cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ალფა-1-ანტიტრიფსინის დეფიციტი
ემფიზემისთვის დამახასიათებელი ფილტვების ფუნქციის დარღვევები;
ექიმის რწმენა, რომ პაციენტი შეასრულებს მკურნალობის პირობებს;
პაციენტის თანხმობა, რეგულარულად გაიაროს ტესტირება აივ-ინფექციის გამოსავლენად და
ჩაიტაროს A და B ჰეპატიტის ვაქცინაცია.
ა-1-ატდ-ის აუგმენტაციური თერაპიის მიზანს წარმოადგენს ავადმყოფის პლაზმასა და ფილტვში ა-1ატ-ის  დონის გაზრდა და შენარჩუნება, რათა შენელდეს ან შეჩერდეს ფილტვის ქსოვილის პროგრესირებადი დესტრუქცია. რამდენადაც სამედიცინო ლიტერატურაში არ არის აღწერილი ემფიზემის ნაადრევი განვითარების შემთხვევები შრატში ა-1ატ-ის დონის 0,8 გ/ლ (11 მმოლ/ლ) და მეტის დროს, ამ მონაცემების საფუძველზე, აუგმენტაციური თერაპიისათვის შერჩეულია შრატში ა-1ატ-ის ამ დამცავი ზღუდის დონეზე მეტი კონცენტრაციის მიღწევა.
აუგმენტაციური თერაპიისათვის გამოიყენება ა-1ატ-ის ცილა, რომელიც მიღებულია ჯანმრთელი დონორების სისხლის პლაზმიდან. ამ გზით მიღებული პრეპარატი წარმოადგენს ადამიანის ალფა-1-პროტეინაზის ინჰიბიტორს. აშშ-ში აუგმენტაციური თერაპიისათვის გამოიყენება ოთხი სხვადასხვა პრეპარატი, რომელთაგან ორი წარმოადგენს ადრე მოწოდებული პრეპარატების მოდიფიკაციას. მკურნალობა ამ პრეპარატებით ხორციელდება შემდეგი სქემით: პროლასტინი-C (დოზით 60 მგ/კგ-ზე, ინტრავენურად, ინფუზიის დრო 15 წუთი, კვირაში ერთხელ); არალასტი-NP (დოზით 60 მგ/კგ-ზე, ინტრავენურად, ინფუზიის დრო 37,5 წუთი, კვირაში ერთხელ); ზემაირა (დოზით 60 მგ/კგ-ზე, ინტრავენურად, ინფუზიის დრო 15 წუთი, კვირაში ერთჯერ); გლაზია (დოზით 60 მგ/კგ-ზე, ინტრავენურად, ინფუზიის დრო 60 – 80 წუთი, კვირაში ერთხელ). ევროპაში გამოყენებისთვის დაშვებულია პრეპარატები ტრიპსანი (ტრიპსონე) და რეპრეზა.
ზემოდ მოყვანილი სქემით წარმოებული აუგმენტაციური თერაპია ამაღლებს შრატში ა-1-ატ-ის დონეს მინიმალურ დამცავ ზღუდეზე ზემოთ, რაც იცავს ფილტვს ემფიზემის რისკისგან [10, 11].
კვირაში ერთხელ ალფა-პროტეინაზის პრეპარატების ინტრავენული გამოყენებით აუგმენტაციური თერაპიის კლინიკური ეფექტურობა ა-1ატდ-ის და ემფიზემის დროს გამოვლენილია ორი მცირე რანდომიზებული კლინიკური კვლევით და დადასტურებულია დღეისათვის ყველაზე დიდი პლაცებო-კონტროლირებადი რანდომიზებული კლინიკური კვლევით (RAPID, NCT00261833) [8, 12, 13] და შემდეგ ჩატარებული კვლევით RAPID Extension (NCT00670007), რომლის შუალედურმა მონაცემებმა დაადასტურეს მკურნალობის შედეგად ფილტვის ქსოვილის დესტრუქციის შეფერხება, რაც ხაზს უსვამს დაავადების ადრეული დიაგნოზისა და მკურნალობის მნიშვნელობას.
აუგმენტაციური თერაპიის დროს ალფა1-პროტეინაზის ინჰიბიტორებს ალტერნატიული დოზირების სქემების გამოყენების (როგორიცაა 120  მგ/კგ-ზე  2 კვირაში ერთხელ ან 250 მგ/კგ-ზე თვეში ერთხელ), შესწავლამ გამოავლინა, რომ ისინი ნაკლებად პერსპექტიულია, რადგან შრატში ა-1ატ-ს დამცავი ზღუდის  დონეზე მეტი მნიშვნელობა აღენიშნებოდა მხოლოდ ავადმყოფთა ნაწილს [13, 14, 15]. თუმცა, ზოგი ავტორი  დოზას 120 მგ/კგ-ზე თვლის უსაფრთხოდ, კარგად ასატანად და უფრო ხელსაყრელად შრატში ა-1-ატ-ის ფიზიოლოგიური დონის უზრუნველყოფისთვის, დღეისათვის რეკომენდებულ დოზასთან (60 მგ/კგ-ზე) შედარებით [16].
რამდენადაც ალფა-1-პროტეინაზის ინჰიბიტორები დამზადებულია ადამიანის პლაზმისაგან, მათ ახლავთ ინფექციური აგენტების, როგორიცაა ვირუსები, და თეორიულად კრეიცფელდტ-იაკობის (Creutzfeldt-Jakob) დაავადების აგენტის (პრიონი) გადაცემის რისკი. ეს ასევე ეხება სხვა პათოგენებს. ეს პრეპარატები ასევე შეიძლება შეიცავდეს IgA-ს კვალს. ამიტომ, პაციენტებს მკურნალობის დაწყებამდე უნდა ჩაუტარდეს ტესტირება IgA-ს დეფიციტისა და IgA-ს მიმართ ანტისხეულების არსებობის გამოსავლენად, რათა გამოირიცხოს ჰიპერმგრძნობელობის რეაქციის, მათ შორის ანაფილაქსიის, განვითარების რისკი.
რაც შეეხება აუგმენტაციური თერაპიის უსაფრთხოებას, ჩანაცვლებითი თერაპიის დროს მკურნალობის გვერდითი მოვლენები შედარებით იშვიათია და ვლინდება სუსტად გამოხატული სუნთქვის უკმარისობით. თითქმის სამ ათეულ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში არსებული მონაცემების მიხედვით, მკურნალობა კარგად ასატანია [16]. თერაპიის ყველაზე ხშირი გვერდითი ეფექტებია: ცხელება, შემცივნება, ჭინჭრის ციება, გულისრევა და ღებინება, სისუსტე [16, 17], ქოშინი, თავბრუსხვევა/სინკოპე [18]. ალერგიული ან ანაფილაქსიური რეაქციები პრაქტიკულად არ აღინიშნება. გვერდითი მოვლენების საერთო სიხშირე ძალიან დაბალია (ერთ პაციენტზე თვეში დაახლოებით 0.02 შემთხვევა) [17]. გარდა ამისა, არ დაფიქსირებულა ჰეპატიტის, შიდს-ის ან პრიონის გადაცემის შემთხვევები [16, 17, 19]. მკურნალობის დროს  შესაძლოა მდგომარეობის გაუარესება ცილით  გადატვირთვის გამო.
დამტკიცებამ, რომ აუგმენტაციური თერაპია სასარგებლოა (მაგალითად, FEV1 მაჩვენებლის შემცირების შეფერხება და სიკვდილიანობის შემცირება) და მისი ეფექტი უფრო გამოხატულია პაციენტებში PI*ZZ, PI*ZNull, PI*NullNull გენოტიპებით ჰაერგამტარი გზების ზომიერი ობსტრუქციით (FEV1 - 35 - 60% სათანადო მაჩვენებლიდან), ვიდრე პაციენტებში მძიმე ობსტრუქციით, ხელი შეუწყო იმას, რომ აუგმენტაციური თერაპია არ იყო რეკომენდებული პაციენტებისთვის ა-1-ატდ-ით ჰაერგამტარი გზების ობსტრუქციის მსუბუქი (FEV1 > 50 - 60%) და მძიმე ფორმით (FEV1 <35%) ემფიზემის გარეშე. ასეთი მიდგომა მხარდაჭერილი იყო კანადის და ამერიკის თორაკალური საზოგადოებების და ევროპის რესპირაციული საზოგადოებების მიერ [20, 21]. თუმცა, ბოლო ათწლეულში ჩატარებულმა კვლევებმა გამოავლინა, რომ აუგმენტაციური თერაპია ავადმყოფებში ა-1-ატდ-ის მძიმე ფორმით, ჰაერგამტარი გზების გამოხატული ობსტრუქციით (FEV1<30%) და ემფიზემით, ახანგრძლივებს სიცოცხლისუნარიანობას [22, 23].
2016 წელს ალფა-1 ფონდის სამედიცინო და სამეცნიერო კონსულტაციურმა კომიტეტმა (Medical and Scientific Advisory Committee of the Alpha-1Foundation) გამოაქვეყნა კლინიკური რეკომენდაციები მიმართული ამერიკის თორაკალური და ევროპის რესპირაციული საზოგადოებების (ATS/ERS) მიერ 2003 წელს ა-1ატდ-ის დიაგნოზის და მკურნალობის რეკომენდაციების [24] განახლებაზე. რეკომენდებულია ინტრავენური აუგმენტაციური თერაპია ჩაუტარდეს ყველა პაციენტს, ვისი FEV1-ის მაჩვენებელი უდრის 65%-ს ან მასზე ნაკლებია. ავადმყოფებთან FEV1-ის 65%-ზე მეტი მაჩვენებლით ი/ვ აუგმენტაციური თერაპიის დანიშვნა უნდა განიხილებოდეს ინდივიდუალურად, მკურნალობის შესაძლო პოტენციური სარგებელის შეფასებით [25].
ინტრავენური აუგმენტაციური თერაპია არ არის რეკომენდებული ავადმყოფებისთვის ა-1ატდ-ის MZ გენოტიპით; რომლებიც აგრძელებენ თამბაქოს წევას; ემფიზემითა და ბრონქოექტაზიით ჰაერგამტარი გზების ობსტრუქციის გარეშე; ა-1ატდ-ის დროს ღვიძლის დაავადებით და ღვიძლის ტრანსპლანტაციის შემდეგ.
ინტრავენური აუგმენტაციური თერაპია ძვირი, რთული და შრომატევადია. ამასთან ერთად, ვენაში შეყვანილი ცილის მხოლოდ 2% აღწევს ფილტვის ინტერსტიციუმს. მიუხედავად ამისა, კლინიკურმა გამოცდილებამ აჩვენა, რომ ინტრავენური აუგმენტაციური თერაპია პაციენტებში ა-1ატდ-ით არის უსაფრთხო და კარგად ასატანი. თუმცა, მკურნალობის ძალზე მაღალი ღირებულებისგან გამომდინარე, წელიწადში 93.000-120.000 აშშ დოლარი (ავადმყოფის წონის მიხედვით) [26], კვლევებისა და პაციენტების მცირე რაოდენობასთან დაკავშირებით ინტრავენური აუგმენტაციური თერაპიის კლინიკური ეფექტურობა ჯერ კიდევ იწვევს მნიშვნელოვან დისკუსიებს [27, 28, 29, 30, 31].
ა-1ატდ-ის სამომავლო მკურნალობისთვის სხვადასხვა მიმართულებით მრავალი კვლევა ტარდება, მათ შორის: გენურ თერაპიაში, ადამიანის ა-1ატ-ის გენის მატარებელი ადენო-ასოცირებული ვირუსის ინექციის მეშვეობით [32, 33]; ღვიძლში ა-1ატ-ის პოლიმერიზაციის ინჰიბირების მიზნით რეკომბინანტური ა-1ატ-ის მიღება [34, 35], რომლებიც შეიძლება იყოს სასარგებლო ინჰალაციური მეთოდით მიღებისას; ღვიძლში ა-1ატ-ის სეკრეციის სტიმულირება სინთეტიკური შაპერონებით [36, 37]; მცირე მოლეკულების ინჰიბიტორებით ნეიტროფილების ელასტაზის ინჰიბირება, ა-1-ატ-ის ნახევარგამოყოფის პერიოდის გახანგრძლივება (მაგალითად პეგილირებით) [38]; ინჰალაციური თერაპია იძლევა ა-1ატ-ის უშუალოდ ფილტვებში უფრო ადვილად და ეფექტურად მიწოდების შესაძლებლობას და პოტენციურად სთავაზობს ინტრავენური მკურნალობის ალტერნატიულ ვარიანტს, რადგან ინჰალაცია სახლის პირობებში, დღეში ორჯერ, რამდენიმე წუთის ხანგრძლივობით არის მკურნალობის უფრო მოსახერხებელი მეთოდი, ვიდრე ყოველკვირეული ინტრავენური ინექცია სამედიცინო დაწესებულებაში. თუმცა, არსებობს აეროზოლური თერაპიის პოტენციური ეფექტურობის მიმართ თეორიული დაბრკოლებები და მიუხედავად იმისა, რომ ჩატარდა რამდენიმე მოკლევადიანი კვლევა, რომელთა დასკვნებით ა-1-ატ-ით ინჰალაციური თერაპია უსაფრთხო და კარგად ასატანია [39, 40, 41], დღემდე ჩატარდა მხოლოდ ერთი გრძელვადიანი კვლევა ავადმყოფებში მუკოვისციდოზით [42]. აქედან გამომდინარე, ა-1ატ-ის ინჰალაციური თერაპიის დამცავი ეფექტის დაზუსტებისა და მისი მკურნალობაში ფართო დანერგვისათვის საჭიროა შემდგომი, უფრო გრძელვადიანი კვლევების ჩატარება პაციენტების დიდ რაოდენობაზე.
ქირურგიული მკურნალობა. ა-1-ატდ-ის გამო განვითარებული ემფიზემის ქირურგიული მკურნალობისათვის იყენებენ ორ მიდგომას: ფილტვების ქსოვილის მოცულობის ქირურგიულ რედუქციას (Volume-Reduction Surgery) და ტრანსპლანტაციას. ფილტვების ქსოვილის მოცულობის ქირურგიული რედუქცია წარმოადგენს ვიზუალიზაციის მეთოდების გამოყენებით დადგენილი ემფიზემით დაზიანებული ფილტვების ქსოვილის ამოკვეთას. შესაძლებელია თითოეულ ფილტვში ყველაზე დაზიანებული ქსოვილის 20 - 35%-ის ამოკვეთა. პოსტოპერაციულ პერიოდში აღინიშნება ავადმყოფთა სპირომეტრიის მაჩვენებლებისა და ფიზიკური დატვირთვის მიმართ ტოლერანტობის გაუმჯობესება. ქოშინი, ჩვეულებრივ მცირდება. თუმცა, სამწუხაროდ, გაუმჯობესების ხანგრძლივობა მოკლეა და ოპერაციის დადებითი ეფექტები ნარჩუნდება შემდგომი 1- 2 წლის განმავლობაში [43]. სიკვდილიანობა ამ ოპერაციის შემდეგ დაბალია და დაახლოებით უდრის 5%-ს. მიუხედავად იმისა, რომ ფილტვების ქსოვილის მოცულობის ქირურგიული რედუქცია არ ანაცვლებს ფილტვების ტრანსპლანტაციას, მას შეუძლია დაეხმაროს პაციენტებს გაუმკლავდნენ დაავადებას, იმ პერიოდში, სანამ ისინი ელოდებიან ტრანსპლანტაციას, რადგან ასეთი ოპერაცია ამსუბუქებს დაავადების სიმპტომებს და აუმჯობესებს ამტანობას ფიზიკური დატვირთვის დროს.
ფილტვების ტრანსპლანტაციის დაახლოებით 12% ხორციელდება ა-1-ატდ-ით გამოიწვეული ემფ-იზემის გამო. შესაძლებელია შესრულდეს ერთი ან ორივე ფილტვის და ზოგჯერ ასევე, გულის ტრანს-პლანტაცია. ფილტვების ტრანსპლანტაციის კანდიდატებად ითვლებიან პაციენტები ადრეული ლეტა-ლობის მაღალი რისკით და სანამ მათი მდგომარეობა ძალიან დამძიმდება (კახექსია, ინაქტივაცია, ხშირი ინფექციები). ორგანოების ტრანსპლანტაციის მრავალ ცენტრში პაციენტებისთვის ა-1ატდ-ით ფილტვების გადანერგვის საჭიროება განისაზღვრება BODE ინდექსის მიხედვით, რომელიც 2004 წელს შემოთავაზებული იყო  ბ.რ.კელის (В.R.Celli) და თანაავტორების მიერ ფქოდ-ით ავადმყოფების მდგომარეობის განსაზღვრისთვის [44]. პაციენტებს  ტრანსპლანტაცია უტარდებათ იმ შემთხვევაში, როდესაც მათი BODE ინდექსი უდრის 5 - 6, ან თუ მათ აღენიშნებოდათ მწვავე ჰიპერკაპნიული სუნთქვის უკმარისობის ეპიზოდი [45].
ამ ოპერაციის შემდეგ სიცოცხლის გახანგრძლივება ხუთი წლით და მეტით აღინიშნება შემთხვევათა 45%-ში. ამგვარად, ფილტვების ტრანსპლანტაცია მნიშვნელოვნად აუმჯობესებს ა-1ატდ-ით (PiZZ) და ემფიზემით მძიმე პაციენტების სიცოცხლის ხანგრძლივობას [46].
მტკიცებულებები იმის შესახებ, რომ პაციენტებში ა-1-ატდ-ით ფილტვების ტრანსპლანტაციის შემდეგ ა-1-ატ-ის დონე მატულობს, არასაკმარისია. ამიტომ ATS/ERS-ის მიერ რეციპიენტებისთვის რეკომენდებულია აუგმენტაციური თერაპიის გამოყენება იმ შემთხვევებში, როდესაც შესაძლებელია ანთების პროვოცირება.
პროგნოზი დამოკიდებულია იმაზე, თუ როგორ არიან იდენტიფიცირებული პაციენტები. სკრინინგის შედეგად გამოვლენილ პაციენტებს ხშირად აქვთ ჯანმრთელი ადამიანების მონაცემებთან ახლოს მდგარი პროგნოზი. პაციენტებს, რომლებიც მათი სიმპტომების გამო არიან გამოვლენილნი, გააჩნიათ უფრო ცუდი პროგნოზი. სპეციფიკური მაჩვენებლები, რომლებიც წინასწარმეტყველებენ ცუდ პროგნოზს, მოიცავენ:
სასუნთქი გზების უფრო მძიმე ხარისხის ობსტრუქციას (FEV1 > 50%, 5-წლიანი სიკვდილიანობის მაჩვენებელი უდრის 4%-ს; FEV1 – 35 - 49%,  5-წლიანი სიკვდილიანობა უდრის 12%-ს; FEV1 <35, 5 წლის სიკვდილიანობის მაჩვენებელი უდრის 50%-ს)
ბრონქოდილატატორზე რეაქციას (> 12% და 200 მლ);
თამბაქოს მოწევას;
მამრობით სქესს.
პროგნოზი შეიძლება გაუმჯობესდეს დამატებითი გარე რისკ-ფაქტორების აღმოფხვრით. ალფა-1-ანტიტრიფსინის დეფიციტის დროს სიკვდილის ყველაზე ხშირი მიზეზია ემფიზემა, შემდეგ, ციროზი, რომელსაც ხშირად ერთვის ჰეპატოკარცინომა.
ლიტერატურა
1.       Laurell C.B., Eriksson S. The electrophoretic alpha 1-globulin pattern of serum in alpha 1-antitrypsin deficiency. Scand J Clin Lab Invest, 1963; 15 (2): 132 - 140
2.       Stoller J.K., Aboussouan L.S. A review of a1-antitrypsin deficiency. Am J Respir Crit Care Med, 2012; 185 (3): 246 - 259
3.       Sharp H., Bridges R., Krivit W., Freier E. Cirrhosis associated with alpha-1-antitrypsin deficiency: a previously unrecognized inherited disorder". J Lab Clin Med, 1969; 73 (6): 934 – 939
4.       Marciniuk D.D., Hernandez P., Balter M. Et al. Alpha-1 antitrypsin deficiency targeted testing and augmentation therapy: a Canadian Thoracic Society clinical practice guideline. Can Respir J, 2012; 19 (2): 109 – 116
5.       De Meo D.L., Silverman E.K. Alpha-1 antitrypsin deficiency: 2. Genetic aspects of alpha-1 antitrypsin deficiency: phenotypes and genetic modifiers of emphysema risk. Thorax, 2004; 59: 259 – 264
8.       Chapman K.R., Burdon J.G., Piitulainen E. et al. Intravenous augmentation treatment and lung density in severe α1 antitrypsin deficiency (RAPID): a randomised, double-blind, placebo-controlled trial. Lancet, 2015; 386: 360 – 368
9.       Sandhaus R.A. Randomized, Placebo-Controlled Trials in Alpha-1 Antitrypsin Deficiency. Ann Am Thorac Soc, 2016; 13, Suppl 4: S370 - S373
10.    Wewers M.D.,Crystal R.G. Alpha-1 antitrypsin augmentation therapy. COPD. 2013; 10: 64–67
11.    Sandhaus R.A., Knebel A.R.. Might your respiratory patient have alpha-1 antitrypsin deficiency? Heart Lung. 2015;44(6):463-464
13.    Dirksen A., Piitulainen, E., Parr D.G. et al. Exploring the role of CT densitometry: a randomised study of augmentation therapy in alpha1-antitrypsin deficiency. Eur Respir J. 2009; 33: 1345–1353
14.    Barker A.F., Iwata-Morgan I., Oveson L., Roussel R. Pharmacokinetic study of alpha-1antitrypsin infusion in alpha-1 antitrypsin deficiency. Chest, 1997; 112:607–613
15.    Campos M.A., Kueppers F., Stocks J.M. et al. Safety and pharmacokinetics of 120mg/kg versus 60mg/kg weekly intravenous infusions of alpha-1 proteinase inhibitor in alpha-1 antitrypsin deficiency: a multicenter, randomized, double-blind, crossover study (SPARK). COPD, 2013; 10 (6): 687-695
16.    Wencker M., Banik N., Buhl R. et al. Wissenschaftliche Arbeitsgemeinschaft zur Therapie von Lungenerkrankungen (WATL)-alpha1-AT-study group. Long-term treatment of alpha-1 antitrypsin deficiency-related pulmonary emphysema with human alpha-1 antitrypsin. Eur Respir J 1998; 11: 428 - 433
17.    Stoller J.K., Fallat R., Schluchter M.D. et al. Augmentation therapy with alpha-1 antitrypsin: patterns of use and adverse events. Chest, 2003; 123: 1425 – 1434
18.    The Alpha-1 Antitrypsin Deficiency Registry Study Group. Survival and FEV1 decline in individuals with severe deficiency of alpha-1 antitrypsin. Am J Respir Crit Care Med, 1998; 158: 49 – 59
19.    Stoller J.K., Rouhani F., Brantly M. t al. Biochemical efficacy and safety of a new pooled human plasma alpha-1 antitrypsin, Respitin. Chest, 2002; 122: 66–74
20.    Abboud R.T., Ford G.T., Chapman K.R. Alpha-1 antitrypsin deficiency: a position statement of the Canadian Thoracic Society. Can Respir J, 2001; 8: 81 – 88
21.    American Thoracic Society/European Respiratory Society Statement: standards for the diagnosis and management of individuals with alpha-1 antitrypsin deficiency. Am J Respir Crit Care Med, 2003; 168: 818 – 900
22.    Tonelli A.R., Rouhani F., Li N. et al. Alpha-1-antitrypsin augmentation therapy in deficient individuals enrolled in the Alpha-1 Foundation DNA and Tissue Bank. Int J Chron Obstruct Pulmon Dis, 2009; 4: 443 - 452. 35
23.    Chapman K.R., Stockley R.A., Dawkins C. et al. Augmentation therapy for alpha1 antitrypsin deficiency: a meta-analysis. COPD. 2009;6(3):177-184
24.    American Thoracic Society/European Respiratory Society Statement: standards for the diagnosis and management of individuals with alpha-1 antitrypsin deficiency. Am J Respir Crit Care Med, 2003; 168: 818 – 900
25.    Sandhaus R.A., Turino G., Brantly M.L. et al.. The diagnosis and management of alpha-1 antitrypsin deficiency in the adult. Chron Obstru Pulm Dis (Miami), 2016; 3 (3): 668 – 682
26.    Book R. Pharmacy's fundamental reference. Montvale, NJ: Thomson Healthcare, 2010
27.    Heresi G.A., Stoller J.K. Augmentation therapy in α-1 antitrypsin deficiency. Expert Opin Biol Ther, 2008; 8: 515 – 26; Russi E.W. α1-antitrypsin: Now available, but do we need it? Swiss Med Wkly, 2008; 138: 191– 1966
28.    Modrykamien A., Stoller J.K. α1-antitrypsin (AAT) deficiency - what are the treatment options? Expert Opin Pharmacother, 2009; 10: 2653 – 61
29.    Vogelmeier C.., Hamacher J, Steveling H., Steinkamp G. Update: α1-antitrypsin deficiency. Summary of a scientific symposium at the Conferene of the Swiss Pneumologic Society on April 16th, 2009. Pneumologie, 2009; 63: 718 –725
30.    Chapman K.R., Stockley R.A., Dawkins C. et al. Augmentation therapy for α1-antitrypsin deficiency: A meta-analysis. COPD,  2009; 6: 177 – 184
31.    Götzsche P.C., Johansen H.K. Intravenous α1-antitrypsin augmentation therapy for treating patients with α1-antitrypsin deficiency and lung disease. Cochrane Data Base Syst Rev, 2010; 7:CD007851
33.    Brantly M.L., Chulay J.D., Wang L. et al. Sustained transgene expression despite T lymphocyte responses in a clinical trial of rAAV1-AAT gene therapy. Proc Natl Acad Sci USA, 2009; 106: 16363 – 16368
34.    Parfrey H., Dafforn T.R., Belorgey D. et al. Inhibiting polymerization: new therapeutic strategies for Z alpha-1 antitrypsin-related emphysema. Am J Respir Cell Mol Biol, 2004; 31:133 – 139
35.    Zhou A., Stein P.E., Huntington J.A. et al. How small peptides block and reverse serpin polymerrisation. J Mol Biol 2004; 342: 931 – 941
36.    Burrows J.A., Willis L.K., Perlmutter D.H. Chemical chaperones mediate increased secretion of mutant alpha-1 antitrypsin (alpha-1 AT) Z: a potential pharmacological strategy for prevention of liver injury and emphysema in alpha-1 AT deficiency. Proc Natl Acad Sci USA, 2000;,97: 1796 – 1801
37.    Marcus N.Y., Perlmutter D.H. Glucosidase and mannosidase inhibitors mediate increased secretion of mutant alpha-1 antitrypsin Z. J Biol Chem, 2000; 275: 1987 – 1992
38.    Cantin A.M., Woods D.E., Cloutier D. et al. Polyethylene glycol conjugation at Cys232 prolongs the half-life of alpha-1 proteinase inhibitor. Am J Respir Cell Mol Biol, 2002; 27: 659 – 665
39.    Fischer A., Stegemann J., Scheuch G., Siekmeier R. Novel devices for individualized controlled inhalation can optimize aerosol therapy in efficacy, patient care and power of clinical trials. Eur J Med Res. 2009;14 (Suppl 4): 71 – 77
40.    Geller D.E., Kesser K.C. The I-neb adaptive aerosol delivery system enhances delivery of α1-antitrypsin with controlled inhalation. J Aerosol Med Pulm Drug Deliv, 2010; 23 (Suppl 1): S55 – S59
41.    Griese M., Scheuch G. Delivery of Alpha-1 Antitrypsin to Airways. Ann Am Thorac Soc, 2016;13 Suppl 4: S346 - S351
42.    Gaggar A., Chen J., Chmiel J.F. et al. Inhaled alpha1-proteinase inhibitor therapy in patients with cystic fibrosis. J Cyst Fibros, 2016;15 (2): 227 – 33
43.    Stoller J.K., Gildea T.R., Ries A.L et al. Lung volume reduction surgery in patients with emphysema and alpha-1 antitrypsin deficiency. Ann Thorac Surg, 2007; 83:241–251
44.    Celli В.R., Cote С.G., Marín J.М. et аl. The Body-Mass Index, Airflow Obstruction, Dyspnea, and Exercise Capacity Index in Chronic Obstructive Pulmonary Disease, 2004; N Engl J Med, 2004; 350:1005-1012
45.    Orens J.B., Estenne M., Arcasoy S. et al. International guidelines for the selection of lung transplant candidates: 2006 update-a consensus report from the Pulmonary Scientific Council of the International Society for Heart and Lung Transplantation. J Heart Lung Transplant, 2006; 25 (7): 745 – 755
46.    Tanash H.A., Riise G.C., Hansson L. et al. Survival benefit of lung transplantation in individuals with severe α1-anti-trypsin deficiency (PiZZ) and emphysema. J Heart Lung Transplant, 2011; 30: 1342 -1347
კატეგორია:ჰეპატოლოგია
კილმენი
კილმენი (Kilmaine ან Kilmain; Cill Mheáin) — სოფელი ირლანდიაში, მდებარეობს მეიოს საგრაფოში, კონაქტის პროვინციაში.
სქოლიო
კატეგორია:მეიოს საგრაფოს დასახლებული პუნქტები
თემურ მაისურაძე
თემურ მაისურაძე (დ. 24 ივლისი, 1959, ასპინძა) — ქართველი ავიაციის ინჟინერი, ბიზნესის ადმინისტრირების დოქტორი, აღმოსავლეთ ევროპისა და გრიგოლ რობაქიძის უნივერსიტეტების პროფესორი.
ბიოგრაფია
თემურ მაისურაძემ 1987 წელს დაამთავრა ნ. ჟუკოვსკის სახელობის აეროკოსმონავტიკის ხარკოვის უნივერსიტეტი (საავიაციო ინსტიტუტი) თვითმფრინავთმშენებლობის სპეციალობით.
1990 წელს დაამთავრა ქალაქ როსტოვის საკავშირო კვალიფიკაციის ინსტიტუტი. 2014 წელს დაამთავრა საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტის ბიზნესის მართვის სკოლის დოქტორანტურა. 2012-2016 წლებში იყო საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“, დარგობრივი ეკონომიკის და ეკონომიკური პოლიტიკი კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე, კომიტეტთან არსებული საინოვაციო საბჭოს თავმჯდომარე, აგრარული კომიტეტის წევრი, პრემიერ-მინისტრთან არსებული კვლევებისა და ინოვაციების საბჭოს წევრი. სადოქტორო დისერტაცია დაიცვა 2014 წელს თემაზე: „უპირატესობის მენეჯმენტი“.
თემურ მაისურაძე არის 4 სამეცნიერო ნაშრომის, მონოგრაფიის, 159 ნოვაციის და გამოგონების ავტორი (ნოვაციების და გამოგონებების 80 % დანერგილია. მათი უმრავლესობა გამოიყენებულია სამხედრო ავიაციაში). 1998-2000 წლებში მიწვეული იყო იორდანიაში, ერაყში და სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში. არის ასოციაციის „ევროპული გამოკვლევები საქართველოს ინოვაციური განვითარებისთვის“ ექსპერტი. 1975 წლიდან 1990 წლამდე მუშაობდა თბილისის საავიაციაო საწარმოო გაერთიანებაში ამწყობი ზეინკლის პოზიციიდან წამყვანი კონსტრუქტორის პოზიციამდე შუალედური სწავლების პერიოდების გათვალისწინებით.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 24 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1959 კატეგორია:ქართველი ინჟინრები კატეგორია:ქართველი ფილოსოფოსები კატეგორია:საქართველოს VIII მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:ასპინძაში დაბადებულები თემურ
კორი ბროკერი
კორი ენტონი ბროკერი (Cory Anthony Booker; დ. 27 აპრილი, 1969) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, ნიუ-ჯერსის შტატის სენატორი, დემოკრატიული პარტიის წევრი, ნიუარკის მერი 2006-2013 წლებში.
Peachtree Road
Peachtree Road — ელტონ ჯონის  28-ე სტუდიური ალბომი, გამოცემული 2004 წლის 9 ნოემბერს. სახელწოდება შეიძინა პიჩტრი როუდის პატივსაცემად, რომელიც ატლანტაში მდებარეობს. ეს არის მუსიკოსის ერთადერთი ალბომი, რომელზეც პროდიუსერის სახით მხოლოდ მან იმუშავა.
კორი ბროკერი
ბურკერი არის სტენფორდის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებული, იგი აგრეთვე სწავლობდა ოქსფორდის უნივერსიტეტის კუინზის კოლეჯსა და იელის უნივერსიტეტში.
პოლიტიკური კარიერა დაიწყო მას შემდეგ, რაც გახდა ნიუარკის საკრებულოს წევრი (1998-2002).
Peachtree Road
სიმღერების სია
2004 წლის ორიგინალურ გამოცემაში სიმღერა #8 მითითებულია, როგორც „All That I'm Allowed“. 2005 წლის ვრცელ გამოცემაში მას ეწოდება „All That I'm Allowed (I'm Thankful)“.
კორი ბროკერი
2019 წლის 1 თებერვალს მან განაცხადა, რომ იგი 2020 წლის შეერთებული შტატების საპრეზიდენტო არჩევნებში მონაწილეობის მისაღებად იბრძოლებს.
Peachtree Road
დამატებითი DVD (2005 წლის გამოცემა)
ჩაწერილია ცოცხლად ატლანტაში (ნოემბერი, 2004).
მარგარეტ ფულერი
სარა მარგარეტ ფულერ ოსოლი (დ. 23 მაისი, 1810, კემბრიჯპორტი, მასაჩუსეტსი, — გ. 1850 წლის 19 ივლისი, ნიუ-იორკი) — საყოველთაოდ ცნობილი, როგორც მარგარეტ ფულერი, იყო ამერიკელი ჟურნალისტი, რედაქტორი, კრიტიკოსი და ქალთა უფლებების დამცველი, რომელიც ასოცირებული იყო ამერიკული ტრანსცენდენტალისტურ მოძრაობასთან. იყო პირველი სრულ განაკვეთზე მომუშავე წიგნების რევიზორი ქალი ამერიკულ ჟურნალისტიკაში. მისი წიგნი „ქალი მეცხრამეტე საუკუნეში“ ითვლება აშშ-ში პირველ მთავარ ფემინისტურ ნაშრომად.
მაქს ადლერი
მაქს ადლერი (Max Adler; დ. 15 იანვარი, 1873, ვენა — გ. 28 ივნისი, 1937, ვენა) — ავსტრიელი ფილოსოფოსი, ავსტრომარქსიზმისა და ნეოკანტიანური რევიზიონიზმის ერთ-ერთი მთავარი წარმომადგენელი. ვენის უნივერსიტეტის პროფესორი. „Marx-Studen”-ის გამომცემელი (რ.გილფერდინგთან ერთად).
ვონონ I
ვონონ I — პართიის მეფე არშაკიდების დინასტიიდან. ვონონ I სამეფო ტახტზე ოროდ III-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 7 წელს და დასრულდა 12, მის შემდეგ კი ტახტზე არტაბან III ავიდა.
მაქს ადლერი
განიხილავდა რა კანტის „საგანს თავისთავად” ნეოკანტიანიზმის ხედვით, იგი აქტიურად იბრძოდა ასახვის მატერიალისტური თეორიის წინააღმდეგ. სიტყვით აღიარებდა რა დიალექტიკურ მეთოდს, ადლერმა ის აქცია („ფიზიკური იდეალიზმის” მოთხოვნათა შესაბამისად) რელიატივურ მოძღვრებად პროცესთა შესახებ, რომელიც ყოველი არსებულის ფუნქციურ კავშირამდე და მოვლენათა შორის მიმართებამდე დადიოდა, რომელშიც „უკვე ადგილიც კი აღარ რჩებოდა მატერიალური სუბსტანციისათვის”.
მარგარეტ ფულერი
ადრეული ცხოვრება
დღის განმავლობაში მარგარეტი დედასთან ატარებდა დროს, რომელიც ასწავლიდა საყოფაცხოვრებო საქმესა და კერვას. 1817 წელს დაიბადა მისი მეორე ძმა უილიამ ჰენრი ფულერი, ხოლო მამამისი აირჩიეს წარმომადგენლად აშშ-ს კონგრესში. მომდევნო რვა წლის განმავლობაში, მას უწევდა წელიწადში ოთხიდან ექვს თვემდე გაეტარებინა ვაშინგტონში. ათი წლის ასაკში, ფულერმა შეადგინა ჩანაწერი, რომელიც შემდგომ მამამ იპოვა:
ვონონ I
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არშაკიდები კატეგორია:პართიის მეფეები კატეგორია:გარდაცვლილი 19
მაქს ადლერი
ადლერი ცდილობდა დაესაბუთებინა, რომ მარქსიზმის კლასიკოსების მიერ ისტორიის მატერიალისტურ გაგებას საერთო არაფერი ჰქონდა საერთო ფილოსოფიურ მატერიალიზმთან და თავისთავად წარმოადგენდა მხოლოდ ისტორიულ პოზიტივიზმს („სოციალური ცდის თეორიას”). „სოციალურს” ადლერი განიხილავდა როგორც აღქმის განსაკუთრებულ ფორმას, არსებითს ჩვენი შემეცნებისათვის, რომელიც გამომდინარეობდა საზოგადოების ყოფიერებისა და ცნობიერების იგივეობის იდეალისტური პრინციპიდან.
კორი ბროკერი
2019 წლიდან ურთიერთობაშია მსახიობ როსარიო დოუსონთან.
მაქს ადლერი
იგი საწარმოო ურთიერთობებს განიხილავდა, როგორც „სულიერი ცხოვრების მოვლენას”. მისი ფილოსოფიური რევიზიონიზმი იყო რევიზიონიზმის თეორიის დაფუძნების მცდელობა. პირველი მსოფლიო ომის დროს იყო „მემარცხენე” ოპოზიციის ლიდერი. აქტიურად იბრძოდა ფაშიზმის წინააღმდეგ. მსჯელობდა ოპორტუნისტული ტაქტიკის სავალალო, დამღუპველ შედეგებზე.
კორი ბროკერი
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 27 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1969 კატეგორია:ამერიკელი პოლიტიკოსები კატეგორია:აშშ-ის სენატორები კატეგორია:ამერიკელი ადვოკატები
მაქს ადლერი
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 15 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1873 კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1937 კატეგორია:ავსტრიელი მარქსისტები კატეგორია:ავსტრიელი ფილოსოფოსები
Peachtree Road
სქოლიო
კატეგორია:ელტონ ჯონის ალბომები კატეგორია:2004 წლის ალბომები კატეგორია:The Rocket Record Company-ს ალბომები კატეგორია:Mercury Records-ის ალბომები
მარგარეტ ფულერი
ადრეული ცხოვრება
ფულერმა ორწლიანი სწავლის შემდეგ დატოვა გროტონის სკოლა და სახლში დაბრუნდა 16 წლის ასაკში. სახლში იგი სწავლობდა კლასიკას, ვარჯიშობდა რამდენიმე თანამედროვე ენაში და კითხულობდა მსოფლიო ლიტერატურას. ამ დროისთვის, იგი მიხვდა, რომ იგი არ შეესაბამებოდა სხვა ახალგაზრდა ქალების უმრავლესობას და მათ მოთხოვნებს. ელიზა ფარარი, ჰარვარდის პროფესორის ჯონ ფარარის მეუღლე და „ახალგაზრდა ქალბატონის მეგობრის“ (1836) ავტორი, შეეცადა მის გაწვრთნას და ქალური ეტიკეტის სწავლებას 20 წლამდე,, მაგრამ არ გამოუვიდა.
ადრეული კარიერა
ფულერი ხარბი მკითხველი იყო. დაახლოებით 30 წლის ასაკში ახალი ინგლისი იყო ყველაზე ნაკითხი ადამიანის რეპუტაცია ჰქონდა მოსახლეობაში, რის შედეგადაც გახდა პირველი ქალი, რომელსაც საშუალება მიეცა ესარგებლა ჰარვარდის ბიბლიოთეკით. თავის ცოდნას იყენებდა პირადი გაკვეთილების ჩასატარებლად, ელიზაბეტ პალმერ პეიბიდის სწავლების სტილზე დაყრდნობით. ფულერს იმედი ჰქონდა, რომ თავს ჟურნალისტობითა და მთარგმნელობით გაიტანდა; მისი პირველი გამოქვეყნებული ნაშრომი, ისტორიკოს ჯორჯ ბანკროფის პასუხი, გამოქვეყნდა 1834 წლის ნოემბერში, „ჩრდილოეთ ამერიკის მიმოხილვაში“.
ჯეიმზ ფრიმენ კლარკმა ხელი შეუწყო მას პირველი ლიტერატურული მიმოხილვის გამოქვეყნებაში „დასავლეთ მაცნეში“, სახელწოდებით: „ჯორჯ კრაბსისა და ჰანა მორის ბოლოდროინდელი ბიოგრაფიების კრიტიკა.“ ამავე წლის შემოდგომაზე მან საშინელი შაკიკი დაემართა, რასაც, რომელიც ცხრადღიანი ცხელებაც მოჰყვა. ამ მოვლენის შემდეგ ფულერი მთელი ცხოვრება თავის ტკივილებით იტანჯებოდა. სანამ იგი კვლავ გამოჯანმრთელდა, მამამისი გარდაიცვალა ქოლერასგან, 1835 წლის 2 ოქტომბერს.
1836 წელს ფულერმა მასწავლებლად დაიწყო მუშაობა ბოსტონში, ბრონსონ ალკოტის ტაძრის სკოლაში, სადაც იგი დარჩა ერთი წლის განმავლობაში. შემდეგ მან მოწვევა მიიღო ჰირამ ფულერისგან (არავითარი კავშირი) გრინის ქუჩის სკოლაში სწავლების შესახებ, რის გამოც გადავიდა როდ-აილენზე. მას იმ დროისთვის უჩვეულოდ მაღალი ხელფასი, 1000 ამერიკული დოლარი დაენიშნა წელიწადში. მისმა ოჯახმა გაყიდა გროტონის მეურნეობა და ფულერი მათთან გადავიდა იამაიკას დაბლობში, მასაჩუსეტსის შტატში.
1840 წლიდან მარგარეტის კარიერული აღმავლობა დაიწყო მწერლობაში. იგი გახდა ტრანსცენდენტალისტური ჟურნალის „The Dial“-ის პირველი რედაქტორი. პირველი გამორჩეული ნაწარმოები გახდა „ზაფხული ტბაზე“ (1844). მისი სემინარული ნამუშევარი, „ქალი მეცხრამეტე საუკუნეში“, გამოიცა 1845 წელს. ერთი წლის შემდეგ, იგი გაიგზავნა ევროპაში ტრიბუნაზე, როგორც მისი პირველი ქალი კორესპონდენტი. მალევე ჩაერთო იტალიაში მიმდინარე რევოლუციებში. ამას მოჰყვა „ნაშრომები ლიტერატურაზე და ხელოვნებაზე“ (1846).
ფულერი იყო ქალთა უფლებების და განსაკუთრებით, ქალთა განათლებისა და დასაქმების უფლების დამცველი.
პირადი ცხოვრება და გარდაცვალება
მარგარეტ ფულერს ჰქონდა ურთიერთობა იტალიელ ჯოვანი ოსოლთან. მასთან ეყოლა შვილი. მათი ოჯახის სამივე წევრი დაიღუპა გემის კატასტროფაში, ცეცხლის კუნძულთან ნიუ იორკში, ამერიკაში დაბრუნებისას. ამ დროს მარგარეტ ფულერი 40 წლის იყო.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ჟურნალისტები კატეგორია:ამერიკელი ფემინისტები
სანტიაგოს რაიონი (იკა)
სანტიაგოს რაიონი (Distrito de Santiago) — რაიონი პერუში, იკის რეგიონის იკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 374 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 21 427 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 7.7 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 2 783 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იკის რეგიონის რაიონები კატეგორია:იკის პროვინციის რაიონები
რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის ომის ჩრდილოეთი ფრონტი
რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის ომის ჩრდილოეთი ფრონტი — რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის ომის მიმდინარეობისას, რუსულმა არმიამ, კერძოდ თერგ-დაღესტნის მებრძოლთა ჯგუფმა (1921 წლის 7 მარტიდან თერგ-დაღესტნის მე-10 არმია. არმიის მეთაური მიხეილ ლევანდოვსკი) და მასთან დაკავშირებულმა პარტიზანულმა რაზმებმა საქართველოს ჩრდილოეთიდანაც შემოუტიეს.
ისტორია
რუსული ნაწილები საქართველოში შემოვიდნენ დარიალის ხეობიდან, თრუსოს, როკის, მამისონისა და ღების უღელტეხილების გავლით. დარიალის ხეობიდან ქართულ პოზიცებს უტევდა ცალკეული მსროლელი ბატალიონი, 97-ე საარტილერიო დივიზიონის ნახევარბატარეა და განსაკუთრებულ საქმეთა შენაერთი ანუ იგივე ალექსანდრე გეგეჭკორის სახელობის პარტიზანული რაზმი. თრუსოს ხეობაში კი თრუსოს უღელტეხილიდან გადმოვიდა ოსური პარტიზანული 900-კაციანი რაზმი ბადილა გაგიევის მეთაურობით. პარტიზანულმა რაზმა გადმოლახა როკის უღელტეხილიც. მამისონის უღელტეხილზე გადმოვიდა 33-ე მსროლელი დივიზიის 98-ე ბრიგადა და თერგის საკავალერიო დივიზიონი, ხოლო ღების უღელტეხილზე ოს პარტიზანთა 800-კაციანი შენაერთი. ხევის მიმართულებას საქართველოს მხრიდან იცავდა დარიალის სანაპირო რაზმი და დუშეთის გვარდიის ბატალიონის ნახევარი პოლკოვნიკ სიმონ წერეთლის მეთაურობით, ხოლო რაჭის მიმართულებას ასევე გვარდიის და სანაპირო რაზმის მცირე კონტინგენტი.
ღებისა და მამისონის უღელტეხილებზე გადმოსული მოწინააღმდეგის შენაერთები აფხაზეთიდან შემოჭრილ მეცხრე არმიის ძალებს უნდა შეერთებოდა, როკის და თრუსოს უღელტეხილებიდან გადმოსული და დარიალის ხეობაში შემტევი რუსული ნაწილები კი თბილისის დამცველების ზურგში გასვლას ითვალისწინებდა, მაგრამ მათი წარმატება მთლიანად დამოკიდებული იყო თბილისზე შემტევი მეთერთმეტე არმიის წარმატებაზე. წინააღმდეგ შემთხვევაში ამ დამხმარე ნაწილების შეტევას აზრი ეკარგებოდა.
ბრძოლის მსვლელობა
დარიალის ხეობაში ბრძოლა ქართველების გამარჯვებით დაიწყო. მათ ააფეთქეს ხეობაში შემოსასვლელი ხიდი და მოწინააღმდეგეს დარიალის ძალიან ვიწრო ხეობაში თავის შემოყოფის საშუალებას არ აძლევდნენ, 18 თებერვალს კავკასიის ფრონტის სარდლობამ დარიალის ხეობაზე შემტევ ძალებს ხიდის აღდგენა, სწრაფი გადაადგილება და თბილისის სამხრეთით შემტევ ნაწილებთან შეერთება უბრძანა, თუმცა რუსულმა ნაწილებმა ეს ვერ მოახერხეს. ამიტომ ალაგირში მდგარ ოსურ პარტიზანულ რაზმს ებრძანა თრუსოს უღელტეხილზე გადასვლა და თრუსოს ხეობით კობში, ყაზბეგსა და დარიალის ხეობაში მდგარი ქართული ნაწილების ზურგში გასვლა. 900-კაციანი პარტიზანული რაზმი 10 ტყვაიმფრქვევით 22 თებერვალს დაიძრა ალაგირიდან, გადალახეს რთულად გადასასვლელი 3149 მეტრი სიმაღლის დათოვლილი უღელტეხილი და 28 თებერვალს შევიდნენ კობში, თუმცა ამ დროისთვის ქართული ძალები ხევში აღარ იყვნენ, რადგანაც თბილისიდან უკან დახევისას, 24-25 თებერვალს, ხევის ტერიტორიაზე მყოფ ქართულ ძალებს უკან დახევის ბრძანება მიუვიდათ. რაჭის მიმართულებაზე მამისონის უღელტეხილი 98-ე მსროლელმა ბრიგადამ და თერგის საკავალერიო დივიზიონმა 25 თებერვალს გადმოლახა, მალევე მათ შეუერთდა ღების უღელტეხილიდან გადმოსული ოსური პარტიზანული შენაერთი. უღელტეხილებიდან გადმოსულმა ძალებმა 3 მარტს აიღეს ონი. ონის აღების შემდეგ ამ ძალების უმეტესი ნაწილი დაიძრა ქუთაისისაკენ და 10 მარტს შევიდნენ კიდეც ქუთაისში.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ისტორია
მორტიმერ ადლერი
მორტიმერ ადლერი (Mortimer J. Adler; დ. 28 დეკემბერი 1902 — გ. 28 ივნისი, 2001) — XX-XXI საუკუნეების აშშ-ის ფილოსოფოს ნეოთომისტი, ერთ-ერთი გამონაკლისთაგანი, რომელიც არაა კათოლიკური აღმსარებლობის მიმდევარი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 28 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1902 კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 2001 კატეგორია:ამერიკელი ფილოსოფოსები
სანტო-ტორიბიოს რაიონი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანკაშის რეგიონის რაიონები კატეგორია:უაილასის პროვინციის რაიონები
ბესაო
ბესაო (ოფიციალურად ბესაოს მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Besao) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი მთის პროვინციის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 6 873 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 14 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:მთის პროვინციის მუნიციპალიტეტები
სრეჩკო კოსოველი
სრეჩკო კოსოველი (Srečko Kosovel, დ. 18 მარტი 1904, სეჟანა — გ. 27 მაისი 1926, ტომაი) — სლოვენი პოეტი. ედვარდ კოცბეკთან ერთად ითვლება პირველი მსოფლიო ომის შემდომი პერიოდის მნიშვნელოვან პოეტად.
ვარდანი
ვარდანი — პართიის მეფე არშაკიდების დინასტიიდან. ვარდანი სამეფო ტახტზე არტაბან III-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 39 წელს და დასრულდა 48, მის შემდეგ კი მმართველობა გოტარზ II-მ განაგრძო.
სრეჩკო კოსოველი
მამა სკოლის მასწავლებელი იყო. დედა ტრიესტელი მდიდარი ოჯახიდან იყო. 1922 წლიდან სწავლობდა ლიუბლიანის უნივერსიტეტში, სადაც სწავლობდა ფილოსოფიას, რომანულ და სლავურ ფილოსოფიას. განიცდიდა რევოლუციური იდეების გავლენას. გარდაიცვალა 22 წლის ასაკში მენინგიტისაგან. 1927 წელს გამოვიდა მისი პირველი ლექსების კრებული.
სქოლიო
კატეგორია:სლოვენი პოეტები კატეგორია:დაბადებული 1904 კატეგორია:გარდაცვლილი 1926
ვარდანი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არშაკიდები კატეგორია:პართიის მეფეები
Max Payne 3
Max Payne 3 — მესამე პერსონაჟის მსროლელი ჟანრის ვიდეო თამაში, შექმნილი Rockstar Studios-ის და გამოქვეყნებული Rockstar Games-ის მიერ. იგი გამოვიდა 2012 წლის 15 მაისს, PlayStation 3-ისთვის და Xbox 360-ისთვის. ვარიანტი, ადაპტირებული Microsoft Windows-ისთვის, გამოვიდა იმავე წლის 29 მაისს, რასაც მოჰყვა OS X-ის ვერსია (2013 წლის 20 ივნისი). ეს არის შემდეგი Max Payne-ის სერიის თამაშებში 2003 წლის Max Payne 2: The Fall of Max Payne-ის (Remedy Entertainment) შემდგომ.
ბჰიმა (მაჰაბჰარატა)
მინი ბჰიმა - ინდური ეპოსის "მაჰაბჰარატას" პერსონაჟი. ძმები პანდავების შორის მეორე, მათთან ერთად დრაუპადის, ასევე ვალანდარას და ჰიდიმბის ქმარი; სუტასომას, სავარგას და გჰატოტკაჩას მამა, კუნტის და პანდუს ქარის ღმერთის - ვაიუს მიერ ნაბოძარი ვაჟი. ეპოსში ბევრჯერ ნაჩვენებია მისი მამიდან მიღებული სიძლიერე და სიფიცხე - თვით წვიმის ღმერთი ინდრაც ვერ უტოლდება მის სიძლიერეს, ასევე მისი დიდი მადა - პანდავების მიერ მიღებული საკვების ნახევარი ხშირად ბჰიმას ეკუთვნოდა.
ყრმობა
სხვა პანდავების მსგავსად ბჰიმას კრიპა და დრონა ასწავლიდნენ რელიგიას, მეცნიერებას, ადმინისტრირებას და სამხედრო ხელოვნებას, კერძოდ ის გადას ოსტატი გახდა. ბჰიმა ძალიან ამაყობდა ვაიუს მფარველობით და მისი მინიჭებული ძალით და ხშირად ბიძაშცილებს საბრძოლად იწვევდა ადვილი მოგებისთვის. ბჰიმას წინააღმდეგ უძლურობა ძალიან აღიზიანებდა დირიოდჰანას - იმდენად, რომ მან მისი საჭმელი მოწამლა და მდინარე განგაში დახრჩობა სცადა. ის გადაარჩინა ნაგას მეფემ ვასუკიმ, მიანიჭა შხამების იმუნიტეტი და ათი ათასი სპილოს ძალა. შემდეგ დირიოდჰანამ პანდავების ცოცხლად დაწვა სცადა, პანდავები გაიქვნენ, ბჰირმას დედა და ოთხი ძმა ხელში ეჭირა.
ინკოგნიტოდ მოგზაურობისას ბჰიმამ დემონი ბაკასურა მოკლა, რომლიც ერთ-ერთ სოფელს აწუხებდა. ამით დადასტურდა, რომ დირიოდჰანას, კიჩაკას და ჯარასანდასაც ბჰიმა მოკლავს. ოთხივე მათგანი ერთსა და იმავე კოსმოსურ ფაზაში დაიბადა და მათგან პირველ მოკლულს დანარჩენებიც მოჰყვებიან. ვიასას მსგავსი ცნობილი ბრძენების გარდა ეს მხოლოდ კრიშნამ და საჰადევამ იცოდა.
ზრდასრულ ასაკში
ბიჰმამ მოკლა დემონი ჰიდიმბა, კამიაკას ტყის დემონთა მეფე იყო და დაქორწინდა მის დაზე ჰიდიმბიზე, მათ ეყოლათ ვაჟი გჰატოტკაჩა. ჰიდიმბი კუნტის დაჰპირდა, რომ ისინი პანდავების ცხოვრებაში არ ჩაერევიან. ამით ბჰიმა კამიაკის ტყის მეფე გახდა, შემდგომში დემონთა ჯარი ომში მის გვერდით იბრძოდა. შემდგომში ძმებთან ერთად ის დაქორწინდა დრაუპადიზე, რომელმაც გაუჩინა ვაჟი სუტასომა. მოგვიანებით მან ასევე ცოლად მოიყვანა კასის მეფის ასული ვალანდარა და შეეძინა ვაჟი სავარგა.
პანდავების განდევნის დროს მან უამრავი ურჩხული და დემონი დაამარცხა, კურუკშეტრას ომის დროს მან ასევე ბევრჯერ გამოიჩინა სიმამაცე და სიძლიერე. ომის თვრამეტი დღის განმავლობაში მან მოკლა ჯარასანდარა და კიჩაკა როგორც ნაწინასწარმეტყველი იყო და უამრავი სხვა მეომარი. უკვე ომის ბოლოს მან დუელში დირიოდჰანა მოკლა კრიშნას თანხმობით და დახმარებით, როგორც შურისძიება ჩადენილი ცოდვებისთვის. მისი შეჩერება კრიშნას ძმამ სცადა, მაგრამ კრიშნამ მოუყვა ძმას დირიოდჰარას მრავალ ბოროტებაზე.
ომის შემდეგ ის ჰაშტინაპურის მთავარი გენერალი და კამიაკას ტყის მეფე გახდა. იუდისჰტჰირას მიერ ტახტის დათმობის შემდეგ ძმები ჰიმალაისთან მიდიან როგორც პილიგრიმები, მაგრამ თანმიმდევრობით კვდებიან. სიკვდილის შემდეგ ის ძმას ეკითხება, თუ რატომ ვერ მიაღწია სამოთხემდე. ძმა უხსნის, რომ ამის მიზეზია მისი უდიერი ჭამა ან, სხვა ვერსიით, სიამაყე და სიფიცხეა. ამის შემდეგ მჰიმა კვდება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ინდოეთი კატეგორია:ლიტერატურა კატეგორია:მითოლოგია
უილიამ ალენი
უილიამ ედვარდ დავიდ ალენი (William Edward David Allen) (6 იანვარი, 1901 — 18 სექტემბერი, 1973) — ბრიტანელი მეცნიერი, პოლიტიკოსი და ბიზნესმენი, ასევე ცნობილია როგორც სამხრეთ კავკასიის (განსაკუთრებით საქართველოს) ისტორიკოსი. აქტიურად იყო ჩართული ჩრდილოეთ ირლანდიის პოლიტიკაში და გამოირჩეოდა ფაშისტური ტენდენციებით.
პოლიტიკური კარიერა და ფაშიზმი
1922 წლის საყოველთა არჩევნებში ალენი წარუმატებელად იყრიდა კენჭს ფერმანასა და ტაირონის ოლქში, მაგრამ არჩეული იქნა შემდეგ მცდელობაზე — 1929 წლის საყოველთა არჩევნებზე, როგორც პარლამენტის უნიონისტების წევრად ბელფასტ უესტისგან. 1931 წელს, იგი გაემიჯნა უნიონისტებს, რათა შეერთებოდა სერ ოსვალდ მოსლის ახალ პარტიას, თუმცა მონაწილეობა არ მიუღია 1931 წლის საყოველთაო არჩევნებში. ის იყო მოსლის ახლო მეგობარი და მას კულისებიდან ეხმარებოდა მისი ფაშისტური ამბიციების განხორციელებაში, რისთვისაც ფინანსურად უჭერდა მხარს და საკუთარი წვლილი შეჰქონდა ანონიმურად სტატიების წერით „The Blackshirt“-ში, მათ შორის აღსანიშნავია "The Letters of Lucifer". ალენს ეკუთვნის ასევე „BUF“, „Oswald Mosley“ და „British Fascism (1934)“ „James Drennan“-ის ფსევდონიმით. მტკიცება რომ ის იყო MI5 ინფორმატორი აღმოჩნდა სიცრუე, ამასთან, ეროვნულ არქივში არსებული დოკუმენტები ადასტურებენ, რომ იგი გამოიკითხა MI5-მა და გადასცა ინფორმაცია ფაშისტური იტალიის მიერ BUF-ის დაფინანსების შესახებ.
პირადი ცხოვრება
იგი დაქორწინდა:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1901 კატეგორია:გარდაცვლილი 1973 კატეგორია:ბრიტანელი დიპლომატები კატეგორია:ბრიტანელი ისტორიკოსები კატეგორია:ქართველოლოგები კატეგორია:ბრიტანელი ფაშისტები კატეგორია:XX საუკუნის ბრიტანელი მამაკაცი მწერლები
ტაგანროგის კონსტანტინესა და ელენეს ეკლესია
ტაგანროგის კონსტანტინესა და ელენეს ეკლესია (Церковь Константина и Елены) — ყოფილი მართლმადიდებლური ეკლესია ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. აგებული იყო გვიანი კლასიციზმის სტილში. ეკლესია არსებობდა 1782 წლიდან 1938 წლამდე და დანგრევის შემდეგ მის ადგილზე ააშენეს ხუთსართულიანი, მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლი (ბერძნების ქუჩა № 54).
ისტორია
XVIII საუკუნის უკანასკნელ მეოთხედში ტაგანროგში მასიურად განსახლდნენ ბერძნები. ამასთან დაკავშირებით აუცილებელი გახდა მათი სასულიერო საკულტო ნაგებობის აშენება. ვინაიდან ბერძნების უდიდესმა ნაწილმა არ იცოდა რუსული ენა, მათი თხოვნით კონსტანტინოპოლიდან ქალაქში გაიგზავნა ბერძენი სასულიერო მოღვაწე, რომელსაც ნება დართეს ღვთისმსახურება ბერძნულ ენაზე აღევლინა ტაგანროგის მიქაელ მთავარანგელოზის ეკლესიაში. ტაგანროგში მთავარეპისკოპოს ევგენის ვიზიტის დროს ბერძნების თხოვნით მან ახალ წინამძღვრად დანიშნა ეპიფანე და ურჩია აეშენებინათ საკუთარი ეკლესია. ბერძნულმა თემმა შეისმინა რჩევა და 1780 წელს ითხოვეს ახალი ეკლესიის მშენებლობა, რომელიც იქნებოდა მოციქულთასწორ კონსტანტინესა და დედამისის, მოციქულთასწორი ელენეს სახელზე აგებული. რაც მთავარია ეკლესიაში წირვა-ლოცვა ბერძნულ ენაზე აღევლინებოდა. 1781 წელ დაიწყეს კიდეც ხის ეკლესის მშენებლობა, რომელიც მეორე წელს დასრულდა.
1782 წლის 13 მარტს ეკლესია აკურთხა ტაგანროგში მაცხოვრებელმა ეპისკოპოსმა ნეოფიტემ.
1855 წელს ყირიმის ომის პერიოდში, ტაგანროგზე ინგლისელთა ესკადრის შეტევის მიტანისას ეკლესია უმნიშვნელოდ დაზარალდა.
ეკლესიის მსახურები
left|thumb|ტაგანროგის კონსტანტინესა და ელენეს ეკლესია. XIX ს.|220 px ტაგანროგის კონსტანტინესა და ელენეს ეკლესიის მღვდელთმსახურები იყვნენ ბერძნული წარმოშობის ტაგანროგელები. ტაგანროგში დიდი ხნის ცხოვრების შედეგად ისინი კარგად საუბრობდნენ რუსულად და ღვთისმსახურება თანდათანობით ორ ენაზე გადაიყვანეს. რუსულად ქადაგება განსაკუთრებით გამოსადეგი გახდა მას შემდეგ რაც XX საუკუნის 30-იან წლებში დახურეს რუსული ეკლესიები და ბერძნულ ეკლესიაში რუსი მრევლის რიცხვმა იმატა.
ნიკოლოზ კონსტანტინეს ძე ბოიაროვი ეკლესიაში მსახურობდა 30 წელზე მეტ ხანს. გარდაიცვალა 1830 წელს 75 წლის ასაკში, დაკრძალულია ეკლესიის ეზოში. ფიოდორ ემანუელის ძე ანასტასოვი მსახურობდა რვა წელი. გარდაიცვალა 53 წლის ასაკში. 25 წელი მსახურობდა ეკლესიაში მღვდელი გიორგი ნიკოლოზის ძე ლაფაკი, ამ პერიოდში იგი ასწავლიდა ვლადიმირის მესამე და მეოთხე სასწავლებელში, პეტროვის ქალთა სასწავლებელში და ასევე ბერძნული ეკლესიის საეკლესიო-სამრევლო სკოლაში. მატვეი ივანეს ძე პაპანდოპულომ მოღვაწეობა დაიწყო 1893 წელს. შემდეგ გახდა წინამძღვარი. ბერძნულ სასწავლებელში ასწავლიდა საღვთო კანონს. დიაკვანი ანასტას ლასკარატოსი ეკლესიაში მსახურობდა 1899 წლიდან მის დახურვამდე.
1938 წელს ეკლესიის მთელი თემი დააპატიმრეს, მათ შორის დიაკვანი ანასტასიც.
დანგრევა
საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ კონსტანტინესა და ელენეს ეკლესიიდან გაიტაცეს მრავალი ღირებული ნივთი: ვერცხლით მოჭედილი ხატები - 46 ცალი, ვერცხლის კანდელები - 18 ცალი, 17 ბრილიანტი, ექვსი ალმასი, ერთი ზურმუხტი და 37 ოქროს ნივთი.
1938 წლის 16 ივნისს ეკლესია საბოლოო დახურეს და 16 სექტემბერს, სამი თვის შემდეგ, დაიწყეს მისი დაშლა. 1956 წლამდე მოსახლეობა მის ნანგრევებს უყურებდა, საბოლოოდ მის ადგილზე ააშენეს მრავალსართულიანი საცხოვრებელი სახლი.
სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის დაკარგული ეკლესიები
ახალგაზრდა ქალის პორტრეტი (ბოტიჩელი, ფრანკფურტი)
ახალგაზრდა ქალის პორტრეტი — ნახატი, რომლის ავტორად მიჩნეულია იტალიელი რენესანსის მხატვარი სანდრო ბოტიჩელი, შესრულებული 1480-1485. ასევე არსებობს მოსაზრება, რომ ნამუშევარი ეკუთვნის ჯაკოპო და სელაიოს. ქალი გამოსახულია პროფილში მაგრამ მის მედალიონის უკეთ გამოსაჩნად ქალის ტანი სამი მეოთხედი ნაწილითაა მობრუნებული. მედალიონის რევერსი ნერონის ბეჭდის ასლია, ეს იყო აპოლონისა და მარსიასის ტელსაბამი, რომელიც ლორენცო მედიჩს ესუთვნოდა.
ნამუშევარი დაცულია სტადელის მუზეუმში, ფრანკფურტში, გერმანიაში. ბოტიჩელის სხვა მსგავსი ნახატები შენახულია ლონდონის ეროვნულ გალერიაში, ბერლინის ხელოვნების მუზეუმში და მარუბენის კოლექციაში, ტოკიოში.
დავიდ ალან ბრაუნი ვაშნგტონის ხელოვნების ეროვნული გალერიიდან თვლის, რომ ამ ნახატში გამოსახულია იდეალური სილამაზის მქონე მითური ქალი, ნიმფა ან ქალღმერთი. ასევე შესამჩნევია ნახატის მსგავსება ბოტიჩელის სხვა ნამუშევრებთან.
სქოლიო
კატეგორია:ბოტიჩელის ნახატები
ბატაკი
ბატაკი (ოფიციალურად ქალაქი ბატაკი) — მეხუთე კლასის ქალაქი ჩრდილოეთ ილოკოსის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2015 წლის აღწერით, ქალაქის მოსახლეობა 55 201 ადამიანს შეადგენს.
ისტორია
ბატაკი ავგუსტინელებმა 1587 წელს დააარსეს. იგი ჩრდილოეთ ილოკოსის პროვინციაში ავგუსტინელების მიერ დაარსებული მეორე უძველესი ქალაქია. ხალხური თქმულებით, თავდაპირველად ბატაკი ორი სოფლისგან შედგებოდა. ერთ-ერთი იტნეგებით იყო დასახლებული, ხოლო მეორე - ქრისტიანებით.
9047-ე რესპუბლიკური აქტის მიხედვით, ბატაკის მუნიციპალიტეტი ჩრდილოეთ ილოკოსის პროვინციის შემადგენელ ქალაქად გამოცხადდა და ქალაქი ბატაკი ეწოდა. 2007 წლის 23 ივნისს გამართულ პლებისციტზე მოსახლეობამ დადგენილების რატიფიცირება მოახდინა.
გეოგრაფია
ბატაკი კუნძულ ლუსონიდან ჩრდილო-დასავლეთით, სამხრეთ-ჩინეთის ზღვიდან 11 კმ-ის დაშორებით მდებარეობს. ქალაქი ეროვნული დედაქალაქის რეგიონიდან 470 კმ-ით, ხოლო პროვინციული დედაქალაქიდან, ლაოაგიდან 17 კმ-თაა დაშორებული. ქალაქს ბანის, კურმაოს, პაოაოს, პინილის, სარატის, მარკოსისა და სან-ნიკოლასის მუნიციპალიტეტები ესაზღვრება.
ბარანგაები
ბატაკი პოლიტიკურად 43 ბარანგაიდ იყოფა, რომელთაგან 14 პობლაკიონია.
სქოლიო
კატეგორია:ბატაკი კატეგორია:ჩრდილოეთ ილოკოსის ქალაქები
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 23
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 23 მიიღეს 1947 წლის 14 აპრილს. რეზოლუციით მხარი დაეჭირა რეზოლიცია 15-ს და გადაწყდა გაფართოებულიყო ადრე დანიშნული კომისია.
რეზოლუცია მიიღეს 8 ხმით. საბჭოთა კავშირმა და პოლონეთმა თავი შეიკავა.
რესურსები ინტერნეტში
0023 კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები იუგოსლავიის შესახებ კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ბულგარეთის შესახებ კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები საბერძნეთის შესახებ კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ალბანეთის შესახებ კატეგორია:1947 წელი იუგოსლავიაში კატეგორია:1947 წელი საბერძნეთში კატეგორია:1947 წელი ალბანეთში კატეგორია:1947 წელი ბულგარეთში
მარიამ ჩხეიძე
მარიამ ჩხეიძე (დ. 1888, ყვირილა — გ. 1937) — ქართველი სოციალისტ-რევოლუციონერი.