cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ლუდვიგ ვან ბეთჰოვენი
პირადი და ოჯახური სირთულეები
1804 წელს ჟოზეფინა ბრუნსვიკის მეუღლე, გრაფი იოზეფ დეიმი გარდაიცვალა, რის შემდეგაც მისი ურთიერთობა ბეთჰოვენთან გაღრმავდა. ბეთჰოვენმა ქალს 15 სასიყვარულო წერილი მისწერა 1804 წლის ბოლოდან 1809-10 წლამდე. გრძნობები აშკარად ორმხრივი იყო, მაგრამ ჟოზეფინა იძულებული გახდა მისგან თავი შორს დაეჭირა 1807 წლიდან მოყოლებული. მიზეზად მან თავისი „მოვალეობა“ და არისტოკრატ შვილებზე მეურვეობის დაკარგვის საშიშროება დაასახელა დაბალი წრის წარმომადგენელზე ქორწინების შემთხვევაში. მას შემდეგ, რაც ჟოზეფინა ბარონ ფონ შტაკელბერგზე დაქორწინდა (1810), ბეთჰოვენმა წარუმატებლად სთხოვა ხელი ტერეზა მალფატის, რომელიც Für Elise-ს მიძღვნის სავარაუდო ადრესატი იყო. ხელის შემშლელი, დიდი ალბათობით, კვლავ ბეთჰოვენის წარმომავლობა აღმოჩნდა.
ქოთიში
სქოლიო
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფლები
ლუდვიგ ვან ბეთჰოვენი
პირადი და ოჯახური სირთულეები
1811 წელს კომპოზიტორი სერიოზულად გახდა ავად, განიცდიდა ძლიერ თავის ტკივილებს და მაღალ სიცხეს. ექიმის რჩევით, მან ექვსი კვირა გაატარა ბოჰემიის საკურორტო ქალაქ ტეპლიცში. მომდევნო ზამთარს, რომელიც, ძირითადად, მე-7 სიმფონიაზე მუშაობას ჰქოდა დათმობილი, კვლავ ავად გახდა და ექიმმა 1812 წლის ზაფხულის ტეპლიცში გატარება დაუნიშნა. დადგენილია, რომ სწორედ აქ ყოფნისას დაწერა მან სასიყვარულო წერილი "უკვდავ შეყვარებულს". მისი ადრესატის ვინაობა უკვე დიდი ხანია, განხილვის საგანს წარმოადგენს და სავარაუდო კანდიდატებს შორის ჯულიეტა გუიჩარდი, ტერეზა მალფატი, ჟოზეფინ ბრუნსვიკი, ანა მარია ერდედი და ანტონი ბრენტანო მოიაზრებიან.
1812 წლის ოქტომბრის ბოლოს ძმას, იოჰანს ეწვია. მას სურდა, დაესრულებინა იოჰანის თანაცხოვრება ტერეზა ობერმაიერთან, რომელსაც უკვე ჰყავდა უკანონო შვილი. ძმის დარწმუნება ვერ შეძლო, რის შემდეგაც ადგილობრივ სამოქალაქო და რელიგიურ ხელისუფლებას მიმართა. იოჰანი და ტერეზა 9 ნოემბერს დაქორწინდნენ.
1813 წლის დასაწყისში, როგორც ჩანს, რთული ემოციური პერიოდი ჰქონდა და მისი კომპოზიციის ინტენსივობა დაეცა. გაუარესდა მისი ჩვეულებრივ მოწესრიგებული გარეგანი იერი და საზოგადოებრივი მანერები, განსაკუთრებით, სადილის დროს. ის ზრუნავდა თავის ძმაზე, რომელიც ტუბერკულოზით იყო ავად და მის ოჯახზე, რამაც, როგორც თვითონ ამბობდა, უფულოდ დატოვა.
ბეთჰოვენს წერის მოტივაცია 1813 წლის ივნისში დაუბრუნდა, როცა ესპანეთში, ვიტორიასთან ნაპოლეონის არმიის დამარცხების შესახებ შეიტყო კოალიციურ ძალებთან ველინგტონის ჰერცოგის მეთაურობით. ამ ახალმა ამბავმა სტიმული მისცა, დაეწერა საბრძოლო სიმფონია, რომელიც ცნობილია, როგორც ველინგტონის გამარჯვება. ის პირველად 8 დეკემბერს შესრულდა, მე-7 სიმფონიასთან ერთად, ომის მსხვერპლთათვის მიძღვნილ საქველმოქმედო კონცერტზე. ნაწარმოები პოპულარული ჰიტი აღმოჩნდა მისი მარტივად გასაგები, პროგრამული სტილის გამო და 1814 წლის იანვარსა და თებერვალში გამართულ კონცერტებზე განმეორებით შესრულდა. ბეთჰოვენის განახლებულ პოპულარობას მოჰყვა მოთხოვნა ფიდელიოს გაცოცხლებაზე, რომლის მესამე რევიზიაც იმავე წლის ივლისში დადებითად მიიღეს. იმ ზაფხულს დაწერა მან საფორტეპიანო სონატა - პირველი ბოლო ხუთი წლის განმავლობაში (№27, Op. 90). ეს ნაწარმოები გამოკვეთილად უფრო რომანტიკული სტილისა იყო, ვიდრე მისი ადრინდელი სონატები. ბეთჰოვენი აგრეთვე იყო ერთ-ერთი იმ კომპოზიტორთაგან, რომელთაც პატრიოტული ხასიათის მუსიკა დაწერეს არაერთი სახელმწიფო მეთაურის და დიპლომატის ვიზიტთან დაკავშირებით ვენის კონგრესზე, რომელიც 1814 წლის ნოემბერში დაიწყო. მისი სასიმღერო რეპერტუარი მოიცავდა ერთადერთ სიმღერების ციკლს An die ferne Geliebte და გამორჩეულად ექსპრესულ მეორე სიმღერას ლექსზე An die Hoffnung (Op. 94, 1815). 1805 წელს დაწერილ პირველ სიმღერასთან შედარებით, რომელიც ჟოზეფინა ბრუნსვიკს ეძღვნებოდა, ეს „ბევრად უფრო დრამატული იყო... საოპერო სცენის სულისკვეთებით“.
ბრძოლა მეურვეობისთვის და ავადმყოფობა
1815-1817 წლებში ბეთჰოვენის შემოქმედებითი აქტივობა კვლავ დაეცა. ამის ნაწილობრივ მიზეზად თავად ხანგრძლივ ავადმყოფობას ასახელებდა, ცხელებას, რომელიც 1816 წლის ოქტომბრიდან აწუხებდა. მისი ბიოგრაფები სხვა შესაძლო მიზეზებსაც ასახელებენ, მათ შორის, სირთულეებს პირად ცხოვრებაში და ავსტრიის მთავრობის მკაცრ ცენზურას. გარკვეული როლი, შესაძლოა, მისი ძმის, კასპარის ავადმყოფობას და გარდაცვალებასაც (ტუბერკულოზის შედეგად) ეთამაშა.
კასპარი საკმაოდ დიდი ხნის განმავლობაში ავადმყოფობდა და ბეთჰოვენმა მის მკურნალობაზე დიდძალი ფული დახარჯა 1815 წელს. იმავე წლის 15 ნოემბერს კასპარი გარდაიცვალა და ბეთჰოვენი მაშინვე აღმოჩნდა ჩართული გაჭიანურებულ ლეგალურ დავაში კასპარის ცოლთან, იოჰანა ვან ბეთჰოვენთან მათი შვილის, 9 წლის კარლ ვან ბეთჰოვენის მეურვეობის საკითხზე. ბეთჰოვენმა, რომელსაც იოჰანა მშობლობისთვის შეუფერებლად მიაჩნდა (მას ჰყავდა უკანონო შვილი სხვა კაცისგან კასპარზე დაქორწინებამდე და ბრალდებული იყო ქურდობაში) დაითანხმა კასპარი, ერთადერთ მეურვედ თავად დაესახელებინა, თუმცა, კასპარის მოგვიანებით დაწერილი ანდერძი მას და იოჰანას ერთობლივ მეურვეებად ასახელებდა. მიუხედავად იმისა, რომ ბეთჰოვენმა 1816 წელს იოჰანასთვის მეურვეობის ჩამორთმევა შეძლო, საქმე 1820 წლამდე საბოლოოდ მაინც არ გადაწყვეტილა და მას ხშირად უხდებოდა იურიდიულ დავაში ჩართვა კარლზე ზრუნვის პარალელურად, რომელიც თავიდან კერძო სკოლაში შეიყვანა.
ავსტრიულ სასამართლო სისტემას ერთი სასამართლო ჰქონდა დიდებულთათვის - ლანდრეხტი და რამდენიმე - მდაბიოთათვის, მათ შორის, სამოქალაქო სასამართლო და ვენის მაგისტრატი. ბეთჰოვენმა დამალა ის ფაქტი, რომ ჰოლანდიური ნაწილაკი „van“ მის გვარში კეთილშობილურ წარმომავლობას არ აღნიშნავდა (გერმანული „von-ისგან“ განსხვავებით) და მისი საქმე თავიდან ლანდრეხტში განიხილებოდა. ამ სასამართლოში თავისი გავლენის გამო ბეთჰოვენი საქმის წარმატებით დასრულებაში დარწმუნებული იყო, თუმცა, ლანდრეხტისთვის ჩვენების მიცემისას წარმომავლობის დადასტურება ვერ შეძლო, რის შემდეგაც, 1818 წლის 18 დეკემბერს საქმე ვენის მაგისტრატს გადაეცა, სადაც მან მეურვეობის ექსკლუზიური უფლება დაკარგა. მოგვიანებით, აპელაციის შედეგად მან მეურვეობის აღდგენა შეძლო. უშედეგო აღმოჩნდა იოჰანას მიმართვა იმპერატორისადმი, რომელმაც „საქმიდან ხელები დაიბანა“. მეურვეობის რამდენიმე წლის განმავლობაში ბეთჰოვენი ცდილობდა, კარლს უმაღლესი მორალური სტანდარტებით ეცხოვრა და ხშირად ზედმეტად ერეოდა მის პირად ცხოვრებაში. 1826 წლის 31 ივლისს კარლმა თავში გასროლით თვითმკვლელობა სცადა და გამოსაჯანმრთელებლად დედამისის სახლში მიიყვანეს. ის და ბეთჰოვენი მოგვიანებით შერიგდნენ, მაგრამ კარლი, თავისივე დაჟინებული სურვილით, არმიას შეუერთდა მათ ერთმანეთი ბოლოს 1827 წლის იანვარში ნახეს.
გვიანდელი ნამუშევრები
ბეთჰოვენის გვიანი პერიოდი 1812 წლიდან მის გარდაცვალებამდე, 1827 წლამდე გრძელდებოდა.
მან ხელახლა დაიწყო ძველი, მათ შორის, იოჰან სებასტიან ბახის და გეორგ ფრიდრიხ ჰენდელის მუსიკის შესწავლა, რომელთა სრული კატალოგების გამოცემის პირველ მცდელობებსაც იმ დროისათვის ჰქონდა ადგილი. უვერტიურა სახლის კურთხევა პირველი ნაწარმოებია, სადაც ეს გავლენები ჩანს. ასე გაჩნდა ახალი სტილი, რომელსაც ახლა მის „გვიან პერიოდს“ უწოდებენ. დაუბრუნდა ფორტეპიანოსაც და შექმნა პირველი საფორტეპიანო სონატები თითქმის ბოლო ათი წლის განმავლობაში. გვიანდელი პერიოდის ნაწარმოებებში აღსანიშნავია ბოლო ხუთი საფორტეპიანო სონატა და დიაბელის ვარიაციები, ბოლო ორი სონატა ჩელოს და ფორტეპიანოსთვის და ორი ნამუშევარი დიდი ძალებისთვის: საზეიმო მესა და მეცხრე სიმფონია. 1818 წლის დასაწყისისთვის მისი ჯანმრთელობა გაუმჯობესდა და იანვარში საცხოვრებლად მასთან ძმისშვილიც გადმოვიდა. მეორეს მხრივ, სმენა უკვე იმდენად დაუქვეითდა, რომ საუბარი რთული გახდა და გაჩნდა სასაუბრო წიგნების გამოყენების აუცილებლობა. მისი საშინაო საქმეები მართვაც გარკვეულწილად გაუმჯობესდა: ნანეტ შტრაიხერი, რომელიც ავადმყოფობის დროს ეხმარებოდა, კვლავ განაგრძობდა გარკვეულ მხარდაჭერას და ბოლოს და ბოლოს, კარგი მზარეულიც იპოვა.{[sfn|Cooper|2008|p= 260}} მისი შემოქმედების ინტენსივობა კვლავ არ იყო მაღალი, მაგრამ მოიცავდა სიმღერების ნაკრებს და საფირტეპიანო სონატას №29 („Hammerklavier“), აგრეთვე, მონახაზებს ორი სიმფონიისთვის, რომლებიც საბოლოოდ ეპიკურ მეცხრეში გაერთიანდა. 1819 წლიდა ის კვლავ სასამართლო პროცესებით იყო დაკავებული კარლის გარშემო. ამ დროს დაიწყო მუშაობა დიაბელის ვარიაციებზე და საზეიმო მესაზე.
1822 წელს მიღებულმა ორმა შეკვეთამ მისი ფინანსური პერსპექტივები გააუმჯობესა. ლონდონის ფილარმონიულმა საზოგადოებამ მას სიმფონია შეუკვეთა, ხოლო პრინცი ნიკოლაი გოლიცინი, სანქტ-პეტერბურგიდან, თანახმა იყო მოთხოვნილი ფასი გადაეხადა სამ სიმებიან კვარტეტში. პირველის შედეგი იყო მეცხრე სიმფონია, რომელიც საზეიმო მესასთან ერთად, 1824 წლის 7 მაისს შესრულდა კერნტნერტორის თეატრში ბრწყინვალე გამოხმაურებით. Allgemeine musikalische Zeitung-ი წერდა: „დაუშრეტელმა გენიამ ახალი სამყარო გვაჩვენა“. კარლ ჩერნი წერდა, რომ ეს სიმფონია „ისე ასხივებს ახალ, ცოცხალ, მართლაც ახალგზრდულ სულს... იმდენ ძალას, სიახლეს და მშვენიერებას, როგორც ეს ადრეც მოდიოდა ამ ორიგინალური კაცის თავიდან, თუმცა, მან ზოგჯერ მოხუცი, პარიკებიანი თავების უკმაყოფილო ქნევაც გამოიწვია.“ ადრინდელი, უფრო შემოსავლიანი კონცერტებისგან განსხვავებით, ამ უკანასკნელს ბეთჰოვენისთვის დიდი მოგება არ მოუტანია, რადგან მისი გამართვას საკმაოდ დიდი სახსრები დასჭირდა. განმეორებით კონცერტს 24 მაისს, რომელშიც ორგანიზატორი მინიმალურ გარანტირებულ ანაზღაურებას დაჰპირდა, ძალიან ცოტა მსმენელი დაესწრო. როგორც მისმა ძმისშვილმა, კარლმა აღნიშნა, „ხალხის უმეტესობა უკვე ქალაქგარეთ იყო წასული“. ეს ბეთჰოვენის უკანასკნელი საჯარო კონცერტი იყო.
ამის შემდეგ ბეთჰოვენი გოლიცინისთვის სიმებიანი კვარტეტების წერას შეუდგა. კვარტეტების ეს წყება, რომლებიც „გვიანი კვარტეტების“ სახელითაა ცნობილი, ძალიან შორს გასცდა იმას, რისთვისაც მუსიკოსები და მსმენელები იმ დროს იყვნენ მზად. ერთ-ერთმა მუსიკოსმა მათზე თქვა: „ვიცით, რომ მათში რაღაც არის, მაგრამ არ ვიცით, რა.“ კომპოზიტორმა ლუი შპორმა მათ „გაუგებარი, გაუსწორებელი საშინელებები“ უწოდა. დროთა განმავლობაში მათ მიმართ დამოკიდებულება დრამატულად შეიცვალა. მათი ფორმა და იდეები შთაგონების წყარო იყო რიხარდ ვაგნერის და ბელა ბარტოკისთვის, ისევე როგორც ბევრისთვის მათ შემდეგ და დღესაც. ამ გვიანი კვარტეტებიდან ბეთჰოვენის ფავორიტი №14 იყო (op. 131, C-მინორი), რომელსაც თავის ყველაზე სრულყოფილ ცალკეულ ნაწარმოებად თვლიდა. ფრანც შუბერტის ბოლო მუსიკალური სურვილი ამ კვარტეტის მოსმენა იყო, რაც 1828 წლის 14 ნოემბერს, გარდაცვალებამდე ხუთი დღით ადრე შეუსრულდა.
გოლიცინის კვარტეტებს ბეთჰოვენი გაუარესებული ჯანმრთელობის ფონზე წერდა. 1825 წლის აპრილში ლოგინად იყო ჩავარდნილი და თითქმის მთელი თვე ავადმყოფობდა. ავადმყოფობამ, უფრო ზუსტად კი, მისგან გამოჯანმრთელებამ, დასაბამი მისცა ღრმად მგრძნობიარე ნელ მოქმედებას მეთხუთმეტე კვარტეტში, რომელსაც ის უწოდებდა „მადლიერების წმინდა სიმღერას (Heiliger Dankgesang) გამოჯანმრთელებული ადამიანისგან“. შემდგომ, მან დაასრულა სიმებიანი კვარტეტები №13, №14 და №16. ბეთჰოვენის ბოლო დასრულებული ნაწარმოები იყო მე-13 კვარტეტის ახალი ფინალი, რომელმაც ურთულესი დიდი ფუგა (Große Fuge) ჩაანაცვლა. მალევე, 1826 წლის დეკემბერში ავადმყოფობა კვლავ შეუბრუნდა, ღებინების და დიარეის შეტევებით, რომელმაც ლამის სიცოცხლე მოუსწრაფა. 1825 წელს მისი სიმფონიები პირველად შესრულდა, როგორც სრული ციკლი Leipzig Gewandhaus Orchestra-ს მიერ იოჰან ფილიპ კრისტიან შულცის დირიჟორობით. იგივე განმეორდა 1826 წელსაც.
ავადმყოფობა და გარდაცვალება
დარჩენილი თვეების განმავლობაში ბეთჰოვენი, მეტწილად, ლოგინად იყო ჩავარდნილი და მას ბევრი მეგობარი სტუმრობდა. იგი 1827 წლის 26 მარტს, 56 წლის ასაკში, ჭექა-ქუხილის დროს გარდაიცვალა. მისი მეგობარი, ანსელმ ჰიუტენბრენერი, რომელიც ამ დროს მასთან იყო, იხსენებს, რომ სიკვდილის მომენტს ძლიერი გაელვება ახლდა. გაკვეთამ ღვიძლის მნიშვნელოვანი დაზიანებები გამოავლინა, რომლის მიზეზიც მძიმე ალკოჰოლიზმი შეიძლება ყოფილიყო.
ბეთჰოვენის დაკრძალვის პროცესიას დაახლოებით 20,000 ადამიანი დაესწრო. ფრანც შუბერტს, რომელიც მომდევნო წელს გარდაიცვალა, ერთ-ერთი ჩირაღდანი მიჰქონდა. ბეთჰოვენი ვერინგის სასაფლაოზე, სპეციალურად გამოყოფილ ადგილას დაკრძალეს წმინდა სამების ტაძარში (Dreifaltigkeitskirche) გამართული რექვიემის შემდეგ. 1862 წელს, გამოკვლევის მიზნით, მიზი ნეშტის ექსჰუმაცია მოხდა, ხოლო 1888 წელს ის ვენის ცენტრალურ სასაფლაოზე გადაასვენეს. 2012 წელს საფლავი შეამოწმეს, რათა დაედგინათ, მოპარული იყო თუ არა მისი კბილები, სხვა კომპოზიტორების სამარხებში მომხდარი მსგავსი ქურდობის ფაქტების გამო.
