cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ავსტრალია (კონტინენტი)
ავსტრალიის გეოლოგიური აგებულება
აღმოსავლეთი ავსტრალია მდებარეობს ავსტრალიის ბაქნის აღმოსავლეთ ნაწილში და მისი შერწყმის ზონა პალეოზოური დანაოჭების ტასმანიის სარტყელთან გადაფარულია მეზოზოურ-კაინოზოური ჯგუფის სარჩულით, რომელიც ავსებს შიდა აღმოსავლეთ ავსტრალიის აუზის ღრმულს (დიდი არტეზიული აუზი). ტასმანიის სარტყელის დიდი ნაწილი უკავია ლაკლანის დანაოჭების სისტემას. ტასმანიის სინკლინის კომპლექსის საფუძვლები შიშვლდება რამდენიმე იზოლირებულ ბლოკებში და შედგება გნაისებისგან და ქვედა პროტეროზოური ეონის კვარციტებისაგან (ჯორჯთაუნის რაიონი) ან ზედაპროტეროზოური-ქვედაპალეოზოური კრისტალური ფიქლებისგან (ბრიზბენის რაიონი).
ლაკლანის სისტემის ფარგლებში გავრცელებულია ძლიერი გეოსინკლენალური ფორმაციები ქვედა და საშუალო პალეოზოურ ჯგუფს — კამბრიული სისტემის ოფიოლითები, კონგლომერატები, ქვიშაქვები და ფილიტები, ორდოვიციული და სილურული სისტემის კარბონატული ჯიშები, ქვედა და საშუალო დევონური სისტემა სქელი ტერიგენული ჯიშები, დაფარული ეფუზიებით და ტუფებით. საშუალო დევონური სისტემის ბოლოს დანაოჭება აქ თან უძღოდა მაგმატიზმის ძლიერი გამოვლინებები. საშუალო დევონური სისტემის დანალექებთან დაკავშირებულია კალის, ვოლფრამის, მოლიბდენის, ბისმუტის, სპილენძის, ტყვიის და თუთიის წიაღისეულის საბადოები. კონტინენტული წითელფერიანი დანალექები და ზედა დევონური სისტემის ვულკანოგენური ფენის მჟავები, კარბონები და პერმული სისტემა გვაგონებენ ცალკეულ გრაბენებს და ოროგენულ ღრმულებს. ახალი ინგლისის დანაოჭების სისტემაში საფუძვლის კომპლექსის ჯიშებზე დალექილია ძლიერი გრაუვაკის ფენები სპილიტის ნარევით, კერატოფირები, ანდეზიტები და დევონური სისტემის ორგანოგენული კირქვის ლინზები. კარბონის დანალექი წარმოდგენილია ქვიშოვან-ალევროლიტური ფენებით, კირქვის ფენების შემცველობით, გაქვავებული ფიქლებით და კონგლომერატებით; პერმულ-ტრიასული დანალექები — ვულკანოგენური ჯიშების მჟავე და ტუტე შემადგენლობით (რომლებთანაც დაკავშირებულია ოქრო-სპილენძის, კალა-ვოლფრამის, მოლიბდენ-ბისმუტის საბადოები), ასევე ზღვის და კონტინენტური ნახშირბადშემცველი ქვიშა-თიხოვანი ფენები, რომლებიც ავსებენ გრაბენებს (ყველაზე დიდებია ბოუენის და სიდნეის).
აღმოსავლეთ ავსტრალიის და ტასმანიის დანაოჭების რაიონი კაინოზოური ჯგუფის პერიოდში დაიპყრო ვულკანიზმის პროცესებმა, რის შედეგადაც ჩამოყალიბდა ბაზალტური პლატოების სერია და შეიქმნა სარტყელი კუინზლენდიდან ტასმანიამდე. ვულკანური ფენების შემადგენლობაში, ბაზალტების გარდა, არსებობენ ტუტე ჯიშებიც. პოსტკრეიდულ პერიოდში კონტინენტზე მიმდინარეობდა დედამიწის ქერქის გამოქარვის ინტენსიური განვითარება, ხშირად ლატერიტული ტიპის — მასთან დაკავშირებულია ბოქსიტების, ნიკელის სილიკატების და ურანის წიაღისეულის საბადოები. მიმდინარეობდა ზღვის სანაპირო პლაჟების ჩამოყალიბება, რომელთა დანალექებში განვითარებულია ცირკონით, მონაციტით, ილმენიტით, რუტილით გამდიდრებული მძიმე ქვიშების საბადოები.
სასარგებლო წიაღისეული
ავსტრალია მდიდარია სხვადასხვა სასარგებლო წიაღისეულით. უკანასკნელი 10-15 წლის მანძილზე კონტინენტზე მინერალური საბადოების აღმოჩენამ მატერიკი მსოფლიოში დააყენა ერთ-ერთ პირველ ადგილზე წიაღისეულის მარაგების მხრივ და ისეთი სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვებაში, როგორებიცაა რკინის მადანი, ბოქსიტი, ტყვია-თუთიის მადანი.
ავსტრალიაში რკინის მადნის ყველაზე დიდი საბადო, რომლის დამუშავებაც დაიწყო XX საუკუნის 60-იანი წლებიდან, მდებარეობს ჰამერსლის ქედის რაიონში, მატერიკის ჩრდილო-დასავლეთით (მაუნტ-ნიუმენის, მაუნტ-გოლდსუერტას და სხვა საბადოები). რკინის მადანი ასევე არსებობს სამხრეთი ავსტრალიის შტატში მიდლბეკის ქედზე (აირონ-ნობი და სხვა).
პოლიმეტალების დიდი საბადო (ტყვია, თუთია ვერცხლის მინარევებით და სპილენძი) მდებარეობს ახალი სამხრეთი უელსის შტატის დასავლეთ უდაბნოს ნაწილში — ბროკენ-ჰილის საბადო. ფერადი ლითონების მოპოვების მთავარი ცენტრი (სპილენძი, ტყვია, თუთია) დაახლოებით მდებარეობს მაუნტ-აიზას საბადოსთან (კუინზლენდის შტატი). სპილენძის მარაგი ასევე არსებობს ტენანტ-კრიკში (ჩრდილოეთი ტერიტორია) და სხვა ადგილებში.
ოქროს ძირითადი მარაგი თავმოყრილია დოკემბრიული პერიოდის ფუნდამენტის გამონაშვერებში და მატერიკის სამხრეთ-დასავლეთში (დასავლეთ ავსტრალიის შტატი), ქალაქების კალგურლის, კულგარდი, ნორსმენი და უილუნას რაიონებში, ასევე კუინზლენდის შტატში. უფრო მცირე მოცულობის საბადოები გვხვდება თითქმის ყველა შტატში.
მანგანუმის შემცველი წიაღისეული მდებარეობს კონტინენტის ჩრდილო-დასავლეთით — პილბარის რაიონში. ურანის წიაღისეული აღმოჩენილია მატერიკის სხვადასხვა ნაწილებში: ჩრდილოეთით (არნემ-ლენდის ნახევარკუნძული) — საუტის და ისტ-ალიგეიტორის მდინარეების შორიახლოს, სამხრეთ ავსტრალიის შტატში — ფრომის ტბასთან ახლოს, კუინზლენდის შტატში — მერი-კატლინის საბადო და კონტინენტის დასავლეთ ნაწილში — იილირის საბადო.
ქვანახშირის ძირითადი მარაგი მდებარეობს მატერიკის აღმოსავლეთ ნაწილში. ქვანახშირის ყველაზე უფრო დიდი საბადოები, როგორც კოქსიანი, ისევე არაკოქსიანი, მოიპოვება ისეთი ქალაქების სიახლოვეს, როგორებიცაა: ნიუკასლი, ლითგოუ (ახალი სამხრეთ უელსის შტატი), კოლინსვილი, ბლერ-ატოლი, ბლაფი, ბარალაბა და მოურა-კიანგა (კუინზლენდის შტატი).
გეოლოგიური გამოკვლევებით დადგენილია, რომ ავსტრალიის მატერიკის წიაღში და მისი ნაპირების შელფზე მდებარეობს ნავთობის და ბუნებრივი აირის დიდი საბადოები. ნავთობი აღმოჩენილია და მოიპოვება კუინზლენდის შტატში (მუნის, ოლტონის და ბენეტის საბადოები), კუნძულ ბაროუზე მატერიკის ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროზე, ასევე კონტინენტალურ შელფზე ვიქტორიას შტატის სამხრეთ სანაპიროსთან (კინგფიშის საბადო). ბუნებრივი აირის და ნავთობის საბადო (რანკენის მსხვილი საბადო) ასევე აღმოჩენილია მატერიკის ჩრდილო-დასავლეთი ნაპირის შელფთან.
ავსტრალიაში არსებობს ქრომის მსხვილი საბადოები (კუინზლენდის შტატი), გინგინი, დონგარა, მანდარა (დასავლეთი ავსტრალია), მარლინი (ვიქტორიას შტატი).
არალითონური სასარგებლო წიაღისეულიდან გვხვდება თავისი თვისებებით და საწარმოო გამოყენებით სხვადასხვა თიხა, ქვიშა, კირქვა, აზბესტი. ავსტრალია მდიდარია ძვირფასი ოპალით.
წყლის რესურსები
კონტინენტი წყლის რესურსებით ღარიბია. ავსტრალია — ეს მდინარეებით ყველაზე ღარიბი მატერიკია. მდინარეები, რომლებიც მიედინებიან დიდი წყალგამყოფი ქედის აღმოსავლეთის ფერდოებიდან, — სიგრძით მოკლეებია, სათავეებიდან მოედინებიან ვიწრო ხეობებში. მათი გამოყენება სრულიად შესაძლებელია, ხოლო ზოგჯერ უკვე გამოიყენება ჰიდროელექტროსადგურების მშენებლობაში. სანაპირო დაბლობებში შემოსვლის დროს მდინარეები ამცირებენ თავიანთ სიჩქარეს და მათი სიღრმე ღრმავდება.
