cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მარიონ კრეინი
გამოჩენა ფილმის გაგრძელებებში
ბოლო გაგრძელებაში, 1990 წლის „(ფსიქო IV: დასაწყისი)“ მარიონი არ ჩნდება. მას რამდენიმეჯერ იხსენიებენ, როგორც „გოგონას, რომელიც ნორმანმა საშხაპეში მოკლა“.
კომიქსები
მარიონი ჩნდება 1992 წლის კომიქსში, რომელიც დაფუძნებულია ფილმზე „ფსიქო“ და გამოცემულია Innovation Publishing-ის მიერ.
შესრულება
მარიონის როლი ფილმში „ფსიქო“ შეასრულა ჯანეტ ლიმ, ხოლო მის 1998 წლის ვერსიაში - ენ ჰეჩმა. ლი წარდგა ნომინაციაზე ოსკარი საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის მეორეხარისხოვან როლში და მოიგო ოქროს გლობუსის ჯილდო მეორეხარისხოვანი როლისთვის. ჰეჩი წარდგა ოქროს ჟოლოს დაჯილდოებაზე, როგორც ყველაზე ცუდი მსახიობი.
ტელესერიალ „ბეიტსის მოტელის“ მეხუთე და საფინალო სეზონში მარიონის როლი რიანამ შეასრულა. მარიონის ეს ვერსია თანამედროვე სტილისაა. სერიალში მარიონი სიეტლში (ვაშინგტონი) მცხოვრები ნოტარიუსია. მას ხანგრძლივი ურთიერთობა აკავშირებს სემ ლუმისთან (ოსტინ ნიკოლსი), რომელიც დაქორწინებულია (თუმცა მარიონმა ამის შესახებ არ იცის). ისინი ერთმანეთს მოტელში ხვდებიან, სადაც სექსის დროს ნორმან ბეიტსი (ფრედი ჰაიმორი) კედლის ხვრელიდან უთვალთვალებს. სემი მარიონს ეუბნება, რომ დიდი ვალი აქვს და მასზე ვერ დაქორწინდება. მარიონი უძრავი ქონების სააგენტოში ბრუნდება და თავის უფროსს, ჯორჯ ლოურის (რაფაელ სბარგე) დაწინაურებას და ხელფასის მომატებას სთხოვს, თუმცა უარს მიიღებს. სასოწარკვეთილი მარიონი ლოურისგან 400,000 დოლარს მოიპარავს, რათა მან და სემმა დაქორწინება მოახერხონ. ის სემის მშობლიურ ქალაქში, თეთრი ფიჭვის ყურეში (ორეგონი) ჩადის და მას ბეიტსის მოტელში შეხვედრას სთხოვს. მარიონი ნორმანს შეხვდება, რომელიც ეუბნება, რომ სემი მას იყენებს და მის მისამართს აძლევს. სემის სახლთან მარიონი დაინახავს, რომ ის და მისი ცოლი კამათობენ და მიხვდება, რომ მთელი ეს დრო ასულელებდა; განრისხებული მარიონი სემი მანქანას ჩაამსხვრევს, რის შემდეგაც მოტელში ბრუნდება და ნორმანისგან ნუგეშის მიღებას ცდილობს. ნორმანს ეშინია, რომ „დედას“ პიროვნება კონტროლს მოიპოვებს და მას მოკლავს, რის გამოც მარიონს წასვლას აიძულებს და აფრთხილებს, რომ უკან აღარასდროს დაბრუნდეს. მარიონი ახალი ცხოვრების დასაწყებად გაემგზავრება, რა დროსაც სემი მოტელში მის მოსაძებნად მიდის. „დედა“ ნორმანს დაარწმუნებს, რომ ის საშხაპეში დანით მოკლას.
სქოლიო
კატეგორია:ქალი პერსონაჟები ლიტერატურაში კატეგორია:ქალი პერსონაჟები საშინელებათა ფილმში კატეგორია:ტელეპერსონაჟები საშინელებათა ჟანრში კატეგორია:გამოგონილი მდივნები კატეგორია:გამოგონილი პერსონაჟები არიზონადან კატეგორია:1959 წელს შექმნილი ლიტერატურული პერსონაჟები კატეგორია:გამოგონილი მოკლული ადამიანები საშინელებათა ფილმში კატეგორია:პერსონაჟები XX საუკუნის ამერიკულ რომანებში კატეგორია:გამოგონილი ქურდები კატეგორია:ფსიქოს (ფრენჩაიზი) პერსონაჟები
ძალისის ნასოფლარი
ძალისის ნასოფლარი — არქეოლოგიური ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ძალისის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, მდინარე ნარეკვავსა და სოფელ ერედას შორის. თარიღდება შუა და გვიანდელი ფეოდალური ხანით. ნასოფლარი გათხარა ი. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიის და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ექსპედიციამ, ა. ბოხოჩაძის ხელმძღვანელობით. მის ტერიტორიაზე აღმოჩნდა რიყის ქვით ნაგებ შენობათა ნანგრევები და სხვადასხვა დანიშნულების თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები. მასალა ინახება ნასტაკისის არქეოლოგიური ექსპედიციის ბაზაზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ზინობი ჩაპოძე
ზინობი ბართლომეს ძე ჩაპოძე (ჩაფოძე, ჭაფოძე; დ. 15 აგვისტო, 1875 — გ. უცნობია) — ქართველი სამხედრო პირი, პოლკოვნიკი (1918).
სწავლობდა თბილისის სამხედრო სასწავლებელში. 1894 წლიდან მსახურობდა რუსეთის იმპერიის არმიაში. მონაწილეობდა რუსეთ-იაპონიის (1904-1905) და I მსოფლიო (1914-1918) ომებში. მსოფლიო ომში დაიჭრა, ბოლოს პოდპოლკოვნიკის წოდება ჰქონდა. იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრი (1909 წლიდან). 1918-1921 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის არმიის პოლკოვნიკი, სამხედრო ტიპოგრაფიის უფროსი (სამხედრო საქმეთა წარმოებაში შემოიტანა ქართული შრიფტი), 1921 წელს — საქართველოს სსრ სამხედრო და საზღვაო საქმეთა სახალხო კომისარიატის ტიპოგრაფიის გამგე, 1921-1922 წლებში — იმავე უწყების შტაბის კანცელარიის უფროსი. 1922-1937 წლებში სხვადასხვა სამეურნეო თანამდებობაზე მუშაობდა საქართველოს სსრ სამთავრობო სამოქალაქო უწყებებში. ცოლად ჰყავდა (1906 წლიდან) მარიამ (მარგარიტა) რომანოზის ასული ამირეჯიბი (დ. 1881 — გ. 1953). შვილი არ ჰყოლია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 15 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1875 კატეგორია:ქართველი პოლკოვნიკები კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ოფიცრები კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში‎ კატეგორია:ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები
მებორნე
მებორნე (Actitis hypoleucos) — ფრინველი ჩიბუხასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 19–21 სმ, ფრთის შლილი 38–41 სმ; მასა 33–70 გ აღწევს. დედალი მცირედ აღემატება მამალს. აქვს მოხდენილი აგებულება. ფეხები გრძელია, ფერად ჭუჭყიანი ყვითელი. ნისკარტი სწორი, საშუალო სიგრძის, ფერად ყავისფერი და ბოლოში მუქია. საქორწინო შეფერილობაში ზურგი მომწვანო-ყავისფერია ყავისფერივე შტრიხებით, მუცელი — თეთრი. ზამთრის შეფერილობა ერთფეროვანი მურაა. ცხოვრობს მარტო, მცირე გუნდებად მიგრაციის დროს და დასვენების ადგილებში იკრიბებიან. ბუდობს თითქმის მთელი ჩრდილოეთი ევრაზიის ტყის მდინარებთან ახლოს, შედის ნახევარუდაბნებსა და სამხრეთ ტუნდრაში, მაღალ მთაში ადის 4000 მ სიმაღლეზე; საქართველოში მობუდარ ფრინველად გვხვდება. იზამთრებს აფრიკაში (საჰარის სამხრეთით), სამხრეთ-აღმოსავლეთ ინდოეთში, ინდონეზიასა და ავსტრალიაში. იკვებება მწერებით, მათი ლარვებით, ობობებით, მოლუსკებით, თავკომბალებით, პატარა თევზებითა და კიბოსნაირებით. მონოგამები არიან. ბუდე მიწა აკეთებენ, რომელიც ან ორმოა, ან ფოთლებისგანაა შემდგარი; დედალი დებს 4 კვერცხს, ინკუბაცია 21–22 დღე გრძელდება. ბარტყები თვითონ მოიპოვებენ საკვებს მშობელთა დაცვის ქვეშ; ფრენას 22–28 დღის ასაკში იწყებენ.
