქეების წაქეზებით ანისი ჩაბარდა ბიზანტიას და მისი მმართველი გახდა ბერძენი გუბარნატორი.
კულტურულ-ეკონომიკური ცენტრი
thumb|320px|ქალაქის გეგმა ანისი თავიდანვე მდებარეობდა სავაჭრო გზაზე და გახდა მთავარი სავაჭრო კვანძი. ქალაქის მთავარი სავაჭრო პარტნიორები იყვნენ ბიზანტია და სპარსეთის იმპერია, არაბები და ცენტრალური აზიისა და რუსეთის წვრილ-წვრილი ერები.
დაცემა
ანისი განიცდიდა ბიზანტიელების თავდასხმას და გაძარცვეს თურქ-სელჩუკებმა.
1064 წელს ანისს თავს დაესხა თურქ-სელჩუკების სულთანი ალფ-არსლანი და 25-დღიანი ალყის შემდეგ აიღო ქალაქი. 1072 წელს სელჩუკებმა ანისი ქურთული წარმოშობის შედადიანების დინასტიას მიჰყიდეს. შედადიანები თავდაპირველად მშვიდობიან პოლიტიკას აწარმოებდნენ ანისის მიმართ, მაგრამ მას შემდეგ რაც შეუწყნარებლობა გამოიჩინეს ადგილობრივების მიმართ დახმარების თხოვნით მიმართეს საქართველოს მეფეს დავით აღმაშენებელს, რომელმაც აიღო კიდეც ქალაქი 1124 წელს და გაათავისუფლა შედადიანებისაგან. ანისის ქართველებმა კვლავ გაათავისუფლეს 1161 და 1174 წლებში, თუმცა მას ისევ შედადიანები იბრუნებდნენ. 1199 წელს ქართველთა მეფე თამარის ჯარმა აიღო ანისი, შედადიანები გააძევა და მის მმართველებად დანიშნა ზაქარია და ივანე მხარგრძელები.
ანისის ძეგლები
ანისში ყველა ნაგებობა აგებულია ადგილობრივი ვულკანური ბაზალტის ქვის გამოყენებით. იგი ადვილად იკვეთება და გამოირჩევა მრავალფეროვანი მკვეთრი ფერებით. ანისში დღემდე შემორჩენილი ყველაზე მნიშვნელოვანი ძეგლები ასეთია.
ანისის საკათედრო ტაძარი
300px|მინი|ანისის საკათედრო ტაძარი ასევე ცნობილია სურფ ასტვაწაწინის სახელით, ანუ ანისის ღვთისმშობლის ეკლესია. აგებულია 989-1001 წლებში ბაგრატუნების კარის არქიტექტორ თრდატის პროექტის მიხედვით და თითქმის ნახევარი საუკუნის განმავლობაში იყო კათოლიკოსის, სომხური სამოციქულო ეკლესიის მეთაურის ადგილსამყოფელი. ამჟამად ტაძარი ნაწილობრივ დანგრეულია.
ტაძარი რომელიც აგებულია ანისის აღმოსავლეთ ნაწილში, ქალაქის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ღირსშესანიშნაობა იყო. მისი მშენებლობა დაიწყო 989 წელს ჯერ კიდევ სმბატ II-ის სიცოცხლეში და დასრულდა 1001 წელს გაგიკ I-ის მეუღლის კატრანიდე II-ის მიერ.
1064 წელს, სელჩუკების მიერ ანისის დაპყრობის შემდეგ, ტაძარი მეჩეთად გადაკეთდა. მოგვიანებით იგი კვლავ დაუბრუნდა სომხურ ეკლესიას. საბოლოოდ მას ზიანი მიაყენა 1319 წლის მიწისძვრამ, როდესაც მისი კონუსური გუმბათი ჩამოინგრა. ამის შემდეგ, ანისი თანდათან მიატოვეს და ეკლესია აღარ მოქმედებდა. ეკლესიის ჩრდილო-დასავლეთი კუთხე ძლიერ დაზიანდა 1988 წლის სპიტაკის მიწისძვრის შედეგად.
