cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
დეილ კარნეგი
დეილ ბრეკენრიჯ კარნეგი (Dale Breckenridge Carnegie; დ. 24 ნოემბერი, 1888. — გ. 1 ნოემბერი, 1955) — ამერიკელი მწერალი, ლექტორი, პედაგოგი, ორატორ-მოტივატორი.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1888 წლის 24 ნოემბერს, მისურის შტატის ერთ-ერთ ფერმაში. იყო ღარიბი ფერმერის, უილიამ კარნეგისა (1852-1941) და მისი ცოლის, ამანდა ელისაბედ ჰარბისონის (1858-1939) მეორე შვილი..
მოსწავლეობის პერიოდში დეილს არ ჰყავდა მეგობრები, მას სცხვენოდა თავისი ოჯახის სიღარიბის. თუმცა ისიც უნდა აღინიშნოს, რომ მას არც ჰქონდა იმდენი თავისუფალი დრო, რომ მეგობრები გაეჩინა, სწავლის პარალელურად ის მშობლებს ეხმარებოდა ფერმაში. უმეგობროდ დარჩენილი დეილი სადისკუსიო კლუბში ჩაეწერა და სწორედ იქ გაირკვა რომ ბიჭი გამორჩეული ორატორი იყო.
კარნეგმა სწავლა ვარენსბურგის (მისური) პედაგოგიურ კოლეჯში განაგრძო. პარალელურად ითვისებდა საორატორო ხელოვნებასაც. დეილს კოლეჯი არ დაუმთავრებია.
ეკონომიკური კრიზისის პერიოდში, 1911 წელს კარნეგმი ნიუ-იორკში გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც ცხოვრობდა სახლში, რომელიც Young Men's Cristian Association-ს ეკუთვნოდა, სწორედ ამ სახლის მაცხოვრებელთათვის დაიწყო ლექციების წაკითხვა. მისი აუდიტორია ყოველთვის სავსე იყო.
1926 წელს კარნეგმა გამოსცა პირველი წიგნი „როგორ გავხდეთ ორატორული ხელოვნების ვირტუოზი“, შემდეგი წიგნი იყო „როგორ მოვიპოვოთ მეგობრები და ვიმოქმედოთ ადამიანზე“, რომელმაც დიდი წარმატება მოუტანა კარნეგს. 1948 წელს გამოსცა წიგნი „როგორ დავამარცხოთ შიში და სტრესი“, 1956 წელს კი „როგორ განვავითაროთ საკუთარ თავში თავდაჯერებულობა მოქმედება ადამიანებზე საჯარო გამოსვლებისას“.
რაც შეეხება პირად ცხოვრებას. მისი პირველი ცოლი ლოლიტა ბოკერი იყო, მასთან კარნეგმა 10 წელი იცხოვრა. მეორე ცოლი კი იყო დოროთი პრაის ვანდერპული, რომელიც კარნეგის ლექციებზე დადიოდა და მის წიგნებსაც კითხულობდა. დოროთი იყო Dale Carrnegie & Associates Inc-ის ხელლმძღვანელი, მან დაწერა წიგნი „როგორ მოვიპოვოთ მეგობრები და მოვახდინოთ მათზე ზეგავლენა — მოზარდი გოგონებისთვის“.
კარნეგის უნივერსიტეტში სასწავლებლად თავის თანამშრომლებს უშვებდნენ ისეთი კომპანიები, როგორებიცააა American Express და Ford, Coca-Cola და WalMart.
სიცოცხლის ბოლო წლებში დეილ კარნეგი სრულიად მარტო დარჩა. 1955 წლის 1 ნოემბერს ის 66 წლის ასაკში გარდაიცვალა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 24 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1955 კატეგორია:გარდაცვლილი 1 ნოემბერი კატეგორია:ამერიკელი მწერლები კატეგორია:ამერიკელი პედაგოგები კატეგორია:პირველი მსოფლიო ომის მონაწილეები კატეგორია:ცენტრალური მისურის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:მამაკაცი ბიოგრაფები კატეგორია:მისურელი მწერლები
მემკვიდრეობა (სომხეთი)
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის პოლიტიკური პარტიები
ნორა ლუმი
ნორა ლუმი (Nora Lum; დაიბადა 2 ივნისს, 1988 წელს, სტონი ბრუკი, ნიუ იორკი, აშშ) - ამერიკელი მსახიობი, კომიკოსი, ავტორი და სატელევიზიო წამყვანი. მან პოპულარობა 2012 წელს მოიპოვა, როდესაც YouTube- ზე პოპულარული გახდა მისი რეპ-სიმღერა "My Vag". შემდეგ მან გამოუშვა სადებიუტო ალბომი, Yellow Ranger (2014), და გამოჩნდა MTV კომედიურ სერიალში Girl Code (2014–2015).
მან ითამაშა მეორეხარისხოვანი როლები კომედიურ ფილმებში Neighbours 2: Sorority Rising (2016), Ocean's 8 (2018), Crazy Rich Asians (2018) და Jumanji: The Next Level (2019). მან ითამაშა წამყვანი როლი კომედიურ-დრამატულ ფილმში "დამშვიდობება" (2019), რისთვისაც მან კრიტიკოსების მოწონება დაიმსახურა და მოიგო ოქროს გლობუსის პრემია საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის - კომედია ან მიუზიკლი, ის გახდა აზიური წარმოშობის პირველი ქალი, რომელიც მოიგო ოქროს გლობუსი ფილმის კატეგორიაში. იგი ასევე იყო ნომინირებული BAFTA- ზე "ამომავალი ვარსკვლავების კატეგორიაში" 2020 წელს.
ის არის კომედიური სერიალის Awkwafina Is Nora Queens- ის თანაავტორი, მწერალი და აღმასრულებელი პროდიუსერი, რომელშიც ის თამაშობს თავის გამოგონილ ვერსიას.
ადრეული ცხოვრება
ნორა დაიბადა ნიუ-იორკში. მას ჰყავს ჩინელ-ამერიკელი მამა და კორეელ-ამერიკული დედა. ლუმი გაიზარდა ფორესტ ჰილზში, ქუინსი. დედა გარდაიცვალა ფილტვის ჰიპერტენზიით, როდესაც ლუმი ოთხი წლის იყო. იგი მამამისმა და ბაბუამ გაზარდეს.
ლუმი სწავლობდა ფიორელოს ჰ. ლაგვარდიას საშუალო სკოლაში, სადაც ის უკრავდა საყვირზე და გაწვრთნილი იყო კლასიკურ მუსიკაში და ჯაზში. 16 წლის ასაკში მან მიიღო სასცენო სახელი Awkwafina.
კარიერა
2014 წელს ნორა იყო Girl Code- ის მესამე სეზონში, ის მესამე და მეოთხე სეზონების ექვს ეპიზოდში გამოჩნდა.
2016 წელს ის ასრულებდა მეორეხარისხოვან როლს, Neighbours 2: Sorority Rising- ში, შემდეგ ასევე ის იყო ანიმაციურ კომედიურ ფილმში Storks. 2018 წელს მან ითამაშა ინდი კომედიაში Dude. ის ასევე მათვარ როლში იყო Ocean 8-ში.
მას განმეორებადი როლი აქვს ჰულუს ორიგინალ სერიალში Future Man. ის გაუძღვა 2018 წლის 6 ოქტომბერს, Saturday Night Live– ის ეპიზოდს, ეპიზოდში მასთან ერთად იყო სანდრა ოუ
2019 წელს მან ითამაშა ფილმში "გამოსამშვიდობებელი", რომლის რეჟისორი იყო ლულუ ​​ვანგი. ფილმმა კრიტიკოსების მოწონება დაიმსახურა და მან ითამაშა ბილის როლი. მას მიენიჭა ოქროს გლობუსის პრემია საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის - ფილმი კომედია ან მიუზიკლი. იმავე წელს მან ითამაშა, ფილმში Jumanji: The Next Level, რაც კომერციულ წარმატებად იქცა.
2019 წლის ივლისში ნორა ადაიღეს Marvel Studios- ის Shang-Chi and the Legend of the Ten Rings-ში, მსახიობებთან სიმუ ლიუსთან და ტონი ლეუნგ ჩიუ-ვაისთან ერთად. ფილმი გამოვა 2021 წლის 9 ივლისს.
რესურსები ინტერნეტში
ოფიციალური საიტი
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 2 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1988 კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი კომიკოსები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი რეპერები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მუსიკოსები კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები კატეგორია:ამერიკელი ქალი რეპერები კატეგორია:ამერიკელი ტელემსახიობი ქალები კატეგორია:ამერიკელი ქალი კომიკოსები კატეგორია:ამერიკელი ქალი ტელეპროდიუსერები კატეგორია:ამერიკელი ტელესცენარისტები ]
ლიგა პაულისტა 2010
ლიგა პაულისტა 2010 — სან-პაულუს შტატის უმაღლესი საფეხბურთო ლიგის, ლიგა პაულისტას 109-ე სეზონი. ლიგის გამარჯვებული გახდა საფეხბურთო კლუბი „სანტოსი”, რომელიც ფინალურ სერიაში სანტუ-ანდრეს დაუპირისპირდა. შეხვედრები სტადიონ პაკაემბუზე გაიმართა. ორი მატჩის საერთოდ ანგარიში 5-5 (2-3, 3-2) იყო, თუმცა ტურნირის პირველ ეტაპზე ნაჩვენები უკეთესი შედეგის გამო, გამარჯვებულად „სანტოსი” დასახელდა.
საუკეთესო ბომბარდირები
წყარო: UOL Esporte
წლის გუნდი
წყარო: Globo Esporte
სეზონის საუკეთესო ფეხბურთელი
სეზონის საუკეთესო ფეხბურთელი ნეიმარი გახდა.
სეზონის საუკეთესო მწვრთნელი
სეზონის საუკეთესო მწვრთნელი დორივალ ჟუნიორი გახდა.
სეზონის საუკეთესო ბომბარდირი
სეზონის საუკეთესო ბომბარდირი, 16 გატანილი გოლით რიკარდო ბუენო გახდა.
სეზონის საუკეთესო ახალგაზრდა ფეხბურთელი
სეზონის საუკეთესო ახალგაზრდა ფეხბურთელი გახდა ბრუნო სეზარი.
სეზონის საუკეთესო მეკარე
სეზონის საუკეთესო მეკარე გახდა ფელიპე, რომელმაც 12 მატჩში 14 გოლი გაუშვა.
სქოლიო
კატეგორია:ლიგა პაულისტა
პირიპირი (პიაუი)
პირიპირი (Piripiri) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 170 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბაიშუ-პარნაიბა-პიაუიენსის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 61 834 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 43.89 კმ²-ზე. ფართობი 1 408 934 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები
ფინ კიდლანდი
ფინ ერლინგ კიდლანდი  (Finn Erling Kydland; დ. 1 დეკემბერი, 1943, ოლგორდი, ნორვეგია) — ნორვეგიელი ეკონომისტი, ნობელის პრემიის ლაურეატი ეკონომიკის დარგში (2004) ედვარდ პრესკოტთან ერთად დინამიკურ მაკროეკონომიკაში შეტანილი წვლილისთვის. სწავლობდა ნორვეგიის ეკონომიკის სკოლასა და კარნეგი-მელონის უნივერსიტეტში. ჰყავს მეუღლე, ლივ ხიელევოლდი და 4 შვილი. მიღებული აქვს მრავალი ჯილდო ეკონომიკის დარგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ეკონომიკაში კატეგორია:ნორვეგიელი ეკონომისტები კატეგორია:დაბადებული 1943 კატეგორია:დაბადებული 1 დეკემბერი კატეგორია:ნორვეგიელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
ნოდარ გოგებაშვილი
ნოდარ ვლადიმერის ძე გოგებაშვილი (დ. 2 აგვისტო, 1930, თბილისი) — ქართველი იმუნოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1970), პროფესორი (1984), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1991), საქართველოს მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1994).
ბიოგრაფია
1954 წლს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 1964–1996 წლებში მუშაობდა ტუბერკულოზის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში, რომელსაც ხელმძღვანელობდა წლების განმავლობაში. 1995–2005 წლებში იყო პეტრე შოთაძის სახელობის თბილისის სამედიცინო აკადემიის იმუნოლოგიისა და ალერგოლოგიის კათედრის გამგე. გოგებაშვილის სამეცნიერო ნაშრომები ეძღვნება სხივური დაავადების დროს ბაქტერიოფაგიის კანონზომიერებებს, ტუბერკულოზის თანამედროვე იმუნოლოგიის მექანიზმებს, I ტიპის კოლაგენის მიმართ განვითარებული აუტოიმუნური პროცესის თავისებურებებს სხვადასხვა დაავადებების დროს. 1994 წელს ხელმძღვანელობდა ტუბერკულოზთან ბრძოლის პროგრამის შემუშავებას. გოგებაშვილი 1983 წელს აირჩიეს სსრკ სამედიცინო აკადემიის პრეზიდიუმთან არსებული იმუნოლოგიის სამეცნიერო საბჭოს წევრად, 1984 წელს — მის მიერვე ჩამოყალიბებულ საქართველოს იმუნოლოგთა საზოგადოების პრეზიდენტად. 1997–2006 წლებში იყო ალერგოლოგთა და კლინიკურ იმუნოლოგთა ასოციაციის თავმჯდომარე; 2006 წლიდან არის ამ ასოციაციის საპატიო პრეზიდენტი. გოგებაშვილს მიღებული აქვს სხვადასხვა პროფესიული და სახელმწიფო ჯილდოები, მათ შორის ზაზა ფანასკერტელ-ციციშვილის მედალი (1994), ღირსების ორდენი (1999).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ექიმები კატეგორია:ქართველი იმუნოლოგები ნოდარ კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
ცვილიანა
მინი|მარჯვნივ|[[გარეული მტრედის ცვილიანა]] ცვილიანა ან ცვლილოვანა (Cere ან Ceroma) — შესქელებული კანის უბანი ზოგიერთი ფრინველის (შავარდნისნაირნი, ბუსნაირნი, მტრედისებრნი, თუთიყუშისნაირნი) ნისკარტზე. მდებარეობს ნესტოებს შორის. ჩვეულებრივ, ცვილიანა ბუმბულს მოკლებულია და ღია ფრადაა შეფერილი (ბევრ მტაცებელს ცვილიანას ფერი ეცვლება — მოხუცებს ყვითელი აქვთ, ახალგაზრდებს — მოცისფრო). შებუმბლული ცვილიანა ახასიათებს თუთიყუშებს, არწივებს, ბატკანძერს. ზოგიერთ ბუს გადაფარული აქვს ბუმბულით. ცვილიანა აადვილებს ნისკარტის ზედა ნაწილის მოძრაობას.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფრინველის ანატომია
კანაანი
კანაანი (Canaã) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება ზონა-და-მატის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ვისოზის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 628 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 26.46 კმ²-ზე. ფართობი 174 900 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
რუსუდან გვერდწითელი
რუსუდან გრიგოლის ასული გვერდწითელი–ლორთქიფანიძე (დ. 15 ივნისი, 1909, თბილისი — გ. 27 იანვარი, 1994, იქვე) — ქართველი არქიტექტორ-რესტავრატორი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1967). ბეჟან ლორთქიფანიძის მეუღლე.
ბიოგრაფია
რუსუდან გვერდწითელი არაერთი სამეცნიერო ნაშრომისა და ნარკვევის ავტორია. მეტად საგულისხმოა მეთოდური ხასიათის წერილები ძეგლთა რესტავრაციის თაობაზე. გამოქვეყნებული აქვს წიგნები მცხეთის, ვარძიის და სხვათა შესახებ. იგი სამართლიანადაა მიჩნეული ქართული ხუროთმოძღვრული ძეგლების რესტავრაციის ერთ-ერთ ფუძემდებლად.
დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 15 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1909 კატეგორია:გარდაცვლილი 27 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1994 კატეგორია:ქართველი არქიტექტორ-რესტავრატორები კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
რიუ-ბონიტუ-დუ-იგუასუ
რიუ-ბონიტუ-დუ-იგუასუ (Rio Bonito do Iguaçu) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 630 მეტრზე. მიეკუთვნება სამხრეთ-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ გუარაპუავის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 661 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 20.05 კმ²-ზე. ფართობი 681 406 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარანის შტატის მუნიციპალიტეტები
Amiga CD32-ის თამაშების სია
მინი|250პქ|Amiga CD32 ეს არის ვიდეო თამაშების კონსოლის, Amiga CD32-ს თამაშების სია. მეხუთე თაობის 32 ბიტიანი სახლის ვიდეო თამაშების კონსოლი, რომელიც შექმნა კომპანია Commodore International-მა (Commodore 64-ის მწარმოებელი) და გამოსცა 1993 წლის 17 სექტემბერს.
ის დაფუძნებული არის Commodore-ის გრაფიკულ ჩიპსეტზე და გააჩნია იგივე მახასიათებლები, რაც Amiga 1200-ის კომპიუტერს. კონსოლზე გამოვიდა რამდენიმე ცნობილი თამაში: „Microcosm, Liberation: Captive 2“, „Simon the Sorcerer“ და Super Stardust“.
სქოლიო
კატეგორია:ვიდეო თამაშების სიები პლატფორმების მიხედვით
ჯონ ჩერჩილ მალბორო
მინი|ჯონ ჩერჩილ მალბორო ჯონ ჩერჩილ მალბორო (John Churchill Marlborough; დ. 26 მაისი, 1650, დევონშირი — გ. 16 ივნისი, 1722, კრენბორნ-ლოჯი, უინძორი) — ჰერცოგი (1702), ინგლისის მხედართმთავარი და პოლიტიკური მოღვაწე, გენერალი (1702). დააწინაურა იორკის ჰერცოგმა. მონაწილეობდა ინგლის-ჰოლანდიის ომში 1672–1674 წლებში. 1685 წელს იყო ელჩი საფრანგეთში. შემდეგ ხელმძღვანელობდა ჰერცოგ მონმუთის აჯანყების (1685) ჩახშობას სამხრეთ ინგლისში. პროტესტანტებთან სიახლოვის გამო შერისხეს (1687) და ვილჰელმ ორანელის მხარეზე გადავიდა. დედოფალ ანას მეფობის (1702-იდან) დროს დიდ როლს თამაშობდა ვიგების მთავრობაში. ესპანეთის მემკვიდრეობისათვის ომში (1701–1714) იყო მთავარსარდალი ინგლისური ჯარების კონტინენტზე. გაიმარჯვა 1704, 1706, 1708, 1709 წლის ბრძოლებში. სახელმწიფო სათავეში ტორის პარტიის მოსვლის (1711) შემდეგ გადააყენეს თანამდებობიდან, გაფლანგვის ბრალდება წაუყენეს და დიდი ჯარიმის გადახდა მიუსაჯეს. წავიდა ემიგრაციაში. სამშობლოში დაბრუნდა და 1714–1716 ინგლისის მეფის ჯორჯ I-ის სამსახურში ჩადგა.
დილიჯანის ეროვნული პარკი
დილიჯანის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი ჩრდილო-აღმოსავლეთ სომხეთში, ტავუშის პროვინციაში. მოქცეულია მდინარე აღსთაფის ზემო დინების აუზში. შეიქმნა 1958 წელს წიფლისა და მუხის ტყეების, ფიჭვისა და ურთხელის კორომებისა და მთის ტბების დაცვის მიზნით როგორც ნაკრძალი. 2002 წლიდან ეროვნული პარკის სტატუსი აქვს. ფართობი 24 232 ჰა. განფენილია ზღვის დონიდან 1070-2300 მ სიმაღლეზე. არის ტბები, მათ შორის პარზი. ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე იზრდება ჭურჭლოვანი მცენარეების 902 სახეობა. მდიდარია აგრეთვე ფაუნა, არის ხოჭოების დაახლოებით 800 სახეობა, აღსანიშნავია გველგესლასებრნი, ხვლიკისნაირნი, ამფიბიები, თევზები და სხვა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სომხეთის ეროვნული პარკები
იუჯინ ვიგნერი
იუჯინ ვიგნერი (Wigner Jenő Pál; დ. 17 ნოემბერი, 1902, ბუდაპეშტი — გ. 1 იანვარი, 1995, პრინსტონი) — უნგრელი და ამერიკელი თეორეტიკოსი ფიზიკოსი, ინჟინერი და მათემატიკოსი. იუჯინ ვიგნერი მარი გეპერტ-მაიერთან და იოჰანეს ჰანს იენსენთან ერთად იყო 1963 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიკის დარგში ატომური ბირთვის და ელემენტარული ნაწილაკების აგებულების თეორიაში შრომებისათვის.
ბიოგრაფია
იუჯინ ვიგნერი დაიბადა 1902 წლის 17 ნოემბერს ბუდაპეშტში, ავსტრია-უნგრეთის იმპერიაში. მისი მშობლები იყვნენ ელისაბეთ და ანტონი ვიგნერები. იუჯინს ჰყავდა უფროსი და სახელად ბერტა (ცნობილი როგორც ბირი) და უმცროსი და მარგიტი (ცნობილი როგორც მანსი). მარგიტი მოგვიანებით გათხოვდა თეორეტიკოს ფიზიკოსზე პოლ დირაკზე. იუჯინ ვიგნერი 9 წლის ასაკამდე განათლებას სახლში იღებდა პროფესიონალი მასწავლებლის ზედამხედველობის ქვეშ. შემდგომ იგი სკოლაში შევიდა და სწავლა მესამე კლასიდან განაგრძო. სწორედ ამ პერიოდში გამოავლინა ვიგნერმა მათემატიკური პრობლემებისადმი ინტერესი. 11 წლის ასაკში ექიმებს ეგონათ, რომ იგი ტუბერკულოზით იყო დაავადებული. მისმა მშობლებმა იგი 6 კვირით გაგზავნეს სანატორიუმში (ავსტრიის მთებში), თუმცა ექიმები მიხვდნენ, რომ მათ შეცდომა დაუშვეს და ბიჭი უკან დააბრუნეს.
ვიგნერის ოჯახი იყო ებრაული წარმოშობის (თუმცა არა რელიგიურად). 1915-1919 წლებში იგი სწავლობდა საშუალო გრამტიკულ სკოლაში სახელად „ფასორის გიმნაზია“. 1919 წელს ოჯახს მოუწია კომუნისტური რეჟიმისაგან გაქცევა ამიტომ ისინი უნგრეთში გაემგზავრნენ. ამ პერიოდში ოჯახის რელიგიური ხედვა ლუთერანობისაკენ გადაიხარა. ვიგნერი მოგვიანებით წერილში აღწერს მისი ოჯახის ლუთერანობისაკენ მისწრაფების მიზეზს: „ეს აქ ყოფილა გულიდან წამოსული გადაწყვეტილება, მაგრამ ეს იყო ანტიკომუნისტური“. რელიგიური გადმოსახედით იუჯინ ვიგნერი იყო ათეისტი.
საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ იუჯინ ვიგნერი ჩაირიცხა ბუდაპეშტის ტექნიკური მეცნიერებების უნივერსიტეტში, ცნობილი როგორც Műegyetem. თუმცა იგი არ იყო კმაყოფილი კურსის მიერ შემოთავაზებული მასალით, ამიტომ 1921 წელს იგი ჩაირიცხა ბერლინის ტექნიკურ უნივერსიტეტში, სადაც სწავლობდა ქიმიურ ინჟინერიას. აგრეთვე სწავლის პერიოდში ყოველ ოთხშაბათს (შუადღით) იგი ესწრებოდა გერმანიის ფიზიკოსთა საზოგადოების სემინარებს. ამ პედიოდში ვიგნერი შეხვდა ფიზიკოს ლეო ზილარდს, რომელიც შემდგომში მისი უახლოესი მეგობარი გახდა. ბერლინში ვიგნერი მუშაობდა კაიზერ ვილჰელმის ფიზიკური-ქიმიისა და ელექტროქიმიის ინსტიტუტში (დღევანდელი ფრიც ჰაბერის ინსტიტუტი). იგი ამ ინსტიტუტში შეხვდა მაიკლ პოლანის, რომელიც ლასლო რაცის შემდეგ ვიგნერისათვის საუკეთესო მასწავლებელი გახდა.
ჯილდოები
მისი ჯილდოების ჩამონათვალი შემდეგნაირია: ნობელის პრემია (1963), ფრანკლინის მედალი (1950) , ენრიკო ფერმის ჯილდო (1958) , მაქს პლანკის მედალი (1961) , ეროვნული მეცნიერების მედალი (1969) , ალბერტ აინშტაინის ჯილდო (1972) და მრავალი სხვა.
იუჯინ ვინგერი გარდაიცვალა 1995 წლის 1 იანვარს, უნივერსიტეტის სამედიცინო ცენტრში (პრინსტონი), პნევმონიით.
სქოლიო
კატეგორია:უნგრელი ფიზიკოსები კატეგორია:ამერიკელი ფიზიკოსები კატეგორია:ამერიკელი მათემატიკოსები კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კლარა გურამიშვილი
კლარა ფრანცის ასული ტიტელი (გურამიშვილი-ტიტელი; დ. 25 აგვისტო, 1866, თბილისი, — გ. 21 სექტემბერი, 1956) — ქართველი მომღერალი (კოლორატურული სოპრანო), წარმოშობით იტალიელი. მხატვარ დავით გურამიშვილის ცოლი.
პირველდაწყებითი მუსიკალური განათლება მიიღო თბილისში იოსებ რატილთან, შემდეგ ერთხანს სწავლობდა პეტერბურგში. დაამთავრა ვენის კონსერვატორია (პედაგოგი პროფ. ი. ფუქსი). 1897–1898 წლებში უმაღლეს სამსახიობო ხელოვნებას ეუფლებოდა პარიზში მომღერლებთან მარკეზსა და დ. არტოსთან. პარიზის მუსიკალურ სალონებში წარმატების შემდეგ, 1899 წლის მაისში, გურამიშვილი საქართველოში დაბრუნდა და გამოდიოდა საქველმოქმედო საღამოებსა და კონცერტებზე თბილისში, ასევე ბაქოში, ქუთაისსა და ბათუმში; ჰქონდა დიდი დიაპაზონის, ლამაზი ტემბრის მოქნილი და თბილი ხმა. ასრულებდა ა. ალიაბიევის რომანსს „ბულბული“, არიებს ოპერებიდან: მოცარტის „ჯადოსნური ფლეიტა“, ვერდის „ტრავიატა“, ლეო დელიბის „ლაკმე“, ჯაკომო მეიერბერის „ჰუგენოტები“ და სხვ. დაკრძალულია თბილისში, დიდუბის პანთეონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 25 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1866 კატეგორია:გარდაცვლილი 21 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1956 კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი საოპერო მომღერლები კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
გენრიხ იაგოდა
გენრიხ იაგოდა (Ге́нрих Григо́рьевич Яго́да; დ. 7 ნოემბერი, 1891 – გ. 15 მარტი, 1938) — საბჭოთა კავშირის პოლიტიკური მოღვაწე. სსრკ-ის შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარი 1934-1936 წლებში. იაგოდა 1937 წელს დააპატიმრეს, 1938 წელს კი დახვრიტეს. 1917-1937 წლებში იაგოდა იყო საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრი.
სქოლიო
კატეგორია:სსრკ-ის შინაგან საქმეთა სახალხო კომისრები
ბავშვთა სახლი (პუშკინი)
ბავშვთა სახლი (Детский домик) — პავილიონი, მდებარეობს ქალაქ პუშკინში, ალექსანდრეს პარკში. შენობა აშენდა 1830 წელს არქიტექტორ ვ. მ. გორნოსტაევის მიერ.
სახლი აშენდა იმპერატორ ნიკოლოზ I-ის შვილებისთვის. აღნიშნულ სახლს ჰქონდა ერთი მისაღები და ოთხი პატარა ოთახი. იმპერატორის შვილებს ჰქონდათ თავიანთი ოთახები, ისინი მოწყობილი იყო საბავშვო ავეჯით. შენობას გვერდზე მიშენებული ჰქონდა პატარა ხის სამზარეულო. ამ სახლში მოხვედრა შესაძლებელი იყო ნავით, რადგან მდებარეობდა კუნზულზე.
იმპერატორის შვილები აქ აღნიშნავდნენ დღესასწაულებს, თავიანთ მეგობრებთან ერთად.
თავის ჩანაწერებში ცნობილი თავადის ქალი ოლგა წერს: „მერდერი იყო წარმოსაჩენი პედაგოგი, ყურადღებიანი, პატიოსანი. ბავშვები მას ძალიან უყვარდა. ჟუკოვსკი კი იყო სრულიად განსხვავებული ადამიანი, ის იყო პოეტი, დიდი კაცი, საოცარი სულის მატარებელი“. ბავშვები მერდერის მსგავსად მასაც უყვარდა.
ამ დროისთვის ბავშვთა სახლი დახურულია. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ პედაგოგების ბიუსტები გაქრა. თუმცა იპოვეს ჟუკოვსკის ბიუსტი, რომელიც დღეს კამერონოვის გალერეაში ინახება, რაც შეეხება მერდერის ბიუსტს ის ჯერაც არაა ნაპოვნი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
ბენზოქინონტეტრაკარბოქსილის დიანჰიდრიდი
ნივთიერება პირველად ასინთეზა პ. რ. ჰამონდმა 1963 წელს. იგი ამტკიცებდა, რომ „ნაერთი იყო ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი π (პი) ელექტრონის აქცეპტორი, რაც მანამდე იყო აღმოჩენილი“.
სქოლიო
კატეგორია:ნახშირბადის ოქსიდები კატეგორია:ნახშირბადის ნაერთები
ედვარდ პრესკოტი
ედვარდ კრისტიან პრესკოტი (Edward Christian Prescott; დ. 26 დეკემბერი, 1940, გლენს ფოლსი, ნიუ-იორკის შტატი, აშშ) — ამერიკელი ეკონომისტი, ნობელის პრემიის ლაურეატი ეკონომიკის დარგში (2004) დინამიკურ მაკროეკონომიკაში შეტანილი წვლილისთვის. ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი მიიღო კარნეგი-მელონის უნივერსიტეტში. არიზონის უნივერსიტეტის პროფესორი. ჟურნალ „Economic Theory“-ის სარედაქციო საბჭოს წევრი. ეკონომიკური დინამიკის საზოგადოების პრეზიდენტი 1992-95 წლებში.
ომარესი
ომარესი (, დ. უცნობია – გ. ძვ. წ. 384) — სპარსი სამხედრო მოღვაწე. მეთაურობდა სპარსთა მიერ დაქირავებულ 20 000 ბერძენ მეომარს გრანიკოსის ბრძოლაში ძვ. წ. 384 წელს. დაიღუპა ბრძოლის დროს.
სქოლიო
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 384 კატეგორია:სპარსი სამხედრო მოღვაწეები
ირმანდინო
მინი|ციხე-სიმაგრე [[სანდიანსი, რომელიც აჯანყების დროს 1467 წელს დაანგრიეს.]] ირმანდინოს ომები (Revuelta Irmandiña) — გალისიის სამეფოში XV საუკუნეში გლეხობისა და ბურჟუაზიის ორი აჯანყება, რომელიც მიმართული იყო ადგილობრივი თავადების წინააღმდეგ. ეს მოვლენა წარმოადგენდა იმ პერიოდის ევროპაში მიმდინარე სახალხო აჯანყებების ნაწილს, რომელიც XIV-XV საუკუნეებში მომხდარი ეკონომიკური კრიზისებით იყო გამოწვეული. მსგავს აჯანყებეს ჰქონდა ადგილი ესპანეთის სხვა სამეფოებშიც: რემენკა - კატალონიაში და ფორანეო - ბალეარის კუნძულებზე.
მიუხედავად გალისიის კასტილიისა და ლეონის სამეფოსთან მიერთებისა (რომელიც 1037 წელს კასტილიის და ლეონის დინასტიების გაერთიანებით შეიქმნა), ინარჩუნებდა განსხვავებულ ეკონომიკურ წყობას, რომელიც განსაკუთრებულად დამოკიდებული იყო ადგილობრივ ფეოდალებზე. ეკონომიკური ძალაუფლება მთლიანად მოქცეული იყო მიწისმფლობელთა ხელში. ასევე გალისია გეოგრაფიულადაც, მთიანი მასივებით გამოყოფილი იყო დანარჩენი სამეფოსგან. გლეხობის ჩაგვრით გამოირჩეოდნენ შემდეგი თავადები: ოსორიოსი - მონფორტე-დე-ლემოსის და სარიას თავადი, ანდრადე - პუენტედუემეს თავადი, ნოსკოსოსი - ვიმიანსოს თავადი. ამ შევიწროებამ გამოიწვია ორი აჯანყება: Irmandade Fusquenlla („ფუსქუენლას საძმო“) 1431 - 1435 წლებში და Grande Guerra Irmandiña („საძმოს დიდი ომი“) 1467 - 1469 წლებში. ამ გამოსვლებმა საფუძველი ჩაუყარა გალისიისს პირდაპირ ესპანეთის გვირგვინის დაქვემდებარებაში გადასვლას, რასაც შემდგომში კათოლიკე მონარქები ეწოდა.
ანდრეს ტარანდი
ანდრეს ტარანდი (Andres Tarand; დ. 11 იანვარი, 1940, ტალინი, ესტონეთი) — ესტონელი პოლიტიკოსი. ესტონეთის პრემიერ-მინისტრი 1994–1995 წლებში. 2004–2009 წლებში იყო ევროპის პარლამენტის წევრი სოციალ-დემოკრატიული პარტიიდან.
დაიბადა ტალინში, სწავლობდა ტარტუს უნივერსიტეტში, რომელიც დაამთავრა 1963 წელს კლიმატოლოგის სპეციალობით. 1992 წლიდან 2004 წლამდე რიიგიკოგუს წევრია.
ანდრეს და მარი ტარანდებს ჰყავთ ორი შვილი: ინდრეკ ტარანდი - პოლიტიკოსი, ისტორიკოსი, ჟურნალისტი, ევროპის პარლამენტის წევრი 2009 წლიდან და კაარელ ტარანდი, ჟურნალისტი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ესტონეთის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:დაბადებული 11 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1940 კატეგორია:ესტონელი პოლიტიკოსები კატეგორია:რიიგიკოგუს წევრები
სიპოტანეა
სიპოტანეა (Cipotânea) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება ზონა-და-მატის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ვისოზის შემადგენლობაში.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
პორტუ (პიაუი)
პორტუ (Porto) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 38 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბაიშუ-პარნაიბა-პიაუიენსის შემადგენლობაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები
სამიუელ შამპლენი
სამიუელ შამპლენი (Samuel de Champlain; დ. 3 ივლისი, 1567 — გ. 25 დეკემბერი, 1635) — ფრანგი კარტოგრაფი, კანადისა და აშშ-ის ჩრდილო-აღმოსავლეთის მკვლევარი. 1603 წელს იმოგზაურა წმინდა ლავრენტის მდინარეზე და საგენეიზე. 1604-1606 წლებში კვლევას ხელმძღვანელობდა ჩრდილოეთ ამერიკის ატლანტიკური სანაპიროს გასწვრივ. გამოიკვლია ახალი შოტლანდიისა და კეიპ-კოდის ნახევარკუნძულები, ფანდისა და მასაჩუსეტსის ყურეები. აღმოაჩინა კუნძული ნანტაკეტი. 1608 წელს მიაღწია წმინდა ლავრენტის მდინარის შესართავს და დააარსა ქალაქი კვებეკი. 1609 წელს გამოიკვლია მდინარე რიშელიე — წმინდა ლავრენტის მდინარის მარჯვენა შენაკადი, აღმოაჩინა ტბა, რომელსაც მოგვიანებით მისი სახელი ეწოდა, ადირონდაკისა და გრინ-მაუნტინზის მთები. 1609-1615 წლებში იმოგზაურა წყნარი ოკეანისკენ მიმავალი საწყლოსნო გზების აღმოსაჩენად. 1633 წელს გახდა ახალი საფრანგეთის გუბერნატორი. თავისი მოგზაურობა აღწერა თხზულებებში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფრანგი მოგზაურები კატეგორია:ფრანგი კარტოგრაფები კატეგორია:დაბადებული 3 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1567 კატეგორია:გარდაცვლილი 25 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1635 კატეგორია:ქალაქების დამაარსებლები
აზერბაიჯანის ეკონომიკა
აზერბაიჯანის ეკონომიკა (Azərbaycan iqtisadiyyatı) დიდ როლს თამაშობს, როგორც ქვეყანაში, ასევე სამხრეთ კავკასიის რეგიონში. 2007 წლის პირველ კვარტალში აზერბაიჯანის მთლიანი შიდა პროდუქტი 41.7% -ით გაიზარდა, რაც ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი იყო მთელს მსოფლიოში. 2010 წლის მონაცემებით, მთლიანი შიდა პროდუქტის თვალსაზრისით მსოფლიოში 76-ე ადგილი დაიკავა. 2009 წლის მონაცემებით, აზერბაიჯანი დსთ-ს ქვეყნებს შორის ეკონომიკური ზრდის თვალსაზრისით ლიდერი ქვეყანა იყო. 2003 წლიდან 2008 წლამდე აზერბაიჯანის მშპ 2.6-ჯერ გაიზარდა, სიღარიბის დონე 2003 წლიდან შემცირდა 45% -დან 11% -მდე. 2011 წელს აზერბაიჯანის ეკონომიკური ზრდის მაჩვენებელი მხოლოდ 0.1% იყო. აზერბაიჯანის ეკონომიკის სუსტი მხარე არის დასაქმების დაბალი დონე.
