cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ექტორ რაულ კუპერი
ექტორ რაულ კუპერი (Héctor Raúl Cúper; დ. 16 ნოემბერი, 1955, სანტა-ფეს პროვინცია, არგენტინა) — ყოფილი არგენტინელი ფეხბურთელი და მწვრთნელი. ამჟამად წვრთნის ეგვიპტის ნაკრებს. 2008-2009 წლებში წვრთნიდა საქართველოს ეროვნულ ნაკრებს.
1999 წელს კუპერი ვალენსიაში გადავიდა. ეს კლუბი არც თუ ისე წარმატებული აღმოჩნდა მისთვის. იგი ზედიზედ ორჯერ დამარცხდა ჩემპიონთა ლიგის ფინალში 2000 წელს მადრიდის რეალის წინააღმდეგ, ანგარიშით 2-1, ხოლო 2001 წელს მიუნხენის ბაიერნის წინააღმდეგ პენალტების სერიაში.
2007/08 წლების სეზონი რეალ ბეტისთან ერთად დაიწყო, თუმცა 2007 წლის, 2 დეკემბერს ამ გუნდიდანაც გაუშვეს.
სტოკჰოლმის ცენტრალური რკინიგზის სადგური
thumb|სტოკჰოლმის ცენტრალური რკინიგზის სადგური სტოკჰოლმის ცენტრალური რკინიგზის სადგური (შვედ Stockholms centralstation, Stockholm C) არის შვედეთში ყველაზე მსხვილი რკინიგზის სადგური. სადგური მდებარეობს ნორმალმში, ვასაგატთან ახლოს. სადგური 1871 წლის 18 ივლისს გაიხსნა. დღევანდელი სადგური არა მხოლოდ უდიდესი სადგურია შვედეთში, არამედ, სკანდინავიის უმსხვილესი სამოგზაურო ცენტრი, რომელიც ყოველდღიურად 250 000 მგზავრს ემსახურება.
ცენტრალური სადგურის წინ დადგმულია ნილს ერიქსონის ძეგლი.
ისტორია
thumb|left სადგური 1867-1871 წლებში აშენდა არქიტექტორ ადოლფ ედელსვორდის მიერ. 1925 წლამდე ლიანდაგებს პირდაპირ დღევანდელ სადგურში შეყჰავდა მატარებელი, მაგრამ, გადაკეთების შემდეგ 119 მეტრი სიგრძის, 28 მეტრი სიგანისა და 13 მეტრი სიმაღლის მოსაცდელი დარბაზი გაჩნდა სადგურში. განახლებისას სადგური სამხრეთით დააგრძელეს და პავილიონი დაუმატეს. დღესდღეობით სადგურის ამ ნაწილში საკონფერენციო მომსახურებაა. მის გვერდით სამეფო ოჯახის მოსასვენებლი დარბაზია, სადაც მისი უმაღლესობა იცდის ხოლმე ოჯახითურთ გამგზავრების წინ.
1951 წელს ვასაგატანის გასწვრივმდებარე ფასადი გადააკეთეს და უფრო გაამარტივებული სახე მისცეს. 1958 წელს T-Centralen-ის მიწისქვეშა გადასარბენი გაიხსნა. thumb|მოსაცდელი დარბაზი
კატეგორია:სტოკჰოლმი
უისკონსინი
უისკონსინი (Wisconsin) — შტატი აშშ-ში, მდებარეობს ჩრდილო-აღმოსავლეთის ცენტრალურ რეგიონში. სახელი ინდიელთა ენაზე „ბალახიან ადგილს“ ნიშნავს. ადმინისტრაციული ცენტრია მედისონი, ყველაზე დიდი ქალაქი კი მილუოკი. მოსახლეობის 68%-ზე მეტი ქალაქებში ცხოვრობს.
გეოგრაფია
უისკონსინს უჭირავს მიჩიგანისა და ზემო ტბების შორის მდებარე ვაკე. ჩრდილოეთით ეწერი ნიადაგია, სამხრეთით ტყის ყომრალი. ტერიტორიია 40% უჭირავს წიწვოვან და ფართოფოთლოვან ტყეებს, მნიშვნელოვანი ნაწილი სათიბ-საძოვრებს.
ისტორია
1634 წელს გამოიკვლია ჟან ნიკოლმა, 1670 – შეიქმნა როგორც ახალი საფრანგეთის ნაწილი. 1763 - ფრანგებმა დაუთმეს ინგლისელებს. 1783 – აშშ-ს ტერიტორია. 1848-დან აშშ-ს შტატია. მოსახლეობის 68%-ზე მეტი ქალაქებში ცხოვრობს.
ეკონომიკა
უისკონსინი სამრეწველო აგრარული შტატია. იღებენ თუთიის მადანს. არის ელექტროსადგურები, განვითარებულია ლითონდამუშავება და მანქანათმშენებლობა, მეცხოველეობა, დიდ ტბებზე — ნაოსნობა.
ჩალისი
ჩალისი (Challis) — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს აიდაჰოს შტატში, კასტერის ოლქში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 1081 კაცს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:აიდაჰოს ქალაქები
System of a Down-ის დისკოგრაფია
2006 წელს System of a Down-მა შეისვენა, ხოლო მისმა წევრებმა დაიწყეს სოლო პროექტებზე მუშაობა. 2010 წლის 29 ნოემბერს ცნობილი გახდა მათი გაერთიანების შესახებ. დრამერ ჯონ დოლმაიანის თქმით, ისინი ახალ ალბომს გამოსცემენ.
წყაროები
კატეგორია:დისკოგრაფიები დისკოგრაფია კატეგორია:მძიმე მეტალ ჯგუფების დისკოგრაფიები კატეგორია:ამერიკელი მომღერლების დისკოგრაფიები
მარმორერის ტბა
მარმორერა — წყალსაცავი შვეიცარიაში, გრაუბიუნდენის კანტონში. მიეკუთვნება პარკ-ელის ბუნებრივ პარკს.
ტბის ფართობი 1,41 კმ²-ია და წარმოქმნილია მარმორერის დამბის აშენების შედეგად, მას შემდეგ რაც 1954 წელს სოფელი მარმორერა დაიტბორა. სოფელი ხელახლა ააშენეს ტბის ზემოთ.
ტბის ერთ მხარეს გაივლის ჯულიერის უღელტეხილისკენ მიმავალი გზა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შვეიცარიის ტბები
ნუგეშის ქალები
ნუგეშის ქალები (ასევე ქალები ნუგეშისთვის ან სანუგეშო ქალები) — ევფემიზმი, რომელიც მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ აღნიშნავს იმ ქალებს, რომლებიც იაპონიის საიმპერატორო არმიის სექსუალური ექსპლუატაციის მსხვერპლი გახდნენ. . ტერმინი „ნუგეშის ქალები“ არის იაპონური იანფუ-ს თარგმანი (რომელიც, თავისთავად, არის ევფემიზმ 慰安婦-ის ნაწილია ), რაც „სიძვის დიაცს“ ნიშნავს. . ბორდელების ნაცვლად გამოიყენებოდა ტერმინი „ნუგეშის სადგური“. .
ნუგეშის ქალების ზუსტი რაოდენობა საკამათოა და მერყეობს ოცი ათასიდან (იაპონელი ისტორიკოსი იკუხიკო ხატა ) 360 —410 ათასამდე (ჩინელი მეცნიერები ). ზუსტი რაოდენობა დღემდე კვლევისა და კამათის საგანია. ქალების უმრავლესობა იყო ჩამოყვანილი იაპონიის მიერ ოკუპირებული ქვეყნებიდან, მათ შორის კორეიდან, ჩინეთიდან და ფილიპინებიდან.
სასპერები
thumb|357x357px|ეთნიკური კავკასია სასპერები — აქემენიდური ხანის სპარსეთის ერთ-ერთ სატრაპიაში შემავალი ტომების სახელწოდება. მატიენებთან და ალაროდებთან ერთად შეადგენდნენ მე-18 სატრაპიას და ყოველწლიური ხარკის სახით სპარსეთის მეფეს 200 ტალანტს უხდიდნენ. მათ ეკისრებოდათ აგრეთვე სამხედრო ვალდებულება — სპარსელ ხელისუფალთა მოთხოვნით ლაშქრის გამოყვანა. ასე მონაწილეობდნენ სასპერები, მაგალითად, მეფე ქსერქსეს (ძვ. წ. V საუკუნე) ლაშქრობაში საბერძნეთზე. აქ ისინი კოლხების მსგავსად ყოფილან აღჭურვილნი (თავზე ხის მუზარადები ხურებიათ, ხელთ გამოუქნელი ტყავის პატარა ფარები და მოკლე შუბები, დანები სჭერიათ), ჰეროდოტეს მიხედვით სასპერები ფართო ტერიტორიაზე მცხოვრები ხალხია (სპარსეთის ყურიდან შავ ზღვამდე, ამ ავტორის თანახმად, ოთხი ხალხი ცხოვრობდა — სპარსელები, მიდიელები, სასპერები და კოლხები).
ლიტერატურა
კატეგორია:კავკასიის ხალხები
სომატოფორმული აშლილობები
დეფინიცია. აშლოლობების ჯგუფი, რომლებსაც ახასიათებთ ისეთი ფიზიკური სიმპტომების არსებობა, რომლებსაც სამედიცინო ახსნა-განმარტება (დიაგნოსტიკა) ვერ მოეძებნება, თუმცა ასეთი სიმპტომები იმდენად მძიმეა, რომ ხელს უშლის ინდივიდს ნორმალურ ფუნქციონირებაში. აშლილობების ამ ჯგუფში შეიძლება გამოვყოთ შემდეგი ფორმები: სომატიზაციის აშლილობა. ამ აშლილობისათვის დამახასიათებელია ერთდროულად მრავალი სიმპტომის არსებობა და ამავე დროს ეს სიმპტომები დაკავშირებულია სხვადასხვა ორგანოს მიმართ ჩივილთან.
