cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
სირიუსი
აზრთა სხვადასხვაობა წითელ შეფერილობაზე
დაახლოებით 150 წელს, ბერძენმა ასტრონომმა, პტოლემემ სირიუსი აღწერა, როგორც მოწითალო ვარსკვლავი ხუთი ნარინჯისფერი ან წითელი შეფერილობის მქონე ვარსკვლავთან — ბეთელჰეიზესთან, ანტარესთან, ალდებარანთან, არქტურთან და პოლუქსთან ერთად. შეუსაბამობა პირველად მოყვარულმა ასტრონომმა, თომას ბარკერმა შეამჩნია, რომელმაც მოამზადა სამეცნიერო მოხსენება და 1760 წელს, ლონდონის სამეფო საზოგადოებას წარუდგინა. ზოგიერთ ვარსკვლავში, სიკაშკაშის დონის შეცვლის უნარის არსებობამ გაამყარა იდეა, რომ ზოგიერთი ვარსკვლავი, შესაძლოა, შეფერილობასაც იცვლის. ჯონ ჰერშელმა, ეს 1839 წელს შეამჩნია, სავარაუდოდ, 1837 წელს შემჩნეული გემის ხერხემლის ეტას (η გემის ხერხემალი — ვარსკვლავური სისტემა) გავლენით. 1892 წელს, თომას ჯეფერსონ-ჯეკსონ-სიმ, სამეცნიერო ნაშრომი გამოაქვეყნა და განაახლა დისკუსია წითელი სირიუსის შესახებ, 1926 წელს კი — საბოლოო რეზიუმე გამოსცა. იგი დაეთანხმა არა მხოლოდ პტოლემეს, არამედ, პოეტ არატეს, ორატორ ციცერონის და მხედარმთავარ გერმანიკუსის მოსაზრებას სირიუსის წითელი შეფერილობის შესახებ, მიუხედავად იმისა, რომ ჩამოთვლილთაგან სამი უკანასკნელი ასტრონომი არ იყო. ლუციუს ანეუს სენეკამ, სირიუსი აღწერა, როგორც მარსზე მეტად წითელი. თუმცა, ყველა ანტიკური ხანის დამკვირვებელი არ მიიჩნევდა სირიუსს წითლად — პირველი საუკუნის პოეტი, მარკუს მანილიუსი და მეოთხე საუკუნის მწერალი — ავიენუსი თვლიდნენ, რომ სირიუსი ზღვისფერი ლურჯი შეფერილობის იყო. ძველ ჩინეთში, ყველა მიიჩნევდა, რომ ვარსკვლავი თეთრი იყო. ძვ.წ. მე-2 საუკუნიდან ახ.წ. მე-7 საუკუნემდე პერიოდში შექმნილ ჩინურ ჩანაწერებში, იგი მოხსენიებულია, როგორც თეთრი შეფერილობის ვარსკვლავი.
1985 წელს, გერმანელმა ასტრონომებმა, უოლფარდ შლოსერმა და უორნერ ბერგმანმა, გამოაქვეყნეს მე-8 საუკუნის ლომბარდიული ხელნაწერის განხილვა, რომელიც მოიცავდა გრიგოლ ტურელის De cursu stellarum ratio-ს. ლათინურ ტექსტში მოცემული იყო ღამის ლოცვების დრო ვარსკვლავების პოზიციიდან და სირიუსი დახასიათებული იყო, როგორც rubeola  — მოწითალო. ასტრონომები ფიქრობდნენ, რომ ეს აღწერა შესაძლოა ყოფილიყო იმის მტკიცებულება, რომ იმ დროისთვის, სირიუს B წითელი გიგანტი იყო. თუმცა, სხვა სწავლულები მიიჩნევდნენ, რომ ტურელი არა სირიუსს, არამედ — არქტურს გულისხმობდა.
იმის შესაძლებლობა, რომ სირუს A-ს ან სირიუს B-ს ვარსკვლავური ევოლუცია ამ შეუსაბამობის მიზეზი იყო, ასტრონომებმა უარჰყვეს იმის საფუძველზე, რომ ათასობით წლის დროის მასშტაბი ძალიან მცირეა და სისტემაში არ არის ნისლიანობის ნიშანი, რომელიც ასათი ცვლილების არსებობაზე მიგვანიშნებდა. მესამე ვარსკვლავთან ურთიერთქმედება, წითელი შეფერილობის ერთ-ერთ შესაძლებლობად მიიჩნეოდა. არსებობს ალტერნატიური ახსნებიც, რომელთა მიხედვითაც, სირიუსის აღწერა როგორც წითელი, პოეტური მეტაფორა იყო იღბლიანობისთვის, ან ვარსკვლავი ამოსვლისას დამკვირვებელზე წითელი შეფერილობის შთაბეჭდილებას ტოვებდა. ჰორიზონტთან ყოფნის დროს, შეუიარაღებელი თვალით დაკვირვებისას, ვარსკვლავი წითელი, თეთრი და ლურჯი შეფერილობებით ციალებს.
ხილვადობა
−1.46 ვარსკვლავიერი სიდიდით, სირიუსი ცის ყველაზე კაშკაშა ვარსკვლავთა სისტემაა — თითქმის ორჯერ მეტი სიკაშკაშის მქონე, ვიდრე კანოპი. თუმცა, იგი არ არის მთვარეზე, ვენერაზე, იუპიტერზე, მერკურზე ან მარსზე მეტად კაშკაშა. სირიუსი, დედამიწის ზედაპირზე თითქმის ყველა ადგილას ხილვადია, მხოლოდ ჩრდილოეთი განედის 73°-დან არის შეუძლებელი მასზე დაკვირვება და ზოგიერთ ჩრდილოეთში მდებარე ქალაქში, მისი დანახვა ჰორიზონტიდან არც თუ ისე ზემოთ არის შესაძლებელი. მაგალითად, სანქტ-პეტერბურგში, სირიუსი ჰორიზონტის ზემოთ მხოლოდ 13°-მდე აღწევს. სირიუსი, პროციონთან და ბეთელჰეიზესთან ერთად, ზამთრის სამკუთხედის სამი წვეროდან ერთ-ერთს აყალიბებს, ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში მყოფი დამკვირვებლებისთვის. −17° დახრილობიდან გამომდინარე, იგი გარეპოლარული ვარსკვლავია, სამხრეთი განედის 73°-დან. ივლისის დასაწყისში, სამხრეთი ნახევარსფეროდან, სირიუსის ხილვა დღის მანძილზე ორჯერაა შესაძლებელი — საღამოს, მზის ჩასვლის შემდეგ მკრთალდება და დილით, როცა მზის ამოსვლამდე ჩნდება. პრეცესიის გამო, მომავალში, სირიუსი სამხრეთით დაიწყებს გადაადგილებას. 9000 წლის დასაწყისისთვის, სირიუსი აღარ იქნება ხილვადი ჩრდილოეთი და ცენტრალური ევროპიდან, ხოლო 14 000 წელს, მისი დახრილობა -67° გახდება, რის გამოც, იგი გარეპოლარული ვარსკვლავი გახდება სამხრეთი აფრიკის მასშტაბით და ავსტრალიის ზოგიერთ ნაწილში.
სწორად დაკვირვების შემთხვევაში, სირიუსზე დაკვირვება შეუიარაღებელი თვალით, დღის სინათლეზეც შესაძლებელია. ამ შემთხვევაში, ცა უნდა იყოს საკმაოდ მოწმენდილი, დამკვირვებელი უნდა იმყოფებოდეს რაც შეიძლება მეტი გრადუსული ზომის მქონე განედზე, ვარსკვლავი უნდა კაშკაშებდეს ზემოთ, ხოლო მზე — ქვემოთ, ჰორიზონტზე უნდა იყოს. სირიუსის სამხრეთით დახრილობის გამო, სამხრეთ ნახევარსფეროში, აღნიშნული დასაკვირვებელი მდგომარეობები შედარებით ადვილია.
სირიუსის ორმაგ ვარსკვლავთა სისტემის ორბიტალური მოძრაობა, ორივე შემადგენელ ვარსკვლავს მინიმუმ 3-ის და მაქსიმუმ 11 კუთხური წამის კუთხურ მანძილს ანიჭებს. უახლოეს მიახლოების წერტილში, დაკვირვების გამოწვევაა თეთრი ჯუჯის გარჩევა მისი უფრო მეტად კაშკაშა თანამგზავრისგან, რაც მინიმუმ 300მმ ლინზის მქონე ტელესკოპს და დაკვირვებისთვის შესაფერის პირობებს მოითხოვს. 1994 წელს, დაფიქსირდა პერიასტრონი და მას შემდეგ, ვარსკვლავები განცალკევებულად მოძრაობენ, რაც მათ გარჩევადობას აადვილებს.
2.6 პარსეკ (8.6 სინათლის წელი) მანძილზე, სირიუსის სისტემა მოიცავს მზის სისტემასთან ყველაზე ახლოს მდებარე რვა ვარსკვლავიდან ორს (მზის გარდა) და რიგით მე-15 უახლოესი ვარსკვლავური სისტემაა (მზის გარდა) ჩვენს ვარსკვლავურ სისტემასთან. ეს სიახლოვე მისი სიკაშკაშის მთავარი მიზეზია, ალფა კენტავრის და სუპერგიგანტების — კანოპის, რიგელის და ბეთელჰეიზეს მსგავსად. სირიუსი 25-ჯერ კაშკაშაა, ვიდრე მზე. მისი უახლოესი და ამავდროულად უდიდესი ვარსკვლავია პროციონი— 1.61 პარსეკ (5.24 სინათლის წელი) მანძილზე. კოსმოსური ხომალდი ვოიაჯერ 2, გაეშვა 1977 წელს, მზის სისტემის ოთხი გიგანტური პლანეტის შესასწავლად და მიიჩნევა, რომ დაახლოებით 296 000 წელიწადში, იგი სირიუსს 4.3 სინათლის წლის (1.3 პარსეკი) მანძილზე ჩაუვლის.
სისტემა
სირიუსი ორმაგ ვარსკვლავთა სისტემაა, რომელიც მოიცავს ორ თეთრ, ერთმანეთის გარშემო მბრუნავ ვარსკვლავს, რომლებიც ერთმანეთისგან 50.1 წლის პერიოდით და 20 მზესა და ურანს შორის არსებული მანძილით არიან დაშორებულნი. მეტად კაშკაშა ვარსკვლავი — სირიუს A, მთავარი მიმდევრობის, სპექტრული A1V ტიპის ვარსკვლავია, 9.940 კელვინი ზედაპირის ტემპერატურით. მისი თანამგზავრი, სირიუს B, წარმოადგენს ვარსკვლავს, რომელიც უკვე ჩამოშორდა მთავარ მიმდევრობას და თეთრი ჯუჯა გახდა. 10 000-ჯერ ნაკლები სიკაშკაშით ვიზუალურ სპექტრში, სირიუს B, ორივე ვარსკვლავზე მეტად მასიური იყო. სისტემის ასაკი დაახლოებით 230 მილიონი წელია. ადრეულ პერიოდში, მიიჩნეოდა, რომ სისტემა ორ მოლურჯო-თეთრ, ყოველ 9.1 წელიწადში ერთმანეთის გარშემო ელიფსურ ორბიტაზე მბრუნავ ვარსკვლავს მოიცავდა. IRAS-ის კოსმოსური ობსერვატორიის მონაცემებით, სირიუსი იმაზე მეტად ასხივებს, ვიდრე ინფრაწითელი რადიაცია. შესაძლოა, ეს მიუთითებს სისტემაში მტვრის არსებობაზე, რაც ორმაგი ვარსკვლავისთვის უჩვეულოა. ჩანდრას რენტგენული გამოსხივების ობსერვატორიის მიერ დაფიქსირებული სურათი აჩვენებს, რომ სირიუს B რენტგენული გამოსხივების წყაროს მსგავსად ჩრდილავს თავის კაშკაშა თანამგზავრს.
სირიუს A
სირიუს A-ს მასა 2 მზის მასის ტოლია. ასტრონომიული ინტერფერომეტრის მეშევეობით, გამოთვლილ იქნა მისი რადიუსი, რომლის მიხედვითაც, მისი სავარაუდო კუთხური დიამეტრი 5.936±0.016 მილიკუთხური წამია. სირიუს A-ს სავარაუდო ბრუნვის სიჩქარე შედარებით დაბალი — 16 კმ/წმ-ია. ამის მიხედვით, იგი ვეგასთან (ქნარის თანავარსკვლავედის ყველაზე კაშკაშა ვარსკვლავი) შედარებით, უკიდურესად განსხვავებულია, რადგან აღნიშნულის ბრუნვის სიჩქარე 274 კმ/წმ-ია და თვალსაჩინოდაა ამოზნექილი საკუთარ ეკვატორზე. სირიუს A-ს ზედაპირზე, გამოვლინდა სუსტი მაგნიტური ველის არსებობა.
ვარსკვლავური მოდელებიდან გამომდინარე, ვარსკვლავი მოლეკულური ღრუბლის დაშლის დროს წარმოიქმნა და 10 მილიონი წლის შემდეგ, შინაგანი ენერგია ბირთვული რეაქციების შედეგად მიიღო. მიიჩნევა, რომ წარმოქმნიდან მილიარდი წლის შემდეგ, სირიუს A-ს მთლიანად ამოეწურება საკუთარ ბირთვში არსებული წყალბადის მარაგი. ამ შემთხვევაში, იგი გაივლის წითელი გიგანტის ეტაპს და თეთრი ჯუჯა გახდება.
სირიუს B
დაახლოებით მზის მასის ტოლი მასით (0.98), სირიუს B ცნობილ თეთრ ჯუჯებს შორის ერთ-ერთი ყველაზე მასიურია. მისი ზედაპირის ამჟამინდელი ტემპერატურაა 25 200 კელვინი. თუმცა, იმის გამო, რომ იქ არ არის შინაგანი სითბოს წყარო, ორ მილიარდ წელზე მეტი ხნის შემდეგ, სირიუს B-ს სითბო კოსმოსში რადიაციის სახით გამოსხივდება და მისი ტემპერატურა კლებას დაიწყებს.
თეთრი ჯუჯა ყალიბდება მხოლოდ მაშინ, როცა ვარსკვლავი მთავარ მიმდევრობას ჩამორჩება და წითელი გიგანტის ეტაპს გაივლის. ეს მოხდა მაშინ, როცა სირიუს B ამჟამინდელი ასაკის ნახევარზე ნაკლები ასაკის იყო, დაახლოებით 120 მილიონი წლის წინ. თავდაპირველი ვარსკვლავის მასა, სავარაუდოდ, 5 მზის მასა იყო და იგი B4–5 ტიპის ვარსკვლავს წარმოადგენდა ჯერ კიდევ მაშინ, როცა მთავარ მიმდევრობას ეკუთვნოდა. როცა ვარსკვლავმა წითელი გიგანტის ეტაპი გაიარა, შესაძლოა, საკუთარი თანამგზავრი მეტალურობით გაამდიდრა.
სქოლიო
კატეგორია:ვარსკვლავები კატეგორია:დიდი ქოფაკის თანავარსკვლავედი
რავდა
რავდა (Равда) — სოფელი ბულგარეთში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 2556 კაცს.
Lasioglossum opacolampron
Lasioglossum opacolampron — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1997 წელს.
სქოლიო
opacolampron
რავდა
კატეგორია:ბულგარეთის სოფლები
ჯავახაძე
საკუთარი სახელი ჯავახაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
რუსეთის წითელი ჯვრის საზოგადოების პიატიგორსკის კოლონია
რუსეთის წითელი ჯვრის საზოგადოების პიატიგორსკის კოლონია (Пятиго́рская коло́ния Росси́йского о́бщества Кра́сного Креста́) — სამედიცინო ორგანიზაცია, რომელიც ფუნქციონირებდა 1901 წლიდან 1917 წლამდე პიატიგორსკში. კოლონიის ისტორიული შენობები აშენდა 1890-იან და 1900-იანი წლების დასაწყისში, ხოლო თავად სამედიცინო ორგანიზაციამ მუშაობა დაიწყო 1901 წლის მაისში. წითელი ჯვრის კოლონიაში სხვადასხვა დაავადებისა და დაზიანებების როგორც სტაციონარული, ასევე ამბულატორიული მკურნალობა მიმდინარეობდა. თავიდან პაციენტების უმეტესობა ჯარისკაცები, ოფიცრები და დამსვენებლები იყვნენ, მაგრამ საავადმყოფოში საწოლები მცირე რაოდენობით იყო ადგილობრივი მოსახლეობისთვის, ასევე სტუდენტებისთვის, მასწავლებლებისთვის და სხვა დაბალი შემოსავლის მქონე პაციენტებისთვის. კოლონიამ მიიღო დაფინანსება როგორც რუსეთის წითელი ჯვრის მთავარი დირექტორატისგან, ასევე ადგილობრივი ხელისუფლებისგან და კერძო ქველმოქმედებისგან, რამაც საშუალება მისცა ადგილობრივებს ემკურნალათ უფასოდ ან ხელმისაწვდომ ფასად.
მე-20 საუკუნის დასაწყისში პიატიგორსკის წითელი ჯვრის კოლონიამ გააფართოვა თავისი საქმიანობა და გახსნა მის დაქვემდებარებაში მყოფი წითელი ჯვრის კოლონიები გეორგიევსკში, ესენტუკში, ჟელეზნოვოდსკში და კისლოვოდსკში. პიატიგორსკის კოლონიის ტერიტორიაზე მოქმედებდა 1894 წელს დაარსებული პიატიგორსკის ალექსანდრე გეორგიევსკაიას მოწყალების დების საზოგადოება. იგი გახდა ყველაზე დიდი საქველმოქმედო ორგანიზაცია პიატიგორსკში. პირველი მსოფლიო ომისა და რუსეთის სამოქალაქო ომის დროს პიატიგორსკი და წითელი ჯვრის სხვა კოლონიები დაჭრილთა სამხედრო საავადმყოფოებად გადაკეთდა.
ახლა, კოლონიის ტერიტორიაზე მოქმედებს ქალაქ პიატიგორსკის „ქალაქის კლინიკური საავადმყოფო“. 2015-2021 წლებში არსებული მონაცემებით, კოლონიის ტერიტორიაზე არსებული ორი შენობა მიტოვებული და ავარიულია, სამი-ოთხი შენობა შემორჩენილია და სარგებლობაშია, ერთი კი განზრახ დაინგრა 1939 წელს.
ისტორია
თავად წითელი ჯვრის პიატიგორსკის კოლონიამ დაიწყო თავისი საქმიანობა 1901 წლის მაისში. იმ დროს რუსეთის წითელი ჯვრის საზოგადოების მთავარი დირექტორატი მდებარეობდა პეტერბურგში, ხოლო პიატიგორსკში ერმოლოვსკაიას ქუჩაზე (ახლანდელი კალინინის გამზირი, 33) მისი ადგილობრივი ფილიალი, რომელსაც ეწოდა „კოლონია".
სქოლიო
კატეგორია:წითელი ჯვრის საზოგადოებები კატეგორია:წითელი ჯვარი კატეგორია:წითელი ჯვრის კოლონიები კატეგორია:რუსეთის წითელი ჯვარი
რევიზორი
„რევიზორი“ („Ревизор“) — ნიკოლოზ გოგოლის ერთ-ერთი ყველაზე კომედიური და ცნობილი ნაწარმოები, რომელიც პიესის სახით არის დაწერილი. კომედია დაწერილია ხუთ მოქმედებაში. ტრადიციულად ითვლება, რომ გოგოლს პუშკინმა მიაწოდა ამ პიესის დაწერის იდეა. მოქმედება მიმდინარეობს ერთ პატარა ქალაქში. ქალაქის მცხოვრებლები იგებენ, რომ მათ ქალაქში რვიზორი ჩამოდის. ზუსტად მაშინ იწყება ქაოსი და აჟიოტაჟი. შემდეგ კი ირკვევა, რომ ის „სტუმარი“ პეტერბურგიდან არ იყო საიდუმლო პიროვნება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნიკოლოზ გოგოლის ნაწარმოებები კატეგორია:1836 წლის ლიტერატურული ნაწარმოებები
Me, Myself and I
„Me, Myself and I“ — ბიონსე ნოულსის 2003 წლის სიმღერა და სინგლი სადებიუტო ალბომიდან Dangerously in Love. მისი ავტორები არიან ბიონსე ნოულსი, სკოტ ტორჩი და რობერტ უოლერი. ნოულსის გადაწყვეტილებით, ალბომის მესამე სინგლი უნდა ყოფილიყო უფრო ღრმა და პირადული სიმღერა. 2003 წლის 19 ოქტომბერს Columbia Records-მა სინგლი რადიოსადგურებს დაურიგა.
მუსიკალურმა კრიტიკოსებმა ძირითადად დადებითად შეაფასეს ეს სიმღერა. აღნიშნული იქნა ნოულსის ნაზი ვოკალი და სიმღერას ეწოდა „დაბრუნება 1980-იანებში.“ იგი ნომინირებული იქნა გრემიზე და მიიღო პოპ-მუსიკის ჯილდო ამერიკის კომპოზიტორების, ავტორების და გამომცემლების ასოციაციისგან. „Me, Myself and I“-ს უმაღლესი პოზიცია აშშ-ის ბილბორდ 200-ში იყო #4. იგი იქცა ნოულსის ზედიზედ რიგით მეოთხე სინგლად, რომელიც საუკეთესო ხუთეულში მოხვდა. RIAA-მ მას ოქროს სტატუსი მიანიჭა. ავსტრალიაში, გაერთიანებულ სამეფოსა და სხვა ქვეყნებში სიმღერა საუკეთესო 20-ეულებში მოხვდა.
სიმღერას ახლდა იუჰან რენკის მიერ გადაღებული მუსიკალური ვიდეო, რომელიც მიჰყვება სიმღერის ტექსტს, თუმცა მოვლენები მასში ასახულია შებრუნებული ქრონოლოგიით. „Me, Myself and I“ სრულდებოდა ბიონსეს ტურნეებში Verizon Ladies First Tour, Dangerously in Love Tour, The Beyoncé Experience და I Am... Tour.
სქოლიო
კატეგორია:ბიონსე ნოულსის სიმღერები კატეგორია:2003 წლის სინგლები
ბუადიპოსო-ბუნტონგი
ბუადიპოსო-ბუნტონგი (ოფიციალურად ბუადიპოსო-ბუნტონგის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Buadiposo-Buntong; Bayan ng Buadiposo-Buntong) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ ლანაოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 18 046 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 33 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ ლანაოს მუნიციპალიტეტები
თეიმურაზ ჟვანია
თეიმურაზ ჟვანია (დ. 2 იანვარი, 1955, თბილისი) — ქართველი ბავშვთა ქირურგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.
1977-1981 წლებში იყო თბილისის №14 პოლიკლინიკის ექიმი-ქირურგი. 1981-1983 წლებში ბავშვთა მე-5 საავადმყოფოს ქირურგი-ორდინატორი. 1983-1985 წლებში სწავლობდა მოსკოვის ბაკულევის სახელობის კარდიოქირურგიული ცენტრის კლინიკურ ორდინატურაში. 1985-1989 წლებში იყო ამავე ინსტიტუტის ასპირანტი. 1990-1995 წლებში ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის ქირურგიის კათედრის ასისტენტი. 1995 წლიდან მუშაობს თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის ბავშვთა კლინიკის ქირურგიის კათედრაზე. ავტორია 5 სამეცნიერო ნაშრომის. გამოცემული აქვს 5 მონოგრაფია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ექიმები კატეგორია:დაბადებული 2 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1955 კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები თეიმურაზ
ცივი ომი
thumb|right|300px|[[აშშ-ის პრეზიდენტის რონალდ რეიგანის (მარცხნივ) და სსრკ-ის პრეზიდენტის მიხეილ გორბაჩოვის შეხვედრა 1985 წელს.]] ცივი ომი — აშშ-სა და მისი მოკავშირეების საბჭოთა კავშირთან და მის მოკავშირეებთან გლობალური გეოპოლიტიკური, ეკონომიკური და იდეოლოგიური დაპირისპირება, რომელიც დაიწყო მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ და XX საუკუნის 1940-იანი წლების შუახნიდან 1990-იანი წლების დასაწყისამდე გრძელდებოდა. ისტორიკოსები ვერ თანხმდებიან მის დაწყება-დასრულების თარიღებზე, მაგრამ ზოგადად მიჩნეულია, რომ პერიოდი გრძელდება 1947 წლის ტრუმენის დოქტრინიდან (1947 წლის 12 მარტი) 1991 წელს საბჭოთა კავშირის დაშლამდე (1991 წლის 26 დეკემბერი).
ტერმინი ცივი ომი გამოიყენება იმის გამო, რომ არ ყოფილა ფართომასშტაბიანი ბრძოლა უშუალოდ ორ ზესახელმწიფოს შორის, მაგრამ თითოეული მათგანი მხარს უჭერდა ძირითად რეგიონულ კონფლიქტებს, რომლებიც ცნობილია როგორც მარიონეტული ომები. კონფლიქტი ეფუძნებოდა ამ ორი სუპერსახელმწიფოს მიერ გლობალური გავლენისთვის იდეოლოგიურ და გეოპოლიტიკურ ბრძოლას, 1945 წელს ნაცისტური გერმანიის წინააღმდეგ მათი დროებითი ალიანსისა და გამარჯვების შემდეგ. გარდა ბირთვული არსენალის განვითარებისა და ჩვეულებრივი სამხედრო განლაგებისა, ბრძოლა პირველობისათვის გამოიხატა არაპირდაპირი საშუალებებით, როგორიცაა ფსიქოლოგიური ომი, პროპაგანდისტული კამპანიები, ჯაშუშობა, შორსმიმავალი ემბარგოები, მეტოქეობა სპორტულ ღონისძიებებზე და ტექნოლოგიურ შეჯიბრებებში, როგორიცაა კოსმოსური რბოლა.
დასავლეთის ბლოკს ხელმძღვანელობდა აშშ და მასთან დაკავშირებული იყო ზოგიერთი ავტორიტარული მმართველობის ქვეყანა, ხოლო აღმოსავლეთის ბლოკს ხელმძღვანელობდა საბჭოთა კავშირი და ასევე მასთანაც დაკავშირებული იყო ავტორიტარული მმართველობის ქვეყნები. აშშ-ს მთავრობა მხარს უჭერდა ანტიკომუნისტურ და მემარჯვენე მთავრობებს და აჯანყებებს მთელ მსოფლიოში, ხოლო საბჭოთა მთავრობა აფინანსებდა მემარცხენე პარტიებსა და რევოლუციებს მთელს მსოფლიოში. ვინაიდან თითქმის ყველა კოლონიალურმა სახელმწიფომ მიაღწია დამოუკიდებლობას 1945–1960 წლებში, ისინი იქცნენ ცივ ომში მესამე სამყაროს ბრძოლის ველად.
ცივი ომის პირველი ეტაპი დაიწყო 1945 წელს, მეორე მსოფლიო ომის დასრულებიდან მალევე. ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა და მისმა მოკავშირეებმა 1949 წელს შექმნეს ნატოს სამხედრო ალიანსი საბჭოთა თავდასხმის შიშით და გლობალურ პოლიტიკას უწოდეს შეკავების პოლიტიკა. საბჭოთა კავშირმა 1955 წელს ნატოს საპასუხოდ ჩამოაყალიბა ვარშავის პაქტი. ამ ეტაპის ძირითადი კრიზისები იყო 1948–1949 წლების ბერლინის ბლოკადა, 1927–1949 წლების ჩინეთის სამოქალაქო ომი, 1950–1953 წლების კორეის ომი, 1956 წლის უნგრეთის რევოლუცია, 1956 წლის სუეცის კრიზისი, 1961 წლის ბერლინის კრიზისი და 1962 წლის კარიბის კრიზისი. აშშ და სსრკ ეჯიბრებოდნენ ლათინურ ამერიკაში, ახლო აღმოსავლეთში და აფრიკის, აზიისა და ოკეანიის ქვეყნებში გავლენისათვის.
სახელმწიფოთა შორის დაძაბულობის შენელების პერიოდი ძალიან დაზარალდა 1979 წელს ავღანეთში საბჭოთა კავშირის შეჭრით. 1980-იანი წლების დასაწყისი იყო დაძაბულობის კიდევ ერთი პერიოდი. ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა გაზარდა დიპლომატიური, სამხედრო და ეკონომიკური ზეწოლა საბჭოთა კავშირზე, იმ დროს, როდესაც ის უკვე განიცდიდა ეკონომიკურ სტაგნაციას. 1980-იანი წლების შუა ხანებში საბჭოთა კავშირის ახალმა ლიდერმა მიხეილ გორბაჩოვმა წამოიწყო გლასნოსტისა და პერესტროიკის  ლიბერალიზებული რეფორმები და 1989 წელს საბჭოთა კავშირის ჯარები გამოიყვანა ავღანეთიდან.
ტერმინის წარმოშობა
ტერმინი „ცივი ომი“ ეკუთვნის პროზაიკოსისა და პუბლიცისტის ჯორჯ ორუელის კალამს, რომელმაც ეს ფრაზა გამოიყენა ნარკვევში „თქვენ და ატომური ბომბი“, რომელიც გამოქვეყნდა 1945 წლის 19 ოქტომბერს ბრიტანულ გაზეთ „ტრიბუნში“.
1946 წლის 10 მარტის The Observer-ში ორუელი წერდა: „გასული წლის დეკემბერში მოსკოვის კონფერენციის შემდეგ, რუსეთმა დაიწყო „ცივი ომის“ წარმოება ბრიტანეთის იმპერიაზე“.
ტერმინის პირველი გამოყენება საბჭოთა კავშირსა და ამერიკის შეერთებულ შტატებს შორის ომისშემდგომი გეოპოლიტიკური დაპირისპირების აღსაწერად, 1947 წლის 16 აპრილს მოხდა დემოკრატი პრეზიდენტების გავლენიანი მრჩევლის ბერნარდ ბარუხის გამოსვლაში. სიტყვაში, რომელიც დაწერა ჟურნალისტმა ჰერბერტ ბაიარ სვოუპმა, ნათქვამი იყო: „მოდით, არ მოვიტყუოთ: ჩვენ დღეს ცივი ომის შუაგულში ვართ“.
ომის დროინდელი კონფერენციები
300px|მინი|[[იალტის კონფერენცია, დიდი სამეული: უინსტონ ჩერჩილი, ფრანკლინ დელანო რუზველტი და იოსებ სტალინი]] 300px|მინი|[[მოკავშირეთა მიერ გერმანიის ოკუპაცია]]
მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ მოკავშირეები ვერ თანხმდებოდნენ თუ როგორი უნდა ყოფილიყო ევროპის რუკა. თითოეულ მხარეს ჰქონდა განსხვავებული იდეები ომის შემდგომი უსაფრთხოების დამყარებისა და შენარჩუნების შესახებ.
ზოგი მეცნიერი ამტკიცებს, რომ დასავლურ მხარეს უნდოდა ისეთი უსაფრთხოების სისტემა, სადაც დემოკრატიული სახელმწიფოს მოდელი იქნებოდა მთავარი და მისცემდა საშუალებას მათი უთანხომების მშვიდობიანად გადაეწყვეტას საერთაშორისო ორგანიზაციების ჩარევით. სხვები აღნიშნავენ, რომ ატლანტიკური ძალები იყოფიან ომისშემდგომი ახალი სამყაროს ხედვაში. რუზველტის მიზანი იყო სამხედრო გამარჯვება როგორც ევროპაში, ასევე — აზიაში, ამერიკის გლობალური გავლენის მიღწევა და საერთაშორისო მშვიდობის ორგანიზაციის შექმნა. ჩერჩილის მიზნები კი ნაკლებად გლობალური იყო და ძირითადად მოიცავდა კონტროლის შენარჩუნებას ხმელთაშუა ზღვაში, ბრიტანეთის იმპერიის გადარჩენას და ცენტრალური და აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნების დამოუკიდებლობას, როგორც დამცავ შუალედად საბჭოთა კავშირსა და ბრიტანეთს შორის. საბჭოთა კავშირს კი მოსაზღვრე ქვეყნების შიდა საქმეებში დომინაცია სურდა.
ამერიკის მოსაზრებით, სტალინი იყო პოტენციური დამხმარე მათი გეგმების მისაღწევად, ხოლო ბრიტანეთის აზრით სტალინი წარმოადგენდა ყველაზე დიდ წინააღმდეგობას მათი მიზნების შესასრულებლად. ამის შედეგად, რუზველტს და ჩერჩილს სხვადასხვანაირი შეხედულებები ჰქონდათ საბჭოთა კავშირთან დაკავშირებით. 1944 წლის ოქტომბერში, ჩერჩილმა შესთავაზა სტალინს ევროპის პროცენტულად გაყოფა. სტალინს შეხვედებოდა რუმინეთი, უნგრეთი, ბულგარეთი, ხოლო ჩერჩილი შეინარჩუნებდა საბერძნეთს. სტალინი დათანხმდა ამ შემოთავაზებაზე. 1945 წლის თებერვალში, იალტის კონფერენციაზე, რუზველტმა ცალკე მოაწერა ხელი სტალინთან ხელშეკრულებას.
1945 წლის აპრილში, რუზველტი გარდაიცვალა და ახალი პრეზიდენტი გახდა ჰარი ტრუმენი. ტრუმენის დამოკიდებულა სტალინის მიმართ განსხვავდებოდა, იგი არ ენდობოდა მას. 1945 წლის გამარჯვების შემდეგ, საბჭოთა კავშირმა მოახდინა ცენტრალური და აღმოსავლეთის ევროპის ოკუპირება, ხოლო ამერიკამ და დასავლურმა ბლოკმა ძალები შეინარჩუნეს დასავლეთ ევროპის ქვეყნებში. გერმანიისა და ავსტრიის მიწები, საფრანგეთმა, დიდმა ბრიტანეთმა, აშშ-მ და საბჭოთა კავშირმა გადაინაწილეს საოკუპაციო ზონებად. ამავე წელს, სან-ფრანცისკოს კონფერენციაზე საფუძველი ჩაეყარა გაეროს, რომლის მთავარი მიზანი იყო საერთაშორისო მშვიდობის შენარჩუნება. თუმცა, უსაფრთხოების საბჭოს შესაძლებლობები მალევე ეჭვქვეშ აღმოჩნდა, როდესაც რამდენიმე ქვეყანას ვეტოს დადების საშუალება მიეცა.
პოტსდამის კონფერენცია და იაპონიის დანებება
პოტსდამის კონფერენცია დაიწყო ივლისში, გერმანიის დამარცხების შემდეგ. ამ კონფერენციაზე, გერმანიის და ზოგადად ცენტრალური და აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნების მომავალზე აზრები გაიყო. ამ კონფერენციაზე უკვე შეიმჩნეოდა მხარეებს შორის დაპირისპირების საწყისები.
აშშ-მა დიდი ბრიტანეთი ჩართო თავის ატომური იარაღის პროექტში, რაც საბჭოთა კავშირისგან საიდუმლოდ უნდა დარჩენილიყო. თუმცა სტალინმა მალევე გაიგო ეს ინფორმაცია. პოტსდამის კონფერენციიდან ერთი კვირის შემდეგ, აშშ-მ დაბომბა ჰიროსიმა და ნაგასაკი, რამაც სტალინის აზრით ბალანსი დაარღვია. ამერიკის შეერთებული შტატები და ბრიტანეთი იყენებდნენ სამხედრო ძალებს საბერძნეთში და კორეაში რომ გაენადგურებინათ ადგილობრივი სახელმწიფოები და ასევე ყველანაირი ძალა რომელსაც კომუნისტური ელფერი ჰქონდა.
აღმოსავლეთის ბლოკის დასაწყისი
მეორე მსოფლიო ომის დასაწყისში, საბჭოთა კავშირი საფუძველს უყრიდა აღმოსავლეთის ბლოკს. რაც გულისხმოდა რამდენიმე ტერიტორიაზე შეჭრას და მათი როგორც საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკად გამოცხადებას. ეს ტერიტორიები მოიცავდა, პოლონეთს, ლატვიას, ლიტვას, ესტონეთს და რუმინეთს. ცენტრალური და აღმოსავლეთ ევროპის ტერიტორიები რომლებიც საბჭოთა კავშირის არმიამ გაათავისუფლა გერმანიისგან ასევე დაემატა აღმოსავლეთის ბლოკს. საბჭოთა კავშირმა ეს ტერიტორიები გაადაქცია ოკუპირებულ სატელიტურ ქვეყნებად.
საბჭოთა კავშირის მსგავსი რეჟიმები, რაც წარმოიშვა ამ ქვეყნებში, ატარებდა ისეთ ხასიათს როგორიც იყო თვითონ საბჭოთა კავშირში. თუმცა, სტალინს ჰქონდა განსაკუთრებული მეთოდები საიდუმლო პოლიციის სახით რაც ყველა სახის ოპოზიციას, რეალურს თუ პოტენციურს, კლავდა.
სტალინის კონტროლის გაძლიერების ნაწილი იყო ასევე შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატი, რომლის სათავეშიც იდგა ლავრენტი ბერია. მისი დანიშნულება იყო საბჭოთა კავშირის სტილის საიდუმლო პოლიიცის სისტემების დანერგვა, რომლებიც გაანადგურებდნენ ანტი-კომუნისტურ სენტიმენტებს. როდესაც რაიმე სახის დაპირისპირება წარმოიქმნებოდა სტალინის სტრატეგია მოიცავდა მათგან ძალის ჩამორთმევას, გასამართლებას, დაპატიმრებას და რამდენიმე შემთხვევაში მოკვლასაც.
ევროპის მსგავსი ძალების გადანაწილება, წინააღმდეგობის გარეშე არ დარჩა. უინსტონ ჩერჩილს აწუხებდა საბჭოთა კავშირის დიდი დომინაცია ევროპაში. შესაბამისად, მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, ამერიკის წარმომადგენლები დაეხმარნენ დასავლური ევროპის ლიდერებს რომ თავიანთი საიდუმლო უსაფრთხოების სისტემა ჩამოეყალიბებინათ, რომელსაც ეწოდა „ოპერაცია გლადიო“.
ფილიპე არაბი
thumb|ფილიპე არაბის მონეტა ფილიპე არაბი (Imperator Caesar Marcus Julius Philippus Augustus; დ. 204 — გ. 249) — რომის იმპერატორი 244 წლიდან 249 წლამდე. წარმოშობით არაბი, არაბი შეიხის ვაჟი (რომის მოქალაქეობის მიღების შემდეგ — რომაელი მხედრის). პრეტორიის პრეფექტი. ხელისუფლებაში მოვიდა იმპერატორ გორდიანე III-ის დაღუპვის შემდეგ (244), მშვიდობა დაამყარა სასანიანთა იმპერიასთან, სპარსელთათვის დიდძალი კონტრიბუციის გადახდა იკისრა. 247 წელს აღინიშნა რომის დაარსებიდან 1000 წელი. ფილიპე არაბმა გაზარდა გადასახადები, დაიწყო დაბალსინჯიანი მონეტების მოჭრა და შეწყვიტა დუნაის ჩრდილოეთით მცხოვრები ბარბაროსი ტომებისათვის ფულადი სუბსიდიების გადახდა. 249 წელს დაიღუპა უზურპატორ გაიუს დეციუსთან ბრძოლაში.
ცივი ომი
მარშალის გეგმა და ჩეხოსლოვაკიის სახელმწიფო გადატრიალება
1947 წლის დასაწყისში საფრანგეთმა, დიდმა ბრიტანეთმა და აშშ-მ წარუმატებლად სცადეს შეთანხმების დადება საბჭოთა კავშირთან. შეთანხმება მოიცავდა გერმანიის ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესებას. 1947 წლის ივნისში, ტრუმენის დოქტრინის თანახმად, ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა განახორციელა მარშალის გეგმა. მარშალის გეგმა გულისხმობდა ეკონომიკურ დახმარებას ყველა ევროპული სახელმწიფოსთვის რომელსაც მოუნდებოდა გაწევრიანება ამავე გეგმის პროცესებში, საბჭოთა კავშირის ჩათვლით.
ამ გეგმის თანახმად, აშშ მონაწილე ქვეყნებს მისცემდა 13 მილიარდ დოლარს, რომ თავიდან აეშენებინათ ევროპის ეკონომიკა. მოგვიანებით, ამ პროგრამამ გამოიწვია ევროპის ეკონომიკური კოოპერაციის ორგანიზაციის დაარსება (Organisation for European Economic Co-operation). გეგმის მიზანი იყო თავიდან დაარსებულიყო ევროპის დემოკრატიული და ეკონომიკური სისტემები, რომლებიც დაუპირისპირდებოდა ევროპის ძალთა ბალანსის დარღვევას და ამავდროულად კომუნიზმს.
სტალინს სჯეროდა რომ დასავლეთთან ეკონომიკური ინტეგრაცია აღმოსავლეთის ბლოკს საშუალებას მისცემდა საბჭოთა კონტროლისგან გათავისუფლებას. შესაბამისად, სტალინმა ხელი შეუშალა ამ ტერიტორიებს მარშალის გეგმაში მონაწილეობას. მარშალის გეგმის საბჭოთა კავშირისეულ ალტერნატიული ვერსიას დაერქვა „მოლოტოვის გეგმა“. მთავარი მიზანი ამ გეგმის იყო საბჭოთა სუბსიდიების გაზრდა და ვაჭრობის ხაზების დამყარება ცენტრალურ და აღმოსავლურ ევროპასთან.
1948 წლის დასაწყისში, საბჭოთა კავშირმა ჩეხოსლოვაკიაში სახელმწიფო გადატრიალება განახორციელა. ზუსტად ეს მოვლენა იყო ის, რამაც შეაშინა დასავლური ქვეყნები, რომ დიდ ომს ეყრებოდა საფუძველი. მარშალის გეგმის ფარგლებში, მილიადრობით დახმარება შევიდა დასავლურ ევროპაში, საბერძნეთში და ასევე თურქეთში. ამერიკის დახმარებით საბერძნეთმა მოიგო სამოქალაქო ომი, სადაც კომუნისტურ-სოციალისტური ალიანსი დაამარცხეს.
ჯაშუშობა
ყველა დიდი ძალაუფლების მქონე ქვეყანა ჩართული იყო ჯაშუშურ ოპერაციებში, იყენებდნენ სხვადასხვა სახის ჯაშუშებს, ორმაგ აგენტებს და ახალ ტექნოლოგიებს. სამი ყველაზე ცნობილი ორგანიზაცია იყო ამერიკული ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტო და საბჭოთა კავშირის სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტი და ბრიტანული საიდუმლო დაზვერვის სამსახური. ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტო ჩუმად აფინანსებდა და აპიარებდა ანტი-კომუნისტურ კულტურულ აქტივობებს და ორგანიზაციებს. ის ასევე ჩართული იყო ევროპის პოლიტიკურ პროცესებში, განსაკუთრებით იტალიაში.
კომინფორმი და სტალინ-ტიტოს უთანხმოება
1947 წლის სექტემბერში, საბჭოთა კავშირმა დააარსა კომინფორმი. კომინფორმის მიზანი იყო საერთაშორისო კომუნისტურ არენაზე გამაერთიანებლობის გაძლიერება და პოლიტიკური კონტროლის გარდა საბჭოთა ტერიტორიებზე, კომუნისტური პარტიების კოორდინაციის მეშვეობით. თუმა, კომინფორმის წარმატება არ გაგრძელდა დიდხანს, რადგან ტიტოს და სტალინის უთანხმოებამ დაატოვებინა იუგოსლავიის კომუნისტურ ქვეყნებს კომინფორმი.
ბერლინის ბლოკადა და საჰაერო ოპერაციები
1947 წლის 1 იანვარს ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა და დიდმა ბრიტანეთმა გააერთიანეს დასავლური გერმანიის ოკუპირებული ზონები და უწოდეს „ბიზონია“ (1949 წელს ეწოდა „ტრიზონია“, რადგან დაემატა ფრანგული საოკუპაციო ზონაც). გერმანიის ეკონომიკური განვითარების ფარგლებში, დასავლური ევროპის რამდენიმე წარმომადგენელმა გადაწყვიტა, რომ დასავლური გერმანიის ნაწილები გაერთიანებინათ ფედერალურ სახელმწიფო სისტემაში. ასევე, მარშალის გეგმის თანახმად, მათ დაიწყეს გერმანიის ეკონომიკის თავიდან ინდუსტრიალიზაცია და აშენება.
იმის შემდეგ რაც სტალინმა განახორციელა ბერლინის ბლოკადა (24 მაისი, 1948 – 12 მაისი, 1949), რომელიც იყო ერთ-ერთი ყველაზე დიდი კრიზისი ცივი ომის დროს, საჭმელი და საყოფაცხოვრებო ნივთები დასავლეთ გერმანიაში აღარ მიეწოდებოდა ხალხს. ამის შედეგად, აშშ-მა, დიდმა ბრიტანეთმა, საფრანგეთმა, კანადამ, ავსტრალიამ, ახალმა ზელანდიამ და სხვა ქვეყნებმა დაგეგმეს საჰაერო ოპერაციები რაც დასავლეთ ბერლინს ამარეგებდა საჭმლით და სხვა საჭირო ნივთებით.
1952 წელს, სტალინი განმეორებით სთავაზობდა გეგმას, რომ გაეერთიანებინათ დასავლეთ და აღმოსავლეთ გერმანია, რის შედეგადაც გერმანიაში იქნებოდა ერთი სახელმწიფო მმართველობა. არჩევნების მეთვალყურე კი იქნებოდა გაეროს წარმომადგენლები. ახალი გერმანია არ უნდა შეერთებოდა დასავლეთის სამხედრო ალიანსს. ეს შეთანხმება დასავლეთ ევროპის წარმომადგენლებმა არ მიიღეს.
ნატოს შექმნა და რადიო თავისუფალი ევროპა
1949 წლის აპრილში დიდმა ბრიტანეთმა, საფრანგეთმა, აშშ-მ, კანადამ და რვა დასავლური ევროპის ქვეყანამ მოაწერეს ხელი „ნატოს“ შექმნის ხელშეკრულებას. მას შემდეგ, რაც საბჭოთა კავშირმა ბევრჯერ განაცხადა უარი, რომ მონაწილეობა მიეღო გერმანიის ეკონომიკის თავიდან აშენების პროცესებში, აშშ, დიდი ბრიტანეთი და საფრანგეთი 1949 წლის აპრილში სათავეში ჩაუდგნენ დასავლური გერმანიის ჩამოყალიბებას სამი დასავლური ოკუპაციის ზონების ტერიტორიაზე.
აღმოსავლეთის ბლოკის მედია, მთლიანად დამოკიდებული იყო კომუნისტურ პარტიაზე. რადიო და ტელევიზია სახელმწიფოს საკუთრებაში შედიოდა, ხოლო ბეჭდვითი მედია ძირითადად პოლიტიკურ ორგანიზაციებს ეკუთვნოდა, რომლებიც ასევე ძირითადად კომუნისტური პარტიები იყვნენ. საბჭოთა კავშირის რადიო ძირითადად საუბრობდა მარქსისტულ რეტორიკაზე, კაპიტალიზმის წინააღმდეგ და ხაზს უსვამდა ისეთ თემებს როგორიცაა იმპერიალიზმი, შრომითი ექსპლუატაცია და ა. შ.
1949 წელს, „BBC“-ს და „ამერიკული ხმის“ დახმარებით საფუძველი ჩაეყარა რადიო თავისუფლებას, რომლის მიზანი იყო აღმოსავლეთ ბლოკშიკომუნისტური მმართველობის მშვიდობიანი დასრულება. რადიო თავისუფლება ამ მიზნის მისაღწევად ცდილობდა, რომ ინფორმაციის ალტერნატიული სახეობა წარმოედგინა, რომელიც არ იყო სახელმწიფოს დაქვემდებარების ქვეშ. ამერიკელ პოლიტიკოსებს მიაჩნდათ, რომ ცივი ომი იყო ომი იდეების.
ჩინეთის სამოქალაქო ომი
1949 წელს, მაო ძედუნის პარტიამ „ჩინეთის სახალხო-განმათავისუფლებელი არმია“ დაამარცხა ჩან კაიშის ნაციონალისტური სახელმწიფო მმართველობა ჩინეთში, რომელსაც მხარს უჭერდა აშშ. საბჭოთა კავშირმა უცბად დაამყარა ალიანსი ჩინეთის ახალ სახელმწიფო მმართველობასთან. ნორვეგიელი ისტორიკოსის, ოდ არნე ვესტადის, აზრით კომუნისტურმა პარტიამ ჩინეთში გაიმარჯვა იმიტომ, რომ ნაკლებად მეტი სამხედრო შეცდომა დაუშვეს ვიდრე ჩან კაიშმა. ასევე, ჩან კაიშის სურვილმა რომ დაემყარებინა ერთი ცენტრალიზებული სახელმწიფო ბევრი სხვადასხვა ჯგუფის ინტერესები ვერ მოიცვა ჩინეთში. ამავდროულად, კომინისტური პარტია ჩინეთში ზუსტად იმას ეუბნებოდა სხვადასხვა ხალხს რისი გაგონებაც მათ უნდოდათ.
ჩინეთის კომუნისტური რევოლუციის და ამერიკული ატომური მონოპოლიის დამთავრების შემდეგ, ტრუმენის ადმინისტრაციამ სასწრაფოდ მიიღო ახალი გადაწყვეტილებები და განაგრძო შეკავების პოლიტიკა. ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა დაიწყო გავლენის გავრცელება აზიაში, აფრიკაში და ლათინურ ამერიკაში, რომ აღმოეფხროთ რევოლუციონერული, კომუნისტური მოძრაობები, რომლებსაც ძირითადად საბჭოთა კავშირი აფინანსებდა.
კორეის ომი
ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი მაგალითი აშშ-ის შეკავების პოლიტიკისა არის, ამერიკის ჩართულობა კორეის ომში. 1950 წლის ივნისში, კიმ ირ სენის ჩრდილოეთ კორეის არმიამ დაიპყრო სამხრეთი კორეა. ომის შედეგად კორეა გაიყო ორ ნაწილად 38-ე პარალელზე.
კრიზისი და ესკალაცია (1953-1962)
ცივი ომის ეს პერიოდი მოიცავს მოვლენებს იოსებ სტალინის გარდაცვალებიდან (1953 წ.) კარიბის კრიზისამდე (1962 წ.). სტალინის გარდაცვალების შემდეგ, ახალმა ლიდერებმა სცადეს „დე-სტალინიზაციის“ პროცესის დაწყება, რამაც გამოიწვია უთანხმოება აღმოსავლეთის ბლოკში და ვარშავის პაქტის წევრებში. გარდა ამისა, ამ პერიოდში ასევე იყო ისეთი წლები, რომლებიც მშვიდობიანობითაც გამოირჩეოდა. თუმცა, ეს მშვიდობის პერიოდიც ნაწილი იყო იმისა თუ როგორ აგრძელებდა ეს ორი მხარე თავისი შესაძლებლობების გაძლიერებას, რამაც ასევე კოსმოსური შეჯიბრებაც მოიცვა. ასევე, აფრიკის ქვეყნების ჩართულობამ ცივი ომის ამ ეტაპზე, მაგალითად კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ალიანსი საბჭოთა კავშირთან, უფრო დიდ უთანხმოებას და შიშს იწვევდა დასავლეთში.
დაპირისპირებიდან დაძაბულობამდე (1962-1979)
ამერიკის შეერთებული შტატები აგრძელებდა საბჭოთა კავშირთან ჩართულობას, მიუხედავად იმისა რომ ამ პერიოდში ამერიკის პრეზიდენტი ჯონ კენედი მოკლეს, დაიწყო სამოქალაქო უფლებების დაცვის მოძრაობა და ვიეტნამის ომის საწინააღმდეგო პროცესები. 1968 წელს, აღმოსავლეთის ბლოკის წევრმა, ჩეხოსლოვაკიამ სცადა რეფორმების გატარება, რომელიც „პრაღის გაზაფხულის“ სახელითაა ცნობილი, თუმცა ამაში ხელის შემშლელი აღმოჩნდა საბჭოთა კავშირი და ვარშავის პაქტის წევრები, რომლებმაც თავიდან დაამყარეს საბჭოთა მოდელი ჩეხოსლოვაკიაში. 1973 წელს, აშშ-მა უკვე დატოვა ვიეტნამი. სანამ კომუნისტები ძალაუფლებას იღებდნენ სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნებში, ისინი გაიყვნენ ჩინეთ-საბჭოთა დაპირისპირების შედეგად. ჩინეთი კი ამ დროს უფრო და უფრო უახლოვდებოდა დასავლურ ბლოკს, მას შემდეგ რაც ამერიკის პრეზიდენტი რიჩარდ ნიქსონი ესტუმრა ჩინეთს.
1960-იანებში და 1970-იანებში, მესამე მსოფლიოს ქვეყნები დაიყო იმისდამიხედვით თუ რომელ სახელმწიფოს უჭერდა მხარს საბჭოთა კავშირი (ლიბია, ერაყი, სირია, ეგვიპტე, სამხრეთი იემენი) და რომელს ამერიკის შეერთებული შტატები და ნატო (საუდის არაბეთი). ასევე იზრდებოდა ქვეყნების რაოდენობა რომლებიც არცერთთან არ იყო ალიანსში.
ახალი ცივი ომი (1979-1985)
1979-1985 წლები მიჩნეულია როგორც ცივი ომის გვიანი ფაზა. ამ წლებში განვითარებული მოვლენები მოიცავს საბჭოთა კავშირის წინააღმდეგ მკაფიო დაპირისპირებას დასავლეთის მხრიდან. ერთ-ერთი საწყისი ეტაპი გაზრდილი დაპირისპირებისა იყო საბჭოთა კავშირის შეჭრა ავღანეთში 1979 წლის დეკემბერში. მას შემდეგ რაც მარგარეტ ტეტჩერი გახდა პრემიერ-მინისტრი 1979 წელს და ამერიკის პრეზიდენტი რონალდ რეიგანი 1980 წელს, დასავლურმა საგარეო პოლიტიკამ საბჭოთა კავშირის მიმართ უარყო საერთაშორისო დაძაბულობის განტვირთვა. ასევე, მიზანი გახდა საბჭოთა გავლენის მოშლა, საბჭოთა კავშირის წევრ ქვეყნებში. ამ პერიოდში ასევე, ატომური ომის საშიშროება კვლავ გაიზარდა.
საბჭოთა კავშირი ავღანეთში შეიჭრა საურის რევოლუციის შემდეგ. ამის საპასუხოდ ამერიკის პრეზიდენტმა ჯიმი კარტერმა მოსკოვის 1980 წლის ზაფხულის ოლიმპიადას გამოუცხადა ბოიკოტი. ამის საპასუხოდ 1984 წელს, საბჭოთა კავშირმა გამოუცხადა ლოს-ანჯელესში ჩატარებულ 1984 წლის საზაფხულო ოლიმპიადას ბოიკოტი. დაძაბულობა გაიზარდა როდესაც ამერიკამ გამოაცხადა რომ პერშინ II-ის რაკეტებს განალაგებდა დასავლეთ გერმანიაში. ასევე, 1983 წელს რეგანმა გამოაცხადა საბჭოთა კავშირი როგორც „ბოროტების იმპერია“.
ცივი ომის ეს პერიოდი მოიცავდა ამერიკის პრეზიდენტის რონალ რეიგანის (1981-1985) პრეზიდენტობის პირველ ნაწილს, საბჭოთა კავშირის ლიდერის ლეონიდ ბრეჟნევის სიკვდილს და მოკლევადიან, შუა პერიოდს, როდესაც საბჭოთა კავშირის სათავეში იყო იური ანდროპოვი (1982-1984) და კონსტანტინ ჩერნენკო (1984-1985). ცივი ომის ეს პერიოდი დასრულდა 1985 წელს, მიხეილ გორბაჩოვის არჩევით, რომელსაც სხვა რეფორმები ჰქონდა მიზნად, მაგალითად დაძაბულობის შემსუბუქება დასავლეთ და აღმოსავლეთ ბლოკებს შორის და სხვა დიდი ცვლილებების შემოტანა საბჭოთა მმართველობაში.
ბოლო წლები (1985-1991)
ცივი ომის ეს პერიოდი იწყება საბჭოთა კავშირში მიხეილ გორბაჩოვის გენერალურ მდივნად არჩევის შემდეგ, რომელიც ცივი ომის სხვა ყველა საბჭოთა ლიდერისგან განსხვავდებოდა. იგი იყო პირველი რომელმაც გამოთქვა ლიბერალიზაციის იდეები. აქამდე საბჭოთა კავშირი მკაცრად უაყოფდა ყველანაირ ლიბერალურ რეფორმას და აწარმოებდა გეგმიურ ეკონომიკას. ამ პერიოდში, მიუხედავად იმისა რომ საბჭოთა კავშირი განიცდიდა ეკონომიკურ სირთულეებს, ის ჩართული იყო ამერიკასთან ომში. თუმცა, საბჭოთა კავშირს გაუჭირდა ლიბერალური რეფორმების სათანადოდ მიღება, რადგან კაპიტალისტური ცვლილებების გატარება საკმაოდ რთული აღმოჩნდა ეკონომიკისთვის, მით უმეტეს მაშინ, როდესაც ეს ცვლილებები ცუდად იყო დაგეგმილი და გაფორმებული.
ცივი ომი დასრულდა მაშინ, როდესაც საბჭოთა ოკუპაციის ბოლო ომი დამთავრდა ავღანეთში, ბერლინის კედელი დაეცა გერმანიაში და რევოლუციების ტალღამ გადაუარა როგორც საბჭოთა კავშირს, ასევე აღმოსავლეთ ევროპას 1989 წელს.
ცივი ომის შედეგები
საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ, რუსეთმა საგრძნობლად შეამცირა სამხედრო ძალაზე დანახარჯი, ეკონომის გადაკეთებამაც ძალიან ბევრი ადამიანი დატოვა სამსახურის გარეშე. კაპიტალისტურმა რეფორმებმა ფეხი მოიკიდა 1990-იანი წლების დასაწყისში. ამ წლების განმავლობაში, რაც ცივი ომი ოფიციალურად დასრულდა, მხოლოდ ხუთი ან ექვსი პოსტ-სოციალისტური ქვეყანა დაადგა კაპიტალისტური გამდიდრების გზას.
კომუნისტური პარტიები ბალტიის ქვეყნების გარდა არ ჩანმოშორებულან მმართველობას და მათი წევრები არ გასამართლებულან. ბევრ ქვეყანაში კომუნისტურმა პარტიებმა შეიცვალეს სახელი და განაგრძეს ფუნქციონირება. სტეფენ ჰოლმსი ამბობს რომ „დეკომუნიზაცია“, პატარა აქტიური პერიოდის შემდეგ, მალევე გახდა უნივერსალური მარცხი. ამის მიზეზად კი ასახელებს:
ცივი ომის შემდგომი სამყარო უნიპოლარული გახდა, რომელშიც აშშ იყო ერთადერთი ძლიერი სახელმწიფო. ცივმა ომმა განსაზღვრა ამერიკის პოლიტიკური როლი.
სქოლიო
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის შედეგები კატეგორია:XX საუკუნის ომები *
ტოს სასახლე
ტოს სასახლე (Palais du Tau) — საფრანგეთის ქალაქ რეიმსში მდებარე ამავე ქალაქის არქიეპისკოპოსის ყოფილი სასახლე. მისი წარსული დაკავშირებულია ფრანკთა მეფეებთან, რომლებიც სასახლის სიახლოვეს მდებარე რეიმსის საკათედრო ტაძარში იდგამდნენ მეფის გვირგვინს.
ჯერ კიდევ VI-VII საუკუნეებში, თანამედროვე სასახლის ადგილას გალიურ-რომანული ვილა მდებარეობდა, რომელიც მოგვიანებით კაროლინგების სასახლე გახდა. მისი სახელის პირველი დოკუმენტურად დადასტურებული ხსენება 1131 წელს მიეკუთვნება და ეფუძნება სასახლის გეგმას, რომელიც T ასოს მსგავსია (ბერძნულ ანბანში ტო). სასახლის ადრეულ ნაგებობათა უდედეს ნაწილს ჩვენამდე არ მოუღწევია, დღეისათვის უძველესია სამლოცველო, რომელიც 1207 წლით თარიღდება. 1498 - 1509 წლებში, სასახლე მასშტაბურად გადაკეთდა გოთიკურ არქიტექტურულ სტილში, ხოლო 1671 - 1710 წლებში, კიდევ ერთი გადაკეთების შედეგად მან დღეს არსებული, ბაროკოს სტილი მიიღო. 1914 წლის 19 სექტემბერს, ის მნიშვნელოვნად დააზიანა ხანძარმა. აღდგენითი სამუშაოები მხოლოდ მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ დაიწყო.
1972 წელს სასახლე მუზეუმად გამოცხადდა, 1991 წელს კი ის სენ-რემის ყოფილ სააბატოსა და კათედრალთან ერთად იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის სასახლეები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში
ყაზახეთის გერბი
მიმოხილვა
ყაზახური შანირაკის მსგავსი დიზაინი გამოყენებული ყირგიზეთის დროშაზეც, ყირგიზეთში მას ეწოდება ტუნდუკი.
ყაზახეთის გერბი შესრულებულია ორ ფერში: ოქროსფერსა და ცისფერში. ოქროსფერი სიმბოლოა ყაზახი ხალხის ბედნიერი მომავლის, ხოლო ცისფერი სიმბოლოა თანხმობის ერთობის და ყველა სხვა ერებთან მშვიდობის.
გერბის ქვედა ნაწილში გამოსახული ყაზახეთის ყაზახური სახელი - ҚA3AҚCTAH.
სქოლიო
კატეგორია:ყაზახეთის ეროვნული სიმბოლოები კატეგორია:სახელმწიფო გერბები
ხოსე ფრანსისკო დელ მონტენეგრო
ხოსე ფრანსისკო დელ მონტენეგრო (ესპ. José Francisco del Montenegro) ნიკარაგუელი პოლიტიკოსი და ნიკარაგუის 27-ე უმაღლესი დირექტორი.
კატეგორია:ნიკარაგუის პრეზიდენტები
მსოფლიოს ქვეყნების ეროვნული დროშები ფერების მიხედვით
მინი|მარჯვნივ|450px|მსოფლიოს დროშები 2006 წლის მონაცემებით მინი|მარჯვნივ|450px|მსოფლიოს რუკა, რომელზეც ყველა ქვეყნის დროშაა გამოსახული
აქ წარმოდგენილია მსოფლიოს ქვეყნების ეროვნული დროშები ფერების მიხედვით.
წითელი, მწვანე, შავი და ნარინჯისფერი
''
იხილეთ აგრეთვე
* კატეგორია:დროშები
დემიდივკა (კახოვკის რაიონი)
დემიდივკა (Демидівка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის კახოვკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 406 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კახოვკის რაიონის სოფლები
Lasioglossum opaconitens
Lasioglossum opaconitens — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1931 წელს.
სქოლიო
opaconitens
შამგონა
შამგონა — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი. იგი მდინარე ენგურსა და რუხისწყალს შორის მოქცეული საქართველოს ერთადერთი კუნძულია, რომელზეც ცალკე დასახლებული პუნქტია გაშენებული.
შამგონა ესაზღვრება გალის მუნიციპალიტეტის სოფლებს — სიდასა და თაგილონს. ეს პატარა კუნძული XVII საუკუნის ნახევარში წყალდიდობის შედეგად წარმოიშვა. წინათ შამგონის ტერიტორია ნახევარკუნძულს წარმოადგენდა. წარსულში კუნძული დაფარული ყოფილა ტყით და უნაყოფო ვენახით, რომელსაც „შამგუს“ უწოდებდნენ. ვენახის სახელწოდების მიხედვით „შამგონად“ იწოდა.
კუნძულზე მოსახლეობა XVII საუკუნის მიწურულს გაჩნდა. გადმოცემით პირველი მოსახლე გვარად მიჯგვარია ყოფილა. XVIII საუკუნის შუა ხანებში დაარსდა ეკლესია, რომელიც შემდგომში ერთ-ერთი წყალდიდობის დროს დანგრეულა. ეკლესია კვლავ აშენდა სოფლის სასაფლაოს ტერიტორიაზე.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1605 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბარ-დეზ-ეკრენი
ბარ-დეზ-ეკრენი (Barre des Écrins) — მწვერვალი საფრანგეთის ალპებში (დოფინეს ალპები), ეკრენის მასივის უმაღლესი წერტილი. სიმაღლე 4102 მ. მწვერვალიდან იშლება ხედი მდინარეების დიურანსისა და იზერის ხეობებისაკენ. სამხრეთი ფერდობი კლდოვანია, ჩრდილოეთი — ყინულებითაა დაფარული. აქედან ეშვება მყინვარი ბლანი. პირველი ასვლა განხორციელდა 1864 წლის 25 ივნისს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის მთები კატეგორია:ალპები
ჯალაღანია
საკუთარი სახელი ჯალაღანია შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ქართული გვარები
ბევინგტონი
ბევინგტონი (Bevington) — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს აიოვის შტატის მედისონის ოლქში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 63 კაცს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:აიოვის ქალაქები
ქედანი (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი ქედანი შეიძლება აღნიშნავდეს:
1312
თარიღი უცნობია
*
გოლიამა-ბარა
გოლიამა-ბარა (Голяма бара) — დასახლება ბულგარეთში. მდებარეობს კირჯალის ოლქში, შედის კირჯალის მუნიციპალიტეტში. მოსახლეობა შეადგენს 53 ადამიანს.
პოლიტიკური სიტუაცია
ადგილობრივ გოლიამა-ბარის საკმეტოში, რომლის შემადგენლობაშიც შედის გოლიამა-ბარა, კმეტის (უხუცესის) თანამდებობას ასრულებს მუსტაფა ოსმან მუსტაფა (მოძრაობა უფლებებისა და თავისუფლებებისთვის) არჩევნების შედეგების მიხედვით.
მუნიციპალიტეტის კმეტი (მერი) — ჰასან აზისი (მოძრაობა უფლებებისა და თავისუფლებებისთვის) არჩევნების შედეგების მიხედვით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კირჯალის მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები
ეშმაკი და ქალბატონი პრიმი
„ეშმაკი და ქალბატონი პრიმი“ (O Demônio e a srta Prym) — მწერალ პაულო კოელიოს 2000 წელს გამოცემული წიგნი, რომანი სიკეთესა და ბოროტებაზე.
შინაარსი
მდიდარ მამაკაცს უპატიოსნო წარსული სტანჯავს და შოკისმომგვრელი წამოწყება აქვს განზრახული. დაბა ვისკოსის გაუხარელი მცხოვრებნი კი, სადაც ეშმაკთან გაიგივებული კაცი ჩადის, სიძუნწეში ჩაფლულან და გადაშენების პირზე არიან მისულნი. ახალგაზრდა ქალი მის პრიმი კი ბედნიერებას ეძებს. ერთი დაძაბული, მოვლენებით დატვირთული კვირის განმავლობაში წარმოუდგენელი მოვლენები განვითარდება დაბაში, სადაც ოქროს გულისთვის ყველა მზადაა სხვა გაწიროს.
მწერალს უცნაური და ერთობ საოცარი მიგნება აქვს დაბა ვისკოსის მცხოვრებთან მიმართებაში — დაბაში არც ერთი ბავშვი აღარ ცხოვრობს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პაულო კოელიოს ნაწარმოებები კატეგორია:2000 წლის რომანები კატეგორია:ბრაზილიური რომანები
ომი ხორვატიის დამოუკიდებლობისათვის
ხორვატიის ომი დამოუკიდებლობისთვის იყო შეიარაღებული კონფლიქტი ხორვატიის პოლიციასა და ხორვატიაში მცხოვრებ სერბებს შორის, რომლებიც ხორვატიის იუგოსლავიიდან გამოყოფის წინააღმდეგნი იყვნენ.
ეს ომი ხორვატებში ცნობილია როგორც Domovinski rat (ბრძოლა სამშობლოსათვის)
ხოლო სერბებში – rat u Hrvatskoj (ხორვატიის ომი)
1991:ომისთვის მზადება
left|thumb|ბრძოლისას განადგურებული ტანკი 1990-იან წლებში ეროვნულმა სიძულვილმა, ხორვატებსა და სერბებს შორის, პიკს მიაღწია. სერბებმა ხორვატიის პოლიციის საგუშაგოებზე შეტევები დაიწყეს. მხოლოდ 1991 წლის აპრილში, 20 ხორვატი პოლიციელი დაიღუპა, სერბებთან შეტაკებაში. ხორვატიის სერბი უმცირესობები მოითხოვდნენ ხორვატიისაგან, კრაინის(სერბული დასახლება ხორვატიაში) ხორვატიისაგან გამოყოფას.
1991 წლის 25 ივნისს, ხორვატიამ დამოუკიდებლობა გამოაცხადა. 1 თვის შემდეგ, სერბებმა, სარაკეტო დარტყმები მიიტანეს ხორვატულ ქალაქებზე, როგორებიცაა დუბროვნიკი, გოსპიჩი, შიბენიკი, სისაკი, ვუკოვარი და სხვ.
აგვისტოში, სერბებმა, ხორვატიის განაპირა ქალაქის, ვუკოვარის შტურმი წამოიწყეს. სერბებმა იგი 18 ნოემბერს აიღეს, რასაც უამრავი უდანაშაულო ხორვატის სიცოცხლე შეეწირა.
5 ოქტომბერს, ხორვატიის პრეზიდენტი, ფრანიო ტუჯმანი სიტყვით გამოვიდა, სადაც მან მთელს ხორვატიის მოსახლეობას მოუწოდა სამხედრო მობილიზაციისა და „სერბი იმპერიალისტებისაგან“ თავის დაცვისკენ.
19 დეკემბერს, კრაინას ავტონომიურმა რესპუბლიკამ თავი დამოუკიდებელ რესპუბლიკად გამოაცხადა.
1995:ომის დასრულება
thumb|left|300px|ოპერაცია ფლეში კრაინამ, საერთაშორისო წნეხის გამო, სერბეთის მხარდაჭერა დაკარგა. შედეგად, ხორვატიის ჯარებმა შედეგიანი შტურმი (ოპერაცია ფლეში) მიიტანეს კრაინის დასავლეთ ნაწილზე (დას.სლავონია). thumb|right|300px|ოპერაცია შტორმი 4 აგვისტოს ხორვატიამ დაიწყო „ ოპერაცია შტორმის “ განხორციელება. მხოლოდ 4 დღეში, კრაინა დატოვა 150 000 მეტმა სერბმა. ისინი მსხვერპლნი გახდნენ დაგეგმილი ეთნიკური წმენდისა, რომლის ხელმძღვანელი ანტე გოტოვინა შემდგომში ჰააგის ტრიბუნალზე გაასამართლეს.
ოპერაცია, 4 დღეში, 7 აგვისტოს, ხორვატიის დამაჯერებელი გამარჯვებით დამთავრდა . ხორვატიის ჯარებმა სრული კონტროლი აღადგინეს კრაინაზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:XX საუკუნის ომები კატეგორია:ბალკანეთის ომები
აბანტი
აბანტი, აბასი (Ἄβας -αντος) — არგოსის მეთორმეტე მეფე, ეგვიპტოსის ვაჟის ლინკევსისა და დანაიდ ჰიპერმნესტრას შვილი, არგონავტ იდმონის მამა, რომელსაც არგოსის მეფეები — აბანტიდები თავიანთ მამამთავრად თვლიდნენ. ცნობილია უფრო დანაოსის ჯადოსნური ფარით, რაც მისი პაპის ნაანდერძევი იყო, მერე ლინკევსმა აჩუქა აბანტს.
როდესაც დანაოსის ასულებმა — დანაიდებმა ქორწილის ღამეს საქმროები დახოცეს, 50 ძმიდან მხოლოდ ლინკევსი გადარჩა. როდესაც მერე ლინკევსისა და დანაიდ ჰიპერმნესტრას შვილმა აბანტმა (აბასმა) თავის მამას დანაოსის სიკვდილი პირველმა აუწყა (საიდანაც ჩანს, რომ ის ლინკევსს არ მოუკლავს, თუმცა ერთი ვერსია სწორედ ამას ამბობს: მოკლა და არგოსის ტახტი წაართვაო), გახარებულმა ლინკევსმა შვილს აჩუქა დანაოსის ფარი, რასაც ის ძალა ჰქონდა, რომ ამბოხებულ ხალხს აწყნარებდა. აბანტმა ის თავის ქალაქში ჰერას ტაძარში დაჰკიდა და ქალღმერთს ჰერას სადღესასწაულო ასპარეზობა გაუმართა. მოუსვენერმა გმირმა არკადიელი ნიმფა აგლაია შეირთო, ფოკიდაში თავისი სახელობის ქალაქი აბაი ააშენა, თესალიაში კოლონია შექმნა, კუნძული ევბეა დაიპყრო და თავისი ქვეშევრდომი აბანტების ტომი ამ კუნძულზე დაასახლა. ზოგი ვერსიით, პოსეიდონის ან ქალკონის და ნიმფა არეთუზას შვილია, აკრისიოსის, პროიტეს, კანეთოსის და ეიდიომენეს მამა, კანთოსის და დანაეს პაპა, პერსევსის პაპის მამა (აბანტი-აკრისიოსი-დანაე-პერსევსი). მას შემდეგ დაწესდა არგოსში ფარის ჩუქება. აბანტს ჰყავდა ტყუპი — აკრისიოსი და პროიტე, დედის მუცლიდანვე შეურიგებელი მოქიშპე ძმები. აკრისიოსმა სულაც განდევნა პროიტე. ამ უკანასკნელმა ლიკიაში მეფე იობატის (ამფიანაქსის) ასული სთენებოია შეირთო, სიმამრის ჯარი მოიყვანა და ქალაქი ტირინთო გააშენა, ძმა კი არგოსს დასჯერდა. დანაოსის, ლინკევსის და ჰიპერმნესტრას საფლავებს არგოსის საბაზრო მოედანზე უჩვენებდნენ გამვლელ-გამომვლელს.
სქოლიო
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია კატეგორია:აბანტიდები კატეგორია:მითური მეფეები
რეზოვო
რეზოვო (Резово) — სოფელი ბულგარეთში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 69 კაცს.
მათეო მაქსიმოვი
მათეო მაქსიმოვი ( Matéo Maximoff; დ.17 იანვარი, 1917 — გ. 24 ნოემბერი, 1999 ) — ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ბოშა მწერალი, ევანგელისტური ეკლესიის პასტორი. პირველმა თარგმნა ბიბლია  ბოშურ ენაზე.
ბავშვობა
მათეო მაქსიმოვი დაიბადა ბარსელონაში. კალდერარი ემიგრანტი მამის და  მანუში დედის ოჯახში. დედის ბიძაშვილი იყო ფრანგი ვირტუოზი ჯაზის გიტარისტი ჯანგო რაინჰარდტი.
აბარისი
აბარისი, აბარიდი — ბერძნულ მითოლოგიაში, აპოლონის ქურუმი.