cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
თელავის აკლდამა
თელავის აკლდამა — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს თელავში, დავით რექტორის ქუჩაზე. თარიღდება XVII საუკუნით. ნაგებობა გეგმით შიგნიდან წრიულია, გარედან რვაწახნაგა. შესასვლელი აღმოსავლეთითაა, თაღიანი კარი შესასვლელის ძირიდან სამიოდე მეტრით ქვევითა. დარბაზის ირგვლივ საფეხური შემოუყვება, აკლდამის გადამხურავი გუმბათი, შიგნით და გარეთ, სეგმანტურია. გუმბათის წვეროში სასანთლოხვრელია. გარედან წიბოებზე გამოყვანილია ნახევარწრიული პილასტრები, მათზე დაყრდნობილი თაღებით. ყოველ წახნაგზე თაღოვანი არე იფარგლება, რაშიც აგურისწყობა ფიგურულია. აქიტექტურული ფორმებით შენობა XVII საუკუნის ისლამური სამყაროს აკლდამების მსგავსია იგი როგორც ჩანს განკუთვნილი იყო წარჩინებული პირებისთვის.
სტოპინის მხარე
ესაზღვრება გარკალნეს, როპაჟის, სალასპილსის მხარეები და ქალაქი რიგა. მხარე შეიქმნა 2004 წელს, რიგის რაიონის, სტოპინის თემისაგან.
მოსახლეობა
მოსახლეობა 2010 წლის 1 იანვრისათვის შეადგენს 9 908 კაცს. მხარის ფართობია 53,5 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:ლატვიის მხარეები
დიდი დუკა
მინი|[[ალექსი აპოკაუკოსი, ერთ-ერთი დიდი დუკა|250პქ|მარჯვნივ]] დიდი დუკა ან მეგადუკა (μέγας δούξ), ასევე ფლოტის დუკა (δούξ τοῦ στόλου) — გვიანდელი ბიზანტიის იმპერიის ერთ-ერთი უმაღლესი თანამდებობა იერარქიაში, ფლოტის მთავარსარდალი. ზოგჯერ გამოიყენება ლათინიზირებული მეგადუქსი (megadux < μεγαδούξ). ბერძნული სიტყვა დუკა (δούξ) აღნიშნავს ლიდერს ან მეთაურს.
სქოლიო
კატეგორია:ბიზანტიური სამხედრო წოდებები კატეგორია:ბიზანტიური თანამდებობები
ყურდლარი (აღდამი)
ყურდლარი (Qurdlar, Քուրդլար) — სოფელი აზერბაიჯანში,  მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკაში, აღდამის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აღდამის რაიონის სოფლები
კოდო-დელ-პუსუსოს რაიონი
კოდო-დელ-პუსუსოს რაიონი (Distrito de Codo del Pozuzo) — რაიონი პერუში, უანუკოს რეგიონის პუერტო-ინკას პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 450 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 238 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 1.9 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 3 328 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უანუკოს რეგიონის რაიონები კატეგორია:პუერტო-ინკას პროვინციის რაიონები
ბენაგუასილი
ბენაგუასილი (Benaguacil, Benaguasil) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ვალენსიის ავტონომიური გაერთიანების ვალენსიის პროვინციის კამპო-დე-ტურიის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 25,4 კმ². მოსახლეობა — 11 256 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ვალენსიის მუნიციპალიტეტები
სოფის არჩევანი (ფილმი)
სოფის არჩევანი (Sophie's Choice) — 1982 წლის ამერიკული დრამატული ფილმი. დაფუძნებულია უილიამ სტაირონის ამავე სახელწოდების რომანზე. ფილმი ასახავს ჰოლოკოსტის მოვლენებს გადარჩენილი პოლონელი ქალის ცხოვრებას. მერილ სტრიპმა მიიღო ოსკარისა და ოქროს გლობუსის ჯილდოები საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1982 წლის ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:გერმანულენოვანი ფილმები კატეგორია:პოლონურენოვანი ფილმები კატეგორია:რომანებზე დაფუძნებული ფილმები კატეგორია:ფილმები ჰოლოკოსტის შესახებ კატეგორია:Universal Pictures-ის ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ალან პაკულას ფილმები
შრი-ლანკის კომუნისტური პარტია
შრი-ლანკის კომუნისტური პარტია (შლკპ; ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය, இலங்கை கம்யூனிஸ்ட் கட்சி) — კომუნისტური პარტია შრი-ლანკაში. 2004 წლის არჩევნებზე მონაწილეობდა როგორც ხალხის თავისუფლების გაერთიანებული ალიანსის ნაწილი. ბლოკმა ხმების 45,6% და შესაბამისად 225 კაციან პარლამენტში 105 მანდატი მიიღო.
ისტორია
შრი-ლანკის კომუნისტური პარტია დაარსდა 1943 წლის 3 ივლისს გაერთიანებული სოციალისტური პარტიისა და ცალკეული კომუნისტური ჯგუფების საფუძველზე. 1972 წლამდე ერქვა „ცეილონის კომუნისტური პარტია“. მისი პირველი ყრილობა 1945 წლის აპრილში ჩატარდა. მას შემდეგ რაც ცეილონმა დამოუკიდებლობა მოიპოვა (1948), შლკპ მოითხოვდა კოლონიალიზმის ნაშთების მოსპობას, იბრძოდა საშინაო რეაქციის წინააღმდეგ. მან ხელი შეუწყო მთავრობის სათავეში დემოკრატიული კოალიციის მოსვლას სოლომონ ბანდარანაიკეს (1956-59) მეთაურობით და მხარს უჭერდა მის ანტიიმპერიალისტურ და დემოკრატიულ პროგრამას.
1965 წლის არჩევნებში შრი-ლანკის კომუნისტურმა პარტიამ 4 ადგილი მიიღო. ცეილონის თავისუფლების პარტიასა და ცეილონის სოციალისტურ პარტიასთან ერთად კომპარტიამ შეადგინა დემოკრატიული ოპოზიცია დადლი შ. სენანაიაკეს (1965-70) მთავრობის წინააღმდეგ. 1968 წელს შემუშავდა ერთობლივი მოქმედების პროგრამა და შეიქმნა ამ პარტიების გაერთიანებული ფრონტი.
1970 წლის საყოველთაო არჩევნებში გაერთიანებულმა ფრონტმა გაიმარჯვა (157 ადგილიდან 121 მიიღო). კომპარტიამ პარლამენტში ექვსი ადგილი მიიღო და სირიმავო ბანდარანაიკეს კოალიციურ მთავრობაში შევიდა. შრი-ლანკის კომუნისტური პარტიის მერვე ყრილობამ (1972) გაერთიანებული ფრონტის შიგნით მემარცხენე და დემოკრატიული ძალების ერთიანობის განმტკიცების ამოცანა წამოაყენა.
1975 წელს შრი-ლანკის კომუნისტურმა პარტიამ მიიღო ახალი პროგრამა, რომელმაც გამოაცხადა არაკაპიტალისტური გზით ქვეყნად სოციალიზმის განვითარების კურსი.
როდესაც თავისუფალმა პარტიამ დატოვა სახალხო ალიანსი და 2004 წლის არჩევნებამდე შეიქმნა მემარცხენე ნაციონალისტებთან — „ჯანატა ვიმუკტი პერამუნა“-სთან ერთად შექმნა ეროვნული თავისუფლების ალიანსი, შრი-ლანკის კომპარტია მონაწილეობდა ახალ ალიანსის პლატფორმაზე, თუმცა ის არ იყო ფორმალურად მისი ნაწილი.
დღევანდელი შემადგენლობა
200px|მინი|მარჯვნივ|შრი-ლანკის კომუნისტური პარტიის დროშა 2004 წლის 2 აპრილს ხალხის თავისუფლების გაერთიანებული ალიანსთან ერთად მონაწილეობა მიიღო არჩევნებში და ორი კაცით შევიდა პარლამენტში.
პარტიის ორგანიზაციები
შრი-ლანკის კომუნისტური პარტიის ახალგაზრდულ ფრთას წარმოადგენს „კომუნისტი ახალგაზრდობის ფედერაცია“, რომელიც ორგანიზაცია დემოკრატიული ახალგაზრდობის მსოფლიო ფედერაციის წევრია.
პირველი მაისის აღლუმები
2008 წლის 1 მაისს, კოლობმოში კომუნისტურმა პარტიამ, ლანკა სამა სამაჯამ („ლანკას თანასწორი საზოგადოების პარტია“) და „დემოკრატიულმა მემარცხენე ფრონტმა“ გამართეს მათი კომბინირებული სოციალისტური სახალხო ფრონტის პირველი მაისის ყრილობა.
სქოლიო
* კატეგორია:შრი-ლანკის პოლიტიკური პარტიები
ავსტრიული სამზარეულო
thumb|[[ვენური შნიცელი კარტოფილით]] thumb|[[ზახერი (ტორტი)|ტორტი „ზახერი“]] thumb|[[ვენური მელანჟი]] ავსტრიულ სამზარეულოს ხშირად ვენურ სამზარეულოსთან აიგივებენ, თუმცა ავსტრიის ტრადიციული კულინარიული ხელოვნება აისახება რეგიონული ვარიაციების მრავალფეროვნებაში, რომელიც განპიობებულია ავსტრო-უნგრეთის იმპერიის საერთო ისტორიით. ავსტრიულ სამზარეულოში უნგრეთის, ბოჰემიის, ბავარიისა და იტალიის კულინარიული ტრადიციები ერთმანეთთანაა შერწყმული. ასევე, გადმოტანილია სხვა ქვეყნის კულინარიული ნაწარმები და მომზადების ტექნოლოგიები, და ადაპტირებულია ადგილობრივ ტრადიციებთან. ავსტრიული სამზარეულო მთელი მსოფლიოსთვის, უპირველეს ყოვლისა, ცნობილია ვენური შნიცელით.