ბევრ მათგანში ოკეანეებთან შეერთების ადგილებთან ზოგჯერ დიდ ოკეანის გემებსაც შეუძლიათ შესვლა. მდინარეული ჩამონადენის მოცულობა და ამ მდინარეების რეჟიმი განსხვავებულია და დამოკიდებულია ნალექების რაოდენობაზე მათი მოსვლის დროზე.
დიდი წყალგამყოფი ქედის დასავლეთის ფერდოებზე სათავეს იღებენ მდინარეები, რომლებიც თავის გზას იკვლევენ შიდა დაბლობებში. კოსციუშკოს მთის რაიონში იწყება ავსტრალიის ყველაზე გრძელი მდინარე — მურეი (2375 კმ). მთებშივე იღებენ სათავეს მისი ყველაზე დიდი შენაკადები — მარამბიჯი (1485 კმ), დარლინგი (1472 კმ), გოულბერი და ზოგიერთი სხვები.
ავსტრალიის ჩრდილოეთი და დასავლეთი სანაპიროების მდინარეები წყალმეჩხერია და შედარებით პატარებია. მათგან ყველაზე გრძელი — ფლინდერზი ჩაედინება კარპენტარიის ყურეში. ამ მდინარეებს აქვთ წვიმის კვება და მათი წყლის მოცულობა საკმაოდ იცვლება წელიწადის სხვადასხვა დროს.
მდინარეებს, რომელთა ჩამონადენი მიმართულია მატერიკის შიდა რაიონებში, ისეთების როგორებიცაა კუპერს-კრიკი (ბარკუ), დაიმანტინა და სხვები, არა აქვთ არა მარტო მუდმივი ჩამონადენი, არამედ მუდმივი, მკაფიოდ გამოხატული კალაპოტიც. ავსტრალიაში ასეთ დროებით მდინარეებს ეძახიან «კრიკებს» (creek). ისინი წყლით ივსებიან მხოლოდ ხანმოკლე თავსხმა წვიმების დროს. წვიმის შემდეგ მდინარის კალაპოტი უმალვე ხელახლა გადაიქცევა მშრალ ქვიშიან ხევად, რომელსაც ხშირად გამოკვეთილი მოხაზულობაც კი არ გააჩნია.
ავსტრალიის ტბების უმრავლესობა, როგორც მდინარეები, იკვებებიან წვიმის წყლებით. მათ არა აქვთ არც მუდმივი დონე, არც ჩამონადენი. ზაფხულში ტბები შრებიან და წარმოადგენენ მცირე სიღრმის დამარილებული ნიადაგის მქონე ღრმულებს. ფსკერზე მარილის ფენა ზოგჯერ აღწევს 1,5 მეტრს.
ავსტრალიის გარშემო მყოფ ზღვებში იჭერენ ზღვის ცხოველებს და თევზებს. ზღვის წყლებში ამრავლებენ საკვებ ხამანწკებს. თბილ სანაპირო წყლებში ჩრდილოეთით და ჩრდილო-აღმოსავლეთით მიმდინარეობს ზღვის ტრეპანგების, ნიანგების და მოლუსკების რეწვა. მათი ხელოვნური გამრავლების ძირითადი ცენტრი მდებარეობს კობერგის ნახევარკუნძულის რაიონში (არნემ-ლენდი). ზუსტად აქ, არაფურის ზღვის და ვან-დიმენის ყურის თბილ წყლებში, განხორციელდა სპეციალური ჩანასახის შექმნის პირველი ცდები. ამ ცდებს ატარებდა ავსტრალიის ერთ-ერთი კომპანია იაპონელი სპეციალისტების მონაწილეობით. დადგინდა, რომ ავსტრალიის ჩრდილოეთ სანაპიროს თბილ წყლებში გამრავლებული მოლუსკები იძლევიან უფრო მსხვილ მარგალიტს და გაცილებით უფრო მოკლე დროში, ვიდრე იაპონიის ნაპირებთან. დღეისათვის მოლუსკების გამრავლება ფართედ გავრცელდა ჩრდილოეთ და ნაწილობრივ ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროებზე.
კლიმატი
thumb|300px|ავსტრალიის კლიმატური რუკა ავსტრალიის კონტინენტი მდებარეობს სამხრეთი ნახევარსფეროს სამი ძირითადი თბილი კლიმატური სარტყლის ფარგლებში: სუბეკვატორული (ჩრდილოეთით), ტროპიკული (ცენტრალურ ნაწილში) და სუბტროპიკული (სამხრეთში). მხოლოდ კუნძულ ტასმანიის მცირე ნაწილი მდებარეობს ზომიერი სარტყლების ფარგლებში.
სუბეკვატორული სარტყელი
სუბეკვატორული სარტყელი, რომელიც დამახასიათებელია კონტინენტის ჩრდილოეთი და ჩრდილო-აღმოსავლეთი ნაწილისათვის, გამოირჩევა ტემპერატურის თანაბარი მიმდინარეობით (წლის განმავლობაში ჰაერის საშუალო ტემპერატურაა 23-24 °C) და ნალექების დიდი რაოდენობით (1000 მმ-დან 1500 მმ-მდე, ხოლო ზოგიერთ ადგილებში 2000 მმ-ზე მეტი.). ნალექებს აქ იწვევენ ნოტიო ჩრდილო-დასავლეთი მუსონები, და უმთავრესად ისინი მოდიან ზაფხულში. ზამთარში, წლის მშრალ პერიოდში, მხოლოდ ეპიზოდურად წვიმს. ამ დროს მატერიკის შიდა ნაწილიდან ქრის მშრალი, ცხელი ქარი, რომელიც ზოგჯერ წარმოშობს გვალვებს.
ტროპიკული სარტყელი
ტროპიკული სარტყელში ავსტრალიის კონტინენტზე ყალიბდება კლიმატის ორი ძირითადი ტიპი: ნოტიო ტროპიკული და მშრალი ტროპიკული. ნოტიო ტროპიკული კლიმატი დამახასიათებელია ავსტრალიის უკიდურეს აღმოსავლეთ ნაწილში, რომელიც შედის სამხრეთ-აღმოსავლეთის პასატური ქარების მოქმედების ზონაში. ამ ქარებს მატერიკზე მოაქვთ ტენით გაჟღენთილი ჰაერის მასები წყნარი ოკეანიდან. ამიტომ სანაპირო ვაკე ადგილების და დიდი წყალგამყოფი ქედის აღმოსავლეთის ფერდოების მთელი რაიონი კარგადაა დატენიანებული (საშუალოდ მოდის 1000 მმ-დან 1500 მმ-მდე ნალექი) და აქვს რბილი თბილი კლიმატი (სიდნეის ყველაზე თბილი თვის ტემპერატურა — 22-25 °C-ია, ხოლო ყველაზე ცივი — 11,5-13 °C). წყნარი ოკეანიდან მოტანილი ტენიანი ჰაერის მასები აღწევს დიდ წყალგამყოფ ქედს იქითაც, რომელიც გზაში კარგავს ტენის მნიშვნელოვან რაოდენობას, რის გამოც ნალექი მოდის მხოლოდ ქედის დასავლეთ ფერდოებზე და მთის წინა რაიონში.
ძირითადად ტროპიკულ და სუბტროპიკულ განედებზე განლაგებული, სადაც მზის რადიაცია საკმაოდ დიდია, ავსტრალიის მატერიკი ძლიერ ცხელდება. სანაპირო ზოლის სუსტი დაკლაკნილობისა და უკიდურესი ნაწილების ამოწევის გამო, რომლითაც გარშემორტყმულია მატერიკი, ზღვების ზემოქმედება სუსტად აისახება შიდა ნაწილებზე.
მატერიკის ცენტრალურ და დასავლეთი ნაწილებისთვის დამახასიათებელია ტროპიკული უდაბნოს კლიმატი. ზაფხულში (დეკემბერი — თებერვალი) აქ საშუალო ტემპერატურა მატულობს 30 °C-მდე, ხოლო ზოგჯერ უფრო მაღლა, ზამთარში კი (ივნისი — აგვისტო) ეცემა საშუალოდ 10—15 °C-მდე. ავსტრალიის ყველაზე უფრო ცხელი რაიონია — ჩრდილო-დასავლეთი, სადაც დიდ ქვიშიან უდაბნოში ტემპერატურა თითქმის მთელი ზაფხულის განმავლობაში დგას 35 °C დონეზე და უფრო მაღლაც. ზამთრის პერიოდში ის უმნიშვნელოდ ეცემა (დაახლოებით 20—25 °C-მდე). მატერიკის ცენტრში, ქალაქ ალის-სპრინგსის რაიონში, ზაფხულის პერიოდში დღის ტემპერატურა იწევს 45 °C-მდე, ხოლო ღამით ეცემა ნულამდე და უფრო ქვემოთაც (-4-6 °C).
ავსტრალიის ცენტრალურ და დასავლეთ ნაწილებში, ანუ მისი ტერიტორიის დაახლოებით ნახევარში, საშუალოდ მოდის 250—300 მმ ნალექი წელიწადში, ხოლო ეირის ტბის შემოგარენში — 200 მმ-ზე ნაკლები; მაგრამ ეს უმნიშვნელო ნალექებიც კი მოდის არათანაბრად. ზოგჯერ გადაბმულად რამდენიმე წლის განმავლობაში არ მოდის წვიმები, ხოლო ზოგჯერ ორ-სამ დღეში, ხანდახან კი რამდენიმე საათში მოდის მთელი წლის რაოდენობის ნალექი. წყლის ნაწილს სწრაფად და ღრმად შეიწოვს წყალგამტარი ნიადაგი და მიუღწევადია მცენარეულობისათვის, ხოლო ნაწილი ორთქლდება მზის ცხელი სხივების საშუალებით და ნიადაგის ზედა ფენა თითქმის მშრალი რჩება.
სუბტროპიკული სარტყელი
სუბტროპიკული სარტყელის ფარგლებში გამოიყოფა კლიმატის სამი ტიპი: ხმელთაშუაზღვის, სუბტროპიკული კონტინენტალური და ნოტიო სუბტროპიკული.
ხმელთაშუაზღვის კლიმატი დამახასიათებელია ავსტრალიის სამხრეთ-დასავლეთი ნაწილისათვის. როგორც დასახელებიდან ჩანს, მატერიკის ამ ნაწილის კლიმატი მსგავსია ევროპული ხმელთაშუაზღვისპირეთის ქვეყნების კლიმატთან (მაგალითად ესპანეთის და სამხრეთი საფრანგეთის. ზაფხული აქ ცხელია და როგორც წესი მშრალია, ხოლო ზამთარი თბილი და ნოტიო. ხასიათდება ტემპერატურის შედარებით უმნიშვნელო მერყეობით წელიწადის განმავლობაში (იანვარი — 23-27 °C, ივნისი — 12-14 °C) და ნალექების საკმაო რაოდენობით (500 მმ-დან 1000 მმ-მდე).
სუბტროპიკული კონტინენტალური კლიმატის ზონა მოიცავს სამხრეთ, რომელიც ახლო იმყოფება მატერიკის ნაწილ ავსტრალიის დიდ ყურესთან, მოიცავს ქალაქ ადელაიდას შემოგარენს და გადაჭიმულია შორს აღმოსავლეთისაკენ, შტატ ახალი სამხრეთი უელსის დასავლეთით. ამ კლიმატის ძირითადი მახასიათებლებია — ნალექების მცირე რაოდენობა და ტემპერატურის შედარებით მაღალი წლიური ცვალებადობა.
სუბტროპიკული ნოტიო კლიმატის ზონა თავის საზღვრებში მოიცავს ვიქტორიის მთელ შტატს და ახალი სამხრეთი უელსის შტატის სამხრეთ-დასავლეთ მთისწინა ნაწილს. მთლიანად მთელი ეს ზონა გამოირჩევა რბილი კლიმატით და ნალექების მნიშვნელოვანი რაოდენობით (500 მმ-დან 600 მმ-მდე), უპირველეს ყოვლისა სანაპირო რაიონებში (ნალექების შეღწევა კონტინენტის სიღრმეში მცირდება). ზაფხულში ტემპერატურა იწევს საშუალოდ 20-24 °C-მდე, მაგრამ ზამთარში საკმაოდ დაბლა ეშვება — 8-10 °C-მდე. მატერიკის ამ ნაწილის კლიმატი სასარგებლოა ხილის, სხვადასხვა ბოსტნეული კულტურების და საკვები ბალახის მოსაყვანად. თუმცა, მაღალი მოსავლის მოსაყვანად გამოიყენება სარწყავი სისტემები, რადგანაც ზაფხულის პერიოდში ტენი ნიადაგში არასაკმარის რაოდენობას შეიცავს. ამ რაიონებში ამრავლებენ რძის მომტან პირუტყვს და ცხვარს.
მატერიკის ბევრ რაიონში ცხელ კლიმატს და უმნიშვნელო და არათანაბარი ნალექების მოსვლას ის შედეგი მოაქვს, რომ მისი ტერიტორიის თითქმის 60 %-ს არა აქვს მდინარეული ჩამონადენი ოკეანეში და მხოლოდ აქვს დროებითი წყლის დინების კალაპოტის იშვიათი ქსელი. შეიძლება ითქვას, რომ არც ერთ სხვა მატერიკზე არ არის ასეთი სუსტად განვითარებული შიდა წყლების ქსელი, როგორც ავსტრალიაში.
მცენარეული სამყარო
რადგანაც ავსტრალიის მატერიკი, ცარცული სისტემის პერიოდის შუიდან დაწყებული, იმყოფებოდა დედამიწის სხვა ნაწილებისგან იზოლირებულ პირობებში, მისი მცენარეული სამყარო მეტად თავისებურია. 12 ათასი მაღალი სახეობის მცენარეებიდან 9 ათასზე მეტი — ენდემურია, ანუ იზრდება მხოლოდ ავსტრალიის კონტინენტზე. ენდემურებს შორის — ევკალიპტების და აკაციების ბევრი სახეობაა, ავსტრალიისთვის ყველაზე უფრო ტიპური მცენარეების ოჯახი. ამავდროულად აქ გვხვდება ისეთი მცენარეებიც, რომლებიც დამახასიათებელია სამხრეთ ამერიკაში (მაგალითად, ნოტოფაგუსი (Nothofágus)), სამხრეთ აფრიკაში (პროტეინების (Proteáceae) ოჯახის წარმომადგენლები) და მალაის არქიპელაგის კუნძულებზე (ფიკუსი, პანდანუსი და სხვა). ეს იმაზე მეტყველებს, რომ რამდენიმე მილიონი წლის წინ მატერიკებს შორის არსებობდა სახმელეთო კავშირი.
რადგანაც ავსტრალიის ტერიტორიის დიდი ნაწილის კლიმატი გამოირჩევა მკვეთრი სიმშრალით, მის ფლორაში ბატონობენ მშრალი კლიმატის მოყვარული მცენარეები: განსაკუთრებული მარცვლოვანნი, ევკალიპტები, ქოლგისებური აკაციები, სუკულენტები (succulentus) (ბოაბი (Adansonia gregorii) და სხვა). ამ ჯგუფს მიკუთვნებულ ხეებს აქვთ ძლიერი ფესვოვანი სისტემა, რომელიც 10-20, ხოლო ზოგჯერ 30 მეტრით ჩადის მიწაში, რისი მეშვეობითაც ისინი, როგორც ტუმბოები, იწოვენ ტენს მიწის დიდი სიღრმიდან. ასეთი ხეების ვიწრო და მშრალ ფოთლებს უფრო მეტად აქვთ არამბზინავი მონაცისფრო-მომწვანო ფერი. ზოგიერთი მათგანის ფოთლები მიმართულია მზისკენ, რაც ხელს უწყობს მათი ზედაპირიდან წყლის აორთქლების შემცირებას.
კონტინენტის უკიდურეს ჩრდილოეთში და ჩრდილო-დასავლეთში, სადაც ცხელა და თბილ ჩრდილო-დასავლეთის მუსონებს მოაქვთ ტენი, იზრდებიან ტროპიკული ტყეები. მერქნის შემადგენლობის მიხედვით ჭარბობენ გიგანტური ევკალიპტები, ფიკუსები, პალმები, ვიწრო გრძელფოთლიანი პანდანუსები და სხვა. ხეების ხშირი ფოთლები ქმნის თითქმის დაბურულ საფარს, რომელიც მთლიანად ჩრდილავს მიწას. ზოგ ადგილას პირდაპირ სანაპიროზე გვხვდება ბამბუკის ნარგავები. იმ ადგილებში, სადაც ნაპირი სწორია და ხავსიანია, განვითარებულია მანგროს ტყეები.
დიდი წყალგამყოფი ქედის აღმოსავლეთითი და სამხრეთ-აღმოსავლეთი ფერდოები, სადაც ბევრი ნალექი მოდის, დაფარულია ხშირი ტროპიკული და სუბტროპიკული მარადმწვანე ტყეებით. ამ ტყეებში უფრო მეტად, როგორც ყველგან ავსტრალიაში, ევკალიპტებია. ევკალიპტები ფასიანია სამრეწველო თვალსაზრისით. ამ ხეებს ტოლი არა ჰყავთ სიმაღლეში მყარი მერქნის ჯიშის ხეებს შორის; მათი ზოგიერთი სახეობა სიმაღლეში აღწევს 150 მეტრს და 10 მეტრს დიამეტრში. მერქნის ზრდა ევკალიპტების ტყეებში დიდია და ამიტომ ისინი საკმაოდ პროდუქტიულია. ტყეებში ბევრია ისეთი მერქნიანი Equisétum და გვიმრები, რომლებიც აღწევენ 10-20 მეტრ სიმაღლეს. თავის სიმაღლის ბოლოში მერქნიანი გვიმრები ატარებენ მსხვილ (სიგრძით 2 მეტრამდე) ბუმბულოვან ფოთლებს. თავისი მბზინავი და გამოკვეთილი სიმწვანით ისინი რამდენადმე ახალისებენ ფერმკრთალი ევკალიპტების ტყეების მოცისფრო-მომწვანო პეიზაჟს. მაღალ მთებში შეინიშნება ფიჭვი-დამარას და წიფელის ნარევი.
ამ ტყეებში ბუჩქოვანი და ბალახოვანი საფარი მრავალფეროვანია და ხშირია. ამ ტყეების დაბალი სინოტივის ვარიანტებში მეორე იარუსი ქმნის ბალახოვან ხეებს.
პირველმა კოლონისტებმა მატერიკზე ვერ აღმოაჩინეს ევროპისთვის დამახასიათებელი მცენარეების სახეობები. შემდგომში ავსტრალიაში შეიტანეს ევროპული და სხვა სახეობების ხეები, ბუჩქები და ბალახი. აქ კარგად მოერგო ვაზი, ბამბა, მარცვლეული (ხორბალი, ქერი, შვრია, ბრინჯი, სიმინდი და სხვა), ბოსტნეული კულტურები, ბევრი ხილის ხე და ასე შემდეგ.
ცხოველთა სამყარო
ავსტრალიის ფაუნა მოიცავს დაახლოებით 200 000 სახეობის ცხოველებს, რომელთა შორის დიდი რაოდენობა უნიკალურია. ძუძუმწოვრების 83 %, ქვეწარმავლების 89 %, თევზების და მწერების 90 % და ამფიბიების 93 % ავსტრალიისთვის ენდემურია.
ავსტრალიის ცხოველთა ნაირსახეობები მცირეა: სულ ცნობილია ძუძუმწოვრების 379 სახეობა, ფრინველების — 800, ქვეწარმავლების — 950 და ამფიბიების — 216 სახეობა, რომლებიც ცხოვრობენ ამ კონტინენტზე და მის ირგვლივ მყოფ კუნძულებზე.
ძუძუმწოვრები
ავსტრალია და მისი გარშემო წყლები მოიცავს ძუძუმწოვრების 379 სახეობას, მათ შორის 159 ჩანთოსანს, 76 ხელფრთიანს, 69 მღრღნელს (5 შემოყვანილი), 44 ვეშაპისნაირს, 10 ფარფლფეხიანს, 3 პლაცენტალურ ხმელეთის მტაცებელს (2 თანამედროვე და 1 სუბრეცენტულ ინტროდუცენტი), 13 შემოყვანილ ჩლიქოსანს, 2 შემოყვანილ ოთხმჭრელიანს და 1 დუგონისნაირს. (სისტემატიკა და ნომენკლატურა Van Dyck and Strahan-ის მიხედვით . სახეობების ჩამონათვალი Menkhorst and Knight-ის მიხედვით Gardner and Groves-ის დამატებებით ).
ავსტრალიის ძუძუმწოვრების 83 % სხვაგან არსად არ გვხვდება და ისინი მხოლოდ ადგილობრივი ენდემებია. მატერიკისთვის ენდემური რამდენიმე გვარი და ოჯახია.
ქვეწარმავლები
ავსტრალიის ფაუნაში ბინადრობს 950 სახეობაზე მეტი ქვეწარმავალი
ამფიბიები
ავსტრალიის ტერიტორიაზე არ არსებობენ კუდიანი და უფეხო ამფიბიები. მატერიკზე ბინადრობს ავსტრალიური სახეობის 216 უკუდო ამფიბიების ოჯახი და ერთი შემოყვანილი — აგა.
ფრინველები
ავსტრალიის ფრინველთა ფაუნა მოიცავს 800-მდე სახეობას.
ამ ზოოგეოგრაფიული რეგიონის ფრინველთა დაახლოებით 350 სახეობა ენდემურია (ემუ, კუდქნარა), ახალი გვინეის, ახალი კალედონიის (კაგუ) და ახალი ზელანდიის (კივი) ჩათვლით.
მწერები
ავსტრალიის ცხოველთა 200 000 სახეობიდან თითქმის 96 % მოდის უხერხემლოებზე და 90 % მწერებზე და მოლუსკებზე.
ავსტრალიაში ტკიპების ფაუნა მოიცავს 2700 სახეობას 240 ოჯახიდან (რიგების მიხედვით: Astigmata — 330 სახეობა, Oribatida — 330 სახეობა, Prostigmata — 1270 სახეობა, Ixodida — 80 სახეობა, Holothyrida — 3 სახეობა, Mesostigmata — 675 სახეობა). ყველაზე დიდი ოჯახები: Atopomelidae (98 სახეობა), Steganacaridae (63 სახეობა), Eriophyidae (49 სახეობა), Trombiculidae (114 სახეობა), აბლაბუდატკიპასებრნი (54 სახეობა), Frythraeidae (102 სახეობა), იქსოდისებრი ტკიპები (68 სახეობა), Laelapidae (147 სახეობა), Phytoseiidae (109 სახეობა) და Rhinonyssidae (90 სახეობა).
ავსტრალია ცნობილია ობობების მრავალრიცხოვანი ენდემებით.
თევზები
ავსტრალიის და მისი შემოგარენის წყლებში 4400-ზე მეტი სახეობის თევზია აღმოჩენილი, მათგან 90 % ენდემურია. მაგრამ მხოლოდ 170 სახეობაა მტკნარი წყლის.
ავსტრალია ევროპელების მოსვლამდე (1606 წლამდე)
ავსტრალიელი აბორიგენების წინაპრები ავსტრალიაში გამოჩნდნენ 40—60 ათასი წლის წინ (სხვა მონაცემებით — დაახლოებით 70 ათასი წლის წინ). ადამიანები ავსტრალიაში მოვიდნენ ზღვით მაშინ, როდესაც ახალი გვინეა და ტასმანია იყო კონტინენტის ნაწილი, რის გამოც ისინი ითვლებიან ყველაზე ადრეულ ზღვის მოგზაურებად მსოფლიოში. კონტინენტის ადამიანებით დასახლება დაიწყო 42—48 ათასი წლის წინ.
ყველაზე ადრეული ადამიანის ნაშთები ნაპოვნია მუნგოს ტბაზე, დამშრალ ტბაზე ახალი სამხრეთი უელსის შტატის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. ეს ნაშთები მსოფლიოში ნაპოვნი კრემაციის ერთ-ერთი უძველესია ნიმუშია, რაც ამტკიცებს ავსტრალიის აბორიგენებს შორის რელიგიური რიტუალების ადრეულ არსებობაზე.
აბორიგენთა ხელოვნება ითვლება მსოფლიოს მიმდინარე ხელოვნების ტრადიციებში უძველესად. მისი ასაკი შეფასებულია 30 000 წლით და ის გვხვდება ავსტრალიის მთელ ტერიტორიაზე (კერძოდ, ულურუზე და კაკადუს ეროვნულ პარკში). ასაკისა და უამრავი ნახატებიდან გამომდინარე, კლდეზე ხატვის ხელოვნება ავსტრალიაში დაკავშირებულია ლასკოს და ალტამირის მღვიმეებთან ევროპაში.
ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 10—12 ათასი წლის წინა პერიოდში ტასმანია იზოლირდება მატერიკიდან და ზოგიერთმა ქვის ტექნოლოგიამ ვერ მიაღწია ტასმანიელ აბორიგენებამდე (მაგალითად, ბუმერანგის გამოყენება). ავსტრალიის უძველესი ისტორიის პერიოდში სამხრეთ-აღმოსავლეთ ავსტრალიაში ხშირად ხდებოდა ვულკანების ამოფრქვევა. ამ რეგიონში, კონდაჰის ტბაზე, ვიქტორიას შტატში, ნაპოვნია ნახევრადმუდმივი დასახლება საკვების დიდი მარაგით. საუკუნეების განმავლობაში მაკასარები ვაჭრობდნენ ავსტრალიელ აბორიგენებთან, კერძოდ იოლნგუს ხალხთან არნემ-ლენდის ჩრდილო-აღმოსავლეთში.
ავსტრალიის სანაპირო ზოლის გამოკვლევა (1606—1788 წლები)
[[ფაილი:Australia discoveries by Europeans before 1813 en.png|thumb|right|300px|ავსტრალიის გამოკვლევა ევროპელი მეზღვაურების მიერ (1812 წლამდე)
{{legend|#000000|1606 — ვილემ იანსზონი}} {{legend|#ff9955|1606 — ლუის ვაეს დე ტორესი}} {{legend|#39842c|1616 — დერკ ჰარტოგი}} {{legend|#ffd42a|1619 — ფრედერიკ დე ჰაუტმანი}} {{legend|#835b38|1644 — აბელ ტასმანი}} {{legend|#516778|1696 — ვილემ დე ვლამინკი}} {{legend|#000080|1699 — უილიამ დამპირი}} {{legend|#8000ff|1770 — ჯეიმზ კუკი}} {{legend|#0055d4|1797—1799 — ჯორჯ ბასი}} {{legend|#ff0000|1801—1803 — მეტიუ ფლინდერსი}}]] ზოგიერთი ავტორები ცდილობდნენ დაემტკიცებინათ, რომ ევროპელები ესტუმრნენ ავსტრალიას ჯერ კიდევ XVI საუკუნეში. კენეტ მაკინტაირი და სხვა ისტორიკოსები ამტკიცებდნენ, რომ პორტუგალიელებმა საიდუმლოდ აღმოაჩინეს ავსტრალია XVI საუკუნის 20-იან წლებში. მათ მიერ დიეპის რუკებზე არსებული «ჟავ-ლა-გრანდის» (Jave La Grande) წარწერები ხშირად აღიქმებოდა, როგორც «პორტუგალიური აღმოჩენის» მტკიცებულება. მიუხედავად ამისა, დიეპის რუკები ასახავენ იმ ეპოქის გეოგრაფიული ცოდნის დაუმთავრებელ მდგომარეობას, როგორც ფაქტიურის, ისევე თეორიულის. თუმცა XVII საუკუნემდე ევროპელთა ვიზიტების თეორიები ჯერ კიდევ ბევრ ინტერესს იწვევს ავსტრალიაში და სხვა ქვეყნებში, ისინი, როგორც წესი, ითვლება საკამათოდ და საკმარისად არ არის დამტკიცებული.
ავსტრალიის აღმოჩენა მოხდა 1606 წელს, როდესაც გემ დაიფკენით მცურავი ვილემ იანსზონი გადავიდა ავსტრალიის სანაპიროზე, დაარქვა მას ახალი ჰოლანდია და გამოაცხადა ჰოლანდიის სამფლობელოდ (ჰოლანდიელების მიერ ავსტრალია არასოდეს არ ათვისებულა). იმავე წელს პედრო ფერნანდეს კიროსის ესპანური ექსპედიცია გადავიდა ახალი ჰებრიდების არქიპელაგზე და, ჩათვალა, რომ ეს — სამხრეთი კონტინენტია, მას დაარქვა წმინდა სულის სამხრეთის მიწა (Austrialis del Espiritu Santo). მოგვიანებით, ამავე წელს კიროსის მოადგილემ ლუის ვაეს დე ტორესმა გაცურა ტორესის სრუტეში და, ალბათ, დაინახა ავსტრალიის ჩრდილოეთი ნაპირი.
thumb|left|ახალი ჰოლანდიის რუკა, დათარიღებულია 1644 წლით. 1642 წელს ჰოლანდიელმა აბელ ტასმანმა მოგზაურობისას აღმოაჩინა ვან-დიმენის მიწა (შემდგომში მას სახელად ტასმანია დაერქვა) და ახალი ზელანდია, რითაც მნიშვნელოვანი წილი შეიტანა ავსტრალიის გამოკვლევაში. 1644 წელს მან გაცურა ავსტრალიის აღმოსავლეთი სანაპიროს გვერდით ახალი გვინეის სამხრეთ სანაპიროსკენ, როდესაც ასრულებდა თავის მეორე მოგზაურობას. მან გამოტოვა ტორესის სრუტე ახალ გვინეასა და ავსტრალიას შორის და ცურვა გააგრძელა დასავლეთისკენ, ავსტრალიის სანაპიროს გასწვრივ და საბოლოო ჯამში, მის მიერ, რუკებზე გამოისახა ავსტრალიის დასავლეთი სანაპირო.
XVII საუკუნის 50-იანი წლებისთვის, ჰოლანდიელი ზღვაოსნების მეშვეობით, ავსტრალიის გარშემოწირულობა რუკებზე საკმაოდ მკაფიოდ იყო გამოხაზული.
ჰოლანდიური გამოკვლევების გარდა ავსტრალიის დასავლეთი სანაპირო რჩებოდა გამოუკვლევი ჯეიმზ კუკის პირველ გაცურვამდე. მსჯავრდებულებისათვის სამხრეთ ოკეანეში ან Terra Australis-ში კოლონიის დაფუძნების საწყისი იდეა წამოაყენა ჯონ კალანდერმა.
1769 წელს ლეიტენანტი ჯეიმზ კუკი, რომელიც გემ ინდევორს (HMS Endeavour) მეთაურობდა, მოგზაურობდა ტაიტიზე, რომ დაენახა ვენერას ტრანზიტი. კუკი ასევე ასრულებდა საადმირალოს საიდუმლო ინსტრუქციებს სამხრეთი კონტინენტის მოძიების თაობაზე.
1770 წლის 19 აპრილს გემ ინდევორის ეკიპაჟმა დაინახა ავსტრალიის აღმოსავლეთი სანაპირო და ათი დღის შემდეგ გადავიდა ბოტანის უბეში. კუკმა გამოიკვლია აღმოსავლეთის სანაპირო, ხოლო შემდეგ, გემის ნატურალისტ ჯოზეფ ბენქსთან ერთად, შეატყობინა ბოტანის უბეში კოლონიის დაარსებისთვის საუკეთესო სიტუაციაზე.
დიდ ბრიტანეთზე დამოკიდებულება (1788—1901 წლები)
კონტინენტზე პირველი ბრიტანული კოლონია, ახალ სამხრეთ უელსში, დაარსდა 1788 წლის 26 იანვარს, როდესაც სამეფო ფლოტის ადმირალმა არტურ ფილიპმა მიიყვანა პირველი ფლოტი პორტ-ჯექსონში. ეს დღე შემდგომში გახდა ეროვნული დღესასწაული — ავსტრალიის დღე. ვან-დიმენის მიწა (თანამედროვე ტასმანია) ადამიანებით დასახლდა 1803 წელს და 1825 წელს მიიღო ცალკე კოლონიის სტატუსი. გაერთიანებულმა სამეფომ ავსტრალიის დასავლეთი ნაწილი ფორმალურად გამოაცხადა თავის საკუთრებად 1828 წელს, რის შემდეგაც დაიწყო მთელი კონტინენტის დაკავება.
დროთა განმავლობაში ახალი სამხრეთ უელსის ნაწილებისგან შეიქმნა ცალკეული კოლონიები: სამხრეთი ავსტრალია 1836 წელს, ვიქტორიას შტატი 1851 წელს და კუინზლენდი — 1859 წელს. ჩრდილოეთი ტერიტორია დაარსდა 1911 წელს სამხრეთ ავსტრალიისგან ტერიტორიის ნაწილის გამოყოფის მეშვეობით. სამხრეთი ავსტრალია, ვიქტორია და დასავლეთი ავსტრალია დაარსდნენ, როგორც ეგრეთ წოდებული «თავისუფალი კოლონიები», ანუ იქ არასდროს არ შეჰყავდათ პატიმრები, მაგრამ უკანასკნელ ორ კოლონიაში მალე ასევე დაიწყეს მათი შეყვანა. ახალი სამხრეთი უელსის მოსახლეობის უარის თქმამ პატიმრების მიღებაზე მოიტანა ამ კოლონიაში მათი შეყვანის შეწყვეტა; პატიმრებით უკანასკნელი გემი აქ მოვიდა 1848 წელს.
მკვიდრი აბორიგენი მოსახლეობის რაოდენობა, ავსტრალიის ევროპელებით დასახლებამდე შეადგენდა 750 000-დან 1 000 000-მდე ადამიანს, მკვეთრად შემცირდა 150 წელიწადში ევროპელებით პირველი დასახლებების შემდეგ, ძირითადად ინფექციური დაავადებების გამო, რომლებიც ევროპელებმა შემოიტანეს. «წართმეული თაობის» (Stolen Generations) პროგრამა (ავსტრალიელი აბორიგენების მშობლებისთვის ბავშვების წართმევა) დღეისათვის ბევრი ისტორიკოსის აზრით ითვლება მკვიდრი მოსახლეობის გენოციდად, ავსტრალიელი აბორიგენების რაოდენობის შემცირების შესაძლო ხელშემწყობად. აბორიგენების ისტორიის ასეთ ინტერპრეტაციას ეკამათება ბევრი კონსერვატორი, როგორიცაა ყოფილი ავსტრალიის პრემიერ-მინისტრი ჯონ ჰოვარდი, და ისინი თვლიან მას გადაჭარბებულად ან შეთხზულად პოლიტიკური ან იდეოლოგიური მიზეზების გამო. ავსტრალიაში «წართმეული თაობის» ირგვლივ დებატებმა სახელად მიიღო — «ისტორიული ომები». ფედერალურმა მთავრობამ მიიღო უფლება მიეღო კანონები აბორიგენებთან მიმართებაში 1967 წელს ჩატარებული ავსტრალიის რეფერენდუმის შემდეგ. აბორიგენების უფლებები მიწაზე (Native title in Australia) არ იყო აღიარებული 1992 წლამდე, როდესაც ავსტრალიის უმაღლესმა სასამართლომ მაბო კუინზლენდის წინააღმდეგ (2) (Mabo v Queensland (No 2)) საქმის განხილვისას გააუქმა ავსტრალიის აღქმა, როგორც terra nullius («მიწა, რომელიც არავის არ ეკუთვნის»), რომელიც არსებობდა ევროპელებით დასახლებამდე.
XIX საუკუნის 50-იანი წლების დასაწყისში ავსტრალიაში დაიწყო ოქროს ციებ-ცხელება. შემდგომ, 1854 წელს მოხდა იურიკის ამბოხი (Eureka Rebellion) სამთო წარმოებაში სამუშაოების ლიცენზიისათვის ფულის აკრეფის წინააღმდეგ, რომელიც იყო სამოქალაქო დაუმორჩილებლობის ერთ-ერთი პირველი გამოხატულება. 1855 და 1890 წლებს შორის ექვსმა კოლონიამ ინდივიდუალურად მიიღო პასუხისმგებელი მთავრობა (Responsible government), რომლებიც მართავდნენ კოლონიის საქმეთა დიდ ნაწილს, ამასთან ისინი რჩებოდნენ ბრიტანეთის იმპერიის შემადგენლობაში. ბრიტანეთის იმპერიის კოლონიების საქმეთა სამინისტრომ ლონდონში შეინარჩუნა საკუთარი კონტროლი ზოგიერთ საკითხებზე, კერძოდ საგარეო საქმეებზე, обороной და საერთაშორისო ნაოსნობაზე.
ფედერაცია (1901 წელი — დღევანდელი დღე)
1901 წლის 1 იანვარს ათწლიანი დაგეგმის, კონსულტაციების და ხმის მიცემის გზით დაარსდა ავსტრალიის ფედერაცია — ავსტრალიის კავშირი. 1907 წელს კავშირმა მიიღო ბრიტანეთის იმპერიის დომინიონის სტატუსი. დედაქალაქის ფედერალური ტერიტორია (მოგვიანებით შეიცვალა ფედერალურ ტერიტორიად) შეიქმნა 1911 წელს, როგორც ფედერაციის მომავალი დედაქალაქის ადგილი, სახელად კანბერა. ავსტრალიის კავშირის შექმნის თარიღიდან 1927 წლის ჩათვლით — კანბერის მშენებლობის დამთავრებამდე დედაქალაქის ფუნქციას ასრულებდა მელბურნი. 1911 წელს სამხრეთ ავსტრალიის შტატის ჩრდილოეთი ტერიტორიებისგან შეიქმნა ჩრდილოეთი ტერიტორია. 1914 წელს ავსტრალიამ საკუთარი ნებით მიიღო მონაწილეობა პირველ მსოფლიო ომში ბრიტანეთის იმპერიის მხარეზე. ომის დროს ავსტრალიელებმა მონაწილეობა მიიღეს ბევრ დიდ ბრძოლებში დასავლეთის ფრონტზე. დაახლოებით 416 ათასი ავსტრალიელიდან, რომლებმაც ომში მიიღეს მონაწილეობა, დაახლოებით 60 ათასი დაიღუპა, ხოლო 152 ათასი — დაიჭრა. ბევრი ავსტრალიელი ავსტრალიურ-ახალზელანდიური საჯარისო კორპუსის დარდანელის ოპერაციის დროს გალიპოლისთან წაგებას თვლის, როგორც ერის დაბადების მომენტს, მის პირველ დიდ სამხედრო მოქმედებად. ანალოგიურ მოვლენად ითვლება კოკოდუსათვის ბრძოლა 1942 წელს.
ვესტმინსტერის სტატუტის შესაბამისად ერთადერთ კონსტიტუციურ კავშირად ავსტრალიასა და დიდ ბრიტანეთს შორის დარჩა სახელმწიფოს საერთო მეთაური — ბრიტანეთის მონარქი. ავსტრალიამ იგი მიიღო 1942 წელს, მაგრამ მიღების თარიღი ოფიციალურად იქნა ჩანიშნული 1939 წელს იმისათვის, რომ დაემტკიცებინა კანონმდებლობის საფუძვლიანობა, რომელიც ავსტრალიის პარლამენტმა მიიღო მეორე მსოფლიო ომის დროს. 1942 წელს აზიაში დიდი ბრიტანეთის დამარცხების შედეგად გამოწვეული შოკი და იაპონიის შემოჭრის საფრთხე გახდა ავსტრალიის და ამერიკის შეერთებული შტატების დაახლოების საფუძველი. 1951 წლიდან, ავსტრალიის, ახალი ზელანდიისა და აშშ-ის დაცვის ხელშეკრულების პირობებით, ავსტრალია ხდება აშშ-ის ფორმალური სამხედრო მოკავშირე.
მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ავსტრალიაში დაიწყო ევროპიდან იმიგრაციის ხელშეწყობა. XX საუკუნის 70-იანი წლებიდან, «თეთრი ავსტრალიის» პოლიტიკის გაუქმების შემდეგ, გაიზარდა აზიიდან იმიგრაციის დონე. შედეგად შეიცვალა ავსტრალიის დემოგრაფიული მონაცემები, კულტურა და ავსტრალიელების თვითშეფასება (მთლიანად ერის შეფასება). 1986 წელს, ავსტრალიის აქტის მიღების შედეგად, რისი საშუალებითაც გაუქმდა დიდი ბრიტანეთის პარლამენტის უპირატესობა ავსტრალიის ცალკეული შტატების პარლამენტებზე და ასევე დიდი ბრიტანეთის სასამართლოს უპირატესობა, საბოლოოდ გაუქმდა კავშირი ავსტრალიასა და დიდ ბრიტანეთს შორის.
1999 წლის ავსტრალიის რეფერენდუმის დროს ავსტრალიელთა 55 პროცენტმა უარყო პროექტი ავსტრალიის რესპუბლიკად გარდაქმნის თაობაზე. 1972 წელს გოფ უიტლემის არჩევის დროიდან დღევანდელ დღემდე ავსტრალიის საგარეო პოლიტიკაში დაიწყო კავშირების განვითარება წყნარი ოკეანის რეგიონის სხვა ქვეყნებთან, ამასთან ინარჩუნებდა მჭიდრო კავშირებს ტრადიციულ მოკავშირეებთან და ავსტრალიის სავაჭრო პარტნიორებთან.
მოსახლეობა
ავსტრალიის მოსახლეობა შეადგენს 21 507 719 ადამიანს (2011 წლის აღწერა).
XVIII ბოლომდე ავსტრალიის მოსახლეობას შეადგენდა 40—50 ათასი წლის წინ მოსული ავსტრალიელი აბორიგენები, ტორესის სრუტის კუნძულების აბორიგენები და ტასმანიელი აბორიგენები (ამ სამ ჯგუფს შორის არსებობს კულტურული და აღნაგობრივი განსხვავებებიც).
ავსტრალიის მოსახლეობის უმრავლესობა — XIX და XX საუკუნეების იმიგრანტების შთამომავლებია, ამასთან ამ იმიგრანტების უმრავლესობა აქ მოვიდა დიდი ბრიტანეთიდან და ირლანდიიდან. ავსტრალიის ბრიტანეთის კუნძულებიდან ჩამოსულებით დასახლება დაიწყო 1788 წელს, როდესაც ავსტრალიის აღმოსავლეთ ნაპირზე გადმოვიდა გადასახლებულთა პირველი პარტია და დაარსდა პირველი ინგლისური დასახლება პორტ-ჯექსონი (მომავალი სიდნეი). ინგლისიდან ნებაყოფლობითმა იმიგრაციამ მიიღო მნიშვნელოვანი ზომები მხოლოდ 1820-იან წლებში, როდესაც ავსტრალიაში დაიწყო სწრაფი განვითარება მეცხვარეობამ. ავსტრალიაში ოქროს აღმოჩენის შემდეგ აქ ინგლისიდან და ნაწილობრივ სხვა ქვეყნებიდან მოვიდა იმიგრანტების საკმაო რაოდენობა. უკანასკნელი 10 წლის (1851—1861 წლები) განმავლობაში ავსტრალიის მოსახლეობა თითქმის სამჯერ გაიზარდა და 1 მილიონ ადამიანს გადააჭარბა.
1838 წლიდან 1900 წლის ჩათვლით პერიოდში ავსტრალიაში ჩავიდა 18 ათასზე მეტი გერმანელი, რომლებიც ძირითადად დასახლდნენ ქვეყნის სამხრეთში; 1890 წლისთვის გერმანელები კონტინენტზე წარმოადგენდნენ მოსახლეობის რაოდენობით მეორე ეთნიკურ ჯგუფს. მათ შორის იყვნენ დევნილი ლუთერანები, ეკონომიკური და პოლიტიკური დევნილები — მაგალითად, ისინი, ვინც დატოვა გერმანია 1848 წლის რევოლუციური მოვლენების შემდეგ.
1901 წელს ავსტრალიური კოლონიები გაერთიანდნენ ფედერაციულ სახელმწიფოდ. ავსტრალიური ერის კონსოლიდაცია დაჩქარდა XX საუკუნის პირველ ათწლეულში, როდესაც საბოლოოდ გამყარდა ავსტრალიის საერთოეროვნული ეკონომიკა.
მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ პერიოდში ავსტრალიის მოსახლეობა ორჯერ გაიზარდა (პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ — ოთხჯერ) იმიგრაციის სტიმულირების ამბიციური პროგრამის განხორციელების გამო. 2001 წელს ავსტრალიის მოსახლეობის 27,4 % შეადგენდა უცხოეთში დაბადებულ ადამიანებს. მათ შორის ყველაზე დიდი ჯგუფებია ბრიტანელები და ირლანდიელები, ახალზელანდიელები, იტალიელები, ბერძნები, ნიდერლანდელები, გერმანელები, იუგოსლაველები, ვიეტნამელები და ჩინელები.
ფედერალური ტერიტორია ავსტრალიის კავშირის შემადგენლობაში ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული სუბიექტია — მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 151,49 ად./კმ²-ზე.
ქრისტიანობას ავსტრალიაში ყველაზე უფრო მეტი მიმდევარი ჰყავს. 2006 წლის აღწერის მონაცემებით, რაოდენობით ყველაზე უფრო დიდი რელიგიური მიმდინარეობაა კათოლიციზმი, რომელსაც ეკუთვნის მოსახლეობის 25,8 %. შემდეგი დიდი კონფესიაა ანგლიკანიზმი, რომელსაც ეკუთვნის მოსახლეობის 18,7 %. სხვა ქრისტიანული კონფესიების წევრები შეადგენენ მოსახლეობის 19,4 %-ს.
ავსტრალიის რელიგიურ უმცირესობას ასევე შეადგენენ ბუდისტები (მოსახლეობის 2,1 %), მუსულმანები (1,7 %), ინდუსები (0,7 %) და იუდეველები (0,4 %). მოსახლეობის 2 %-მა განაცხადა, რომ ისინი სხვა რელიგიის წარმომადგენლები არიან, როგორებიცაა სიქიზმი და ავსტრალიელ აბორიგენთა რელიგია, ასევე 18,7 %-მა განაცხადა, რომ ისინი არც ერთ რელიგიას არ მიეკუთვნებიან, 11,2 %-მა კი თავი შეიკავა.
ავსტრალიის კონსტიტუცია უკრძალავს მთავრობას გამოაცხადოს სახელმწიფო რელიგია და ჩაერიოს რელიგიური აღმსარებლობის საკითხებში, მაგრამ, ცალკეული შტატები თავისუფლები არიან საკუთარი კონსტიტუციის შეცვლის საკითხებში და შეუძლიათ გავლენა იქონიონ რელიგიურ ცხოვრებაში, თუმცა ასეთი პრეცენდენტები ჯერ არ ყოფილა. ურთიერთობა კავშირის მთავრობებსა და რელიგიებს შორის უფრო თავისუფალია, ვიდრე აშშ-ში. მთავრობებთან მუშაობენ რელიგიური ორგანიზაციები, რომლებიც უზრუნველყოფენ განათლებას, ჯანდაცვას და სხვა სოციალურ მომსახურებას.
ოფიციალური ენა — ინგლისურია (დიალექტი, ცნობილი როგორც ავსტრალიური ინგლისური). თუმცა ავსტრალიაში არსებობს ინგლისური ენის საკუთარი დიალექტი, რომელსაც არაოფიციალურად ჰქვია «სტრაინი» (strine, სიტყვა «Australian»-ის ავსტრალიური წარმოთქმის შედეგად).
წერითი ავსტრალიური ინგლისური ძირითადად ემორჩილება ბრიტანული ინგლისურის წესებს (მაგალითად, სიტყვების ბოლოს გამოიყენება -our (colour), -re (centre), -ise (modernise), და ასე შემდეგ).
წინადადებების წარმოთქმა ამერიკული ინგლისური ენით მაინც აღწევს ავსტრალიის მოსახლეობაში პოპულარული ტელეპროგრამების საშუალებით, რომლის ტრანსლირებასაც CNN ახორციელებს (მაგალითად, ახალგაზრდობაში პოპულარული სერიალი «სიმფსონები»). ახალგაზრდობა ბაძავს პოპულარული ტელეგმირების წარმოთქმის სტილს.
ეკონომიკა
ავსტრალიის ეკონომიკა ერთ-ერთი მსხვილი ეკონომიკური სისტემაა მსოფლიოში მთლიანი შიდა პროდუქტით (მშპ) 1,57 ტრილიონი აშშ დოლარით. ავსტრალიის ჯამური სიმდიდრე შეადგენს 6,4 ტრილიონ დოლარს. 2012 წელს, ავსტრალიას ეკავა 12-ე ადგილი ყველაზე მსხვილი ეროვნული ეკონომიკების სიაში ნომინალური მშპ-ს მიხედვით და 18-ე ადგილი მშპ-ს (მსყიდველობითი უნარის პარიტეტი (მუპ)) მიხედვით. ავსტრალიის ეკონომიკის წილი შეადგენს მსოფლიო ეკონომიკის დაახლოებით 1,7 %-ს. ავსტრალიას უკავია 19-ე ადგილი მსოფლიოში ერთდროულად იმპორტში და ექსპორტში. ავსტრალიის სარეზერვო ბანკი კვარტალში ერთხელ აქვეყნებს ეკონომიკური პროგნოზების უმრავლესობის პუბლიკაციებს.
ავსტრალიის ეკონომიკაში ჭარბობს მომსახურების სექტორი, რომელიც მოიცავს მშპ-ს დაახლოებით 68 %-ს. სამთომომპოვებელი სექტორი შეადგენს მშპ-ს 10 %-ს; ეკონომიკის სექტორები, რომლებიც დაკავშირებულია სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვებასთან შეადგენს მშპ-ს 9 %-ს – ჯამურად სამთომომპოვებელი სექტორი შეადგენს მშპ-ს 19 %-ს. ეკონომიკური ზრდა საკმაოდაა დამოკიდებული სამთომომპოვებელ და სასოფლო სამეურნეო სექტორებზე, რომელთა პროდუქტები უპირველეს ყოვლისა ექსპორტირდება აღმოსავლეთი აზიის ბაზრებზე.
ავსტრალიის საფონდო ბირჟა (Australian Securities Exchange) სიდნეიში — ავსტრალიის და წყნარი ოკეანის სამხრეთი ნაწილის ყველაზე დიდი საფონდო ბირჟაა, რომელსაც უკავია 9-ე ადგილი მსოფლიოში საბაზრო კაპიტალიზაციის მიხედვით და შეადგენს 1,4 ტრილიონ დოლარს. ავსტრალია სამშობლოა მსოფლიოს მთელი რიგი მსხვილი კომპანიებისა, ისეთების როგორებიცაა: BHP Billiton, National Australia Bank, Commonwealth Bank, Rio Tinto, ANZ, Westpac, Telstra, Macquarie Group, Woolworths Limited და AMP Limited — ავსტრალიაში 10 მსხვილი კომპანია. ავსტრალიური დოლარი — ავსტრალიის კავშირის და მისი ტერიტორიების ვალუტაა, შობის კუნძულის, ქოქოსის კუნძულების და ნორფოლკის ჩათვლით. ეს ასევე რამდენიმე წყნარი ოკეანის დამოუკიდებელი სახელმწიფოს ოფიციალური ვალუტაა: კირიბატი, ნაურუ და ტუვალუ.
ავსტრალია აზია-წყნარი ოკეანის ეკონომიკური თანამშრომლობის, G20-ის, ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაციის და მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციის წევრია. ქვეყანამ ასევე ხელი მოაწერა შეთანხმებებს თავისუფალ ვაჭრობაზე სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნების ასოციაციასთან, ჩილესთან, ახალ ზელანდიასთან და აშშთან. ავსტრალიასა და ახალ ზელანდიას შორის 1983 წელს მიღებულმა ეკონომიკური კავშირების გაუმჯობესების შესახებ სავაჭრო შეთანხმებებმა, რომელიც ეხება იმპორტ-ექსპორტის ოპერაციებზე შეზღუდვის თანდათანობით მოხსნას, შეძლო მნიშვნელოვნად დახმარებოდა ახალი ზელანდიის ეკონომიკასთან ინტეგრაციაში და 2011 წელს მიღებული იქნა ერთიანი ავსტრალაზიური ეკონომიკური ბაზრის ჩამოყალიბების გეგმა 2015 წლისთვის.
საერთო მონაცემები
ავსტრალიის მშპ ერთ სულ მოსახლეზე მაღალია ვიდრე დიდ ბრიტანეთში, გერმანიაში და საფრანგეთში ვალუტის მსყიდველობითი უნარის პარიტეტის (მუპ) მიხედვით. ავსტრალიის მშპ ერთ სულ მოსახლეზე (მუპ) იმყოფება მეხუთე ადგილზე მსოფლიოში (საერთაშორისო სავალუტო ფონდი 2011). ქვეყანას მიენიჭა მეორე ადგილი 2011 წელს გაერთიანებული ერების ორგანიზაციაში გამოქვეყნებული ადამიანის განვითარების ინდექსის მიხედვით და 2005 წელს მეექვსე ადგილი ჟურნალ The Economist-ში გამოქვეყნებული ცხოვრების ხარისხის მსოფლიო ინდექსის მიხედვით. ავსტრალიის კრედიტუნარიანობის შეფასება — "AAA" მაღალია ვიდრე აშშ-ში.
მსოფლიო ჯამური სიმდიდრის შესახებ 2011 წლის Credit Suisse-ის მოხსენების თანახმად, ავსტრალიაში საშუალო სიმდიდრე უტოლდება 222 000 $, რაც ყველაზე მაღალია მსოფლიოში და თითქმის ოთხჯერ მაღალია ვიდრე ეს მოდის აშშ-ის უფროსი ასაკის ადამიანზე. მათი პროპორცია ვინც ფლობს 100 000 $ მეტ სიმდიდრეს ყველაზე მაღალია მსოფლიოში — რვაჯერ მაღალი ვიდრე საშუალოდ მსოფლიოში. საშუალო სიმდიდრე შეადგენს 397 000 $-ს, რაც მეორე მაჩვენებელია მსოფლიოში შვეიცარიის შემდეგ.
მოხმარების საგნების ექსპორტზე აქცენტმა, და არა საწარმოო ნაკეთობებისაზე მიიყვანა ავსტრალიური იმპორტის და ექსპორტის ფასების შეფარდების მნიშვნელოვან გაზრდამდე საქონლის ფასების ზრდის მომენტიდან 2000 წლიდან დაწყებული. ავსტრალიაში მიმდინარე ოპერაციების ანგარიში 2,6 %-ია უარყოფითი მშპ-დან: ავსტრალიას ჰქონდა მუდმივი მსხვილი დეფიციტი მიმდინარე ოპერაციების ანგარიშში 50 წელზე უფრო მეტი ხანს.
როგორც წესი ინფლაცია შეადგენს 2–3 %-ს, ხოლო ძირითადი პროცენტული განაკვეთი 5–6 %-ს. ეკონომიკაში მომსახურების სექტორი, ტურიზმის, განათლების და ფინანსური მომსახურების ჩათვლით შეადგენს მშპ-ს 69 %-ს. ავსტრალიის ეროვნული უნივერსიტეტი კანბერაში მხარს უჭერს ავსტრალიის ეკონომიკისათვის პროცენტული განაკვეთის პროგნოზირების პროექტს, რომელიც გამოითვლება სტატისტიკური მონაცემების მიხედვით, ავსტრალიის ეროვნული უნივერსიტეტის პედაგოგთა შემადგენლობის ეგრეთ წოდებული „ჩრდილოვანი“ წევრების მიერ.
ბუნებრივი რესურსებით მდიდარი ავსტრალია სასოფლო სამეურნეო პროდუქტების ერთ-ერთი მთავარი ექსპორტიორია, განსაკუთრებით ხორბლის და მატყლის, სასარგებლო წიაღისეულით: რკინის მადანი და ოქრო, ასევე ენერგია შეკუმშული ბუნებრივი აირის ფორმით და ნახშირი. თუმცა ავსტრალიის სოფლის მეურნეობა და ბუნებრივი რესურსები სულ შეადგენენ მშპ-ს 3 %-ს და 5 %-ს, შესაბამისად, მათ შეაქვთ მნიშვნელოვანი წვლილი ექსპორტის აქტივობაში. ავსტრალიისთვის მსხვილი საექსპორტო ბაზრები არიან იაპონია, ჩინეთი, სამხრეთ კორეა, ინდოეთი და აშშ.
