cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
აზერბაიჯანის ისტორია
გვიანი XVIII და ადრეული XIX საუკუნის სახანოები
10 წლის მოგვიანებით, ნადირ შაჰის მკვლელობის შემდეგ, 1747 წელს, ირანი ნაწილებად დაიშალა. ამ ნაწილებს რამდენიმე სპარსი მმართველი ედგა სათავეში და მუსლიმანურ სახანოებს წარმოადგენდნენ, თუმცაღა რჩებოდნენ თვითგამოცხადებულ დამოუკიდებელ სახელმწიფოებად. ასეთი დე ფაქტო დამოუკიდებელი სახანო იყო შირვანი, ბაქო, ყარაბაღი, განჯა, ქუბა, შაკი, ტალიში, ერევანი, ნახჩევანი და სხვა ქალაქი–სახელმწიფოები. ამ სახანოებს ერთმანეთში მუდმივად ჰქონდათ გაჩაღებული ბრძოლა. ყველაზე ძლიერი ჩრდილოეთის ხანებს შორის ქუბის ხანი, ფათ'ჰ ალი ხანი იყო, რომელმაც ბევრი მეზობელი სახანო შემოიერთა და ტაბრიზზეც კი მოაწყო ექსპედიცია, ებრძოდა რა ზენდების დინასტიას. მეორე ძლიერი ხანი ყარაბაღის სახანოს ჰყავდა, რომელმაც დაიმორჩილა ნახჩევანის სახანო და ერევანის ნაწილები. მდინარე არაქსის ჩდილოეთ ტერიტორია, რომელზეც თანამედროვე აზერბაიჯანის რესპუბლიკაა გაშენებული, ირანს ეკუთვნოდა სანამ მას რუსები დაიმორჩილებდნენ. 1796 წლისთვის აღა მუხამედ კაჯარმა მოაწყო ლაშქრობა და დაიპყრო აზერბაიჯანი და საქართველო. ამ დროს ზოგიერთმა სახანომ მიიღო საბედისწერო გადაწყვეტილება, დახმარება ეთხოვათ რუსეთისთვის, როდესაც აზერების უმეტესობა კმაყოფილი იყო კაჯარების მმართველობით. რუსებს, რომლებიც ამ დროისთვის უკვე აკონტროლებდნენ საქართველოს, დაპყრობილი ჰქონდათ სახანოების უმეტესობა კავკასიაში 1806 წლისთვის. ამ მოვლენას კაჯარებმა ომის გამოცხადებით უპასუხეს, რომელიც 1813 წელს დასრულდა, როდესაც რუსები ტაბრიზში შეიჭრნენ.
'''პროფ. თადეუს სვიეტოვსკი წერს:'''
"რუსული ხანმოკლე, მაგრამ წარმატებული სამხედრო კამპანია 1812 წელს გულისტანის ზავით დასრულდა, რომელიც მომდევნო წლის 12 ოქტომბერს დაიდო. ზავით რუსეთის იმპერიაში ირანის ვრცელი ტერიტორია შევიდა, დაღესტნის ჩათვლით. ასევე მასში შედიოდა საქართველო იმერეთის, გურიი, სამეგრელოს და აფხაზეთის პროვინციებით. რუსეთმა შეიერთა ყარაბაღის, განჯის, შაკის, შირანის, დერბენტის, ქუბის, ბაქოს და თალიშის სახანოები."
სვანტე კორნიელზე დაყრდნობით:
"1812 წელს რუსეთმა დაასრულა თურქეთთან ბრძოლა და ირანისკენ გაილაშქრა, ეს გახდა საფუძველი 1813 წელს გულისტანის ზავისა, რამაც რუსეთს უზარმაზარ ტერიტორიებზე კონტროლი მისცა, რომლებიც ამ დრომდე ირანული ნომინალური მმართველობის ქვეშ იმყოფებოდნენ. მთლიანი დაღესტანი და საქართველო სამეგრელო–აფხაზეთით რუსეთს გადაეცა. რუსეთს გადაეცა ასევე აზერის 8 სახანო (ყარაბაღი, განჯა, ქუბა, შაკი, შირვანი, თალიში, ბაქო და დერბენტი). როგორც დავინახეთ სპარსელებმა მიიღეს რუსეთის გამოწვევა და შედეგად სამხედრო კატასტროფა შერჩატ ხელთ. ირანმა დაკარგა კონტროლი მთელ აზერბაიჯანზე და 1822 წელს რუსები მათ თურქმენეთის წარმთმევითაც დაემუქრნენ, იმ შემთხვევაში თუ ირანი ომში მიყენებულ ზარალს არ აუნაზღაურებდა. ამ პრობლემის გადაჭრაში ირანს ინგლისელები დაეხმარნენ, თუმცა ფაქტი იყო ერთი, რომ რუსეთის ჯარები უკვე სამხრეთით, ტაბრიზისკენ მარშირებდნენ. თუმცა განსაზღვრული ტერიტორიები (მათ შორის ტაბრიზიც)ირანს დაუბრუნდა. რუსეთი ტერიტორიული ექსპანსიის მწვერვალზე იმყოფებოდა."
კემბრიჯის ირანის ისტორიაზე დაყრდნობით:
''"მაშინაც კი როდესაც პლატოს მმართველები არასში სიუზერენიტეტის განხორციელებისთვის სახსრების უკმარისობას განიცდინენ, მეზობელი სახანოები ჯერ კიდევ მიიჩნეოდნენ ირანის სატელიტ ქვეყნებად. ბუნებრივია ეს ის სახანოები იყო, რომლებიც ყველაზე ახლოს მდებარეობდნენ აზერბაიჯანის პროვინციასთან და რომლებსაც ყველაზე ხშირად გამოუცდიათ ირანული სიუზერენიტეტის დამყარების ცდების სიმწარე: არასის გასწვრივ მდებარე ერევანი, ნახჩევანი და ყარაბაღის სახანო, თარიშის ცის–არასის სახანო, რომლის შტაბ–ბინაც ლანკარანში მდებარეობდა და აქედან გამომდინარე მნიშვნელოვანი სტრატეგიული ცენტრი იყო და ხშირად განიცდიდა ზეწოლას ორივე მხრიდან, ტაბრიზის და რაშთის მხრიდან. ასევე განჯის სახანო და გურჯისტანის ვალი (საქართველოს სამხრეთ–აღმოსავლეთში ქართლ–კახეთის სამეფოს მმართველი) ნაკლებად გამოსადეგი თავდაცვის მიზნებისთვის, მოიხსენიებოდნენ შაჰის ვასალებად, ასევე იყო შაკის და შირვანის სახანო, მდინარე მტკვრის ჩრდილოეთით. კონტაქტები იარანსა და ბაქო–ქუბას სახანოებს შორის შედარებით უმნიშვნელო იყო, ხოლო ანზალთან და რაშთასთან საზღვაო ვაჭრობით შემოიფარგლებოდა. თუმცაღა სიუზერენიტეტის სიმტკიცე მაინც დიდად იყო დამოკიდებული შაჰის პიროვნულ თვისებებზე, რათა მისი სურვილისთვის ვასალი ქვეყნების მმართველებს ანგარიში გაეწიათ, მისი სურვილი ხომ ერთობ სამძიმო იყო მათთვის."''
რუსული მმართველობა
რუსეთის გამარჯვების შემდეგ, კაჯარული ირანი იძულებული გახდა ხელი მოეწერა გულისტანის 1813 წლის ზავს, რითაც ფორმალურად ამოწმებდა დაკარგული ტერიტორიების რუსეთის მფლობელობაში გადასვლას. ადგილობრივი სახანოები გაუქმდა (მაგ. ბაქო და განჯა) ან რუსეთის პატრონაჟს დაექვემდებარა. რუსეთ–სპარსეთის ომი, რომელიც 1826-28 წლებში მიმდინარეობდა კვლავ ირანის არმიის მარცხით დასრულდა. 1828 წელს კი ირანი რუსეთის მიერ ნაკარნახევ მეორე ხელშეკრულებას, თურქმანჩის სამშვიდობო მოლაპარაკებას აწერს ხელს, რითაც იგი რუსეთს კავკასიურ ტერიტორიებს აბარებს. ხელშეკრულებამ გადო ამჟამინდელი საზღვარი აზერბაიჯანსა და ირანს შორის, რითაც ბოლო მოეღო სახანოების მმართველობას. რუსეთის კონტროლირებად ტერიტორიაზე ორი პროვინცია დაარსდა, რომელმაც შეადგინა თანამედროვე რესპუბლიკა – ელისავეტპოლი (განჯა), დასავლეთით და შამახა, აღმოსავლეთით.
თავიდან რუსეთი, აზერბაიჯანის საშინაო საქმეებში არ ერეოდა და ქრისტიანობის პოპულარიზაციაც მინიმალური იყო. 1858 წლის მიწისძვრის შედეგად დედაქალაქი შამახადან ბაქოში გადაიტანეს, ამ მოვლენამ შემდეგში დიდი მნიშვნელობა შეიძინა.
XIX საუკუნის 70–ან წლებში პეტროლიუმის აღმოჩენამ და ექსპლოატაციამ ეკონომიკის უპრეცედენტო ზრდა და განვითარება გამოიწვია, რაც I მსოფლიო ომამდე გრძელდებოდა და რამაც შესამჩნევი კონტრასტი შექმნა კაპიტალისტურ ევროპასა და ადგილობრივ მუსლიმანურ სამუშაო ძალას შორის. 1900 წლისთვის, რუსეთის იმპერიიდან, ირანიდან და სხვა ადგილებიდან მუშა ხელის მიგრაციის გამო ბაქო მოსახლეობა 10 000–დან 250 000–მდე გაიზარდა. ეკონომიკურმა აყვავებამ აზერბაიჯანში, ნაციონალისტური ინტელიგენციის საზოგადოების ჩამოყალიბება გამოწვია, რომელიც ნასაზრდოები იყო ევროპული და ოტომანური იდეებით. გავლენიანი მოაზროვნეები, როგორებიც არიან ჰასან ბეი ზარდაბი, მირზა ფათალი ახუნდოვი და მოგვიანებით, ჯალილ მამადღულუზადე, მირზა ალაკბარ საბირი, ნარიმან ნარიმანოვი და სხვები აღდგნენ სიღარიბის, გაუნათლებლობის, ექსტრემიზმის წინააღმდეგ და გაატარეს რეფორმები განათლებაში, მოახერხეს უფლებაჩამორთმეული კლასების ემანსიპირება, ქალთა ჩათვლით. სწორედ ამ მოაზროვნეებმა მისცეს ბიძგი ქვეანაში ნაციონალისტური იდეების გავრცელებას. ასევე ფილანტროპისტი მილიონერების, როგორიც იყო ჰაჯი ზეინალაბდინ თაღიევი, ფინანსურმა დახმარებამ დიდად განაპირობა აზერბაიჯანული ბურჟუაზიის შექმნა.
უბედურების მომტანი აღმოჩნდა რუსეთ–იაპონიის ომი, რომლის შემდეგაც ბაქოში ეკონომიკური და პოლიტიკური კრიზისი დაიწყო, რაც თავის მხრივ განაპირობა 1904 წელს ნავთობის მუშების პირველმა მასიურმა გაფიცვამ. 1905 წელს კი, რუსეთის პირველი რევოლუციის დროს, კლასების და ეთნოსების დაპირისპირება მუსლიმანურ–სომხურ ეთნიკურ აჯანყებაში გადაიზარდა. ცარისტულმა მთავრობამ, ფაქტობრივად ექსპულატაცია გაუწია ეთნიკურ და რელიგიურ დაპირისპირებას, რათა შეენარჩუნებინა კონტროლი “დაჰყავი და იბატონეს” პოლიტიკით.
სიტუაცია 1906–1914 წლებში გაუმჯობესდა, როდესაც აზერბაიჯანმა რუსეთსა და მუსლიმანურ ქვეყნებს გააცნო შეზღუდული საპარლამენტო სისტემა, სადაც აზერის ინტერესების აქტიური ხელშეწყობა მიდიოდა. 1911 წელს ჩამოყალიბდა პან თურქისტთა და პან ისლამისტთა მუსავათის (თანასწორობის) პარტია, რომელიც ჩაგონებული იქნა ცენტრალური მოდერნიზაციის იდეოლოგიის მემარცხენეს, მამედ არმინ რასულზადეს მიერ.
აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკა
thumb|left|[[მამედ ამინ რასულზადე 1918 წელს აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის ერთ-ერთი დამაარსებელი ლიდერი და ორატორი, ფართოდ მოიაზრებოდა როგორც აზერბაიჯანის ნაციონალური ლიდერი.]]
1917 წელს რუსეთის იმპერიის დანგრევის პირზე, განჯაში, 28 მაისს დამოუკიდებელი რესპუბლიკა გამოცხადდა, 1918 წელს კი წარუმატებლობით დასრულდა მცდელობა შექმნილიყო ტრანსკავკასიური რესპუბლიკა სომხეთთან და საქართველოსთან ერთად. ისლამურ სამყაროში ეს იყო პირველი დემოკრატიული რესპუბლიკა. თუმცა, ბაქოში თურქი-მუსლიმები ნურუ ფაშას წინამძღოლობით ბოლშევიკების, დაშნაკების და მენშევიკების კოალიციებს ებრძოდნენ. ეს კოალიცია ცნობილი როგორც "ბაქოს კომუნა" გახდა მიზეზი ან ამ კოალიციამ დაუშვა რომ კარგად შეიარაღებულ დაშნაკ-სომხურ ძალებს მოეწყოთ ადგილობრივი მუსლიმანების ხოცვა-ჟლეტა. მოგვიანებით, ეს კოალიცია დაიშალა და მას 1919 წლის ივლისში ბრიტანული მთავრობის მიერ კონტროლირებადი კოალიცია, ცნობილი როგორც ცენტრალური კასპიის დიქტატურა, ჩაენაცვლა. თუმცა, ბაქო 1918 წლის 15 სექტემბერს აზერ–ოტომანებმა აიღეს და იქიდან ბრიტანული ძალები და სომეხი მოსახლეობა განდევნეს. ოტომანების იმპერია 1918 წლის 30 ოქტომბერს ჩაბარდა და ბაქო კვლავ ბრიტანულ საოკუპაციო ჯარებს გადაეცა.
აზერბაიჯანში გამოცხადდა რესპუბლიკა და მისი პირველი პარლამენტი 1918 წლის 5 დეკემბერს გაიხსნა. ბრიტანულმა ადმინისტრაციამ ღიად არ აღიარა რესპუბლიკა, თუმცა მასთან დახურულად თანამშრომლობდა. 1919 წლის შუა ხანებისთვის აზერბაიჯანში სიტუაცია ასე თუ ისე სტაბილური გახდა და 1919 წლის აგვისტოსათვის ბრიტანულმა ჯარებმა იგი დატოვა. თუმცა, ადრიანი 1920 წლისათვის, რუსეთის სამოქალაქო ომში ბოლშევიკური ძალების გამარჯვების შემდეგ ახალგაზრდა რესპუბლიკის არსებობას დიდი საფრთხე დაემუქრა, ამას დაემატა ასევე კონფლიქტი სომხეთთან ყარაბაღის თაობაზე.
1920 წლის იანვარში, ვერსალის პარიზის მშვიდობის კონფერენციაზე აზერბაიჯანმა მოკავშირეებისგან დე ფაქტო აღიარება მიიღო. რესპუბლიკა იმართებოდა ხუთი კაბინეტით, რომლებიც მუსავათის კოალაციიდან ჩამოყალიბდა, ესენი იყო სოციალისტური ბლოკი, დამოუკიდებლები, ლიბერალები, სოციალ–დემოკრატიული პარტია და კონსერვატები. პირველ სამ კაბინეტში პრემიერი ფათალი ხან ხოისკი იყო, დანარჩენ ორში ნასიბ იუსიფბეილი. პარლამენტის პრეზიდენტი, ალიმარდან ტოპჩუბასევი, ქვეყნის მეთაურად ცნეს. ამ რანგშივე წარადგინა მან აზერბაიჯანი ვერსალის პარიზის მშვიდობის კონფერენციაზე 1919 წელს.
აზერბაიჯანელი დისიდენტების მეოხებით, წითელი არმია 1920 წლის 28 აპრილს აზერბაიჯანში შეიჭრა. აზერბაიჯანის ახლადჩამოყალიბებული არმიის დიდი ნაწილი ყარაბაღის აჯანყების ჩაცხრობაში იყო ჩაბმული. აზერებმა საკუთარი 1918–20 წლების რესპუბლიკა ადვილად ან მალე არ დათმეს. 20 000 აზერბაიჯანელი დაიღუპა რუსული დამპყრობელი ძალის წინააღმდეგ. თუმცა, უნდა აღნიშნოს რომ აზერბაიჯანში საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის დამყარება გაცილებით ადვილი აღმოჩნდა, რადგან სოციალისტურ იდეოლოგიას ბევრი მხარდამჭერი გამოუჩნდა ბაქოს ინდუსტრიული მუშების სახით. იმავე დღეს საბჭოთა მთავრობა ოფიციალურად გამოცხადდა ნარიმან ნარიმანოვის ხელმძღვანელობის ქვეშ. წლის დასასრულამდე იგივე ბედი ეწია სომხეთსაც და 1921 წლის მარტში საქართველოს.
საბჭოთა აზერბაიჯანი
thumb|200px|right|აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის პირველი შენობა [[განჯაში]] ნაციონალური მთავრობის ბოლშევიკურ ძალებთან მშვიდობიანი ჩაბარების შემდეგ, აზერბაიჯანი 1920 წლის 28 აპრილს საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკად გამოცხადდა. ცოტა ხანში კი ბაქოში 1920 წლის სექტემბერს აღმოსავლეთის ხალხების კონგრესი ჩატარდა. ფორმალურად სახელმწიფო დამოუკიდებელი იყო, მაგრამ რეალურად იგი საბჭოთა ხელისუფლების მიერ იმართებოდა მოსკოვიდან. ის სომხეთთან და საქართველოსთან ერთად 1922 წლის მარტში ამიერკავკასიის საბჭოთა ფედერაციულ სოციალისტურ რესპუბლიკაში (ასფსრ) გაერთიანდა. 1922 წლის დეკემბერში ხელმოწერილი შეთანხმების თანახმად, ასფსრ საბჭოთა კავშირის ოთხი ძირითადი რესპუბლიკიდან ერთ-ერთი გახდა. 1936 წელს ასფსრ დაიშალა და იგი საბჭოთა კავშირის შიგნით სამი ცალკე რესპუბლიკად გადაიქცა.
როგორც კავშირის სხვა რესპუბლიკები, 1930-ან წლებში აზერბაიჯანსაც შეეხო სტალინის ჩატარებული "წმენდა". ამ პერიოდში, ზოგჯერ მოხსენიული როგორც "წითელი ტერორი", დახოცეს ათასობით ადამიანი, ისეთი გამოჩენილი აზერბაიჯანელი ფიგურების ჩათვლით როგორებიც იყვნენ ჰუსეინ ჯავიდი, მიკაილ მუშვიგი, რუჰულა ახუდოვი, აინა სულთანოვა და სხვები. აზერბაიჯანში წმენდას მირ ჯაფარ ბაგიროვი უძღვებოდა, აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის პირველი მდივანი, რომელიც სტალინის ბრძანებებს უსიტყვოდ ასრულებდა. მისი მთავარი სამიზნე იყო ინტელიგენცია, მაგრამ მან ასევე გაანადგურა კომუნისტური ლიდერები, რომლებსაც სიმპათია გააჩნდათ ოპოზიციის მიმართ ან რომლებიც ერთ დროს პან-თურქიზმისკენ იხრებოდნენ ან ჰქონდათ კავშირი ირანში ან თურქეთში რევოლუციურ მოძრაობებთან.
1940-ანი წლების განმავლობაში, აზერბაიჯანის სსრ საბჭოთა კავშირის გაზისა და ნავთობის ძირითადი მიმწოდებელი, განსაკუთრებით ნაცისტურ გერმანიასთან ომის დროს, მნიშვნელოვანი სტრატეგიული რეგიონი იყო. გერმანელების შეჭრამ საბჭოთა კავშირში 1941 წლის ივნისში, 1942 წლის ივლისში დიდ კავკასიონს მიაღწია, მაგრამ გერმანელებს არასდროს გადაუკვეთავთ აზერბაიჯანის საზღვარი. მრავალი აზერბაიჯანი განსხვავებული ჩინით იბრძოდა საბჭოთა არმიაში (დაახლოებით 600 000-800 000), აზერი გენერალ-მაიორი აზი ასლანოვი ორჯერ დააჯილდოვეს საბჭოთა კავშირის გმირის მედლით. დაახლოებით 400 000 აზერბაიჯანელი დაიღუპა მეორე მსოფლიო ომში. ასევე, გერმანელებს ჰქონდათ უშედეგო მცდელობები, რომ ეთანამშრომლათ ემიგრირებულ პოლიტიკურ ფიგურებთან, ყველაზე ცნობილია ამინ რასულზადე.
დე-სტალინიზაციის პოლისებმა და გაუმჯობესებებმა 1950-ანი წლების შემდეგ, აზერბაიჯანის უმეტეს ნაწილში უკეთესი განათლება და საცხოვრებელი პირობები მოიტანა. ეს პროცესი დაემთხვა სწრაფი ურბანიზაციისა და ინდუსტრიალიზაციის პერიოდს. ამ ცვლილებების პერიოდში ამოქმედდა სბლიჟენიეს (დაახლოება) ინსტიტუტები, რომელთა მიზანი სსრკ-ს ხალხების მონოლითურ საბჭოთა ნაციად ქცევა იყო.
1960-ან წლებში საბჭოთა სისტემის სტრუქტურული კრიზისის ნიშნები გამოჩნდა. აზერბაიჯანის ნავთობის ინდუსტრიამ დაკარგა თავისი მნიშვნელობა საბჭოთა ეკონომიკაში, ნაწილობრივ ეს განპირობებული იყო იმით, რომ ნავთობის წარმოებამ საბჭოეთის სხვა რეგიონებში გადაინაცვლა და ნაწილობრივ იმით, რომ გამოიფიტა ყველა ცნობილი ნავთობით მდიდარი ტერიტორია. შედეგად, აზერბაიჯანს ყველაზე დაბალი ზრდა ჰქონდა პროდუქტიულობასა და ეკონომიკურ სარგებელში სხვა საბჭოთა რესპუბლიკებს შორის, თუ ტაჯიკეთს არ ჩავთვლით. ეთნიკური შეხლა-შემოხლა, ძირითადად სომხებსა და აზერბაიჯანელებს შორის იზრდებოდა, მაგრამ ძალადობა ჩაახშეს.
სტრუქტურული კრიზისის დასრულებისათვის მთავრობამ მოსკოვიდან, 1969 წელს, აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის პირველ მდივნად ჰეიდარ ალიევი დანიშნა. ალიევმა დროებით გააუმჯობესა ეკონომიკური მდგომარეობა და ალტერნატიული ინდუსტრიები წამოსწია წინ, როგორიცაა ბამბა. მან ასევე გადაახალისა რესპუბლიკის მმართველი ელიტა, რომელიც ახლა ძირითადად ეთნიკური აზერბაიჯანელებისგან შედგებოდა, აქედან გამომდინარე უღალატა "დაახლოების" მიმართულებას. 1982 წელს ალიევი მოსკოვის კომუნისტური პარტიის პოლიტბიუროს წევრად დაინიშნა - უმაღლესი პოზიცია, რომელიც როდესმე მიუწღევია აზერბაიჯანელს საბჭოთა კავშირში. 1987 წელს, როდესაც დაიწყო პერესტროიკა, იგი გადაყენებულ იქნა საბჭოთა კავშირის ლიდერის მიხეილ გორბაჩოვის მიერ, რომლის პოლიტიკასაც ალიევი ეწინააღმდეგებოდა.
გვიან 1980ან წლებში, გორბაჩოვის ერაში, კავკასია მზარდი არეულობით ხასიათდებოდა, ძირითადად ეს ეხებოდა მთიანი ყარაბაღის პრობლემას. პოლიტიკური გამოფხიზლება 1988 წლის თებერვალში დაიწყო ეთნიკური კონფლიქტის განახლებასთან ერთად, რომელიც გამოიწვია სომხეთის მოთხოვნამ შეერთებინა აზერბაიჯანის სსრ-ს მთიანი ყარაბაღის ოლქი სომხეთის სსრ-თვის. 1988 წლის მარტისათვის სომხებმა ასობით ათასი აზერი გააძევეს ყარაბაღიდან და სომხეთიდან, ამასთან ერთად ადგილი ჰქონდა სომხური მოსახლეობის პოგრომებს ბაქოსა და სუმგაითში. რუსეთმა სამხედრო ძალის გამოყენებით დაამყარა წესრიგი რამდენიმე შემთხვევაში, მაგრამ არეულობა მაინც გრძელდებოდა.
ეთნიკურმა ბძრძოლამ კომუნისტური პარტიის, როგორც ნაციონალური ინტერესების ლიდერის არარსებობა გამოავლინა და გლასნოსტის ფონზე დაიწყეს გამოჩენა დამოუკიდებელმა პუბლიკაციებმა და პოლიტიკურმა ორგანიზაციებმა. ამ ორგანიზაციებიდან ყველაზე მოწინავე აზერბაიჯანის სახალხო ფრონტი (ასფ) იყო, რომელმაც 1989 წლის დაცემასთან ერთად ძალაუფლება კომუნისტურ პარტიას გაუთანაბრა. ასფ მალე კონსერვატიულ-ისლამურ და ოპორტუნისტულ ფრთად გაიყო. გაყოფას ანტისომხური ძალადობა ბაქოში და საბჭოთა ჯარების ინტერვენცია მოჰყვა.
არეულობამ კულმინაციას 1990 წლის 20 იანვარს მიაღწია, როდესაც საბჭოთა ჯარებმა ბაქოში 132 ნაციონალისტი დემონსტრატი დახოცა. 1991 წლის 30 აგვისტოს აზერბაიჯანმა სსრკ-გან დამოუკიდებლობა გამოაცხადა და დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის წევრი გახდა. 1991 წლის დასასრულისათვის ნაგორნო-ყარაბაღის ბრძოლა სრულფასოვან ომში გადაიზარდა, რომელიც საბოლოოდ გაურკვეველი დროით ცეცხლის შეწყვეტით დასრულდა და 21-ე საუკუნეშიც გრძელდება. მიუხედავად ცეცხლის შეწყვეტისა, ორივე მხარის მიერ მოლაპარაკების უარყოფამ სიტუაცია ჩიხში შეიყვანა - სომხეთის ჯარებმა შეინარჩუნეს დაკავებული პოზიციები ყარაბახში და აზერბაიჯანის ჯარებმა კი ის დერეფანი, რომლითაც ანკლავი სომხეთს უკავშირდება.
კვუნ-ტონგი (სადგური)
კვუნ-ტონგი — სადგური ჰონგ-კონგში, კვუნ-ტონგის ხაზზე. მდებარეობს კვუნ-ტონგში, კვუნ-ტონგის რაიონში. სადგური გაიხსნა 1979 წლის 1 ოქტომბერს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კვუნ-ტონგის ხაზი
პეკინის სამხედრო ოლქი
პეკინის სამხედრო ოლქი — სამხედრო ოლქი ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკაში. ჩამოყალიბდა 1948 წელს. მის შემადგენლობაში შედის 27-ე, 38-ე და 65-ე არმია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩინეთის ადმინისტრაციული დაყოფა
ივანე დემეტრაშვილი
ივანე გაბრიელის ძე დემეტრაშვილი (დ. 2 ნოემბერი, 1910, სოფ. დიდი თონეთი, ახლანდ. თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი, — გ. 16 აპრილი, 1945, ბერლინის მისადგომებთან, დაკრძალულია კოსტშინში, პოლონეთი) — საბჭოთა არმიის ქართველი კაპიტანი, საბჭოთა კავშირის გმირი (31 მაისი, 1945, სიკვდილის შემდეგ).
დაამთავრა თბილისის კავშირგაბმულობის ტექნიკუმი 1931 წელს. 1928-1930 წლებში და II მსოფლიო ომის დროს, 1941 წლიდან მსახურობდა წითელი არმიაში. დაამთავრა საპოლკო სკოლა და უმცროსი ლეიტენანტების კურსები. 1942 წლიდან მოქმედ არმიაში იყო. იბრძოდა ბელორუსიის I ფრონტის ჯარების შემადგენლობაში (1054-ე მსროლელი პოლკის მე-2 ბატალიონის ასეულის მეთაური). ბერლინის მისადგომებთან გამართულ ბრძოლებში გამოჩენილი მამაცობისათვის მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება. დაიღუპა ამავე ბრძოლაში. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მათ შორის საბრძოლო ორდენები და მედლები.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 2 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1910 კატეგორია:გარდაცვლილი 16 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1945 კატეგორია:ქართველები მეორე მსოფლიო ომში კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები საქართველოდან კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
არტურ და კოსტა ი სილვა
კომუნისტების მიმართ, მისმა მთავრობამ რეპრესიული პოლიტიკა გაატარა, რომელიც მისმა მეკვიდრემ გენერალმა ემილიუ გარასტაზუ მედისმაც გააგრძელა.
მისი მმართველობის დროს გამოიცა ბრძანება, ცნობილი, როგორც AI-5 (Institutional Act 5). კანონი პრეზიდენტს ეროვნული კონგრესის დათხოვნის, პოლიტიკოსების ხელისუფლებიდან ჩამოშორების და მემარცხენეების წინააღმდეგ გატარებული რეპრესიების ინსტიტუციონალიზაციის საშუალებას აძლევდა.
სამხედრო კარიერა
არსებობს მცდარი მოსაზრება რომ მისი მშობლები იყვნენ პორტუგალიის მადეირადან. სინამდვილეში მისი ორივე მშობელი ბრაზილიელი იყო, თუმცა მისი ერთ-ერთი მეოთხე თაობის წინაპრები იყვნენ პორტუგალიელი ემიგრანტები, ლისაბონიდან. კოსტა ი სილვამ სამხედრო კარიერა პორტუ-ალეგრის სამხედრო კოლეჯიდან დაიწყო, სადაც მან მიიღო პირველი თანრიგი. 1918 წელს შევიდა Escola Militar de Realengo-ში რიო-დე-ჟანეიროში. 1921 წლის 18 იანვარს მიიღო ასპირანტის ხარისხი, 1922 წელს გახდა მეორე ლეიტენატი.
კოსტა ი სილვას გენერლის წოდება 1952 წლის 2 აგვისტოს მიენიჭა და ბოლო რანგს - არმიის გენერალი მიაღწია 1961 წლის 25 ნოემბერს. 1950 წლიდან 1952-მდე არგენტინაში ბრაზილიის სამხედრო ატაშეა. 1957-დან 1959-მდე ხელმძღვანელობდა მესამე საჯარისო რეგიონს (რიუ-გრანდი-დუ-სული), 1961-ის აგვისტოდან 1962-ის სექტემბრამდე მეოთხე არმიის (პერნამბუკუ) ხელმძღვანელია.
სქოლიო
კატეგორია:ბრაზილიის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 3 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1899 კატეგორია:გარდაცვლილი 17 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1969
ბუდიზმი იაპონიაში
მინი|300 პქ|ბუდისტური ტაძარი　ნალაში
ბუდიზმი არის იაპონიის ყველაზე გავრცელებული რელიგია, რომლის მიმდევარია იაპონიის მოსახლეობის უმრავლესობა. იაპონური ბუდიზმი არაერთგვაროვანია – ათასნახევრიანი ისტორიის განმავლობაში იაპონიაში შეიქმნა მრავალი ბუდიტური სკოლა და მიმდევრობა. ზოგი მათგანი ორიენტირებულია ფილოსოფიაზე, ზოგი კულტურაზე, ზოგი მედიტაციაზე, ზოგი რიტუალზე და ზოგიც მანტრების კითხვაზე. ბუდიზმის სხვადასხვა სკოლა პოპულარულია იაპონელთა სხვადასხვა შრეში – მეცნიერებში, სამურაებში, ჩვეულებრივ ხალხში. სკოლები ურთიერთობენ ერთმანეთთან, თუმცა ისტორიაში იყო მომენტები, როდესაც ბუდიზმის სხვადასხვა სკოლა ეომებოდა ერთმანეთს. ზოგი ბუდისტური სკოლა შეერწყა სხვას, ზოგიც კი გადარჩა მხოლოდ მცირე ტაძრებში. მიუხედავად იმისა, რომ იაპონური სკოლები წარმოიშვა კორეის, ინდოეთისა და ჩინეთის სკოლების საფუძვლებზე, იაპონიის კუნძულოვანი მდგომარეობის გამო მათ სულ სხვა გზა განვლეს. ზოგი სკოლა კი დარჩა მხოლოდ იაპონიაში და გაქრა ინდოეთსა თუ ჩინეთში.
სქოლიო
კატეგორია:ბუდიზმი კატეგორია:იაპონიის რელიგია
სომა (ვულკანოლოგია)
thumb|right|300px|სომა სომა (Somma) — ორმაგი ვულკანების ზოგადი სახელწოდება, რომლებიც სომა-ვეზუვის მსგავსად შედგება ძველი დანგრეული ვულკანისა და მის კალდერაში ან კრატერში წარმოქმნილი ახალი კონუსისაგან.
სახელწოდება წარმოსდგება ამავე სახელწოდების ვულკანიდან, რომელიც ვულკან ვეზუვისთან ახლოსაა განთავსებული. სომას ტიპის ვულკანების მაგალითია კამჩატკის ნახევარკუნძულისა და კურილის კუნძულების მრავალრიცხოვანი ვულკანები; ასეთებია:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვულკანოლოგია
აგვისტო 2013
აგვისტო - 2013 წლის მერვე თვე. დაიწყო ხუთშაბათს და დამთავრდა 31 დღის შემდეგ, შაბათს.
პორტალი:ახალი ამბები
08
Badmotorfinger
Badmotorfinger — ამერიკული როკ-ჯგუფ Soundgarden-ის მესამე სტუდიური ალბომი, გამოცემული 1991 წლის 8 ოქტომბერს, ლეიბლზე A&M. Louder Than Love-ის მხარდამჭერი ტურნეს შემდეგ ჯგუფმა ახალი ალბომის ჩაწერა ბასისტ ბენ შეფერდის თანაშემწეობით დაიწყო. მუსიკაში კვლავ შენარჩუნდა მძიმე მეტალის ჟღერადობა, თუმცა, წინა ალბომებთან შედარებით, მეტი ყურადღება დაეთმო სიმღერების კომპოზიციურ მხარეს.
სიეტლური გრანჟის სცენაზე მეტი ფოკუსით, Badmotorfinger-მა მეტი მსმენელი მიიზიდა. რადიოეთერსა და MTV-ზე მოხვდა სინგლები „Outshined“ და „Rusty Cage“. Billboard 200-ში ჯგუფის სხვა ალბომებთან შედარებით Badmotorfinger იმ დროისთვის ყველა მაღალ პოზიციას იკავებდა. ჩრდილოეთ ამერიკასა და ევროპაში გაიმართა კოლექტივის საკონცერტო ტურნეც. ამასთან, Soundgarden Guns N' Roses-ის Use Your Illusion Tour-ის ფარგლებშიც კონცერტებს ხსნიდა. 1992 წელს Badmotorfinger ნომინირებული იყო გრემის ჯილდოზე საუკეთესო მეტალ შესრულების კატეგორიაში. RIAA-მ მას ორმაგი პლატინის სტატუსი მიანიჭა. 2010 წლის ოქტომბრისთვის აშშ-ში გაიყიდა ჩანაწერის 1.5 მილიონი ასლი.
სიმღერების სია
ყველა სიმღერის ავტორი - კრის კორნელი, გარდა მითითებულისა.
სქოლიო
კატეგორია:1991 წლის ალბომები კატეგორია:Soundgarden-ის ალბომები კატეგორია:A&M Records-ის ალბომები კატეგორია:ალბომები კრის კორნელის პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები მეტ კამერონის პროდიუსერობით
რუთ დრეიფუსი
რუთ დრეიფუსი (დ. 9 იანვარი, 1940, სანქტ-გალენი, შვეიცარია) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი. შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი 1993-2000 წწ. შვეიცარიის ფედერალური პრეზიდენტი 1999 წელს.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1940 წლის 9 იანვარს სანქტ-გალენში. იგი წარმოშობით ებრაელია და არის მსოფლიოში მეორე ებრაელი ქალბატონი ჯანეტ ჯაგანის შემდეგ, რომელმაც დაიკავა პრეზიდენტის თანამდებობა. მისი ოჯახი, მის დაბადებამდე 1942 წელს ბერნში, ხოლო 1945 წლიდან ჟენევაში გადავიდა საცხოვრებლად,  სადაც რუთ დრეიფუსმა მიიღო საშუალო განათლება.
კარიერა
1958 წელს მიიღო სავაჭრო საქმის დიპლომი, რის შემდეგაც 6 წლის მანძილზე ეწეოდა ჟურნალისტურ საქმიანობას. 1965–1968 წლებში იყო ჟენევის უნივერსიტეტის ფსიქო-სოციალური ცენტრის ასისტენტი, ხოლო მომდევნო წლებში მუშაობდა ჟენევის უნივერსიტეტის სხვადასხვა აკადემიურ თანამდებობებზე. იყო წარმატებული პროფკავშირული მოღვაწე და ადამიანის (განსაკუთრებით ქალების) უფლებების აქტიური დამცველი. 1989–1992 წლებში ჟენევის მუნიციპალური საბჭოს წევრია,  ხოლო 1993 წელს აირჩიეს ფედერაციის საბჭოს წევრად. 1997 წელს პრეზიდენტ არნოლდ კოლერის მოადგილე ანუ ქვეყნის ფედერალური ვიცე-პრეზიდენტი. ფედერაციის საბჭოს წევრი იყო 2002 წლამდე. ამ ხნის განმავლობაში ასრულებდა ჯერ შინაგან საქმეთა, ხოლო შემდეგ იუსტიციის მინისტრის მოვალეობებს. დრეიფუსი არის სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი. კონფედერაციის პრეზიდენტად პარლამენტმა აირჩია 1998 წლის 9 დეკემბერს და პრეზიდენტის უფლებამოსილებას ასრულებდა 1999 წლის 1 იანვრიდან ამავე წლის 31 დეკემბრამდე. პრეზიდენტის თანამდებობა მიიღო ფლავიო კოტისაგან და გადააბარა ადოლფ ოგის. მისი საპრეზიდენტო მანდატის განმავლობაში აქტიურად განიხილებოდა შვეიცარიის ევროკავშირში გაწევრიანების შესაძლებლობა, რომლის შესახებაც მან არჩევის პირველ დღესვე განაცხადა:. ქალბატონი რუთ დრეიფუსი ცნობილი ფემინისტია. მან პრეზიდენტად არჩევის დღეს განაცხადა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები კატეგორია:შვეიცარიელი პოლიტიკოსი ქალები კატეგორია:დაბადებული 1940 კატეგორია:ქალი პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 9 იანვარი
ასო (ნიშანი)
ასო — ანბანური და კონსონანტური დამწერლობის სისტემის შემადგენელი ნაწილი და წერილობითი ნიშანი, გრაფემა, რომელიც სხვა ნიშნებთან ერთად ან ცალკე იხმარება ფონემის, მისი ძირითადი ვარიანტის ან მათს თანამიმდევრობათა გადმოსაცემად. თანამედროვე ქართულ დამწერლობაში, თითოეული ასო გადმოსცემს მხოლოდ ერთ ფონემას; თუმცა სხვა დამწერლობების შემთხვევაში, ზოგჯერ, ერთი ასო გადმოსცემს ორ ან მეტ ფონემას(მაგ., ლათინურში x = /ks/, ბერძნულში Ψ = /ps/) და პირიქით — ერთზე მეტი ასო აღნიშნავს ერთ ფონემას (მაგ., ინგლისური sh=/š/, გერმანული sch=/š/, ფრანგული eau=/o/, პოლონური sz=/š/, cr=/č'/ და სხვ.).
სხვადასხვა ენაში, ერთი და იგივე ასო, ზოგჯერ, იმისდა მიხედვით, თუ რა გარემოცვაში იხმარება, გამოყენებულია სხვადასხვა ფონემის აღსანიშნად. მაგალითად, ინგლისური o იხმარება /ow/, /a/, /ə/, /ɔ/ ბგერების გადმოსაცემად, s გადმოსცემს /s/ და /z/ ბგერებს; რუსული o /a/-სა და /o/-ს და სხვა.
არის შემთხვევები, როდესაც ასო იხმარება მეზობელი ბგერის თვისების აღსანიშნმად (მაგალითად ь რუსულში არბილებს მომდევნო თანხმოვანს). ზოგიერთ შემთხვევაში ასოებს დაკარგული აქვს პირვანდელი ფუნქცია და მხოლოდ ტრადიციით არის შენახული ორთოგრაფიაში. მაგალითად, ფრანგულ სიტყვაში „pomme“ (=/pom/) ბოლოკიდური e არ იკითხება, ისევე როგორც ინგლისურ სიტყვაში „duke“ (=/dju:k/).
ზოგიერთ დამწერლობაში, იმის მიხედვით, თუ რა ადგილი უჭირავს ასოს სიტყვაში, მას აქვს მოხაზულობის რამდენიმე ვარიანტი (ალოგრაფები), ე.ი. ერთი და იგივე ასო სხვადასხვაგვარად იწერება. მაგალითად, არაბული ق (იზოლირებული) და ـقـ (შუაში) გადმოსცემენ /q/ ბგერას და სხვა.
სქოლიო
კატეგორია:ტიპოგრაფია კატეგორია:ანბანური დამწერლობები კატეგორია:კონსონანტური დამწერლობები
ნანა (სიმღერა)
„ნანა“ — ქართული ხალხური სააკვნე სიმღერა. „ნანას“ ტექსტი და ჰანგი ნებისმიერია. იგი მღერადი, ნატიფი, მოქნილი, ერთმუხლოვანი მელოსით გამოირჩევა; მდიდარია ეპითეტებით, საალერსო სიტყვებით („მარგალიტო სადაფზედა, ასხმულო ოქროს ძაფზედა“ ან „ჩემო ოქროს შანდალო, მამის ციხე-ქალაქო, პაპის ოქროს გუთანო“).
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ხალხური სიმღერები
ჰიროსაკი
ჰიროსაკი (弘前市) — ქალაქი იაპონიაში, რომელიც მდებარეობს აომორი პრეფექტურაში.
მოსახლეობა
ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს, ხოლო სიმჭიდროვე —  ადამიანი/კმ².
სქოლიო
კატეგორია:ქალაქები (პრეფექტურა აომორი) კატეგორია:იაპონიის ქალაქები
აძვისის სამების ეკლესია
ლიტერატურა
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
თურნ უნდ ტაქსისის ფიურსტების სია
1. თურნ უნდ ტაქსისის დინასტიის ფიურსები
2. თურნ უნდ ტაქსისის დინასტიის მეთაურები 1918/19 წლიდან
კატეგორია:გერმანიის სამეფო დინასტიები
გლდანის წმინდა გრიგოლ ღვთისმეტყველის ეკლესია
thumb|წმ. გრიგოლ ღვთისმეტყველის ეკლესია thumb||ქვის რელიეფური ჯვარი გლდანის წმინდა გრიგოლ ღვთისმეტყველის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი სოფელ გლდანის ჩრდილოეთით, ძველ სასაფლაოზე. აგებულია IX-X საუკუნეებში.
ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის ეკლესიები
შენიანის სამხედრო ოლქი
200 px|thumb|right|შენიანის სამხედრო ოლქის შტაბი შენიანის სამხედრო ოლქი — სამხედრო ოლქი ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკაში. მდებარეობს ჩინეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, მის შემადგენლობაში შედის პროვინცია ძილინის, ხეილუნძიანის და ლიაონინის შეიარაღებული ძალები. შენიანის სამხედრო ოლქის შტაბი მდებარეობს — ქალაქ შენიანში.
იხილეთ აგრეთვე
ჩინეთის სამხედრო ოლქები
რესურსები ინტერნეტში
შენიანის სამხედრო ოლქი
კატეგორია:ჩინეთის ადმინისტრაციული დაყოფა
კაზანკა (ბლაგოვეშჩენსკის რაიონი)
კაზანკა  (Казанка; Казанка) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბლაგოვეშჩენსკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 40 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბლაგოვეშჩენსკიდან დაშორებულია 42 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ზაგოროდნაია, რომელიც დაშორებულია 65 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები (45 %) და მარიელები (35%) შეადგენენ.
სქოლიო
კატეგორია:ბლაგოვეშჩენსკის რაიონის სოფლები
Cryptopone nicobarensis
Cryptopone nicobarensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cryptopone-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
მეტროპოლიტენის ხაზი
მეტროპოლიტენის ხაზი (Metropolitan Line) — ლონდონის მეტროპოლიტენის ერთ-ერთი ხაზია. მეტროპოლიტენის სქემაზე იგი იასამნისფრადაა აღნიშნული. მიუხედავად იმისა, რომ ხაზის თავდაპირველი მონაკვეთები ამჟამად ჰამერსმით-ენდ-სიტის, დისტრიქტის და წრიულ ხაზებს შორისაა გადანაწილებული, იგი მსოფლიოში პირველი მეტროპოლიტენის უძველესი ხაზია, რომელიც 1863 წლის 10 იანვარს გაიხსნა. ხაზი ალდგეიტიდან (ლონდონის სიტი) ამერშემის სადგურისკენაა გადაჭიმული, ხოლო ხაზის ცალკეული ტოტების ბოლო სადგურებია: უქსბრიჯი, ვატფორდი და ჩეშამი. დასაწყისში ხაზი ტუნელების ქსელს გადის, ხოლო ბეიკერ სტრიტიდან სადგურები მიწისზედაა. სულ 34 სადგურიდან, მხოლოდ 9 არის მიწისქვეშა. დატვირთვის მიხედვით, იგი მეცხრეა ქალაქში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლონდონის მეტროპოლიტენის ხაზები
პოტსდამი
პოტსდამი (Potsdam) — ქალაქი გერმანიაში, ქვეყნის ფედერალური მიწის, ბრანდენბურგის უდიდესი ქალაქი და დედაქალაქი. ქალაქი პირდაპირ ესაზღვრება გერმანიის დედაქალაქ ბერლინს და არის ბერლინ-ბრანდენბურგის მიტროპოლიტი რეგიონის ნაწილი. მდებარეობს მდინარე ჰაფელზე, ბერლინის ცენტრიდან სამხრეთ-დასავლეთით, 24 კილომეტრის მოშორებით.
პოტსდამი, 1918 წლამდე პრუსიის მეფეებისა და გერმანელი კაიზერების რეზიდენცია იყო. ქალაქის დაგეგმარება განმანათლებლობის ეპოქის ხორცშესხმა იყო: პოტსდამის არქიტექტურისა და ლანდშაფტის ფრთხილი ბალანსი, ქალაქს „თვალწარმტაც, პასტორალურ ოცნებად“ აქცევს, რომელიც ახსენებს თავის მაცხოვრებლებს ბუნებასთან და გონებასთან ურთიერთობას.
ქალაქის გარშემო მდებარეობს ერთმანეთთან დაკავშირებული ტბები და კულტურული ღირშესანიშნაობები, კერძოდ, გერმანიის უმსხვილესი მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი სანსუსის სასახლეები და პარკები. აღსანიშნავია, რომ 1945 წელს პოტსდამის კონფერენცია აქ, ცეცილიენჰოფის სასახლეში ჩატარდა.
ბაბელსბერგის რაიონი, რომელიც პოტსდამის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს, 1930-იან წლებამდე კინოწარმოების ძირითადი სტუდია იყო და ბერლინის კედლის დაცემის შემდეგ, ევროპის კინემატოგრაფიის მთავარი ცენტრის სტატუსით სარგებლობს. ბაბელსბერგის კინოსტუდია მსოფლიოს უძველესი ფართომასშტაბიანი კინოსტუდიაა.
პოტსდამი XIX საუკუნეში გერმანიის სამეცნიერო ცენტრად გადაიქცა. დღეს ქალაქში სამი საჯარო კოლეჯი, პოტსდამის უნივერსიტეტი და 30-ზე მეტი კვლევითი ინსტიტუტი მოქმედებს.
ეტიმოლოგია
სახელწოდება „პოტსდამი“, როგორც ჩანს, თავდაპირველად „პოზტუპიმი“ (Poztupimi) იყო. საერთო თეორიის მიხედვით, ტერმინი ძველი დასავლური სლავურიდან გამომდინარეობს, რაც „მუხის ქვეშ“-ს ნიშნავს, ანუ პოდ დუბმი/დუბიმი (pod dubmi/dubimi), სადაც პოდ — „ქვეშ“-ს, ხოლო დუბი'' — „მუხა“-ს ნიშნავს. თუმცა, ამ განმარტების მიმართ გარკვეული კითხვები არსებობს.
გეოგრაფია
thumb|left|ტემპლინერის ზღვა, პოტსდამის სამხრეთით
სივრცე ბოლო გამყინვარების პერიოდის შემდეგ, რამდენიმე დიდი მორენით ჩამოყალიბდა. დღეს, ქალაქის 3/4 ნაწილი მწვანე ზონას წარმოადგენს, მხოლოდ 1/4 ნაწილი წარმოადგენს ურბანულ ტერიტორიას.
პოტსდამისა და მის გარეშემო დაახლოებით 20 ტბა და მდინარეა, როგორიცაა ჰაფელი, გრიბნიცზე, ტემპლინერის ზღვა, ტიეფერის ზღვა, იუნგფერნზე, ტელტოვის არხი (ტელტოვკანალი), ჰეილიგერი და ზაკროვერის ზღვა. ქალაქის უმაღლესი წერტილი 114 მეტრის სიმაღლის კლეინერ რავენსბერგია (Kleiner Ravensberg).
დაყოფა
პოტსდამი იყოფა შვიდ ისტორიულ ქალაქად (Bezirke; ბეზირკედ) და ცხრა ახალ Stadtteile-დ (სოფლად), რომელიც ქალაქს 2003 წელს შეუერთდა. ქალაქის კვარტლების იერსახე საკმაოდ განსხვავებულია. ჩრდილოეთით და ცენტრში მდებარე კვარტლები ძირითადად ისტორიული ნაგებობებისგან შედგება, ქალაქის სამხრეთი კვარტლებში კი ახალი შენობა-ნაგებობები დომინირებს.
ქალაქი პოტსდამი დაყოფილია 34 Stadtteile-ად (ან კვარტალად), რომლებიც დამატებით იყოფა 84 სტატისტიკურ ბეზირკებად (Bezirke).
დღეისთვის შესაძლებელია ქალაქის ძველი ნაწილის ამოცნობა (ქალაქის ისტორიული ნაწილი და დასახლებული ნაწილი, რომელიც 1939 წლამდე აშენდა) — ესაა ქალაქის ცენტრი, დასავლეთი და ჩრდილოეთი გარეუბნები, ბორნიმი, ბორნსტედტი, ნედლიცი, სამხრეთი პოტსდამი, ბაბელსბერგი, დრევიცი, სტერნი და კირხსტეიგფილდი, და ის თემები, რომლებიც 2003 წლამდე Stadtteile-ად ითვლებოდნენ და 1990 წლიდან შეუერთდნენ ქალაქს, ესენია — ეიხე, ფარლენდი, გოლმი, გროს-გლიენიხი, გრუბე, მარკარდტი, ნეუ-ფარლენდი, საცკორნი და უეც-პაარენი. ახალი Stadtteile-ი ძირითადად მდებარეობს ქალაქის ჩრდილოეთით.
სტრუქტურა სტატისტიკური ნუმერაციით: thumb|პოტსდამის Stadtteile-ი (კვარტლები)
კლიმატი
ოფიციალურად კლიმატი ოკეანურია, რომელიც უფრო ვარდება სანაპიროდან მოშორებით და აღმოსავლეთისკენ (კიოპენი: Cfb), მაგრამ 1961-1990 წლების ნორმალური და 0 °C იზოთერმის მიხედვით, ქალაქს ნოტიო კონტინენტური კლიმატი (Dfb) გააჩნია, რომელიც ასევე გვიჩვენებს კონტინენტის უმნიშვნელო გავლენ, რაზეც ძირითადად გავლენას ახდენს ატლანტის ოკეანე. დაბალი ტემპერატურა თითქმის ზამთრის მთელ სეზონზე იწვევს ხშირ თოვლს და ცივ ზამთარს, მაგრამ არა ხისტ ზამთარს, როგორც შიდა რაიონებს ჩვევია. ზაფხული ასევე შედარებით თბილია, ტემპერატურა 23-დან 24 °C-მდე მერყეობს.
ზამთრის საშუალო მაღალი ტემპერატურაა 3.5 °C, დაბალი -1.7 °C. თოვლი მარტო ზამთარის პერიოდში მოდის. გაზაფხული და შემოდგომა მოკლეა. ზაფხული ზომიერია, მაღალი ტემპერატურით 23.6 °C და დაბალით 12.7 °C.
ადრეული ისტორია
პოტსდამის გარშემო მდებარე ტერიტორია გვიჩვენებს იმის ნიშანს, რომ ეს ტერიტორია ბრინჯაოს ხანიდან დასახლებული იყო და წარმოადგენდა მაგნა გერმანიის ნაწილს, როგორც ეს აღწერა ტაციტუსმა. გერმანელი ხალხის დიდი გადასახლების შემდეგ, ამ ტერიტორიაზე სლავები გადმოინაცვლეს და პოტსდამი სავარაუდოდ VII საუკუნეში დაარსდა, როგორც ჰეველილების ტომის დასახლება, ცენტრით ციხესიმაგრეში. პირველად ქალაქი 993 წლის დოკუმენტში აღინიშნა, როგორც პოზტუპიმი, როდესაც იმპერატორმა ოტო III-მ ეს ტერიტორია ქვედლინბურგის სააბათოს უბოძა, შემდეგ რომლის სათავეში დეიდამისი მატილდა ჩაუდგა. 1317 წლისთვის ტერიტორია პატარა ქალაქად აღინიშნა. 1345 წელს, ტერიტორიამ მოიპოვა მუნიციპალური ქალაქის წოდება. 1573 წელს, ტერიტორია პატარა საბაზარო ქალაქად აღინიშნა, 2 000 მოსახლით.
სქოლიო
კატეგორია:გერმანიის ქალაქები კატეგორია:პოტსდამი კატეგორია:გერმანიის ფედერალური მხარეების დედაქალაქები
მიხეილ ლომთაძე
მიხეილ ნუგზარის ძე ლომთაძე (დ. 17 ოქტომბერი, 1975, ბათუმი, საქართველოს სსრ, სსსრ) — ტექნოლოგიური მეწარმე, ინვესტორი, Kaspi.kz-ის თანადამფუძნებელი, აქციონერი და Kaspi.kz-ის გამგეობის თავმჯდომარე, გაერთიანებული კომპანია „კოლიოსა. შინი, მარკეტ“-ის აქციონერი და სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე.
იკავებს მესამე ადგილს რეიტინგში „ყაზახეთის 50 უმდიდრესი ბიზნესმენი“ Forbes Kazakhstan-ის თანახმად 3 900 მლნ $ ქონებით და მე-10 ადგილს რეიტინგში „ყაზახეთის ყველაზე გავლენიანი ბიზნესმენები“. 2021 წელს პირველად მოხვდა Forbes-ის მილიარდერების გლობალურ სიაში და 956-ე ადგილი დაიკავა.
განათლება
1997 წელს მიხეილმა მოიპოვა European School of Management-ის (საქართველო) BBA ხარისხი და 2002 წელს მოიპოვა Harvard Business School-ის MBA ხარისხი.
ადრეული კარიერა
1995-2000 წწ. — სტუდენტობისას დააარსა თბილისში აუდიტორული და საკონსულტაციო კომპანია Georgia Consulting Group Audit. 2002 წელს კომპანია გახდა Ernst & Young გლობალური ქსელის ნაწილი.
2002-2004 წწ. — საინვესტიციო პროექტების მენეჯერი კომპანიაში Baring Vostok Capital Partners.
2004-2016 წწ. — Baring Vostok Capital Partners კომპანიის პარტნიორი. მართავდა ინვესტიციებს ასეთ კომპანიებში, როგორც ევროპლანი, ფინანსური ტექნოლოგიების ცენტრი და კასპიის ბანკი.
Kaspi.kz
2006 წლის 29 მაისიდან — Kaspi Bank-ის, ყოფილი სს ბანკი „კასპიიისკი“-ს, დირექტორთა საბჭოს წევრი.
2007 წლის 24 ივლისიდან 2018 წლის 20 ნოემბრამდე — Kaspi Bank-ის გამგეობის თავმჯდომარე. 2018 წლიდან — სს Kaspi.kz-ის აქციონერი და გამგეობის თავმჯდომარე.
მიხეილ ლომთაძის ხელმძღვანელობით შექმნილი Kaspi.kz ეკოსისტემა აერთიანებს უამრავი სერვისები ფიზიკური პირებისთვის და საცალო ვაჭრობის ორგანიზაციებისთვის. სტანდარტული საბანკო პროდუქტების (დეპოზიტების, სესხების, გადარიცხვების) გარდა შემოთავაზებულია საქონლის ყიდვა-გაყიდვის ინტერნეტ პლატფორმა და საბანკო მობილური დანართი. ყაზახური ბიზნეს-პრესის დამკვირვებლების აზრით, Kaspi.kz მიხეილ ლომთაძეს ხელმძღვანელობით არის ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული პროექტი ყაზახეთში და მნიშვნელოვან როლს თამაშობს მეორე დონის ყაზახური ბანკების ევოლუციის პროცესში მარკეტფლეისებად გადაქცევაში.
2020 წლის 21 თებერვალს ყაზახეთის პრეზიდენტმა ყასიმ-ჟომარტ თოყაევმა გამართა შეხვედრა ვიაჩესლავ კიმთან და Kaspi.kz-ის საბჭოს თავმჯდომარესთან მიხაილ ლომთაძესთან, რომლის დროსაც განხილული იყო ციფრული სერვისების განვითარების სტრატეგია, ელექტრონული კომერციის ზრდის პერსპექტივები ყაზახეთში და ასევე კომპანიის გეგმები მცირე და საშუალო ბიზნესის მხარდასაჭერად. პრეზიდენტმა აღნიშნა Kaspi.kz-ის საქმიანობაში ტექნიკური ინოვაციების დანერგვის მნიშვნელობა. ერთი წლის შემდეგ, 2021 წლის 26 თებერვალს, ყაზახეთის პრეზიდენტმა ყასიმ-ჟომართ თოყაევმა მეორე შეხვედრა გამართა Kaspi.kz-ის დამფუძნებლებთან ვიაჩესლავ კიმთან და მიხაილ ლომთაძესთან, რომლის დროსაც იყო სახელმწიფო ორგანოებისა და Kaspi.kz-ის ერთობლივი საქმიანობის პერსპექტიული მიმართულებები, მათ შორის ყაზახეთში უნაღდო ანგარიშსწორებისგანვითარების საკითხებში.
2021 წლის თებერვალში მიხეილ ლომთაძემ მონაწილეობა მიიღო ყოველწლიური საერთაშორისო ფორუმის „Digital Almaty 2021: ციფრული გადატვირთვა: ნახტომი ახალ რეალობაში“ პლენარულ სესიაზე, რომელზეც პოლიტიკური ლიდერები, მსხვილი IT კომპანიების ხელმძღვანელები და ასევე საერთაშორისო ექსპერტები განიხილეს ევრაზიის ეკონომიკური კავშირის ციფრული დღის წესრიგი.
სხვა პროექტები
2006—2010 წწ. — რუსეთის ფინანსური ტექნოლოგიების ცენტრის გამგეობის წევრი.
2013 წლის თებერვალში მიხეილ ლომთაძემ ვიაჩესლავ კიმთან ერთად 15 მილიონ აშშ დოლარად შეიძინა ერთობლივი კომპანია „კოლიოსა. შინი, მარკეტ“, რომელშიც სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე გახდა.
2017 წლის მარტში ვიაჩესლავ კიმმა და მიხეილ ლომთაძემ პროექტს „დავამარცხებთ აუტიზმს“ საჩუქრად გადასცეს კაპიტალური გარემონტებული შენობა 1400 კვადრატული მეტრი ფართობით.
2017 წელს მიხეილ ლომთაძემ 1 მლრდ. რუბლზე მეტი ინვესტიცია მოახდინა მეორადი მანქანების საცალო ქსელში Automama.ru.
2019 წლის მაისში მიხეილ ლომთაძე შეუერთდა ჰარვარდის ბიზნეს სკოლის მრჩეველთა საბჭოს ცენტრალურ აზიაში, თურქეთში, ახლო აღმოსავლეთში და ჩრდილოეთ აფრიკაში.
ჯილდოები
ორდენი „კურმეტი“ (2014 წლის 22 დეკემბერი) — ეკონომიკისა და შიდა საბანკო სისტემის განვითარებაში მნიშვნელოვანი წვლილისთვის.
დოსტიკის „ორდენი“ (2021 წლის 13 დეკემბერი) — ყაზახეთის სოციალურ-ეკონომიკურ განვითარებაში შეტანილი მნიშვნელოვანი წვლილისთვის.
2018 წლიდან 2021 წლამდე — აღიარებულია ყაზახეთის საუკეთესო აღმასრულებელ დირექტორად Kazakhstan Growth Forum-ის მიხედვით.
2019 წლიდან 2021 წლამდე — აღიარებულია ყაზახეთის ბიზნესის საუკეთესო ლიდერად, აუდიტორული კომპანია PricewaterhouseCoopers-ის მიერ ჩატარებული კვლევის შედეგების მიხედვით რესპონდენტებმა დაასახელეს Kaspi.kz-ის გამგეობის თავმჯდომარე ყაზახეთში მოწინავე ტექნოლოგიების გამოყენების ლიდერად მათ აღნიშნეს ისეთი თვისებები, როგორიცაა ადაპტირება, სტრატეგიული ხედვა და მომხმარებელზე ორიენტირება.
მედალი „Халық алғысы“ (24 ივნისი, 2020) — Covid-19 პანდემიის წინააღმდეგ ბრძოლაში შეტანილი მნიშვნელოვანი წვლილისთვის.
2020 წელს პირველად თავის ისტორიაში ჟურნალ Forbes Kazakhstan-ის რედაქტორებმა ერთდროულად გამოაცხადეს ორი მეწარმე - Kaspi.kz-ის დამფუძნებელი ვიაჩესლავ კიმი და კომპანიის გამგეობის თავმჯდომარე მიხაილ ლომთაძე „წლის ბიზნესმენის“ ტიტულის ლაურეატებად.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1975 კატეგორია:ბათუმში დაბადებულები მ
მარადმწვანე სეკვოია
მარადმწვანე სეკვოია — ერთლებნიანი გიგანტური ხეა. თავის სამშობლოში 100 მ|მეტრამდე სიმაღლისა და 6–9 მეტრ დიამეტრს აღწევს. ცოცხლობს 2000–ზე მეტ წელს.
სამშობლო: ჩრდილოეთი აშშ — სან-ფრანცისკოს ჩრდილოეთ–დასავლეთ კალიფორნიის მთებში, სადაც იგი ადის ზღვის დონიდან 700 მეტრზე ზევით. მისი ზრდის საუკეთესო პირობებად ხეობათა დაბლობები და დაბალი მთის კალთები უნდა ჩაითვალოს.
მარადმწვანე სეკვოიას უყვარს ზომიერად ტენიანი ღრმა ნოყიერი ნიადაგები და ჰაერის მაღალი შეფარდებითი ტენიანობა. ეგუებიან კირიან და თხელ ნიადაგებსაც, ცუდად იტანს გვალვებს, ჩრდილის ამტანი და სწრაფმზარდი ჯიშია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტაქსოდიუმისებრნი
ჰელსინკის ტექნოლოგიის უნივერსიტეტი
thumb|300px|[[ალვარ აალტოს პროექტის უნივერსიტეტის აუდიტორიუმის შენობა]] ჰელსინკის ტექნოლოგიის უნივერსიტეტი (TKK) (ფინ.: Teknillinen korkeakoulu; შვედ;: Tekniska högskolan) — წამყვანი ტექნოლოგიის უნივერსიტეტი ფინეთში; მდებარეობს ოტანიემიში, ესპოო, ჰელსინკის აგლომერაციის რეგიონში.
დაწესებულება დაარსდა 1849 წელს, ხოლო უნივერსიტეტის სტატუსი 1908 წელს მიიღო. ამჟამინდელ კამპუსზე ჰელსინკიდან 1966 წელს გადაინაცვლა. უნივერსიტეტის 246 პროფესორი და დაახლოებით 15000 სტუდენტი ჰყავს 12 ფაკულტეტზე და 19 საკანდიდატო პროგრამაში. ფინეთის კანონის მიხედვით ტექნიკური უნივერსიტეტი მხოლოდ მაგისტრის ან უფრო მაღალ ხარისხს იძლევა.
2010 წელს შეერწყა ეკონომიკის უმაღლეს სკოლასა და ჰელსინკის ხელოვნების, დიზაინისა და არქიტექტურის ინსტიტუტს და გადაკეთდა აალტოს უნივერსიტეტად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფინეთის უნივერსიტეტები კატეგორია:ჰელსინკი
ბროლოსანი
ბროლოსანი – ყოფილი სოფელი ხაშურის მუნიციპალიტეტში. შედიოდა წაღვლის სასოფლო საბჭოში. მისი გაყოფისას წარმოიქმნა ორი სოფელი ზემო ბროლოსანი და ქვემო ბროლოსანი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტი
ძინანის სამხედრო ოლქი
ძინანის სამხედრო ოლქი — სამხედრო ოლქი ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკაში. მდებარეობს ჩინეთის ჩრდილოეთ ნაწილში. ითვლება სტრატეგიულ რეზერვად.
შემადგენლობა
ძინანის სამხედრო ოლქის შემადგენლობაში შედის მე-20 არმია, 26-ე არმია და 54-ე არმია. სტრატეგიული კვლევების საერთაშორისო ინსტიტუტის მონაცემებით, ძინანის სამხედრო ოლქის შემადგენლობაში შედის:
იხილეთ აგრეთვე
ჩინეთის სამხედრო ოლქები
რესურსები ინტერნეტში
ძინანის სამხედრო ოლქი
კატეგორია:ჩინეთის ადმინისტრაციული დაყოფა
ნორთერნის ხაზი
ნორთერნის ხაზი (Northern Line) — ლონდონის მეტროპოლიტენის ერთ-ერთი ხაზია. მეტროპოლიტენის სქემაზე იგი შავადაა აღნიშნული. ხაზზე განლაგებული სადგურების დიდი ნაწილი ღრმა მიწისქვეშა ტიპისაა. თავისი სახელის მიუხედავად (North — ჩრდილოეთი), ხაზი არ ემსახურება ლონდონის უკიდურეს ჩრდილოეთით განლაგებულ სადგურებს, თუმცა, პარადოქსულად, ხაზი უკიდურეს სამხრეთით განლაგებულ სადგურებზე გადის და მდინარე ტემზის სამხრეთით მყოფი 29 სადგურიდან 16-ს ემსახურება. სულ 50 სადგურიდან, 36 მიწისქვეშაა. დატვირთვის მიხედვით, იგი პირველია ქალაქში და ყოველწლიურად 206 734 000 მგზავრი გადაჰყავს.
კატეგორია:ლონდონის მეტროპოლიტენის ხაზები
ლილოს არქეოლოგიური ძეგლები
ლილოს არქეოლოგიური ძეგლები — ბრინჯაოს ხანის გორასამარხები თბილისის აღმოსავლეთით, სადგურ ლილოსთან. გათხარეს 1962-1963 წლებში (საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის ექსპედიცია). შესწავლილია შუა ბრინჯაოს ხანის (დაახლოებით ძვ. წ. XVII—XVI სს.) დიდი ქვა-მიწაყრილიანი გორასამარხი დასაკრძალავი ორმოთი, სადაც აღმოჩნდა ე. წ. ორიალეთური ტიპის კერამიკა, ბრინჯაოს იარაღი (მათ შორის ეგეოსური ტიპის ბრინჯაოს საძგერებელი გრძელი მახვილი). ოქროსა და სხვა მასალის სამკაული, მსხვილი რქოსანი საქონლის ძვლები. ადამიანის ძვლები არ აღმოჩენილა, რაც შესაძლოა დაკრძალვის კრემაციულ წესზე მიუთითებდეს. გათხარეს აგრეთვე შუა ბრინჯაოს ხანიდან გვიანდელზე გარდამავალი ხანის (დაახლოებით ძვ. წ. XVI საუკუნის დასასრული — XIV საუკუნე) მომცრო ზომის ქვაყრილიანი (დიამეტრი 10—12 მ). 8 გორასამარხი დასაკრძალავი ორმოებით, სადაც აღმოჩნდა ადამიანის ჩონჩხი ან ძვლები. სამარხთა ნაწილი უინვენტარო იყო, ნაწილში ნაპოვნია თიხის (შავპრიალა, ჰორიზონტალურხაზებიანი მოყავისფრო), ჭურჭელი, ბრინჯაოს სატევრები (2 ც.), სამკაული (ოქროს, ქვისა და პასტის მძივები, 1 ოქროს ხვია). წვრილფეხა საქონლის ძვლები. აღმოჩენილი მასალა შესაძლოა გარკვეულ ეთნიკური ცვლილებას გამოხატავდეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის არქეოლოგიური ძეგლები
სექტემბერი 2013
სექტემბერი - 2013 წლის მეცხრე თვე. დაიწყო კვირას და დამთავრდა 30 დღის შემდეგ, ორშაბათს.
პორტალი:ახალი ამბები
09
დომოვოი
დომოვოი, დომოვიკი, (Домовой) — სხვადასხვა სლავი ხალხების მითოლოგიური პერსონაჟი.
სლავურ მითოლოგიაში
აღმოსავლეთ სლავურ მითოლოგიაში სახლის კეთილი ან ავი სული. წარმოდგენილია ადამიანის იერით, ხშირად თეთრი ბეწვით შემოსილი მოხუცი და ა. შ. მჭიდროდ არის დაკავშირებული სახლის კეთილდღეობასთან, განსაკუთრებით საქონელთან: მისი კეთილმოსურნე ან მტრული ურთიერთობისაგან დამოკიდებული იყო საქონლის ჯანმრთელობა. დომოვოისთან დაკავშირებული ზოგიერთი წეს-ჩვეულება, ადრე შესაძლოა უკავშირდებოდა „საქონლის ღმერთს“ — ველესს. გამოიყოფოდა დომოვოის ორი სახეობა. თქმულებით იგი გადაიქცეოდა ხოლმე კატად, ძაღლად, ძროხად, ზოგჯერ გველად, ვირთხად ან ბაყაყად. დომოვოი შესაძლოა გამხდარიყო ზიარების გარეშე დარჩენილი გარდაცვლილი ადამიანი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სლავური მითოლოგია კატეგორია:რუსული ფოლკლორის პერსონაჟები კატეგორია:ფერიები კატეგორია:გობლინები
იაპონური კრიპტომერია
კარგი ზრდით ხასიათდება ღრმა, ტენიან კარგად დრენირებულ ქვექვიშებსა და თიხნარებზე. არბტენიან ან გადაჭარბებულად მშრალ ნიადაგებზე ცუდად იზრდება. ჩრდილიდ ამტანი და სითბოს მოყვარული ჯიშია. ვერ უძლებს ხანმოკლე ყინვასაც კი.
მრავლადაა გავრცელებული დასავლეთ საქართველოს ბაღ–პარკებში, ეზოებში. განსაკუთრებით კარგი ზრდა–განვითარებით ხასიათდება აჭარა–გურიაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტაქსოდიუმისებრნი
ლიმნეასებრნი
ლიმნეასებრნი (Lymnaeidae), რბილტანიანი ცხოველების ოჯახი მუცელფეხიანთა კლასისა. აქვთ სპირალურად დახვეული ნიჟარა. თვალები საცეცების ფუძესთანაა განლაგებული. სუნთქავენ ფილტვებით, მაგრამ ზოგ ლიმნეასებრნს იგი წყლით ევსება და ლაყუჩის დანიშნულებას ასრულებს. ჰერმაფროდიტებია. ბინადრობენ მტკნარ წყალსატევებში. იშვიათად — დამლაშებულ ტბებსა და მომლაშო ზღვების სანაპირო ზოლში. ოჯახში 120-მდე სახეობაა. ყველა ლიმნეასებრნი ადამიანის, შინაური და გარეული ცხოველების პარაზიტების შორისული მასპინძელია.
ლიტერატურა
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ნანა დემეტრაშვილი
ნანა (ნათელა) ალექსანდრეს ასული დემეტრაშვილი (დ. 19 აპრილი, 1939, თეთრიწყარო, — გ. 15 აგვისტო, 2011) — ქართველი რეჟისორი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1983).
დაამთავრა საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი (1963). 1963–1964 წლებში რეჟისორად მუშაობდა თბილისის სანკულტურის თეატრში, 1964–1967 წლებში — გორის გ. ერისთავის სახელობის სახელმწიფო დრამატულ თეატრში. 1967–1987 წლებში მთავარი რეჟისორის, შემდეგ დირექტორისა და სამხატვრო ხელმძღვანელის თანამდებობაზე ხელმძღვანელობდა ახალციხეში მესხეთის განახლებულ დრამატულ თეატრს. სპექტაკლები დადგა თბილისის ა. გრიბოედოვის სახელობის, ქუთაისის ლ. მესხიშვილის სახელობის, ჭიათურის სახელმწიფო დრამატულ და რუსთავის დრამატულ თეატრებში. 1987–2007 წლებში პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალურ ინსტიტუტში.
დემეტრაშვილის ძირითადი ნამუშევრებია: კ. ვიტლინგერის „ვარსკვლავიდან ჩამოსული კაცი“, ნ. დუმბაძის „მზიანი ღამე“, ო. ჩხეიძის „თედორე“, ა. გეწაძის „პაემანი ცაში“ (სპექტაკლის ჩვენებამ წარმატებით ჩაიარა მოსკოვში 1976), ფ. შილერის „ყაჩაღები“, კ. ბუაჩიძის „ეზოში ავი ძაღლია“, მოლიერის „ტარტიუფი“, ვაჟა-ფშაველას „მოკვეთილი“. მიღებული აქვს ს. ახმეტელის სახელობის პრემია (2010) და სახელმწიფო ჯილდოები.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 19 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1939 კატეგორია:გარდაცვლილი 15 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 2011 კატეგორია:ქართველი რეჟისორები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ბრაზილიის მეორე რესპუბლიკა
ბრაზილიის მეორე რესპუბლიკა (Segunda República Brasileira) — პერიოდი ბრაზილიის ისტორიაში, რომელიც გრძელდებოდა 1945-1964 წწ. ანუ ჟეტულიუ ვარგასის ახალი სახელმწიფოს დამხობიდან, 1964 წლის სამხედრო გადატრიალების შედეგად დამყარებულ სამხედრო დიქტატურამდე. აღინიშნებოდა პოლიტიკური არასტაბილურობით.