სადილობის დრო
საუზმე კონტინენტური ტიპისაა, შედგება პურისგან რომელსაც სხვადასხვა ჯემს ან ძეხვეულსა და ყველს აყოლებენ. ამას ემატება ყავა, ჩაი ან წვენი. შუადღეს მირთმევა ტრადიციულად დღის მთავარი კერძი იყო, თუმცა დღესდღეობით რადგან ავსტრიელები მეტ დროს სახლიდან მოშორებით მუშაობაში ატარებენ, ეს ტრადიცია შეიცვალა. დღის მთავარ კერძს ახლა ისინი საღამოობით მიირთმევენ.
ხორცი
ავსტრიაში ყველაზე პოპულარული საქონლის, ღორის, ქათმის, ინდაურის და ბატის ხორცია. ცნობილი ვენური შნიცელი ტრადიციულად ხბოს ხორცისგან მზადდება. განსაკუთრებულად ფართოდ გამოიყენება ღორები, რომელთა შიგნეული, დინგი და ჩლიქებიც კი უამრავი კერძის შემადგენელი კომპონენტია. Fledermaus-ი რაც გერმანულად ღამურას ნიშნავს, ღორის ბარკლის ძვლიანი ნაჭერია რომელიც აღნიშნულ ფრინველს მოგვაგონებს. ის აღწერილია როგორც "ძალიან წვნიანი, ნაწილობრივ ცხიმიანი და მყესებით დასერილი", ეს უკანასკნელი მას შესაფერისს ხდის შესაორთქლად, მოსათუშად ან მარინადში დარბილების შემდეგ შესაწვავად.
ნამცხვრები
ეს ნამცხვრები როგორც წესი მოსამზადებლად რთულია. მათი მიირთმევენ კაფეებში ან ყიდულობენ საცხობში.
დესერტები
ავსტრიული დესერტები როგორც წესი ზემოთ აღწერილ ნამცხვრებზე უფრო მარტივია. მათ შორის ყველაზე ცნობილია ვაშლის შტრუდელი, რომელიც ვაშლით ამოვსებული და გარშემორტყმული თხელი ცომის ფენებია, როგორც წესი დარიჩინითა და ქიშმიშით. შტრუდელის ყველაზე ძველი რეცეპტი 1697 წლიდან არის. მისი ხელნაწერი ვენის მერიის ბიბლიოთეკაში ინახება.
ავსტრიელთა კიდევ ერთ საყვარელ დესერტს ''Kaiserschmarr'n-ი მიეკუთვნება. რომელიც ქიშმიშებითა და სხვადასხვა ხილით მომზადებული ფუმფულა, ტკბილი და სქელი ფენქეიქია. ის რამდენიმე ნაწილად გადატეხილი მოაქვთ სუფრასთან და მირთმევამდე ხილის კომპოტში ავლებენ, რომელიც ტრადიციულად ქლიავისგან მზადდებოდა. ამბობენ რომ ცნობილი დანიური ფუნთუშა ვენიდან მოდის და დანიაში მას wienerbrød-ს ანუ ვენურ პურს უწოდებენ.''
ყავა
ავსტრიას ხშირად მოიხსენიებენ, როგორც ქვეყანას რომელმაც ევროპას ყავა გააცნო. ცნობილი ლეგენდის თანახმად, 1683 წლის ვენის ალყის შემდეგ უკან დახეულ თურქ მებრძოლებს, ქალაქთან ყავის მარცვლებით სავსე ჩანთები დარჩათ. მიუხედავად იმისა რომ ევროპაში პირველი კაფეები წლებით ადრე გაიხსნა, ვენის კაფეს კულტურა ქალაქის იდენტობის მნიშვნელოვან ნაწილად იქცა.
საუზმეები
საუზმეებს შორის, უმეტესად სხვადასხვაგვარი ძეხვიანი, შებოლილი და ყველიანი სენდვიჩი ჭარბობს.
დესერტები
ავსტრიელები დიდი რაოდენობით დესერტს მიირთმევენ.
ძირითადი კერძები
ავსტრიული სამზარეულოს ძირითადი კერძები, უმეტესად გადმოტანილია სხვა ქვეყნებიდან, მაგალითად, უნგრული სამზარეულოდან გულიაში ან ქათმის პაპრიკაში. ამასთან, მრავალმა კერძმა მიიღო სპეციფიკა „ავსტრიულად“.
რესურსები ინტერნეტში
*
კიმ ჯონ ჰიუნი
კიმ ჯონ ჰიუნი (დ.8 აპრილი, 1990, კვანჯინგუ, სამხრეთი კორეა - გ.18 დეკემბერი, 2017, სეული, ცნობილი, როგორც ჯონ ჰიუნი) — სამხრეთ კორეელი მომღერალი და კომპოზიტორი, პროდიუსერი, რადიოწამყვანი და ავტორი. ბოიბენდ SHINee-ს მთავარი წევრი და პროექტ SM the Ballad-ის მონაწილე.
ჯონ ჰიუნის სოლო კარიერა 2015 წლის იანვარში დაიწყო, მინი ალბომის Base გამსვლის შემდეგ. მან Gaon Album Chart-სა და Billboard World Album Chart-ზე დიდ წარმატებას მიაღწია. იმავე წლის 17 სექტემბერს გამოვიდა მუსიკალური ნაკრები Story Op.1. 2016 წლის 24 მაისს გამოვიდა პირველი სტუდიური ალბომი She Is. მეორე კანრები Story Op.2 2017 წლის აპრილში გამოვიდა. მისი ბოლო ალბომი კი 2018 წლის 23 იანვარს გამოუშვეს, სახელად Poet | Artist.
2005-14: დებიუტი კარიერაში
მინი|ჯონჰიუნი Melon Music Awards-ზე, 2013 წელი
2011 წლის ივნისში მან მონაწილეობა მიიღო შოუ უკვდავი სიმღერის მეორე სეზონში, რომელში აიდოლები ასრულებენ სხვა სიმღერების საკუთარ ვერსიას. მან მოიგო პირველი ტური, თუმცა მას მას შოუს დატოვება მოუწია გადატვირთული გრაფიკის გამო. შოუმ მაყურებლის დიდი უკმაყოფილება გამოიწვია, რომლებიც მონაწილეთა გაგდების მეთოდს ზედმეტად მკაცრად მიიჩნევდნენ.
2013 წლის ოქოტომბერში შედგა ჯონჰიუნის საკომპოზიტორო დებიური, ნამუშევრით A Gloomy Clock ლი ჩინ ინის ალბომისთვის Modern Times. სიმღერა, რომელიც ჯონ ჰიუნმა აიუს მისცა, როგორც მეგობარს, დაწერილი იყო მათ მიერ და საბოლოოდ ჩამოყალიბდა როგორც დუეტი. დეკემბერში სონ დამბმა გამოუშვა სინგლი Red Candle, რომელიც ასევე ჯონ ჰიუნის მიერ იყო დაწერილი.
2014 წლის 4 თებერვალს ოთხი წლის პაუზის შემდეგ SM the Ballad განახლებული შემადგენლობით კვლავ დაბრუნდა. პირველ მონაწილეთაგან მხოლოდ ჯონ ჰიუნი იყო დარჩენილი. ის მონაწილეობდა სიმღერაში Breathe, რომელშიც თეიონიც მონაწილეობდა. ამავე წლის ივლისში ჯონ ჰიონი მაყურებლის წინაშე რადიოწამყვანის ამპლუაშ წარსდგა, გადაცემაში ლურჯი ღამე. მან შეცვალა ჩუნ იო პა, რომელსაც გადაცემა სამი წლის განმავლობაში მიყავდა. 18 აგივსტოს გამოვიდა ტეიონის მინიალბომი, რომელში ჯონ ჰიუნი წარსდგა, როგორც ავტორი და კომპოზიტორი სიმღერისა Pretty Boy.
სიკვდილი
2017 წლის დეკემბერში ჯონ ჰიუნმა რამდენიმე დღით სეულის სამხრეთ რაიონში იქირავა აპარტამენტი. ის დარეგსტრირდა 18 დეკემბრის 12:00-ზე, კორეის დროით. მოგვიანებით, 16:42-ზე სამაშველო სამსახურში ჯონ ჰიუნის დის, სოდამის ზარი შევიდა, სადაც მან განაცხადა, რომ ჯო ჰიუნი თვითმკვლელობას გეგმავდა. მან KakaoTalk-ზე შეტყობინება მიიღო შემდეგი სიტყვებით - ბოლო გამომშვიდობება და მითხარი, რომ ყველაფერი კარგად გავაკეთე. ბოლოჯერ ჯონ ჰიუნი აპარტამენტთან მდებარე მაღაზიაში ნახეს.
