cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
დიპონეგოროს უნივერსიტეტი
სტრუქტურა
უნივერსიტეტს 11 ოფიციალური ფაკულტეტი და 2 სკოლა აქვს: ფუნქციონირებს ცხოველთა და სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა, ეკონომიკისა და ბიზნესის, ინჟინერიის, მეთევზეობისა და საზღვაო მეცნიერებათა, ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა, სამართლის, მედიცინის, ფსიქოლოგიის, საზოგადოებრივი ჯანდაცვის, მეცნიერებისა და მათემატიკის და სოციალურ და პოლიტიკურ მეცნიერებათა ფაკულტეტები, პოსტსადოქტორო და პროფესიული სკოლები.
რეიტინგი
2020 წელს Quacquarelli Symonds-ის უნივერსიტეტების მსოფლიო რეიტინგში დიპონეგოროს უნივერსიტეტს 801-1000 პოზიცია ეკავა, ხოლო ინდონეზიის მასშტაბით მე-8 საუკეთესო უნივერსიტეტად იყო დასახელებული. QS-ის აზიის უნივერსიტეტების 2021 წლის რეიტინგში უნივერსიტეტი 241-ე ადგილზე იყო, ხოლო ინდონეზიის მასშტაბით მე-9 ადგილი ეკავა. QS-ის კურსდამთავრებულთა დასაქმების რეიტინგში უნივერსიტეტს 301-500 პოზიცია ეკავა. 2022 წელს QS-ის რეიტინგში დიპონეგოროს უნივერსიტეტი პირველ ათასეულში ვერ მოხვდა, ხოლო ინდონეზიის მასშტაბით მე-8 ადგილზე გავიდა.
თანამშრომლობა
1991 წელს დიპონეგოროს უნივერსიტეტმა მსოფლიო მასშტაბით სხვადასხვა უცხოურ დაწესებულებასთან დაიწყო თანამშრომლობა, მათ შორის უნივერსიტეტებთან, არასამთავრობო ორგანიზაციებთან, სამთავრობო სააგენტოებთან და კომპანიებთან. საერთაშორისო თანამშრომლობა მოიცავს ურთიერთობებს განათლების სფეროში, კვლევით გაცვლით პროგრამებს, ერთობლივ სამეცნიერო კვლევებს, წვრთნებს, აკადემიურ, სამეცნიერო და სტუდენტთა გაცვლით პროგრამებს.
2020 წლისთვის დიპონეგოროს უნივერსიტეტი თანამშრომლობს 28 ქვეყნის 116 საერთაშორისო ინსტიტუტთან. უნივერსიტეტი თანამშრომლობს აზიის, ავსტრალიის, ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკის და ევროპის არაერთ უნივერსიტეტთან, მათ შორისაა: დასავლეთ ავსტრალიის უნივერსიტეტი (ავსტრალია), ქვინსლენდის უნივერსიტეტი (ავსტრალია), ცინჰუას უნივერსიტეტი (ჩინეთი), ზაგრების უნივერსიტეტი (ხორვატია), ორჰუსის უნივერსიტეტი (დანია), დარმშტადტის ტექნიკური უნივერსიტეტი (გერმანია), ტრენტოს უნივერსიტეტი (იტალია), კაგოშიმის უნივერსიტეტი (იაპონია), ტიბის უნივერსიტეტი (იაპონია), სინგაპურის ეროვნული უნივერსიტეტი (სინგაპური), ბირმინგემის უნივერსიტეტი (გაერთიანებული სამეფო), შეფილდის უნივერსიტეტი (გაერთიანებული სამეფო), ბოსტონის უნივერსიტეტი (აშშ), ოკლაჰომის სახელმწიფო უნივერსიტეტი (აშშ) და სხვ.
ცნობილი კურსდამთავრებულები
უნივერსიტეტის ცნობილ კურსდამთავრბეულებს შორის არიან: ანინდია კუსუმა პუტრი ― მის ინდონეზია 2015, მის სამყარო 2015-ის მონაწილე და ინდონეზიის ახალგაზრდულ და სპორტულ საქმეთა სამინისტროს სპიკერი; არიეფ ჰიდაიათი ― ფილიპინების საკონსტიტუციო სასამართლოს უზენაესი მოსამართლე; ბაჰარუდინ ლოპა ― ინდონეზიის იუსტიციისა და ადამიანის უფლებათა მინისტრი; ბონდან ვინარნო ― ინდონეზიელი კულინარიის ექსპერტი და მწერალი;  დარმატნო ჯატმანი ― დიპონეგოროს უნივერსიტეტის ფსიქოლოგიის ფაკულტეტის ემერიტუსი, ჰუმანისტი, ფილოსოფოსი და პოეტი, და სხვ.
თურქული მუხა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:წიფლისებრნი
Camponotus micans armeniacus
Camponotus micans armeniacus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ხოჟორნი
მინი|ხოჟორნის გუმბათოვანი ეკლესია ხოჟორნი — ისტორიული დასახლებული პუნქტი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლში, მდინარე დებედის შენაკად ბანოშისწყლის ხეობაში, ახლანდელი სოფელი ხოჯორნის (მარნეულის მუნიციპალიტეტი) მახლობლად.
IV-VII საუკუნეებში ქართლის სამეფოს ადმინისტრაციული ერთეულის, წოფის ხევის (წოფოფორი) ერთ-ერთი სოფელი იყო. ვარაუდით ამ დროს აქ უნდა ყოფილიყო მნიშვნელოვანი საკულტო ცენტრი (შემორჩენილია X საუკუნის ეკლესიის კედლებში ჩაშენებული ადრინდელი ქრისტიანული ხანის სტელების ბარელიეფებიანი ფრაგმენტები). X საუკუნეში აქ ციხესიმაგრე აშენდა და მხარის ცენტრი წოფის ციხიდან ხოჟორნში გადმოიტანეს. ნასოფლარის თავზე სამხრეთით აღმართულ მაღალ კლდოვან მთაზე შემორჩენილია ხოჟორნის ციხესიმაგრის კომპლექსი („მენზილ კახი“) მცირე ეკლესიითურთ. ნასოფლარის ტერიტორიაზეა ადრინდელი შუა საუკუნეების სამი ეკლესია. მოზრდილი ჯვაროვან-გუმბათოვანი ტიპისაა (X საუკუნე), ერთ-ერთ სარკმელზე შემორჩენილია ქტიტორების გამოსახულება დაზიანებული სომხური წარწერით, სამხრეთის კარის თავზე კიდევ ერთი სომხური წარწერა. აქვეა „მარმარილოს“ ეკლესია, დარბაზული ეკლესია და სხვა ნაგებობები.
ლიტერატურა
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
1932-33 წლის ყაზახების შიმშილობა
მინი|319x319პქ| 1932–33 წლების საბჭოთა შიმშილობა მინი|320x320პქ| [[ყაზახეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა|ყაზახეთის ძირითადი ეთნიკური ჯგუფები 1897–1970 წლებში. ყაზახებისა და უკრაინელების რიცხვი 1932–1933 წლებში შემცირდა შიმშილის გამო.]] 1930–1933 წლების ყაზახების შიმშილობა, ყაზახების კატასტროფა , რომელსაც ყაზახეთში გოლოშიოკინის გენოციდს უწოდებენ ( Goloshekındik genotsıd) რათა ხაზი გაესვას ფილიპ გოლოშიოკინის დროს ხელოვნურად გამოწვეულ შიმშილობას, რომლის დროსაც საბჭოთა ყაზახეთში 1,5 მილიონი (შესაძლოა 2,0-2,3 მილიონი) ადამიანი გარდაიცვალა, რომელთაგან 1.3 მილიონი ეთნიკური ყაზახი იყო; შიმშილობით ყაზახების 38% გარდაიცვალა, რაც ყველაზე მაღალი პროცენტული მაჩვენებელია იმ ეთნიკურ ჯგუფებს შორის, რომელიც 1932-33 წლებში საბჭოთა კავშირის შიმშილობის დროს დაიღუპა. ზოგიერთი ისტორიკოსის ვარაუდით, ყაზახეთის მთლიანი მოსახლეობის 42% შიმშილობის დროს გარდაიცვალა.
ყაზახებისთვის მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვის და მარცვლეულის ჩამორთმევა ძირითადად 1929-1932 წლებში დაიწყო, რესპუბლიკის მარცვლეულის მესამედის რეკვიზიცია და 130 მილიონ ტონაზე მეტის კონფისკაცია მოხდა 1930 წელს ქალაქების საკვებით უზრუნველსაყოფად. ზოგიერთი ისტორიკოსი და მკვლევარი შიმშილობას აღწერს, როგორც ყაზახების გენოციდს, რომელიც ჩადენილ იქნა საბჭოთა კავშირის მიერ.
მიმოხილვა
1925 წელს ყაზახეთის რაიონული კომიტეტის პირველ მდივნად დაინიშნა საბჭოთა კომუნისტური პარტიის ცნობილი წარმომადგენელი ფილიპ გოლოშიოკინი. მისი მოღვაწეობის პირველი ორი წელი (1925-1927) მან გაატარა ყაზახეთში. ყაზახების აბსოლუტური უმრავლესობა იმ პერიოდში ნახევრად მომთაბარე იყო. 1926 წლის აღწერის მონაცემებით, ყაზახების მხოლოდ მეოთხედი იყო სტაციონალურ მეურნეობაში, ყაზახების 6% მომთაბარეობდა მთელი წლის განმავლობაში, ხოლო 65% -ზე მეტი ნახევრად მომთაბარე იყო (ანუ გადაადგილდებოდა მხოლოდ ზაფხულში).
