cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ფიჯი 1956 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1956 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ფიჯი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ოკეანეთის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ყვარლის ბრძოლა
ყვარლის ბრძოლა (1755) — საქართველოს ლაშქრის ბრძოლა ავარიის ხანის ნურსალ-ბეგის წინააღმდეგ. ნურსალ-ბეგმა ქართლ-კახეთის წინააღმდეგ მთელი დაღესტანი და ჭარ-ბელაქანი დარაზმა. მიიმხრო შამხალის სამფლობელო, ყაზიყუმუხის ხანი და 20 ათასიანი ( ზოგი მონაცემით 30 ათასი) ლაშქრით კახეთს შეესია. იგი ყვარლის ციხე-გალავანს შემოადგა, სადაც ალაზნის გაღმამხრის მოსახლეობის დიდი ნაწილი იყო შეხიზნული.მამა–შვილმა, ქართლის მეფე თეიმურაზ მეორემ და კახეთის მეფე ერეკლე მეორემ ჯარის სიმცირის გამო მტერთან შებმა შეუძლებლად მიიჩნიეს. ერეკლე II-მ ციხეში მაშველი რაზმის შეგზავნა გადაწყვიტა. 206 მეომარი ღამით ქიზიყიდან გავიდა, მდ. ალაზანი გადალახა, მიეპარა ლეკთა ყარაულებს და ხმლით გაიკაფა გზა ციხისაკენ. რაზმმა ციხეში დიდძალი თოფის წამალი შეიტანა. მეციხოვნეებმა მოახერხეს დაეწვათ ლეკთა საფრები ციხის გარშემო. ამავე დროს ერეკლე II-მ ჯარი გაგზავნა ჭარის დასარბევად. ჭარელები ციხეს მოსცილდნენ და ცოლ-შვილის მისაშველებლად თავიანთ ქვეყანაში დაბრუნდნენ. მათ გაჰყვა კაკის სულთანი და დაღესტნის სურხაი-ხანი, 28 სექტემბერს ნურსალ-ბეგი და შამხალიც გაეცალნენ ყვარლის ციხეს. საქართველოს აოხრების გეგმა ჩაიშალა.ყვარლის ციხის დაცვას საქართველოს მომავლისათვის დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა, რადგან, თუ მტერი გაიმარჯვებდა და ციხე დაეცემოდა – ალაზნის გაღმა მხარე მტერს დარჩებოდა,მერე მთელი კახეთის დაპყრობაც არ იყო ძნელი. დასუსტებულ ქართლსაც იოლად დაიპყრობდა ნურსალ–ბეგი, ოსმალთა მეშვეობით დასავლეთ საქართველოშიც გაიოლდებოდა თარეში და ქვეყნის მომავალიც დასაღუპად იყო განწირული.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ბრძოლები კატეგორია:XVIII საუკუნის ბრძოლები
ბეენა ჩოლოყაშვილი
ბეენა ირუბაქიძე-ჩოლოყაშვილი — XVI საუკუნის დასაწყისის ქართველი სასულიერო მოღვაწე. კახეთის მეფის ავ-გიორგის ყოფილი სახლთუხუცესი, შემდეგ ჯვრის მამა იერუსალიმში.
ბერად აღკვეცამდე მოღვაწეობდა კახეთის მეფის კარზე. შემდეგ მივლინებული იქნა იერუსალიმში „ჯუარის მამად“. იერუსალიმში 1511 ან 1512 წელს ჩავიდა და დაიწყო ბრძოლა უცხოელთაგან მიტაცებული ქართული სიძველეების დაბრუნებისა და რესტავრაციისათვის. როგორც ჯვრის მონასტრის ხელნაწერის მინაწერებიდან ჩანს, ჩოლოყაშვილის დავა ჰქონია სომხებთან იაკობის ტაძრის გამო. 1510-იან წლებში მან აიძულა ფრანცისკანელები დაეტოვებინათ გოლგოთა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი ბერები
635
თარიღი უცნობია
*
ენსი
ენსი (Enns) — მდინარე ავსტრიაში. მდინარე დუნაის მარჯვენა შენაკადი. სათავე აქვს დაბალი ტაუერნის კალთებზე, ზღვის დონიდან 1750 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 254 კმ, აუზის ფართობი 6,000 კმ². თავდაპირველად მიედინება ზალცბურგის ფედერალური მიწის ტერიტორიაზე, შემდეგ უხვევს ჩრდილო-აღმოსავლეთით, სადაც შედის შტირიის ფარგლებში. მდინარის ხეობა წარმოადგენს საზღვრავს ჩრდილოეთ კირქვიან ალპებსა და ცენტრალურ-აღმოსავლეთ ალპებს შორის. დუნაის ერთვის ქალაქებს მაუთაუზენსა და ენსს შორის. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 201 მ³/წმ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ავსტრიის მდინარეები
Neivamyrmex erichsonii
Neivamyrmex erichsonii — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Neivamyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ecitoninae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ლეხ ვალენსა
ლეხ ვალენსა (Lech Wałęsa; დ. 29 სექტემბერი 1943) — პოლონელი პოლიტიკური მოღვაწე, აქტივისტი და ადამიანთა უფლებების დამცველი, დამოუკიდებელ პროფკავშირთა გაერთიანების „სოლიდარობის“ ყოფილი ხელმძღვანელი. ნობელის პრემიის ლაურეატი მშვიდობის დარგში (1983). 1990–1995 წლებში პოლონეთის პრეზიდენტი.
ადრეული წლები
დაიბადა 1943 წლის 29 სექტემბერს სოფელ პოპოვოში, დურგლის ოჯახში. მამა — ბოლესლავ ვალენსა ტყვედ აიყვანეს გერმანელთა საოკუპაციო ძალებმა და შვილის დაბადებამდე იძულებით შრომით ბანაკში გაგზავნეს. ომის დასრულებამდე ცოტა ხნით ადრე (1945 წ. აპრილის დასაწყისში) მძიმედ დაავადებული ბოლესლავი სახლში დაბრუნდა და მალევე, 1946 წლის 16 ივნისს გარდაცივალა.
ლეხ ვალენსა სწავლობდა სამრევლო სკოლაში, შემდეგ დაამთავრა ლიპნოს სახელმწიფო პროფსასწავლებელი. ორი წელი მსახურობდა ჯარში, სადაც მან მიიღო კაპრალის წოდება. 1976 წელს იგი საზოგადოებაში გამოჩნდა, როგორც ანტი-სამთავრობო პროფკავშირების აქტივისტი და ამის გამო დაკარგა სამსახურიც.
განათლება
1961 წელს დაამთავრა პროფესიული სკოლა, 1961 წლიდან 1965 წლამდე მუშაობდა ავტომობილების მექანიკოსად, 1967 წლის ივლისიდან მუშაობდა გდანსკის გემთმშენებელ საწარმოში ელექტრიკოსად. 1980 წელს მან შექმნა აღმოსავლეთ-ევროპაში პირველი თავისუფალი პროფკავშირული კავშირი - სოლიდარობა.
სოლიდარობა
მლეხ ვალენსა სათავეში ედგა პოლონურ მოძრაობა სოლიდარობას, ორგანიზაციას, რომელმაც კომუნიზმის დამარცხებაში პოლონეთსა და მთლიანად აღმოსავლეთ ევროპაში უდიდესი როლი შეასრულა. 10 მლნ. პოლონელი გაწევრიანდა სოლიდარობაში. სოლიდარობა იყო პოლონური პროფკავშირული ორგანიზაცია, რომელიც დაარსდა 1980 წლის სექტემბერში, გდანსკში.
სოლიდარობამ ბიძგი მისცა ფართო ანტიკომუნისტურ არაძალადობრივ მოძრაობას, რომელმაც მნიშვნელოვანწილად ხელი შეუწყო კომუნიზმის დამარცხებას. სოლიდარობის პროგრამაში ნათქვამი იყო:
1988 წელს პოლონეთში გაფიცვები კვლავ დაიწყო, 1989 წელს ხელისუფლებამ სოლიდარობა ლეგალიზებულად გამოაცხადა. ხოლო ივნისში შედგა საპარლამენტო არჩევნები. პოლონეთის სეიმში არსებობდა შეთანხმება, რომლის ძალითაც ადგილების 65 % კომუნისტებს უნდა მიეღოთ, სამაგიეროდ სენატში, სადაც ამგვარი შეზღუდვა არ არსებობდა, კომუნისტებმა 100-დან მხოლოდ 1 ადგილი მიიღეს. პრემიერ-მინისტრი ყოფილი ოპოზიციონერი თადეუშ მაზოვეცკი გახდა. ამ არჩევნებს მოჰყვა არაერთი მშვიდობიანი ანტიკომუნისტური რევოლუცია ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ევროპაში. 1990 წელს საპრეზიდენტო არჩევნებიც შედგა, სადაც გამარჯვება ლეხ ვალენსამ მოიპოვა.
ვალენსამ უდიდესი როლი ითამაშია მთავრობასთან მოლაპარაკებებში 1988 წელს (საუბრები მაგდალენკაში) და 1989 წელს (მრგვალი მაგიდა). მათი შედეგი იყო სოლიდარობის დაკანონება და  ნახევრად თავისუფალი საპარლამენტო არჩევნების ჩატარება 1989 წლის ივნისში, რომლის დროსაც სოლიდარობამ სენატში 100 ადგილიდან 99 ადგილი მიიღო.
მარინე მაჩაბელი
მარინე მაჩაბელი (დ. 1899, თბილისი — გ. 1986, რომი) — ქართველი ჰუმანიტარი, გაიზარდა მიხეილ მაჩაბლისა და ანა (ანეტა) გიორგის ასული ქსნის ერისთავის (1864-1934) ოჯახში.
