cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
არსენ კოცოევი
ბიოგრაფია
არსენ კოცოევი დაიბადა ღარიბი გლეხის ოჯახში, ცხრა წლის ასაკში შევიდა სოფლის სკოლაში, ამის შემდეგ სწავლობდა არდონის სემინარიაში. სემინარიაში სწავლისას იგი დაინტერესდა ლიტერატურით. არის ეპიზოდი კოცოევის სემინარიული ცხოვრებიდან, როდესაც ის და მისი ცხრა ამხანაგი არდონიდან ვლადიკავკაზში ფეხით დადიოდნენ ცნობილი პოეტისა და განმანათლებლის კოსტა ხეთაგუროვის სანახავად.
კოცოევმა ვერ შეძლო სემინარიის დამთავრება ავადმყოფობის გამო. მშობლიურ სოფელში დაბრუნებულმა დაიწყო ლიტერატურული მოღვაწეობა, გააგზავნა თავისი მოთხრობები გაზეთებში „Терские ведомости“ და „Казбек“, რომლებშიც მისი ნაწარმოებები გამოიცა ფსევდონიმებით „Хабош“, „Боташ“ ან უბრალოდ „А. К.“.
მასწავლებლად მუშაობდა ხადგარონის, დარგავსისა და უნალის სკოლებში, 1899 წელს მეორედ შეხვდა კოსტა ხეთაგუროვს მასწავლებელთა კონვენციაზე, თანამდებობიდან გადააყენეს სტუდენტებს შორის ათეიზმის პოპულარიზაციისათვის. 1902 წელს, გლეხთა აჯანყებაში მონაწილეობისთვის, კოცოევს ჩამოერთვა თერკის მხარეში ცხოვრების უფლება და იძულებული გახდა კავკასიონის ქედის მიღმა, ე. წ. „სამხრეთ ოსეთში“ (ცხინვალის რეგიონი) გადასულიყო. სამხრეთში კვლავ დაიწყო მუშაობა ოსურ სკოლებში, წერდა ჟურნალისტურ სტატიებს ამიერკავკასიის პერიოდული გამოცემებისთვის. 1905-1908 წლებში ცხოვრობდა პეტერბურგში, სადაც მსახურობდა სახელმწიფო ბანკის არქივში. .
1910 წლის დასაწყისში არსენ კოცოევი გადავიდა ტფილისში და იქ დაიწყო ყოველკვირეული ჟურნალის „Æфсир“ (კოლოსი) გამოცემა. ჟურნალში პირველად გამოქვეყნდა თავად კოცოევისა და მრავალი სხვა ავტორის ოსური მოთხრობები. გამოცემამ უდიდესი როლი შეასრულა ოსური ლიტერატურისა და ჟურნალისტიკის განვითარებაში, თუმცა 14 ნომერის გამოსვლის შემდეგ, იმავე წლის მაისში, ჟურნალი დაიხურა.
1912 წელს კოცოევი კვლავ პეტერბურგში მუშაობდა ბოლშევიკურ გაზეთ „პრავდაში“ კორექტორად, წელს გაზეთმა ავტორის თარგმანში გამოსცა მისი მოთხრობები „ოცნებობდა“, „მონადირეები“ და „ამხანაგი“. მისი ნაწარმოებები გამოქვეყნდა პეტერბურგის გაზეთებში „Петербургские ведомости“, „Биржевые ведомости“, „Новь“.
1917 წლის ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ კოცოევმა მონაწილეობა მიიღო ახალი ოსური პრესის ჩამოყალიბებაში, 1923-1929 წლებში ცხოვრობდა ცხინვალში, მუშაობდა სამხრეთ ოსეთის გაზეთ „Хурзæрин“ (მზე) და ჟურნალ „Фидиуæг“ (გლაშტაი) რედაქტორად.
1929 წელს კოცოევი ვლადიკავკაზში დაბრუნდა. აქ მან განაგრძო ლიტერატურული მოღვაწეობა. 1939 წელს კოცოევი დაჯილდოებული იქნა ღირსების სამკერდე ორდენით „სახალხო განათლებაში გამოჩენილი დამსახურებისთვის“. მოკრძალებული სახლი გიბიზოვას ქუჩაზე, რომელშიც კოცოევმა გაატარა თავისი ცხოვრების წლები, დღესდღეობით აღარ არსებობს. მის ნაცვლად აშენდა მეორე, რომელზეც მემორიალური დაფა დაიკიდა.
სქოლიო
კატეგორია:ოსი მწერლები
გრან-დარე
გრან-დარე (Grand Darray) — მთა მონბლანის მასივში, შვეიცარიაში. მდებარეობს სოფელ ლა-ფულის ჩრდილოეთით, ვალეს კანტონში. აღმართულია ეგიუი-დე-ლ'ანევის მთის აღმოსავლეთით, სალინის მყინვარსა და ფერეს ხეობას შორის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპები კატეგორია:შვეიცარიის მთები
ღირსი გაბრიელ ხატმიმრქმელი
მინიატიურა|იოანე, გაბრიელ და ექვთიმე მთაწმინდელები გაბრიელ მთაწმინდელი — ქართველი ღირსი მამა მოღვაწე ათონის მთაზე ქართველთა სავანეში. პიროვნება რომელმაც ზღვიდან გამოაბრძანა ივერიის ღვთისმშობლის ხატი და დააბრძანა ივერთა სავანეში.
წმინდა მატიანე
ნაწყვეტი კირიონ II-ის შრომიდან - "ივერიის კულტურული როლი რუსეთის ისტორიაში" ღირსმა გაბრიელმა (X-XI სს.) ივერია დატოვა და გაემგზავრა ათონზე, რომლის სახელი უკვე მეუდაბნოეთა წმიდა მოღვაწეობით, ეკლესიური და ბერ-მონაზვნური მოწესეობის, სულიერ-ასკეტური ცხოვრების სიმკაცრით შორს იყო განთქმული. ათონზე მან სათნო და უბიწო ცხოვრების გამო ყურადღება მალე მიიპყრო. ქვემოთ მოყვანილმა შემთხვევამ კი სახელი მალე გაუთქვა: ერთხელ, საღამოს, ათონის მეუდაბნოეებმა ზღვაზე ცეცხლოვანი ნათლის სვეტი იხილეს, მაგრამ ვერ ხვდებოდნენ, რას ნიშნავდა ეს ხილვა. შეშინებულნი ლოცულობდნენ. ახლომდებარე მონასტრებიდან სხვადასხვა ეროვნების მეუდაბნოენი და მხცოვანი ბერები შეიკრიბნენ და ზღვას მიუახლოვდნენ. დაინახეს, რომ ზეციური ნათელი ღვთისმშობლის ხატს ადგა, მაგრამ ბერების მიახლოებისთანავე ხატი ნაპირს შორდებოდა. ივერიელმა ბერებმა განსაკუთრებით გააძლიერეს ლოცვა და თვალცრემლიანნი შესთხოვდნენ ღმერთს, სასწაულებრივად მოვლენილი ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის ხატი მათთვის ებოძებინა. ათოს მთას იქ გაბრიელის დამკვიდრების შემდგომ გაბრიელის მთას ეძახდნენ. ამ მთაზე განმარტოებით მცხოვრებ ბერს ძილში ღვთისმშობელი გამოეცხადა და ინება ივერიის სავანის საძმოსთვის ეუწყებინა, რომ სურდა თავისი ხატი მათთვის შემწეობისა და ქომაგობის აღმოსაჩენად ებოძებინა. ბერს უბრძანა, უშიშრად შესულიყო ზღვაში, ზვირთებზე რწმენით გაევლო და ხატი მიეღო. გაბრიელმა თავისი ხილვის შესახებ საძმოს აუწყა. მეორე დილით წინამძღვარი და მთელი საძმო გალობით, ანთებული ლამპრებითა და საკმევლის კმევით ზღვის ნაპირზე ჩავიდნენ. წმიდა გაბრიელმა ზღვის ზედაპირზე დაუბრკოლებლად გაიარა. ცეცხლმნთებარე წმიდა ხატი წმ. გაბრიელს მიეახლა, მან იგი გულზე მიირქვა, ტალღებზე გაიარა და ნაპირზე გამოაბრძანა. ამის გამო წმ. გაბრიელი მკერდზე მისვენებული ხატით გამოისახება ხოლმე. ქართული სავანის სახელწოდების გამო ამ უდიდესმა სიწმიდემ ივერიის ღვთისმშობლის ხატის (კარიბჭის, პორტაიტის) სახელი მიიღო და ამჟამად მთელ ქრისტიანულ სამყაროში ამ სახელითაა ცნობილი. წმ. გაბრიელის დიდებამ უწმიდესი პაპის ყურამდეც მიაღწია. მათ ერთმანეთის მიმართ დიდი ძმური სიყვარული ჰქონდათ. ქართულმა ეკლესიამ ღირსი გაბრიელი გარდაცვალებიდან მალე (XI ს-ის შუახანებში), თავის წმიდანთა დასში ჩარიცხა და მისი ხსენების დღედ 12 ივლისი დაადგინა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი წმინდანები
ქართული ხელნაწერი სახარებები
მინიატიურა|300პქ|ხანმეტი ოთხთავი, სახარების ტექსტი ფრაგმენტის სახით მოღწეულია [[პალიმფსესტის ქვედა ფენაზე, რომელიც VI-VII საუკუნეებით თარიღდება]] მინიატიურა|300პქ|ვანის ოთხთავი, მარკოზის სახარების დასაწყისი მინიატიურა|300პქ|ალავერდის ოთხთავი, მათეს სახარების დასაწყისი სახარების ქართულენოვანი ხელნაწერები მოღწეულია V საუკუნიდან ძირითადად ოთხთავების ანუ ოთხივე კანონიკური — მათეს, მარკოზის, ლუკასა და იოანეს სახარებების შემცველი წიგნების სახით; ძირითადად ადრეული პალიმფსესტების სახით გვხვდება ცალკეულ სახარებათა ფრაგმენტებიც. ოთხივე სახარების ტექსტს შეიცავს აგრეთვე ხელნაწერი ბიბლიები.