ყაზახეთში კონფისკაციები 1928 წლის გაზაფხულზე და 1928 წლის შემოდგომაზე დაიწყო. ჩამორთმევა შეეხო 11 260 მეურნეობას, რომელთაც დაახლოებით 4,5 მილიონი სული მსხვილფეხა პირუტყვი ჩამოერთვა. თავად გოლოშიოკინის აზრით, საბჭოთა მთავრობის თავდაპირველი გეგმები ორჯერ უფრო დიდი იყო და ისინი აპირებდნენ 15 მილიონ პირუტყვამდე კონფისკაციას (1920-იანი წლების სტატისტიკის მიხედვით). 1928 წლის კონფისკაციის გეგმის მიხედვით პირუტყვის რაოდენობას არ უნდა გადაეჭარბებინა: მომთაბარე მეურნეობაში - 400, ნახევრად მომთაბარე - 300, სტაციონალურ მეურნეობაში - 150. კონფისკაცირებული მეურნეობების საერთო რაოდენობა 7000-მდე შემცირდა.
1919-1922 ყაზახების შიმშილობის ჩათვლით, 10-15 წლის განმავლობაში ყაზახეთმა დაკარგა მოსახლეობის ნახევარზე მეტი, საბჭოთა კავშირის მოქმედებების გამო. ორი საბჭოთა აღწერის მიხედვით ჩანს, რომ ყაზახები ყაზახეთში 1926 წლის აღწერის მიხედვით 3 637 612 იყვნენ ხოლო 1937 წლის აღწერით 2 181 520. მნიშვნელოვნად დაზარალდნენ ყაზახეთის სხვა ეთნიკური უმცირესობებიც. ყაზახეთში უკრაინის მოსახლეობა 859 396-დან 549 859 კაცამდე შემცირდა (მათი მოსახლეობა თითქმის 36% -ით შემცირდა), ხოლო ყაზახეთის სხვადასხვა ეთნიკურმა უმცირესობებმა დაკარგეს მოსახლეობის რიცხოვნობა 12%-დან 30% -მდე.
ყაზახეთში გარდაცვლილი უკრაინელები ზოგჯერ ჰოლოდომორის მსხვერპლად ითვლებიან. შიმშილობის გამო 665 000 ყაზახმა 900 000 სული მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვით დატოვა ყაზახეთის ტერიტორიები და საკვების ძიებისა და დასაქმების მიზნით თავი შეაფარა ჩინეთს, მონღოლეთს, ავღანეთს, ირანსა და საბჭოთა რესპუბლიკებში უზბეკეთს, ყირგიზეთს, თურქმენეთს, ტაჯიკეთსა და რუსეთის დასავლეთ ციმბირის ახალ ინდუსტრიულ ადგილებს. მოგვიანებით საბჭოთა მთავრობამ დაიწყო მუშაობა მათი სამშობლოში დაბრუნების მიზნით. დევნილთა 70% გადარჩა, დანარჩენი კი ეპიდემიისა და შიმშილის გამო გარდაიცვალა.
2017 წელს აშენდა შიმშილობის მსხვერპლთა ძეგლი.
შეფასება
ზოგიერთი ისტორიკოსისა და მკვლევარის აზრით, ეს შიმშილობა ყაზახების გენოციდს წარმოადგენს. საბჭოთა ხელისუფლებამ დევნა დაიწყო ყაზახებში მომთაბარეების წინააღმდეგ, რადგან თვლიდნენ, რომ ამ კლასების განადგურება ხელს შეუწყობდა ყაზახეთის კოლექტივიზაციას. ყაზახეთის კატასტროფასთან დაკავშირებით მაიკლ ელმანმა აღნიშნა, რომ ეს „როგორც ჩანს, დაუდევრობით გამოწვეული გენოციდის მაგალითია, რომელიც გაეროს კონვენციის ფარგლებს არ ექვემდებარება“. ამასთან, ისტორიკოსი რობერტ ქინდლერი აშკარად უარყოფს მოსაზრებას, რომ შიმშილი იყო მასობრივი მკვლელობის გენოციდური ფორმა, იმ მოტივით, რომ უკრაინასა და ყაზახეთში შიმშილობა უფრო ფართო სასურსათო კრიზისის ნაწილი იყო, რომელმაც საბჭოთა კავშირის მრავალი რეგიონი მოიცვა და არანაირი მტკიცებულება იმის შესახებ არ არსებობს, რომ სტალინი ახორციელებდა რომელიმე ეთნიკური ჯგუფის განადგურებას.
განვითარების ეკონომიკა
განვითარების ეკონომიკა — ეკონომიკის ერთ-ერთი შტო, რომელიც შეისწავლის (1) მაკრო - გრძელვადიანი ეკონომიკური ზრდის შედეგებსა, და (2) მიკრო - ინდივიდუალურ მეურნეობათა და საწარმოთა წამახალისებელ ფაქტორებს, განსაკუთრებით განვითარებად ქვეყნებში. მასში შეიძლება გამოყენებულ იქნას მათემატიკური მოდელები დინამიური სისტემებიდან, როგორიცაა დიფერენციალური ტოლობები და ინტერ-ტემპორალური ოპტიმიზაცია, ან ასევე შეიძლება გამოყენებულ იქნას რაოდენობრივი და ხარისხობრივი ანალიზის მეთოდები.
განვითარების ეკონომიკა ასევე მოიცავს ისეთ თემებს, როგორიცაა მესამე მსოფლიოს დავალიანება, და ფუნქციები ისეთი ორგანიზაციებისა, როგორიცაა საერთაშორისო სავალუტო ფონდი და მსოფლიო ბანკი. ამ განხრით მომუშავე ეკონომისტების უმრავლესობის შესწავლის საგანია სტაბილური და გარანტირებადი ეკონომიკური ზრდის უზრუნველყოფა ღარიბ ქვეყნებში, რომელიც დაეყრდნობა საკუთარ რესურსებსა და განათლებას მსოფლიოს ყველაზე დაბალ შემოსავლიან ქვეყნებში. ეკონომიკური საკითხების სოციალურ და პოლიტიკურ საკითხებთან ერთად კვლევას განვითარების შესწავლა ჰქვია.
შედარებით გვიანდელი ჰუმანური განვითარების თეორიები ცდილობენ არ შემოიფარგლონ მხოლოდ განვითარების ეკონომიკური ბერკეტებით და სოციალური განვითარების ასპექტებიც შემოაქვთ სწავლის საგნად, მაგ. ისეთი ინდიკატორები, როგორიცაა en:Genuine Progress Indicator, რომელიც ეყრდნობა გადანაწილებული სამართალის თეორიას (en:theories of distributive justice).
თანამედროვეობის ერთ-ერთი ყველაზე გამოჩენილი განვითარების ეკონომისტი არის ნობელის პრემიის ლაურეატი ამარტია სენი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ეკონომიკა
ქალთა ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაცია
ქალთა ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაცია (Women's National Basketball Association, WNBA) — ქალთა პროფესიონალური საკალათბურთო ლიგა აშშ-ში, სადაც ამჟამად 12 გუნდია თავმოყრილი. ლიგა დაარსდა 1996 წლის 24 აპრილს, როგორც ქალთა NBA-ის ლიგა. ლიგამ ასპარეზობა 1997 წლიდან დაიწყო. რეგულარული სეზონი ტარდება ივნისიდან სექტემბრამდე, ხოლო WNBA-ის ფინალური სერია ოქტომბრის თვეში.
ბევრ WNBA-ის გუნდს ჰყავს პარკეტის პარტნიორი NBA-ში და იყოფენ იგივე არენას. კონექტიკუტ სანი, სიეტლ სტორმი და ტულსა შოკი არიან მხოლოდ ის წევრები, რომლებიც არენას არ იყოფენ NBA-ის გუნდებთან (მიუხედავად ამისა, სტორმს ჰყავდა ასეთი პარტნიორი სიეტლ სუპერსონიქსის სახით, სანამ გუნდი არ გადავიდოდა ოკლაჰომა-სიტიში). 4 გუნდი, ატლანტა დრიმი და ლოს-ანჯელეს სპარკსის ჩათვლით, არიან დამოუკიდებელი მფლობელებით. ეს დამოუკიდებელი მფლობელები ძალიან მნიშვნელოვანია WNBA-ის გაზრდაში. თუმცა იყო პერიოდი, როდესაც ყველა გუნდს NBA ფლობდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საკალათბურთო ასოციაციები კატეგორია:სპორტული ლიგები
კერმესის მუხა
კერმესის მუხა (Quercus coccifera) — ორლებნიანთა კლასის ხე წიფლისებრთა ოჯახიდან. გავრცელებულია სამხრეთ ევროპაში.
ხიხანის ციხე
ხიხანის ციხე, ხირხათის ციხე — შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხულოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ზედა თხილვანაში.
არქიტექტურა
ციხე მდებარეობს მდინარე სხალთის ხეობის სათავეში, ხიხანის მთის ერთ-ერთ კალთაზე. ციხე სტრატეგიულად ძალზედ მოხერხებულ ადგილას მდებარეობს, მას სამხრეთ-აღმოსავლეთის მხრიდან ერთადერთი საცალფეხო მისადგომი გააჩნია.
თედო სახოკია ასე აგვიწერს ხიხანის ანუ ხირხათის ციხეს:
ციხესიმაგრის საამშენებლო წყობაში გამოირჩევა რამდენიმე ფენა: უძველესი - X-XI საუკუნეებისა, ახალი XVII-XIX საუკუნეებისა (ოსმალთა მფლობელობის ხანისა).