ლეხ ვალენსა
სოლიდარობა
ვალენსას გუნდი ფიქრობდა, რომ პირველ ეტაპზე პრეზიდენტის ხელში თავს მოიყრიდა ძირითადი ფუნქციები, მაშინ გაადვილდებოდა დაგეგმილ რეფორმებზე „გაურკვეველი წარმოშობის“ ოპოზიციის შემოტევების მოგერიება. ისინი ამტკიცებდნენ, რომ რეფორმები ამ შემთხვევაში სწრაფად დაიძრებოდა, ნახევრად ავტორიტარული რეჟიმით ადვილად დაძლევდნენ შექმნილ წინააღმდეგობბებს  და ყველა წარმატებასთან ერთად საპრეზიდენტო მმართველობის ფორმა უცილობლად გახდებოდა გარანტია ქვეყნის მყარი სუვერენუტეტისა.
მარინე მაჩაბელი
მიშო მაჩაბელი გახლდათ ნამდვილი სახელმწიფო მრჩეველი. რედაქტორობდა გაზეთს „ზაკავკაზიე“; იყო 1917 წელს გამართული საქართველოს ეროვნული ყრილობის დელეგატი, ხოლო შემდგომში ეროვნული საბჭოს წევრი ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიიდან; სათავეში ედგა საბჭოს სარწმუნოებათა კომისიას; მონაწილეობდა ეროვნულ-დემოკრატული პარტიისგან გამოყოფილი დამოუკიდებელი ნაციონალ-დემოკრატიული საპარლამენტო ფრაქციის ჩამოყალიბებაში, რომლის ბაზაზეც წარმოიშვა საქართველოს ეროვნული (იგივე მიწის მესაკუთრეთა ეროვნული) პარტია.
ლეხ ვალენსა
სოლიდარობა
- ამბობს ლეხ ვალენსა.
მარინე მაჩაბელი
მიხეილ მაჩაბელსა და ანა ერისთავს სამი შვილი შეეძინათ: მარინე, ელისაბედი, იგივე ლიზა და ვახტანგი. საქართველოს 1921 წლის ოკუპაციის შემდეგ სამივე ემიგრაციაში გაემგზავრა. 1910-იან წლებში ევროპაში მცხოვრები ქართველების ერთი ნაწილი საქართველოში მონარქიის აღდგენის მომხრე იყო. ამ იდეის განხორციელების მიზნით პროგერმანული ორიენტაციის ქართველმა მოღვაწეებმა - გიორგი მაჩაბელმა, მიხეილ წერეთელმა, ლეო და გიორგი კერესელიძეებმა და სხვებმა, რომლების შედიოდნენ ბერლინში მოქმედ საქართველოს დამოუკიდებლობის კომიტეტში, მოლაპარაკება გამართეს გერმანიის ხელისუფლებასთან. მათი მიზანი იყო გერმანელი პრინცის იოახიმის, კაიზერ ვილჰელმ II-ის უმცროსი ვაჟისა და რომელიმე ქართველი პრინცესას დაქორწინებით ქართული მონარქიული წყობის დაბრუნება. ამ მნიშვნელოვანი პოლიტიკური მისიისთვის კი, თავისი გამორჩეული მშვენიერების გამო, მარინე მაჩაბლის კანდიდატურა შეარჩიეს.
ლეხ ვალენსა
სოლიდარობა
სოლიდარობის სამთავრობო კრიზისები მუდმივი განხილვის თემა იყო არა მხოლოდ საზოგადოებასა და ექსპერტთა წრეებში, არამედ პარტიის შიგნითაც. სოლიდარობის ის ჯგუფები, რომლებიც მოგვიანებით დამოუკიდებელ პარტიებად ჩამოყალიბდნენ, უკმაყოფილონი იყვნენ სამთავრობო კოალიციებში არმონაწილეობით. მათ შეცვალეს მოქმედების ტაქტიკა და ნაცვლად იმისა, რომ გაყოლოდნენ პოლიტიკურ დინებას - „იქნებ მინისტრის პორტფელი შეხვედროდათ“, გადავიდნენ მოქმედებაზე. სოლიდარობის შიდა ოპოზიციამ უბიძგა რამდენიმე პროცესს, რომელიც ჩამოაცილებდა პოლიტიკურ კონკურენტებს „ძველი გვარდიიდან“ და დააჩქარებდა „ახალი თაობის პოლიტიკოსების“ ავანსცენაზე მკაფიოდ გამოჩენას. ასეთ პროცესად ითვლება ლუსტრაციის საკითხის პოლიტიკური დღის წესრიგს თემად შემოტანა. პრეზიდენტმა ვალესამ მოითხოვა ლუსტრაციის თემაზე მსჯელობის შეწყვეტა, გადააყენა პრემიერი ოლჟევსკი  და თავიდან აიცილა სამოქალაქო დაპირისპირება. ამ პროცესის გაგრძელების შემთხვევაში დაიწყებოდა გამოძიებები, ურთიერთბრალდებები და დამნაშავე აღმოჩნდებოდა ბევრი აღიარებული მოქალაქე, ინტელიგენციის წარმომადგენელი თუ პოპულარული პოლიტიკოსი, ასევე ხელოვნების მუშაკები, რომლებსაც აიულებდნენ უშიშროებასთან თანაშრომლობას.
მარინე მაჩაბელი
შალვა მაღლაკელიძის მოგონებებიდან: „მარინეს დარჩა ორი ვაჟიშვილი... ამ ომის დროს დიპლომატიურ სამსახურში იყვნენ, ერთი შვეიცარიაში იტალიის წარმომადგენლად და მეორე - ავღანისტანში. რადგანაც მარინეს ხელში იყვნენ გაზრდილნი, ქართველობდნენ კიდეც“.
ლეხ ვალენსა
პრეზიდენტობა
საპრეზიდენტო არჩევნები 1990 წელს ვალენსას შთამბეჭდავი გამარჯვებით დასრულდა, იგი აირჩიეს პოლონეთის პრეზიდენტად და მეორე ტურში ხმათა 74,25 % დააგროვა, მას პოლიტიკური არასტაბილურობისა და პოლონეთის საბაზრო ეკონომიკაზე გადასვლის სერიოზული პრობლემები შეექმნა. ვალენსას მთავარი მიზანი „ძირეული ცვლილებები“ იყო - დაწყებული კონსტიტუციით დამთავრებული ქუჩების იერსახით. პირველ რიგში დაიწყო იდეოლოგირი ბრძოლა და დაიწყეს ყველაფერი იმ ხილულის ნგრევა რაც საბჭოთა რეჟიმთან ასოცირდებოდა, ეს იყო ძეგლები, ქუჩების სახელწოდებები, დროშები და სხვა სიმბოლოები. ამას მოჰყვა ერთ რიტმში ქარხნებში, ფაბრიკებში, სკოლებში და სახელმწიფო დაწესებულებებში კომუნისტური სიმბოლოების განადგურება და ობიექტებისთვის სახელების გადარქმევა.
მარინე მაჩაბელი
მართალია გერმანულ-ქართული სამეფო ოჯახის იდეამ ხორცი ვერ შეისხა, მაგრამ მარინა მაჩაბლის სახელი ემიგრაციაში მყოფმა გამომგონებელმა და ქიმიკოსმა გიორგი მაჩაბელმა თავის მიერ შექმნილი სუნამოთი უკვდავყო.
საქართველოს არშემდგარი დედოფლის, მარინა მაჩაბლისადმი მიძღვნილი სუნამო „საქართველოს დედოფალი“ ჩასხმული იყო ჯვრიანი ოქროს გვირგვინის ფორმის ფლაკონში. ეს გახლდათ პირველი სუნამო, რომელიც გიორგი მაჩაბელმა დაამზადა და მის სუნამოებს შორის ყველაზე პოპულარული აღმოჩნდა. ამერიკული საზოგადოება სუნამოთი აღფრთოვანებული იყო.
ლეხ ვალენსა
საიდუმლო თანამშრომლობა სადაზვერვო სააგენტოებთან
2000 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში ვალენსა დამარცხდა. 2006 წლის 29 სექტემბერს ლეხ ვალენსამ გამოაცხადა, რომ აპირებს პოლიტაკაში დაბრუნებას და ახალი პარტიის შექმნას. პრეზიდენტობიდან 20 წლის შემდეგ ვალენსას კვლავ ბრძოლა უწევს, ოღონდ ამჯერად უკვე საკუთარი ღირსების დასაცავად. 2000-იან წლებში ვალენსამ პოლონეთის პრეზიდენტის ლეხ კაჩინსკის წინააღმდეგ სასამართლოში სარჩელი შეიტანა. ის მორალური ზიანის ასაზღაურებლად 34 ათას დოლარს ითხოვს. კაჩინსკიმ მას ბრალი დასდო 1970-იან წლებში კომუნისტურ უშიშროების სამსახურთან თანამშრომლობაში. მან ლეხ ვალენსა ე. წ. კაგებეს აგენტობაში დაადანაშაულა და მისი კოდური სახელიც, ფსევდონიმიც გაახმოვანა. კაჩინსკის მტკიცებით ვალენსა „ბოლეკის“ სახელით მოქმედებდა. ეს ბრალდება არ იყო ახალი ვალენსასთვის, ჯერ კიდევ 1992 წელს პოლონეთის ახალმა მთავრობამ გამოაქვეყნა კომუნისტური საიდუმლო სამსახურების აგენტების სია, სადაც ლეხ ვალენსას გვარიც ამოტივტივდა, თუმცა მხედველობაში მიიღეს  ის გარემოება, რომ სპეცსამსახურები ძალიან ხშირად ყალბ დოკუმენტებს ქმნიდნენ ამა თუ იმ პიროვნების დისკრიმინაციის მიზნით. თუმცა დროთა განმავლობაში ვალენსას წინააღმდეგ ეს ბრალდება თავს იჩენდა ხოლმე. 2008 წელს მთავრობასთან დაახლოებულმა კვლევითმა ორგანიზაციამ პოლონეთის ეროვნული ხსოვნის ინსტიტუტმა გამოაქვეყნა წიგნი, სადაც ვალენსა სამშობლოს მტრებთან თანამშრომლობაშია ბრალდებული.