ქართლში ქრისტიანობის გავრცელების საწყის ეტაპზე ეკლესია უპირატესად მრევლის განათლებისა და ღვთისმსახურებაში წიგნიერი ჩართვისაკენ იყო მოწოდებული; ამ მიზნისათვის განსაკუთრებული ყურადღება ექცეოდა ბიბლიას, უპირველესად კი სწორედ სახარებებს ახალი აღთქმიდან. მკვლევართა დიდი ნაწილის მოსაზრებით სწორედ ოთხთავია ის წიგნი, რომელიც ქართულ ენაზე პირველად ითარგმნა. ამ მოსაზრებას მხარს უმაგრებს V-VII საუკუნეებით დათარიღებული პალიმფსესტები, რომელთა ქვედა ფენებზეც სახარების ტექსტებია მოცემული. ამ ეპოქის სახარების ქართულენოვანი ტექსტი საინტერესოა ენის თავისებურებებით და ხანმეტ ძეგლებს წარმოადგენს. ევანგელე („ევანგელჱ“, εὐαγγέλιον, სახარება) ნახსენებია ქართული ორიგინალური მწერლობის დღემდე მოღწეულთაგან უძველეს ძეგლში, „შუშანიკის წამებაში“, რაც აგრეთვე სახარების ქართულ ენაზე ქრისტიანობის ადრეულ ეტაპზე არსებობას მიუთითებს.
სახარებები სხვადასხვა ეპოქაში გადაწერილია სხვადასხვა სკრიპტორიუმებში, როგორც საქართველოში, ისე მის ფარგლებს გარეთ. საქართველოს გარეთ აღსანიშნავია პალესტინისა და ბიზანტიის ქართული მონასტრები, რომლებიც აქტიურ სამწიგნობრო კერებს წარმოადგენდნენ; აგრეთვე შავი მთის მონასტერი სირიაში. არაერთი ხელნაწერი ოთხთავია მოღწეული ტაო-კლარჯეთის სკრიპტორიუმებიდან.
მას შემდეგ, რაც თბილისში 1708-1709 წლებში ვახტანგ VI-ის მიერ პირველი სტამბა დაარსდა, ხელნაწერზე მოთხოვნილებამ იკლო, თუმცა ხელნაწერი ოთხთავები XX საუკუნის დასაწყისამდე ინარჩუნებდნენ არსებობას. უახლეს პერიოდში კი, 1984-2004 წლებში თბილისის სამების საკათედრო ტაძრისათვის ხელით გადაიწერა სამების ოთხთავი, თუმცა მისი გამოყენება ყოველდღიურ ღვთისმსახურებაში არ ხდება.
ხელნაწერ სახარებათა დიდი ნაწილი დღეს დაცულია ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში.
რედაქციები
ოთხთავის (ოთხი სახარების) ქართულენოვანი ტექსტის რამდენიმე რედაქცია არსებობს. უძველესია ე. წ. ხანმეტი რედაქცია, რომელიც V საუკუნის პალიმფსესტებზე ფრაგმენტების სახითაა დღემდე მოღწეული და ასახავს იმ ეპოქისათვის დამახასიათებელი ქართული ენის თავისებურებას — ხანმეტობას.
უძველესია აგრეთვე საბაწმინდური რედაქცია, რომელიც ხანმეტური რედაქციისაგან, სავარაუდოდ მხოლოდ ფონეტიკური ნიშნით განირჩევა, კერძოდ ხანმეტობა გარდაქმნილია ჰაემეტობად. ადრეული პერიოდიდანაა და უძველეს რედაქციებს შეიცავს ადიშის, ჯრუჭისა და პარხლის ოთხთავები; ამათგან ადიშის ოთხთავის ტექსტი განცალკევებით დგას და დამოუკიდებელ რედაქციას წარმოადგენს.
X საუკუნიდან საქართველოში ჩნდება ტენდენცია ქართული საღვთისმსახურო წიგნების ტექსტის ორიგინალთან, ბერძნულთან უფრო მეტად დაახლოებისაკენ. ამ მიზნით ხელახლა ითარგმნა ოთხთავის ტექსტიც; ეს ახალი რედაქციები ათონის მთაზე მოღვაწე ექვთიმე და გიორგი მთაწმიდელების შექმნილია. ექვთიმეს რედაქცია, ზოგიერთი მკვლევარის აზრით, წინაათონური წარმოშობის უნდა იყოს. იგი მოღწეულია ურბნისისა და პალესტინურ ხელნაწერებში, გიორგი მთაწმიდელის ტექსტს კი ვანის, ეჩმიაძინისა და გელათის ოთხთავები შეიცავს.
გიორგი მთაწმიდელის რედაქცია ყველაზე გავრცელებული და დღეგრძელი აღმოჩნდა; მას დღემდე არ აქვს დაკარგული თავისი მნიშვნელობა. გიორგი მთაწმიდელის შემდეგ სახარების ახალი რედაქციის შექმნა სცადეს ეფრემ მცირემ და იოანე პეტრიწმა, თუმცა მათ გიორგი მთაწმიდელისეულ სახარებას მეტოქეობა ვერ გაუწიეს, რადგან ისინი ვიწრო მეცნიერული, ფილოსოფიურ-თეოლოგიური მიზნით იყო შესრულებული. ეს რედაქციები საყოველთაოდ ვერ გავრცელდა. დღემდე მათი მხოლოდ რამდენიმე ეგზემპლარია მოღწეული.
შედგენილობა
ალავერდის ოთხთავი, „კანონები“|მინიატიურა|მარცხნივ საინტერესოა დღემდე მოღწეული ქართული ხელნაწერი სახარებების შედგენილობა. დროთა განმავლობაში ოთხთავის ძირითად ტექსტს ემატებოდა მუხლების საძიებლები, აგრეთვე დღესასწაულებთან დაკავშირებული მონაკვეთების საძიებლები. მაგალითად, ადიშის ოთხთავს თანდართული აქვს „კანონები“, რომლებიც მისი შემდგომი პერიოდის თითოეულ ხელნაწერშია გამეორებული. უცნობია, „კანონები“ იყო თუ არა მოცემული ადიშის ოთხთავზე ადრეულ ხანმეტი რედაქციის სახარებებში, რადგან ისინი მხოლოდ ფრაგმენტების სახითაა შემორჩენილი.
ოთხთავის ტექსტები მუხლებად და თავებადაა დაყოფილი. მუხლები დანომრილია ქართული ანბანის ასოთა შესაბამისი რიცხვითი მნიშვნელობების მიხედვით. ეს დაყოფა მიეწერება ამონიოს ალექსანდრიელს; მის მიხედვით შეადგინა ესვები კესარიელმა ცნობილი ათი კანონი, ამიტომ ყველა ოთხთავს ახლავს ეპისტოლე ევსებიოსისა კარპიანეს მიმართ. გვიანდელ შუა საუკუნეებში ტექსტის მუხლებად დაყოფის მანამდე მიღებული სისტემა შეიცვალა. იყო შემთხვევები, როდესაც ძველი ხელნაწერის რესტავრაციისას ახალი წესის შესაბამისად ცვლიდნენ დამუხვლის ძველ სისტემას (ასეთია, მაგალითად, პარხლის ოთხთავი, რომლის რესტავრაციაც XVIII საუკუნეში ჩაუტარებიათ).
XI საუკუნის ოთხ ხელნაწერს თან ერთვის მაცხოვრის ხელთუქმნელი ხატის ისტორიასთან დაკავშირებული თხრობა „ავგაროზის ეპისტოლე“. პირველად იგი ალავერდის ოთხთავში გვხვდება.
გაფორმება
მინიატიურა|300პქ|მოქვის ოთხთავი ერთ-ერთი გამორჩეულია სახარებებს შორის თავისი გაფორმებით, მინიატიურების სიმრავლით სახარების ხელნაწერები საინტერესოა მხატვრული გაფორმების მხრივ. ადრეული პალიმფსესტური ხელნაწერები ასომთავრულითაა გადაწერილი და ჯერ კიდევ არაა გაფორმებული საზედაო ასოებითა და სხვა ორნამენტული სამკაულებით. დეკორის ფუნქციას ამგვარ წიგნებში მხოლოდ მუხლის დასაწყისში დაწერილი მონუმენტური, მოზრდილი საზედაო ასო ასრულებს.
სახარებების მხატვრული გაფორმება შედარებით მოგვიანებით, IX-X საუკუნეებიდან იწყება. მოხატული ხელნაწერების რაოდენობა თანდათანობით იზრდება, რასაც მატერიალური, ფინანსური შესაძლებლობების ზრდა განაპირობებდა. თანდათან იხვეწება საზედაო დეკორირებული ასოების სისტემა, რაზეც ბიზანტიური მხატვრული მოტივები ახდენს გავლენას. განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობოდა სწორედ ოთხთავების გაფორმებას; ამ პერიოდში შეიქმნა მდიდარი მინიატიურების შემცველი „საზეიმო“ წიგნები, აგრეთვე სამონასტრო დანიშნულების ეგზემპლარები, რომლებიც ორნამეტირებულ საწინამძღვრე ჯვრებს შეიცავს.
მდგომარეობა იცვლება XVII-XVIII საუკუნეებიდან, როდასაც ქართველთა კულტურული ურთიერთობის ფარგლები ფართოვდება; კავშირები მყარდება რუსეთთან და ევროპასთან. მაშინ, როცა ამ პერიოდში გადაწერილი საერო ძეგლების გაფორმება აღმოსავლური სტილისაა, სასულიერო ძეგლების, მათ შორის სახარებათა მხატვრული გადაწყვეტა სცილდება საქართველოში გაბატონებულ ბიზანტიურ მოტივებს და ევროპული კულტურის ძრიერ ზეგავლენას განიცდის.
სქოლიო
კატეგორია:ქართული სასულიერო ხელნაწერები
კლდისუბანი
კლდისუბანი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ძვ. წ. 523
'''ძვ. წ. 523''' — წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.
გარდაიცვალნენ
*
კლდისწყარო (მრავალმნიშვნელოვანი)
კლდისწყარო შეიძლება აღნიშნავდეს:
უკან მომავალში II
„უკან მომავალში II“ (Back to the Future Part II) — რეჟისორ რობერტ ზემეკისის სამეცნიერო ფანტასტიკური კომედიური ტრილოგიის „უკან მომავალში“ რიგით მეორე ფილმი, რომელშიც მოთხრობილია მარტი მაკფლაის წარსულსა და მომავალში მოგზაურობის ამბავი. ფილმი გამოვიდა 1989 წლის 22 ნოემბერს. სცენარის ავტორები არიან რობერტ ზემეკისი და ბობ გეილი. ფილმში მთავარ როლებს ასრულებენ მაიკლ ჯეი ფოქსი (მარტი მაკფლაი) და კრისტოფერ ლოიდი (შეშლილი მეცნიერი ემეტ ბრაუნი).
სიუჟეტი
დოკი ბრუნდება და მარტისა და ჯენიფერს ამცნობს, რომ მათ მიერ შექმნილ მომავალ ოჯახში პრობლემებია. მარტი მაკფლაი უმცროსი ქურდობის გამოა დაჭერილი. მისი და ცდილობს ძმის გადარჩენას, მაგრამ თავადაც პოლიციის განყოფილებაში აღმოჩნდება. ამ პრობლემების აღმოსაფხვრელად დოკი უხმობს მარტის და ჯენიფერს, მაგრამ გზად მომავალში ჯენიფერს აძინებს, რათა მან შემთხვევით არ დაარღვიოს დროის კონტინუუმი.
მარტი უმცროსი ჰგავს მამას, ამიტომ უფროსი მარტი მის ტანსაცმელში ცდილობს ქალაქში ინფორმაციის მოძიებას. ქალაქში მოგზაურობისას იგი შემთხვევით ხვდება გრიფს, ბიფ ტენენის შვილს. ხულიგანი გრიფი მას დაედევნება მფრინავი სპორტული დაფით, მაგრამ სკეიტბორდის დიდი მოყვარული და ვირტუოზი მარტი ახერხებს ისეთი პირუეტების შესრულებას, რომ გრიფი და მისი ბანდა ეჯახებიან მერიის შენობას და დაჭერილები არიან.
მაღაზიაში მარტი ხედავს სპორტული მიმოხილვების ჟურნალს, სადაც გასული წლების ყველა სპორტული შეჯიბრის შედეგებია შეტანილი. მაკფლაი გადაწყვეტს, იგი თან წაიღოს და ასეთი გზით, ფსონებში მოგება შეძლოს. დოკი ეწინააღმდეგება და თვლის, რომ ეს დროის კონტინუუმში რღვევას გამოიწვევს, ამიტომ ჟურნალს სანაგვე ყუთში ტოვებს. მას კი ბიფ ტენენი პოულობს.
ამ დროს ჯენიფერი გონს მოდის და თავის მომავალ ოჯახს უთვალთვალებს. იგი შეიტყობს, რომ 30 წლის წინ მარტიმ საავტომობილო ავარიის დროს ხელი დაიზიანა - ავარია კი მოხდა დუგლას ნიდლსის ინიციატივით, რომელმაც მარტის ავტოშეჯიბრი შესთავაზა. ამ ტრავმის გამო მარტიმ გიტარაზე დაკვრაც მიატოვა.
ჯენიფერი ხედავს, რომ ნიდლსი მარტის რაღაც ფინანსურ მაქინაციას სთავაზობს, ამის შესახებ შეიტყობს მათი უფროსი და მაკფლაის სამსახურიდან გაგდების განცხადებას უგზავნის. ჯენიფერი იღებს ერთ-ერთი ასეთი განცხადების ასლს და აპირებს სახლიდან გასვლას, მაგრამ კართან საკუთარ თავს შეხვდება და გონებას კარგავს.
ამასობაში ბიფი 1955 წელს გადაინაცვლებს, საკუთარ თავს ჟურნალს გადასცემს და კვლავ უკან ბრუნდება. 1985 წელს დაბრუნებული მარტი, დოკი და ჯენიფერი, აღმოაჩენენ, რომ იქ სრული ქაოსია - ბიფი უდიდესი მილიონერი გახდა ჟურნალის დახმარებით, ლორეინი (მაკფლაის დედა) მისი მეუღლეა და მისივე მითითებით, მკერდის პლასტიკური ოპერაციც გაიკეთა, ასევე ალკოჰოლის დიდი რაოდენობით მოხმარება დაიწყო.
ასევე აღმოჩნდება, რომ ჯორჯ მაკფლაი მოკლულია და მარტი თავად მიემართება ბიფთან, რომელიც მოუთხრობს მას, თუ როგორ გამდიდრდა.
მარტი და დოკი ბრუნდებიან წარსულში (1955 წელს) და, მრავალი ძალისხმევით, მოიპოვებენ ჟურნალს. მარტი მას ცეცხლში ანადგურებს. ორივე აპირებს უკან დაბრუნებას, მაგრამ 1985 წელს დაბრუნებისას დროის მანქანას ელვა ეცემა და იგი ქრება. მარტისთან იმ წამსვე მოდის ფოსტალიონი, რომელიც მას 1885 წელს გამოგზავნილ წერილს გადასცემს. წერილი დოკისგან არის - მასში წერია, რომ იგი შესანიშნავ პირობებში ცხოვრობს, მაგრამ მანქანა მარტის დაუტოვა ქალაქთან ახლოს მდებარე გამოქვაბულში. ამიტომ მარტი პოულობს 1955 წლის დოკს, რომელიც ამასობაში მეორე მარტის უკვე 1985 წელს აბრუნებს.
სქოლიო
კატეგორია:1989 წლის ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:უკან მომავალში კატეგორია:რობერტ ზემეკისის ფილმები კატეგორია:სტივენ სპილბერგის ფილმები კატეგორია:ფილმები დროში მოგზაურობის შესახებ
Cerapachys papuanus
Cerapachys papuanus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cerapachys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Cerapachyinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ომეტეოტლი
ომეტეოტლი (ორი ღმერთი) — სახელი, რომელიც ზოგჯერ გამოიყენება ომეტეკუტლისა და ომესიუატლის (ასევე ცნობილნი არიან სახელებით ტონაკატეკუტლი და ტონაკასიუატლი) წყვილის აღსანიშნად აცტეკების მითოლოგიაში. ასეთი ღვთაებების არსებობა და თვითონ ამ სიტყვის მნიშვნელობა სადავო საკითხია მესოამერიკის რელიგიების მკვლევარებს შორის.
განსაზღვრა
მიგელ ლეონ-პოტილა სახელ „ომეტეოტლს“ ინტერპრეტირებს, როგორც „ორობითობის მბრძანებელს“ და ამტკიცებს, რომ ომეტეოტლი აცტეკების უზენაესი ღვთაება-შემოქმედი იყო და რომ აცტეკებს ის წარმოედგინათ, როგორც ორმაგი ბუნების მისტიური არსის მქონე ღვთაება. მისი ვერსიით, ომეტეოტლი — აბსტრაქტული ღვთაებაა, რაც ხსნის მასზე დოკუმენტური მოხსენიებების სიმწირესა და აცტეკებში მისი კულტის არსებობის მტკიცებულებების არარსებობას. ლეონ-პორტილას არგუმენტები მეტწილად მიღებულია მესოამერიკული რელიგიების მკვლევრების მიერ.
რიჩარდ ჰალი (1992), ეწინააღმდეგება, რომ არ არსებობდნენ ცალკეულე ღვთაებები „ომეტეოტლი“, „ომეტეკუტლი“ ან „ომესიუატლი“, და რომ ამ სახელების ინტერპრეტირება უნდა მოხდეს არა ფუძე „ome“-ს („ორი“) გამოყენებით, არამედ — „omi“-ს („ძვალი“). ის თვლის, რომ ომეტეკუტლი ტონაკატეკუტლისა და მიკტლანტეკუტლის მეორე სახელია, რადგანაც ეს ღმერთები დაკავშირებულნი არიან მკვდარი ძვლებით ადამიანების შექმნასთან. ის აღნიშნავს, რომ ლეონ-პორტილას მიერ გამოყენებული ხუთი წყაროდან, არც ერთი არ შეიცავს პირდაპირ კავშირს ორობითობის ღმერთთან.
წყაროები
ფრანცისტანტელი ბერის, ხუან დე ტორკვემადის, მატიანეში წერია, რომ „ინდიელებს სურთად ორ ღმერთზე გაყოფილი ღვთიური ბუნება“. Cantares Mexicanos, ნაუატლზე არსებული სიმღერებისა და ლექსების კრებულის, თარგმანში ლეონ-პორტილა მოიხსენიებს „ორობითობის ღმერთს“, რომლის ნაცვლადაც ორიგინალურ ტექსტში წერია მხოლოდ ესპანურიდან ნათხოვარი სიტყვა „dios“. სხვა მაგალითი ლეონ-პორტილას მოჰყავს მანუსკრიპტიდან „Historia Tolteca-Chichimeca“, რომლის ტექსტიც სინამდვილეში შეიცავს სიტყვა „ayometeotl“-ს. ჰალი თვლის, რომ ეს სიტყვა უნდა გადაითარგმნოს, როგორც „წვნიანი აგავის ღმერთი“, რადგანაც ტექსტში საუბარია პულკეზე. „Codex Ríos“ მოიხსენიებს ღმერთ „hometeule“-ს — იკონიგრაფიული ანალიზი აჩვენებს, რომ ამგვარი სახელის მქონდე ღვთაება ტონაკატეკუტლის იდენტურია. მეხუთე წყაროში, „Historia de los Mexicanos por sus pinturas“-ში, როგორც ჰალი გვიჩვენებს, წერია არა „ometeotl“, არამედ „omiteuctli“. ვარაუდობენ, რომ ეს უიცილოპოჩტლის კიდევ ერთი სახელია.
ლიტერატურა
კატეგორია:აცტეკების ღმერთები კატეგორია:აცტეკების მითოლოგია კატეგორია:აცტეკები
ჩადის სამოქალაქო ომი (2005-2010)
ჩადის სამოქალაქო ომი დაიწყო დარფურის კონფლიქტის შედეგად, მას შემდეგ რაც საომარმა მოქმედებებმა გაიდაინაცვლეს ჩადის ტერიტორიაზე. ომში მონაწილეობდა როგორც სუდანის აჯანყებულთა დაჯგუფებები, ასევე ამ ქვეყნის შეიარაღებული ძალები. ამავე დროს მრავალმა დაქირავებულმა შეაღწია დარფურში ჩადის ტერიტორიიდან.
კონფლიქტის მსვლელობა
სუდანის მთავრობამ ოფიციალურად დაუჭირა მხარი ჩადის აჯანყებულებს, რომლებმაც 2005 წლის დეკემბერში დაიკავეს სასაზღვრო ქალაქი ადრე. ჩადის პრეზიდენტმა ამავე დღეს ქვეყნის მოქალაქეებისადმი მიმართვის დროს განაცხადა, რომ დაიწყო ომი სუდანსა და ჩადს შორის. ნიგერიის დედაქალაქ აბუჯაში მიმდინარე სამშვიდობო მოლაპარაკება ჩიხში შევიდა. აჯანყებულებმა სუდანელთა დახმარებით აიღეს დედაქალაქი ნჯამენა.
ჩადის მთავრობამ უპასუხა დარფურის აჯანყებულების მხარდაჭერით. ამავე დროს ჩადის მებრძოლებმა მიაღწიეს წარმატებას ნჯამენასთან ბრძოლაში, რითაც ხელი შეუშალეს ხართუმის გეგმას მეზობელ სახელმწიფოში დაემყარებინა ლოიალური ხელისუფლება. ამასთანავე საფრანგეთმა ოფიციალურად დაუჭირა მხარი თავის ტრადიციულ მოკავშირეს და გააგზავნა სამხედრო დანაყოფები ჩადის ტერიტორიაზე აჯანყებულთა წინააღმდეგ დასახმარებლად.
შედეგი
2010 წლის 15 იანვარს ჩადმა და სუდანმა ხელი მოაწერეს სამშვიდობო ხელშეკრულებას, რომლის ძალითაც დამთავრდა ხუთწლიანი ომი მეზობელ სახელმწიფოებს შორის. ჩადის პრეზიდენტი იდრის დები პირველად ეწვია ხართუმს ექვსწლიანი პაუზის შემდეგ.
სქოლიო
კატეგორია:ჩადის ისტორია კატეგორია:სამოქალაქო ომები კატეგორია:XXI საუკუნის ომები
საპოვნელა
საპოვნელა, საპოვნელო, საპოვნელი — დაკარგული ნივთის პოვნის გასამრჯელო საქართველოში. საპოვნელა აღბუღას სამართლით დაკანონდა (XIV საუკუნე): ვინც ნაპოვნს პატრონს დაუბრუნებდა, მისგან „მსგავსიერ საპოვნელა“ — შესაფერ ჯილდოს მიიღებდა (მ. 92). ი. ბაგრატიონის „სჯულდებით“ (XIII საუკუნე), საპოვნელა (ნაქურდლის 5%) ლეგალურ, ერთგვარ მოხელესავით მოქმედ „ქურდების უფროსს“ ჩაბარდებოდა და მისი მეშვეობით ნაპარავის დამბრუნებელ ქურდებს გაუნაწილდებოდა (მ. 62). „სამართალი სომხური“ (მ. 264) კრძალავდა საპოვნელას აღებას.
ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი ქართული სამართალი
ბაგინეთი (ვანის მუნიციპალიტეტი)
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 8 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ვანის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ძვ. წ. 524
'''ძვ. წ. 524''' — წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.
გარდაიცვალნენ
*
ჯონ მაკ-კეინი
ჯონ სიდნი მაკ-კეინი III (John Sidney McCain III; დ. 29 აგვისტო, 1936 — გ. 25 აგვისტო, 2018) —აშშ-ის სენატორი არიზონიდან 1987-2018 წლებში. კონგრესის წარმომადგენელთა პალატის წევრი 1983-1987 წლებში. 2008 წლის აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნებში რესპუბლიკური პარტიის კანდიდატი.
მაკ-კეინის როგორც პაპა, ასევე მამა აშშ-ის საზღვაო ძალების ოთხვარსკვლავიანი ადმირალები იყვნენ. 1958 წელს აშშ-ის საზღვაო აკადემია ჯონმაც დაამთავრა. ამის შემდეგ იგი გახდა საზღვაო ძალების მფრინავი და მონაწილეობდა ვიეტნამის ომში. 1967 წლის ივლისში ავიამზიდ „ფორესტალზე“ ხანძრის დროს ძლივს გადაურჩა სიკვდილს. 1967 წლის ოქტომბერში, ჰანოის დაბომბვის დროს მისი მოიერიშე თვითმფრინავი ჩამოაგდეს, რის შემდეგაც მან 5,5 წელი ჩრდილოეთ ვიეტნამელების ტყვეობაში გაატარა, სადაც სხვადასხვა სახის წამება გამოიარა. 1973 წლის მაისში ის პარიზის სამშვიდობო შეთანხმების შემდეგ გაათავისუფლეს.
1981 წელს მაკ-კეინმა დატოვა საზღვაო ძალები, გადავიდა არიზონაში და მალევე ჩაერთო პოლიტიკაში. 1982 წელს იგი აირჩიეს აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატაში არიზონის პირველი საარჩევნო ოლქიდან. წარმომადგენელთა პალატაში ორი ვადით მოღვაწეობის შემდეგ, 1986 წელს იგი აშშ-ის სენატში აირჩიეს. ხელახლა აირჩიეს 1992, 1998, 2004, 2010 და 2016 წლებშიც.
მაკ-კეინი იყო პრეზიდენტობის კანდიდატი რესპუბლიკური პარტიის შიდა არჩევნებში 2000 წელს, მაგრამ პრაიმერებში დაამარცხა მომავალმა პრეზიდენტმა ჯორჯ ბუშმა.
2008 წლის აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნებში მან მოიპოვა რესპუბლიკური პარტიის ნომინაცია, თუმცა დამარცხდა დემოკრატების კანდიდატთან სენატორ ბარაკ ობამასთან.
2017 წელს მაკ-კეინს ტვინის სიმსივნის დიაგნოზი დაუსვეს. 2018 წლის აგვისტოში, მაკ-კეინის ოჯახმა განაცხადა, რომ იგი კიბოს მკურნალობას აღარ გააგრძელებდა. გარდაიცვალა 25 აგვისტოს, 81 წლის ასაკში, 82-ე დაბადების დღემდე ოთხი დღით ადრე.
სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის სენატორები კატეგორია:აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრები კატეგორია:დაბადებული 29 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1936 კატეგორია:გარდაცვლილი 25 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 2018 კატეგორია:საქართველოს ეროვნული გმირები
სამართალი სომხური
სამართალი სომხური — ძველი სომხური სამართლის ქართული ვერსია, ვახტანგ VI-ის სამართლის წიგნთა კრებულში მესამე ნაწილად შეტანილი საკანონმდებლო ძეგლი. ვახტანგ VI-მ „მოაღებინა... ეჩმიძინით სომეხთ მეფეთა წიგნი სამართლისანი“. აქედანაა გადმოღებული ქართული ვერსიის სომხეთის კანონები. ისინი, კანონმდებლის სიტყვით, „სრულნი და უკლებელნი“ არიან. არსებითად თარგმანი თავისუფალია, არაა ზედმიწევნით სწორი, ზოგან შემოკლებულია, ზოგან კი — დანართებით დამახინჯებული, ბევრგან ქართული ტექსტი სომხურ დედანს არ შეესატყვისება. მთარგმნელს არ სცოდნია ქართული იურიდიული ტერმინოლოგია. მისი ვინაობა უცნობია (ტექსტის ენა შეიცავს ქართლური კილოს თბილისურ ქცევასა და თბილისელ სომეხთა ქართულ ჟარგონს).
სომხური სამართლის ქართული ვერსია ორნაწილიანი საკანონმდებლო კრებულია. პირველია სირიულ-რომაული სამართალი (მმ. 1 - 150) — ამ ძეგლის სომხური რედაქციის გადმოქართულებული ვარიანტი (თვით სომხური რედაქცია XII საუკუნის ბოლოს შეიქმნა V საუკუნის დამლევს შედგენილ და აღმოსავლეთში მიღებულ რომაულ კანონთა საფუძველზე). მეორე ნაწილი არის ქართულად გადამუშავებული მხითარ გოშის სამართლის წიგნი (მმ. 151 - 431) XII XIII საუკუნეების მიჯნაზე შედგენილი იურიდიული კრებული, რომელიც საეკლესიო და საერო კანონდებულებებს შეიცავს. სომხურ დედანში ეს ორი ძეგლი ნაწილების აღუნიშნავად ყოფილა გაერთიანებული და ისინი ქართულადაც ასევე გადმოუღიათ, თუმცა-კი მართებული წარმოდგენა ჰქონიათ ტექსტის შედგენილობაზე.
ქართული ვერსიის სომხურ კანონებს გავლენა არ მოუხდენია ვახტანგ VI-ის სამართლის წიგნთა კრებულის სხვა ნაწილებზე, კერძოდ საკუთრივ ვახტანგისეულ სჯულმდებლობაზე.
„სამართალი სომხური“ შესაბამის სომხურ ტექსტებს შეუდარა და პირველად ცალკე გამოსცა ლ. მელიქსეთ-ბეგმა (1927). იგი ვახტანგ VI-ის სამართლის წიგნთა კრებულის დანარჩენ ნაწილებთან ერთად გამოაქვეყნა ი. დოლიძემ (1963). ამ კრებულის ერთ-ერთი შემადგენელი ნაწილის სახით „სამართალი სომხური“ XIX საუკუნეში ითარგმნა და ორჯერ გამოიცა რუსულად (რუსეთის სენათის სამსახურებრივი გამოცემა — Законы грузинские; ა. ფრენკელისა და დ. ბაქრაძის 1887 გამოცემა — Сборник Законнов грузинского царя Вахтанга VI).
ლიტერატურა
კატეგორია:სომხეთის სამართალი კატეგორია:ძველი ქართული სამართალი
Lasioglossum subopacum
სქოლიო
subopacum
ძვ. წ. 525
გარდაიცვალნენ
*
რადია პერლმანი
რადია ჯოი პერლმანი (Radia Joy Perlman; დ. 18 დეკემბერი, 1951, პორტსმუტი, ვირჯინია, [აშშ]) — ამერიკელი პროგრამისტი და ქსელური ინჟინერი, ჰარვარდის უნივერსიტეტისა და ვაშინგტონის შტატის უნივერსიტეტის პროფესორი.
რადია პერლმანი ცნობილია, როგორც „ინტერნეტის დედა“, რადგან მისმა შექმნილმა STP პროტოკოლმა („Spanning Tree Protocol“) შესაძლებელი გახადა Ethernet ტექნოლოგიის გამოყენებით მასობრივი ქსელები გაჩენილიყო. მან დიდი წვლილი შეიტანა ასევე სხვა მრავალი ქსელის სტანდარტიზაციისა და პროექტირების სფეროში, როგორიცაა მაგ. არხის მდგომარეობის მარშუტიზაციის პროტოკოლი. პერლმანს ეკუთვნის 100-ზე მეტი დაშიფვრასა და მარშრუტიზაციასთან დაკავშირებული პატენტი.
პერლმანი 2015 წელს აირჩიეს ეროვნული საინჟინრო აკადემიის წევრად ინტერნეტ-მარშრუტიზაციისა და ხიდებით შეერთების პროტოკოლების შექმნაში შეტანილი წვლილისთვის. მისი შექმნილია შედარებით ახალი პროტოკოლი — TRILL.
ბიოგრაფია
რადია პერლმანი დაიბადა 1951 წლის 18 დეკემბერს, პორტსმუტში (ვირჯინია). სწავლობდა მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში, სადაც ხელოვნური ინტელექტის ლაბორატორიაში, LOGO Lab-ის ფარგლებში, შეიმუშავა მაღალი დონის პროგრამირების ენის — LOGO-ს საბავშვო ვერსია სახელწოდებით „TORTIS“. 1974-1976 წლებში გამოკვლევების ჩატარებისას პატარა ბავშვები (ყველაზე უმცროსი 3,5 წლის იყო) აპროგრამებდნენ სასწავლო რობოტს, რომელსაც „Turtle“ (კუ) უწოდეს. პერლმანი გახდა პიონერი მცირე ასაკის ბავშვებისთვის პროგრამირების შესწავლაში.
მიღებული აქვს მათემატიკოსის ბაკალავრისა და მაგისტრის ხარისხი, 1988 წელს გახდა კომპიუტერულ მეცნიერებათა ფილოსოფიის დოქტორი მასაჩუსეტსის უნივერსიტეტში.
1980 წელს მუშაობა დაიწყო კომპიუტერულ კომპანიაში „DEC“. 1985 წელს შექმნა შემაერთებელი ხის ასაგები გამანაწილებელი პროტოკოლი (STP). იგი დაფუძნებულია მისსავე შექმნილ ალგორითმზე. მისი მთავარი ფუნქცია Ethernet თავისუფალი ქსელის ტოპოლოგიაში კვანძების აღმოფხვრაა. როცა ქსელში ერთი ან მეტი ქსელური ხიდია გადაჭარბებული შეერთებებით, STP ავტომატურად ბლოკავს იმ შეერთებას, რომელიც მოცემულ მომენტში კომუტატორების მთლიანი შეერთებისთვის ზედმეტია.
1993 წლიდან მუშაობდა კორპორაცია Novell-ში, 1997 წლიდან — „Sun Microsystems“-ში, სადაც იყო საპატიო თანამშრომელი, ტექნოლოგიური სიახლეების გამომგონებელი გლობალური ქსელების სფეროში.
2010 წლის 1 მარტიდან კორპორაცია „Intel“-ის ლაბორატორიებში ქსელებისა და უსაფრთხოების სფეროს კვლევების პროგრამების ხელმძღვანელია. არის ქსელების სახელმძღვანელოების ავტორი და ქსელური უსაფრთხოების სახელმძღვანელოს თანაავტორი. ამჟამად მუშაობს კორპორაციაში Dell EMC
სქოლიო
კატეგორია:ინტერნეტის პიონერები კატეგორია:დაბადებული 18 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1951 კატეგორია:ქალი მეცნიერებაში და ტექნოლოგიაში კატეგორია:ქალი მეცნიერები კატეგორია:ქალები აშშ-ში
ტირნა
ტირნა (Търна) — დასახლება ბულგარეთში. მდებარეობს კირჯალის ოლქში, შედის არდინოს მუნიციპალიტეტში. მოსახლეობა შეადგენს 67 ადამიანს.
პოლიტიკური სიტუაცია
ადგილობრივ დოლნო-პრახოვოს საკმეტოში, რომლის შემადგენლობაშიც შედის ტირნა, კმეტის (უხუცესის) თანამდებობას ასრულებს ახმედ რამადან ემინი (მოძრაობა უფლებებისა და თავისუფლებებისთვის) არჩევნების შედეგების მიხედვით.
მუნიციპალიტეტის კმეტი (მერი) — რესმი მეჰმედ მურადი (მოძრაობა უფლებებისა და თავისუფლებებისთვის) არჩევნების შედეგების მიხედვით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არდინოს მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები
Cerapachys pawa
Cerapachys pawa — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cerapachys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Cerapachyinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ძვ. წ. 526
გარდაიცვალნენ
*
Lasioglossum subplebeium
სქოლიო
subplebeium
მადალუმი
მადალუმი (ოფიციალურად მადალუმის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Madalum; Bayan ng Madalum) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ ლანაოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 26 478 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 37 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ ლანაოს მუნიციპალიტეტები
ალიკანტეს პროვინცია
thumb|250px|ალიკანტეს მდებარეობა ესპანეთში ალიკანტე (Alicante) — პროვინცია აღმოსავლეთ ესპანეთში, ვალენსიის სამხრეთ ნაწილში. მას ესაზღვრება ესპანეთის შემდეგი პროვინციები: მურსია და ალბასეტე. აღმოსავლეთით კი ესაზღვრება ხმელთაშუა ზღვა. პროვინციას სახელი მისი დედაქალაქ ალიკანტედან აქვს შერქმეული. 2008 წლის მონაცემებით, პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 1,891,477 კაცს.
კატეგორია:ესპანეთის პროვინციები
ინდონეზია
ინდონეზია, ოფიციალურად ინდონეზიის რესპუბლიკა (Republik Indonesia) — სახელმწიფო სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიასა და ოკეანეთში. ინდონეზია არქიპელაგს წარმოადგენს, რომელიც 17 508 კუნძულს მოიცავს. იყოფა 33 პროვინციად. მოსახლეობა 238 მილიონ ადამიანს შეადგენს და ამ მაჩვენებლით მსოფლიოში მეოთხე ყველაზე ხალხმრავალი ქვეყანაა. ინდონეზია რესპუბლიკაა, არჩეული საკანონმდებლო ორგანოთი და პრეზიდენტით. დედაქალაქია ჯაკარტა. სახმელეთო საზღვარი აქვს პაპუა ახალ გვინეასთან, აღმოსავლეთ ტიმორთან და მალაიზიასთან. სხვა არაპირდაპირ მეზობელ ქვეყნებად მიიჩნევა სინგაპური, ფილიპინები, ავსტრალია, პალაუ, და ინდოეთის კუთვნილი ანდამანისა და ნიკობარის კუნძულები. ინდონეზია სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნების ასოციაციის დამფუძნებელი წევრია და დიდი ოცეულის წევრია. ინდონეზიის ეკონომიკა მეთექვსმეტე უდიდესია მსოფლიოში მთლიანი შიდა პროდუქტის მხრივ და მეთხუთმეტე მსყიდველობითი უნარის პარიტეტის მხრივ.
ინდონეზიის არქიპელაგი მნიშვნელოვანი სავაჭრო რეგიონი იყო VII საუკუნიდან, როდესაც ჯერ შრივიჯაიის და შემდეგ მაჯაპაჰიტის იმპერიები ვაჭრობდნენ ინდოეთთან და ჩინეთთან. ახ. წ.–ის საწყის საუკუნეებში ადგილობრივი მმართველები თანდათან ითვისებდნენ უცხოურ კულტურულ, რელიგიურ და პოლიტიკურ მოდელებს, რის შედეგადაც გამობრწყინდა ინდუისტური და ბუდისტური სამეფოები. ინდონეზიის ისტორიაზე გავლენა მოახდინა სხვადასხვა უცხოურმა სახელმწიფომ, რომელთაც მისი ბუნებრივი რესურსები იზიდავდა. მუსლიმმა ვაჭრებმა მოიტანეს ისლამი, ევროპულმა სახელმწიფოებმა ქრისტიანობა; აღმოჩენების საუკუნეში მათ ერთმანეთში ბრძოლა ატეხეს მოლუკის კუნძულებზე სანელებლებით ვაჭრობის მონოპოლიზების მიზნით. ამის შემდეგ, ჰოლანდიური კოლონიალიზმიდან ინდონეზიამ დამოუკიდებლობა მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ მოიპოვა. მისი ისტორია ამის შემდეგ სავსეა მშფოთვარე პერიოდებით, მათ შორის ბუნებრივი კატაკლიზმებით, კორუფციით, სეპარატიზმით, დემოკრატიზაციის პროცესითა და სწრაფი ეკონომიკური ცვლილებების პერიოდებით.
მრავალკუნძულოვანი ინდონეზია შედგება ასობით განსხვავებული ადგილობრივი ეთნიკური და ენობრივი ჯგუფებისგან. უმსხვილესი და პოლიტიკურად დომინანტი ეთნიკური ჯგუფია იაველები. განვითარებულია საზიარო იდენტობა, რაც განსაზღვრულია სახელმწიფო ენით, ეთნიკური მრავალფეროვნებით, რელიგიური პლურალიზმით მუსლიმი მოსახლეობის დომინირების შიგნით, კოლონიალიზმის ისტორიითა და მის წინააღმდეგ აჯანყებით. ინდონეზიის ეროვნული დევიზია „Bhinneka Tunggal Ika“ („ერთიანობა მრავალფეროვნებაში“), რაც წარმოაჩენს ქვეყნის მრავალფეროვნებას. მიუხედავად დიდი მოსახლეობისა და მჭიდროდ დასახლებული რეგიონებისა, ინდონეზიას მაინც აქვს ვრცელი მიუვალი, ველური ადგილები, რომლებიც ბიომრავალფეროვნების მეორე უმაღლესი დონით გამოირჩევა მსოფლიოში. ქვეყანა მდიდარია ბუნებრივი რესურსებით, თუმცა მაღალ დონეზე რჩება სიღარიბე.
გეოგრაფია
thumb|250პქ ქვეყანა მდებარეობს სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში, განლაგებულია მალაის არქიპელაგის არქიპელაგის კუნძულებზე - იავა, სუმატრა, სულავესი, ბორნეო, ახალი გვინეა ნაწილობრივ და სხვა.
ადმინისტრაციული დაყოფა
ქვეყნის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულებია: 27 პროვინცია (propinsi), 2 სპეციალური რეგიონი (daerah istimewa), 1 დედაქალაქის ოლქი (daerah khusus ibukota), რომლებიც 8 მთავარ კუნძულზე არიან განთავსებულნი.
დემოგრაფია
მინი|[[ბალინესები|ბალინესი ბავშვები; ინდონეზიაში დაახლოებით 300 ეთნიკური ჯგუფი ცხოვრობს.]]
მემკვიდრეობა
სინგასარის ტაძარი მალანგაში (XIV ს.), არქეოლოგიური მუზეუმი ჯაკარტაში; ბორობუდურის ბუდისტური ტაძარი (IX ს.), უჯუნ კულონის ეროვნული პარკი, ბრამბანანის ინდუისტური ტაძარი (X ს.), პანატარანის ტაძართა კომპლექსი იავაზე (XIV ს.); კომოდოს ეროვნული პარკი.
აზერბაიჯანი ანტიკურ ხანაში
აზერბაიჯანი ანტიკურ ხანაში — მოიცავს დღევანდელი აზერბაიჯანის ტერიტორიის ისტორიის იმ პერიოდს, როდესაც ბერძნული და რომაული საზოგადოება აყვავდა და დიდი გავლენა მოახდინა ევროპის ფართო ნაწილზე, ჩრდილოეთ აფრიკასა და დასავლეთ აზიაში, ისევე როგორც კავკასიაში. აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე ანტიკური ხანა იწყება ჩრდილოეთში კავკასიური ალბანეთის დროს, ძვ.წ. IV საუკუნიდან. სახელმწიფო ამ რეგიონში ალექსანდრე მაკედონელის გარდაცვალებისა და აღმოსავლეთში მისი იმპერიის დაშლის შემდეგ, ძვ.წ. 323 წელს.
ფონი
აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე პრიმიტიული სათემო სტრუქტურის დაშლის შემდეგ დაიწყო ადრეული ტომობრივი გაერთიანებების გაჩენა, რომლებსაც მესოპოტამიასთან ძვ.წ. IV ათასწლეულის ბოლოს და III ათასწლეულის დასაწყისში აქტიური დიპლომატიური ურთიერთობა ჰქონდათ. ამ ტომობრივი გაერთიანების დაშლის შემდეგ წარმოიქმნა მანნეას სამეფო. მანნეელთა სამეფო (ძვ. წ. IX-VI საუკუნე) იყო ერთ-ერთი უძველესი სამეფო, რომელსაც ასურეთთან და ურარტუსთან ურთიერთობა ჰქონდა. VIII საუკუნის ბოლო და VII საუკუნის დასაწყისიდან კიმერიელებმა და სკვითებმა, აგრეთვე საქსებმა და მასაგეტებმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშეს მანნეელთა სამეფოს ტერიტორიის სამხედრო-პოლიტიკურ ისტორიაში განვითარებულ მოვლენებში. ძვ.წ. VI საუკუნეში სამხრეთ კავკასიას საბოლოოდ იპყრობს აქემენიდები,რომლებიც ძვ.წ. 330 წელს დაამარცხა ალექსანდრე მაკედონელმა. იწყება ელინისტური კულტურის განვითარება კავკასიის რეგიონში.
ძველი ბერძნული და რომაული წყაროები
ანტიკური ბერძნულ-რომაელი ავტორები, როგორებიც არიან ჰეროდოტე, პტოლემე, გნეუს პომპეუს ტროგუსი, სტრაბონი, გაიუს იულიუს სოლინუსი და არიანე თავიანთ ნაშრომებში ახსენებენ ალბანეთს.
ჰეროდოტეს "ისტორიიდან" ვიღებთ ცნობებს ალბანური ტომებისა და მაგების, კასპიის და უდინების ტომების შესახებ.
საზღვრები
არქეოლოგიური აღმოჩენების შედეგად ვიგებთ, რომ ალბანეთი საერთაშორისო ვაჭრობის ცენტრს წარმოადგენდა და ადგილობრივი ტომები აქტიურად ინარჩუნებდნენ ურთიერთობას დასავლეთ და ჩრდილოეთ რეგიონებთან, კავკასიის, შუა აზიის, სირიის, ეგვიპტისა და ეგეოსის სამყაროსთან.
ისტორია
ძვ.წ. 331 წელს, გავგამელას ბრძოლის დროს აქემენიდის მმართველ დარიოს III-სა და ალექსანდრე მაკედონელს შორის, ალბანები აქემენიდების არმიასთან ერთად იბრძოდნენ ატროპატის არმიაში.
ძვ.წ. 66 წელს რომაელი გენერალი გნეუს პომპეუსი ალბანეთში შეიჭრა ინდოეთიდან შავი ზღვის სანაპირომდე და საბერძნეთიდან კავკასიამდე არსებულ სავაჭრო გზებზე კონტროლის დამყარების მიზნით.სტრაბონის ცნობით, მდინარე მტკვრის (კიროსის) ბრძოლაში რომაელმა ლეგიონერებმა გაიმარჯვეს, ალბანეთის მმართველებმა კი რომთან სამშვიდობო ხელშეკრულებას მოაწერეს ხელი. პლუტარქეს ცნობით, ძვ.წ. 65 წელს პომპეუსმა კვლავ შეუტია ალბანეთს, რადგან იბერიაზე თავდასხმის დროს ალბანელებმა უკნიდან მოულოდნელი დარტყმით განარისხეს იგი. ალბანეთის არმიას ალბანეთის მმართველის ძმა კოზისის მეთაურობით შეადგენდა 60 000 ქვეითი და 12 000 კავალერი. მდინარე ალაზანთან ბრძოლა დასრულდა რომაელთა გამარჯვებით ალბანელებზე პომპეუსის სამხედრო ხრიკის წყალობით. ამის შემდეგ გენერალი ანტონი ძვ.წ. 36 წელს კვლავ კავკასიისკენ გაემართა და აღნიშნული სახელმწიფოები დაიმორჩილა, მაგრამ ადგილობრივმა დინასტიებმა მმართველობის სადავეები შეინარჩუნეს. რომის იმპერატორმა ნერონმა 68 წელს დაგეგმა დიდი ლაშქრობა ალბანეთში დერბენტის გადასასვლელით, მაგრამ გეგმა ჩაფლავდა რომის აჯანყების დროს ნერონის სიკვდილის გამო. 72-74 წლებში დერბენტის გადასასვლელის ჩრდილოეთით მცხოვრებმა ალანთა ტომებმა დაიკავეს ალბანეთი და ტრიუმფით დაბრუნდნენ. რომაულ-ალბანური ურთიერთობა III საუკუნის შუა ხანებამდე გაგრძელდა. მე-3 საუკუნის შუა ხანებში სასანიდებსა და რომს შორის ომში რომის დამარცხების შემდეგ (დაახლოებით ახ. წ. 252-253 წწ.), ალბანეთი სასანიდების იმპერიის ვასალური სახელმწიფო გახდა.
1899 წელს აზერბაიჯანის სოფელ ქალაგასთან აღმოაჩინეს ვერცხლის ფირფიტა რომაული ტორევტიკით. კლდის წარწერა ბოიუკდაშის ფეხის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილთან (ბაქოდან 70 კმ) 1948 წლის 2 ივნისს აზერბაიჯანელმა არქეოლოგმა იშაგ ჯაფარზადემ აღმოაჩინა.
ელინიზმი ალბანეთში
არქეოლოგიური გათხრების შედეგად ჩრდილოეთ აზერბაიჯანში აღმოჩენილმა ალექსანდრე მაკედონელის სახელობის მონეტების ზარაფხანამ დაადასტურა, რომ ამ პერიოდში ელინისტურ სამყაროსთან ფართო სავაჭრო და კულტურული კავშირები დამყარდა. I ათასწლეულის შუა ხანებიდან ალბანეთში განვითარდა მეტალურგია და ლითონის დამუშავება, ჭურჭელი და ქსოვა, შეიმჩნევა საბერძნეთისა და რომის ტრადიციების გავლენა. ძველი წელთაღრიცხვის III საუკუნეში ალბანეთში სახურავის ფილების წარმოების არსებობა ასახავს ბერძნების გავლენას აქაურ ქალაქურ კულტურაზე.
Სოციალური ცხოვრება
ალბანეთის მოსახლეობა ოთხი კლასისგან შედგებოდა. პირველ კლასში შედიოდნენ მეფე, ჯარის წინამძღოლი და მმართველი, მეორე კლასში - მღვდლები, მესამე კლასში - სამხედროები და ფერმერები, ხოლო მეოთხე კლასში - გლეხები და მეურნეობაში დასაქმებული ხალხი.
ბერძენი და რომაელი მწერლების გადმოცემით ვიგებთ, რომ ალბანეთი მჭიდროდ იყო დასახლებული, ხოლო ნიადაგი ნაყოფიერი და კარგად მორწყული. ხალხი ძირითადად მესაქონლეობას მისდევდა, ბევრი ცხენის თავლები და საძოვრები იყო. არქეოლოგიური გათხრების დროს ალბანეთის ტერიტორიაზე აღმოაჩინეს ადგილობრივი ხელოსნების მიერ დამზადებული მრავალი ტექნიკა, საყოფაცხოვრებო ნივთები და იარაღი. ჭურჭელი და კერამიკა მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა ეკონომიკურ ცხოვრებაში და მოსახლეობის სოციალურ სტატუსს უსვამდა ხაზს. ალბანელები თიხისგან ამზადებდნენ სამშენებლო მასალებს (სახურავის კრამიტი, აგური), სხვადასხვა ჭურჭელს, ადამიანის და ცხოველის ფიგურებს. მინგაჩევირში არქეოლოგიური გათხრებისას არაერთი ჭურჭელი იქნა აღმოჩენილი.
ჩვენი წელთაღრიცხვით პირველი საუკუნიდან ალბანეთში დაიწყო მინის წარმოება.
1958 წელს შამახიში და 1966 წელს გაბალაში აღმოჩენილი ვერცხლის მონეტების საგანძური ადასტურებს, რომ ალბანელები მონეტებს იყენებდნენ ვაჭრობისთვის.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ისტორია პერიოდის მიხედვით
ბასტერი
ბასტერი (Bassterre; სენტ-ქრისტოფერი) — სენტ-კიტსი და ნევისის დედაქალაქი. 2005 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 15 500 ადამიანს შეადგენს. ბასტერში მდებარეობს ქვეყნის უდიდესი ნავსადგური, ზღვის მეშვეობით ხორციელდება დაკავშირება ქვეყნის სიდიდით მეორე კუნძულ ნევისთან. ეს ქალაქი სენტ-ჯორჯ-ბასტერის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი და უდიდესი დასახლებული პუნქტია, ბასტერიდან რამდენიმე კილომეტრში მდებარეობს სენტ-პიტერ-ბასტერის ოლქი.
ბასტერი არის ერთ-ერთი ყველაზე ძველი ქალაქი მთელს მცირე ანტილის ტერიტორიაზე.
ბასტერი პირველად დაარსებული იქნა 1627 წელს ფრანგების მიერ. ეს ადგილი ფრანგული კოლონიის სენტ-ქრისტოფერის ადმინისტრაციული ცენტრი იყო. 1727 წლიდან ფრანგი კოლონისტები ინგლისელებმა შეცვალეს. ქალაქ ბასტერს გააჩნია ერთ-ერთი ყველაზე ტრაგიკული ისტორია, სხვა კარიბულ დედაქალაქებთან შედარებით. აქ მრავალი წელი გრძელდებოდა კოლონისტთა შორის ბრძოლები და დაპირისპირებები, ხშირი იყო მიწისძვრები და საჭმლის დეფიციტი. ეს ყველაფერი ადგილობრივ მცხოვრებლებზე ტრაგიკულად მოქმედებდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სენტ-კიტსი და ნევისის ქალაქები კატეგორია:კარიბის ზღვის აუზის ქვეყნების დედაქალაქები
GIMP
GIMP — უფასო გრაფიკული რედაქტორი, რომელიც გამოიყენება გრაფიკული ნამუშევრების და ფოტოების დასამუშავებლად. პროგრამას აქვს ძალიან მარტივი გარეკანი და ასევე მრავალი ხელსაწყო. მისი საშუალებით შეძლებთ შექმნათ (ან დაამუშავოთ) თქვენთვის სასურველი გრაფიკული ნამუშევარი: შეუვცალოთ ზომა, გააქროთ ან გაუკეთოთ სასურველი ნაკვეთები. ასევე მას მოყვება პლაგინები და უამრავი ფუნჯები. ასევე შეგიძლიათ მათი გადმოწერა და გამოყენება. არ საჭიროებს დიდ კომპიუტერულ მონაცემებს. მასში შექმნილ ნამუშევარს შეინახავთ მრავალი ფორმატით, GIMP ასევე გამოიყენება GIF ფორმატის ანიმაციების შესაქმნელად. მას ხშირად იყენებნ Adobe Photoshop–ის ნაცვლად რადგან ის არის უფასო.
"GIMP" პროექტი დაიწყო 1995 წელს და მისი ავტორები იყვენე "Spencer Kimball" და "Peter Mattis", ახლა ის წარმოადგენს "GNOME" ს ერთ ერთ წარმატებულ პროექტს.
კატეგორია:კომპიუტერული პროგრამები კატეგორია:გრაფიკული პროგრამები
ჰილარი კლინტონი
ჰილარი კლინტონი (Hillary Rodham Clinton; დ. 26 ოქტომბერი 1947, ჩიკაგო) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, 2009-2013 წლებში იყო აშშ-ის სახელმწიფო მდივანი ბარაკ ობამას ადმინისტრაციაში. აშშ-ის სენატორი ნიუ-იორკიდან 2001-09 წლებში, იყო პრეზიდენტობის კანდიდატი დემოკრატიული პარტიიდან 2008 წლის არჩევნებში. აშშ-ის პირველი ლედი 1993-2001 წლებში ბილ კლინტონის პრეზიდენტობის დროს.
წარმოშობით ილინოისელმა ჰილარი როდჰემმა ქვეყნის ყურადღება 1969 წელს მიიპყრო კრიტიკული გამოსვლით უელესლის კოლეჯში წლის დასაწყისის მიმართვაში. კარიერა დაიწყო, როგორც ადვოკატმა 1973 წელს იელის იურიდიული სკოლის დასრულების შემდეგ. 1975 წელს არკანზასში გადავიდა, სადაც ბილ კლინტონს გაყვა ცოლად და კარიერას კონგრესის იურიდიულ კონსულტანტად აგრძელებს. 1979 წელს ის პირველი ქალი პარტნიორი გახდა როუზის ადვოკატთა ფირმაში, ხოლო 1988-1991 წლებში ქვეყნის ას ყველაზე გავლენიან იურისტთა სიაში მოხვდა. 1979-81 და 1983-92 წლებში არკანზასის პირველი ლედი იყო, აქტიურობდა რამდენიმე ორგანიზციაში, რომელთა მიზანი ბავშვების კეთილდღეობის ამაღლება იყო, ასევე უოლ-მარტისა და სხვა კორპორაციული საბჭოების წევრი იყო.
აშშ-ის პირველი ლედის პერიოდში ის მნიშვნელოვან როლს ასრულებს პოლიტიკის საკითხებში. მისი მთავარ ინიციატივა, კლინტონის ჯანდაცვის გეგმა, 1994 წელს კონგრესის მიერ არ დამტკიცდა, თუმცა 1997 წელს მისი დახმარებით დაფუძნდა სახელმწიფო ბავშვთა ჯანმრთელობის დაზღვევის პროგრამა და შვილად აყვანისა და უსაფრთხო ოჯახის აქტი. მისი ქორწინების სტატუსი ბილ კლინტონთან საზოგადოების განხილვის საგანი გახდა 1998 წელს ლევინსკის სკანდალის შემდეგ.
ნიუ-იორკში გადასვლის შემდეგ კლინტონ აირჩიეს აშშ-ის სენატში 2000 წელს — პირველი შემთხვევა, როდესაც ამერიკელი პირველი ლედი საზოგადოებრივ სამსახურში ჩადგა და პირველი სენატორი ქალი ამ შტატიდან. აქ ის თავდაპირველად მხარს უჭერდა ჯორჯ ბუშის საგარეო პოლიტიკას, რომელიც ასევე მოიცავდა ერაყის ომის რეზოლუციაზე თანხმობას. შემდგომში ის განუდგა ბუშის ადმინისტრაციას ერაყის ომის მსვლელობის გამო და ასევე მრავალი საშინაო საკითხების ირგვლივ. 2006 წელს ხელახლა აირჩიეს სენატში.