რისკ-ფაქტორები/წარმოშობა. ეს აშლილობა უფრო ხშირად გვხვდება ქალებში და როგორც წესი უკუპროპორციულ დამოკიდებულებაშია პიროვნების სოციალურ-ეკონომიკურ სტატუსთან. მამაკაცები ამ დროს გამოირჩევიან ანტისოციალური ყოფაქცევით, ხოლო ქალებისთვის დამახასიათებელია ისტერიული ქცევა.
ფიზიკური და ფსიქიატრიული სიმპტომატიკა:
მკურნალობა. ყველაზე მნიშვნელოვანია ერთი ძირითადი მკურნალი ექიმის არსებობა. აუცილებელია ექიმის ხანმოკლე, ყოველთვიური მონახულება. პაციენტს დაჟინებით უნდა უხსნან, რომ მისი სიმპტომები ფსიქოლოგიური ხასიათისაა. შესაბამისად, ხშირად საჭიროა ინდივიდუალური ფსიქოთერაპია.
კონვერსიული აშლილობა. აშლილობა, რომლის დროსაც ადგილი აქვს პაციენტის მიერ ერთი ან რამდენიმე ნევროლოგიური ხასიათის ჩივილს, რომლის ახსნა ვერ ხერხდება არსებული ნევროლოგიური აშლილობების მეშვეობით.
რისკ-ფაქტორები/წარმოშობა. უფრო ხშირად გვხვდება ახალგაზრდა ქალებში. აგრეთვე ხშირია დაბალი სოციალურ-ეკონომიკური სტატუსის მქონე პირებში, სამხედროებში, დაბალი ინტელექტის მქონე ინდივიდებში. ფიზიკური და ფსიქიატრიული სიმპტომატიკა:
მკურნალობა. ფსიქოთერაპია მიმართული მკურნალსა და პაციენტს შორის სანდო ურთიერთობების ჩამოყალიბებისაკენ და სტრესისადმი წინააღმდეგობის უნარის განვითარებისაკენ.
იპოქონდრია. აშლილობა, რომლის დროსაც პაციენტი დარწმუნებულია, რომ მას გარკვეული სპეციფიკური დაავადება აქვს. მიუხედავად მკურნალის მიერ საპირისპიროს მუდმივად მტკიცებისა პაციენტი მაინც დარწმუნებულია დაავადების არსებობაში.
რისკ-ფაქტორები/წარმოშობა. მამაკაცებში და ქალებში ერთაირი სიხშირით გვხვდება. უფრო ხშირად - 20 -30 წლის ასაკიდან.
მკურნალობა. ფსიქოთერაპია მიმართული სტრესის დაძლევისკენ და ავადმყოფობის შეგრძნებასთან ბრძოლისაკენ. მკურნალის ხშირი რეგულარული მონახულება.
სხეულის დისმორფული აშლილობა. ამ დროს პაციენტი დარწმუნებულია, რომ მისი სხეულის გარკვეული ნაწილი არანორმალურია, დეფექტურია ან დეფორმირებულია.
რისკ-ფაქტორები/წარმოშობა. უფრო ხშიარდ ემართება ქალებს, როგორც წესი 15 – 20 წლის ასაკში. ასეთ ქალებს დაქორწინების დაბალი პერსპექტივა გააჩნიათ.
მკურნალობა. ინდივიდუალური ფსიქოთერაპია მიმართული სტრესის დაძლევისკენ და რეალურობის აღქმის ტესტირებისკენ.
ტკივილის აშლილობა. ამ დროს პაციენტი ძირითადად ჩივის გარკვეული სახის ტკივილზე.
რისკ-ფაქტორები/წარმოშობა. უფრო ხშიარდ გვხვდება ქალებში, და როგორც წესი იწყბა 40 - 50 წლის ასაკის მიღწევისას.
მკურნალობა. მკურნალობის დასაწყისშივე პაციენტს უნდა განემარტოს ტკივილის შესაძლო ფსიქოლოგიური წარმოშობის ბუნება. შესაძლოა ანტიდეპრესანტების გამოყენება, ჰიპნოზი. აუცილებელია ინდივიდუალური ფსიქოთერაპია ჩივილის შესაძლო ფსიქოლოგიური ბუნების გამოსავლენად.
სიმულაციური აშლილობა. ამ დროს პაციენტი გააზრებულად ავითარებს თავის თავში სამედიცინო თუ ნევროლოგიურ სიმპტომებს. ძირითადი მიზანია - ავდმყოფის როლის მორგება, ზოგჯერ ჰოსპიტალიზაციის მღწევის მიზნითაც კი.
რისკ-ფაქტორები/წარმოშობა. უფრო ხშიარდ გვხვდება მამაკაცებში და სამედიცინო დაწესებულებებში მომუშავე პირებში. ასეთი სიმტომატიკით გამორჩეული ბავშვები, როგორც წესი ადრეულ ასაკში განიცდიდნენ ჩაგვრას, რომელიც ხშირად ჰოსპიტალიზაციით სრულდებოდა.
მკურნალობა. როგორც წესი მკურნალობის მაგივრად გამოიყენება შესაბამისი მენეჯმენტი. ფსიქიატრი უნდა იყოს მომზადებული შესაძლო „კონტრ-გადატანის“ ეფექტის, ანუ მკურნალის მიერ პაცენტის ქმედებაზე გამოკვეთილი უარყოფითი რეაქციის შესაძლო წარმოშობისკენ.
სიმულაცია. ამ დროს პაციენტი გააზრებულად ავითარებს თავის თავში სამედიცინო თუ ნევროლოგიურ სიმპტომებს რათა ამგვარი ქმედებისგან მიიღოს გარკვეული მოგება, მაგ. ფული, სამუშაოსგან თავის არიდება და სხვ. იგი არ წარმოადგენს ფსიქოლოგიურ აშლილობას.
მკურნალობა. პაციენტს საშუალება უნდა მიეცეს, რომ არ შეირცხვინოს თავი სხვების წინაშე, რაც უნდა იქნეს მიღწეული ამ უკანასკნელთან დაპირისპირების თავიდან აცილების მეშვეობით. კონფრონტაციის შემთხვევაში პაციენტი უფრო ღიზიანდება და მკურნალობას ნაკლებად ექვემდებარება.
ლიტერატურა
Somatoforme Störung Somatization disorder Σωματοποιητική διαταραχή Trastorno de somatización Geðvefrænir sjúkdómar Somatisatiestoornis Zaburzenie somatyzacyjne Somatisaatiohäiriö
ბრისტოლის ყურე
მარჯვნივ|მინი|ბრისტოლის არხის დეტალური რუკა ბრისტოლის ყურე — ატლანტის ოკეანის ყურე დიდი ბრიტანეთის სამხრეთ-დასავლეთ სანაპიროსთან. შეჭრილია ხმელეთში 230 კმ, ყელის სიგანე 126 კმ. სიღრმე 50 მეტრამდე. ერთვის მდინარე სევერნი, რომელიც შესართავთან ესტუარს ქმნის. ნაპირები დანაწევრებულია. მოქცევა ნახევარდღეღამური, სიმაღლე 14,4 მეტრამდე. ნავსადგურებია ბრისტოლი (ლონდონთან დაკავშირებულია არხით), კარდიფი, ნიუპორტი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ევროპის სრუტეები
მინესოტა
მინესოტა (Minnesota) — შტატი აშშ-ში, მდებარეობს ჩრდილო-დასავლეთის ცენტრალურ რეგიონში. სახელი სიუს ტომების ენაზე „მდინარის ამღვრეულ წყალს“ ნიშნავს. XVII საუკუნეში აქ პირველი მკვლევრები ფრანგები იყვნენ. 1783-1793 – მდინარე მისისიპის ნაწილი გადაეცა ამერიკელებს და ინგლისელებს. 1830 – გაჩნდა პირველი დასახლებები. 1849 – აშშ-ს ტერიტორია. 1858 წლიდან აშშ-ს შტატია.
სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის შტატები
გრიგოლისძენი
გრიგოლისძენი, გიშელები — ფეოდალური საგვარეულო XII-XIII საუკუნეებში საქართველოში. ჰერეთის მონაპირე ერისთავები. პირველად იხსენიებიან 1117 წელს, როგორც გიშის ციხის მფლობელები. აქტიურ მონაწილეობას იღებდნენ ქვეყნის პოლიტიკურ ცხოვრებაში.
პრიმორსკე (სკადოვსკის რაიონი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სკადოვსკის რაიონის სოფლები
გამყიდველის ბაზარი
გამყიდველის ბაზარი არის ბაზარი, რომლის დროსაც მეტი ძალაუფლება ეკუთვნით გამყიდველებს. ეს არის საქონლისა და მომსახურების დეფიციტის ბაზარი. ტიპური ბაზარია განვითარებადი ქვეყნების ეკონომიკისათვის.
კატეგორია:ეკონომიკა
იულია ლატინინა
იულია ლატინინა (Ю́лия Леони́довна Латы́нина; დ. 16 ივნისი, 1966, მოსკოვი) — რუსი ჟურნალისტი და მწერალი; ფენტეზისა და პოლიტიკურ-ეკონომიკური დეტექტივის ჟანრების რომანების ავტორი. ჟურნალისტიკაში ცნობილია, როგორც პოლიტიკური მიმომხილველი, ეკონომიკური ანალიტიკოსი და აქტიური პოლემისტი; რადიოს „ეხო მოსკვი“ ერთ-ერთი გადაცემის წამყვანი.
