cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
თედო სახოკია
პედაგოგიური მოღვაწეობა
საფრანგეთიდან დაბრუნების შემდეგ თედო სახოკია ქართლში, სოფელ ტირძნისში მასწავლებლად მუშაობდა. ამ პერიოდში ქართული ანდაზებისა და სალექსიკონო მასალების, საისტორიო, ეთნოგრაფიული მასალების კვლევა, ხალხური წეს-ჩვეულებების შეგროვება და გამოქვეყნება დაიწყო. ქართლში ყოფნისას გაიცნო ნიკო ლომოური, ვაჟა-ფშაველა და ბაჩანა, ანასტასია ერისთავი-ხოშტარია, ნიკოლოზ ჯანაშია და ა.შ. სოფელში პედაგოგიურმა მოღვაწეობამ თედო სახოკიას ხალთან დაახლოებასა და მისი ნაშრომების გამრავალფეროვნებას შეუწყო ხელი.
თედო სახოკია ქართლში მხოლოდ ერთი წელი ასწავლიდა, მაგრამ პედაგოგიური საქმიანობა შემდეგშიც არ შეუწყვეტია და სასკოლო პრობლემებს (განსაკუთრებით აფხაზეთის სკოლებში) აქტიურად ეხმიანებოდა. იგი ქართული ენის სიწმინდის დასაცავად იბრძოდა და ჟურნალ-გაზეთებში ამა თუ იმ პრობლემის შესახებ ფელეტონებსა და წერილებს აქვეყნებდა. 1911 წელს „სახალხო გაზეთში“ დაიბეჭდა მისი ფელეტონების სერია „ქართული ენა (თანამედროვეთა ლაპარაკი და წერა)“, რომელში წამოჭრილი საკითხები დღემდე აქტუალურია.
ეთნოგრაფია
thumb|left|240px|თედო სახოკია ქართველ მეცნიერებთან ერთად თედო სახოკია პირველი იყო ქართველ მოღვაწეთა შორის, რომელმაც სპეციალური განათლება მიიღო ეთნოგრაფიის დარგში. თავის სამეცნიერო მუშაობაში იგი ეთნოგრაფიული კვლევა-ძიებისა და საველე მუშაობის ევროპაში აღიარებულ მეთოდებს ეყრდნობოდა. მან ქართველი ხალხის ყოფა-ცხოვრებისა და ტრადიციების შესწავლა საფრანგეთიდან საქართველოში დაბრუნების შემდეგაც გააგრძელა და პერიოდულ გამოცემებში ეთნოგრაფიულ ნარკვევებსაც აქვეყნებდა.
1896 წელს თედო სახოკიამ ვალერიან გუნიას „ცნობის ფურცელში“ დაიწყო მუშაობა. სწორედ ამ პერიოდში საქართველოს კუთხეებში მოგზაურობა და მათი ეთნოგრაფიული აღწერა გადაწყვიტა. მან სამურზაყანოში, გურიასა და აჭარაში იმოგზაურა, რომელთა აღწერაც 1897 -1898     და 1901   წლებში „მოამბესა“ და „ცნობის ფურცელში“ იბეჭდებოდა. თედო სახოკიას მიერ წლების მანძილზე გამოქვეყნებული ეთნოგრაფიული და ფოლკლორული ნარკვევები 1950 წელს ცალკე წიგნად გამოიცა სახელწოდებით, „მოგზაურობანი: გურია, აჭარა, სამურზაყანო, აფხაზეთი“. 1898 წელს თედო სახოკიამ რაჭაში იმოგზაურა, თუმცა ჩანაწერების რვეული დაკარგა და აღდგენა ვეღარ მოახერხა. 1899 წელს მან აფხაზეთში იმოგზაურა. მეგობრისთვის მიბარებული ჩანაწერები 1916 წელს დაიკარგა, თუმცა 1936 წელს ავტორმა იგი საქართველოს მუზეუმში აღმოაჩინა.
თედო სახოკიას ეთნოგრაფიული ნარკვევები და პუბლიცისტურ-ეთნოგრაფიული გამოკვლევები 1950 და 1956 წლებში გამოქვეყნდა. „მოგზაურობანში“ აჭარაში, გურიაში, სამურზაყანოსა და აფხაზეთში მოგზაურობის პერიოდი, ამ რეგიონების მოსახლების ყოფა-ცხოვრება და მიმდინარე ეთნოსოციალური პროცესებია ასახული. თედო სახოკიას ეთნოგრაფიული დაკვირვებები შეეხება მიწათმოქმედებას, მესაქონლეობას, მეფუტკრეობას, ხელოსნობას, დასახლების ფორმებს, ტანსაცმელს, ხალხური ტრანსპორტის სახეობებს, საცხოვრებელ და სამეურნეო ნაგებობებს, საქორწინო წეს-ჩვეულებებს, შრომითი ორგანიზაციის ფორმებს, ჩვეულებითი სამართლის ნორმებს, რელიგიურ შეხედულებებს, ხალხური მმართველობის ფორმებს და ა.შ. დიმიტრი ბაქრაძისა და გიორგი ყაზბეგის შემდეგ თედო სახოკიამ დიდი წვლილი შეიტანა აჭარის ყოფა-ცხოვრების შესწავლაში.
1956 წელს, თედო სახოკიას გარდაცვალებიდან ორი თვის შემდეგ გამოიცა „ეთნოგრაფიულ ნაწერები“, რომელშიც სამეგრელოს ეთნოგრაფიული მასალებია გამოკვლეული. „საქორწინო ჩვეულებანი სამეგრელოში“ ამ თემაზე დაწერილ ნაშრომთა შორის ერთ-ერთი პირველი მეცნიერული გამოკვლევაა ქართულ ეთნოგრაფიაში. მასში თედო სახოკია საქორწილო აკრძალვებისა და შეზღუდვების, დანიშვნის სხვადასხვა ფორმისა და საქორწილო რიტუალების შესახებ საუბრობს. თედო სახოკიას სხვა ნაშრომებში რელიგიისა და მითოლოგიის საკითხები აქვს განხილული: „ახალი წელი ანუ კალანდა სამეგრელოში“, „სამეგრელოს მითოლოგიიდან“, „მიცვალებულის კულტი სამეგრელოში“, „წმინდა გიორგის კულტი და ღვთის სამართალი“ და სხვ., რითიც დიდი წვლილი შეიტანა საქართველოს კულტურის კვლევის სფეროში.
ეთნოგრაფიული კვლევების პარალელურად თედო სახოკია ეთნოგრაფიული ნივთების შემგროვებელიც იყო. მისი კოლექციები საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში, რუსეთის ეთნოგრაფიულ მუზეუმში, მოსკოვის ისტორიულ მუზეუმსა და საფრანგეთის ანთროპოლოგიური საზოგადოების მუზეუმშია დაცული.
ლექსიკოლოგია
თედო სახოკია ქართული ანდაზების, ფიგურალური გამონათქვამებისა და სალექსიკონო მასალების შეგროვებით 1889 წელს, ქართლში მასწავლებლად მუშაობის დროს დაინტერესდა. მისი შემოქმედებიდან გამორჩეულია სამტომიანი ნაშრომი „ქართული ხატოვანი სიტყვა-თქმანი“. 1936 წელს თედო სახოკიამ ნაშრომის მასალების ანბანზე დალაგება, სიტყვებისა და ფრაზების ახსნა-განმარტებებისა და წარმოშობის ისტორიის სისტემატიზაცია დაიწყო. ნაშრომი 7000-ზე მეტ ლექსიკურ ერთეულს მოიცავს. დასრულების შემდეგ წიგნი საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მარის სახელობის ისტორიისა და ენის ინსტიტუტს ჩააბარა, თუმცა მეორე მსოფლიო ომის დაწყების გამო წიგნის დაბეჭდვა შეფერხდა. სამტომეული პირველად 1950, 1954 და 1955 წელს გამოიცა. 1967 წელს თედო სახოკიას მიერ შეგროვილი „ქართული ანდაზები“ გამოიცა. 1937 წელს აკად. ნ. მარის სახელობის ენის, ისტორიისა და მატერიალური კულტურის ინსტიტუტის (ენიმკის) მოამბეში დაიბეჭდა თედო სახოკიას სტატია „ვეფხისტყაოსნის ფიგურალური სიტყვანი და გამოთქმანი“, რომელშიც 208 სიტყვისა და გამოთქმის განმარტება იყო შეტანილი.
ფოლკლორისტიკა
თედო სახოკია ადრეული ასაკიდანვე დაინტერესდა ფოლკლორით, შემდეგში კი ხალხური ზეპირსიტყვიერების მიმართ ინტერესი სემინარიაში სწავლისას ქართველმა ისტორიკოსმა, თედო ჟორდანიამ კიდევ უფრო გაუღრმავა.
თედო სახოკიას ლიტერატურულ მემკვიდრეობაში დიდი ადგილი უკავია ქართულ ფოლკლორს. ეთნოგრაფიული მასალების შეკრებისას მან დასავლეთ საქართველოს კუთხეების მდიდარ ფოლკლორულ მასალას მოუყარა თავი. თედო სახოკიამ ზეპირსიტყვიერების მასალები, შრომის ლექს-სიმღერები, საწესჩვეულებო პოეზიის ნიმუშები, მითოლოგიური თქმულება-გადმოცემები, ზღაპრები და ა.შ შეკრიბა. სამეგრელოს ფოლკლორული მასალებისადმი თედო სახოკიას განსაკუთრებული ინტერესი იკვეთება ნადე კეკელიასა და თედო ჟორდანიასთვის გაგზავნილ წერილებში. ფოლკლორული მასალები თავმოყრილია ავტორის წიგნებში: „მოგზაურობანი: გურია, აჭარა, სამურზაყანო“, „ეთნოგრაფიული ნაწერები“, „სამეგრელოს ეთნოგრაფია“, „ქართული ხატოვანი სიტყვა-თქმანი“ და ა.შ.
მთარგმნელობითი საქმიანობა
თედო სახოკია ფრანგული, იტალიური, რუსული და ინგლისური ენიდან თარგმნიდა. მან ლიტერატურული და მთარგმნელობითი საქმიანობა 1888 წლიდან დაიწყო. ამ წელს „ივერიის“ 164-ე ნომერში დაიბეჭდა ჟიულ ლემეტის მოთხრობის „მეფის ასული მიმი და იმისი მიჯნურნი“ თედო სახოკიასეული თარგმანი. შემდეგ ხანგამოშებით იბეჭდებოდა გი დე მოპასანისა და სხვა ფრანგი მწერლების თარგმანებიც. თედო სახოკიამ თარგმნა პოლონელი მწერლის, ზიგმუნტ მილკოვსკის რომანი „განთიადი“, ივანოვიჩის - „მებრძოლნი და წამებულნი ბოლგარეთის თავისუფლებისათვის“, ივან ვაზოვის - „დამონებულნი“, მარდოვცევის - „ამირანის შვილნი“ და სხვ., რომლებიც „მოამბეში“ იბეჭდებოდა, შემდეგ კი ცალკე წიგნებადაც გამოიცა.
თედო სახოკიამ თარგმნა ვიქტორ ჰიუგოს „უკანასკნელი დღე სიკვდილით დასასჯელისა“, რომელიც 1891 წელს ცალკე დაიბეჭდა, მომდევნო წელს კი ვოლტერის „უმანკო“ გამოიცა. 1924-1936 წლებში ქართულად გამოიცა ჯოვანი ბოკაჩოს დეკამერონი ორ ტომად და გი დე მოპასანის მოთხრობების სამი კრებული. თედო სახოკიამ იტალიურიდან თარგმნა ჯუზეპე გარიბალდის „კლელია“, ფრანგულიდან - ვოლტერის, ემილ ზოლას („ბრძოლა“, „სისხლი“), ანრი ბარბიუსის („ცეცხლი“) და ოქტავ მირბოს ნაწარმოებები. თარგმნიდა სამეცნიერო ხასიათის ნაშრომებსაც, მაგ: რუსული ენიდან თარგმნა კორნელი ბოროზდინის „სამეგრელო“ და „ბატონყმობა სამეგრელოში“,
თედო სახოკია ქართულიდან უცხო ენებზეც თარგმნიდა. ფრანგულ და იტალიურ ენებზე თარგმნა „ქართული ანდაზები“; ინგლისურ ენაზე ანთროპოლოგიურ ჟურნალ „Man“-ში გამოქვეყნდა სტატია „The Animal Folklore in Georgia“; რუსულ ენაზე კი „Петербургския ведомости“-ში და „Брачные обряды в Мингрелии“-ში ქართული კულტურის და სამეცნიერო ხასიათის რამდენიმე ნაშრომი დაიბეჭდა.
ბამბის ხვატარი
ბამბის ხვატარი, კოლოფის ჭია (Heliothis obsoleta), მწერი ხვატრისებრთა ოჯახისა. პეპლის ფრთების შლილი - 3-4 სმ. წინა ფრთები ღია მურაყვითელია, უკანა - მოთეთრო. მატლის სიგრძე 5 სმ აღწევს. პეპელა სარეველებზე დებს საშუალოდ 500-მდე კვერცხს. ჭუპრი ზამთრობს ნიადაგში. წელიწადში იძლევა 4-მდე თაობას. ფართოდაა გავრცელებული მსოფლიოს ცხელ სარტყელში. გვხვდება საქართველოშიც. ბამბის ხვატარი ბამბის მნიშვნელოვანი მავნებელია. აზიანებს აგრეთვე თამბაქოს, სიმინდს, პომიდორს, აბუსალათინს, მუხუდოს, სოიას, კენაფს, შვრიასა და სხვა.
თედო სახოკია
საზოგადოებრივი მოღვაწეობა
thumb|right|200px|თედო სახოკია თედო სახოკია აქტიურად თანამშრომლობდა ქართული კულტურის მოყვარულთა საზოგადოებასთან. 1908 წლის 27 აპრილს იგი საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების ნამდვილ წევრად აირჩიეს. ამავე საზოგადოების დავალებით, თედო სახოკიამ ახალციხე-ახალქალაქის მაზრებსა და ბორჯომის ხეობაში სამუზეუმო ექსპონატები და ეთნოგრაფიული მასალები შეიძინა. 1912 წელს მან საზოგადოებას ფრანგულ ენაზე გამოცემული წიგნი „Les proverbs Georgiens“ საჩუქრად გადასცა. 1913 წლის 1 იანვრის სიაში იგი ამ საზოგადოების წევრად აღარ ირიცხება. თედო სახოკია აქტიურად იყო ჩართული საქართველოს საბჭოთა მწერალთა კავშირის საქმიანობაშიც.
ბამბის ხვატარი
ლიტერატურა
კატეგორია:ხვატრისებრნი
თედო სახოკია
წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოება
თედო სახოკია აქტიურად თანამშრომლობდა ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელ საზოგადოებასთან. ჯერ კიდევ ჟენევაში სწავლისას, მან უნივერსიტეტის სტუდენტთა სახელით მიმართა საზოგადოებას და თანხითა და წიგნებით დახმარება სთხოვა.
საზოგადოებამ 1882 წელს შეადგინა პროგრამა „ხალხის სიტყვიერების ნაწარმოების შეკრებისათვის“, რომელშიც საქართველოს კუთხეების ხალხური სიბრძნის ნიმუშები შედიოდა, თუმცა სამეგრელო გამოტოვებული იყო. ამ ნაკლის გამოსასწორებლად თედო სახოკიამ 1891 წელს გაზეთ ივერიაში გამოაქვეყნა წერილი „ხალხურ ნაწარმოების მოყვარულთა მიმართ“, რომელშიც მკითხველს მეგრული ზეპირსიტყვიერების ნიმუშების: ზღაპრების, შაირების, ანდაზების, შელოცვების, ლექსებისა და ა.შ. მეგრულ ენაზე (ქართული ასოებით ჩაწერილს) შეგროვებას სთხოვდა.
1898 წლის 15 სექტემბერს ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების სხდომაზე თედო სახოკიამ გამგეობას მის მიერ გამოცემული წიგნის „ამირანის შვილნი“ შესყიდვის თხოვნით მიმართა. გამგეობამ მისგან 100 ცალი წიგნი შეიძინა, რომლის საფასურა 5 თუმანი გადასცა.
თედო სახოკიას ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელ სზოგაადოებასთან კავშირი მაშინაც არ შეუწყვეტია, როცა მის საქმეს სასამართლო განიხილავდა. 1908 წელს საზოგადოების თავდებობით, მან სამეგრელოში იმოგზაურა და ეთნოგრაფიული მასალები შეაგროვა.
1889-1900
thumb|left|200px|თედო სახოკია შვეიცარიიდან საქართველოში დაბრუნებული თედო სახოკია 1889-1893 წლებში გაზეთ ივერიაში მუშაობდა. პედაგოგიური საქმიანობის პარალელურად იგი ხალხური ზეპირსიტყვიერების ნიმუშებს, ზღაპრებსა და სხვა მასალებს აგროვებდა და იმდროინდელ გაზეთებში აქვეყნებდა. 1890 წელს გაზეთ ივერიაში მის მიერ ტირძნისში ჩაწერილი „ტარიელის ზღაპარი, ანუ ხალხის მეხსიერებაში დარჩენილი „ვეფხისტყაოსანი““ გამოქვეყნდა. თედო სახოკია მიმოიხილავდა სოფლის მეურნეობასა და ეკონომიკასაც: 1892 წელს ივერიაში გამოქვეყნებულ წერილებში იგი წილკნის ეკონომიკური მდგომარეობის, კავკავში მოსავლისა და ა.შ. წერდა. იგი ეხმიანებოდა თანამედროვე მოვლენებსაც, როგორიც იყო ზესტაფონში ქოლერის გავრცელება და მის წინააღმდეგ ბრძოლა.
შავი ქვის მრეწველ ნიკოლოზ ღოღობერიძის მრეწველობაში უცხოეთის კორესპონდენტად მუშაობისას თედო სახოკია შავი ქვის წარმოების, მუშების ეკონომიკური, სოციალური და სხვ. მდგომარეობის შესახებ საინფორმაციო ხასიათის წერილებს აქვეყნებდა. 1910 წელს „სახალხო გაზეთში“ გამოქვეყნებულ წერილში იგი შავი ქვის მოპოვების შეწყვეტის მიზეზებისა და შედეგების შესახებ საუბრობდა.
1895 წლიდან თედო სახოკია გააზრებულ პროპაგანდას ეწეოდა ჟურნალ „მოამბეში“, „კვალში“, „ცნობის ფურცელში“და ა.შ, 1898 წელს კი აფხაზეთის შესახებ სტატიების გამოქვეყნება იმპერიის მასშტაბით გამომავალ გაზეთებშიც დაიწყო, რომელთა შორის „Петербургское ведемости-ც“ იყო. 1900 წლის 1 (ახალი სტილით 14) ივლისს თედო სახოკიამ სწორედ ამ გაზეთში გამოაქვეყნა წერილი „Из Сухума“, რომელშიც ქართული ენის შევიწროების შესახებ საუბრობდა: აფხაზეთში სკოლებიდან და ეკლესიებიდან ქართული ენა იდევნებოდა და ღვთისმსახურების ქართულ ენაზე ჩატარებაც იკრძალებოდა. აღნიშნულ წერილს დიდი გამოხმაურება მოჰყვა როგორც საზოგადოებაში, ისე სამთავრობო წრეებში. 1894-1898 წლებში თედო სახოკიაა გაზეთ „Кавказ“-ში სოფლის ცხოვრების შესახებ მასალებს აქვეყნებდა, განსაკუთრებით, შიდა ქართლის აქტუალური პრობლემების: სკოლების, გლეხების საცხოვრებელი პირობების, მოსავლის, დაავადებების და ა.შ. შესახებ.
