cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ფერეიდანი
დაბრუნება სამშობლოში
პირველი ფერეიდნელი, რომელიც საქართველოში 1871 წელს ჩამოვიდა იყო ათამ ონიკაშვილი. შემდეგ ყოლამ-რეზა ხუციშვილი და ყოლამ-ჰუსეინ ონიკაშვილი ჩამოსულან აქ ჯერ 1896 წელს, ხელმეორედ კი — 1907 წლის იანვარში. მათი ჩამოსვლის მიზანი და ერთადერთი სურვილი იყო „აქაურ ქართველობას როგორმე მუდმივი კავშირი ჰქონოდა სპარსეთის ქართველებთან, რომ ფერეიდანში ქართული სკოლა გახსნილიყო და იქიდან ჩამოეყვანათ რამდენიმე ყმაწვილი აქ, საქართველოში აღსაზრდელად და მოსამზადებლად“. ის გეგმა რომ ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების სახელით გაეხსნათ პირველი ქართული სკოლა. ხოლო მოგვიანებით 1972 წელს 18 ოჯახი ჩამოასახლეს საქართველოში მუდმივად საცხოვრებლად. ფერეიდნიდან დაბრუნებულ ქართველებს გადაეცათ საცხოვრებლები. რეპატრირებულებს სათანადო პირობები შეუქმნეს. ზრუნავდნენ მათ დასაქმებაზე და განათლებაზე. გარდა ამისა, ხშირად ახორციელებდნენ მათ მატერიალურ დახმარებას. თუმცა, მოგვიანებით რამდენიმე ოჯახი უკან დაბრუნდა (ჩვენი თანამემამულეების ფერეიდნელების საქართველოდან შეუგუებლობის მთავარი მიზეზი, ჩვენი აზრით, საძებნელია იმ ტრადიციებსა და ჩვეულებების შეუფასებლობაში, რასაც ირანში გადასახლებულთა თაობებს ასეული წლობით ახვევდნენ თავს. ასევე გაუმართლებელი იყო ჩამოსახლებულთა სხვადასხვა სოფელში ჩასახლება. დღეს ფერეიდნელები საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში ცხოვრობენ: ახაშენში, ვაზისუბანში, საგარეჯოში და თბილისში. გასულ წლებში ფერეიდნელების ერთი ნაკადი კვლავ ჩამოვიდა საქართველოში. ზოგიერთმა მათგანმა აქვე შექმნა ოჯახი და დამკვიდრდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ირანი კატეგორია:ირანის ისტორია *
ჯვრის უღელტეხილი
ჯვრის უღელტეხილი, ხევისყელი — უღელტეხილი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ხევის კავკასიონის მთავარ ქედზე. მდინარეების ბიდარისა (თერგის მარჯვენა შენაკადი) და მთიულეთის არაგვის წყალგამყოფზე. სიმაღლე 2379 მ. აგებულია მეოთხეული ეფუზივებითა და ინტრუზიული დიაბაზებით. უღელტეხილის მიდამოებში სუბალპური და ალპური ლანდშაფტებია.
მასზე გადის საქართველოს სამხედრო გზა. სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე მოწყობილია გუდაურის ზამთრის სპორტული-გამაჯანსაღებელი კომპლექსი. როგორც ცნობილია, ჯვრის უღელტეხილს აგებენ ახალგაზრდა ვულკანური ქანები, რომლებიც აქ გაჩნდენ პატარა ნეფისკალოდან ლავების ამოღვრის შემდეგ. ამოღვრილმა ლავებმა წარმოშვა ნაკადი ჯვრის უღელტეხილისაკენ. ლავურმა ნაკადმა ამოავსო იმ ძველი მდინარის ხეობა.
ლავების ამოღვრამდე ჯვრის უღელტეხილის სიმაღლე დაახლოებით 2000 მ ცოტა მეტი უნდა ყოფილიყო (ლავის ნაკადის სისქე 360 მ). ლავის ნაკადმა უღელტეხილის სიმაღლე მნიშვნელოვნად გაზარდა. შემდეგში, ჯვრის უღელტეხილის თანამედროვე სახის გამომუშავებაში, მყინვარებმა უდავოდ დიდი როლი ითამაშეს.
„ჯვრის უღელტეხილი“ წყაროებში ცნობილია აგრეთვე ჯვართაყელისა და გუდაურის უღელტეხილის სახელით.
სქოლიო
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის უღელტეხილები კატეგორია:კავკასიონის უღელტეხილები
Lasioglossum daggetti
Lasioglossum daggetti — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1916 წელს.
სქოლიო
daggetti
სანტა-კრუსი (დასავლეთი მინდორო)
სანტა-კრუსი (ოფიციალურად სანტა-კრუსის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Santa Cruz) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი დასავლეთ მინდოროს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 42 417 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 11 ბარანგაის. წინაკოლონიურ ხანაში სანტა-კრუსს ტალაბასი ერქვა.
სქოლიო
კატეგორია:დასავლეთ მინდოროს მუნიციპალიტეტები
ბოკირა
ბოკირა (Boquira) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 22 042 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 430.780 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 15.41 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
ჯვრის უღელტეხილი (ლეჩხუმის ქედი)
ლიტერატურა
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის უღელტეხილები
სარგის თმოგველი
სარგის თმოგველი — XII-XIII საუკუნეების მიჯნაზე მოღვაწე ქართველი დიდებული, თმოგველების ფეოდალური სახლის ფუძემდებელი, ვარამ ზაქარიას ძე მხარგრძელის ძე. თმოგველი აქტიურად მონაწილეობდა საქართველოს პოლიტიკურ ცხოვრებაში. გიორგი რუსზე თამარის დაქორწინების შემდეგ ოთხმა მხარგრძელმა, მ. შ. სარგისმა, მოაწყვეს ძლევამოსილი ლაშქრობა თურქთა წინააღმდეგ დვინის მხარეში. თამარ მეფის წინააღმდეგ ფეოდალთა ამბოხების დროს სარგისი, სხვა მხარგრძელებთან ერთად, თამარს ემხრობოდა. ამბოხების ჩაქრობის შემდეგ თამარმა დააჯილდოვა თავისი ერთგული ფეოდალები, კერძოდ, სარგისს უწყალობა იმხანად გარდაცვლილი ამირსპასალარის გამრეკელ თორელის საკარგავი — თმოგვის ციხე (ჯავახეთში), რის შემდეგაც სარგისი იწოდა თმოგველად. თმოგველი მონაწილეობდა შამქორის ბრძოლაში (1195), შალვა ახალციხელთან ერთად მონაწილეობდა (ე. ი. იცავდა საზღვრებს) ჯავახეთში და მასთანავე სარდლობდა ქართველთა ლაშქარს კარის (ახლანდელი ყარსი) ციხის თურქებისაგან გასათავისუფლებლად. ზოგი მეცნიერი მას მწერალ სარგის თმოგველთან აიგივებს.
გენეალოგიური ხე
მხარგრძელთა გენეალოგია
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი დიდებულები
სრულიად რუსეთის საბჭოების XII ყრილობა
სრულიად რუსეთის საბჭოების XII ყრილობა (XII Всероссийский съезд Советов) — სრულიად რუსეთის საბჭოების რიგით მეთორმეტე ყრილობა, მიმდინარეობდა 1925 წლის 7-16 მაისს მოსკოვში. ესწრებოდა 1634 დელეგატი, მათ შორის 1084 გადამწყვეტი ხმით, 1292 კომუნისტი.
ისტორია
დღის წესრიგი: მოისმინეს და განიხილეს მოხსენებები ჯანმრთელობის დაცვის (ნ. სემაშკო), მიწათმოქმედების (ა. სვიდერსკი) სახალხო კომისარიატების მუშაობის შესახებ; რსფსრ კონსტიტუციის ტექსტში ცვლილების შესახებ (დ. კურსკი); თურქესტანის ასსრ-ის რსფსრ-დან გამოსვლისა და თურქმენეთისა და უზბეკეთის მოკავშირე რესპუბლიკების ჩამოყალიბების შესახებ (ა. კისელიოვი); სრულიად რუსეთის ცაკის არჩევნები. დღის წესრიგიდან მოიხსნა რსფსრ-ის მთავრობის მოხსენება, რამდენადაც ყრილობის მთელ შემადგენლობას შეეძლო მონაწილეობის მიღება სსრკ-ის საბჭოების III ყრილობის მუშაობაში, სადაც დღის წესრიგში იყო სსრკ-ის მთავრობის ანგარიში.
ყრილობამ მოიწონა რსფსრ-ის მთავრობის საშიანო და საგარეო პოლიტიკა, აღნიშნა მიღწევები სახალხო მეურნეობაში; მიიღო პროგრამა სოფლის მეურნეობის შემდგომი განვითარების შესახებ (ერთიანი სასოფლო-სამეურნეო გადასახადის 40%-ით შემცირება და სხვა), აგრეთვე ეროვნულ რესპუბლიკებსა და ოლქებში სამედიცინო და სანიტარული მუშაობის გაუმჯობესების, ეროვნული სამედიცინო კადრების მომზადების შესახებ. დაამტკიცა რსფსრ-ის ახალი კონსტიტუცია.
ყრილობამ აირჩია სრულიად რუსეთის XII მოწვევის ცაკი 434 კაცის ოდენობით (300 წევრი და 134 კანდიდატი).
ლიტერატურა
*12
Ptychobela salebra
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
სუნჯა
სუნჯა (ინგშ. Шолжа-хий; ოსურ. Сунжæ; ჩეჩნ. Соьлжа) — მდინარე ჩრდილოეთ კავკასიის აღმოსავლეთ ნაწილში. თერგის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 278 კმ, აუზის ფართობი 12200 კვ.კმ. სათავე აქვს კავკასიონის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. ქვემოთში იტოტება. შერეული საზრდოობის მდინარეა. წყლის საშუალო ხარჯი შესართავიდან 8 კმ-ზე 85,4 მ³/წმ. საშუალო სიმღვრივე 3800 გ/მ³.
ალფონსო კუარონი
ალფონსო კუარონი (Alfonso Cuarón დ. 28 ნოემბერი, 1961, მეხიკო) — მექსიკელი კინორეჟისორი, სცენარისტი და პროდიუსერი. მიღებული აქვს ოსკარის, ოქროს გლობუსისა და BAFTA-ს ჯილდოები. მისი ძმა კარლოსი და შვილი ხონასი აგრეთვე რეჟისორები და სცენარისტები არიან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მექსიკელი კინორეჟისორები კატეგორია:მექსიკელი სცენარისტები კატეგორია:მექსიკელი კინოპროდიუსერები კატეგორია:დაბადებული 1961 კატეგორია:ოსკარის მფლობელი კინორეჟისორები კატეგორია:დაბადებული 28 ნოემბერი
სუნჯა
წლიურად მდინარეს გამოაქვს 12,2 მლნ. ტონა ნაყარი. მნიშვნელოვანი შენაკადებია: ასა და არღუნი (ორივე უერთდება მარჯვენა მხრიდან). იყენებენ სარწყავად.
სუნჯის ნაპირებზეა ქალაქები: გროზნო, ნაზრანი და გუდერმესი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჩრდილოეთ ოსეთის მდინარეები კატეგორია:ინგუშეთის მდინარეები კატეგორია:ჩეჩნეთის მდინარეები კატეგორია:თერგის შენაკადები კატეგორია:სუნჯა
ნიდერლანდური ვიკიპედია
ნიდერლანდური ვიკიპედია (Nederlandstalige Wikipedia) — ვიკიპედიის განყოფილება ნიდერლანდურ ენაზე. 2011 წლის დეკემბრის მონაცემებით, იგი მეოთხე უდიდესი ვიკიპედიაა და შეიცავს 1 016 000 სტატიას. ამავე დროს ის მეოთხე ვიკიპედია იყო, რომლის სტატიებმაც 1 მილიონს გადააჭარბა, ინგლისური, გერმანული და ფრანგული ვიკიპედიების შემდეგ.
ისტორია
ნიდერლანდური ვიკიპედია 2001 წლის 19 ივნისს გაეშვა და 2005 წლის 14 ოქტომბერს სტატიათა დაოდენობამ 100 000-ს მიაღწია. მან ოდნავ გადაასწრო მეექვსე უდიდეს განყოფილებას, პოლონურ ვიკიპედიას, მაგრამ შემდეგ მერვე ადგილზე გადაინაცვლა. 2006 წლის 1 მარტს, ერთ დღეში დაეწია შვედურ და იტალიურ ვიკიპედიებს და მეექვსე ადგილზე გადაინაცვლა. 2008 წლის 30 ნოემბერს შეიქმნა 500 000-ე სტატია. 2006 წელს, Multiscope-ს კვლევების ჯგუფის თანახმად, ნიდერლანდური ვიკიპედია დასახელდა მესამე საუკეთესო ნიდერლანდურენოვან საიტად Google-სა და Gmail-ის შემდეგ.
ნიდერლანდურ ვიკიპედიას უმსხვილესი მაჩვენებელი აქვს 10 უდიდეს ვიკიპედიას შორის ამ ენაზე მოლაპარაკე ადამიანებზე სტატიათა რაოდენობის გადაანგარიშებით. 2006 წლის მაისის დასაწყისში, ერთ დღეში საშუალოდ 1 000 სტატია იქმნებოდა, მაგრამ ამის შემდეგ ეს მაჩვენებელი დაეცა და დღეში 250 სტატიას შეადგენდა. უდიდესმა მაჩვენებელმა 2007 წლის სექტემბერში მიაღწია, როდესაც დღეში საშუალოდ 2 000 ახალი სტატია იქმნებოდა. მიუხედავად ამისა, ეს რიცხვი ყოველთვის უბრუნდებოდა მინიმალურ მაჩვენებელ 250-ს. 2011 წლის ოქტომბერში, რამდენიმე ბოტმა 11 დღეში 80 000 ახალი სტატია შექმნა (სტატიათა მთლიანი რაოდენობის 10%). ნიდერლანდური ვიკიპედიის მემილიონე სტატია 2011 წლის დეკემბერში შეიქმნა, მას შემდეგ, რაც ბოტების აქტიურობის მეორე ტალღის შედეგად 10 დღეში 100 000 ახალი სტატია შეიქმნა.
სქოლიო
კატეგორია:ვიკიპედიები ენების მიხედვით კატეგორია:ნიდერლანდური ენციკლოპედიები
ლიგა 3
ლიგა 3 (წარსულში — მეორე ლიგა) — საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ჩემპიონატის რანგით მესამე დივიზიონი ეროვნული ლიგის და ეროვნული ლიგა 2-ის შემდეგ, რომელსაც ატარებს საქართველოს ფეხბურთის ფედერაცია 1990 წლიდან.
ლიგის ფორმატი
ამჟამინდელი სახელწოდება ლიგას მიენიჭა 2017 წელს, როცა გათამაშებაში ოცი გუნდი მონაწილეობდა. 2019 წლის სეზონიდან კლუბების რაოდენობა განახევრდა.
მოქმედი რეგლამენტის თანახმად, გათამაშება ტარდება ოთხ წრედ. სეზონის განმავლობაში ყოველი კლუბი ატარებს ოთხ მატჩს თითოეულ მეტოქესთან - ორს შინ და ორს სტუმრად. 36 თამაშის შემდეგ ლიგის გამარჯვებული პირდაპირ გადადის ზედა ლიგაში, II და III ადგილოსანი ლიგა 2-ის შესაბამისად IX და VIII ადგილზე გასული კლუბების წინააღმდეგ პლეი-ოფში იღებენ მონაწილეობას, ხოლო IX-X ადგილებზე გასული გუნდები დაქვეითდებიან ლიგა 4-ში.
2020 წლის სეზონი
კორონავირუსის პანდემიის გამო სეზონი მხოლოდ ორ წრედ ჩატარდა. გათამაშებაში მონაწილეობდნენ შემდეგი გუნდები:
ჩატარებული 18 თამაშის შედეგად ლიგის გამარჯვებული "გარეჯი" გახდა, რომელმაც მომდევნო სეზონში ლიგა 2-ში მონაწილეობის უფლება მოიპოვა.
„ბახმარო“ და „მეშახტე“ ლიგა 4-ში დაქვეითდნენ, კოლხეთი-1913 და სკ გორმა კი ლიგა 2-ში გადასასვლელ პლეი-ოფში ითამაშეს, თუმცა ორი მატჩის ჯამში მარცხი განიცადეს:
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს საფეხბურთო ტურნირები კატეგორია:საქართველოს ფეხბურთი
ატომური მასა
ატომური მასა, ატომური წონა (ma) — მასის ატომური ერთეულებით გამოსახული ატომის მასის მნიშვნელობა. ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში წონის ერთეულია — კილოგრამი, თუმცაღა ფაქტიურად გამოიყენება სისტემგარეშე ერთეული — მასის ატომური ერთეული.
ატომური მასის გაზომვისათვის განსაკუთრებული სიდიდის გამოყენება იმასთანაა დაკავშირებული, რომ ატომთა მასა ძალიან მცირეა (10-22 — 10-24 გ) და გრამებში მისი გამოსახვა მოუხერხებელია. ატომური მასის ერთეულად მიღებულია ნახშირბადის 12C იზოტოპის ატომის მასის 1/12 ნაწილი. ნახშირბადის ერთეულის (ნ. ე.) მასა (1,66043±0,00031)·10-24 ტოლია. აღნიშNული სისტემგარეშე მასის საზომი ერთეულმა მიიღო სახელწოდება — მასის ატომური ერთეული (მ. ა. ე.) ან დალტონი.
ისტორია
ატომური მასის ცნება ჯ. დალტონმა შემოიტანა 1803 წელს. მასვე ეკუთვნის ატომური მასის განსაზღვრის პირველი ცდები. ჯ. დალტონმა ატომური მასის ერთეულად წყალბადის ატომის მასა (წყალბადის სკალა) მიიღო. 1906 წელს ატომური მასის ერთეულად ქიმიკოსებმა ჟანგბადის ატომური მასის 1/16 ნაწილი (ჟანგბადის სკალა) მიიღეს. მოგვიანებით, ჟანგბადის იზოტოპების (16O, 17O, 18O) აღმოჩენის შემდეგ, შემოიღეს ორი სკალა: ქიმიური, რომლის მიხედვით ატომურ მასას გამოსახავდნენ ბუნებრივი ჟანგბადის ატომური მასის საშუალო მნიშვნელობის 1/16 ნაწილის ტოლი ერთეულით, და ფიზიკური, რომლის მიხედვით ატომური მასის ერთეულად მიღებული იყო ჟანგბადის იზოტოპის 16O ატომური მასის 1/16 ნაწილი. ორი სკალის გამოყენება უხერხულობას ქმნიდა, ამიტომ 1961 წლიდან მიღებულია ერთიანი, ნახშირბადის სკალა. უნიფიცირებული ნახშირბადის სკალით მოცემული ატომური მასა 1,000043-ჯერ მეტია, ვიდრე ქიმიური სკალით განსაზღვრული ატომური მასის მნიშვნელობა. ატომური მასის ზუსტი (0,001%-მდე უფრო ზუსტი) განსაზღვრა შეიძლება მას-სპექტროსკოპული მეთოდით.
სტანდარტული ატომური მასა
ქიმიური ელემენტის ატომური მასა (ასევე „საშუალო ატომური მასა“, „სტანდარტული ატომური მასა“) წარმოადგენს, ამ კონკრეტული ელემენტის, ბუნებაში არსებულ ყველა სტაბილური და არასტაბილური ელემენტთა საშუალო შეწონილ მასას, მათი დედამიწის ქერქსა და ატმოსფეროში გავრცელების პროპორციულად. სწორედ აღნიშნული ატომური მასის სიდიდეა წარმოადგენილი დ. მენდელეევის ელემენტთა პერიოდულ სისტემაში. მონოიზოტოპური ელემენტთათვის (როგორებიცაა: იოდი, ოქრო და სხვ.) ელემენტის ატომური მასა ემთხვევა ბუნებაში არსებულ მის ერთადერთი იზოტოპის ატომურ მასას. ბუნებაში არარსებულ და სინთეზირების გზით მიღებულ იმ ელემენტთა ატომური მასები (როგორებიცაა: ტეხნიცი, კიური და სხვ.), ელემენტთა პერიოდულ სისტემაში პირობითად წარმოდგენილია აღნიშნული ელემენტის ყველაზე სტაბილური იზოტოპი კვადრატულ ფრჩხილებში.
ატომური მასების ყველაზე ზუსტი სიდიდეები ქვეყნდება იუპაქის ეგიდით გამოცემულ პუბლიკაციებში.
ატომის ფარდობითი მასა
ატომის ფარდობითი მასა (მოძველებული სახელწოდება — ატომური წონა) — ატომის მასის მნიშვნელობა, გამოხატული მასის ატომურ ერთეულებში, განისაზღვრება, როგორც მოცემული ელემენტის ატომის ფარდობა ნახშირბადის იზოტოპის 12C ნეიტრალური ატომის 1/12- თან.
მოლეკულური (მოლური) მასა
მოლეკულის მასის მნიშვნელობა, რომელიც გამოსახულია მასის ატომური ერთეულებით, უდრის მოლეკულის შემადგენლობაში შემავალი ყველა ატომის მასების ჯამს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქიმია
16 დეკემბერი
16 დეკემბერი — გრიგორიანული კალენდრის 350-ე დღე (ნაკიან წლებში – 351-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 15 დღე.
იხილეთ აგრეთვე
სხვა თვეები:
1216
ალექსანდროვკა (ბაკალის რაიონი)
ალექსანდროვკა (Александровка; Александровка) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბაკალის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 49 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბაკალიდან დაშორებულია 30 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ტუიმაზი, რომელიც დაშორებულია 77 კმ-ით.
სქოლიო
კატეგორია:ბაკალის რაიონის სოფლები
ნაბუქოდონოსორ I
ნაბუქოდონოსორ I — ბაბილონის მეფე. ე. წ. IV დინასტიის ერთ-ერთი ძლიერი წარმომადგენელი (ძვ. წ. 1146-ძვ. წ. 1123 წწ.). წარმატებით ებრძოდა ასურეთს, მდინარე ევლეზე ბრძოლაში გაანადგურა ელამელები, ილაშქრა ხმელთაშუაზღვისპირეთში. მის დროს გაიზარდა ბაბილონის ტერიტორია და განმტკიცდა ქვეყნის ეკონომიკური მდგომარეობა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბაბილონის მეფეები
Lasioglossum daglariense
Lasioglossum daglariense — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1984 წელს.
სქოლიო
daglariense
გობრონეთი
გობრონეთი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, ცხმორისის თემში (სოფლები: ახო, გეგელიძეები, გობრონეთი, კოკოტაური, ჩეტკიძეები, ცხმორისი). მდებარეობს მესხეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე აჭარისწყლის მარჯვენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 800 მ სიმაღლეზე. დაბა ქედიდან დაშორებულია 13 კილომეტრით, ცხმორისიდან 3 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეთამბაქოეობა და მევენახეობა. სახელი უწოდეს გობრონიძეების საგვარეულოს მიხედვით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 251 კაცი.
სქოლიო
კატეგორია:ქედის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Shipwrecked (ჯენესისის სიმღერა)
„Shipwrecked“ — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ ჯენესისის სიმღერა სინგლი 1997 წლის ალბომიდან Calling All Stations. ბრიტანეთის ჩარტში სინგლმა 54-ე ადგილი დაიკავა, ხოლო გერმანიაში - 82-ე.
სიმღერაში საუბარია ადამიანზე, რომელიც დაშორდა თავის მეორე ნახევარს. გრეგ მასუაკის მიერ გადაღებული იქნა მისი მუსიკალური ვიდეო.
სინგლში აგრეთვე შეტანილი იქნა სიმღერების „No Son of Mine“, „Lover's Leap“ („Supper's Ready“) და „Turn It On Again“ საკონცერტო ვერსიები.
CD სინგლი, ნაწილი 1
Virgin / gendx14
CD სინგლი, ნაწილი 2
Virgin / gensd14
სქოლიო
კატეგორია:1997 წლის სიმღერები კატეგორია:1997 წლის სინგლები კატეგორია:ჯენესისის სიმღერები
სურამის მეორე საჯარო სკოლა
სურამის მეორე საჯარო სკოლა — საჯარო სკოლა დაბა სურამში. დაარსებულია 1939 წელს.
1902 წელს გაზეთ „ცნობის ფურცელის“ მიხედვით სურამში ორკლასიანი სამრევლო სკოლაა, რომლის ბაზაზეც 1908 წლის სექტემბერში ადგილობრივი მოსახლეობის თაოსნობით ჩამოყალიბდა ე. წ. პროგიმნაზია, რომელშიც 100 მოსწავლე სწავლობდა.
საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ ჩამოყალიბდა 7-წლიანი სკოლა, რომელიც 1936 წელს გადაკეთდა სურამის საშუალო სკოლად. სულ მალე სკოლას გამოეყო ასევე 7-წლიანი სკოლა და ეწოდა  სურამის მეორე სკოლა, რომლის პირველი დირექტორიც გახდა ალექსანდრე ჭურაძე.
1938 წელს მეორე სკოლა გადავიდა სურამის ყოფილი ფოსტის შენობაში. სკოლის მოსწავლეთა რაოდენობის ზრდის გამო, 1939 წელს 7-წლიანი სკოლა გადაკეთდა საშუალო სკოლად და ეწოდა სურამის მეორე საშუალო სკოლა.
სურამის მეორე საჯარო სკოლაში დღეს სწავლობს 324 მოსწავლე, ასწავლის 35 მასწავლებელი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის სკოლები
Ptychobela sumatrense
Ptychobela sumatrense — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
სტამბოლის მეტროპოლიტენი
thumb|სტამბოლის მეტროპოლიტენის სქემა მინი|სტამბოლის მეტოპოლიტენის ლოგო სტამბოლის მეტროპოლიტენი (İstanbul metrosu) — მიწისქვეშა ჩქაროსნული სატრანსპორტო სისტემა თურქეთის ქალაქ სტამბოლში. დაარსებულია 1989 წელს და დღეისათვის 101 მოქმედ სადგურს მოიცავს, ხოლო 107 მშენებლობის პროცესშია. სისტემა ამ ეტაპზე ხუთი ხაზისგან შედგება. აქედან ოთხი ხაზი ქალაქის ევროპულ ნაწილშია, ერთი კი — აზიურში.
M1
M1 A  & M1 B
M1 A :
M1 B :
M2
Sanayi Mahallesi:
M3
İkitelli Sanayi:
რესურსები ინტერნეტში
მეტროპოლიტენი კატეგორია:თურქეთის მეტროპოლიტენები‎
ბოტუპორანი
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 162 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 552.570 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 20.2 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
ზემო ჩოჩეთი
ზემო ჩოჩეთი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში, ახალქალაქის თემში. მდებარეობს მდინარე თეძმის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 600 მეტრზე, კასპიდან დაშორებულია 14 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 444 ადამიანი.
კოქტეილი (ფილმი)
კოქტეილი (Cocktail) — 1988 წლის ამერიკული ფილმი, გადაღებული რეჟისორ როჯერ დონალდსონის მიერ. ფილმში მონაწილეობენ ტომ კრუზი და ელიზაბეთ შუ. სიუჟეტის მიხედვით, ტომის გმირი ჩადის ნიუ იორკში, კარიერის საძიებლად. ამის მაგივრად ის მოხვდება ბარში, სადაც ბარმენის ხელობას ეუფლება.
სქოლიო
კატეგორია:1988 წლის ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:როჯერ დონალდსონის ფილმები
სრულიად რუსეთის საბჭოების XIII ყრილობა
სრულიად რუსეთის საბჭოების XIII ყრილობა (XIII Всероссийский съезд Советов) — სრულიად რუსეთის საბჭოების რიგით მეცამეტე ყრილობა, მიმდინარეობდა 1927 წლის 10-16 აპრილს მოსკოვში. ესწრებოდა 1603 დელეგატი (მათ შორის 1088 გადამწყვეტი და 515 გადამწყვეტი ხმით). პარტიული შემადგენლობა: 1194 რკპ (ბ) წევრი, 409 უპარტიო. სოციალური შემადგენლობა: მუშა 49,4%, გლეხი 29,1%, მოსამსახურე და სხვა 21,5%.