წმინდა სტეფანეს ეკლესია
300px|მინი|ანისის ქართული ეკლესია ეკლესია იყო დარბაზული ტიპის, ნაგები კარგად ნათალი ქვის კვადრებით. ინტერიერი 3 ნაწილად იყოფა ლილვებითა და თაღნარით. ამჯერად ეკლესია მთლიანად დანგრეულია დარჩენილია მხოლოდ ჩრდილოეთი კედელი. ეკლესია გათხარა და მოგვიანებით გამოაქვეყნა ნიკო მარმა. სამხრეთ კედლის ნანგრევებში მან 1912 წელს აღმოაჩინა ვრცელი წარწერა, რომელიც ახლა დაკარგულია. 30 სტრიქონიანი წარწერა ეკუთვნოდა ეპიფანე მცხეთის კათალიკოსს. წარწერა 1218 წლით თარიღდება და ამის გამო ეკლესიის მშენებლობის პერიოდადაც XIII საუკუნე იყო მიჩნეული. თუმცა ეს წარწერა არ შეიცავს მშენებლობის შესახებ არანაირ ცნობას და დამათარიღებლად ვერ გამოდგება. ზოგიერთი ისტორიკოსის მოსაზრებით ეკლესია XI საუკუნის მეორე ნახევარში უნდა აეგოთ. ეკლესიის ჩრდილოეთ კედელზე, თაღებს ქვეშ ორი ფიგურული კომპოზიციაა, ქვაში ნაქანდაკევი, ელისაბედის და მარიამის შეხვედრა და ხარება, თეთრი საღებავით მიწერილი აქვს ასომთვრულად განმარტებითი წარწერები. ასომთავრული მინაწერები ეკლესის გარე ფასადზეც არის.
გრიგოლ განმანათლებლის (ტიგრან ჰონენცის) ეკლესია
200px|მინი|ტიგრან ჰონენცის ეკლესია ეთნიკურად სომეხის, ქალკედონელი (მართლმადიდებელი სომეხი) ტიგრან ჰონენცის მიერ აგებული ქართული ეკლესია ანისის ტერიტორიაზე. შედიოდა ანისის ქართულ ეპარქიაში. ეკლესიის აღმოსავლეთ კედელზე ამოტვიფრული წარწერის თანახმად, აშენებულია 1215 წელს მდიდარი ვაჭრის, ტიგრან ჰონენცის ფინანსებით.
ტაძარი აგებულია გრიგოლ განმანათლებლის სახელზე და მეორე სახელი ეწოდა ამშენებლის სახელის მიხედვით. ეკლესია მდებარეობს ანისის ნაქალაქარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში და გადაჰყურებს მდინარე ახურიანის ხეობას. ძეგლი მდებარეობს თურქეთის უკიდურეს აღმოსავლეთში, ყარსის პროვინციაში, სომხეთის საზღვრიდან 120 მეტრში.
ეკლესია მოხატულია და მასზე უამრავი წარწერა გვხვდება. მოხატულობა ქართველი მხატვრების მიერაა შესრულებული. ასევე გვხვდება ქართული წარწერებიც. ტაძრის მშენებლობის პერიოდში ანისი ქართველების კონტროლის ქვეშ იყო, რაც ხსნის ფრესკების ქართულ წარმოშობას.
გაგიკის ეკლესია
ასევე ცნობილია გაგიკაშენის სახელით, აშენებულია 1001-1005 წლებს შორის პერიოდში და მიზნად ისახავდა ვაღარშაპატში მდებარე ზვართნოცის ცნობილი ტაძრის მცირე ასლის შექმნას. ტაძრის საფუძველი აღმოაჩინა ნიკო მარმა 1905-1906 წლებში. მანამდე ეკლესიის ადგილზე უზარმაზარი მიწაყრილი იყო. ტაძრის მშენებელი იყო ცნობილი სომეხი არქიტექტორი თრდატი. როგორც ცნობილია ეკლესია აშენებიდან ძალიან მალევე ჩამოინგრა და მის ნანგრევებზე მოგვიანებით ააშენეს სახლები. თრდატის გეგმა ზუსტად მიყვება ზვართნოცის გეგმას.