ლატინინამ ჟურნალისტური მოღვაწეობა გაზეთში „იზვესტია“ (1995-97) დაიწყო; შემდეგ მუშაობდა ჟურნალ „ექსპერტი“ (1997-98), გაზეთებში „სოვერშენნო სეკრეტნო“, „ნოვაია გაზეტა“ (2001-დან), „კომერსანტ“ (2006-დან) და სხვა. ის ასევე მუშაობდა რამდენიმე რუსულ ტელეარხზე: გადაცემებში „ვ დრუგოე ვრემია“ (პირველი არხი ორტ 2001-02), „იესტ’ მნენიე“ (ტვ ცენტრ 2002-3) და „ნედელია“ (რენ ტვ 2003-04).
ლატინინას მიღებული აქვს საგამომძიებლო ჟურნალისტიკის ჯილდო კორიერე დელა სერასგან, მის მიერ მარია გრაცია კუტულიზე, იტალიელ ჟურნალისტზე, რომელიც ავღანეთში მოკლეს, მომზადებული მასალისთვის.
ამჟამად ლატინინა რადიო სადგურის „ეხო მოსკვი“ გადაცემის „კოდ დოსტუპა“ წამყვანია (2003-დან). 2008 წლის 8 დეკემბერს აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტმა ის თავისუფლების დამცველის პრემიით დააჯილდოვა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსი ჟურნალისტები კატეგორია:დაბადებული 1966 კატეგორია:დაბადებული 16 ივნისი
გიფუ (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი გიფუ შეიძლება აღნიშნავდეს:
აიოვა
აიოვა (Iowa) — შტატი აშშ-ში, მდებარეობს ჩრდილო-დასავლეთის ცენტრალურ რეგიონში. სახელი ინდიელთა ენაზე „კარგ ქვეყანას“ ნიშნავს. აიოვა 1788 წელს შეიქმნა; 1838-დან აშშ-ს ტერიტორიაა, 1846-დან — აშშ-ს შტატი.
სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის შტატები
ბაზარი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ბაზარი  შეიძლება აღნიშნავდეს:
კატერინა მურინო
სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1977 კატეგორია:დაბადებული 15 სექტემბერი
პლამერი
პლამერი (Plummer) — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს აიდაჰოს შტატში, ბენევის ოლქში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 1044 კაცს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:აიდაჰოს ქალაქები
Inquisitor acervatus
Inquisitor acervatus — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
პრომინი (სკადოვსკის რაიონი)
პრომინი (Промінь) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის სკადოვსკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 131 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სკადოვსკის რაიონის სოფლები
პერევი
პერევი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის საჩხერის მუნიციპალიტეტში (ჭალის თემი). მდებარეობს ყვირილის ზემოთში (ყვირილის და ღებურის შესართავთან), ზღვის დონიდან 760 მ, საჩხერიდან 20 კმ. სოფელში არის საჯარო სკოლა.
რუსეთ-საქართველოს ომი
სოფელი პერევი უშუალოდ ესაზღვრება ჯავის მუნიციპალიტეტს, რომელსაც სამხრეთ ოსეთის სეპარატისტული ადმინისტრაცია და რუსეთის სამხედრო ძალები აკონტროლებენ. საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფლები თედელეთი, სინაგური, ტბეთი, ქვემო ქარზმანი, ზემო ქარზმანი, ხახეთი და ჯალაბეთი 1991 წლამდე სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ჯავის რაიონს მიეკუთვნებოდნენ. ოსეთის მხარემ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ აღადგენდა კონტროლს სოფლებზე, რომლებიც ექცეოდნენ სამხრეთ ოსეთის ძველ საზღვრებში.
2008 წლის აგვისტოს რუსეთ-საქართველოს ომის დროს პერევი დაიკავა რუსეთის ჯარმა. 2008 წლის 12 აგვისტოს ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ შეთანხმების მიხედვით საოკუპაციო ჯარებს უნდა დაეხიათ უკან სოფელ პერევიდან, თუმცა, მიუხედავად შეთანხმებისა, 2010 წლის ოქტომბრამდე სოფელი კვლავ რჩებოდა ოკუპირებულად და დაძაბულობის კერად; პერევში შეღწევა ვერც ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისიის წარმომადგენლებმა შეძლეს.
2010 წლის 14 ოქტომბერს რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილემ, გრიგორი კარასინმა, ჟენევის დისკუსიების მეცამეტე რაუნდის შემდეგ განაცხადა, რომ რუსეთი შეიარაღებულ ძალებს გაიყვანს სოფელ პერევიდან უახლოეს მომავალში და ეს იქნება კეთილი ნების ჟესტი რუსეთის მხრიდან:
საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილემ გიგა ბოკერიამ განაცხადა, რომ
იმავდროულად საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრმა გრიგოლ ვაშაძემ განაცხადა, რომ რუსი მესაზღვრეების პერევიდან გასვლაზე საუბარი ნაადრევია, რადგან რუსეთს მსგავსი განცხადებები არაერთხელ გაუკეთებია, თუმცა ბოლომდე არ შეუსრულებია. მოგვიანებით საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრომ დაადასტურა, რომ რუსეთის სამხედრო ძალებმა 2010 წლის 18 ოქტომბერს პერევი დატოვეს. სოფელს უკვე სრულად აკონტროლებს საქართველოს პოლიცია. ცხინვალის რეგიონის საინფორმაციო საშუალებებმა პერევის დატოვება „ქართული დიპლომატიის მცირე გამარჯვებად“ შეაფასეს.
სქოლიო
კატეგორია:საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჯაბა მაღლაკელიძე
ჯაბა მაღლაკელიძე (დ. 17 სექტემბერი, 1972, ზესტაფონი) — ქართველი პოლიტიკოსი, ფილოლოგი.
დაამთავრა ილია ვეკუას სახელობის სოხუმის ფიზიკა-ტექნიკის ინსტიტუტი წარმოების მართვისა და წარმოების ორგანიზაციის სპეციალობით. 2004 წლის 22 აპრილიდან 23 დეკემბრამდე იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები“. 2008-2012 წლებში — საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ხარაგაულის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 12 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1972 კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს VII მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:სოხუმის ფიზიკა-ტექნიკის ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:ზესტაფონში დაბადებულები ჯაბა
მარსინგი
მარსინგი (Marsing) — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს აიდაჰოს შტატში, ოვაიჰის ოლქში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 1031 კაცს.
ფლიუელის უღელტეხილი
ფლიუელის უღელტეხილი (Flüela) — უღელტეხილი შვეიცარიის ალპებში, გრაუბიუნდენის კანტონში. უღელტეხილის გზა ერთმანეთთან აერთებს დავოსსა და სუშს ქვემო ენგადინის ხეობაში.
მას შემდეგ, რაც 1999 წელს ვერეინის გვირაბი გაიხსნა, გზა მთელი წლის განმავლობაში აღარაა გახსნილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპების უღელტეხილები კატეგორია:შვეიცარიის უღელტეხილები
Inquisitor adenicus
Inquisitor adenicus — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
ეკატეპეკ-დე-მორელოსი
ეკატეპეკ-დე-მორელოსი (Ecatepec de Morelos) — ქალაქი მექსიკაში. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში. შედის მეხიკოს შტატის შემადგენლობაში. დაარსდა 1877 წელს.
Inquisitor adenicus
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ეკატეპეკ-დე-მორელოსი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მექსიკის ქალაქები
რადისნე (სკადოვსკის რაიონი)
რადისნე (Радісне) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის სკადოვსკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 278 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სკადოვსკის რაიონის სოფლები
სახელოვანი რევოლუცია
მინი|უილიამ III ორანელის ინგლისში ჩასვლა სახელოვანი რევოლუცია (Glorious Revolution) — ისტორიულ ლიტერატურაში მიღებული სახელწოდება ინგლისის 1688-1689 წლების სახელმწიფო გადატრიალებისა. ეს იყო ინგლისის XVII საუკუნის რევოლუციაში გამარჯვებული ბურჟუაზიისა და ახალი თავადაზნაურობის მსხვილ მიწათმფლობელთა ნაწილთან კლასობრივი კომპრომისის შედეგი. სახელოვანი რევოლუციის შედეგად ტახტიდან ჩამოაგდეს ჯეიმზ II სტიუარტი და სამეფო ხელისუფლება გადასცეს მის სიძეს - ჰოლანდიის შტატჰალტერს უილიამ III ორანელს, რომელიც მართავდა თავის მეუღლესთან (ჯეიმზ II-ის ასული მარიამ II სტიუარტი) ერთად. გადატრიალებამ საბოლოოდ მოუღო ბოლო ინგლისში აბსოლუტიზმს, როგორც მმართველობის ფორმას და დაამკვიდრა კონსტიტუციური (საპარლამენტო) მონარქია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ინგლისის ისტორია
მისურის შტატი
მისური (Missouri) — შტატი აშშ-ში. მდებარეობს ჩრდილო-დასავლეთის ცენტრალურ რეგიონში. სახელი ალგონკინელთა ენაზე „დიდ ჭუჭყიან მდინარეს ნიშნავს“. 1541 წელს იკვლევდა ესპანელი ერნანდო დე სოტო. 1735 – დააფუძნეს ფრანგებმა. 1763 – პარიზის შეთანხმებით გადაეცა ინგლისს. 1803 – ლუიზიანის გაყიდვით გადავიდა აშშ-ს ხელში. 1821-დან აშშ-ს შტატია.
სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის შტატები
მალოიის უღელტეხილი
მალოიის უღელტეხილი (Passo del Maloja) — უღელტეხილი შვეიცარიის ალპებში, გრაუბიუნდენის კანტონში. ენგალდინის ხეობას აკავშირებს იტალიაში მდებარე ბრეგალიის ხეობასთან და ქალაქ კიავენასთან. წარმოადგენს გამყოფს მდინარე დუნაისა და პოს აუზებს შორის.
უღელტეხილი ზამთარში ღიაა, თუმცა, დიდთოვლობის დროს შესაძლოა რამდენიმე საათი ან მთელი დღეც ჩაიკეტოს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპების უღელტეხილები კატეგორია:შვეიცარიის უღელტეხილები
აბას კიაროსტამი
აბას კიაროსტამი (დ. 22 ივნისი, 1940, თეირანი — გ. 4 ივლისი, 2016, პარიზი) — ირანელი კინორეჟისორი, სცენარისტი და პროდიუსერი; ირანული კინემატოგრაფიის „ახალი ტალღის“ ერთ-ერთი ლიდერი; მრავალი კინემატოგრაფიული ჯილდოს მფლობელი, მათ შორის „ოქროს პალმის რტო“ კანის 50-ე კინოფესტივალზე (ფილმისთვის „ალუბლის გემო“, 1997, პირველად მიენიჭა ეს ჯილდო ირანულ ფილმს). ამას გარდა კიაროსტამი ცნობილია, როგორც დიზაინერი, ფოტოგრაფი და პოეტი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ირანელი კინორეჟისორები კატეგორია:დაბადებული 22 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1940 კატეგორია:გარდაცვლილი 4 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 2016 კატეგორია:თეირანის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ტარასივკა (სკადოვსკის რაიონი)
ტარასივკა (Тарасівка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის სკადოვსკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 1114 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სკადოვსკის რაიონის სოფლები
ურარტელები
მარჯვნივ|მინი|435x435px|ურარტუს სახელმწიფო
ურარტელები — ძვ. წ. IX-VI საუკუნეში არსებული ურარტუს სახელმწიფოს ძირითადი მოსახლეობა. ენის მიხედვით ახლოს დგანან ხურიტებთან (მითანელებთან). ბევრი საერთო აქვთ მათ ღვთაებათა პანთეონშიც (ტავროსის ღვთაება თეიშება - ხურიტული თეშუბი, მისი „მეუღლე“ ქალღმერთი ხუბა - ხურიტული ხეფა, მზის ღმერთი შივინი - ხურიტული შიმიგი და სხვა). ბევრი მკვლევარი ენით ურარტელებს კავკასიელ ხალხებს უკავშირებს (ქართველები, ვეინახები). ურარტელების უძველესი კერა, მათი პოლიტიკური და კულტურულ-რელიგიური ცხოვრების ცენტრი ადრინდელ ხანაში ვანის ტბის სამხრეთ-აღმსავლეთით უნდა ყოფილიყო. ურარტუს სახელმწიფოს დაცემის შემდეგ ურარტელები მალე გაითქვიფნენ სომხურ მოსახლეობაში, აგრეთვე ქართველურ ტომებში, რამდენადაც შეიძლება ვიმსჯელოთ ძველი ქართული სიმღერების მისამღერებში შემონახული ცალკეული ურარტული სიტყვებისა და გამოთქმების მიხედვით.
სქოლიო
კატეგორია:ძველი ხალხები კატეგორია:ურარტელები
შეიხ ჰასინა
შეიხ ჰასინა (დ. 28 სექტემბერი, 1947) — ბანგლადეშის პოლიტიკური მოღვაწე. ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი 1996-2001 წწ. და 2009 წლიდან. პარტია „ავამი ლიგის“ ლიდერი. ბანგლადეშის პირველი პრეზიდენტის „ერის მამად“ წოდებული მუჯიბურ რაჰმანის შვილი.
1981 წელს, ჯერ კიდევ ემიგრაციაში მყოფი, აირჩიეს პარტია „ავამი ლიგის“ ლიდერად, პარტიისა, რომელსაც ხელმძღვანელობდა მამამისი. ამავე წელს დაბრუნდა ბანგლადეშში და ოპოზიციაში ჩაუდგა პრეზიდენტ ჰუსეინ მოჰამად ერშადის ხელისუფლებას. 1991 წელს ერშადის ხელისუფლებიდან წასვლისა და დემოკრატიული მმართველობის დამყარების შემდეგ არჩევნები წააგო ნაციონალურ პარტიასთან, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ხალედა ზია.
პოლიტიკური კარიერა
1996 წლის მარტში შეიხ ჰასინამ ბოიკოტი გამოუცხადა რიგით არჩევნებს, ხალედა ზია იძულებული იყო ჩამოეყალიბებინა გარდამავალი მთავრობა და დაენიშნა განმეორებითი არჩევნები, რომელშიც შეიხ ჰასინამ გამარჯვებას მიაღწია და გახდა ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი 5 წლის ვადით. მისი პირველი პრემიერობის დროს გაუმჯობესდა ურთიერთობა ინდოეთთან, ხელი მოაწერეს ხელშეკრულებას განგის წყლის გაყოფის შესახებ. 1999 წელს ნაციონალურმა პარტიამ მოაწყო საყოველთაო გაფიცვა, მაგრამ ჰასინამ კატეგორიული უარი განაცხადა გადადგომაზე, მანამ სანამ არ გავიდოდა მისი მმართველობის ვადა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბანგლადეშის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:დაბადებული 1947 კატეგორია:ბანგლადეშელი პოლიტიკოსი ქალები კატეგორია:ქალი პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:დაბადებული 28 სექტემბერი
ჩრდილოეთი დაკოტა
ჩრდილოეთი დაკოტა (North Dakota, Nd) — შტატი აშშ-ში, მდებარეობს ჩრდილო-დასავლეთის ცენტრალურ რეგიონში. სახელი ეწოდა დაკოტას ტომის მიხედვით, რაც „მეგობარს“ ან “მოკავშირეს“ ნიშნავს. 1738-1740 წლებში ეს ტერიტორია გამოიკვლია კანადის ექსპედიციამ (ვერენდრიე). 1803 – ლუიზიანის გაყიდვით გახდა აშშ-ს ნაწილი. 1861 – დაკოტის ტერიტორიის ნაწილია, 1889 წლიდან აშშ-ს შტატია. აქ ბევრი გერმანელი და ნორვეგიელი ახალმოშენეები მოვიდნენ.
სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის შტატები კატეგორია:ჩრდილოეთი დაკოტა
ირინა ვერეშჩუკი
ირინა ვერეშჩუკი (დ. 30 ნოემბერი, 1979, რავა-რუსკაია) — უკრაინელი პოლიტიკოსი. 2019 წლის 29 აგვისტოდან არის უკრაინის უმაღლესი რადას წევრი. არის პარტია „ხალხის მსახურის“ წევრი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უკრაინის მე-9 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები კატეგორია:დაბადებული 30 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1979
გიფუ (ქალაქი)
მინი|გიფუს პანორამა. გიფუ (იაპ. 岐阜市) — ქალაქი იაპონიაში, კ. ჰონსიუს ცენტრალურ ნაწილში, მდინარე ნაგარის ნაპირზე. გიფუს პრეფექტურის ადმინისტრაციული ცენტრი. 413.180 ათ. მცხოვრები (2006). სარკინიგზო კვანძი, მეაბრეშუმეობის რაიონისა და აბრეშუმის წარმოების ცენტრი. საექსპორტო ქაღალდის, ქაღალდის ქოლგების, ფარნების, შირმების წარმოება. ავიამშენებლობა. ეკონომიკის ინსტიტუტი (1896).
ლიტერატურა
კატეგორია:იაპონიის ქალაქები
სამოურავო
სამოურავო — მეფის სახასო ან მსხვილი საერო და საეკლესიო ფეოდალების სამფლობელო ტერიტორიის ნაწილი შუა საუკუნეების საქართველოში, რომელსაც მოურავი განაგებდა. სამოურავოს არსებობას XIII საუკუნიდან ვარაუდობენ, მათი მნიშვნელობა განსაკუთრებით გაიზარდა XV საუკუნიდან, როდესაც საქართველოს პოლიტიკური დაშლის შედეგად მოიშალა ძველი ცენტრალიზებული მმართველობა, გადავარდა საერისთავოების სისტემა და მისი ადგილი სათავადოებმა დაიკავეს. სამოურავო სხვადასხვა სიდიდისა და მნიშვნელობისა იყო — ერთი ან ორი სოფლიდან მთელ პროვინციამდე (მსხვილი სამეფო სამოურავოები იყო ქიზიყისა, თუშეთისა, ენისელისა, ბამბაკისა, ყაზახისა, თრიალეთისა და სხვა). დროდადრო კახეთის მეფეები (თეიმურაზ I, ერეკლე I, ერეკლე II) ქართლისა და კახეთის სამეფოების გაერთიანებისა და ცენტრალიზაციის პოლიტიკის გატარებისას ცდილობდნენ შეეზღუდათ ან გაეუქმებინათ სათავადოები და სხვა ნახევრად დამოუკიდებელი პოლიტიკური ერთეულები და მათ მაგივრად დაენერგათ სამოურავოების სისტემა (მაგ., XVIII საუკუნეში გაუქმდა არაგვისა და ქსნის საერისთავოები (სათავადოები), ყაზახისა და ბორჩალოს სახანოები, სადაც შემდეგ სამოურავოები დაწესდა). სამოურავოს სისტემა საქართველოს რუსეთთან შეერთების შემდეგ გაუქმდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ყოფილი ადმინისტრაციული ერთეულები საქართველოში კატეგორია:ფეოდალური საქართველო
Atomic Rooster
Atomic Rooster — პროგრესული როკის ჟანრის ინგლისური ჯგუფი, რომელსაც შეადგენდნენ ჯგუფის Crazy World of Arthur Brown ყოფილი წევრები. ჯგუფის არსებობის მანძილზე ვინსენტ კრეინი იყო მისი ერთადერთი უცვლელი წევრი და სიმღერების დიდი ნაწილის ავტორი. მათი ისტორია იყოფა ორ პერიოდად, 1970-იან და 1980-იან წლებში. მათი ჟანრის განსაზღვრა რთულია, რადგან მცირე პერიოდებში ეს ჟანრები იცვლებოდა. თუმცა, ძირითადად ისინი ასრულებდნენ მძიმე როკის/პროგრესული როკის სინთეზს. ამის გარდა მათ ჰქონდათ მხოლოდ 2 წარმატებული სინგლი - „Tomorrow Night“ (ინგლისში - #11) და „The Devil's Answer“ (ინგლისში - #4), ორივე გამოცემული 1971 წელს.
ჯგუფის ისტორია
Atomic Rooster ჩამოყალიბდა 1969 წლის ბოლოს ორგანისტის, ვინსემტ კრეინის და დრამერის, კარლ პალმერის The Crazy World of Arthur Brown-იდან წასვლის შემდეგ. სადებიუტო ალბომი სახელწოდებით „Atomic Roooster“ ჩაიწერა 1970 იანვარში და გამოვიდა 1970 წლის თებერვალში, ხოლო ივნისში ბრიტანეთის ჩარტებში 49-ს ადგილს მიაღწია. ეს ალბომი ჩაიწერა ბას-გიტარისტ ნიკ გრეჰემთან და დრამერ კარლ პალმერთან ერთად, ხოლო კრეინმა დამატებით შეასრულა გიტარის და ვოკალის პარტიები.
სულ მალე გრეჰემმა და პალმერმა დატოვეს ჯგუფი და კრეინმა მოიწვია გიტარისტი ჯონ დიუ კენი და დრამერი პოლ ჰემონდი. . ამ შემადგენლობამ 1970 წლის სექტემბერში გამოსცა მეორე ალბომი, „Death Walks Behind You“, რომლიდანაც სინგლმა „Tomorrow Night“ (#11 UK) ჯგუფს მოუტანა პირველი სერიზული წარმატება. (ალბომმა მიაღწია #12 UK და #90 US). მათი წარმატება გაამყარა სიმღერამ „Devil’s Answer“ (#4 UK) და მესამე ალბომმა „In Hearing of Atomic Rooster“ (#18 UK და #167 US), შექმნილი ვოკალისტ პიტ ფრენჩთან თანამშრომლობით ჯგუფიდან Cactus.
გარკვეული ხნის შემდეგ ეს კოლექტივი დაიშალა და კრეინმა კვლავ შეკრიბა მუსიკოსები: კრის ფარლოუ (ვოკალი), სტივ ბოლტონი (გიტარა), ბილ სმითი (ბასი), რიკ პარნელი (დასარტყამები). ამ შემადგენლობამ ჩაწერა ორი ალბომი, „Made In England“ (რომელსაც ჰხვდა უმნიშნვნელო წარმატება ამერიკაში — 149-ე ადგილი) და „Nice’n’Greasy“.
2016 წელს კრეინის ქვრივის ნებართვით Atomic Rooster კვლავ აღსდგა. პირველი კონცერტი ჩატარდა 2016 წლის 14 ივლისს, კლიტეროში, ლანკაშირი. ჯგუფის წევრები არიან: პიტ ფრენჩი (ვოკალი), სტივ ბოლტონი (გიტარა), კრისტიან მედენი (კლავიშები), შაგ მილიჯი (ბასი) და ბო უოლში (დასარტყამები).
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისური როკ-ჯგუფები კატეგორია:ბრიტანული პროგრესული როკ-ჯგუფები კატეგორია:ინგლისური ბლუზ-როკ ჯგუფები
Inquisitor aemula
Inquisitor aemula — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ჯეკ ნიკოლსონი
1994 წელს გახდა ერთ-ერთი ყველაზე ახალგაზრდა მსახიობი, რომელსაც მიენიჭა ამერიკის კინოაკადემიის პრემია ცხოვრებისეული მიღწევებისათვის. ჯეკ ნიკოლსონმა მონაწილეობა მიიღო ცნობილ კინოფილმებში: „ხუთი იოლი პიესა“, „ჩინური კვარტალი“, „ვიღაცამ გუგულის ბუდეს გადაუფრინა“, „ფოსტალიონი ყოველთვის ორჯერ რეკავს“, „წითლები“, „სინაზის ენა“, „ბეტმენი“, „რამდენიმე კარგი ბიჭი“, „ჰოფა“, „მგელი“, „უკეთესი არ არსებობს“, „შმიდტის შესახებ“, „სიყვარული წესების მიხედვით და მათ გარეშეც“ და „მიცვალებულები“.
ბიოგრაფია
ჯეკ ნიკოლსონი დაიბადა 1937 წლის 22 აპრილს, ნიუ-იორკში, მოცეკვავის ჯუნ ფრენსის ნიკოლსონის (სასცენო სახელი ჯუნ ნილსონი) ოჯახში. ბავშვის დაბადებიდან ექვსი თვით ადრე, კერძოდ 1936 წლის 16 ოქტომბერს ჯუნ ნილსონი ცოლად გაყვა იტალო-ამერიკელ მოცეკვავეს დონალდ ფურჩილოს (სასცენო სახელი დონალდ როუზი), რომელიც უკვე დაქორწინებული იყო და მიუხედავად იმისა, რომ მეუღლეს იგი შეპირდა ბავშვის აღზრდას, ჯუნის დედამ — ეთელმა თვითონ გადაწყვიტა ბავშვზე მზრუნველობა, ხოლო ჯუნს ამით საშუალება მისცა გაეგრძელებინა თავისი საცეკვაო კარიერა. მიუხედავად იმისა, რომ ჯეკის მამად ფურჩლოა მიჩნეული, ბიოგრაფი პატრიკ მაკჯილიგენი თავის წიგნში „ჯეკის ცხოვრება“ ამტკიცებს, რომ ჯეკ ნიკოლსონის ბიოლოგიური მამა შესაძლოა ყოფილიყო ჯუნის მენეჯერი ლატვიური წარმოშობის ედი კინგი. სხვა წყაროების მიხედვით, ჯუნმა თვითონაც არ იცოდა ჯეკის ნამდვილი ბიოლოგიური მამის ვინაობა. ჯეკ ნიკოლსონის დედა იყო ირლანდიური, ინგლისური და ჰოლანდიური წარმოშობის, თუმცა საკუთრივ ჯეკი და მისი ოჯახი ირწმუნებიან, რომ ისინი ირლანდიური წარმოშობისა არიან. მარცხნივ|მინი|220პქ|ჯეკ ნიკოლსონი ფილმში „საშინელებათა პატარა მაღაზია“ ([[1960 წ.), სადაც ასრულებს უილბურ ფორსის როლს]] ჯეკ ნიკოლსონი აღიზარდა პაპამისის – ჯონ ჯოზეფ ნიკოლსონისა (უნივერმაგის ფანჯრების მომრთველის) და ეთელ მეის (სტილისტის, კოსმეტოლოგისა და მოყვარული მხატვრის) სახლში. ჯეკ ნიკოლსონი ფიქრობდა, რომ ისინი მისი მშობლები არიან. იმის შესახებ, რომ მისი მშობლები სინამდვილეში არ იყვნენ ბებია და პაპა, ხოლო და კი სინამდვილეში იყო დედა, მან მხოლოდ 1974 წელს გაიგო, ტაიმის ჟურნალისტისგან, რომელიც მასზე სტატიას წერდა. იმ დროისათვის ჯეკის პაპა და ბებია გარდაცვლილები იყვნენ (შესაბამისად 1963 და 1970 წლებში). ნიკოლსონის თქმით, მან არ იცის ვინ არის მისი ბიოლოგიური მამა, ხოლო სიმართლე მხოლოდ ეთელმა და ჯუნმა იცოდნენ, თუმცა ამის შესახებ ისინი არავისთან არ საუბრობდნენ.
ნიკოლსონი გაიზარდა ნეპტუნ-სიტიში. აღზარდეს კათოლიკური ეკლესიის მიხედვით. . მანამ სანამ სკოლაში დაიწყო სიარული, მისი ოჯახი დაბინავდა სპრინგ-ლეიკში (ნიუ-ჯერსი). „ნიკი“, როგორც მას სკოლის მეგობრები ეძახდნენ, ხშირად სტუმრობდა მანასქუანის საშუალო სკოლას, სადაც 1954 წლის გამოშვებაზე იგი „კლასის კლოუნად“ ამოირჩიეს. თეატრალურ და დრამატულ პრემიებს სკოლაში პატივისცემის მიზნით მის სახელს არქმევდნენ.
