cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ვისლოკი
ვისლოკი (Wisłok) — მდინარე სამხრეთ-აღმოსავლეთ პოლონეთში. უერთდება მდინარე სანის. მისი საერთო სიგრძე 205 კმ-ია. პოლონეთის მდინარეებს შორის სიგრძით მეთვრამეტე ადგილი უკავია. წყალშემკრები აუზის ფართობი კი 3,528 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოლონეთის მდინარეები
სპარსელები
სპარსელები, ფარსები — ხალხი ირანში. ირანის ძირითადი მოსახლეობა. ცხოვრობენ ძირითადად ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ირანში. ეკუთვნიან ევროპეიდული რასის ინდო-მედიტერანეულ შტოს. სპარსელების საერთო რაოდენობა ირანში დაახლოებით 50 მილიონია. საუბრობენ სპარსულ ენაზე. რელიგიით მუსლიმან-შიიტები არიან; ეთნოკონფესიური ჯგუფები გებრები და პარსები ზოროასტრიზმის მიმდევრები არიან.
N95 ნიღაბი
N95 მფილტვრელი სახის რესპირატორი, ხშირად შემოკლებული როგორც N95 ნიღაბი — მფილტრავი სახის რესპირატორი, რომელიც შეესაბამება "აშშ-ის უსაფრთხოებისა და ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტის" ჰაერის ფილტრაციის N95 კლასიფიკაციას, რაც იმას ნიშნავს, რომ ნიღაბი ჰაერით გადატანილი ნაწილაკების 95% ფილტრავს. სტანდარტით რესპირატორი ზეთის გამძლეობას არ საჭიროებს, ამ საჭიროებას აკმაყოფილებს P95 ნიღაბი. N95 ტიპის ნიღაბი ყველაზე გავრცელებული სახის გამფილტრავი რესპირატორი. ნიღაბი მაგალითია მექანიკური ფილტრიანი რესპირატორიას, რომელიც იცავს ნაწილაკებისაგან, მაგრამ არა გაზებისა ან ორთქლისაგან. ავთენტურ N95 ნიღაბზე გამოსახულია ტექსტი "NIOSH" ან NIOSH-ის ლოგო, ფილტრის ჯგუფი ("N95"), ფორმის "TC" ნებართვის ნომერი XXX-XXXX, ნებართვის ნომერი უნდა იყოს გამოსახული NIOSH-ის დამოწმებული აღჭურვილობის სიაში (CEL) ან NIOSH-ის სანდო წყაროს გვერდზე და უნდა მაგრდებოდეს თავზე ყურების ნაცვლად. N95 ნიღაბი გამოიგონა ტაივანელმა-ამერიკელმა პიტერ ცაიმ გუნდთან ერთად, ნიღბის ამერიკული პატენტი მიიღო 1995 წელს. N95 რესპირატორები, მსგავსად სხვა რესპირატორებისა, არ არის რეგულირებული აშშ-ის იურისდიქციის მიერ, თუმცა ოდნავ სხვა კრიტერიუმის ქვეშაა მისი გამოყენების თვისებების დამოწმებისათვის, როგორიცაა ფილტრის ეფექტურობა,ტესტ აგენტი და დინების შეფასება, და შესაძლებელი წნევის ვარდნა. მაგალითად, ევროკავშირის FFP2 რესპირატორებს უნდა ჰქონდეთ მინიმალური 94% ფილტრაცია, და ჩინურ KN95 რესპირატორებს უნდა ჰქონდეთ სულ მცირე 95% ფილტრაცია. მიუხედავად ამისა, NIOSH-მა დაადგინა, რომ ზოგი პროდუქტი "KN95"-ის დასახელებით ვერ ხვდება ამ სტანდარტებს, ზოგი მათგანი ფილტრავს არაუმეტეს 1%-ს. "აშშ-ის საკვებისა და წამლების ადმინისტრაცია" და "ჯანმრთელობა კანადა" ორივე ითხოვს მსგავს ფილტრაციის სტანდარტებს შეუსაბამო KN95 პროდუქტებს "რესპირატორების" ნაცვლად "სახის ნიღბები" ეწოდოს აშშ-სა და კანადაში გაყიდვისას.
გამოყენება
რესპირატორის მორგების ტესტირება არის კრიტიკული კომპონენტი რესპირატორული დაცვის პროგრამაში როცა დასაქმებულები იყენებენ მჭიდროდ მორგებულ რესპირატორებს. "OSHA" (აშშ) მოითხოვს პირველ რიგში რესპირატორის მორგების ტესტს რომ დადგინდეს სწორი მოდელი, სტილი და ზომა თითოეული დასაქმებულისათვის, ისევე, როგორც დროდადრო მოსარგებ ტესტებს. გარდა ამისა, მჭიდროდ მორგებული რესპირატორები, მათ შორის N95, საჭიროებს მორგებამდე ბეჭდის შემოწმებას. სახის თმა ბეჭდის ადგილას გამოჟონვას გამოიწვევს. რესპირატორებს გამოყენებამდე სჭირდება სამედიცინო შემოწმება, იმიტომ რომ ისინი სუნთქვას ართულებენ. ზოგი გარემოება, რის გამოც შეიძლება არ გამოიყენო რესპირატორი არის გულის დაავადებები, ფილტვის დაავადებები და ფსიქოლოგიური პრობლემები, როგორიცაა კლაუსტროფობია. აშშ-ში სამედიცინო შემოწმება აუცილებელია ერთხელ, მორგების ტესტამდე და გამოყენებამდე, მიუხედავად იმისა, შეიძლება საჭირო გახდეს ხელმეორე შემოწმება ხელისშემშლელი სიმპტომების გამოვლენის შემთხვევაში. რესპირატორის სწორი გამოყენება ამცირებს საჰაერო ვირუსების გადადების შანსებს. ადამიანებისათვის, რომლებსაც სამედიცინო მიზეზების გამო არ შეუძლიათ უარყოფითი წნევიანი რესპირატორების გამოყენება ან ვისაც არ შეუძლია მორგების ტესტის წარმატების გავლა სახეზე თმის ან სხვა მიზეზების გამო, ალტერნატივად შეუძლიათ გამოიყენონ მექანიზირებული ჰაერის მფილტრავი აირწინაღი.
ისტორია
N95 ნიღბებს ჰყავს მრავალი ისტორიული წინაპარი. მე-19 საუკუნის ბოლოს, მაილს ფილიპსმა დაიწყო "მუნდებინდეს" ("პირის სახვევის") გამოყენება, რომელიც დამზადებული იყო სტერილიზებული ნაჭრისაგან, რაც მან დაამზადა ქლოროფორმის ნიღაბზე ორი ფენა ბამბის მუსლინის დამაგრებით. პოლ ბერგერმა, პარიზელმა ქირურგმა, გამოიკვლია ნიღბის დაცვის ეფექტი ოპერაციისას. კიდევ ერთი ნიღბის დიზაინი იყო ნაჭრის ნიღაბი, რომელიც ლიენ-ტე ვუმ შექმნა, რომელიც ჩინურ იმპერიალურ სასამართლოში მუშაობდა 1910 წლის შემოდგომით, მანჩურიული ჭირის აფეთქებისას. სწორედ ამ პირბადეების ინსპირაციით დამზადდა 1918 წლის გრიპის ეპიდემიის დროს გამოყენებული პირბადეები. კიდევ ერთი წინაპარი გახლდათ გაზის ნიღბები პირველი მსოფლიო ომის დროს, რომლებიც გამოყენებისთვის ადაპტირდა მეშახტეთათვის. ისინი მრავალჯერადი, მაგრამ დიდი და არაკომფორტული იყო მინაბოჭკოვანი ფილტრისა და მძიმე რეზინის კონსტრუქციიდან გამომდინარე.
სქოლიო
კატეგორია:COVID-19-ის პანდემია
დეციმა (მუსიკა)
დეციმა მუსიკაში, 1. ათსაფეხურიანი ინტერვალი, აღინიშნება ციფრით 10. არსებობს დიდი დეციმა (შემოკლებით - დ. 10) და მცირე დეციმა (შემოკლებით მც. 10). დეციმა წარმოადგენს ოქტავისა და ტერციის ჯამს, შეიძლება გაიზარდოს ან შემცირდეს ნახევარიტონით. 2. ოროქტავიანი დიატონური ბგერათრიგის მეათე საფეხური.
ლიტერატურა
კატეგორია:მუსიკალური ტერმინები
ხურშიდბანუ ნათავანის ბიუსტი (შუშა)
ხანის ასულის ნათავანის ძეგლი (Xan qızı Natəvanın abidəsi) — ხურშიდბანუ ნათავანის საფლავის ქვა შუშაში. ძეგლი სომხებმა ტყვიებით დახვრიტეს და საქართველოსთვის ჯართად გაყიდეს. ძეგლი აზერბაიჯანულმა მხარემ ბაქოში საქართველოდან რამდენიმე წლის წინ ჩამოიტანა. ძეგლის ავტორი ნამიგ დადაშოვია. ამჟამად იგი რამიზ მუსტაფაევის სახელობის ხელოვნების მუზეუმის ეზოში ინახება.
მოზელი
მოზელი — დეპარტამენტი საფრანგეთის ცენტრალურ ნაწილში, ლოთარინგიაში.
ხურშიდბანუ ნათავანის ბიუსტი (შუშა)
კატეგორია:აზერბაიჯანის ძეგლები
მოზელი
ისტორია
მოზელი არის იმ 83 დეპარტამენტიდან ერთ-ერთი, რომლებიც შეიქმნა საფრანგეთის რევოლუციის დროს 1790 წლის 4 მარტს.
გეოგრაფია
მოზელის ფართობია 6216 კმ². 2006 წლის მონაცემებით დეპარტამენტის მოსახლეობა 1,036,776 ადამიანს შეადგენს და მას 20-ე ადგილი უკავია, დეპარტამენტში მცხოვრებთა საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 165 ადამიანს.
აქ ყველაზე გავრცელებული ენაა ფრანგული. მოზელის მმართველია ფილიპ ლერუა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის დეპარტამენტები
დეციმა (მრავალმნიშვნელოვანი)
დეციმა შეიძლება აღნიშნავდეს:
ევგენი პაშუკანისი
ევგენი პაშუკანისი (Евгений Брониславович Пашуканис დ. 23 თებერვალი, 1891 — გ. 1937) — რუსი საბჭოთა იურისტი, 1920-1923 წლებში მუშაობდა რსფსრ–ის საგარეო საქმეთა სახალხო კომისარიატში. 1922 წელს პ. სტუჩკასთან ერთად ჩამოაყალიბ კომუნისტური აკადემიური სამართლის სექცია. 1927 წლიდა იყო კომუნისტური აკადემიის ნამდვილი წევრი, შემდეგ მისი პრეზიდიუმის წევრი და ვიცე-პრეზიდენტი. 1936 წლიდან იყო სსრკ–ის იუსტიციის სახალხო კომისრის მოადგილე.
მისი მეცნიერული შრომები შეეხებოდა სამართლის ისტორიის, ზოგადი თეორიის, სახელმწიფო და საერთაშორისო სამართლის საკითხებს. მისი ძირითადი ნაშრომია „სამართლის ზოგადი თეორია და მარქსიზმი“ (1924), რომელიც ქართულად თარგმნა და გამოსცა თინათინ წერეთელმა 1930 წელს. სხვა ნაშრომებია „მოძღვრება სახელმწიფოს და სამართლის შესახებ“ (1932) და „საერთაშორისო სამართლის ნარკვევები“ (1935).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსი იურისტები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები კატეგორია:დაბადებული 1891 კატეგორია:დაბადებული 23 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1937 კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ადამიანები
Lasioglossum macrurops
Lasioglossum macrurops — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1937 წელს.
სქოლიო
macrurops
ნიგორზღვა
ნიგორზღვა — სოფელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტში, საჯავახოს თემში. მდებარეობს იმერეთის სამხრეთ მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 120 მეტრი, სამტრედიიდან 12 კილომეტრი. სოფელში დგას XVIII საუკუნის წმინდა გიორგის სახელობის ტაძარი.
ისტორია
ფეოდალურ ხანაში სოფელი შედიოდა საჯავახოს მხარეში. 1958 წელს, ქუთაისის ნ. ბერძენიშვილის სახელობის ეთნოგრაფიული მუზეუმის მიერ, მოეწყო ექსპედიცია სოფელ ნიგორზღვაში, სადაც ბევრი უძველესი საყოფაცხოვრებიო ნივთი და საცხოვრებელი პალატი იქნა აღმოჩენილი. აქ მოპოვებული ნივთების ნაწილი ინახება ქუთაისის ნ. ბერძენიშვილის სახელობის ისტორიულ ეთნოგრაფიულ მუზეუმში. აღსანიშნავია დარანის გამოქვაბული, სადაც ნაპოვნია დამბაჩა და ხანჯალი. ეს ადგილი, სავარაუდოდ, თავშესაფარი ან სამალავი უნდა ყოფილიყო. აღნიშნული მონაცემების საფუძველზე დგინდება, რომ სოფელი ნიგორზღვა საკმაოდ ადრეული პერიოდიდან იყო დასახლებული. ნიგორზღვაში არსებობდა ე.წ. დარანის გამოქვაბულები, რომელთაც მინიჭებული ჰქონდა ადრეული შუა საუკუნეების  ძეგლის სტატუსი და მიმდინარეობდა მათი ისტორიის შესწავლა. XX საუკუნის 90-იანი წლების განუკითხაობამ ეს ისტორიული ძეგლი შეიწირა. სოფელში გავრცელებული გვარებია: თარგამაძე, გაგუა, ქორიძე, ჩაჩუა, ჩხაიძე, ტონია, ზამთარაძე, შანიძე, კალოიანი, თევზაძე, არდიშვილი და სხვა.
ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადა გივი გაგუა და კონსტანტინე თარგამაძე.
მოსახლეობა
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 325 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კიჟი
კიჟი (Кижи) — კუნძული ონეგის ტბაში, რუსეთის ჩრდილოეთ, ევროპულ ნაწილში. მისი სიგრძე 7 კმ-ია, სიგანე 500 მ. შემოსაზღვრულია სხვა მრავალრიცხოვანი კუნძულებით (დაახლოებით 5 000), რომელთაგან უმრავლესის დიამეტრი 2 მეტრს არ აღემატება, მაგრამ ზოგიერთი მათგანის სიგრძე 35 კმ-ია. კიჟის რეგიონს ადამიანთა დასახლების ხანგრძლივი ისტორია გააჩნია, XVI საუკუნეში აქ 100 სოფელი მდებარეობდა.
კიჟი მთელ მსოფლიოში ცნობილია ე.წ. სამარხი ეკლესიებით (პოგოსტი). მათ შორისაა XVIII საუკუნის ორი ეკლესია და რვაკუთხა კოშკი, რომელიც ხის სხვადასხვაგვარი ნაგებობებითაა შემოსაზღვრული. ასევე მოიცავს ნამდვილი ბაროკოს ფრესკებს. ღვთსიმშობლის სახელობის ეკლესია 1764 წელს აშენდა, მისი ზედა ნაწილი დაფარულია 9 ერთეული ბოლქვისმაგვარი გუმბათებით.
ეკლესიების სიახლოვეს მდებარეობს რამდენიმე სხვა რელიგიური ნაგებობა, ქარის წისქვილი (უძველესი რუსეთში) და ხის სახლები. 1960 წელს, ამ არეალში საბჭოთა ხელისუფლებამ ღია ცის ქვეშ მდებარე ხის არქიტექტურის მიზეუმი დააარსა.
1990 წელს, კიჟის უნიკალური მონუმენტები იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის არქიტექტურა კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები რუსეთში კატეგორია:რუსეთის კუნძულები
დრო (2011 წლის ფილმი)
დროში (In Time) — რეჟისორ ენდრიუ ნიკოლის ფანტასტიკური თრილერი. ფილმში მონაწილეობენ: ჯასტინ ტიმბერლეიკი, ამანდა საიფრიდი, კილიან მერფი, ოლივია უაილდი და სხვები. ფილმის პრემიერა გაიმართა 2011 წლის 28 ოქტომბერს.
2010 წლის 12 ივლისისთვის ცნობილი გახდა, რომ ამანდა საიფრიდი ერთ-ერთ მთავარ როლზე იყო მიწვეული, ხოლო იმავე წლის 27 ივლისს დადასტურდა აგრეთვე მთავარი როლი ჯასტინ ტიმბერლეიკისთვის. 2010 წლის 9 აგვისტოს ცნობილი გახდა, რომ სამსახიობო ჯგუფს შეუერთდებოდა მსახიობი კილიან მერფი. 2010 წლის 28 ოქტომბერს გაჩნდა ფილმის გადაღებების პირველი ფოტოსურათები. კინოკრიტიკოსების მხრიდან ფილმმა შერეული შეფასება მიიღო. Rotten Tomatoes-ის მიხედვით კინოკრიტიკოსთა 38% მას დადებითად აფასებს.
ფილმის მოქმედება ვითარდება 2161 წელს. გენეტიკური ინჟინერიის საშუალებით კაცობრიობამ სძლია ასაკს და ამიერიდან ადამიანები აღარ ბერდებიან. სამყაროში მუდმივ ვალუტას დრო წარმოადგენს.
სქოლიო
კატეგორია:2011 წლის ფილმები
ბალტიისპირეთი
thumb
ბალტიისპირეთი (Baltijos valstybės, Baltijas valstis, Baltimaad) — მხარე ჩრდილო-აღმოსავლეთ ევროპაში, რომელიც ლატვიას, ლიეტუვას, ესტონეთსა და აღმოსავლეთ პრუსიას მოიცავს. ამ ტერიტორიის დასახელებიდან წარმოსდგება ერთ-ერთი ინდოევროპული ენობრივი ჯგუფის — ბალტების დასახელება.
ბალტიისპირეთის მკვიდრი მოსახლეობა ტერმინს — „ბალტიისპირეთი“ ბალტიის ქვეყნების საბჭოურ ოკუპაციასთან კავშირის გამო არ იყენებენ. არსებობს მხოლოდ სიტყვა Baltimaad („ბალტიმადი“), რაც ბალტიის ქვეყნებს ნიშნავს. ლიეტუვურად და ლატვიურად რეგიონის შესატყვისად სიტყვა Baltija („ბალტიია“) გამოიყენება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბალტიის ქვეყნები კატეგორია:ევროპის გეოგრაფია
თვენი A-507
ხელნაწერი შეიცავს 161 ფურცელს. მისი ზომებია 19X16 სმ. შესრულებულია ქაღალდზე, ნაწერია ნუსხურით ორ სვეტად. გადამწერი: იოანე ქობინაშვილი (106 რ), დამკვეთი: აფხაზეთის კათალიკოსი ევდემონ ჩხეტიძე (77 რ, 144 ვ). თ. ჟორდანია პალეოგრაფიული ნიშნით ხელნაწერს XVI საუკუნით ათარიღებს. ვინაიდან, ანდერძში იხსენიება აფხაზეთის კათალიკოსი ევდემონი (ჩხეტიძე), მკვლევარი მიიჩნევს, რომ ხელნაწერი მისთვის გადაიწერა, მისი დაკვეთით და აფხაზეთის ერთ-ერთ ეკლესიას ეკუთვნოდა. თუმცა ამის დამადასტურებელი სხვა ცნობა ჩვენ არ გვაქვს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის A ფონდი კატეგორია:ქართული ხელნაწერები
კარლოს სალინას დე გორტარი
კარლოს სალინას დე გორტარი (Carlos Salinas de Gortari, დ.3 აპრილი 1948, მეხიკო, მექსიკა) — მექსიკელი პოლიტიკური მოღვაწე და ეკონომისტი. მექსიკის პრეზიდენტი 1988-1994 წწ. იყო ინსტიტუციურ-რევოლუციური პარტიის წევრი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მექსიკის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 1948 კატეგორია:დაბადებული 3 აპრილი
ოქროს გლობუსის 64-ე დაჯილდოება
ოქროს გლობუსის 64-ე დაჯილდოება გაიმართა 2007 წლის 15 იანვარს. ყველაზე მეტი ნომინაცია მიიღო ფილმმა „ბაბილონი“, ხოლო ყველაზე მეტი ჯილდო ფილმმა „ოცნების გოგონები“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ოქროს გლობუსი
ვენესუელის კულტურა
მინი|Instituto Arnoldo Gabaldón - 1984 წელს ეროვნული ისტორიულ მემკვიდრეობად გამოცხადდა. ვენესუელის კულტურა მრავალფეროვანი და რთულია. ვენესუელის კულტურის განვითარებაში წვლილი ყველა იმ ადამიანს მიუძღვის ვინც ის თავის სამშობლოდ აირჩია. ვენესუელას აქვს განსხვავებული ხელოვნება, ლიტერატურა და მუსიკა.
ხალხი
მინი|[[ვენესუელელები ეროვნულ დღესასწაულზე]] ვენესუელას მდიდარი კულტურული მემკვიდრეობა გააჩნია, რომელიც ვენესუელის მკვიდრი ხალხებისგან იწყება და ამერიკის ესპანური კოლონიზაციის შემდეგ ესპანელებისა და აფრიკელების მიერ გრძელდება. XVII საუკუნეში, ვენესუელაში ბევრი: იტალიელი, პორტუგალიელი, არაბი, გერმანელი, მოროკოელი ებრაელი და სხვა ემიგრანტი ჩვიდა. მოსახლეობის 93% ცხოვრობს ქალაქში და ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში. მოსახლეობის მხოლოდ 5% ცხოვრობს მდინარე ორინოკოს სამხრეთით, რას მთელი ქვეყნის ტერიტორისს ნახევარს შეადგენს. მოსახლეობის 96% თავს კათოლიკედ მიიჩნევს.
ვენესუელის კულტურა დიდ გავლენას განიცდიდა კარიბების თემატიკით. ეს გამოხატულია მის ისტორიულ შენობებში, არქიტექტურაში, ხელოვნებასა და მონუმენტებში.
ხელოვნება
მინი|Estudio para Dante Beatriz. [[1889, კრისტობალ როხასი]] ვენესუელის ხელოვნებაში თავიდან რელიგიური მოტივები დომინირებდა. XIX საუკუნიდან ჩნდება ჰეროიკული და პატრიოტული თემები, ხოლო XX საუკუნიდან მოდერნიზმი. ცნობილი ვენესუელელი ხელოვნებია: არტურო მიჩელენა, კრისტობალ როხასი, ანტონიო ჰერერა ტორო, არმანდო რევერონი.
არქიტყექტურა
ვენესუელაში ყველა სახის არქიტექტურული შენობაა. შენობები ქვეყნის ცვალებადი წარსულის ყველა ეტაპიდანაა შემონახული.
მუსიკა
ადგილობრივი მუსიკის შემსრულებელი ჯგუფეი არიან: Un Solo Pueblo და Serenata Guayanesa. ეროვნული საკრავი ინსტრუმენტია - კუატრო. მუსიკის პოპულარული სტილია - გაიტა. ეროვნული ცეკვაა - ჯოროპო.
კატეგორია:ვენესუელა
ნოვიე-უსი (ბაშკირეთი)
ნოვიე-უსი (Яңы Уҫы; Новые Усы) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბაკალის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 8 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბაკალიდან დაშორებულია 43 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ტუიმაზი, რომელიც დაშორებულია 83 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები (100 %) შეადგენენ.
სქოლიო
კატეგორია:ბაკალის რაიონის სოფლები
ნინუაკუთხე
ნინუაკუთხე — სოფელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტში, ნაბაკევის თემში, მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე. ზღვის დონიდან 40 მეტრი, სამტრედიიდან 6 კილომეტრი. სოფელი შედიოდა მიქელაძეების სათავადოში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 664 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დუნაეცი
დუნაეცი (Dunajec, Dunajec) — მდინარე სამხრეთ პოლონეთში. მდინარე ვისლას მარჯვენა შენაკადი. მისი საერთო სიგრძე 274 კმ-ია, აქედან 247 კილომეტრი პოლონეთის ტერიტორიაზე მიედინება. პოლონეთის მდინარეებს შორის სიგრძით მეთოთხმეტე ადგილი უკავია. წყალშემკრები აუზის ფართობი კი 6.804 კმ²-ია.აქედან 4,852 პოლონეთის ტერიტორიაზე მიედინება, 1.952 სლოვაკეთის ტერიტორიაზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოლონეთის მდინარეები
სენეგალის ქალაქები
სენეგალის ქალაქები (Cities in Senegal) — სენეგალის დასახლებული პუნქტების სია. ინტერნეტ-რესურსის World Gazeteer მიხედვით, სენეგალში 59 ისეთი ქალაქია, რომლებშიც 1 700-ზე მეტი კაცი ცხოვრობს.
სენეგალის ქალაქების სია
thumb|right|300px|სენეგალის რუკა
სქოლიო
კატეგორია:ქალაქების სიები ქვეყნების მიხედვით
ძულა ბენცური
ძულა ბენცური (Benczúr Gyula; დ. 28 იანვარი, 1844, ნირედჰაზა — გ. 16 ივლისი, 1920) — უნგრელი მხატვარი და პედაგოგი. თავისი რამდენიმე პირველი ნახატით მსოფლიო წარმატებას მიაღწია და რამდენიმე კონკურსში გაიმარჯვა. კარლ ვონ პილოტის ეხმარებოდა მიუნხენში მაქსიმილიანეუმისა და ნოიეს რატჰაუსის ფრესკებზე. ასევე დაასურათა დიდი გერმანელი მწერლის ფრიდრიხ შილერის წიგნები. ბავარიის მეფე ლუდვიგ II-მ როკოკოს თემების დახატვა დაავალა. მოგვიანებით, შეთავაზეს უამრავი საერთაშორისო მასწავლებლის თანამდებობამ მაგ. პრაღასა და ვაიმარში, მაგრამ მიუნხენში დარჩა.
მისი ერთ-ერთი გამოჩენილი მოსწავლე იყო შვეიცარელ-ამერიკელი მხატვარი ადოლფო მიულერ-ური.
ბენცური მოგვიანებით უნგრულ მაღალ კლასთა რჩეული იყო, ხატავდა მეფეთა და არისტოკრატთა უამრავ პორტრეტს. მინიატიურა|left|ბენცური - „ნარცისი“
სქოლიო
კატეგორია:უნგრელი მხატვრები
ვახტანგ ჯაოშვილი
ვახტანგ შალვას ძე ჯაოშვილი (დ. 10 მარტი, ბილიასუვარი, ბაქოს გუბერნია, ახლანდელი აზერბაიჯანი, — გ. 26 მარტი, 1997, თბილისი) — ქართველი ეკონომ-გეოგრაფი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორი (1967), პროფესორი (1970). საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1983). საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1978). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის მთავარი სარედაქციო კოლეგიის წევრი. საქართველოს გეოგრაფიული საზოგადოების პრეზიდენტი (1980-1996), სკკპ წევრი 1939 წლიდან.
1938 წელს დაამთავრა ს. კიროვის სახელობის საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტის ქიმია-ტექნიკის ფაკულტეტი. 1941 წელს მოსკოვის უმაღლესი პარტიული სკოლა. ინსტიტუტის დამთავდრების შემდეგ მუშაობდა ხელმძღვანელ სამეურნეო თანამდებობაზე. 1941-1945 წლებში სამამულო ომის მონაწილე, 1953 წლიდან სამხედრო სამსახურიდან დემობილიზაციის შემდეგ, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ თანამშრომელია. 1967-1977 წლებში მოსახლეობის გეოგრაფიის ლაბორატორიის გამგე, 1978 წლიდან ეკონომიკური და სოციალური გეოგრაფიის განყოფილების ხელმძღვანელი. წლების მანძილზე ვახტანგ ჯაოშვილი იყო ინსტიტუტის დირექტორის მრჩეველი. იგი აგრეთვე ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას: თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში კითხულობდა ლექციების კურს მოსახლეობის გეოგრაფიაში.
მისი ნაშრომები ეძღვნება ეკონომიკურ გეოგრაფიას, მოსახლეობის და განსახლების გეოგრაფიას და ქალაქთმცოდნეობის საკითხებს. მეცნიერული მუშაობის ძირითადი სფერო იყო საქართველოსა და ამიერკავკასიის ეკონომიკური და სოციალური გეოგრაფია. მუშაობდა უმთავრესად დემოგრაფიისა და ურბანიზაციის საკითხებზე, აგრეთვე რესპუბლიკის სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების პრობლემებზე. შეიმუშავა საქართველოს დემოგრაფიული სიტუაციის გაუმჯობესებისა და რესპუბლიკის ურბანიზაციის კონცეფცია.
გამოქვეყნებული აქვს 200-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი, მათ შორის 12 მონოგრაფია. მისი შრომები დაიბეჭდა აშშ-ში, საფრანგეთში, პოლონეთში, უნგრეთში, ინდოეთში და სხვა ქვეყნებში. დაჯილდოებული იყო წითელი ვარსკვლავისა და დიდი სამამულო ომის II ხარისხის ორდენებითა და მედლებით.
1970 წელს მიენიჭა სსრკ გეოგრაფიული საზოგადოების სემიონოვ-ტიან-შანსკის სახელობის ოქროს მედალი, 1971 წელს საქართველოს სახელმწიფო პრემია, 1993 წელს საქართველოს გეოგრაფიული საზოგადოების ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის პრემია, 1997 წელს კი ღირსების ორდენი. დაკრძალულია თბილისში, ვერეს სასაფლაოზე. მისი სახელობისაა ჭიათურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნიგოზეთის საჯარო სკოლა.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრ-კორესპონდენტები კატეგორია:ქართველი გეოგრაფები კატეგორია:დაბადებული 1914 კატეგორია:გეოგრაფიის მეცნიერებათა დოქტორები კატეგორია:ქართველი პროფესორები კატეგორია:საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები კატეგორია:საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
Lasioglossum macrurum
Lasioglossum macrurum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1931 წელს.
სქოლიო
macrurum
ღვევი
ღვევი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, ორბეთის თემში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 14 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფლები
უკრაინის სამხედრო-საჰაერო ძალები
უკრაინის სამხედრო-საჰაერო ძალები (Повітряні Сили України) არის უკრაინის შეიარაღებული ძალების ნაწილი. უკრაინის საჰაერო ძალების სამეთაურო და შტაბ-ბინა მდებარეობს ქალაქ ვინიცაში. 1991 წელს საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ თვითმფრინავების დიდი ნაწილი დარჩა უკრაინის ტერიტორიაზე.
კატეგორია:უკრაინა კატეგორია:სამხედრო-საჰაერო ძალები ქვეყნების მიხედვით
მექსიკის ინსტიტუციურ-რევოლუციური პარტია
მექსიკის ინსტიტუციურ-რევოლუციური პარტია (Partido Revolucionario Institucional, PRI) - პოლიტიკური პარტია მექსიკაში. მმართველი პარტია 1928-2000 წწ. მისდევს სოციალური დემოკრატიისა და სოციალური ლიბერალიზმის იდეებს. 2000 წელს საპრეზიდენტო არჩევნებში ვისენტე ფოქსის გამარჯვების შედეგად ქვეყანაში დაასრულა ინსტიტუციურ-რევოლუციური პარტიის 72-წლიანი მმართველობა და დაიწყო ეროვნული მოქმედების პარტიის მმართველობის ხანა.
კატეგორია:მექსიკის პოლიტიკური პარტიები
ბედიის ტაძარი Q-587
ბედიის ტაძარი Q-587 — საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის Q ფონდში Q-587-ის სახელით ცნობილი დაცული ხელნაწერი.
ხელნაწერი შეიცავს 53 ფურცელს. მისი ზომებია 35,5X11 სმ. დაწერილია ქაღალდზე. შესრულებულია მხედრულით. ბოლონაკლული და დაზიანებულია. არ აქვს ყდა. დღეს კათოლიკოს-პატრიარქის პირად არქივშია გადასული. ხელნაწერი ამბროსი ხელაიას ავტოგრაფს წარმოადგენს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის Q ფონდი კატეგორია:ქართული ხელნაწერები
ნიზამის ქუჩა (შუშა)
ნიზამის ქუჩა ან შეითან ბაზრის ქუჩა (Nizami küçəsi və ya Şeytan bazar küçəsi) — ისტორიული ქუჩა, რომელიც მდებარეობს ქალაქ შუშას ისტორიულ ცენტრში, რომელიც იწყება მეიდნიდან და წარმოადგენს რასტას ბაზრის ქუჩის გაგრძელებას. ამ ქუჩაზე იყო ყარაბაღის ხანის მინისტრისა და პოეტის მოლა ფანაჰ ვაგიფის სასახლე.
ისტორია
რასტა ბაზარის ქუჩა, შუშას მთავარი სავაჭრო ქუჩა, კვეთს მოედანზე ჰაჯი ამირასლანის ქარვასლას და სამხრეთისკენ გრძელდება შეითან ბაზარის სახელით. ამ ქუჩაზე ჩვენს დრომდე იყო მოლა ფანაჰ ვაგიფის სასახლე.
მახასიათებლები
შეითან ბაზრის ქუჩა რასტა ბაზრის ქუჩის სიგრძის დაახლოებით 1/3-ია (დაახლოებით 300 მ), რაც მას უფრო ქუჩის მონაკვეთად აქცევს, ვიდრე დამოუკიდებელ ქუჩად. ბაზარის ქუჩის მშენებლობისას ჰორიზონტალური ფენა გამოიყენებოდა საკმაოდ მშვიდ რელიეფზე. ქუჩას აქვს ოდნავ ჩრდილოეთ-სამხრეთის დახრილობა, ეს თვისება უფრო შესამჩნევია სამხრეთის ბოლოში. რასტასა და ქვედა ბაზრის ქუჩების მსგავსად, შეითან ბაზრის ქუჩაზე სამშენებლო სამუშაოები მკაცრ წითელ ხაზზე მიმდინარეობდა. ქუჩის დასავლეთი მხარე უკავია კვადრატული ფორმის ქარვასლას, რომელსაც სამხრეთი დასასრულის გარდა იგივე გეგმა აქვს. ქარვასლები ერთმანეთისგან პატარა ქუჩით არის გამოყოფილი. პირველი იმ ქარვასლის ჩრდილოეთ-სამხრეთის ფასადი უკავშირდება მოედანზე მდებარე ჰაჯი ამირასლანის ქარვასლის სამხრეთ-დასავლეთ ფასადს, რითაც ქმნის შაითან ბაზარის ქუჩის გასასვლელს მოედანზე.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის არქიტექტურა
გიორგი IV (გოჩია)
ბაგრატიონთა იმერეთის შტოს წარმომადგენელი, გამეფებამდე ცხოვრობდა ოდიშში. 1696 იმერეთის თავადებმა არჩილ II გადააყენეს და მეფედ გიორგი IV გამოაცხადეს. მაგრამ იგი მეფობისათვის შეუფერებელი გამოდგა. სამეფოს ფაქტობრივად მისი სიმამრი გიორგი-მალაქია აბაშიძე განაგებდა. 1697 თავადებმა გიორგი IV ტახტიდან გადააყენეს და იმერეთის მეფედ კვლავ არჩილი დასვეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:იმერეთის მეფეები
ფინური ვიკიპედია
ფინური ვიკიპედია (Suomenkielinen Wikipedia) — ვიკიპედიის განყოფილება ფინურ ენაზე. თავისუფალი ღია ინტერნეტ ენციკლოპედია. გაეშვა 2002 წლის ბოლოს. თავდაპირველად ვიკიპედიის ფინურენოვანი განყოფილება რჩებოდა პრიმიტიულ სტადიაზე. განვითარების სისწრაფე მოდერნიზებული იყო III ფაზამდე 2003 წლის ნოემბერში და აგრძელებდა მტკიცედ განვითარებას 2004 წლამდე. 2006 წლის 21 თებერვლის მდგომარეობით ფინურ ვიკიპედიაში არსებობდა 50 ათასი სტატია, 2007 წელს სტატიების რაოდენობამ მიაღწია 100 ათასს. 2009 წლის 12 აპრილისთვის ვიკიპედიის ფინურენოვანი განყოფილება მოიცავდა 200 ათას სტატიას.
ფინურ ვიკიპედიას ჰყავს 48 ადმინისტრატორი, აქტიურ მომხმარებელთა რიცხვი უტოდება 1800 ადამიანს. ამჟამად ფინურ ვიკიპედიში დაახლოებით 300 ათასი სტატიაა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვიკიპედიები ენების მიხედვით
მაშავერა
მაშავერა — მდინარე საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის დმანისისა და ბოლნისის მუნიციპალიტეტებში. სათავე აქვს ჯავახეთის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2125 მ სიმაღლეზე. ერთვის მდინარე ხრამს მარჯვნიდან სოფელ ნახიდურთან. სიგრძე 66 კმ, აუზის ფართობი 1390 კმ². აქვს ღრმა, კანიონისებური ხეობა.
მაშავერის და მისი შენაკადების ხეობების ცალკეული მონაკვეთები კანიონისებური მორფოლოგიის მატარებელია, ზოგან კი ხეობების ძირი საკმაოდ განიერია და დაბალი აკუმულაციური ტერასების განვითარებით გამოირჩევა. მაშავერისთვის დამახასიათებელია ნაპირების ეროზიული გარეცვხა, რომელიც განსაკუთრებით სეზონური წყალდიდობების დროს აქტიურდება. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით.
მდინარე გამოიყენება ირიგაციული დანიშნულებით. მაშავერაზე ფუნქციონირებს 5 სარწყავი სისტემა, რომელიც რწყავს ბოლნისისა და მარნეულის მუნიციპალიტეტების 7440 ჰა სასოფლო-სამეურნეო სავარგულს.
მდინარე მაშავერის ორივე ნაპირზე გაშენებულია ქალაქი დმანისი, ხოლო შუა დინებაშია ქალაქი ბოლნისი.
სქოლიო
კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის მდინარეები კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის მდინარეები კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის მდინარეები კატეგორია:ხრამის შენაკადები კატეგორია:მაშავერა
ლივონია
ლივონია (Līvõmō, Liivimaa, Livland, Livonia) — ისტორიული მხარე აღმოსავლეთ ბალტიისპირეთში. სახელდებულია გერმანელი რაინდი-ჯვაროსნების მიერ იმხანად ბალტიისპირეთში მცხოვრები ერთ-ერთი ფინურ-უგრული ტომის — ლივების სახელის მიხედვით.
ტერმინის განმარტება
XII—XIII საუკუნეების მიჯნაზე ლივონიაში მხოლოდ ლივთა განსახლების არეალი იგულისხმებოდა: დასავლეთ დაუგავის ჩრდილოეთით მდებარე მიწები, რიგის ყურის სანაპირო ტერიტორიები, სამხრეთით კი კურლანდიის მიწები. XIII საუკუნის მეორე ნახევრიდან 1461 წლამდე უკვე გერმანელი რაინდი-ჯვაროსნების მიერ დაპყრობილი თანამედროვე ესტონეთისა და ლატვიის მთელი ტერიტორიები იგულისხმება.
სახელმწიფოს ისტორია
კურლანდიის საჰერცოგოს შექმნის შემდეგ (1561), ლივონია ეწოდება ჩრდილოეთ ლატვიას და სამხრეთ ესტონეთს. განეკუთვნებოდა ჯერ რეჩ პოსპოლიტას, შემდეგ შვედეთს. XVII საუკუნეში ტერმინი ლივონია შეცვალა ლიფლანდიამ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლატვიის ისტორია კატეგორია:ესტონეთის ისტორია კატეგორია:ევროპის ისტორიული მხარეები კატეგორია:ევროპის ისტორიული სახელმწიფოები
ლექსი რომანიკებრი H-3146
ლექსი რომანიკებრი H-3146-კე — საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის H ფონდში H-3146-ის სახელით ცნობილი დაცული ხელნაწერია.
ხელნაწერი შეიცავს მხოლოდ 2 ფურცელს. მისი ზომებია 23X18 სმ. შესრულებულია ქაღალდზე. ნაწერია მხედრულად. ხელნაწერი გადაწერილია ილორში 1838 წელს. ბოლოში მიწერილია: ლექსის არც ავტორი და არც მთარგმნელი არ ჩანს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის H ფონდი კატეგორია:ქართული ხელნაწერები კატეგორია:ქართული ლექსები
რომის იმპერატორების სია
thumbnail|200px|right|[[ავგუსტუსი, რომის პირველი იმპერატორი]] ტიტული რომის იმპერატორი გარკვეული გაგებით თანამედროვე ცნებაა და ერთგვარ შეჯამებას უკეთებს პოსტს, რომელიც ეჭირათ იმ პიროვნებებს, რომელთაც რომის იმპერიის ძალაუფლების სადავეების ხელთ ჩაგდება მოახერხეს. რომის იმპერია განვითარდა რომის რესპუბლიკისგან, მას შემდეგ, რაც მან ევროპაში დომინანტური როლი დაიჭირა და მისთვის დამახასიათებელი გახდა ერთპიროვნული მმართველობა, „სენატისა და რომის მოქალაქეთა“ ნაცვლად. თუმცა ავგუსტუსი, საყოველთაოდ აღიარებული, როგორც პირველი იმპერატორი, ფრთხილობდა რესპუბლიკური მმართველობის ფასადის შენარჩუნებას, და რაიმე სპეციფიკური ტიტული მისთვის არ მიუღია. ამის ნაცვლად მან ადრე არსებული რომის მაგისტრატის ძალაუფლება საკუთარ თავს დაუქვემდებარა და არსებული ტიტული „Princeps Senatus“ (სენატის პირველი პირი) მოირგო. მმართველობის ეს სტილი, რომელიც დაახლოებით 300 წელს გაგრძელდა, შესაბამისად „პრინციპატად“ იწოდება. სიტყვის „იმპერატორი“ თანამედროვე მნიშვნელობა მომდინარეობს ამავე სახელწოდების ტიტულიდან, რომელსაც არმია წარმატებულ გენერალს ანიჭებდა; შესაბამისად, რომის იმპერიის საწყის ფაზაში, „პრინცეპს“ ის ჯერ უნდა მოეხვეჭა. შესაბამისად, ტერმინი „იმპერატორი“ ამჟამად გამოიყენება რომის იმპერიის მმართველების აღსანიშნავად, ვინაიდან ის (ა) ხაზს უსვამს ძლიერ კავშირს მმართველსა და არმიას შორის (რომლის მხადაჭერაზე იყო მეტწილად მმართველის ძალაუფლება დამოკიდებული), და (ბ) არ განასხვავებს მმართველობის სტილს იმპერიის სხვადასხვა ფაზებში.
ახ. წ. III საუკუნეში მესამე საუკუნის კრიზისის შემდეგ, დიოკლეტიანემ იმპერიული მმართველობის ახალ მანერას ფორმალური და უფრო მიმზიდეველი იერი მიანიჭა, ჩამოაყალიბა რა რომის იმპერიის ე.წ. დომინატის პერიოდი. იმპერატორის პერსონას უფრო ხაზგასმული ავტორიტეტი მიენიჭა, ხოლო მისი მიმართვა გახდა 'Dominus Noster' ('ჩვენი მეუფე'). დიოკლეტიანედან მოყოლებული ხშირად რამდენიმე ერთდროული იმპერატორი არსებობდა, რის გამოც იმპერიის უკიდეგანო ტერიტორიები ქუცმაცდებოდა. 395 წლის შემდეგ და თეოდოსიუს I-ის გარდაცვალებით იმპერია უფრო გამოკვეთილად დაიყო დასავლეთ და აღმოსავლეთ ნაწილებად, თუმცა ეს დაყოფა ოფიციალური ჯერ არ ყოფილა და უფრო სტაბილური აღმოსავლეთის იმპერიის იმპერატორი ხშირად საკუთარ ძალაუფლებას ახვევდა თავს დასავლეთ ნახევარს. დასავლეთის იმპერიას განსაკუთრებით მძიმე პერიოდი დაუდგა 395 წლის შემდეგ და საბოლოოდ დაიშალა 455 წელს. ბოლო დასავლეთის იმპერატორი 476 წელს გადადგა ტახტიდან; რის შემდეგად დასავლეთის ტერიტორიებზე უფლებებს აღმოსავლეთის იმპერია იჩემებდა. აღმოსავლეთის იმპერიამ არსებობა 1453 წლამდე გააგრძელა ოსმალეთის თურქების მიერ კონსტანტინოპოლის აღებამდე. აღმოსავლეთის იმპერატორები, რომელთაც დღეს ბიზანტიის იმპერატორებს უწოდებენ, აგრძელებდენ რომის იმპერატორების მემკვიდრეობას.
რესურსები ინტერნეტში
* კატეგორია:მმართველთა სიები კატეგორია:რომის იმპერია
მაშუკი
მაშუკი (Машук) — მთა ჩრდილოეთ კავკასიაში, კავკასიის მინერალური წყლების რაიონში, რუსეთში, სტავროპოლის მხარეში. სიმაღლე 993 მ. წარმოადგენს ლაკოლითს, რომლის კრისტალური გული დაფარულია ზედაცარცული და პალეოგენური კირქვებითა და მერგელებით. მთაზე არის ნახშირმჟავა-გოგირდწყალბადიანი წყაროები. მწვერვალი გუმბათისებრი აქვს. სამხრეთ კალთაზეა 20 მ სიღრმის კარსტული შახტი „პროვალი“. კალთები შემოსილია ფართოფოთლოვანი ტყით. მაშუკის ძირში და კალთებზე გაშენებულია ბალნეოლოგიური კურორტი პიატიგორსკი.
ლიტერატურა
კატეგორია:სტავროპოლის მხარის მთები
სულხან ნასიძე
სულხან ნასიძე (დ. 17 მარტი, 1927, თბილისი — გ. 21 სექტემბერი, 1996) — ქართველი საბჭოთა კომპოზიტორი და პიანისტი. შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1978), საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1966), საქართველოს სახალხო არტისტი (1979), „ღირსების ოდრენის“ კავალერი (1958).
სულხან ნასიძემ 1950 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის საფორტეპიანო ფაკულტეტი, ხოლო 1955 წელს საკომპოზიტორო ფაკულტეტი.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი კომპოზიტორები კატეგორია:ქართველი პიანისტები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები კატეგორია:დაბადებული 17 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1927 კატეგორია:გარდაცვლილი 21 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1996 სულხან
სვაზი
მარჯვნივ|მინი|სვაზი სვაზი — ხალხი, ესვატინის (ყოფ. სვაზილენდი) ძირითადი მოსახლეობა. ცხოვრობენ აგრეთვე სვაზილენდთან მოსაზღვრე სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში. მოსახლეობის საერთო რაოდენობაა 2 მილიონზე მეტი. ენა — სვაზი, განეკუთვნება ბანტუ ენათა ოჯახს. უმრავლესობა ტრადიციულ რწმენებს — ბუნების ძალთა და წინაპართა კულტს აღიარებს, დანარჩენები ძირითადად ქრისტიანები არიან. სვაზი ხალხი ჩამოყალიბდა XIX საუკუნის I ნახევარში. მათი ძირითადი საქმიანობაა მიწათმოქმედება, მესაქონლეობა. მუშაობენ ბამბისა და ყავის პლანტაციებში. საშოვარზე დადიან სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:აფრიკის ხალხები კატეგორია:ესვატინი
ბეჰემოთი
ბეჰემოთი ან ჰიპოპოტამი (Hippopotamus amphibius; ლათ. hippopotamos < ιπποπόταμος ჰიპოს – „ცხენი“ და პოტამოს – „მდინარე“) — დიდი ბალახისმჭამელი ძუძუმწოვარი. ბეჰემოთისებრთა (Hippopotamidae) ოჯახის ორი გადარჩენილი სახეობიდან ერთ-ერთი (მეორე სახეობაა ლიბერიული, ანუ ჯუჯა ბეჰემოთი).
სხეულის სიგრძეა 4,0–4,5 მეტრი, კუდისა — 34–50 სმ, სიმაღლე მინდაოში 165 სმ-მდე, მასა 1,3–3,2 (4,5-მდე) ტონა. მამალი მნიშვნელოვნად აღემატება დედალს. სხეული კასრისებრი ფორმის და ჯმუხია; თავი მასიური, თითქმის უკისრო; დინგი განიერი; ყურები მოკლე; თვალები პატარა; ფეხები მოკლე, მსხვილი და ოთხთითა, თითებს შორის მცირე ზომის საცურავი აპკებია. კანი თითქმის ტიტველია. ამ სქელი კანის ქვეშ აქვს 5 სმ-მდე სისქის ქონის ფენა. შეფერილობა სპილენძისფერიდან მუქ ყავისფრამდე. კანის ჯირკვლები გამოიმუშავებენ მოწითალო სეკრეტს (ე.წ. სისხლიანი ოფლი), რომელიც კანის ზედა შრეებს წყალში გაჟღენთისაგან იცავს. საჭრელი კბილები და ეშვები (შუანი) მუდმივად ეზრდება. კუჭი სამგანყოფილებიანია.
გავრცელებულია აფრიკაში, საჰარიდან სამხრეთით, კონტინენტის სამხრეთი ნაწილის გარდა; შემორჩენილია უმეტესად ეროვნულ პარკებში. ბინადრობს წყალსატევებში, რომლებსაც აქვს ყურეები და დაჭაობებული ლერწმიანი ნაპირები. დღის უდიდეს ნაწილს წყალში ატარებს, მისი ზედაპირიდან მხოლოდ თვალები, ნესტოები და ყურები აქვს ამოწეული; ჩაყვინთვის დროს კანის ნაკეცებით ხურავს ნესტოებსა და ყურებს. წყალქვეშ 5 წუთამდე ჩერდება, შეუძლია ფსკერზე სიარული. ცხოვრობს მცირე ჯგუფებად ან ჯოგებად (30 სულამდე), ბებერი მამლები — მარტოსულად. აქტიურია ღამით. ძირითადად იკვებება წყლის მცენარეულობით, ზოგჯერ საბალახოდ ველებზე გადის. საკვების ძიებაში, როგორც წესი, ნაპირს 300 მეტრზე მეტით არ სცილდება, თუმცა ზოგჯერ 30 კმ-მდეც მიდის.
გამრავლება მთელი წლის განმავლობაში ახასიათებთ. მასიური შობადობა ივნის – სექტემბერშია; ამ დროს მამლებს შორის სასტიკი ორთაბრძოლები იმართება. მაკეობა გრძელდება 8 თვე. ბადებს 1, იშვიათად 2 ნაშიერს; ახალშობილი 35–40 კგ-ს იწონის, მაშინვე შეუძლია სიარული და ცურვა. ტყვეობაში მრავლდება. სიცოცხლის ხანგრძლივობა 40–50 წელია.
სქოლიო
კატეგორია:ბეჰემოთისებრნი
მაშველი არხი
მაშველი არხი — საინჟინრო სარწყავი სისტემა წყალტუბოს მუნიციპალიტეტსა და სამტრედიის მუნიციპალიტეტში. იწყება ქალაქ ქუთაისთან, მდინარე რიონის მარჯვენა ნაპირზე, ჩადის მდინარე გუბისწყალში. სიგრძე 25,5 კმ, ხარჯი 12 მ³/წმ. მწყობრში ჩადგა 1924 წელს, 1931 წელს ჩატარდა არხის რეკონსტრუქცია. 1935 წელს მაშველი არხს შეუერთეს „საბჭოთა არხი“. რწყავს 15,7 ათ. ჰა, აქედან წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიის 13,9 ათ. ჰა, სამტრედიის მუნიციპალიტეტის — 1,8 ათ. ჰა.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს არხები კატეგორია:წყალტუბოს მუნიციპალიტეტი კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტი
ფარა ფასეტი
ფარა ლენი ფასეტი (Farrah Fawcett; დაიბადა 2 თებერვალი, 1947. ტეხასი, აშშ - 25 ივნისი, 2009) - ამერიკელი მსახიობი, მოდელი და არტისტი. ემის ოთხგზის ნომინანტი და ექვსგზის ოქროს გლობუსის პრემიის ლაურეატი, მან საერთაშორისო პოპულარობა მოიპოვა, როდესაც ითამაშა მთავარი როლი სერიალში ჩარლის ანგელოზები (1976–1977) პირველ სეზონში.
კარიერა
ფასეტმა კარიერა 1960-იან წლებში დაიწყო, სატელევიზიო რეკლამებსა და მცირე როლებით. 1970-იანი წლების განმავლობაში იგი უამრავ სატელევიზიო სერიალში გამოჩნდა, მათ შორის განმეორებითი როლები Harry O -ში (1974–1976) და  The Six Million Dollar Man (1974–1978) თავის მაშინდელ მეუღლესთან, კინოსა და ტელევიზიის ვარსკვლავთან ლი მაიორსთან ერთად. მისი საცურაო კოსტიუმების წითელი პლაკატი ბეჭდვის პირველ წელს ექვსი მილიონი ასლით გაიყიდა. ფასეტის მიღწევის მთავარი როლი იყო კერძო გამომძიებლის ჯილ მუნროს როლი ჩარლის ანგელოზებში, რომელშიც ასევე ითამაშეს კეიტ ჯექსონმა და ჯეკლინ სმიტმა. შოუს სამივე მსახიობი ვარსკვლავები გახდნენ. 1976 წელს შოუს პირველ სეზონში გამოჩენის შემდეგ, ფასეტმა გადაწყვიტა დაეტოვებინა ჩარლის ანგელოზები. მოგვიანებით იგი ესტუმრა სერიალს ექვს ეპიზოდში მესამე და მეოთხე სეზონის განმავლობაში (1978–1980). ფასეტმა ჩარლის ანგელოზებში მუშაობისთვის მიიღო თავისი პირველი ოქროს გლობუსის ნომინაცია.
პირადი ცხოვრება
ფასეტმა ლი მაიორთან შეხვედრა დაიწყო 1960-იანი წლების ბოლოს. იგი დაქორწინებული იყო მაიორზე 1973 – დან 1982 წლამდე, თუმცა წყვილი ერთმანეთს დაშორდა 1979 წელს. მთელი ქორწინების განმავლობაში (და განშორების მიუხედავად) იგი ეკრანულ კარიერაში იყენებდა სახელს Farrah Fawcett-Majors.
1979 წელს ფასეტი რომანტიკულ ურთიერთობაში იყო მსახიობ რაიან ო'ნილთან, [50] და მათ შეეძინათ ვაჟი, სახელად რედმონდ ჯეიმზ ფასეტ ო'ნილი, რომელიც 1985 წელს დაიბადა. 1994 წელს ფასეტმა განუცხადა TV Guide- ს, რომ მათ ურთიერთობას პრობლემები ჰქონდა. ფასეტმა ურთიერთობა დაასრულა მას შემდეგ, რაც 1997 წელს იგი მსახიობ ლესლი სტეფანსონთან გამოიჭირა საწოლში. ფასეტმა და ო'ნილმა ურთიერთობა განაახლეს 2001 წელს. 2009 წლის 22 ივნისს, Los Angeles Times- მა და Reuters- მა განაცხადეს, რომ რაიან ო'ნილმა თქვა, რომ ფასეტი დათანხმდა მასზე დაქორწინებას, როგორც კი თავს კარგად იგრძნობდა.
1997 წლიდან 1998 წლამდე ფასეტს ჰქონდა ურთიერთობა კანადელ კინემატოგრაფისტ ჯეიმზ ორთან, რომელიც იყო ფილმი "სახლის კაცი", "დისნეის" მხატვრული ფილმის მწერალი და პროდიუსერი, რომელშიც მან ითამაშა ჩევი ჩეისთან და ჯონათან ტეილორ ტომასთან ერთად. ურთიერთობა დასრულდა, როდესაც ჯეიმზი დააპატიმრეს, დაადანაშაულეს და მოგვიანებით გაასამართლეს 1998 წლის ჩხუბის დროს ფასეტის ცემისთვის.
ფასეტი ხვდებოდა ლონგჰორნის ფეხბურთის ვარსკვლავს გრეგ ლოტს, როდესაც ისინი ტეხასის უნივერსიტეტში სწავლობდნენ. ლოტმა თქვა, რომ მათ განაახლეს რომანი 1998 წელს და ჰქონდათ "სიყვარული, თანხმობა, ინდივიდუალური ურთიერთობა" მანამ, სანამ იგი 2009 წელს გარდაიცვალა. მან განაცხადა, რომ რაიან ონილი მას ხელს უშლიდა ფასეტის ნახვაში მის ბოლო დღეებში. ჩემი ცხოვრების სიყვარულის დანახვაზე, სანამ იგი მოკვდებოდა, "- უთხრა მან ABC News- ს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1947 კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
ლინა (მდინარე)
ლინა (Łyna, Лава) — მდინარე ჩრდილოეთ პოლონეთსა და რუსეთის კალინინგრადის ოლქში. უერთდება მდინარე პრეგოლიას. მისი საერთო სიგრძე 264 კმ-ია, აქედან 190 კმ პოლონეთის ტერიტორიაზე მიედინება და 74 კმ კი რუსეთის ტერიტორიაზე. პოლონეთის მდინარეებს შორის სიგრძით მეთერთმეტე ადგილი უკავია. წყალშემკრები აუზის ფართობი კი 7,126 კმ²-ია, აქედან 5,719 კმ² პოლონეთის ტერიტორიაზე მიედინება, დანარჩენი რუსეთის ტერიტორიაზე.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ვარმინო-მაზურის სავოევოდოს მდინარეები კატეგორია:კალინინგრადის ოლქის მდინარეები კატეგორია:პრეგოლის შენაკადები
გვიმრალა
გვიმრალა — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის სამტრედიის მუნიციპალიტეტში (ეწერის თემი), მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე. ზღვის დონიდან 30 მეტრზე, სამტრედიიდან დაშორებულია 6 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 275 ადამიანი.
ფოლკლენდის ბრძოლა
ლიტერატურა
კატეგორია:პირველი მსოფლიო ომის ბრძოლები კატეგორია:გერმანიის ბრძოლები კატეგორია:ინგლისის ბრძოლები კატეგორია:XX საუკუნის ბრძოლები
ფრანსუა ბოზიზე
ფრანსუა ბოზიზე იანგუვონდა (François Bozizé Yangouvonda; დ. 14 ოქტომბერი, 1946, მუილა, გაბონი) — ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის სახელმწიფო, სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტი 2003 წლიდან.
1979-1981 წლებში თავდაცვის მინისტრია, ხოლო 1981-1982 წლებში - კულტურისა და ინფორმაციის მინისტრია. ხელისუფლების სათავეში მოვიდა სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად. ორწლიანი გარდამავალი პერიოდის შემდეგ ჩაატარა საპრეზიდენტო არჩევნები და გაიმარჯვა. ასევე გამარჯვებას მიაღწია 2011 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში.
2013 წლის 24 მარტს კოალიცია სელეკას აჯანყებულებმა აიღეს პრეზიდენტის სასახლე დედაქალაქ ბანგიში. პრეზიდენტი ბოზიზე გაიქცა დედაქალაქიდან და თავი სავარაუდოდ კონგოს დრ-ს შეაფარა. აჯანყებულთა ლიდერმა მიშელ ჯოტოდიამ თავი პრეზიდენტად გამოაცხადა უახლოეს არჩევნებამდე.
სქოლიო
კატეგორია:ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 1946 კატეგორია:დაბადებული 14 ოქტომბერი
Lasioglossum mactum
სქოლიო
mactum
ლე-პლერერი
ლე-პლერერი (Le Pleureur მტირალა) — მთა პენინის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ვალეს კანტონში, მოვუაზენისა და დიკსენსის ტბებს შორის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპები კატეგორია:შვეიცარიის მთები
ბუხარას სახანო
ბუხარას სახანო (ან ბუხოროს სახანო) იყო უზბეკური სახელმწიფო ცენტრალურ აზიაში 1500 წლიდან 1785 წლამდე. ის დააარსა აბულ-ხაირიდის დინასტიამ, შაიბანიდების განშტოებიდან. 1553 წლიდან 1540 წლამდე პერიოდში, ბუხარა უბაიდალა ხანის მეფობისას მცირე დროით გახდა დედაქალაქი. სახანომ უდიდეს მასშტაბსა და გავლენას მიაღწია ბოლოს წინა მმართველის აბულ-ხაირიდის მმართველობის დროს, რომელსაც მეცნიერები აბდულა-ხან II-ს (1557-1598 წწ.) უწოდებენ.
მე-17 და მე-18 საუკუნეებში, სახანოს მართავდა ჯანიდების დინასტია (ასტრახანიდები ან ტოკაი ტიმურიდები). ისინი იყვნენ ჩინგიზიდების უკანასკნელი შთამომავლები, რომლებიც მართავდნენ ბუხარას. 1740 წელს ის დაიპყრო სპარსეთის შაჰმა, ნადირ შაჰმა. 1747 წელს შაჰის სიკვდილის შემდეგ, სახანო კონტროლდებოდა არაჩინგიზიდი შთამომავლის, კერძოდ, უზბეკი ემირის, ხუდაიარ ბიის მიერ, ატალიკის პოზიციის მეშვეობით. 1785 წელს მისმა შთამომავალმა, შაჰ მურადმა ფორმალური გახადა თავისი ოჯახის დინასტიის მმართველობა (მანღითების დინასტია) და სახანო გადაიქცა "ბუხარას საემიროდ". მანღითები იყვნენ არაჩინგიზიდები და ხანის ნაცვლად აიღეს ემირის ისლამური სახელწოდება, რადგან მათი ლეგიტიმურობა არ იყო დაფუძნებული ჩინგიზ ხანის შთამომავლობაზე.
მუჰამედ შიბანის აღზევება
მარცხნივ|მინი|218x218პქ| მერვის ბრძოლა, რომელიც გაიმართა [[შაჰი|შაჰ ისმაილ I-სა და მუჰამედ შიბანს შორის 1510 წელს.]] პირველი დინასტია, რომელიც 1500-დან 1598 წლამდე მართავდა სახანოს, იყო აბულ-ხაირიდის დინასტია. ისინი იყვნენ შიბანიდების განშტოება და ჩემულობდნენ ჩინგიზ ხანის შვილის, ჯუჩის შთამომავლობას. მმართველი აბულ-ხაირიდების წინაპარმა, კერძოდ, აბულ ხაირ ხანმა შექმნა იმპერია, რომელიც მისი გარდაცვალების დროს, 1469 წელს, გადაჭიმული იყო ციმბირიდან სირ დარიას მდინარემდე. ის აკონტროლებდა ქალაქებს, კერძოდ, სიგჰნაქს, სუზაქს, არქუქს, უზგენდს და იასის, სირ დარიასთან ერთად. მიუხედავად იმისა, რომ უზბეკური ტომები მომთაბარეებად რჩებოდნენ, ცხოვრობდნენ რა სტეპებში, აბულ ხაირ ხანს არავითარი ინტერესი არ ჰქონდა დაეპყრო ტრანსოქსიანას ან ხორასანის მიწები. მისი გარდაცვალების შემდეგ, იმპერია გაიყო მცირე ნაწილებად, რომელსაც მართავდნენ სულთნები და ტომის ბელადები. ერთ-ერთ ასეთ ერთეულს მართავდა მუჰამედ შიბანი, აბულ ხაირ ხანის შვილიშვილი. იგი იყო კარგად განათლებული, ჰქონდა დიდებული სამხედრო ინტელექტი და სურვილი თავად დაეპყრო მავერანაჰრის ბინადარი მიწები.
1490-იან წლებში მუჰამედ შიბანმა გაიარა ცენტრალური აზია და დაიპყრო სამარქანდი, ბუხარა, ტაშკენტი და ანდიჟანი 1500-დან 1503 წლამდე. მისი ერთ-ერთი ყველაზე სასტიკი მტერი იყო ზაჰირ უდ-დინ მუჰამედ ბაბური, ფერღანის ტიმურიდი პრინცი. მან მოახერხა მცირე დროით დაეკავებინა სამარყანდი, რომელიც იყო მუჰამედ შიბანის მფლობელობაში და კიდევ ორჯერ ეცადა დაეპყრო ის. გადამწყვეტი მომენტი ამ ორს შორის კონფლიქტში იყო სარ-ი პულის ბრძოლა 1501 წლის გაზაფხულზე, რომელსაც შედეგად მოჰყვა ბაბურის დამარცხება.
1505 წელს მუჰამედ შიბანმა დაიკავა ურგენჩი 10 წლიანი ალყის შემდეგ, რასაც მოჰყვა ხვარაზმის ანექსია. ჰერატის მმართველი, სულთანი ჰუსეინ ბაიქარა, ეცადა დაეწყო კამპანია ტრანსოქსიანაში, მაგრამ ის უშედეგო აღმოჩნდა. როცა მან გადაწყვიტა ბრძოლის ველის დაკავება, მას უკვე აღარ შეეძლო ჯარის გაძღოლა. 1506 წელს ის გარდაიცვალა და მას მემკვიდრედ დარჩა ორი ვაჟი (ბადი ალ-ზამან მირზა და მუზაფარ ჰუსეინ მირზა). მიუხედავად მათ შორის არსებული განსხვავებებისა, ისინი დაეთანხმნენ ერთმანეთს განეწყოთ ჯარი უზბეკების წინააღმდეგ. მათ შეკრიბეს თავიანთი ძალები მურღაბის მდინარის გასწვრივ და შეუერთდნენ ბაბურს, რათა შეტაკებოდნენ მუჰამედ შიბანს. 1506 წელს შიბანმა დაიკავა ბალხი და გაერთიანდა ტიმურიდის ძალებთან. საბოლოოდ, 1507 წელს მან შეძლო ჰერათისა და ტიმურიდების მთელი დანარჩენი მიწების დაკავება. ამ დროს, მან განდევნა ტიმურიდები ყუნდუზიდან, ბალხიდან, ხორასანიდან, ხვარაზმიდან, სხვა რეგიონებიდან და შეიყვანა ისინი თავის იმპერიაში.
მიუხედავად ამისა, ახლადდაარსებული სეფიანთა იმპერიის შაჰი ისმაილი, რომელსაც სურდა თავად დაეპყრო ტიმურიდების მიწები, განრისხდა შიბანის მიერ სუნიზმის ერთგულებით, შეიჭრა ხორასანში და მოკლა მუჰამედ შიბანი ქალაქ მერვის გარეთ 1510 წელს. ხორასანი და ხვარაზმი დაიპყრო ირანმა და სამარყანდი მცირე დროით გადაეცა ბაბურს 1512 წელს. თუმცა, მან ვერ შეძლო იქ დიდი ხნით ფეხის მოკიდება და მალე უზბეკებმა მოახერხეს დაკარგული ტერიტორიის დაბრუნება. მიუხედავად ამისა, ხვარაზმი სამუდამოდ გახდა დამოუკიდებელი და იქცა ხივის სახანოდ. ის იმართებოდა შიბანიდების კიდევ ერთი განშტოების, არაბშაჰიდების მიერ. ხვარაზმი მცირე დროით დაიპყრო უბაიდულა ხანმა (1533-1539 წწ.), მაგრამ მალევე ის კიდევ ერთხელ გახდა დამოუკიდებელი.
ჯანიდის დინასტია
მინი| იმამ ყული ხანი, ბუხარანის სახანოს მმართველი 1611 წლიდან 1642 წლამდე. ჯანიდის დინასტია (ასტრახანიდების შთამომავლები) მართავდა სახანოს 1599 წლიდან 1747 წლამდე. იარ მუჰამედი და მისი ოჯახი გაიქცა ასტრახანიდან მას შემდეგ, რაც ის რუსებმა ჩაიგდეს ხელში. მას ჰყავდა ვაჟი სახელად ჯანი მუჰამედი, რომელსაც, თავის მხრივ, ჰყავდა ორი ვაჟიშვილი - ბაქი მუჰამედი და ვალი მუჰამედ ხანი, ხოლო მისი ცოლი იყო უკანასკნელი მმართველი შაიბანიდის ქალიშვილი.
დინ მუჰამედ სულთნის ვაჟი - ბაქი მუჰამედ ხანმა 1599 წელს დაამარცხა პირ მუჰამედ ხან II, რომელმაც დაკარგა თავისი ავტორიტეტი. ის გახდა ჯანიდების ან აშტარხანიდების დინასტიის რეალური დამაარსებელი ბუხარას სახანოში (1599-1756 წწ.). ბაქი მუჰამედ ხანმა, მიუხედავად მცირე დროით მისი მეფობისა, გაატარა ადმინისტრაციული, საგადასახადო და სამხედრო რეფორმები, რამაც წვლილი შეიტანა ქვეყნის შემდგომ განვითარებაში. მან შექმნა მონეტები ბაქი მუჰამედ ბაჰადურხანის და პირველი ოთხი ხალიფის სახელების წარწერით.
ამ პერიოდის განმავლობაში, უზბეკმა პოეტმა ტურდიმ დაწერა კრიტიკული პოემები და გაერთიანებისკენ მოუწოდა 92 უზბეკური ტომის ხალხს. ყველაზე ცნობილი უზბეკი პოეტი მაშრაბი, რომელიც წერდა, როგორც ჩაღათაის, ისე სპარსულ ენაზე, შეადგინა პოემები, რომელიც დღემდე პოპულარულია. მე-17 და მე-18 საუკუნის დასაწყისში, ისტორიული ნაშრომები დაიწერა სპარსულ ენაზე. ცნობილ ისტორიკოსებს შორის აღსანიშნავი არიან აბდურაჰმან ტოლე, მუჰამედ ამინ ბახარი და მუტრიბი.
მე-17 საუკუნის მეორე ნახევრის წყაროებში, "92 უზბეკური ტომების" გამოხატულება გამოყენებულია ბუხარას სახანოს მოსახლეობის ნაწილთან დაკავშირებით.
1711 წლის 18 მარტს უბაიდულა ხანის მკვლელობის შემდეგ, ბუხარანის სახელმწიფო დაიშალა რამდენიმე განსხვავებულ სამთავროდ. ჩეხოვიჩის თანახმად, ყარაკულის, ვარდანზის, ვაბკენტისა და გიჯდუვანის რაიონები მოექცა ახანი ბუხარანის ხანის, აბულ-ფაიზის მმართველობის ქვეშ. სხვა წყაროები იუწყებიან, რომ მისი ძალაუფლება არ ვრცელდებოდა ბუხარანის ციტადელის მიღმა.
ჯანიდის დაცემა და მანღითის აღმასვლა
მინი|250x250პქ| რეგისტანი და მისი სამი [[მედრესე . მარცხნიდან მარჯვნივ: ულუღ ბეგის მედრესე (ტიმურიდი, აშენდა 1417–1421 წწ.), ტილია-კორის მედრესე (აშენდა 1646–1660 წწ.) და შერ-დორ მედრესე (აშენდა 1619–1636 წწ.).]] აშტარხანიდები ჩანაცვლდნენ უზბეკი მანღითების დინასტიის მიერ, რომელთა წევრები მართავდნენ ბუხარას 1920 წლამდე.
ბუხარას სახანოში უზბეკი მანღითების არისტოკრატიის წარმომადგენლების პოლიტიკური გავლენის გაძლიერების დაწყება თარიღდება მე-17 საუკუნის დასაწყისით. მაგრამ მათი ძლიერების რეალური ზრდა მოხდა ატალიკის პოსტზე 1712 წელს ხუდაიარ-ბიი მანღითის დანიშვნის შემდგომ. მისმა ვაჟმა მუჰამედ ჰაკიმ-ბიიმ დივანბეგის პოსტი დაიკავა აბულფეიზ-ხანის სასამართლოში. 1715-1716 წლებში, ხუდაიარ-ბიი გადააყენეს პოსტიდან იბრაჰიმ-პარვანაჩის ინიციატივით. 1719-1720 წლებში, ბუხარადან იბრაჰიმ-ბეის წასვლის შემდგომ, ხუდაიარ-ბეის, რომელიც იყო ბალხში, მიეცა უფლება დაბრუნებოდა ძალაუფლებას, რამაც მას უძღვნა მისი ვაჟიშვილის, მუჰამედ ჰაკიმ-ბეის პოლიტიკის შედეგად კარშის მემკვიდრეობა. 1721 წელს მუჰამედ ჰაკიმ-ბიი დაინიშნა ატალიკის პოზიციაზე.