ჯონ ჰიუნი აღოჩენილ იქნა პოლიციისა და სასწრაფო დახმარების მიერ 18:10-ზე. ის მალევე გადაიყვანეს კონკუკის უნივერსიტეტის საავადმყოფოში - გულის გაჩერებით. მან სასწრაფო სამედიცინო დახმარება მიიღო, თუმცა ის გონს არ მოდიოდა. რის შედეგადაც მისი სიკვდილის დროდ 18:32 დადგინდა 27 წლის ასაკში. გამომძიებლები ირწმუნებიან, რომ სიკვდილის მიზეზი ნახშირბადის მონოქსიდით მოწამვლა გადა. პოლიციამ განაცხადა, რომ გვამის გაკვეთა არ მოხდებოდა, რადგანაც გარდაცვალების მიზეზი თვითმკვლელობა გახდა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 8 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1990 კატეგორია:სამხრეთ კორეელი მომღერლები კატეგორია:გარდაცვლილი 18 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2017
ბენავიტესი
ბენავიტესი  — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ვალენსიის ავტონომიური გაერთიანების ვალენსიის პროვინციის კამპო-დე-მორვედრეს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 4,3 კმ². მოსახლეობა — 638 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ვალენსიის მუნიციპალიტეტები
ჩებანენკოს სახლი
ჩებანენკოს სახლი (Дом Чебаненко) — ძველი ერთსართულიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია 1869 წელს.
მისამართი: როსტოვის ოლქი, ტაგანროგი, ბერძნების ქუჩა № 69.
ისტორია
ბერძნების ქუჩა 69-ში მდებარე ერთსართულიანი სახლი აგებულია 1869 წელს მეორე გილდიის ვაჭარ ივანე ჩებანენკოს სახსრებით. 1872 წელს ის დაქორწინდა სახელმწიფო მრჩევლის 27 წლის ქალიშვილ ამალია ორემზე. ვაჭრის ოჯახში ბევრი ბავშვი დაიბადა. ძმები ჩებანენკოები ვაჭრობდნენ ზეთით, ასევე ჰქონდათ მაკარონის ფაბრიკა.
1870-იანი წლების ბოლოს სახლის მფლობელი გახდა კოლეჟის ასესორი პეტრე დიმიტროვი და იგი მას ფლობდა 1910 წლამდე. ამის შემდეგ სახლის მფლობელი გახდა თამბაქოს ვაჭარი გიორგი ქრისტეფორეს ძე მარდიროსოვი. მარდიროსოვის მარაზია მუშაობდა სასტუმრო „ლონდონის“ პირველ სართულზე. იგი ვაჭრობდა საბჭოთა პერიოდში ლენინის ახალი ეკონომიკური პოლიტიკის (ნეპ-ის) დროსაც.
მარდიროსოვის სახლში ბინა იქირავა გზათა სამინისტროს ინჟინერმა იაკობ ფელდმანმა. საბჭოტა წყობილების დამყარების შემდეგ მოხდა სახლის ნაციონალიზაცია. ამჟამად ჩებანენკოს სახლი საცხოვრებელი შენობაა.
აღწერა
ჩებანენკოს სახლი ერთსართულიანია, ნაგებია აგურით. შენობის მთავარი შესასვლელი სახლის მარჯვენა ნაწილშია. სახლს გააჩნია რკინის ოთხფერდა სახურავი. მარჯვნიდან ხუთ ფანჯარას აქვს დეკორატიული სანდრიკები. სახლი შეღებილია ყვითლად, ხოლო ცალკეული არქიტექტურული ელემენტები თეთრად. სახლი დგას რელიეფურად დახრილ ადგილზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
ქასიმი (შეჰზადე)
შეჰზადე ქასიმი (Şehzade Kâsım; დ. 1614, სტამბოლი — გ. 17 თებერვალი, 1638) — აჰმედ I-ისა და მისი მეუღლის, ქიოსემ სულთნის ვაჟი. ითვლებოდა ოსმალეთის იმპერიის ტახტის მემკვიდრედ 1635–1638 წლებში.
ბიოგრაფია
შეჰზადე ქასიმი დაიბადა სტამბოლში, სულთან აჰმედ I-ისა და ქიოსემ სულთნის ოჯახში. მისი ბაბუის, მეჰმედ III-ის მიერ შემოღებული ტრადიციის მიხედვით, ქასიმი სხვა შეჰზადეებთან ერთად ჰარამხანაში იყო გამოკეტილი.
სულთან აჰმედის სიკვდილის შემდეგ, 1617 წელს ტახტზე უნდა ასულიყო შეჰზადე ქასიმის ნახევარძმა, ოსმან II, მისი ყველა ძმა კი კანონის მიხედვით, სიკვდილს ელოდა. თუმცა გარკვეული ხნის წინ სულთან აჰმედმა ეს ტრადიცია დაარღვია და მისი ძმა, მუსტაფა ტახტზე ასვლის შემდეგ არ მოკლა, ეს კი ოსმანის ძმებისთვის ერთგვარი იმედი იყო. აჰმედის სიკვდილის შემდეგ ტახტზე ავიდა მისი ძმა, მუსტაფა, რომელიც გონებრივად სუსტი იყო.
სულთან მუსტაფას მმართველობა ხანმოკლე აღმოჩნდა, იგი ოსმალეთის იმპერიის თახტზე ოსმან II-მ ჩაანაცვლა, მაგრამ მალე ის მოკლეს და ისევ მუსტაფა გახდა სულთან. 1623 წელს ქიოსემ სულთანმა მუსტაფას მმართველობა დაასრულა და ტახტზე ავიდა შეჰზადე ქასიმის ძმა, მურად IV. 1635 წელს მურადის ბრძანებით სიკვდილით დაისაჯნენ ქასიმის ძმები — იმპერიის ტახტის მემკვიდრე შეჰზადე ბაიაზიდი და შეჰზადე სულეიმანი. ამის შემდეგ იგი იქცა ტახტის მემკვიდრედ, მაგრამ 1638 წელის 17 თებერვალს შეჰზადე ქასიმიც სიკვდილით დაისაჯა სულთნის ბრძანებით. იგი დაკრძალულია მეჩეთ აია-სოფიაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ოსმანების დინასტია კატეგორია:დაბადებული 1614 კატეგორია:გარდაცვლილი 17 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1638 კატეგორია:შეჰზადეები
ბაშტანკის რაიონი
ბაშტანკის რაიონი (Баштанський район) — რაიონი უკრაინაში, მიკოლაივის ოლქში. მისი ფართობია 1 706 კმ². 2015 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 38 019 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 23 კაცს კმ²-ზე. ბაშტანკის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ბაშტანკა.
სქოლიო
კატეგორია:მიკოლაივის ოლქის რაიონები
ივრეა
ივრეა (Ivrea) — ქალაქი და კომუნა ტურინის პროვინციაში, პიემონტის რეგიონი, იტალია. მდებარეოობს ვალე-დ’აოსტასაკენ მიმავალ გზაზე. ივრეა მდებარეობს ადგილზე, სადაც ისტორიამდელ პერიდში მდებარეობდა დიდი ტბა, ახლა იქ ბევრი მცირე ტბაა: სირიო, სან-მოკელე და სხვა.
XX საუკუნის განმავლობაში ქალაქი ცნობილი იყო როგორც კომპანია Olivetti-ის ცენტრალური ოფისის განთავსების ადგილი, მაგრამ უფრო მეტად ცნობილი გახდა საბეჭდი მანქანების, კალკულატორებისა და მოგვიანებით კომპიუტერების წარმოებით.
ისტორია
ქალაქი დაარსდა როგორც რომის იმპერიის პოსტი ძვ. წ. 100 წელს. იცავდა სავაჭრო გზას, რომელიც იტალიიდან გადადიოდა ალპებში.
რომის იმპერიის დაცემის შემდეგ ივრეა შევიდა ლანგობარდების სამეფოს შემადგენლობაში (VI-VII საუკუნეები). IX საუკუნეში ივრეა გახდა ამავე სახელწოდების ფრანკების მარკის დედაქალაქი. ივრეის დინასტიიდან იღებს სათავეს კასტილიისა და ლეონის სამეფო დინასტიები, ასევე ამ დინასტიას მიეკუთვნებოდნენ იტალიის მეფეები: ბერენგარ II (950-961 წწ.) და არდუინი (1002-1014 წწ.).
მას შემდეგ, რაც არდუინის წინააღმდეგობა დაძლია საღვთო რომის იმპერატორმა ჰაინრიხ II-მ, ივრეა გახდა საეპისკოპოსო სამფლობელო. XII საუკუნეში კი თავისუფალი კომუნაა. 1238 წელს იმპერატორმა ფრიდრიხ II-მ თავის კონტროლს დაუქვემდებარა.
მოვიანებით ივრეა გახდა დავის საგანი ეპისკოპოსს, მონფერატის სამარკგრაფოსა და სავოიის დინასტიას შორის. 1356 წელს ივრეას ფლობს სავოიის გრაფი ამადეუს VI. ივრეას სავოიის დინასტია ფლობს 1800 წლამდე გარდა იტალიური ომების პერიოდში ფრანგების ოკუპაციის პერიოდისა. 1800 წლის 26 მაისს ნაპოლეონი შევიდა ქალაქში. ნაპოლეონის დამხობის შემდეგ, 1814 წელს ქალაქი დაუბრუნდა სავოიელებს.
სქოლიო
კატეგორია:იტალიის ქალაქები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები იტალიაში
ქუზანლი
ქუზანლი  (Quzanlı) — სოფელი აზერბაიჯანში,   აღდამის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა  —  	 	 13 002  კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აღდამის რაიონის სოფლები
სიამ-პარკი
სიამ-პარკი აკვაპარკი კუნძულ ტენერიფეზე (მის სამხრეთ ნაწილში), (კანარის კუნძულები, ესპანეთი). მთელი ატრაქციონების, შენობების, რესტორნების ჩათვლით მოიცავს 18, 5 ჰექტარ ტერიტორიას. პარკი გაფორმებულია სიამის თემატიკაზე. პარკი გახსნა ტაილანდის პრინცესამ. ჰყავს იგივე მფლობელი, რომელიც ლოპო-პარკს. ამის წყალობით, შესაძლებელია ორმაგი ბილეთის შეძენა ფასდაკლებით, რაც მნახველს საშუალებას აძლევს ორივე პარკი მოინახულოს ერთდროულად.