1895 წელს თედო სახოკიამ გამოსცა წიგნი „აკაკის ოხუნჯობანი“, რომელსაც უარყოფითი გამოხმაურება მოჰყვა. გაზეთ „ივერიის“ ერთ-ერთ ნომერში გამოქვეყნდა არტემ ახნაზაროვის წერილი „ორი ახალი წიგნი“ რომელიც თედო სახოკიამ პირად შეურაცხყოფად მიიღო და რედაქციას სასამართლოში უჩივლა. 1896 წლის 24 ივლისს საოლქო სასამართლომ საქმე განიხილა და საჩივარი უკანონოდ ცნო, ილია ჭავჭავაძე კი - უდანაშაულოდ. თედო სახოკიამ სააპელაციო საჩივარი დაწერა და საქმე კიდევ ერთხელ განიხილეს პალატაში, მაგრამ ვერდიქტი არ შეცვლილა.
1897 წელს თედო სახოკიას „რუსულ-ქართული ლექსიკონი“ გამოიცა. იმავე წელს გაზეთ „კვალის“ ერთ-ერთ ნომერში გამოქვეყნდა მიტროფანე ლაღიძის წერილი, რომელშიც თედო სახოკია მკაცრად გააკრიტიკა თარგმანში უზუსტობების გამო. კრიტიკული შენიშვნა გამოქვეყნდა გაზეთ „ივერიაშიც“, რომელშიც ავტორმა (ფსევდონიმით „ფერეიდნელი ქართველი“) თედო სახოკია ახალი ლექსიკური ერთეულების შექმნისა და გაუმართავობის გამო გააკრიტიკა.
1900-1905
1901 წელს თედო სახოკიამ სპეციალური წერილი მიუძღვნა ივან ვაზოვის წერილს „მოკლე მიმოხილვა ქართველთა ერის ისტორიული ცხოვრებისა“, რომელშიც ბულგარელი მწერალი საქართველოსა და ქართველი ხალხის შესახებ ცნობებს იძლეოდა.
1903 წელს თედო სახოკიამ სოხუმის გამგეობის წევრთა არჩევნებში მიიღო მონაწილეობა. იგი ქალაქის მოურავის თანამდებობაზე აირჩიეს, თუმცა მთავრობამ არ დაამტკიცა და მის ნაცვლად ვასილ აბულაძე აირჩიეს. იმავე წლის ნოემბერში სოხუმის ყოფილმა მოურავმა, ბერენსმა თედო სახოკიას შეურაცხყოფისთვის უჩივლა. სასამართლო საქმეზე გაირკვა, რომ ბერენსი ქალაქის ხმოსნებთან შეთანხმების გარეშე წყვეტდა საქმეებს, რის გამოც თედო სახოკიამ სიტყვიერი შეურაცხყოფა მიაყენა. საბოლოოდ საქმე იმით დამთავრდა, რომ ბერენსმა თედო სახოკიას ბრალეულობაზე უარი განაცხადა.
1903-1904 წლებში თედო სახოკიმ გაზეთ „ცნობის ფურცლის“ 2309-ე, 2343-ე, 2349-ე, 2356-ე, 2367-ე, 2386-ე და 2454-ე ნომრებში გამოაქვეყნა წერილების სერია „მგზავრის შენიშვნები“, რომლებშიც სოხუმიდან გაგრამდე მოგზაურობისას ნანახსა და განცდილს აღწერდა და თან ეკლესიებსა და სკოლებში არსებულ პრობლემებზეც საუბრობდა. რუსიფიკატორული პოლიტიკის წინააღმდეგ იყო მიმართული 1905 წლის 1 აპრილს „ცნობის ფურცელში“ გამოქვეყნებული წერილიც.
1904 წელს თედო სახოკიასა და მიხეილ თამარაშვილს შორის უთანხმოება წარმოიშვა გაზეთ „ცნობის ფურცელში“ გამოქვეყნებული წერილის გამო. წერილში თედო სახოკია საფრანგეთსა და რომის პაპს შორის უთანხმოებაზე, მიზეზებსა და პროგნოზებზე საუბრობდა. მიხეილ თამარაშვილმა გაზეთ „ივერიაში“ წერილით უპასუხა და საკითხის ცალმხრივად გაანალიზებისა და ფაქტების დამახინჯების გამო უსაყვედურა. მათ შორის უთანხმოება კარგა ხანს გაგრძელდა, თუმცა შემდეგში მჭიდრო ურთიერთობა განაახლეს და სამეცნიერო ხასიათის თანამშრომლობა მიხეილ თამარაშვილის ტრაგიკულ გარდაცვალებამდე გაგრძელდა.
ემიგრაციაში წასვლამდე თედო სახოკია აქტიურად თანამშრომლობდა ჟურნალ-გაზეთებთან: „ცნობის ფურცელი“, „დროება“, „სახალხო გაზეთი“, „ისარი“,„მოგზაური“ და ა.შ. პერიოდულ გამოცემებთან თანამშრომლობა ემიგრაციაში ყოფნისასაც არ შეუწყვეტია და მიღებული ჰონორარით ავადმყოფ მეუღლესა და შვილებს არჩენდა.
პირადი ცხოვრება
thumb|right|200px|ნადე კეკელია 1906 წლის შემოდგომაზე თედო სახოკიამ დეკანოზ ანტონ კეკელიას (1855-1920) ქალიშვილზე, ნადე კეკელიაზე იქორწინა. მას ანტონ კეკელიასთან ახლო ურთიერთობა ჰქონდა და რადგანაც ნადე კეკელიამ თბილისის ეპარქიალური სასწავლებელი დაამთავრა, ქორწინებამდე მასაც ახლოს იცნობდა. ქორწინების შემდეგ ისინი სოხუმში ცხოვრობდნენ. თედო სახოკიამ ქალაქის თვითმმართველობაში დაიწყო მუშაობა, ხოლო ნადე (ნადეჟდა) კეკელია მასწავლებლად მუშაობდა. მალე თედო სახოკია ციმბირში გადაასახლეს. გადასახლებიდან გამოქცეულმა თედო სახოკიამ ცოლი და ორი წლის ქალიშვილი თინა (1907-1996) ბათუმში ნახა. იგი თურქეთში გადავიდა, სადაც საცხოვრებელი პიროვბების გარკვევის შემდეგ ოჯახის წაყვანასაც აპირებდა, თუმცა ვერ მოახერხა. შემდეგში ცოლ-ქმარს ვაჟი ვახტანგი შეეძინათ.
ახალგაზრდა ნადე კეკელია იმ დროისთვის უკურნებელი სენით (ჭლექით) დაავადდა. თედო სახოკია ემიგრაციაში ყოფნისასაც ზრუნავდა მის მკურნალობაზე. სიცოცხლის ბოლო წლებში ნადე კეკელია მშობლიურ სოფელ ბანძაში გადასახლდა. იგი 1918 წლის მარტში 38 წლის ასაკში გარდაიცვალა. ნადეს გარდაცვალების შემდეგ თედო სახოკია ხელმეორედ აღარ დაქორწინებულა. მან შვილებს შესაფერისი განათლება მიაღებინა და დარჩენილი ცხოვრება სამეცნიერო მოღაწეობას დაუთმო.
თედო სახოკიას გარდაცვალების შემდეგ მისი არქივი სრულად დაამუშავა, აღწერა, დააარქივა და ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრს გადასცა მისმა ქალიშვილმა. თედო სახოკიას პირადი წერილების კოლექცია ასზე მეტი ადრესატისთვის გაგზავნილ ათასზე მეტ წერილს მოიცავს. მკვლევრის წერილები ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრსა და გიორგი ლეონიძის სახელობის ქართული ლიტერატურის სახელმწიფო ცენტრშია დაცული. 1900 წლამდე მიმოწერა უკლებლადაა შენახული, რადგანაც საფრანგეთში გამგზავრებამდე ისინი თავად თედო სახოკიამ შეაგროვა და გიგო ტატიშვილს დაუტოვა. საქართველოში დაბრუნების შემდეგ კი მეგობრის მეუღლისგან უკლებლად დაიბრუნა. 1900-1914 წლების მიმოწერა ციმბირსა და ბელგიაში ყოფნისას დაიკარგა.
ბოლო წლები და ხსოვნა
thumb|left|180px|თედო სახოკია შვილიშვილთან, [[შუქია აფრიდონიძესთან ერთად]] 1953 წლის 18 აპრილს თედო სახოკიას სიცოცხლეშივე გადაუხადეს დაბადებიდან 85 და შემოქმედებით-სამწერლო მოღვაწეობის 65 წლისთავის აღმნიშვნელი იუბილე.
1955 წელს გამოქვეყნდა თედო სახოკიას ახალგაზრდობის პერიოდის მოგონებები „როგორ ვიზრდებოდით ძველად“.
თედო სახოკია 1956 წლის 17 თებერვალს 87 წლის ასაკში გარდაიცვალა. დარკძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
1968 წლის 17 ივნისს რუსთაველის სახელმწიფო თეატრში თედო სახოკიას 100 წლისთავისადმი მიძღვნილი საიუბილეო საღამო ჩატარდა. სხდომა გიორგი ლეონიძემ გახსნა. მოხსენებები მკვლევრის ცხოვრებისა და მოღვაწეობის შესახებ სოლომონ ცაიშვილმა, კონსტანტინე გამსახურდიამ, გერონტი ქიქოძემ, გიორგი ჩიტაიამ და სხვებმა წაიკითხეს.
