cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
სიგებერტ III
ლიტერატურა
კატეგორია:ფრანკთა მეფეები კატეგორია:მეროვინგები კატეგორია:გარდაცვლილი 1 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 656
შანანა გუჟმაუ
კაი რალა შანანა გუჟმაუ (Kay Rala Xanana Gusmão; დ. 20 ივნისი, 1946) — აღმოსავლეთ ტიმორის სახელმწიფო მოღვაწე, ქვეყნის დამოუკიდებლობის ერთ-ერთი არქიტექტორი და მისი პირველი პრეზიდენტი 2002-2007 წწ. პრემიერ-მინისტრი 2007 წლის 8 აგვისტოდან.
1971 წლიდან იბრძვის აღმოსავლეთ ტიმორის დამოუკიდებლობისათვის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აღმოსავლეთ ტიმორის პრეზიდენტები კატეგორია:აღმოსავლეთტიმორელი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1946 კატეგორია:აღმოსავლეთტიმორელები კატეგორია:სახაროვის პრემიის ლაურეატები კატეგორია:დაბადებული 20 ივნისი
ლახატო
ლახატო — ნასოფლარი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის თიანეთის მუნიციპალიტეტში, ზარიძეების თემში. მდებარეობს ქართლის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ლახატოურაზე (ფშავის არაგვის აუზი) ნაპირზე, ზღვის დონიდან 1320 მეტრზე. თიანეთიდან დაშორებულია 30 კილომეტრით.
ისტორია
ლახატო მოხსენიებულია ერეკლე ll-ის ძის გიორგის 1788 წლის სამართლის წიგნში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.
სქოლიო
კატეგორია:ზარიძეების თემის ნასოფლარები
ჩედერი
thumb|250px|ჩედერის ყველი ჩედერი (Cheddar) — ინგლისური ყველის სახეობა. სახელი ეწოდა პირველწარმოების ადგილის მიხედვით — სოფ. ჩედერი, სომერსეტის საგრაფო, ინგლისი. ყველის კონსისტენცია პლასტიურია, სპილოსძვლის ან მოყვითალო ფერით. ხშირად წარმოების პროცესში მას ბუნებრივ საღებავს — ანატოს — უმატებენ. ჩედერს თხილისებური, ოდნავ მომწარო-მომჟავო გემო აქვს.
კატეგორია:ყველის სახეობები *
Solenopsis carolinensis
Solenopsis carolinensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Solenopsis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
იმამ ალის მეჩეთი
მეჩეთი პირველად ირანელი მმართველი დალამიტ ფანახოსრავ აზოდ ად დოვლემ ააგო 977 წელს ალის სამარხზე. ხანძრისგან განადგურების შემდეგ ის ხელახლა აღმართა სელჩუკმა მალიქ-შაჰმა 1086 წელს, ხოლო 1500 წელს გადააკეთა საფავიდთა შაჰმა ისმაილ I-მა.
1991 წელს სპარსეთის ყურის ომის შემდეგ შიითთა აჯანყების გამო სადამ ჰუსეინის რესპუბლიკურმა გვარდიამ მეჩეთზე იერიში მიიტანა და შიგნით მყოფი აჯანყებულები გაანადგურა, რის დროსად თავად მეჩეთიც მნიშვნელოვნად დაზიანდა. მას შემდეგ მეჩეთი ორი წლით დაიხურა, ოფიციალურად რესტავრაციის მიზნით.
2003 წლის აშშ-სა და მოკავშირეების ძალების ერაყში შეჭრის შემდეგ მეჩეთი კვლავ ხდება განმეორებითი თავდასხმების მსხვერპლი. ამჟამად მეჩეთი სავალალო მდგომარეობაშია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ერაყის მეჩეთები
მინიონები (ფილმი)
მინიონები (Minions) — ამერიკული სრულმეტრაჟიანი ანიმაციური ფილმი. Illumination-სა და კინოგაერთიანება Universal Pictures-ის ერთობლივი ნაწარმოები. პრემიერა 2015 წლის 11 ივნისი გაიმართა. რეჟისორი — პიერ კოფინი.
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:2015 წლის ანიმაციური ფილმები კატეგორია:2015 წლის ფილმები კატეგორია:Universal Pictures-ის ფილმები
ჯუ შიძე
ჯუ შიძე (朱世杰; დ. 1270 — გ. 1330) — ჩინელი მათემატიკოსი. ტრაქტატში „ოთხი ელემენტის იასპის სარკე“ აღწერა ე. წ. ჰორნერის მეთოდი და განტოლებათა შედგენის ხერხები, დაამუშავა უმაღლესი ხარისხის ოთხუცნობიან განტოლებათა ჩაწერის სისტემა და ამოხსნა ზოგიერთი ამოცანა, რომლებიც ამ განტოლებებზე დაიყვანება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჩინელი მათემატიკოსები
ცხოველთა სისტემატიკა
ცხოველთა სისტემატიკა — სისტემატიკის ნაწილი. პირველად დაამუშავა არისტოტელემ (ძვ. წ. IV საუკუნე), აღწერა ცხოველთა 450-ზე მეტი ფორმა და დაყო სისხლიანებად და უსისხლოებად. სისხლიანები მან ასევე დაანაწილა ჯგუფებად, რომლებიც დაახლოებით თანამედროვე კლასებს შეესაბამებიან. უსისხლოების დანაწილება ნაკლებად სრულყოფილი გამოდგა. არისტოტელეს შემდეგ თითქმის 2 000 წლის მანძილზე არ განუცდია ცხოველთა სისტემატიკას არსებითი ცვლილება.
1693 წელს ჯონ რეიმ დაამკვიდრა სისტემატიკის ძირითადი ერთეულის — სახეობის ცნება, რომელიც 1735 კარლ ლინემ ცხოველებისა და მცენარეების კლასიფიკაციის მიზნით გამოიყენა. დაქვემდებარებული სისტემატიკური კატეგორიების (სახეობა, გვარი, რიგი, კლასი) შემოღებით ლინემ მნიშვნელოვნად დახვეწა ცხოველთა სისტემა. მისი „ბუნების სისტემის“ X გამოცემაში (I—II ტ., 1758-1759) აღწერილია 4200-ზე მეტი სახეობა, რომელთაგან 1222 ხერხემლიანია 1936 — მწერი. ლინეს სისტემა არ იყო სრულყოფილი. მაგ., ზოოფიტების ხელოვნურ ჯგუფში მან გააერთიანა უმარტივესები, ნაწლავღრუიანები, კანეკლიანები და თავფეხიანები. ცხოველთა სისტემის დამუშავებაში მნიშვნელოვანი ნაბიჯი გადადგეს ჟან ლამარკმა და ჟორჟ კიუვიემ. „უხერხემლოთა სისტემასა“ (1801) და „ზოოლოგიის ფილოსოფიაში“ (1809) ლამარკმა ყველა ცხოველი დაყო უხერხემლოებად და ხერხემლიანებად. უხერხემლოები მან 10 კლასად გაანაწილა. ნაშრომში „ცხოველთა სამეფო და მისი კლასიფიკაცია აგებულების პრინციპით“ (ტ. I—IV, 1817) ჟორჟ კიუვიმ გამოყო 4 შტო, რომელთაც ანრი ბლენვილმა (1825) ტიპების მნიშვნელობა მიაკუთვნა. ესენია: რადიატები, სახსრიანები, მოლუსკები, ხერხემლიანები. 1826 წელს რ. გრანტმა რადიატების ტიპიდან ღრუბლების ტიპი გამოყო, 1845 კარლ ზიბოლდმა კიუვიეს რადიატები 3 ტიპად გაყო: უმარტივესებად, ზოოფიტებად და ჭიებად. ზოოფიტებს მან მიაკუთვნა რადიატების უმრავლესობა. ჭიებს შეუერთა ანელიდები, რომლებიც გამოიყვანა კიუვიეს სახსრიანების ტიპიდან ხოლო დარჩენილი ორგანიზმებით დააფუძნა ფეხსახსრიანების ტიპი. 1851 წელს კ. ფოგტმა ჭიების ტიპი დაყო 3 ჯგუფად, რომლებიც 1877 წელს ედუინ რეი ლანკესტერმა ტიპების რანგში აიყვანა. 1874 წელს კ. კლაუსმა ცხოველთა 9 ტიპი გამოყო:უმარტივესები, ნაწლავღრუიანები (ღრუბლებთან ერთად), კანეკლიანები, ჭიები, ფეხსახსრიანები, მოლუსკები, მოლუსკებისნაირნი, გარსიანები და ხერხემლიანები. ამ სისტემით სარგებლობდნენ XX საუკუნის დასაწყისამდე. ცხოველთა სისტემა და მკვლევართა შეხედულება ტიპების რაოდენობასა და მოცულობაზე შემდგომ ცვლილებებს  განიცდიდა. ცალკეულმა ჯგუფებმა, რომელთაც ადრეულ სისტემებში არ ჰქონდათ ადგილი და რანგი, დაიმკვიდრეს ისინი.
ცხოველთა სამყაროს შესწავლასთან ერთად იზრდება სახეობათა რაოდენობა. თუ არისტოტელემ აღწერა 454, ლინემ 4208, XVIII საუკუნის II ნახევარში ცნობილი იყო 18338, XIX საუკუნის I ნახევარში 48266, ხოლო XIX საუკუნის ბოლოს 400000-მდე სახეობა. თანამედროვე ცხოველთა სისტემატიკა 1,3—1,5 მლ. სახეობას ითვლის.
ლიტერატურა
კატეგორია:ზოოლოგია
შვედეთის ქალაქების სია
ქალაქის დასახლებები მოსახლეობის მიხედვით
შვედეთი დაყოფილია 21 პროვინციად (შვედ.län), რომლებიც იყოფა 290  თემად (შვედ. kommun). თავის მხრივ ისინი რამდენიმე სოფლისგან შედგება. ქვემოთ მოყვანილ ცხრილში  ჩამოთვლილია ქალაქები, სადაც 20 000-ზე მეტ  მოსახლეა. აღწერა ჩატარებულია შვედეთის სტატისტის ცენტრალური ოფისის მიერ 1990, 1995, 2000, 2005 და 2010 წლებში (ყოველთვის 31 დეკემბერს). აგრეთვე მითითებულია პროვინცია, რომელსაც აღნიშნული ქალაქი მიეკუთვნება. (შ. = შეფასება)
სქოლიო
* კატეგორია:ქალაქების სია ქვეყნების მიხედვით
ბიზანტიური არქიტექტურა
ადრეული ბიზანტიური არქიტექტურა ძირითადად რომაული არქიტექტურის გაგრძელებაა. გამორჩეული სტილი თანდათან აღმოცენდა ახლო აღმოსავლეთის მოტივების გავლენითა და ბერძნული ჯვრის ფორმის დაგეგმვით ეკლესიურ არქიტექტურაში. ქვა აგურმა შეცვალა, კლასიკური ორდერი — უფრო თავისუფალმა სტილმა, ხოლო მოზაიკამ — ქვაში ნაკვეთი დეკორაციები. ამ არქიტექტურის გამორჩეული ნიშანი ასევე კომპლექსური სტილის გუმბათები გახდა.
კოპიაპო
კოპიაპო (Copiapó) — ქალაქი და კომუნა ჩილეში. ამავე სახელობის კომუნის, პროვინციისა და ატაკამის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.
კომუნის ფართობი – 16681 კმ². მოსახლეობა — 129091 კაცი (2006). სიმჭიდროვე — 7,7ად/კმ².
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩილეს ქალაქები კატეგორია:ჩილეს კომუნები
ონჭო
ონჭო, ტყის ქონდარი (Satureja spicigera) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ტუჩოსანთა ოჯახისა. გავრცელებულია კავკასიასა და წინა აზიაში.
გვხვდება დასავლეთ საქართველოს თითქმის ყველა რაიონში, აღმოსავლეთ საქართველოში — ქართლში, თრიალეთსა და მესხეთში. იზრდება ნატყევარ, კლდოვან გაშიშვლებულ ადგილებსა და ნაზვავებზე, უფრო ხშირად კირქვებზე, მთის ქვედა და შუა სარტყელში.
ონჭოს ყველა მიწისზედა ნაწილი მოფენილია ეთერზეთოვანი გამჭვირვალე ჯირკვლებით. დასავლეთ საქართველოს ზოგიერთ რაიონში (გურია, სამეგრელო) ონჭო ხშირად მოჰყავთ ბოსტანში.
არმიათა ჯგუფი „კურლანდია“
არმიათა ჯგუფი „კურლანდია“ (Heeresgruppe Kurland) — გერმანულ არმიათა დიდი შენაერთი მეორე მსოფლიო ომის დროს.
სახმელეთი არმიების შემადგენლობა
სახმელეთო არმიების ჯგუფები
დაქვემდებარებული შენაერთები
ლიტერატურა
კატეგორია:სამხედრო ნაწილები (III რაიხი)
ისპაჰანის შაჰის მეჩეთი
thumb|250px|შაჰის მეჩეთი ისპაჰანში. შაჰის მეჩეთი, ასევე იმამის მეჩეთი — ყველაზე დიდი მეჩეთი ისპაჰანში, ირანი, ნაღშ-ი ჯაჰანის მოედნის სამხრეთით. მეჩეთი აიგო საფავიდთა მმართველობის პერიოდში, ირანის ისლამური არქიტექტურის ბრწყინვალე ნიმუშია და სპარსული არქიტექტურის ხელოვნების ქმნილებად მიიჩნევა. მეჩეთზე მშენებლობა დაიწყო 1611 წელს და რამდენიმე ათეული წელი გრძელდებოდა. მეჩეთის ფასადის დიდებულება მეტწილად განპირობებულია შვიდფერი მოზაიკური ფილების სილამაზითა და კალიგრაფიული ორნამენტული წარწერებით. ნაღშ-ი ჯაჰანის მოედანთან ერთად მეჩეთი შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.
სქოლიო
კატეგორია:ირანის მეჩეთები შაჰის მეჩეთი
კოლარი
კოლარი (Kolari) — მუნიციპალიტეტი მთიანი ლაპლანდიის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 993 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 2 617.87 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1.56 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: მუონიო, პელო, კიტილია, როვანიემი და პაიალის მუნიციპალიტეტი (შვედეთი). მუნიციპალიტეტის ოფიციალური ენაა ფინური ენა. კოლარის რკინიგზის სადგური ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე სადგურია ფინეთის მასშტაბით.
მედეა ჯუღელი
მედეა (მზია) ნიკოლოზის ასული ჯუღელი (დ. 1 აგვისტო, 1925, ქუთაისი, საქართველოს სსრ, სსრ კავშირი — გ. 8 იანვარი, 2016, თბილისი) — ქართველი და საბჭოთა სპორტსმენი, სპორტული ტანმოვარჯიშე, პირველი ქართველი ოლიმპიური ჩემპიონი ქალი, საბჭოთა კავშირის შვიდგზის ჩემპიონი, ბერლინისა და რუმინეთის მსოფლიო ფესტივალების ლაურეატი, საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი (1946), საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1952), საქართველოს სსრ ფიზკულტურისა და სპორტის დამსახურებული მოღვაწე (1979).
ბიოგრაფია
1959 წელს დაამთავრა საქართველოს ფიზკულტურის ინსტიტუტი. საბჭოთა კავშირის ნაკრები გუნდის წევრი (1947–1954), საბჭოთა კავშირის შვიდგზის ჩემპიონი (1946, 1947, 1952–1955 — ბჯენით ხტომაში, 1953 — რგოლებზე), მსოფლიო სტუდენტთა სპორტული თამაშების (1951), XV ოლიმპიური თამაშების (1952, ჰელსინკი) ჩემპიონი (გუნდურში). ახალგაზრდობის საერთაშორისო მეგობრული სპორტული თამაშების (1953) ოქროს და ვერცხლის მედალოსანი, მრავალი საკავშირო და საერთაშორისო შეჯიბრების პრიზიორი, მოპოვებული აქვს 13 ოქროს, 9 ვერცხლისა და 6 ბრინჯაოს მედალი დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის" ორდენითა და მედლებით.
1962–1965 წლებში წვრთნიდა საქართველოს ტანმოვარჯიშე გოგონათა ნაკრებს. 1965–1970 წლებში იყო საბჭოთა კავშირის ტანმოვარჯიშე გოგონათა ნაკრების მწვრთნელი. 1971 წელს მიენიჭა საქართველოს სსრ დამსახურებული მწვრთნელის წოდება. 1972–1991 წლებში საქართველოს უმაღლესი სპორტული დაოსტატების რესპუბლიკური სკოლის დირექტორი. 1973 წელს მიენიჭა საქართველოს სსრ ფიზკულტურისა და სპორტის დამსახურებული მოღვაწის წოდება. 1991–2005 წლებში იყო საქართველოს ტანვარჯიშის სახეობათა ფედერაციის ვიცე-პრეზიდენტი.
1992 წლიდან იყო საქართველოს ტანვარჯიშის ეროვნული ფედე­რაციის ვიცე-პრეზიდენტი. 1996 წელს მზია ჯუღელი ატლანტის საიუბილეო ოლიმპიურ თამაშებზე საპატიო ოლიმპიელი ქალის სტატუსით მიიწვიეს, სადაც ქალ ოლიმპიელთა მუზეუმში მისი ფოტოებიც იყო გამოფენილი. 1999 წელს საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის აღმასრულებელი კომიტეტის დადგენილებით, ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში დაწესდა მედეა ჯუღელის სახელობის სტიპენდია. 2002 წელს თბილისის საპატიო მოქალაქის წოდება მიენიჭა.
2005 წელს საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის პრეზიდენტმა ჟაკ როგემ მას ქალთა სპორტში გაწეული წვლილისთვის დიპლომი გადასცა; იმავე წელს გახდა საქართველოს ეროვნული ტანვარჯიშის სახეობათა ფედერაციის საპატიო პრეზიდენტი.
2011 წელს, სერიაში „ქართველი ოლიმპიური ჩემპიონები“ (პროექტის ავტორი და მთავარი რედაქტორი ელგუჯა ბერიშვილი) გამოიცა თენგიზ გაჩეჩილაძის წიგნი „მზია ჯუღელი“.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1925 კატეგორია:გარდაცვლილი 8 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 2016 კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები მ კატეგორია:ქართველი სპორტული ტანმოვარჯიშეები კატეგორია:ქართველი ოლიმპიური ჩემპიონები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2002) კატეგორია:ვახტანგ გორგასლის II ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები კატეგორია:ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენის კავალრები
გრაფიტი (მინერალი)
გრაფიტი (γράφω — ვწერ) — მინერალი თვითნაბადი ელემენტების კლასიდან, ნახშირბადის ერთ-ერთი ალოტროპიული მოდიფიკაცია. სტრუქტურა ფენოვანია. კრისტალური მესერის ფენებს შეუძლიათ განლაგდეს სხვადასხვანაირად ერთმანეთის მიმართ, რითაც ქმნიან მთელ რიგ პოლიტიპებს, სიმეტრიით ჰექსაგონალური სინგონიიდან (დიჰექსაგონალურ-დიპირამიდული), ტრიგონალური სინგონიამდე (დიტრიგონალური). ფენები სუსტი ტალღური, თითქმის ბრტყელია, შედგება ნახშირბადის ატომების ექვსკუთხა ფენებისაგან. კროსტალები ფირფიტისებურნი, ქერცლოვანია. ქმნიან ფურცლოვან და მომრგვალო რადიალურ-სხივურ აგრეგატებს, იშვიათად — აგრეგატები კონცენტრული-ზონალური აღნაგობისაა. მსხვილ კრისტალურ გამონაყოფს ხშირად სამკუთხა შტრიხი აქვს ზედაპირზე (0001).
თვისებები
კარგად ატარებს ელექტრო დენს. ალმასთან შედარებით გააჩნია დაბალი სიმაგრე (1—2 მოოსის სკალით). სიმკვრივე 2,08—2,23 გ/სმ³. ფერი მუქი ნაცრისფერიდან შავამდე, ელვარება ლითონური. უდნობადი, მდგრადია ჰაერის გარეშე გახურებისას. მჟავეებში არ იხსნება. ცხიმიანია (სრიალა, მოლიპული) ხელის შეხებისას. ბუნებრივი გრაფიტი შეიცავს 10—12 % თიხებისა და რკინის ჟანგების მინარევებს. ხახუნისას ფენებად, ქერცლებად იშლება (ეს თვისება გამოიყენება ფანქრებში).
გრაფიტის მონოკრისტალების ელ. დენის გამტარობა ანიზოტროპიულია, ბაზისური სიბრტყის პარალელური მიმართულებით, ახლოსაა ლითონის გამტარობასთან, პერპენდიკულარული მიმართულებით - ასჯერ ნაკლებია. გამტარობის მინიმალური მნიშვნელობა შეიმჩნევა ტემპერატურის 300-1300 К ინტერვალში, ამასთან მინიმუმის მდგომარეობა დაბალი ტემპერატურების რაიონში კრისტალურ სტრუქტურებში ხდება. ყველაზე მაღალი ელ. დენის გამტარობა აქვს რეკრისტალიზებულ გრაფიტს.
გრაფიტის სითბური გაფართოების კოეფიციენტი 700 К-მდე უარყოფითია ბაზისური სიბრეტყეების მიმართულებით (გრაფიტი იკუმშება გახურებისას), მისი აბსოლუტური მნიშვნელობა ტემპერატურის მომატებასთან ერთად მცირდება. 700 К-ზე მაღლა სითბური გაფართოების კოეფიციენტი დადებითი ხდება. ბაზისური სიბრტყეების პერპენდიკულარული მიმართულებით, სითბური გაფართოების კოეფიციენტი დადებითია, პრაქტიკულად არაა დამოკიდებული ტემპერატურისაგან და 20-ჯერ უფრო მეტია საბაზისო სიბრტყეების საშუალო აბსოლუტურ მნიშვნელობაზე.
გრაფიტის მონოკრისტალები დიამაგნეტურნი არიან, მაგნიტური აღქმადობა უმნიშვნელოა საბაზისო სიბრტყეებში და მაღალია ორთოგონალურ სიბრტყეში.
სტრუქტურა
განასხვავებენ გრაფიტის ორ მოდიფიკაციას: α-გრაფიტი (ჰექსაგონალური P63/mmc) და β-გრაფიტი (რომბოედრული R(-3)m). განირჩევიან ფენების შეფუთვით. α-გრაფიტში ყოველი ფენის ატომების ნახევარი განლაგებულია ექვსკუთხედების ცენტრების ზევით და ნახევარი ქვევით (წყობა …АВАВАВА…), ხოლო β-გრაფიტში ყოველი მეოთხე ფენა იმეორებს პირველს. რომბოედრული გრაფიტის წარმოდგენა ხელსაყრელია ჰექსაგონალურ ღერძებში, რათა ნაჩვენები იქნას მისი ფენოვანი სტრუქტურა.
β-გრაფიტი სუფთა სახით არ შეიმჩნევა, რადგანაც ის მეტასტაბილური ფაზაა. მაგრამ, ბუნებრივ გრაფიტებში რომბოედრული ფაზის შემცველობა შეიძლება აღწევდეს 30 %. 2500-3300 К ტემპერატურისას რომბოედრული გრაფიტი მთლიანად გადადის ჰექსაგონალურში.
ბუნებაში არსებობის პირობები
თანმხლები მინერალებია: პირიტი, ძოწი, შპინელი. წარმოიქმნება მაღალი ტემპერატურის დროს ვულკანურ და მაგმატურ მთის ქანებში, პეგმატიტებში. გვხვდება კვარციან ძარღვებში ვოლფრამთან ერთად და სხვა მინერალებთან ერთად საშუალო ტემპერატურულ ჰიდროთერმალურ პოლიმეტალურ საბადოებში. ფართოდაა გავრცელებული მეტამორფულ მთის ქანებში — მარმარილოებში, კრისტალურ ფიქალებში. მსხვილი საბადოები წარმოიქმნება ქვის ნახშირის პიროლიზის შედეგად.
ხელოვნური სინთეზი
ხელოვნურ გრაფიტს მიიღებენ სხვადასხვა ხერხით:
გადამუშავება
რუსი მეცნიერების აღმოჩენების შუქზე გაჩნდა პერსპექტივა გრაფიტის მადნიდან ოქროსა და პლატინოიდების მიღებისა.
გრაფიტის გადამუშავება თერმოგაფართოებული გრაფიტი
პირველ ეტაპზე აღებულ გრაფიტის კრისტალს ჟანგავენ. ჟანგვა ხასიათდება გოგირდმჟავის ან აზოტმჟავის მოლეკულების ან იონების ჩანერგვით გრაფიტის კრისტალური მესრის ფენებს შორის დამჟანგავებთან ერთად ყოფნისას (წყალბადის ზეჟანგი, კალიუმის პერმანგანატი და სხვა). დაჟანგულ გრაფიტს რეცხავენ და აშრობენ. შემდგომ გრაფიტს ამუშავებენ თერმულად Т=1000 °C-მდე სიჩქარით 400-600 °C/წმ. ძალიან მაღალი გახურების სიჩქარის გამო ხდება გრაფიტის მესერში ჩანერგილი გოგირდმჟავის დაშლა და მისი აიროვანი პროდუქტების სწრაფი გამოყოფა. ამის შედეგად ფენებს შორის მანძილი იზრდება მიახლოებით 300 ჯერ, ხოლო გრაფიტის პატარა ნაწილაკების რიცხვი და სინჯის მოცულობა იზრდება 60-400-ჯერ. მიღებულ მასალაში რჩება გოგირდის ან აზოტის ოქსიდების გარკვეულ რაოდენობა რომლებიც გამოყენებულ ტექნოლოგიებზეა დამოკიდებული. შემდგომ მიღებულ თერმოგაფართოებულ გრაფიტს წნეხენ ზოგჯერ კი არმირებენ ნაკეთობების შემდგომ დასამზადებლად.
გრაფიტის გადამუშავება ხელოვნური გრაფიტის სხვადასხვა მარკის მისაღებად
ხელოვნური გრაფიტის მისაღებად ძირითადად გამოიყენებენ ნავთობის კოქსს, როგორც შემავსებელს და ძირითად პეკს (ფისი) როგორც მაკავშირებელი. გრაფიტის კონსტრუქციული მარკებისათვის დანამატების სახით გამოიყენებენ ბუნებრივ გრაფიტს და მურს. ქვანახშირის პეკის (ფისის) მაგივრად რომელიცაა დამაკავშირებელი და გამჟღენთი ნივთიერება გამოიყენება ზოგი სინთეთიკური ფისი, მაგალითად ფურანული და ფენოლური. ხელოვნური გრაფიტის წარმოება შედგება შემდეგი ძირითადი ტექნოლოგიური ეტაპისაგან:
კოქსს აქუცმაცებენ 30-40 მმ ზომის ნატეხებამდე, შემდეგ აწრთობენ სპეციალურ საწრთობ ღუმელებში 1300 °C ტემპერატურის პირობებში. წრთობის დროს მიიღწევა კოქსის თერმული სტაბილიზაცია, მასში მცირდება მფრინავი ნივთიერებების შემცველობა, იზრდება მისი სიმკვრივე, ელექტრო — და თბოგამტარობა. წრთობის შემდეგ კოქსს ფქვავენ საჭირო ფრაქციამდე. კოქსის ფხვნილს დოზირებენ და ურევენ პეკს სარევ მანქანაში 90-130 °C ტემპერატურის პირობებში.
ასარევ მანქანაში თავიდან ტვირთავენ მშრალ კომპონენტებს, ხოლო შემდეგ ამატებენ თხევად პეკს (ფისს). არევის შემდეგ მასას თანაბრად აცივებენ დაწნეხვის ტემპერატურამდე (80-100 °C). ნამზადებს წნეხენ ან ზედმეტი მასის მუნდშტუკიდან გამოძევების მეთოდით, ან საწნეხ-ფორმებში (პრეს-ფორმა). ცივი ფხვნილების დაწნეხისას ცვლიან დაფქვის მომზადების და შერევის ტექნოლოგიებს.
მაკავშირებლის და ცალკეული მარცვლების დამაგრების კარბონიზაცია ნამზადის მონოლითურ მასალად საჭიროებს გამოწვას ბევრ კამერიან გაზის ღუმელებში 800—1200 °C ტემპერატურაზე. გამოწვის ციკლის ხანგრძლივობა (გახურება და გაცივება) შეადგენს 3-5 კვირას ნამზადის ზომის და სიმკვრივის გათვალისწინებით. გრაფიტაცია — საბოლოო თერმული დამუშავებაა — ნახშირბადიან მასალას გარდაქმნის გრაფიტად. გრაფიტაციას აწარმოებენ აჩესონის წინაღობის ღუმელებში ან პირდაპირო გაცხელების ღუმელებში 2400-3000 °C ტემპერატურისას. ნავთობის ნახშირბადიანი ნამზადების გრაფიტაციისას მიდის ნახშირბადის კრისტალების გამსხვილების პროცესი. მწვრილკრისტალური «ამორფული» ნახშირბადიდან მიიღება მსხვილკრისტალიანი გრაფიტი, რომლის ატომური მესერი არაფრით არ განსხვავდება ბუნებრივი გრაფიტის ატომური მესერისაგან. ხელოვნური გრაფიტის მიღების ტექნოლოგიური პროცესების ზოგი ცვლილება დამოკიდებულია საბოლოო მასალის საჭირო თვისებებზე. უფრო მკვრივი მასალის მისაღებად ნახშირბადიან ნამზადებს ზღენთავენ (გამოწვის შემდეგ) პეკით ავტოკლავებში ერთ ან რამდენიმეჯერ, ყოველი გაჟღენთვის შემდეგ მისი გამოწვით და პროცესის ბოლოს კი ხდება გრაფიტაცია. განსაკუთრებულად სუფთა მასალის მისაღებად გრაფიტაციას აწარმოებენ გაზის გაწმენდის თანხლებით ქლორის ატმოსფეროში.
გრაფიტის დამუშავება კომპოზიტური მასალების მისაღებად
ანტიფრიქციულ ნახშირბადიან მასალებს შემდეგი მარკისას (ძველი სსრკ-ის და რუსეთის მარკირებით) ამზადებენ: გამომწვარი ანტიფრიქციული მასალები მარკა - АО, გრაფიტირებული ანტიფრიქციული მასალები მარკა - АГ, ანტიფრიქციული მასალები, გაჟღენთილი ბაბიტით, კალათი და ტყვიით АО-1500Б83, АО 1500СО5, АГ-1500Б83, АГ-1500СО5, ნიგრანი, ქიმანიტი და გრაფიტპლასტური მასალები მარკით АФГМ, АФГ- 80ВС, 7В-2А, КВ, КМ, АМС.
ანტიფრაქციული ნახშირბადიანი მასალები მზადდებიან გაუწრთობი ნავთობის კოქსისაგან, ქვანახშირის პეკისაგან ბუნებრივი გრაფიტის დამატებით. მკვრივი შეუღწევადი ანტიფრიქციული მასალის მისაღებად გამოიყენებენ ლითონით გაჟღენთვას. ასეთი მეთოდით მიიღებემ ანტიფრიქციულ მასალებს მარკით - АГ-1500 83, АГ-1500СО5 АМГ-600Б83, АМГ-600СО5. დასაშვები სამუშაო ტემპერატურა ჰაერზე და გაზის გარემოში, რომლებიც შეიცავს ჟანგბადს არის АО -თვის — 250—300 °C, АГ-თვის — 300 °C (აღმდგენ და ნეიტრალურ გარემოში 1500 და 2500 °C შესაბამისად). ნახშირბადიანი ანტიფრიქციული მასალები ქიმიურად მდგრადნი არიან ბევრ აგრესიულ აიროვან და თხევად გარემოში. ისინი მდგრადნი არიან თითქმის ყველა მჟავის მიმართ (მჟავის დუღილის ტემპერატურამდე), მარილების ხსნარების, ყველა ორგანული გამხსნელების მიმართ და შეზღუდულად მდგრადნი არიან კონცენტრირებულ ტუტეთა ხსნარების მიმართ.
გრაფიტი როგორც ოქროსშემცველი ნედლეული
იონური მას-სპექტრომეტრიით აღმოჩენილი ოქროს შემცველობა რამდენიმე ათეულჯერ აღემატება, ადრე ქიმიური ანალიზით აღმოჩენილი ოქროს შემცველობას. რუსი მეცნიერების მიერ შესწავლილ გრაფიტის სინჯებში ოქროს შემცველობა იყო 17,8 გრ/ტ-მდე – ეს მდიდარი ოქროს საბადოს დონეა. გრაფიტის მადნიდან ოქროს მოპოვების პერსპექტივაზე მეტყველებს ის რომ, ამ ტიპის საბადოები (უფრო ზუსტი წლოვანებით გვიან კემბრიამდელი-ადრეული პალეოზოური ხანისაა) ფართოდაა გავრცელებული რუსეთში და სერთოდ მსოფლიოში. არის ევროპაში, აშშ, ავსტრალიაში, აფრიკაში – პრინციპში უფრო ადვილი ჩამოსათვალია სადაც ასეთი საბადო არ არის. ამასთან პრაქტიკულად ყველა ისინი ადრე მუშავდებოდა, ხოლო დღეს მდებარეობენ კარაგად ათვისებულ ადგილებში, განვითარებული ინფრასტრუქტურით, მათ შორის სამრეწველო. ეს იმას ნიშნავს რომ აქ ოქროს მოსაპოვებლად არაა საჭირო მშენებლობების დაწყება ცარიელ ადგილას, და რაც მთავარია არაა საჭირო ზედმეტი დანახარჯები, რაც აჩქარებს და აიაფებს წარმოებას.
გამოყენება
გრაფიტის გამოყენება დაფუძნებულია მის რამდენიმე უნიკალურ თვისებაზე.
საინტერესო ფაქტები
გრაფიტს ახასიათებს მაღალი დიამაგნეტიზმი
თოიდერიხ III
ლიტერატურა
კატეგორია:ფრანკთა მეფეები კატეგორია:მეროვინგები კატეგორია:გარდაცვლილი 690 კატეგორია:გარდაცვლილი 691
Doggystyle
Doggystyle — ამერიკელი რეპერ სნუპ დოგის სადებიუტო სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1993 წელს. დისკი გამოვიდა ლეიბლზე Death Row Records. მანამდე სნუპის წარმატებული დებიუტი უკვე შედგა Dr. Dre-ს ალბომზე The Chronic. ალბომის ჩაწერის პერიოდში სნუპი ფილიფ ვოლდერმერიანის მკვლელობაში დაადანაშაულეს და დააპატიმრეს. იგი გაათავისუფლეს და კვლავ აიყვანეს 1996 წელს.
კრიტიკოსები ამ ალბომს თვლიან 1990-იანი წლების ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან დისკად და ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან ჰიპ-ჰოპ ალბომად. 2008 წლისათვის Doggystyle შეფასდა ოთხმაგი პლატინით. გამოსვლისთანავე გაიყიდა მისი 802.858 ალბომი. 2003 წლისათვის გაყიდული იყო მისი შვიდი მილიონი ასლი.
კრიტიკოსებმა დადებითად შეაფასეს ეს ალბომი ლირიკული ”რეალიზმის” გამო, რომელიც ჟღერს ალბომზე და სპეციფიკური ვოკალის გამო. Doggystyle მიიჩნევა ჰიპ-ჰოპის კლასიკად და შეტანილია გამოცემის „The Source“ 100 საუკეთესო რეპ-ალბომის სიაში, ისევე როგორც ჟურნალის „Rolling Stone“ შედგენილ 90-იანი წლების რჩეული ჩანაწერების რეიტინგში.
ალბომის სახელწოდებაში ხუმრობით ნახსენებია ძაღლი („ძაღლური სტილი“), თუმცა იგი ასევე აღნიშნავს პოზას სექსში.
სქოლიო
კატეგორია:სნუპ დოგის ალბომები კატეგორია:1993 წლის სადებიუტო ალბომები კატეგორია:Interscope Records-ის ალბომები კატეგორია:Death Row Records-ის ალბომები კატეგორია:ალბომები Dr. Dre-ს პროდიუსერობით
256
თარიღი უცნობია
*
ჯუჩი
ჯუჩი ( დ. 1181 — გ.1227) — მონღოლთა სარდალი, ხანი, ჩინგიზ-ყაენისა და ბორტეს უფროსი ვაჟი.
ჯუჩი მონაწილეობდა ციმბირის (1207-1209), ჩინეთის (1211-1215), შუა აზიის ქვეყნებისა (1219-1221) და დაშთე-ყივჩაყის დაპყრობაში. მან განსაკუთრებული წვლილი შეიტანა ხვარაზმის იმპერიის განადგურებაში. 1220 წელს მონღოლებმა პირადად მისი სარდლობით წარმატებული ლაშქრობა განახორციელეს ხვარაზმზე, გარკვეული წარმატებების შედეგად, დაიპყრეს და გაანადგურეს მოწინააღმდეგეთა დედაქალაქი — ურგენჩი. არსებობს ვარაუდი, რომ ხვარაზმზე ლაშქრობის დროს ჯუჩის უთანხმოება მოუვიდა თავის ძმასთან, ჩაღათასთან. მათ შორის დაპირისპირება გამოიწვია სწორედ ურგენჩის ხელში ჩაგდების საკითხმა.
1224 წელს, ჩინგიზ-ყაენის მიერ დაპყრობილი მიწების განაწილებისას საუფლისწულოდ ერგო მამული ირტიშიდან ურალამდე და შემდეგ დასავლეთისაკენ. ის ენერგიულად მართავდა თავის ულუსს, ისწრაფვოდა ტერიტორიების გაფართოებისაკენ, თუმცა მამამისის დაუკითხავად იღებდა გადაწყვეტილებებს, რის გამოც დაიმსახურა ჩინგიზ-ყაენის რისხვა.
ჯუჩი გარდაიცვალა 1227 წელს, გაურკვეველ ვითარებაში. იმავე წელს გარდაიცვალა მამამისიც, რომლის შემდეგადაც დიდი ყაენის ტიტული მიიღო ჯუჩის უმცროსმა ძმამ, უგედეიმ.
1240-იან წლებში ჯუჩის ვაჟებმა, ბათუმ და ორდამ რუსეთის ტერიტორიაზე დააფუძნეს მონღოლური, მილიტარისტული სახელმწიფო — ოქროს ურდო. ჯუჩის შთამომავლებმა დროთა განმავლობაში დააარსეს მრავალი სახელმწიფო, რომელთა შორის გამოსარჩევია თეთრი ურდო, დიდი ურდო, ნოღაის ურდო, შაიბანიდების სახელმწიფო, ყირიმის, ყაზანის, ასტრახანისა და ქასიმის სახანოები.
სქოლიო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1227 კატეგორია:ჩინგიზიდები კატეგორია:მონღოლი ყაენები
აჩეჰის ომი
აჩეჰის ომი (Perang Aceh, Atjehoorlog) — შეიარაღებული კონფლიქტი ნიდერლანდებსა და დამოუკიდებელ აჩეჰის (აჩეს) სასულთნოს შორის, კუნძულ სუმატრის ჩრდილოეთით. მიმდინარეობდა 1873-1904 წლებში და დამთავრდა ნიდერლანდების არმიის გამარჯვებით.
1873 წელს კუნძულ სუმატრაზე დაიწყო ნიდერლანდების მმართველობის წინააღმდეგ მიმართული მასობრივი საპროტესტო აქციები. აჯანყებულთა ხელმძღვანელობა ითავა ეროვნულმა ლიდერმა, სულთანმა მაჰმუდ შაჰ II-მ. ამავე წლის მარტში ნიდერლანდების 3000-კაციანმა სადამსჯელო რაზმმა მოახდინა აჩეჰის სასულთნოს დედაქალაქის ბანდა-აჩეხის ოკუპაცია და გამოაცხადეს ნიდერლანდების კოლონიურ მმართველობასთან აჩეხის შეერთება. ამბოხებულები აგრძელებდნენ წინააღმდეგობის გაწევას 1904 წლის კამპანიამდე.
ადგილობრივი მოსახლეობის აჯანყებები გაგრძელდა 1913 წლამდე, თუმცა გავლენას ვერ ახდენდა რეგიონში მიმდინარე მოვლენებზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ინდონეზიის ისტორია კატეგორია:XIX საუკუნის ომები კატეგორია:XX საუკუნის ომები
თავისუფალი ქალაქი დანციგი
გერმანიის მიერ პოლონეთზე თავდასხმის შემდეგ, დანციგის თავისუფალი ქალაქი გაუქმდა. მეორე მსოფლიო ომში გერმანია ამ ტერიტორიაზე ახორციელბდა ებრაელების დევნას. 1945 წლის პირველ თვეებში აქ საბჭოთა არმია შევიდა. ეს ტერიტორია შევიდა პოლონეთის შემადგენლობაში. მოგვიანებით დანციგმა მიიღო დღევანდელი სახელი და მას გდანსკი ეწოდა. საბოლოოდ გდანსკი პოლონეთის საკუთრებად აღიარეს, 1990 წელს გერმანიის გაერთიანების შემდეგ.
სქოლიო
კატეგორია:პოლონეთის ისტორია კატეგორია:გერმანიის ისტორია კატეგორია:გდანსკი კატეგორია:ევროპის ისტორიული სახელმწიფოები კატეგორია:ომებსშორისი პერიოდის ყოფილი სახელმწიფოები
Solenopsis celata
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
აარონ ლენონი
thumb|არონ ლენონი არონ ჯასტინ ლენონი (Aaron Lennon, დაბადებული 1987 წლის 16 აპრილს ლიდზში, ინგლისი) — პროფესიონალი ინგლისელი ფეხბურთელი. ამჟამად არის კლუბ „ტოტენჰემ ჰოტსპურისა“ და ინგლისის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მოთამაშე. ამჟამად, არონ ლენონი არის ინგლისის პრემიერ ლიგის ყველაზე დაბალი ფეხბურთელი. იგი ასევე მიჩნეულია ერთ-ერთ ყველაზე სწრაფ მოთამაშედ.
საკლუბო კარიერა
არონ ლენონის სათამაშო პოზიციაა შემტევი ნახევარმცველი, მარცხენა ან მარჯვენა ფლანგზე. მისი საკლუბო კარიერა დაიწყო საფეხბურთო კლუბ ლიდზ იუნაიტედის შემადგენლობაში, სადაც იგი 16 წლის ასაკში გახდა პრემიერლიგის ყველა დროის ყველაზე პატარა მოთამაშე.
2005 წელს განხორციელდა არონ ლენონის ტრანსფერი „ტოტენჰემ ჰოტსპურში“, რაც ლონდონურ კლუბს 1 მილიონი ფუნტი სტერლინგი დაუჯდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინგლისელი ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 1987 კატეგორია:ტოტენჰემ ჰოტსპურის ფეხბურთელები კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:ევერტონის ფეხბურთელები
კერინჩი-სებლატის ეროვნული პარკი
პარკი მოიცავს ბარისანის მთათა სისტემის დიდ ნაწილს და მათ შორის სუმატრის უმაღლეს მწვერვალ კერინჩის (3 805 მ). მრავლადაა სწრაფი მდინარეები, მღვიმეები, ცხელი წყაროები, ჩანჩქერები და უმაღლესი კალდერული ტბა მთელს სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში — გუნუნგ-ტუჯუჰი.
პარკი ფლორისა და ფაუნის ბიომრავალფეროვნებით გამოირჩევა. გავრცელებულია მცენარეთა 4 000-ზე მეტი სახეობა, მათ შორისაა მსოფლიოში უდიდესი ყვავილი Rafflesia arnoldii. ცხოველებიდან აღსანიშნავია: სუმატრის ვეფხვი, სუმატრის მარტორქა, სუმატრის სპილო, ბორნეოს ლეოპარდი, მალაიური ტაპირი. პარკში ასევე ბინადრობს ფრინველთა 370 სახეობა.
იელოუნაიფი
იელოუნაიფი (Yellowknife) — ქალაქი ჩრდილოეთ კანადაში. 1967 წლიდან ეს ქალაქი არის კანადის ტერიტორიის ჩრდილო-დასავლეთი ტერიტორიების ადმინისტრაციული ცენტრი. ეს ქალაქი გაშენებულია დიდი მონების ტბის სანაპიროზე. აქ მიედინება მდინარე იელოუნაიფი. იელონაიფი დაარსდა 1936/1937 წლებში.
2006 წლის აღერის შედეგად აქ სახლობს 18 700 ადამიანი, მოსახლეთა საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 157.2 ადამიანს. ქალაქ იელოუნაიფის ფართობი შეადგენს 136 კმ²-ს.
ამ ქალაქიდა 400 კილომეტრში მდებარეობს არქტიკული წრე, ეს ყველაფერი უდიდეს გავლენას ახდენეს ქალაქზე, ამის გამო აქ კლიმატი საკაოდ მკაცრია. ზამთარში აქ ტემპერატურა შეადგენს -22, -18, ხოლო ზაფხულობით — +18-+21°С. ყოველწლიური ნალექების რაოდენობა შეადგენს 280.7 მმ-ს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კანადის ქალაქები
ფილ კემპბელი
ფილიპ ანტონი კემპბელი (დ. 7 მაისი, 1961, პონტიპრიდი, უელსი) — ბრიტანელი გიტარისტი და სიმღერების ავტორი. უკეთ ცნობილია, როგორც ბრიტანული მძიმე მეტალ ჯგუფ მოუტერჰედის აჟამინდელი მთავარი გიტარისტი. ამ ჯგუფს იგი 1984 წელს შეუერთდა. იგი არის ასევე ჯგუფის Persian Risk ყოფილი გიტარისტი.
სქოლიო
კატეგორია:მოუტერჰედის წევრები კატეგორია:დაბადებული 1961 კატეგორია:ბრიტანელი გიტარისტები კატეგორია:დაბადებული 7 მაისი
ზინაიდა კვერენჩხილაძე
ზინაიდა კვერენჩხილაძე (დ. 25 აგვისტო, 1932, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ — გ. 2 სექტემბერი, 2011) — ქართველი მსახიობი.
1951 წელს თბილისის ქალთა 35-ე საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ, სწავლა განაგრძო შოთა რუსთაველის სახელობის საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტზე. 1956 წლიდან რუსთაველის თეატრის მსახიობი იყო. 1970 წლიდან პარალელურად მუშაობდა თეატრალური ინსტიტუტის მსახიობის ოსტატობის კათედრაზე რეჟისორის თანაშემწედ. 1974 წლიდან იყო მეტყველების კათედრის პედაგოგი. 1988 წელს მიენიჭა დოცენტის წოდება.
1990 წელს მისი ინიციატივით ჩამოყალიბდა დმანისის თეატრი–სტუდია „ქვემო ქართლი“ (ამჟამად  „ზინაიდა კვერენჩხილაძის სახელობის დმანისის დრამატული თეატრი“). მან მაყურებელთან ერთად მკითხველის ყურადღებაც მიიპყრო შესანიშნავი წიგნის „ჩემი ანტიგონეს“ პუბლიკაციით.
საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1968). საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1976). აღსანიშნავია როლები: სლავკა („ფილოსოფიის დოქტორი“), ლელა („ბახტრიონი“), ლიზი („წვიმის გამყიდველი“), ტურა („ჭინჭრაქა“), ელიზაბეტ პროქტორი („სეილემის პროცესი“), დედა („მზიანი ღამე“), ანტიგონე („ანტიგონე“), ფედრა („ფედრა“), მედეა („მედეა“), იოკასტე („ოიდიპოს მეფე“), კლეოპატრა („ანტონიოსი და კლეოპატრა“), ემილი დიკინსონი („ამჰერსტის მშვენება“), პონსია („ვთამაშობთ ჯინს“).
კვერენჩხილაძეს რამდენიმე კინოროლიც აქვს შესრულებული.
დაკრძალულია სამთავროს დედათა მონასტერში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 25 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1932 კატეგორია:გარდაცვლილი 2 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2011 კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
მუონიო
სქოლიო
კატეგორია:ლაპლანდიის მუნიციპალიტეტები (ფინეთი)
ოომიცეტები
ლიტერატურა
*
ჯუსტო პრატო
ჯუსტო პრატო — პატრი, თეატინელი მისიონერი.
პიეტრო ავიტაბილეს წინამძღოლობით სხვებთან ერთად 1632 წლის 10 ივლისს გორში ჩამოვიდა. აქ ყოფნისას შეადგინა და 1633 წლის 16 ოქტომბერს თარიღით ვატიკანში გაგზავნა ვრცელი რელაციონი, რომელშიც აღწერა საქართველოს მდგომარეობა. მისი სიტყვებით, იმ ხანებში სპარსეთში მრავალი გამაჰმადიანებული ქართველი იმყოფებოდა. შაჰის (ე. ი. შაჰ-სეფი I-ის) დედაც ქართველი იყო. რელაციონში მითითებულია, რომ შაჰ აბას I-მა საქართველოს მოოხრებისას აქედან გადაასახლა 60 000 კომლი, ჯუსტო პრატოს რელაციონი გამოუცემელია.
ლიტერატურა
კატეგორია:იტალიელი ქრისტიანი მისიონერები კატეგორია:თეატინელები
ლა-სერენა (ჩილე)
ლა-სერენა (La Serena) — ქალაქი და კომუნა ჩილეში. ამავე სახელობის კომუნის და კოკიმბოს რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.
კომუნის ფართობი – 1893 კმ². მოსახლეობა — 177 608 კაცი (2006). სიმჭიდროვე — 98,24 ად/კმ².
ქალაქი 1544 წლის 4 სექტემბერს დააარსა ესპანელმა კონკისტადორმა პედრო დე ვალდივიამ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩილეს ქალაქები კატეგორია:ჩილეს კომუნები
ივლიანთგორი
ივლიანთგორი — ნასოფლარი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის თიანეთის მუნიციპალიტეტში, ზარიძეების თემში. მდებარეობს ლიშოს მთის სამხრეთ-დასავლეთით, მდინარე ქუსნოს (ივრის აუზი) მარჯვენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 1200 მეტრზე. თიანეთიდან დაშორებულია 12 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.
სქოლიო
კატეგორია:ზარიძეების თემის ნასოფლარები
პალესტინური სამზარეულო
მინი|271x271პქ|ყატაიეფი პალესტინური სამზარეულო (مطبخ فلسطيني) — ტრადიციული პალესტინური კერძების ერთობლიობა, რომელიც აერთიანებს პალესტინელებისა და ამ მიწაზე მცხოვრები სხვა ეთნოსების გასტრონომიებს. ეს სამზარეულო მრავალი კულტურის დიფუზიის შედეგადაა მიღებული, რომლებიც სახლობდნენ ან სახლობენ პალესტინის მიწაზე. ეს ტერიტორია სხვადასხვა დროს იყო არაბეთის, ეგვიპტის, ისრაელის, სპარსეთის, ოსმალეთისა და ბრიტანეთის იმპერიების დაქვემდებარებაში და თითოეულმა მათგანმა მოახერხა თავისი კვალის დატოვება ადგილობრივ გასტრონომიაზე.
რეგიონში არსებული მულტიკულტურალიზმის გამო, პალესტინის სამზარეულო პატარა, რეგიონალურ გასტრონომიებად იყოფა, რამეთუ ყოველ მათგანს თავისი, ავთენტური გემოები და ტექნიკები აქვს. გალილეის რეგიონი უფრო ბრინჯისა და კიბბის კერძებითაა მდიდარი, დასავლეთის სანაპიროსთან არსებული რეგიონები ზღვის პროდუქტების, ოსპის, ცომეულისა და ხორცის ხშირი გამოყენებით ხასიათდება, რაც შეეხება ღაზას, აქ უფრო შეიმჩნევა ზოგადი, ლევანტური სამზარეულოს ძლიერი გავლენა. აღსანიშნავია, რომ ღაზელები დიდი რაოდენობით სანელებლებსა და წიწაკა ჩილის იყენებენ, თუმცა ასევე უყვართ მსუბუქი კერძები და სალათებიც.
პალესტინური გასტონომია მდიდარია დესერტებით. ისინი გამოყოფენ ყოველდღიურ და სადღესასწაულო ტკბილეულს. პალესტინური დესერტების უმეტესობაში გამოყენებულია შაქარი, ფინიკი, ცომი, კაკალი, ნუში და ფისტა. ანალოგიურადაა სასმელებიც. რამადანის დროს, როდესაც მზის ამოსვლიდან ჩასვლამდე ჭამა არ შეიძლება, ისინი თამარინდისა და გარგრის წვენებს სვამენ. დღის ნებისმიერ მონაკვეთში მიირთმევენ ყავასა და ჩაის. ალკოჰოლური სასმელები აქ არც ისე გავრცელებულია, თუმცა პალესტინის ქრისტიან მოსახლეობაში დიდად პოპულარულია ლუდი.
ისტორია
მინი|260x260პქ|პალესტინური მანსაფი პალესტინას ერთობ რთული და დიდი ისტორია აქვს, რამაც მის სამზარეულოზეც იქონია გავლენა. VII საუკუნეში ეს ტერიტორია არაბებმა დაიპყრეს, რასაც მოჰყვა ადგილობრივი ხალხების: ებრაელების, ედომელების, ამონიელებისა და მოაბიტების მასობრივი გასახლება და იქ მუსლიმი მოსახლეობის ჩასახლება. ამ პერიოდში პალესტინური, განსაკუთრებით კი გალილეის მხარის კულინარია ძალიან დაემსგავსა მეზობელი სირიის სამზარეულოს. სირიისა და პალესტინის კულტურულ-ეთნოგრაფიულ დაახლოვებას ხელი სამი მუსლიმი დამპყრობლის: არაბების, სპარსელებისა და ოსმალების მმართველობამ შეუწყო. მინი|259x259პქ|ფალაფელი და [[ჰუმუსი]] როდესაც არაბებმა მთელი სირია და პალესტინა დაიპყრეს, მათ მარტივი კულინარიული უნარ-ჩვევები ჰქონდათ. ამ პერიოდისათვის მთელი მათი გასტრონომია იოგურტის, ფინიკის, ბრინჯისა და ცხვრის ხორცის კერძებით შემოიფარგლებოდა. საუკუნეების განმავლობაში იგი არც განვითარებულა, თუმცა მას შემდეგ, რაც აბასიანთა სახალიფოს დედაქალაქი ბაღდადში გადავიდა, არაბულ სამზარეულოში სპარსულმა ელემენტებმა შეაღწია, იქიდან კი პალესტინელებმაც ბევრი რამ აითვისეს. იერუსალიმელი გეოგრაფი ალ-მუქადდასი პალესტინურ კულინარიაზე წერდა:
1516 წელს პალესტინის ტერიტორიას ოსმალეთის იმპერია იპყრობს, რის შემდეგაც იწყება აქ თურქული სამზარეულოს ელემენტების დამკვიდრება. 1855 წელს დასრულებული ყირიმის ომის შემდეგ ოსმალთა გავლენა ამ რეგიონში საგრძნობლად შემცირდა, რის გამოც პალესტინაში დაიწყო ისეთი ქრისტიანული ხალხების მომრავლება, როგორებიც არიან: იტალიელები, ფრანგები, ბოსნიელები და ბერძნები. ისინი განსაკუთრებით ურბანულ ცენტრებში სახლედებოდნენ, მაგალითად: იერუსალიმში, იაფასა და ბეთლემში. ამ თემების პალესტინაში მომრავლებამ, ცხადია ადგილობრივი გასტონომიის მულტიკულტურიზებას დიდად შეუწყო ხელი.1950-60-იან წლებში სამზარეულოს ძირითადი პროდუქტები იყო ზეითუნის ზეთი, ორეგანო და პური. ისრაელის ჩამოყალიბებასთან ერთად, პალესტინურ სამზარეულოში თანდათან შეაღწია ებრაული სამზარეულოს ელემენტებმაც. მინი|256x256პქ|სხვადასხვა ტიპის ფახლავა
მთავარი კერძები და სასმელები
პალესტინურ სამზარეულოში სხვადასხვა კულტურისთვის დამახასიათებელი კერძი იყრის თავს. მაგალითად, აქ ძალიან პოპულარულია არაბული ჰუმუსი, ქუბბა და მაქლუბა, თუმცა ასევე გავრცელებულია სპარსული ფესვების მქონე ფახლავა, ინდური წარმოშობის ჰალვა და ფლავი, თურქული შაურმა, იტალიური ორეგანო და ა.შ. სხვა ცნობილი კერძებიდან აღსანიშნავია: ხუბზი, ფალაფელი, კანაფე, ფრიკე, მულუხია, ყატაიეფი და მრავალი სხვა.
რაც შეეხება სასმელებს, როგორც ყველა სხვა მუსლიმურ სახელმწიფოში, პალესტინაშიც ყველაზე პოპულარული ჩაი და ყავაა, რომელთაც დღის ყველა მონაკვეთში სვამენ. ძირითადად სვამენ შავ და ჟასმინის ჩაის, ხოლო ყავა თურქული და არაბულია პოპულარული. პალესტინელ ქრისტიანებში პოპულარულია ისეთი ალკოჰოლური სასმელები, როგორებიცაა: არაყი, ლიქიორი, ლუდი და ღვინო. აღსანიშნავია ისიც, რომ ბოლო პერიოდში აშკარად შეიმჩნევა პალესტინაზე დასავლური გავლენა, რაც იმაში გამოიხატება, რომ ამერიკული კოკა-კოლა და პეპსი-კოლა ერთ-ერთი ყველაზე მოთხოვნადი სასმელია მთელს ქვეყანაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:პალესტინური სამზარეულო
Solenopsis clarki
Solenopsis clarki — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Solenopsis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
დერ ზოლდატი
დერ ზოლდატი (გერმანულად „Der Soldat“, ქართულად „ჯარისკაცი“) — ავსტრიაში გამომავალი ერთადერთი სამხედრო-პოლიტიკური სპეციალური მედია საშუალება. „დერ ზოლდატს“ აქვს გაზეთის ფორმატი და გამოდის 24-ჯერ წლის განმავლობაში.
„დერ ზოლდატი“ აქვეყნებს ინფორმაციებს ავსტრიისა და საერთაშორისო უსაფრთხოებისა და თავდაცვის პოლიტიკის თემებზე.
ეს სპეციალური სამხედრო პუბლიკაციები განკუთვნილია სხვადასხვა განხრით მომუშავე ექსპერტებისათვის, აგრეთვე მათთვის, ვინც პოლიტიკაში, ეკონომიკაში, ჯარსა და მასმედიაში საზოგადოებრივი აზრის ჩამოყალიბებით, ან გადაწყეტილებების მიღებითაა დაკავებული.
უსაფრთხოებისა და თავდაცვის სფეროში ავსტრიული „დერ ზოლდატი“ წარმოადგენს საინფორმაციო და საკომუნიკაციო პლატფორმას.
გაზეთი 1956 წლიდან მჭიდროდ თანამშრომლობს ავსტრიის ქვეყნის თავდაცვის ფედერალურ სამინისტროსთან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სამხედრო გაზეთები კატეგორია:ავსტრიის გაზეთები კატეგორია:გერმანულენოვანი გაზეთები
ჟან ბატისტ ჟოზეფ ფურიე
ჟან ბატისტ ჟოზეფ ფურიე (Jean Baptiste Joseph Fourier; დ. 21 მარტი 1768 — გ. 16 მაისი 1830) — ფრანგი მათემატიკოსი. პარიზის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1817). ოსერში დაამთავრა სამხედრო სკოლა, იქვე მუშაობდა მასწავლებლად. 1736-1798 წლებში პოლიტექნიკურ სკოლაში ასწავლიდა. ფურიეს პირველი შრომები ეძღვნება ალგებრას. უკვე 1796 წელს წაკითხულ ლექციებში გადმოსცა თეორემა ალგებრული განტოლების იმ ნამდვილი ფესვების შესახებ, რომელიც მოცემულ საზღვრებს შორისაა (გამოაქვეყნა 1820 წელს). ფურიე ძირითადად მუშაობდა მათემატიკური ფიზიკის საკითხებზე. 1822 წელს გამოაქვეყნა ცნობილი ნაშრომი „სითბოს ანალიზური თეორია“, რომელმაც დიდი როლი ითამაშა მათემატიკის ისტორიაში. ამ ნაშრომში ფურიემ გამოიყვანა თბოგამტარობის დიფერენციალური განტოლება და განავითარა მისი ამოხსნის მეთოდები, რომელთა საფუძველია ფუნქციის წარმოდგენა ტრიგონომეტრიული მწკრივებით. „სითბოს ანალიზური თეორია“ საწყისი წერტილი იყო ტრიგონომეტრიულ მწკრივთა თეორიისა და მათემატიკური ანალიზის ზოგიერთი მნიშვნელოვანი პრობლემისათვის. ფურიეს სახელს ატარებს მათემატიკის მრავალი თეორემა და ცნება.
სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი მათემატიკოსები
შერონ სტოუნი
შერონ ფონ სტოუნი (Sharon Vonne Stone; დ. 10 მარტი, 1958, მიდვილი, პენსილვანია) — ამერიკელი კინომსახიობი.
ბიოგრაფია
მისი კინოკარიერა დაიწყო 1980 წელს, როცა მან ვუდი ალენის ფილმში „ვარსკვლავური მტვრის მოგონებები“ ითამაშა. შემდგომში იგი ძირითადად მეორეხარისხოვან როლებს ასრულებდა ისეთ ფილმებში, როგორიც იყო „პოლიციის აკადემია 4“, „ჯექსონის ქმედება“ და „სრული დაბნელება“. „ძირითადი ინსტინქტის“ შემდგომ, როდესაც მისი თავბრუდამხვევი კინოკარიერა დაიწყო და რისთვისაც პირველად იქნა წარდგენილი ოსკარზე, შერონ სტოუნს უმთავრესად ეროტიკულ თრილერებში იღებენ, ის 90-იანი წლების ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული და ძვირადღირებული მსახიობი ქალი ხდება.
სუპერვარსკვლავად ქცეული სტოუნი ისეთი გრანდების გვერდით ჩნდება, როგორებიცაა რიჩარდ გირი, სილვესთერ სტალონე, უილიამ ბოლდუინი, რობერტ დე ნირო, იზაბელ აჯანი, კეთი ბეიტსი და დასტინ ჰოფმანი. მარტინ სკორსეზეს ფილმში „კაზინო“ დიდებულად შესრულებული როლისათვის იგი „ოქროს გლობუსით დააჯილდოვეს და ოსკარზე წარადგინეს.
1997 წელს სტოუნმა მთავარი როლი შეასრულა სამეცნიერო ფანტასტიკურ ფილმში „სფერო“, რამაც კინოკრიტიკოსებსა და მაყურებელთა შორის მორიგი აღიარება მოუტანა. იმავე წელს სტოუნმა გაიცნო გაზეთ „ჩიკაგო ეგზაიმნერის“ რედაქტორი ფილ ბრონშტეინი და ცოლად გაჰყვა. მათ 2003 წელს პატარა ბიჭი იშვილეს, ერთი წლის თავზე კი განქორწინდნენ.
დემი მურისა და ჯულია რობერტსის კვალდაკვალ სტოუნი მსხვილი ჰონორარებით გამოირჩევა ჰოლივუდში, მისი ერთ-ერთი ბოლო კინონამუშევრით, რომელსაც მაყურებელი 1992 წლიდან ელოდა, ძირითადი ინსტინქტის გაგრძელებაში (2006) შესრულებული როლით მან კოლოსალური თანხა 30 მილიონი დოლარი აიღო და ყველა რეკორდი მოხსნა მსოფლიოში ქალისთვის გადახდილი უმაღლესი ჰონორარით (მთელი 10 მლნ დოლარით გაუსწრო ჯულია რობერტსსა და დემი მურს).
1999 წლიდან შერონ სტოუნი მეტწილად ინტელექტუალური ხასიათის ფილმებში ჩნდება. „გლორიაში“ განსახიერებულმა მთავარმა როლმა მას მორიგი ოქროს გლობუსი მოუტანა. ფილმისათვის „ძლევამოსილი“ ის კიდევ ერთხელ იქნა ოქროს გლობუსზე წარდგენილი. 2000 წლის შემდეგ მან რადიკალურად შეცვალა შესრულების მანერა, რითიც კიდევ ერთხელ დაამტკიცა, რომ 48 წლის ასაკში (2006 წელს) კვლავინდებურად შეუძლია სექს-დივას როლის გასახიერება.
სტოუნი თავისუფალ დროს, ძირითადად, შვილის აღზრდას, საქველმოქმედო საღამოების მოწყობას და მხატვრული ლიტერატურის კითხვას უთმობს. სტოუნი ხშირი სტუმარია მსოფლიოს რამდენიმე წამყვანი ტელეარხის თოქ-შოუებისა. 90-იანი წლებიდან შერონ სტოუნი ხშირი სტუმარია სილამაზის კონკურსებისა და ახალგაზრდა მსახიობთა მიერ მოწყობილი თეატრალური დადგმებისა. მსახიობი შიდსთან ბრძოლის ორგანიზაციას უდგას სათავეში და წელიწადში რამდენიმეჯერ აწყობს საქველმოქმედო საღამოებს აივ-ინფიცირებულთა დასახმარებლად თანხების მოზიდვის მიზნით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1958 კატეგორია:დაბადებული 10 მარტი კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
ლაგურკა
300px|მინიატიურა|წმინდა კვირიკესა და ივლისტას მონასტერი — ლაგურკა ლაგურკა — შუასაუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, კვირიკესა და ივლიტეს მონასტრის ეკლესია, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფ. ხის მიდამოებში, მდ. ენგურის მარცხენა მხარეს, მაღალ მთაზე. .
მოყვითალო ფერის შირიმით ნაგებ დარბაზულ ეკლესიას სამხრეთით და ჩრდილოეთით მინაშენები აქვთ. დასავლეთ მხარეს აღმართულია ორსართულიანი სამრეკლო. ინტერიერში ნახევარწრიული საკურთხევლის აფსიდი დარბაზის ძირითადი სივრცისგან გამოყოფილია ქვის კანკელით. ცილინდრული კამარა ერთ საბჯენ თაღს ეყრდნობა. სიგრძივი კედლები დანაწევრებულია ორ-ორი თაღით. სარკმლები გაჭრილია აფსიდსა და დასავლეთ კედელში. ინტერიერი მოხატულია მეფის მხატვარ თევდორეს მიერ (1112) კალის ხევის ფეოდალთა დაკვეთით (აღნიშნულია დასავლეთ კედლის წარწერის შემორჩენილ ფრაგმენტში).
მოხატულობის ლაკონიურ სქემაში გამოსახულებათა შერჩევა გარკვეულად ასახავს ადგილობრივ ტრადიეციებს. აქცენტირებულია კვირიკესა და ივლიტეს ფიგურები დასავლეთ კედელსა და კანკელზე. ხოლო მათი ცხოვრების სცენები (კვირიკეს სიკვდილი, ივლიტეს თავის კვეთა) გამოსახულია სამხრეთ კედლის თაღებში. მხატვრობა მონუმენტური ხასიათისაა. მისი განაწილება კედლებზე მკაცრად შეესატყვისება ინტერიერის არქიტექტურულ დანაწევრებას. გამოსახულებათა ექსპრესიით და ემოციური გამომხატველობით, სცენათა თემატიკური შინაარსის ინტერპრეტაციით ლაგურკის მხატვრობა უნიკალურია არა მარტო ამ პერიოდის ქართული მონუმენტურ მხატვრობაში, არამედ საერთოდ შუა საუკუნეთა მხატვრობაში. იგი ერთ-ერთი ადრინდელი ნიმუშია იმ მიმართულებისა, რომელმაც თავი იჩინა ხელოვნებაში XII საუკუნის II ნახევრიდან.
მიწისძვრის დროს დაზიანებული მხატვრობა, როგორც წარწერიდან ჩანს, მოგვიანებით ნაწილობრივ განუახლებია უბრალო ხელოსანს (ძირითადად საკურთხეველში). ლაგურკაში თავმოყრილია როგორც ადგილობრივი შექმნილი, ისე სხვა ქვეყნებიდან შემოტანილი შუა საუკუნეთა ხელოვნების ძეგლები (ჯვრები, ჭედური და ფერწერული ხატები, მინანქრები და სხვა).
სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში
ბუკერის პრემია
ბუკერის პრემია (Booker Prize) — ყველაზე პრესტიჟული ჯილდო მსოფლიოში ინგლისურ ლიტერატურაში. ენიჭება ავტორს, რომელიც თანამეგობრობის ქვეყნების ან ირლანდიის რესპუბლიკის მოქალაქეა, ინგლისურ ენაზე დაწერილი რომანისთვის. პრემიას თან ახლავს ფულადი ჯილდო 50 ათასი ფუნტი სტერლინგის ოდენობით (2002 წლამდე 21 ათასი ფუნტი იყო). პირველი პრემია გაიცა 1969 წელს. 2002 წლიდან ბუკერის პრემიის სპონსორია კომპანიათა კონცერნი „მენი“. შედეგად მისი სრული ოფიციალური სახელია The Man Booker Prize.
პრემიის მინიჭება შემდეგი სქემით ხდება: თავდაპირველად ყოველწლიურად განახლებადი საკონსულტაციო კომიტეტი, რომელშიც შედიან ორი გამომცემელი და მწერალთა, ლიტერატურულ აგენტთა, კინომეწარმეთა, ბიბლიოთეკებისა და თავად ბუკერის პრემიის ფონდის თითო წარმომადგენელი, ადგენს დაახლოებით 100 წიგნის სიას. იგივე კომიტეტი ამტკიცებს ხუთწევრიან ჟიურის, რომლის წევრები, როგორც წესი, ხდებიან წამყვანი ლიტერატურული კრიტოკოსები და მწერლები, მეცნიერების ღირსეული წარმომადგენლები, გავლენიანი საზოგადოებრივი ფიგურები. აგვისტოში ჟიური აქვეყნებს ე.წ. ლონგლისტს (გრძელი სია), რომელშიც 25-მდე კანდიდატია შესული, ხოლო სექტემბერში ამ სიიდან ექვსი მონაწილე პრემიის „შორტლისტში“ (მოკლე სია) შედის. ბუკერის პრემიის გამარჯვებული ცხადდება ოქტომბერში სპეციალურ ცერემონიაზე.
ბუკერის პრემიის ოთხი მფლობელი — უილიამ გოლდინგი, ნადინ გორდიმერი, ვიდიადჰარ ნაიპოლი და ჯონ მაქსველ კუტზეე — შემდგომში გახდა ნობელის პრემიის ლაურეატი ლიტერატურის დარგში. 1999 წელს ჯონ მ. კუტზეე პირველი მწერალი გახდა, რომელმაც ბუკერის პრემია ორჯერ მოიპოვა. ორ წელიწადში ეს მიღწევა გაიმეორა ავსტრალიელმა მწერალმა პიტერ კერიმ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლიტერატურული ჯილდოები კატეგორია:ინგლისური ლიტერატურა კატეგორია:1968 წელს დაარსებული დაჯილდოების ცერემონიები‎
ზაქარია ჩხიკვაძე
ზაქარია ივანეს ძე ჩხიკვაძე (დ. 23 ნოემბერი, 1862, თელავი — გ. 27 აპრილი, 1930, თბილისი) — ქართველი ლოტბარი, პედაგოგი, ფოლკლორისტი, მრავალი სამუსიკო სკოლის დამაარსებელი, საქართველოს ფილარმონიული საზოგადოების ერთ-ერთი დამფუძნებელი, მრავალი ქართული ხალხური სიმღერისა და საგალობლის შემგროვებელი, ქართულ სიძველეთა დამცველი. ქართველი მუსიკათმცოდნისა და პედაგოგის გრიგოლ ჩხიკვაძის მამა.
განათლება
დაწყებითი განათლება თელავის სასულიერო სასწავლებელში მიიღო. გამოირჩეოდა მშვენიერი ხმით და სასწავლებლის გუნდში გალობდა. 1884 წელს დაამთავრა თბილისის სასულიერო სემინარია. აქ, მელიტონ ბალანჩივაძესთან ერთად, ვ. აუშევთან მიიღო პირველდაწყებითი სამუსიკო განათლება, შემდეგ კი სწავლა ხარლამპი სავანელთან განაგრძო. ზაქარია ჩხიკვაძემ, ჯერ კიდევ თბილისის სასულიერო სემინარიის მოწაფემ, სემინარიელებისაგან შეადგინა მცირე გუნდი, რომელსაც თავად ხელმძღვანელობდა. იგი თავის გუნდს უძველეს კახურ სიმღერებს ასწავლიდა. დახმარებისათვის მან კახური ხალხური სიმღერის საუკეთესო მცოდნესა და უბადლო შემსრულებელს სოსიკო კოზმანაშვილს მიმართა. 1883 წ. ი. რატიშვილის ბინაზე, სადაც გუნდი მეცადინეობდა, ჩატარდა სემინარიის პედაგოგებთან გამოსათხოვარი საღამო. გუნდის გალობით ყველა მოხიბლული და კმაყოფილი დარჩენილა. ცრემლმორეულ სოსიკო კოზმანაშვილს კი ყველა გადაუკოცნია და უთქვამს: „ახლა შვილებო, თუნდაც მოვკვდე... საფლავში არ ჩამყვება და მით სამუდამოდ აღარ დაიკარგება ხმატკბილი კახური სიმღერები“.