საბჭოთა კავშირის პერიოდი
1920-1939 წწ. ქვეყნის ეკონომიკური სტრუქტურის ჩამოყალიბება ეტაპობრივად გაგრძელდა. ეკონომიკის ძირითადი სექტორი იყო ნავთობი, გაზი, ქიმიური მრეწველობა, მსუბუქი მრეწველობა, კვების მრეწველობა, მანქანათმშენებლობა.
1950-იანი წლების შემდეგ, შესამჩნევია ინდუსტრიული განვითარების გაძლიერება, ხოლო რეგიონული და დარგობრივი სტრუქტურები გაუმჯობესდა. საქონლის წარმოების მოცულობა 1940 წელთან შედარებით 5.5-ჯერ გაიზარდა. 1941 წლიდან 1970 წლამდე აშენდა 146 საწარმო. აშენდა და ექსპლუატაციაში შევიდა დიდი ქარხნები, როგორიცაა მილების წარმოების ქარხანა, განჯის ალუმინის ქარხანა, დაშქესანის ქარხანა, მინგეჩაურის ჰიდროელექტროსადგური და სხვ.
ჰეიდარ ალიევის პრეზიდენტობა
1996 წელს შევიდა ბაქო-ნოვოროსიისკის საექსპორტო ნავთობსადენის ექსპლუატაციაში, ამავე წელს ბაქო-სუფსის ნავთობსადენმა დაიწყო მუშაობა. ამით აზერბაიჯანი ნავთობი მსოფლიო ბაზრებზე გავიდა. ყველაზე მნიშვნელოვანი პროექტი კი ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის ძირითადი საექსპორტო მილსადენის მშენებლობა იყო, რომელსაც ხელი მოეწერა 1998 წელს. კარგად გააზრებული ეკონომიკური პოლიტიკის წყალობით, მაკროეკონომიკური სტაბილურობა მიღწეული იქნა, მდგრადი ეკონომიკური ზრდის საფუძველი ჩაეყარა და მოსახლეობის ცხოვრების დონის გაუმჯობესებაში სერიოზული ნაბიჯები იქნა მიღწეული.
ილჰამ ალიევის პრეზიდენტობა
ილჰამ ალიევის პირველი საპრეზიდენტო ვადის განმავლობაში დაიწყო ძირითადი საექსპორტო მილსადენების მუშაობა: ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის ნავთობსადენი და ბაქო-თბილისი-ერზრუმის გაზსადენი. ხუთი წლის განმავლობაში, ეკონომიკური და ენერგეტიკული პროექტების შედეგად, აზერბაიჯანმა მიიღო სოციალური და ეკონომიკური გარდაქმნების ხანგრძლივი და წარმატებული გზა. ქვეყნის ეკონომიკა 2.6-ჯერ გაიზარდა, სამრეწველო წარმოება 2.5-ჯერ გაიზარდა, დაახლოებით 770,000 ახალი სამუშაო ადგილი შეიქმნა, სიღარიბის დონე 49-დან 13.2% -მდე შემცირდა და ბიუჯეტის ხარჯები 12-ჯერ გაიზარდა.
დასაქმების სტრუქტურა
1990 წელს რესპუბლიკის საჯარო სექტორში თითქმია 70.7% დასაქმდა, 1995 წელს უკვე 56.1%, 2000 წელს 33.8%, ხოლო 2005 წელს - 31.9%. დამოუკიდებლობის წლებში, მრეწველობაში დასაქმების წილი 1990 წელს შეადგენდა 12.7%, 1995 წელს -9.8%, ხოლო 2000 წელს - 5.7% -მდე შემცირდა. შემდეგ გაზრდას იწყებს და უკვე 2005 წელს 7.0% შეადგინა. მეორეს მხრივ, სოფლის მეურნეობაში დასაქმებულთა წილი მნიშვნელოვნად გაიზარდა (განსაკუთრებით 1990-იანი წლების ბოლოს), 1990 წელს 30.9%, 1995 წელს 30.8%, 2000 წელს 39.9%, ხოლო 2005 წელს - 39.2%. მშენებლობის პროცესში დასაქმებულთა პროპორცია ასევე შემცირდა 1990 წელს 6.8% -დან 2005 წელს 5.1% -მდე.
აზერბაიჯანის ეკონომიკური რეგიონები
აზერბაიჯანს შემდეგი ეკონომიკური რეგიონები გააჩნია:
აზერბაიჯანის სოფლის მეურნეობაში მეცხოველეობის წარმოება შეადგენს 39%, მიწათმოქმედება 61%. მეხორბლეობის დარგში გამოყოფენ ისეთ რეგიონებს, როგორიცაა შაქი, ისმაილი, შემახი, ჯალილაბადი, საბირაბადი, ბელაქანი და სხვა. აღსანიშნავია, რომ მოცემული დარგი ქვეყანაში კიდევ განსავითარებელია. საჭიროა თესლების მაღალხარისხოვანი ჯიშების მქონე ფერმების უზრუნველყოფა. აზერბაიჯანში სოფლის მეურნეობის შემდეგი დარგებია განვითარებული: მებამბეობა, მეთამბაქოება, მებოსტნეობა, მებახჩეობა, კარტოფილის მოყვანა, მევენახეობა, მებაღეობა, მეაბრეშუმეობა, მესაქონლეობა, მეცხვარეობა, მეფრინველეობა.
მრეწველობა
მრეწველობა ეკონომიკის ერთ-ერთი ყველაზე განვითარებული დარგია.
ნავთობის მრეწველობა აზერბაიჯანში
2006 წლის ბოლოს, აზერბაიჯანის მიერ დადასტურებული ნავთობის რეზერვები 7 მილიარდი ბარელი იყო (1 მილიარდი ტონა), რაც მსოფლიოს მთლიანი რესურსის 0.6% -ს შეადგენს. ნავთობის მოპოვება დღეში 1 მილიონ ბარელს შეადგენს. 10 წლის განმავლობაში (1996 წლიდან) ზეთის წარმოების მოცულობა აზერბაიჯანში 4-ჯერ გაიზარდა. აზერბაიჯანში ნავთობის მოხმარება 2006 წელს შეადგინა 96 ათასი ბარელი.
უმსხვილესი ნავთობის ველია არის აზერი-ჩირაგ-გიუნაშლის ველი.
ყველაზე დიდი კონდენსატი შაჰ-დენიზია და მდებარეობს კასპიის ზღვის სამხრეთ-დასავლეთით, ბაქოდან 70 კილომეტრში. ზღვის სიღრმე 600 მეტრია, ხოლო გაზის ველის ტერიტორია დაახლოებით 860 კმ²ა.
საველე რეზერვების შეფასება ხდება 1.2 ტრილიონი მ³ ბუნებრივი აირითა და 240 მლნ ტონა გაზის კონდენსატით.
2007 წელს აზერბაიჯანში გაზის წარმოება 10.4 მილიარდ კუბურ მეტრს შეადგენდა.
ქიმიური მრეწველობა
რესპუბლიკაში დღეისათვის 100-ზე მეტი ქიმიური საწარმო ფუნქციონირებს, რომლის 70-80% სახელმწიფოს ეკუთვნის. აზერბაიჯანში ქიმიური მრეწველობის ზრდა მცირდება და 2006 წელს 3.4% იყო (შედარებისთვის: 2005 წელს 3.7% იყო, 2004 წელს კი 4.7% იყო, 2003 წელს კი 3.9% იყო). ამავე დროს, 2007 წლის იანვარ-სექტემბერში აზერბაიჯანში ქიმიური პროდუქტების წარმოება შემცირდა 47.1%.
სამშენებლო მასალების წარმოება
სამშენებლო მასალების წარმოება ეფუძნება ბუნებრივი ქვის მდიდარ რეზერვებსა და კირქვას. წარმოდგენილია ცემენტის, აგურის, ფირფიტების, ფანჯრის მინების წარმოებით. 2007 წელს შეიქმნა 1730 ათასი ტონა ცემენტი და 338 კუბური მეტრი აგური, 48 ათასი კვ. ფანჯრის მინა.
მანქანათმშენებლობა
მანქანების წარმოება და აღჭურვილობა დაახლოებით ქვეყნის მშპ 1.5% შეადგენს. ძირითადად, ამ ინდუსტრიის საწარმოები ორიენტირებულია ნავთობპროდუქტების წარმოებაზე. ამ მხრივ მუშაობენ „იგლიმისა“ და „სენაიეჯიჰაზის“ საწარმოები. თითქმის ყველა პროდუქტი ექსპორტირდება. კომპანია აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტროს ბალანსზეა.
მაღალი ტექნოლოგია
2003 წელს აზერბაიჯანულმა კომპანია Ultra- მ ლეპტოპების წარმოება დაიწყო Nexus- ის  ბრენდის ქვეშ. წარმოების პირველ წლებში ბაზარზე 3 მოდელი იყო წარმოდგენილი, ხოლო მოგვიანებით, ნოუთბუქების მოდელმა 20-ს მიაღწია. ასევე, კომპანია აწარმოებს პერსონალურ კომპიუტერებსა და სერვერებს, მონიტორებს, LCD- ტელევიზორებს, USB დისკებსა და ა.შ.
გემთმშენებლობა
აზერბაიჯანში გემთმშენებლობა ერთ-ერთი მოწინავე დარგია. ქვეყანაში მოქმედებს გემთმშენებლობის ქარხანა.
2009 წლის 20 ნოემბერს ბაქოში „სოკარს", აზერბაიჯანის საინვესტიციო კომპანიისა (AIC) და სინგაპურის Keppel Offshore & Marine- ს შორის გემების მშენებლობისა და ექსპლუატაციის შესახებ მემორანდუმი გაფორმდა.
საავტომობილო წარმოება
საავტომობილო წარმოეა აზერბაიჯანში 2000-იანი წლების დასაწყისში დაიწყო. მისი განვითარება ჯერ კიდევ მიმდინარეობს. დღესდღეობით ცნობილია საავტომობილო წარმოების ისეთი ქარხნები, როგორიცაა განჯის საავტომობილო ქარხანა, AzSamand-ი და ნახიჩევანის საავტომობილო ქარხანა.
განჯის საავტომობილო ქარხანა აწარმოებს "ოკას" სახელწოდების მანქანებს.
2006 წელს შემახიში აშენდა "Evsen"-ის საავტომობილო ქარხანა. ამ ბრენდის ავტომობილები გამოიცემა სახელწოდებით Azsamand Aziz.
აზერბაიჯანის ეროვნული აეროკოსმოსური სააგენტო
აზერბაიჯანის კოსმოსური პროგრამა, ძირითადად, საერთაშორისო თანამშრომლობით ხორციელდება. დღეს კოსმოსური პროგრამა შეიცავს თანამგზავრულ მისიებს, როგორც ეროვნულ დონეზე, ასევე სხვა სახელმწიფოებთან თანამშრომლობით.
პირველი ეროვნული სატელიტი AzerSat
Azerspace-1 — პირველი აზერბაიჯანული კავშირგაბმულობის თანამგზავრი, შეიქმნა ამერიკული კომპანია Orbital Sciences Corporation STAR-2 თანამგზავრის პლატფორმაზე. თანამგზავრი იწონის 3,2 ტონამდე და აღჭურვილია 36 აქტიური ტრანსპოდერით.
ფინანსური სექტორი
საერთაშორისო ტელეკომუნიკაციების კავშირის რეიტინგში, 2002 წლიდან 2007 წლამდე ინფორმაციული და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების განვითარების 5 წლიანი კვლევის შედეგების საფუძველზე, აზერბაიჯანი - პაკისტანთან, საუდის არაბეთთან, ჩინეთთან, ლუქსემბურგთან და რუმინეთთან ერთად აღინიშნება ყველაზე სწრაფ მზარდი ეკონომიკის ქვეყანნად მოცემული მიმართულების მხრივ. საერთაშორისო ტელეკომუნიკაციების კავშირის სპეციალისტთა აზრით, ამ ქვეყნებმა მოახერხეს მთავარ ინდიკატორთა მაქსიმალურად გაზრდა ხუთი წლის ვადით. ანგარიშში ხაზგასმით აღინიშნა, რომ მობილური კომუნიკაციისა და ინტერნეტის ხელმისაწვდომობის შესაძლებლობები ბევრჯერ გაიზარდა რესპუბლიკაში და განხორციელდა რეფორმები შემდგომი განვითარებისათვის ხელსაყრელი პირობებით. სპეციალისტებმა ასევე აღნიშნეს, რომ მთავრობის ეს განზრახვა ეკონომიკურად მნიშვნელოვანია.
2009 წელს აზერბაიჯანში საინფორმაციო და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების სფეროში შემოსავლები 1,081.2 მლნ მანათი იყო, რაც 2008 წლის მაჩვენებელზე 13.6% -ით მეტია. ინფორმაციულ-საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების ქვეყნის ზრდის ტემპები ორჯერ აღემატებოდა მთელ მსოფლიოში არსებულ მაჩვენებელს (6.5%).
რკინიგზის ტრანსპორტი
რკონიგზის  წილი აზერბაიჯანში სატვირთო ბრუნვაში შეადგენს 40% -ს, ხოლო სამგზავრო ბრუნვაში 25% -ს. 2000 წლიდან მოცულუბის მატება დაიწყო. 2007 წელს რკინიგზით გადაიტანეს 35 მლნ.ტონამდე ტვირთი. რკინიგზის საერთო განფენილობა 2125 კმ-ია.
სარკინიგზო გზების ქსელი აზერბაიჯანში და მისი ინფრასტრუქტურა ეკუთვნის დახურულ სააქციო საზოგადოებას „აზერბაიჯანის რკინიგზას“. მათ გარდა ტრანზიტის უფლება აქვთ კომპანიებს Middle East Petrolium და Azersun.
საავტომობილო ტრანსპორტი
ქვეყნაში 25 000 კილომეტრიანი გზებია. 2003 წელს, სატვირთო გადაზიდვებმა მთელი სატვირთო გადაზიდვების 54% შეადგინა. ტრანსპორტის სამინისტროს დეპარტამენტის მიერ მაგისტრალური გზების 22,134 კმ-ის მომსახურება და ექსპლუატირება ხდება. მათგან 1,684 შადგენს საერთაშორისო მაგისტრალებს, 2,669 სტრატეგიული მნიშვნელობის მაგისტრალებს, 13,000 ადგილობრივი მნიშვნელობის მაგისტრალებს. ქვეყნის მასშტაბით ხიდების საერთო რიცხვი 1,201 კმ-ია.
მილსადენური ტრანსპორტი
მილსადენები უზრუნველყოფენ რაციონალურ გზას ქვეყნის შიგნით და მის გარეთ ნედლეულის ტრანსპორტირებისათვის. დღესდღეობით მოქმედი მილსადენებია:
ავიატრანსპორტი
აზერბაიჯანის დიდი ქალაქები დაკავშირებულნი არიან ერთმანეთთან და დედაქალაქთან ავია მიმოსვლით. აზერბაიჯანის სახელმწიფო საავიაციო ტრანსპორტია აზერბაიჯანის ავიახაზები. აეროპორტების საერთო რიცხვი 2007 წლის მონაცემებით შეადგენდა 35-ს[8], მათ შორის ჰეიდარ ალიევის სახელობის ბაქოს საერთაშორისო აეროპორტი, განჯის საერთაშორისო აეროპორტი, გაბალას საერთაშორი აეროპორტი, ლენქორანის საერთაშორისო აეროპორტი, ზაქათალის აეროპორტი. გარდა ამისა ზაბრათში ვერტმფრენის აეროდრომი მდებარეობს.
აზერბაიჯანში ფუნქციონირებენ კერძო ავიაკომპანიებიც: Imair Airlines, Turan Air, Silk Way Airlines.
ინვესტიციები ქვეყნის შიგნით
ბიზნესში შექმნილმა მისაღებმა პირობებმა წვლილი შეიტანეს ქვეყნის ეკონომიკაში ინვესტიციების წილის გაზრდას გასული წლების განმავლობაში 70 მილიარდი დოლარის ოდენობით, რომელთა ნახევარი უცხოურ ინვესტიციებზე მოდის.
აზერბაიჯანის საინვესტიციო პოლიტიკის ძირითადი მიზანი ბიზნესგარემოს გასაუმჯობესებლად არის კრიტერიუმის ჩამოყალიბება უცხოური ინვესტიციებისა და საინვესტიციო საქმიანობის წახალისების მიზნით; ეკონომიკის სოციალურ სფეროში სტრუქტურული რეფორმების უზრუნველყოფა; ექსპორტის ზრდა და კონკურენტუნარიანობა გლობალურ ბაზარზე ადგილობრივ პროდუქტებზე.
2011 წელს აზერბაიჯანის ეკონომიკაში უცხოური კომპანიებისა და საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტების ინვესტიციები 2010 წელთან შედარებით 3.2% -ით გაიზარდა და 3 მილიარდი 256 მილიონი შეადგინა. აზერბაიჯანის ეკონომიკაში ინვესტიციის ლიდერია გაერთიანებული სამეფო, რომლის წილიც 46.2% -ს შეადგენს; შეერთებული შტატები (მთლიანი ინვესტიციების 14.3%), იაპონიაში (9.1%), ნორვეგია (5.1%) და თურქეთი (4.1%).
აზერბაიჯანის ეკონომიკაში გერმანიამ 760 მილიონი დოლარის ინვესტიცია ჩადო და დაახლოებით 177 გერმანული კომპანია აზერბაიჯანში მუშაობს. დამოუკიდებლობის შემდეგ კომპანიებმა აზერბაიჯანში 174 მილიარდი დოლარის ინვესტიცია განახორციელეს.
2007-2008 წლებში აზერბაიჯანმა მარეგულირებელი რეფორმის 10 მაჩვენებლისგან 7 გააუმჯობესა. 2008 წლის იანვარში აზერბაიჯანმა დეპარტამენტის მაღაზიის მართვა დაიწყო, რამაც ბიზნესის დაწყების დრო, ღირებულება და პროცედურების რაოდენობა შეამცირა. ბიზნესის რეგისტრაცია გაიზარდა 40% -ით პირველი 6 თვის განმავლობაში. გარდა ამისა, გადასახადის გადამხდელებს შეუძლიათ ახლა დაადგინონ და გადაიხადონ გადასახადები ონლაინ რეჟიმში.
მცირე და საშუალო ბიზნესის მთავარი მიზანი ქვეყნის კონკურენტუნარიანობის გაზრდაა.
2018 წელს რუსეთმა აზერბაიჯანულ ეკონომიკაში 4.2 მილიარდი დოლარის ინვესტიცია განახორციელა.
მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმის 2017-2018 წლის გლობალური კონკურენტუნარიანობის ანგარიშში აზერბაიჯანი 35-ე ადგილზეა და დსთ-ს სივრცეში პირველ ადგილზეა.
ინვესტიციები ქვეყნის გარეთ
აზერბაიჯანი ბოლო რამდენიმე წლის განმავლობაში წელიწადში საქართველოს ეკონომიკაში სამი მილიარდი დოლარის ინვესტიცია განახორციელა. 2010 წლის განმავლობაში აზერბაიჯანმა საქართველოს ეკონომიკაში 47 მილიონი დოლარის ინვესტიცია ჩადო.
2010 წელს, აზერბაიჯანის სახელმწიფო ნავთობის კომპანია (სოკარ) დააფინანსა აფრიკის, ლათინური ამერიკისა და კარიბის ზღვის ფონდები 100 მილიონი დოლარის ოდენობით საერთაშორისო საფინანსო კორპორაციასთან, ჰოლანდიის საპენსიო ფონდის, კორეის საინვესტიციო კორპორაციისა და საუდის არაბეთის ფონდის თანამშრომლობით.
2018 წელს სერბიის ვაჭრობის, ტურიზმისა და ტელეკომუნიკაციის მინისტრმა რასიმ ლჟაჯიჩმა განაცხადა, რომ აზერბაიჯანს სურს სერბეთის ტურიზმში ფული ჩადოს.
ბიზნესის განვითარების მხარდაჭერა
ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს მეწარმეობის მხარდაჭერის ეროვნული ფონდის შექმნამ აზერბაიჯანში ბიზნესის განვითარებაში დიდი როლი ითამაშა. მეწარმეობის განვითარების ხელშეწყობის მიზნით, მცირე და საშუალო ბიზნესის განვითარებაზე ხორციელდება რეფორმების განხორციელების პროგრამები, უცხოურ ინვესტიციების მოზიდვა, საგადასახადო სისტემის გაუმჯობესება, იქმნება სამეწარმეო ინფრასტრუქტურა, სამრეწველო სფეროები (ბიზნეს ქალაქები და ბიზნეს ინკუბატორები ), ტექპარკები. 2008 წლის 1 იანვრიდან დაინერგა „ერთი ფანჯრის“ სისტემაში ბიზნეს სუბიექტების საქმიანობის რეგისტრაცია. იურიდიული პირების რეგისტრაციის პერიოდი 53-დან 3 დღემდე შემცირდა და პროცედურების რაოდენობა 15-დან 5-მდე შემცირდა.
საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდგომ პერიოდში საწარმო საქმიანობა ქვეყანაში სუსტად ვითარდებოდა, მაგრამ ახლა კერძო სექტორის ხარჯები რესპუბლიკის ბიუჯეტში ქვეყნის მთლიანი შიდა პროდუქტის 80% -ს შეადგენს, რაც შიდა ვაჭრობის 99.4% -ია, უცხოური ვაჭრობის 20%, საგადასახადო შემოსავლების 63%-ია. ქვეყანაში საწარმოების მხოლოდ 12.3% ეკუთვნის სახელმწიფოს, დარჩენილი 79.2% კერძო საკუთრებაა და 3.7% ერთობლივი საწარმოებია. დანარჩენი 4.8% არის საწარმოები 100% უცხოური კაპიტალით.
2011 წელს ფონდმა 160 მილიონი დოლარის ღირებულების შეღავათიანი სესხი გამოუშვა. ეს თანხები აზერბაიჯანის რეგიონებში 160-ზე მეტ სამრეწველო, სასოფლო-სამეურნეო, ვაჭრობისა და სხვა საწარმოების მშენებლობაზე დაიხარჯა.
2011 წელს მეწარმეობის მხარდაჭერის ეროვნულმა ფონდმა დააფინანსა 843 საინვესტიციო პროექტი 93,3 მილიონ დოლარად.
2018 წლის 31 ოქტომბერს გამოქვეყნებული Doing Business Report- ის თანახმად, 2019 წლისთვის აზერბაიჯანი 25-ე ადგილი დაიკავა (2018 წელს 57-ე).
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ეკონომიკა კატეგორია:ევროპის ეკონომიკა ქვეყნის მიხედვით
ტომას დე იბელინი
ტომას დე იბელინი, აგრეთვე ცნობილია, როგორც ტომას რამლელი (Thomas d'Ibelin; დ. 1176 (?) — გ. 1188) — რამლისა და მირაბელის სენიორი იერუსალიმის სამეფოში.
იგი იყო ბალდუინ დე იბელინისა და რიშილდა ბეტსანელის ვაჟი. ბალდუინმა ეჭვქვეშ დააყენა 1187 წელს ტახტის მემკვიდრედ გი დე ლუზინიანის გამოცხადება. მან უარყო მისდამი მორჩილება და საკუთარი დომენი (რამლა და მირაბელი) მცირეწლოვან ვაჟს გადასცა. ცოტა ხნის შემდეგ იერუსალიმის სამეფოს ჯარები სალადინმა დაამარცხა ჰატინის ბრძოლაში, რამაც მთელ სამეფოს საფრთხე შეუქმნა. ტომასი ამ დროს ჯერ კიდევ არასრულწლოვანი იყო. იგი იმყოფებოდა ნაბლუსში, მისი ბიცოლის — მარია კომნენოსის მზრუნველობის ქვეშ, რომელმაც ტომასი უფრო კარგად გამაგრებულ იერუსალიმში გადაიყვანა, როდესაც სალადინმა დაიპყრო მიმდებარე ტერიტორიები, მათ შორის რამლა, მირაბელი და ნაბლუსი. სალადინთან მოლაპარაკების შედეგად, ტომასის ბიძამ — ბალიან დე იბელინმა დაითანხმა იგი, რომ მარია ტვიროსში წასულიყო ბავშვებთან, საკუთარ ამალასთან და საკუთრებებთან ერთად. სალადინმა მათ ესკორტირებაც გაუწია და უზრუნველყო მათი უსაფრთხო მოგზაურობა. მარიას ამალაში იმყოფებოდა ტომასიც, რომელმაც იერუსალიმის ალყიდან თავის დაღწევა მოახერხა.
ტომას დე იბელინი გარდაიცვალა 1188 წელს, ახალგაზრდა და დაუქორწინებელი.
სქოლიო
კატეგორია:იბელინები კატეგორია:გარდაცვლილი 1188 კატეგორია:რამლის სენიორები კატეგორია:მირაბელის სენიორები
ოტორინოლარინგოლოგია
ოტორინოლარინგოლოგია (rhis — ცხვირი და larynx — ხორხი, ყელი) — მედიცინის დარგი, შეისწავლის ყურისა და ზედა სასუნთქი გზების დაავადებებს. ზოგადად ოტორინოლარინგოლოგიას გამოეყო დამოუკიდებელი დისციპლინები აუდიოლოგია, ფონიატრია, ოტიატრია.
ოტორინოლარინგოლოგია ფართოდ იყენებს ოპტიკურ ხელსაწყოებს, რომელთა დახმარებითაც ხდება ყურის, ცხვირის ღრუს, ხახის, სასულის, ბრონქების და საყლაპავის დათვალიერება, აგრეთვე სხვადასხვაგვარი მანიპულაცია და ქირურგიული ჩარევა. ავადმყოფების გამოკვლევისას დიდი მნიშვნელობა ენიჭება სმენისა და ვესტიბულური ფუნქციების შესწავლას. ოტორინოლარინგოლოგიის დიდი მიღწევაა მიკროქირურგიული მეთოდების ფართოდ გამოყენება დაავადებათა სამკურნალოდ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ოტორინოლარინგოლოგია კატეგორია:მედიცინა
სატლეჯი
220px|მინიატიურა|მდ. სატლეჯის ხეობა. დაახლ. 1857წ. სატლეჯი, ქვემო დინებაში პანჯნადი (პენჯ. ستلج, ਸਤਲੁਜ, ურდუ ستلج, ჰინდი सतलुज, სანსკრ. शतद्रु ან सुतुद्री) — მდინარე აზიაში. ინდის ყველაზე მძლავრი შენაკადი. მიედინება ჩინეთის, ინდოეთის და პაკისტანის ტერიტორიებზე. სათავეს იღებს ტიბეტის მთიანეთში 4630 მ. სიმაღლეზეკაილას მთისა და მანასაროვარის ტბის სიახლოვეს, ტბა ლანგა–ცოს დასავლეთ სანაპიროს გვერდით. მდინარის სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 1536 კმ. (აქედან 1050 კმ. მიედინება ინდოეთში), აუზის ფართობია 395 ათასი კვ. კმ. ( აქედან, 24 ათასი კვ. კმ. მდებარეობს ინდოეთში) სატლეჯი როგორც შვიდმდინარეთიდან ერთ–ერთი მოიხსენება "ვედებში" შუტუდრის ან შატადრუს სახელით.
გეოგრაფია
სათავიდან 400კმ. მანზილზე სატლეჯი სახელწოდებით ლანგჩენ–კანბაბი მიედინება ჩრდილო–დასავლეთით ფართო ხეობაში ჩრდილოეთით ლადაკჰისა და კაილას ქედებს, ხოლო სამხრეთით დიდი ჰიმალაის ქედებს შორის. შემდეგ მდინარე უხვევს სამხრეთ–დასავლეთით, ვიწრო ხეობით გადაკვეთს ჰიმალაის და გამოდის ინდ-განგის ვაკეზე (პენჯაბის დაბლობზე) ქალაქ რუპარის მახლობლად. დაბლობში სატლეჯი უერთდება თავის მთავარ შენაკადებს — მდინარეებს ბიასსა (პენჯაბის შტატში და ჩინაბს (უძველეს ქალაქ მუტლანის სამხრეთით), რის შემდეგ სახელწოდებით პანჯნადი ჩაედინება მდინარე ინდში. 160 კმ. მანძილზე მდინარე სატლეჯი მიუყვება ინდოეთსა და პაკისტანს შორის საზღვარს. სატლეჯი წარმოადგენს ჩრდილოეთ ინდოეთსა და პაკისტანში მდებარე ყველაზე გრძელ მდინარეს, რომელიც გადაკვეთს ისტორიული პენჯაბის რეგიონს. ის მდებარეობს ჩრდილოეთით ვინდჰიას ქედისა და სამხრეთით ჰინდიყუშის მასივს შორის. აღნიშნული რეგიონის დასავლეთით მდებარეობს მაკრანის ქედი, ხოლო აღმოსავლეთით და სამხრეთით თარის უდაბნო.
ჰიდროგრაფია
ზემო დინებაში მდინარე ძირითადად იკვებება თოვლისა და მყინვარების დნობის შედეგად, ხოლო დანარჩენი ნაწილი იკვებება მუსონური წვიმების შედეგად. მდინარის წყალი ქვემო დინებაში გამოიყენება სარწყავად. მსხვილი სარწყავი სისტემა აჭარბებს 4,5 ათას კმ-ს და რწყავს 12 მლნ. ჰა ფართობს. სისტემაში შედის დიპალპურის, რაჯასტჰანის, პაკპატანის, ჰაკრას,  სადიკვაიას, მაილსის სარწყავი არხები. მდინარემ რამდენიმეჯერ მკვეთრად შეიცვალა კალაპოტი 1000, 1245, 1796, 1953 და სხვა წლებში, რასაც თან ახლდა მოსახლეობის მიგრაცია. აგრეთვე, არსებობს გეოლოგიური ცნობები, რომ ძვ.წ. 1700 წელს მდინარე სატლეჯი იყო არა ინდის არამედ მდინარე სარასვატის მსხვილი შენაკადი. სავარაუდოდ, ტექტონიკური ძვრების შედეგად შეიცვალა სატლეჯის მიმართულება სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთისკენ, რის შედეგადაც წყალუხვი სარასვატი დაშრა. ამან, თავის მხრივ, გამოიწვია ჩოლისტანის უდაბნოს წარმოქმნა და თანამედროვე სინდის შტატის აღმოსავლეთ ნაწილის გაუდაბურება. სარასვატის ნაპირებზე მცხოვრებმა ხალხმა კი მიატოვა საცხოვრებელი ადგილები. მდინარეზე მდებარეობს ინდოეთის მსხვილი ჰიდროელექტროსადგური ბჰაკრა-ნანგალი და გოვინდის წყალსაცავი. ასევე, ინდოეთი უკვე რამდენიმე ათწლეულია ცდილობს ააგოს 214 კმ. სიგრძის სატლეჯ-ჯამუნას არხი, რომელიც შესაძლებლობას მისცემს სატლეჯს წელიწადის გარკვეულ პერიოდებში განავითაროს ცალკეულ უბნებზე ნავიგაცია. სატლეჯის სათავე მდებარეობს მიუვალ ადგილებში. ის პირველად გამოიკვლიეს რუსულმა და გერმანულმა ჯგუფებმა 2004 წელს.
მსხვილი ქალაქები
მდინარე სატლეჯის ნაპირებზე მდებარეობს რამდენიმე მსხვილი ქალაქი. კერძოდ,
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მდინარეები ანბანის მიხედვით კატეგორია:პენჯაბის მდინარეები კატეგორია:ჰიმაჩალ-პრადეშის მდინარეები კატეგორია:პაკისტანის მდინარეები კატეგორია:ჩინეთის მდინარეები კატეგორია:ინდის შენაკადები
Bandai RX-78
Bandai RX-78 — იაპონური 8 ბიტიანი მიკროკომპიუტერი, შექმნილი და გამოცემული კომპანია Bandai-ს მიერ 1993 წლის ივლისში. მისი შიდა აპარატული მახასიათებლები ასე გამოიყურებოდა: SHARP LH0080A-ის ცენტრალური პროცესორი (Z80A-ის კლონი) 4.1 მგჰ ტაქტური სიხშირით, 30 კბ ოპერატიული მეხსიერება და 192 × 184 გაფართოება 27 ფერის აღქმით.
Bandai RX-78 ძირითადად განკუთვნილი იყო ვიდეო თამაშების სათამაშოდ და გააჩნდა 2 ჯოისტიკი, ხოლო თამაშები ვრცელდებოდა სათამაშო კარტრიჯის მეშვეობით. მისი თამაშების ბიბლიოთეკა არის ძალინ მწირი, საერთო ჯამში — 19 თამაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:Bandai Namco-ის თამაშები კატეგორია:1983 წელს წარმოდგენილი პროდუქტები კატეგორია:1980-იანების სათამაშოები
ნიკოლაი კიბალჩიჩი
ნიკოლაი კიბალჩიჩი (რუს.: Николай Иванович Кибальчич, უკრ.: Микола Іванович Кибальчич, სერბ.: Никола Кибалчић, დ. 19 ოქტომბერი, 1853, ჩერნიგოვის პროვინცია — გ. 3 აპრილი, 1881, სანკტ-პეტერბურგი) — უკრაინულ-სერბული წარმოშობის რუსი რევოლუციონერი, გამომგონებელი, ნაროდნიკი,  რომელიც მონაწილეობდა იმპერატორ ალექსანდრე II-ის მკვლელობაში. ვიქტორ სერჟის შორეული ნათესავი.
ბიოგრაფია
დაიბადა ჩერნიგოვის პროვინციის ქალაქ კოროპში, მღვდლის ოჯახში.
1871 წლიდან სწავლობდა პეტერბურგის ინჟინერთა საგზაო კავშირგაბმულობის ინსტიტუტში, 1873 წლიდან — სამედიცინო-ქირურგიულ აკადემიაში. მარცხნივ|მინი|ნიკოლაი კიბალჩიჩის დასჯის სცენა 1875 წლის ოქტომბრიდან 1878 წლის ივნისამდე —იმყოფებოდა ლუკიანოვსკის ციხეში (კიევი)კიევის პროვინციის გლეხებში რევოლუციური პროპაგანდის ბრალდებით. გათავისუფლების შემდეგ შეუერთდა ჯგუფს „თავისუფლება ან სიკვდილი“, რომელიც „ზემლია ი ვოლიას“ წიაღში ჩამოყალიბდა. შემდეგ იგი გახდა „ ნაროდნაია ვოლიას “ აღმასრულებელი კომიტეტის აგენტი. როგორც ორგანიზაციის "მთავარი ტექნიკოსი", იგი მონაწილეობდა ალექსანდრე II-ზე მკვლელობის  მომზადებაში. სწორედ მან გამოიგონა და დაამზადა სასროლი ჭურვები "ასაფეთქებელი ჟელეთი", რომლებიც გამოიყენეს ვ. გრინევიცკიმ და ნ. ისაკოვმა. კიბალჩიჩს ეკუთვნის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი თეორიული სტატია „ნაროდნაია ვოლიას “ ჟურნალისტიკაში — "პოლიტიკური რევოლუცია და ეკონომიკური საკითხი" ("ნაროდნაია ვოლია", 5 თებერვალი, 1881 წ.), რომელიც ეძღვნება რევოლუციურ მოძრაობაში ეკონომიკასა და პოლიტიკას შორის ურთიერთობას. სტატიაში იგრძნობა მარქსიზმის გავლენა.