სქოლიო
კატეგორია:მებორნე
ბორმჟავა
ბორმჟავა, ორთობორმჟავა — სუსტი სამფუძიანი არაორგანული მჟავა ქიმიური ფორმულით. უფერო, ქერცლის მსგავსი კრისტალებია, იხსნება ცხელ წყალში, სპირტში და სხვა ორგანულ ნივთიერებებში. გახურებისას კარგავს წყალს და მიიღება ჯერ მეტაბორმჟავა, შემდეგ კი ბორის ანჰიდრიდი —. ბორმჟავას ურთიერთქმედებით სპირტებთან კონცენტრირებული გოგირდმჟავას თანაობისას მიიღება ბორის ეთერები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბორატები
აბუხალოს გამოქვაბულები
აბუხალოს გამოქვაბულების კომპლექსი — არქეოლოგიური და არქიტექტურული ძეგლი, რომელიც მდებარეობს ამავე სახელწოდების სოფლის დასავლეთით (ქარელის მუნიციპალიტეტი, სოფელი აბუხალო), კლდეზე, რომლის ქვედა ნაწილი დაფარულია წიწვოვანი ტყით, ხოლო მისი ზედა ნაწილი შიშველია. გამოქვაბულებში შესვლა შესაძლებელია მხოლოდ აღმოსავლეთისა და დასავლეთის მხრიდან. დასავლეთის მისასვლელი გამაგრებული იყო მაღალი გალავნით. კომპლექსი XVII-XVIII საუკუნით თარიღდება. იგი წარმოადგენდა კლდეში ნაკვეთ რვა სხვადასხვა ზომის ქვაბულისაგან შემდგარ მონასტერს. პირველი ქვაბული შედარებით მცირე ზომისაა და მასთან არსებული წყარო 1940 წელს მომხდარი მიწისძვრის შედეგად დაშრა. მეორე — კლდეში ამოკლეთილი ოთახი მთლიანად გაჭვარტლულია და აქედან კარი გადის მესამე — აგურით ამოშენებულ მესამე მომრგვალებულ ოთახში, რომელიც შელესილი და შეთეთრებულია. მეორე ოთახი გადის ბაქანზე, საიდანაც შესაძლებელია მე-4 და შემდეგ მე-5 ოთახში გადასვლა. ამ უკანასკნელ ოთახებში სათოფურებია, რომლებიც ხეობისკენაა მიმართული. მეოთხე ოთახის ბაქანიდან შესაძლებელია მე-6 ოთახში მოხვედრა და შემდეგ ვიწრო გვირაბით მე-7 ოთახში. ამ უკანასკნელის 3 კედელი აგურითაა ნაშენები, ხოლო მეოთხე კლდოვანი ქანებისგან შედგება. სათავსი შელესილი და შეთეთრებულია. ეს ოთახი უკავშირდება ეკლესიას, რომლის კედლები აგურისაა და შეთეთრებულია. მოხატულია ეკლესიის შესასვლელის მარჯვენა მხარე, სადაც გამოსახულია მშენებლობის სცენა და წმინდანები.
დავით გოცაძე
დავით ტოგოს ძე გოცაძე (დ. 16 ოქტომბერი, 1953, ქუთაისი, — გ. 13 ნოემბერი, 2008, თბილისი) — ქართველი ექიმი, ონკოლოგ-ქირურგი; მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1992), საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (2004).
დაამთავრა მოსკოვის პიროგოვის სახელობის II სამედიცინო ინსტიტუტი 1976 წელს. 1982–85 მუშაობდა რუსეთის საკავშირო ონკოლოგიის სამეცნიერო ცენტრის უროლოგიური განყოფილებაში, 1986 წლიდან საქართველოს ონკოლოგიის სამეცნიერო ცენტრის უროლოგიურ განყოფილებაში უფროს მეცნიერ თანამშრომლად, შემდეგ — განყოფილების გამგედ. 2004 წლიდან იყო საქართველოს ონკოლოგიის ნაციონალური ცენტრის სამეთვალყურეო საბჭოს წევრი და უროლოგიური განყოფილების კონსულტანტი. გამოქვეყნებული აქვს მრავალი სამეცნიერო ნაშრომი, რომელიც ძირითადად ეხება ონკოუროლოგიის საკითხებს, მცირე მენჯის ონკოლოგიური დაავადებების დროს რადიკალურ და გაფართოებულ ქირურგიული ჩარევებს და შემდგომ აღდგენით-რეკონსტრუქციულ ოპერაციებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 16 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1953 კატეგორია:გარდაცვლილი 13 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2008 კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი ქირურგები კატეგორია:ქართველი უროლოგები კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები დავით
ყარაჩანლი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ყარაჩანლი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ვაჩნაძიანის პალატები
300px|მინი
ვაჩნაძიანის პალატები — არქიტექტურული ძეგლი დგას სოფელ ვაჩნაძიანის სამხრეთით გუჯიაურებად წოდებულ ტერიტორიაზე. სწორ ადგილზე. განეკუთვნება IX საუკუნეს.
მოსახლეობაში გავრცელებული თქმულების თანახმად, აქ წინათ ყოფილა მონასტრის სკოლა, რომლის დამთავრების შემდგომ მოსწავლეებს ათონის ივერთა მონასტერში აგზავნიდნენ სწორედ აქ მიუღია განათლება XII-XIII საუკუნეების ქართველ პოეტს ჩახრუხაძეს, რომელსაც მიეწერება „თამარიანის“ ავტორობა.
სასახლე
სასახლე ორსართულიანი ნაგებობაა. ქვედა სართული სამომსახურო-სამეურნეო დანიშნულებისაა, ხოლო ზედა საცხოვრებელსა და საზეიმო დარბაზს შეიცავს. ამის შესაბამისადაა გადაწყვეტილი ფასადების პროპორციებიც — ზედა სართული გაცილებით მაღალია ქვედაზე. სასახლის გრძივი ფასადი მიმართულია მდინარე ბალვენახევისკენ, ხოლო განივი ფასადის ორი სარკმლიდან ალაზნის ველის თვალწარმტაცი ხედი იშლება. შენობა ძირითადად ნაგებია რიყის ქვით. ზოგიერთი ნაწილის წყობაში რიყის ქვასთან ერთად გამოყენებულია მოზრდილი ზომის აგური. თითოეულ სართულზე ერთრიგად განლაგებული სამ-სამი ოთახია. ქვედა სამივე ოთახი დამატებით იყო დანაწევრებული. ძირითადი, ფართო შესასვლელები მოწყობილი იყო სასახლის შუა მოგრძო გასასვლელში ჩრდილოეთიდან და სამხრეთიდან, ჩრდილოეთ შესასვლელი უფრო განიერია, ვიდრე სამხრეთისა; მოგვიანებით სამხრეთ შესასვლელი ამოუშენებიათ, ზედა ნაწილში კი პატარა ღიობი დაუტოვებიათ.
სამხრეთ კედელში ძლიერ გაგანიერებული ორი სარკმელია. ორივე გადახურულია შირიმის ქვაში გამოკვეთილი თაღით, ჩრდილოეთ კედელში კი კედლის პირამდე ამოშენებული სამი განიერი თაღია, რომლებიც აგურით ყოფილა ნაწყობი, ამ ოთახის დასავლეთ კედელში მოწყობილია დიდი გეგმით ნახევარწრიული ბუხარი, რომელსაც ფასადზე, დიდი დარბაზის ბუხრის მსგავსად კონტრფოსისმაგვარი შვერილი ზურგი აქვს. ბუხრის სამხრეთით გაჭრილია ვიწრო კარი, ხოლო ჩრდილოეთით მოწყობილია ორი პატარა ნიშა, რომლებიც გადახურულია ერთმანეთზე მახვილი კუთხით მიყრდნობილი ორი დიდი ზომის კრამიტით. სასახლის ზედა სართული სამ ნაწილად იყო გაყოფილი _ დიდი დარბაზი აღმოსავლეთ ბოლოში, დასავლეთით მომცრო ოთახი და მათ შორის მოქცეული გასასვლელი. ოთახების გამყოფი განივი კედლებიდან ნაწილებიღაა შემორჩენილი მცირე ნაწილი პირველი სართულის ჩრდილოეთ თაღოვანი მალის თავზე, რომელიც გამოყვანილია კვადრატული აგურით და ნაწილი სამხრეთ კედლიდან პირველი სართულის აღმოსავლეთ ოთახში შესასვლელ კარამდე რის გამოც იმის ზუსტად დადგენა, თუ როგორ უკავშირდებოდა ერთმანეთს, არ ხერხდება. ქვედა ორივე შესასვლელის თავზე არის  განიერი და მაღალი თაღოვანი ღიობები, რომელთა წირთხლებში რიყის ქვასთან ერთად აგურიცაა გამოყენებული. ჩრდილოეთ ფასადის ზედა თაღს შემორჩა თაღის ქუსლის შირიმის კაპიტელი, რომლის პროფილს შეადგენს თარო და შეზნექილი მრუდი ზედაპირი. აღმოსავლეთ დიდი დარბაზი განათებული იყო ცხრა, მაღალი და განიერი თაღოვანი სარკმლით, მათგან ოთხი, ერთმანეთისგან თანაბარი მანძილით დაცილებული, სამხრეთ გრძივ კედლებშია გაჭრილი — სამი ჩრდილოეთით, ხოლო ორი, რომლებიც დანარჩენ სარკმლებთან შედარებით გაცილებით განიერია, აღმოსავლეთითაა. ყველა სარკმელი უშუალოდ იატაკის დონიდან იწყებოდა. მათი თაღები ოვალური ფორმისაა — უმნიშვნელო ტეხილით წვერთან. მეორე სართულის დასავლეთ ოთახის სამ კედელზე თითო თაღოვანი ღიობია, სამივე ოთახის კედლებში, სხვადასხვა ადგილას, მოწყობილია ნიშა-თაროები, რომლებიც ისევეა გადახურული, როგორც პირველი სართულის დასავლეთ ოთახის ნიშები.
სართულშუა გადახურვა ხის კოჭებზე იყო გამართული. დიდი დარბაზის გრძივ კედლებზე შემორჩენილია რეგულარულად განლაგებული ღრმა საკოჭე ბუდეები სასახლის დასავლეთ ოთახსა და გასასვლელში კოჭების საყრდენი ბუდეები, დიდი დარბაზისგან განსხვავებით, განივ კედლებშია განლაგებული ესე იგი სართულშუა გადახურვის კოჭები მხოლოდ კედლებზე იყო დაყრდნობილი დამხმარე საყრდენების გარეშე. მეორე სართულზე ადიოდნენ ღია კიბით. შემორჩენილი ნაშთებით დგინდება, რომ იგი მოწყობილი ყოფილა სასახლის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხესთან ჩრდილოეთ ფასადის მხრიდან. სასახლე გადახურული იყო ორფერდა სახურავით, რასაც მოწმობს აღმოსავლეთ კედლის ფრონტონიანი დასრულება. სასახლის ჩრდილოეთ კედელზე ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხიდან  ბუხრამდე მიდგმული ყოფილა. პატარა სათავსი; მისგან შემორჩენილია მხოლოდ აღმოსავლეთ კედელი, რომელშიც მოწყობილია თაღოვანი შესასვლელი. სათავსი სასახლის დიდ დარბაზთან დაკავშირებული იყო სწორკუთხა კარით, რომელიც მოგვიანებით ამოუშენებიათ.
ეკლესია
300px|მინი|მარცხნივ სასახლის ჩრდილო-აღმოსავლეთით შვიდიოდე მეტრზე დგას სამ ეკლესიანი ბაზილიკის ტიპის ეკლესია რომელიც ისევე როგორც სასახლე IX საუკუნეშია აგებული. XIX საუკუნის ბოლოს იგი განუახლებია თავად ლევან ჯანდიერს პოლკოვნიკ გიორგი იოსების ძე ჯანდიერის მოსახსენებლად, ამ ფაქტის მაუწყებელი წარწერა დაცული ყოფილა ეკლესიის ხის კანკელზე რომელიც XX საუკუნის 30-იან წლების დასაწყისში  უკვე აღარ არსებობდა. ეკლესია ნაგებია მოზრდილი ზომის რიყის ქვის სწორხაზოვანი რიგებით. კედლების ზედაპირი შიგნიდან და გარედა გასწორებულია მოყვითალო ფერის ბათქაშით, რომლებიც ქვებს შორის დარჩენილ არეებს ავსებს და მათი ზედაპირის გარკვეულ ნაწილსაც ფარავს. მოგვიანებით განახლებული კედლების უმეტესი ნაწილი წვრილი რიყის ქვითაა ნაწყობი, ნაწილი — აგურით. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია. მთავარი ეკლესია აღმოსავლეთით დასრულებულია ღრმა ნახევარწრიული აფსიდით, აფსიდში ერთი სარკმელია, მის ორსავე მხარეს ნიშებია მოწყობილი: ჩრდილოეთით ორი, სამხრეთით — ერთი. კამარა თითქმის მთლიანად აგურისაა. მთავარ ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს — დასავლეთიდან და სამხრეთიდან. ორივე კარის წირთხლები აგურითაა განახლებული. აფსიდის სარკმლის გარდა თითო სარკმელია დასავლეთ და სამხრეთ კედლებში. სამხრეთ ეკლესიას, რომლის უმეტესი ნაწილი მოგვიანებითაა განახლებული. სამხრეთს აქვს ბრტყელი აფსიდი, სარკმლით და მცირე სწორკუთხა ნიშით სამხრეთ გვერდში. ერთი სარკმელი დასავლეთ კედელშია. შესასვლელი მოწყობილია სამხრეთ კედლის დასავლეთ კიდეში ეკლესიის აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლები განახლების დროს ძლიერ აუმაღლებიათ, რის გამოც კამარის თავზე შექმნილი იყო საკმაოდ დიდი სივრცე, რომელშიც მთავარი ეკლესიის კედელზე მოწყობილ საფეხურზე. დასავლეთიდან ბაზილიკის მთელ საგანზე, მოწყობილი ყოფილა კარიბჭე, რომლის კამარის კვალი შემორჩენილია მთავარი და სამხრეთ ეკლესიის კედლებზე.
რესტავრაცია
2010 წელს საქველმოქმედო ფონდ „ქართუს“ დაფინანსებით ეკლესიას ჩაუტარდა სარესტავრაციო სამუშაოები. შენობა გაიწმინდა მცენარეულობისაგან, აღდგა კედლებისა და ლავგარდნის დანგრეული ნაწილები ეკლესია გადაიხურა კრამიტით. ძეგლის გაწმენდის დროს აღმოჩნდა ეკლესიის ჩრდილოეთ კედელზე მიშენებული, რიყის ქვითა და კირის დუღაბით ნაგები საწნახელი. ეკლესიიდან ოდნავ მოშორებით, სასახლის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, შემორჩენილია რიყის ქვით ნაგები უზარმაზარი შენობის ნანგრევები. გეგმით იგი სწორკუთხა მოხაზულობისა და სამხრეთიდან ჩრდილოეთის მიმართულებითაა წაგრძელებული. შემორჩენილი კედლების მიხედვით განირჩევა ორი კვადრატული და ერთი მოგრძო სათავსი. გარედან შენობის გრძელი დარბაზის  ჩრდილოთ-აღმოსავლეთ კუთხეში  მოწყობილია ნახევარწრიული  კონტრფორსი. სასახლის მიმდებარე ტერიტორიაზე ბევრი შენობის ნაშთია, რომელიც იმაზე მიგვანიშნებს რომ ცხოვრება აქ დიდხანს ალბათ XIX საუკუნამდე, არ შეწყვეტილა.
სტატუსი
ვაჩნაძიანის პალატებს 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა  ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
სქოლიო
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
ტერა-ნოვას ექსპედიცია
ტერა-ნოვას ექსპედიცია, იგივე 1910—1913 წლების ბრიტანეთის ანტარქტიკული ექსპედიცია (British Antarctic Expedition 1910—1913) — რობერტ სკოტის მიერ ბარკ „ტერა-ნოვაზე“ წარმოებული მეორე ექსპედიცია, რომლის მთავარი მიზანი იყო, სამხრეთ პოლუსზე მიეღწია პირველს და ამ წარმატების პატივი წილად ბრიტანეთის იმპერიას ხვდომოდა. თავიდანვე ექსპედიცია ჩათრეული აღმოჩნდა პოლარულ რბოლაში კონკურენტ რუალ ამუნდსენის გუნდთან. სკოტმა ოთხ მეგზურთან ერთად მიაღწია სამხრეთ პოლუსს 1912 წლის 17 იანვარს, ამუნდსენის შემდეგ 33 დღეში. სკოტი და მისი ამხანაგები დაიღუპნენ უკან დაბრუნებისას, მას შემდეგ, რაც ანტარქტიკაზე 144 დღე დაჰყვეს. ექსპედიციის დაღუპვიდან 8 თვის შემდეგ აღმოჩენილმა დღიურებმა სკოტი „არქეტიპური ბრიტანელი გმირი“ გახადა (როლანდ ჰანტფორდის თქმით), მისმა დიდებამ გადაფარა დიდება რუალ ამუნდსენისა, რომელმაც პირველმა მიაღწია პოლუსს. სკოტის ექსპედიციის გამოცდილებამ მხოლოდ XX საუკუნის უკანასკნელ მეოთხედში მიიპყრო ყურადღება მკვლევრებისა, რომლებმაც მრავალი კრიტიკული კომენტარი გააკეთეს ლიდერის პირადი თვისებებისა და ექსპედიციის აღჭურვილობის შესახებ. დისკუსიები დღემდე გრძელდება.
მიზნები და შედეგები
ექსპედიცია „ტერა-ნოვა“ იყო კერძო ღონისძიება სახელმწიფოს ფინანსური დახმარებით ბრიტანეთის საადმირალოსა და სამეფო გეოგრაფიული საზოგადოების მფარველობით. სამეცნიერო თვალსაზრისით იგი პირდაპირი გაგრძელება იყო 1901—1904 წლებში გამართული ბრიტანეთის ეროვნული ანტარქტიკული ექსპედიციისა. ექსპედიციის მთავარი მიზანი ვიქტორიას მიწის, ასევე ტრანსანტარქტიკული ქედის დასავლეთი ტოტებისა და ედუარდ VII-ის მიწების სამეცნიერო გამოკვლევა იყო. 1908 წელს შეკლტონის წარმატებამ (მას სამხრეთ პოლუსამდე 180 კმ დააკლდა) და კუკისა და პირის განცხადებამ, მათ მიერ ჩრდილოეთ პოლუსის დაპყრობის შესახებ, სკოტის წინაშე, უპირველეს ყოვლისა, პოლიტიკური ამოცანა დააყენა — უზრუნველეყო დიდი ბრიტანეთის პირველობა უკიდურეს სამხრეთ მიწებზე.
ექსპედიციის გეგმა
მინი|მარცხნივ|რობერტ სკოტი — ექსპედიციის მეთაური 1909 წლის 13 სექტემბერს სკოტის მიერ გავრცელებული ექსპედიციის გეგმა ვარაუდობდა მუშაობას სამი სეზონის განმავლობაში ორი დაზამთრებით:
1. დეკემბერი 1910 — აპრილი 1911
დაზამთრებისა და სამეცნიერო გამოკვლევებისთვის საყრდენი პუნქტის დაფუძნება კუნძულ როსზე მაკ-მერდოს სრუტეში. ავტონომური კვლევითი ჯგუფის გაგზავნა ედუარდ VII-ის მიწაზე ან, ყინულოვანი გარემო ვითარების შემთხვევაში, ვიქტორიას მიწაზე. გეოლოგიური გამოკვლევები ბაზის მახლობლად მთების ტოტებში. ჯგუფის უმეტესი ნაწილი მონაწილეობს შემდგომ ანტარქტიკულ გაზაფხულზე ლაშქრობისთვის საწყობის სურსათით მოსამარაგებლად.
2. ოქტომბერი 1911 — აპრილი 1912
მეორე სეზონის მთავარი ამოცანა — კამპანია სამხრეთი პოლუსისკენ შეკლტონის გზაზე. მის მომზადებაში მონაწილეობს მთელი პერსონალი, უშუალოდ ველზე მუშაობს 12 ადამიანი, მათგან ოთხი შუალედური საწყობების გამოყენებით აღწევს პოლუსს და ბრუნდება უკან. კომპლექსური კლიმატური, გლაციოლოგიური, გეოლოგიური და გეოგრაფიული გამოკვლევები.
3. ოქტომბერი 1912 — იანვარი 1913
დაწყებული სამეცნიერო გამოკვლევების დასრულება. წინა სეზონზე პოლუსისკენ წარუმატებელი ლაშქრობის შემთხვევაში — პოლუსის მიღწევის ხელახალი მცდელობა ძველი გეგმით. გაზეთ „Daily Mail“-ის ინტერვიუში რობერტ სკოტმა განაცხადა, რომ „თუ ჩვენ ვერ მივაღწევთ მიზანს პირველივე მცდელობაზე, დავბრუნდებით ბაზაზე და გავიმეორებთ მცდელობას მომავალ წელს. <…> ერთი სიტყვით, ჩვენ იქიდან არ წამოვალთ მანამ, სანამ ჩვენსას არ მივაღწევთ“.