ისტორია
პარკის მშენებლობა დაიწყო 2004 წელს. მის მშენებლობაზე დაიხარჯა 52 მლნ. ევრო თავდაპირველად მისის გახსნა იგეგმებოდა 2007 წლის მაისში, მაგრამ მშენებლობასტან დაკავშირებული პრობლემების გამო ის მხოლოდ 2008 წლის 17 სექტემბერს გაიხსნა.
პარკის ტერიტორიაზე მდებარეობს ტაილანდური და ადგილობრივი სამზარეულოს 5 რესტორანი.
TripAdvisor-ის (მოგზაურთა ამერიკული საიტი) მიერ ითვლება ევროპის საუკეთესო აკვაპარკად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ესპანეთი კატეგორია:ტურიზმი კატეგორია:ესპანეთის პარკები კატეგორია:პარკები კატეგორია:ესპანეთის ღირსშესანიშნაობები
რკინადეფიციტური ანემია
200პქ|მინი|[[ერითროციტები]] რკინადეფიციტური ანემია — ორგანიზმში რკინის დეფიციტი, რაც სხვადასხვა სასიცოცხლო ფუნქციის დაქვეითებას განაპირობებს. რკინადეფიციტური ანემია საკმაოდ გავრცელებული პათოლოგიაა (ანემიათა დაახლოებით 90% რკინადეფიციტური ხასიათისაა).
რკინადეფიციტური ანემია უპირატესად ზამთარსა და გაზაფხულზე ვიტარდება, როდესაც საკვები ღარიბია ვიტამინებიტა და მიკროელემენტებით.
განვითარების მექანიზმი
რკინა შედის ჰემოგლობინის შემადგენლობაში. ერითროციტები ქსოვილებსა და უჯრედებს ჰემოგლობინის საშუალებით ჟანგბადით ამარაგებენ, რკინის ნაკლებობა კი ჰემოგლობინის დეფიციტს განაპირობებს, რის შედეგადაც უჯრედების ჟანგბადით მომარაგება ფერხდება.
ორგანიზმი რკინას არ გამოიმუშავებს, ის ორგანიზმში მხოლოდ გარემოდან საკვების საშუალებით ხვდება. ზოგიერთი საკვები პროდუქტი (მაგალითად, ხორცი) ორვალენტიან, ორგანიზმისთვის იოლად ასათვისებელ რკინას შეიცავს, ხოლო სხვა სახეობის საკვები (მაგალითად, ხილი და ბოსტნეული) სამვალენტიანი რკინითაა გაჯერებული. სამვალენტიანი რკინა ადამიანის ორგანიზმში დამატებით ცვლილებებს განიცდის- ორვალენტიანად გარდაიქმნება- და ორგანიზმი მას მხოლოდ ამის შემდეგ შეითვისებს.
ქალებს მამაკაცებზე ორჯერ მეტი რკინა ესაჭიროებათ. ქალის ორგანიზმი მენსტრუალური სისხლდენისა და ორსულობის გამო რკინას გაცილებით მეტი ინტენსივობით კარგავს. შედეგად, რკინადეფიციტური ანემია უმეტესად მდედრობით სქესს უვითარდება.
ანემიის შემთხვევაში ხშირია მცირეწლოვან ბავშვებსა და მოზარდებში. სისხლწარმოქმნაზე დიდ გავლენას ახდენს სასქესო ჰორმონები. მამაკაცური ჰორმონი (ანდროგენი) აძლიერებს ორგანიზმის მიერ რკინის შეწოვას, ხოლო ქალის ჰორმონი (ესტროგენი), პირიქით, აფერხებს მას. გარდა ამისა, ორგანიზმს ზრდის პერიოდში დიდი რაოდენობით რკინა ესაჭიროება, ამიტომ ე.წ. გარდატეხის ასაკში გოგონებში ხშირად ვითარდება ანემია.
კლინიკური სურათი
რკინადეფიციტური ანემიის დროს აღინიშნება: საერთო სისუსტე, ადვილად დაღლა, თავის ტკივილი, თავბრუდახვევა, იშვიათად- გულის წასვლა, უძილობა, მეხსიერების დაქვეითება.
ანემიური ადამიანი ფერმკრთალია. დაავადებისთვის დამახასიათებელია კანის სიმშრალე, კანზე (უპირატესად, ტუჩის კუთხეში) ნახეთქების გაჩენა, ფრჩხილების მტვრევადობა, მომატებული თმის ცვენა, კუნთებსა და მთელ სხეულში სისუსტის შეგრძნება. ხშირად- გემოს შეგრძნების გაუკუღმართება: მოსწონთ ბენზინის, საპნის, ნავთის სუნი, ცარცის ან მიწის ჭამის სურვილი უჩნდებათ.
ხშირად ანემია სრულიდ შეუმჩნევლად, ყოველგვარი გამოვლენის გარეშე მიმდინარეობს. ასეთ შემთხვევაში ანემიის არსებობა მხოლოდ სისხლის საერთო ანალიზით ირკვევა.
დიაგნოსტიკა
250px|მინი|მარცხნივ ჯანმრთელი ადამიანის სისხლში ჰემოგლობინის შემცველობა 120-160 გ/ლ-ია. მაჩვენებელი 120 გ/ლ-ზე, ანუ 72 ერთეულზე, დაბალია, ეს უკვე ანემიაა.
დაავადების მსუბუქი ფორმის არსებობისას ჰემოგლობინის რაოდენობა 90-110 გ/ლ-ია, საშუალო სიმძიმის შემთხვევაში- 80-89 გ/ლ, ხოლო მაჩვენებლის დაცემა 80გ/ლ-ზე ქვემოთ მძიმე ანემიაზე მიუთითებს. ანემიის ზუსტი დახასიათებისათვის უნდა განისაზღვროსს: ერიტროციტების რაოდენობა, ფორმა, ზომა და ა.შ.
მკურნალობა
რკინის პრეპარატების მიღებისას რკინის შემცველობა ორგანიზმში, როგორც წესი, მკურნალობის მესამე კვირას მატულობს, ნორმას კი მეცხრე-მეათე კვირაზე აღწევს. ადამიანი თავს უკეთ გრძნობს, თუმცაღა მკურნალობის შეწყვეტა დაუშვებელია. კურსი (დაახლოებით 3 თვე) ბოლომდე უნდა იყოს მიყვანილი. რკინადეფიციტური ანემია ადეკვატური და დროული თერააპიის შედეგად იოლად იკურნება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაავადებები
ონორიის რაიონი
ონორიის რაიონი (Distrito de Honoria) — რაიონი პერუში, უანუკოს რეგიონის პუერტო-ინკას პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 265 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 054 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 6.3 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 798.05 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უანუკოს რეგიონის რაიონები კატეგორია:პუერტო-ინკას პროვინციის რაიონები
ბენეხიდა
ბენეხიდა (Benegida, Beneixida) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ვალენსიის ავტონომიური გაერთიანების ვალენსიის პროვინციის რიბერა-ალტის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 3,2 კმ². მოსახლეობა — 627 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ვალენსიის მუნიციპალიტეტები
ანდრომაქე
thumb|[[ჰექტორის დატირება, ჟაკ ლუი დავიდი, 1783 წელი]] ანდრომაქე (ძვ. ბერძნ: Ἀνδρομάχη, Andromákhē) — ბერძნულ მითოლოგიაში ჰექტორის ცოლი, ასტიანაქტის (ასტინიაქსის) დედა. ჰომერისის პოემის ილიადას ცნობილი გმირი ქალი, კილიკიელთა ქალაქ თებეს მეფის ეეტიონის (ცეტიონის) ასული, პოდესის და. სახელი ძველი ბერძნული სიტყვებიდან ἀνδρ — „კაცი“ და μάχη — „ბრძოლა“ წარმოიშობა და „კაცთან მებრძოლს“ ნიშნავს (ასევე ცნობილია, როგორც ამაძონელი მეომარი — ანდრომაქე).
ოჯახი
ტროის დანგრევის შემდეგ, ანდრომაქე აქილევსის შვილს, პიროსს (ნეოპტოლემე) ერგო, რომელმაც ანდრომაქე ეპირში ან ფთიაში ჩაიყვანა. თეტიდას რჩევით, აქილევსის შვილი, მცირე ხნით ტენედოსზე დარჩა, მერე ფეხით გაემგზავრა და მოლოსელები დაამარცხა, იქ გამეფდა და ანდრომაქესაგან შვილი ეყოლა, სახელად მოლოსი. პავსინიასის მიხედვით კი, მას ანდრომაქესაგან 3 ვაჟი შეეძინა (მოლოსი, პიელოსი და პერგამოსი), სხვა ვერსიით, მას მეოთხე ვაჟი — ამფიალოსიც შეეძინა. ნეოპტოლემეს სიკვდილის შემდეგ, ქალი ჰექტორის ძმამ, ეპირელმა წინასწარმეტყველმა, პრიამოსისა და ჰეკაბეს ძემ, ფრინველთმისანმა ჰელენოსმა შეირთო. ეს ის ჰელენოსია, სამშობლოს ღალატის სანაცვლოდ ეპირის ნაწილი, რომ ეგრო. პავსინიასის მიხედვით, ჰელენოსს ანდრომაქესაგან ცესტრინუსი ეყოლა. ჰელენოსის სიკვდილის შემდეგ, ანდრომაქე მცირე აზიაში, მიზიაში დაბრუნდა, სადაც მისმა შვილმა, პერგამოსმა (პერგამო) თავისი სახელობის ქალაქი პერგამო დააარსა. ამ ქალაქში, ანდრომაქეს ტაძარი აუგეს. მოხუცებული ანდრომაქე იქვე გარდაიცვალა.