ისტორია
დღის წესრიგი: რსფსრ მთავრობის ანგარიში (ა. რიკოვი); მოხსენებები რსფსრ სრულიად რუსეთის სახალხო მეურნეობის საბჭოსი — მრეწველობის მდგომარეობის შესახებ (ს. ლობოვი); რსფსრ ფინანსთა სახალხო კომისარიატისა — სახელმწიფო და ადგილობრივი ბიუჯეტების შესახებ (ნ. მილიუტინი); რსფსრ ვაჭრობის სახალხო კომისარიატისა — საგარეო და საშინაო ვაჭრობისა და რსფსრ-ში ფასების დაკლების შესახებ (ნ. ესიმონტი); რსფსრ განათლების სახალხო კომისარიატისა — რსფსრ-ში სახალხო განათლების საერთო მდგომარეობის შესახებ (ა. ლუნაჩარსკი); რსფსრ კონსტიტუციაში 37-ე, 38-ე და 47-ე მუხლების შეცვლის შესახებ (ა. კისელიოვი); ყარა-ყირგიზეთის ავტონომიური ოლქის ყირგიზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკად გარდაქმნის შესახებ (ს. ასფენდიაროვი); სრულიად რუსეთის ცაკისა და სსრკ ცაკის ეროვნებათა საბჭოში რსფსრ-დან წევრთა არჩევის შესახებ (ა. კისელიოვი); სრულიად რუსეთის ცაკის არჩევნები.
ყრილობამ ერთხმად მოიწონა რსფსრ-ის მთავრობის მოღვაწეობა საგარეო და საშინაო პოლიტიკის დარგში; ძირითადი ყურადღება დაეთმო რსფსრ-ის სახალხო მეურნეობისა და კულტურის განვითარების ამოცანებს; აღნიშნა მრეწველობის, ტრანსპორტის და სოფლის მეურნეობის დარგების განვითარებაში მიღწეული მნიშვნელოვანი წარმატებები; მიიღო დადგებილება მრეწველობის რეკონსტრუქციის შემდგომი გაშლის თაობაზე; დაავალა მთავრობას სოფლის მეურნეობის აღმავლობისათვის საჭირო ღონისძიებათა შემუშავება. ფინანსთა სახალხო კომისარიატის მოხსენები გამო მიღებულ რეზოლუციაში მოიწონა მთავრობის საფინანსო პოლიტიკა. ვაჭრობის სახალხო კომისარიატის მოხსენებასთან დაკავშირებით ყრილობამ დასახა სამრეწველო საქონელზე ფასების შემდგომი დაკლებისა და ვაჭრობიდან კერძო მოვაჭრეთა შემდგომი განდევნის ამოცანა; მიიღო დადგენილება სახალხო განათლების შემდგომი განვითარებისა და რსფსრ-ის ცენტრალუირ სტატისტიკური სამმართველოს (ცსს) შექმნის შესახებ. სპეციალური აქტით დამტკიცდა XII მოწვევის სრულიად რუსეთის ცაკის III სესიის დადგენილება ყარა-ყირგიზეთის ავტონომიური ოლქის ყირგიზეთის ასსრ-დ გარდაქმნის თაობაზე.
ყრილობამ აირჩია სრულიად რუსეთის XIII მოწვევის ცაკი 550 კაცის ოდენობით (400 წევრი და 150 კანდიდატი), აგრეთვე 5 წევრი და 2 კანდიდატი სსრკ-ის ცაკის ეროვნებათა საბჭოს შემადგენლობაში რსფსრ-დან.
ლიტერატურა
*13
გუდასტვირი
გუდასტვირი — ქართული ხალხური ჩასაბერი საკრავი. საქართველოში გავრცელებულია მისი რამდენიმე სახეობა: ქართლული და რაჭული გუდასტვირი, აჭარული და მესხური ჭიბონი (ჭიმონი) და ფშაური სტვირგუდა. გუდასტვირი ორი ძირითადი ნაწილისაგან შედგება: თხის ან ცხვრის ტყავისაგან დამზადებული ჰაერის რეზერვუარის — გუდისა და სტვირისაგან. გუდას ქვემოთა მხრიდან მიმაგრებული აქვს სტვირი, ხოლო ზემოდან — ჰაერის ჩასაბერი მასრა. საკუთრივ სტვირი შედგება ნავის, დედნებისა და წივილებისაგან ნავს რბილი ხისაგან თლიან და მასში დედნებს (მილებს) სვამენ, ბოლოზე კი ხარის ან ჯიხვის რქისაგან დამზადებულ სარეზონატორო ქარახსას ამაგრებენ. დედნები მზადდება დუდგულის ან ჭერმის ხისაგან. მასზე ამოჭრილია თვლები, თავში ჩასმული აქვს წივილები. მარჟვნივ დედანს „მთქმელი“ ეწოდება, მარცხენას — „ბანი“. თვლების რაოდენობა დამოკიდებულია გუდასტვირის სახეობაზე, მაგ. ქართლური და რაჭული გუდასტვირების „მთქმელზე“ ამოჭრილია 6, „ბანზე“ კი 3 თვალი. აჭარულ ჭიბონზე 5 და 3, მესხურზე — 5 და 5, ფშავურ სტვირგუდაზე — 3 და 1. წივილებს ლერწმისაგან თლიან. ისინი გამოსცემენ საკრავის ხმას. სახალხო დღესასწაულებზე გუდასტვირის თანხლებით სრულდება მრავალი ცეკვა და სიმღერა. აჭარაში ჭიბონს ნადის დროსაც უკრავენ.
ჰანა კულენტი
მუსიკალური განათლება
1976-1980 წლებში ჰანა კულენტი სწავლობდა ვარშავის კაროლ შიმანოვსკის სახელობის მუსიკალურ სასწავლებელში ფორტეპიანოს განხრით. შემდეგ კომპოზიციას სწავლობდა ვლადიმერზ კოტონსკისთან ვარშავის ფრედერიკ შოპენის მუსიკალურ აკადემიაში. 1986-1988 წლებში კომპოზიციის ხელოვნებას ეუფლებოდა ჰააგის სამეფო კონსერვატორიაში. 1984 და 1988 წლებში მან მონაწილეობა მიიღო ახალი მუსიკის დარმშტადტის საერთაშორისო საზაფხულო კურსებში. 1983 და 1990 წლებში მონაწილეობდა ახალგაზრდა კომპოზიტორთა საერთაშორისო კურსებში კაზიმეჟში.
ძირითადი საქმიანობა
1989 წლიდან კულენტი მუშაობდა თავისუფალ კომპოზიტორად. იღებდა სტიპენდიებს და საკომისიოს. მან დაწერა ორი ოპერა და თორმეტი ნაწარმოები ორკესტრისთვის. ანა კულენტი არაერთი ნაწარმოების ავტორია სოლო ინსტრუმენტებისა და კამერული ჯგუფებისთვის. 1990 წელს იყო მოწვეული კომპოზიტორი ბერლინში გერმანიის აკადემიური გაცვლის სამსახურში. 1998 წელს მიიწვიეს ლექტორად ლოს-ანჯელესის სამ უნივერსიტეტში. 1999 წლიდან 2000 წლამდე იყო კომპოზიტორი ჰეტ გელდერსის ორკესტში, ნიდერლანდებში. 2000 წლის ნოემბერში მოაწყო კონცერტი კიოლნში (კომპაქტ-დისკი "Arcs & Circles"). 2005 წელს კითხულობდა ლექციებს სან-ფრანცისკოს ფესტივალზე და ტორონტოში. 2007 წელს კულენტი იყო ბარსელონას მუსიკალური აკადემიის მოწვეული პროფესორი.
კომპოზიტორი ჟიურის შემადგენლობაში შედიოდა: 1995 წელს მიუნხენის ბიენალეზე 2002 წელს ამსტერდამში Gaudeamus Composers Prize-ის კონკურსის დროს, ვარშავაში Kazimierz Sierocki-ის მე-9 საერთაშორისო კომპოზიტორთა კონკურსის დროს (2003), ახალი კამერული ოპერის საერთაშორისო კონკურსის დროს - "Orpheus". ლუჩიანო ბერიო 2003-2004" სპოლეტოში, 2005 და 2007 წლებში კრაკოვში თანამედროვე კამერული მუსიკის საერთაშორისო კონკურსის დროს.
კომპოზიციის სტილი და ტექნიკა
ჰანა კულენტის მუსიკა გაჟღენთილია ორგანული ტრანსფორმაციისა და ზრდის სულისკვეთებით. ამ ნაწარმოებებში განვითარებადი ხმის შაბლონების, გაფართოებული ფრაზების და უხვად დეტალური ტექსტურების ინტუიციური ფორმირება არის კულენტის ორიგინალური კომპოზიციური ტექნიკის შედეგი, რომელსაც იგი უწოდებს „თაღების მრავალხმიანობას“ ან „თაღებს“. სამუშაოები მოიცავს ერთდროული „თაღების“ მრავალ ფენას, რომელიც შეიძლება დაიწყოს მათი ტრაექტორიის სხვადასხვა წერტილში და გაიაროს სხვადასხვა სიჩქარით.
კულენტის კომპოზიციური სტილი წლების განმავლობაში განვითარდა მას შემდეგ, რაცშედგა მისი ბრწყინვალე საორკესტრო დებიუტი Ad Unum, ძლიერი, დისონანსური, დრამატული და კარგად გააზრებული კვლევა, რომელიც მუსიკალური ერთიანობისაკენ მიემართებოდა, რის შემდეგაც სიმფონიური ორკესტრი კულენტისთვის საკუთარი მუსიკის გადმოცემის საუკეთესო და საყვარელი საშუალება გახდა..
1990-იანი წლების განმავლობაში კომპოზიტორმა შეიმუშავა "პოსტ-მინიმალისტური" სტილის ორიგინალური ვერსია, რომელიც ხასიათდება მუსიკალური ფენების რაოდენობისა და სიმჭიდროვის შემცირებით ადრინდელ, მდიდარ და დრამატულ "თაღების პოლიფონიის" სტილთან შედარებით. მან ამ სტილს "ევროპული ტრანს მუსიკის" ვერსია უწოდა. ამ პერიოდში კულენტი ნაკლებად იყენებდა მკაცრ ტექსტურ მონაკვეთებს და მოძრაობებს. ამის ნაცვლად, იგი ხშირად აგებდა თავის კომპოზიციებს, როგორც ცალკეულ ძლიერ თაღებს, რომლებიც ნელ-ნელა ვითარდებოდა დროთა განმავლობაში, თანდათან ზრდიდა მისი მიმზიდველი ემოციების ინტენსივობას.
კომპოზიტორის მიდრეკილებამ მუსიკალური დრამისადმი და ემოციურმა ინტენსივობამ მის სასცენო მუსიკაში შესაფერისი გამოხატულება ჰპოვა. „ინტუიციური კონსტრუქტივიზმი“ მისი მუსიკის ამაღლებულ ემოციურ ინტენსივობასთან ერთად კარგად ასახავს დრამატულ სიტუაციებს. კულენტის მიერ დროის კონტროლის უნარი და მისი მუსიკალური მასალის ფენებად დალაგების უნარი, შეუქცევადი და გარდაუვალი სვლა ძლიერი კულმინაციისკენ, სიმფონიურ განზომილებას ანიჭებს მის სხვა თეატრალურ კომპოზიციებს.
კულენტის უახლესი კომპოზიციური ტექნიკა „დროებითი გაზომვების პოლიფონია“ ხაზს უსვამს დროის ციკლურობას და დროის სხვადასხვა სიბრტყეში მომხდარ დროითი მოვლენების ერთდროულობას“.
Ჯილდოები
1985 წელს კულენტს მიენიჭა მეორე პრემია ამსტერდამში ორგანიზებულ ახალგაზრდა კომპოზიტორთა ევროპულ კონკურსზე Ad Unum-ის ორკესტრისთვის.
1987 წელს მას მიენიჭა სტანისლავ ვისპიანსკის პრემია (მე-2 ხარისხი). იმავე წელს მას მიენიჭა მეორე პრემია პოლონელი კომპოზიტორთა კავშირის ახალგაზრდა კომპოზიტორთა კონკურსზე 6 პერკუსონისტისთვის (1987).
კულენტს ასევე მიენიჭა პრიზები პოლონელ კომპოზიტორთა კავშირის ვარშავის ფილიალის კომპოზიტორთა კონკურსზე.
2003 წელს მისმა კომპოზიციამ საყვირის კონცერტი (2002) მოიპოვა პირველი პრიზი 50-ე საერთაშორისო კომპოზიტორთა ტრიბუნაზე, რისთვისაც მან მიიღო იუნესკოს მოცარტის მედალი მუსიკის საერთაშორისო საბჭოსგან.
გამოსვლების შესახებ
კულენტის კომპოზიციები წარმოდგენილია ფესტივალებზე მთელს მსოფლიოში. მათ შორის აღსანიშნავია: ჰადერსფილდის თანამედროვე მუსიკის ფესტივალი, შლეზვიგ-ჰოლშტაინის მუსიკალური ფესტივალი, მიუნხენის ბიენალე, "ვარშავის შემოდგომა " და Musica Polonica Nova. მისი მრავალი საორკესტრო ნამუშევარი შესრულებულია ნიდერლანდების (ნიდერლანდების რადიო ფილარმონია ), დანიის ( დანიის ეროვნული სიმფონიური ორკესტრი ), პოლონეთისა და გერმანიის ( Deutche Symphony Orchestra Berlin ) სიმფონიური ორკესტრების მიერ ისეთი დირიჟორების ქვეშ, როგორებიც არიან დევიდ პორსელენი, ენტონი ვიტი, პიტერ ჰირში, პიტერ. ეოტვიოსი, ინგო მეტცმახერი, რენატო რივოლტა და რონალდ სოლმანი. მის ნამუშევრებს ასრულებდნენ ისეთი სოლისტები, როგორებიც არიან იზაბელ ვან კეულენი, ელიზაბეტ ჩონაკა, კრშიშტოფ ბონკოვსკი, მარკო ბლაუ და ფრენკ პიტერსი, ისევე როგორც ჰოლანდიური ანსამბლი De Ereprijs, რომლებმაც მას რამდენჯერმე შეუკვეთეს დაწერა. 2008 წელს კრონოს კვარტეტმა შეასრულა თავისი სიმებიანი კვარტეტი No. 4. 1996 წლის მიუნხენის ბიენალეზე მისი ოპერის „შავფრთიანი სიზმრების დედა“ წარმატების შემდეგ, იგი ითვლებოდა „პოლონეთის კომპოზიტორთა სცენის ერთ-ერთ წამყვან ფიგურად“.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 18 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1961 კატეგორია:პოლონელი კომპოზიტორები კატეგორია:ქალი კომპოზიტორები კატეგორია:ქალი კომპოზიტორები ქვეყნის მიხედვით
სამუხრანბატონო
სამუხრანბატონო — ფეოდალური საქართველოს ერთ-ერთი სამხედრო-ადმინისტრაციული ერთეული, სათავადო. წარმოიშვა ქართლის მეფეთა დომენში XVI საუკუნის დასაწყისში. სამეფო დინასტიის ერთი შტოს მეთაურობით, რომელთაც მუხრანბატონები ეწოდათ. სამუხრანბატონოს ძირითადი მუხრანის ველზე მდებარეობდა. სამუხრანბატონოს  წარმოშობა დაემთხვა შინაპოლიტიკურ კრიზისს, როდესაც ქსნისა და არაგვის ერისთავთა ცდას მიეტაცებინათ სამეფო დომენი, დაერთო კახეთის მეფის ავგიორგის ლაშქრობა მუხრანში. სამუხრანბატონოს წარმოქმნა იყო სამეფო დომენის გადარჩენის ერთგვარი ცდა.
სამუხრანბატონოს აღმოსავლეთიდან ესაზღვრებოდა არაგვი, სამხრეთიდან — მდინარე მტკვარი. მდინარე ქსნის დასავლეთით მას ეკუთვნოდა სოფლები:აღაიანი, ქადაგიანი, თეზი, ოკამი, ლამისყანა. ჩრდილოეთით სამუხრანბატონო ვრცელდებოდა გრემისხევამდე; შემდეგში მუხრანბატონებმა დაკარგეს ლამისყანა და გრემისხევი და სამუხრანბატონოს საზღვარი გადიოდა ციხებოდავისა (ციხევდავი) და მისაქციელის ხაზზე. სამუხრანბატონოს მთავარი ციხე იყო მტკვრის (ქსნის) ციხე, რეზიდენცია — შიოსუბანი (ახლანდელი მუხრანი). სოფლები ემორჩილებოდა წილკნის საეპისკოპოსოსა და მცხეთის საკათოლიკოსოს. განვითარებული იყო სოფლის მეურნეობა — მემინდვრეობა და მეხილეობა-მევენახეობა.
სამუხრანბატონო აქტიურად მონაწილეობდა ქართლის სამეფოს პოლიტიკურ ცხოვრებაში, ზოგჯერ მუხრანბატონები ქართლის გამგენი ან მეფეებიც იყვნენ. სამუხრანბატონომ არსებობა შეწყვიტა XIX საუკუნის 40-იან წლებში.
ლიტერატურა
კატეგორია:სათავადოები ფეოდალურ საქართველოში
ფუძე
ფუძე (base) — რთული ნივთიერება, რომლის მოლეკულა შედგება მეტალის ატომისა და მასთან შეერთებული ჰიდროქსილის ერთი ან რამდენიმე ჯგუფისაგან. ფუძეები ისეთი ელექტროლიტებია, რომლებიც წყალხსნარებში დისოცირდება და წარმოქმნის ჰიდროქსილიონებს. მაგ: როგორც ჩანს. ფუძეების დისოციაცია წყალხსნარებში წარმოიქნება მეტალის იონები და ჰიდროქსილ–იონები. ჰიდროქსილ–იონთა რაოდენობა ფუძის მოლეკულაში მის მჟავურობას განსაზღვრავს. მაგალითად: NaOH ერთმჟავური ფუძეა, Ba(OH)2 — ორ მჟავურია.
ფუძეთა ძალა დამოკიდებულია მათი დისოციაციის ხარისხზე.
ფიზიკური თვისებები
ფუძეები მყარი ნივთერებებია, რომელსაც სხვადასხვა შეფერილობა აქვს, მაგალითად ნატრიუმის ჰიდროჟანგი NaOH, კალიუმის ჰიდროჟანგი KOH, კალციუმის ჰიდროჟანგი Ca(OH)2 თეთრია, რკინის ჰიდროჟანგი Fe(OH)3 მურა წითელია, კობალტის ჰიდროჟანგი Co(OH)3 ვარდისფერია. მეტალების მეტი წილი წყალში უხსნადია. კარგად იხსნება წყალში ნატრიუმის, კალიუმის, ბარიუმის და შედარებით ნაკლებად კალციუმის ჰიდროჟანგები.
ქიმიური თვისებები
ფუძეები იყოფა ორ ჯგუფად: წყალში ხსნად და უხსნად ფუძეებად.
წყალში ხსნად ფუძეებს ტუტეები ეწოდება. ტუტეებია NaOH, KOH და სხვა. მათ ძლიერი ტუტე რეაქცია აქვთ. ტუტეების ხსნარების აორთქლებისას გამოიყოფა მყარი ტუტე. ამონიუმის ჰიდროჟანგი NH4OH აორთქლებისას იშლება ამიაკად და წყლად: რომელთაგან ორივე ორთქლდება.
1. ფუძეების ყველაზე დამახასიათებელი თვისებაა ურთიერთქმედება მჟავასთან, რომლის დროსაც მიიღება მარილი და წყალი:
ჯორაჰ მორმონტი
300px|მინი ჯორაჰ მორმონტი (Jorah Mormont) — ჯორჯ რეიმონდ რიჩარდ მარტინის ფენტეზის ჟანრის რომანების სერიის, „ყინულისა და ცეცხლის სიმღერის“ პერსონაჟი და ასევე მისი ტელეადაპტაციის ერთ-ერთი გმირი. ტელეადაპტაციისას მისი როლი შეასრულა შოტლანდიელმა მსახიობმა იენ გლენმა.
ფუძე
ქიმიური თვისებები
ამ რეაქციის შედეგად მიღებულ ხსნარში არ არის არც მჟავა და არც ტუტე.
ხსნარს,რომელშიც არ არის არც მჟავა და არც ტუტე, ნეიტრალური ხსნარი ეწოდება.'''
ჯორაჰ მორმონტი
თავდაპირველად, ჯორა მუშაობდა ვარისის ჯაშუშად, მეფე რობერტ ბარათეონის მზვერავისთვის და უგზავნიდა ინფორმაციას ვისერის ტარგარიენის მცდელობების შესახებ ტახტის დაბრუნებისთვის. თუმცა, ის ხდება დეინერის ტარგარიენის ერთგული მსახური. მას შემდეგ რაც დეინერისი სიკვდილს გადაარჩინა, ის წყვეტს ვარისისთვის მოხსენებების გაგზავნას, უგულებელყოფს ოფიციალურ სამეფო შეწყალებას, რომელიც მას ვესტეროსში დაბრუნების საშუალებას აძლევდა. მას ასევე განუვითარდა ძლიერი, მაგრამ უპასუხო გრძნობები დედოფლის მიმართ.
ფუძე
ქიმიური თვისებები
მჟავასთან რეაქციაში შედიან ასევე უხსნადი ფუძეებიც: მჟავას ურთიერთქმედებას ფუძესთან, რის შედეგადაც მიიღება მარილი და წყალი, ნეიტრალიზაციის რეაქცია ეწოდება.'''
ჯორაჰ მორმონტი
როდესაც დეინერისი შეიტყობს მისი წარსულში ჯაშუშობის შესახებ, ის გაათავისუფლეს დედოფლის სამსახურიდან. მოგვიანებით მან შეიპყრო ტირიონ ლანისტერი იმ იმედით, რომ შეძლებდა დედოფლის სამსახურში დაბრუნებას, როდესაც ჯორას ტირიონი დედოფალთან მიჰყავდა ის დაინფიცირდა ვალირიაში. დეინერისთან დაბრუნებისას, ამჯერად ტირიონთან ერთად, მონათფლობელებმა შეიპყრეს და მირინის საბრძოლო ორმოებში გაყიდეს. მას შემდეგ რაც ჯორამ გადაარჩინა სიცოცხლეს ჰარპიის ვაჟებისგან და დოთრაკებისგან, დეინერისმა დააბრუნა იგი თავის სამსახურში და უბრძანა, რომ დაბრუნებულიყო მასთან, მას შემდეგ რაც იპოვიდა დაავადების განკურნების გზას, რაც საბოლოოდ შეძლო. ციტადელის თანამშრომელი სემუელ ტარლის საშუალებით.
ფუძე
ქიმიური თვისებები
2. ტუტეები ურთიერთმოქმედებს მჟავაოქსიდებთან: 3. ტუტე ურთიერთქმედებს მარილთან, თუ რეაქციის შედეგად გამოიყოფა წყალში უხსნადი ფუძე ან მარილი: 4. წყალში უხსნადი ფუძე გახურებით იშლება: 5. ტუტეების კონცენტრირებული ხსნარები მოქმედებს ორგანულ ნივთიერებებზე და შლის მათ. ამიტომ NaOH-ს, KOH-ს და სხვ. მწვავე ტუტეებს უწოდებენ სხეულზე მათი მოხვედრა ძალიან სახიფათოა.
ჯორაჰ მორმონტი
დრაგონსტოუნზე მათი გაერთიანების შემდეგ, ის კიდევ უფრო ეხმარება დენერისს, რათა სერსეი ლანისტერს წარუდგინოს მტკიცებულება მიცვალებულთა არმიის არსებობის დასამტკიცებლად. მეფის საბიჯელში ის უერთდება ჩრდილოელებს ღამის მეფის წინააღმდეგ ბრძოლაში. ვინტერფელის ბრძოლაში მონაწილე ჯორა მოკვდა დედოფლის დასაცავად.
ფუძე
ქიმიური თვისებები
კატეგორია:ფუძეები
ჯორაჰ მორმონტი
ბიოგრაფია
სერ ჯორა მორმონტი არის ჯეორ მორმონტის ერთადერთი ვაჟი. მორმონტები არიან დათვის კუნძულის ლორდები რომლებიც არიან ჩრდილოეთის მართველი გვარის სტარკების მებაირაღეები. ჯორამ ახალგაზრდობაში მალევე მოახერხა სახელის მოხვეჭა, ის მონაწილეობდა პაიკის ალყაში გრეიჯოების აჯანყების დროს, რისთვისაც იგი გახდა რაინდი. მამამისი მოგვიანებით ნებაყოფლობით შეუერთდა ღამის გუშაგს, რათა ჯორა გამხდარიყო დათვის კუნძულის ლორდი.
ჯორას ცოლი შეჩვეული იყო მდიდრულ ცხოვრებას, ამიტომაც მისი სურვილების ასრულებისთვის დიდ ფულს ხარჯავდა, რის გამოც დაედო დიდი ვალი, ამიტომაც მან თავის მიწაზე დაჭერილი ბრაკონიერების მონად გაყიდვა დაიწყო, ეს რომ გაიგო ლორდ ედარდ სტარკმა მისი დასჯა ბრძანა, მაგრამ ჯორამ მოახერხა ვესტეროსიდან გაქცევა. ამის გამო ჯორას როგორც რაინდის და ყოფილი ლორდის ღირსება შელახული იყო.
ლიტერატურა
კატეგორია:სატახტოთა თამაში კატეგორია:ყინულისა და ცეცხლის სიმღერის პერსონაჟები
ნაბონიდი
250px|მინიატიურა|ნაბონიდის გამოსახულება სტელაზე ნაბონიდი, ნაბუნაიდი — ბაბილონის უკანასკნელი მეფე (ძვ. წ. 555-539 წწ.), წარმოშობით არამეელი. გამეფდა ქურუმთა მხარდაჭერით. გაატარა რელიგიური რეფორმები, რომელთა მიზანი იყო მთვარის ღვთაების სინის კულტის პოპულარიზაცია. ამან ბაბილონელი ქურუმებისა და მოსახლეობის უკმყოფილება გამოიწვია. თავისი რეზიდენცია გადაიტანა ჩრდილოეთ არაბეთის ტერიტორიაზე მდებარე თემის ოაზისში, რითაც კავშირი გაწყვიტა ბაბილონთან. ძვ. წ. 539 წელს ბაბილონი აიღო სპარეთის მეფე კიროსმა, რომელმაც ნაბონიდი დაატყვევა და გადაასახლა აღმოსავლეთ ირანში.
ნაბონიდი იყო ბაბილონის მეფე, მაგრამ ის ქალდეელი არ იყო, ნაბონიდი ასურეთის ქალაქ ჰარანიდან იყო. მისი ისტორია ჩაწერილია სხვადასხვა თიხის ფირფიტაზე. ბერძენი ისტორიკოსი, ჰეროდოტე, თავის მემუარებში ნაბონიდის შესახებ დამატებით იმფორმაციასაც წერდა. სწორედ ამ წარწერებში თავად ნაბონიდი ამბობს, რომ იგი არის უმნიშვნელო წარმოშობის. აგრეთვე, მისი დედა ადა-გუპი, შეიძლება დაკავშირებული იყოს ჰარანში აქადელთა მთვარის ღმერთის სინის ტაძართან. იგი დაიბადა ძვ . წ. 649 და 68 წლის განმავლობაში ძვ . წ. 626 - 562 წლებში იყო ქურუმების მფარველი ღმერთი ტაძარ სინიში. ნაბონიდის დედის წარწერებში არ არის მოცემული ინფორმაცია მის წამომავლობასთან დაკავშირებით. მისი მამა კი ნაბუ-ბალაცუ-იქბი იყო თემთა პალატის წევრი და წარმოშობით იყო ბაბილონის დიდებულთა საგვარეულოდან.
დიდი ხნის განმავლობაში მასთან ერთად იმპერიას მისი ვაჟი პრინცი ბალთაზარი მართავდა. ის იყო კარგი ჯარისკაცი, მაგრამ ცუდი პოლიტიკოსი. ამ ყველაფერმა კი მას მოუტანა არაპოპულარობა, განსაკუთრებით სასულიერო და სამხედრო კლასებში. მარდუქის მლოცველებს სძულდათ ნაბონიდი, რადგან მან აკრძალა მარდუქის კულტი, სამაგიეროდ მან უფრო დააწინაურა მთვარის ღმერთის სინის კულტი. კიროს II დიდი თავს მხსნელად განასახიერებდა, ის თვლიდა, რომ მარდუქმა იგი სამართლისა და წესრიგის აღსადგენად აირჩია.
აღმოსავლეთით სპარსელების ძალა იზრდებოდა. კიროს II დიდი თვით ბაბილონშიც კი იყო პოპულარული ნაბონიდისგან განსხვავებით. ნაბონიდის რელიგიური გაგება ნეგატიური იმიჯით არის შემონახული ებრაულ ლიტერატურაში, მაგალითად ისტორიკოს იოსებ ფლავიუსის ჩანაწერებში. თუმცა ამ იმიჯზე ფიქრისას არ უნდა დაგვავიწყდეს ისიც, რომ ებრაელები საწყის ეტაპზე სპარსელებს ისე მიეგებნენ როგორც განმათავისუფლებლებს. კიროსმა გადასახლებაში მყოფი ებრაელები ბაბილონის ტყვეობიდან უკან ისრაელში დააბრუნა. ასევე ებრაელები არასდროს აჯანყებულან სპარსელი ოკუპანტების წინააღმდეგ, თუმცა ურჩობა გამოიჩინეს დარიოს I-ის და არტაქსერქსე I-ის მმართველობის დროს, მაგრამ ეს ურჩობა არც თუ ისე მძლავრი იყო, მან იარაღის გარეშე ჩაიარა და სადამსჯელო ოპერაციები არ მოჰყოლია სპარსეთის მთავრობის მხრიდან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაბილონის მეფეები
Lasioglossum damascenum
Lasioglossum damascenum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1910 წელს.
სქოლიო
damascenum
ულტრავიოლეტი
XXI საუკუნის დასასრული. დედამიწაზე ადამიანებსა და ადამიან-ვამპირებს შორის ომი მძვინვარებს. მსოფლიო განწირულია ბიოტექნოლოგიური ლაბორატორიაში მომხდარი ავარიის შემდეგ, სადაც აწარმოებდნენ ზეჯარისკაცებს შექმნას. ვირუსი მალევე გადააქცევს ადამიანს დაუმარცხებელ არსებად. გლობალური ეპიდემიის მსხვერპლი აჯანყებულები, იბრძვიან უკანასკნელ წუთებამდე. მათ შორისაა ვიოლეტი, რომელიც ცდილობს თავისი მისიის შესრულებას.
სქოლიო
კატეგორია:2006 წლის ფილმები
ტეტ-ბეში
250პქ|მინი|[[საფოსტო მარკა|მარკა ტეტ-ბეში — „ვილჰელმ ტელის ვაჟი“ 1910, შვეიცარია.]] ტეტ-ბეში (tête-bêche — „ვალეტი„, „პირშექცეული“) ეწოდება ორი ერთნაირი საფოსტო მარკის პირშექცეულ გადაბმას, როდესაც ისინი ერთმანეთის მიმართ 180°-ით არიან შებრუნებულები. მარკები ასე შეიძლება იყოს გამიზნულად დაბეჭდილი ან შემთხვევით (შეცდომით). ტეტ-ბეში მარკები საკმაოდ ხშირია ფილატელიაში და წარმოადგენს ცალკე საკოლექციო ერთეულს.
დახასიათება
ტეტ-ბეში შეიძლება იყოს ჰორიზონტალური ან ვერტიკალური, იმის მიხედვით, თუ როგორია წყვილი მარკის ურთიერთგანლაგება.
არსებობს ლეგენდა, რომლის თანახმად ტეტ-ბეში გამოიგონა გრავიორმა ანატოლი იულომ 1860 წელს და შესთავაზა საფრანგეთის საფოსტო ადმინისტრაციას, როგორც გაყალბებისაგან დამცავი მექანიზმი.
გამიზნული ტეტ-ბეში იბეჭდება, როდესაც ფურცელზე მარკების პირშექცეული განლაგება უფრო ხელსაყრელია ბუკლეტების ბეჭდვისათვის. ხშირად ასეთი ტეტ-ბეში გაყიდვაში არ ხვდება, რადგან ფურცელს ჭრიან ხოლმე. მაგალითად, ბრიტანული 5 პენსიანი მარკების დაზგური სერია (Machin series), რომელიც დაიბეჭდა ფურცელზე განლაგებული 24 მარკის ბუკლეტების სახით, რომელიც შემდგომ იჭრებოდა 4 ნაწილად. ეს მარკები გაყიდვაში გამოვიდა 1970 წელს და მისი ნიმუშები დაცულია ბრიტანეთის საფოსტო მარკების საკონსულტაციო კომიტეტის წევრის, ცნობილი ფილატელისტის ტონი უოლკერის კოლექციაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფილატელისტური ტერმინები კატეგორია:საკოლექციო ერთეული (ფილატელია)
Ptychobela suturalis
Ptychobela suturalis — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
ფცა
ტოპონიმი ფცა შეიძლება აღნიშნავდეს:
Ptychobela suturalis
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
აღაჯი
აღაჯი (თურქ.) — სიგრძის საზომი ერთეული ახლო აღმოსავლეთ ქვეყნებსა და საქართველოში გვიანდელ შუა საუკუნეებში. აღაჯი თურქული სიტყვაა და ხის ბოძს ნიშნავს. თავდაპირველად იგი გზებზე დასმულ ბოძებს შორის მანძილს გამოხატავდა. შემდეგ იგი დროზე დამყარებული საზომი გახდა და მხედრის მიერ ერთ საათში გავლილ მანძილს უდრიდა. ამის გამო მისი ზომა სხვადასხვა დროს 5,7–6,7 კმ ფარგლებში მერყეობდა. აღაჯის პარალელურად იხმარებოდა ეჯი.
ლიტერატურა
კატეგორია:სიგრძის საზომი ერთეულები
Lasioglossum dampieri
Lasioglossum dampieri — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1905 წელს.
სქოლიო
dampieri
1587
თარიღი უცნობია
*
ჯოკიაკარტის სპეციალური რეგიონი
ჯოკიაკარტის სპეციალური რეგიონი (Daerah Istimewa Yogyakarta) — ინდონეზიის ყველაზე პატარა პროვინცია. მდებარეობს კუნძულ იავაზე. ჯოკიაკარტა ერთადერთი პროვინციაა ინდნონეზიაში, რომელიც ჯერ კიდევ კოლონიალიზმამდელი მონარქიის გზით იმართება, ჯოკიაკარტის სულთანი პროვინციის მემკვიდრეობითი გუბერნატორია. დედაქალაქია ჯოკიაკარტა.
მდებარეობს იავის სამხრეთ სანაიროს სიახლოვეს, მთლიანად მოქცეულია ცენტრალური იავის პროვინციის შიგნით. 2010 წლის მონაცემებით, პროვინციის მოსახლეობა 3 452 390 ადამიანს შეადგენს.
სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის პროვინციები
ჩინგიზ-ყაენი
ჩინგიზ-ყაენი, ჩინგის ყაენი, ჩინგისხანი (Чингис Хаан ), დაბადების სახელი თემუჩინი (დ. 1162? — გ. 18 აგვისტო, 1227) — მონღოლი პოლიტიკური და სამხედრო ლიდერი (ყაენი). მან მოახერხა დაქუცმაცებული მონღოლი ტომების გაერთიანება მსოფლიოს დასაპყრობად.
ჩინგისხანი (დაბადების სახელი თემუჩინი) წარმატებული სამხედრო სტრატეგი იყო. მის მიერ შექმნილი მონღოლთა იმპერია, მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესი იყო, რომელიც კაცობრიობის ისტორიაში შექმნილა. მართალია, მის იმპერიას დიდი ხანი არ უარსებია (Екэ Монгол Улус, 1206-1368), მაგრამ ცხადია, ეს იმპერია თითქმის ნახევარ მსოფლიოს მოიცავდა, მისი ლიდერი კი ერთ-ერთი საუკეთესო სამხედრო სტრატეგოსი იყო. ამაზე მეტყველებს მისი სამხედრო წარმატებები. ჩინგიზ-ყაენს უდიდესი წვლილი მიუძღვის მონღოლთა იმპერიის შექმნაში. იგი 1227 წლის 18 აგვისტოს გარდაიცვალა. მის გარდაცვალებას მალევე მოჰყვა მისი იმპერიის დაშლა (მონღოლთა იმპერიამ არსებობა შეწყვიტა 1368 წელს).
წარმომავლობა
„საიდუმლო ისტორიის“ თანახად ჩინგიზ-ყაენის წინაპარი იყო ბორტე-ჩინო, რომელიც დაუნათესავდა გოა-მარალს და დასახლდა ხენტიიში (ჩრდილო-აღმოსავლეთი მონოლეთი) ბურხან-ხალდუნის მთების სიახლოვეს. რაშიდ ად-დინის მიხედვით ეს მოხდა VIII საუკუნის შუა წლებში. ბორტე-ჩინოსაგან მეორე-მეცხრე თაობებში დაიბადნენ ბატა-ცაგაანი, ჩამაჩი, ხორიჩარი, უუჯიმ-ბუურალი, სალი-ხაჯაუ, ეკე ნიუდენი, სიმ-სოჩი და ხარჩუ.
ბორტე-ჩინოს მეათე თაობაში დაიბადა ბორჯიგიდაი-მერგენი, რომელმაც ცოლად შეირთო მონგოლჟინ-გოა. მათგან წარმოიქმნა მეთერთმეტე თაობა და საგვარეულო ხე გააგრძელა ტოროკოლჯინ-ბაგატურმა, რომელიც ცოლად ირთავს ბოროჩინ-გოას. მათგან დაიბადნენ დობუნ-მერგენი და დუვა-სოხორი. დობუნ-მერგეის ცოლი გახდა ალან-გოა, ხორილარდაი-მერგენისა და ბარგუჟინ-გოას ქალიშვილი. ასე, რომ ჩინგის-ხანის დიდი ბებია იყო ხორი-ტუმატების ტომიდან, ანუ ბურიატების ერთ-ერთი მონათესავე ტომიდან.
ალან-გოას სამი პატარა ბიჭი, დაბადებულები მისი ქმრის გარდაცვალების შემდეგ, ითვლებიან მონღოლების წინაპრებად. მეხუთე, ყველაზე პატარა ბოდონჩარისაგან სათავეს იღებენ ბორჯიგინები.
ადრეული ასაკი
მონღოლების მომავალი ყაენი დელიუნ-ბოლდოკის საზღვარზე, მდინარე ონონის ნაპირზე დაიბადა იესუგეი-ბაგატურისა და მისი ცოლის ოელუნის ოჯახში. ოელუნი წარმოშობით ოლხონუტის ტომიდან იყო. იგი იესუგეიმ მერკიდების ტომელ ჩილედუს მოსტაცა. ერთი ყველაზე გავრცელებული ლეგენდის თნახმად, ოელუნის პირმშო ქვეყანას მარჯვენა ხელის მუჭში ჩაბღუჯული სისხლის კოლტით დაიბადა. მისი დაბადების წინა დღეს იესუგეიმ თათრების ბელადი თემუჩინ-უგე დაამარცხა, ახალშობილს ამ დროის აღსანიშნავად სახელად თემუჩინი დაარქვეს.
თემუჩინის დაბადების თარიღი ბოლომდე გარკვეული არაა. ძირითადი წყაროები სხვადასხვა თარიღს მიუთითებენ. ჩინგიზ-ყაენის თანამედროვე ერთადერთი ისტორიული წყარო მენ-და ბეი-ლუზე (1221 წ.) და რაშიდ ად-დინის გაანგარიშების თანახმად, რომელიც მას გაუკეთებია მონღოლი ხანების არქივში დაცულ ძირითად დოკუმენტებზე დაყრდნობით, თემუჩინი დაიბადა 1155 წელს. „იუანის დინასტიის ისტორია“ არ იძლევა ყაენის დაბადების ზუსტ თარიღს. იგი ასახელებს მხოლოდ ჩინგიზ-ყაენის სიცოცხლის ხანგრძლივობას (66 წელი), ვინაიდან ჩინური და მონღოლური ტრადიციების მიხედვით სიცოცხლის დასაწყისად ითვლება დედის საშოში ჩასახვა, გამოდის, რომ ჩინგიზ ყაენს 65 წელი უცოცხლია. ყაენის გარდაცვალების თარიღი ცნობილია (1227 წ.), აქედან გამომდინარე შესაძლებელია დავასკვნათ, რომ თემუჩინი დაიბადა 1162 წელს. მისი დაბადების აღნიშნული დათარიღება ფართოდაა გავრცელებული თანამედროვე ისტორიოგრაფიაში, თუმცა არ არის განმტკიცებული ავთენტური წყაროებით. ზოგერთი მეცნიერი დაბადების თარიღად 1167 წელსაც ასახელებს, თუმცა ეს ჰიპოთეზა კრიტიკას ვერ უძლებს.
თემუჩინი მამამისმა იესუგეიმ ცოლის მოსაძებნად წაიყვანა. ამ პერიოდში იგი მონღოლური წესით 9, ხოლო რეალურად 8 წლის იყო. იგი დანიშნეს 11 წლის ბორტეზე, რომელიც უნგირატის ტომის წარმომადგენელი იყო. საცოლის გამოსასყიდად მის ოჯახში სამუშაოდ დარჩა თემუჩინი. შინ მიმავლი იესუგეი კი თათართა ბანაკს გადაჰყრია. „საიდუმლო ისტორიის“ მიხედვით იესუგეი თემუჩინ-უგის მკვლელობის გამო თათრებს მოუწამლავთ. შხამისაგან დაუძლურებული იესუგეი დაბრუნდა საკუთარ ბანაკში და სამი დღის შემდეგ გარდაიცვალა. იესუგეის ორი ცოლი და ათ წლამდე ასაკის შვიდი შვილი დარჩა. ტაიჩიუდის გვარის წარმომადგენლებმა ტომიდან მოკვეთეს იესეგუის ოჯახობა და მათი ავლა-დიდება მიისაკუთრეს. რამდენიმე წელი ქვრივები შვილებთან ერთად სრულ სიღარიბეში ცხოვრობდნენ, ეწეოდნენ მომთაბარე ცხოვრებას, იკვებებოდნენ ხის ფესვებით, ველური მცენარეების ნაყოფითა და თევზით.
11 წლის ასაკში თემუჩინი დაუმეგობრდა ჯამუკას, რომელიც ორჯერ გახდა მისი ძმადნაფიცი. რამდენიმე წლის შემდეგ თემუჩინმა ცოლად შეირთო ბორტე (ამ პერიოდისათვის თემუჩინის დაახლოებულთა ბანაკშია ბოორჩუ, რომელიც მის ოთხ ნუკერს შორის ერთ-ერთია). ბორტეს მზითვი იყო სიასამურის ქურქი. თემუჩინი მალევე გაემგზავრა სტეპების ბელად, კერეიტების ტომის მმართველ ვან-ხანთან (ტოორილ-ხანი), რომელიც იყო იესეგუის ძმადნაფიცი (ანდო). შეახსენა მას მამამისთან მეგობრობა და საჩუქრად მიართვა ბორტეს მიერ მზითვში მოყოლილი სიასამურის ქურქი. ამ პერიოდში ერთმა მონღოლმა მოხუცმა მას მსახურად თავისი შვილი ჯელმე გადასცა, რომელიც შემდეგ მისი ერთ-ერთი მხედართმთავარი გახდა.
ბრძოლა ჰეგემონიისათვის სტეპში
ტოორილ-ხანის დახმარებით თემუჩინის ძალები თანდათანობით გაიზარდა. მასთან თავი მოიყარეს ნუკერებმა. იგი თავს ესხმოდა მეზობელ ტომებს, აფართეობდა და აძლიერებდა სამფლობელოს. სხვა დამპყრობლებისაგან ერთი თვისებით გამოირჩეოდა, ბრძოლის დროს ცდილობდა სიცოცხლე შეენარჩნებინა, რაც შეიძლება მეტი ადამიანისათვის, რათა შემდეგში ისინი თავის სამსახურში ჩაეყენებინა.
თემუჩინის პირველი სერიოზული მოწინააღმდეგეები აღმოჩნდნენ მერკიდები, რომლებიც მოქმედებდნენ ტაიჩიუტების მხარდაჭერით. მერკიდებმა გადაწყვიტეს ოელუნის მოტაცებისათვის შური ეძიათ. ისინი მოხუცი ოელუნის დასაბრუნებლად კი არა, თემუჩინის ახალგაზრდა ცოლის ბორტეს წასაყვანად მოვიდნენ. მერკიდებს ბანაკი ცარიელი დახვდათ, მაგრამ თავდამსხმელებმა მალევე იპოვეს ოთხთვალაში ჩამალული ბორტე, რომელიც ამ პერიოდში სავარაუდოდ, ფეხმძიმედ იყო და ელოდებოდა პირველ შვილს ჯუჩის.
1184 წელს თემუჩინმა ვან-ხანისა და მისი კერეიტების ტომის დახმარებით მერკიდები გაანადგურა. ბრძოლა მოხდა მდინარე სელენგასთან დღევანდელი ბურიატეთის ტერიტორიაზე. ბრძოლის შედეგად თემუჩინმა ბორტე დაიბრუნა.
უთანხმოება ჯამუკასთან და დამარცხება დალან ბალზუთთან
მას შემდეგ, რაც ჯამუკასა და თემუჩინის მეგობრობას შორის ბზარი გაჩნდა, მათ დაიწყეს ძალების განმტკიცება და მალე ერთმანეთის მეტოქეებიც გახდნენ. ჯამუკა მხარს უჭერდა ტრადიციულ მონღოლურ არისტოკრატიას, როდესაც თემუჩინი მისდევდა ღირსეულ მეთოდს და იზიდავდა განსაკუთრებით დაბალი კლასის საზოგადოებას. მისი წინანდელი დამარცხების გამო მერკიტებთან, თემუჩინი გაძლიერებას შეუდგა. 1186 წელს თემუჩინი მონღოლთა ხანად აირჩიეს. თუმცა ჯამუკა დაემუქრა თემუჩინს, რომ შეაჩერებდა მის ამბიციებს. 1187 წელს მან სამი ათასიანი ჯარით თავის ყოფილ მეგობარს შეუტია. თემუჩინმა სასწრაფოდ შეკრიბა ჯარი მის მომხრეებთენ ერთად ჯამუკას წინააღმდეგ, თუმცა იგი საბოლოოდ დამარცხდა დალან ბალზუთის ბრძოლაში. ჯამუკა შეაძრწუნა იმ ხახლმა, რომლებიც მის მეტოქეს აქებდნენ. ესინი იყვნენ ტყვედ აყვანილი 17 ახალგაზრდა კაცი, რომლებიც თემუჩინის პოტენციური მიმდევრები და მისი არჩეული მსახურები იყვნენ. თოღრულის, როგორც თემუჩინის ერთგული მსახური, ყარახატაელების სახელმწიფოში გადაასახლეს. ინფორმაცია თემუჩინის ცხოვრების მომდევნო 10 წელიწადის შესახებ გაუგებარია, რადგან ისტორიული ჩანაწერები არაფერს წერენ იმ პერიოდზე.