ციხის ფართობი რამდენიმე ჰექტარს შეადგენს, რომლის მხოლოდ მცირე ნაწილია მოვაკებული, უმეტესი კი დამრეცი და ციცაბოა. ხირხათში მრავალი ნაგებობის ნანგრევია მოღწეული, მათგან ზოგი ნაწილობრივ არის შემონახული, ზოგიერთი კი სრულიად გასწორებულია მიწასთან.
ამჟამად ხირხათში ოთხი კოშკის ნაშთია შემონახული.
ცხელი ლაქები
მინი|დედამიწის ქერქის მოძრაობის სქემა ცხელ ლაქებზე ცხელი ლაქები, ცხელი წერტილები, ჰოტსპოტები (Hotspot) — შედარებით უძრავი მაგმის ლოკალური წყარო, რომელიც იმყოფება დედამიწის მანტიაში და რომელიც მისსავე ზედაპირზე განმეორებადი ვულკანური ამოფრქვევებითაა გამოვლინებული. ტერმინი შემოიღო კანადელმა გეოფიზიკოსმა ჯონ ტუზო უილსონმა 1963 წელს. ამერიკელმა გეოფიზიკოსმა უილიამ ჯეისონ მორგანმა 1971 წელს ივარაუდა, რომ ცხელი ლაქები წარმოიქმნება მანტიური მასალის აღმავალ ჭავლებზე. ზოგიერთი ცხელი ლაქის სიღრმული „ფესვები“ გამოვლინებულია სეისმური ტომოგრაფიით, რომელთა მონაცემებით დედამიწის ბირთვში არსებობს შემცირებული სიმკვრივის ქანების მონაკვეთები და მომატებული ტემპერატურები, რომლებიც განმარტებულია როგორც აღმავალი მანტიური ჭავლები. ბაზალტურ ლავებს, რომლებიც ამოდიან ცხელი ლაქების ზედაპირზე ახასიათებთ La, Rb, Cs, Ba-ის მაღალი შემცველობა, აგრეთვე გააჩნიათ განსაზღვრული იზოტოპური შედგენილობა — Sr, Nd, Pb-ის სახით, რაც მიუთითებს მანტიის ღრმა ჰორიზონტებიდან ამომავალ მასალის ლღობაზე. ლითოსფერული ფილების ჰორიზონტული სხლეტისას ცხელი ლაქების თავზე ვულკანები ჩანაცვლებულია გადაადგილებულ ფილასთან ერთად, წყდებიან საკუთარ სიღრმულ ფესვებსა და განიცდიან მოსპობას, ხოლო ცხელი ლაქების თავზე წარმოიქმნება ახალი ვულკანები. ამრიგად, იქმნება ვულკანური ნაგებობების ჯაჭვი. ცხელი ლაქების ევოლუციის ხანგრძლივობა რამდენიმე ათეულიდან რამდენიმე ასეულ მლნ. წლამდე მერყეობს.
ხიხანის ციხე
არქიტექტურა
განსაკუთრებით ძლიერი დაზიანებით არის მოღწეული ის კოშკი, რომელიც ციხის ასასვლელთან მდებარეობს. შედარებით კარგად არის შემონახული ამ ნაგებობის ჩრდილო-აღმოსავლეთი კედელი, ხოლო ჩრდილოეთი და სამხრეთი კედლები სანახევროდ დანგრეულია. მათი უდიდესი ნაწილი დასავლეთ კედელთან ერთად ხევში ჩაქცეულა.
ამ კოშკის წინ ხუთი ქვევრია მიწაში დადასტურებული (ზოგი მთელი და ზოგიც დაზიანებითაა მოღწეული), ხიხანის მარანია: მარანი, როგორც ცნობილია, ძველად სპეციალურ შენობაში — საღვინე სახლში იყო მოთავსებული. ასეთი „საღვინე სახლი“ უნდა იყოს სწორედ ის ნაგებობა, რომლის ნაშთებიც აქ არის შემორჩენილი. ეს არის სწორკუთხედის ფორმის შენობა, რომლის სიგრძე 12 მეტრამდე აღწევს, ხოლო სიგანე 4,5 მეტრია. მისი ჩრდილო კედელი მიწამდეა გასწორებული, ხოლო სამხრეთი კედელი ერთ მეტრამდე სიმაღლითაა შემონახული.
ცხელი ლაქები
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფილების ტექტონიკა კატეგორია:ვულკანოლოგია კატეგორია:დედამიწის აგებულება კატეგორია:დედამიწის გეოლოგიური ისტორია
ხიხანის ციხე
არქიტექტურა
აღმოსავლეთ კოშკიდან 42 მეტრის დაცილებით აღმართულია მეორე, მურყვამული ტიპის კოშკი. ეს ნაგებობა ამჟამად მხოლოდ ორი მაღალი კედლით (დასავლეთის, ჩრდილო-აღმოსავლეთის) არის წარმოდგენილი. დასავლეთ კედლის სიგრძე 3,78 მეტრია, ჩრდილოეთისა კი 4,5 მ. მეორე კოშკი, ისე როგორც პირველი, რამდენიმე სართულიანი ყოფილა. სამი სართული ახლაც კარგად შეინიშნება, კედლებში დატანებულია სარკმლები.
მეორე კოშკიდან ჩრდილოეთით მომემართება კედელი, რომლის სიგრძე 33,5 მეტრს უდრის, სისქე — 0,5 მეტრს, ხოლო სიმაღლე — 3 მეტრს. ამის პარალელურად სამხრეთიდან ჩრდილოეთისაკენ მიდის მეორე კედელი, რომლის სიმაღლე, შედარებით კარგად დაცულ ადგილას 6 მეტრამდე აღწევს, ხოლო სიგანე 77,5 მეტრამდეა. პარალელური კედლებით მოზღვრულ ტერიტორიაზე, რამდენიმე შენობის ნაშთია მოღწეული. პირველი მათგანი, რომელიც ძლიერ დაზიანებული სახით შემონახულა, ორგანყოფილებიანი ნაგებობა ჩანს. აქედან 3 მეტრის სიმაღლეზე სამხრეთ კალთაზე მიშენებული ყოფილა ნახევრად ოვალური მოყვანილობის ნაგებობა, რომელიც აგრეთვე, ძლიერ არის დაზიანებული. ამ ნანგრევის წინ შემონახულია ჭა, რომლის სიმაღლე 5,5 მეტრს უდრის, ხოლო დიამეტრი 1,5 მეტრს — იგი დილეგი უნდა იყოს.
აღნიშნული კედლის პირველი მინაშენიდან ხუთიოდე მეტრის დაშორებით შემონახულია მეორე შენობის ნანგრევი, რომლის სიგანე 3,5 მეტრს უდრის, სიგრძე კი 3,6 მეტრს. ამას მოსდევს ყაზარმული ტიპის ნაგებობა სიგრძით ექვსიოდე მეტრი; ჩრდილო-აღმოსავლეთით მისი სიგანე 2,5 მეტრს შეადგენს, ხოლო სამხრეთ-დასავლეთით — 2 მეტრს. ამ შენობის ჩრდილოეთით შემონახულია მოზრდილი ნაგებობის ნანგრევი, რომლის სიგრძე 7,5 მეტრია, სიგანე — 5,38 მეტრი, ხოლო სიმაღლე კედლებისა 1,5 მეტრამდე აღწევს. აქვე არის სხვა ნაგებობათა ნანგრევებიც.
კედლით მოზღუდული ტერიტორიის გარეთ რამდენიმე შენობის ნაშთია. ერთი მათგანი (სამხრეთით) კლდის ძირას მდებარეობს. მისი სიგანე 3,53 მეტრია, სიგრძე კი 3,7 მეტრი. ამ ნაგებობის სამხრეთი კედლის დაცული სიმაღლე 1,73 მეტრია. აქ კედელში დატანებულია ბუხარი. ბუხრის პირის სიგანე 66 სმ, ხოლოსიმაღლე 78 სმ-ია. ბუხრის სიახლოვეს (აღმოსავლეთ კუთხეში) გეკეთებულია პატარა თაროები. ეს ნაგებობა საცხოვრებელი უნდა ყოფილიყო.
სამხრეთ-დასავლეთი კედლის სიახლოვეს დაცულია, აგრეთვე ერთი საფუძვლამდე დანგრეული შენობის ნაშთი. ამავე კედლის ჩრდილო-დასავლეთით ორი ნაგებობის ზოგიერთი დაზიანებული კედელიღაა შემონახული. პირელი მათგანი, რომლის დანიშნულების გარკვევა დაზიანების გამო არ ხერხდება, ორი განყოფილებისაგან შედგება. ამ ნაგებობის სიგრძე 8,32 მეტრია, სიგანე — 9,32 მეტრი. შედარებით უკეთ არის შემონახული მისი აღმოსავლეთი კედელი, რომლის სიმაღლე კართან 3,5 მეტრს აღწევს (შიგნიდან). კარის სიგანე 92 სმ-ია, ხოლო სიმაღლე 1,5 მეტრს უდრის. ამ შენობის წინ, ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეში, ამ ნაგებობის მინაშენის ნანგრევია შემონახული, რომლის აღმოსავლეთ კედელში ბუხარია დატანებული. აღნიშნული ნაგებობიდან 9 მეტრის დაცილებით ერთი საყურადღებო შენობის ნაშთია მოღწეული. მასშიც ორი განყოფილება შეინიშნება. შედარებით უკეთაა დაცული მისი აღმოსავლეთი კედელი, აქედან აქვს კარიც. ამ ადგილას კედლის სიმაღლე 3,5 მეტრს აღწევს. ნაგებობის დანიშნულების გარკვევა დაზიანების გამო არ ხერხდება.
