cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
უილიამ ფრედერიკ დენინგი
უილიამ ფრედერიკ დენინგი (William Frederick Denning; დ. 25 ნოემბერი 1848, რედპოსტი — გ. 9 ივნისი 1931) — ბრიტანელი ასტრონომი.
მონღოლეთის ეკონომიკა
ეკონომიკური ისტორია
1980-იანი წლების ბოლოს მონღოლეთის მთავრობამ აზიის არაკომუნისტურ ქვეყნებთან და დასავლურ სახელმიწფოებთან კავშირებისა და ტურიზმის განვითარება დაიწყო. 1991 წლის 1-ელ იანვარს მონღოლეთი და ყოფილი საბჭოთა კავშირი მსოფლიო ფასების დონეზე მყარი ვალუტით ორმხრივ ვაჭრობაზე შეთანხმდნენ.
უილიამ ფრედერიკ დენინგი
ბიოგრაფია
უილიამ ფრედერიკ დენინგი დაიბადა 1848 წლის 25 ნოემბერს, ინგლისის ერთ-ერთ პატარა სოფელში. პატარა ასაკშივე გამოიჩინა ინტერესი ბუნებისმეტყველებისადმი. 17 წლიდან ასტრონომიით დაინტერესდა. თავისი პირველი რეფრაქტორი შეიძინა 1866 წელს. თავდაპირველად დაკვირვებებს ასრულებდა მზის ლაქებზე, იუპიტერის თანამგზავრებზე და ასევე მერკურის გადაადგილებაზე. დენინგის პირველი პუბლიკაციები გამოიცა 1866 წელს ჟურნალ „Astronomical Register“-ში.
საყურადღებო დაკვირვებებს ატარებდა მეტეორებსა და ახალ პლანეტებზე. 1920 წელს მოახდინა ახალი აღმოჩენა. მან გედის თანავარსკვლავედში დააფიქსირა ახალი ვარსკვლავის სიკაშკაშე. უილიამ დენინგს 1898 წელს მიენიჭა სამეფო ასტრონომიული საზოგადოების ოქროს მედალი. მისი სახელობისაა კრატერი მარსსა და მთვარეზე.
სქოლიო
კატეგორია:ბრიტანელი ასტრონომები
მონღოლეთის ეკონომიკა
საბაზრო ეკონომიკაზე გადასვლა
2000 წელს მონღოლეთის მთლიანი შიდა პროდუქტის ზრდის მაჩვენებელი 1999 წლის ანალოგიურ მაჩვენებლთან შედარებით 1.9%-ით შემცირდა. მშპ-ის ზრდას 2000 წელს მომხდარმა ბუნებრივმა კატასტროფებმა და 2.4 მილიონი შინაური ცხოველის დაღუპვამ შეუშალა ხელი. 2003 წლისთვის მონღოლეთის მთლიანი შიდა პროდუქტის 70% და ექსპორტის 80% კერძო კომპანიებზე მოდიოდა.
უახლესი პერიოდი
მონღოლეთის სამეწარმეო საქმიანობის მთავარი დარგი მემთამადნეობაა, რომელიც მონღოლეთის მრეწველობის 30%-ს შეადგენს. მნიშვნელოვანი სამეწარმეო დარგია ქაშმირის წარმოებაც. 2006 წელს მონღოლეთი ქაშმირის მეორე უმსხვილესი მწარმოებელი იყო მსოფლიოში. მთავარ კომპანია Gobi Cashmere-ზე მსოფლიო წარმოების 21% მოდიოდა.
2019 წელს მონღოლეთის ექსპორტის ჯამური ღირებულება 7.6 მლრდ ამერიკულ დოლარს გაუტოლდა.
საბანკო სექტორი
მონღოლეტის საბანკო სექტორი მაღალკონცენტრირებულია და 2015 წლისთვის ფინანსური აქტივების 80% ხუთ ბანკზე მოდის. KhasBank მიკროსაფინანსო ინსტიტუტია, რომლის შტაბ-ბინაც ულან-ბატორში მდებარეობს და 2012 წლის ივნისის მონაცემებით ქვეყნის მასშტაბით 100-მდე ოფისი აქვს. Khan Bank-ის ცენტრალური ოფისი ულან-ბატორში, სადაც ხუთი ფილიალი აქვს. ქვეყნის მასშტაბით მას 24 ოფისი აქვს, რომლებიც 15-დან 25-მდე მცირე ოფისს ხელმძღვანელობენ. საერთო ჯამში 512 ოფისს. Golomt Bank-მა მონღოლეთში 1995 წელს დაიწყო საქმიანობა და შიდა საბანკო სისტემის აქტივების 23%-ს განაგებს. „ვაჭრობისა და განვითარების ბანკი“ 1990 წელს ჩამოყალიბდა და უძველესი ბანკია მონღოლეთში. მას 28 ოფისი აქვს.
კონკურენტუნარიანობა
მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმის გლობალური კონკურენტუნარიანობის 2018 წლის ანგარიშის მიხედვით, მონღოლეთს მსოფლიოს 140 სახელმწიფოს შორის 99-ე ადგილი ეკავა, ხოლო 2019 წლის ანგარიშის მიხედვით მსოფლიოს 141 სახელმწიფოს შორის 102-ე ადგილი უკავია. მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმის 2019 წლის მონაცემებით, ქვეყნის მთლიანი შიდა პროდუქტი ერთ სულ მოსახლეზე 4 026.3 ამერიკულ დოლარს შეადგენს. ქვეყნის მშპ მსოფლიოს მშპ-ის 0.03%-ია. უმუშევრობის დონე 6.3%-ია, გლობალური გენდერული სხვაობის ინდექსი - 0.7, ხოლო განახლებადი ენერგიის მოხმარების წილი 6-ია. ჯინის კოეფიციენტი 32.3-ის ტოლია.
სქოლიო
კატეგორია:მონღოლეთის ეკონომიკა
შვეიცარიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები
შვეიცარიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები — უეფასა და ფიფას წევრი ნაკრები.
21-ე საუკუნე
2001 წელს ნაკრების მწვრთნელად დაინიშნა იაკობ კუნი. მისი ხელმძღვანელობით შვეიცარია გავიდა ევრო 2004-ს ფინალურ ეტაპზე, სადაც ფრედ ითამაშა ერთი და წააგო ორი მატჩი. მუნდიალი 2006-ზე შვეიცარია შთამბეჭდავად გამოვიდა, გუნდს არც ერთი მატჩი არ წაუგია. შვეიცარია გავიდა პირველ ადგილზე ჯგუფში, სადაც მეტოქედ საფრანგეთის ნაკრები ჰყავდა და მერვედფინალში ფრედ დასრულებული მატჩის შემდეგ მხოლოდ პენალტების სერიაში დათმო უკრაინის ნაკრებთან. კუნის ხელმძღვანელობით ბოლო დიდი ტურნირი იყო ევრო 2008, სადაც შვეიცარია მასპინძელი იყო. მიუხედავად დიდი იმედებისა, შვეციარიამ ვერ მოახერხა ჯგუფური ეტაპის გადალახვა.
ტურნირის დასრულების შემდეგ კობი კუნი გადადგა და მთავარ მწვრთნელად დაინიშნა ოტმარ ჰიცფელდი. ჰიცფელდმა გუნდს მოაგებინა მუნდიალი 2010-ის პირველი მატჩი ევროპის ჩემპიონ ესპანეთის ნაკრებთან, მაგრამ შვეიცარიამ ვერ მოიგო დანარჩენი ორი მატჩი და გამოეთიშა ტურნირს. ჯგუფური ეტაპის დაძლება გუნდმა მოახერხა შემდგომ, 2014 წლის მუნდიალზე, სადაც მერვედფინალში დამარცხდა არგენტინის ნაკრებთან. ტურნირის დასრულების შემდგომ ჰიცფელდი გადადგა.
შემადგენლობა
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ევროპის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრებები კატეგორია:შვეიცარიის ფეხბურთი
ბნელეთის ღვთისმშობლის ეკლესია
ბნელეთის ღვთისმშობლის ეკლესია – ეკლესია შიდა ქართლში, გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ სკრის სამხრეთით 8-9 კილომეტრის მოშორებით, მდინარე სკრის ერთ-ერთ განშტოების მარცხენა ნაპირას, ტყეში მაღალ ფერდობზე. თარიღდება IX-X საუკუნეებით.
არქიტექტურა
ნაგებობა სამეკლესიიანი ბაზილიკაა (11,5 X 10,2), ნაგებია ნატეხი ქვით, პერანგი შირიმის ქვისაა. ეკლესია ახლა თითქმის მთლიანად მიწაშია ჩამჯდარი. თავდაპირველად აქ ერთი ეკლესია მდგარა. შემდეგ მისთვის ჩრდილოეთით და სამხრეთით მთელ სიგრძეზე თითო უფრო დაბალი, აფსიდიანი ეკლესია (ეგვტერი) მიუშენებიათ. შესასვლელი სამხრეთ კედელშია, აქედან შეიძლება ეკლესიის სამივე ნაწილში მოხვედრა. შუა დარბაზი მოზრდილია. აქ სარკმლები აღმოსავლეთით, დასავლეთით და სამხრეთითაა. გადახურვა კამაროვანია.
დარბაზის ჩრდილოეთის კედელში გაჭრილი კარი გადის ჩრდილოეთ ეკლესიაში, რომელსაც სარკმლები აღმოსავლეთითა და დასავლეთით აქვს. სამხრეთ ეკლესია უკეთაა შემონახული. აქ სარკმლები აღმოსავლეთით, დასავლეთით და სამხრეთითაა. ფასადებზე სარკმლები მოჩარჩოებულია. აღმოსავლეთ ფასადზე სარკმლის გვერდით შემორჩენილია წარწერიანი ქვა (გამოფიტულია და არ იკითხება).
მოხატულობა
დარბაზში შემორჩენილია მოხატულობის ფრაგმენტები. აფსიდის კონქის მხატვრობა განადგურებულია. შემორჩენილია მომდევნო ორი რეგისტრი. პირველში გამოსახულია 12 მოციქული ფრონტალურად, მთელი ტანით, მეორეში ეკლესიის მამათა 12 ფიგურაა. ყველა ფიგურა მოჩარჩოებულია დეკორატიული თაღით. ჩრდილოეთ კედლის დასავლეთ მონაკვეთში სულიწმინდის მოფენის ძნელად გასარჩევი ფრაგმენტებია, ხოლო მის ქვემოთ - 6 წმინდანის ფიგურა. დასავლეთ კედლის ქვედა ნაწილში წარმოდგენილია 10 წმინდანის დიდი ფრონტალური ფიგურა, რომლებიც ქვემოდან შემოსაზღვრულია ორმაგი ორნამენტული ზოლით. ძირითადად შემორჩენილია მოწითალო ფერის კონტურები. ფრაგმენტებზე გაირჩევა სუფთა ცისფერი, უნაბისფერი, ყვითელი ფერი. მხატვრობა სტილისტური ნიშნებით XII-XIII საუკუნეებით თარიღდება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიები კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები შიდა ქართლის მხარეში
იოანე ტარიჭისძე
იოანე ტარიჭისძე — XI-XII საუკუნეების ქართველი მთარგმნელი. ანტონ I-ის „წყობილსიტყვაობაში“ (XVIII ს.) მას ეძღვნება ორსტროფიანი იამბიკო, რომელშიც ნათქვამია:იოანე ტარიჭისძემ „გჳთარგმნნა წიგნნი, შეგჳმკო ეკლესია“, საქართველოში „სწავლა განჰფინა“. „ქართლის ცხოვრების“ ერთ-ერთი ნუსხის გვიანდელი მინაწერის მიხედვით, რომელიც სულხან-საბა ორბელიანს ეკუთვნის, იოანე ტარიჭისძე საზღვარგარეთ მოღვაწეობდა და დაახლოებით 1114 დაბრუნდა საქართველოში თეოფილე ხუცესმონაზონთან და არსენ იყალთოელთან ერთად.
კორნელი კეკელიძე იოანე ტარიჭისძეს ნეოპლატონიკოსად სახავს და მიაწერს ამონიოს ერმისის 2 თხზულების თარგმანს, რომებსაც სხვა მკვლევრები (ს. გორგაძე, ი.ლოლაშვილი) იოანე პეტრიწს მიაკუთვნებენ. გამოთქმულია მოსაზრება, რომ აღორძინების ხანის მწერლებს შეიძლება ერეოდეთ იოანე ტარიჭისძე იოანე პრტრიწში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები
მნათობი (XX საუკუნე)
„მნათობი“ — ქართულენოვანი ყოველთვიური ლიტერატურულ-მხატვრული და სამეცნიერო ჟურნალი, საქართველოს მწერლების კავშირის ორგანო, გამოდიოდა 1924-2007 წლებში.
„მნათობის“ პირველი ნომერი გამოიცა 1924 წლის თებერვალს თბილისში. იგი იყო ჟურნალ „შვიდი მნათობის“ გაგრძელება. ბოლშევიკებმა კი ამ სახელწოდებაში საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სიმბოლო ამოიცნეს, ამიტომაც ახალ ჟურნალს სიტყვა „შვიდი“ ჩამოაშორეს და „მნათობი“ დატოვეს.
სხვადასხვა დროს რედაქტორად მუშაობდნენ ლ. ქართველიშვილი, მ. კახიანი, ვ. ბახტაძე, ბ. ყურულაშვილი, გ. აბაშიძე, ე. მაღრაძე, გ. ნატროშვილი, შალვა რადიანი (1930), ა. მაშაშვილი-მირცხულავა (1937-1946), ირაკლი აბაშიძე (1947-1953), ა. მაშაშვილი (1954-1955), სიმონ ჩიქოვანი (1956), ა. სულაკაური (1982 წლიდან). სარედაქციო კოლეგიის წევრები სხვადასხვა წლებში იყვნენ: ს. აბაშელი, ლ. ასათიანი, ნ. აგიაშვილი, ბ.ჟღენტი, დიმ. ბენაშვილი და სხვა მწერლები.
აშუქებდა თანამედროვეობის აქტიურ პრობლემებს, თანამიმდევრულად ნერგავდა საბჭოთა პატრიოტიზმისა და პროლეტარული ინტერნაციონალიზმის იდეებს, იბრძოდა ქართული ენისა და ლიტერატურის განვითარებისათვის, ლიტერატურაში სოციალური რეალიზმის დამკვიდრებისათვის. დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის“ ორდენით (1974).
1927 წლამდე გამოსცემდა განსახკომის პოლიტგანათლების სამმართველო, ხოლო 1927 წლიდან სახელგამი. ტირაჟი 10,7 ათასი ცალი (1980).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები კატეგორია:ლიტერატურული ჟურნალები
ბიისის ეკლესია
300px|მინი|ბიისის ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესია ბიისის ეკლესია – ეკლესია გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბიისში, ამაღლებულ ბორცვზე, სასაფლაოზე. თარიღდება განვითარებული ფეოდალური ხანით.
ეკლესია დარბაზულია (8,1 × 5,1 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია. ნალისებრ აფსიდის ღერძზე ვიწრო თაღოვანი სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს სწორკუთხა ნიშებია. აფსიდის ცენტრში დგას სატრაპეზო ქვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ჩივენი
მინი| ჩივენი კუანგჭოუში მინი| ჩივენი ლუნგინის ტაძრის სახურავზე, ჩუქოუ, [[ტაივანი|თაივანი]] ჩივენი ( 蚩吻; ფინინი: chīwěn) — ჩინურ მითოლოგიაში დრაკონის 9 ვაჟიდან ერთ-ერთი. გამოიყენება იმპერიული სახურავის დეკორაციად, ტრადიციულ ჩინურ არქიტექტურასა და ხელოვნებაში და სიტყვასიტყვით ითარგმნება, როგორც "ურქო დრაკონის თავი".
უელჩი ჩივენს აღწერს, როგორც "დრაკონს, რომელსაც უყვარს "ნივთების გადაყლაპვა". ეს არის თევზის მსგავსი, რქანაკლული დრაკონი, სხეულის გარეშე და დიდი, ფართო პირით, რომელიც ჩვეულებრივ გვხვდება სახურავის ქედების გასწვრივ (თითქოს სახურავის სხივებს ყლაპავს). ასევე ამბობენ, რომ სახურავებზე მისი განთავსება შენობას ხანძრისგან იცავს. თანგის დინასტიის დროინდელი ჩანაწერების მიხედვით ჩივენი შენობების სახურავებზე ხანის დინასტიის დროს განთავსდა, შენობის ხანძრის საფრთხისგან დასაცავად. ეს დრაკონი დღესაც გვხვდება ტრადიციული ჩინური სახლების სახურავებზე.
ცნობები
კატეგორია:ჩინური კულტურა კატეგორია:ჩინეთის არქიტექტურა
ფრანჩესკო როზი
ფრანჩესკო როზი (Francesco Rosi; დ. 15 ნოემბერი, 1922, ნეაპოლი — გ. 10 იანვარი, 2015) — იტალიელი კინორეჟისორი.