მარინე მაჩაბელი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1899 კატეგორია:გარდაცვლილი 1986 კატეგორია:ქართველი ჰუმანიტარები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:რომში გარდაცვლილები
ლეხ ვალენსა
ოჯახი
1969 წლის 8 ნოემბერს ლეხ ვალენსა დაქორწინდა დანუტა გოლოზე. დანუტა ვალენსასთან ქორწინებაში ჰყავს 8 შვილი, 4 ვაჟი და 4 ქალიშვილი: ბოგდანი (1970 წ.), პრჟემისლავი (1974 წ.), იაროსლავი (1976 წ.), მაგდალენა (1979 წ.), ანა (1980 წ.), მარია ვიქტორია (1982 წ.), ბრიჯიდი (1985 წ.). იაროსლავ ვალენსა ასევე გახდა პოლიტიკოსი და პარლამენტის წევრი 2005-2009 წწ. ხოლო 2009 წელს აირჩიეს ევროპის პარლამენტში. 2017 წლის 9 იანვარს ვალენსას მესამე ვაჟი, 43 წლის პრჟემისლავი გარდაცვლილი იპოვეს გდანსკში, საკუთარ ბინაში.
შუქი მოვიდა
შუქი მოვიდა — 2000-იანი წლების დასაწყისის ქართულ-ფრანგული პანკ-ჯგუფი. მისი შემქმნელი და მთავარი იდეოლოგი წარმოშობით ფრანგი, ფრედი პაიანი იყო. მას ამ პროექტამდეც ჰყავდა საკუთარი ჯგუფი, მაგრამ საქართველოში შექმნილმა ახალმა სიმღერებმა მას განსაკუთრებული პოპულარობა მოუტანა. სიმღერების გამოცემა დაემთხვა საქართველოში პოლიტიკურ-ეკონომიკურ-სოციალური პრობლემების პერიოდს, რაც მათში აისახა.
ჯგუფის სიმღერები უშუალოდ ეხებოდა ენერგოკრიზისის წლებს და თანამედროვე ქართული რეალობისათვის დამახასიათებელ ელემენტებს - მობილურ ტელეფონებს, ნაყინს („მაროჟნი“ ), ხაჭაპურს, ენერგოდეფიციტს, სამარშრუტო ტაქსებს („მინიბუსის ზაზა“ ), ნავთის ქურებს („ტურბო“), სამგლოვიარო ტრადიციებს („რატომ წახვედი“) და ა.შ.
მოგვიანებით, როდესაც ფრედი პაიანი საფრანგეთში დაბრუნდა, ჯგუფმა არსებობა შეწყვიტა. 2014 წელს ფრედი კიდევ ერთხელ ჩავიდა საქართველოში და ჯგუფმა გამართა რამდენიმე კონცერტი.
სქოლიო
კატეგორია:ქართული როკ-ჯგუფები
ძველი სომხეთი
მინი|314x314პქ|ძველი სომხეთის სამეფო არშაკიანთა დინასტიის მმართველობისას ძველი სომხეთი (Ancient Armenia) ― სომხეთის ისტორიის უძველესი ნაწილი სახელმწიფოებრიობის გაჩენიდან შუა საუკუნეებამდე, რომელსაც წინ უსწრებს პრეისტორიული სომხეთის ისტორია. სწორედ ამ პერიოდში ჩნდება სომხეთის სახელწიფო და ამავე პერიოდში, მეფე ტიგრან II-ის მმართველობისას, აღწევს თავისი ძლიერების ზენიტს, და იქმნება დიდი სომხეთის იმპერია. ასევე ძველი სომხეთის დროს გაქრისტიანდა სომხეთი, შეიქმნა სომხური დამწერლობა და ქვეყანას მოუხდა რომის, ბიზანტიისა და სპარსეთის იმპერიებთან ბრძოლა დამოუკიდებლობისათვის. ძველ სომხეთს ბოლო მოეღო მისი ბიზანტიასა და სასანიანთა შორის გადანაწილებით.
პრეისტორია
მარცხნივ|მინი|270x270პქ|ურარტუ რკინის ხანაში იმ ტერიტორიაზე, რომელსაც ასურელები ურარტუს უწოდებდნენ, ხოლო თავად ურარტუელები ბინაილს, წარმოიქმნა რამდენიმე ტომობრივი გაერთიანება და სამეფო. ასეთ ტომებში შედიოდნენ: ჰაიასა-აზი, შაპურია, ნაირი, მუშქი და არმენო-ფრიგიელთა რამდენიმე ტომიც. ძვ. წ. IX საუკუნეში ვანის ტბის მიმდებარე ტომებმა დააარსეს ვანის სამეფო, რათა თავი ერთად დაეცვათ აგრესორი ასურეთისგან. შეიძლება ითქვას, რომ ასურულმა აგრესიამ ხელი შეუწყო აქაური ტომების ერთ სახელმწიფოდ გაერთიანებას. სამეფომ არსებობა ძვ. წ. VI საუკუნეში შეწყვიტა, როდესაც იგი მიდიამ დაიპყრო.
რეგიონში სომხური იდენტობის ტომები განსაკუთრებით გაძლიერდნენ ურარტუს განადგურების შემდეგ. ამ ტომების ისტორიები ძირითადად ლეგენდების სახით იყო შემონახული, დღემდე კი V საუკუნეში დაწერილმა მოვსეს ხორენაცის ნაშრომმა შემოინახა. სწორედ იგი საუბრობს პირველ სომხურ სახელმწიფოზე, ანუ ვანის სამეფოზე, რომელიც ასურელებს ეომებოდა. იგი ასევე მნიშვნელოვან ცნობებს გვაწვდის თავად ურარტუს შესახებაც. მინი|325x325პქ|სომხეთის სატრაპია ერვანდუნების მმართველობისას
სომხეთის სატრაპია
დღემდე ზუსტად დაუდგენელია საიდან მომდინარეობს სომხეთის ეგზონიმი. ყველაზე ადრეული ჩანაწერები, რომლებიც სომხეთზე არსებობს, არის „არმინა“ ძველსპარსული დოკუმენტებიდან და ასევე „ჰარმინუია“ ელინური კულტურებიდან, რომლებიც ასე უწოდებდნენ ურარტუსა და მის მიმდებარე მიწებს.
ერვანდუნების დინასტია
ძვ. წ. 570 წელს იერვანდ I საკავაკიაცის გამეფებით სომხეთში დაიწყო ერვანდუნების დინასტიის მმართველობა, თუმცა იგი არც ისე წარმატებული გამოდგა. სწორედ მათ დროს, ძვ. წ. 553 წელს სომხეთი აქემენიანთა სპარსეთის იმპერიამ დაიპყრო და სამეფოდან სატრაპიად ჩამოაქვეითა. შემდეგი პერიოდი და საუკუნეები ხასიათდებოდა სომეხი წარჩინებულების ამბოხებებითა და შეთქმულებებით, რომლებიც მიმართული იყო ქვეყნის დამოუკიდებლობის აღდგენისაკენ სპარსეთისაგან.
სომხეთის სამეფო
ძვ. წ. 321 წელს სომხეთის სატრაპიამ მოახერხა დამოუკიდებლობის მოპოვება, რაც გამოწვეული იყო ალექსანდრე მაკედონელის დაპყრობებითა და აქემენიანთა სპარსეთის განადგურებით, თუმცა მალევე იგი ელინისტური კულტურისა და სელევკიდების სახელმწიფოს ძლიერი გავლენის ქვეშ მოექცა. მარცხნივ|მინი|297x297პქ|დიდი სომხეთი ძლიერების მწვერვალზე, რომელსაც არტაშესიანთა მეფის, ტიგრან დიდის მმართველობისას მიაღწია
არტაშესიანთა დინასტია
ელინისტური ხანის დასრულებისა და ახლო აღმოსავლეთში ბერძნული გავლენების შესუსტებისთანავე, ძვ. წ. 189 წელს სომხეთი ისევ დამოუკიდებელი ხდება, სათავეში არტაშესიანთა დინასტიის წარმომადგენელი მეფე არტაშეს I-ით. მან მოახერხა სომხეთის სამეფოს, იგივე დიდი სომხეთის დაარსება.
არტაშესიანების მმართველობისას სომხეთი დაიყო ოთხ ძირითად პროვინციად, რომელთაც ადგილობრივი წარჩინებული საგვარეულოები მართავდნენ და ემორჩილებოდნენ სამეფო ხელისუფლებას. ეს პროვინციები იყო:
სომხეთის იმპერია
რომის იმპერიის აღმოსავლეთში გაფართოვების დროს, სომხეთის მეფე ტიგრან II დიდმა ისარგებლა შექმნილი სიტუაციით და გაანადგურა სელევკიდების სახელმწიფო. სომხეთმა რომთან ერთად გადაინაწილა მისი ტერიტორიები, რის გამოც დიდი სომხეთის იმპერია გადაიჭიმა კასპიის ზღვიდან ხმელთაშუაზღვამდე, იბერიიდან იუდეამდე. მიუხედავად ამისა, ტიგრანის მიერ შექმნილმა სომხურმა იმპერიამ დიდ ხანს ვერ გაძლო. რომის იმპერიასთან განცდილი დიდი მარცხის შემდეგ, სომხეთმა დაკარგა ტერიტორიები და გახდა რომის ვასალი, რის გამოც შემდეგში სომხეთს რომის ვასალი მეფეები მართავდნენ.