ძირითადი შედეგები
გეგმა დეტალურად განხორციელდა (მისი რეალიზაციის თანხის გამოკლებით). სამეცნიერო თვალსაზრისით ექსპედიციამ გაატარა მრავალი მეტეოროლოგიური და გლაციოლოგიური გამოკვლევა, შეაგროვა მრავალი გეოლოგიური ნიმუში ყინულოვანი მორენებისა და ტრანსანტარქტიკული მთების ტოტებიდან. სკოტის გუნდმა გამოცადა ტრანსპორტის სხვადასხვა ტიპი, მათ შორის მოტორული ციგები პოლარულ გარემოში, ასევე საჰაერო მეტეოზონდები ატმოსფეროს გამოსაკვლევად. სამეცნიერო გამოკვლევებს ხელმძღვანელობდა ედუარდ ადრიან უილსონი (1872—1912). მან განაგრძო პინგვინების გამოკვლევა კროზიეს კონცხზე, აგრეთვე განახორციელა გეოლოგიური, მაგნიტური და მეტეოროლოგიური გამოკვლევების პროგრამა. კერძოდ, სკოტის ექსპედიციის მიერ გაკეთებულმა მეტეოროლოგიურმა დაკვირვებებმა, შეკლტონისა და ამუნდსენის მონაცემების საფუძველზე, სავარაუდო გახადა სამხრეთ პოლუსზე ზაფხულის პერიოდში ანტარქტიკული ანტიციკლონის არსებობა.
ექსპედიციის პოლიტიკური ამოცანა პირდაპირ არ განხორციელებულა. განსაკუთრებით მკაცრად ამას განიხილავდნენ ნორვეგიელები, კერძოდ, რუალ ამუნდსენის ძმა — ლეონი 1913 წელს წერდა:
მიუხედავად ამისა, სკოტის დაღუპვამ და ამუნდსენის პირველობამ დიდი პრობლემები გააჩინა ბრიტანულ-ნორვეგიულ ურთიერთობებში, ხოლო სკოტის ტრაგედია პოლიტიკური გაგებით გახდა ჭეშმარიტი ჯენტლმენისა და ბრიტანეთის იმპერიის წარმომადგენლის გმირობის სიმბოლო. საზოგადოებრივმა აზრმა ანალოგიური როლი მოუმზადა ე. უილსონსაც, რომელიც, ყველაფრის მიუხედავად, ბირდმორის მყინვარიდან 14 კგ ქანებს მოათრევდა. პოლარული ექსპედიციების, XX საუკუნის მეორე ნახევრიდან კი ბრიტანეთის სტაციონალური ბაზებისა და ბრიტანული თანამეგობრობის (ავსტრალია, ახალი ზელანდია) სუბიექტების, არსებობა ანტარქტიკის ამ სექტორში მუდმივი გახდა.
დაფინანსება
მინი|საკვები ნახევარფაბრიკატების ფირმა Oxo-ს რეკლამა — ექსპედიციის სპონსორები. ექსპედიცია „ტერა-ნოვა“ თავდაპირველად განიხილებოდა, როგორც კერძო ინიციატივა საკმაოდ შეზღუდული სახელმწიფო მხარდაჭერით. სკოტმა ექსპედიციაში ჩადო ბიუჯეტი 40 000 ფუნტი სტერლინგის ოდენობით, რაც მნიშვნელოვნად აღემატებოდა ანალოგიური ნორვეგიული ექსპედიციების ბიუჯეტს, მაგრამ ორჯერ უფრო ნაკლები იყო 1901—1904 წლების ექსპედიციის ბიუჯეტზე. ხომალდის მეთაური — ლეიტენანტი ევანსი — წერდა:
საბოლოოდ ეროვნულმა შემოწირულობამ, ლონდონური „ტაიმსის“ მოწოდების მიუხედავად, ექსპედიცია საჭირო რესურსების მხოლოდ ნახევრით მოამარაგა. ექსპედიციისთვის ფული მცირე რაოდენობით მოდიოდა, 5-დან 30 ფუნტ სტერლინგამდე. სერ ართურ კონან დოილმა სკოტის დაფინანსებისკენ მოუწოდა ხალხს და განაცხადა:
მიუხედავად ამისა, კაპიტალი ძალიან ნელა იზრდებოდა: სამეფო გეოგრაფიულმა საზოგადოებამ ექსპედიციას 500 ფუნტი სტერლინგი შესწირა, ლონდონის სამეფო საზოგადოებამ — 250 ფუნტი სტერლინგი. საქმე მკვდარი წერტილიდან 1910 წლის იანვარში დაიძრა, როდესაც მთავრობამ გადაწყვიტა, სკოტისთვის 20 000 ფუნტი სტერლინგი ებოძა. 1910 წლის თებერვლისთვის ექსპედიციის ხარჯების რეალურმა აღრიცხვამ შეადგინა 50 000 ფუნტი სტერლინგი, რომლიდანაც სკოტი 32 000-ს განაგებდა. ყველაზე ძვირადღირებული შენაძენი იყო საექსპედიციო ხომალდი, რომლის არენდაც ექსპედიციას 12 500 ფუნტი სტერლინგი დაუჯდა. შემოწირულობების შეგროვება სამხრეთ აფრიკის (სამხრეთ აფრიკის კავშირის მთავრობამ ექსპედიციას 500 ფუნტი უძღვნა, თვითონ სკოტის ლექციებმა 180 ფუნტი გამოიღო), ავსტრალიისა და ახალი ზელანდიის მიღწევასთან ერთად გრძელდებოდა.
ექსპედიცია უარყოფითი ფინანსური ბალანსით დაიწყო და ჯერ კიდევ დაზამთრების პერიოდში სკოტი იძულებული გახდა, მონაწილეებისთვის ეთხოვა, უარი ეთქვათ ექსპედიციის მეორე წლის ხელფასზე. თვითონ სკოტმა ექსპედიციის ფონდს გადასცა, როგორც თავისი ხელფასი, ასევე ყველა სხვა სახის ჯილდო, რომელსაც იგი მიიღებდა.
1911 წლის ზაფხულში, სკოტის არყოფნის პერიოდში, დიდ ბრიტანეთში რესურსების შეგროვების კამპანიას ხელმძღვანელობდა სერ კლემენტ მარკჰემი, სამეფო გეოგრაფიული საზოგადოების ყოფილი უფროსი. მდგომარეობა შემდეგნაირი იყო: 1911 წლის ოქტომბრისთვის ექსპედიციის ხაზინადარს, სერ ედვარდ სპეიერს, უკვე აღარ შეეძლო გადასახადების გადახდა, ფინანსურმა დეფიციტმა 15 000 ფუნტ სტერლინგს მიაღწია. 1911 წლის 20 ნეომბრისთვის გამოქვეყნდა სერ ართურ კონან დოილის მოწოდება სკოტის ფონდში 15 000 ფუნტი სტერლინგის შეწირვასთან დაკავშირებით. დეკემბრისთვის შეგროვებული იყო არაუმეტეს 5000 ფუნტისა, ხოლო ფინანსთა მინისტრმა, დევიდ ლოიდ ჯორჯმა კატეგორიული უარი განაცხადა დამატებით სუბსიდიებზე.
„პოლარული რბოლა“
მინი|მარცხნივ|[[რუალ ამუნდსენი — სკოტის მთავარი კონკურენტი.]] სკოტის ექსპედიციის გეგმები ცნობილი პოლარეთის მკვლევრების კომენტარებთან ერთად გამოქვეყნდა გაზეთ „Daily Mail-ში“ 1909 წლის 13 სექტემბერს. ტერმინი „პოლარული რბოლა“ შემოიღო რობერტ პირმა ინტერვიუში, რომელიც იმავე ნომერში გამოქვეყნდა. პირმა განაცხადა:
ამ დროისთვის ცნობილი გეოგრაფიული ობიექტებიდან დედამიწაზე დაულაშქრავი რჩებოდა მხოლოდ სამხრეთი პოლუსი: 1909 წლის 1 სექტემბერს ფრედერიკ კუკმა ოფიციალურად გამოაცხადა, რომ 1908 წლის 21 აპრილს ჩრდილოეთ პოლუსს მიაღწია. ამავე წლის 7 სექტემბერს ჩრდილოეთ პოლუსის მიღწევის შესახებ რობერტ პირმაც განაცხადა, რომლის თქმითაც, ეს მოხდა 1909 წლის 6 აპრილს. პრესაში მტკიცედ იყო გაზვიადებული ჭორები იმის შესახებ, რომ პირის შემდეგი მიზანი სამხრეთი პოლუსი იქნებოდა. 1910 წლის 3 თებერვალს ეროვნულმა გეოგრაფიულმა საზოგადოებამ ოფიციალურად გამოაცხადა, რომ ამერიკის ექსპედიცია უედელის ზღვაში დეკემბერში გაემგზავრებოდა. ანალოგიურ ექსპედიციებს ამზადებდნენ: საფრანგეთში — ჟან-ბატისტ შარკო, იაპონიაში — სირასე ნობუ, გერმანიაში — ვილჰელმ ფილხნერი. ფილხნერი მთელ კონტინენტზე გადასვლას გეგმავდა: უედელის ზღვიდან პოლუსამდე, იქიდან კი შეკლტონის მარშრუტით — მაკ-მერდოს მშრალი ველებისკენ. ექსპედიციები მზადდებოდა ასევე ბელგიასა და ავსტრალიაში (დუგლას მოუსონი ერნესტ შეკლტონთან ერთად). სკოტისთვის, როგორც თვითონ თვლიდა, სერიოზული კონკურენტი შეიძლებოდა ყოფილიყო მხოლოდ პირი და შეკლტონი, თუმცა შეკლტონმა გეგმების რეალიზაცია 1910 წელს გადააბარა ვინმე მოუსონს, პირმა კი საერთოდ თავი დაანება პოლარულ გამოკვლევებს. რუალ ამუნდსენმა 1908 წელს გამოაცხადა ტრანსანტარქტიკული დრეიფის შესახებ ბაროუს კონცხიდან შპიცბერგენამდე. 1910 წელს, ნორვეგიაში სააღდგომო ვიზიტის დროს, სკოტი იმედს იტოვებდა, რომ მისი ექსპედიცია ანტარქტიდაში და ამუნდსენის ანტარქტიკული გუნდი ერთი და იმავე სამეცნიერო-კვლევითი გეგმის მიხედვით იმუშავებდნენ. ამუნდსენმა უპასუხოდ დატოვა სკოტის წერილები და ტელეგრამები, ასევე მისი სატელეფონო ზარები.
გუნდი
მინი|მარჯვნივ|ედუარდ ადრიან უილსონი — სამეცნიერო განყოფილების უფროსი ექსპედიცია ორ რაზმად დაიყო: სამეცნიერო — ანტარქიკაში დაზამთრებისთვის — და საზღვაო. სამეცნიერო რაზმის პერსონალის შერჩევას ხელმძღვანელობდნენ სკოტი და უილსონი, საზღვაო ეკიპაჟის შერჩევა კი ლეიტენანტ ევანსს დაევალა. რვა ათასზე მეტი კანდიდატიდან სულ აირჩა 65 ადამიანი. მათგან ექვსი მონაწილეობდა სკოტის ექსპედიციაში ხომალდ „დისკავერიზე“, ხოლო შვიდი — შეკლტონის პირველ ექსპედიციაში.
სამეცნიერო რაზმი მოიცავდა თორმეტ მეცნიერსა და სპეციალისტს. ამ ტიპის სამეცნიერო გუნდი პოლარულ ექსპედიციაში მანამდე არასდროს ყოფილა. როლები შემდეგნაირად გადანაწილდა:
მინი|მარჯვნივ|ფოტოგრაფი და ოპერატორი ჰერბერტ პონტინგი კინოკამერით.
გუნდის შემადგენლობაში სამეფო სამხედრო-საზღვაო ფლოტისა (სსფ) და სამეფო ინდური სამსახურის ბევრი წარმომადგენელი იყო.
საპოლუსო რაზმის შემადგენლობაში ასევე შევიდნენ:
აღჭურვილობა და ტრანსპორტი
მინი|მარჯვნივ|ლოურენს ოტსი საჯინიბოში ხომალდ „ტერა-ნოვაზე“. სკოტმა გადაწყვიტა გამოეყენებინა საზიდი საშუალებების ტრიადა: მოტორული ციგები, მანჯურული ცხენები და შესაბმელი ძაღლები. ანტარქტიდაში პონისა და მოტორული საშუალებების გამოყენების პიონერი იყო შეკლტონი, რომელიც დარწმუნდა სრულ პრაქტიკულ უსარგებლობაში ერთისაც და მეორესიც. ძაღლებისადმი სკოტს მეტად უარყოფითი დამოკიდებულება ჰქონდა, მისი დღიურები სავსეა ამ ცხოველებთან მოქცევის სირთულეებზე ჩივილით. თუმცა სკოტი, როგორც 1902 წლის ლაშქრობაში, უფრო მეტად კუნთების ძალასა და ადამიანის სიმამაცეს ეყრდნობოდა. ციგებმა საკმაოდ ცუდად წარმოაჩინა თავი ნორვეგიასა და შვეიცარიის ალპებში გამოცდისას: გამუდმებით ფუჭდებოდა ძრავა, საკუთარი წონა კი თოვლს არანაკლებ ფუტის სიღრმეზე ტკეპნიდა. მიუხედავად ამისა, სკოტი ჯიუტად უარყოფდა ნანსენის რჩევებს და ექსპედიციაში სამი მოტორული ციგა წაიღო. მინი|მარცხნივ|უილიამ ლეშლი მუხლუხა ლენტიანი მოტორული ციგების ფონზე. [[1911 წლის ნოემბერი.]]
აღჭურვილობის არსებითი ნაწილი იყო თეთრი ფერის 19 ტანდაბალი მანჯურული ცხენი (გუნდის წევრები მათ „პონის“ ეძახდნენ), რომლებიც ექსპედიციას გადასცეს 1910 წლის ოქტომბრისთვის კრაისტჩერჩში, ახალ ზელანდიაში. ძაღლების რაოდენობა რუს შესაბმელი ძაღლებით მოგზაურებთან ერთად 33-ს შეადგენდა. საჯინიბოები და ძაღლების ჯიხურები აღიმართა „ტერა-ნოვას“ ზედა გემბანზე. ფურაჟს შეადგენდა 45 ტონა დაპრესილი თივა, 3-4 ტონა თივა დაუყოვნებლივი გამოყენებისთვის, 6 ტონა კოპტონი, 5 ტონა ქატო. ძაღლებისთვის აიღეს 5 ტონა ძაღლის ორცხობილა, ამასთან ერთად მირზი ამტკიცებდა, რომ ძაღლების კვება სელაპის ხორცით ძალიან მავნებელია.
ფირმა „British and Colonial Airplane Company-მ“ ექსპედიცას შესთავაზა თვითმფრინავი, თუმცა სკოტმა უარი განაცხადა ამ გამოცდილებაზე და თქვა, რომ ეჭვი ეპარებოდა პოლარულ გამოკვლევებში ავიაციის გამოსადეგობაში.
კვლევით რაზმებს შორის კავშირისთვის მაკ-მერდოს მთავარ ბაზასა და ედუარდ VII-ის მიწაზე სკოტს იმედი ჰქონდა, რომ გამოიყენებდა რადიოტელეგრაფიას. ამ პროექტის გამოკვლევამ აჩვენა, რომ „ტერა-ნოვაზე“ რადიოგადამცემები, რადიომიმღებები და სხვა მსგავსი მოწყობილობები უბრალოდ არ დაეტეოდა დიდი ზომების გამო. მიუხედავად ყველაფრისა, „National Telephone Company-მ“ სარეკლამო მიზნით სკოტს გადასცა რამდენიმე სატელეფონო აპარატი მაკ-მერდოს ბაზისთვის.
რესურსების ძირითადი მარაგი შეგროვდა ახალ ზელანდიაში და წარმოადგენდა ადგილობრივი მცხოვრებლების საჩუქარს. ამგვარად, ექსპედიციამ მიიღო 150 ცხვრის და 9 ხარის გაყინული ხორცი, ხორცის კონსერვები, კარაქი, კონსერვირებული ბოსტნეული კულტურები, ყველი და შესქელებული რძე. ერთ-ერთმა საქსოვმა ქარხანამ დაამზადა სპეციალური ქუდები ექსპედიციის ემბლემებით, რომლებიც შემდეგ ექსპედიციის თითოეულ წევრს ბიბლიის ეგზემპლართან ერთად გადაეცა.
ცურვა დიდი ბრიტანეთიდან ანტარქტიდისკენ
მინი|„ტერა-ნოვა“ 1910 წლის დეკემბერში. გ. პონტინგის ფოტო. „ტერა-ნოვამ“ კარდიფიდან გაცურა 1910 წლის 15 ივლისს. სკოტი გემბანზე არ იყო: იგი სასოწარკვეთილად იბრძოდა ექსპედიციის დაფინანსებისთვის, ასევე ებრძოდა ბიუროკრატიულ დაბრკოლებებს (ბარკის რეგისტრირება იახტის სტატუსით მოუწია), ის თავისი ხომალდის გემბანზე მხოლოდ სამხრეთ აფრიკაში ავიდა. ბარკი მელბურნში მივიდა 1910 წლის 12 ოქტომბერს, იქ მიიღეს რუალ ამუნდსენის ძმის, ლეონის ტელეგრამა: ''„პატივი მაქვს შეგატყობინოთ, რომ „ფრამი“ ანტარქტიკაში მიემგზავრება. ამუნდსენი“''. ამ შეტყობინებამ სკოტზე ძალზე მტკივნეულად იმოქმედა. დილით, 13 რიცხვში, მან ტელეგრამა გაუგზავნა ნანსენს ახსნა-განმარტების თხოვნით, ნანსენმა უპასუხა: „საქმის კურსში არ ვარ“. პრეს-კონფერენციაზე სკოტმა განაცხადა, რომ პოლარული რბოლისთვის არ აპირებდა მეცნიერული აღმოჩენებისა და შედეგების მსხვერპლად გაღებას. ადგილობრივი გაზეთები წერდნენ:
როდესაც ავსტრალიასა და ახალ ზელანდიაში პრესა და პუბლიკა დიდი ყურადღებით ადევნებდა თვალყურს ექსპედიციის მსვლელობას, მაშინ ლონდონში სკოტის გეგმები სრულიად შეუმჩნეველი რჩებოდა დოქტორ ჰარვი კრიპენის საქმის გარშემო არსებული აჟიოტაჟის გამო.
ნაპირზე ჩამოსხმა
მინი|300px|სკოტის ქოხის საოფიცრო ნაწილის ინტერიერი. მარცხნიდან მარჯვნივ: ჩერი-გარარდი, ოტსი, მირზი, ატკინსონი უპირველეს ყოვლისა, ნაპირზე ჩამოსხეს 17 გადარჩენილი ცხენი და ჩამოტვირთეს ორი მოტორული ციგა, მათზე ატარებდნენ სურსათსა და მოწყობილობებს.
ოთხდღიანი ჩამოტვირთვის სამუშაოების შემდეგ, 8 იანვარს, გადაწყდა სამუშაოში ჩაერთოთ მესამე მოტორული ციგაც, რომელიც საკუთარი წონის გამო ჩავარდა უბის არამდგრად ყინულში.
18 იანვრისთვის ააგეს საექსპედიციო სახლი, რომლის ზომებიც იყო 15×7,7 მ. სკოტი წერდა:
სახლი ხისგან იყო აგებული, ორ ფენა დაფისმაგვარ ფიცრებს შორის გაკეთებული იყო იზოლაცია გამხმარი წყალმცენარეებისგან. სახურავი — ორმაგი რუბეროიდისაგან, ასევე იზოლირებული იყო წყალმცენარეებით. ორმაგი ხის იატაკი დაფარული იყო თექითა და ლინოლეუმით. სახლი განათებული იყო აცეტილენის სანთურებით, რომელთათვისაც გაზი გამომუშავდებოდა კარბიდისგან (განათებას უზრუნველყოფდა დეი). სითბოს დაკარგვის შესამცირებლად ღუმელის მილები მთელ შენობაზე იჭიმებოდა, თუმცა პოლარულ ზამთარში სახლში ნარჩუნდებოდა ტემპერატურა არაუმეტეს +50 °F-ისა (+9 °C). ერთიანი შიდა სივრცე ორ ნაწილად დაყო სურსათის ყუთებმა, რომლებშიც ინახებოდა საკვები რესურსები, რომლებიც ვერ უძლებდა ყინვას, მაგალითად, როგორიცაა ღვინო.
სახლთან ახლოს მდებარეობდა ბორცვი, რომელზეც განლაგებული იყო მეტეოროლოგიური ხელსაწყოები, იქვე თოვლის გროვაში კი ამოთხრილი იყო ორი მღვიმე: ერთი ახალი ხორცისთვის (ახალი ზელანდიიდან წამოღებული გაყინული ცხვრის ხორცი დაიფარა ობით, ამიტომ გუნდი იკვებებოდა კონსერვებითა და პინგვინებით), მეორეში კი მოწყობილი იყო მაგნიტური ობსერვატორია. საჯინიბოები და ძაღლების ჯიხურები მეზობლად იყო განლაგებული. დროთა განმავლობაში, როდესაც რიყის ქვების ყრილი, რომელზეც სახლი იყო გაშენებული, დაიტკეპნა, საჯინიბოდან სახლში ნაპრალებიდან შესვლა დაიწყო სინესტემ, რომელთან ბრძოლაც არაფრისმომცემი აღმოჩნდა.
აღმოსავლეთ რაზმის მოღვაწეობა 1911 წლის თებერვალში
მინი|200px|„ფრამი“ და „ტერა-ნოვა“ [[ვეშაპების უბეში.]] სკოტის გეგმა მოიცავდა ორი რაზმის მოქმედებას. ვიქტორ კემპბელის მეთაურობის ქვეშ მყოფ რაზმს უნდა გაევლო დიდი ყინულოვანი ბარიერის გასწვრივ ედუარდ VII-ის მიწამდე. 26 იანვარს „ტერა-ნოვა“ გაემგზავრა აღმოსავლეთისკენ, მისთვის საყრდენი პუნქტის სავარაუდო ადგილი იყო ვეშაპების უბე, რომელსაც კემპბელმა მიაღწია 4 თებერვალს. ბრიტანელებისდა გასაკვირად უბეში იდგა „ფრამი“ — რუალ ამუნდსენის ექსპედიციის ხომალდი. კომანდერი ტორვალდ ნილსენი არ შეხვედრია სტუმრებს, მაგრამ „ფრამი“ მოინახულეს თვითონ კემპბელმა და ლეიტენანტმა პენელმა. მოგვიანებით კემპბელმა, პენელმა და დოქტორმა ლევიკმა ამუნდსენის მიწვევით მოინახულეს ნორვეგიელების ბაზა „ფრამჰეიმი“. ამუნდსენმა შესთავაზა ინგლისელებს, მათთან ახლოს დაბანაკებულიყვნენ, თან ხაზი გაუსვა, რომ ანტარქტიკა ყველასათვის ღია იყო. თუმცა ყინულის გამოკვლევებმა კემპბელს უჩვენა, რომ ედუარდ VII-ის მიწა მიუწვდომელია ზღვიდან გამოკვლევისთვის. ამუნდსენი, ნილსენი და ლეიტენანტი პრესტიუდი მიიწვიეს ლანჩზე „ტერა-ნოვას“ კაიუტ-კომპანიაში. ამუნდსენს სურდა მეტი გაეგო სკოტის მოტორული ციგების შესახებ. მათი წასვლიდან ნახევარი საათის შემდეგ კემპბელმა საჩქაროდ დატოვა ვეშაპების უბე.
კემპბელმა ვერ მიუსწრო მაკ-მერდოში სკოტის ექსპედიციას — იმ დროისთვის დაიწყო დაზვერვითი ლაშქრობები სამხრეთისკენ. სკოტისთვის განკუთვნილ წერილში მან დატოვა ცნობები ამუნდსენის შესახებ. კემპბელის რაზმი ვიქტორიას მიწაზე ჩამოვიდა, სადაც მისმა ექვსმა წევრმა იმუშავა 1912 წლამდე. ამის შემდეგ „ტერა-ნოვამ“ გეზი აიღო ახალი ზელანდიისკენ, საიდანაც 28 მარტს სიახლე პოლარული რბოლის შესახებ მთელ მსოფლიოში გავრცელდა.
როდესაც სიახლეები შეიტყო, სკოტმა დღიურში ჩაწერა 22 თებერვლის ამბები:
საწყობების მომარაგება
სკოტმა 27 იანვარს თორმეტ ადამიანთან ერთად გაილაშქრა 80° ს.გ.-სკენ საგაზაფხულო ლაშქრობისთვის სასურსათო საწყობების მოსამარაგებლად. გუნდში შედიოდა 26 ძაღლი და 8 სუსტი პონი — დანარჩენებს გაზაფხულისთვის ინახავდნენ. ათდღიანი ლაშქრობის შემდეგ დადგეს ბანაკი, რომელსაც ეწოდა Corner Camp („კუთხურა“), რადგან იგი მდებარეობდა კროზიეს კონცხის მერიდიანზე და აქედან იშლებოდა მოსახერხებელი გზა ბირდმორის მყინვარისკენ. სამდღიანი შტორმის დამთავრების შემდეგ (დაიღუპა ორი პონი), სკოტმა გადაწყვიტა ლეიტენანტ ევანსსა და სამ მატროსთან ერთად ბაზაზე გაეგზავნა ყველაზე მეტად დაშავებული სამი ცხოველი.
საწყობების მომარაგება გაგრძელდა აპრილის დასაწყისამდე. 23 აპრილს მაკ-მერდოს განედზე დაიწყო პოლარული ღამე.
1911 წლის აპრილ-ოქტომბრის დაზამთრება
მინი|1911 წლის ზამთარი. სკოტი ჩანაწერებს აკეთებს ექსპედიციურ ჟურნალში. ფოტოგრაფი ჰერბერტ პონტინგი. ზამთრის სახლი ორ განყოფილებად დაიყო: საოფიცრო და უფრო დაბალი ჩინებისთვის, მეცნიერები ოფიცრების თანასწორნი იყვნენ. ცხოვრება რიტმული იყო: სკოტი ითვლიდა ულუფებს და ადგენდა საზაფხულო ლაშქრობის განრიგს, მეცნიერები დაკავებულნი იყვნენ ატმოსფერული ელექტროობის გამოკვლებით, ასევე პინგვინებისა და თევზების პარაზიტების გამოკვლევით. სამეცნიერო გუნდის წევრები რეგულარულად კითხულობდნენ ლექციებს თავიანთ საგნებში — კვირაში სამჯერ, რაც დამზამთრებლების გართობას წარმოადგენდა. მნიშვნელოვანი საქმიანობა იყო ცხენებისა და ძაღლების რეგულარული გასეირნება, ასევე საფეხბურთო მატჩები ყინულზე.
22-23 მაისს სკოტმა და უილსონმა როიდსის კონცხზე გამოიკვლიეს შეკლტონის ქოხი და იქ აღმოაჩინეს საკვების მარაგი, რომელიც სკოტის გუნდს რვა თვე ეყოფოდა. ერთადერთი, რაც სკოტმა იქიდან თან წაიღო — ანგლიკანური ლოცვანის ხუთი ეგზემპლარი: რადგან თითქმის ყველა საეკლესიო წიგნი უყურადღებობის გამო „ტერა-ნოვაზე“ დარჩათ.
უილსონის გუნდის ზამთრის ლაშქრობა
ანტარქტიკული ზამთრის შუაგულში, 27 ივნისიდან 1 აგვისტოს განმავლობაში, უილსონმა, ბაუერსმა და ჩერი-გარარდმა 60-მილიანი (97 კმ) ლაშქრობა მოაწყვეს კროზიეს კონცხზე საიმპერეტორო პინგვინების კვერცხების შესაგროვებლად და პოლარული აღჭურვილობისა და რაციონის გამოსაცდელად. ექსპედიციის ინიციატორი იყო უილსონი: მას სურდა ზამთარში პინგვინების შთამომავლობის გაგრძელების მახასიათებლების გამოკვლევა. ეს იყო პოლარული გამოკვლევების ისტორიაში პირველი კვლევითი ლაშქრობა პოლარული ღამის ვითარებაში.
ლაშქრობა მეტად მძიმე აღმოჩნდა: თითქმის სრულ სიბნელესა და ექსტრემალურ სიცივეში 97 კილომეტრის დასაფარად გუნდს 19 დღე დასჭირდა. 5 ივლისს ტემპერატურა დაეცა −60 °C-მდე (−77 °F). უმეტესწილად დღეში ერთ მილზე მეტის გავლა ვერ ხერხდებოდა. გამუდმებული გამყინვარების გამო კარავის გაშლას რამდენიმე საათი სჭირდებოდა, ჭირდა საკვები რესურსებით სავსე ტომრების გახსნა, ნავთი კი ჟელესავით იყო.
გუნდის წევრების მიერ აგებული იგლუს ნარჩენები იპოვეს ედმუნდ ჰილარის ექსპედიციის წევრებმა 1958 წელს, პირველი ტრანსანტარქტიკული ექსპედიციის დროს. ნარჩენები გადაიტანეს ახალ ზელანდიაში სამუზეომო ექსპოზიციისთვის.
ფარსმის ციხე-სახლები
ფარსმის ციხე-სახლები — არქიტექტურული ძეგლი ახმეტის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარ ფარსმის განაპირას, მისგან დასავლეთით. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.
ტერა-ნოვას ექსპედიცია
გაზაფხულის დასაწყისი
1911 წლის 13 სექტემბერს სკოტმა გუნდს თავისი გეგმები გაუზიარა: პოლუსისკენ გაემგზავრებოდა თორმეტი ადამიანი, მაგრამ უშუალოდ პოლუსზე მივიდოდა მხოლოდ ოთხი, დანარჩენები კი მათ გზაში დაეხმარებოდნენ. პოლარული გუნდის შემადგენლობაში უნდა ყოფილიყო ორი ნავიგატორი (სკოტი და ოტსი), ექიმი (უილსონი) და გამოცდილი მეზღვაური (ევანსი). სკოტი წერდა:
ფარსმის ციხე-სახლები
ციხე-სახლები ერთმანეთის გვერდიგვერდ, ღრმა უფსკრულის პირას დგანან. მათგან ერთი შვიდსართულიანია, ხოლო დანარჩენი ორი — ექვსართულიანი. ერთ-ერთ ექვსსართულიან ციხე-სახლს ადგილობრივი მოსახლეობა „ციხეს“ უწოდებს. სამივე სახლი ნაგებია ფიქლით. წყობა მშრალია.
ტერა-ნოვას ექსპედიცია
გაზაფხულის დასაწყისი
მინი|200px|სკოტის პონი 15-დან 28 სექტემბრამდე სკოტმა ექსკურსია გამართა სამხრეთი მთებისკენ და ბატლერის კონცხამდე მიაღწია. სულ მან გადალახა 175 მილი. მისი არყოფნის პერიოდში მირზმა ტელეფონს სარგებელი უნახა, სასადენო კავშირით შეაერთა ჰატის კონცხზე მდებარე ქოხი-საწყობი და მთავარი დასაზამთრებელი ბანაკი (15 მილი), ასევე ასტრონომიული ობსერვატორია. ამან ასტრონომებს საშუალება მისცა ყინვაში ქრონომეტრების გამოტანის გარეშე მიეღოთ მონაცემები ზუსტი დროის შესახებ. მთელი ამ დროის განმავლობაში ჰაერის ტემპერატურა მერყეობდა -40 °C ფარგლებში.
ფარსმის ციხე-სახლები
შვიდსართულიანნი ციხე-სახლი წაგრძელებული ოთკუთხედია. პირველ, მეორე, მესამე და მეოთხე სართულებს შესასვლელი ჩრდილო-დასავლეთიდან აქვს. მეორე სართულზე სამხრეთ-დასავლეთის კედელში ორი სარკმელია, სამხრეთ-აღმოსავლეთისაში — ორი სათოფური. ასევე ორი სარკმელია მეოთხე სართულის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კედელში. მეხუთე სართულის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კედელში კარი და ერთი სათოფურია. მეექვსე სართულის ყველა კედელში თითო ორმაგი სალოდე ყოფილა. მეშვიდე სართული დანგრეულია. სართულებს შორის გადახურვა ხის კოჭებზე ყოფილა დაფუძნებული.
ტერა-ნოვას ექსპედიცია
გამოსვლა
საპოლუსო გუნდი სამ ჯგუფად გაიყო. ჯგუფმა მოტორულ ციგებზე (ლეიტენანტი ევანსი, დეი, ლეშლი და ჰუპერი) დაიწყო 24 ოქტომბერს და ვალდებული იყო მიეტანა სამი ტონა რესურსები 80°30' ს. გ.-ზე. გადაადგილება ხორციელდებოდა 0,8 კმ/ს სიჩქარით. პირველი ციგები საბოლოოდ გამოვიდა მწყობრიდან 1 ნოემბერს, მეორენი — „კუთხურა“ საწყობიდან 87 კმ-ში. უბედური შემთხვევის მთავარი მიზეზი იყო საჰაერო გაგრილების ძრავის გადახურება და ტრანსმისიის ცივ კლიმატურ პირობებთან შეუწყობლობა. ამის შემდეგ გუნდის წევრები იძულებულნი იყვნენ მარხილები თვითონ აეკაზმათ და ეთრიათ 241 კმ-ის მანძილზე, დათქმულ ადგილამდე. თითოეულზე 2 ცენტნერზე მეტი დატვირთვა მოდიოდა.
ფარსმის ციხე-სახლები
პირველი ექვსართულიანი ციხე-სახლის, ე. წ. „ციხის“ პირველ, მეორე და მესამე სართულებზე შესასვლელი ჩრდილოეთ-დასავლეთიდანაა. გადახურვა მხოლოდ პირველ და მეორე სართულებს შემორჩა. იგი ხის კოჭებზეა გამართული.
ტერა-ნოვას ექსპედიცია
გამოსვლა
სკოტი 1 ნოემბერს დაიძრა პონით, 5 ნოემბერს მიაღწია „კუთხურა“ ბანაკს. მას დღიური გადაადგილების შემცირება მოუწია 15 მილამდე, რათა არ გადაეტვირთა პონი. სწორედ ამ პერიოდში სკოტმა გაჯავრებულად უწოდა საკუთარ ტრანსპორტს „ჯუჯა“ და აღნიშნა, რომ ისინი ძალიან ჭირვეულები გახდნენ საკვებში.
ფარსმის ციხე-სახლები
მეორე ექვსსართულიანი ციხე-სახლის ყველა სართულს შესასვლელი ჩრდილო-დასავლეთიდან აქვს. პირველ სართულზე სამხრეთ-დასავლეთის კედელში ნიშია. მეორე სართულზე, იმავე მხარეს, სამი სარკმელია. მესამე სართულზე ჩრდილო-დასავლეთის კედელში ერთი სარკმელია, ხოლო სამხრეთ-დასავლეთის კედელში — ორი ნიში და ორი სარკმელი. ყველა სართული გარდა მეხუთისა და მეექვსისა შიგნით შელესილია.
ტერა-ნოვას ექსპედიცია
გამოსვლა
7 ნოემბერს სკოტი დაეწია მირზს, რომელიც მეთაურობდა შესაბმელი ძაღლებით მოძრავ მესამე დანაყოფს. გუნდმა ერთი დღე დაისვენა და ერთი ტონის საწყობს მიაღწია 15 ნოემბერს. იმავე დღეს ლეიტენანტ ევანსის გუნდი აწყობდა საწყობს 80°30' ს.გ.-ზე. დღე-ღამეში ისინი გადიოდნენ ჩვიდმეტ მილს.
ფარსმის ციხე-სახლები
ფარსმის ციხე-სახლებს 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა  ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
ტერა-ნოვას ექსპედიცია
ბირდმორის მყინვარი. პოლუსისკენ მსვლელობა
მინი|მარჯვნივ|ხედი [[ბირდმორის მყინვარი|ბირდმორის მყინვარზე ფრინველის ფრენის სიმაღლიდან. 1956 წლის ფოტო.]] პირველი ცხენის დახვრეტა 24 ნოემბერს გახდა საჭირო. ამის შემდეგ დეი და ჰუპერი გაემგზავრნენ ბაზაზე, ციგებს კი შეებნენ ატკინსონი, ლეიტენანტი ევანსი და ლეშლი. სკოტის ჯგუფში 28 ნოემბრამდე რჩებოდა რვა პონი. 4 დეკემბერს ექსპედიციამ მიაღწია ბირდმორის მყინვარის „ჭიშკარს“ (Gateway). 5 დეკემბერს დაიწყო ძლიერი ქარბუქი, რომელიც ოთხი დღე გაგრძელდა. ექსპედიციის მდგომარეობა სასოწარკვეთილი იყო. მოგზაურებმა მხოლოდ 9 დეკემბრისთვის მოახერხეს გადაადგილება, უამინდობამ ექსპედიცია დაგეგმილ განრიგს ააცდინა 5-6 დღით. მყინვარის ძირთან ექსპედიციის წევრებს ყველა ცხენის დახვრეტა მოუწიათ. მყინვარზე ასასვლელი გამოკვლეული იყო შეკლტონის მიერ და მოიცავდა 120 მილს. საზიდი საშუალებების გარეშე დარჩენილი თორმეტი ადამიანი განაწილდა სამ ციგაზე. ასასვლელი მეტად რთული იყო: მოშვებული თოვლის გამო დღე-ღამეში ხერხდებოდა არაუმეტეს ოთხი მილის გავლა. 17 დეკემბერს მყინვარის შუაგულში საწყობი გააკეთეს. შემდგომ გადაადგილებები შეადგენდა 17 მილს, მაგრამ ჯგუფი ხუთი დღით ჩამორჩებოდა შეკლტონის განრიგს. 20 დეკემბერს ბაზაზე გაიგზავნენ ატკინსონი, რაიტი, ჩერი-გარარდი და კეოჰეინი.
ფარსმის ციხე-სახლები
სქოლიო
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
ტერა-ნოვას ექსპედიცია
ბირდმორის მყინვარი. პოლუსისკენ მსვლელობა
უკანასკნელი მხარდამჭერი ჯგუფი უნდა წასულიყო 4 იანვარს, მაგრამ სკოტმა გადაწყვიტა პოლუსზე გუნდის მეხუთე წევრიც წაეყვანა — ბაუერსი. სკოტის ეს გადაწყვეტილება თანამედროვეებმა ყველაზე მეტად გააკრიტიკეს. პრობლემა ის იყო, რომ სურსათი და აღჭურვილობა გათვლილი იყო ოთხ ადამიანზე, ასევე ადგილები კარავში და თხილამურების რაოდენობა (მათ გარეშე სიარული მოუწია ოტსს). სკოტის გადაწყვეტილებამ მეტად უარყოფითად იმოქმედა, როგორც თავისი, ასევე ლეიტენანტ ევანსის ჯგუფის ბედზე: როდესაც სკოტმა ევანსის ჯგუფი სამ კაცამდე შეამრიცა, ამგვარად მან მშვიდობიანად დაბრუნების შანსებიც შეუმცირა მათ.