კარიერა
როდესაც ჯეკ ნიკოლსონი პირველად მოხვდა ჰოლივუდში იგი კურიერად მუშაობდა უილიამ ჰანასთან და ჯოზეფ ბარბერასთან MGM-ის ანიმაციურ სტუდიაში. იქ მუშაობისას ნიკოლსონს შესთავაზეს დაწყებითი მხატვარ მულტიპლიკატორის თანამდებობა, თუმცა ნიკოლსონმა უარი განაცხდა, რამეთუ მას მხოლოდ მსახიობობა სურდა. კინოში მისი დებიუტი შედგა მცირებიუჯეტიან დრამაში, სახელწოდებით „მტირალა მკვლელი“ (1958), სადაც შეასრულა მთავარი როლი. 1960 წელს როლი მიიღო როჯერ კორმანის ფილმში „საშინელებათა პატარა მაღაზია“, სადაც შეასრულა მაზოხისტის როლი. 1963 წელს როჯერ კორმანმა ისევ მისცა ნიკოლსონს როლი კინოში. ამჯერად მსახიობს როლი ხვდა ფილმში „ყორანი“. იმავე წელსვე როლი მიიღო ფილმში „შიში“, სადაც მასთან ერთად ითამაშა მისმა მომავალმა მეუღლემ სანდრა ნაიტმა.
რამდენადაც მის სამსახიობო კარიერაში პერსპექტივები არ შეიმჩნეოდა, ნიკოლსონმა თითქმის თავი ბოლომდე მიუძღვნა სამუშაოს კამერის მიღმა – სცენარისტად და რეჟისორად. პირველი წარმატება ხვდა წილად 1967 წელს, როდესაც გამოვიდა ფილმი „ტრიპი“, რომლის სცენარის ავტორი ნიკოლსონი იყო. ფილმში მთავარი როლები შეასრულეს ჰენრი ფონდამ და დენის ჰოპერმა. ერთი წლის შემდეგ ნიკოლსონმა პროდიუსირება გასწია ფილმისთვის „თავი“, სადაც ითამაშეს პოპ-როკის ჯგუფის წევრებმა The Monkees. ჰენრი ფონდამ, დენის ჰოპერმა და ჯეკ ნიკოლსონმა თავი მოიყარეს ერთად 1969 წელს, როდესაც მათ მოუწიათ თამაში ფილმში „უდარდელი მხედარი“.
ნიკოლსონმა შეასრულა ჯორჯ ჰენსონის როლი და ეს იყო მისი პირველი მნიშვნელოვანი გარღვევა კინოში. ამ როლისთვის კარიერაში პირველად წარადგინეს ოსკარის ნომინაციაზე. ერთი წლის შემდეგ ნიკოლსონი ისევ იყო ნომინირებული ოსკარის პრემიაზე. ამჯერად საუკეთესო მსახიობის ჯილდო ნიკოლსონს ხვდა წილად ფილმ „ხუთი მსუბუქი პიესა“-ში შესრულებული როლისთვის.
ჯეკ ნიკოლსონის კანდიდატურა განიხილებოდა ფილმისთვის „ეშმაკის განმდევნელი“, თუმცა დემიენ კარასის როლზე მსახიობი ჯეისონ მილერი დაამტკიცეს. 1970-იან წწ. პირველ ნახევარში ნიკოლსონის კინოროლებიდან აღსანიშნავია: „სხეულის შემეცნება“, „პროფესია: რეპორტიორი“, „უკანასკნელი რაზმი“, „ჩინური კვარტალი“. ამ ორ უკანასკნელ ფილმში შესრულებული როლისთვის ნიკოლსონი ნომინირებული იყო ოსკარის პრემიაზე. ნიკოლსონი მეგობრულ ურთიერთობაში იმყოფებოდა რომან პოლანსკის მეუღლესთან შერონ ტეიტთან, რომელიც ჩარლზ მენსონის მსხვერპლი გახდა. შერონ ტეიტის გარდაცვალების შემდეგ ჯეკი პოლანსკის მხარში ამოუდგა და ამხნევებდა მას. 1975 წელს ნიკოლსონმა მიიღო თავისი პირველი ოსკარი მთავარი როლის შესრულებისთვის ფილმში „ვიღაცამ გუგულის ბუდეს გადაუფრინა“. ჯეკმა განასახიერა რენდლი მაკმერფის როლი, რომელიც ფსიქიატრიულ საავადმყოფოში ხვდება. 1976 წელს პატარა როლი მიიღო ფილმში „უკანასკნელი მაგნატი“, სადაც მთავარი როლი იმდროს ახალგაზრდა რობერტ დე ნირომ შეასრულა.
ჯეკ ნიკოლსონმა რიგით მეორე ოსკარი მიიღო 1983 წელს შესრულებული როლისთვის ფილმში „სინაზის ენა“, რომლის რეჟისორი იყო ჯეიმზ ლოურენს ბრუკსი. ნიკოლსონი აგრძელებდა კინემატოგრაფში ნაყოფიერ მოღვაწეობას. 1980-იანი წლების ფილმებიდან მნიშვნელოვანია: „ნათება“, „ფოსტალიონი ყოველთვის ორჯერ რეკავს“, „სინაზის ენა“, „პრიცის ოჯახის ღირსება“, „ისტვიკელი ალქაჯები“, „ბეტმენი“ და სხვ. ფილმ „ბეტმენის“ შემდეგ 1996 წელს ნიკოლსონი ისევ თანამშრომლობს რეჟისორ ტიმ ბარტონთან, ამჯერად ჯეკმა როლი მიიღო ფანტასტიკურ კომედიაში „მარსი გვიტევს!“. მორიგი ოსკარის პრემია ნიკოსლონს მიენიჭა 1997 წელს შესრულებული როლისთვის ფილმში „უკეთესი არ არსებობს“, სადაც მას პარტნიორობა გაუწია ჰელენ ჰანტმა. რეჟისორი ჯეიმზ ბრუქსი. 2002 წელს გამოდის ფილმი „შმიდტის შესახებ“, სადაც ნიკოლსონი ასახიერებს ნებრასკელ პენსიონერს, რომელსაც ცოლი გარდაეცვლება. ამ როლის შესრულებისთვის ის ოსკარის მორიგ ნომინაციაზე წარადგინეს. 2003 წელს ნიკოლსონმა ითამაშა ფილმში „ბრაზის მართვა“, სადაც აგრესიული თერაპისტის როლი შეასრულა.
ნიკოლსონის ბოლო წლების ნამუშევრებიდან მნიშვნელოვანია კინოფილმები: „სიყვარული წესების მიხედვით და მათ გარეშეც“, „მიცვალებულები“, „სანამ არ მოკვდი“ და სხვ. ამ უკანასკნელ ფილმში თამაში მოუწია ჰოლივუდის ვარსკვლავთან მორგან ფრიმენთან.
პირადი ცხოვრება
ჯეკ ნიკოსლონი სხვადასხვა დროს რომანტიკულ ურთიერთობაში იმყოფებოდა მსახიობებთან და მოდელებთან, მათ შორის იყვნენ: მიშელ ფილიპსი, ბებე ბუელი და ლარა ფინ ბოილი. ხანგრძლივი დროის განმავლობაში (1973-1989 წწ.) ნიკოლსონი ურთიერთობაში იმყოფებოდა მსახიობ ანჟელიკა ჰიუსტონთან.
რამდენიმე წლის განმავლობაში ჯეკ ნიკოლსონი და მარლონ ბრანდო მეზობლად ცხოვრობდნენ მალჰოლანდ დრაივზე. ბრანდოს გარდაცვალების შემდეგ ნიკოლსონმა შეისყიდა მეზობლის საკუთარი სახლი $6.1 მლნ. დოლარად. სიახლოვეს ცხოვრობდა აგრეთვე მსახიობი უორენ ბიტი. ნიკოლსონი მეგობრულ ურთიერთობაში იმყოფებოდა ჟურნალისტ ჰანტერ თომპსონთან.
ფილმოგრაფია
}
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:ოსკარის მფლობელი კინომსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1937 კატეგორია:დაბადებული 22 აპრილი
ამირ ნადერი
thumb|300px|ამირ ნადერი ვენეციის 65-ე კინოფესტივალზე ამირ ნადერი (სპარს.: امیر نادری, დ. 15 აგვისტო, 1946, აბადანი) — ირანელი კინორეჟისორი, სცენარისტი და XX საუკუნის ირანის კინემატოგრაფიის ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი ფიგურა.
კატეგორია:ირანელი კინორეჟისორები კატეგორია:დაბადებული 15 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1946
დავით იაშვილი
დავით (დათო) იაშვილი (დ. 16 აგვისტო, 1972 — გ. 16 დეკემბერი, 2008) ― ქართველი კინოსა და თეატრის მსახიობი.
1993 წელს დაამთავრა საქართველოს თეატრისა და კინოს ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი. ამავე წლიდან იყო რუსთაველის თეატრის მსახიობი; განასახიერა: ვოიცეკი („ვოიცეკი“), ბიჭი („სეჩუანელი კეთილი ადამიანი“), დონალბეინ, ფლიანსი, მაკდაფის ვაჟი („მაკბეტი“), ბიჭი („პირდაღებული“), ღანიშ („ლამარა“), ჯეონკა („ქალი გველი“), „სტიქსი“.
პოპულარობა მოუტანა კინოროლებმა. გადაღებულია ფილმებში: „ცეცხლთან თამაში“ (1990), „ოსკარი“ (1995), „ჩემი ძვირფასი, სანატრელი ბაბუ“ (1998), „ცარიელი სივრცე“ (2001), „გასეირნება ყარაბაღში“ (2005), „უკანასკნელი მაძიებელი“ (2006), „პატარა ქალაქი“ (2006), „სე ლა ვი“ (2007), „სუბორდინაცია“ (2007), „მედიატორი“ (2008), „სამი სახლი“ (2008), მრავალსერიან სატელევიზიო მხატვრულ ფილმში „ქაღალდის ტყვია“ (2006), „სტალინი Live“ (2007) და სხვ.