ანდრომაქეს როლი ლიტერატურაში
thumb|upright=2|„ანდრომაქე ტყვეობაში“, [[ფრედერიკ ლეითონის ნახატი]] ჰომეროსი ანდრომაქეს ადიდებს, როგორც დიდი და კეთილშობილი გმირის უებრო ცოლსა და მოსიყვარულე მეგობარს. ილიადის გმირ ქალებს შორის, ანდრომაქე ისევე ელვარებს, როგორც დეზდემონა შექსპირის გმირ ქალებს შორის.
ბრძოლის ველზე მიმავალ ჰექტორთან ანდრომაქეს დამშვიდობება მსოფლიო პოეზიის შედევრია:
ანდრომაქე უზომოდ დანაღვლიანებულია, მისი კილო სევდიანია და ქმარს ამუნათებს: „ჩვენზეც იფიქრე, თავს გაუფრთხილდი“. სრულიად სხვაგვარად ჟღერს მეორე კლასიკური სიტყვა ნესტანისა, რომელიც საქმროს პირიქით, ბრძოლისკენ მოუწოდებს:
ანდრომაქე ერთგული მეუღლის სიმბოლოა. ანტიკური ნაშრომებიდან, მის შესახებ ცნობებს გვაწვდიან: ჰომეროსი (ილიადა), აპოლოდორე (ბიბლიოთეკა, ეპიტომა), ევრიპიდე (ანდრომაქე, ტროელი ქალები), ვირგილიუსი (ენეიდა), ოვიდიუსი (სიყვარულის ხელოვნება — „Ars Amatoria“), სენეკა (ტროელი ქალები), საფო (ფრაგმენტი 44).
ანდრომაქეს დრამა მიუძღვნა ჟან რასინიმაც (1639-1699). წინათქმაში დრამატურგი წერს: „ჩემი პერსონაჟები იმდენად ცნობილი იყვნენ ძველ სამყაროში, რომ ჩემს დრამაშიც ზუსტად ისე ავსახე, როგორც ანტიკურ მსოფლიოს ჰქონდა წარმოდგენილი“. დრამატურგმა, პიროსის მგზნებარე სიყვარული აღწერა, თუმცა, განსხვავებით სენეკასაგან („ტროელი ქალები“) და ვერგილიუსისაგან („ენეიდა“), აქილევსისის შვილის სისასტიკე შეარბილა. .
სქოლიო
კატეგორია:ილიადას პერსონაჟები კატეგორია:ენეიდის პერსონაჟები კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია კატეგორია:ქალები ტროის ომში
ჰიპნოფობია
ჰიპნოფობია, აგრეთვე ცნობილი როგორც კლინოფობია ან სომნიფობია — ხშირი ირაციონული და გადაჭარბებული ძილის შიში. იგი შეიძლება გამოიწვიოს კონტროლის დაკარგვის შეგრძნებამ, განმეორებადმა კოშმარებმა და შიშმა დაკარგული დროის მიმართ, რომელიც შეიძლება დახარჯულიყო დავალებების შესასრულებლად. პრეფიქსი ჰიპნო — მომდინარეობს ბერძნული სიტყვიდან ύπνος — ჰიპნოს, რაც ნიშნავს ძილს. სომნიფობია შეიძლება გამოიწვიოს კოშმარების შიშმა ან ძილის პარალიზმა.
სტრენჩის მხარე
სტრენჩის მხარე (Strenču novads) — ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში, ვიძემეს რეგიონში. მხარე მოიცავს 2 თემს და 2 ქალაქს, ადმინისტრაციული ცენტრი მდებარეობს ქალაქ სტრენჩში.
მხარე დაარსდა 2009 წლის 1 ივლისს, ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული რეფორმის დასრულების შემდეგ ვალკის რაიონის ტერიტორიის ნაწილზე.
მოსახლეობა
მოსახლეობა 2010 წლის 1 იანვრისათვის შეადგენს 4 192 კაცს. მხარის ფართობია 375,73 კმ².
პაატა ცხადაია
პაატა ცხადაია (დ. 25 აპრილი, 1937, ჯვარი, წალენჯიხის რაიონი — გ. 6 სექტემბერი, 2021) — ქართველი ენათმეცნიერი, მეცნიერი, პედაგოგი. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. ლექტორი. სამეცნიერო შრომებისა და მონოგრაფიების ავტორი.
ბიოგრაფია
1960 წელს დაამთავრა ქუთაისის პედაგოგიური ინსტიტუტი ისტორია-ფილოლოგის ფაკულტეტი, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი კი 1968 წელს.
1969-1976 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, უფროსი ლაბორანტი. 1976-1984 წლებში კი ამავე უნივერსიტეტის ტოპონიმიკის ლაბორატორიის გამგე. იყო წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი ტოპონიმიკის ლაბორატორიაში 1984-1987 წლებში. აგრეთვე იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, ლაბორატორიის გამგე 1987 წლიდან. საკანდიდატო დისერტაციის თემა „მთიანი სამეგრელოს ტოპონიმია“, დაიცვა 1975 წელს. სადოქტორო დისერტაციის თემა - „საკუთარი სახელი კოლხურ ენაში“, დაიცვა 2002 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჯვარში დაბადებულები კატეგორია:წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:საქართველოში დაბადებულები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:დაბადებული 25 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1937 კატეგორია:გარდაცვლილი 6 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2021 კატეგორია:ქართველი ენათმეცნიერები კატეგორია:ქართველი პედაგოგები კატეგორია:ქართველი პროფესორები კატეგორია:ქართველი ლექტორები
კრილოვის ძეგლი (სანქტ-პეტერბურგი)
ძეგლზე წარმოდგენლია მჯდომარე მეიგავარაკე. იგი არის ერთ-ერთი პირველი რუსი ლიტერატორის ძეგლი (ლომონოსოვისა და დერჟავინის ძეგლების შემდეგ) და პირველი, რომელიც დადგეს სანქტ-პეტერბურგში.
ისტორია
ძეგლი აღმართეს ცნობილი რეფორმატორის, გენერალ იაკობ როსტოვცოვის ინიციატივითა და შემოწირულობით, რომელიც იყო ივანე კრილოვის ცხოვრების უკანასკნელი წლების მეგობარი. 1848 წელს სამხატვრო აკადემიამ გამოაცხადა კონკურსი მწერლის ძეგლის პროექტის შესამნელად, რომელშიც მონაწილეობა მიიღო ამ პერიოდის თითქმის ყველა წამყვანმა არქიტექტორმა. პარალელურად მიმდინარეობდა ფინანსების შეგროვება, შეაგროვეს 30 ათასი რუბლი.
კონკურსში გამარჯვება მოიპოვა ცნობილი მოქანდაკის ბარონ ფონ კლოდტის პროექტმა. თავდაპირველი ესკიზი ჩამოასხეს ანტიკური ხანის მონუმენტალური ტრადიციებით: ძლევამოსილი პოეტი რომაულ ტოგაში.
კლოდტმა შეადგინა მეიგავის ბრინჯაოს ფიგურა. გრანიტის კვარცხლბეკზე კი გამოსახა იმ ხალხისა და ცხოველების ბრინჯაოს ფიგურები, რომლებიც მოხსენიებულნი არიან კრილოვის იგავ-არაკებში.
თავად ივანე კრილოვი გამოსახულია ქვაზე მჯდომარე, რომელსაც ხელში უჭირავს კალმისტარი და რვეული.
სქოლიო
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის ძეგლები კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
ბუგენვილი
ბუგენვილი (Bougainville) — ვულკანური წარმოშობის კუნძული წყნარ ოკეანის სოლომონის ზღვაში, არქიპელაგ სოლომონის არქიპელაგის უდიდესი კუნძული. შედის პაპუა-ახალი გვინეის შემადგენლობაში. კუნძულ ბუკასთან და სხვა ახლომდებარე კუნძულებთან ერთად ქმნის ბუგენვილის ავტონომიურ რეგიონს. 2000 წლის აღწერით კუნძულზე ცხოვრობდა 175 160 ადამიანი. სახელი ეწოდა ფრანგი ზღვაოსნის ლუი ანტუან დე ბუგენვილის პატივსაცემად.
გეოგრაფია
კუნძულის ფართობი — 9317,8 კმ². სიგრძე — 120 კმ, სიგანე — 65-95 კმ. რელიეფი მთიანია, მაქსიმალური სიმაღლე ზღვის დონიდან — 2715 მეტრი (მთა ბალბი). ნაპირებზეა მარჯნის რიფები. არის ნოტიო ეკვატორული ტყე. იზრდება ქოქოსის პალმა, ბანანი.