წმინდა მოციქულების ეკლესია
მისი აშენების თარიღი არ არის ცნობილი, მაგრამ მის კედლებზე არსებული წარწერებიდან ყველაზე ადრეულია 1031 წლით დათარიღებული წარწერა. იგი დააარსეს ფაჰლავუნების დინასტიის წევრებმა და გამოიყენებოდა ანის მთავარეპისკოპოსების რეზიდენციად (რომელთა უმეტესობა იმ დინასტიას ეკუთვნოდა). მას აქვს ჩაწერილი ოთკუთხედის სახეობის გეგმა. ეკლესიიდან მხოლოდ ფრაგმენტებია შემორჩენილი, მაგრამ ეკლესიის სამხრეთის მხარეს აშენებული ნართექსი ულამაზესი ქვის ნაკეთობებით, ნაწილობრივ ხელუხლებელია. მინაშენი თარიღდება XIII საუკუნით. ეკლესიის გარშემო არსებობდა არაერთი ნაგებობა, რომლებიც ნიკო მარმა გათხარა 1909 წელს, მაგრამ ამჟამად ისინი განადგურებულია.
მანუჩარის მეჩეთი
200px|მინი|მანუჩარის მეჩეთი მანუჩარის მეჩეთმა სახელი მიიღო მისი ამშენებლის, შედადიანების დინასტიის (ანისს მართავდნენ 1072 წლის შემდეგ) წარმომადგენლის მანუჩარ იბნ შაბურის მიხედვით. მეჩეთის შემორჩენილი უძველესი ნაწილი მისი ჯერ კიდევ უცვლელი მინარეთია. სალოცავი დარბაზი, რომლის ნახევარი გადარჩა, თარიღდება XII-XIII საუკუნეებით. 1906 წელს მეჩეთი ნაწილობრივ შეკეთდა, რათა მასში განთავსებულიყო საზოგადოებრივი მუზეუმი, რომელშიც ნიკო მარის გათხრების შედეგად ნაპოვნი საგნები განთავსებულიყო. მეჩეთის რესტავრაცია დაიწყო 2020 წელს.
ციტადელი
ანისის ნაქალაქარის სამხრეთ ნაწილში, გორაზე, მდებარეობდა შიდა ციხე. მას აქვს საკუთარი თავდაცვითი კედლები, რომლებიც თარიღდება იმ პერიოდით, როდესაც კამსარაკანის დინასტია მართავდა ანისს (ახ. წ. VII საუკუნე). ნიკო მარმა ციტადელის ტერიტორია გათხარა 1908-1909 წლებში. მან ანისის ბაგრატუნ მეფეთა სასახლის ნანგრევები გამოავლინა, რომლებსაც ციტადელის უმაღლესი ნაწილი ეკავათ. ასევე ციხესიმაგრის შიგნით ჩანს სამი ეკლესიის ნანგრევი და კიდევ რამდენიმე დაუდგენელი ნაგებობის კვალი. ერთ-ერთი ეკლესია, „სასახლის ეკლესია“ ანისის ყველაზე ძველი შემორჩენილი ეკლესიაა, რომელიც თარიღდება VI ან VII საუკუნეებით. ნიკო მარმა ამ ეკლესიის სასწრაფო აღდგენა დაიწყო, თუმცა ამჟამად ეკლესია დანგრეულია, სავარაუდოდ 1966 წლის მიწისძვრის შედეგად.
სხვა ძეგლები
ანისში კიდევ მრავალი სხვა მცირე ძეგლია. მათ შორისაა ქალწულთა სამლოცველოს სახელით ცნობილი მონასტერი; ეკლესია, რომელსაც იყენებდნენ ქალკედონელი სომხები; მდინარე ახურიანზე ერთი თაღოვანი ხიდის ნაშთები; მრავალი ზეთის საწნეხისა და რამდენიმე აბანოს ნანგრევები; მეორე მეჩეთის ნაშთები ჩამონგრეული მინარეთით; სასახლე, რომელიც სავარაუდოდ XIII საუკუნით თარიღდება; რამდენიმე სხვა სასახლისა და მცირე საცხოვრებლის საფუძველი; რამდენიმე ქუჩა ცოტა ხნის წინ გათხრილი ნაშთებით და ა. შ.
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ისტორია კატეგორია:ისტორიული ქალაქები კატეგორია:თურქეთის არქეოლოგიური ძეგლები კატეგორია:სომხეთის ყოფილი დედაქალაქები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები თურქეთში
Radio Ga Ga
„Radio Ga Ga“ — ბრიტანული როკ-ჯგუფ Queen-ის სიმღერა და სინგლი 1984 წელს გამოცემული ალბომიდან The Works. მისი ავტორია როჯერ ტეილორი.
სინგლი გამოვიდა სიმღერის „Go Crazy“ თანხლებით B-მხარეზე. ბრიტანულ ჩარტში იგი #16 პოზიციაზე მოხვდა. აშშ-ში 1992 წლამდე ეს იყო ჯგუფის უკანასკნელი სინგლი, მოხვედრილი საუკეთესო 20-ეულში. სიმღერა შეტანილია კრებულებში Greatest Hits II და Classic Queen.
მნიშვნელობა
სიმღერა ჩაიწერა 1983 წელს და სინგლის სახით 1984 წლის იანვარში გამოიცა. ეს იყო ერთგვარი პასუხი იმაზე, რომ ტელევიზია სულ უფრო პოპულარული ხდებოდა, რადიოეთერთან შედარებით. იგი ნაწილობრივ ეხება მუსიკალური ვიდეოებისა და MTV-ს თემას. ირონიულია, რომ 1984 წელს იგი ხშირად გადიოდა MTV-ს ეთერში და ნომინირებული იქნა იმავე წლის 1984 MTV-ის მუსიკალური ვიდეოების დაჯილდოების კატეგორიაში „საუკეთესო მხატვრული რეჟისურა“. ტეილორი
ვიდეო
რეჟისორმა დევიდ მალეტმა ფრიც ლენგის 1927 წლის სამეცნიერო ფანტასტიკური ფილმის „მეტროპოლისი“ კადრების გამოყენებით შექმნა სიმღერის ოფიციალური ვიდეო. ფრედი მერკურის სოლო სიმღერა „Love Kills“ გამოყენებული იქნა ფილმის რესტავრირებულ ვერსიაში და სანაცვლოდ Queen-ს მიეცა საშუალება, კადრები საკუთარ ვიდეოში გამოეყენებინა. თუმცა, იმ დროისთვის ფილმზე საავტორო უფლებების მფლობელი იყო აღმოსავლეთ გერმანიის კომუნისტური ხელისუფლება და ჯგუფმა კადრების გამოყენების უფლება მათგან შეიძინა.
ვიდეოში ასევე გამოიყენება კადრები ჯგუფის ადრეული პრომო-ვიდეოებიდან („Bohemian Rhapsody“, „We Are the Champions“, „Don't Stop Me Now“ და „Flash“).
სქოლიო
კატეგორია:1984 წლის სინგლები კატეგორია:2004 წლის სინგლები კატეგორია:Queen-ის სიმღერები კატეგორია:1984 წლის სიმღერები
ჯოელ შუმახერი
ჯოელ შუმახერი (Joel Schumacher (დ. 29 აგვისტო, 1939, ნიუ-იორკი — გ. 22 ივნისი, 2020, იქვე) — ამერიკელი კინორეჟისორი, სცენარისტი და პროდიუსერი, რომელიც აქტიური იყო 1970-2010-იან წლებში.