არშაკიანთა დინასტია
მარცხნივ|მინი|375x375პქ|გრიგოლ განმანათლებლის მიერ მეფე თრდატის მონათვლა სომხეთის იმპერიის დაცემის შემდეგ რომსა და პართიას შორის დიდი კონფლიქტი დაიწყო სომხური მიწების გადანაწილებასთან დაკავშირებით. საუკუნეების განმავლობაში სომხეთი ხელიდან ხელში გადადიოდა, ხან რომის ვასალი იყო, ხანაც პართიის. რომისა და პართიის დაცემის შემდეგ მასზე გავლენა ბიზანტიისა და სასანიანთა იმპერიებმა შეინარჩუნეს. უკვე ჩვ. წ. 12 წელს რომაელებმა დაამხეს არტაშესიანთა დინასტია და მათ ნაცვლად არშაკიანები გაამეფეს, რომლებიც სომხეთს V საუკუნის ჩათვლით მართავდნენ. თავდაპირველად არშაკიანებს სომხეთი სამართავად მხოლოდ 54 წლით გადაეცათ, თუმცა მათ მიერ რომისადმი გამოჩენილი ერთგულების სანაცვლოდ მმართველობა შეინარჩუნეს. უმეტესად სომხეთი ბიზანტიის ვასალი იყო, თუმცა ასევე დიდ გავლენასა და შემოჭრებს განიცდიდა სასანიანთა მხრიდანაც.
გაქრისტიანება
როგორც რომის ვასალი, სომხეთის მეფე თრდატ III-ც დიდად დევნიდა იმ პერიოდში მომრავლებულ ქრისტიანებს, რის გამოც ქრისტიანები სომხეთიდან გაქცევით შველოდნენ თავს. მისსავე სახელს მიეწერება წმ. გაიანესა და წმ. რიფსიმეს წამებით დახოცვაც. ლეგენდის თანახმად ამის შემდეგ თრდატი ჭკუიდან შეიშალა, რის გამოც მის დას, პრინცესა ხოსროვიდუხტს ესიზმრა, რომ მეფის განკურნება მხოლოდ წმ. გრიგოლ განმანათლებელს შეეძლო, რის შემდეგაც იგი სასწრაფოდ გაათავისუფლეს. გრიგოლმა მეფე მართლაც განკურნა, რის გამოც თრდატმა ირწმუნა სასწაულების ძალის და 301 წელს ქრისტიანად მოინათლა. ცნობილია, რომ მისი და და ცოლი, დედოფალი აშხენიც ამ დროს უკვე ქრისტიანები იყვნენ. ამას მოჰყვა სომეხი დიდებულების, არმიისა და შემდეგ ხალხის მონათვლაც, რითაც სომხეთი მსოფლიოში პირველი ქრისტიანი ერი გახდა.
სომხური ანბანის შექმნა
გაქრისტიანების მიუხედავად, სომხეთი შემდეგ საუკუნეში დიდად განიცდიდა ბერძნულ, სპარსულ და ასურულ გავლენებს, რაც სომეხ ერსა და მათ ენას დიდი საფრთხის წინაშე აყენებდა. ამის გამოსასწორებლად სომეხთა კათალიკოს-პატრიარქმა სააკ პართევმა წმ. მესროპ მაშტოცთან ერთად 405 წელს შექმნა სომხური დამწერლობა, რომელიც დღემდე ფუნქციონირებს. მათვე თარგმნეს სომხურად ბიბლია, ლიტურგიები და წმინდა წიგნები, რამაც, შეიძლება ითქვას, ხელი შეუწყო სომხეთა ნაციის გადარჩენას და თავიდან აარიდა მას ბერძნებთან ასიმილაცია.
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ისტორია კატეგორია:ძველი სახელმწიფოები კატეგორია:ქვეყნების ისტორია პერიოდების მიხედვით
გნოლიძეების ციხე
გნოლიძეების ციხე – კოშკი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ კარბის ცენტრში, გნოლიაანთ უბანში. თარიღდება XVII-XVIII საუკუნეებით.
კოშკი ცილინდრულია (დიამეტრი 7,5 მ, კედლის სისქე 1,5 მ), ნაგებია რიყის ქვით. დაზიანებულია - შემორჩენილია პირველი და ნაწილობრივ, მეორე სართული. შესასვლელი პირველ სართულზე, სამხრეთ-დასავლეთით იყო, ამჟამად დასავლეთითაა. პირველი სართული შიგნით სწორკუთხაა (4,8 X 4,4 მ), მის ჩრდილოეთ კედელში დატანებულია ბუხარი, რომლის ორივე მხარეს თითო ცალმაგი სათოფურია. აღმოსავლეთ კედელში თითო დიდი და პატარა ნიშია. დიდში ორმაგი სათოფურია, პატარაში - ცალმაგი. ამ სათოფურის თავზე პატარა სარკმელია. დასავლეთ კედელში სამი ნიშია ორმაგი სათოფურებით. სამხრეთ კედელში სამი სათოფური და მცირე სარკმელია. სართული გადახურულია აგურის ცილინდრული კამარით. სართულები ერთმანეთს უკავშირდება აღმოსავლეთ კედელში დატანებული კიბით. სანახევროდ დანგრეულ მეორე სართულზე აქა-იქ შემორჩენილია სათოფურების კვალი.
ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის კოშკები
პატარა ჭვარები
პატარა ჭვარები — ნასოფლარი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (მღებრიანის თემი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე თეძმის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1360 მეტრი, გორიდან 44 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში არავინ ცხოვრობს.
სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
ალი ჰასანოვი
ალი მაჰამადალი ოღლუ ჰასანოვი (Əli Məhəmmədəli oğlu Həsənov; დ. 3 მარტი, 1960 წელი, ტანანამი, ნახჩივანი, აზერბაიჯანის სსრ) — აზერბაიჯანელი პროფესორი და პოლიტიკოსი. ის იყო პრეზიდენტის თანაშემწე საზოგადოებრივ და პოლიტიკურ საკითხებში და საჯარო და საპრეზიდენტო საკითხთა დეპარტამენტის ხელმძღვანელი.
ადრეული ცხოვრება
ჰასანოვი დაიბადა 1960 წლის 10 მარტს, ნახჩივანში სოფელ ტანანამში. მან დაამთავრა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტი და აქვს დოქტორის ხარისხი ისტორიაში. 1992 წლის 19 მაისიდან 1993 წლის 2 დეკემბრამდე ჰასანოვი მუშაობდა ნახჭევანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მთავარ ოფისში ინსპექტორად.
პოლიტიკური კარიერა
1994 წლის 23 თებერვლიდან 1995 წლის 29 სექტემბრამდე იყო ახალი აზერბაიჯანის პარტიის იდეოლოგიის განყოფილების დირექტორი. შემდეგ ჰასანოვი მუშაობდა აღმასრულებელი აპარატის სოციალურ-პოლიტიკურ საკითხებში დეპარტამენტის უფროსის თანაშემწედ 1995 წლის 30 სექტემბრიდან 1996 წლის 9 ივლისამდე და მისი უფროსი 1996 წლის 9 ივლისიდან, 2005 წლის 19 ივლისამდე. აპარატის ოფიციალური სახელწოდება შეიცვალა პრეზიდენტის ადმინისტრაციით და იმავე თანამდებობაზე ხელახლა დაინიშნა ჰასანოვი. ის იყო აზერბაიჯანის პრეზიდენტის თანაშემწე საზოგადოებრივ და პოლიტიკურ საკითხებში. 2019 წლის 29 ნოემბერს მისი დეპარტამენტი გაუქმდა და ჰასანოვი თანამდებობიდან დაითხოვეს.
პოლიტიკური შეხედულებები
ჰასანოვი ცნობილია თავისი ნაციონალისტური ელფერით სამთავრობო ოპონენტების წინააღმდეგ, რომლებსაც მან „ანტიეროვნული ელემენტები“ ან „უცხო ანტიაზერბაიჯანული ძალები“ ​​უწოდა.
„მათ შეატყუეს ზოგიერთი ჩვენი ახალგაზრდა, რომ იმოქმედონ სახელმწიფოს წინააღმდეგ, დაფინანსებული სხვადასხვა ბინძური წყაროებიდან, რაც მათ უბიძგებს იმოქმედონ არაჯანსაღი, ანტიეროვნული გზით“, - ასე გააკრიტიკა ჰასანოვმა პრო-სამთავრობო ახალგაზრდული ჯგუფი 2013 წელს, რომლის მიზანიც იყო საგარეო დაფინანსებული დემოკრატიის ხელშეწყობა.
2020 წელს აზერბაიჯანული მედია წყაროები წერდნენ ალი ჰასანოვისა და მისი ვაჟის შამხალ ჰასანლის კავშირების შესახებ FETO ორგანიზაციასთან.
სოციალურ მედიაში ალი ჰასანოვს უწოდებდნენ ,,ტროლების მამას", რაც გულისხმობდა იმას, რომ ის იყო ის, ვინც მართავდა ინტერნეტ ტროლებს, რომლებიც აქებდნენ მთავრობას და თავს ესხმოდნენ მათ, ვინც გააკრიტიკებდა უმრავლესობას სოციალურ მედიაში.
2020 წლის 14 სექტემბერს თურქულმა ოფიციალურმა გაზეთმა ,,Turkiye"-მ დაადასტურა ალი ჰასანოვის კავშირები FETO-სთან.
ჯილდოები
2010 წლის მარტში ჰასანოვი პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა დააჯილდოვა სამშობლოსთვის გაწეული სამსახურისთვის მედლით.
ჯინა დეივისი
ვირჯინია ელიზაბეთ „ჯინა“ დეივისი (Geena Davis; ნამდვილი სახელი და გვარი ვირჯინია ელიზაბეტ დეივისი; დ. 21 იანვარი 1956, უორჰემი, მასაჩუსეტსი) — ამერიკელი კინომსახიობი, პროდიუსერი, მწერალი; ოსკარისა და ოქროს გლობუსის პრემიის ლაურეატი, წარსულში ფოტომოდელი.
ალი ჰასანოვი
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 3 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1960 კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსები
ჯინა დეივისი
ბიოგრაფია
ჯინა დეივისი დაიბადა მასაჩუსეტსის შტატის ქალაქ უორჰემში 1956 წლის 21 იანვარს, დედამისის ლუსილისა და მამამისის უილიამ დეივისის ოჯახში. ჯინას ჰყავს ძმა — დენი. ჯინა დეივისი ბავშვობაში მუსიკით იყო გატაცებული. თუმცა პატარა ასაკშივე მსახიობობაზე ოცნებობდა. სკოლის დამთავრების შემდეგ სწავლა დაიწყო კოლეჯში, რის შემდეგაც სწავლა ბოსტონის უნივერსიტეტში გააგრძელა. 1978 წელს დაამთავრა ბოსტონის უნივერსიტეტი, საიდანაც ნიუ-იორკში გადავიდა საცხოვრებლად.
კარიერა დაიწყო 23 წლის ასაკში. ნიუ-იორკში კონტრაქტი გააფორმა სამოდელო სააგენტოსთან „Zoli“ და მოდელად დაიწყო მუშაობა. ჯინა დეივისი პირველად შეამჩნია რეჟისორმა სიდნი პოლაკმა, რომელმაც იგი მიიწვია ფილმში „ტუტსი“. თავდაპირველად ტელესერიალებში იღებდნენ, ხოლო 1986 წელს მიიღო როლი ფანტასტიკურ კინოფილმში „ბუზი“. შემდეგ იყო ასევე წარმატებული კომედიური ჟანრის ფილმი „ბითლჯუისი“. 1988 წელს ითამაშა ფილმში „შემთხვევითი ტურისტი“. სწორედ ამ ფილმმა მოუპოვა ჯინას ოსკარის პრემია. შემდეგი წლების კინონამუშევრებიდან აღსანიშნავია „თელმა და ლუიზა“, „ხანგრძლივის კოცნა ძილის წინ“, „სტიუარტ ლიტლი“ და სხვა.
2009 წელს ითამაშა კომედიურ დრამაში „უსიამოვნებები“, ხოლო 2013 წელს კომედიურ ფილმში „სამყაროში...“.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1956 კატეგორია:ოსკარის მფლობელი კინომსახიობები კატეგორია:დაბადებული 21 იანვარი კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
დავითაშვილების ციხე
დავითაშვილების ციხე – კოშკი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ კარბის სოფლის ცენტრში. თარიღდება XV-XVI საუკუნეებით.
კოშკი ოთხკუთხაა (6,7 მ X 5 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. შემორჩენილია ხუთი სართული. სართულშუა ხის გადახურვა და სახურავი ჩანგრეულია. შესასვლელი აღმოსავლეთით, მეორე სართულზე ჰქონდა. ამჟამად კარი აღმოსავლეთით პირველ სართულზეა. ეს სართული სანახევროდ ამოვსებულია მიწით. ჩრდილოეთის კედელზე მიდგმულია კონტრფორსი. კონტრფორსში, მეორე, მესამე და მეოთხე სართულებზე, დატანებულია ბუხრები. უფრო მომცრო კონტრფორსები კოშკის სხვა კედლებზეც არის მიშენებული. მესამე და მეოთხე სართულების კედლებში ცალმაგი სათოფურებია.
ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ებანი
ებანი — უძველესი ქართული მრავალსიმიანი სამუსიკო საკრავი. სახელწოდება ებანი პირველად „დაბადების“ ქართულ რედაქციაში გვხვდება. როგორც ჩანს, იგი წარმართული დროიდანაა ცნობილი, რასაც აგრეთვე მოწმობს ექვთიმე ათონელის მიერ თარგმნილი სანახაობათა წინააღმდეგ მიმართული კანონის ერთ-ერთი მუხლი. თავდაპირველად ებანის დანიშნულება საკრავთა მწყობრში მონაწილეობა და სიმღერა-გალობის თანხლება იყო. ივანე ჯავახიშვილის აზრით, ებანი, ჩანგი და ქნარი სინონიმებია. ებანი ფართოდ გავრცელდა XI-XIII საუკუნეებში. იგი ხშირად იხსენიება ლიტერატურულ წყაროებში (რუსთაველი, იოანე შავთელი, ჩახრუხაძე, არსენ ბერი, ბასილი ეზოსმოძღვარი).
ლიტერატურა
კატეგორია:სიმებიანი საკრავები კატეგორია:ქართული ხალხური საკრავები
ჟიულ ჟოზეფ პერო
ჟიულ ჟოზეფ პერო (Jules Perrot; დ. 18 აგვისტო, 1810, ლიონი — გ. 24 აგვისტო, 1892, პარამე, ილი და ვილენი) — ფრანგი ბალეტის მსახიობი და ბალეტმაისტერი. XIX საუკუნის რომანტიკული ბალეტის ერთ-ერთი თვალსაჩინო წარმომადგენელი. პეროს დებიუტი შედგა 1830 წელს ლონდონში. 1830-35 წლებში გამოდიოდა პარიზის ოპერაში. იყო მარია ტალიონის პარტნიორი. 1834-48 წლებშილონდონის სამეფო თეატრის ბალეტმაისტერი. აქ დადგა ჩ. პუნის ბალეტები "უნდინა" (1843), "ესმერალდა" (1844), "კატარინა" (1846) და სხვა. 1848 წელს მიიწვიეს პეტერბურგში მთავარ ბალეტმაისტერად. თავისსავე დადგმულ ბალეტებში შეასრულა პიერ გრენგუარის (პუნის "ესმერალდა"), ალინის (ადანის "ფერიების აღზედილი"), მეფისტოფელის (პუნის "ფაუსტი") და სხვა პარტიები. 1859 წელს მიატოვა თეატრი და დაბრუნდა საფრანგეთში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფრანგი ბალეტმაისტერები კატეგორია:დაბადებული 18 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1810 კატეგორია:გარდაცვლილი 24 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1892
სან-ლორენსოს ციხესიმაგრე
სან-ლორენსოს ციხესიმაგრე (Fuerte de San Lorenzo) მდებარეობს პანამაში, კოლონის პროვინციაში, მდინარე ჩაგრესის შესართავთან. 1980 წელს შევიდა იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში სახელით — პანამის კარიბული სანაპიროს ფორტიფიკაციები ქალაქ პორტობელოში. აყალიბებდნენ ესპანეთის მონარქიის ტრანსატლანტიკური ვაჭრობის თავდაცვით სისტემას. წარმოადგენს XVI-XVII საუკუნეების სამხედრო არქიტექტურის ბრწყინვალე მაგალითს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები პანამაში
ფიჯი 1960 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ფიჯიმ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეორედ იასპარეზა 1960 წელს, იტალიის დედაქალაქ რომში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1960 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ფიჯი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ოკეანეთის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
Neivamyrmex falcifer
Neivamyrmex falcifer — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Neivamyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ecitoninae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
მარტინ გორი
მარტინ გორი (დ. 23 ივლისი, 1961) — ინგლისელი ვოკალისტი, სიმღერებისა და რემიქსების ავტორი, დიჯეი. იგი არის ჯგუფის Depeche Mode ერთ-ერთი დამაარსებელი და მისი სიმღერების დიდი ნაწილის ავტორი. გორი მოღვაწეობს უკვე სამი ათეული წლის მანძილზე და ავტორია ჯგუფის ისეთი სიმღერებისა, როგორიც არის "Personal Jesus", "Enjoy the Silence" და "I Feel You".
გარდა მუსიკის ავტორობისა, მარტინი Depeche Mode-ის სიმღერებში ვოკალის შემსრულებელიც არის. ასეთია სიმღერები "Somebody", "A Question of Lust", "One Caress", "Home", "The Things You Said", "Jezebel" და "Sweetest Perfection". მას გამოცემული აქვს ორი საკუთარი ალბომიც, Counterfeit e.p. და Counterfeit².
1999 წელს მას აქვს გადაეცა აივორ ნოველოს ჯილდო საერთაშორისო წარმატების კატეგორიაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 23 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1961 კატეგორია:ინგლისელი მუსიკოსები კატეგორია:Depeche Mode-ის წევრები კატეგორია:XX საუკუნის ინგლისელი მუსიკოსები
გულების მტეხველნი (ფილმი)
გულების მტეხველნი, (ინგლ. I Heart Huckabees) აგრეთვე ცნობილი როგორც სიყვარულის მტეხველნი  , იწერება როგორც I ♥ Huckabees — 2004 წლის კომედიური ჟანრის ფილმი. მისი რეჟისორი არის დევიდ ოუენ რასელი, რომელმაც ჯეფ ბაენასთან ერთად დაწერა სცენარი.
სიუჟეტი
ჯეფების ოჯახური წყვილი, პირადი ემოციური პრობლემების გადასაწყვეტად დეტექტივობას განიზრახავს... მათი პირველი კლიენტი ალბერტ მარკოვსკია... გამოძიების მსვლელობისას, ჯეფები ალბერტის ახლობლებს გაიცნობენ და მიხვდებიან, რომ მათაც სჭირდებათ დახმარება...
სქოლიო
კატეგორია:2004 წლის ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:დეივიდ ოუენ რასელის ფილმები
შუქი მოვიდა (ალბომი)
შუქი მოვიდა — ჯგუფის შუქი მოვიდა სტუდიური ალბომი. იგი გამოვიდა 2001 წელს. ალბომის ტექსტები შეიცავენ ქართული 2000-იანი წლების რეალობისათვის დამახასიათებელ ელემენტებს, როგორიც არის სამარშრუტო ტაქსი, ნავთის ქურა და ენერგოკრიზისი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:2001 წლის ალბომები კატეგორია:შუქი მოვიდა კატეგორია:პანკ-როკ ალბომები კატეგორია:2001 წლის სადებიუტო ალბომები
უილიამ ჰენრი ჰარისონი
უილიამ ჰენრი ჰარისონი  (უილიამ ჰენრი ჰერისონი; William Henry Harrison; დ. 9 თებერვალი, 1773 — გ. 4 აპრილი, 1841) — აშშ-ის სახელმწიფო მოღვაწე, 1841 აშშ-ის მე-9 პრეზიდენტი; სწავლობდა ჰემპდენისა და სიდნეის კოლეჯში, შემდეგ გაიარა სამედიცინო კურსი. მონაწილეობდა ინგლისელებისა და ინდიელების წინააღმდეგ ბრძოლებში. 1812 წელს გენერალ-მაიორის წოდება მიანიჭეს. წარმომადგენელთა პალატის წევრი 1816-1819, სენატორი — 1825-1828. გაატარა კანონი სახელმწიფო მიწების მცირე ნაკვეთებად გაყიდვის შესახებ, რამაც დიდად შეუწყო ხელი დასავლეთის შტატების უკეთ ათვისებას. პრეზიდენტობის მოვალეობის შესრულებიდან 1 თვეში გარდაიცვალა.
ლიტერატურა
კატეგორია:აშშ-ის პრეზიდენტები კატეგორია:აშშ-ის სენატორები კატეგორია:აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრები კატეგორია:ინდიანის გუბერნატორები კატეგორია:ამერიკელი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:დაბადებული 1773 კატეგორია:გარდაცვლილი 1841 კატეგორია:დაბადებული 9 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 4 აპრილი
ეგარსლან ბაკურციხელი
ეგარსლან ბაკურციხელი — XIII საუკუნის ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე. მონღოლებმა ის ერთ-ერთ დუმნის (ჰერეთ-კახეთი და მის აღმოსავლეთით მდებარე თემები შემახიის მთებამდე) უფროსად დანიშნეს. მონაწილეობდა კოხტასთავის შეთქმულებაში. ჟამთააღმწერლის დახასიათებით ეგარსლან ბაკურციხელი იყო „არა ნიჭთა მქონებელი სამჴ[ედ]როთა“ და „მჴედრობის წესთაგან ცარიელი“. ამავე დროს იგი „ღრმად მოუბარი“ კაცი ყოფილა, რისი წყალობითაც მალე დაწინაურებულა და დიდი გავლენა მოუპოვებია. რუსუდანის გარდაცვალების შემდეგ, როდესაც დავით რუსუდანის ძე მონღოლეთში დიდი ყაენის კარზე იმყოფებოდა, ხოლო დავით ლაშას ძე მცირე აზიაში იყო დატყვევებული, ეგარსლან ბაკურციხელმა მთელი ძალაუფლების ხელში ჩაგდება მოინდომა. ამის გამო მის წინააღმდეგ ამხედრდნენ ქართველი პოლიტიკური მოღვაწეები, რომლებმაც ეგარსლან ბაკურციხელი ჩამოაშორეს პოლიტიკურ ასპარეზს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი დიდი ფეოდალები
გაუშუს ლიგა
გაუჩუს ლიგა (Campeonato Gaúcho de Futebol) — შტატი რიუ-გრანდი-დუ-სულის (ბრაზილია) საფეხბურთო ჩემპიონატი. გაუშუს ლიგა ტარდება გაუშუს საფეხბურთო ფედერაციის მიერ (Federação Gaúcha de Futebol).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიუ-გრანდი-დუ-სული კატეგორია:ბრაზილიის ფეხბურთი
წრომის წმინდა მარინეს ეკლესია
ეკლესია დარბაზულია (7,1 X 5,3 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია, რომლის გვერდებზე თითო სწორკუთხა ნიშია. დასავლეთ კედელშიც ერთი სარკმელია. დარბაზი გადახურულია შეისრული კამარით. ჩრდილოეთ ფასადზე შემორჩენილია ქვიშაქვის თაროსებრი ლავგარდნის ფრაგმენტები.
სქოლიო
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ხუბაშვილების ციხე
ხუბაშვილების ციხე – კოშკი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ კარბის ცენტრში, ხუბაანთ უბანში. თარიღდება XVII-XVIII საუკუნეებით.
კოშკი ცილინდრულია (დიამეტრი 7,7 მ, კედლის სისქე 1,5 მ), ნაგებია რიყის ქვით. დაზიანებულია - შემორჩენილია სამი სართული. შესასვლელი ჩრდილოეთით, პირველ სართულზეა. პირველი სართული ოთხკუთხაა (4,4 X 3,9 მ); ოთხივე კედელში დიდი და პატარა თახჩებია. მეორე სართული კვადრატულია (4,2 X 4,2 მ). აღმოსავლეთ კედელში ჩაშენებულია ბუხარი. მის ორივე მხარეს სათოფურებიანი თახჩებია, მარჯვნივ ცალმაგი სათოფურია, მარცხნივ ორმაგი. ჩრდილოეთ კედელში თითო დიდი და მცირე თახჩაა სათოფურებით. სამხრეთ კედელში მაღალი თახჩაა ორმაგი სათოფურით. სათოფურის ორივე მხარესაც თითო სათოფურია, ზევით კი სარკმელია გაჭრილი. პირველი და მეორე სართულები გადახურულია აგურის ცილინდრული კამარით. მესამე სართულის კედლები სანახევროდ დანგრეულია. სართულები ერთმანეთს უკავშირდება კედელში დატანებული კიბით.
ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის კოშკები
პატარა ღრომი
პატარა ღრომი — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში, ღრომის თემში.
გეოგრაფია
მდებარეობს მდინარე მეჯუდის მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 900 მეტრი, ცხინვალიდან 30 კილომეტრი.
ისტორია
1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში, ხოლო 2006 წლამდე შედიოდა გორის მუნიციპალიტეტში. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ, ხოლო სოფელს დე ფაქტო აკონტროლებს სეპარატისტული სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა, რომლის ტერიტორიაზე სოფელს მიანიჭეს ოსური სახელწოდება (...).
სქოლიო
კატეგორია:ღრომის თემის სოფლები
შარლ აზნავური
შაჰნურ ვახინაკ აზნავურიანი  (Շահնուր Վաղինակ Ազնավուրեան), უფრო მეტად ცნობილი, როგორც შარლ აზნავური (Charles Aznavour ; დ. 22 მაისი, 1924, პარიზი — გ. 1 ოქტომბერი, 2018 ) — სომხური წარმოშობის ფრანგი მომღერალი, კომპოზიტორი და მსახიობი.
ბიოგრაფია
დაიბადა სომეხი ემიგრანტების ოჯახში, რომლებიც საფრანგეთში 1922 წელს გადასახლდნენ. შარლის დედა სომეხ ვაჭართა ოჯახიდან იყო, რომელიც თურქეთში ცხოვრობდა, მამა საქართველოში დაიბადა.
სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი მომღერლები კატეგორია:ფრანგი კომპოზიტორები კატეგორია:ფრანგი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1924 კატეგორია:დაბადებული 22 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 2018 კატეგორია:გარდაცვლილი 1 ოქტომბერი
ლა-გუაირა
ლა-გუაირა (La Guaira) — საპორტო ქალაქი ჩრდილოეთ ვენესუელაში, ვარგასის შტატის დედაქალაქი. მდებარეობს კარიბის ზღვის სანაპიროზე, ზღვის დონიდან დაახლოებით 4 მ სიმაღლეზე. ქვეყნის დედაქალაქ კარაკასიდან დაშორებულია 30 კილომეტრით. ამ უკანასკნელს უკავშირდება სარკინიგზო ხაზითა და საავტომობილო გზებით.
2009 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 270.792 კაცს. ქალაქი და პორტი ძლიერ დაზარალდა 1999 წლის დეკემბერში მომხდარი ძლიერი სტიქიური უბედურების შედეგად, რომელიც შეეხო რეგიონის დიდ ნაწილს. დაზარალდა პორტიც. ექსპორტს შეადგენს კაკაო, ყავა და თამბაქო. ლა-გუაირა წარმოადგენს დიდ საზღვაო ნავსადგურსა და თევზჭერის ცენტრს. განვითარებულია მრეწველობა, ძირითადად მუშავდება საიმპორტო ნედლეული. გაბატონებულია მშრალი, ტროპიკული კლიმატი.
პირველი დასახლება გაჩნდა 1555 წელს. სანაპირო დასახლება XVIII საუკუნეში გადაიქცა უმნიშვნელოვანეს საპორტო ქალაქად. ინგლისელი, ჰოლანდიელი და ფრანგი მეკობრეების შემოსევის დროს ლა-გუაირა გარდაიქმნა ციხე-სიმაგრედ. XVIII საუკუნეში ქალაქთან გაიმართა ბრძოლა, 1812 წელს მის მიდამოებში შედგა საზღვაო ბრძოლა.
დღეისათვის ლა-გუაირა მნიშვნელობით ქვეყნის მეორე პორტია პუერტო-კაბელიოს შემდეგ.
ქალაქ ლა-გუაირას ჰყავს საკუთარი პროფესიონალური ბეისბოლის გუნდი, რომელიც ასპარეზობს ვენესუელის ბეისბოლის ლიგაში.
სქოლიო
კატეგორია:ვენესუელის ქალაქები
კომუტატური ალგებრა
კომუტატური ალგებრა — აბსტრაქტული ალგებრის ნაწილი რომელიც შეისწავლის კომუტატურ რგოლებს და მასთან დაკავშირებულ ობიექტებს (იდეალი, მოდული და ა. შ.).
კატეგორია:ალგებრა
ჭილაია
საკუთარი სახელი ჭილაია შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
Neivamyrmex fallax
Neivamyrmex fallax — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Neivamyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ecitoninae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ოსკარ ნიმეიერი
ოსკარ ნიმეიერი (Oscar Niemeyer, დ. 15 დეკემბერი, 1907, რიო-დე-ჟანეირო, ბრაზილია — გ. 5 დეკემბერი, 2012, რიო-დე-ჟანეირო, ბრაზილია) — ბრაზილიელი არქიტექტორი, მოდერნისტული არქიტექტურის წარმომადგენელი.
ბიოგრაფია
1934 წელს, რიო-დე-ჟანეიროში დაამთავრა „ესკოლა ნაციონალ დე ბელას არტეზი“. ამავე პერიოდში იგი შეუერთდა ბრაზილიელი არქიტექტორების ჯგუფს, რომლებიც თანამშრომლობდნენ ლე კორბუზიესთან განათლებისა და ჯანდაცვის სამინისტროს ახალი შენობის პროექტზე რიო-დე-ჟანეიროში. ამ პროექტზე ოსკარ ნიმეიერი ლუჩიო კოსტასთან და ლე კორბუზიესთან 1938 წლამდე მუშაობდა.
კორბუზიეს გავლენა ნიმეიერის ადრეულ ნამუშევრებზე აშკარაა. თუმცა მან თანდათან შექმნა საკუთარი თლილი ფორმები. მისმა სიმსუბუქემ შექმნა სივრცე რამაც არქიტექტურული სქემა გარდაქმნა რაღაც აქამდე უცნობში. ჰარმონიულობა, გრაციოზულობა და ელეგანტურობა, ნიმეიერის შემოქმედებას კარგად აღწერს ეს სიტყვები. ნიმეიერის შექმნილმა ადაპტაციებმა შესაძლებელი გახადა გამოცდილების ეფექტიანი გამოსახვა, რათა დაეკავშირებინა ბაროკოს ენა თანამედროვე არქიტექტურასთან. რაც განახორციელეს ცნობილმა მათემატიკოსებმამა ხუან კარტოზომ და იტალიელმა პიერ ლუიჯი ნერვიმ. მინი|მარცხნივ|[[ბრაზილია (ქალაქი)|ბრაზილიის საკათედრო ტაძარი]] მინი|250პქ|[[ბრაზილიის ეროვნული კონგრესი]]
ჩაზნექილი და ამოზნექილი გუმბათები ბრაზილიის ეროვნული კონგრესის შენობაზე, სვეტები ალვორადასა და პლანალტოს სასახლეებზე, უაღრესად ორიგინალური თვისებებია. ოსკარ ნიმაიერმა წარმატებით შეაერთა მართკუთხა და სიმეტრიული პერსპექტივები ესპლანსისა და სამინისტროს აშენებით ჩუქურთმებისა შესაქმნელად, რკინაბეტონის გამოყენება და სწორი ხაზის ესტეთიური შესაძლებლობების საოცარი გამოყენება გარდაიქმნა ქარხნებში ცათამბრჯენებში საცხოვრებელ ზონებში თეატრებში ტაძრებში და სხვა. მათგან აღსანიშვნის ღირსია “obra do berco” “Estrada das Canoas”- რეზიდენცია რიო-დე-ჟანეიროში და “ Ibirapuera“-ს კომპლექსი სან-პაულუში.
1939 წელს ნიმეიერმა და კოსტამ შექმნეს ბრაზილიური პავილიონი, ნიუ-იორკის მსოფლიო გამოფენაზე. 1942 წლამდე შექმნილ შენობებზე ეტყობა ბრაზილიური ბაროკოს ზეგავლენა. მიუხედავად იმისა რომ ნიმეიერი ასოცირდება თავის მთავარ შედევრთან დედაქალაქ ბრაზილიასთან, მან ადრეული აღიარება მოიპოვა თავისი მასწავლებლისგან კორბუზიესგან, როდესაც  ერთად მუშაობდნენ მსოფლიოს ერთ-ერთ ყველაზე სიმბოლურ შენობაზე — გაეროს სათავო ოფისზე ნიუ-იორკში.
1957 წლიდან 1959 წლამდე ოსკარ ნიმეიერი დაინიშნა კომპანია „ნოვა-კაპანის" არქიტექტურულ მრჩევლად. ეს კომპანია მუშაობდა ლუი კოსტას ბრაზილიის გეგმის განხორციელებაზე. შემდეგ წელს ნეიმერი ნოვა კაპანის მთავარი არქიტექტორი გახდა და ქმნიდა ქალაქის მნიშვნელოვანი ნაწილის უმრავლესობას. ეს შენობები ხაზს უსვამდნენ თანამედროვე სიმბოლიზმის კრეატიულობას.
5 წლის შემდეგ, 1964 წელს კომუნისტურ პარტიასთან პოლიტიკურმა კავშირმა ნიმეიერი იაძულა საფრანგეთში გაქცეულიყო. სადაც შექმნა საფრანგეთის კომუნისტური პარტიის შენობა. დიქტატურის დასრულების შემდეგ დაბრუნდა ბრაზილიაში, სადაც ასწავლიდა უნივერსიტეტში და ეწეოდა კერძო პრაქტიკას. მინი|250პქ|თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი დედამიწის სამხრეთ ნახევარსფეროში ოსკარ ნიმეიერი იყო პირველი, რომელმაც შემოიტანა ახალი კონცეფციები არქიტექტურაში, მისი დიზაინები გამოირჩევა არტისტული მოქნილობით, რომელიც დაფუძნებულია ლოგიკაზე და შინაარსზე.
ნიმეიერის წვდომა დიდი არქიტექტურისადმი, რომელიც დაკავშირებულია თავისი სამშობლოს ფესვებთან, გარდაიქმნა ახალ მოქნილ ფორმებში და შენობების ლირიციზმში, არა მხოლოდ ბრაზილიაში, არამედ მთელ მსოფლიოში. თავისი ცხოვრების მიღწევებისთვის მიღებული აქვს პრიცკერის პრემია.
ოსკარ ნიმეიერი განაგრძობს სამუშაო დაფაზე მუშაობას და ესალმება არქიტექტორებს მთელი მსოფლიოდან. მას სურს, რომ არქიტექტორებს შთააგონოს მგრძნობელობა ესთეტიურობისადმი, რამაც შეაძლებინა არქიტექტურული ფორმების მანიპულაციით სილამაზისკენ სწრაფვა.
სქოლიო
კატეგორია:ბრაზილიელი არქიტექტორები კატეგორია:მოდერნისტი არქიტექტორები კატეგორია:დაბადებული 1907 კატეგორია:გარდაცვლილი 2012
637
თარიღი უცნობია
''
*
ჭკადუა
საკუთარი სახელი ჭკადუა შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
ფიჯი 1968 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ფიჯიმ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მესამედ იასპარეზა 1968 წელს, მექსიკის დედაქალაქ მეხიკოში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1968 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ფიჯი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ოკეანეთის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ვინს კლარკი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 3 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1960 კატეგორია:ინგლისელი მუსიკოსები კატეგორია:Depeche Mode-ის წევრები კატეგორია:XX საუკუნის ინგლისელი მუსიკოსები
უწყვეტობა
უწყვეტობა — ცნება მათემატიკაში, უპირველეს ყოვლისა ანალიზში და ტოპოლოგიაში. ინტუიციურად ფუნქციის უწყვეტობა ნიშნავს, რომ მისი არგუმენტის მცირე ცვლილება გამოიწვევს ფუნქციის მნიშვნელობის მცირე ცვლილებას.