ისტორია
კუნძულ ბუგენვილზე პირველი დასახლებები გაჩნდა დაახლოებით 28 000 წლის წინ კუნძულ ახალი ირლანდიიდან წამოსული ხალხის მეშვეობით. 3000-4000 წლის წინ მოვიდა ავსტრონეზიელი მოსახლეობა, რომლებმაც თან მოიყვანეს მოშინაურებული ღორები, ქათმები და ძაღლები. პირველი ევროპელი, რომელიც ესტუმრა კუნძულს იყო ფრანგი მოგზაური ლუი ანტუან დე ბუგენვილი 1768 წელს. 1899 წელს იგი დაიკავა გერმანიის იმპერიამ და შეუერთა გერმანიის ახალ გვინეას ოკეანეთში. პირველი ქრისტიანი მისიონერები კუნძულზე გამოჩნდნენ 1902 წელს.
მეორე მსოფლიო ომის დროს, 1942 წლის დასაწყისში ბუგენვილი იაპონელებმა დაიკავეს; 1944 წლის მარტში ამერიკელმა ჯარისკაცებმა კუნძული გაათავისუფლეს, ხოლო იაპონიის გარნიზონის ნაწილები კუნძულზე ომის ბოლომდე დარჩა. ამერიკელებმა ავიაბაზისთვის დასახლება ტოროკინა გამოიყენეს, სადაც ხელსაყრელი პირობები იყო რაბაულში განლაგებული იაპონელების შენაერთების დასაბომბავად.
ომის შემდეგ ბუგენვილი დაუბრუნდა ავსტრალიის ადმინისტრაციას როგორც ახალი-გვინეის გაეროს სამეურვეო ტერიტორიის ნაწილი, ხოლო როდესაც 1975 წელს პაპუა-ახალმა გვინეამ გამოაცხადა დამოუკიდებლობა, კუნძული გახდა ახლად წარმოქმნილი სახელმწიფოს ნაწილი. ბუკასთან და კილინაილაუსთან, ტაუუსთან, ნუკუმანუსთან, ნუგურიასთან და ნისანის კუნძულების ჯგუფთან ერთად შეიქმნა პაპუა-ახალი გვინეის ჩრდილოეთი სოლომონის პროვინცია, რომელიც 1997 წელს გარდაიქმნა ბუგენვილის პროვინციად.
კუნძულზე განვითარებულია სეპარატისტული მოძრაობა. ბუგენვილმა დამოუკიდებლობა სახელწოდებით ჩრდილოეთის სოლომონის კუნძულების რესპუბლიკა წარუმატებლად წამოაყენა ორჯერ: 1975 და 1990 წლებში. შეტაკების შედეგად დაახლოებით 15 ათასი ადამიანი დაიღუპა. 2001 წელს სეპარატისტებმა და მთავრობამ სამშვიდობო შეთანხმებას მიაღწიეს, რაც ავტონომიური რეგიონის ფორმირებით დამთავრდა. 2005 წელს პაპუა-ახალი გვინეის მთავრობამ დაამტკიცა ბუგენვილის კონსტიტუცია, რასაც მოჰყვა ბუგენვილის ავტონომიური რეგიონის შექმნა.
მოსახლეობა
კუნძულის მოსახლეობის 70 % ქრისტიანია. არის ბევრი ადგილობრივი ენა, რომლებიც 3 ენათა ოჯახში ერთიანდება. აღსანიშნავია ენა როტოკასი, რომელზედაც 4000 ადამიანი ლაპარაკობს. როტოკასს გააჩნია მოკლე ფონემური ინვენტარი და ანბანი, რომელიც 12 ასოსგან შედგება. ბუგენვილის მთავარი ქალაქებია არავა და კიეტა.
ეკონომიკა
არის კალის საბადო. მოიპოვებენ ოქროს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბუგენვილის ავტონომიური რეგიონი კატეგორია:პაპუა-ახალი გვინეის კუნძულები
ელენა პავლეს ასული
ბიოგრაფია
ელენა პავლოვნა დაიბადა 1784 წლის 24 დეკემბერს სანქტ-პეტერბურგში. იგი იყო რუსეთის იმპერატრიცა ეკატერინე II-ის ერთადერთი ვაჟის, დიდ მთავარ პავლე პეტროვიჩისა და მისი მეორე ცოლის, სოფია დოროთეა ვიურტემბერგელის შუათანა ქალიშვილი. როგორც ცნობილია, მას სახელი ბებიის გავლენით დაარქვეს ბერძნული მითოლოგიური პერსონაჟის, ელენე ტროელის პატივსაცემად. მარცხნივ|მინი|303x303პქ|ელენა პავლოვნა 1796 წელს ელენა ძალიან ახლოს იყო თავის უფროს დასთან, ალექსანდრა პავლოვნასთან, რომელთან ერთადაც იღებდა განათლებას და ემზადებოდა საზღვარგარეთ გასათხოვებლად. აღსანიშნავია, რომ დების ცხოვრება შემდგომში ძალიან ჰგავდა ერთმანეთისას.
მას შემდეგ, რაც ალექსანდრა პავლოვნა 1799 წელს ცოლად ერცჰერცოგ იოზეფ ავსტრიელს შერთეს, მშობლებმა ელენას გათხოვებაზეც დაიწყეს ფიქრი.
იმავე წლის თებერვალში ელენა პავლოვნა დანიშნეს ჰერცოგ ფრიდრიხ ლუდვიგ მეკლენბურგ-შვერინელზე, რომელიც ჯერ კიდევ თებერვალში ჩავიდა თავისი საცოლის გასაცნობად. წყვილი მალევე დაახლოვდა, რასაც 1799 წლის 23 ოქტომბერს სანქტ-პეტერბურგში ელენა პავლოვნა რომანოვასა და ფრიდრიხ ლუდვიგ მეკლენბურგელის ქორწინება მოჰყვა.
თავისი დედისა და ბებიის წარმომავლობის გამო, ელენამ ბავშვობიდანვე კარგად იცოდა გერმანული ენაცა და წეს-ჩვეულებებიც, რის გამოც გერმანიაში გადასახლება მისთვის რთული გადასატანი არ ყოფილა.
მეკლენბურგში ჩასვლიდან მალევე, ელენამ ვაჟი გააჩინა, რასაც ორ წელიწადში გოგონაც მოჰყვა.
ელენას გარდაცვალების შემდეგ მისი მეუღლე კიდევ ორჯერ დაქორწინდა. აღსანიშნავია ისიც, რომ მისი შთამომავალი იყო დანიისა და ისლანდიის მეფე კრისტიან X-ის მეუღლე, დედოფალი ალექსანდრინა მეკლენბურგ-შვერინელი.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 24 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1784 კატეგორია:გარდაცვლილი 24 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1803 კატეგორია:რომანოვების დინასტია კატეგორია:რუსეთის იმპერატორებისა და დიდი მთავრების ასულები კატეგორია:წმინდა ეკატერინეს ორდენის კავალრები
რზალარი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აღდამის რაიონის სოფლები
ვოლკოვის სახლი
ვოლკოვის სახლი (Дом Волкова) — ძველი ორსართულიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია XIX საუკუნის პირველ ნახევარში. შენობა 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 დადგენილების მიხედვით არის რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი.
მისამართი: ტაგანროგი, პეტროვის ქუჩა № 103 ა.
ისტორია
ორსართულიანი სახლი პეტროვის ქუჩა ნომერ 103ა-ში, რომელიც გაფორმებულია ოტხი იონიური ორდენის სვეტით და სამკუტხედი ფრონტონით, ააგეს XIX საუკუნის პირველ ნახევარში სასამართლოს მრჩევლის სტეფან სტეფანეს ძე ვოლკოვის სახსრებით. ს. ვოლკოვი თავის დროზე იყო ციხეების საკითხებზე ქალაქის მთავრობის კომისიის წევრი.
სტეფანოვის გარდაცვალების შემდეგ 1880-იან წლებში სახლი ეკუთვნოდა მის ქალიშვილებს: გლაფირას, ზინაიდას, ლუბას და ოლგას. 1910 წელს მათ სახლი მიჰყიდეს თურქეთის მოქალაქეს ანტონ კოსტალასუს, ხოლო მარცხენა მხარეს არსებული მიშენება იყიდა კოსტალასუს ცოლმა არგირიამ. ამ ორ სახლში ცხოვრობდა კოსტალასუების ოჯახი. 103ა ნომერში მდებარე სახლში კოსტალასუმ გახსნა კაფე-რესტორანი. შენობას მარჯვნიდან ასევე მიაშენა ერთ სართულიანი პატარა სახლი, რომელშიც გახსნა პატარა მაღაზია.
1912 წელს კოსტალასუს სახლის ნაწილი არენდით აიღო მეწარმემ ა. დ. ჰერშტეინმა. ეზოში მან ააშენა სახლი ზომით 12 x 20 მეტრი და მასში გახსნა ელექტრობიოგრაფი „რუსეთი“, სადაც აჩვენებდნენ კინოფილმებს.
საბჭოთა პერიოდში შენობაში მუშაობდა ნოვოდრამატული თეატრი, შემდეგ მასში იყო მეტალისტების კლუბი. 1934 წელს შენობა გადაეცა ტყავის ქარხნის კლუბს. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში, გერმანელთა ოკუპაციის პერიოდში, შენობა ეკავა უკრაინის სახალხო თეატრს, ომის შემდეგ აქ იყო კლუბი და ტყავის ქარხნის თეატრი.
ამჟამად შენობაში განთავსებულია რამდენიმე მაღაზია.
არქიტექტურა
ორსართულიანი აგურის სახლი აგებულია ვოლკოვის მიერ. შენობას აქვს მაღალი იონური ტიპის სვეტები. სახლი შეღებილია თეთრად.
1992 წლიდან ეკუთვნის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
ლიბერლენდი
ლიბერლენდის თავისუფალი რესპუბლიკა ან ლიბერლანდია — თვითგამოცხადებული მიკროსახელმწიფო, რომელიც შეიქმნა 2015 წლის 13 აპრილს. მდებარეობს ხორვატიისა და სერბეთის საზღვარს შორის, დუნაის დასავლეთ სანაპიროზე. ოფიციალურ ლიბერლენდის საიტზე ნახსენებია რომ, სახელმწიფო შეიქმნა სერბეთსა და ხორვატიას შორის არსებულ სადავო ტერიტორიაზე. ახალ სახელმწიფოს უკვე აქვს დროშა, გერბი, კონსტიტუცია, ოფიციალური ვებსაიტი და Facebook გვერდი სლოგანით: „იცხოვრე და მიეცი ნება იცხოვროს“.
სქოლიო
კატეგორია:დუნაი კატეგორია:სერბეთის პოლიტიკა კატეგორია:ხორვატიის პოლიტიკა
პუერტო-ინკას რაიონი
პუერტო-ინკას რაიონი (Distrito de Puerto Inca) — რაიონი პერუში, უანუკოს რეგიონის პუერტო-ინკას პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 175 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 845 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 4.3 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 2 071 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უანუკოს რეგიონის რაიონები კატეგორია:პუერტო-ინკას პროვინციის რაიონები
კორისწყალი
კორისწყალი, კორწყალი — მდინარე ბაღდათის და ვანის მუნიციპალიტეტებში, რიონის მარცხენა შენაკადი. სიგრძე — 27,4 კმ, წყალშემკრები აუზი — 54,8 კვ. კმ. მდინარის სანაპიროებზე გაშენებულია სოფლები: შუბანი, ფერსათი, წითელხევი, სალომინაო, როხი.
მდინარე კორისწყალი სათავეს იღებს მესხეთის ქედის დასავლეთ კალთებზე, მთა კვინისთავის ჩრდილო-დასავლეთით 4 კმ-ში, ზღვის დონიდან 1720 მეტრის სიმაღლეზე. სოფელ როხთან შეერთვის ეგრეთ წოდებულ რიონის შტოს, რომელიც სოფელ დიდველიდან მოყოლებული გამოყოფილია რიონის ძირითადი ნაწილიდან და პარალელურად მიედინება, გზად კორისწყლისა და სხვადასხვა მცირე შენაკადების გარდა შეირთავს ბანურას, ფერეთას, კვინისწყალს და ამაღლების სიახლოვეს რიონის სხვა რამდენიმე ნაკადში იხლართება.
ფიზიკურ-გეოგრაფიული დახასიათება
მდინარის აუზი იყოფა მთიან და დაბლობ ზონებად. მთიანი ზონა მდებარეობს საქართველოს სამხრეთ მთიანეთის ჩრდილოეთ ფერდობზე, დაბლობი კი კოლხეთის დაბლობის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. მთიანი ზონის რელიეფი, სათავიდან სოფელ ფერსათამდე, ძლიერ დანაწევრებულია შენაკადების ხეობებით. აქ ცალკეული მთების სიმაღლეები 1000-1600 მეტრზეა. ქვემოთ რელიეფი დაბლდება 500-600 მეტრამდე, ხოლო სოფელ ფერსათის ქვემოთ იცვლება გორაკ-ბორცვიანი რელიეფით.
მთიანი ზონის გეოლოგია ძირითადად წარმოდგენილია დანალექი ქანებით. დაბლობი ზონა კი აგებულია ძველი ალუვიური განფენებით. აუზში ძირითადად გავრცელებულია თიხნარი ნიადაგები. აუზის დაახლოებით 50 % დაკავებულია ფოთლოვანი ტყით. დაბლობი ზონის დიდი ნაწილი კი ათვისებულია სახნავებით და სასოფლო-სამეურნეო კულტურებით.
მდინარის ხეობა სათავიდან სოფელ ფერსათამდე V-ეს ფორმისაა. ქვემოთ, სოფელ როხამდე ტრაპეციული, დაბლობზე კი არამკაფიოდ არის გამოხატული. ხეობის ფსკერის სიგანე 2-3 მეტრიდან (სათავეებში) იცვლება 0,4-1,0 კმ-მდე. ორმხრივი ტერასები ჩნდება სოფელ ფერსათის ქვემოთ. ტერასების სიგანე 0,3-0,4 კმ-დან 0,8-1,0 კმ-მდე იცვლება. მათი სიმაღლე 2,5-10 მეტრია. ჭალა გვხვდება სოფელ წითელხევის ქვემოთ. ჭალის სიგანე 30-40 მეტრიდან 100-150 მეტრამდე იცვლება. წყალდიდობებისა და წყალმოვარდნების პერიოდში ჭალა იფარება 1-1,3 მეტრის სიმაღლის წყლის ფენით. მდინარის კალაპოტი მთელ სიგრძეზე ზომიერად კლაკნილი და ძირითადად დაუტოტავია. ცალკეულ ადგილებში (სოფელ როხთან) მდინარე იყოფა ორ ტოტად და ქმნის მცირე ზომის, არამდგრად კუნძულს.
ჰიდროლოგიური მახასიათებლები
მდინარის სიგრძეა 28 კმ, საერთო ვარდნა 1665 მეტრი, საშუალო ქანობი 59,1 %, წყალშემკრები აუზის ფართობი 54.8 კვ. კმ, აუზის საშუალო სიმაღლე კი 462 მეტრი ზღვის დონიდან. ნაკადის სიგანე იცვლება 1-დან 10 მეტრამდე, სიღრმე 0,2-დან 1 მ-მდე, ხოლო სიჩქარე 0,6-0,8 მ/წმ-დან 0,1-0,3 მ/წმ-მდე. მდინარე საზრდოობს თოვლის, წვიმის და გრუნტის წყლებით. მისი წყლიანობის რეჟიმი ხასიათდება წყალმოვარდნებით მთელი წლის განმავლობაში. მდინარეზე ყინულოვანი მოვლენები არ ფიქსირდება. მდინარე გამოიყენება სოფლის წისქვილების სამუშაოდ და სარწყავად.
სარეწაო მნიშვნელობა
მდინარე დაბალსენსიტიურია. ძირითადი ფუნქცია სატოფე-სანასუქოა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიონის შენაკადები კატეგორია:იმერეთის მხარის მდინარეები
ვანთის საღანძილის ეკლესია
ვანთის საღანძილის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, დგას სოფელ ვანთიდან ოთხიოდე კილომეტრზე, მდინარე ვანთისხევის მარცხენა ნაპირას, პლატოზე, საღანძილედ წოდებულ ადგილზე. როგორც ჩანს ადრე აქ მონასტერი ყოფლილა. ეკლესიის მიმდებარე ტერიტორიაზე ნაგებობათა კვალი შეიმჩნევა, ხოლო იქვე ახლოს, ოციოდე მეტრის მანძილზე, კამაროვანი ნაგებობაა, სავარაუდოდ, მონასტრის საძვალე, რომელიც მთლიანად მიწაშია ჩამჯდარი.
ამჟამად ეკლესიის მხოლოდ ნახევარია შემორჩენილი, თუმცა, მასაც მნიშვნელოვანი ნაწილები აკლია. დანარჩენი კედლები დანგრეულია და მათგან მხოლოდ ნაშთებია დარჩენილი. ისინი მცენარეებითა და ნანგრევებით ისეა დანგრეული, რომ გაწმენდის გარეშე, შენობის გეგმის სრული სურათის დადგენა შეუძლებელია. ეკლესია ბაზილიკური სტილისაა, თარიღდება VIII-IX საუკუნეებით. შენობის გეგმის სწორკუთხედში ჩაწერილია სამი ნავი. შემორჩენილია მხოლოდ ცენტრალური და ჩრდილოეთ ნავები, რომლებიც ერთმანეთთან დაკავშირებულია სწორკუთხა ბოძზე დამყარებული, ორი, ნალისებრი თაღის მეშვეობით. სამხრეთ ნავი მთლიანადაა დანგრეული, თუმცა, შემორჩენილი ნაშთების მიხედვით, შესაძლოა ვივარაუდოთ, რომ იგი მთავარი ნავისგან ყრუ კედლით იყო გამიჯნული და მას მხოლოდ კარით უკავშირდებოდა.
შენობა, ძირითადად, ნაგებია საკმაოდ დიდი ზომის, რიყის ქვით. ქვა ზომისა და ფორმის მიხედვით შერჩეული არ არის, რის გამოც კედლების საპირე წყობაში არ წარმოქმნის სწორხაზოვნად გამავალ რიგებს. შიგნითა კედლები გაცილებით მცირე ზომის, რიყის ქვისაა. ალაგ-ალაგ, გამოყენებულია აგურიც, კედლები ორივე მხრიდან გასწორებულია ბათქაშით, რომელიც ქვებს შორის დარჩენილ არეებს ავსებს და საპირე ქვების ზედაპირის დიდ ნაწილს ფარავს. შუა ნავი, აღმოსავლეთით, დასრულებლი იყო მკაფიოდ გამოხატული, ნალისებრი, ღემა აფსიდით, რომლისგან შემორჩენილია მხოლოდ ჩრდილოეთ ნახევარი - კონქის მცირე ნაწილით, კონქის თაღს, როგორც ეს ჩრდილოეთ გვერდის შემორჩენილი ნაწილიდან ჩანს, აფსიდის მსგავსად, ნალისებრინალისებრი მოხაზულობა ჰქონია. თაღი ეყრდნობა შირიმის სადა კაპიტელს, რომლის პროფილს შეადგენს თარი და დახრილი სიბრტყე. აფსიდის ცენტრში შირიმის, ნათელი ქვებით გამოყვანილი სარკმლის ჩრდილოეთ წირთხლია შემორჩენილი. სარკმლის ჩრდილოეთით კი, ოდნავ ქვემოთ, მოწყობილიამცირე ზომის კვადრატული ნიშა. შუა ნავის ჩრდილოეთ ნავთან დამაკავშირებელი თაღები სწორკუთხა ბოძზეა დაყრდნობილი. თაღები ნატეხი ქვითაა ნაჭყობი და სუფთადაა გალესილი. მათ ქუსლებთან გამოყოფილია შირიმის, მარტივპროფილიანი იმპოსტები, რომლებიც ნავების მხარეს გამოშვერილი არ არის. აღმოსავლეთ თაღის აღმოსავლეთ გვერდში ჩაკვეთილია მცირე ზომის, ოთკუთხა ნიშა. ნავის დასავლეთ კედელი, ჩრდილოეთ კედელთან შედარებით, ნაკლებ სიმაღლეზეა შემორჩენილი. სამხრეთ კედელი კი თითქმის მთლიანად დანგრეულია.
ნავი გადახურული იყო ცილინდრული კამარით, საბჯენი თაღების გარეშე. ჩრდილოეთ ნავი უსარკმელოა, გადახურულია ქვიტკირის კამარით. ნავის ჩრდილოეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში კარია, რომელსაც შიგნით ნალისებრი თავი აქვს, გარედან კი ერთიანი, უსწორმასწორო ქვის ძელით თარაზულადაა გადახურული. ნავის აღმოსავლეთ ბოლოში, სამკვეთლოსათვის, გამოყოფილია გეგმით კვადრატული სათავსი. მასში შესასვლელი მხოლოდ შესაბამისი ნავიდანაა. კარი თაღოვანი ყოფოლა. სათავსის აღლოსავლეთ კედელში თაჭოვანი სარკმელია, რომლის ქვემოთ მოწყობილია ჭრმა, სწორკუთხა ნიშა. კიდევ ერთი ნიშა სათავსის სამხრეთ კედელშია. მასში მთავარი ნავის აფსიდის ჩრდილოეთ გვერდში მოწყობილი ნიშა გამოდის. სათავსი გადახურული იყო ცილინდრული კამარით.
ეკლესიის შემორჩენილი კედლები გარედან სადაა. დასავლეთ კედლებში მოწყობილია ორი, სწორკუთხა ნიშა. ნიშებს ქვემოთ, ფასადის თითქმის მთელ სიგრძეზე, ოდნავ შეღრმავებული სწორკუთხა არე, რომელშიც, შესაძლოა, ადრე ამ მხრიდან, ნიშებთან მისადგომად მოწყობილი ბაქნის კვალი იყოს. ფასადის ზედა ნაწილში, შუა ნავის ფარგლებში, შემორჩენილია კედლის სიბრტყეში საფეხურით შეღრმავებული, განიერი, დეკორატიული თაღის ძირი და ჩრდილოეთ გვერდის, დაახლოებით 1.5 მეტრის სიმაღლის, მონაკვეთი.
საძვალე გეგმით სწორკუთხაა. ნაგებია ნატეხი ქვით და კირის დუღაბით. შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. კარი სწორკუთხაა. ნაგებობა გადახურულია ქვის კამარით, რომელიც გაბრტყელებული ნახევარწრის ფორმისაა. საძვალის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 50 მეტრის მანძილზე, შემორჩენილია წელისა და მარცვლეულის შესანახი, ქვევრისებური რეზერვუარებით.
დონ დელილო
დონალდ რიჩარდ რელილო (დ. 20 ნოემბერი, 1936) — ამერიკელი რომანისტი, მოთხრობების ავტორი, დრამატურგი, სცენარისტი და ესეისტი. მისი შემოქმედება არაერთ თემას მოიცავს, იქნება ეს ტელევიზია, ბირთვული ომი, სპორტი, ენის კომლექსურობა, პერფორმანს არტი, ცივი ომი, მათემატიკა, პოლიტიკა, ეკონომიკა და გლობალური ტერორიზმი.
ადრეული პერიოდი და გავლენები
1936 წელს დაიბადა ნიუ-იორკში. გაიზარდა მუშათა კლასის იტალიელი კათოლიკეების ოჯახში, იტალიურ-ამერიკულ სამეზობლოში.
წერით მხოლოდ მაშინ დაინტერესდა, როცა თინეიჯერობისას ზაფხულში პარკინგის თანამშრომლად დაიწყო მუშაობა, სადაც საათობით ლოდინის რეჟიმში ყოფნამ იგი კითხვას მიაჩვია. ამ პერიოდის განსაკუთრებულ გავლენებად იგი ჯეიმზ ჯოისს, უილიამ ფოლკნერს, ფლანერი ო’კონორსა და ერნესტ ჰემინგუეის ასახელებს. ეს უკანასკნელი დელილოსთვის მთავარ გავლენას წარმოდგენდა, როცა იგი თინეიჯერობის წლებში პირველი ტექსტების შექმნას ცდილობდა.
მოდერნისტული ლიტერატურის გარდა დელილომ თავის შემოქმედებაზე აგრეთვე ჯაზური მუსიკისა და ომისშემდგომი ევროპული და 1970-იანი წლების ამერიკული კინემატოგრაფიის გავლენა აღნიშნა. მუსიკოსებს შორის იგი ჯონ კოლტრეინსა და მაილს დეივისს ასახელებს, ხოლო რეჟისორებიდან — მიქელანჯელო ანტონიონს, ჟან-ლიუკ გოდარს, ფრანსუა ტრიუფოს, ინგმარ ბერგმანს, სტენლი კუბრიკსა და მარტინ სკორსეზეს. მწერალი აღნიშნავს, რომ 1960-იანი წლების ევროპულმა და აზიურმა კინომ მისი აზროვნება განსაზღვრა. იგი მიიჩნევს, რომ არაპირდაპირი გზით, კინო მას მწერლად გახდომაში დაეხმარა.
1954 წელს დელილომ საშუალო სკოლა დაასრულა, 1958 წელს კი ფორდჰემის უნივერსიტეტი კომუნიკაციებში ბაკალავრის ხარისხით დაამთავრა. მან სარეკლამო სფეროში დაიწყო საქმიანობა და ხუთი წლის მანძილზე ქოფირაითერად მუშაობდა.
პირველი მოთხრობა 1960 წელს კორნელის უნივერსიტეტის ლიტერატურულ ჟურნალში გამოაქვეყნა. 1966 წელს დაიწყო პირველ რომანზე მუშაობა.
თემები და კრიტიკა
დელილოს შემოქმედება, როგორც მოდერნიზმის, ასევე პოსტმოდერნიზმის ელემენტებს მოიცავს. მისი არაერთი ნაწარმოები იკვლევს კონსუმერიზმს, ახალ ინტელექტუალიზმს, ოჯახის დაშლასა და ხელახლა გაერთიანებას.
დელილოს შემოქმედებაში ერთ-ერთი განმეორებადი თემაა მასმედია და მისი როლი სიმულიაკრის ჩამოყალიბების პროცესში, რაც მოვლენის კონტექსტგარეშე წარმოჩენით და შესაბამისად, მისი მნიშვნელობისაგან დაცლით გამოიხატება. აგრეთვე მწერალი რამდენიმე რომანში განიხილავს ბრბოს ფსიქოლოგიას და ჯგუფურ იდენტობაში ინდივიდების კაპიტულაციის პროცესს.
დელილო თავის გავლენად ასახელებს არაერთი თანამედროვე ინგლისურენოვანი ავტორს, მათ შორის არიან ბრეტ ისტონ ელისი, ჯონათან ფრენზენი და დევიდ ფოსტერ უოლესი. ლიტერატურული კრიტიკოსმა ჰაროლდ ბლუმმა დელილო თომას პინჩონთან, ფილიპ როთთან და კორმაკ მაკკარტთან ერთად თავისი დროის ოთხ მთავარ ამერიკელ რომანისტს შორის მოიხსენია.
მარი ბურგუნდიელი (1393-1466)
მარი ბურგუნდიელი (Marie de Bourgogne; დ. 1393, დიჟონი, ბურგუნდია — გ. 30 ოქტომბერი, 1466, კალკარი, კლევი) — ვალუას დინასტიის წარმომადგენელი. ბურგუნდიის ჰერცოგ ჟან I-ისა და მარგარეტ ბავარიელის ქალიშვილი. კლევის პირველი ჰერცოგინია როგორც ადოლფ I-ის მეუღლე და მისი რვა შვილის დედა.
ბიოგრაფია
მარი დაიბადა 1393 წელს დიჟონში, ბურგუნდიაში. იგი იყო ბურგუნდიის ჰერცოგ ჟან I-ისა და მისი ცოლის, მარგარეტ ბავარიელის ასული. მას შემდეგ, რაც კლევის ჰერცოგ ადოლფ I-ს თავისი მეუღლე, აგნესა კურპფალცელი შვილის გარეშე გარდაეცვალა, მარი ადოლფზე დანიშნეს. მათი ქორწინება 1406 წლის მაისში შედგა და მრავალწლიანი ქორწინებიდან მათ რვა შვილი შეეძინათ.