1984 წელს პროფესორმა სოლომონ ხუციშვილმა თედო სახოკიას მოგონებების კრებული „ჩემი საუკუნის ადამიანები“ გამოსცა.
1990 წელს ხობის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხეთაში თედო სახოკიას მემორიალური სახლ-მუზეუმი გაიხსნა.
სქოლიო
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:ქართველი მწერლები კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები კატეგორია:დაბადებული 15 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1868 კატეგორია:გარდაცვლილი 1956 კატეგორია:გარდაცვლილი 17 თებერვალი კატეგორია:ხობის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები კატეგორია:ქართველი ეთნოგრაფები კატეგორია:ქართველი ფოლკლორისტები კატეგორია:ქართველი პედაგოგები კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები
ბამბების ნამოსახლარი
ნამოსახლარის დიდი ნაწილი დანგრეულია მდინარე მტკვრის ნაპირების ჩამოსვლის და ნიადაგის ეროზიის გამო. იგი შედგება 4 კულტურული ფენისგან, რომლებიც მოიცავს პერიოდს ძვ.წ. IV საუკუნიდან ახ. წ. III საუკუნემდე. კიდევ უფრო ადრეულ ხანას მიეკუთვნება აქ აღმოჩენილი ჩანგზე დამკვრელი თიხის ფიგურა.
ბამბების ნამოსახლარის პირველ ფენაში გამოვლინდა ძვ. წ. IV საუკუნის სამაროვანი, რომელიც შედგება პატარა სწორკუთხა ორმოსამარხებისგან. მიცვალებულები ასვენია ძლიერ მოკრუნჩხული, თავით ჩრდილოეთისაკენ, აღმოჩნდა წელშეზნექილი სამაჯურები, მინის მრავალწახნაგა საბეჭდავი მძივები, ფარაკიანი ბეჭდები, სახელოსნო იარაღები, მოხატული, შეღებილი და გაპრიალებული თიხის ჭურჭელი.
ბამბების ნამოსახლარის მეორე ფენა ძვ.წ. III-II სს. მიეკუთვნება. აქ გამოვლინდა მედაბული სამოსახლოები — საცხოვრებელი სახლები, მარანი, საკუჭნაო და დამხმარე ნაგებობები. ზოგიერთ საცხოვრებელ სახლში არის ე.წ. ხოვლური ტიპის ღუმელი. სახლებიდან ღუმელები ნაგებია ხითა და თიხით. იატაკი თიხატკეპნილია.რამდენიმე საცხოვრებელი სახლის იატაკით გადახურულია ნამოსახლარის პირველი ფენის სამარხები. ზოგ ადგილას აღმოჩნდა კევრის კოხები, ვაზის სასხლავი დანები, მოხატული, შეღებილი, გაპიარებული და სადა თიხის ჭურჭელი. გვხვდება მოხატული ქვევრები და ყავისფერკეციანი კოლხური ამფორა, თიხის ქანდაკებები და ა.შ. მესამე ფენას შეადგენს ძვ.წ. I საუკუნის ნამოსახლარი და სამაროვანი.ზოგიერთი ორ მოსამართლის იატაკი გამართულია მეორე ფენის ნაგებობათა იატაკზე და ზოგჯერ აზიანებს კიდეც მას. მიცვალებულები აქაც მოკრუნჩხული, თავით ჩრდილოეთისკენ ასვენია. გვხვდება წელშეზნექილი სამაჯურები, მოხატული ჭურჭლის გვიანდელი ვარიანტი. პირველად გამოჩნდა პართული მონეტები.მესამე ფენის ნამოსახლარის საკარმიდამო კომპლექსი მეორე ფენის ნამოსახლარის მსგავსია. შეიცავს საცხოვრებელ ნაგებობას, მარანს, საკუჭნაოს და სხვა დამხმარე სათავსებს. საცხოვრებელი კომპლექსი სათვის დამახასიათებელია შუაკერისა და „ხოვლური ღუმელი“.
მეოთხე ფენაში I-II საუკუნეების სამაროვანი და ნამოსახლარის ნაკვალევია.ორმოსამარხის ინვენტარიდან აღსანიშნავია რომაული მონეტები.
ბამბების ნამოსახლარი წარმოადგენდა ანტიკური დროის უფლისციხის გარეუბანს, რომლის მცხოვრებლები მისდევდნენ სოფლის მეურნეობასა და ხელოსნობას.
ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
Tetraponera natalensis
Tetraponera natalensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Tetraponera-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Pseudomyrmecinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ხოჯა დეჰანი
ხოჯა დეჰანი – XIII საუკუნის თურქი პოეტი, წარმოშობით ხორასნიდან იყო. დასახლდა კონიაში და სელჩუკთა სულთნის ალაედინ III–ის კარზე მოღვაწეობდა. წერდა ღაზალებს და კასიდებს. სულთნის ბრძანებით დაუწერია „სელჩუკური შაჰნამე“, რომელსაც ჩვენამდე არ მოუღწევია. მისი ლექსები საერო მოტივებზეა აგებული, ფორმით სრულყოფილია და სტრუქტურით სპარსულ კლასიკურ ლექსს უახლოვდება. მისი მსოფლმხედველობა ეყრდნობა არა მისტიკურსა და ირეალურს, არამედ ამქვეყნიურს.
ხოჯა დეჰანის შემოქმედებამ მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა დივანის (კლასიკური) ლიტერატურის ჩამოყალიბებასა და განვითარებაზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:თურქი პოეტები
M.U. - The Best Of Jethro Tull
M.U. - The Best Of Jethro Tull - Vol I — ბრიტანული პროგრესული როკ-ჯგუფ ჯეთრო ტალის კომპილაციური ალბომი, გამოცემული 1975 წელს. მასში შეტანილია 1969-1975 წლებში ჯგუფის მიერ ჩაწერილი სიმღერები. ალბომი გამოსცა ლეიბლმა Chrysalis Records.
Essential (2003)
2003 წელს გამოვიდა ჯგუფის კრებული Essential, რომელზეც წარმოდგენილია სიმღერების იგივე სია, რაც M.U. - The Best Of Jethro Tull - Vol I-ში.
ჭიათურის პლატო
ჭიათურის პლატო – იმერეთის მაღლობის ჩრდილოეთ–დასავლეთი ნაწილი, სადაც კრისტალური სუბსტრატი თითქმის დაუნაოჭებელი მეზოზოურ–კაინოზოური ნალექების შრეებითაა დაფარული, მოქცეულია ჭიათურის, საჩხერის და ხარაგაულის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვრებში. გადაკვეთილია მდინარეების ყვირილის, ძირულის ქვემო დინებების, დუმალის, საძალიხევის, ხელმოსმულისა და სხვა ღრმა და ზოგან კანიონისებრი ხეობებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს პლატოები
Lasioglossum urbanum
Lasioglossum urbanum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1879 წელს.
სქოლიო
urbanum
მესამე პლანეტის საიდუმლო
„მესამე პლანეტის საიდუმლო“ (Тайна третьей планеты) — 1981 წლის საბჭოთა ანიმაციური ფილმი, რომლის რეჟისორია რომან კაჩანოვი. ფილმი ეფუძნება კირ ბულიჩოვის წიგნს „ალისა და სამი კაპიტანი“, ციკლიდან „ალისას თავგადასავლები“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები კატეგორია:1981 წლის ფილმები კატეგორია:1981 წლის ანიმაციური ფილმები
ძაძვის წმინდა გიორგის ეკლესია
ძაძვის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ იმერხევში. მდებარეობს სოფლიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 7-8 კილომეტრზე, მაღალ მთაზე. თარიღდება განვითარებული ფეოდალური ხანით.
ეკლესია დარბაზულია (8,7 X 4,9 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. შესასვლელი დასავლეთითაა. ღრმა, ოდნავ ნალისებრი აფსიდის ღერძზე გაჭრილია ფართო სარკმელი, რომლის გვერდებზე ოთხკუთხა ნიშებია. საკურთხეველი ერთი საფეხურითაა ამაღლებული. ინტერიერი ფართო და ხალვათია. კედლები შელესილი ყოფილა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიები
ქიზიყი
ქიზიყი, ქისიყი (ძვ. სახელწოდება „კამბეჩოვანი“) — ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარე აღმოსავლეთ საქართველოში. მოიცავდა ტერიტორიას მდინარე მტკვრის ჩრდილოეთით, ყარაიის ველის ქვემოთიდან მოკიდებული, მდინარეების ივრისა და ალაზნის ქვემო წელის აუზი (ახლანდელი სიღნაღისა და დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტების ტერიტორია). ძველ წყაროებში მისი სახელი კამბეჩოვანის სახელითაა მოცემული. თავდაპირველად იგი ჰერეთის მხრეში შედიოდა და ერთ დროს იბერიის შემადგენლობაშიცაა. მოგვიანებით კახეთის სამეფოში გაერთიანდა.
გეოგრაფია
მინი|მარცხნივ|ქიზიყი ვახუშტის რუკაზე ქიზიყი მოიცავდა კახეთის სამეფოს სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილს. ვახუშტი ბაგრატიონი წერს:
ალტ=ქიზიყი|მინი|ქიზიყი საქართველოს რუკაზე აღნიშნული ტექსტიდან ჩანს რომ აღმოსავლით ქიზიყში შედის შირაქის ველი, ისე რომ იორ-ალაზნის შორის ქვემო ნაწილი ქიზიყშია მოქცეული. სამხრეთით შედის უფადარი, წინამინდორი, ხორანთა იორამდე, იგივე ელდარის მინდორი. სახელწოდება უფადარი XIII საუკუნიდან ჩნდება, მონღოლთა შემოსევების დროიდან. იგი იხსენიება მრავალ წყაროში. წინამინდორი არის ვაკე ალაზნის მარჯვენა ნაპირზე ყარაღაჯის არემარედან კარდანახამდე. ხორანთა ქალაქი იყო იორ-ალაზნის შესართავთან. დასავლით ლაკბისხევი, იგივე ახლანდელი ლაკბე, სოფელ მელაანის დასავლეთით.