გარდაცვალების ზუსტი მიზეზი კამათის საგანია. ალკოჰოლური ციროზი, სიფილისი, ინფექციური ჰეპატიტი, ტყვიით მოწამლვა, სარკოიდოზი და უიპლის დაავადება - ეს არის სავარაუდო მიზეზების არასრული ჩამონათვალი. მეგობრებს და სტუმრებს, მის სიკვდილამდე და მას შემდეგაც, სუვენირად მისი თმები მიჰქონდათ. გარკვეული ნაწილი გამოკვლეული იქნა, ისევე როგორც 1862 წლის ექსჰუმაციის დროს ამოღებული თავის ქალის ნაწილები. გამოკვლევებმა დასაბამი მისცა სადავო დასკვნებს, რომ კომპოზიტორი შემთხვევით მოიწამლა ექიმის დიაგნოზით დანიშნული, ტყვიაზე დაფუძნებული მედიკამენტების გადაჭარბებით მიღების გამო.
მუსიკა
ლუდვიგ ვან ბეთჰოვენი კლასიკური მუსიკის ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი ფიგურაა. ფართოდ მიიჩნევა ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან კომპოზიტორად და კლასიკური მუსიკის ერთ-ერთ გიგანტად. სიცოცხლეშივე იყო „საყოველთაოდ აღიარებული უდიდეს ცოცხალ კომპოზიტორად“ და მისი მუსიკა დღემდე ერთ-ერთ ყველაზე უფრო ხშირად შესრულებადი და განხილვადია. არსებობს გამოთქმა „სამი B”, სადაც ის ი. ს. ბახთან და ი. ბრამსთან ერთად კლასიკური მუსიკალური ტრადიციის სიმბოლოდ განიხილება და ბახთან და მოცარტთან ერთად, მისი მუსიკა არის ყველაზე უფრო ხშირად ჩაწერილი კლასიკური მუსიკის კომპოზიტორთა შორის. იყო საკვანძო ფიგურა მუსიკის გადასვლაში XVIII საუკუნის კლასიციზმიდან XIX საუკუნის რომანტიზმში და ძირეული გავლენა მოახდინა შემდგომ კომპოზიტორთა თაობებზე. არსებობს არაერთი კვლევითი ჟურნალი, ბიოგრაფია და მონოგრაფია, რომელიც მისი ცხოვრების და შემოქმედების ანალიზს ეძღვნება; ძირითადად, მის მუსიკაზეა დაფუძნებული ტონალური მუსიკის შენკერისეული ანალიზი. მისი მუსიკა ორჯერაა წარმოდგენილი ვოიაჯერის ოქროს ფირფიტაზე.
ბეთჰოვენმა გააფართოვა ფორმის, ემოციის და ხანგრძლივობის მასშტაბები თითქმის ყველა ჟანრისა, რომელშიც მუშაობდა. იგი ყველაზე უფრო სიმფონიური ფორმის წინა პლანზე წამოწევითაა ცნობილი, თუმცა მისი გავლენა დრამატული მნიშვნელობისაა ისეთ ჟანრებზეც, როგორიცაა საფორტეპიანო სონატა, სავიოლინე სონატა, სიმებიანი კვარტეტი და ა.შ., ხოლო ვოკალური კომპოზიციის მიმართულებით მისი გავლენა საგრძნობლად უფრო მცირეა.
ბეთჰოვენის სტილისტურმა ინოვაციებმა შექმნა ხიდი მუსიკის კლასიკურ და რომანტიკულ პერიოდებს შორის. მისი ადრეული პერიოდის ნაწარმოებებმა კლასიკური ფორმა გამოხატვის უმაღლეს საფეხურზე აიყვანა, გააფართოვა რა ფორმალური, სტრუქტურული და ჰარმონიული მიმართულებები მუსიკალური ენისა, რომელიც მისმა წინამორბედებმა - მოცარტმა და ჰაიდნმა განავითარეს. შუა პერიოდის ნამუშევრებმა წვლილი შეიტანა რომანტიკული პერიოდის მუსიკალური ენის და აზროვნების განვითარებაში და წარმოადგენდა შთაგონებას ისეთი კომპოზიტორებისთვის, როგორიცაა ფრანც შუბერტი, ფელიქს მენდელსონი, რობერტ შუმანი, ფრანც ლისტი, რიხარდ ვაგნერი და იოჰანეს ბრამსი. მისი გვიანდელი პერიოდის ნამუშევრები ხასიათდება უმაღლესი დონის ექსპერიმენტებით ფორმაში, ჰარმონიაში და სტრუქტურაში. ხშირია კონტრაპუნქტული ტენდენციები და მიკროსკოპული ტექსტურები, აგრეთვე, სულ უფრო ინტროვერტული მიდგომა კომპოზიციასთან. მიუხედავად იმისა, რომ სამართლიანად ითვლება მუსიკაში რომანტიკული სტილის ფუძემდებლად, მას სრულად არასოდეს მიუტოვებია კლასიკური პერიოდისთვის დამახასიათებელი ფუნდამენტალური ფორმალური პარადიგმები და ობიექტივისტური არტისტული ფილოსოფია.
ბეთჰოვენი მუშაობდა რამდენიმე მუსიკალურ ჟანრში და იყენებდა ინსტრუმენტული კომბინაციების ფართო სპექტრს. მისი ნამუშევრები სიმფონიური ორკესტრისთვის მოიცავს ცხრა სიმფონიას (რომელთაგანაც მეცხრე ასევე იყენებს გუნდსა და სოლისტებს) და ათზე მეტ „შემთხვევით“ პიესას. შექმნილი აქვს კონცერტები ერთი ან მეტი სოლისტისთვის ორკესტრთან ერთად და ოთხი შედარებით მცირე ზომის ნაწარმოები სოლისტისა და ორკესტრისთვის. მისი ერთადერთი ოპერა არის ფიდელიო. სხვა ვოკალური ნაწარმოებები საორკესტრო აკომპანიმენტით არის ორი მესა და რამდენიმე შედარებით მცირე ზომის პიესა.
ფორტეპიანოსთვის შექმნილი ფართო რეპერტუარი მოიცავს 32 საფორტეპიანო სონატას და მრავალ უფრო მცირე ნამუშევარს, რომელთა შორისაც ზოგიერთი მისი სხვა ნაწარმოებბების ტრანსკიპციაა. ნაწარმოებებიდან ფორტეპიანოს აკომპანიმენტით აღსანიშნავია 10 სავიოლინე სონატა, ხუთი სონატა ჩელოსთვის, ერთი სონატა ვალტორნისთვის და არაერთი სიმღერა (Lied).
აგრეთვე შექმნილი აქვს მნიშვნელოვანი რაოდენობის კამერული მუსიკა. 16 სიმებიანი კვარტეტის გარდა მან დაწერა ხუთი ნაწარმოები სიმებიანი კვინტეტისთვის, შვიდი საფორტეპიანო ტრიო, ხუთი სიმებიანი ტრიო და ათზე მეტი ნაწარმოები ჩასაბერი ინსტრუმენტების სხვადასხვა კომბინაციისთვის.
სამი პერიოდი
ბეთჰოვენის შემოქმედება, ტრადიციულად, სამ პერიოდად იყოფა. ეს კლასიფიკაცია პირველად 1828 წელს შემოიღეს, კომპოზიტორის გარდაცვალებიდან ერთი წლის შემდეგ და პირველად მისი ფორმულირება ვილჰელმ ფონ ლენცის ნაშრომში ბეთჰოვენი და მისი სამი სტილი (Beethoven et ses trois styles) მოხდა. ლენცმა კონკრეტული კომპოზიციებიც დაასახელა, როგორც თითოეული პერიოდის საწყისი წერტილები. მისი ვერსიით, პირველი პერიოდი იწყება ბეთჰოვენის საფორტეპიანო ტრიოებით, Op. 1 და სრულდება 1800 წელს მისი 1-ლი სიმფონიით და სეპტეტით. მეორე პერიოდი გრძელდება მე-14 საფორტეპიანო სონატის გამოქვეყნებიდან 27-ე საფორტეპიანო სონატის გამოქვეყნებამდე (1814), ხოლო ბოლო პერიოდში შედის ბეთჰოვენის ნამუშევრები მის გარდაცვალებამდე (1827).
მიუხედავად იმისა, რომ აღნიშნული დაყოფა ბევრჯერ დადგა კითხვის ნიშნის ქვეშ, შეიცვალა და დაიხვეწა, იგი რჩება საწყის წერტილად ბეთჰოვენის შემოქმედების გაგების და ანალიზისთვის.
ზოგადად, თითოეული პერიოდი ბეთჰოვენის მუსიკალური ენის სტილისტურ ევოლუციას და მისი პირად ცხოვრებაში მომხდარ მნიშვნელოვან ცვლილებებს ასახავს.
ბონის პერიოდი
ბეთჰოვენის ადრეული წლები ბონში, შეიძლება ითქვას, კიდევ ერთ, წინასწარ პერიოდს წარმოადგენს. დღეისათვის ცნობილია 1792 წლით და უფრო ადრე დათარიღებული 40-მდე ნაწარმოები, მეტწილად, გვიანდელი წყაროებიდან. მათ შორის ყველაზე ცნობილი ამჟამად სამი საფორტეპიანო კვარტეტი და სამი საფორტეპიანო სონატაა. კვარტეტები მოცარტის სონატების მოდელზეა შექმნილი ვიოლინოსა და ფორტეპიანოსთვის. 1790-1802 წლებში შექმნილი ნაწარმოებებიდან საუკეთესოდ შეიძლება ჩაითვალოს კანტატა, რამდენიმე საკონცერტო არია, რამდენიმე ვარიაცია ფორტეპიანოსთვის და რამდენიმე ვარიაცია სოლო ვიოლინოსთვის. მისი ინსტრუმენტული მუსიკა ამ პერიოდში კონსერვატიული და ნაკლებად შთამბეჭდავია. 1784 წელს გაზეთმა Musikalischer Almanack მისი ნამუშევრების უმეტესობა დამწყების დონეს შეადარა.