კატეგორია:ანალიზი კატეგორია:ტოპოლოგია
ტოროლას ბუდე
ტოროლას ბუდე (La Masseria Delle Allodole) — იტალიელი რეჟისორი ძმების, პაოლო და ვიტორიო ტავიანების ფილმი. ასახავს სომეხთა გენოციდს 1915 წელს ოსმალეთის იმპერიაში. გამოვიდა 2007 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:2007 წლის ფილმები კატეგორია:ფრანგული ფილმები კატეგორია:იტალიური ფილმები კატეგორია:ბულგარული ფილმები კატეგორია:ესპანური ფილმები კატეგორია:იტალიურენოვანი ფილმები კატეგორია:დრამატული ფილმები კატეგორია:წიგნებზე დაფუძნებული ფილმები კატეგორია:ძმები ტავიანების ფილმები
თეაგენე
თეაგენე (Θεαγένης; ძვ. წ. VII საუკუნე) — ბერძნული პოლისის მეგარის ტირანი. ძველი საბერძნეთის „უფროსი“ ტირანიის წარმომადგენელი. სავარაუდოდ, როგორც მხედართმავარმა პოპულარობა მოიპოვა ათენთან ომის დროს კუნძულ სალამინისთვის, სადაც მეგარელი ახალმოშენეები გადასახლდნენ. დემოსის მხარდაჭერაზე დაყრდნობით, რომელმაც მას პირადი დაცვა გამოუყო, ძვ. წ. VII საუკუნის შუა ხანებში ხელისუფლებას ჩამოაშორა მმართველი არისტოკრატია. თავისი ქალიშვილი მიათხოვა წარჩინებულ ათენელს — კილონს და ათენში ხელისუფლების ხელში ჩასაგდებად წარუმატებელი მცდელობის დროს ცდილობდა მისთვის დახმარება გაეწია. თეაგენეს უკავშირდება წყალსადენის აშენება, რომლის საშუალებითაც წყალი წყაროდან ქალაქის დიდ წყალსაცავში ჩაედინებოდა; ამ წყალსაცავის ნაშთები დღემდეა შემორჩენილი. ბოლოს იძულებული გახდა მეგარიდან გაქცეულიყო.
სქოლიო
კატეგორია:ძვ. წ. VII საუკუნის ბერძნები კატეგორია:არქაული ტირანები
შინდისი
შინდისი — სოფელი თბილისში, მთაწმინდის რაიონში. მდებარეობს თრიალეთის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთი განშტოების კალთაზე, ზღვის დონიდან 820 მეტრზე, თბილისის ცენტრიდან — 15 კილომეტრის დაშორებით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1722 კაცი.
2007 წლამდე სოფელი ადმინისტრაციულად მიეკუთვნებოდა გარდაბნის მუნიციპალიტეტის ტაბახმელის თემს, 2007 წლიდან დაექვემდებარა ქალაქ თბილისის დიდგორის რაიონს, 2013 წლის თბილისის ტერიტორიული რეფორმის შემდეგ გადავიდა მთაწმინდის რაიონის შემადგენლობაში.
სიმღერა ნიბელუნგებზე
მინი|250პქ|ხელნაწერის პირველი გვერდი სიმღერა ნიბელუნგებზე (Nibelungenlied) — გერმანული საგმირო ეპოსი, რომელიც XII საუკუნის დასაწყისში უცნობი ავტორის მიერ არის შექმნილი.
სიუჟეტი
ბურგუნდიაში სატახტო ქალაქ ვორმსში ცხოვრობდა მშვენიერი ასული კრიმჰილდე. მისი ძმები - გუნთერი, გერნოტი და გიზელჰერი ბურგუნდიის მეფეები და კეთილშობილი რაინდები იყვნენ.
ერთხელ კრიმჰილდემ ნახა სიზმარი, რომ მის შევარდენს ორი ორბი ჰკორტნიდა. შეშფოთებულმა სიზმარი დედას უამბო, რომელმაც განუმარტა - შევარდენი, ანუ მისი რჩეული, საყვარელი ადამიანი დაიღუპებოდა, თუ ღმერთი არ შეიწყნარებდა. ამიტომ კრიმჰილდემ გადაწყვიტა არავინ შეჰყვარებოდა.
ნიდერლანდების სამეფოში, ქალაქ ქსანტენში მეფე ზიგმუნდსა და დედოფალ ზიგელინდს ჰყავდათ უფლისწული ზიგფრიდი, რომელიც დიდი ფიზიკური ძალითა და სიბრძნით გამოირჩეოდა.
შეიტყო ზიგფრიდმა კრიმჰილდეს სილამაზის ამბავი, გადაწყვიტა, ცოლად შეერთო იგი და გასამგზავრებლად სამზადისს შეუდგა.
როცა რაინდები გუნთერის სასახლეს მიადგნენ, ისინი ვერავინ იცნო. მხოლოდ ჰაგენ ტრონიელმა, ბურგუნდთა სწორუპოვარმა რაინდმა და მრავალი ქვეყნის მხილველმა ივარაუდა, რომ იმ მოყმეთა შორის ზიგფრიდი უნდა ყოფილიყო. გაიხსენა, რაც მის შესახებ ჰქონდა გაგონილი: ერთხელ ზიგფრიდი ნიბელუნგების გარდაცვლილი მეფის შვილებს - ნიბელუნგსა და შილბუნგს გადაჰყრია, რომლებიც ნიბელუნგების განძს ვერ იყოფდნენ. დახმარებისთვის მისთვის მიუმართავთ და როდესაც მანაც ვერ შეძლო განძის გაყოფა, ძმები თავს დასხმიან, ზიგფრიდი შებრძოლებია და დაუხოცია ისინი. განძი ისევ გამოქვაბულში დაუტოვია თავის ძველ მცველთან, ჯუჯა ალბერიხთან. თან მხოლოდ ხმალი ბალმუნგი და უჩინ-მაჩინის ქუდი წამოუღია.
ჰაგენმა მეორე ამბავიც გაიხსენა: როდესაც ზიგფრიდმა დიდ ბრძოლაში ურჩხული დაამარცხა, სხეული მის სისხლში განიბანა და შეიმოსა რქოვანი კანით. ამგვარად იგი სრულიად შეუვალი გახდა. მხოლოდ ბეჭებზე, სადაც ცაცხვის ფოთოლი დაეცა და სისხლი არ მიეკერა, ჰქონდა პატარა დაუცველი ადგილი.
ყოველივე ამის გათვალისწინებით, ბურგუნდელებმა გადაწყვიტეს, სტუმრები პატივით მიეღოთ. ცოტა ხანში ზიგფრიდმა ყველა მოხიბლა თავისი ფიზიკური ძალითა და სილამაზით. მასპინძლებს დაეხმარა სამტროდ მოსული საქსებისა და დანიელების მოგერიებაში. გამარჯვების აღსანიშნავად გამართულ წვეულებაზე პირველად ნახა ზიგფრიდმა მშვენიერი კრიმჰილდე.
გუნთერს კი დიდი სურვილი ჰქონდა ცოლად ისლანდიის დედოფალი ბრუნჰილდე შეერთო. თუმცა ეს იოლი საქმე არ იყო, რადგან, პირობის თანახმად, მისი ხელის მაძიებელს ქალი სამ შეჯიბრში უნდა დაემარცხებინა თუ არა და სიკვდილი ელოდა. რადგან ბრუნჰილდეს ფიზიკური ძალის შესახებ საქვეყნოდ იყო ცნობილი, ჰაგენმა გუნთერს ურჩია, დახმარება ზიგფრიდისათვის ეთხოვა. ზიგფრიდმა აღუთქვა დახმარება, თუკი გუნთერი დას ცოლად გაატანდა.
შეჯიბრში უჩინ-მაჩინის ქუდის გამოყენებით დაამარცხა ზიგფრიდმა ბრუნჰილდე, თუმცა ქალი დარწმუნებული იყო რომ მას გუნთერმა სძლია.
ვორმსში ორი ქორწილი ერთად გაიმართა.
გუნთერს კიდევ დასჭირდა ზიგფრიდის დახმარება. შესჩივლა, რომ ბრუნჰილდემ პირველივე ღამეს არ მოისურვა მეუღლის ალერსი, გაბრაზებულმა წელიდან მოიხსნა ქამარი, გუნთერი გაკოჭა და კედელზე მიჭედებულ ლურსმანზე დაკიდა. მეორე ღამეს ბრუნჰილდესთან საძინებელში ზიგფრიდი შევიდა. ქალმა იგი სიბნელეში ვერ იცნო. ალერსზე კვლავ უარი უთხრა და გაიმართა ბრძოლა მათ შორის. ერთხანს ქალმა დაჯაბნა კიდეც, მაგრამ საბოლოოდ ზიგფრიდმა სძლია. შეხსნა მას ქამარი და ოქროს ბეჭედი, რომელნიც შემდეგ კრიმჰილდეს გადასცა.
მალე ზიგფრიდი მეუღლითურთ ნიდერლანდისკენ გაემგზავრა. ზიგმუნდ მეფე სიხარულით შეეგება მათ და შვილს გვირგვინი დაულოცა. ათი წლის თავზე მათ ვაჟი ეყოლათ, რომელსაც ბიძის მსგავსად გუნთერი უწოდეს. შემდეგ ბრუნჰილდესაც შეეძინა ვაჟი და მას ზიფრიდი დაარქვეს.
ბრუნჰილდეს თხოვნით გუნთერმა ბურგუნდიაში დაპატიჟა და და სიძე. სტუმრების პატივსაცემად მართავდნენ ნადიმებსა და ასპარეზობებს. ბრუნჰილდეს სულ ღრღნიდა ეჭვი, თუ რატომ არ იქცეოდა ზიგფრიდი ისე, როგორც ეს ვასალს შეეფერებოდა. ის ხომ გაიცნო, როგორც გუნთერის ვასალი. ამის გამო მოხდა კამათი რძალ-მულს შორისაც. ვორმსის ტაძარში წირვაზე დასასწრებად მისულმა დედოფლებმა არ ისურვეს ერთმანეთისთვის გზა დაეთმოთ. ბრუნჰილდეს აზრით, ქვეშევრდომი მასზე წინ არ უნდა წასულიყო. კრიმჰილდე კი თავს ვასალად არ მიიჩნევდა. საქმე იქამდე მივიდა, რომ ამ უკანასკნელმა საიდუმლო გასცა. ბრუნჰილდემ შეიტყო, რომ საქორწილო სარეცელზე იგი ქმარმა კი არა, ზიგფრიდმა დაიმორჩილა და ამის დასტურად, მისგან წამოღებული ნივთებიც აჩვენა კრიმჰილდემ.