ვახუშტი ბაგრატიონის მიხედვით ქისიყის ჩრდილო და ჩრდილოაღმოსავლეთი საზღვარი გადის ასანურ-საქობოს შორის. ისე, რომ საქობო, მაშნაარი, ვაქირი და ანაგა ექცევიან ახტალაში. იოანე ბაგრატიონი კი აღნიშნულ ოთხ დასახლებულ პუნქტს ქისიყსა და მის ხეობაში აერთიანებს.
ეტიმოლოგია
დავით მუსხელიშვილის მიხედვით, ქიზიყი თავდაპირველად ჩვეულებრივად დაბა-სოფლის სახელწოდებით იყო, რომელიც გარკვეული დროიდან ქალაქად იქცა. თვით ეს ქალაქი გარკვეული მხარის ცენტრად უნდა წარმოვიდგინოთ, რომელსაც გვიან შუა საუკუნეებში ამ ცენტრის სახელი შეერქვა. XVIII საუკუნეში, როცა „სიღნაღის“ ციხე აშენდა, ქალაქის ძველი სახელწოდება მის „ქვეყანას“ შერჩა, ხოლო ამ ქვეყნის ცენტრს კი სიღნაღი ეწოდა. ლეილა შალვაშვილის აზრით, სახელწოდება ქიზიყი რთული შედგენილობისაა და მქისეს უკავშირდება სემანტიკურად. ქიზიყის ამოსავალი უნდა ყოფილიყო მისი ლანდშაფტის სახე, ადგილის ფიზიკურ-გეოგრაფიული მახასიათებლები. ბუნებრივი თავშესაფრებით სავსე გარემოსთან დაკავშირებით — (ე)ხი-ზე დაბოლოებული ტოპონიმი (ხიზიხი, კარდენეხი, კოტეხი...) ქვაბის გარდა ეხი-ს ასოციასაც იწვევს. ადგილობრივი მოსახლეობა თავიანთ კუთხეს ხიზიხს, ჴიზიჴს, ქიზიყს ეძახიან. მართლაც სიღნაღის ირგვლივ ტერიტორია ჩამოხვეწილი კლდეებით და სახიზრებით არის გარშემორტყმული და ასეთი მდებარეობა სრულიად ამართლებს სახელწოდების შინაარსს.
ისტორია
ქიზიყი ანუ ძველი კამბეჩოვანი, უძველესი დროიდან ყოფილა დასახლებული. კ. ფიცხელაური აღნიშნავს: „მეტად საინტერესო ჩანს ნასახლარების განლაგება ქიზიყის ტერიტორიაზე. ნასახლარების ზუსტი აღრიცხვით აქ შეიძლება გამოიყოს გვიან-ბრინჯაოსა და რკინის ფართო ათვისების სამეურნეო ერთეულები. არსებითია, რომ რელიეფის შესაფერისად ქიზიყის დასავლეთ ნაწილში, რომელიც ხევებითაა დასერილი, ნასახლარები სხვაგვარადაა განლაგებული, ვიდრე ქიზიყის აღმოსავლეთ ნაწილში, სადაც დიდი მინდვრები გვაქვს. დასავლეთ ქიზიყში ნასახლარები ხევების აყოლებით გვხვდება;... აღმოსავლეთ ქიზიყში კი ნასახლარები განლაგებული ჩანს დიდი ველების... გარშემორტყმულ მთაგორებზე... ბრინჯაოსა და რკინის ფართო ათვისების ხანაში მეტად მჭიდროდ ჩანს დასახლებული ივრის პლატოს ჩრდილოეთი ნაწილი, აქ მთის თითქმის ყველა კონცხი, რომელიც ალაზნის ველს გადაჰყურებს, ნასახლარს წარმოადგენს“. ამონაწერიდან დაწვვრილებით ჩანს ქიზიყის ადრინდელი დასახლებების კონტურები, რაც არქეოლოგიური მონაპოვრებით და ნასახლარების განლაგებით მტკიცდება.
სახელწოდება ქიზიყი ისტორიულ წყაროებში XV საუკუნიდან გვხვდება. იგი ერქვა როგორც მხარეს, ისე ქალაქს (მეორე სახელი ხორნაბუჯი). ამასთან, გაცილებით ადრე ქიზიყს კამბეჩოვანი ანუ კამბისენა რქმევია. ვახუშტის მიხედვითაც ქიზიყს „ეწოდა პირველ კანბეჩოვანი, კანბეჩთა სიმრავლისათჳს“. სტრაბონის გეოგრაფიაში „კამბისენა“, რომლის ქვეშ იგულისხმება გაცილებით მეტი ტერიტორია. სტრაბონის დროს კამბისენა მტკვრის სამხრეთითაც იგულისხმებოდა. ახასიათებს რა კამბისენას, სტრაბონი აღნიშნავს, რომ ალბანიაში შემავალი უწყლო და ოღოჩოღრო კამბისენაზეა, რომელიც მდინარე ალაზანიოსთან მდებარეობს. აღწერილი გზა ახლანდელი შირაქის მინდვრებია.
დავით მუსხელიშვილის აზრით, საკუთრივ ქიზიყი ერქვა მტკვრის ჩრდილოით მდებარე სივრცეს. „კამბეჩიანი“ მტკვრის ჩრდილოეთით მდებარეობდა და მის სამხრეთით არ გადიოდა... იგი მოიცავდა ვრცელ ტერიტორიას ალაზნის ქვემოწელსა და და მტკვარს შორის. მასზე გადიოდა იორი.
კამბეჩიანი ნახსენებია VII საუკუნის სომხურ გეოგრაფიაში. შემდგომი პერიოდის წყაროებში არაერთხელ არის მოხსენიებული ეს სახელწოდება. ქართულ საისტორიო წყაროებში იგი პირველად IX საუკუნის მწერლის არსენ საფარელის თხზულებაში დასტურდება: „განყოფისათვის ქართულისა და სომხითისა“. ამ ტოპონიმს არსენ საფარელი „კამბეჩიანის“ ფორმით გადმოგვცემს.
XI საუკუნეში კამბეჩიანი ცალკე ქვეყანაა, რომელსაც „ჰერეთი“ არ მოიცავს. „კამბეჩიანს“ არ მოიცავს „კახეთიც“. დავით მუსხელიშვილმა ქიზიყის ძველ ისტორიას ცალკე შრომა მიუძღვნა. კამბეჩიანის დაწვრილებითი ისტორია მოცემულია თენგიზ პაპუაშვილის და ივანე შაიშმელაშვილის შრომებში.
ლეონტი მროველთან ეს სახელწოდება „კამბეჩოანის“ სახით გვხვდება, ჯუანშერი ხმარობს „კამბეჩოვანს“, სუმბატ დავითის-ძე „კამბეჩანის“ და „კამბეჩიანის“ სახელწოდებით. XIV საუკუნის ჟამთააღმწერელის თხზულებაში დადასტურებულია ტოპონიმი „კამბეჩანის ვაკენი“. აღსანიშნავია, რომ ქიზიყის გარკვეული ნაწილი ქვემო კახეთად („ქვემონი კახეთისანი“) იხსენიება, რომელიც მოიცავდა იორ-ალაზნის ქვემო ნაწილებს.
ქიზიყის (კამბეჩოვანი) მთავარი ქალაქი და ერთგვარი ადმინისტრაციული ცენტრი ჯერ კიდევ ჩვენი წელთაღრიცხვის პირველ საუკუნებიდანვე ხორნაბუჯი ყოფილა. ქრისტიანობის გავრცელების შემდეგ აქ მჯდარა სასულიერო წოდების წარმომადგენელი ეპისკოპოსის სახით. მეხუთე საუკუნეში, ვახტანგ გორგასალის დროს ხორნაბუჯში დაარსდა საეპისკოპოსო კათედრა. VI საუკუნიდან ხორნაბუჯი ერისთავის რეზიდენციად ჩანს. ქალაქი VIII-X საუკუნეებში გაძლიერებულა, განსაკუთრებით XII-XIII საუკუნეებში. მაგრამ XIII საუკუნეში ხვარაზმის შაჰმაჯალალედინმა კამბეჩოვანი მოაოხრა. განსაკუთრებით გამანადგურებელი იყო ბერქას ლაშქრობა. ამის შემდეგ ხორნაბუჯი დაცემის გზას დაადგა. ამ დროსვე ბევრი სოფელი და ქალაქი დაინგრა და ტყითაც დაიფარა. ზოგიერთ უკაცრიელ ადგილას მხოლოდ სახელწოდება შემორჩა, მოსახლეობა კი აყრილა და გადახვეწილა ჩრდილო-დასავლეთისაკენ, შედარებით მყუდრო ადგილას. სწორედ ამ დროიდან მოხდა მხარის ცენტრის დასავლეთით გადანაცვლება. გადარჩენილმა მოსახლეობამ მთაგორიან ადგილებს მიაშურა.