ასევე იყო „პატარა ქალაქის“ დამდგმელი რეჟისორი, სცენარის ავტორი და პროდიუსერი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 16 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1972 კატეგორია:გარდაცვლილი 16 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2008 კატეგორია:ქართველი მსახიობები
ბონი რაიტი
ბონი ფრანჩესკა რაიტი (Bonnie Francesca Wright; დ. 17 თებერვალი, 1991 — ინგლისელი მსახიობი, რეჟისორი და აქტივისტი. ის ყველაზე მეტად ცნობილია ჯინი უისლის შესრულებული როლით ჰარი პოტერის ფილმების სერიაში.
ლონდონში დაბადებული რაიტის პროფესიონალური სამსახიობო დებიუტი შედგა ფილმში, "ჰარი პოტერი და ფილოსოფიური ქვა" (2001), სადაც იგი ჯინი უისლის როლს ათი წლის განმავლობაში თამაშობდა. სერიალის შემდეგ, რაიტი გამოჩნდა რამდენიმე დამოუკიდებელ ფილმებში, მათ შორისაა, სანამ მე დავიძინებ, (2013) ზღვა (2013) და  ფილოსოფოსები  (2014); აღნიშნულ ფილმებს არაერთგვაროვანი შეფასებები ჰქონდათ. სცენაზე მისი დებიუტი შედგა პიტერ უსტინოვის პიესაში, სინამდვილის მომენტი, პიესა დაიდგა Southwark Playhouse-ში, ხოლო პიესაში შესრულებული მთავარი როლით მან დიდება მოიპოვა.
ბონი რაიტმა 2012 წელს დაამთავრა ლონდონის ხელოვნების უნივერსიტეტი, კინემატოგრაფიის ბაკალავრის ხარისხით. შემდგომში მან დააარსა საკუთარი საწარმოო კომპანია, სახელწოდებით „BonBonLumiere“ და დაიწყო მოკლემეტრაჟიანი ფილმების წარმოება. მისი პირველი სარეჟისორო პროექტი იყო დრამა „ჩვენ ცალკე მოვდივართ, ცალკე მივდივართ“ (2012), ფილმში მონაწილეობა მიიღო მსახიობმა დევიდ თეულსიმ, ფილმი კანის კინოფესტივალზე წარადგინეს, და მას დადებითი შეფასებები მოჰყვა. ასევე არის 2016 წლის ფილმის,  Know Thyself  -ის რეჟისორი, რომელშიც მთავარ როლს ასრულებს კრისტიან კოულსონი. ამავე წელს გამოვიდა მისი მორიგი ფილმი სახელწოდებით, „სექსტანტი“ (2016), ორივე მათგანში ყურადღება გამახვილებული იყო პეიზაჟსა და ემოციებზე. რაიტის სამნაწილიანი სერიის, სატელეფონო ზარების პრემიერა შედგა ტრიბეკას კინოფესტივალზე, 2017 წელს. რაიტმა 2018 წელს გამოუშვა ფილმი, Medusa's Ankles (2018), კერი ფოქსისა და ჯეისონ ისააკის მონაწილეობით. მან ასევე გადაიღო მუსიკალური ვიდეოები არტისტებისთვის: სოფი ლოუ, პიტ იორნი და სკარლეტ იოჰანსონი.
რაიტმა გარემოსდაცვითი აქტივობებით დიდი აღიარება მოიპოვა; იგი არის საქველმოქმედო ორგანიზაციების გრინპისის და ლუმოსი-ს ელჩი.
აქტივიზმი
რაიტი აქტიური სპიკერია. მან ერთხელ თქვა: „პლასტიკის ყველა ნაჭერი, რომელიც მე ოდესმე გამომიყენებია, ისევ სადღაც დედამიწაზეა და ეს დამაშინებელია“. 2017 წლის ნოემბერში იგი შეუერთდა გრინპისის გემი Arctic Sunrise-ით და აკვირდებოდა პლასტიკურ ნარჩენებს ოკეანეებში. 2018 წლის იანვარში რაიტი ეწვია კოკა-კოლას შტაბ-ბინას ატლანტაში, ჯორჯიაში, სადაც მან კომპანიას მოუწოდა რომ შეეწყვიტათ ერთჯერადი ბოთლების გამოყენება. მან ასევე ჩაატარა საჯარო დისკუსიები იმის შესახებ, თუ როგორ შეუძლიათ ადამიანებმა შეამცირონ ერთჯერადი პლასტმასის გამოყენება.
2020 წლის თებერვალში რაიტი, როგორც Rainforest Alliance-ის ელჩი, გაემგზავრა გვატემალაში. მან აღნიშნული მოგზაურობის შესახებ ისაუბრა როგორც ორგანიზაციის, ასევე მისი პირადი სოციალური მედიის გვერდებზე.
სამოდელო კარიერა
2011 წელს რაიტი გამოჩნდა The Financial Times– ის მდიდრული ცხოვრების სტილის ჟურნალ How How Spend It-ში. გადაღებები შედგა ვიქტორიასა და ალბერტის მუზეუმში და პატივი მიაგეს მხატვარ დანტე გაბრიელ როსეტს. ლონდონის მოდის კვირეულის დროს, 2011 წელს პოდიუმზე გავიდა მოდის დიზაინერისთვის, ქეითი ეარისთვის.
პირადი ცხოვრება
რაიტი ცხოვრობს ლოს-ანჯელესში. 2011 წლის აპრილში რაიტი დაინიშნა ჰარი პოტერის ერთ-ერთ მსახიობზე, ჯეიმი კემპბელ ბოუერზე. რაიტი და ჯეიმი 2012 წლის ივნისში დაშორდნენ.
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისელი კინორეჟისორები კატეგორია:XXI საუკუნის ინგლისელი ქალი მსახიობები კატეგორია:ინგლისელი ქალი ტელემსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1991 კატეგორია:დაბადებული 17 თებერვალი კატეგორია:ინგლისელი აქტივისტები კატეგორია:ინგლისელი მსახიობები
თბილისის ფუნიკულიორი
თბილისის ფუნიკულიორი — სამთო-საბაგირო რკინიგზა ქვედა და ზედა სადგურებით, კულტურისა და დასვენების კომპლექსი მთაწმინდის პლატოზე. გზის სიგრძე - 501 მ, ლიანდაგის დახრის კუთხე - 28-33°, ხოლო რელსებს შორის მანძილი - 0,98 მ. ვაგონში 60 კაცი ეტევა. ფოლადის ბაგირის დიამეტრი 33 მმ. გზის შუა ადგილზე მოწყობილია 70 მ სიგრძის სპეციალური ბაქანი, სადაც ვაგონები გვერდს უვლიან ერთმანეთს. აქედან უკავშირდებიან მგზავრები მთაწმინდის პანთეონს. ფუნიკულიორის ზედა სადგურის სიმაღლე ზღვის დონიდან 727 მ, ქვედა სადგურისა 460 მ, სადგურებს შორის დონეთა სხვაობა - 267 მ. მოძრავი შემადგელობა შეადგენს Doppelmayr 60-FUL მოდელის 2 ვაგონს.
ისტორია
250px|მინიატიურა|მარცხნივ|თბილისის ფუნიკულიორის ხედი შუა სადგურიდან ზვიად ავალიანის ფოტო
250px|მინიატიურა|მარცხნივ|თბილისის ფუნიკულიორის შუა სადგური სატელევიზიო კოშკიდან ზვიად ავალიანის ფოტო
1900 წლის ივლისს ქალაქის თვითმმართველობამ ხელი მოაწერა ხელშეკრულებას თბილისში ფუნიკულიორის გაყვანის შესახებ და დაამტკიცა რობის პროექტი. ხელშეკრულება ითვალისწინებდა შემდეგს: მშენებლობის დამთავრების შემდეგ ფუნიკულიორის გზის თვითმმართველობისათვის გადაცემას, 5 წლამდე ბავშვების, ფოსტის დამტარებლებისა და პოლიცია-ჟანდარმერიის უფასო მგზავრობას. ბელგიის ანონიმური საზოგადოება ფუნიკულიორს ექსპლუატაციას გაუწევდა 45 წლის განმავლობაში, შემდეგ კი იგი უსასყიდლოდ გადაეცემოდა ქალაქს. ხელშეკრულებაში ნავარაუდევი იყო აგრეთვე მთაწმინდასა და კოჯორს შორის ელექტრული რკინიგზის გაყვანა.
ფუნიკულიორი გაიხსნა 1905 წლის 27 მარტს. მის საექსპლუატაციოდ გადაცემას დიდი ფერწერული ტილო უძღვნა ნიკო ფიროსმანმა. მგზავრობის პირველი მსურველების მოსეირეების წასახალისებლად ფუნიკულიორის მფლობელმა ბელგიურმა ანონიმურმა საზოგადოებამ საკმაოდ სოლიდური თანხა გამოაცხადა მათთვის, ვინც ვაგონს მთაწმინდაზე აჰყვებოდა და ჩამოჰყვებოდა.
ფუნიკულიორის პირველი რეკონსტრუქცია ჩატარდა 1936-1938 წლებში, დაძველებული ზედა სადგურის ადგილას აშენდა ახალი (ავტორები არქიტექტორები: ზ. და ნ. ქურდიანები, თანაავტორი ა. ვალაბუევი), მეორე 1968-1969 წელს ამჯერად ძველი ქვედა სადგურის ნაცვლად აიგო ახალი შენობა, შეიცვალა ვაგონების ძარები და გაფართოვდა ფუნიკულიორთან მისასვლელი მოედანი.