ბიოგრაფია
კინოში მუშაობდა 1949 წლიდან. იყო 1960-70-იანი წლების პოლიტიკური კინოს მნიშვნელოვანი წარმომადგენელი. ახლებურად ავითარებდა ნეორეალიზმის ტრადიციებს. მისი ცნობილი ფილმებია „წითელი პერანგები“ (1952), „გამოწვევა“ (1958), „სალვატორე ჯულიანო“ (1961), „ხალხი წინააღმდეგია“ (1970), „მატეის საქმე“ (1972), „ლაკი ლუჩანო“ (1973).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1922 კატეგორია:დაბადებული 15 ნოემბერი კატეგორია:იტალიელი კინორეჟისორები კატეგორია:გარდაცვლილი 2015 კატეგორია:გარდაცვლილი 10 იანვარი
Dolichoderus shattucki
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
NGC 474
NGC 474 — გალაქტიკა თევზების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1784 წლის 13 დეკემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:თევზების თანავარსკვლავედი
ვალკენრიდის მონასტერი
მინიატიურა|250პქ|სამონასტრო ნაგებობები ვალკენრიდის მონასტერი (Kloster Walkenried) — ცისტერციან ბერთა ყოფილი სააბატო გერმანიაში, ვალკენრიდის თემში. მდებარეობს ჰარცის მთების სამხრეთ კალთაზე, სამი გერმანული მიწის, ქვემო საქსონიის, საქსონია-ანჰალტისა და თიურინგიის საზღვართან. მონასტერი ეკუთვნის იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლებს. მოიცავს სამონასტრო ეკლესიის ნანგრევებსა და კარგად შემორჩენილ გოთურ კლაუზურის ნაგებობას, რომელიც 2006 წლიდან მუზეუმის შემადგენლობაშია. მონასტრის ყოფილი მთავარი დარბაზი XVI საუკუნიდან ევანგელური ეკლესიის ფუნქციას ასრულებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანიის მონასტრები
Cataglyphis alibabae
Cataglyphis alibabae — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cataglyphis-ის გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Cataglyphis
მლადა-ბოლესლავი
მლადა-ბოლესლავი (Mladá Boleslav) — ქალაქი ჩეხეთში, ცენტრალური ბოჰემიის მხარეში, მდინარე იიზერის მარცხენა ნაპირზე, პრაღიდან 50 კმ-ით ჩრდილო-აღმოსავლეთით.
ქალაქი X საუკუნის მეორე ნახევარში მეფე ბოლესლავ II-მ დააარსა როგორც სამეფო ციხესიმაგრე. იმის გამო, რომ პრაღის სიახლოვეს უკვე არსებობდა ბოლესლავის სახელით ცნობილი ციხე, მისგან განსასხვავებლად ახალ ციხეს წინ მლადა (ახლაგაზრდა) დაუმატეს. ძველ ციხექალაქს XV საუკუნეში სტარა-ბოლესლავი (ძველი ბოლესლავი) უწოდეს. დასახლებამ 1334 წელს ქალაქის სტატუსი მიიღო, 1436 წელს კი მნიშვნელოვანი ადგილი გახდა პრაღიდან ჩრდილოეთ ბოჰემიის, ლუსატიისა და ბრანდენბურგისაკენ მიმავალ გზაზე. XVI საუკუნეში ქალაქი მორავიული ეკლესიის ცენტრი გახდა, განვითარდა სტამბაზე ბეჭდვა. XVII საუკუნეში კვლავ კათოლიციზმის დამყარების შემდეგ, ქალაქი დასუსტდა.
XVII—XVIII საუკუნეებში მლადა-ბოლესლავი ებრაელთა მნიშვნელოვანი ცენტრი იყო. ამ პერიოდში, ქალაქის მოსახლეობის დაახლოებით ნახევარს ებრაელები შეადგენდნენ. XIX საუკუნეში მას ზედემტსახელად „იიზერის იერუსალიმსაც“ კი უწოდებდნენ.
მუხიკა (მუნიციპალიტეტი)
მუხიკა (Múgica, Muxika) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ბასკეთის ავტონომიური გაერთიანების ბისკაიის პროვინციის ბუსტურიალდეა-ურდაიბაის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 50,02 კმ². მოსახლეობა — 1468 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ბისკაიის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ბისკაიის ქალაქები
1+1
მინიატიურა|არხის ლოგო „1+1“ – საერთო ეროვნული უკრაინული ტელეარხი. შეიქმნა 1995 წლის 3 სექტემბერს. ფარავს უკრაინის ტერიტორიის 95%–ს. 2006 წლიდან ამუშავდა „1+1“–ის საერთაშორისო ვერსია «1+1 International».
იხილეთ აგრეთვე
1+1 International
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სატელევიზიო არხები
ლუკანასის პროვინცია
250პქ|მინი|მარჯვნივ|ლუკანასის პროვინციის მდებარეობა აიაკუჩოს რეგიონში ლუკანასი — აიაკუჩოს რეგიონის პროვინცია პერუში. პროვინციის დედაქალაქია პუკუიო. პროვინციის ფართობი შეადგენს 14 494,64 კმ²-ს, მოსახლეობა — 65 414 ადამიანს.
პროვინცია იყოფა ოცდაერთ რაიონად.
მნის განძი
მნის განძი — ბილონური მონეტების განძი (926 ცალი), რომელიც შემთხვევით აღმოჩნდა სოფ. მნის ეკლესიის საძირკველში (ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი). მონეტების უმრავლესოვა მოჭრილია ქართველი მეფეების ვახტანგ IV-ის (1443-1446), გიორგი VIII-ის (1446-1466), კონსტანტინე II-ისა (1479-1505) და დავით X-ის (1505-1525) სახელით.
ქართულ ნუმიზმატიკურ ძეგლებს განეკუთვნება განძში აღმოჩენილი ანონიმური მონეტებიც, რომლებზეც ჯვრის, თევზისა და ცხოველების გამოსახულებებია. მნის განძის შემადგენლობაში შედის აგრეთვე თურქული ახჩებისა და შირვანული თანგების მინაბაძები. განძი ჩაფლულია XVI საუკუნის I ნახევარში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში აღმოჩენილი განძები კატეგორია:საქართველოში აღმოჩენილი განძები
Dolichoderus sibiricus
Dolichoderus sibiricus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Dolichoderus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
Cataglyphis albicans vaucheri
Cataglyphis albicans vaucheri — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cataglyphis-ის გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Cataglyphis
Cataglyphis albicans vaucheri
ჰაილე გებრსილასე
thumb|300px|ჰაილე ამსტერდამში 2005 წელს. ჰაილე გებრსილასე (ኃይሌ ገብረ ሥላሴ, haylē gebre silassē; დ. 18 აპრილი, 1973) — შორი დისტანციის მორბენალი ათლეტი ეთიოპიიდან. ამჟამად ფლობს მსოფლიო რეკორდს 20K და მარათონში. მოხსნილი აქვს 25 მსოფლიო რეკორდი და მრავალი ოლიმპიური და მსოფლიოს ჩემპიონის ტიტულს ფლობს; საყოველთაოდ აღიარებულია ერთ-ერთ უდიდეს მორბენალად ისტორიაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 18 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1973 კატეგორია:ეთიოპიელი მორბენალები კატეგორია:ეთიოპიელი მძლეოსნები კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები მარათონში
ფიცხელაური
საკუთარი სახელი ფიცხელაური შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
NGC 475
NGC 475 — გალაქტიკა თევზების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1864 წლის 3 ნოემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:თევზების თანავარსკვლავედი
იაბლონოვსკის სასახლე
იაბლონოვსკის სასახლე - ვარშავის ერთ-ერთი ისტორიული სასახლე. მდებარეობს თეატრალურ მოედანზე, შრუდმიეშციეს რაიონში.
ისტორია
სასახლე აშენდა 1773-1785 წლებში ანტონი ბარნაბა იაბლონოვსკის ბრძანებით. 1817-1819 წლებში სასახლემ რატუშის ფუნქცია შეიძინა, რადგან მასში ქალაქის თვითმმართველობა განთავსდა. ამის გამო სასახლე მნიშვნელოვნად გადააკეთეს. 1863 წელს იანვრის აჯანყებისას სასახლე დაზიანდა, რის გამოც 1864-1869 წლებში სასახლის კიდევ ერთი რეკონსტრუქცია გახდა საჭირო. ამჟამად ის ნეორენესანსის სტილში გადააკეთეს და ფასადზე კოშკი მიაშენეს. შენობა მთლიანად დაინგრა 1944 წელს, გერმანელთა მიერ ვარშავის აჯანყების ჩახშობის დროს. 1990-იან წლებში სასახლე ხელახლა ააშენეს. კოშკი და ფასადი ორიგინალური, XX საუკუნის დასაწყისის არქიტექტურული გეგმით აშენდა, ხოლო შენობის უკანა ნაწილები კი - თანამედროვე სტილით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვარშავის სასახლეები
ზაზა ალექსიძე
ზაზა ალექსიძე (დ. 18 ოქტომბერი, 1935 ― გ. 24 იანვარი, 2023) — ქართველი ისტორიკოსი, ფილოლოგი, არმენოლოგი, აღმოსავლეთმცოდნე. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი. ღირსების ორდენის კავალერი.
ბიოგრაფია
1958 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. 1958–1968 წლებში იყო ხელნაწერთა ინსტიტუტის მეცნიერ-თანამშრომელი. 1968–1979 წლებში იყო ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, მოგვიანებით, 1979–2006 წლებში — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის არმენოლოგიის კათედრის გამგე.
1989–2006 წლებში მუშაობდა ხელნაწერთა ინსტიტუტის დირექტორად. 2006 წლიდან იყო ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის კოდიკოლოგიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სრული პროფესორი და არმენოლოგიის პროგრამის ხელმძღვანელი. 2002–2004 საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოს-მდივანი. 2002–2004 საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდიუმის წევრი. არის 130 სამეცნიერო ნაშრომისა და 15 წიგნის ავტორი.
საკანდიდატო დისერტაციის თემა – „ეპისტოლეთა წიგნი“, დაიცვა 1969 წელს; სადოქტორო დისერტაციის თემა – „ადრეული შუასაუკუნეების კავკასიისა და საქართველოს კულტურისა და იდეოლოგიის პრობლემები“, დაიცვა 1984 წელს.
ფლობს ინგლისურ, გერმანულ, ფრანგულ, იტალიურ და სომხურ ენებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი აღმოსავლეთმცოდნეები კატეგორია:ქართველი არმენოლოგები კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:თელავში დაბადებულები კატეგორია:ალექსიძეები კატეგორია:გარდაცვლილი 2023
ოფენჰორნი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპები კატეგორია:შვეიცარიის მთები კატეგორია:იტალიის მთები
Dolichoderus siggii
Dolichoderus siggii — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Dolichoderus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ლა-მარის პროვინცია
250პქ|მინი|მარჯვნივ|ლა-მარის პროვინციის მდებარეობა აიაკუჩოს რეგიონში ლა-მარი — აიაკუჩოს რეგიონის პროვინცია პერუში. პროვინციის დედაქალაქია სან-მიგელი. პროვინციის ფართობი შეადგენს 4 392,15 კმ²-ს, მოსახლეობა — 82 473 ადამიანს.
პროვინცია იყოფა რვა რაიონად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აიაკუჩოს რეგიონის პროვინციები
ნავარნისი
ნავარნისი (Navárniz, Nabarniz) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ბასკეთის ავტონომიური გაერთიანების ბისკაიის პროვინციის ბუსტურიალდეა-ურდაიბაის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 11,75 კმ². მოსახლეობა — 246 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ბისკაიის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ბისკაიის ქალაქები
ვექსილოლოგია
ვექსილოლოგია — ისტორიის დამხმარე დისციპლინა, რომელიც შეისწავლის დროშების, ალმების, ვიმპელების, ბაირაღების და მისთანათა წარმოშობასა და განვითარებას.
ტერმინი „ვექსილოლოგია“ მომდინარეობს ლათინური სიტყვიდან „vexillum“, რაც რომაელ ლეგიონერთა დროშას ნიშნავდა. ვექსილოლოგიისადმი ფართო ინტერესი ამერიკასა და ევროპაში XX საუკუნის 60-იან წლებში გაჩნდა. მის ფართო პოპულარიზაციას ხელი შეუწყო უიტნი სმიტის გამოკვლევებმა. მალე გაჩნდა მრავალი პერიოდული გამოცემა რომელიც ჩვენს დრომდე არსებობს (მაგː ჩეხური „ვექსილოლოგია“, ინგლისური „ფლაგმასტერი“, კანადური „ფლაგსკანი“ და სხვა) უიტნის წიგნები ითარგმნა ევროპის თითქმის ყველა ენაზე.
დროშა თავისი შინაარსით მრავალგვარია, კერძოდː
დროშა მიიჩნევა სახელმწიფო სუვერენიტეტის სიმბოლოდ.
Cataglyphis albicans targuius
Cataglyphis albicans targuius — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cataglyphis-ის გვარიდან.
ვექსილოლოგია
სამხედრო დროშა სამხედრო ნაწილის სიმბოლოა. იგი, როგორც მებრძოლთა შეკრებისა და გაერთიანების ნიშანი გაჩნდა ძველი აღმოსავლეთის სახელმწიფოებში – ინდოეთში, ჩინეთში და სხვაგან.
Cataglyphis albicans targuius
სქოლიო
კატეგორია:Cataglyphis
Cataglyphis albicans targuius
ვექსილოლოგია
სამხედრო-საზღვაო დროშა განსაზღვრავს, თუ რომელი სახელმწიფოს შეიარაღებულ ძალებს განეკუთვნება სამხედრო ხომალდი. იგი ძველ რომში გაჩნდა და საბოლოოდ, XVI-XVIII საუკუნეებში დამკვიდრდა.
დროშების უმრავლესობა უკავშირდება უშუალოდ სამხედრო ისტორიას, უპირველეს ყოვლისა, როგორც მოვლენათა მონაწილეს, და შემდეგ, როგორც სამხედრო დიდების მატიანეს.
დროშები წარმოადგენენ გამოყენებითი ხელოვნების ძეგლებს, რამდენადაც მასზე მოცემულია შესანიშნავი დეკორატიული გაფორმებები, ძვირფასი ნაქარგები, აპლიკაციები, მხატვრული გამოსახულებები.
დროშები ძალიან მნიშვნელოვანი წყაროა ჰერალდიკისათვის – გერბების ისტორიისათვის, რადგან მათზე ხშირად არის ასახული არა მარტო, პირადი და სახელმწიფო, არამედ, საადგილმამულო გერბებიც.
დროშები გადმოგვცემენ, ასევე, საინტერესო ისტორიებს. ამის თვალსაჩინო მაგალითია აშშ-ს, საფრანგეთის, ინგლისის დროშები.
რეშთი
რეშთი – ქალაქი ირანში, გილანის ოსტანის ცენტრი. 2005 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 560 000–მდე კაცს.
ქალაქი ცნობილია ძველი კოლორიტული ბაზრით.
დამეგობრებული ქალაქები
რეშთი დამეგობრებულია შემდეგ ქალაქებთან:
სქოლიო
კატეგორია:ირანის ქალაქები
ჰიჯრა
ჰიჯრა (هِجْرَة — გადასახლება, გადახვეწა, ემიგრაცია) — მაჰმადიანური ტრადიციის მიხედვით, მუჰამადისა და მისი მიმდევრების (მუჰაჯირების) გადასახლება მექიდან მედინაში 622 წლის 24 სექტემბერს.
ისტორია
622 წელს მექას მოსახლეობა, რომლებიც აღიარებდნენ სხვადასხვა სახის რელიგიებს, უკმაყოფილონი იყვნენ მუჰამედის ქადაგებით, რის გამოც იგი და მისი მიმდევრები მექადან მედინაში განდევნეს, სადაც უკვე იყვნენ საკმაო რაოდენობით, გადასახლებული მუსლიმები. ეს მოვლენა შეიძლება ჩაითვალოს პირველი ისლამური სახელმწიფოს შექმნის დასაწყისად. ჰიჯრამდელი პერიოდი სახელდება როგორც ჰაჯილა, ეს ტერმინი ფართო გაგებით ისლამის გავრცელებამდე პერიოდს ნიშნავს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისლამი
სიმფსონები (ეპიზოდების სია)
250პქ|მარჯვნივ
ამერიკული ანიმაციური ტელესერიალ „სიმფსონების“ პირველი ეპიზოდი ეთერში გავიდა 1989 წლის 17 დეკემბერს, სახელწოდებით „Simpsons Roasting on an Open Fire“. დღეისათვის ეთერში სრულად გავიდა 23 სეზონი. ამჟამად ეთერში 24-ე სეზონი გადის. თითოეულ სეზონში დაახლოებით 21-22 ეპიზოდი შედის. სეზონების სხვადასხვა ეპიზოდებმა ამა თუ იმ ჯილდოზე წარდგენილები და გამარჯვებულები იყვნენ. DVD ფორმატში ოფიციალურად გამოვიდა პირველი 20 სეზონი. Blu-Ray დისკის ფორმატში გამოიცა 13-ე, 14-ე, 15-ე და 20-ე სეზონები.
„სიმფსონების ფილმი“, რომელიც გამოვიდა 2007 წლის 27 ივლისს, ასევე დიდი პოპულარობით სარგებლობდა.
წარმოდგენილ სიაში ეპიზოდები ქრონოლოგიურად არის დაწყობილი, მათი ეთერში გასვლის მიხედვით. სიაში არ არის წარმოდგენილი „ტრეისი ულმანის შოუ“ და „სიმფსონების ფილმი“.
ეპიზოდები
იხილეთ აგრეთვე: სიმფსონები (მოკლემეტრაჟიანი ფილმები)
ეთელვულფი (უესექსი)
ეთელვულფი (Ethelwulf, ანგლ.-საქს. Æþelvvulf ) (დ. დაახ.  800, აახენი, გერმანია — გ. 13 იანვარი, 858) — უესექსის მეფე 839–858 წლებში.
thumb|100px| ეთელვულფი ებრძოდა დანიელ დამპყრობლებს, რომლებიც დაამარცხა ოკლისთან ბრძოლაში და უელსის მეფეს სინგან აპ ქადელს. 855 წელს მან უმცროს შვილ ალფრედთან ერთად იმოგზაურა რომში, რის შემდეგაც 856 წელს იქორწინა ფრაკ პრინცესა იუდით მარტელზე.
ეთელვულფი გარდაიცვალა 858 წელს და დაკრძალეს სტეინინგში, მოგვიანებით გადაასვენეს ვინჩესტერში (ჰემპშირი).
მისი ბეჭედი წარწერით Ethelwulf Rex („მეფე ეთელვულფი“) აღმოჩენილ იქნა 1780 წელს ლაივერსტოკში (უილშირი).
ლიტერატურა
კატეგორია:უესექსის მეფეები კატეგორია:დაბადებული  800 კატეგორია:გარდაცვლილი 13 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 858 კატეგორია:ინგლისის მეფეები
სოპოტის ფესტივალი
სოპოტის სიმღერის საერთაშორისო ფესტივალი (Międzynarodowy Festiwal Piosenki Polskiej — Sopot Festival) — საერთაშორისო ვოკალური სიმღერის კონკურსი, რომელსაც ხშირად ევროვიზიას ადარებენ. მას ყოველწლიურად პოლონეთის სახელმწიფო ტელევიზია TVP ატარებს სოპოტში, პოლონეთის ზღვისპირა ქალაქში. ეს ასევე უდიდესი მუსიკალური ფესტივალია ქვეყანაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მუსიკალური ფესტივალები კატეგორია:მუსიკალური კონკურსები კატეგორია:სიმღერის კონკურსები კატეგორია:პოლონური კულტურა
NGC 476
NGC 476 — გალაქტიკა თევზების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1864 წლის 3 ნოემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:თევზების თანავარსკვლავედი
მაგნეტო
მაგნეტო (Magneto) — Marvel Comics-ის გამოგონილი პერსონაჟი. პირველად გამოჩნდა კომიქსში შემზარავი იქს-ადამიანები #1 (1963 წლის სექტემბერი). შექმნილია მწერალი სტენ ლისა და ილუსტრატორი ჯეკ კირბის მიერ.
მაგნეტო ძლიერი მუტანტია, რომელსაც შეუძლია ელექტრომაგნიტური ძალების წარმოქმნა და კონტროლი. გამოჩენის დღიდან იგი იქს-ადამიანების უმთავრესი მტერია. ადრეულ წლებში, მისი მოტივები გამომდინარეობდა მუტანტისთვის დამახასიათებელი მეგალომანიიდან, თუმცაღა შემდგომ ნომრებში მწერლებმა მისი პიროვნება უკეთ გააცნეს მკითხველს. მაგნეტო ებრაელი პატიმარია, რომელიც ჰოლოკოსტს გადაურჩა. იგი ცდილობს დაიცვას მუტანტების რასა და მსგავს ბედისწერას გადაარჩინოს. მისი როლი კომიქსებში იცვლება სუპერბოროტმოქმედიდან - სუპერგმირამდე.
მსახიობი იენ მაკკელენი ანსახიერებს პერსონაჟს ფილმ ”იქს-ადამიანების” სერიებში. 2008 წლის მაისში, გაზეთ Wizard-ის ყველა დროის 200 საუკეთესო კომიქსის პერსონაჟს შორის მაგნეტომ მე-17 ადგილი დაიკავა, IGN-ის ყველა დროის 100 საუკეთესო სუპერბოროტმოქმედს შორის კი პირველი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1963 წლის კომიქსების პერსონაჟები კატეგორია:კომიქსების პერსონაჟები კატეგორია:Marvel Comics-ის ბოროტმოქმედები
იოანე ქონქოზის ძე
იოანე ქონქოზის ძე — X საუკუნის ქართველი ჰიმნოგრაფი. მის შესახებ ბიოგრაფიული ცნობები არ მოგვეპოვება. ავტორია მიქაელ მოდრეკილის „იადგარში“ (978-988) მოთავსებული ვრცელი იამბიკური საგალობლისა „გალობანი ქრისტეჲს ნათლის ღებისანი და ჰაბო ისმაიტელყოფისა ქართველისანი“. მას ტაო-კლარჯეთის ლიტერატურული სკოლის წარმომადგენლად მიიჩნევენ.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ჰიმნოგრაფები
ფილუმენია
ფილუმენია — კოლექციონერობის ნაირსახეობა, რომელიც ითვალისწინებს ასანთის კოლოფებისა და ეტიკეტების შეგროვებას.
ფილუმენია მსოფლიოში
ასანთის კოლექციები წარმოიშვა ასანთებთან ერთად. ზოგიერთ კოლექციაში შესაძლებელია იპოვოთ ქიმიური ასანთის ყუთები, რომლებიც წარმოებულია 1810-1815 წლებში, თანამედროვე ასანთის მოსვლამდე დიდი ხნით ადრე. ძალიან ხშირად, ადამიანებს, რომლებიც მოგზაურობდნენ საზღვარგარეთ, მოაქვთ სუვენირები ასანთის ყუთების სახით. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ბევრი ასანთის ქარხანა მჭიდროდ თანამშრომლობდა ადგილობრივ ფილუმენისტებთან და გამოსცემდა სპეციალურ არასაჯარო კოლექციებს. ჰობი ძირითადად მოიცავდა 1960-იანი წლებიდან 1980-იან წლებამდე. მოცულობითი ყუთების შემოღებამ და გამოსახულების დაბალი ხარისხი, ისევე როგორც სოციალური ცვლილებები, დროთა განმავლობაში გაქრა ეს ჰობი.
სქოლიო
კატეგორია:კოლექციონირება
გუჯარეთი
საკუთარი სახელი გუჯარეთი შეიძლება აღნიშნავდეს:
Dolichoderus smithi
Dolichoderus smithi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Dolichoderus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
Cataglyphis albicans opacus
Cataglyphis albicans opacus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cataglyphis-ის გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Cataglyphis
Cataglyphis albicans opacus
ჯონ პოლ ჯოუნსი (მუსიკოსი)
ჯონ პოლ ჯოუნსი (ნამდვილი სახელი ჯონ ბოლდუინი) (John Paul Jones) — ინგლისელი მუსიკოსი. დაიბადა 3 იანვარს 1946 წელს, ინგლისში. იგი უფრო მეტად ცნობილია, როგორც ჯგუფ ლედ ზეპელინის წევრი. გამოცემული აქვს რამდენიმე სოლო-ალბომიც.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინგლისელი როკ-კლავიშისტები კატეგორია:დაბადებული 1946 კატეგორია:ლედ ზეპელინის წევრები კატეგორია:Discipline Global Mobile-ის შემსრულებლები კატეგორია:ინგლისელი მუსიკალური პროდიუსერები კატეგორია:ინგლისელი როკ ბას-გიტარისტები
თემრიუკ ყაბარდოელი
თემრიუკ ყაბარდოელი (Идарыкъу Темырикъу; დ. 1502, ყაბარდია — გ. 1571, ყაბარდია) — ჩერქეზი დიდგვაროვანი და ყაბარდოს დიდი მთავარი 1554-1571 წლებში. რუსეთის ცარ ივანე IV-ის მეორე ცოლის, მარია თემრიუკოვნას მამა.
ალიანსი ივანე მრისხანესთან
თემრიუკი ჩერქეზეთის ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე საკამათო ლიდერია რუსეთის ცარ ივანე IV-სთან ურთიერთობის გამო. ეს ჩერქეზულ-რუსული ალიანსი ჩერქეზმა ნაციონალისტებმა აღიქვეს, როგორც ჩერქეზი ერისათვის გამანადგურებელი ურთიერთობა. ამას, ცხადია, აქვს თავისი მიზეზი, რომელიც იმაში მდგომარეობს, რომ ეს ალიანსი შემდეგში რუსეთის იმპერიის მთავრობამ გამოიყენა, როგორც „ჩერქეზეთის ნებაყოფლობითი შეერთების“ აქტი, რაც რეალობას იყო მოკლებული. აღსანიშნავია, რომ ჩერქეზეთი რუსეთ-ჩერქეზეთის ომში დამარცხების შემდეგ იძულებით იქნა ანექსირებული.
საკუთრივ თემრიუკი ჩერქეზეთის ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი მმართველი და მხედართმთავარი იყო. მან სწორედ შეაფასა ოსმალეთისა და ყირიმელი თათრების დაახლოვების ის საფრთხეები, რომელიც ჩრდილოკავკასიურ ხალხებს უქმნიდა. ამის გამო თემრიუკმა აღმოაჩინა თათრების ოსმალეთთან დამაკავშირებელი საიდუმლო გზები, რაც ჩერქეზებს საშუალებას აძლევდა, რომ ნებისმიერ დროს დასხმოდნენ მათ თავს და ასე მაინც შეეფერხებინათ მათი კავშირი. ამ საქმეში თემრიუკმა ყველაზე კარგ მოკავშირედ სწორედ რუსეთის ცარი ივანე IV მიიჩნია, რადგანაც ყირიმელი თათრები წლების განმავლობაში აწიოკებდნენ რუსეთის სასაზღვრო სოფლებს, იტაცებდნენ ადგილობრივებს და შემდეგ ოსმალეთში მონებად ყიდდნენ, ცარს კი ამის აღკვეთა სურდა. ამრიგად, თემრიუკმა და ივანემ საერთო მტრის წინაშე გადაწყვიტეს გაერთიანება და უკვე 1557 წელს თემრიუკმა ოფიციალური დელეგაცია გააგზავნა მოსკოვის სამეფო კარზე და ივანეს მოკავშირეობა სთხოვა. დელეგაციაში თავად თემრიუკის ძეები: სულთან-ყული და ბულათ-გერიც შედიოდნენ, რომელთაც ცარი დიდი პატივით დახვდათ. საბოლოოდ, ივანე მრისხანე დათანხმდა ყაბარდოს მთავართან ალიანსის გაფორმებაზე.
ჩერქეზებსა და რუსებს შორის გაფორმებული ალიანსიდან გამომდინარე, ჩერქეზი ცხენოსნები თემრიუკის დავალებით რუსეთის მხარეს იბრძოდნენ პოლონეთ-ლიტვის წინააღმდეგ ბალტიისპირეთში მიმდინარე ლივონიის ომისას. ამასთან, ივანეც მხარს უჭერდა თემრიუკს თავისი ჩერქეზული სამფლობელოების გაფართოვებაში. თემრიუკმა მოზდოკში ააგო ციხესიმაგრე, რომელიც რუსი და ჩერქეზი ჯარისკაცების ერთად გაწვრთნის საშუალებას იძლეოდა. ამან თემრიუკს საშუალება მისცა დაეპყრო ყაბარდოსა და ჩერქეზეთის, ასევე ალანიისა და ინგუშეთის მიწები და პერიოდულად ქართული სამეფო-სამთავროებიც ერბია.
1560 წელს ივანე IV-ის ცოლი, დედოფალი ანასტასია რომანოვნა გარდაიცვალა. პოლონეთთან მშვიდობის დასამყარებლად ივანეს პრინცესა კატარინა იაგელონკაზე ქორწინება შესთავაზეს, მაგრამ ეს მოლაპარაკებები ჩაიშალა და კატარინა შვედეთში გათხოვდა, რითაც თემრიუკმა მალევე ისარგებლა და ივანეს ცოლად თავისი ასული, მარია შესთავაზა. ცარი მალევე მოიხიბლა მარიას გარეგნობით, ამიტომაც იგი სასწრაფოდ მოანათლინა მართლმადიდებლად და 1561 წელს ცოლადაც შეირთო. რუსეთში ყოფნისას თემრიუკის უფროსმა ძემაც რუსი წარჩინებულის ასულზე იქორწინა, რომლის მამასაც სამეფო ხაზინა ებარა. ამრიგად, თემრიუკმა რუსეთთან არსებული ალიანსი დინასტიური ქორწინებებითაც გაამყარა.
გარდაცვალება
1570 წელს თათრებმა მოსკოვი აიღეს და გადაწვეს. უკან დახევისას, 1571 წლის ზამთარში თათრები ჩერქეზეთისკენ დაიძრნენ. თემრიუკმა, მისი მრჩევლების საწინააღმდეგოდ კონტრშეტევა წამოიწყო. მან არ გაითვალისწინა, რომ მოწინააღმდეგის ჯარი 130,000 ოსმალ, ყაზანელ, ყირიმელ და ასტრახანელ თათარს აერთიანებდა და, რომ რუსეთის დახმარების გარეშე მარტო ვერ გაუმკლავდებოდა მათ. გადმოცემის მიხედვით, თემრიუკმა ლაჩრად წოდებას მარტო შებრძოლება არჩია, რა დროსაც იგი მოკლეს, მისი ორი ვაჟი კი თათრებმა ტყვედ ჩაიგდეს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1502 კატეგორია:გარდაცვლილი 1571 კატეგორია:ჩერქეზები
ჩარანგა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მუსიკის ჟანრები კატეგორია:კუბური მუსიკა
ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლი
thumbnail|რუზინე, [[პრაღა]] ასაფრენ-დასაჯდომი ბილიკი (ადზ) — აეროდრომის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი შემადგენელი ელემენტი, რომელზეც სხვადასხვა დანიშნულების თვითმფრინავი ახორციელებს გამორბენს, აფრენას, დაფრენას და გარბენს. ბილიკის სიგრძე და სიგანე დამოკიდებულია აეროდრომის დანიშნულებაზე. აეროდრომის ბილიკები ძირითადად მზადდება მაღალი ხარისხის ბეტონმასალებისაგან, რაც უზრუნველყოფს მათი საექსპლუატაციო თვისებების ხანგრძლივ შენარჩუნებას. ერთ აეროდრომს შეიძლება გააჩნდეს ორი და უფრო მეტი ასაფრენი ბილიკი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ავიაცია
ბოიან კრკიჩი
ბოიან კრკიჩი (სერბ. Бојан Кркић Перес; დ. 28 აგვისტო, 1990, ლინიოლა, ესპანეთი) —  სერბი ფეხბურთელი. ესპანურ კლუბ ბარსელონას თავდამსხმელი.
კარიერა
ბოიან კრკიჩ პერესი ლინიოლაში დაიბადა 1990 წლის 28 აგვისტოს. თანამედროვე მსოფლიო ფეხბურთის ერთ-ერთი პერსპექტიული ფეხბურთელი. ბოიან კრკიჩი ბარსელონას პირველ გუნდში 2006–07 წლებიდან ირიცხება, როდესაც იგი ჯერ მხოლოდ 16 წლისა იყო. სულ რაღაც ერთი წლის განმავლობაში მან, “ბარსა ბ”–ს გავლით, კლუბის ახალგაზრდული გუნდიდან, პირველ გუნდში ამოჰყო თავი.
საფეხბურთო ევროპა ბოიანზე 2007 წელს ალაპარაკდა, როდესაც ევროპის 17 წლამდელთა ჩემპიონატის ფინალში მან ინგლისის ნაკრებს გამარჯვების გოლი გაუტანა და პირველი საერთაშორისო ჯილდო მოიგო. “ბარსას” პირველი გუნდის შემადგენლობაში ბოიანს დებიუტი ეგვიპეში გამართულ ამხანაგურ მატჩში ჰქონდა, რომელშიც მან გოლის გატანა მოახერხა. ესპანეთის 21 წლამდელთა ნაკრებში კი ბოიანმა ჯერ კიდევ მაშინ ითამაშა, როდესაც 16 წლის იყო.
2007/08 წლების სეზონი კრკიჩმა პირველ გუნდთან ერთად დაიწყო. იგი გუნდს აზიურ ტურნეზე ვერ გაყვა, რადგან მსოფლიოს 17 წლამდელთა ჩემპიონატზე იყო გამოძახებული. აღნიშნულ ჩემპიონატზე ბოიანმა 5 გოლის გატანა და ვერცხლის მედლების მოპოვება მოახერხა.
სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ, ახალგაზრდა ბოიანს ფრანკ რეიკარდი როგორც ესპანეთის პირველობაზე, ასევე ჩემპიონთა ლიგაზეც აძლევდა თავის გამოჩენის საშუალებას. მან კლუბის ახალი რეკორდი დაამყარა, ითამაშა რა ჩემპიონთა ლიგაზე 17 წლის და 22 დღის ასაკში. ეს მოხდა 2007 წლის 19 სექტემბერს, როდესაც “ბარსას” მეტოქე ფრანგული “ლიონი” იყო. იმავე წლის 20 ოქტომბერს კი ბოიანი შეიქნა “ბარსას” ისტორიაში ყველაზე ახალგაზრდა მეგოლედ, როდესაც “ვილიარეალის” კარი 17 წლის, 1 თვის და 22 დღისამ აიღო. სულ რაღაც 22 დღე დააკლდა მას, რათა ქცეულიყო ჩემპიონთა ლიგის ისტორიაში გოლის ყველაზე ახალგაზრდა ავტორად. როდესაც ბოიანმა “შალკეს” კარი აიღო, იგი 17 წლის და 217 დღის იყო, რაც 22 დღით მეტი იყო რეკორდსმენის, ოფორი-კუაის მაჩვენებელზე.
2007-08 წლების სეზონში, ბოიანმა ესპანეთის ჩემპიონატში სასტარტო შემადგენლობაში 14 შეხვედრა ჩაატარა და 10 გოლის გატანა მოახერხა. 2008-09 წლებში, ესპანეთის ჩემპიონატში ბოიანმა მართალია მხოლოდ ორი გოლი გაიტანა, მაგრამ იგი გუნდს ესპანეთის თასის 25-ედ მოპოვებაში დაეხმარა, გაიტანა რა 9 შეხვედრაში 5 გოლი.
თვისებები
ბოიანი არის საკმაოდ სწრაფი ფეხბურთელი, რომელსაც შეუძლია იოლად გასცდეს მეტოქეს. მიუხედავად თავისი ასაკისა, ბოიანს თავისზე გაცილებით გამოცდილი მცველებისთვის სერიოზული პრობლემების შექმნა შეუძლია. მაგრამ კრკიჩის მთავარი თვისება მაინც შესანიშნავი საგოლე ალღოა.
მიღწევები
გუნდური მიღწევები
ბარსელონა
ესპანეთის ჩემპიონატი – 2008/09
ესპანეთის თასი – 2008/09
ესპანეთის სუპერთასი – 2009/10
ჩემპიონთა ლიგა – 2008/09
მსოფლიოს ჩემპიონატი – 2009/10
ესპანეთის ნაკრები
კატეგორია:ესპანელი ფეხბურთელები კატეგორია:კატალონიელი ფეხბურთელები კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 28 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1990
Roxanne
„Roxanne“ — ინგლისური როკ-ჯგუფ The Police-ის სიმღერა სადებიუტო სტუდიური ალბომიდან Outlandos d'Amour. მისი ტექსტი დაიწერა სტინგის მიერ, პარიზში გამართული კონცერტის შემდეგ. სათაური მომდინარეობს პიესის „სირანო დე ბერჟერაკი“ პერსონაჟისგან. ამ პიესის პოსტერი ეკიდა სასტუმროში, რომელშიც ტრიო დასახლდა.
მუსიკალური ვიდეო
„Roxanne“-ისთვის გადაღებული იქნა სამი სხვადასხვა პრომო-ვიდეო. პირველში ნაჩვენებია ჯგუფი, რომელიც სიმღერას სცენაზე ასრულებს. ვიდეოს ახლავს შენელებული კადრები. მეორე ვერსიაში ჯგუფი სიმღერას წითელი ფერის განათების თანხლებით ასრულებს. მესამე ვერსია მეორეს იდენტურია, თუმცა წარმოდგენილია კინოფირზე.
სქოლიო
კატეგორია:The Police-ის სიმღერები კატეგორია:1978 წლის სიმღერები კატეგორია:1979 წლის სინგლები
ცოდნისკარი (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი ცოდნისკარი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ყაზბეგის განძი
ყაზბეგის განძი — ძვ. წ. VI-V საუკუნეების ნივთების განძი (დაახლოებით 200 ნივთი). ის ენათესავება ბრილის სამაროვანის განძს და წარმოადგენს განვითარებული რკინის ხანის ნიმუშს.
განძის შემადგენლობაში იყო აქემენიდური ხელოვნების ნიმუშები: ვერცხლის ფიალა, ბრინჯაოს ჭურჭელი, ფიბულები, ირმის პატარა ქანდაკება, ადამიანის გამოსახულება, კვერთხისთავი, სარტყელი, ყობანური კულტურის რკინის სატევარი, შუბი, ცხენის აღკაზმულობის ნაწილები. ყაზბეგის განძი კავკასიის ძველი ტომების რელიგიურ კულტს უკავშირდება. განძის დიდი ნაწილი მოსკოვის ისტორიულ მუზეუმში ინახება, მცირე ნაწილი – სიმონ ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოში აღმოჩენილი განძები
პეტი-ველანი
პეტი-ველანი (Petit Vélan) — მთა პენინის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ბურ-სენ-პიერის მუნიციპალიტეტში, ვალეს კანტონში. მის ჩრდილო–დასავლეთით აღმართულია მონ-ველანის მთა.
მარათონი
thumb|330px|თანამედროვე მარათონელები მარათონი — მძლეოსნობის ოლიმპიური სახეობა — გარბენა დისტანციაზე 42 კმ 195 მ.
პეტი-ველანი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპები კატეგორია:შვეიცარიის მთები
მარათონი
ისტორია
სახელი „მარათონი“ მომდინარეობს ფედიპიდეს ლეგენდიდან, ბერძენი ჯარისკაცის, რომელიც ქალაქ მარათონიდან ათენში გააგზავნეს მარათონის ბრძოლაში სპარსელების დამარცხების შესატყობინებლად. თქმულების თანახმად მან მთელი დისტანცია შეუსვენებლივ გაირბინა, თუმცა ქალაქისთვის ამბის შეტყობინებიდან რამდენიმე წუთში სული ამოხდა. მარათონიდან ათენში გარბენის პირველი ხსენება პლუტარქეს წერილში „ათენის დიდების შესახებ“ ჩანს ჩვ. წ.-ის I საუკუნეში, რომელსაც ჰერაკლიდეს პონტიკუსის დაკარგული ნამუშევრიდან ციტატა მოჰყავს, სადაც აღნიშნავს მორბენალის სახელს, როგორც ან თერსპუს ერხიუსს ან ევკლესს. ჩვ. წ.-ის II საუკუნეში ლუციანე სამოსატაელი ასევე აღწერს ამ ისტორიას და მორბენალს ფილიპიდესს უწოდებს.
კატეგორია:მძლეოსნობა * კატეგორია:სპორტის ოლიმპიური სახეობები
ყაზახი (მხარე)
ყაზახი — მხარე ისტორიულ ქვემო ქართლში, მდინარე აღსთაფის ქვემო წელზე. ამჟამად ყაზახის მხარე წარმოადგენს აზერბაიჯანი, ყაზახის რაიონის ტერიტორიას.
ისტორია
IX საუკუნის არაბი ისტორიკოსის ბალაზურის ცნობით, VIII საუკუნის 30-იან წლებში სარდალმა მარვან იბნ მუჰამადმა (მურვან ყრუმ) აქ ქალაქი „კასალი“ დააარსა (ახლანდელი რაიონული ცენტრი ყაზახი მის ადგილზეა, ხოლო სახელწოდება არაბული ტოპონიმის სახენაცვალი ფორმაა). სომხური და ქართული წყაროები რეგიონს და ქალაქს ძორს ან ძოროფორს უწოდებენ. XII-XIII საუკუნეებში ყაზახი გაგისა და ლორის საერისთავოებს ეკუთვნოდა, მდინარის ზემოთი - გაგის საერისთავოს, მდინარის ქვემოთი - ლორის საერისთავოს. ყაზახის მხარეში თურქმან ტომთა დასახლება XV საუკუნის II ნახევრიდან დაიწყო; 1478 წელს უზუნ-ჰასანის მიერ ქართლის მოოხრების შემდეგ აქ გაჩდნენ ე. წ. „თათრის ელები“. შემდგომ ხანებში, ქართლზე ყოველი ახალი თავდასხმის შემდეგ, მტკვრისპირა დაბლობზე თურქმანთა ახალი ნაკადი ესახლებოდა. XVI საუკუნის შუა ხანებში ირანის შაჰმა თამაზ I-მა აქ სახანო დააარსა. გვიანდელ შუა საუკუნეებში ყაზახის სახანო დროდადრო ქართლის მეფეს ექვემდებარებოდა. XVIII საუკუნის 60-იან წლებში ერეკლე II-მ სახანო გააუქმა და ამიერიდან ყაზახს მეფის მოურავები განაგებდნენ.
1801 წელს ყაზახის სახანო ქართ-კახეთის სამეფოსთან ერთად მოექცა რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში. კავკასიაში რუსეთის შესვლას მოჰყვა 1804-1813 წლების რუსეთ-სპარსეთის ომი, რომელიც დასრულდა გულისტანის ხელშეკრულებით. ამ ხელშეკრულებით რუსეთმა საბოლოოდ დაიმტკიცა ყაზახის სახანო და შეიყვანა ის თავდაპირველად ტფილისის გუბერნიაში, ხოლო 1868 წლიდან ელიზავეტპოლის გუბერნიაში შევიდა ყაზახის მაზრის სახით. მაზრაში მდებარეობდა მნიშვნელოვანი სარკინიგზო სადგური, რომელიც აკავშირებდა ელიზავეტპოლის გუბერნიას ერევანთან და ყარსთან ტრანსკავკასიური სარკინიგზო მაგისტრალის მეშვეობით.
1918 წელს აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის გამოცხადების შემდეგ ელიზავეტოპოლის გუბერნიას განჯის გუბერნია ეწოდა და ყაზახი მის შემადგენლობაში მოექცა. 1929 წელს საბჭოთა ხელისუფლებამ გააუქმა ყაზახის მაზრა და მის მაგივრად 1930 წლის 8 აგვისტოს შექმნა ყაზახის რაიონი.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები კატეგორია:აზერბაიჯანის ისტორია
NGC 479
NGC 479 — გალაქტიკა თევზების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1864 წლის 27 ოქტომბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:თევზების თანავარსკვლავედი
Dolichoderus spinicollis
Dolichoderus spinicollis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Dolichoderus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
შინაური ძაღლი
ითვლება, რომ ძაღლი არის ყველაზე ადრეულად მოშინაურებული ცხოველი. ამჟამინდელი სახით იგი მოთვინიერებულია 15 000 წლის წინ. თუმცა, ნაპოვნია ნამარხი ნარჩენები ციმბირსა და ბელგიაში, რომლებიც დათარიღებულია ძველი წელთაღიცხვით 31 000 წლით. ვერცერთი მათგანი ვერ გადაურჩა უკანასკნელ გამყინვარების მაქსიმუმს. mDNA ძაღლების მგლებისგან გამოყოფის ზღვრად გვთავაზობს 100 000 წელს, თუმცა შინაური ძაღლის არსებობა 33 000 წლის წინ არ არის მორფოლოგიურად დადასტურებული.
ძაღლი ადვილად მოსათვინიერებელი და საწვრთნელი ცხოველია, მისი გამოყენება ხდება სხვადასხვა მიზნებისთვის: ნადირობა, მაძებარი ფუნქციები, დაცვითი ფუნქციები, საჭაპანო ფუნქციები (მცირე ტვირთებისა და მარხილებში ჩაბმა). არსებობს ასევე დეკორატიული ჯიშები. ყველაზე ცნობილი და უძველესი ფუნქცია, რაც ძაღლებს აკისრიათ, ესაა შინაური ცხოველების დაცვა (მეცხვარე ძაღლი, იგივე ნაგაზი). გამოირჩევა განსაკუთრებულად განვითარებული ყნოსვით – ზოგიერთი მონაცემით, ძაღლებს შეუძლიათ 40 ათას სხვადასხვა სურნელის გარჩევა-დამახსოვრება. მათმა მრავალფუნქციურმა გამოყენებამ განაპირობა მათი ზედმეტსახელი: „ადამიანის საუკეთესო მეგობარი“. ზოგიერთ კულტურაში ძაღლები წარმოადგენენ ხორცის წყაროს. ბოლო დროის მონაცემებით ძაღლი მსოფლიოში ყველაზე გავრცელებული მტაცებელი ცხოველია, მათი რაოდენობა 700 მილიონიდან ერთ მილიარდამდეა.
მსოფლიოში გავრცელებულია ასევე სასტიკი პრაქტიკა – საბრძოლო ძაღლის ჯიშების სპეციალურად გამოყვანა, ფსონების დადება ძაღლების სასიკვდილო ორთაბრძოლებზე.
სქოლიო
*
მონბეცუს ოლქი
thumb|200px| მონბეცუს ოლქის მდებარეობა აბასირის ქვეპრეფექტურაში მონბეცუ (紋別郡) არის ოლქი რომელიც მდებარეობს აბასირის ქვეპრეფექტურაში, ჰოკაიდოზე, იაპონიაში. 1869 წელს ჰოკაიდო დაიყო 11 პროვინციად და 86 ოლქად. მონბეცუ თავიდან მდებარეობდა კიტამის პროვინციაში. 2004 წლის მონაცემებით ოლქში ცხოვრობდა 49 851 ადამიანი. სიმჭიდროვე შეადგენს 12,74 ადამიანს 1 კვ.კმ -ზე. ოლქის მთლიანი ფართობი არის 3,912.51 კვ. კმ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იაპონიის ოლქები
Cataglyphis albicans mixtus
Cataglyphis albicans mixtus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cataglyphis-ის გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Cataglyphis
Cataglyphis albicans mixtus
პედერნალესი (ბისკაია)
პედერნალესი (Pedernales, Sukarrieta) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ბასკეთის ავტონომიური გაერთიანების ბისკაიის პროვინციის ბუსტურიალდეა-ურდაიბაის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 2,3 კმ². მოსახლეობა — 331 კაცი (2020 წ.).
რაგუზა (სიცილია)
რაგუზა (Rausa) — ქალაქი და კომუნა სამხრეთ იტალიაში, კუნძულ სიცილიაზე, რაგუზის პროვინციის დედაქალაქი. 2009 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 72 836 ადამიანს შეადგენს. გაშენებულია ვრცელ კირქვის ბორცვზე, ორ ღრმა ხეობას შორის. ვალ-დი-ნოტოს ხეობის სხვა შვიდ ქალაქთან ერთად შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.
ისტორია
რაგუზის სათავეები ძვ. წ. მეორე ათასწლეულში იწყება, როდესაც ამ არეალში ძველი სიკულების რამდენიმე დასახლება იყო გაშენებული.
უძველესი ქალაქი, რომელიც 300 მეტრის სიმაღლის ბორცვზე მდებარეობდა, კონტაქტში შევიდა შორიახლოს არსებულ ბერძნულ კოლონიებთან და განვითარდა ახლომდებარე პორტ კამერინას წყალობით. კართაგენელების მცირე ხნიანი ბატონობის შემდეგ, მას ჯერ რომაელები, შემდეგ კი ბიზანტიელები მართავდნენ. ამ პერიოდში ქალაქი გაამაგრეს და დიდი ციხესიმაგრე ააშენეს. ახ. წ. 848 წელს რაგუზა არაბებმა დაიპყრეს, რომელთა ბატონობაც XI საუკუნემდე გაგრძელდა, შემდეგ კი არაბებს ნორმანი დამპყრობლები ჩაენაცვლნენ.
ამის შემდეგ, რაგუზა არსებობას სიცილიის სამეფოს შემადგენლობაში აგრძელებს, რომელიც XII საუკუნის პირველ ნახევარში შეიქმნა. იგი როგორც კიარამონტეს ოჯახის ფეოდი 1296 წელს უერთდება მოდიკა, მაგრამ კვლავ რჩება საგრაფოს დედაქალაქად. ეს სტატუსი მან XV საუკუნეში, სახალხო ჯანყის შემდეგ დაკარგა.
ღირსშესანიშნაობები
ქალაქს ორი განსხვავებული არეალი გააჩნია, დაბალზე მდებარე და უძველესი რაგიზა-იბლა და მაღლობზე მდებარე რაგუზა-სუპერიორე. ეს ორი ნაწილი გაყოფილია ვალე-დეი-პონტით — ღრმა ხეობით, რომელსაც ოთხი ხიდი კვეთს. მათ შორის ყველაზე საყურადღებოა XVIII საუკუნის პონტე-დეი-კაპუჩინი.
მინი|250პქ|მარცხნივ|ქალაქის პანორამა მინი|600პქ|ცენტრი| ზემო რაგუზა (რაგუზა-იბლა)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიის ქალაქები კატეგორია:სიცილია კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები იტალიაში
ციხისჯვარი (ციხესიმაგრე)
ისტორია
ტოპონიმი ციხისჯვარი ქართულ ნარატიულ წყაროებში XI საუკუნიდან იხსენიება. „მატიანე ქართლისაის“ ავტორი მოგვითხრობს რა კლდეკარის ერისთავის - ლიპარიტ ბაღვაშის განდგომის ამბავს, იქვე დასძენს: ამავე წყაროში მემატიანე გვაუწყებს რა სულა კალმახელის მიერ დლივში ლიპარიტ ბაღვაშის შეპყრობასა და მისი ბაგრატ IV-სათვის გადაცემას, ამბობს:
თავდაპირველად ციხისჯვარი აბუსერ ერისთავის იურისდიქციაში იყო მოქცეული. მან ბაგრატ მეფისა და კლდეკარის ერისთავის ლიპარიტ ბაღვაშის დაპირისპირებაში ამ უკანასკნელის მხარე დაიჭირა. როცა მესხმა ფეოდალმა სულა კალმახელმა ლიპარიტ ბაღვაში შეიპყრო, საქართველოს მეფემ აბუსერ ერისთავს ციხისჯვარი წაართვა და ერთგული სამსახურის სანაცვლოდ სულა კალმახელს გადასცა. სწორედ აქედან ჩაეყარა საფუძველი ციხისჯვარელთა ფეოდალურ სახლს.
როგორც ისტორიკოსი მოგვითხრობს, არღუნმა დაუწყო ბრძოლა ციხისჯვრის ციხე-სიმაგრეს, რომელსაც გარშემოვლებული კედელი დასრულებული არ ჰქონდა. მიუხედავად ამისა, ქართველების თავდადებამ აიძულა მონღოლები უკან გაბრუნებულიყვნენ. აქ ერთ ფრიად საყურადღებო ფაქტზე ამახვილებს ყურადღებას მემატიანე, რომ ციხისჯვრის ციხე ეკლესიის ციხეს წარმოადგენდა.
ვახუშტი ბატონიშვილი ციხისჯვრის ციხის შესახებ აღნიშნავს:
აღწერა
ციხისჯვარის ციხე-დარბაზი აგებულია მდ. შავწყალას სათავეებთან, მის მარჯვენა ნაპირზე, უფრო კონკრეტულად, ამოზიდულ კლდოვან ბორცვზე. ამჟამად ციხე ნანგრევს წარმოადგენს და ძნელია მისი პირვანდელი სახის დადგენა. როგორც ჟამთააღმწერლიდან გავიგეთ, ციხე-სიმაგრეში ყოფილა ეკლესია, რომელიც დაუნგრევიათ და ახალი ტაძრის ასაგებ მასალად გამოუყენებიათ.
1873 წელს ძველი ქართული მართმადიდებლური ეკლესიის საძირკველზე ბერძნული მართმადიდებლური ტაძარი ააგეს. სერგი მაკალათიას დროს ბერძნული ეკლესიის შესასვლელი კარის მარცხენა მხარეს, ქვემოთ ჩატანებული იყო ნუსხურ წარწერიანი და ორნამენტირებული რუხი ფერის ქვა. ახლად აშენებული ტაძრის თავზე ჩასმული მარმარილოს ქვა გვაუწყებს, რომ საყდარი წმ. თეოდორე ტირონელისა, აგებულია მცხოვრებთა საკუთარი სახსარით 1873 წელს გადმოსახლებული ტრაპიზონის ვილაიეთიდან 1861 წელს, იმპერატორი ალექსანდრე ნიკოლოზის ძის დროს.
1879 წელს ციხისჯვრის ნაციხარზე სამრეკლოც დაუშენებიათ, რაც აძნელებს წარმოვიდგინოთ ციხის ადრინდელი გეგმა. ციხისჯვრის ციხე მნიშვნელოვანი სტრატეგიული პუნქტი იყო სამცხის, ჯავახეთის, სადგერის ხეობისა და გუჯარეთის ხეობის შესაყარზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები