cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
გუაჩიმონტონესი
გუაჩიმონტესის კომპლექსის მთავარ ნაგებობებს წარმოადგენს წრიული, საფეხურებიანი პირამიდები. 18 მეტრი სიმაღლის პირამიდა შედგება 13 საფეხურისაგან, ხოლო ზემოთ, ადგას კიდევ 4 საფეხურიანი ასეთივე პირამიდა.
თითოეული პირამიდა შემოფარგლულია მოსწორებული მოედნით, ხოლო ეს მოედნები თავის მხრივ – დაბალი მიწაყრილებით. ამ მიწაყრილების მწვერვალზე დგას ხის ნაგებობები.
კომპლექსი შედგება 10 წრიული პირამიდის, 4 მართკუთხა მოედნისა და 2 ბურთის სათამშო მოედნისაგან.
ტეკილას არყის სახდელებთან ერთად, მთლიანი ეს რეგიონი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. აქ განხორციელებული არაერთი ძარცვის შედეგად, 2008 წელს კომპლექსი ასევე მოხვდა “მსოფლიოს ძეგლების ზედამხედველობის” მიერ შედგენილ 100 ყველაზე საფრთხეში მყოფი ძეგლის სიაში.
ჯოსერის პირამიდა
მინი|ჯოსერის პირამიდა ჯოსერის პირამიდა — ძველი ეგვიპტის ფარაონ ჯოსერის საფეხუროვანი პირამიდა ძველი სამეფოს III დინასტიიდან, აგებული დაახლოებით ძვ. წ. 2650 წლისათვის. ჯოსერის პირამიდა უძველესია ეგვიპტის პირამიდებს შორის, მისი სიმაღლე შეადგენს 62,5 მეტრს და ამ მონაცემით იგი მეცხრე ადგილს იკავებს. იგი ასევე ერთადერთი ეგვიპტური პირამიდაა, რომლის ფუნდამენტიც არაა კვადრატული ფორმის.
ჯოსერის პირამიდა საკარას ნეკროპოლის ცენტრალური ნაგებობაა და, როგორც მემფისის ნეკროპოლების ნაწილი, 1979 წლიდან იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაშია მოხვედრილი.
კვლევა
ჯოსერის პირამიდა პირველად 1821 წელს პრუსიელმა გენერალურმა კონსულმა ჰაინრიხ მენუ ფონ მინუტოლიმ და იტალიელმა ინჟინერმა ჯიროლანიო სეგატომ გამოიკვლიეს. ამ დროს აღმოაჩინეს პირამიდის შესასვლელი. შესვლისას ერთ-ერთ კუთხეში აღმოჩნდა მუმიის შემორჩენილი ნაწილები, კერძოდ მოოქროვილი თავის ქალა და ერთი ფეხის ნაწილი, რომლებიც მინუტოლიმ გარდაცვლილი ფარაონის შემორჩენილ ნაშთებად მიიჩნია. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ნაწილები ჰამბურგში გადატანისას გემის დაღუპვის გამო დაიკარგა, დღეს უკვე დადასტურებულია, რომ ისინი ეკუთვნოდა არა ფარაონს, არამედ ჯოსერის პირამიდაში მოგვიანებით მეორედ დაკრძალულ სხვა პიროვნებას.
შემდგომში, 1837 წელს ჯონ ში პერინგმა პირამიდის დერეფნებში აღმოაჩინა სხვა არაერთი შემდგომში დაკრძალული მუმიებიც. მასვე ეკუთვნის პირამიდის ქვემოთ არსებული გალერეების აღმოჩენაც.
1926 წელს სესილ მალაბი ფერთმა წამოიწყო სისტემატური კვლევა ჯოსერის პირამიდასთან, თუმცა გარდაცვალების გამო ვერ დაასრულა. არქეოლოგიური გათხრების მეთაურობა საკუთარ თავზე აიღო ჯეიმზ ედუარდ კუიბელმა და უძღვებოდა ამ საქმეს, სანამ 1935 წელს თავადაც არ გარდაიცვალა. კვლევა განაგრძო Jean-Philippe Lauer–მა, რომელიც კუიბელთან ერთად მუშაობდა. ლაუერმა 1932 წელს გაზომა მიწისქვეშა კამერები და დერეფნები. 1934 წელს მან სამარხ კამერებში კიდევ ერთხელ იპოვა გვამის ფრაგმენტები, რომლებიც პირველი გამოკვლევის შემდეგ 1988 წლამდე კაიროს უნივერსიტეტში იყო დაცული. ლაუერი ფიქრობდა, რომ იპოვა ფარაონის სხეულის ნაშთები, თუმცა შემდგომში ზუსტმა გამოკვლევამ აჩვენა, რომ გვამის ფრაგმენტები სხვადასხვა პიროვნებებს ეკუთვნოდათ. რადიოკარბონულმა დათარიღებამ დაადგინა, რომ გვამის ნაშთები პტოლემეოსთა ეპოქას მიეკუთვნებოდა და პირამიდაში მოგვიანებით იყო დამარხული.
ლაუერმა საკუთარი ცხოვრება 2001 წელს გარდაცვალებამდე მიუძღვნა ჯოსერის პირამიდისა და საკარას ნეკროპოლის გამოკვლევას. ლაუერის ხელმძღვანელობით მოხდა ასევე არაერთი ნაგებობისა და კომპლექსის გალავნის ნაშთების რეკონსტრუქცია.
2001 წლიდან მოყოლებული ლატვიურმა ექპედიციამ ბრუნო დესლანდესის მეთაურობით ჯოსერის პირამიდის კომპლექსში მანამდე უცნობი მრავალი გვირაბი გამოავლინა.
პირამიდისა და კომპლექსის მშენებლობა
ჯოსერმა, რომელიც თავის ეპოქაში მეორე სახელით — ნეტიერიხეტით იყო ცნობილი, მომავალი სამარხის გეგმის შემუშავება და მისი აგება სამეფო კარის წარჩინებულ არქიტექტორს, იმჰოტეპს დაავალა.
მშენებლობის პირობები
ჯოსერს სურდა თავის ცხრამეტწლიანი მმართველობის პერიოდში (დაახლოებით ძვ. წ. 2665–2645 წლები) ეგვიპტეში აგებულიყო მანამდე არნახული მონუმენტური სამარხი. როგორც ჩანს, ფარაონ ჯოსერის მმართველობა გამოირჩეოდა პოლიტიკური სტაბილურობით, მზარდი მატერიალური კეთილდღეობითა და პროგრესით როგორც მეცნიერებაში, ასევე სამშენებლო საქმიანობაში.
საკუთარი საბოლოო განსასვენებლის ადგილსამყოფლად ჯოსერმა საკარას ნეკროპოლი აირჩია. პირამიდის კომპლექსი უნდა აგებულიყო მეორე დინასტიის ფარაონების ჰოტეპსეხემუის, რანებისა და ნინეჩერის სამარხებთან, ასევე გირს-ელ-მუდირის ნაგებობასთან ახლოს, პირველი დინასტიის მასტაბებიდან მოშორებით. ჯოსერის პირამიდა აშენდა არა სრულიად ახალ, ხელუხლებელ ადგილას, არამედ ტერიტორიაზე, სადაც მანამდეც არსებობდა ნეკროპოლი; ამას მოწმობს კომპლექსის ჩრდილოეთ ნაწილში შემორჩენილი ძველი სამარხები.
ძველებური სამარხებიდან საფეხუროვან პირამიდამდე
ჯოსერის საფეხუროვანი პირამიდის მშენებლობა იყო არა სპონტანური მოვლენა ძველ ეგვიპტურ ხუროთმოძღვრებაში, არამედ მანამდე არსებული სამარხების ზემო და ქვემოეგვიპტური სტილის სინთეზს წარმოადგენდა. იგი აბიდოსის I და II დინასტიების ფარაონთა სამარხებს შორის განვითარების უმაღლეს საფეხური იყო. საფეხუროვანი პირამიდა და მისი მიმდებარე ნაგებობები წარმოადგენენ ერთიან არქიტექტურულ კომპლექსს.
ჯოსერის პირამიდის კომპლექსში საკარას ნეკროპოლის სამარხთა სხვა ნაშთებიცაა ნაპოვნი. გისრ ელ-მუდირის სახელით ცნობილი ნაგებობა, სავარაუდოდ, კომპლექსის ერთ მხარეს ხელოვნური ზღუდის მოვალეობას აზრულებდა, მეორე მხარეს კი ნაგებობები მდინარით იყო შემოფარგლული. საკარას ნეკროპოლში მეორე დინასტიის პერიოდის გალერეის ტიპის სამარხებიცაა აღმოჩენილი, რომლებიც ჯოსერის პირამიდის კომპლექსის მიდამოებში არსებული ვრცელი სამარხების მაგალითებია.
სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო საოცრებები კატეგორია:ეგვიპტის პირამიდები
დიდი მარილის ტბის უდაბნო
მინი|250პქ|უდაბნოს ტანამგზავრული ფოტო მინი|250პქ|დიდი მარილის ტბის უდაბნო დიდი მარილის ტბის უდაბნო — ფართო, დამშრალი ტბა აშშ-ში, იუტას შტატში. მდებარეობს მდებარეობს დიდი მარილის ტბისა და ნევადის შტატის საზღვარზე. გამოირჩევა თეთრი ქვიშით. უდაბნოს კიდეებთან გადაჭვარედინებულია პატარა მთები. დასავლეთით, ნევადის საზღვართან მდებარეობს მწვერვალი პილოტის პიკი.
რესურსები ინტერნეტში
მინი|700პქ|მარცხნივ|უდაბნოს ხედი პილოტის პიკიდან
კატეგორია:აშშ-ის უდაბნოები
სან-მარინო (ქალაქი)
სან-მარინო (Città di San Marino) — სან-მარინოს რესპუბლიკის დედაქალაქი, რომელიც მდებარეობს აპენინის ნახევარკუნძულზე, ადრიატიკის ზღვასთან, მონტე-ტიტანოს დასავლეთ ფერდობებზე. დაარსდა 301 წელს. 4041 მცხოვრები (2015).
სან-მარინოში განალაგებულია სახელმწიფო დაწესებულებები, სტამბები, საგაზეთო რედაქციები. სამედიცინო მომსახურება და სკოლა უფასოა. ქალაქში არის რამდენიმე დაწყებითი და საშუალო სკოლა, გიმნაზია და უმაღლესი სასწავლებელი.
სქოლიო
კატეგორია:სან-მარინო კატეგორია:ევროპის დედაქალაქები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სან-მარინოში კატეგორია:სან-მარინოს ქალაქები
სანტა-სესილია-აკატიტლანი
აკატიტლანი – არქეოლოგიური ზონა მექსიკაში, მიეკუთვნება აცტეკების ადრეულ პერიოდს. მდებარეობს მეხიკოს შტატში, პატარა ქალაქ სანტა-სესილიაში, დედაქალაქ მეხიკოდან 10 კმ-ით ჩრდილო დასავლეთით.
ეს დასახლება, ტენაუკასთან ერთად, იყო პოლიტიკური და რელიგიური ცენტრი, რომელიც შემდგომ ტენოჩტიტლანმა შეიერთა და მის შემადგენლობაში შედიოდა 1521 წლამდე, ესპანელი კონკისტადორების მოსვლამდე. ამის შემდეგ აკატიტლანი დასუსტდა. მისი უამრავი არქიტექტურული ძეგლი ევროპელებმა დაანგრიეს და მათი ქვებისგან ქრისტიანული ტაძრები ააშენეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მექსიკის არქეოლოგიური ძეგლები
ჰააგის კონფერენცია 1922
ჰააგის კონფერენცია 1922 — საერთაშორისო საფინანსო-ეკონომიკური კონფერენცია ჰააგაში (ნიდერლანდები). ჩატარდა 15 ივნისიდან 19 ივლისამდე გენუის კონფერენციის 1922 წლის გადაწყვეტილებით. ჰააგის კონფერენციაში მონაწილეობდნენ გენუის კონფერენციის მონაწილე ქვეყნები (გარდა გერმანიისა). საბჭოთა დელეგაციას მეთაურობდა მ. ლიტვინოვი. ჰააგის კონფერენციას უნდა განეხილა კაპიტალისტური ქვეყნების პრეტენზიები საბჭოთა სახელმწიფოსადმი. პრეტენზიები დაკავშირებული იყო უცხოელი კაპიტალისტების საკუთრების ნაციონალიზაციასთან, მეფისა და დროებითი მთავრობების ვალების გაუქმებასთან, საბჭოთა რუსეთისათვის კრედიტის მიცემასთან. საბჭოთა დელეგაცია, ისევე როგორც გენუაში, ჰააგის კონფერენციაზეც თავგამოდებით იცავდა ოქტომბრის რევოლუციის მონაპოვარს და მშრომელი მასების ინტერესებს. კაპიტალისტური ქვეყნების წარმომადგენლებმა უარყვეს საბჭოთა დელეგაციის ყველა წინადადება, მიმართული საერთაშორისო თანამშრომლობისაკენ, უარი თქვეს კრედიტის საკითხის განხილვაზე. ისინი დაჟინებით მოითხოვდნენ უცხოელთათვის კონფისკებული საკუთრების დაბრუნებას. საბჭოთა დელეგაციამ გადაჭრით უარყო ეს ცდები. ჰააგის კონფერენციას არსებითად არავითარი გადაწყვეტილება არ მიუღია.
ლიტერატურა
კატეგორია:საერთაშორისო ეკონომიკური კონფერენციები
Lasioglossum minutum
Lasioglossum minutum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1798 წელს.
სქოლიო
minutum
მნა
მნა — ნასოფლარი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თრუსოს ხეობაში, მდინარე მნაისიდონის (თერგის მარცხენა შენაკადი) ნაპირზე. ზღვის დონიდან 2200 მეტრი, სტეფანწმინდიდან 29 კილომეტრი.
ისტორია
მნაში ადამიანის ცხოვრების კვალი დადასტურებულია XVI საუკუნიდან. მნის ეკლესიის საძირკველში აღმოჩენილია XV-XVI საუკუნეებში მოჭრილი ბილონური მონეტების განძი (926 მონეტა). განძი ჩაფლულია XVI საუკუნის I ნახევარში. XVIII საუკუნეში მნა იყო ხევის ოთხი სამოურავოდან ერთ-ერთის ცენტრი. XXI საუკუნეში სოფელში აღარავინ ცხოვრობს.
უძველესი დროიდანვე აქ ქართველები სახლობდნენ. შუა საუკუნეებში სამეფო სოფლად ითვლებოდა. ამ დროისთვის იგი მნის ხეობის, ეგრეთ წოდებული „მნის ქვეყნის“ გარკვეულ ცენტრს წარმოადგენდა. ქართული საისტორიო წყაროების მიხედვით, „მნის ქვეყანა“ ხალხმრავალი, ეკონომიკურად დაწინაურებული, სამხედრო-პოლიტიკური თვალსაზრისით კარგად ორგანიზებული ერთობა იყო. ადრინდელ შუა საუკუნეებში და შემდეგაც, XII-XIV საუკუნეებში, მნა მოიცავდა დიდ ტერიტორიას და სცილდებოდა საკუთრივ სოფლის მნიშვნელობას. XIV საუკუნეში ქსნის ერისთავები შეეცადნენ საკუთარი გავლენა გაევრცელებინათ მნის ხეობაზე. „ძეგლი ერისთავთას“ მიხედვით, მნის ხეობაში ციხესიმაგრეთა მთელი სისტემა არსებობდა. განსაკუთრებით გამაგრებული იყო მნის დიდი ციხესიმაგრე. აქ გაიმართა გადამწყვეტი ბრძოლა ხეობის მოსახლეობასა და ქსნის ერისთავ გირშელ III-ს (1348-1400) შორის. მეციხოვნეები „იყუნეს მარჯუედ მბრძოლნი, მხნენი და გოლიათნი და აბჯარსრულნი და იყო სიმრავლე ისარისაი, ვითარცა წვიმა ხშირი“. ციხეში გამაგრებულმა მნელებმა შეუთვალეს გირშელს: „არა მეშინის შენგან და ვერც რის შემძლებელ ხარ ვნებად ჩუენდა“. ერისთავმა უმძიმესი ბრძოლის შემდეგ შეძლო მნის ციხის აღება. მან სხვა სოფლები და სიმაგრეებიც დაარბია, რამაც შეაფერხა „მნის ქვეყნის“ შემდგომი განვითარება. XV-XVII საუკუნეებში მნა კვლავ ქართლის სამეფო კუთვნილება იყო. XVII-XVIII საუკუნეებში არაგვის ერისთავებმა დროებით მოახერხეს მნაზე თავისი უფლებების გავრცელება. XVIII საუკუნის II ნახევარში ქართლ-კახეთის მეფეებს მნაში ჰყავდათ მოურავი, რომელიც განაგებდა მთელ „მნის სამოურავოს“. ამ დროს მოხდა ოსური მოსახლეობის მოძალება სოფელში და მთელ ხეობაში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში აღარავინ ცხოვრობს.
სქოლიო
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
აპოფიზი (ფლორა)
აპოფიზი — მწვანე ხავსების სპოროგონიუმის კოლოფის გაფართოებული ფუძე (მაგ., გუგულის სელი).
აპოფიზი ეწოდება ასევე ფიჭვის მომწიფებული გირჩის სათესლე ქერქის რომბისებრ ზედაპირს.
თქვლაფა შავი
თქვლაფა შავი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან.
ამ ჯიშის ყურძენი იმდენად წვნიანია, რომ კალათში ჩაწყობისთანავე წვენი გამოსდის. ამ თვისებებმა მისი სახელის შერჩევაზეც იმოქმედა და თეთრ თქვლაფასთან დიდი მსგავსების გამო მოსახლებამ შავი თქვლაფა უწოდა.
გორის, სამაჩაბლოს, კასპის, ახალგორისა და ბოლნისის მოსახლეობა შეცდომით შავ ჭყაპასაც ეძახის.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, გულისებრი ფორმის, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე აბლაბუდისებრად თხლად ან საშუალოდ არის შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური, მხრიანი, ხშირად ფრთიანი, საშუალო სიკუმსის. გვხვდება კუმსი და თხელი მტევნებიც. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოდნავ ოვალური, შავად შეფერილი. თხელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი წვნიანია, ადვილად სცილდება როგორც კანს, ისე წიპწას. გამოირჩევა შედარებით დაბალი სიმჟავითა და შაქრიანობით.
თქვლაფა ოქტომბრის პირველ ნახევარში მწიფდება. ვაზი ძლიერი ზრდისაა. მტევნის საშუალო წონა 140-170 გრამია. საჰექტარო მოსავლიანობა — 18.0-15.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 15-10%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9-11 გ/ლ-ს.