განვლილ ათწლეულში, ერთ-ერთი მთავარი სექტორული ეკონომიკის ტრენდი იყო სამთომომპოვებელი სექტორის (ნავთობის ჩათვლით) ზრდა (შედარებით გამოხატულებაში). მშპ-ში შენატანის მიხედვით, ეს სექტორი გაიზარდა 4,5 %-დან 1993–1994 წლებში, თითქმის 8 %-მდე 2006–2007 წლებში.
მომსახურების სექტორიც ასევე მნიშვნელოვნად გაიზარდა, მომსახურება, რომელიც დაკავშირებულია კერძო საკუთრებასთან და საქმიან მომსახურებასთან გაიზარდა მშპ-ს 10 %-დან 14,5 %-მდე იმავე პერიოდში, რაც მას ქმნის მშპ-ს ყველაზე უფრო მსხვილ კომპონენტად (სექტორულ გამოხატვაში). ეს ზრდა ნაწილობრივ გამოწვეულია საწარმოო სექტორის როლის შემცირებით, რომელიც 2006–2007 წლებში შეადგენდა მშპ-ს 12 %-ს. დეკადით ადრე, ეს იყო მსხვილი სექტორი ეკონომიკაში, რომელიც შეადგენდა მშპ-ს 15 %-ზე მეტს.
რეგიონალური დიფერინცირება
ავსტრალიის ეკონომიკური ზრდა დიდ ნაწილად ქვეყნის იმ ნაწილებში შეიმჩნევა, სადაც კონცენტრირებულია სამთო მრეწველობა და რესურსებზე დამოკიდებული წარმოება და სერვისები. დასავლეთი ავსტრალია და ჩრდილოეთი ტერიტორია ერთადერთი შტატების რომლებშიც აღინიშნება ეკონომიკური ზრდა. 2012 და 2013 წლების განმავლობაში, ფედერალურ ტერიტორიის, კუინზლენდის, ტასმანიის, სამხრეთი ავსტრალიის, ახალი სამხრეთი უელსის და ვიქტორიის შტატებში შეიმჩნევა რეცესია ეკონომიკაში. ავსტრალიის ეკონომიკა ხასიათდება, როგორც "ორი სიჩქარის ეკონომიკა". 2012 წლის ივნისიდან 2013 წლის მარტის ჩათვლით ვიქტორიის შტატში აღინიშნა რეცესია. 2012 წელს შტატის მთავრობა იძულებული იყო 10 %-ით შეემცირებინა ყველა სამუშაო ადგილი კომუნალურ მეურნეობაში.
ფინანსური და ფულადი პოლიტიკა
ქვეყნის ცენტრალური ბანკია ავსტრალიის სარეზერვო ბანკი (RBA). წესდების თანახმად მისი ამოცანა ფულადი და საბანკო პოლიტიკის გატარებაა, რომელსაც შეუძლია ქვეყნის ვალუტის სტაბილურობის უზრუნველყოფა, მთლიანი დასაქმების ხელშეწყობა, ეკონომიკური აყვავება და მოსახლეობის კეთილდღეობა. ამ ამოცანების გადაჭრის ერთ-ერთი ხერხია — სამომხმარებლო ფასების ინფლაციის შეჩერება წელიწადში 2-3 %-ის ფარგლებში. ფულადი პოლიტიკის შეცვლის გადაწყვეტილებას იღებენ კონსენსუსის საფუძველზე ცენტრალური ბანკის ფულადი პოლიტიკის კომიტეტში, რომელშიც შედიან: ბანკის ხელმძღვანელი, მისი მოადგილე, ხაზინის მდივანი და მთავრობის დანიშნული ექვსი დამოუკიდებელი წევრი.
ნავთობის და აირის სექტორი
ავსტრალიაში აქტიურად ვითარდება შეკუმშული ბუნებრივი აირის წარმოება. ქვეყანაში რეალიზდება ამ სფეროს ყველა ახალი პროექტის 60 %. საბადოების ბაზაზე, რომლებიც იმყოფებიან კარნარვონის (Carnarvon) აუზში, დასავლეთ ავსტრალიაში, შენდება შეკუმშული ბუნებრივი აირის წარმოების ერთ-ერთი მსხვილი ქარხანა — Pluto.
კომპანია Shell აშენებს შეკუმშული ბუნებრივი აირის წარმოების მსოფლიოში პირველ მცურავ ქარხანას, რომელიც 25 წელი განლაგდება წყლის ზედაპირზე, Prelude-ის საბადოზე. პროგნოზების მიხედვით წარმოება მოიპოვებს დაახლოებით 110 ათას ბარელ ნავთობის ეკვივალენტს დღე-ღამეში, 5,3 მილიონი ტონა თხევადი ნახშირწყალბადის ჩათვლით წელიწადში, მათ შორის 3,6 მილიონ ტონა შეკუმშულ ბუნებრივ აირს წელიწადში.
სოფლის მეურნეობა
ავსტრალიაში არსებობს სამი ძირითადი საოფლო სამეურნეო ზონა:
ავსტრალიაში მაღალია პირველადი წარმოების პროცენტი, როგორც ექსპორტისთვის, ასევე შიდა მოხმარებისათვის. მარცვლოვანი, ზეთოვანი და პარკოსანი კულტურები მოიყვანება დიდი მასშტაბებით, როგორც ადამიანის მოხმარებისათვის, ასევე ცხოველთა საკვებადაც. ხორბლის მოსაყვანი მინდვრების წილი ერთ-ერთი ყველაზე დიდია მსოფლიოში ფართობის მიხედვით. ავსტრალიის ეკონომიკისთვის ასევე მნიშვნელოვანი კულტურაა შაქრის ლერწამი.
ავსტრალია აწარმოებს დიდი რაოდენობით ხილს, კაკალს და ბოსტნეულს. ძირითად პროდუქციებს შეადგენენ: ფორთოხალი, ვაშლი , ბანანი , წაბლი , კარტოფილი , სტაფილო და პომიდორი. კუინზლენდის შტატი და ჩრდილოეთი ტერიტორია მანგოს და ანანასის მიმწოდებლებია.
ავსტრალია — ერთ-ერთი იშვიათი ქვეყანაა, რომელიც ეწევა ხაშხაშის მოყვანას ფარმაცევტული მიზნებისათვის. მისი წარმოება კუნძულ ტასმანიაზე იმყოფება სახელმწიფოს მკაცრ კონტროლ ქვეშ.
ხორცის ექსპორტისგან საერთო შემოსავალი შეადგენს დაახლოებით 996,5 მილიონ ავსტრალიურ დოლარს. მსხვილი რქოსანი საქონელის ექსპორტიდან მიღებული შემოსავალი შეადგენს დაახლოებით 662 მილიონ ავსტრალიურ დოლარს, ცხვრის ხორციდან მიღებული შემოსავალი — 323 მილიონ ავსტრალიურ დოლარს. ავსტრალიური ხორცის ყველაზე უფრო დიდი მომხმარებელია ინდონეზია.
ავსტრალიაში უდაბნოების დიდი ფართობის, ასევე ნალექების არარეგულარული მოსვლის გამო, სოფლის მეურნეობისათვის აუცილებელია ხელოვნური სარწყავები. ხელოვნურ მორწყვასთან ერთად, ძირითადი პრობლემები, რომელიც ავსტრალიის სოფლის მეურნეობის წინაშე დგას — გვალვა, ნიადაგის დაბალი ნაყოფიერება, სარეველა მცენარეები, კლიმატის შეცვლის გამო გამოწვეული გლობალური დათბობა, ბიოუსაფრთხოება (ბიოლოგიური საფრთხეები, გამოწვეული იმპორტული პროდუქტებისგან და მეცხოველეობისგან), იმპორტიორ ქვეყნებში ავსტრალიურ ექსპორტზე ტარიფები (კერძოდ, ევროპაში და იაპონიაში), ვალუტის კურსის რყევა და ფასების არასტაბილურობა.
ტრანსპორტი
ტრანსპორტი ავსტრალიის ეკონომიკის ინფრასტრუქტურის მთავარი ნაწილია, რადგანაც ქვეყანას აქვს უზარმაზარი ტერიტორია და მოსახლეობის დაბალი სიმჭიდროვე.
საავტომობილო ტრანსპორტი
ავსტრალია მეორე ქვეყანაა მსოფლიოში ავტომობილების რაოდენობით ერთ სულ მოსახლეზე. საშუალოდ ქვეყანაში ავტოგზების სიგრძე ერთ ადამიანზე სამჯერ-ოთხჯერ მეტია ვიდრე ევროპის ქვეყნებში და შვიდ-ცხრაჯერ მეტი ვიდრე აზიის ქვეყნებში. ავსტრალია ასევე მსოფლიოში იმყოფება მესამე ადგილზე ბენზინის მოხმარების მიხედვით ერთ სულ მოსახლეზე. პერთი, ადელაიდა და ბრიზბენი შეფასებულებია, როგორც ავტომობილზე ყველაზე უფრო დამოკიდებული ქალაქები მსოფლიოში, სიდნეი და მელბურნი მათგან შორიახლო მდებარეობენ. ამას გარდა, ავტომობილით გავლილი საშუალო მანძილი, ასევე ერთ-ერთი ყველაზე უფრო მაღალია მსოფლიოში და მხოლოდ აშშს და კანადას ჩამორჩება.
ავსტრალიის ავტოგზების სისტემა დაყოფილია 3 კატეგორიად:
ავტოგზების ქსელი საკმაოდ განვითარებულია, ავტოგზების საერთო სიგრძე შეადგენს 913 000 კმ-ს, მათ შორის: :