ჰილარი კლინტონი პირველი ქალია აშშ-ის ისტორიაში, რომელსაც პრეზიდენტად არჩევის დიდი შანსი ჰქონდა. 2007 წლის განმავლობაში სამოქალაქო გამოკითხვებში ის მუდამ წინ იყო დემოკრატთა ნომინანტთა შორის. მაგრამ 2008 წლის პრაიმერებში დაამარცხა ბარაკ ობამამ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აშშ-ის სახელმწიფო მდივნები კატეგორია:აშშ-ის სენატორები კატეგორია:აშშ-ის პირველი ქალბატონები კატეგორია:ამერიკელი პოლიტიკოსი ქალები კატეგორია:დაბადებული 1947 კატეგორია:დაბადებული 26 ოქტომბერი
კლდოვანი ქედი
კლდოვანი ქედი (Скалистый хребет) — მეწინავე ქედი კავკასიონის ქედის ჩრდილოეთი კალთის დასავლეთ და ცენტრალურ ნაწილში. სიგრძე 375 კმ, სიმაღლე დასავლეთით 1200-1700 მ, აღმოსავლეთით 3000 მ-მდე, მაქსიმალური სიმაღლე 3646 მ (მთა ყარაკაია). კლდოვანი ქედი წარმოადგნეს კირქვებით აგებულ კუესტას. სამხრეთი კალთა ციცაბო, ჩრდილოეთი — დამრეცი. კლდოვანი ქედი დანაწევრებულია ცალკეულ მასივებად. უმაღლეს ნაწილში გვხვდება ძველი გამყინვარების ნიშნები (კარები, მორენები). განვითარებულია კარსტი. ჩრდილოეთი კალთები შემოსილია ფართოფოთლოვანი ტყით. სამხრეთ კალთებზე ტყის ზევით მთის მდელოები და სტეპია.
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის ქედები
ვიკი კრისტინა ბარსელონა
ვიკი კრისტინა ბარსელონა — ვუდი ალენის 2008 წლის რომანტიკული კომედია.
სიუჟეტი
ფილმი გადმოსცემს ორი ამერიკელი ქალის, შავგრემანი ვიკისა და ქერა ქრისტინას ისტორიას, რომლებიც ზაფხულს ბარსელონაში ატარებენ. ისინი გაიცნობენ მსახიობ მამაკაცს, რომელსაც ორივე მათგანი მოეწონება და ახლახან დასცილდა ცოლს, თუმცა მაინც ვერ ელევა მას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:ესპანურენოვანი ფილმები კატეგორია:2008 წლის ფილმები კატეგორია:ვუდი ალენის ფილმები
იენა-აუერშტედტის ბრძოლა
იენა-აუერშტედტის ბრძოლა — ორი ერთმანეთთან დაკავშირებული ბრძოლა საფრანგეთისა და პრუსია-საქსონიის არმიებს შორის. გაიმართა 1806 წლის 14 ოქტომბერს რუსეთ-პრუსია-საფრანგეთის ომის დროს. 1806 წლის ოქტომბრის დასაწყისში პრუსია-საქსონიის არმიას, რომელსაც სათავეში ედგა ჰერცოგი კარლ ბრაუნშვაინგი თავდაცვითი პოზიციები ეკავა იენა-ვაიმარის რაიონში. ნაპოლეონის არმია მოწინააღმდეგის ფლანგზე ბამბერგ-ბაიროითის რაიონიდან დაიძრა. პრუსიელთა მთავარმა ძალებმა აუერშტედტისკენ დაიხიეს, იენასთან კი ფრიდრიხ ჰოენლოეს კორპუსი დატოვეს. ნაპოლეონმა იენასთან პრუსიელები ადვილად დაამარცხა, ხოლო ლუი დავუს კორპუსმა, მიუხედავად მოწინააღმდეგის რიცხობრივი უპირატესობისა, აუერშტედტთან მოიპოვა გამარჯვება. ნაპოლეონის გამარჯვებამ იენ-აუერშტედტის ბრძოლაში ფეოდალური პრუსია სრულ განადურებამე მიიყვანა და ნათელი გახდა საფრანგეთის სამხედრო სისტემის უპირატესობა.
ტიტიკაკა
ტიტიკაკა (Titicaca, Titiqaqa) — ტბა სამხრეთ ამერიკაში, პერუსა და ბოლივიის საზღვარზე. იგი მსოფლიოში ყველაზე მაღლა მდებარე სანაოსნო ტბაა. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3812 მეტრზე. ამავე დროს, ტიტიკაკა სამხრეთ ამერიკის ყველაზე დიდი და ღრმა ტბაა (სიღრმე 281 მ, ფართობი 58 000 კმ²). მიუხედავად ასეთ სიმაღლეზე მდებარეობისა, ტიტიკაკას წყალი არასოდეს იყინება და ტბა გამოიყენება სანაოსნოდ. სამხრეთ ამერიკის კონტინენტზე ზედაპირის ფართობით ყველაზე დიდია მარაკაიბოს ტბა, თუმცა მას გეოგრაფიული მახასიათებლების მიხედვით ყურეთა რიცხვს მიაკუთვნებენ, რის გამოც იგი ტიტიკაკას ტბის მეტოქედ არ განიხილება.
ტბის სახელწოდების წარმომავლობა უცნობია, სავარაუდოდ ის მომდინარეობს ადგილობრივი ინდიელების, კეჩუასა და აიმარას ენებიდან.
ტიტიკაკა ასევე იმითაა გამორჩეული, რომ ტბაში მდებარეობს 42 კუნძული, რომელთაგან ზოგიერთი დასახლებულია. რაც ყველაზე მნიშვნელოვანია, კუნძულების გარკვეული ნაწილი ადამიანების ხელითაა შექმნილი. ახალმოსულები თავად ქმნიდნენ კუნძულებს ლერწმისაგან, რომელიც უხვადაა ტბის ნაპირებზე. აგებდნენ ახალ-ახალ ფენებს ძველი ფენების ლპობის შესაბამისად. ასეთ კუნძულებზე მთელი სოფლებია გაშენებული, სახლები, საწოლები, ჩანთები, ფარდები და ა.შ. ასევე ლერწმისაგანაა გაკეთებული. ერთ-ერთი ასეთი კუნძულია უროსი (Uros), რომელიც ტბის პერუს ნაწილში მდებარეობს და პერუს ერთ-ერთი უმთავრესი ტურისტული ღირსშესანიშნაობაა.
ამანტანიც (Amantani) ერთ-ერთი პატარა დასახლებული კუნძულია და დასახლებულია კეჩუას ენაზე მოლაპარაკე ინდიელებით. 800-მდე ოჯახი განაწილებულია 6 სოფელში. მოსახლეობა ძირითადად კარტოფილისა და სხვადასხვა ბოსტნეული კულტურების მოშენებითაა დაკავებული. კუნძულზე არაა არც მანქანა, არც სასტუმრო და არც ელექტროენერგია. მის გამოსამუშავებლად გენერატორებს იყენებენ. სამაგიეროდ არის კლინიკა და სკოლა. მიუხედავად ამისა, ტურისტები ამ კუნძულს საკმაოდ ეტანებიან, აგემოვნებენ ადგილობრივთა საკვებს, ეცნობიან მათ წეს-ჩვეულებებს და საღამოობით შესაძლებლობა აქვთ ინდიელების ტრადიციული ცეკვების ხილვით დატკბნენ. ტურისტებს მეგზურობას და მასპინძლობას ადგილობრივები უწევენ გარკვეული საფასურის სანაცვლოდ. მინი|280პქ|ტბის რუკა ტიტიკაკას ყველაზე დიდი კუნძულია ისლა-დელ-სოლი (Isla de Sol), რომელიც ბოლივიას ეკუთვნის. არც ამ კუნძულზეა გზები და ტრანსპორტი, 800-მდე ოჯახის საქმიანობისა და თავის რჩენის სფეროს წარმოადგენს მეცხოველეობა, მიწათმოქმედება, თევზაობა და ტურისტებისგან მიღებული შემოსავალი. კუნძულზე 180 ნანგრევია, რომელიც ინკების ცივილიზაციას ეკუთვნის. ადგილობრივებს სჯერათ, რომ ამ კუნძულზე დაიბადა მზის ღმერთი. ბოლივია და პერუ ტიტიკაკას იყენებენ სანაოსნოდ, ეკონომიკური ურთიერთობების განსახორციელებლად. ბოლივიის სამხედრო ძალები ტბაში საზღვაო წვრთნებს ატარებენ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მთის ტბები კატეგორია:ბოლივიის ტბები კატეგორია:პერუს ტბები *
უგენ ვანგჩუკი
thumb|250px|უგენ ვანგჩუკი უგენ ვანგჩუკი (დ. 1861 — გ. 1926) — ბჰუტანის პირველი მეფე. 1907 წელს ის ავიდა ტახტზე და დააარსა ახალი დინასტია ბჰუტანის გაერთიანებით. მანამდე ის იყო ძონგა ტოგსას გუბრენატორი. მან შეძლო მოწინააღმდეგეთა და ამბოხებათა ჩახშობა 1882—1885 წლებში.
უგენ ვანგჩუკი მონაწილეობას იღებდა ბრიტანულ კამპანიაში ლხასაში 1904 წელს, დაჯილდოვდა კეთილსინდისიერი სამსახურისათის და მიენიჭა რაინდის წოდება.
1907 წელს უგან ვანგჩუკი არჩეულ იქნა ბჰუტანის მეფედ ქალაქ პუნაქაში, ამით ქალაქი ქვეყნის დედაქალაქად იქცა.