ზოგადად, ბეთჰოვენის ყველაზე ადრეული ნაწარმოებები აჩვენებს, თუ როგორ უჭირდა მას, დაუფლებოდა კლასიკურ სტილს და ხაზს უსვამს ვენაში გადასვლის მნიშვნელობას მისი მუსიკალური სტილის განვითარებასა და კლასიკური ფორმის და ენის სრულყოფილად დაუფლებაში.
ადრეული პერიოდი
ე.წ. „პირველი პერიოდი“ ბეთჰოვენის ვენაში ჩასვლით, 1792 წელს იწყება. პირველ წლებში, როგორც ირკვევა, ის უფრო ნაკლებს წერდა, ვიდრე ბონში და მისი საფორტეპიანო ტრიოები, op.1, 1795 წლამდე არ გამოცემულა. ამ დროიდან მოყოლებული, ის სრულყოფილად დაეუფლა „ვენურ სტილს“, რომელიც დღეს ჰაიდნის და მოცარტის მუსიკითაა ცნობილი და ამ სტილში თავისებურებებიც შეიტანა. 1795-1800 წლებში დაწერილი ნაწარმოებები ზომით უფრო დიდია, ვიდრე ეს ჟანრის ნორმით იყო მიღებული (მაგალითად, სონატები ოთხნაწილიან ფორმაში სამნაწილიანის ნაცვლად), მენუეტის და ტრიოს ნაცვლად, როგორც წესი, იყენებს სკერცოს და მისი მუსიკა ხშირად შეიცავს ექსტრემალური დინამიკის, ტემპის და ქრომატიული ჰარმონიის დრამატულ, ზოგჯერ ჭარბად გამოყენებასაც კი. ამის გამო ფიქრობდა ჰაიდნი, რომ op. 1-ის მესამე ტრიო მსმენელისთვის ზედმეტად რთული იქნებოდა.
ის სწავლობდა ახალ მიმართულებებს და მისი ნაწარმოებები თანდათან უფრო მასშტაბური და ამბიციური ხდებოდა. ამ პერიოდის მნიშვნელოვანი ნამუშევრებიდან აღსანიშნავია 1-ლი და მე-2 სიმფონიები, პირველი ექვსი სიმებიანი კვარტეტი (op. 18), პირველი ორი საფორტეპიანო კონცერტი და ათზე მეტი, მათ შორის, ცნობილი მერვე, „პათეტიკური“ (op. 13) საფორტეპიანო სონატა.
შუა პერიოდი
მისი შუა („გმირული“) პერიოდი დაიწყო მას შემდეგ, რაც ბეთჰოვენმა სმენის დაქვეითების საფრთხე გააცნობიერა. იგი მოიცავს დიდი ზომის ნაწარმოებებს, რომლებშიც გმირობა და ბრძოლაა გამოხატული. მათ შორის აღსანიშნავია სიმფონიები №3 - №8, ბოლო ორი საფორტეპიანო კონცერტი, სამმაგი კონცერტი და სავიოლინე კონცერტი, ხუთი სიმებიანი კვარტეტი (№7 - №11), რამდენიმე საფორტეპიანო სონატა, მათ შორის, №21 (Waldstein) და №23 (Appassionata), სონატა ვიოლინოსთვის №9 (Kreutzer) და მისი ერთადერთი ოპერა, ფიდელიო.
გვიანი პერიოდი
ბეთჰოვენის გვიანი პერიოდი დაახლოებით 1812-1815 წელს დაიწყო. ამ პერიოდის ნამუშევრები ხასიათდება ინტელექტუალური სიღრმით, ინოვაციებით ფორმაში და ინტენსიური, ღრმად პირადული ექსპრესიით. სიმებიანი კვარტეტი №14, op. 131, შვიდი ერთმანეთთან დაკავშირებული მოქმედებისგან შედგება, ხოლო მეცხრე სიმფონია ბოლო მოქმედებაში სოლისტებსა და გუნდს იყენებს. ამ პერიოდის სხვა კომპოზიციებიდან აღსანიშნავია საზეიმო მესა, ბოლო ხუთი სიმებიანი კვარტეტი (მათ შორის, მასიური დიდი ფუგა) და ბოლო ხუთი საფორტეპიანო სონატა.
სტილისტური თავისებურებები
ბეთჰოვენი ავითარებდა სულ უფრო დიდი ზომის ორკესტრების გამოყენების ტრენდს, სადაც ხმოვანი ცენტრი ქვემოთ - ალტების, ვიოლინოების დაბალი რეგისტრების და ჩელოებისკენ იყო გადატანილი, რაც მის მუსიკას უფრო მძიმე და მუქ შეფერილობას აძლევდა ჰაიდნთან და მოცარტთან შედარებით. გუსტავ მალერმა ბეთჰოვენის რამდენიმე ნაწარმოების, მათ შორის, მე-3 და მე-9 სიმფონიების გაორკესტრებაში ცვლილებები შეიტანა იმ მოსაზრებით, რომ უკეთ გადმოეცა ბეთჰოვენის განზრახვა იმ ორკესტრით, რომელიც ბევრად იყო გაზრდილი იმასთან შედარებით, რასაც ბეთჰოვენი იყენებდა. მაგალითად, ის აორმაგებდა ხის ჩასაბერებს იმ ფაქტის კომპენსირებისთვის, რომ თანამედოვე ორკესტრი ბეთჰოვენის ორკესტრებთან შედაებით ბევრად უფრო დიდ სიმებიან სექციას შეიცავდა. რასაკვირველია, მსგავსი მოდიფიკაციები დავის საგანია.
ყველაზე მეტად მისი ნაწარმოებები ყველა წინამორბედი კომპოზიტორის ქმნილებებიდან გამოირჩევა დიდი, გაფართოებული არქიტექტურული სტრუქტურებით, რომელიც მუსიკალური მასალის, თემების, მოტივების რთული განვითარებით იქმნება, რისი ძირითადი საშუალებაც მოდულაციაა - ტონალობების და ჰარმონიული რეგიონების ხშირი ცვლა. ტონალურ მოქნილობას ჰაიდნის ბოლო ნაწარმოებებიც ამჟღავნებს, მაგრამ ბეთჰოვენის ინოვაცია ახალი ტონალობის მოულოდნელად დამყარება იყო სხვადასხვა ტონალობების გვერდიგვერდ მოუმზადებლად მოთავსებით და მოულოდნელი ნოტების დამატებით. ეს გაფართოებული ჰარმონიული სამყარო ფართო მუსიკალურ და განცდით სივრცეს ქმნის, სადაც მუსიკა მოძრაობს და მასალის განვთარება ამ სივრცეში დრამატული განვითარების შეგრძნებას იწვევს.
ბეთჰოვენმა, ე.წ. მოტივური უჯრედის გამოგონებით მრავალნაწილიანი ნაწარმოებების ნაწილების გაერთიანება უკეთ შესაძლებელი გახადა. მოტივური უჯრედი წარმოადგენს მოტივს, რომელიც გამოიყენება ნაწარმოების მასშტაბით სხვა მოტივების და თემების ასაგებად ისე, რომ ეს აშკარად შესამჩნევი არაა. ამის ერთ-ერთი პირველი და საკმაოდ ცნობილი მაგალითია პათეტიკური სონატა, სადაც პირველი ნაწილის ყველა თემა პირველივე ტაქტში მოცემული მოტივური უჯრედისგანაა აგებული. იგივენაირად, მე-8 სიმფონიის მთლიანი მასშტაბით გამოყენებული თემები პირველი ტაქტებიდან მომდინარეობს. ამ საშუალებით შესაძლებელია ნაწარმოების ან ნაწარმოებთა ჯგუფის (რამდენადაც ბეთჰოვენი ზოგიერთ მოტივს არაერთ ნაწარმოებში იყენებდა) მთლიანობის მიღწევა ისე, რომ არ მოხდეს მასალის ზუსტი გამეორება და კანონური ფორმის გამოყენება.
მე-5 სიმფონიაში ბეთჰოვენმა გამოიყენა ოთხნოტიანი მოტივი (ჰაიდნის ერთ-ერთი გვიანდელი სიმფონიიდან აღებული) მთელი პირველი მოქმედების განმავლობაში სხვადასხვა პოზიციაში, რაც ციკლური ფორმის პირველი მაგალითი იყო და ნაწარმოებს შინაგანი კონფლიქტის შეგრძნება მიანიჭა.
წიგნში მუსიკის ბედიერება (The Joy of Music), ლეონარდ ბერნსტაინი, რომელმაც სატელევიზიო გადაცემაში ბერნსტაინი ბეთჰოვენის შესახებ აღიარა, რომ ბეთჰოვენი ყველაზე დიდ კომპოზიტორად მიაჩნდა, მისი გაორკესტრების მანერას აკრიტიკებს და ზოგჯერ „პირდაპირ ცუდს“ უწოდებს, სადაც „უმნიშვნელო“ საორკეტსრო პარტიები ხშირად ზედმეტად წინაა წამოწეული. ბერნსტაინი ამის მიზეზად ბეთჰოვენის ზრდად სიყრუეს ასახელებდა, რომელიც, სავარაუდოდ, ხელს უშლიდა იმის სწორად შეფასებაში, თუ რამდენად ხმამაღლა იჟღერებდა ზოგიერთი ინსტრუმენტი სხვასთან შედარებით გარკვეულ მომენტებში. მსგავსი კრიტიკა მან აგრეთვე გაიმეორა 1982 წელს გამოსულ PBS-ის სატელევიზიო სერიებში Bernstein/ Beethoven, რომელშიც შედიოდა ცხრავე სიმფონიის, რამდენიმე უვერტიურის, ერთ-ერთი სიმებიანი კვარტეტის და საზეიმო მესის შესრულება. ამავე დროს, ბერნსტაინმა დაამატა, რომ ბეთჰოვენის ყველაზე დიდებული თვისება ფორმის სრულყოფილი შეგრძნება იყო - მას არასოდეს ეშლებოდა, თუ რა უნდა ყოფილიყო შემდეგი ნოტი.
პიროვნული თვისებები
ბეთჰოვენის ცხოვრებას ართულებდა სმენის ზრდადი დაქვეითება და ქრონიკული მუცლის ტკივილი, რომელიც 20 წლის ასაკიდან აწუხებდა. როგორც ჰაილიგენშტატის ანდერძიდან ჩანს, თვითმკვლელობაზეც ფიქრობდა. იოლად ბრაზდებოდა ხოლმე. მიუხედავად ყველაფისა, ჰყავდა ერთგულ მეგობართა წრე, რომელთაც მისი ხასიათის სიძლიერე იზიდავდა. ცხოვრების უკანასკნელ წლებში სირთულეებთან გამკლავებაში სწორედ ისინი ეხმარებოდნენ.
სხვადასხვა წყაროები აჩვენებს, რომ ის არაფრად აგდებდა ხელისუფლებას და სოციალურ სტატუსს. იგი წყვეტდა ფორტეპიანოზე დაკვრას, თუ მსმენელები ერთმანეთში საუბარს იწყედნენ და მთელ ყურადღებას მას არ უთმობდნენ. საღამოებზე, უარს ამბობდა დაკვრაზე, თუ ამას მოულოდნელად, წინასწარ შეუთანხმებლად სთხოვდნენ. ბოლოს, არაერთი გაუგებრობის და კონფრონტაციის შემდეგ, არქიეპისკოპოსმა რუდოლფმა დაადგინა, რომ კარის ეტიკეტის წესები ბეთჰოვენს არ ეხებოდა.
მას იზიდავდა განმანათლებლობის ეპოქის იდეები. 1804 წელს, როცა ნაპოლეონის იმპერიული ამბიციები აშკარა გახდა, ბეთჰოვენმა მე-3 სიმფონიის ყდაზე სახელი „ბონაპარტი“ ისეთი ძალით წაშალა, რომ ქაღალდზე ნახვრეტი დატოვა. მოგვიანებით, მან სიმფონიის სახელი შეცვალა: „Sinfonia Eroica, composta per festeggiare il sovvenire d'un grand'uom” („გმირული სიმფონია, შექმნილი დიდებული ადამიანის სახსოვრად“) და იგი თავის მფარველს, პრინც ლობკოვიცს მიუძღვნა, რომლის სასახლეშიც ეს სიმფონია პირველად შესრულდა.
მემკვიდრეობა
ბეთჰოვენის ძეგლი ბონში 1845 წელს, მისი დაბადებიდან 75 წლის აღსანიშნავად გაიხსნა. ეს გერმანიაში მისი პირველი მონუმენტი იყო და მუსიკალური ფესტივალი, რომელიც მის გახსნას მოჰყვა, გახდა საფუძველი თავდაპირველი ბეთჰოვენის დარბაზის (Beethovenhalle) ძალზე სწრაფი აშენებისა ბონში, (მისი დაგეგმარება და აშენება ერთ თვეზე ნაკლებ დროში მოხდა, ფრანც ლისტის მონდომების შედეგად). ვენაში ბეთჰოვენის ქანდაკება 1880 წლამდე არ გახსნილა.
ბოსტონის სიმფონიური დარბაზის კედლების ფირფიტებზე მხოლოდ ბეთჰოვენის სახელია ამოტვიფრული. დანარჩენი ფირფიტები ცარიელი დატოვეს, რადგან მიაჩნდათ, რომ მხოლოდ ბეთჰოვენის პოპულარობა გაუძლებდა დროს.
ბონის ცენტრალურ ნაწილში, მისი დაბადების ადგილას არსებობს ბეთჰოვენის მუზეუმი. ქალაქი 1845 წლიდან მისი სახელობის მუსიკალურ ფესტივალსაც (Beethovenfest) მასპინძლობს, რომელიც თავდაპირველად არარეგულარული იყო, 2007 წლიდან კი ყოველწლიური სახე მიიღო.
აირა ბრილიანტის ბეთჰოვენის კვლევითი ცენტრი სან-ხოსეში, კალიფორნიაში, წარმოადგენს მუზეუმს, კვლევით ცენტრს და მასპინძლობს ლექციებსა და პერფორმანსებს, რომელიც ექსკლუზიურად ბეთჰოვენის ცხოვრებას და შემოქმედებას ეძღვნება.
მერკურის სიდიდით მესამე კრატერი ბეთჰოვენის სახელს ატარებს. აგრეთვე, მთავარ სარტყელში არსებობს ასტეროიდი 1815 Beethoven.
ტრადიცია საქართველოში
დიდი ტრადიცია აქვს ბეთჰოვენის ნაწარმოებათა შესრულებას საქართველოში. მისი საფორტეპიანო კონცერტები და სონატები პირველი ქართველი პიანისტის ა. მიზანდარის რეპერტუარში შედიოდა. ქართულ საშემსრულებლო ხელოვნების ისტორიაში შევიდა 1927 წლის 4 აპრილი თბილისში ბეთჰოვენის გარდაცვალების 100 წლისთავზე გამართული კონცერტი: „ახალგაზრდა ქართველ მუსიკოსთა საზოგადოების“ სიმფონიურმა ორკესტრმა ი. ფალიაშვილის დირიჟორობით საქართველოში პირველად შეასრულა ბეთჰოვენის მე-9 სიმფონია. ანასტასია ვირსალაძემ 30-იან წლებში შეასრულა მე-4 და მე-5 საფორტეპიანო კონცერტები. ფართოდ აღინიშნა საიუბილეო თარიღები 1950 (სიმფონიური კონცერტების ციკლი ო. დიმიტრიადის დირიჟორობით) და 1970, როდესაც პიანისტმა ნ. გაბუნიამ პირველად ქართულ საშემსრულებლო ხელოვნების ისტორიაში შეასრულა ბეთჰოვენის 32-ვე სონატა, ხოლო ე. ვირსალაძემ - კომპოზიტორის ხუთივე საფორტეპიანო კონცერტი.
სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი კომპოზიტორები კატეგორია:გერმანელი დირიჟორები კატეგორია:დაბადებული 1770 კატეგორია:გარდაცვლილი 26 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1827
მოსფილმი
მოსფილმი ( Мосфи́льм) — საბჭოთა და რუსული კინოსტუდია.
„მოსფილმი“ დაარსებულია 1924 წელს და ერთ-ერთი მსხვილი კინოსტუდიაა ევროპაში. 2020 წლის მონაცემებით მის ბაზაზე შეიქმნა 2500-ზე მეტი სრულმეტრაჟიანი კინოფილმი. მათ შორისაა ცნობილი ფილმები: „კაპიტან გრანტის შვილები“ (1936), „ვოლგა-ვოლგა“ (1938), „რუსლანი და ლიუდმილა“ (1938), „კუტუზოვი“ (1943), „ადმირალი ნახიმოვი“ (1946), „სიმწიფის ატესტატი“ (1954), „მიფრინავენ წეროები“ (1957), „ძოწის სამაჯური“ (1964), „ომი და მშვიდობა“ (1965-67), „ოპერაცია „Ы“ და შურიკას სხვა თავგადასავლები“ (1965), „კავკასიელი ტყვე-ქალი“ (1966), „ანა კარენინა“ (1967), „მაიორი ვიხრი“ (1967), „ბრილიანტის ხელი“ (1968), „ძმები კარამაზოვები“ (1968), „არ იდარდო!“ (1969), „თორმეტი სკამი“ (1971), „იტალიელების საოცარი თავგადასავალი რუსეთში“ (1973), „ბედის ირონია, ანუ გაამოთ“ (1975), „ბოშათა ბანაკი ცას მიემგზავრება“ (1975), „მიმინო“ (1977), „სამსახურებრივი რომანი“ (1977), „ავტოფარეხი“ (1979), „მოსკოვს ცრემლების არ სჯერა“ (1979), „თეირანი-43“ (1980), „საპასუხო სვლა“ (1981), „ეძიეთ ქალი“ (1982), „პასპორტი“ (1990) და სხვ.
კინოსტუდიაში მოღვაწეობდნენ ცნობილი რეჟისორები: ლეონიდ გაიდაი, სერგეი ბონდარჩუკი, ვლადიმერ გერასიმოვი, ალექსანდრე ალოვი, ვლადიმერ ნაუმოვი, ვლადიმერ ბასოვი, მიხეილ კალატოზიშვილი, მერი ანჯაფარიძე, გიორგი დანელია, გიორგი შენგელაია, ომარ გვასალია, თამაზ მელიავა, ელდარ რიაზანოვი, ემილ ლოტიანუ, ვლადიმერ მენშოვი, ალა სურიკოვა, კარენ შახნაზაროვი და სხვ.
2011 წელს კორპორაცია „Google“-მა დს კინოსტუდია „მოსფილმმა“ გამოაცხადეს ურთიერთ პარტნიორული შეთანხმებისა და ვიდეოპორტალ „YouTube“-ზე „მოსფილმის“ არხის გაშვების შესახებ.
პაულუს დიაკონუსი
პაულუს დიაკონუსი (დ. 720 — გ. 13 აპრილი, 799, მონტეკასინო) — იტალიელი ისტორიკოსი, იყო დიდგვაროვანი ლანგობარდების ოჯახიდან. ახალგაზრდობაში მსახურობდა მეფეების კარზე, შემდეგ იყო ბერი მონტეკასინოს მონასტერში. 782-786 წლებში იყო კარლოს დიდის კარზე. მისი მთავარი შრომაა „ლონგობარდების ისტორია“, რომელიც ლონგობარდების ისტორიის მთავარი წყაროა.
სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი ისტორიკოსები კატეგორია:დაბადებული 720 კატეგორია:გარდაცვლილი 799
ყველაფრის გახსენება (1990 წლის ფილმი)
„ყველაფრის გახსენება“ (Total Recall) — რეჟისორ პოლ ვერჰოვენის მიერ 1990 წელს გადაღებული ფანტასტიკური მოქმედებითი ფილმი არნოლდ შვარცენეგერის და შერონ სტოუნის მონაწილეობით. იგი არის ფილიპ დიკის რომანის „მეხსიერების სიღრმიდან“ ეკრანიზაცია. ფილმმა ოსკარი ვიზუალური სპეცეფექტებისთვის მიიღო. აშშ-ში ფილმის შემოსავლებმა 119 400 000 აშშ დოლარს გადააჭარბა, სხვა ქვეყნებში კი – 142 მილიონს.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:1990 წლის ფილმები კატეგორია:კიბერპანკური ფილმები კატეგორია:ანტიუტოპიური ფილმები კატეგორია:Carolco Pictures-ის ფილმები კატეგორია:StudioCanal-ის ფილმები კატეგორია:TriStar Pictures-ის ფილმები კატეგორია:პოლ ვერჰოვენის ფილმები კატეგორია:ფილმები ფილიპ დიკის ნაწარმოებების მიხედვით
ნაბაკევი (სამტრედიის მუნიციპალიტეტი)
ნაბაკევი — სოფელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: კვირიკე, ნინუაკუთხე, ჩხენიში, ხუნჯულაური). მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე, მდინარე ცხენისწყლის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 35 მეტრი, სამტრედიიდან 5 კილომეტრი. სოფელში დგას XV საუკუნის ჯვარცმის ეკლესია. სოფელი შედიოდა მიქელაძეების სათავადოში.
განათლება
1882 წელს ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების თაოსნობით გაიხსნა ორკლასიანი სასწავლებელი, რომელიც მოთავსებული იყო ერთსართულიანი ხის ექვსოთახიან შენობაში, ახლად გახსნილ სკოლაში მუშაობდა 5 მასწავლებელი. 1931 წლიდან მიენიჭა რევოლუციონერის, ვანო სტურუას სახელი. 1937 წლიდან დაწყებითი სკოლა გადაკეთდა 7 წლიან სკოლად. 1942 წლიდან 7 წლიანი სკოლა გადაკეთდა საშუალო სკოლად. 1948 წლიდან საშუალო სკოლა კვლავ გადაკეთდა 8 წლიან სკოლად, ხოლო 1952 წლიდან ისევ საშუალო სკოლად.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 423 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
არაბები
არაბები — არაბულენოვანი ხალხების (ალჟირელების, ეგვიპტელების, მაროკოელების და სხვა.) მეტაერთობა, დასავლეთ აზიისა და ჩრდილოეთ აფრიკის არაბული ქვეყნების ძირითადი მოსახლენი.
ბედუინი და მიწათმოქმედი არაბები
ახ.წ. პირველ საუკუნეებში მომთაბარე არაბები ახალი საძოვრების ძებნაში ბევრს მოძრაობდნენ, გადაადგილდებოდნენ. ბედუინები ზაფხულის თვეებს უდაბნოში არსებულ ოაზისებში, ჭებთან და წყაროებთან ატარებდნენ, წლის დანარჩენ დროს კი უდაბნოში ხეტიალობდნენ. მათ საცხოვრებელს თხის მატყლისგან მოქსოვილი კარავი წარმოადგენდა.
არაბთა ერთმა ნაწილმა ვაჭრობას მიჰყო ხელი. მეწამული ზღვის სანაპიროზე არაბებმა მნიშვნელოვანი სავაჭრო ქალაქები – მექა და იასრიბი დააფუძნეს. არაბმა ვაჭრებმა კავშირები დაამყარეს ახლო აღმოსავლეთის ბევრ ქალაქთან. ისინი გამდიდრდენნ და თანამემამულე ბედუინების დამორჩილებაც შეძლეს. ისინი ღარიბ ბედუინებს ფულს ასესხებდენენ და შემდეგ ვალის კაბალაში აქცევდნენ. მდიდარი ვაჭრების წინააღმდეგ მოქმედება დაიწყო მუჰამედმა. მან მიიმხრო ბედუინები და საფუძველი ჩაუყარა არაბული ტომების გაერთინებას. ამ გაეთიანებაში მთავარი როლი შეასრულა ერთი ალაჰის რწმენამ.
მუჰამედის გარდაცვალებისთანავე დაარსდა არაბთა სახელმწიფო, რომლის სათავეში იდგა ხალიფა („ხალიფა რასალიაჰ“ ნიშნავს მოციქულის მოადგილეს). ამის მიხედვით არაბთა სახელმწიფოს ეწოდა სახალიფო. უკვე პირველმა ხალიფებმა დაიწყეს დაპყრობითი ომები. მათ გაანადგურეს სასანიანთა ირანის სახელმწიფო, დაიპყრეს ბიზანტიის აღმოსავლური პროვინციები და VIII საუკუნის 40–იან წლებში შეიჭრნენ სამხრეთ კავკასიაში. ხალიფებმა სახელმწიფოში დაამკვიდრეს ირანული საგადასახადო სისტემა.
სქოლიო
კატეგორია:აზიის ხალხები კატეგორია:აფრიკის ხალხები
ზემო ვიენა
ზემო ვიენა — დეპარტამენტი საფრანგეთის ცენტრალურ ნაწილში, ლიმუზენში.
ისტორია
ზემო ვიენა არის იმ 83 დეპარტამენტიდან ერთ-ერთი, რომლებიც შეიქმნა საფრანგეთის რევოლუციის დროს 1790 წლის 4 მარტს.
გეოგრაფია
ზემო ვიენას ფართობია 	5520 კმ². 1999 წლის მონაცემებით დეპარტამენტის მოსახლეობა 353,893 ადამიანს შეადგენს და მას 62-ე ადგილი უკავია, დეპარტამენტში მცხოვრებთა საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 64 ადამიანს.
აქ ყველაზე გავრცელებული ენაა ფრანგული. ზემო ვიენას მმართველია მარი-ფრანსუა პეროლ-დიუმონი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის დეპარტამენტები
ჭეჭკეტასოკო
ჭეჭკეტასოკო (Lactarius volemus) — ხორცოვანი ქუდიანი სოკო. ქუდის დიამეტრია 15 სმ, მოწითალო-ყავისფერი, ნარინჯისფერი-ყავისფერი ან მოყვითალოა; ჯერ ამობურცულია, მომწიფებისას შუაში ჩაღრმავდება და ხშირად დახეთქილი ზედაპირი აქვს. ნაყოფსხეულის (განსაკუთრებით ფირფიტების) დაზიანებისას გამოიყოფა თეთრი, რძისმაგვარი სითხე, რომელიც ჰაერზე წენგოსფერი და წებოვანი ხდება, გაშრობისას მის ადგილას ჩნდება მურა ლაქა. იზრდება ფოთლოვან წიწვოვან ტყეებში ზაფხულში (აგვისტო) და შემოდგომით (ოქტომბერი). საჭმელად იხმარება ახალი — შემწვარი, ზოგჯერ უმიც. დასავლეთში იგი დელიკატესად მიიჩნევა.
მოიპოვება თბილ ზომიერ მხარეებში, ასევე ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს სუბტროპიკულ და ტროპიკულ მხარეებში. იზრდება განცალკევებით, ზოგჯერ პატარა ჯგუფებით. ჭეჭკეტასოკო ფართოდ არის გავრცელებული მთელი ევროპის ტერიტორიაზე. მცირე რაოდენობით არის შემორჩენილი ნიდერლანდების (და ფლანდრიის) ტერიტორიაზე.
ამერიკის კონტინენტზე გავრცელების ჩრდილოეთ საზღვარი აღწევს სამხრეთ კანადას დიდი დაბლობების აღმოსავლეთით,, სადაც სახეობა ვრცელდება აშშ-ის აღმოსავლეთ სანაპირომდე, მექსიკასა და გვატემალაში.
ჭეჭკეტასოკო აზიაშიც არის ცნობილი. აქ მისი გავრცელების არეალია ჩინეთი, იაპონია, ინდოეთი, კორეა, ნეპალი და ვიეტნამი. მისი კოლექციები შეგროვებულია ირანსა და თურქეთში.
სქოლიო
კატეგორია:საჭმელი სოკოები კატეგორია:ბაზიდიუმიანი სოკოები
იულიუს პაულუსი
იულიუს პაულუსი (Julius Paulus) — რომაელი იურისტი, ავტორია 300-ზე მეტი წიგნისა. მისი ნაშრომებიდან ყველაზე დიდია პრეტორის ედიქტის კომენტარები (80 წიგნად), ტრაქტატი სამოქალაქო სამართლის შესახებ (16 წიგნად). 426 წელს მის ნაშრომებს კანონის ძალა მიენიჭა. მისი ნაშრომებიდან ამონაწერებმა დიგესტების 1/6 შეადგინა.
ლიტერატურა
კატეგორია:რომაელი იურისტები
Lasioglossum mabangense
Lasioglossum mabangense — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1946 წელს.
სტრატიგრაფიული სკალა
სტრატიგრაფიული საკალა — სკალა, რომელიც გვიჩვენებს დედამიწის ქერქის ამგები ქანების სტრატიგრაფიულ ქვედანაყოფთა თანამიმდევრობას და ურთიერთდაქვემდებარებას; ასახავს დედამიწის ქერქის განვითარების ისტორიის ეტაპებს. სტრატიგრაფიული სკალის ერთეულებია (უმსხვილესიადან უმცირესამდე): ეონოტემა (აერთიანებს რამდენიმე ჯგუფს), ჯგუფი (ერატემა), სისტემა, ზესექცია, სექცია, ქვესექცია, სართული, ქრონოზონა.
Lasioglossum mabangense
სქოლიო
mabangense
სონატინა
სონატინა (sonatina (კნინ.) < sonata — სონატა) — მცირე ზომის სონატა. სონატისგან განსხვავებით სონატინას ახასიათებს მარტივი შინაარსი, მცირე მასშტაბები, შესრულების უბრალოება.
ესტერსუნდი
ესტერსუნდი შვედეთის ერთადერთი ქალაქია, რომელიც დაარსდა და პრივილეგირებულ იქნა XVIII საუკუნეში. მისი დაარსების მიზანი იყო სავაჭრო მონოპოლიის შექმნა მთლიან იემტლანდზე, რომლის მოსახლეობის მომგებიანი ვაჭრობაც შვედეთის მონარქს აღიზიანებდა. ეს განზრახვა მიზნად ისახავდა გადამყიდველი ვაჭრების მიერ ადგილობრივი ფერმერების განდევნას, მაგრამ ადგილობრივები ამ ეკონომიკურ ფილოსოფიას წინააღმდეგობით შეხვდნენ, რის გამოც ესტერსუნდი კიდევ კარგა ხანს პატარა ქალაქად დარჩა. ნამდვილ ქალაქად ის XIX საუკუნის ბოლოს იქცა, როდესაც იქ რკინიგზა შევიდა და დაიწყო ეკონომიკური ლიბერალიზაცია.
გალერეა
<Gallery> ფაილი:Draak Östersund 22jul2006.jpg| ფაილი:Östersund badhusparken.jpg| ფაილი:Östersund winter festival.jpg| ფაილი:Storgatan Östersund.jpg| ფაილი:Storgatan in Östersund.jpg| ფაილი:Frösön.JPG| ფაილი:Frösö kyrka 070512.JPG| ფაილი:Old Östersund.png| ფაილი:Östersunds järnvägsstation.jpg| ფაილი:Gamla teatern Östersund.jpg| </Gallery>
სქოლიო
კატეგორია:შვედეთის ქალაქები
ვისლოკა
ვისლოკა (Wisłoka) — მდინარე სამხრეთ-აღმოსავლეთ პოლონეთში. უერთდება მდინარე ვისლას. მისი საერთო სიგრძე 164 კმ-ია. პოლონეთის მდინარეებს შორის სიგრძით ოცდამეექვსე ადგილი უკავია. წყალშემკრები აუზის ფართობი კი 4,110 კმ²-ია. უმაღლესი სიმაღლე ზღვის დონიდან აღწევს 370 მ, ხოლო ყველაზე დაბალი წერტილი 250 მ. სიმაღლეზე ზღვის დონიდან.
მდინარეზე მდებარეობს ქალაქები: კრემპნა; ნოვი ჟმიგრუდი; ოშიეკ აშიელსკი; დებოვიეცი; იასლო; კოლაჩიცე; ბჟისკა; ბჟოსტეკი; პილზნო; დებიცა; ზირაკოვი; პჟეცლავი; მიელეცი; ბოროვა; გავლუშოვიცე.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:პოლონეთის მდინარეები
მონ-დიურანი
მონ-დიურანი (Mont Durand) — მთა პენინის ალპებში, შვეიცარიაში, ვალეს კანტონში. მდებარეობს ობერ-გაბელჰორნის დასავლეთით, ცინალისა და ცმუტის ხეობებს შორის. ჩრდილოეთ კალთაზე ეშვება მყინვარი, რომელიც ბოლოს ცინალის მყინვარს უერთდება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპები კატეგორია:შვეიცარიის მთები
ორმეფობა ქართლში
ორმეფობა ქართლში — ძველ ქართულ საისტორიო წყაროებში დამოწმებული ვითარება, როდესაც ქართლის (იბერიის) სამეფო თითქოს ორად იყო გაყოფილი, მტკვარგაღმა და მტკვარგამოღმა მხარეებად, რომელთაც საკუთარი მეფეები ჰყავდათ (ერთი იჯდა მცხეთაში, მეორე — არმაზში).
„მეფეთა ცხოვრების“ თანახმად, ქართლის (იბერიის) მეფე ადერკი თავის ორ ძეს – ბარტომს და ქართამს ორად გაუყო სამეფო: ბარტომს მისცა ქალაქი მცხეთა, მტკვრის პირას შიდა ქართლი, მუხნარის მხარეს ქალაქი და მთელი ქვეყანა მტკვრის ჩრდილოეთით, ჰერეთიდან ქართლის და ეგრისის ბოლომდე; ხოლო ქართამს მისცა არმაზის მხარის ქალაქი, მტკვრის სამხრეთით ქართლი, ხუნანიდან მტკვრის სათავემდე და კლარჯეთი.
ამგვარად, „მეფეთა ცხოვრების“ ქართლის მეფეთა სიაში ადერკის შემდეგ მოხსენიებულია 5 წყვილი, რომლებიც თითქოს ერთდროულად მართავდნენ ქვეყანას. ესენია ბარტომი და ქართამი, ფარსმანი და კაოსი, აზორკი და არმაზელი, ამაზასპი და დეროკი, ფარსმან ქველი და მირდატი.
„ქართლის ცხოვრების“ მიხედვით, ორმეფობა ქართლში ახ. წ. 57 დაიწყო; „მოქცევაჲ ქართლისაჲს“ ცნობით, მეფეთა პირველი წყვილი ძვ. წ. II საუკუნის 60-იან წლებში განაგებდა ქართლს (მათი მმართველობის დროს, ძვ. წ. 169, ამ ძეგლის მიხედვით, მცხეთაში ებრაული კოლონია გაჩენილა). ამ მოსაზრების სასარგებლოდ ლაპარაკობს ისიც, რომ მეფეთა პირველ წყვილში შემავალი ქართამი, „ქართლის ცხოვრების“ თანახმად, ქართლის სამეფოს ფუძემდებლის ფარნავაზის (ძვ. წ. IV — ძვ. წ. III სს. მიჯნა) თანამედროვე ეგრისის მმართველის ქუჯის შვილიშვილის შვილიშვილი იყო (მაშასადამე, ფარნავაზის შემდეგ უნდა ეცხოვრა).
ზოგიერთი სპეციალისტი ორმეფობას ქართლში სამეფოს ნამდვილად ორად გაყოფად და ამ პერიოდში მეზობლების მოძალებით სამეფოს დასუსტების დამადასტურებლად მიიჩნიეს. სხვა მკვლევართა მოსაზრებით, ორმეფობაში ნამდვილი მეფეების გვერდით „მეფის შემდგომ მეორე პირთა“ — მთავარსარდლების (სპასპეტები) დასახელებას გულისხმობენ. ჩამოთვლილი წყვილებიდან ნამდვილი მეფეები უნდა იყვნენ ქართამი, ფარსმანი, აზორკი, ამაზასპი და ფარსმანი, დანარჩენები კი — სპასპეტები.
სქოლიო
კატეგორია:იბერიის სამეფო
სერგეი პუსკეპალისი
სერგეი პუსკეპალისი (Сергей Витауто Пускепалис; დ. 15 აპრილი, 1966, კურსკი — გ. 20 სექტემბერი, 2022 იაროსლავლის ოლქი) — საბჭოთა და რუსი მსახიობი, თეატრისა და კინოს რეჟისორი, პოლიტიკური მოღვაწე. ვოლკოვის სახელობის იაროსლავის დრამატული თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი 2019 წლის აგვისტოდან გარდაცვალებამდე. რუსეთის ფედერაციის დამსახურებული არტისტი (1999). 2021 წლის თებერვლიდან სიცოცხლის ბოლომდე — პარტია „სამართლიანი რუსეთი — პატრიოტები — სიმართლისთვის“ ცენტრალური საბჭოს წევრი.
ბიოგრაფია
სერგეი პუსკეპალისი დაიბადა 1966 წლის 15 აპრილს კურსკში. მამა — ლიტველი, დედა — ბულგარელი, წარმოშობით მოლდოვის სსრ. ის არ ლაპარაკობდა ბულგარულად. ბავშვობაში კარგად იცოდა ლიტვური, რადგან მამას ხშირად მიჰყავდა შვილი ზაფხულში კაუნასში, სადაც დედამისი — დანუტა ცხოვრობდა.
1980 წელს ოჯახთან ერთად გადავიდა ქალაქ სარატოვში.
1985 წელს დაამთავრა სარატოვის თეატრალური სკოლა (იური კისელიოვის კურსი). შემდეგ სამწლიანი სამხედრო სამსახური გაიარა სევერომორსკში, სსრკ საზღვაო ძალებში.
რეზერვში გადაყვანის შემდეგ, 1988 წელს, დაბრუნდა სარატოვში. ათ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში მუშაობდა მსახიობად სარატოვის მოზარდ-მაყურებელთა თეატრში. დაქორწინებული იყო ელვირა დანილინაზე (დ. 29 სექტემბერი, 1965, წარმოშობით სარატოველი, სარატოვის თეატრალური სკოლის კურსდამთავრებული, სარატოვის სახელმწიფო აკადემიური დრამატული თეატრის მსახიობი).
2001 წელს მოსკოვში დაამთავრა რუსეთის თეატრალური ხელოვნების აკადემიის (ГИТИС) სარეჟისორო განყოფილება (პროფესორ პეტრე ფომენკოს კურსი).