Tangerine Dream-ის დისკოგრაფია
ჯგუფმა Tangerine Dream თავისი არსებობის განმავლობაში გამოუშვა ასზე მეტი სტუდიური ალბომი. აქ წარმოდგენილია მათი და სხვა ჩანაწერების სრული სია.
ჯოელ შუმახერი
დაიბადა და გაიზარდა ნიუ იორკში, ნიუ-იორკის შტატში. ოთხი წლის ასაკში გარდაეცვალა მამა. პარსონსის დიზაინის სკოლის დამთავრების შემდეგ გახდა Revlon-ის მოდის დიზაინერი. მოგვიანებით კინოწარმოებით დაინტერესდა.
Tangerine Dream-ის დისკოგრაფია
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:Tangerine Dream კატეგორია:დისკოგრაფიები
ჯოელ შუმახერი
ადრეულ წლებში იყო ფილმების კოსტიუმების დიზაინერი, ისეთების როგორებიცაა „Play It as It Lays“ (1972), „ბოლო კრუიზი გემ „შილაზე“ (1973), „მძინარე“ (1973), „შეყვარებული ბლუმი“ (1973), „მეორე ავენიუს ტყვე“ (1975) და „ინტერიერი“ (1978). 1974 წელს იყო ფილმ „მკვლელი ფუტკრების“ დამდგმელი მხატვარი. 1976 წლიდან კინოსცენარების წერა დაიწყო. 1981 წელს გადაიღო პირველი ფილმი „დაუჯერებელი ქალი“, ხოლო ფართო საზოგადოების ყურადღება მიიპყრო ფილმებიით — „წმინდა ელმოს ჩირაღდანი“ (1985) და „დაკარგული ბიჭები“ (1987). 1995 წელს დაინიშნა ფილმის „ბეტმენი სამუდამოდ“ რეჟისორად, ამას მოჰყვა გაგრძელება „ბეტმენი და რობინი“ (1997), რომელიც მიჩნეულია ყველა დროის ერთ-ერთ ცუდ ფილმად კინოს ისტორიაში. 2004 წელს გადაიღო მუსიკალური დრამა „ოპერის მოჩვენება“, რომელიც დაფუძნებულია ენდრიუ ლოიდ ვებერის ამავე სახელწოდების მიუზიკლზე.
2019 წელს ჯოელ შუმახერს ავთვისებიანი სიმსივნის დიაგნოზი დაუსვეს. გარდაიცვალა 2020 წლის 29 აგვისტოს, ნიუ-იორკში, 80 წლის ასაკში,
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 29 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1939 კატეგორია:გარდაცვლილი 22 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 22 ივნისი კატეგორია:ამერიკელი მუსიკალური ვიდეოების რეჟისორები კატეგორია:ამერიკელი კინორეჟისორები კატეგორია:ამერიკელი სცენარისტები კატეგორია:ამერიკელი კინოპროდიუსერები კატეგორია:გეი მწერლები კატეგორია:ლგბტ რეჟისორები კატეგორია:ლგბტ პროდიუსერები კატეგორია:ლგბტ სცენარისტები კატეგორია:პარსონსის დიზაინის სკოლის კურსდამთავრებულები
Once You've Tasted Love
მუსიკალური ვიდეო
სიმღერის მუსიკალური კლიპი დაბალბიუჯეტიანია. მასში ჯგუფი გადაღებულია ცეკვისას და სიმღერის დროს.
სიმღერების სია
კატეგორია:1992 წლის სიმღერები კატეგორია:Take That-ის სიმღერები
ძველი რომი
300px|thumb|რომი და მის კონტროლ ქვეშ არსებული ტერიტორიები {{legend|#a64|[[რომის რესპუბლიკა}} {{legend|#a6a|რომის იმპერია}} {{legend|#48a|დასავლეთ რომის იმპერია}} {{legend|#bc4|აღმოსავლეთ რომის იმპერია}} ]] thumb|350px|right|რომის იმპერია იმპერატორ [[ადრიანეს დროს. ჩვენი წელთაღრიცხვის I საუკუნის ბოლო — II საუკუნის დასაწყისი]] thumb|right|400px|[[რომის ფორუმი იყო ცენტრალური ადგილი რომლის გარშემოც განვითარდა ძველი რომი.]] ტერმინში ძველი რომი მოისაზრება ანტიკური ზესახელმწიფო რომის იმპერია, რომლის ისტორია იწყება იტალიური ქალაქ-სახელმწიფოს დაარსებით; რომი წარმატებული სამხედრო ექსპანსიის შედეგად იქცა თავისი დროის უდიდეს ზესახელმწიფოდ, შემდეგ კი რიგი სამოქალაქო ომებისა და შიდა პოლიტიკური არასტაბილურობის შედეგად დაიწყო მისი დაკნინება, რამაც 476 წელს იმპერიის სრული კრახი გამოიწვია.
ძველი რომი არ იყო პირველი იმპერია, მას არაერთი წინამორბედი ჰყავდა. მკვლევარების აზრით რომაელთა კულტურაც არ ყოფილა ორიგინალური, მაგრამ რომაული სახელმწიფო წყობა და სამართალი იმდენად სრულყოფილი აღმოჩნდა, რომ ის დღევანდელი მსოფლიოსთვისაც ძალიან მნიშვნელოვანია.
რომაული ცივილიზაციის გარეშე წარმოუდგენელია დასავლური ცივილიზაციის განვითარება. რომის ოფიციალური ენა იყო ლათინური, რომელიც გავრცელდა რომის იმპერიის მთელს ევროპულ ნაწილზე და ჩამოაყალიბა რომანული ენების ოჯახი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანტიკური ხანა კატეგორია:იტალიის ისტორია კატეგორია:ძველი რომი
ექსჩემპიონი (ფილმი)
სიუჟეტი
ფილმში ნაჩვენებია თბილისის იპოდრომის მოხუცი ჟოკეის, ცხენისა და ბავშვის ურთიერთდამოკიდებულება.
სუდ-ჩიჩასის პროვინცია
სუდ-ჩიჩასის პროვინცია (Provincia de Sud Chichas) — პროვინცია ბოლივიაში, პოტოსის დეპარტამენტში. დედაქალაქია ტუპისა.
სუდ-ჩიჩასი ერთ-ერთია პოტოსის დეპარტამენტის თექვსმეტი პროვინციიდან. სამხრეთით ესაზღვრება არგენტინა, სამხრეთ-აღმოსავლეთით — ტარიხას დეპარტამენტი, აღმოსავლეთით — ჩუკისაკის დეპარტამენტი. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ, ასევე აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ გადაჭიმულია 60 კმ-ზე, ხოლო მთლიანი ფართობი 8 158 კმ²-ს შეადგენს.
მოსახლეობა
მინი|მარცხნივ|250პქ|[[პოტოსის დეპარტამენტის პროვინციები]] მინი|მარცხნივ|250პქ|„ინკების კანიონი“ ტუპისის სიახლოვეს
მოსახლეობის ძირითადი ნაწილი კეჩუას შთამომავლები არიან.
დაყოფა
პროვინცია შედგება ორი მუნიციპალიტეტისაგან, რომლებიც თავის მხრივ კანტონებად იყოფა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოტოსის დეპარტამენტის პროვინციები
ამტყელი (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი ამტყელი შეიძლება აღნიშნავდეს:
Terminal Frost
„Terminal Frost“ — მერვე კომპოზიცია ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ პინკ ფლოიდის ალბომიდან A Momentary Lapse of Reason.