იქედან ჩრდილოეთის კოშკთან მივდივართ. ეს ციხე-სიმაგრის მესამე კოშკია, რომელიც მეორე კოშკიდან 180 მეტრით არის დაშორებული. ეს კოშკიც რამდენიმე სართულიანი ოთხკუთხა ნაგებობაა. მისი დასავლეთი და სამხრეთი კედლები შედარებით სრულად არის დაცული (სამხრეთის კედელს ნაწილი ჩამონგრევია), იგივე ითქმის აღმოსავლეთი კედლის შესახებაც, რომელსაც ერთი ყურეღა შერჩენია. უფრო სრულად არის მოღწეული დასავლეთის კოშკი, რომელიც ჩრდილოეთის კოშკიდან დაშორებულია 133 მეტრით. ამ კოშკს სამი სართული ახლაც კარგად ეტყობა. მას შესასვლელი ჩრდილო-აღმოსავლეთ მხრიდან აქვს. კარი გამოკვეთილია 2,85 მეტრ სიმაღლეზე, სადაც სპეციალური კიბის გარეშე ასვლა შეუძლებელია. როგორც ჩანს კოშკში ხის კიბით ადიოდნენ.
ისტორია
thumb|right ხიხანის ციხის აშენების ზუსტი თარიღი უცნობია, თუმცა მეცნიერთა უმეტესობა ფიქრობს, რომ ის X-XIII საუკუნეებშია აშენებული. ამას ადასტურებს ის ფაქტიც, რომ ისტორიული დოკუმენტებში ხიხანის ციხის მშენებლობის დასრულებაში დიდი ადგილი უკავია აბუსერისძე ტბელის მეუღლეს ბაგულას, ასევე ხალხში არსებული ლეგენდები, რომლებიც ხიხანის ციხის აგებას თამარ მეფეს მიაწერენ.
XI-XVI საუკუნეებში ხიხანის ციხე აჭარის ერისთავთერისთავ აბუსერისძეთა მთავარ რეზიდენცია იყო. შემდგომში მას ოსმალები დაეუფლნენ. 1815 წელს ხიხანის ციხეში იყო გამაგრებული ოსმალთა წინააღმდეგ მებრძოლი სელიმ ხიმშიაშვილი.
ელაზიღის პროვინცია
ელაზიღის პროვინცია (Elâzığ ili) — პროვინცია (ილი) თურქეთში, აღმოსავლეთ ანატოლიის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ელაზიღი. მოიცავს 11 რაიონს.
გეოგრაფია
პროვინციას ესაზღვრება თუნჯელის, ბინგოლის, მალათიისა და დიარბაქირის პროვინციები.
მოსახლეობა
მოსახლეობა 595 ათ. ადამიანი (2007), უდიდესი ქალაქია: ელაზიღი.
სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის პროვინციები
თუნჯელის პროვინცია
თუნჯელის პროვინცია (Tunceli ili) — პროვინცია (ილი) თურქეთში, აღმოსავლეთ ანატოლიის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი თუნჯელი. მოიცავს 8 რაიონს. 1936 წლამდე ერქვა დერსიმი.
გეოგრაფია
პროვინციას ესაზღვრება ერზინჯანის, ბინგოლისა და ელაზიღის პროვინციები.
მოსახლეობა
მოსახლეობა 76,699 ადამიანი (2010), უდიდესი ქალაქია თუნჯელი. მოსახლეობის უმრავლესობას შეადგენენ ალევიტები, თურქეთის უდიდესი რელიგიური უმცირესობა.
სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის პროვინციები
ვერმახტის უმაღლესი მთავარსარდლობა
ვერმახტის უმაღლესი მთავარსარდლობა (გერმ. Oberkommando der Wehrmacht - "OKW") — გერმანიის სამხედრო საქმეთა დაგეგმვისა და აღსრულების უმაღლესი ორგანო მეორე მსოფლიო ომის დროს.
შემადგენლობა
"OKW" შედგებოდა 6 განყოფილებისგან:
"OKW"-ს ექვემდებარებოდა აგრეთვე რაიხის სამხედრო სასამართლოც - Reichskriegsgericht
კატეგორია:გერმანიის ისტორია კატეგორია:ვერმახტი კატეგორია:ნაცისტური გერმანია
ხმელეთის ნახევარსფერო
მინი|ხმელეთის ნახევარსფერო. ხმელეთის ნახევარსფერო (ინგლისურენოვან ლიტერატურაში: ხმელეთის ჰემისფერო) — დედამიწის ნახევარსფერო, რომელიც წარმოდგენილია დედამიწის უმსხვილესი ხმელეთის მონაკვეთებით. ვრცელდება 47.41167°N, -2.62083°W (სენ-ნაზერის სიახლოვეს საფრანგეთი) ან 47.21667°N, -1.53333°W (ნანტის სიახლოვეს, საფრანგეთი). დედამიწის სხვა ნახევარსფეროს წყლის ნახევარსფერო ეწოდება. ხმელეთის ნახევარსფერო მოიცავს მთლიანად ევროპის, აფრიკის, ჩრდილოეთ ამერიკის კონტინენტებს, თითქმის მთელ აზიას და სამხრეთ ამერიკის ნაწილს. ევროპა მდებარეობს ხმელეთის ნახევარსფეროს ცენტრალურ ნაწილში. ამასთანავე ხმელეთის ნახევარსფეროში არსებული ოკეანე, თუმცა უმნიშვნელოდ, ჭარბობს ხმელეთის ფართობს. წყალზე მოდის 53%, ხოლო ხმელეთზე 47%.
სქოლიო
კატეგორია:დედამიწის ნახევარსფეროები
Camponotus micans
Camponotus micans — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
რეზოლუცია
რეზოლუცია (resolutio - გადაწყვეტილება) — კოლეგიური ორგანოს სხდომაზე (კონფერენციაზე, სესიაზე, კრებაზე) ამა თუ იმ საკითხის განხილვის შედეგად მიღებული გადაწყვეტილება.
კონსტიტუციურ წესდებაში რეზოლუცია ეწოდება აქტს, რომელსაც პარლამენტი იღებს. რეზოლუციის განხილვა განსხვავდება კანონპროექტის განხილვისაგან.
რეზოლუცია ასევე ეწოდება თანამდებობის პირის მიერ შედგენილ წერილობით დასკვნას ან განკარგულებას, წარწერილს საქმიან ქაღალდზე ან დოკუმენტზე.
სქოლიო
კატეგორია:სამართალი
ტრუბელშტოკი
ტრუბელშტოკი (Trubelstock) — მთა ბერნის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ვალეს კანტონში, ქალაქ სიერის სიახლოვეს. გადაჰყურებს მდინარე რონის ხეობას. მისი მწვერვალი აღმართულია ლე-უტანისა და ლეკერბადის ხეობებს შორის.
ვულკანური სარტყელი
ვულკანური სარტყელი, ვულკანოგენური სარტყელი — ვეებერთელა ვულკანური რეგიონი. წარმოადგენს დედამიწის აქტიური ზონის ნაწილს, რომელიც ვულკანების წარმოშობის ტენდენციას ამჟღავნებს. მის შემადგენლობაში კონტინენტური კიდის განსაზღვრულ ზონებსა და ოკეანეების ფარგლებში განლაგებულია ვულკანები და მათი მოქმედების პროდუქტები. გეგმაში თითქმის სწორხაზოვანი ან რკალისებრი ტერიტორია გადაჭიმულია ასეულ და ათასეულ კმ-ზე. გავრცელებულია უჩვეულოდ მაღალი ტემპერატურების (700–1400°C) ზონების თავზე, სადაც მაგმა წარმოიქმნება მყარი მასალის ნაწილობრივი დნობის შედეგად დედამიწის ქერქსა და ზედა მანტიაში. ასეთი არეები ჩვეულებრივ ყალიბდება ტექტონიკური ფილების გასწვრივ 10–50 კმ-ის სიღრმეში.
გამოიყოფა ახალგაზრდა ვულკანური სარტყელი მოქმედი და კარგად შენახული ახლახან ჩამქრალი ვულკანებითა და ძველი ვულკანური სარტყელი ვულკანური ქანების განვითარების მარკირებული ფართობებით, რომელიც დანგრეული ვულკანების ნარჩენს წარმოადგენს. ეროზირებულ ვულკანურ სარტყლებში ვულკანურ ქანებთან მჭიდროდაა ასოცირებული გრანიტები, დიორიტები, მონცონიტები და სხვა ამგები ინტრუზიული მასივები, რის შედეგადაც ვულკანურ სარტყელს უწოდებენ ვულკანურ-პლუტონურს. ვულკანური სარტყელი ჩვეულებრივ მიბჯენილია სხვადასხვა სახისა და ასაკის მსხვილი გეოლოგიური სტრუქტურების შეერთების ზონებს. წარმოიქმნება სუბდუქციურ და კოლიზიურ გარემოებაში.
სუბდუქციურ გარემოებაში ჩამოყალიბებულ ვულკანურ სარტყლებს შორის გამოიყოფა აქტიური კონტინენტური კიდის სტრუქტურული ელემენტები — კიდურ-კონტინენტური და კუნძულრკალური. კიდურ-კონტინენტურ ვულკანურ სარტყლებს მიეკუთვნება ახალგაზრდა აღმოსავლეთ კამჩატკისა და ანდების სარტყელი, გვიანმეზოზოური ოხოტ-ჩუკოტკის, აღმოსავლეთ სიხოტე-ალინის, აღმოსავლეთ აზიის სარტყლები და სხვა; კუნძულრკალურს — კურილისა და ალეუტის კუნძულთა რკალების ვულკანური სარტყლები და სხვა.
კუნძულრკალურ ვულკანურ სარტყლებს განფენილობის მხრივ, ხშირად ენაცვლება კიდურ-კონტინენტური. მსოფლიოში უდიდესი ახალგაზრდა კუნძულრკალური და კიდურ-კონტინენტური ვულკანური სარტყლის სისტემაა წყნაროკეანური ცეცხლოვანი რკალი, რომლის სიგრძეა 40,000 კმ, ხოლო სიგანე დაახლოებით 500 კმ. კოლიზიური ვულკანური სარტყლის მაგალითია სომხეთის კაინოზოური სარტყელი და გვიანდელმეზოზოური სვიატოინოს-ოლოის სარტყელი ჩრდილო-აღმოსავლეთ აზიაში.
საბჭოთა გეოლოგიურ ლიტერატურაში „ვულკანური სარტყელი“ საყოველთაო ფორმულირების არარსებობის გამო ფართო გაგების ტერმინი იყო. პროფესორმა ალექსეი ბოგდანოვმა გამოყო კიდური ვულკანური სარტყელი. ჰენრი უილიამ მენარდის მიხედვით, ვულკანური სარტყელი წარმოადგენს შიგაოკეანური ბაზალტური შედგენილობის ვულკანური კუნძულების ხაზობრივად გაჭიმულ არქიპელაგს. ცხელი ლაქების გარემოებაში წარმოქმნილი ვულკანური სარტყელი ხანგრძლივი დროს განმავლობაში აქტიური ვულკანიზმის ზეგავლენის ქვეშაა, რომელსაც ვულკანურ ჯაჭვს უწოდებენ. კანადელმა გეოლოგმა ჯონ ტუზო უილსონმა 1963 წელს წამოაყენა მოსაზრება, რომ ჰავაის კუნძულების მსგავსი ვულკანური ჯაჭვები ტექტონიკური ფილების ნელი მოძრაობის შედეგია.
სქოლიო
კატეგორია:ვულკანოლოგია კატეგორია:ფილების ტექტონიკა
Quercus franchetii
Quercus franchetii — ორლებნიანთა კლასის ხე წიფლისებრთა ოჯახიდან. გავრცელებულია ჩინეთსა და აღმოსავლეთ აზიაში.
Camponotus merulus
Camponotus merulus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
აზორის კუნძულები
აზორის კუნძულები (Açores) — არქიპელაგი ატლანტის ოკეანეში. პორტუგალიის ავტონომიური რეგიონი. დედაქალაქი – პონტა-დელგადა. ამ არქიპელაგის ცხრა მთავარი კუნძული, სამ ცალკეულ ჯგუფს ქმნის და პორტუგალიის დასავლეთით 1600 კმ-ზეა გადაჭიმული. კუნძულები ვულკანთა ამოფრქვევისა და მიწისძვრათა შედეგად წარმოიქმნა. კლიმატი აქ ნოტიო სუბტროპიკულია და ამიტომ მცენარეები კარგად ხარობს. კუნძულ პიკოზე მდებარეობს პორტუგალიის ყველაზე მაღალი მწვერვალი - პიკო (2351 მ).
აზორის პოლიტიკურ-ადმინისტრაციული რეგიონული ავტონომია ხორციელდება პორტუგალიის კონსტიტუციის ფარგლებში და არ ლახავს სახელმწიფო სუვერენიტეტს. ავტონომიის ძირითადი სამართლებრივი საფუძვლებია პორტუგალიის კონსტიტუცია და აზორის ავტონომიური რეგიონის პოლიტიკურ-ადმინისტრაციული სტატუტი.
აზორის ავტონომიურ რეგიონს აქვს საკუთარი დროშა, გერბი, ბეჭედი და ჰიმნი, რომელიც მტკიცდება საკანონმდებლო ორგანოს მიერ.
აზორის ავტონომიური რეგიონის საკანონმდებლო ასამბლეა
რეგიონის საკანონმდებლო ორგანოა რეგიონის ერთ პალატიანი საკანონმდებლო ასამბლეა. იგი წარმოადგენს რეგიონის წარმომადგენლობით ორგანოს, რომელიც ახორციელებს საკანონმდებლო საქმიანობას და ზედამხედველობს რეგიონის მთავრობის საქმიანობას. საკანონმდებლო ასამბლეა შედგება 4 წლის ვადით არჩეული 57 დეპუტატისაგან.
საკანონმდებლო ასამბლეის უფლებამოსილების ცნობის შემდეგ ასამბლეის სხდომა ირჩევს პრეზიდენტს და ბიუროს. პრეზიდენტად შეიძლება არჩეული იქნეს ის დეპუტატი, რომელიც მიიღებს დეპუტატთა ხმების აბსოლუტურ უმრავლესობას. თუ ვერცერთმა კანდიდატმა ვერ მიიღო ხმათა დადგენილი უმრავლესობა კენჭი ეყრება საუკეთესო შედეგის მქონე 2 კანდიდატს. თუ პრეზიდენტი ამ შემთხვევაშიც ვერ აირჩა იმართება კიდევ ერთი კენჭისყრა და არჩეულად ითვლება ის კანდიდატი, რომელიც მეტ ხმას მიიღებს. საკანონმდებლო ასამბელის პრეზიდენტი წარმოადგენს ასამბლეას, ხელმძღვანელობს და კოორდინაციას უწევს მის საქმიანობას.
აზორის ავტონომიური რეგიონის მთავრობა
აზორის ავტონომიური რეგიონის აღმასრულებელ ხელისუფლებას ახორციელებს რეგიონის მთავრობა, რომელიც აზორის რეგიონული ადმინისტრაციის უმაღლეს ორგანოოს წარმოადგენს. პრეზიდენტი და რეგიონული სამდივნოები წარმოადგენს რეგიონულ სამთავრობო დეპარტამენტებს.
რეგიონული მთავრობა შედგება პრეზიდენტისა და რეგიონული მდივნებისაგან. რეგიონული მთავრობის წევრთა რაოდენობა და დასახელება, მათი სამოქმედო არეალი, კომპეტენცია და სტრუქტურა განისაზღვრება რეგიონული აქტით.
რეგიონული მთავრობის პრეზიდენტი ინიშნება რესპუბლიკის წარმომადგენლის მიერ საკანონმდებლო ასამბლეის არჩევნების შედეგების გათვალისწინებით მასში წარმოდგენილი პოლიტიკური ძალების წარმომადგენლების მოსმენის შემდეგ. ვიცე-პრეზიდენტები და რეგიონული მდივნები ინიშნებიან რესპუბლიკის წარმომადგენლის მიერ რეგიონის პრეზიდენტის წარდგინებით. რეგიონის მთავრობა უფლებამოსილებას იღებს რეგიონის საკანონმდებლო ასამბლეის წინაშე.
რეგიონის მთავრობა თავისი საქმიანობისას ხელმძღვანელობს სამთავრობო პროგრამით, რომელიც შეიცავს მთავრობის საქმიანობის ძირითად მიმართულებებს.
რესპუბლიკის წარმომადგენელი აზორის ავტონომიურ რეგიონში
აზორის ავტონომიურ რეგიონში რესპუბლიკის წარმომადგენელს ნიშნავს რესპუბლიკის პრეზიდენტი რესპუბლიკის მთავრობასთან კონსულტაციის შემდეგ. თანამდებობიდან გადადგომის შემთხვევების გარდა, რესპუბლიკის წარმომადგენლის უფლებამოსილების ვადა ემთხვევა რესპუბლიკის პრეზიდენტის უფლებამოსილების ვადას და იგი წყდება რესპუბლიკის ახალი წარმომადგენლის მიერ თანამდებობის დაკავებისთანავე. რესპუბლიკის წარმომადგენელი:
- არჩევნების შედეგების გათვალისწინებით ნიშნავს რეგიონის მთავრობის პრეზიდენტს;
- რეგიონის მთავრობის პრეზიდენტის წარდგინებით ნიშნავს და ათავისუფლებს რეგიონის მთავრობის სხვა წევრებს;
- ხელს აწერს და აქვეყნებს რეგიონის კანონებს;
- პორტუგალიის კონსტიტუციის 227-ე და 228-ე მუხლებით განსაზღვრული წესით იყენებს ვეტოს უფლებას.
მინი|მარცხნივ|მინი|აზორის კუნძულები
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პორტუგალიის ავტონომიური რეგიონები კატეგორია:პორტუგალიის კუნძულები კატეგორია:პორტუგალიის ისტორიული პროვინციები
ჯეისონ რობარდსი
ჯეისონ რობარდსი (Jason Robards; დ. 26 ივლისი, 1922, ჩიკაგო — გ. 26 დეკემბერი, 2000, ბრიჯპორტი) — ამერიკელი კინოს, თეატრისა და ტელევიზიის მსახიობი. არის ტონის, ემისა და ოსკარის ლაურეატი. მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში. ცნობილი გახდა იუჯინ ო'ნილის გმირების როლების შესრულებით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 26 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1922 კატეგორია:გარდაცვლილი 26 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2000 კატეგორია:ოსკარის მფლობელი კინომსახიობები
ლიბანის მუხა
ლიბანის მუხა (Quercus libani) — ორლებნიანთა კლასის ხე წიფლისებრთა ოჯახიდან. გავრცელებულია სამხრეთ-დასავლეთ აზიაში.
მალათიის პროვინცია
მალათიის პროვინცია (Malatya ili) – პროვინცია (ილი) თურქეთში, აღმოსავლეთ ანატოლიის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი მალათია. მოიცავს 14 რაიონს.
გეოგრაფია
პროვინციას ესაზღვრება ერზინჯანის, სივასის, ქაჰრამანმარაშისა და ელაზიღის პროვინციები.
მოსახლეობა
მოსახლეობა 923 ათ. ადამიანი (2007), უდიდესი ქალაქია: მალათია.
სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის პროვინციები
საიდუმლო კუნძული
„საიდუმლო კუნძული“ — ფრანგი მწერლის, ჟიულ ვერნის სათავგადასავლო რომანი, რომელიც პირველად 1875 წელს გამოიცა.
იმასთან ერთად, რომ კუნძული დაუსახლებელია, გარშემო არანაირი მიწა არ მოსჩანს და ოთხივე მხარეს ოკეანე აკრავს. როგორც მწერალი გვეუბნება მისი კოორდინატები ასეთია: თუმცა, ამ ადგილას არანაირი მიწა არ არსებობს და ძალიან დაშორებულია ხმელეთისგან. სწორედ ამიტომ, კუნძულზე რამდენიმე დღის ყოფნის შემდეგ, მისტერ სმიტსა და მის მეგობრებს იმედი თითქმის გადაეწურებათ, რომ ოდესმე მოახერხებენ იქიდან გაღწევას და დაიწყებენ ზრუნვას, რომ კუნძულზე შექმნან საცხოვრებელი პირობები.
ისინი უამრავ რაიმეს მოახერხებენ. მთებში მოიწყობენ ორ სასახლეს, დათესენ პურს, მოახერხებენ ცეცხლის დანთებას და შეიქმნიან საცხოვრებლად იდეალურ პირობებს. ცოტა ხანში, ისინი ზღვაში იპოვიან ყუთს, რომელშიც ძალიან ბევრი რამაა, რასაც მათთვის ცხოვრების გაადვილება შეუძლია. თუმცა, ისინი ვერ ხვდებიან, ვინ დატოვა ან საიდან მოხვდა ამ უკაცრიელ ადგილას ასეთი დიდი "განძი".
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სათავგადასავლო რომანები კატეგორია:ჟიულ ვერნის რომანები კატეგორია:1875 წლის რომანები კატეგორია:ფრანგული რომანები
ლამაზი ვოლვარიელა
ლამაზი ვოლვარიელა (Volvopluteus gloiocephalus) — სოკოს სახეობა ვოლვოპლუტეუსის გვარისა.
დაბალი ხარისხის პირობითად საჭმელი სოკოა. იზრდება ნიადაგზე, საძოვრებზე, პარკებში და ბაღებში, ზაფხულიდან შემოდგომამდე.
სოკო პირველად აღწერა შვეიცარიელმა ბოტანიკოსმა ოგიუსტ პირამის დეკანდოლიმ 1815 წელს როგორც Agaricus gloiocephalus. 2011 წელს შეყვანილი იქნა ვოლვოპლუტეუსის ახლად შექმნილ გვარში.
სამეცნიერო სინონიმები:
აღწერა
ქუდის დიამეტრი 5—15 სმ-მდე აღწევს, გლუვია, მოთეთრო, იშვიათად — მორუხო-მოთეთრო ან მორუხო-მურა, ცენტრში უფრო მუქია, რუხი-ყავისფერი. ნორჩობაში ქუდი კვერცხისებრია, მოგვიანებით ზარისებრია, დაშვებული კიდეებით, შემდეგ — ამოზნექილი და გაშლილი. განიერი ბორცვაკით ცენტრში. ნესტიან ამინდში ლორწოვან-წებოვანი, მშრალ ამინდში — აბრეშუმისებრი, მბრწყინავი.
რბილობი — თხელი, თეთრი, გაჭრისას ფერს არ იცვლის. არაგამოხატული, ან კანგაცლილი კარტოფილის ან ბოლოკის მსგავსი სუნითა და გემოთი.
ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტების სიგანე — 8-12 მმ, ხშირი, განიერი, ფეხთან თავისუფალი, კიდეებთან მომრგვალებული, ჯერ თეთრი, შემდეგ კი ვარდისფერი.
ფეხის სიგრძე — 5-20 სმ-მდე, სიგანე — 1-3 სმ, ცილინდრული, ძირში გასქელებული, თეთრი ან რუხი-ყვითელი. ნორჩობაში ქეჩისებრია, მოგვიანებით — გლუვი. საყელო არ გააჩნია. ვოლვა — თავისუფალი, ტომრისებრი, თხელი, მოთეთრო ან მორუხო.
სპორების ფხვნილი — მოვარდისფრო-ყავისფერი. სპორები — 12-21х7-12 მკმ, ელიფსისებრი, გლუვი, ღია მოვარდისფრო.
გავრცელება და ეკოლოგია
საპროტროფია. იზრდება ნიადაგზე, ერთეულებად ან მცირე ჯგუფებად, დარღვეულ ნეშომპალიან ნიადაგებზე, როგორებიცაა ნაყანევი, ნაგვიანი, ნაკელისა და კომპოსტის გროვები, სანაგვეები, თივის ზვინები და ა.შ. აგრეთვე დაფიქსირებულია სათბურებშიც.
არსებობს ცნობები, რომ ლამაზი ვოლვარიელა დაფიქსირებულია მსოფლიოს ყველა კონტინენტზე, გარდა ანტარქტიდისა.
სეზონი — ზაფხულიდან შემოდგომამდე.
კვებითი ღირებულება
დაბალი ხარისხის პირობითად საჭმელ სოკოდ ითვლება. გამოიყენება ახალი (შენახვა არარეკომენდირებულია ) შემწვარი სახით. აგრეთვე ხმარობენ სუპებსა და სხვა სოკოებისგან მომზადებულ კერძებში.
ზოგიერთი სახელმძღვანელო ურჩევს გამოუცდელ მესოკოვეებს თავი შეიკავონ მისი შეგროვებისაგან, რადგანაც იგი მეტად წააგავს ამანიტას გვარის შხამიან წარმომადგენლებს. აშშ-ში დაფიქსირდა რამდენიმე შემთხვევა, როდესაც აზიელი ემიგრანტები ლამაზი ვოლვარიელას ნაცვლად შეცდომით აგროვებდნენ და ჭამდნენ შხამასოკოს.
Camponotus mengei
Camponotus mengei — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
პონტა-დელგადა
პონტა-დელგადა (Ponta Delgada; [ˈpõtɐ dɛɫˈɡadɐ]) — კუნძულ სან-მიგელის ადმინისტრაციული ცენტრი და აზორის კუნძულების ყველაზე დიდი ქალაქი. ქალაქის დამაარსებლად მიიჩნევა წმინდა სებასტიანი. ქალაქში დაიბადა პორტუგალიელი ფეხბურთელი პაულეტა.
საერთაშორისო სავალუტო ფონდი
left|100px|სსფ-ის ლოგო thumb|right|სსფ-ის შტაბ-ბინა, [[ვაშინგტონი (ქალაქი)|ვაშინგტონში]] საერთაშორისო სავალუტო ფონდი (სსფ; International Monetary Fund) — საერთაშორისო ორგანიზაცია, რომელსაც გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის სპეციალიზებული დაწესებულების სტატუსი აქვს მინიჭებული. სსფ მიზნად ისახავს გლობალური ფინანსური სისტემის უზრუნველყოფას უცხოური გადაცვლის კურსების და საგადამხდელო ბალანსის მონიტორინგის მეშვეობით. ის ასევე საჭიროებისამებრ სთავაზობს ტექნიკურ და ფინანსურ დახმარებას განვითარებად ქვეყნებს.
ორგანიზაცია და მიზანი
სსფ საკუთარი განსაზღვრებით არის „184 ქვეყნის ორგანიზაცია, რომლის მიზანია გააღრმავოს გლობალური მონატერული თანამშრომლობა, შეინარჩუნოს ფინანსული სტაბილურობა, ხელი შეუწყოს საერთაშორისო ვაჭრობას და დასაქმების დონის ამაღლებას, უზრუნველყოს ეკონომიკური განვითარების მზარდი ტემპი და შეამციროს სიღარიბის დონე“. ჩრდ. კორეის, კუბის, ლიხტენშტაინის, ანდორის, მონაკოს, ტუვალუსა და ნაურუს გარდა, გაეროს ყველა დანარჩენი წევრი ქვეყანა ან პირადად მონაწილეობს სსფ-ში, ან წარმოდგენილი არის სხვა წევრი ქვეყნის მიერ.
სსფ შეიქმნა 1944 წლის ივლისში საერთაშორისო კონფერენციაზე ბრეტონ ვუდში, ნიუ-ჰემპშირი, აშშ. კონფერენციაზე დელეგატები 44 მთავრობიდან შეთანხმდნენ ეკონომიკური თანამშრომლობის ჩარჩო ხელშეკრულებაზე, რომლის მიზანი ნაწილობრივ წარმოადგენდა მომავალში თავი აერიდებინათ ეკონომიკური პოლიტიკის გატარების განმეორებისგან ისეთი დამანგრეველი შედეგებით, როგორიც იყო 1930-იანი წლების დიდი დეპრესია. 1947 წელს მასში შედიოდა 49 ქვეყანა, ძირითადი კაპიტალი 7,7 მლრდ, დოლარს შეადგენდა. 1975 წლის 1 იანვრისთვის მასში მონაწილე ქვეყნების რაოდენობა გაიზარდა 126-მდე, ძირითალი კაპიტალი - 29,2 მლრდ-მე. სსრკ არ მონაწილეობდა სსფ-ის საქმიანობაში.
ომის შემდგომი დეკადის განმავლობაში მთავარ ინდუსტრიულ ქვეყნებში ეკონომიკური აქტივობა მკვეთრად გაუარესდა; ამ ქვეყნების მცდილობამ დაეცვათ საკუთარი ეკონომიკა იმპორტზე ტარიფების შემოღებით კიდევ უფრო გააუარესა სიტუაცია საერთაშორისო ვაჭრობაში, წარმოებასა და დასაქმებაში. შეთხელებული ოქროს მარაგისა და გაცვლითი კურსის კონსერვაციისთვის, ზოგიერთმა მათგანმა გაამკაცრა საკუთარ მოქალაქეთა უფლება უცხოეთში შესყიდვები ეწარმოებინათ. თუმცა ამ ზომამ საპირისპირო შედეგი გამოიღო და ვერც ერთმა ქვეყანამ ვერ შეძლო დიდხანს შეენარჩუნებინა კონკურენტუნარობა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საერთაშორისო ეკონომიკური ორგანიზაციები
Quercus macrolepis
Quercus macrolepis — ორლებნიანთა კლასის ხე წიფლისებრთა ოჯახიდან. გავრცელებულია სამხრეთ-დასავლეთ აზიაში.
თანამეგობრობის თასი 1995
თანამეგობრობის თასი 1995 — თანამეგობრობის თასის მესამე გათამაშება. ჩატარდა მოსკოვში 29 იანვრიდან 4 თებერვლამდე. გაიმარჯვა მოსკოვის „სპარტაკმა“. მეორე ადგილზე გავიდა თბილისური „დინამო“.
გლობალიზაცია
მინი|აღმოსავლეთის სატელეგრაფო კომპანია 1899 წელს, ადრეული გლობალიზაციის მაგალითი გლობალიზაცია (global) — თანამედროვე საზოგადოებაში მიმდინარე ღრმა სოციალურ-ეკონომიკური, პოლიტიკური და კულტურული პროცესების ერთობლიობა.
თანამეგობრობის თასი 1995
რესურსები ინტერნეტში
1995
გლობალიზაცია
თანამედროვე მსოფლიოს ცხოვრებასა და აზროვნებაში გლობალიზაციამ ფართო მნიშვნელობა შეიძინა და ძალზე მრავალმხრივი ცნება გახდა; მასში გულისხმობენ ერთიანი, საერთო მსოფლიო საზოგადოების ჩამოყალიბებას და, ამდენად, გაერთიანება-შერწყმის სინონიმადაც მოიაზრება. მსოფლიოს ქვეყნების, რეგიონების, ხალხების საყოველთაო ინტეგრაცია გლობალიზაციის არსებითი ნიშანია.
გლობალიზაცია ისტორიული პროცესია. იგი კაცობრიობის შორეულ წარსულში იღებს სათავეს, ისტორიულად ვითარდებოდა და დამახასიათებელი იყო ყველა დროისა და ეპოქისათვის. თანამედროვე გლობალიზაცია ძველთაგანვე მომდინარე ინტეგრაციული პროცესების ახალი ეტაპია და სრული სახით XX ს. II ნახევარში ჩამოყალიბდა. დღევანდელი გაგებით ტერმინი „გლობალიზაცია“ გასული საუკუნის 80-იანი წლების შუა პერიოდში წარმოიშვა და მის გამოჩენას ამერიკელი მეცნიერეკონომისტის ტ. ლევიტის სახელს უკავშირებენ, რომელმაც 1983 „Harward Business Review-ში“ გამოაქვეყნა სტატია და ამ ტერმინით აღნიშნა მსხვილი ტრანსნაციონალური კორპორაციების მიერ სხვადასხვა პროდუქციის ბაზრების შერწყმის ფენომენი.
თანამედროვე გლობალიზაცია ერთობ რთული და მრავალფეროვანი პროცესია, რომელმაც დღის წესრიგში დააყენა კომპლექსურად ურთიერთდამოკიდებული, ურთიერთგამაწონასწორებელი ინსტიტუციური სტრუქტურებით ინტეგრირებული მსოფლიოს არსებობა. გლობალიზაციის ყველაზე მნიშვნელოვანი მხარე ეკონომიკაა. თვალსაჩინოა, რომ დღეისათვის უზარმაზარი ფინანსური ნაკადი გადაადგილდება საერთაშორისო ბირჟებსა და მათ სტრუქტურებში; გაჩნდა ისეთი გლობალური კომპანიები, რომელთა კაპიტალის მოცულობა და ბრუნვა ბევრად აღემატება მრავალი მცირე სახელმწიფოს ფინანსურ შესაძლებლობებს; ამ კომპანიათა სავაჭრო მარკები განთავსებულია მთელ მსოფლიოში. მეორე მხრივ, გლობალიზაცია კულტურული ფენომენიცაა. ახალი ტექნოლოგიების (მიკროელექტრონიკა, რობოტტექნიკა, ბიოტექნოლოგია და სხვ.) არნახულმა განვითარებამ, რევოლუციამ ტელეკომუნიკაციებში, მსოფლიო კომპიუტერული ქსელის (ინტერნეტის, ელექტროფოსტის), ფიჭური კავშირგაბმულობის გავრცელებამ, მათი შესაძლებლობების განუხრელმა ზრდამ და გამოყენებამ, შედეგად მოგვცა ის, რომ შეიცვალა დროისა და მანძილის ოდინდელი მნიშვნელობა. თანამედროვე ტელესაკომუნიკაციო საშუალებები უდიდესი სისწრაფით გადასცემენ ინფორმაციებს დედამიწის ნებისმიერ წერტილში და ადამიანებიც ასევე სწრაფად გადაადგილდებიან ერთი ქვეყნიდან მეორე, ყველაზე შორეულ ქვეყანაშიც კი.
გლობალიზაციის პროცესისადმი, მისი უაღრესი სირთულიდან გამომდინარე, მსოფლიოში არაერთგვაროვანი დამოკიდებულება აღინიშნება. საზოგადოდ არსებობს ორი რადიკალურად განსხვავებული შეხედულება: პირველის (ე. წ. „გლობალისტების“) თანახმად, გლობალიზაცია წარმოადგენს პროგრესულ პროცესს, რომელიც ხელს შეუწყობს მთლიანად მსოფლიოს განვითარებას, ხოლო მეორე (ე. წ. „ანტიგლობალისტები“) შეხედულების მიხედვით, გლობალიზაცია არის ნეგატიური მოვლენა, რომელიც ემუქრება არა მარტო ცალკეულ ეროვნულ სახელმწიფოებს, ერებს, მათ კულტურულ ფასეულობებს, არამედ განიხილება როგორც მსოფლიო განვითარებისათვის საშიში ტენდენცია. აღსანიშნავია მესამე მოსაზრებაც, რომლის მიხედვითაც გლობალიზაცია თავისი არსით არ წარმოადგენს არც აბსოლუტურ სიკეთეს და არც აბსოლუტურ ბოროტებას, და რომ მისი შედეგებით სარგებლობა ცალკეული ინდივიდის, საზოგადოების, ქვეყნის განვითარების დონესა და ნებაზეა დამოკიდებული.
უკანასკნელ ათწლეულებში საერთაშორისო ურთიერთობების სისტემაში აუცილებლობად იქცა გლობალიზაციის პრობლემების ნათლად და მკაფიოდ განხილვა. გლობალიზაციის ფენომენი სხვადასხვა დარგის მეცნიერთა, სახელმწიფო მოღვაწეთა, საქმიანი წრეების წარმომადგენელთა მხედველობის არეალში მოექცა. შეიქმნა ცოდნის ახალი დარგი – გლობალისტიკა, რომელიც ერთმანეთთან აკავშირებს მომიჯნავე სამეცნიერო დისციპლინებს: პოლიტოლოგიას, სოციოლოგიას, ისტორიას, ფილოსოფიას, ეკონომიკურ მეცნიერებას, კულტუროლოგიას, სამართალმცოდნეობას და სხვ. გლობალური პრობლემების გრძელვადიანი პროგნოზების შესამუშავებლად და შესაფასებლად ჩამოყალიბებულია დამოუკიდებელ საერთაშორისო ექსპერტთა საკრებულო, რომელიც ე. წ. „რომის კლუბის“ სახელით არის ცნობილი და დღეისთვის აერთიანებს რამდენიმე ათეული ქვეყნის ასობით მეცნიერს, ბიზნესმენს, პოლიტ. თუ საზ. მოღვაწეს.
გლობალიზაციის პრობლემა, სხვადასხვა ურთულესი გამოწვევების სახით, აშკარად დგას XXI ს-ის დასაწყისის საქართველოს საზოგადოებისა და სახელმწიფოს წინაშე. დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ საქართველო მნიშვნელოვანწილად არის ჩართული გლობალიზაციის პროცესში. სრულყოფილი, სიცოცხლისუნარიანი სახელმწიფოს შესაქმნელად მთავარი ამოცანაა, ქვეყანამ განსაზღვროს საკუთარი ფუნქცია და დაიმკვიდროს თავისი ადგილი თანამედროვეობის საერთაშორისო სისტემაში, ევრაზიის გეოპოლიტიკურ სივრცეში.
წარსულის გლობალურ მსოფლიო სისტემაში საქართველო გეოპოლიტიკურად ყოველთვის მიეკუთვნებოდა გარკვეულ ისტორიულ-კულტურულ რეგიონს: კავკასია – მცირე აზია – წინა აზია, ხოლო თავის სუბრეგიონთან ერთად შედიოდა უფრო ვრცელ – ახლო და შუა აღმოსავლეთის ისტ. სივრცეში. იგი მდებარეობდა და მდებარეობს ევროპისა და აზიის გზასაყარზე, ევრო-ატლანტიკური სივრცის უკიდურეს აღმოსავლეთში. ძვ. წ. IV–III ათასწლეულებიდან მოყოლებული, დღევანდელ ქართველთა წინაპარი ტომები და მათ მიერ დაარსებული სახელმწიფოები ინტენსიურად იყვნენ ჩართული ძველაღმოსავლური და ანტიკური ეპოქების მსოფლიო ცივილიზაციათა შექმნა-განვითარების პროცესში. განსაკუთრებული რელიეფურობით ეს ფაქტი (მოვლენა) ბერძნ.-ელინურ სამყაროსთან კულტ. ინტეგრირებითა და პოლიტ. კავშირით გამოიხატა.
ქართული სახელმწიფოების ინტენსიური კულტურულ-პოლიტიკურ და სამხედრო თანამშრომლობის შემდგომი ეტაპი იყო ბერძნულ-რომაულ და აღმოსავლურ-ევროპულ სამყაროსთან (ბიზანტიასთან) ხანგრძლივი და მრავალმხრივი ურთიერთობები. შეიძლება ითქვას, რომ თავისი ისტ. გამოცდილებით, კულტურულ პოლიტ. და სახელმწიფოებრივი ცნობიერებით ადრინდ. და განვითარებული შუა საუკუნეების საქართველო ხმელთაშუაზღვისპირეთის ცივილიზაციას მიეკუთვნებოდა, მის განუყოფელ ნაწილს შეადგენდა. სწორედ ამ სამყაროსადმი კუთვნილებამ განაპირობა საქართველოში, ერთი მხრივ, ქრისტიანობის სახელმწიფო რელიგიად გამოცხადება და, მეორე მხრივ, ის ისტ. რეალობა, რომ დღევანდელი საქართველოს ტერიტორიაზე ოდითგანვე გადიოდა საერთაშორისო მნიშვნელობის მქონე სავაჭრო- სატრანზიტო მაგისტრალი – აბრეშუმის დიდი გზა; იგი შავ და ხმელთაშუა ზღვისპირეთის ქვეყნებს ინდოეთთან და ჩინეთთან აკავშირებდა.
გვიანდელ შუა საუკუნეებში, მთელი რიგი მიზეზების გამო, ქართულ საზ. პოლიტ. აზროვნებაში მნიშვნელოვან ტრადიციად იქცა განსაკუთრებული სწრაფვა ევროპისადმი, რომელიც, თავის მხრივ, „დიდი გეოგრაფიული აღმოჩენებიდან“ მოყოლებული მუდმივად განვითარებადი სამყაროს განსაკუთრებულ ტიპს წარმოადგენდა. 1453 კონსტანტინოპოლის დაცემისა და ბიზანტიის იმპერიის დასასრულის შემდეგ, მიუხედავად სახელმწიფოებრივი დაშლა-დაქუცმაცების, დასავლური სამყაროსაგან იზოლაციის და მენტალური თვითმყოფადობისა, საქართველო მაინც რჩებოდა შესაბამისი ეპოქის ისტორიულ-კულტურული მსოფლიოს განუყოფელ ნაწილად. ეს საზოგადო ტენდენცია შინაგანად შენარჩუნდა XIX–XX საუკუნეების განმავლობაშიც, როდესაც ქვეყანა თავდაპირველად რუსეთის იმპერიის, ხოლო შემდეგ საბჭ. კავშირის შემადგენლობაში იმყოფებოდა და როგორც დამოუკიდებელი პოლიტ. ერთეული მსოფლიო რუკაზე არც კი აღინიშნებოდა (1918–21 გამოკლებით). თითქმის მთელი XX ს-ის განმავლობაში საქართველოს ურთიერთობები გარე სამყაროსთან განსაზღვრული იყო საბჭოთა სახელმწიფოს საგარეო პოლიტ. დოქტრინით და საკუთარი სახელმწიფოებრივი კონცეფციის ჩამოყალიბება და ცხოვრებაში გატარება პრაქტიკულად გამორიცხული იყო.
თანამედროვე გეოპოლიტიკურ პირობებში კვლავ აქტუალური გახდა „აბრეშუმის გზის“ – სატრანსპორტო და ენერგეტიკული სატრანზიტო პროექტების განახლება, რითაც საქართველოს საშუალება ეძლევა კვლავ აღიდგინოს ძველი ფუნქცია და მონაწილეობა მიიღოს ფართომასშტაბიან საერთაშორისო ეკონომიკურ პროექტებში. ახალ ვითარებაში საქართველომ გააკეთა თავისი ისტ. არჩევანი და საგარეო კურსი ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში ინტეგრაციისაკენ მიმართა. 1999-იდან საქართველო ევროპის საბჭოს წევრია და მონაწილეობს იმ ევროპული ინსტიტუტების საქმიანობაში, რ-ებიც ხელს უწყობენ დემოკრატიული სახელმწიფოსა და საზოგადოების დასავლური სტანდარტებით მშენებლობას, და რომლის საბოლოო მიზანიც ევროპულ თანამეგობრობაში ინტეგრირებაა.
მიუხედავად იმისა, რომ სამივე ასპექტი მჭიდროდაა ურთიერთდაკავშირებული, მნიშვნელოვანია გლობალიზაციის თითოეული ასპექტის — ეკონომიკურის, პოლიტიკურისა და კულტურულის — მნიშვნელობის განსაზღვრა. დამატებით მნიშვნელოვანი ასპექტია ასევე ტექნოლოგიური ცვლილებანი, განსაკუთრებით ტრანსპორტსა და კომუნიკაციებში, რაც, როგორც ამტკიცებენ, უშუალოდ მონაწილეობს გლობალური სოფლის შექმნაში.
მუნდიალიზაცია (მუნდიალ — მსოფლიო) არის მსოფლიო მოძრაობა, რომელიც გამორიცხავს ლიბერალიზაციას. მუნდიალიზაცია მოიცავს სპეციფიკური ტერიტორიის (მაგ. ქალაქის, დაბის, ქვეყნის) — დეკლარაციას მსოფლიო ტერიტორიად, რომლის უფლება-მოვალეობანიც მსოფლიო მასშტაბის იქნება.
გლობალიზაციის ინდექსი
გლობალიზაციის ინდექსი გამოითვლება ისეთი მაჩვენებლებით როგორიცაა: კომერცია, პირდაპირი უცხოური ინვესტიცია, ინვესტიცია, შემოსავალი. თუმცა თანამედროვე დათვლის მეთოდებში ცდილობენ ასევე გაითვალისწინონ: პოლიტიკა, სოციალური მდგომარეობა, კულტურა და გარემოს დაცვითი საკითხებიც.
გლობალიზაციის ერთ-ერთი ინდექსი, რომელიც ზომავს სამ ძირითად მაჩვენებელს: ეკონომიკას, სოციალურ მდგომარეობას და პოლიტიკას არის - KOF.
სქოლიო
კატეგორია:სოციო-კულტურული ევოლუცია კატეგორია:ეკონომიკური გეოგრაფია კატეგორია:კულტურული გეოგრაფია კატეგორია:ისტორიის ფილოსოფია
წარჩე
წარჩე — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გალის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სამურზაყანოს დაბლობზე, მდინარეების ოქუმისა და წარჩეს ხეობებში, გალიდან 17 კმ. მანძილზე.
ისტორია
სახელწოდება მეგრულია და ნიშნავს თეთრ წყალს.ასეთი სახელი პირველად უნდა დარქმეოდა მდინარეს, შემდეგ კი მის მიხედვით - სოფელს.
სოფელი წარჩე, რომლის სახელი უნდა მომდინარეობდეს მეგრული სიტყვიდან «წყარ»-წყალი, «ჩე»- თეთრი= თეთრი წყალი. წარჩე დასახელებულია ძველ წყაროებში. ფლავიუს არიანე ახსენებს მდინარე «ტარსურას», რომლის სანაპიროზე არის ქალაქი «ტარშენ». არქანჯელო ლამბერტი XVII საუკუნეში წერდა, რომ ხეთის იქით არის ოქუმი, რომელიც ჩაუდის ტარშენს. ცხადია, «ტარშენ» იგივე წარჩეა და უცხოელები ასე გამოთქვამდნენ მის სახელს. 1654 წლის «კოლხეთის ანუ სამეგრელოს რუკაზე» დასახელებულია წარჩე.
სოფელში შემორჩენილი ძველი არქიტექტურული ძეგლების ნაშთები მიუთითებენ, რომ წარჩე ჩრდილო დასავლეთ საქართველოში თავის დროზე მნიშვნელოვან პოლიტიკურ და კულტურულ კერას წარმოადგენდა. მხარეთმცოდნე ნ. შონიას გადმოცემით, წარჩეში 23 ისტორიული ძეგლია, მათ შორის, ნათლისღების სახელობის ეკლესია, წარჩეს «ფიჭერისთეს» მოგუმბათებული ეკლესია, «მაფაშ ოხუამეს» ორი ეკლესია. ძველად აქვე ყოფილა ოთხი წიგნსაცავი. დღეს ამ წიგნსაცავებიდან არაფერია შემორჩენილი.
წარჩეში დგას XIII-XIV საუკუნეების ხუროთმოძღვრული კომპლექსი «მაფაშ ოხუამე» — მეფის ეკლესია». კომპლექსში შედის ორი ეკლესია, გალავანი და კარიბჭის ნაშთი. «მაფაშ ოხუამეს» ერთ-ერთი დარბაზული ეკლესიის გათხრებისას აღმოჩნდა ადგილობრივ დიდებულთა ფრესკები. აღნიშნული არქიტექტურული ძეგლი შეისწავლა ხელოვნებათმცოდნე ლ. შერვაშიძემ და ვარაუდით XV საუკუნით დაათარიღა. წარჩეს ეკლესიები XVII საუკუნეში განუახლებია სამეგრელოს მთავარს ლევან II დადიანს (1611-1657).