ვახუშტი ბაგრატიონის რუკაზე დატანილია ციხის პირობითი ნიშანი, ხოლო სოფლების სიაში საერთო სათაურით „ ხორნაბუჯი ანუ ჭოეთი“, შემდეგ „ყარაღაჯი“ და ჩამოთვლილია 12 სოფელი. იოანე ბაგრატიონს ქისიყში ჩამოთვლილ დასახლებულ პუნქტებს შორის ნიკორციხესა და ყარაღაჯთან ერთად დასახელებული აქვს „ხორნაბუჯი ანუ ჭოეთი (ძველი ნაქალაქევი)“. ვახუშტი ბაგრატიონი წერს: „ხოლო ყარაღაჯის სამჴრით, სადაც დასწყდების ჰერეთის მთა ანუ ცივის მთა, მუნ არს ხორნაბუჯი, და აწ უწოდებენ ჭოეთს.“
მოკლე ისტორიული ცნობარი
იოანე ბატონიშვილი ქიზიყში შემდეგ სოფლებს ჩამოთვლის: ასანაური, ჯუგაანი,ტიბაანი, პრასაანი, ბედიყურა, ხირსა, ძველი ანაგა, ქუნბათი, ყოღანთო, ნიკორწმინდა ანუ ნიკორციხე, ხორნაბუჯი ანუ ჭოეთი-ძველი ნაქალაქევი, ყარაღაჯი -ზამთრის სამეფო სასახლე, ცლუკაანი, არბოშიკი, მირზაანი ანუ მირტაზანი, ჩობანდაღი, ყუშები, ხირსისხევი, ნაზარლები, ჩანკაანთ საყდარი, ბურდომთა, სიჩახინი, ბუზაურის ხევი, ჟოჟუას მარანი, ზილიჩა, ახტაში, მაჩხაანი, ბოდბისხევი, ქედელი, ბოდბე, ფანიანი, მაღარო, ნუკრიანი, ჭოტორი, ქალაქი სიღნაღი, ბაიდარაანი, ანაგა, როჭიკაანთ ყურე, ვაქირი, ურდო, მაშრაანი, ჯიმაანთ ოლე, საქობო.
ჩვენი წელთაღრიცხვის პირველი საუკუნეებიდანვე კამბეჩოვანის (ქიზიყის) მთავარ ქალაქად ხორნაბუჯი ითვლებოდა. ქრისტიანობის გავრცელების შემდეგ აქ იჯდა არა მარტო საერო ხელისუფალი, არამედ სასულიერო წოდების წარმომადგენელიც ეპისკოპოსის სახით.
მიუხედავად არაბების ამაოხრებელი შემოსევებისა, ისევე როგორც კახეთში, კამბეჩოვანიც საკმაოდ გაძლიერდა VIII საუკუნეში. ამ ხანებში ჩამოყალიბდა ჰერეთის სამთავრო, სადაც შედიოდა კამბეჩოვანიც. ჰერეთის მთავარი ექიშპებოდა და არ ემორჩილებოდა კახეთის ძლიერ მთავარს, რომელიც მუდამ ცდილობდა მდიდარი ჰერეთის დაპყრობას.
XVIII საუკუნის II ნახევარში, თეიმურაზ II-ისა და ერეკლე II-ის მმართველობის დროს, ქიზიყი მთავარ როლს ასრულებდა დაღესტნიდან და ჭარ-ბელაქნიდან მოძალებული მტრის წინააღმდეგ ბრძოლებში. XVIII საუკუნის II ნახევარში დაწინაურდა და ქიზიყის მთავარი ქალაქი გახდა სიღნაღი.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები
The Velvet Underground & Nico
The Velvet Underground & Nico — ჯგუფი The Velvet Underground-ის სადებიუტო სტუდიური ალბომი, რომელიც ჩაიწერა ვოკალისტ ნიკოსთან ერთად. დისკმა უდიდესი გავლენა იქონია ალტერნატიული როკის განვითარებაზე.
2006 წელს ალბომი შეტანილი იქნა აშშ-ს მნიშვნელოვანი ჩანაწერების რეესტრში.
ალბომის გარეკანის ავტორი და პროდიუსერია ენდი უორჰოლი.
სქოლიო
კატეგორია:1967 წლის სადებიუტო ალბომები კატეგორია:The Velvet Underground-ის ალბომები კატეგორია:ნიკოს ალბომები კატეგორია:არტ-როკ ალბომები კატეგორია:პროტოპანკ-ალბომები კატეგორია:Verve Records-ის ალბომები კატეგორია:ალბომები ტომ უილსონის პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები ენდი უორჰოლის პროდიუსერობით
დიქსი ბიბ გრეივსი
ადრეული წლები
დიქსი ბიბ გრეივსი დაიბადა 1882 წლის 26 ივლისს ოჯახურ პლანტაციაში მონტგომერის მახლობლად, ალაბამაში. პეიტონის და იზაბელ თორპ ბიბის ოჯახში. დიქსი ბიბმა და მისმა ოთხმა დამ ბავშვობა მონტგომერში გაატარეს. გოგონა სწავლობდა ადგილობრივ საჯარო სკოლებში. 1900 წელს, 18 წლის ასაკში, იგი დაქორწინდა სახელმწიფო საკანონმდებლო ასამბლეის წევრ დევიდ ბიბ გრეივსზე, რომელიც ალაბამას გუბერნატორი გახდა 1927 წელს.
გრეივსი საკუთარ თავს უწოდებდა "უვადო დემოკრატს" და იყო ალაბამას ამომრჩეველთა თანაბარი ხმის უფლების ასოციაციის (ინგლ. Alabama Equal Suffrage Association) წევრი. იგი ლობირებდა თავის შტატის საკანონმდებლო ორგანოებს ქალთა ხმის მიცემის უფლების მოსაპოვებლად.
აშშ სენატორი
1937 წლის აგვისტოში ამერიკის შეერთებული შტატების პრეზიდენტმა ფრანკლინ დელანო რუზველტმა მთავარ მოსამართლედ დანიშნა ალაბამას სენატორი ჰუგო ბლექი. ბლექის სენატიდან წასვლის შემდეგ, გუბერნატორს დევიდ გრეივსს  უფლება მიეცა არჩევნების ჩატარებამდე დაენიშნა დროებითი სენატორი. მან თავისი მეუღლე დიქსი დანიშნა სენატორის თანამდებობაზე, ვინაიდან მას  საუკეთესო მოკავშირედ თვლიდა. ამგვარად, დიქსი  გახდა პირველი ქალი სენატორი ალაბამადან.
როგორც სენატორი, დიქსი გრეივსი ყურადღებას აქცევდა ჯანმრთელობისა და განათლების საკითხებს. თანამდებობაზე ყოფნისას ხუთი თვის განმავლობაში იგი მუშაობდა საჩივრების განხილვის, განათლებისა და შრომის, მაღაროებისა და სამთო საკითხების კომიტეტებში.
გარდაცვალება
დიქსი ბიბ გრეივსი გარდაიცვალა 1965 წლის 21 იანვარს  82 წლის ასაკში მონტგომერიში ( ალაბამა). დაკრძალეს მონტგომერის გრინვუდის სასაფლაოზე. მისი სახელი 1972 წლიდან შესულია ალაბამას ქალთა დიდების დარბაზში.
დიქსი ბიბ გრეივსის სახელობის იარაღის პალატა აშენდა მონტგომერიში ( ალაბამა) 1935 წელს, როგორც WPA პროექტის ნაწილი, რომელიც 1990-იან წლებში გადაკეთდა შეიარაღების ხელოვნების შესწავლის ცენტრად.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1882 კატეგორია:დაბადებული 26 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 21 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1965 კატეგორია:ამერიკელი პოლიტიკოსი ქალები
You Can't Always Get What You Want
— ინგლისური როკ-ჯგუფ როლინგ სტოუნზის სიმღერა. იგი სინგლის სახით 1969 წელს გამოიცა, A-გვერდზე სიმღერით „Honky Tonk Women“. ჟურნალმა Rolling Stone იგი 2004 წელს ყველა დროის 500 საუკეთესო სიმღერის სიაში შეიტანა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:როლინგ სტოუნზის სიმღერები კატეგორია:1969 წლის სიმღერები
ჯადოსნური ქვეყანა (ფილმი)
ჯადოსნური ქვეყანა (ინგლ. Finding Neverland) — 2004 წლის ფილმი, რომელშიც მონაწილეობენ ჯონი დეპი, კეიტ უინსლეტი, დასტინ ჰოფმანი, ჯული კრისტი, ნიკ რაუდი, ფრედი ჰაიმორი და სხვები. ფილმში მოთხრობილია მწერალ ჯეიმზ ბარის ისტორია.
ფილმის შესახებ
ჯეიმზ მეთიუ ბარი უიღბლო მწერალია, რომელიც არ ემორჩილება ლონდონის კონსერვატიულ კანონებს. ის ერთ მარტოხელა ქვრივ ქალს დაუახლოვდება და მის ოთხ პატარა ვაჟიშვილს მამობას გაუწევს, რომლებიც მწერალს ახალი საბავშვო გმირის პიტერ პენის შექმნას შთააგონებენ. მშვენიერი ზღაპარი ბავშვების შესახებ, რომლებსაც არ უნდათ რომ გაიზარდნონ და მათი ჯადოსნური ქვეყანა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ბრიტანული ფილმები კატეგორია:2004 წლის ფილმები
ბენჯამინ ფრანკლინის მედალი
მარჯვნივ|მინი| [[ბენჯამინ ფრანკლინი, რომლის სახელიც ეწოდა ამ მედლს. ჯოზეფ დუპლესისის მიერ შესრულებული პორტრეტი (დაახლოებით 1785 წ.).]] ბენჯამინ ფრანკლინის მედალი — ჯილდო, რომელიც დაწესებულია ამერიკის ფილოსოფიური საზოგადოების მიერ (ფილადელფია, პენსილვანია, აშშ), რომელსაც ასევე უწოდებენ „ბენჯამინ ფრანკლინის ორასწლიან მედალს“. თავდაპირველად სახელწოდებით „ფილოსოფიური საზოგადოება" დაარსდა 1743 წელს ბენჯამინ ფრანკლინის მიერ. 1906 წელს კი დააწესა აშშ-ს კონგრესმა, ბენჯამინ ფრანკლინის დაბადების 200 წლის იუბილეს აღსანიშნავად. მინი|ბენჯამინ ფრანკლინის მედალი პირველი მედალი, მისი დამაარსებლის პატივსაცემად, გადაეცა საფრანგეთის რესპუბლიკას (1776-1785 წლებში ფრანკლინი აშშ-ის ელჩი იყო საფრანგეთში). მედალი შექმნეს ძმებმა ავგუსტუსმა და ლუი სენტ-გოდენებმა.
