cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
აჭარკუტი
აჭარკუტი (Աճարկուտ) — სოფელი სომხეთში, ტავუშის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 780 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 182 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 910 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 0.2 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტავუშის პროვინციის სოფლები
შაქრიანის სამების ეკლესია
შაქრიანის სამების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ შაქრიანის აღმოსავლეთით, 3 კილომეტრის მანძილზე, ქვიშახევისა და თხილიანისწყლების გამყოფი მთის ერთ-ერთ განშტოებაზე. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით.
ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია ნატეხი ქვითა და აგურით. 1980 წელს ადგილობრივ მოსახლეობას ეკლესიის კედლების დანგრეული ნაწილები აგურით აღუდგენია და შენობა კრამიტით გადაუხურავს. ეკლესიას სამი შესასვლელი აქვს დასავლეთიდან, სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან. სამივე კარი გარედან შეისრულია. შიგნიდან კი თარაზულად, ხის ძელებით ყოფილა გადახურული. კარების წირთხლებში მოწყობილია საურდულე ხვრელები.
აღმოსავლეთით საკურთხევლის ნახევარწრიული აფსიდია, რომელიც დარბაზისგან მარტივი პილასტრების წყვილით და მათზე დაყრდნობილი, შეისრული თაღითაა გამოყოფილი. აფსიდის ღერძზე გაჭრილია სწორკუთხა სარკმელი, რომლის ორივე მხარეს, სიმეტრიულად, განლაგებულია მცირე ზომის, სწორკუთხა ნიშები. მათ შორის თითო-თითო აფსიდის გვერდებშია, დანარჩენი ორი კი — მის ბოლოებში. ერთი თაღოვანი სარკმელი ეკლესიის დასავლეთ კედელშიცაა. საკურთხეველი დასრულებულია წესიერი ფორმის კონქით. მისი უმეტესი ნაწილი ნაწყობია აგურით. საკურთხეველში, სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, აგურით ნაწყობი ტრაპეზია მიდგმული. შიგნიდან ეკლესია გადახურულია ოდნავ შეისრული კამარით.
ეკლესიის ფასადები დანაწევრებულია განიერი, საფეხურით შეღრმავებული, სწორკუთხა არეებით. განივ ფასადებზე თითო შეღრმავებაა, გრძივ ფასადებზე — ორ-ორი. განივ ფასადებზე, შეღრმავებების ზემოთა ნაწილში, მწკრივად განლაგებული ოთხ-ოთხი შეისრული თაღია მოწყობილი, გრძივი ფასადების შეღრმავებებში კი მხოლოდ თითო განიერი თაღია. შეღრმავებები დასრულებულია კუთხით შვერილი აგურებისგან გამოყვანილი ფრიზით. აღმოსავლეთ და დასავლეთ ფასადებზე, ფრონტონის არეში, აგურის წყობის შეღრმავებით გამოსახულია თითო მაღალი ჯვარი. მათ შორის აღმოსავლეთი ჯვრის ქვედა ნაწილი მოქცეულია შეღრმავებულ არეში.
საქართველო-ვანუატუს ურთიერთობები
2013 წლის 12 ივლისს საქართველომ და ვანუატუმ ხელი მოაწერეს ხელშეკრულებას რომლის მიხედვითაც ვანუატუ სცნობდა საქართველოს ტერიტორიულ მთლიანობას.
ისტორია
2013 წლის მარტში ვანუატუს საგარეო საქმეთა სამინისტრომ შეწყვიტა დიპლომატიური ურთიერთობები აფხაზეთის რესპუბლიკასთან. მაისში საქართველოს პრეზიდენტი, მიხეილ სააკაშვილი შეხვდა ვანუატუს პრემიერ-მინისტრს, მოანა კარკასეს კალოსილს, შეხვედრა მოხდა ჩიანგ-მაიში.
2011 წლის ივნისში ვანუატუს სრულუფლებიანმა ელჩმა აშშ-ში, დონალდ კალპოკასმა კატეგორიულად უარყო, რომ აფხაზეთი აღიარებულია ვანუატუს მიერ. „ვანუატუს რესპუბლიკა აღიარებს საქართველოს ტერიტორიულ მთლიანობას საერთაშორისოდ აღიარებულ საზღვრებში, მათ შორის რეგიონებს — აფხაზეთსა და ცხინვალის რეგიონს / სამხრეთ ოსეთს საქართველოს ტერიტორიად“ — ნათქვამია საგარეო საქმეთა სამინისტროს განცხადებაში.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს დიპლომატიური ურთიერთობები
რედ-ჰუკი (ბრუკლინი)
წყარო
კატეგორია:ნიუ-იორკის უბნები
ნეფერკარა VI
ფარაონი ცნობილია მხოლოდ აბიდოსის მეფეთა სიის მიხედვით. არაა შემონახული არც მისი საფლავი და არც რაიმე ძეგლი მისი მმართველობის პერიოდიდან. მისი მეფობა სავარაუდოდ რამდენიმე წელი უნდა გაგრძელებულიყო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეგვიპტის მერვე დინასტიის ფარაონები
საბირა
საბირა (Sabira) — სოფელი აზერბაიჯანში, განჯა-ყაზახის რეგიონის სამუხის  რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სამუხის რაიონის სოფლები
დენის აგაშინი
მინი|დენის აგაშინი. დენის აგაშინი (Агашин Денис Владимирович; დ. 8 დეკემბერი, 1975, სარაპული, სსრკ) — რუსი მეწარმე, პოლიტიკოსი და საზოგადო მოღვაწე. 2010-2015 წლებში იჟევსკის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელი. პარტია „ერთიანი რუსეთის“ წევრი. შედის მის გენერალურ საბჭოში. .
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1975 კატეგორია:რუსი მეწარმეები კატეგორია:რუსი პოლიტიკოსები კატეგორია:„ერთიანი რუსეთის“ წევრები კატეგორია:დაბადებული 8 დეკემბერი
მარგუარეისი
მარგუარეისი (Pointe Marguareis; Punta Marguareis) — მთა საფრანგეთისა და იტალიის საზღვარზე. ადმინისტრაციული თვალსაზრისით მოქცეულია ზღვისპირა ალპების დეპარტამენტსა და კუნეოს პროვინციაში. სიმაღლე 2651 მ. ლიგურიის ალპების უმაღლესი წერტილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის მთები კატეგორია:იტალიის მთები
ავღანეთი-იაპონიის ურთიერთობები
დიპლომატიური ურთიერთობები ავღანეთსა და იაპონიას შორის ( 日本とアフガニスタンの関係) დაიწყო 1931 წელს. 1971 წელს პრინცი აკიჰიტო და პრინცესა მიშიკო ეწვივნენ ავღანეთს. საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ, 1979 წელს, იაპონიამ დახურა თავისი საელჩო ავღანეთში, მაგრამ 2002 წელს იაპონიის საელჩო კვლავ გაიხსნა ქაბულში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იაპონიის საგარეო ურთიერთობები
აღრი
აღრი (Ağrı) — ქალაქი აღმოსავლეთ თურქეთში, ირანის საზღვართან მდებარე აღრის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2014 წლის მონაცემების მიხედვით, აღრიში ცხოვრობს 146,007 ადამიანი. ქალაქ აღრიში მოსახლეობის დიდი ნაწილი არის ქურთი. ეს ასეა პროვინციის ყველა რაიონში.
აღრის აღმოსავლეთით, სამხრეთ-აღმოსავლეთით, სამხრეთითა და დასავლეთით ესაზღვრება, აგრეთვე, საკუთარი პროვინციის ქალაქები. აღმოსავლეთით ესაზღვრება ელეშქირთი, სამხრეთ-აღმოსავლეთით — თუთაკი, სამხრეთით — ჰამური, ხოლო დასავლეთით — ქალაქი თაშლიჩაი. ქალაქ აღრის ჩრდილოეთით ესაზღვრება ყარსის პროვინცია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თურქეთის ქალაქები
სომხეთი რუსეთის იმპერიაში
მინი|[[სომხეთის ოლქი რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში.]] სომხეთი რუსეთის იმპერიაში — 1828 წლის შემდგომი პერიოდი სომხეთის ისტორიაში. აღმოსავლეთი სომხეთი რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში რუსეთ ირანის ომში ირანის მმართველი ყაჯარების იმპერიის დამარცხების და შედეგად დადებული თურქმენჩაის ზავის შემდეგ აღმოჩნდა.
სომხეთი რუსეთის იმპერიის დაშლამდე, 1917 წლამდე შედიოდა მის შემადგენლობაში.
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ისტორია
აღავნავანქი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტავუშის პროვინციის სოფლები
ამერიკის ეკონომიკური ასოციაცია
ამერიკის ეკონომიკური ასოციაცია (აეა, American Economic Association) — მეცნიერ-ეკონომისტების ორგანიზაცია, შექმნილი 1885 წელს ამერიკელი ეკონომისტის რიჩარდ ელის ინიციატივით.
ასოციაცია უშვებს მთელ რიგ ჟურნალებს, მათ შორისაა: The American Economic Review, Journal of Economic Literature, Journal of Economic Perspectives და სხვა. ასევე, მხარს უჭერს სხვადასხვა ინტერნეტ-პორტალს.
აეა-ს საპატიო წევრები
1965 წლიდან ა.ე.ა ყოველწლიურად ირჩევს საპატიო წევრებს, რომლებსაც შეუძლიათ კანადის მოქალაქეებიც გახდნენ (ასოციაციის პრეზიდენტები და უოკერის მედლის კავალრები აეა-ს საპატიო წევრები ავტომატურად ხდებიან. საპატიო წევრებს შორის არიან:
ალბატერა
ალბატერა  — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ვალენსიის ავტონომიური გაერთიანების ალიკანტეს პროვინციის ვეგა-ბახა-დელ-სეგურის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 66,327 კმ². მოსახლეობა — 12 474 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ალიკანტეს მუნიციპალიტეტები
სალაჰლი (სამუხის რაიონი)
სქოლიო
კატეგორია:სამუხის რაიონის სოფლები
აღმოსავლეთი გატები
აღმოსავლეთი გატები (Eastern Ghats) — ერთმანეთისაგან განცალკევებული რამდენიმე საშუალო სიმაღლისა და დაბალმთიანი მთების საერთო სახელწოდება. გაწოლილია ინდოსტანის ნახევარკუნძულის აღმოსავლეთ ნაწილში. წარმოადგენს დეკანის ზეგანის აღმოსავლეთ კიდეს. გადაჭიმულია დაახლოებით 1500 კმ-ზე. მდინარეებს მაჰანადსა და გოდავარს შორის ვრცელდება ლოდა, ბრტყელთხემიანი და ვიწრო ხეობებით დანაწევრებული აღმოსავლეთის მთები, რომლის მაქსიმალური სიმაღლეა 1501 მ. მდინარე კრიშნიდან სამხრეთით განლაგებულია ძლიერ დანგრეული ლოდა მთები ნალამალაი (917 მ-მდე) და ველიკონდა (1105 მ), სამხრეთით ისინი ენაცვლებიან ცალკეულ ჭიუხებს, მათ შორის შევაროის ბორცვებს (1934 მ — აღმოსავლეთ გატების უმაღლესი წერტილი). აგებულია უმეტესწილად გნაისებითა და კრისტალური ფიქლებით. ინდოეთის ოკეანისაგან გამოყოფილია ვაკეების ზოლით (კორომანდელის სანაპირო). აღმოსავლეთის მთები დაფარულია ნახევრად მარადმწვანე და ნოტიო ფოთოლმცვივანი ტყეებით, ნალამალაი, ველიკონდა და შევაროი — მშრალი ფოთოლმცვივანი ტყეებით, რომლებსაც ადგილ-ადგილ მეორეული მეჩხერი ტყე და ბუჩქანრი ცვლის. გვხვდება ინდური სპილო, ჯიქი, ვეფხვი, პანგოლინი. მის ფარგლებშია სუნაბედის, კოტგარჰის, მაჰანადისა და ბაისიპალის რეზერვატები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინდოეთის ქედები
ანდრეი აგიშევი
ანდრეი აგიშევი (Андре́й Валенти́нович А́гишев; დ. 29 ივნისი, 1965, პერმი, სსრკ) — რუსი პოლიტიკოსი. პერმის მხარის საკანონმდებლო კრების დეპუტატი. ამ დროისთვის არის პარტია „ერთიანი რუსეთის“ წევრი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1965 კატეგორია:რუსი პოლიტიკოსები კატეგორია:„ერთიანი რუსეთის“ წევრები კატეგორია:დაბადებული 29 ივნისი
ყვარლის ჯვარპატიოსნის პირველი ეკლესია
ყვარლის ჯვარპატიოსნის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დგას ქალაქ ყვარელში, ვ. მამულიშვილის კუთვნილ ვენახში. თარიღდება ადრინდელი შუა საუკუნეებით.
ეკლესია დარბაზულია (7,7x5,6 მ), ნაგებია ყორე ქვით. ერთადერთი, შიგნიდა და გარედან ბრტყლად გადახურული შესასვლელი დასავლეთიდანაა, აღმოსავლეთით ღრმა ნალისებრი აფსიდია, რისი სიღრმეც სარბაზის სიგრძის ტოლია, აფსიდის ღერძზე სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი, რომლის ორივე მხარეს მოწყობილია თითო ოთხკუთხა ნიშა, მსგავსი თითო სარკმელი, ერთმანეთის პირდაპირ, სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებშიცაა. აფსიდი გადახურულია აგურით ნაწყობი კონქით, რომლის თაღი ნახევარწრიული ფორმისაა. დასავლეთით პილასტრებზე გადაყვანილი კედლის თაღია. ეკლესიის დარბაზი უჩვეულოდ მოკლეა, გადახურულია აგურის ნახევარცილინდრული კამარით. იატაკი მოგებულია ქართული აგურით. აღმოსავლეთ და დასავლეთ ფასადების ფრონტებში გამოსახულია თითო შეღრმავებული ჯვარი. კედლები დასრულებულია აგურის საფეხუროვანი ლავგარდნით, შენობა გადახურულია კრამიტით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ნეფერკამინ II
მინი|[[აბიდოსის მეფეთა სია (ფრაგმენტი). ნეფერკამინ II]] ნეფერკამინ II ანუ — ძველი ეგვიპტის ფარაონი VIII დინასტიიდან. ქვეყანას მართავდა ძვ. წ. XXII საუკუნეში.
ნუკატოვო
ნუკატოვო (Ноҡат) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბელორეცკის რაიონში.
ნეფერკამინ II
ფარაონი ცნობილია მხოლოდ აბიდოსის მეფეთა სიის მიხედვით. არაა შემონახული არც მისი საფლავი და არც რაიმე ძეგლი მისი მმართველობის პერიოდიდან. სავარაუდოდ ეს ფარაონი მოხსენიებული უნდა იყოს ტურინის პაპირუსში სახელწოდებით ნეფერი („მშვენიერი“). ამ პაპირუსის თანახმად მისი მეფობა უნდა გაგრძელებულიყო 2 წელი, 2 თვე და 1 დღე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ეგვიპტის მერვე დინასტიის ფარაონები
ნუკატოვო
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 148 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბელრეცკიდან დაშორებულია 105 კილომეტრით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (100%).
სქოლიო
კატეგორია:ბელორეცკის რაიონის სოფლები
მარია მუზიჩუკი
მარია მუზიჩუკი (Марія Олегівна Музичук; დ. 21 სექტემბერი, 1992) — უკრაინელი ჭადრაკის დიდოსტატი ქალთა შორის. მსოფლიო ჩემპიონი ჭადრაკში ქალთა შორის.
მარიას დიდოსტატის წოდება 2015 წლის ქალთა შორის მსოფლიო ჩემპიონატის მოგების შემდეგ მიენიჭა. 2010 წელს მას ჰქონდა მსოფლიოში მეხუთე ჭადრაკის მოთამაშე გოგონას წოდება.
სქოლიო
კატეგორია:მოჭადრაკეები ეროვნების მიხედვით კატეგორია:ჭადრაკის დიდოსტატები კატეგორია:დაბადებული 21 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1992 კატეგორია:ჭადრაკის დიდოსტატები ქალთა შორის კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ჭადრაკში ქალთა შორის
მუონიუმის ქლორიდი
მუონიუმის ქლორიდი — არაორგანული ნივთიერება. შედგება ქლორიდისა და მუონიუმისგან. ნაერთის ქიმიური ფორმულაა MuCl. 2001 წელს მეცნიერებმა საბოლოოდ შეძლეს მისი სინთეზი. ნივთიერებას შეუძლია დისოცირდეს ქლორიდის ანიონებად და დადებით მუონებად.
სქოლიო
კატეგორია:ქლორიდები კატეგორია:ეგზოტიკური ატომები
აკნაღბიური
აკნაღბიური (Ակնաղբյուր) — სოფელი სომხეთში, ტავუშის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 650 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 435 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 75 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 5.8 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტავუშის პროვინციის სოფლები
უსურიული თეთრმკერდიანი დათვი
უსურიული თეთრმკერდიანი დათვი, მანჯურიული შავი დათვი, ან უსურიული შავი დათვი (Ursus thibetanus ussuricus) — ძუძუმწოვარი ცხოველი დათვისებრთა ოჯახისა. ჰიმალაიური დათვის ქვესახეობა. გავრცელებულია შორეულ აღმოსავლეთში, მათ შორის კორეის ნახევარკუნძულზე.
ეტიმოლოგია
ქვესახეობას სახელი ეწოდა მდინარე უსურთან გავრცელების გამო.
სქოლიო
კატეგორია:დათვი კატეგორია:რუსეთის ძუძუმწოვრები კატეგორია:ჩრდილოეთ კორეის ძუძუმწოვრები
გრემის წმინდა გიორგის პირველი ეკლესია
გრემის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ გრემის სასაფლაოზე.
ეკლესია დარბაზულია (8x4,5 მ). სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან, მთელ სიგრძეზე გვიანდელი მინაშენები ეკვრის. სამივე ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვით, კირის ხსნარზე. დაზიანებულია:ჩამოშლილია ეკლესიისა და სამხრეთ მინაშენის საბურავი, ჩაქცეულია ჩრდილოეთი მინაშენის ჩრდილოეთი კედლის გარეთა წყობის დიდი ნაწილი და ჩრდილო-დასავლეთი კუთხე, მონგრეულია სამხრეთ მინაშენის სამხრეთ კედლის ნაწილი. ეკლესიის შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი გარედან თაღოვანია, შიგნიდან - სწორკუთხა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომელშიც თარაზულად გადახურული სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ორივე მხარეს მოწყობილია თითო ოთხკუთხა ნიშა, ქვემოთ კი, კედელზე, მიშენებულია სამწახნაგა ტრაპეზი. თითო სარკმელი დასავლეთ და ჩრდ კედლებშიცაა. კონქის თაღი და დარბაზის გადამხურავი კამარა შეისრული ფორმისაა.
მინაშენს შესასვლელი დას-დან აქვს. ორივე კარი გარედან თაღოვანია, შიგნიდან სწორკუთხა. სამხრეთ მინაშენი ჩრდ მინაშენთან შედარებით უფრო ვიწროა. აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აფსიდით, რომელშიც ორი სარკმელია გაჭრილი ერთი მათგანი აფსიდის ღერძზეა, მეორე-სამხრეთ გვერდშია და სამხრეთ ფასადზე გადის. აღმოსავლეთ სარკმლის ქვემოთ ძევს მრგვალი ტრაპეზი. აღმოსავლეთ სარკმელი თაღოვანია და პარალელური წირთხლები აქვს. მეორე - სწორკუთხაა, გარედან ოდნავ შევიწროებული. ჩრდ კედელში ორი ოთხკუთხა ნიშია მოწყობილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მომეხმარეთ იალბუზზე ასვლაში
მომეხმარეთ იალბუზზე ასვლაში — 1981 წელს გადაღებული ქართული საბჭოთა მოკლემეტრაჟიანი ფილმი. სცენარის ავტორია ნანა ჯორჯაძე, გარდა ამისა, იგი არის ფილმის დამდგმელი რეჟისორიც.
სიუჟეტი
პრობლემებით სავსე ოჯახის უხუცესი წევრი გადაწყვეტს ერთფეროვანი რუტინის დარღვევას ბავშვობის ოცნების ასრულებას — მწვერვალ იალბუზზე ფეხის დადგმას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1981 წლის ქართული ფილმები კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
სარიგამიში (სამუხის რაიონი)
სქოლიო
კატეგორია:სამუხის რაიონის სოფლები
ნორმან ბორლოუგი
ნორმან ერნესტ ბორლოუგი (Norman Ernest Borlaug; დ. 25 მარტი 1914, კრესკო — გ. 12 სექტემბერი 2009, დალასი) — ამერიკელი აგრონომი და სელექციონერი. ცნობილია როგორც „მწვანე რევოლუციის მამა“. 1970 წლის ნობელის მშვიდობის პრემიის ლაურეატი, 1977 წელს მიენიჭა პრეზიდენტის თავისუფლების მედალი, 2004 წელს ეროვნული სამეცნიერო მედალი და 2006 წელს კონგრესის ოქროს მედალი.
ბიოგრაფია
ნორმან ბორლოუგი დაიბადა 1914 წლის 25 მარტს აიოვაში, აშშ. იგი 1854 წელს აშშ-ში ემიგრირებული ნორვეგიელების შთამომავალი იყო. ნორმანი ფერმერების ოჯახში დაიბადა და იყო ჰენრი (1889-1971 წწ.) და კლარა (1888-1972 წწ.) ბორლოუგების ოთხი შვილიდან ყველაზე უფროსი. მას ჰყავდა სამი პატარა და: პალმა ლილიანი (1916-2004 წწ.), შარლოტა (დ. 1919 წ.) და ჰელენი (დ. 1921 წ.). შვიდიდან 18 წლამდე იგი მუშაობდა საოჯახო ფერმაში ქალაქ კრესკოს მახლობლად.
1933 წელს ბორლოუგი გახდა მინესოტის უნივერსიტეტის სტუდენტი. სწავლის დროს უწევდა დამატებითი სამუშაოს შესრულება. მაგალითად, 1935 წელს იგი მუშაობდა გარემოს დაცვის სამოქალაქო კორპუსში. ბაკალავრის ხარისხის მიღების შემდეგ 1935-1938 წლებში იგი მუშაობდა მეტყევედ მასაჩუსეტსში და აიდაჰოში. 1937 წელს ბორლოუგი დაქორწინდა მარგარეტ გიბსონზე. უნივერსიტეტის პედაგოგის ელვინ ჩარლზ სტაკმენის წყალობით დაინტერესდა ფიტოპათოლოგიით და 1942 წელს მან დაიცვა დისერტაცია სელის სოკოვანი დაავადებების შესახებ.
1942 წლიდან 1944 წლამდე ბორლოუგი მუშაობდა მიკრობიოლოგად ქიმიურ კომპანია DuPont-ში (დელავერის შტატი), სადაც იგი დაკავებული იყო სოფლის მეურნეობისათვის ფუნგიციდებისა და ბაქტერიოციდების დამზადებით. პერლ-ჰარბორზე თავდასხმის შემდეგ ნორმან ბორლოუგმა სცადა სამხედრო სამსახურში წასვლა, მაგრამ მისი კანდიდატურა უარყვეს. მისმა ლაბორატორიამ დაიწყო სამხედრო შეკვეთების მიღება.
მწვანე რევოლუცია
1940 წელს მექსიკის ხელისუფლებაში მოვიდა პრეზიდენტი მანუელ ავილა კამაჩო, რომლის ადმინისტრაციასაც აწუხებდა მოუსავლიანობა ქვეყანაში. მექსიკელებმა დახმარებისთვის მიმართეს როკფელერის ფონდს. 1944 წელს, ფონდმა ჯორჯ ჰარარის მეთაურობით აგრონომიების ჯგუფი გაგზავნა მექსიკაში, რომელშიც შედიოდა ბორლოუგი, როგორც ფიტოპათოლოგი და გენეტიკოსი. მექსიკაში მეცნიერი თორმეტი წლის განმავლობაში დარჩა, დაიწყო ქვეყნისათვის მაღალი მოსავლიანობის ხორბლის ჯიშების გამოყვანა. ამ დროისათვის მექსიკა ხორბალს საზღვარგარეთიდან ყიდულობდა. ბორლოუგმა შეაჯვარა ადგილობრივი ჯიშები იაპონურ ჯუჯა ჯიშებთან და გამოიყვანა მაღალეფექტური ჯიშები, რომლებიც ამტანი გამოდგა მექსიკის კლიმატისათვის. 1951-1956 წლისთვის მექსიკამ სრულად უზრუნველყო საკუთარი თავი მარცვლეულით და დაიწყო მისი ექსპორტი; 15 წლის განმავლობაში, ქვეყნის მარცვლეულის მოსავალი 3-ჯერ გაიზარდა.
ახალი ჯიშები გამოიყენეს ლათინური ამერიკის, შუა აღმოსავლეთის და აფრიკის ქვეყნებში. ფილიპინებში ბრინჯის კვლევის საერთაშორისო ინსტიტუტმა ბორლოუგის ჯგუფის მაგალითზე შეიმუშავეს ნახევრად ჯუჯა ჯიშის ბრინჯი. 1965 წელს ბორლოუგი ხელმძღვანელობდა ხორბლის გაუმჯობესების საერთაშორისო პროგრამას, რომელიც სიმინდისა და ხორბლის გაუმჯობესების საერთაშორისო ცენტრის ნაწილი იყო.
აღიარება
ბორლოუგის მოღვაწეობამ საერთაშორისო აღიარება მოიპოვა. 1968 წლის 8 მარტს აშშ-ის საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს ყოფილი დირექტორი უილიამ გაუდი სოფლის მეურნეობაში მიმდინარე პროცესებს „მწვანე რევოლუციას“ უწოდებს. 1970 წლის 21 ოქტომბერს ნორმან ბორლოუგს მიანიჭეს ნობელის მშვიდობის პრემია შემდეგი ფორმულირებით: „საკვების პრობლემის მოგვარებაში და განსაკუთრებით მწვანე რევოლუციის განხორციელებაში შეტანილი წვლილისთვის“. ნობელის ლექციაზე მეცნიერმა ხაზი გაუსვა იმას, რომ „მწვანე რევოლუცია იყო დროებითი წარმატება შიმშილისა და გაჭირვების წინააღმდეგ ბრძოლაში; მან ხალხს სულის მოთქმის საშუალება მისცა“.
1979 წელს ბორლოუგი გადადგა ხორბლის გაუმჯობესების საერთაშორისო პროგრამის დირექტორის თანამდებობიდან. 1984 წლიდან ტეხასის უნივერსიტეტ A&M-ის პედაგოგია. 1986 წელს ბორლოუგმა დააწესა სურსათის მსოფლიო პრემია. ამავე წელს იგი გახდა სასაკავის სრულიად აფრიკის ასოციაციის პრეზიდენტი და ტროპიკული აფრიკის 2000 წლის სასოფლო-სამეურნეო პროგრამის ხელმძღვანელი. 2000-2001 წლებში მცირე ხნით მოქმედებდა ბორლოუგის მიერ დაფუძნებული ინტერნეტ-უნივერსიტეტი სოფლის მეურნეობაში და კვების მრეწველობაში მომუშავე ადამიანებისათვის.
ნორმან ბორლოუგი არის მთელი რიგი წიგნებისა და 70 სამეცნიერო და პოპულარული სტატიის ავტორი. არის სხვადასხვა ქვეყნების აკადემიების წევრი, მათ შორის ამერიკის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიისა და ლონდონის სამეფო საზოგადოების.
2006 წელს მიენიჭა ამერიკის უმაღლესი ჯილდო — კონგრესის ოქროს მედალი. შედეგად იგი გახდა მეშვიდე ადამიანი, რომელმაც ერთდროულად მიიღო ნობელის პრემია, კონგრესის ოქროს მედალი და თავისუფლების საპრეზიდენტო მედალი. 2006 წელს გადაეცა ინდოეთის რიგით მეორე ჯილდო პადმა ვიბჰუშანი, ინდოეთში შიმშილობის წინააღმდეგ ბრძოლისათვის.
ამერიკაში იგი ცნობილია როგორც „ადამიანი, რომელმაც გადაარჩინა მილიარდი სიცოცხლე“.
ნორმან ბორლოუგი გარდაიცვალა ლიმფომისაგან 2009 წლის 12 სექტემბერს დალასში, 95 წლის ასაკში.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
ალექსანდრ მოისეენკო
ალექსანდრ მოისეენკო ((Олександр Моісеєнко, Oleksandr Moiseyenko), ( Alexander Moiseenko)) დ. 17 მაისი, 1980, სევერომორსკი, რსფსრ, სსრკ) ― უკრაინელი მოჭადრაკე, დიდოსტატი (2000), 2013 წლის ევროპის ჩემპიონი. უკრაინის ნაკრების შემადგენლობაში საჭადრაკო ოლიმპიადის ორგზის გამარჯვებული.
სქოლიო
კატეგორია:მოჭადრაკეები კატეგორია:ჭადრაკი კატეგორია:უკრაინელი მოჭადრაკეები კატეგორია:ჭადრაკის დიდოსტატები კატეგორია:17 მაისი კატეგორია:1980 წელი სპორტში კატეგორია:უკრაინელი სპორტსმენები
ერნესტ ჰონიგმანი
ერნესტ ჰონიგმანი (Ernest Honigmann; დ. 8 აგვისტო, 1892, ვროცლავი — გ. 30 ივლისი, 1954, ბრუსელი) — ბელგიელი მეცნიერი, ბიზანტიოლოგი.
ძირითადად წერდა ფრანგულ ენაზე. იკვლევდა ბიზანტიურ ჰაგიოგრაფიას, აღმოსავლეთის ქრისტიანულ რელიგიისა და ბიზანტიურ-ქართული კულტურული ურთიერთობის საკითხებს. ნარკვევში „პეტრე იბერიელი და ფსევდო-დიონისე არეოპაგელის თხზულებანი“ (1952). ჰონიგანმა შალვა ნუცუბიძისაგან დამოუკიდებლად გამოთქვა მოსაზრება ფსევდოდიონისე არეოპაგელისა და პეტრე იბერის იდენტურობის შესახებ. ნუცუბიძე-ჰონიგმანის ჰიპოთეზამ დიდი გამოხმაურება ჰპოვა ქართულ და ევროპულ მეცნიერებაში.
1929 წელს გეიდელბერგში გამოაქვეყნა შრომა „შვიდი კლიმატი“ (Die sieben Klimata und die Πόλεις Επίσημοι), რომელშიც გამოკვლეულია ასტროლოგიური გეოგრაფია. 1935 წელს გამოსცა შრმომა „ბიზანტიის სახელმწიფოს აღმოსავლეთი საზღვარი 363-1017 წლებში, ბერძნული, არაბული, სირიულიდა სომხური წყაროების მიხედვით“ (Die ostgrenze des Byznatinischen reiches von 363 bis 1017, nach griechischen, arabischen, syrischen und armenischen quellen). სიკვდილის შემდეგ გამოიცა მისი სამი ნაშრომი ერთ წიგნად : „კონსტანტინეპოლის 394 წლის კრების დეტალური აღწერა“, „სომხეთის ქალაქ რომანოპოლისის ადგილმდებარეობისათვის“ და „ანალიზი ე.წ. Thronos Alexandrinos — რუკები საეპარქიებისა, რომლებიც შედიოდნენ VII საუკუნეში ალექსანდრიის საპატრიარქოში“.
ოლღა კონსტანტინეს ასული
ოლღა კონსტანტინეს ასული (Ольга Константиновна, Όλγα Κωνσταντίνοβνα; დ. 3 სექტემბერი, 1851, პავლოვსკი, რუსეთი — გ. 18 ივნისი, 1926, რომი, იტალია) — საბერძნეთის დედოფალი 1867-1913 წლებში როგორც მეფე გეორგიოს I-ის მეუღლე. საბერძნეთის რეგენტი 1920 წელს.
იგი იყო რომანოვების დინასტიის წარმომადგენელი, რუსეთის იმპერატორ ნიკოლოზ I-ის ვაჟის, დიდ მთავარ კონსტანტინესა და პრინცესა ალექსანდრა საქსენ-ალტენბურგელის ქალიშვილი. მან თავისი ბავშვობა პეტერბურგში, პოლონეთსა და ყირიმში გაატარა. 1867 წელს, 16 წლის ასაკში მიათხოვეს საბერძნეთის მეფე გეორგიოს I-ს. როგორც დედოფალი იგი აქტიურად იყო ჩაბმული საქველმოქმედო საქმიანობასა და სოციალურ აქტივობებში. მან დააარსა არაერთი საავადმყოფო, სკოლა და დააფინანსა სახარების ბერძნულად, ხელახლა თარგმნა, რამაც ბერძენი კონსერვატორების უკმაყოფილება გამოიწვია.
1913 წელს, მას შემდეგ რაც მისი ქმარი მოკლეს, ოლღა რუსეთში დაბრუნდა. ამ ამბიდან მალევე დაიწყო პირველი მსოფლიო ომი, რა დროსაც პავლოვსკის სასახლეში სამხედრო ჰოსპიტალი შექმნა, სადაც დაჭრილ ჯარისკაცებს მკურნალობდნენ. რუსეთის რევოლუციის შემდეგ, 1917 წელს იგი ბოლშევიკების ტყვეობაში იყო. ასეთი ვითარება შენარჩუნდა მანამ, სანამ დანიის საელჩოს შუამავლობით არ გაანთავისუფლეს ოლღა, რომელმაც საბოლოოდ დატოვა რუსეთი და შვეიცარიაში გაიქცა. ამ პერიოდში მან საბერძნეთში დაბრუნება ვერ მოახერხა, რადგან მისი ვაჟი, მეფე კონსტანტინოს I დამხობილი იყო.
1920 წელს ოლღა ათენში დაბრუნდა, რაც გამოწვეული იყო იმით, რომ მისი შვილიშვილი, მეფე ალექსანდროსი ნაადრევად გარდაიცვალა და ტახტი კვლავ კონსტანტინოს I-მა დაიბრუნა. მომდევნო თვეში იგი კონსტანტინოს რეგენტად დაენიშნა. მისი რეგენტობა სულ ერთ თვეს გაგრძელდა. 1919-22 წლებში მიმდინარე საბერძნეთ-თურქეთის ომში ბერძნების დამარცხების შემდეგ საბერძნეთის სამეფო ოჯახი კვლავ გადაასახლეს. ამის გამო ოლღამ დარჩენილი ცხოვრება ბრიტანეთში, საფრანგეთსა და იტალიაში გაატარა.
ოჯახი და ადრეული ცხოვრება
მარცხნივ|მინი|326x326პქ|ოლღა კონსტანტინეს ასული 1861 წელს ოლღა დაიბადა 1851 წლის 3 სექტემბერს პავლოვსკის სასახლეში, სანქტ-პეტერბურგში. იგი იყო დიდ მთავარ კონსტანტინე ნიკოლოზის ძისა და მისი მეუღლის, პრინცესა ალექსანდრა საქსენ-ალტენბურგელის ქალიშვილი. მამის მხრიდან იგი იყო რუსეთის იმპერატორ ნიკოლოზ I-ისა და იმპერატრიცა შარლოტა პრუსიელის შვილიშვილი. ამას გარდა, იგი იმპერატორ ალექსანდრე II-ს ძმისწულად, ხოლო ალექსანდრე III-ს ბიძაშვილად ერგებოდა.
მან ბავშვობის წლები პავლოვსკის სასახლესა და ყირიმის მამულებში გაატარა. მამამისს, როგორც იმპერატორის ძმას, დიდი გავლენა ჰქონდა, დედამისი კი საიმპერატორო კარის ერთ-ერთ ყველაზე ლამაზ და ჭკვიან ქალბატონად ითვლებოდა. ოლღა განსაკუთრებით ახლოს უფროს ძმასთან, დიდ მთავარ ნიკოლოზთან იყო, რომელიც შეთქმულებებში მონაწილეობის გამო იმპერატორმა ტაშკენტში გადაასახლა.
ბავშვობაში ოლღას აღწერენ როგორც უბრალო და შუბლშეკრულ გოგონას, რომელსაც ჰქონდა ფართო სახე და დიდი ლურჯი თვალები. უმცროსი დისგან, ვერასგან განსხვავებით, იგი მშვიდი და მორცხვი ხასიათისა იყო. ისტორიას ახსოვს ერთი შემთხვევა, როდესაც მან გაკვეთილი არ იცოდა, ხოლო როდესაც მასწავლებელმა დატუქსა იგი ატირდა და საკლასო ოთახიდან გაიქცა.
1862 წელს ოლღას მამა, კონსტანტინე ნიკოლოზის ძე იმპერატორმა ალექსანდრე II-მ პოლონეთის დიდ ჰერცოგად დანიშნა, რის გამოც იგი ოჯახთან ერთად გადასახლდა ვარშავაში. პოლონელები რუს მმართველებს ცუდად შეხვდნენ, რაც იმაში გამოიხატა, რომ დიდი მთავის დედაქალაქში ჩასვლიდან მალევე რამდენჯერმე სცადეს მისი მოკვლა. მიუხედავად იმისა, რომ კონსტანტინემ პოლონეთში ლიბერალური პოლიტიკისა და რეფორმების გატარება დაიწყო და პოლონური ენაც აღადგინა, როგორც პოლონეთის ოფიციალური ენა, ადგილობრივი ნაციონალისტები მას მაინც ემტერებოდნენ. 1863 წლის იანვარში მომხდარმა აჯანყებამ და სეპარატისტული მოთხოვნების ზრდამ, აიძულა იმპერატორი, რომ ძმა თანამდებობიდან მოეხსნა. ამრიგად დასრულდა ოლღას რთული ცხოვრება პოლონეთში.
ნიშნობა და ქორწინება
მარცხნივ|მინი|ოლღა კონსტანტინეს ასული 1866 წელს 1863 წელს საბერძნეთის მეფე გეორგიოს I რუსეთს ეწვია და იმპერატორ ალექსანდრე II-ს მადლობა გადაუხადა ტახტზე ასვლაში დახმარებისათვის. ვინაიდან იგი დანიის მეფე კრისტიან IX-ისა და დედოფალ ლუიზა ფონ ჰესენ-კასელის უმცროსი ვაჟი იყო საბერძნეთის ტახტი არანაირად ერგებოდა, მაგრამ რუსების დახმარებით ჩამოაგდო გერმანელი უნაყოფო მეფე ოტონი და თავად გამეფდა. სწორედ ამ ვიზიტისას შეხვდა გეორგიოსი 12 წლის ოლღას.
გეორგიოსი 1867 წელს კვლავ ეწვია რუსეთის საიმპერატორო კარს. იქ იგი თავისი დის, დაგმარ დანიელის სანახავად ჩავიდა, რომელიც მომავალ იმპერატორ ალექსანდრე III-ზე იყო დაქორწინებული. ამ დროს გეორგიოსს უკვე გადაწყვეტილი ქჰონდა, რომ მართლმადიდებელი ცოლი შეერთო, რისთვისაც რუსეთზე უკეთეს სამიზნეს ვერ იპოვიდა, რადგან ამ პერიოდში იგი უდიდესი მართლმადიდებლური იმპერია იყო უამრავი მშვენიერი პრინცესით. სწორედ ამ პერიოდში გაიცნო მან ოლღა კონსტანტინეს ასული, რომელიც ისე შეუყვარდა, რომ საბერძნეთში დაბრუნების შემდეგ ძალიან შეწუხდა და მისი ნახვა კვლავ მოუნდა. თავდაპირველად კონსტანტინე ნიკოლაევიჩმა უარი განაცხადა 15 წლის ოლღას გათხოვებაზე, რადგან ქორწინებისათვის პატარად თვლიდა, განსაკუთრებით იმისათვის, რომ სამშობლოდან ასე შორს წასულიყო. ამის საპირისპიროდ, ამ ქორწინებისადმი მთელი იმპერიული კარი დიდი ენთუზიაზმით განეწყო, რამაც საბოლოოდ აიძულა კონსტანტინე ქორწილზე დათანხმებულიყო. საბოლოოდ გადაწყდა, რომ ოლღა და გეორგიოსი მხოლოდ მაშინ დაქორწინდებოდნენ, როდესაც საპატარძლოს 16 წელი შეუსრულდებოდა. აღსანიშნავია ისიც, რომ ქორწილის დღემდე განაგრძობდა ოლღა სასკოლო განათლების მიღებას. მინი|325x325პქ|დედოფალი ოლღა 1870 წელს, ბერძნულ ტრადიციულ სამოსში 1867 წლის 27 ოქტომბერს, ზამთრის სასახლეში შედგა ოლღა კონსტანტინეს ასულისა და გეორგიოს I-ის ქორწინება, რის შემდეგაც ოლღა საბერძნეთის დედოფალი გახდა. მომდევნო ხუთი დღე მათი „თაფლობის თვედ“ მოიაზრება, რომელიც წყვილმა პეტერბურგის სამხრეთით, როპშას სახლში გაატარა. შემდეგი ოცი წლის განმავლობაში ოლღამ რვა ბავშვი გააჩინა, რომელთაგან მხოლოდ ერთი გოგონა გარდაიცვალა ჩვილობაში.
რუსეთის დატოვებამდე ბიძამისმა, იმპერატორმა ალექსანდრე II-მ ოლღას ასეთი რამ უთხრა: „შენი ახალი ქვეყანა ორჯერ უფრო მეტად უნდა გიყვარდეს, ვიდრე საკუთარი სამშობლო !“. აღსანიშნავია ისიც, რომ ოლღამ განათლების მიღება საბერძნეთში ცხოვრების პერიოდში დაასრულა. ქვეყანაში შესვლის დროს ოლღას თეთრი და ლურჯი ნაჭრებით შეკერილი კაბა ეცვა (საბერძნეთის დროშის ფერები), რათა ბერძნებზე კარგი შთაბეჭდილება მოეხდინა. დედაქალაქისაკენ მიმავალ გზაზე დედოფლის ნახვის სურვილით ათასობით ადამიანი გამოვიდა, რასაც არეულობა მოჰყვა. ოლღა, რომელიც არ იყო მიჩვეული ასეთ დიდ სახალხო შეკრებებს კინაღამ ატირდა. ვინაიდან მან ბერძნული საერთოდ არ იცოდა, ოფიციალურ შეხვედრებს მხოლოდ ენის სწავლის შემდეგ ესწრებოდა. ერთ წელიწადში ნაკლებ დროში მან საოცარი სისწრაფით, მაღალ დონეზე ისწავლა როგორც ბერძნული, ისე ინგლისური ენა. დედის რჩევის გათვალისწინებით იგი ინტერესდებოდა საბერძნეთის ისტორიით, არქეოლოგიური აღმოჩენებითა და სოციალური ცხოვრებით.
პირადი ცხოვრება
მარცხნივ|მინი|280x280პქ|დედოფალი ოლღა და მეფე გეორგიოსი 1867 წელს თავიანთი ხანგრძლივი ქორწინების განმავლობაში ოლღა და გეორგიოსი საკმაოდ ჰარმონიული და მოსიყვარულე წყვილი იყო. გაბატონებული ტრადიციის წინააღმდეგ, რომ სამეფო ბავშვები ძიძებს, სასახლიდან შორს უნდა აღეზარდათ, ისინი თავიანთ შვილებს სამეფო სასახლეში, ოჯახურ და მოსიყვარულე ატმოსფეროში ზრდიდნენ. მიუხედავად ამისა, მათ ოჯახში კონფლიქტები მაინც იყო. ასაკის მატებასთან ერთად გეორგიოსი სულ უფრო ხშირად ჩხუბობდა თავის ვაჟებთან, რასაც ოლღა არ მიესალმებოდა. თავდაპირველად ოლღა და გეორგიოსი გერმანულ ენაზე საუბრობდნენ, რადგან ეს ის ერთადერთი ენა იყო, რომელიც ქორწინების დროს ორივე მათგანმა იცოდა. გარკვეული დროის შემდეგ ისინი ერთმანეთში ინგლისურად საუბრობდნენ, თუმცა თავიანთი შვილებისგან ბერძნულად ლაპარაკს მოითხოვდნენ. ამის გამო, პრინცი ანდრეასი მართალია ბერძნულად არასოდეს საუბრობდა, თუმცა თავის მშობლების წინ მხოლოდ ამ ენაზე თუ ლაპარაკობდა.
ოლღას რუსეთის გახსენება ყოველთვის ნოსტალგიას ჰგვრიდა. მისი საძინებელი რუსეთიდან წამოღებული ხატებით იყო სავსე. ბერძნულ სამლოცველოში შვილებთან ერთად იგი ყოველთვის სლავურ საგალობლებს გალობდა. თავის თანამემამულეებთან შესახვედრად იგი ხშირად დადიოდა ათენის პორტში, სადაც რუსული სავაჭრო გემები იდგა. იგი მთელ ისტორიაში ერთადერთი ქალია, რომელმაც რუსული საიმპერატორო ფლოტილიის ადმირალის წოდება მიიღო. ამის გამო საბერძნეთის საზღვაო ძალებში იგი ყოველთვის დიდი ავტორიტეტით სარგებლობდა, რის გამოც ერთ-ერთ გემს მისი სახელიც დაარქვეს.
სოციალური სამუშაოები
მინი|342x342პქ|დედოფალი ოლღა 1890 წელს როგორც დედოფალი, ოლღა ძალიან პოპულარული იყო ხალხში, რაც განაპირობა მისმა საქველმოქმედო საქმიანობებმა. ათენში ჩასვლისთანავე მის უშუალო მფლობელობაში გადავიდა ამალიონის ბავშვთა სახლი, რომელიც მისმა წინამორბედმა დედოფალმა ამალია ოლდენბურგელმა დააარსა. ასევე მის მფლობელობაში იყო არსაკიონის გოგონათა სკოლა. თავისი პირადი ხარჯებითა და არისტოკრატთა დახმარებით დედოფალმა ოლღამ სონატორიუმი და საავადმყოფო, რომელიც მხოლოდ მოხუცებზე მუშაობდა. ამას გარდა მან დააარსა რამდენიმე უფასო სასადილო და მზრუნველობამოკლებულ ბავშვთა სახლი. ასევე საფუძველი ჩაუყარა ღარიბ გოგონათა სასწავლებელს, რომელიც მოგვიანებით გაფართოვდა და უფრო დიდი სახე მიიღო. დედოფალი ოლღა აგრეთვე იყო ორი სამხედრო ჰოსპიტალის მფარველი. 1891 წელს, მას შემდეგ რაც მისი ქალიშვილი ალექსანდრა რუსეთში მოულოდნელად გარდაიცვალა, ოლღამ მისი სახელობის საავადმყოფო დააარსა, სადაც მედიკამენტები უფასოდ გაიცემოდა. იგი საბერძნეთის მეზობელ ქვეყნებთან კონფლიქტებში დაჭრილი ჯარისკაცების მოვლა-პატრონობას დიდ ყურადღებას უთმობდა, რის გამოც დააარსა რამდენიმე ჰოსპიტალი, რომელიც მხოლოდ ასეთ პირებზე მუშაობდა. 1897 წელს საბერძნეთ-თურქეთის ომის და 1912-13 წლებში პირველი ბალკანური ომის პერიოდში ოლღა თავის რძალთან, პრინცესა სოფია პრუსიელთან ერთად გაწევრიანდა წითელი ჯვრის ორგანიზაციაში და როგორც მედდა ისე მკურნალობდა ბერძენ ჯარისკაცებს. ამის გამო დიდი ბრიტანეთის სამეფო ოჯახმა მას დედოფალ ვიქტორიას სახელობის საპატიო ღირსების ორდენი უბოძა.
1897 წელს საბერძნეთი თურქეთთან ომში დამარცხდა. ამით უკმაყოფილო ბერძნებმა 1898 წელს ოლღას მეუღლესა და ქალიშვილს ესროლეს, თუმცა ორივე გადაურჩა თავდასხმას. მიუხედავად იმისა, რომ მსროლელები ადგილზევე დააკავეს, დედოფალ ოლღას დაჟინებული მოთხოვნით ისინი გაანთავისუფლეს. აღსანიშნავია ისიც, რომ მიუხედავად მისი საბერძნეთ-რუსეთის ურთიერთობების გაღრმავების მცდელობისა, დედოფალს მეფეზე პოლიტიკური გავლენა არასოდეს ჰქონია.
ევანგელიკას წინააღმდეგობები
მარცხნივ|მინი|327x327პქ|„ევანგელიკას“ არეულობა ათენში, 1901 წელი. დაბადებიდან მართლმადიდებელ ქრისტიანად აღზრდილი დედოფალი ოლღა ძალიან ღელავდა იმ თემაზე, რომ ომში დაჭრილ ჯარისკაცებს არ შეეძლოთ სიკვდილის წინ ბიბლიისა და ლოცვანის წაკითხვა. ბერძნული ეკლესიის გამოყენებული წმინდა წიგნები მოიცავდა ძველი აღთქმის სეპტუაგინტურ ვერსიასა და ახალი აღთქმის ძველბერძნულ თარგმანს. ამის გამო ბერძნებს, რომელთა დიდმა ნაწილმა წერა-კითხვაც არ იცოდა, ძალიან უჭირდათ არქაული ენით ნაწერი ახალი აღთქმის გაგება. ამის გამო დედოფალმა ოლღამ ბრძანება გასცა და დიდი სახსრებიც გამოყო ძველი და ახალი აღთქმის ხელახლა, ახალი ენობრივი სტილით სარაგმნელად. აღსანიშნავია ის გარემოება, რომ ბევრი არქაული ბერძნული სიტყვა ჩანაცვლებული ჰქონდა სხვა ევროპული ენებიდან შემოსულ სიტყვებს, ასეთი სიტყვების უმეტესობა კი საბერძნეთის ისტორიიდან გამომდინარე თურქული წარმოშობისა იყო. თავად ოლღას მიზანი ის იყო, რომ მის თანამედროვე ბერძნებს თავისუფლად შესძლებოდათ წმინდა წიგნის წაკითხვა, თუმცა მასში თურქული სიტყვების გამოყენებამ კონსერვატიული საზოგადოების დიდი უკმაყოფილება გამოიწვია. ისინი დედოფალს „წმინდა მემკვიდრეობის გაუქმებაში“ სდებდნენ ბრალს.
იმავდროულად ლიტერატურული მოძრაობის დავმჯდომარე ალექსანდრე პალიზისმა დედოფლის ბრძანებით ძველი აღთქმის თარგმნაც დაასრულა. თარგმნის გამოქვეყნება სერიული ფორმატით დაიწყო გაზეთ „აკროპოლისში“, სადაც პირველი ასეთი სტატია 1901 წლის 9 სექტემბერს დაიბეჭდა. კონსერვატორი ღვთისმეტყველები ამას „ერის ყველაზე ძვირფასი რელიკვიების დაცინვას“ უწოდებდნენ, რასაც ისიც დაერთო, რომ კონსტანტინოპოლის პატრიარქმა იოაკიმ III-მ შეაჩვენა თარგმანი. 8 ნოემბერს თარგმანის მომხრეთა და მოწინააღმდეგეთა შორის იდეოლოგიური დაპირისპირება ხელჩართულ ბრძოლაში გადაიზარდა.
საბოლოოდ საქმე იქამდე მივიდა, რომ მეფე გეორგიოს I-მა ათენში არსებული არეულობის მოსაწესრიგებლად დედაქალაქში სამეფო ჯარები გაუშვა. ამ კონფლიქტის შედეგად დაიღუპა რვა, ხოლო სამოცზე მეტი ადამიანი დაიჭრა. დეკემბრისთვის ოლღას თარგმანები აიკრძალა, მათი ტირაჟები კი მოსახლეობას ჩამოერთვა. ყველა, ვინც ყიდდა ან კითხულობდა მათ, მოწინააღმდეგეები სიცოცხლისა და ქონების ხელყოფით ემუქრებოდნენ. ისტორიაში ამ დაპირისპირებას ევანგელიკა, ანუ „სახარების კითხვა“ ეწოდა.
დაქვრივება
მინი|338x338px|გეორგიოს I-ის დაკრძალვა, ათენი, 1913 წელი 1913 წელს, პირველ ბალკანურ ომში საბერძნეთის, სერბეთის, ბულგარეთისა და მონტენეგროს კოალიციური ძალები ოსმალეთის იმპერიასთან ბრძოლაში დამარცხდნენ. მიუხედავად ამისა, ოსმალეთის ხარჯზე საბერძნეთი მნიშვნელოვნად გაფართოვდა, თუმცა მიწების გამო მალე თავად ბალკანელთა კოალიციაში იჩინა თავი უთანხმოებამ. სულ მალე თავად ბერძნებსა და ბულგარელებს შორის დაიწყო ბრძოლა თესალონიკისა და თრაკიის რეგიონისათვის, რომელიც უკვე დაკავებული ჰქონდა საბერძნეთს. მაკედონიის რეგიონის დედაქალაზე ბერძენთა კონტროლის დასამტკიცებლად მეფე გეორგიოსი თავად ჩავიდა თესალონიკაში. 1913 წლის 18 მარტს იგი ქალაქის მთავარ სამეთვალყურეო კოშკზე ავიდა თავის მხლებლებთან ერთად, სადაც იგი ალექსანდროს შინასმა მოკლა ცეცხლსასროლი იარაღით. დედოფალი ოლღა, რომელმაც თქვა რომ მეფის სიკვდილი „ღვთის ნებაა“, მეორე დღესვე ჩავიდა სალონიკში. სამეფო ოჯახმა დაათვალიერა მკვლელობის ადგილი და მეფე ათენში გადაასვენა. იგი ტატოის სამეფო აკლდამაში დიდი პატივით დაკრძალეს.
გეორგიოსისა და ოლღას უფროსი ვაჟი, კონსტანტინოსი გახდა საბერძნეთის მეფე, ხოლო ახალი დედოფალი მისი ცოლი, სოფია პრუსიელი გახდა, ოლღას კი დედა-დედოფლის წოდება მიენიჭა. ვინაიდან საბერძნეთში მას თითქმის აღარაფერი აკავებდა, იგი მშობლიურ რუსეთში თავის უმცროს ძმასთან, დიდ მთავარ კონსტანტინე კონსტანტინოვიჩთან და მის ოჯახთან დაბრუნდა. აქ იგი პავლოვსკის სასახლეში დასახლდა, სადაც დაიბადა და აღიზარდა იგი.
პირველი მსოფლიო ომი
მარცხნივ|მინი|317x317პქ|პავლოვსკის სასახლე, ოლღას რეზიდენცია პეტერბურგში 1914 წელს ოლღა რუსეთში ჩავიდა, რის შემდეგაც მალევე დაიწყო პირველი მსოფლიო ომი. ამ ომში რუსეთი, ბრიტანეთი და საფრანგეთი ცენტრალური ძალების: ოსმალეთის, ავსტრია-უნგრეთისა და ოსმალეთის წინააღმდეგ იბრძოდნენ. რთული პოლიტიკური ვითარების გამო მან გადაწყვიტა პეტერბურგში დარჩენილიყო, სადაც ომში დაჭრილი ჯარისკაცებისათვის მან ჰოსპიტალი დააარსა, რომელშიც მათ უფასოდ მკურნალობდნენ. აღსანიშნავია, რომ ეს ჰოსპიტალი თავად პავლოვსკის სასახლეში მდებარეობდა, სადაც თავის რძალთან, ელიზავეტა მავრიკიევნასთან ერთად მედდად მუშაობდა. საიმპერატორო ოჯახის სხვა წევრებმა, როგორებიც არიან პრინცესა ელენა და ოლღას შვილიშვილი მარია პავლეს ასული, საველე საავადმყოფოები დააარსეს, სადაც თავადვე მუშაობდნენ. ომი გართულდა, რასაც რუსეთში ყოველმხრივი კრიზისის დაწყება მოჰყვა. კრიზისიდან გამომდინარე 1916 წელს თავისი რძალი, რუსეთის იმპერატრიცა ალექსანდრა ფეოდოროვნა პოტენციური რევოლუციის შესახებ გააფრთხილა, თუმცა მან ოლღას მოსმენაზე უარი თქვა. რამდენიმე კვირის შემდეგ ოლღამ განარისხა იმპერატრიცა ალექსანდრა, რამეთუ მან ხელი მოაწერა თავისი შვილიშვილის, დიდ მთავარ დიმიტრი პავლოვიჩის სპარსეთის ფრონტიდან დაბრუნებას, რომელიც იქ იმიტომ გადაასახლეს, რომ მონაწილეობდა იმპერატრიცას საყვარელი მისტიკოსის, გრიგორი რასპუტინის მკვლელობაში. მინი|358x358პქ|დედოფალი ოლღა 1915 წელს განსხვავებით ოლღასგან, მისი ვაჟი კონსტანტინოს I ომში ნეიტრალიტეტის შენარჩუნებას ცდილობდა. ეს იმიტომ, რომ საბერძნეთს არ შეეძლო ერთ რომელიმე მხარეს ყოფილიყო, რამეთუ მეფის დედა რუსი იყო და მისი ნათესავებიც რუსეთის იმპერატორი და მისი გარემოცვა იყო, ხოლო კონსტანტინოსის მეუღლე, დედოფალი სოფია გერმანელი იყო და თავად იმპერატორ ვილჰელმ II-ს დად ერგებოდა. საბოლოოდ ისე მოხდა, რომ კონსტანტინოსი გერმანოფილობაში დაადანაშაულეს, რასაც ბერძნებში ეროვნული სქიზმა მოჰყვა.
1917 წლის თებერვალში, როგორც ეს ოლღამ იწინასწარმეტყველა, რუსეთში რევოლუცია მოხდა და ცარისტული რეჟიმი დაემხო. მართალია ოლღას რძალმა პავლოვსკი სასწრაფოდ დატოვა და რუსეთიდან გაიქცა, მაგრამ იგი ქვეყანაში დარჩა. შესაძლოა ითქვას, რომ რევოლუციის დროს იგი სრულიად მარტო დარჩა თავის ერთ მოსამსახურესთან, ანა ეგოროვასთან ერთად (გამოჩენილი ერგულებისათვის ოლღამ ეგოროვა საბერძნეთში დაბრუნების შემდეგ თავისი ერთ-ერთი შვილიშვილის აღმზრდელად დანიშნა). ამ პერიოდში მათ იმდენად გაუჭირდათ, რომ დედოფალი და მისი მოახლე ერთად ჭამდნენ, დღეში მხოლოდ ერთ პურს, რომელიც სიძველის გადასაფარად ზეთში იყო ხოლმე დასველებული. ასე გაგრძელდა რამდენიმე თვეს, სანამ ამავე წლის ოქტომბერში მეორე რევოლუცია არ განხორციელდა, რა დროსაც ბოლშევიკები შევარდნენ პავლოვსკის სასახლეში და ოლღა თავის მსახურთან ერთად დააპატიმრეს. მიუხედავად იმისა, რომ იგი ფიზიკურ დაზიანებებს გადაურჩა, სასწრაფოდ რუსეთიდან წასვლა მოისურვა, თუმცა ბოლშევიკებმა ამის ნება არ დართეს. იმის გამო, რომ საბერძნეთში ეროვნული სქიზმა მიმდინარეობდა, ოლღასთვის ბერძნებს არ ეცალათ. საბოლოოდ ბოლშევიკებს ოლღას განსვენებული ქმრის ძმის შვილიშვილი, დანიის მეფე კრისტიან X მოელაპარაკათ, რომელმაც ისინი დაითანხმა და ოლღას რუსეთის ცოცხლად დატოვების ნება დართეს. იგი სასწრაფოდ გაიქცა თავისი სამშობლოდან, რომელშიც იგი აღარასოდეს დაბრუნებულა და შვეიცარიაში წავიდა. იმის გამო, რომ მოკავშირეებს საბერძნეთში რესპუბლიკის დამყარება არ უნდოდათ, 1917 წელსვე ჩამოაგდეს ოლღას ვაჟი, კონსტანტინოსი და ტახტზე მისი უმცროსი ვაჟი, ალექსანდროსი დასვეს. მას ძალიან ეშინოდა, რომ მამამისი მალევე დაამხობდა, ამიტომაც კონსტანტინოსის ყველა მომხრე ან დააპატიმრეს, ან სიკვდილით დასაჯეს.
პირველი დევნილობა
მარცხნივ|მინი|409x409px|მოხუცებული ოლღა კონსტანტინეს ასული დანიის სამეფო კარმა დედოფალ ოლღას პასპორტი გაუგზავნა. თავდაპირველად იგი თავის მულთან, ქვრივ იმპერატრიცა დაგმარ დანიელთან ერთად დანიაში გაქცევას აპირებდა, თუმცა საბოლოოდ გადაიფიქრა და 1919 წლის დასაწყისში თავის უფროს ვაჟსა დ მის ოჯახს შეუერთდა, რომლებთან ერთადაც იგი შვეიცარიაში ჩავიდა. რუსეთის საიმპერატორო ოჯახის დანარჩენმა წევრებმა უარი განაცხადეს გაქცევაზე, რაც ძვირად დაუჯდათ. 1918 წელს ბოლშევიკებმა დახვრიტეს იმპერატორი ნიკოლოზ II, იმპერატრიცა ალექსანდრა ფეოდოროვნა და მათი ხუთივე შვილი: ოლღა, ტატიანა, მარია, ალექსეი და ანასტასია რომანოვები. ასევე დახვრიტეს ოლღას ძმები: დიდი მთავარი ნიკოლოზი და დიდი მთავარი დიმიტრი. ბოლშევიკებმა დახოცეს ოლღას ძმისშვილებიც, დიდი მთავრები: იოანე, კონსტანტინე და იგორი. მსხვერპლთა სიაში შევიდა იმპერატრიცა ალექსანდრას დაც, დიდი მთავარი ელიზავეტა ფეოდოროვნა, რომელიც ასევე რუსეთში იყო გათხოვილი.
შვეიცარიაში ჩასული კონსტანტინოს I, ოლღა და მათი ოჯახი იზოლირებული აღმოჩნდა და შემოსავლების გარეშე დარჩა. საბერძნეთის ახალმა მეფემ და მისმა მთავრობამ უარი განაცხადდა მათთვის გამოყოფილი პენსიების გადაცემაზე, ასევე მთავრობამ კონტაქტი აუკრძალათ საბერძნეთის სამეფო ოჯახის ყველა წევრთან. ისედაც მყიფე ჯანმრთელობის მქონე მეფე ალექსანდროსი თანდათან სულ უფრო ვარდებოდა დეპრესიაში. რუსეთის ახალმა მთავრობამაც ოლღას მთელი თავისი ქონება ჩამოართვა, რის გამოც მას მოუწია ისეთ ღარიბულ პირობებში, როგორშიც აქამდე არასოდეს ეცხოვრა. მიუხედავად ამისა, იგი სიამოვნებით ატარებდა დროს შვილებთან და შვილიშვილებთან, რომლებიც ომის გამო წლების განმავლობაში არ ჰყავდა ნანახი.
რეგენტობა
1920 წლის 2 ოქტომბერს, ბაღში სეირნობისას მეფე ალექსანდროსს მაიმუნმა უკბინა. მეფე ჭრილობით მალევე დაინფიცირდა და სეფსისი განუვითარდა. 19 ოქტომბერს მან ბაღებში სეირნობა კვლავ განაახლა და დედამისს, დედოფალ სოფიას საბერძნეთში დაბრუნებაზე უარი განუცხადა. შვილის მდგომარეობით შეშფოთებულმა სოფიამ, რომელმაც იცოდა, რომ ოლღა სამეფო ოჯახის ერთადერთი წევრი იყო, რომელსაც ახალი მთავრობა ენდობოდა, მას სთხოვა, რომ ათენში წასულიყო და ალექსანდროსის გამოჯანმრთელებაზე ეზრუნა. რამდენიმედღიანი მოლაპარაკების შემდეგ ერთმა დედოფალმა მოახერხა მეორის დათანხმება და ოლღაც საბერძნეთისკენ დაიძრა. მთავრობამ მას ქვეყანაში დაბრუნების ნებართვა მალევე დართო, თუმცა შვეიცარიიდან საბერძნეთამდე მგზავრობა გაჭიანურდა და დედოფალი ოლღა 1920 წლის 25 ოქტომბერს ჩავიდა ათენში, ალექსანდროსის გარდაცვალებიდან 12 საათის შემდეგ. 29 ოქტომბერს ალექსანდროსი ტატოის აკლდამაში დაკრძალეს. ოლღა სამეფო ოჯახის ერთადერთი წევრი იყო, რომელიც დაკრძალვას დაესწრო.
საბერძნეთის მთავრობა მეფე კონსტანტინოსისა და მისი უფროსი ვაჟის, პრინცი გეორგიოსის დაბრუნებას კვლავ ეწინააღმდეგებოდა, ამიტომაც მათ ტახტზე კონსტანტინოსის კიდევ ერთი ვაჟის, პავლოსის დასმა მოისურვეს. სახალხო რეფერენდუმმა პავლოსის გამეფებას მხარი არ დაუჭირა. ვინაიდან სამეფო ტახტი ცარიელი იყო, მთავრობამ რეგენტი დანიშნა, რომელიც 1920 წლის 17 ნოემბერს პენსიაზე გავიდა. მემკვიდრეობის კრიზისში გახვეულბა ბერძნულმა მთავრობამ 17 ნოემბერსვე რეგენტად ოლღა დასვეს, რომელიც ამ თანამდებობაზე ერთი თვის განმავლობაში იყო. 1920 წლის 19 დეკემბერს კონსტანტინოს I-მა ტახტი დაიბრუნა და ოლღასაც რეგენტობა ჩამოერთვა.
მეორე დევნილობა და გარდაცვალება
მინი|333x333პქ|დედოფალი ოლღა თავის ქალიშვილ მარიასა და მის მეორე ქმართან ერთად, 1920 წელი. კონსტანტინოს I-ის ტახტზე დაბრუნებისას საბერძნეთი უკვე ჩაბმული იყო თურქეთთან ომში, რომელიც ჯერ კიდევ 1919 წელს დაიწყო. 1921 წელს ბერძნები საკარიას ბრძოლაში დამარცხდნენ, რაც გახდა ბერძნების ანატოლიიდან გამოძევების დასაწყისი. ევროპაში პირველი მსოფლიო ომის შემდგომი არეულობა მძვინვარებდა, რის გამოც ბერძნები პოლიტიკურ მხარდაჭერას ვერ იღებდნენ. ამგვარ ვითარებაში, თურქეთის სახელმწიფოს სათავეში მოდის პრეზიდენტი მუსტაფა ქემალ ათათურქი, რომელმაც ბერძნები რამდენჯერმე დაამარცხა და დაიბრუნა სმირნა და აღმოსავლეთი თრაკია, რომლის ანექსიაც საბერძნეთმა პირველი მსოფლიო ომის დროს მოახდინა.
ამ ყველაფრით უკმაყოფილო ბერძენმა სამხედროებმა 1922 წლის 27 სექტემბერს სამხედრო გადატრიალება მოაწყეს და კონსტანტინოს I უკვე მეორედ ჩამოაგდეს. ახალმა მთავრობამ ტახტზე მისი უფროსი ვაჟი, მეფე გეორგიოს II გასვა, თავად კონსტანტინოსი, ოლღა, დედოფალი სოფია და სამეფო ოჯახის სხვა წევრები ემიგრაციაში წავიდნენ იტალიაში. ახალმა რეჟიმმა შემდგომი პრეტენზიების თავიდან ასაცილებლად ოლღას უმცროსი ვაჟი, პრინცი ანდრეასი დააპატიმრა. ხელისუფლების სათავეში მოსულმა სამხედროებმა სამეფო ოჯახის ბევრი მომხრე დახვრიტეს, რის გამოც უცხოური ძალები უკვე ფიქრობდნენ, რომ ანდრეასი ან მოკლული იყო, ან მალე მოკლავდნენ. მის დასახმარებლად დიდი ბრიტანეთის მეფე ჯორჯ V-მ, ესპანეთის მეფე ალფონსო XIII-მ და რომის პაპმა პიუს XI-მ ელჩები გააგზავნეს ათენში. ამ ჩარევის შედეგად ბერძნებმა ანდრეასი გაანთავისუფლეს, რომელიც ცოლ-შვილთან ერთად მონაკოში დასახლდა. აღსანიშნავია, რომ შემდეგში ანდრეასის ვაჟმა ფილიპემ ცოლად შეირთო ჯორჯ V-ის შვილიშვილი, დიდი ბრიტანეთის დედოფალი ელისაბედ II.
მისი შვილებისა და შვილიშვილებისაგან განსხვავებით საბერძნეთის ახალმა მთავრობამ ოლღას ყოველთვიური პენსია დაუნიშნა, რომელიც 20 ფუნტ სტერლინგს შეადგენდა, რაც 2018 წლის კურსით დაახლოებით 1,100 დოლარს უდრის. მიუხედავად ფინანსური უზრუნველყოფისა, ოლღა ძალიან წუხდა თავის ოჯახზე, რომელიც მთელ ევროპაში მიმოიფანტა. იგი თავის ვაჟთან, ქრისტოფერთან და ქალიშვილ მარიასთან ერთად დროებით ცხოვრობდა ლონდონში, ნაქირავებ ბინაში. მოგვიანებით მისმა ქალიშვილმა დაიქირავა სანდრინგჰემის სასახლე, რომელშიც თავის დროზე რუსეთის იმპერატრიცა ალექსანდრა ფეოდოროვნა ცხოვრობდა. ისინი ასევე ხშირად დადიოდნენ ბუკინგემის სასახლეში მეფე ჯორჯ V-თან, რომელიც ოლღას მულის, დედოფალ ალექსანდრა დანიელის ვაჟი იყო. მარცხნივ|მინი|დედოფალ ოლღას საფლავი ტატოიში სიცოცხლის უკანასკნელ წლებში ოლღას ჯანმრთელობა სერიოზულად შეირყა. იგი იმდენად დასუსტდა, რომ სახურები გამუდმებით ინვალიდის ეტლით გადააადგილებდნენ. საბოლოოდ მან დატოვა ბრიტანეთი და საფრანგეთში, პარიზში გაემგზავრა სამკურნალოდ. აღსანიშნავია, რომ მისმა დაქვეითებულმა მხედველობამ ერთხელ მეფე ჯორჯ V ძალიან გაახალისა, რადგან ოლღას დედოფალ ვიქტორიას დროს შექმნილი ერთ-ერთი ქანდაკება შიშველი ქალი ეგონა და მოუწოდა რამე ჩაეცვა. ასეთ მდგომარეობაში მყოფი ოლღა თავის ვაჟთან, ქრისტოფერთან და მის ცოლთან ერთად დასახლდა რომში, იტალიაში, რადგან ექიმებმა მას თბილ და მზიან ადგილას ცხოვრება ურჩიეს გამოსაჯანმრთელებლად. მასზე დამღუპველად იმოქმედა 1923 წელს კონსტანტინოსის გარდაცვალებამ. დედოფალი ოლღა გარდაიცვალა 1926 წლის 18 ივნისს რომში, იტალიაში, ვილა ანასტასიაში.
მიუხედავად საბერძნეთში არსებული რესპუბლიკანიზმისა, ბერძნები ოლღას მაინც დიდ პატივს სცემდნენ და აფასებდნენ, ამიტომაც მთავრობამ მიცი ცხედრის გადასვენებისა და ქმრის გვერდით დაკრძალვის ნება დართოთ. ამ შეთავაზებაზე მისმა შვილებმა უარი განაცხადეს და ამჯობინეს მისი იტალიაში, კონსტანტინოსის გვერდით დაკრძალვა, რომლის გადასვენებაზეც ბერძნებმა უარი თქვეს. იგი 1926 წლის 22 ივნისს დაკრძალეს რომში, მართლმადიდებლური ეკლესიის საძირკველში. 1935 წელს საბერძნეთში მონარქია აღსდგა, 1936 წლის 17 ნოემბერს იგი გადაასვენეს და დაკრძალეს ათენში, ტატოის აკლდამაში, მეუღლის გვერდით.
მისი უზარმაზარი ქონების კონფისკაცია მოახდინა საბჭოთა ხელისუფლებამ და საბერძნეთის რესპუბლიკურმა მთავრობამ. მხოლოდ მისი ძვირფასეულობა მაშინ 100,000 ფუნტი სტერლინგი ღირდა, რაც 2016 წლის კურსით 5,400,000 ფუნტი სტერლინგის ტოლია. რევოლუციის გამო ოლღას შესძულდა რუსეთი და ყველანაირი კავშირი გაწყვიტა იმ ქვეყანასთან, სადაც მისი ოჯახი ჩაცხრილეს. გარდაცვალებამდე მან თავის შვილიშვილ გეორგიოს II-ს დააფიცა, რომ მისი ქალიშვილის, პრინცესა ალექსანდრას ფერფლს, რომელიც რუსეთში რასპუტინმა მოკლა საბერძნეთში დააბრუნებდა. მისი ეს სურვილი მხოლოდ 1940 წელს იქნა შესრულებული.
შვილები
გარდა ამისა, ოლღას ჰყავდა კიდევ ერთი ქალიშვილი:
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 3 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1851 კატეგორია:გარდაცვლილი 18 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1926 კატეგორია:რომანოვების დინასტია კატეგორია:საბერძნეთის დედოფლები კატეგორია:ქალი რეგენტები კატეგორია:დედა დედოფლები კატეგორია:რუსეთის იმპერატორებისა და დიდი მთავრების ასულები კატეგორია:დედოფალ მარია ლუიზას ორდენის კავალრები
ერნესტ ლოურენსი
ერნესტ ლოურენსი (Ernest Orlando Lawrence; დ. 8 აგვისტო, 1901, კანტონი — გ. 27 აგვისტო, 1958, პალო-ალტო) — ამერიკელი ბირთვული ფიზიკოსი, რომელიც გახდა 1939 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი ციკლოტრონის გამოგონებისათვის.
ადრეული წლები
ერნესტ ორლანდო ლოურენსი დაიბადა 1901 წლის 8 აგვისტოს კანტონში. მისი მშობლები იყვნენ კარლ გუსტავ და გუნდა ლოურენსები, რომლებიც იყვნენ ნორვეგიელი ემიგრანტების შთამომავლები. ერნესტს ჰყავდა უმცროსი ძმა, სახელად ჯონი. აღზრდის პერიოდში ერნესტის საუკეთესო მეგობარი იყო მერლე ტუვე, რომელსაც აგრეთვე სურდა გამხდარიყო ფიზიკოსი.
ერნესტი ესწრებოდა კანტონისა და პირის დაწყებითი სკოლების გაკვეთილებს, შემდგომ მან სწავლა განაგრძო ნორტფილდში მდებარე ერთ-ერთ კოლეჯში, თუმცა ერთი წლის შემდგომ იგი გადავიდა სამხრეთ დაკოტას უნივერსიტეტში, ვერმილიონში. ერნესტმა 1922 წელს აიღო ბაკალავრის ხარისხი ქიმიაში, ხოლო მაგისტრის ხარისხი მან მოიპოვა 1923 წელს მინესოტას უნივერსიტეტში უილიამ ფრანცის გრეი სვანის ზედამხედველობის ქვეშ.
ლოურენსი უილიამ სვანს გაჰყვა ჯერ ჩიკაგოს უნივერსიტეტში, ხოლო შემდგომ იელის უნივერსიტეტში ნიუ-ჰეივენი, სადაც ლოურენსმა 1925 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია ფილოსოფიაში.. ამ პერიოდში ლოურენსი აირჩიეს „სიგმა Xi“ წევრად და სვანის რეკომენტაციით მან მიიღო ეროვნული სამეცნიერო საბჭოს სტიპენდია. იმის ნაცვლად, რომ მას ეს შანსი გამოეყენებინა და ემოგზაურა ევროპაში, იგი დარჩა იელეს უნივერსიტეტში უილიამ სვანთან როგორც მკვლევარად.
შემდგომ ერნესტი ვირჯინიის უნივერსიტეტის ყოფილ სტუდენტთან, ჯესი ბიმსთან ერთად კვლავ აწარმოებდა ფოტოელექტრულ ეფექტებზე დაკვირვებებს.
ჯილდოები
ერნესტ ლოურენსის ჯილდოებიდან გამორჩეული ადგილი უჭირავს ნობელის პრემიას, რომელიც მან მოიპოვა 1939 წელს ცილკოტრონის შექმნისათვის. ლოურენსის სხვა ჯილდოებიდან აღსანიშნავია: ელიოტ კრესონის მედალი და ჰუგეს მედალი (1937), „კონსტოკის“ პრემია ფიზიკაში (1938), დენის გაბორის მედალი და პრიზი ფიზიკაში (1940), ჰოლის მედალი (1942), მერიტის მედალი (1946), უილიამ პროქტერის პრიზი მეცნიერული მიღწევისათვის (1951), ფარადეის მედალი (1952), და ენრიკო ფერმის ჯილდო (1957). იგი აგრეთვე იყო სილვანუსა ტეიერის ჯილდოს პირველი მიმღები, რომელიც გადასცა შეერთებული შტატების სამხედრო აკადემიამ 1958 წელს.