სკოტი და ევანსი ერთმანეთს დაშორდნენ პოლარულ პლატოზე. „ერთი ტონის საწყობისკენ“ მსვლელობისას ლეიტენანტ ევანსს უკვე აღარ შეეძლო ფეხზე დგომა. მაშინ ლეშლიმ და კრინმა იგი ძალით მიაბეს ციგებს (ის ითხოვდა, რომ მისთვის დაეტოვებინათ სურსათი და საძილე ტომარა და მიეტოვებინათ მყინვარზე). ევანსე გონზე მოვიდა ბაზაზე, ექიმი ატკინსონის ძალისხმევის წყალობით. სურავანდისგან ბოლომდე განუკურნებელი ევანსი გადაიყვანეს ინგლისში, სადაც პატივი დასდეს სამეფო აუდიენციით და წოდება მე-2 რანგის კაპიტნამდე აუწიეს. 1912 წლის 30 აგვისტოს ის ისევ ჩაუდგა სათავეში ბარკ „ტერა-ნოვას“ მეთაურობას.
სამხრეთ პოლუსის მიღწევა
მინი|300px|სკოტის გუნდი „პულჰეიმზე“. მარჯხნიდან მარჯვნივ: სკოტი, ბაუერსი, უილსონი და ე. ევანსი. ფოტოგრაფი ლ. ოტსი 5 იანვარს საპოლუსო ჯგუფმა მიაღწია 88° ს.გ.-ს, პოლუსამდე რჩებოდა 120 მილი. გადაადგილება უფრო და უფრო რთულდებოდა: თოვლი ქვიშას მოგაგონებდათ, იგი პრაქტიკულად აღარ სრიალებდა. 15 იანვარს გააკეთეს უკანასკნელი საწყობი, პოლუსამდე 74 მილი რჩებოდა. ამ დროისთვის გუნდის წევრები უკვე ძლიერ გამოფიტულები იყვნენ, ედგარ ევანსს კი სურავანდის ნიშნები გამოუჩნდა. უკანასკნელი იერიში პოლუსისკენ გადაწყდა მომხდარიყო მსუბუქად, ამიტომ საწყობში დატოვეს 9 დღის სურსათის მარაგი. სკოტს უსიამოვნება აწუხებდა იმასთან დაკავშირებით, რომ ნორვეგიელებმა მათ დაასწრეს. 16 იანვარს, როდესაც ძაღლების კვალი შენიშნა (გაურკვეველი მიზეზების გამო ნაკვალევი თოვლს არ დაუფარავს 33 დღის განმავლობაში), სკოტი დღიურში წერდა:
17 იანვარს ინგლისელებმა მიაღწიეს პოლუსს (სკოტის გამოთვლების მიხედვით ისინი იმყოფებოდნენ 3½ მილში მისი გეოგრაფიული წერტილიდან), ამუნდსენის გუნდის შემდეგ 34 დღეში. პოლუსის გარშემოსატყმელად გუნდმა გაიარა ერთი მილი პირდაპირ და სამი მილი მარჯვნივ. right|მინი|250px|სკოტის გუნდი სამხრეთ პოლუსზე, 1912 წლის 28 იანვარი. დგანან: უილსონი, სკოტი, ოტსი. სხედან: ბაუერსი, ე. ევანსი. ეს არის სკოტის გუნდის მიერ გადაღებული უკანასკნელი ფოტოსურათი. 18 იანვარს სკოტის ბანაკიდან ორ მილში ბაუერსმა აღმოაჩინა ამუნდსენის ბანაკი „პულჰეიმი“. სკოტი თავიდან მიიჩნევდა, რომ ნორვეგიელები ორნი იყვნენ, მაგრამ კარავში იყო წერილი სკოტისა და ნორვეგიის მეფისთვის, ასევე ჩანაწერი ნორვეგიული გუნდის ანგარიშით, რომლიდანაც გაირკვა, რომ ექსპედიციონერები ხუთნი იყვნენ. მკვეთრად გაუარესდა ამინდი: თოვლის ქარბუქი, რომელიც −30 °C-ზეც კი ფარავდა ნაფეხურებს.
უკან დაბრუნება. დაღუპვა
21 იანვარს დაიწყო ძლიერი ქარბუქი, ექსპედიციონერებმა მხოლოდ 6 მილის გავლა მოახერხეს. 23 იანვარს ე. ევანსმა ძლიერ დაიზიანა ხელები. ექსპედიციის სხვა წევრებთან შედარებით ის ყველაზე ცუდ ფიზიკურ ფორმაში იყო. მორიგ შუალედურ საწყობს მათ მხოლოდ 25 იანვარს მიაღწიეს (ამ დღეს ამუნდსენი უკვე ბაზაზე დაბრუნდა). 4 თებერვალს გაყინული ევანსის გარდა გუნდში კიდევ ერთი ავადმყოფი გამოჩნდა: უილსონს ფეხზე მყესები დაეჭიმა. გუნდის წევრების სულისკვეთება განუწყვეტლივ უარესდებოდა.
4 თებერვალს სკოტი და ევანსი ყინულოვან ნაპრალში ჩაცვივდნენ. სკოტმა დაიზიანა მხარი, ე. ევანსმა კი, როგორც ჩანს, ძლიერი ტვინის შერყევა მიიღო. მას აღარ შეეძლო ციგების თრევა, მისი ძალები მხოლოდ იმას ჰყოფნიდა, რომ სხვებს არ ჩამორჩენილიყო.
მყინვარიდან ჩამოსვლა გრძელდებოდა 7-დან 17 თებერვლამდე, თანაც უკანასკნელი სამი დღე გუნდის წევრები შიმშილობდნენ: განრიგიდან ამოვარდნის შემდეგ მათ ვეღარ შეძლეს საწყობამდე მისვლა. უილსონმა ამ დროის განმავლობაში შეაგროვა 14 კგ ქანები, მათ შორის იყო პრეისტორიული მცენარეების ანაბეჭდიანებიც, მაგრამ იმდენად სუსტად იყო, რომ ჟურნალში საკუთარი აღმოჩენების ჩაწერაც კი ვერ შეძლო.
17 თებერვალს მოულოდნელად გარდაიცვალა ედგარ ევანსი. სკოტმა ეს ასე აღწერა:
ევანსი მყინვარზე დაკრძალეს. ბაზამდე რჩებოდა 420 მილი.
ბირდმორის მყინვარის პირას ბანაკში ექსპედიციონერებმა გამოცვალეს ციგები და 19 თებერვალს გზას გაუდგნენ. ისინი ცოტათი დანაყრდნენ ცხენის ხორცით: აქ იყვნენ დამარხულები მკვდარი პონები. თოვლი კვლავ ქვიშასავით იყო და სრიალს ხელს უშლიდა. გუნდის წევრები თოვლის სიბრმავით იტანჯებოდნენ, რომელმაც განსაკუთრებით უილსონი განგმირა. „სამხრეთ მყინვარის საწყობამდე“ სკოტის გუნდმა მხოლოდ 24 თებერვალს მიაღწია. იქ მისვლისას აღმოჩნდა, რომ ცოტა ნავთი დარჩენოდათ: ის აორთქლდა არაჰერმეტული ბიდონებიდან (სხვა ვერსიის თანახმად — გამოედინა ბიდონებიდან, რადგან თუნუქის ნარჩილი ყინულისგან დაიშალა; ამასთან დაკავშირებით გამუდმებული პრობლემები აწუხებდა ასევე ამუნდსენის გუნდს). დღიური გადაადგილებები შეადგენდა 13 მილს. ღამით ტემპერატურა ეცემოდა -40 °C-მდე.
ამ დროისთვის ექსპედიციას საწყობამდე 26 მილი აშორებდა. 20 მარტს სკოტს ძლიერ გაეყინა ფეხი, მას განგრენა დაეწყო. 23 მარტს გათავდა ნავთი, საკვების მარაგი მხოლოდ ორი დღისთვის რჩებოდა. უილსონი და ბაუერსი -35 °C-ზე ძლიერი ქარბუქის გამო ვერ ახერხებდნენ საწყობამდე 11 მილის გავლას (17 კმ). მთავარი ბაზისგან მათ აშორებდათ 264 კმ. ამის შემდეგ სკოტის ჩანაწერებში ექვსდღიანი შესვენებაა.
მინი|200px|სკოტის დღიურის უკანასკნელი გვერდი. [[1912 წლის 29 მარტი.]]
გუნდის წევრები მიხვდნენ, რომ ეს დასასრული იყო. სკოტმა დღიურში მიუთითა, რომ სურდა თანამგზავრებისთვის ოპიუმის სასიკვდილო დოზა მიეცა (რამაც გამოიწვია პირველადი დახმარების ჩანთის პატრონთან, უილსონთან კონფლიქტი), მაგრამ შემდეგ გადაწყვიტეს ბუნებრივ სიკვდილს დალოდებოდნენ. ეს ჯერ კიდევ ოტსის სიკვდილამდე — 11 მარტს მოხდა.
სკოტის დღიურში უკანასკნელი ჩანაწერი დათარიღებულია 1912 წლის 29 მარტით. 1912 წლის ნოემბრის საძიებო პარტიის მეთაურის, ატკინსონის თქმით, სკოტი ყველაზე ბოლოს გარდაიცვალა: უილსონისა და ბაუერსის სხეულები დიდი სიფრთხილით იყო გახვეული საძილე ტომრებში, თვითონ მეთაურმა კი საძილე ტომრების ბოლოები მოისროლა და ქურთუკი გახსნა. მხართან მას ჰქონდა ჩანთა, რომელშიც ექსპედიციის წევრების დღიურები იყო, ხელი კი უილსონის სხეულზე ედო.