ამჟამად, ფუნიკულიორის ზედა სადგურის შენობაში ფუნქციონირებს რესტორნანი. შენობის მეორე სართულზე განთავსებულია კოკა იგნატოვის პანო.
სქოლიო
ფუნიკულიორი ფუნიკულიორი კატეგორია:თბილისის ტრანსპორტი
ფინეთის ეროვნული პარკების სია
ფინეთის ტერიტორიაზე 41 ეროვნული პარკი მდებარეობს. ყველა მათგანს ფინეთის სახელმწიფო სატყეო ადმინისტრაცია მართავს. მათი საერთო ფართობი 9 892 კმ²-ია, მთლიანი ქვეყნის ფართობის 2.7 %. 2018 წელს ეროვნულ პარკებს 3.2 მლნ მნახველი ეწვია. 2021 წელს COVID-19-ის პანდემიის გამო ეროვნული პარკების მნახველთა რაოდენობა საგრძნობლად, 8.5 მლნ-მდე გაიზარდა.
სქოლიო
*
Red Rain (სიმღერა)
Red Rain — პიტერ გებრიელის სიმღერა და სინგლი ალბომიდან So. ჩაიწერა სტიუარტ კოუპლენდის (The Police) მონაწილეობით. სინგლის სახით 1987 წელს გამოიცა. მიუხედავად თავად ალბომის წარმატებისა, სინგლი ნაკლებად წარმატებული გამოდგა.
სქოლიო
კატეგორია:1987 წლის სინგლები კატეგორია:პიტერ გებრიელის სიმღერები კატეგორია:1986 წლის სიმღერები
ტრუდი (სკადოვსკის რაიონი)
ტრუდი (Труд) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის სკადოვსკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 247 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სკადოვსკის რაიონის სოფლები
არკო
არკო (Arco) — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს აიდაჰოს შტატში, ბიუტის ოლქში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 995 კაცს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:აიდაჰოს ქალაქები
ალეკო ცაბაძე
ალეკო ცაბაძე (დ. 10 ნოემბერი, 1956, თბილისი) — ქართველი კინორეჟისორი და სცენარისტი. 1982 წელს დაამთავრა თბილისის თეატრალური უნივერსიტეტის კინოფაკულტეტი. მოღვაწეობდა გერმანიაში, აშშ-სა და საქართველოში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი კინორეჟისორები კატეგორია:ქართველი სცენარისტები კატეგორია:დაბადებული 10 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1956 კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები ა
სამხრეთი დაკოტა
სამხრეთი დაკოტა (South Dakota) — შტატი აშშ-ში, მდებარეობს ჩრდილო-დასავლეთის ცენტრალურ რეგიონში. 1743-დან საფრანგეთის კოლონია იყო, 1861-დან – აშშ-ს ტერიტორია, 1889-დან - აშშ-ს შტატი.
გიურზა
გიურზა (Macrovipera lebetinus) — შხამიანი გველი გველგესლასებრთა ოჯახისა. აქვს დაახლოებით 1,5 მ სიგრძის სხეული. რუხი ფერისაა, ზურგზე მუქი კოპლებით. გავრცელებულია ჩრდილოეთ აფრიკასა და სამხრეთ-დასავლეთ აზიაში. გვხვდება ამიერკავკასიაში, დაღესტანში, შუა აზიის რესპუბლიკების სამხრეთ ნაწილში; საქართველოში — შირაქში, გარეჯის უდაბნოში, თბილისის მიდამოებში. ბინადრობს ქსეროფიტულ ბიოტოპებში. ადის ზღვის დონიდან 1500 მ-მდე. ზაფხულის დამლევს დებს 15-20 კვერცხს, რომლებიდანაც 35-45 დღის შემდეგ იჩეკება 23-25 სმ სიგრძის წიწილები. გიურზა იკვებება ხვლიკებით, პატარა ფრინველებითა და მღრღნელებით, ბაჭიებით. მისი ნაკბენი სასიკვდილოა ადამიანისა და ცხოველებისათვის.
გიურზა წარმოადგენს დიდი ზომის გველს, გამოწეული ცხვირით და ასევე მკვეთრად წამოწეული საფეთქლის ძვლებით. თავის ზედა ნაწილი დაფარულია ნეკნების მსგავად განლაგებული ქერცლით. თვალებს ზემოთ არსებული ქერცლი უფრო წვრილია. მსხვილი, მოქნილი სხეული შეფერილია მონაცრისფრო-ქვიშისფრად ან მოწითალო-მოყავისფროდ. ხერხემლის გასწვრივ გასდევს გვერდებისაკენ გადახრილი მუქი, მურა ფერის, ან ნარინჯისფერი ლაქები.
სხეულის გვერდებზე განლაგებულია უფრო წვრილი მუქი ლაქები. თავის ქალა ერთფეროვანია, ნახატების გარეშე. სხეულის ქვედა ნაწილი ღია ნაცრისფერია, ალაგ-ალაგ წვრილი, მუქი ლაქებით. შეფერილობის საერთო ფონი ძალზედ ვარირებადია. ხანდახან გვხვდება მთლიანად ერთფეროვანი ეგზემპლარებიც. მდედრები სიგრძეში 1-3, ხოლო მამრები — 1,6 მეტრს აღწევენ.
გიურზას გავრცელების არეალი საკმაოდ ფართოა. გვხვდება: აფრიკის ზემო ნაწილში, ტუნისში, ლიბიაში, ხმელთაშუა ზღვის ქვეყნებში, თურქეთში, ერაყში, ირანში, ავღანეთში, პაკისტანში, ინდოეთის ჩრდილო-დასავლეთით. ნომინალური ქვესახეობა გიურზისა სახლობს ხმელთაშუა ზღვის ბევრ კუნძულზეც. შედარებით პატარა ქვესახეობა — Macrovipera lebetina obtusa გვხვდება აგრეთვე ამიერკავკასიაში, აღმოსავლეთ კავკასიაში, თურქმენეთში, უზბეკეთში, ტაჯიკეთის დასავლეთ ნაწილსა და ყაზახეთის უკიდურეს სამხრეთით. ლაკონიური და ჟღერადი სახელი „გიურზა“ ამ გველმა მიიღო კავკასიაში, ამავე სახელით იცნობენ შუა აზიაშიც. სხვა ქვეყნებში კი ცნობილია აღმოსავლური გველგესლას სახელწოდებით.
ცხოვრების წესი
საცხოვრებელი არეალის მიხედვით გიურზა გვხვდება: მთის ნაპირებში, მთის ნაპრალებში და ფერდობებზე, ბუჩქნარებში, ასევე მდინარის ნაპირებთან. ეს გველი არასდროს არ სახლობს ზღვის დონიდან 1500 მ-ზე უფრო ზემოთ. ძალიან კარგად ეგუება დამუშავებულ ნიადაგებს, სარწყავი არხების ნაპირებს, ბაღ-ვენახებს, შეიძლება შევხვდეთ სოფლების განაპირასაც. დასამალად იყენებს მღრღნელების სოროებს, მიწის ნაპრალებს, კლდის ნაპრალებს, იმალება ქვების ქვეშ და ა.შ. წლის განმავლობაში გიურზამ შესაძლოა გააკეთოს რამდენიმე მიგრაცია. ეს თვისება განსაკუთრებით ახასიათებთ მთის ფერდობებზე მცხოვრებ სახეობებს. ზამთრის შემდგომ, კლდეების ნაპრალებში შესაძლოა შევხვდეთ მათ ყრილობას. ზაფხულის სეზონში ისინი მთებიდან ქვემოთ ჩამოდიან და ვხვდებით მდინარეების ნაპირებზე. ზაფხულის ბოლოს ისინი თავს იყრიან წყალსატევების ნაპირას, იკლავენ წყურვილს და ნადირობენ ფრინველებზე და წყალსატევის გარშემო მობინადრე ცხოველებზე. წლის ყველაზე ცხელ პერიოდში გიურზები უშუალოდ ჩადიან წყალსატევებში და სვამენ დიდი რაოდენობით წყალს. ზამთრის შემდგომ ჩნდებიან მარტ-აპრილში. ამ დროს ისინი თბებიან მზეზე, თუმცა ნადირობას უცბად არ იწყებენ. ადრე გაზაფხულზე დღის ცხოვრებით ცხოვრობენ, ღამე შედიან სოროებში. ტემპერატურის მომატებასთან ერთად გადადიან ღამის ცხოვრებაზე, შემოდგომაზე კი ისევ დღის ცხოვრებას უბრუნდებიან. ჩვეულებრივ 1 ჰა-ზე გვხვდება 4 გველი, ზოგჯერ 20-მდე.
საკვები
ახალგაზრდა გიურზები ნადირობენ პატარა ხვლიკებზე, ზრდასრულები — ვირთხებზე, კურდღლებზე, პატარა ხერხემლიანებზე, ხვლიკებზე, კუებზე და მათ კვერცხებზე. გაზაფხულსა და შემოდგომაზე ზოგჯერ ჩიტებზეც. ამ დროს ისინი ადიან ხეებზე და იმალებიან ფოთლებს შორის. ზოგჯერ ჩიტებს წყალსატევებთან ელოდებიან და წყლის დალევის დროს ადვილად იჭერენ მათ. მათ საკვებს, ძირითადად, ბეღურას ზომის ჩიტები წარმოადგენენ.