წლების განმავლობაში იცვლებოდა მედლის დანიშნულება. ლაურეატები ამ ჯილდოს იღებდნენ სხვადასხვა სახელწოდებით სხვადასხვა მიზეზის გამო: 1937-1983 წლებში ამერიკის ფილოსოფიური საზოგადოებისთვის წინაშე მნიშვნელოვანი დამსახურებისთვის; 1985-1991 წლებში გაიცემოდა ჰუმანიტარულ და სხვა სამეცნიერო დარგებში გამორჩეული მიღწევებისთვის; 1987 წელს დაწესდა ბენჯამინ ფრანკლინის მედალი გამორჩეული სახელმწიფო სამსახურისთვის, 1993 წლიდან კონგრესმა დაამტკიცა ბენჯამინ ფრანკლინის მედალი სხვადასხვა მეცნიერებაში გამორჩეული წვლილის შეტანისთვის. ეს არის საზოგადოების უმაღლესი ჯილდო გამორჩეული სამეცნიერო და სახელმწიფო სამსახურისთვის.
სქოლიო
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით კატეგორია:ჯილდოები კატეგორია:მედლები კატეგორია:აშშ-ის ჯილდოები
კორდილიერა-დე-მერიდა
კორდილიერა-დე-მერიდა (Cordillera de Mérida) — ქედი ანდებში, ვენესუელის დასავლეთ ნაწილში, აღმოსავლეთ კორდილიერების ჩრდილო-აღმოსავლეთ შტოქედი. მასივებისა და ქედების ერთობლიობაა. ვრცელდება ტაჩირის, მერიდის, ბარინასის, ტრუხილიოს, პორტუგესისა და ლარას შტატების ტერიტორიებზე.
სიგრძე დაახლოებით 400 კმ, სიმაღლე 4981 მ (ბოლივარის პიკი). აგებულია კამბრიულისწინა და პალეოზოური გრანიტებით, გნაისებით, ქვიშაქვებითა და ფიქლებით. ღრმად არის დანაწევრებული მდინარეთა ხეობებით. ტაჩირის დეპრესია კორდილიერა-მერიდას გამოჰყოფს აღმოსავლეთ კორდილიერებისაგან, რომელიც აყალიბებს საზღვარს ვენესუელასა და კოლუმბიას შორის. სამხრეთ-აღმოსავლეთ კალთები გადაკვეთილია მდინარე ორინოკოს შენაკადების ხეობებით. ჩრდილოეთ ქარპირა კალთები დაფარულია მთის ჰილეით, მშრალი სამხრეთ კალთები და შიგა ხეობები — ქსეროფიტული ბუჩქნარითა და შერეული ტყით. 2800 მ ზევით მაღალი მთის სტეპი და პარამოსია, 4600 მ-ზე მაღლა — მუდმივი თოვლი. ქედზე 5 მყინვარია.
ქედის უკიდურეს ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთაზე მდებარეობს ქალაქი ბარკისიმეტო და მდინარე კოხედესის ზემო წელი. მასივის ცენტრში გაშენებულია ქალაქი მერიდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ვენესუელის ქედები
Tetraponera nicobarensis
Tetraponera nicobarensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Tetraponera-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Pseudomyrmecinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ნელსონ სტეპანიანი
ნელსონ გეორგიევიჩ სტეპანიანი (Նելսոն Գևորգի Ստեփանյան; Нельсон Георгиевич Степанян; დ. 28 მარტი, 1913 – გ. 14 დეკემბერი, 1944) — პილოტი და პოლკის მეთაური საბჭოთა საჰაერო ძალებში, მას ორჯერ მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება.
ადრეული ცხოვრება
სტეპანიანი დაიბადა 1913 წლის 28 მარტს, შუშაში, ელისაბედპოლის გუბერნიაში, სომხურ ოჯახში. ნელსონის მამა გევორგ სტეპანიანი წარმოშობით ერევანიდან იყო და ცხოვრობდა ერევანში ახლანდელ ეკმალიანის ქუჩაზე მდებარე სახლში. ნელსონის დედა წარმოშობით შუშადან იყო. 1911 წელს გევორგი დროებით გადავიდა შუშში, მაშინ მთიანი ყარაბაღის ცენტრში, სადაც მართავდა სამკერვალო კომპანიის ოფისს. ნელსონის დაბადებიდან მალევე, სტეპანიანების ოჯახი დაბრუნდა ერევანში. იქ ნელსონი სწავლობდა ამიერკავკასიის მოსამზადებელ სამხედრო სკოლაში, რომელიც დაამთავრა 1930 წელს. მან სწავლა განაგრძო ბატაისკის სამხედრო საავიაციო სკოლაში, სადაც სწავლა დაამთავრა 1935 წელს, ხოლო შემდეგ სკოლის ფრენის ინსტრუქტორი გახდა.
მეორე მსოფლიო ომი
როდესაც გერმანია შეიჭრა საბჭოთა კავშირში 1941 წლის ივნისში, ამ დროს სტეპანიანი ასწავლიდა სამხედრო ფრენის აკადემიაში. იგი მოხალისედ წავიდა ბრძოლაში და მონაწილეობა მიიღო მრავალ ბრძოლაში, როგორც ილიუშინ ილ-2-ის გამანადგურებელი ბომბდამშენის პილოტი. სტეპანიანმა მონაწილეობა მიიღო თავდაცვით ბრძოლებში, რომლებიც გაიმართა პოლტავაში, ზაპოროჟიეში, ოდესაში, კახოვკაში და მიკოლაევში. მე-20 ფრენის ჩატარებისას სტეპანიანი დაიჭრა. ის იცავდა ლენინგრადის საჰაერო სივრცეს, როდესაც  მე-2 საავიაციო ესკადრილიაში პილოტი იყო. 1942 წლის ნოემბრის მონაცემებით, სტეპანიანმა გაანადგურა 78 გერმანული სატვირთო მანქანა, 67 ტანკი, 63 საზენიტო იარაღი, ცხრამეტი ნაღმმტყორცნი, 36 რკინიგზის ვაგონი, ოცი ვაჭარი და სამხედრო ხომალდი (მათ შორის გამანადგურებელი), ცამეტი საწვავის ტანკერი, თორმეტი ჯავშანტექნიკა, და ხუთი ხიდი. 1942 წლის 23 ოქტომბერს საბჭოთა კავშირის უზენაესმა საბჭომ სტეპანიანი საბჭოთა კავშირის გმირად გამოაცხადა.
1943 წელს სტეპანიანის მაიორად დაწინაურების შემდეგ იგი გახდა 47-ე თავდასხმის საავიაციო პოლკის მეთაური. თავისი ქვედანაყოფით მონაწილეობდა საბჭოთა შეტევებში სევასტაპოლის, თეოდოსიასა და სუდაკის (ყირიმში ) გარშემო; სტეპანიანის დიდი ძალისხმევით, 47-ე პოლკს მიენიჭა თეოდოსიას საპატიო წოდება. მას ეძახდნენ ბალტიის ზღვის „ქარიშხალ პეტრელს“.
47-ე პოლკი ყირიმის შეტევაში 1944 წლის აპრილში გაგზავნეს. მისი მეთაურობით პოლკი მონაწილეობდა სევასტოპოლის, ფეოდოსიასა და სუდაკის ბრძოლებში. სტეპანიანმა პირადად ჩაძირა სამი სადესანტო ხომალდი ერთ-ერთ პირველ საბრძოლო მისიაში. მისი თვითმფრინავი ძლიერ დაზიანდა 22 მაისს. შეტევამდე 47-ე პოლკმა გაანადგურა 8 ტრანსპორტი, 12 ბარჟა, 9 საპატრულო ნავი და 3000-ზე მეტი ჯარისკაცი და ოფიცერი. 1944 წლის მაისში, ყირიმის განთავისუფლების შემდეგ, 47-ე პოლკი დაბრუნდა ბალტიის ზღვაზე, სადაც მონაწილეობა მიიღეს ფინეთის ყურის ბრძოლებში. 22 ივლისს სტეფანიანი დაჯილდოვდა წითელი დროშის ორდენით. მინი| ნელსონ სტეპანიანის ბიუსტი სტეფანაკერტში 1944 წლის 14 დეკემბერს, მის ესკადრილიას თავს დაესხნენ გერმანელი საჰაერო მებრძოლები. მის თვითმფრინავს საზენიტო ცეცხლი შეეჯახა. გარდაიცვალა 47-ე პოლკის ნავიგატორთან, კაპიტან ალექსანდრე რუმიანცევთან ერთად.
თავგანწირვისთვის მას მეორედ მიანიჭეს საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება.
საბჭოთა წყაროები ირწმუნებიან, რომ სტეპანიანმა ჩაატარა არანაკლებ 239 საბრძოლო გაფრენა, ჩაძირა 53 ხომალდი, გაანადგურა 80 ტანკი, 600 ჯავშანმანქანა და 27 თვითმფრინავი.