ცალკე დაწურული თქვლაფას ღვინო სუსტია და ნაკლებად საინტერესო, მაგრამ მაღალშაქრიან ღვინოებთან კუპაჟში მისი გამოყენება წარმატებით შეიძლება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართლის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ჰოლანდია (ისტორიული რეგიონი)
მინი|ჰოლანდია ნიდერლანდების რუკაზე ჰოლანდია (Holland) — ისტორიული რეგიონი ნიდერლანდების დასავლეთ ნაწილში. მოიცავს ქვეყნის ორ პროვინციას - ჩრდილოეთ ჰოლანდიას (Noord-Holland) და სამხრეთ ჰოლანდიას (Zuid-Holland). ისტორიულად ჰოლანდია საგრაფო იყო, რომელიც საღვთო რომის იმპერიის ნაწილს წარმოადგენდა. მოგვიანებით ერთ-ერთი სახელმწიფო გახდა, რომელმაც ნიდერლანდების შვიდი გაერთიანებული პრივინციისგან (1581-1795) შექმნა რესპუბლიკა. ჰოლანდიის შექმნას საფუძველი დაუდო პირველმა ბურჟუაზიულმა რევოლუციამ ნიდერლანდიაში, რომელიც ესპანეთის შემადგენლობაში შედიოდა. შესაბამისად რევოლუციაც ესპანეთის წინააღმდეგ იყო მიმართული. შედეგად, 1579 წელს ჩამოყალიბდა ნიდერლანდიის ჩრდილოეთ პროვინციების კავშირი, მოგვიანებით ჰოლანდია - პირველი კაპიტალისტური სახელმწიფო.
ანდორა-ლა-ველა
ანდორა-ლა-ველა (, Andorra la Vieja, Andorre-la-Vieille) ანდორის სამთავროს დედაქალაქია. ის მდებარეობს აღმოსავლეთ პირენეებში, საფრანგეთსა და ესპანეთს შორის. ეს არის აგრეთვე ოლქის სახელწოდებაც, რომელიც დედაქალაქს გარს აკრავს.
ჰოლანდია (ისტორიული რეგიონი)
1806-1810 წლებში არსებობდა ჰოლანდიის სამეფო, რომელიც ვასალურ დამოკიდებულებაში იყო ნაპოლეონ I-ის საფრანგეთის იმპერიის მიმართ. მის მეფედ ნაპოლეონის ერთ-ერთი ძმა, ლუდოვიკო I ბონაპარტი დაინიშნა. ჰოლანდიის სამეფო შეცვალა ბატავიის რესპუბლიკამ (ასევე ვასალური საფრანგეთის მიმართ), შემდეგ კი 1810 წელს საფრანგეთის მიერ ანექსირებისას არსებობა შეწყვიტა.
ანდორა-ლა-ველა
2015 წლის მონაცემების მიხედვით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 22,886-ს, ხოლო ურბანული ტერიტორიის მოსახლეობა, რომელიც მოიცავს ესკალდეს-ენგორდანსა და სატელიტურ სოფლებს, არის 40,000.
ჰოლანდია (ისტორიული რეგიონი)
სახელწოდება ჰოლანდია მომდინარეობს სიტყვებისგან holt land (სიტყვასიტყვით "ხის ქვეყანა"). ზოგიერთ ქვეყანაში ამ სახელით მოიხსენიება მთელი ნიდერლანდების სამეფო, რაც პოლიტიკურად არაკორექტულია.
ანდორა-ლა-ველა
ძირითადი ინდუსტრია ტურიზმია, თუმცა ქვეყანა წარმოადგენს ოფშორულ ზონას და აქედანაც იღებს უცხოურ შემოსავალს. ადგილობრივ პროდუქტებს წარმოადგენს ავეჯი და ბრენდი. მდებარეობს რა 1,023 მ სიმაღლეზე, ის ყველაზე დიდ სიმაღლეზე მდებარე დედაქალაქია ევროპაში და ასევე პოპულარული სათხილამურო კურორტია.
ჰოლანდია (ისტორიული რეგიონი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჰოლანდია
ანდორა-ლა-ველა
ისტორია
მარცხნივ|მინი| სანტ ანდრეუს ეკლესია ანდორა-ლა-ველას ტერიტორია დასახლებულია ქრისტესშობამდელი დროიდან მოყოლებული, განსაკუთრებით ანდოსინის ტომის მიერ გვიანდელი ნეოლითიდან. სახელმწიფო წარმოადგენს ყოფილ, ესპანური მარკის ნაწილს, რომელიც მერვე საუკუნეში კარლოს დიდმა შექმნა და იცავდა მას, როგორც ბუფერს,  იბერიის ნახევარკუნძულზე მცხოვრები მავრებისაგან.
ანდორა-ლა-ველა ანდორას მთავარი ქალაქია 1278 წლიდან, როდესაც ფრანგი და ეპარქიის თანამმართვლები შეთანხმდნენ ერთობლივ სუზერენიტეტზე. ანდორა-ლა-ველას ძველი დასახლება - ბარი ანტიქი - მოიცავს ამ დროიდან დათარიღებულ ქუჩებსა და შენობებს. მისი ყველაზე თვალსაჩინო შენობაა Casa-de-la-Vall, აშენებული ადრეულ მეთექვსმეტე საუკუნეში, რომელიც 1702 წლიდან წარმოადგენს ქვეყნის პარლამენტის შენობას. ამ პერიოდში, ანდორა-ლა-ველა იყო მეტწილად იზოლირებული და ფეოდალური სახელმწიფოს დედაქალაქი, რომელმაც თანა-სუვერენიტეტის შედეგად შეინარჩუნა დამოუკიდებლობა.
მეოცე საუკუნეში, ანდორა-ლა-ველას გარშემო ტერიტორია დიდწილად დავიწყებულ იქნა; მართლაც, სახელმწიფო ვერსალის ხელშეკრულების ნაწილი არ იყო - არ იქნა მოხსენიებული. 1930-იანი წლების პოლიტიკური არეულობის და ბორის სკოსირევის მიერ გადატრიალების მცდელობის შემდეგ, ჩამოყალიბდა არაფორმალური დემოკრატია.
1993 წელს, ქვეყნის პირველმა კონსტიტუციამ ოფიციალური სტატუსი მიანიჭა საპარლამენტო დემოკრატიას ანდორა-ლა-ველაში მდებარე აღმასრულებელი, საკანონმდებლო და სასამართლო ხელისუფლებებით.
ამ პერიოდის განმავლობაში, ანდორა ასევე განვითარდა ოფშორულ ზონად, რის შედეგადაც შეიქმნა თანამედროვე საბანკო ოფისები ანდორა-ლა-ველაში. ქალაქმა ასევე განავითარა სათხილამურო ობიექტები, იმდენად, რამდენადაც ანდორა-ლა-ველა იყო ანდორას აპლიკანტი ქალაქი XXI ზამთრის ოლიმპიადისთვის, 2010 წლის ზამთრის ოლიმპიური თამაშებისთვის. თუმცა, IOC–ის კომისიის შეფასების შედეგად ანდორა-ლა-ველა კანდიდატ ქალაქად არ იქნა არჩეული. ანდორა-ლა-ველა მასპინძლობდა ევროპის მცირე სახელმწიფოების თამაშების 1991 და 2005 წლების ოლიმპიადებს.
გეოგრაფია
ანდორა-ლა-ველა მდებარეობს ანდორის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, კოორდინატებით 42.5°N, 1.5°W, კერძოდ კი - ორი მთის მდინარის, ჩრდილოეთ ვალირის და სამხრეთ ვალირის შესართავთან, რომლებიც წარმოქმნიან მდინარე გრან (დიდ) ვალირას. ის ესაზღვრება ესკალდეს-ენგორდანის ურბანულ ტერიტორიას. ქალაქი ზღვის დონიდან 1023 მეტრზე მდებარეობს.
კლიმატი
ანდორა ლა ველას აქვს ოკეანეური კლიმატი (კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაცია : Cfb), ზაფხულში თბილი დღეებით და გრილი ღამეებით, და ცივი, თოვლიანი ზამთრით. ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობაა 812.3 მმ. სიმაღლის გავლენით (აბსოლუტური სიმაღლე - 1,075 მ), ქალაქში ტემპერატურა დაბლობის რაიონებთან შედარებით ნაკლებია.
დანაწილება
ანდორა-ლა-ველას ოლქი მოიცავს თვით ანდორა-ლა-ველას, ლა-მარგინედასა და სანტა კოლომას სოფლებს.
დემოგრაფია
ადგილობრივი ანდორელები მოსახლეობის მხოლოდ მესამედს (33%) შეადგენენ, ხოლო მოქალაქეების დანარჩენი ნაწილიდან რაოდენობის მიხედვით აღსანიშნავია ესპანელები (43%),პორტუგალიელები (11%) და ფრანგები (7%).
კულტურა
ქალაქი ქვეყნის კულტურული ცენტრია, სადაც მთავრობის საგამოფენო დარბაზი მთავარი თეატრისა და მუზეუმის ფუნქციებს ითავსებს. პარლამენტის შენობის წინ მდებარე პიაცა არის მრავალი ღონისძიების ჩატარების ადგილი,სადაც ქალაქი ყოველ ზამთარს მასპინძლობს მუსიკალურ ფესტივალს.