РАТИ-ს დამთავრების შემდეგ მოსკოვში დადგა ალექსეი სლაპოვსკის პიესა „ოცდაშვიდი“. ეს სპექტაკლი მონაწილეობდა ერთ-ერთ ფესტივალში — „ბალტიის სახლი“. შემდეგ მან ომსკის „მეხუთე თეატრში“ დადგა სპექტაკლი „წითელი ვირთხიდან მწვანე ვარსკვლავამდე“ სლაპოვსკის პიესების მიხედვით. პუსკეპალისი და სლაპოვსკი მუდმივი თანაავტორები იყვნენ, პუსკეპალისს არაერთხელ დაუდგამს სპექტაკლები სლაპოვსკის პიესების მიხედვით.
მუშაობდა სამარას თეატრ „ორშაბათში“ რეჟისორად.
2003 წლის მაისიდან 2007 წლამდე იყო მაგნიტოგორსკის პუშკინის სახელობის დრამატული თეატრის მთავარი რეჟისორი.
2007 წლიდან — მოსკოვის ოლეგ ტაბაკოვის თეატრ-სტუდიის დამდგმელი რეჟისორია.
2009 წლის ივნისიდან 2010 წლის თებერვლამდე — ფიოდორ ვოლკოვის (იაროსლავლი) სახელობის რუსეთის სახელმწიფო აკადემიური დრამატული თეატრის მთავარი რეჟისორი. .
1991 წელს დაქორწინდა ელენა პეტროვაზე.
2003 წლიდან თამაშობს ფილმებში. პირველი როლი იყო ეპიზოდური — რეჟისორ ალექსეი უჩიტელის მხატვრულ ფილმში „გასეირნება“ (2003).
იგი შეხვდა კინორეჟისორს ალექსეი პოპოგრებსკის, როდესაც მივიდა ფილმის Koktebel (2003) გადასაღებად, რომელშიც თამაშობდა მისი ვაჟი გლებ პუსკეპალისი (დ 5 ივლისი, 1992, ჟელეზნოვოდსკი). მოგვიანებით პოპოგრებსკიმ სერგეი მიიწვია მთავარ როლებზე ფილმებში „უბრალო საგნები“ (2006) და „Как я провёл этим летом“ (2010).
მაგნიტოგორსკში ასწავლიდა კურსს მაგნიტოგორსკის მ. გლინკას სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორიის თეატრალურ ფაკულტეტზე.
2015 წელს ერევანში „ოქროს გარგრის“ კინოფესტივალზე შედგა ფილმის „კლინჩის“ პრემიერა, რომელიც სერგეი პუსკეპალისმა გადაიღო როგორც კინორეჟისორმა. ეს არის ალექსეი სლაპოვსკის პიესის კინოადაპტაცია, რომელიც პუსკეპალისმა ადრე დადგა უფაში.
2018 წლის 4 დეკემბერს დაინიშნა მოსკოვის გორკის სახელობის თეატრის (МХАТ) სამხატვრო ხელმძღვანელის მოადგილედ შემოქმედებითი დარგში.
2020 წლის თებერვალში პარტია „სიმართლისთვის“ დამფუძნებელ ყრილობაზე აირჩიეს მისი თავმჯდომარის მოადგილედ. 2021 წლის თებერვალში იგი გახდა პარტია „სამართლიანი რუსეთი — ჭეშმარიტებისთვის“ ცენტრალური საბჭოს წევრი ამ პარტიების გაერთიანების შემდეგ
სერგეი პუსკეპალისის ოჯახი ცხოვრობს სტავროპოლის ოლქის ქალაქ ჟელეზნოვოდსკში.
2022 წლის 20 სექტემბერს სერგეი პუსკეპალისი 57 წლის ასაკში გარდაიცვალა ავარიაში იაროსლავის რეგიონში. მიკროავტობუსი Ford Transit, რომელშიც მსახიობი M-8 გზატკეცილზე მოძრაობდა, შემხვედრ ზოლში გადავიდა და სატვირთო მანქანას შეეჯახა. მსახიობი და მისი პირადი მძღოლი ალექსანდრე სინიცინი, რომელიც მიკროავტობუსს მართავდა, ადგილზე გარდაიცვალა, სატვირთოს მძღოლი კი დაშავდა. ფურგონი თავად მსახიობმა იყიდა და მოსკოვში გადაჰქონდა დონბასში სამხედროებისთვის გადასაცემად.
გამოსამშვიდობებელი ცერემონია გაიმართა 2022 წლის 22 სექტემბერს იაროსლავის ვოლკოვის დრამატულ თეატრში.
დაკრძალეს 23 სექტემბერს ჟელეზნოვოდსკში, სამოქალაქო სასაფლაოზე, მშობლების გვერდით.
საჯარო პოზიცია
2015 წლიდან იგი ეწვია დონეცკის სახალხო რესპუბლიკას, მეგობრობდა მის ლიდერ ალექსანდრე ზახარჩენკოსთან. მწერალ ზახარ პრილეპინის თქმით, პუსკეპალისმა ფინანსური დახმარება გაუწია დონეცკის სახალხო რესპუბლიკას
დასავლური წარმოების ფილმებში მონაწილეობის არაერთგზის შემოთავაზების მიუხედავად, მან პრინციპულად უარი თქვა, მიუხედავად საფასურის სიდიდისა, თავისი პოზიციის მოტივირება დასავლეთის ქვეყნების კინოში რუსი ხალხის მიუღებელი, მისი აზრით, გამოსახვით.
2022 წელს მან მხარი დაუჭირა რუსეთის შეჭრას უკრაინაში.
სქოლიო
კატეგორია:ვერცხლის დათვი საუკეთესო მამაკაცი მსახიობისთვის კატეგორია:გარდაცვლილი 2022 კატეგორია:გარდაცვლილი 20 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1966 კატეგორია:დაბადებული 15 აპრილი კატეგორია:XXI საუკუნის მსახიობები კატეგორია:XX საუკუნის მსახიობები კატეგორია:რუსი მსახიობები
მოწამე მარინი
მოწამე მარინი — კილიკიელი წმინდანი ბერი. დაიბადა კილიკიაში (მცირე აზია), ქალაქ ანაზავრში. იმპერატორ დიოკლიტიანეს (284–305) ზეობის ჟამს მარინი ტარსოსში სასტიკად აწამეს ქრისტეს აღსარებისათვის, შემდეგ კი თავი მოჰკვეთეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:III საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
დეროკი
დეროკი, დერუკი — იბერიის მეფე ორმეფობის პერიოდში, ძვ. წ. II-I საუკუნეებში. ლეონტი მროველის მიხედვთ დეროკი არის ქართლში ორმეფობის (იხ. ორმეფობა) მეოთხე წყვილის წარმომადგენელი. მისი თანამეფე იყო ამაზასპი.
სქოლიო
კატეგორია:იბერიის მეფეები კატეგორია:ფარნავაზიანები
Daft Punk
Daft Punk — ორი მუსიკოსის, ტომა ბანგალტერსა (დ. 3 იანვარი, 1975) და გი-მანუელ დე ომემ-კრისტოს (დ. 8 თებერვალი, 1974) დუეტი. მიჩნეულია ელექტრონული მუსიკის ერთ-ერთ ყველაზე წარმატებულ ჯგუფად.
სქოლიო
კატეგორია:ფრანგული ელექტრონული ჯგუფები კატეგორია:ფრანგული ტექნო ჯგუფები კატეგორია:ჰაუზ ჯგუფები კატეგორია:1990-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები კატეგორია:Daft Punk კატეგორია:1993 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
უნგრული ვიკიპედია
უნგრული ვიკიპედია (Magyar Wikipédia) — ვიკიპედიის განყოფილება უნგრულ ენაზე. თავისუფალი ღია ინტერნეტ ენციკლოპედია. მუშაობა დაიწყო 2003 წლის 8 ივლისს. 2011 წლის სექტემბრისთვის უნგრულ ვიკიპედიაში არსებობდა 200 ათასი სტატია. 2007 წლის თებერვლისთვის მოიცავდა 50 ათას სტატიას, ხოლო 2008 წლისთვის 100 ათას სტატიას. უნგრულ ენასთან დაკავშირებული პირველი ვიკიპედია შეიქმნა 2001 წლის 5 სექტემბერს ლარი სენგერის მიერ უნგრული ვიკიპედიის ამჟამინდელ დომენზე: http://hu.wikipedia.com/. იმ დროისთვის ვიკიპედია ჯერ კიდევ UseModWiki-ზე მუშაობდა. მრავალი თვის განმავლობაში უნგრული ვიკიპედიის შიგთავსი მცირერიცხოვანი იყო, ამასთანავე იყო პრობლემები ვანდალიზმთან.
ამჟამად უნგრულ ვიკიპედიაში არსებობს დაახლოებით 217 ათასი სტატია. ჰყავს 36 ადმინისტრატორი, აქტიურ მომხმარებელთა რიცხვი უტოლდება დაახლოებით 1900 ადამიანს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვიკიპედიები ენების მიხედვით
კენკროვანი კულტურები
კენკროვანი კულტურები — ჯგუფი ველური და კულტურული მრავალწლოვანი მცენარეებისა (ბუჩქები, ნახევარბუჩქები, ბალახები), რომელთაც საჭმელად ვარგისი ნაყოფი ე. წ. კენკრა აქვთ. ევროპის ქვეყნებში კულტურაში უმეტესად გავრცელებულია მარწყვი, ხურტკმელი, მოცხარი, ჟოლო.
საქართველოში უმეტესად მოჰყავთ მარწყვი. კენკრა შეიცავს ადამიანის კვებისათვის მნიშვნელოვან ორგანულ მჟავებს, შაქარს, მინერალურ მარილებს, ვიტამინებსა და არომატულ ნივთიერებებს. იხმარება ნედლად, გაყინული, გამხმარი. ამზადებენ მურაბას, ჯემს, კომპოტს, სასმელს, მარმელადსა და სხვა. ზოგი კენკროვანი კულტურების ნაყოფს (მოცვი, ჟოლო, შავი ცირცელი) სამკურნალოდ იყენებენ.