მემორიალი
მინი| სტეპანიანი [[მთიანი ყარაბაღი|მთიანი ყარაბაღის 2013 წლის მარკაზე]] საბჭოთა კავშირში მას ოთხი ქანდაკება მიუძღვნეს: ერთი ერევანში, მეორე ლიეპაჯაში, მესამე სტეფანაკერტში და ბოლო მის მშობლიურ ქალაქ შუშაში. ლიეპაჯაში ქანდაკების დანგრევას ახალი დამოუკიდებელი ლატვიის ხელისუფლების ბრძანებით აპირებდნენ, მაგრამ ძეგლი რუსეთის საზღვაო ფლოტმა შეინახა. ახლა ძეგლი განთავსებულია ბალტიის ფლოტის საზღვაო ავიაციის შტაბ-ბინასთან, კალინინგრადში, რუსეთში. საბჭოთა კავშირმაც და სომხეთმაც გამოსცეს საფოსტო კონვერტები და მარკები, რომლებზეც გამოსახულია მისი გამოსახულება. 2011 წლის 8 მაისს, დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 66 წლისთავის წინა დღეს, სტეპანიანის სახელი დაწერეს ულიანოვსკის ძეგლზე, რომელიც მიეძღვნა საბჭოთა კავშირის გმირ მფრინავებს. არსებობს მისი სახელობის ქუჩები სევასტოპოლსა და ფეოდოსიაში და მისი სახელობის სკოლები ერევანსა და კიროვაბადში.
სქოლიო
კატეგორია:წითელი დროშის ორდენის კავალრები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები კატეგორია:გარდაცვლილი 1944 კატეგორია:დაბადებული 1913 კატეგორია:სომეხი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის მონაწილეები
Lasioglossum urenae
Lasioglossum urenae — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 2001 წელს.
სქოლიო
urenae
რკინის კაცი (ფილმი)
ფილმის წარმოება მიმდინარეობდა 1990 წლიდან, კომპანიების Universal Pictures, 20th Century Fox და New Line Cinema მიერ, სანამ Marvel Studios უფლებებს 2006 წელს დაიბრუნებდა. Marvel-მა პროექტი წარმოებაში ჩაუშვა და თავად დააფინანსა, ხოლო Paramount Pictures დისტრიბუტორის სახით მოქმედებდა. . მის რეჟისორად ფავრო დაინიშნა, რომელმაც მიზნად დაისახა ფილმში უფრო ბუნებრივი გარემოს შექმნა და გადაწყვიტა მისი კალიფორნიაში გადაღება. ეს, თავის მხრივ, განსხვავდება კომიქსებისგან, სადაც მთავარი პერსონაჟი აღმოსავლეთ სანაპიროზე ცხოვრობს. ასეთი არჩევანის ერთ-ერთი მიზეზი იყო ის, რომ რეჟისორს სურდა, გარკვეული განსხვავება ყოფილიყო ამ და ნიუ-იორკში დატრიალებული სუპერგმირებული ფილმების მოქმედებათა შორის. გადაღების დროს მსახიობებს მიეცათ საკუთარი დიალოგების იმპროვიზაციის საშუალებაც, ვინაიდან წარმოების წინა პროცესის დროს ყურადღება გამახვილებული იყო მხოლოდ სიუჟეტსა და მოქმედებებზე. იარაღის მოდელები, შექმნილი რეზინისგან და ლითონისგან სტენ უინსტონის კომპანიის მიერ, შერეული იქნა კომპიუტერულ გრაფიკასთან, რათა შეექმნათ მთავარი პერსონაჟი. Hasbro და Sega დაკავებულები იყვნენ დაკავშირებული პროდუქციის გაყიდვით, ხოლო პროდუქტის განლაგების ხელშეკრულებები გამორმა ფირმებთან Audi, Burger King, LG და 7-Eleven.
ფილმის მიმოხილვები დადებითი იყო და განსაკუთრებით აღინიშნებოდა დაუნის შესრულება. ამერიკის კინოისტიტუტის მიერ ფილმი არჩეული და შეყვანილი იქნა წლის საუკეთესო 10-ეულში. დაუნი, ფავრო და პელტროუ მოგვიანებით კვლავ დაბრუნდნენ 2010 წლის 7 მაისს გამოსული „რკინის კაცი 2“-ის გადასაღებად. დაუნის გმირი ეპიზოდური პერსონაჟის სახით გამოჩნდა ფილმში „საოცარი ჰალკი“ და ერთ-ერთი მთავარი როლი ჰქონდა ფილმში „შურისმაძიებლები“ (2012). დაუნიმ კვლავ შეასრულა რკინის კაცის როლი მესამე ფილმში, „რკინის კაცი 3“, რომელიც 2013 წლის 3 მაისს გამოვიდა. იგი კვლავ გამოჩნდება შურისმაძიებელთა თავგადასავლებისადმი მიძღვნილ შემდეგ ფილმში, „შურისმაძიებლები: ულტრონის ეპოქა“ და მესამე ნაწილში, „შურისმაძიებლები 3“.
სიუჟეტი
სტარკს უჩნდება ეჭვი და ინტერესი, თუ ვინ აწვდის ტერორისტებს მისივე კომპანიის გამოშვებულ იარაღს. იგი სასწრაფოდ იწვევს პრეს-კონფერენციას და აცხადებს, რომ აღარ გამოუშვებს ასეთ იარაღს, რადგანაც იგი მშვიდობიანი ხალხის გასანადგურებლად გამოიყენება. მას ეჭვი აქვს სტეინზე, მამამისის (რომელიც ასევე გამომგონებელი იყო) თანაშემწეზე. სტარკი ქმნის რკინის კაცის სრულყოფილ ჯავშანს, რომელიც აღჭურვილია უახლესი კომპიუტერული ფუნქციებით და იარაღით. იგი მიემართება ავღანეთში და ანადგურებს ტერორისტებისა და საკუთარი კომპანიის იარაღის ერთ ნაწილს. ეს იქცევს აშშ-ის ძალების ყურადღებას და ორი F-22 ტიპის თვითმფრინავი სტარკს დაედევნება. ამასობაში ტონის ურეკავს ლეიტენანტი ჯეიმზ როუდსი, რომელიც აღმოაჩენს, რომ მისი მეგობარი რკინის კაცია.
სტარკი კომპანიის ოფისში უშვებს თავის თანაშემწეს, პეპერ პოტსს, რომელმაც უნდა გადაიწეროს USB-მეხსიერების ჩიპზე ინფორმაცია ექსპორტირებულ იარაღზე. ტონის იმედი აქვს, რომ ასე იგი შესძლებს ტერორისტებისთვის იარაღის ექსპორტის შეჩერებას. ამასობაში ირკვევა, რომ სტეინი ჩადის ავღანეთში და თავად იხილავს იმ ჯავშანს, რომელშიც ტონი გაეპარა ტერორისტებს. სტეინი ქმნის საკუთარ რკინის კაცს, გაცილებით დიდს, ვიდრე ტონის რკინის კაცია. იგი უპირველეს ყოვლისა ცდილობს ტონის განადგურებას, რადგანაც მას სურს მთელი კომპანიის მისაკუთრება. ფრენისას ორივე აღმოჩნდება ღრუბლებზე უფრო მაღლა. აქ სტეინი შეცდომას უშვებს - ტონის კოსტიუმი გათვლილია დაბალ ტემპერატურაზე, მისი კი - არა. სტეინი ეცემა მიწაზე და იღუპება. ტონი ბრუნდება.
მეორე დღეს პრესა უცნაურ რობოტს ოფიციალურად უწოდებს რკინის კაცს. პრეს კონფერენციაზე სტარკმა უნდა წაიკითხოს მოგონილი ამბავი იმაზე, თუ რა დაემართა სტეინს და უარყოს ვარაუდები იმაზე, რომ იგი რკინის კაცია. მაგრამ იგი რადიკალურ ნაბიჯს გადადგამს და ადასტურებს, რომ ნამდვილად რკინის კაცია.
ფილმის სცენაში, რომელიც ფინალურ ტიტრებს მიჰყვება, S.H.I.E.L.D.-ის ხელმძღვანელი ნიკ ფიური სტარკს შინ ეწვევა და ეუბნება, რომ „რკინის კაცი არ არის ერთადერთი სუპერგმირი“ და სურს „შურისმაძიებელთა ინიციატივის“ განხილვა.
როლები
ფილმში აგრეთვე მონაწილეობენ: სემუელ ლ. ჯექსონი (ნიკ ფიური), კლერ გრეგი, ჯონ ფავრო, ჰიუ ჰეფნერი, ტომ მორელო, ჯიმ კრამერი და სტენ ლი.
მუსიკა
ფილმის მუსიკა ეკუთვნის კომპოზიტორ რამინ ჯავადის, რომელიც რკინის კაცის კომიქსების მოყვარული იყო 1970იანი წლებიდან. აღსანიშნავია, რომ მუსიკის შექმნა ამ ფილმისათვის მან დაიწყო ფილმის მცირე რეკლამის ნახვის შემდეგ. იგი დაინტერესებული იყო გიტარის მძიმე რიფების გამოყენებით და, გარდა ორკესტრული პარტიებისა, ფილმში გამოიყენა ჯგუფების Rage Against the Machine და Audioslave გიტარისტის, ტომ მორელოს მიერ ჩაწერილი სოლო პარტიები.
სქოლიო
კატეგორია:2008 წლის ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:ჯონ ფავროს ფილმები კატეგორია:ფილმები რკინის კაცზე კატეგორია:Marvel-ის კინოსამყაროს ფილმები კატეგორია:Paramount Pictures-ის ფილმები
Dawn (დოუნ რობინსონის ალბომი)
Dawn — ამერიკელი მომღერალ-კომპოზიტორ დოუნ რობინსონის სადებიუტო სტუდიური ალბომი. იგი გამოიცა 2002 წლის 29 იანვარს, Atlantic Records-ისა და LeftSide Entertainment-ის მიერ. ალბომი გამოვიდა რობინსონის En Vogue-იდან ექვსი და Lucy Pearl-იდან წასვლიდან ერთი წლის შემდეგ. მასში შეტანილია სინგლი „Envious“.