ენები
ოფიციალური ენას წარმოადგენს კატალანური, თუმცა ლაპარაკობენ ასევე ესპანურ, პორტუგალიურ და ფრანგულ ენებზეც. მოსახლეობის უმეტესობა რომის კათოლიკეა. სიცოცხლის ხანგრძლივობა მაღალია და 80 წელზე მეტია.
ეკონომიკა და ინფრასტრუქტურა
მარცხნივ|მინი| ცენტრალური ქუჩა ანდორა-ლა-ველაში ანდორა-ლა-ველა ქვეყნის კომერციული ცენტრია. მთლიანობაში, მთლიანი შიდა პროდუქტის 80% შემოდის 10 მილიონი ტურისტისგან, რომლებიც ყოველწლიურად სტუმრობენ ქვეყანას. ქალაქი ასევე მრავალი ბანკისა და ბიზნესის ცენტრია, რომლებიც ვითარდებიან მისი ოფშორული სტატუსის შედეგად. სახელმწიფო არ არის ევროკავშირის წევრი, მაგრამ აქვს ევროკავშირთან საბაჟო შეთანხმება და იყენებს ევროს.
ტრანსპორტირება
ანდორა-ლა-ველას აქვს პირდაპირი წვდომა საჰაერო სივრცესთან, კომერციული ვერტმფრენის ფრენებით, რომლებიც ხორციელდება ანდორა-ლა-ველას ცენტრში მდებარე ვერტოდრომიდან. ანდორის აეროპორტი (Andorra–La Seu d'Urgell Airport) მდებარეობს ქალაქიდან სამხრეთით 24 კილომეტრში და 2015 წლის ივლისიდან ახორციელებს შიდა ფრენებს ესპანეთის ფარგლებში. ესპანეთისა და საფრანგეთის ახლომდებარე აეროპორტები უზრუნველყოფენ საერთაშორისო ფრენებს, სადაც უახლოესი აეროპორტებია პერპინიანი (156 კილომეტრში) და ლერიდა (160 კმ-ში). უდიდესი ახლომდებარე აეროპორტებია ტულუზის, გირონის და ბარსელონის აეროპორტები.
ანდორას-ლა-ველას არ აქვს მატარებლის სადგური, თუმცა არსებობს ავტობუსებით ტრანსპორტირების სერვისები, რომლებიც ქალაქს აკავშირებენ მატარებლების სადგურებთან - L'H Hospitalet-près-l'Andorre (საფრანგეთი) და ლერიდა (ესპანეთი). ასევე ფუნქციონირებს ანდორა-ლა-ველას მიმართულებით ავტობუსები ბარსელონის, ჟირონისა და რეუსის აეროპორტებიდან.
განათლება
Instituto Español de Andorra (IEA), ესპანური საერთაშორისო საშუალო სკოლა, მდებარეობს ლა-მარგინედაში, ანდორა-ლა-ველაში. ესპანური დაწყებითი სკოლაა Escuela Española de Andorra la Vella.
ტყუპი ქალაქები - დობილი ქალაქები
ანდორა-ლა-ველას ტყუპი ქალაქებია: სანტ-პოლ-დე-მარი (ესპანეთი) და ვალსი (ესპანეთი)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ევროპის დედაქალაქები კატეგორია:ანდორის ქალაქები კატეგორია:ანდორის ოლქები
ციხიდან გაქცევა (სეზონი 1)
სატელევიზიო სერიალ „ციხიდან გაქცევის “ (Prison Break) პირველი სეზონის პრემიერა 2005 წლის 29 აგვისტოს გაიმართა და 2006 წლის 15 მაისს დასრულდა. იგი შედგებოდა 22 ეპიზოდისგან.
აღწერა
ორი ძმის ისტორია. უფროსი - ლინკოლნ ბეროუზი, არც ისე წარმატებული, ყოფილი ნარკომანი - მკაცრი რეჟიმის ციხეშია და განაჩენის აღსრულებას ელოდება. ეს განაჩენი მას ვიცე-პრეზიდენტის ძმის მკვლელობის გამო გამოუტანეს, რომელიც არ ჩაუდენია, ამიტომ უმცროსი ძმა გადაწყვიტავს მას ციხიდან გაქცევა მოუწყოს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:2005 წლის ამერიკული ტელესეზონები კატეგორია:2006 წლის ამერიკული ტელესეზონები კატეგორია:ციხიდან გაქცევა
ბიროფოლოგია
ბიროფოლოგია — ლუდის ატრიბუტიკის შეგროვება: ლუდის ბაკლების, კასრების, ეტიკეტების, თავსახურების და სხვა ყველაფრის რაც დაკავშირებულია ლუდთან. ბიროფილი: ლუდის მოყვარულია (ინგლ.–დან beer – ლუდი). ჩვეულებრივ, ბიროფილი სპეციალიზდება კონკრეტულ ნივთზე, მაგრამ აგროვებს ყველაფერს. ნივთებს, რომლებიც კოლექციაში არ შედიან, ბიროფილები ცვლიან ან ყიდიან. ბიროფილები ერთიანდებიან კლუბებში (საზოგადოებებად), ატარებენ გასვლით შეხვედრებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლუდი
ლოს-ალტოსი
ტოპონიმი ლოს-ალტოსი შეიძლება აღნიშნავდეს:
Heaven and Hell (Black Sabbath-ის ალბომი)
Heaven and Hell — ინგლისური როკ-ჯგუფ Black Sabbath-ის მეცხრე სტუდიური ალბომი. გამოვიდა 1980 წელს. ალბომი გამოსცეს ლეიბლებმა Vertigo და Warner Bros.
სქოლიო
კატეგორია:Black Sabbath-ის ალბომები კატეგორია:1980 წლის ალბომები
დიას-დ’ავილა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
უსტიუმოვო
უსტიუმოვო (Үҫтем; Устюмово) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბაკალის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 179 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბაკალიდან დაშორებულია 30 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ტუიმაზი, რომელიც დაშორებულია 50 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები (59 %) შეადგენენ.
სქოლიო
კატეგორია:ბაკალის რაიონის სოფლები
მიხეილ ალექსანდრეს ძე
მიხეილ ალექსანდრეს ძე (Михаил Александрович;, პეტერბურგი — 12 ივნისი 1918, პერმი) — დიდი თავადი, ალექსანდრე III-ის მე-4 ვაჟი, ნიკოლოზ II-ის უმცროსი ძმა, გენერალ-ლეიტენანტი, გერმანელი ადმირალი, სახელმწიფო საბჭოს წევრი.
1899 წელს გიორგი რომანოვის გარდაცვალების შემდეგ გახდა იმპერატრობის მემკვიდრე, მაგრამ როდესაც დაიბადა ალექსი ნიკოლოზის ძე გადადგა.
რესურსები
კატეგორია:რუსეთის იმპერატორები კატეგორია:რომანოვების დინასტია კატეგორია:დაბადებული 1878 კატეგორია:გარდაცვლილი 1918
1413
თარიღი უცნობია
*
მიხელი (მარკების კატალოგი)
მიხელი (მარკების კატალოგი) (MICHEL-Briefmarken-Katalog) — მსოფლიოში ცნობილი გერმანული კატალოგია. „Michel“-ის კატალოგი საინტერესო ცნობარია ფილატელისტებისათვის, მასში შეიძლება მოინახოს ბევრ ისეთ საფოსტო მარკაზე, რომლებიც ვერ მოხვდა ინგლისურ „Scott“-ის კატალოგში.
მიხელის მარკების კატალოგი გამოდის 1910 წლიდან. იგი თავდაპირველად წარმოადგენდა ერთ გერმანულ პროვინციაში აპოლდში (Apolda) მცხოვრები მარკებით მოვაჭრის ჰუგო მიხელის ფასების პრეისკურანტს. 1920 წელს გამოცემა ორ ტომად გაიყო: 1. „ევროპა“ და 2. „დანარჩენი ქვეყნები“. დროთა განმავლობაში კატალოგის მოცულობა გაიზარდა და დღეს ის წარმოადგენს მრავალტომეულს, რომელიც მოიცავს მთელი მსოფლიოს მარკებზე ინფორმაციას. „Michel“-ის კატალოგების რაოდენობა სადღეისოდ, სპეციალური და დამატებითი ტომების ჩათვლით 40-ს შეადგენს.
აღწერა
200px|thumb| «მიხელის» [[1999 წლის კატალოგის ერთი გვერდი: ერაყის მარკების (1995), რომლებიც არ შესულა «სკოტის» კატალოგში ]] «Michel»-ის კატალოგი ყოველწლიურად არ გამოიცემა. იგი მოიცავს დიდ ინფორმაციას მსოფლიოში გამოცემულ მარკებზე, მათი ტირაჟის, გამოცემის ფორმის (ცალი, ბლოკი, ფურცელი და სხვა) ჩათვლით, აგრეთვე მარკების გამომშვები ქვეყნების შესახებ ინფორმაცია, რაც საინტერესოა ფილატელისტებისათვის.
«Michel»-ის კატალოგი გერმანულ ენოვანია და შინაარსობრივადაც განსხვავდება ამერიკული «Scott»-ის კატალოგისაგან. მაგალითად, როდესაც აშშ-მა ემბარგო დაუწესა კუბას, ერაყს, ჩრდილოეთ კორეას, სკოტის რედაქციამ ამ ქვეყნების საფოსტო მარკები კატალოგში არ შეიტანა. იმავე პერიოდში, აღნიშნული ქვეყნების მარკების შესახებ მონაცემები შესული იყო მიხელის კატალოგში.
ტომები
კატალოგის ცალკე ტომი ეძღვნება საკუთრივ გერმანულ მარკებს. სულ 7 ტომის სახითაა წარმოდგენლი ევროპის ქვეუნების მარკები: 175px|thumb| «მიხელის» კატალოგი [[1996—1997, დასავლეთ ევროპის ტომი, A-L ]] thumb|მიხელის კატალოგის ტომები
«ზღვის გაღმა» ქვეყნების ტომი (Übersee) გამოდიოდა 1920 წლიდან, როგორც «Michel»-ის კატალოგის მეორე ტომი და მასში შედიოდა ევროპის გარდა ყველა ქვეყანა. დროთა განმავლობაში ამ ტომის მოცულობა გაიზარდა და დღეისათვის ტომების 4 ჯგუფად არის წარმოდგენილი:
სქოლიო
კატეგორია:საფოსტო მარკების კატალოგები
ნაკიეთი
სქოლიო
კატეგორია:ონის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ციხიდან გაქცევა (სეზონი 2)
სატელევიზიო სერიალ „ციხიდან გაქცევის “ (Prison Break) მეორე სეზონის პრემიერა 2006 წლის 21 აგვისტოს გაიმართა და 2007 წლის 4 სეტემბერს დასრულდა. იგი შედგებოდა 22 ეპიზოდისგან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:2006 წლის ამერიკული ტელესეზონები კატეგორია:2007 წლის ამერიკული ტელესეზონები კატეგორია:ციხიდან გაქცევა
იოჰანეს ჰარუთიუნიანი
იოჰანეს ჰარუთიუნიანი (Յովհաննես Յարութիւնեան, დ. 1860, სოფელი ტლკადინი, ელაზიღში, ოსმალეთის იმპერია — გ. 1915) — ოსმალელი სომეხი მწერალი და მასწავლებელი, რომელიც გამოირჩეოდა სოფლის ლიტერატურაში წამყვანი როლით. სამწერლო სახელია ტლგადინცი. მან, როგორც მენტორმა და მწერალმა, გზა გაუხსნა ახალი თაობის ისეთ მნიშვნელოვან მწერლებს, როგორიცაა რუპენ ზარტარიანი, პენიამინ ნორიგიანი, ვაჰე ჰაიგი, ვაჰან ტოტოვენცი, ჰამასდეგი და სხვები.
ადრეული ცხოვრება და განათლება
ტლგადინცი დაიბადა 1860 წელს, სოფელ ტლგადინში (ახლანდელი კუიულუ) ხარპერტიდან ათი მილის მანძილზე. მისი მამა ფერმერი იყო, რომელიც გარდაიცვალა, როდესაც იოჰანესი საკმაოდ ახალგაზრდა იყო. მამის გარდაცვალების გამო ის და დედამისი სიღარიბეში დარჩნენ. მიუხედავად ამისა, დედამისმა მოახერხა რომ იოჰანესს განათლება მიეღო და იგი სამრევლო სკოლაში ჩაირიცხა. სამრევლო სკოლის დამთავრებისთანავე სწავლა ხარპერტში, სპამადის სკოლაში განაგრძო. სადაც სწავლობდა კლასიკურ სომხურ ენას, გრამატიკას, გეოგრაფიას და მათემატიკას.
კარიერა და პერსპექტივა
1878 წლისათვის, ტლგადინციმ დაასრულა სწავლა სმპადიანის სკოლაში და დაიწყო სოფლის სკოლის მასწავლებლად მუშაობა, ის ასევე იყო ჟურნალისტიც. ეს მოხდა რუსეთ-ოსმალეთის ომის შემდგომ პერიოდში, რომლის გამოც ოსმალეთის იმპერიის სომეხი მოსახლეობა დიდ უბედურებაში ჩავარდა. პედაგოგიური საქმიანობა სოფელ ჭანკუშშის (ჩინგიუსი) სკოლაში დაიწყო, სადაც მან ასევე თავი დაიმკვიდრა როგორც მწერალმა. მან 1880-იანი წლების განმავლობაში, სტამბოლის გაზეთებს, Arevelk და Masis-ის თავის ნაშრომებს უგზავნიდა. 1893 წელს, გაზეთ Hairenik-ში მას გამოუქვეყნეს ამერიკელი მისიონერის და სოფელში მისი საქმიანობის შესახებ აგებული სატირა, „ემილი“, აღნიშნულმა სატირამ დადებითი შეფასებები მიიღო, როგორც კრიტიკოსებისგან, ასევე მკითხველისგანაც.
ტლგადინციმ მთელი თავისი ცხოვრება ელაზიღში გაატარა. მისი მოთხრობები ძირითადად აქცენტირებულია სრულიად ჩვეულებრივი სოფლის მოსახლეობის ფსიქოლოგიაზე, ღირებულებებზე და ურთიერთობებზე. იმ ეპოქაში, როდესაც ათასობით მისი თანამემამულე ტოვებდა სამშობლოს და ამერიკაში მიდიოდა, იოჰანესი წინააღმდეგი იყო ემიგრაციით წასვლისა. იგი ასევე არასდროს გამხდარა რომელიმე რევოლუციური პარტიის წევრი. თუმცა,მიუხედავად ამისა, ტლგადინცი სერიოზულად იყო შეშფოთებული სომხებს შორის მისიონური პროტესტანტიზმით. მინი|280x280პქ| იოჰანესი და მისი სკოლის კურსდამთავრებულები, [[1910 წელი]] 1884 წელს ტლაგინცმა სოფელ ხარპერტში ცხოვრება გადაწყვიტა. 1887 წელს მან ხარპერტში დააარსა ცენტრალური ეროვნული სკოლა და 1888 წელს გახდა მისი დირექტორი, სკოლის დირექტორი იყო გარდაცვალებამდე, 1915 წლამდე. სკოლა იდგა ხარპერტის ზემო კვარტალში წმინდა ჰაგოპის ეკლესიის გვერდით და საყოველთაოდ ცნობილი იყო როგორც ცენტრალური სკოლა ან „წითელი კოლეჯი“, მას წითელი კოლეჯი, იმის გამო ეწოდა, რომ მისი ექსტერიერი წითლად იყო შეღებილი. სკოლაში ასწავლიდნენ სომხეთის საერო და ეკლესიის ისტორიას, კლასიკურ და თანამედროვე სომხურ ენას, გრამატიკასა და კომპოზიციას, ინგლისურს, ინგლისურ ლიტერატურას, ფრანგულ ენას და ლიტერატურას, თურქულ ენას და ლიტერატურას, მათემატიკას, მუსიკას და ფიზიკას.
1895 წელს, ჰამიდური ხოცვა-ჟლეტის დროს, სკოლას თავს დაესხ აანტი-სომხური ბრბო და მთლიანად გადაწვეს. მოგვიანებით, იოჰანესმა და მისმა რამდენიმე კოლეგამ მოახერხეს, რომ სკოლაში რამდენიმე კლასი გაეხსნათ. ხოლო ცენტრალური სკოლის საწყის ადგილზე აღმშენებლობა დაიწყო, გაერთიანებული ხარპერტის საგანმანათლებლო ასოციაციების ფინანსური დახმარებით. თავდაპირველ ადგილას სკოლა დაბრუნდა 1900 წელს. მიუხედავად იმისა, რომ ის აღარ იყო შეღებილი წითლად, გადაკეთებულ სკოლას კვლავ ეწოდა „წითელი კოლეჯი“.
1903 წელს, სომეხი ბოევიკების წინააღმდეგ ბრძოლის დროს, ტლგადინცი დააპატიმრეს და ციხეში ჩასვეს ცხრა თვის განმავლობაში, მის წამყვან მოწაფესთან, რუპენ ზართარიანთან ერთად. განთავისუფლებისთანავე, ტლგადინცს საშუალება მიეცა, რომ სკოლის დირექტორობა გაეგრძელებინა.
სქოლიო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1915 კატეგორია:დაბადებული 1860 კატეგორია:სომეხი მწერლები კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის სომხები
ერწუხის ბრძოლა
1104 წელს, მას შემდეგ, რაც კახელმა დიდებულებმა არიშიანმა, ბარამმა და მათმა ბიძამ (დედის ძმა) ქავთარ ბარამის ძემ შეიპყრეს და დავით აღმაშენებელს გადასცეს კახთა მეფე აღსართან II, საქართველოს მეფემ კახეთ-ჰერეთი დაიკავა, თუმცა ყველა კახელი დიდებული როდი იყო კახეთ-ჰერეთის ერთიან ქართულ სახელმწიფოში შესვლის მომხრე — დავით IV-ს მოწინააღმდეგეებიც გამოუჩნდნენ. კახელ წარჩინებულთა ეს ნაწილი დახმარების სათხოვნელად ეახლა განძის ათაბაგს, რომელიც თურქეთის სულთნის მოხელე იყო. სულთნისთვის, ბუნებრივია, ძნელად ასატანი იქნებოდა საქართველოს ასეთი მომძლავრება-გაფართოება და ქართული ტერიტორიების ერთ მთლიან ერთეულად გაერთიანება. იგი, ცხადია, უკმაყოფილო იქნებოდა იმითაც, რომ დავითმა მტკიცედ ამოუკვეთა ფეხი საქართველოდან სელჩუკებს და ხარკსაც აღარ აძლევდა. დავითმა აქტიური საშინაო თუ საგარეო პოლიტიკით საქართველოს სამეფო კარი მთელს მახლობელ აღმოსავლეთში გამოკვეთა. პრაქტიკულად, იგი უკვე მზად იყო კავკასიის გაერთიანების დიდი პროგრესული საქმე მოეგვარებინა, ამიტომ სულთნისათვის თუ განძის ათაბაგისათვის, რომელიც, ფაქტობრივად, სულთნის გავლენას ემორჩილებოდა, ეს მომენტი ხელიდან გასაშვები არ იყო. მუსლიმმა მმართველებმა დიდძალ ლაშქარს მოუყარეს თავი და კახეთ-ჰერეთის დასაპყრობად დასძრეს. დავით აღმაშენებელმა მტერს მცირე, თუმცა კარგად გაწვრთნილი ლაშქარი დაუპირისპირა.
ბრძოლა 1104 წელს ერწუხის ველზე გაიმართა. საქართველოს მეფემ ახალი ტაქტიკური ხერხი შესთავაზა მტერს და მძლავრი ფლანგური დარტყმები განახორციელა. „ცხოვრება მეფეთ-მეფისა დავითისი“ თვალნათლივ და შესაშური ხატოვანებით აღწერს დავით აღმაშენებლის უშუალო მონაწილეობას ერწუხის ბრძოლაში. მემატიანის სიტყვებით, დავითი არ ჰგავდა სხვა მხედართმთავრებს, რომლებიც ლაშქარს უკან უდგანან და იქედან აძლევენ განკარგულებებს მეომრებს. დავითი წინ მიუძღოდა მებრძოლებს, ლომივით შეუძახებდა თავისი მაღალი ხმით და ამხნევებდა მათ. იგი გრიგალივით ატყდებოდა თავს მოწინააღმდეგეებს სხვადასხვა ფრთებზე, გოლიათივით წინ მიემართებოდა და თავისი ძლიერი, მტკიცე მკლავით მუსრს ავლებდა მტერს. მისი ხმლის ღარებიდან უკუმომდინარე სისხლმა უბე აუვსო ისე, რომ ომის დამთავრების შემდეგ, როცა სარტყელი შემოიხსნა და ეს დაგუბებული სისხლი გადმოიღვარა, მხილველები თავიდან შეეჭვებულან მეფე ხომ არ დაჭრილაო. იმ დღეს დავით აღმაშენებელს სამი ცხენი მოუკლეს და „მეოთხესაღა ზედა მჯდომმან სრულ ყო მის დღისა ომი“.
ერწუხის ბრძოლაში დავითმა გაიმარჯვა. ბრძოლის შედეგი მეტად მძიმე იყო მოწინააღმდეგისათვის, მან სრული განადგურება იგემა. ამ გამარჯვებას უდიდესი მნიშვნელობა ჰქონდა საქართველოსთვის. ფაქტობრივად, ეს იყო სელჩუკთა მრავალრიცხოვან არმიასთნ პირისპირ სამხედრო შეტაკებაში მოპოვებული პირველი სერიოზული გამარჯვება, რომელმაც ხალხს ნათლად დაანახა, რომ სელჩუკები სულაც არ წარმოადგენდნენ დაუძლეველ ძალას. სოსო მარგიშვილის აზრით კი ერწუხის ბრძოლაში განძის საამიროს მონაწილეობა არ უნდა იქნას განხილული, როგორც ბრძოლა უშუალოდ სელჩუკთა სახელმწიფოსთან, რადგან ამ დროისთვის განძის საამირო თავად იყო დაპირისპირებული სელჩუკთა ცენტრალურ ხელისუფლებასთან და ერწუხის ბრძოლაში მოქმედებდა დამოუკიდებლად.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ბრძოლები კატეგორია:XII საუკუნის ბრძოლები
ლაგარფლოუთი
ლაგარფლოუთი (Lagarfljót) — ტბა ისლანდიის ჩრდილოეთ ნაწილში ქალაქ ეგილსტადირთან ახლოს. ტბას უჭირავს 53 კმ² ფართობი. ტბის სიგრძე 25 კმ შეადგენს, საშუალო სიგანე 2,5 კმ-ს, ხოლო სიღრმე 120 მეტრამდე აღწევს. ტბიდან გამოედინება ამავე სახელწოდების მდინარე.
ადგილობრივი მოსახლეობა თვლის, რომ ტბის სიღრმეში ცხოვრობს მეცნიერებისათვის უცნობი არსება ლაგარფლოუთის გველი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისლანდიის ტბები
Lasioglossum mirandum
Lasioglossum mirandum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1914 წელს.
სქოლიო
mirandum
საკვების და წამლის მარეგულირებელი სააგენტო (აშშ)
ამერიკის შეერთებული შტატების საკვების და წამლის მარეგულირებელი ფედერალური სააგენტო (Food and Drug Administration; FDA) — აშშ-ის ჯანდაცვის დეპარტამენტის ფედერალური სააგენტო. FDA პასუხისმგებელია საზოგადოებრივი ჯანდაცვის დაცვასა და ხელშეწყობაზე სურსათის უვნებლობის, თამბაქოს პროდუქტების, დიეტური დანამატების, რეცეპტით და ურეცეპტოდ გასაცემი ფარმაცევტული პრეპარატების (მედიკამენტების), ვაქცინების, ბიოფარმაცევტული საშუალებების, სისხლის გადასხმის, სამედიცინო მოწყობილობების, ელექტრომაგნიტური გამოსხივების კონტროლისა და ზედამხედველობის, კოსმეტიკური ნაწარმის, ცხოველთა საკვების და ვეტერინარული პროდუქტების კონტროლის გზით.
სოუეტო
მინი|250პქ|სოუეტო სოუეტო ან სოვეტო (Soweto, აბრევიატურა South Western Townships — სამხრეთ-დასავლეთის დაბები) — იოჰანესბურგის სამხრეთ-დასავლეთით მდებარე განაპირა დასახლებები (გაუტენგის პროვინცია, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა). ადგილი, სადაც აპართეიდის პერიოდში იძულებით ასახლებდნენ შავკანიან აფრიკელებს. ეს დასახლებები ქალაქის სამხრეთში მდებარე მადნების სარტყელს ესაზღვრება. სოუეტოში ძირითადი მშენებლობები, რომელიც იქმნებოდა ადრინდელი სხვადასხვა, ერთმანეთისგან დაშორებული დასახლებების ადგილას (პიმვილი, ორლანდო), მიმდინარეობდა 1950—1960-იან წლებში. მასში იძულებით გადაასახლეს იოჰანესბურგის დასავლეთი ნაწილის დასახლებების მაცხოვრებლები. თავდაპირველად ცალკე მუნიციპალიტეტი იყო, 2002 წლიდან კი იოჰანესბურგის მეტროპოლიტენის მუნიციპალიტეტის ნაწილი და იოჰანესბურგის გარეუბანია. ქალაქის ფართობია — 200,03 კმ². 2011 წლის აღწერის მონაცემებით მისი მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 1 271 628 ადამიანს.
ისტორია
სოციალური და ეკონომიკური მდგომარეობის განურჩევლად სოუეტოს ყველა მაცხოვრებელი განიცდიდა რასობრივ დისკრიმინაციას და ხელისუფლებისა და პოლიციის მხრიდან მკაცრ კონტროლს. 1973 წელს სოუეტო ამოიღეს იოჰანესბურგის მუნიციპალიტეტის კონტროლიდან და სახელისუფლო ორგანოს — ვესტრანდის ადმინისტრაციულ ბიუროს დაუქვემდებარებაში გადასცეს, რომელსაც ჰქონდა თეთრკანიანი მოხელეებისა და პოლიციის ფართე აპარატი. ასევე არსებობდა ადგილობრივი თვითმმართველობის მარიონეტული ორგანო — „საქალაქო საბჭო“, რომელსაც ეწინააღმდეგებოდა არაოფიციალური ოპოზიციური „სამოქალაქო ასოციაცია“ („ათეულის კომიტეტი“) სასოფლო ასოციაციების ქსელით. სოუეტოში ცხოვრების დონე ცოტა უფრო მაღალია, ვიდრე ქვეყნის საშუალო მაჩვენებელი, მაგრამ მაცხოვრებელთა უმრავლესობა ცხოვრობს სიღარიბის ოფიციალურ დონეზე უფრო დაბლა. უმუშევრობის დონე მაღალია. სიკვდილიანობა აფრიკელ მოსახლეობას შორის სამჯერ აჭარბებს იოჰანესბურგის თეთრკანიანი მოსახლეობის სიკვდილიანობას.
საკვების და წამლის მარეგულირებელი სააგენტო (აშშ)
FDA-ს ხელმძღვანელი არის სურსათისა და წამლების კომისარი, რომელსაც ნიშნავს პრეზიდენტი სენატის რჩევითა და თანხმობით. კომისარი ანგარიშვალდებულია ჯანდაცვისა და ადამიანური სერვისების მდივანს. დღეისთვის ამ თანამდებობას იკავებს ჯანეტ ვუდკოკი, რომელიც 2021 წლის 20 იანვრიდან კომისრის მოვალეობის შემსრულებელია.
სოუეტო
აჯანყება სოუეტოში
უწესივრობები დაიწყო აფრიკაანსის ენის, როგორც ადგილობრივ საგანმანათლებლო დაწესებულებებში სწავლების სავალდებულო ენის, შემოღების წინააღმდეგ პროტესტების ფონზე (1974 წლის კანონის თანახმად, 1975 წლიდან სასკოლო საგნების დიდი ნაწილის სწავლა უნდა ჩატარებულიყო აფრიკაანსზე, რამდენიმე საგნის — ინგლისურზე, ხოლო მკვიდრი მოსახლეობის ენებზე მოსწავლეებს შეიძლებოდა ესწავლათ მხოლოდ ღვთისმეტყველება, მუსიკა და ფიზკულტურა). 1976 წლის 16 ივნისის დილას სოუეტოში პროტესტის ნიშნად 10-დან 20 ათასამდე მოსწავლე არ წავიდა სკოლებში, ისინი ადგილობრივ სტადიონზე შეიკრიბნენ მიტინგზე და შემდეგ ანტიაფრიკანერული ლოზუნგებით მოაწყეს მსვლელობა ქალაქის ერთ-ერთი სკოლისკენ 3-დან 10 ათასამდე ადამიანის რაოდენობით.
საკვების და წამლის მარეგულირებელი სააგენტო (აშშ)
FDA-ს შტაბ-ბინა მდებარეობს უაიტ-ოკში, მერილენდის შტატში. სააგენტოს ასევე 223 ოფისი და 13 ლაბორატორია გააჩნია, რომლებიც განლაგებულია ქვეყნის 50 შტატში, ასევე ვირჯინიის კუნძულებსა და პუერტო-რიკოში. 2008 წლიდან FDA-მ დაიწყო თანამშრომლების გაგზავნა ქვეყნის ფარგლებს გარეთ, მათ შორის ჩინეთში, ინდოეთში, კოსტა-რიკაში, ჩილეში, ბელგიასა და გაერთიანებულ სამეფოში.
სოუეტო
აჯანყება სოუეტოში
ერთ-ერთმა სამხრეთაფრიკელმა პოლიციელმა, რომელიც გააგზავნეს უწესრიგობის ჩასახშობად, მოახდინა გასროლა, რის შემდეგაც რამდენიმე მოსწავლემ პოლიციელებს ქვები დაუშინა, დაიწყო ყვირილი, რასაც პოლიციელების მხრიდან მოჰყვა სროლის განახლება. როგორც იტყობინებიან ზოგიერთმა პოლიციელმა მოსწავლეების მისამართით გაუშვეს ძაღლები, მაგრამ ისინი მათ დაუხვდნენ ქვების წვიმით და მოკლეს ზოგიერთი ძაღლი. ამის შემდეგ პოლიციელებმა ცეცხლი უშუალოდ მოსწავლეების მიმართ გახსნეს და სიტუაცია საბოლოოდ გამოვიდა კონტროლიდან. ერთ-ერთი პირველი გარდაიცვალა 13 წლის მოსწავლე ჰექტორ პეტერსონი (Hector Pieterson), რომელიც შემდგომში გახდა სოუეტოს აჯანყების სიმბოლო. აჯანყების პირველ დღეებში დაიღუპა 23 ადამიანი, მათ შორის ორი თეთრკანიანი, რომელთაგან ერთ-ერთი იყო დოქტორი მელვილ ედელშტეინი, რომელმაც ბევრი გააკეთა შავკანიანი მოსახლეობის სოციალური უზრუნველყოფის გასაუმჯობესებლად. ასევე ბევრი იყო დაჭრილთა რაოდენობაც, რომელთა უმრავლესობა შავკანიანი იყო, მაგრამ ზოგიერთი საავადმყოფო არ ღებულობდა მათ, ხოლო რომლებიც ღებულობდა, სამედიცინო ბარათებში წერდნენ, რომ დაზარალებულებს ჰქონდათ აბსცესი და არა ცეცხლოვანი იარაღისაგან გამოწვეული ჭრილობა.
საკვების და წამლის მარეგულირებელი სააგენტო (აშშ)
სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის სახელმწიფო სააგენტოები
სოუეტო
აჯანყება სოუეტოში
მეორე დღეს მინისტრ ჯიმი კრუგერის ბრძანებით სოუეტოს ქუჩებში გამოყვანილი იქნა 1500 შეიარაღებული პოლიციელი, რამდენიმე ჯავშანმანქანა, ცას პატრულირებდნენ ვერტმფრენები, მაგრამ დემონსტრანტები ამან ვერ შეაჩერა, ხოლო უწესრიგობები გადაედო ქვეყნის სხვა ქალაქებს. 17-დან 18 ივნისის ჩათვლით ძალადობის ტალღამ მოიცვა კაგისო (Kagiso), აგვისტოში სერიოზული დაპირისპირება მოხდა პორტ-ელიზაბეთში, აგვისტო—სექტემბერში — კეიპტაუნში. საბოლოოდ დემონსტრანტთა წინააღმდეგობა ჩაახშეს მხოლოდ წლის ბოლოს, დაღუპულთა და დაჭრილთა ზუსტი რაოდენობა დღემდე უცნობია. დაღუპულთა რაოდენობა, სხვადასხვა შეფასებით, შეადგენს 176-დან 700 ადამიანამდე, ხოლო დაჭრილების — ათასიდან რამდენიმე ათას ადამიანამდე, თუმცა სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის მაშინდელმა ხელისუფლებამ აღიარა მხოლოდ 23 შავკანიანი მოსწავლის გარდაცვალება. გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია, აფრიკის ეროვნული კონგრესი და ბევრი ქვეყნის ხელისუფლება გამოდიოდა განცხადებებით, სადაც დაგმობილი იყო მოსწავლეებზე ძალადობრივი თავდასხმა, თვით სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში ასევე გაიმართა რამდენიმე დემონსტრაცია, მათ შორის თეთრკანიანი მოსწავლეების, სადაც ისინი აპროტესტებდნენ ძალადობას.
თანამედროვე სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში 16 ივნისის დღეს დღესასწაულობენ, როგორც ახალგაზრდობის დღე. სოუეტოს აჯანყების შესახებ დაწერილია რამდენიმე რომანი და გადაღებულია რამდენიმე ფილმი.
მოსახლეობა
2011 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქ სოუეტოს მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 1 271 628 ადამიანს. შავკანიანები შეადგენენ ქალაქის მოსახლეობის 98,54 %-ს (1 253 037 ადამიანი), ფერადკანიანები — 1,03 %-ს (13 079 ადამიანი), თეთრკანიანები — 0,11 %-ს (1421 ადამიანი), აზიელები — 0,11 %-ს (1418 ადამიანი).
2011 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქ სოუეტოს მოსახლეობის 37,07 %-ის (469 873 ადამიანი) მშობლიური ენაა ზულუს ენა; მოსახლეობის 15,53 % (196 816 ადამიანი) ლაპარაკობს სესოთოს ენაზე; 12,87 % (163 083 ადამიანი) — ტსვანას ენაზე; 8,86 % (112 346 ადამიანი) ტსონგას ენაზე; 8,68 % (109 977 ადამიანი) — კოსას ენაზე. მიუხედავად იმისა, რომ ოფიციალურად შავკანიანი მოსახლეობის ნახევარზე მეტი ითვლება ზულუს და სესოთოს ენებზე მოლაპარაკე ხალხად, საყოფაცხოვრებო ურთიერთობაში ეს ორი ენა და ნაწილი სხვა ენებისა გამოდევნა ცოციტალმა (სოუეტოში ჟარგონ „კამტოს“ დასახელებით გავრცელებული) — კრიმინალური წარმოშობის კრეოლურმა ენამ. ასეთი ენობრივი სიტუაცია უნიკალურია სოუეტოსათვის და გაუტენგის სხვა მთელი რიგი დასახლებული პუნქტებისათვის.
სქოლიო
კატეგორია:იოჰანესბურგი კატეგორია:სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ქალაქები
თქლაფა თეთრი
თქლაფა თეთრი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან.
ძალიან იშვიათი ჯიშია. ამპელოგრაფიული ნიშნებით (ფოთლის ფორმა, ზომა, შებუსვა, მტევნის, მარცვლისა და წიპწის ზომა და ა.შ.) ძალიან ახლოს დგას მელიკუდასთან.
სამაჩაბლოს სოფლებში შეცდომით ამ სახელით მოიხსენიებენ ჭყაპას.
ბოლნისის ზონაში პატარა ჯგუფების სახითაა, ხოლო ერთეული ძირები ქართლის მუნიციპალიტეტების ვენახებშია გავრცელებული.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, გულისებრი ფორმის, შუა ნაკვთი წაგრძელებულია და მახვილი წვერით ბოლოვდება. ფოთლის ქვედა მხარე აბლაბუდისებრად სუსტად შებუსულია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი დიდი ზომისაა, კონუსური ან უფორმო, ძლიერ კუმსი. მარცვალი — დიდი ზომის, მომრგვალო, იშვიათად ოვალური და განივოვალური მარცვლებიც გვხვდება. ჩალისფერია, მზის მხარეს მოყვითალო მურა ლაქებით. კანი თხელი და გამჭვირვალე აქვს, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი ძალიან წვნიანია და ადვილად სცილდება კანს. შეხებისას ადვილად სკდება. დაბალშაქრიანია, მომჟავო-მოტკბო გემოთი.
თქვლაფა თეთრი სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის და სავეგეტაციო პერიოდის დასასრულსაც მხოლოდ 70%-ია მომწიფებული. მტევნის წონა 250-800 გრამია. უხვმოსავლიანი ჯიშია, ერთ ძირზე დაახლოებით 7-10 კილოგრამი ყურძენი იკრიფება. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 15-18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 5-7 გ/ლ-ს.
გამოიყენება საბრენდე სპირტის მისაღებად.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართლის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
კაკაშტლა
კაკაშტლა – არქეოლოგიური ძეგლი მექსიკაში, ტლასკალას შტატში.
კაკაშტლა ოლმეკ-შიკალანკებით დასახლებული რეგიონის დედაქალაქი იყო. ოლმეკ-შიკალანკების არსებობა არ არის დადასტურებული რაიმე უტყუარი საბუთით, შესაძლოა ეს იყვნენ მაიას მოსახლეები, რომლებიც აქ ჩვ.წ. 400 წელს ცენტრალური მექსიკის ტერიტორიიდან მოვიდნენ.
ტერმინი ოლმეკ-შიკამალკა პირველად მე-16 საუკუნეში იხმარა ისტორიკოსმა დიეგო მუნიოს კამარგომ, თუმცა როგორც ჩვენ დღეს ვიცით, ოლმეკების კულტურა მოისპო ჯერ კიდევ ძვ.წ. 400 წელს, ანუ 800 წლით ადრე.
ჩვ.წ. 600-750 წლებში, ქალაქ ჩოლულას დაცემის შემდეგ, კაკაშტლა ჩაერთო ტლასკალა-პუებლის ხეობის ჰეგემონობისათვის ბრძოლაში. ჩვ.წ. 900 წელს, მისი ძალაუფლება საკმაოდ დიდი იყო, მაგრამ სადღაც 1000 წელს, ქალაქი მიტოვებულ იქნა. ცენტრი|მინი|1000x1000პქ|კაკაშტლას კედლის მხატვრობა, მარცხენა მხარეს ცენტრი|მინი|1000x1000პქ|კაკაშტლას კედლის მხატვრობა, მარჯვენა მხარეს
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მექსიკის არქეოლოგიური ძეგლები
ყორუღის აღკვეთილი
ყორუღის აღკვეთილი — აღკვეთილი მდებარეობს კახეთის მხარის საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში. შედის მარიამჯვრის დაცული ტერიტორიების შემადგენლობაში.
იგი გეოლოგიურად ამიერკავკასიის მთათაშუა ოლქში შედის. აგებულია ძირითადად შუა მიოცენის ზღვიური მოლასური ნალექებით, რომლებიც აქ წარმოდგენილია თიხებით, ქვიშაქვებით, ზოგჯერ ბაზალტური კონგლომერატებით, მერგელებით, ოოლითური და ქვიშიანი კირქვებით. სასარგებლო წიაღისეულის საბადოები აღკვეთილის ტერიტორიაზე ცნობილი არ არის.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს აღკვეთილები
დიდი აუზის უდაბნო
მინი|300პქ|დიდი აუზის უდაბნოს მდებარეობა დიდი აუზის უდაბნო — ნეარქტიკული მაღალი უდაბნოს ნაწილი ჩრდილოეთ ამერიკაში, რომელიც კვეთს აშშ-ის შტატებს: ნევადას, კალიფორნიას, ორეგონს, აიდაჰოს და იუტას. იჭრება მდინარე კოლორადოს აუზში. უდაბნოში არსებული მცენარეულობა ძირითადად თათაბოსებრთა გვარისგან შედგება.
უდაბნო გამოირჩევა ცივი კლიმატით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დიდი აუზის უდაბნოები კატეგორია:ნევადის უდაბნოები კატეგორია:კალიფორნიის უდაბნოები კატეგორია:იუტის უდაბნოები
თქლაფა იმერული
თქლაფა იმერული — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, იშვიათად თითქმის ოვალური, სამნაკვთიანი ან თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე აბლაბუდისებრად საშუალოდაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული, იშვიათად ცილინდრულ-კონუ-აური ფორმის, ფრთიანი, საშუალო სიკუმსის, ზოგჯერ კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მომწვანო-მოყვითალო ფერის. კანი უხეში და მვვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით სქლად დაფარული. რბილობი წვნიანია.
იმერული თქლაფას სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 175 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის პირველ ნახევარში შედის. ერთი ძირიდან დაახლოებით 1.5-1.8 კილოგრამი ყურძნის მოკრეფა შეიძლება. მტევნის წონა 125-150 გრამს შორის მერყეობს. საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.0-8.0 ტონაა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7 გ/ლ-ს.
თქლაფა იმერული გამოიყენება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. ღვინო ნაკლებად საინტერესოა.
ლიტერატურა
კატეგორია:იმერეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ჰაინრიხ V (საქსონია)
thumb|ჰაინრიხ V [[კრანახი, ლუკა (უფროსი)|ლუკა კრანახის (უფროსი) მიერ შესრულებილი]] ჰაინრიხ V მორწმუნე (გერმ.: Heinrich V. der Fromme) (დ. 16 მარტი, 1473, დრეზდენი, საქსონია — გ. 18 აგვისტო, 1541, იქვე) — საქსონიის ჰერცოგი 1536–1541 წლებში.
ბიოგრაფია
ჰაინრიხმა მამისაგან, ალბრეხტისაგან მემკვიდრეობით მიიღო ფრისლანდია. თუმცა 1505 წლის 30 მაისს მისი მმართველობით უკაყოფილო ფრიზებმა მის მორჩილებაზე უარი განაცხადეს და ჰაინრიხი იძულებული გახდა სამფლობელოები ძმისთვის გადაეცა. თვითონ კომპენსაციის სახით მიიღო ციხე-ქლაქები ფრეიბერგი და ვოლკენშტაინი.
1536 წელს ჰაინრიხ V ლუთერანობა მიიღო და იმავე წელს კათოლიკე ძმის გეორგ I-ის გარდაცვალების შემდეგ საქსონიის ჰერცოგი გახდა. მისი ჰერცოგობის დროს პროტესტანტიზმი სახელმწიფო რელიგია გახდა, რასაც შედეგად უამრავი ადამიანის იძულებით რწმენის შეცვლა, ქვეყნიდან განდევნა ან საპყრობილეში ჩასმა მოჰყვა.
ჰაინრიხს ცოლად ჰყავდა კატარინა ფონ მეკლენბურგი, ჰერცოგ მაგნუს II ფონ მეკლენბურგ-შვერინის ასული.
კატეგორია:საქსონიის ჰერცოგები კატეგორია:დაბადებული 16 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1473 კატეგორია:გარდაცვლილი 18 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1541
ჰერადსვიოთნი
ჰერადსვიოთნი — მდინარე ისლანდიაში. მდინარე ფორმირდება ორი პატარა მთის მდინარის შეერთების შედეგად. მდინარის სიგრძე შეადგენს 130 კილომეტრს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისლანდიის მდინარეები
ლეიბლი
ხმისჩამწერი ლეიბლი (ინგლ. record label) ან უბრალოდ, ლეიბლი — ისეთი კომპანიის შექმნილი ბრენდი ან სავაჭრო ნიშანი, რომელიც აუდიო - და ვიდეოჩანაწერების (მუსიკალური ვიდეოები და კონცერტების ჩანაწერები) წარმოებით, გავრცელებით და პოპულარიზაციით არის დაკავებული. ეს მასალა სხვადასხვა პოპულარულ ინფორმაციის მატარებელზეა მოთავსებული, რომელთა შორისაა ვინილის ფირფიტები, კომპაქტ-კასეტები, კომპაქტ-დისკები, მინი-დისკები, SACD, DVD და სხვა. სახელი "ლეიბლი" ინგლისური სიტყვა label-იდან მომდინარეობს, რაც ქართულად "ქაღალდის ეტიკეტს" ნიშნავს. ეტიკეტებს კი, თავის მხრივ, ვინილის ფირფიტების შუაში აკრავდნენ და ისინი ჩანაწერის შესახებ ზოგად ინფორმაციას შეიცავდნენ.
სქოლიო
კატეგორია:მუსიკალური ინდუსტრია
იტაპარიკა
იტაპარიკა (Itaparica) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება სალვადორის აგლომერაციის მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 20 994 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 115.922 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 181.1 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
ციხიდან გაქცევა (სეზონი 3)
სატელევიზიო სერიალ „ციხიდან გაქცევის “ (Prison Break) მესამე სეზონის პრემიერა 2007 წლის 17 სექტემბერს გაიმართა და 2008 წლის 18 თებერვალს დასრულდა. იგი შედგებოდა 13 ეპიზოდისგან.
აღწერა
მესამე სეზონში ლინკოლნს სკოფილდის გადარჩენისთვის უწევს ბრძოლა, რასაც რამდენიმე ადამიანი ეწირება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:2007 წლის ამერიკული ტელესეზონები კატეგორია:2008 წლის ამერიკული ტელესეზონები კატეგორია:ციხიდან გაქცევა
ჭანდრების წმინდა გიორგის ეკლესია
ჭანდრების წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭანდრებში. მდებარეობს სოფლის სამხრეთით, სასაფლაოზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.
ეკლესია დარბაზულია (11,2 X 5,4 მ), ნაგებია ქვიშაქვის დიდი ზომის კვადრებით. დასავლეთით შეისრულთაღიანი შესასვლელია. სამხრეთის შესასვლელი შიგნიდან და გარედან თაღოვანია. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშია. შესასვლელების ზემოთ თითო სარკმელია. აღმოსავლეთ ფასადზე, სარკმლის ზედანის შუა არეში რელიეფია - ჯვრის გვერდებზე ზემოთ ანგელოზებია გამოსახული, ქვემოთ - ადამიანი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიები