cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
დასავლეთი
გეოგრაფიული ორიენტაცია
მსოფლიო გეოგრაფიულ რუკაზე, როგორც ცნობილია გადის ნულოვანი მერიდიანი; მისგან დასავლეთით გაწოლილია ევროპისა და აფრიკის გარკვეული დასავლური ნაწილები, ასევე ჩრდილოეთ ამერიკა, სამხრეთ ამერიკა და ცოტად თუ ბევრად ანტარქტიკა.
ტერმინ დასავლეთს იყენებენ გეოგრაფიულ რუკებზე ამა თუ იმ ქვეყნის ნაწილების ან უფრო მცირე მონაკვეთების — მდებარეობის მიხედვით. მაგ.: მსოფლიო რუკაზე ვრცელი კონტინენტი ჩრდილოეთი ამერიკა გაწოლილია დასავლეთ ნახევარსფეროში, ე.ი. რუკაზე ჩვენგან იგი მარცხნივ გამოისახება.
ტერმინი დასავლეთი აქტიურად გამოიყენება თვით კონტინენტის შიდა ნაწილში ადგილის დასადგენად; მაგ.: აზიის კონტინენტის უკიდურეს დასავლეთ ნაწილს გეოგრაფიულ ლიტერატურაში ეწოდება დასავლეთი აზია. იგი ვრცელდება აგრეთვე გეოგრაფიულ ობიექტებზეც, დასავლეთი კარპატები, დასავლეთ ციმბირის ვაკე, დასავლეთი კავკასიონი და ა.შ. ამავდროულად, ტერმინი დასავლეთის გამოყენება შეიძლება კონკრეტულად რომელიმე ქვეყანაში შიდა ტერიტორიის რომელიმე წერტილების აღსანიშნავად.
ამის კარგ მაგალითს გვაძლევს საქართველო. საქართველოში კარგად არის გამოხატული ჰორიზონტის ოთხივე წერტილი (დასავლეთი, აღმოსავლეთი, ჩრდილოეთი, სამხრეთი). საქართველოს დასავლეთი ტერიტორია გეოგრაფიულ ლიტერატურაში ცნობილია როგორც — დასავლეთ საქართველო, რომელსაც რუკაზე ჩვენგან მარცხენა მხარე უკავია.
დასავლეთ ტერიტორიას ამა თუ იმ მონაკვეთში ემატება ჰორიზონტის მნიშვნელოვანი წერტილები — ჩრდილოეთი და სამხრეთი. ჩრდილოეთ-დასავლეთი ასეთ შემთხვევაში იქნება ჰორიზონტის ნაწილი, უფრო ზუსტად კი მისი არაძირითადი წერტილი. იგივე ითქმის სამხრეთ-დასავლეთზეც. ძირითადია ამ თვალსაზრისით თვით დასავლეთი. მაგ., საქართველოს ჩრდილოეთ-დასავლეთ ნაწილი აფხაზეთია; ხოლო სამხრეთ-დასავლეთი აჭარა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ორიენტაცია კატეგორია:გეოგრაფიული ტერმინები
დავით გომართელი
დავით გომართელი (დ. 13 თებერვალი, 1961, თბილისი) — ქართველი მომღერალი.
ბიოგრაფია
პირველი მუსიკალური ნაბიჯები მომღერალმა სტუდენტობის ასაკში, უნივერსიტეტის ტრიოში, გადადგა. 1995 წლიდან გამოდის ესტრადაზე. მისი რეპერტუარი მრავალფეროვანია: ქართული, ინგლისური, იტალიური, რუსული და ესპანური. აგრეთვეასრულებს რუსულ რომანსებსაც. დავითი სატელევიზიო შოუებისა და პროგრამების პოპულარული მონაწილეა. არის მრავალი კონკურსის გამარჯვებული. მისი პოპულარული მეტსახელია - „რემიქსების მეფე“.
მომღერლის დისკოგრაფიაში 8 ალბომი და 20 ვიდეორგოლია. იგი „ღირსების ორდერის“ მფლობელია. მისი ბიოგრაფია შესულია ენციკლოპედია „თბილისში“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1961 კატეგორია:ქართველი მომღერლები კატეგორია:დაბადებული 13 თებერვალი კატეგორია:გომართელები
1766
თარიღი უცნობია
*
ჩურჩხელა
|250px|thumb|ჩურჩხელა ჩურჩხელა, ჯანჯუხა — ქართული ტკბილეული, ნიგვზის ან თხილის ნატეხები, ამოვლებული თათარაში (ყურძნის წვენისგან დამზადებული ტკბილი ფაფა). საქართველოში ფართოდაა გავრცელებული. განსაკუთრებით გამოიყენება საახალწლო და სხვა სადღესასწაულო დღეებში.
არსებობს ჩურჩხლის მომზადების რამდენიმე წესი. აღმოსავლეთ საქართველოში თათარას ხორბლის ფქვილს ურევენ კონსისტენციის მისაღებად და მასში თოკზე აცმულ ნიგოზს (ან ჩირს) ავლებენ. დასავლეთ საქართველოში სიმინდის ფქვილსა და თხილს იყენებენ, ხოლო თათარას ფელამუშს უწოდებენ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართული ტკბილეული
ფრანსუაზ საგანი
ფრანსუაზ საგანი (Françoise Sagan; ნამდვილი სახელი: ფრანსუაზ კუარეზი; დ. 21 ივნისი, 1935 - გ. 24 სექტემბერი, 2004) — ფრანგი რომანისტი, ნოველისტი და დრამატურგი.
ბიოგრაფია
ფრანსუაზ საგანი დაიბადა 1935 წლის 21 ივნისს, კაჟარკში, საფრანგეთში. ბავშვობაში კიკის ეძახდნენ. 18 წლის იყო საგანი, როცა პირველი რომანი გამოაქვეყნა: "სალამი, სევდავ". რომანს დიდი წარმატება ხვდა წილად, 840,000 ეგზემპლარი გაიყიდა, ითარგმნა მრავალ ენაზე და "კრიტიკოსების" ლიტერატურული პრემია დაიმსახურა. რომანი კარგი სტილით არის დაწერილი, მაგრამ მის წარმატებაში მწერალის წლოვანებამ უფრო დიდი როლი ითამაშა, ვიდე მხატვრულმა ღირსებამ. 1968 წელს საგანმა რომანი – „მფარველი ანგელოზი” დაწერა. მალე საგანმა კიდევ რამდენიმე რომანი გამოსცა: "ერთი თვის შემდეგ, ერთი წლის შემდეგ", "გიყვართ ბრამსი?", "საოცარი ღრუბლები" და სხვა. ყველა რომანში მოცემულია ფრანგი ახალგაზრდობის ერთი წრის ცხოვრება - მოწყენილი, უპერსპექტივო და უიმედო.
1960 წელს საგანმა პიესების წერა დაიწყო, რომელთაგანაც გამოირჩევა "სასახლე შვედეთში". "გულწასული ცხენი" და სხვა.
ქორწინებაში ორჯერ იმყოფებოდა. ჰყავდა ვაჟი - დენი. 22 წლისა „ასტონ მარტინით” ავარიაში მოყვა და რამდენიმე დღე კომაში იმყოფებოდა და ექიმებმა დიდი ძალისხმევის შემდეგ სიკვდილისგან იხსნენს.
ფრანსუაზ საგანი 2004 წლის 24 სექტემბერს ონფლერის საავადმყოფოში ფილტვების ემბოლიით გარდაიცვალა.
საგანის რომანები ქართულადაც ითარგმნა.
საფონდო ბირჟა
საფონდო ბირჟა – ორგანიზებული ბაზარი, რომელიც მისი წევრი ფინანსური ინსტიტუტების მეშვეობით უზრუნველყოფს სავაჭრო სისტემაში დაშვებულ (ლისტინგი) ფასიან ქაღალდებზე ვაჭრობისა და დადებული გარიგებების შესრულების ორგანიზებას დადგენილი წესებისა და პროცედურების შესაბამისად, ავრცელებს დადებულ გარიგებათა შესახებ და ფასებთან დაკავშირებულ სხვა ინფორმაციას.
საფონდო ბირჟა, როგორც საჯარო ვაჭრობის ინსტიტუტი, ხელს უწყობს ინვესტიციების მოზიდვას ფასიანი ქაღალდების საჯარო განთავსებისა და მათი მიმოქცევის ორგანიზების გზით.
ფასიანი ქაღალდი
ფასიანი ქაღალდი არის მიმოქცევადი ფინანსური ინსტრუმენტები და უფლებები, რომლებიც არსებობს წილობრივი თუ სასესხო ფასიანი ქაღალდების (ან მათი კომბინირებული ვარიანტის) სახით ან რომლებიც შეიძლება გარდაიქმნას ასეთებად ან რომლებიც არიან ასეთების შეძენის უფლების მატარებლები, აგრეთვე საინვესტიციო ხელშეკრულებები და ზემოაღნიშნულთან დაკავშირებული სხვა ინსტრუმენტები და უფლებები.
საბაზრო კაპიტალიზაცია
ა) კომპანიის საბაზრო კაპიტალიზაცია: კომპანიის ფასიანი ქაღალდების მთლიანი რაოდენობის ნამრავლი მათ მიმდინარე საბაზრო ფასზე. ბ) საფონდო ბირჟის საბაზრო კაპიტალიზაცია: საფონდო ბირჟაზე კოტირებული ყველა ფასიანი ქაღალდის საბაზრო ღირებულებათა ჯამი.
საქართველოს საფონდო ბირჟა
სს "საქართველოს საფონდო ბირჟა" (სსბ) არის საქართველოში მოქმედი ერთადერთი ლიცენზირებული საფონდო ბირჟა. სსბ დაფუძნდა 1999 წლის 12 იანვარს წამყვანი საბროკერო კომპანიების, კომერციული ბანკების, სადაზღვევო კომპანიებისა და საინვესტიციო ფონდების ინიციატივით. სსბ-ის წესები, პროცედურები და სისტემები შემუშავდა აშშ-ის საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს (USAID) დახმარებით. 2000 წლის 14 იანვარს ფასიანი ქაღალდების ბაზრის სახელმწიფო მარეგულირებელმა ორგანომ განახორციელა სსბ-ის ლიცენზირება და იმავდროულად მიანიჭა მას საქართველოში პირველი თვითრეგულირებადი ორგანიზაციის სტატუსი. 2000 წლის 23 მარტიდან სსბ-ზე მიმდინარეობს რეგულარული საბირჟო ვაჭრობები. 2000 წლის 15 სექტემბერიდან არის ევრაზიის საფონდო ბირჟების ფედერაციის (FEAS) ნამდვილი წევრი. 2010 წლიდან სსბ-ზე სავაჭროდ დაშვებული 10 კომპანიის ჯამური საბაზრო კაპიტალიზაციის საფუძველზე იანგარიშება საქართველოს საფონდო ბირჟის GSX ინდექსი.
2013 წლის ბოლოს მდგომარეობით სსბ-ის საბაზრო კაპიტალიზაცია შეადგენს 1.9 მილიარდ ლარს (1.2 მილიარდ აშშ დოლარს). სსბ-ზე სავაჭროდ დაშვებულია 129 კომპანიის ფასიანი ქაღალდი, მათ შორის A და B ლისტინგის კატეგორიაში, შესაბამისად, „საქართველოს ბანკის“და „ლიბერთი ბანკის“ აქციები.
სსბ-ზე ფასიან ქაღალდებზე დადებული გარიგებების კლირინგსა და ანგარიშსწორებას ახორციელებს სს "საქართველოს ფასიანი ქაღალდების ცენტრალური დეპოზიტარი".
სს “საქართველოს ფასიანი ქაღალდების ცენტრალური დეპოზიტარი” დაფუძნდა სს „საქართველოს საფონდო ბირჟის“ მიერ 1999 წლის 1 ნოემბერს. მისი ძირითადი ფუნქციებია: ა) გახსნას, ამოქმედოს და დახუროს ფასიანი ქაღალდების ანგარიშები; ბ)  მიიღოს ფასიანი ქაღალდები და უზრუნველყოს მათი შენახვა; გ)  განახორციელოს საბირჟო გარიგებების კლირინგი და ანგარიშსწორება; დ) უზრუნველყოს მის ნომინალურ მფლობელობაში არსებული ფასიანი ქაღალდების აღრიცხვის მთლიანობა და უსაფრთხოება; ე) განახორციელოს ფასიანი ქაღალდებზე დადებული გარიგებების ანგარიშსწორება და ფასიანი ქაღალდებთან დაკავშირებული სხვა ოპერაციები;
სს “საქართველოს ფასიანი ქაღალდების ცენტრალურ დეპოზიტარზე” მარეგულირებელი ორგანოს მიერ ლიცენზია გაიცა 2000 წლის 1 მარტს და, იმავდროულად მიანიჭა მას თვითრეგულირებადი ორგანიზაციის სტატუსი. მისი წესები, პროცედურები და სისტემები შემუშავდა აშშ-ის საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს (USAID) დახმარებით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფონდო ბირჟები კატეგორია:ეკონომიკა
Turris orthopleura
Turris orthopleura — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
Lasioglossum hypsiston
Lasioglossum hypsiston — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1980 წელს.
სქოლიო
hypsiston
ჟიტაუნა
ჟიტაუნა (Jitaúna) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 115 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 332.805 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 42.41 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
ნიკოლსკოე (ტოსნოს რაიონი)
ნიკოლსკოე (Никольское) — ქალაქი რუსეთში, ლენინგრადის ოლქში. ნოკოლსკოეს საქალაქო დასახლების ადმინისტრაციული ცენტრი. 2010 წლის აღწერით მოსახლეობა 19 280 ადამიანს შეადგენდა, ამ მონაცემებით ქალაქი მეორე ადგილზე იყო ტოსნოს რაიონში. მდებარეობს რაიონის ჩრდილოეთ ნაწილში, მდინარე ტოსნას ნაპირას. სანქტ-პეტერბურგის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 5 კმ-ში, ტოსნოს ჩრდილოეთით 19 კმ-ში. ქალაქი წარმოადგენს რუსეთის ერთ-ერთ სამრეწველო ცენტრს.
შორ ბულაღი
შორ ბულაღი (Şor bulaq) — ქალაქ შუშაში ერთ-ერთი ცნობილი წყარო და ისტორიული ადგილი. წყარო აშენდა 1854 წელს. შორ ბულაღი აზერბაიჯანულიდან თარგმანში ნიშნავს „მარილიან წყაროს“. წყარო 1854 წელს ააგო შუშის მდიდარმა რასიბალა ზაქარიამ. შუშაში მდებარე ამ წყაროს წყალი ოდნავ მარილიანია, ამიტომ ხალხმა მას ასე უწოდა. სომხური საოკუპაციო ძალების ქალაქის დაკავებამდე წყარო ჩვეულებრივად ფუნქციონირებდა. სომხური შენაერთების დატოვების შემდეგ გაირკვა, რომ წყარო აღარ ფუნქციონირებს.
ნიკოლსკოე (ტოსნოს რაიონი)
ქალაქის სახელწოდება წარმოდგება წმინდა ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელიდან.
შორ ბულაღი
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ძეგლები
ნიკოლსკოე (ტოსნოს რაიონი)
პირველად ნოკოლსკოეს ადგილას სოფელი დაარსდა 1710 წელს, როდესაც პეტრე დიდის ბრძანებით სანქტ-პეტერბურგის მახლობლად მდებარე დასახლებებში 4720 კალატოზი გადმოასახლეს რუსეთის ცენტრალური რაიონებიდან, ძირითადად მოსკოვის გუბერნიიდან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლენინგრადის ოლქის ქალაქები
რიტა სარქისიანი
რიტა ალექსანდრი სარქისიანი (Ռիտա Ալեքսանդրի Սարգսյան), ქალიშვილობის გვარია დადაიანი (Դադայան; დ. 6 მარტი, 1962, ხანქენდი, ყარაბაღი, საბჭოთა კავშირი ― გ. 20 ნოემბერი, 2020, ერევანი, სომხეთი) — სომხეთის პირველი ლედი 2008-2018 წლებში, როგორც პრეზიდენტ სერჟ სარქისიანის მეუღლე. სომხეთის პრემიერ-მინისტრის მეუღლე 2007-2008 და 2018 წლებში.
ადრეული ცხოვრება
რიტამ ხანქენდშივე დაამთავრა ადგილობრივი საშუალო სკოლა, რის შემდეგაც სწავლა იქვე გააგრძელა ალექსანდრე გრიბოედოვის სახელობის მუსიკალურ სასწავლებელში. განათლების დასრულების შემდეგ იგი ხანქენდში მუშაობდა საბავშვო ბაღში, მუსიკის მასწავლებლად. რამდენიმე წელში მან სამსახური მიატოვა და სომხეთის დედაქალაქ ერევანში გადასახლდა, სადაც მუშაობა აღარც გაუგრძელებია.
ქორწინება და შვილები
ერევანში ცხოვრებისას რიტამ დამწყები პოლიტიკოსი, სერჟ სარქისიანი გაიცნო. 1983 წელს რიტა და სერჟი დაქორწინდნენ. ქორწინების შემდეგ მან ქმრის გვარი მიიღო და რიტა სარქისიანი გახდა. მათ სულ ორი ქალიშვილი შეეძინათ: ანუში და სატენიკი, მათგან კი ოთხი შვილიშვილი გაუჩნდათ: მარიამი, რიტა, არა და სერჟი.
პირველი ლედი
მარცხნივ|მინი|277x277პქ|რიტა და სერჟ სარქისიანები რუსეთის პრეზიდენტ [[დიმიტრი მედვედევი|დიმიტრი მედვედევსა და მის ცოლთან, პირველ ლედი სვეტლანა მედვედევასთან ერთად, 2010 წლის 19 აგვისტო, სომხეთი.]] ჯერ კიდევ 2007 წლის აპრილში რიტას ქმარი, სერჟ სარქისიანი სომხეთის პრემიერ-მინისტრი გახდა, რითაც დაიწყო რიტას პოლიტიკური ცხოვრება. იგი პრემიერ-მინისტრის მეუღლის თანამდებობაზე სულ ერთ წელს დარჩა, 2008 წლის 9 აპრილს კი სერჟი პრეზიდენტად აირჩიეს და რიტა სომხეთის რიგით მესამე პირველი ლედი გახდა.
პირველი ლედის ამპლუაში იგი ერთობ აქტიური იყო. რიტა სარქისიანმა მალევე დააარსა საქველმოქმედო ფონდი Donate life, რომელიც ეხმარებოდა ლეიკემიითა და სხვა მძიმე დაავადებებით დაავადებულ ბავშვებს, ასევე აუტიზმისა და არაგილის ეროვნულ ფონდებს. 2010 წლიდან რიტა ამ ფონდის სამეურვეო საბჭოს თავმჯდომარეც ხდება
პირველი ლედობისას იგი ასევე ხელმძღვანელობდა სომხეთში არაერთი საერთაშორისო კონკურსის ჩატარებას. ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი კონკურსი იყო არამ ხაჩატურიანის კლასიკური მუსიკის საერთაშორისო კონკურსი. აგრეთვე აღსანიშნავია ერევნის საერთაშორისო მუსიკალური ფესტივალი, რომელსაც სომხეთის ეროვნული ფილარმონიული ორკესტრი მასპინძლობდა.
უკვე 2018 წლის 9 აპრილს სერჟის პრეზიდენტობის ვადა ამოიწურა და რიტამაც დაკარგა პირველი ლედის პოზიცია, თუმცა იმავე წლის 17 აპრილს სერჟი ისევ პრემიერ-მინისტრი ხდება, თუმცა არა დიდი ხნით. მან ეს პოსტი 2018 წლის 23 აპრილს დაკარგა.
გარდაცვალება
რიტა სარქისიანი COVID-19-ით გარდაიცვალა 2020 წლის 20 ნოემბერს ერევანში, 58 წლის ასაკში. მის გარდაცვალებასთან დაკავშირებით სამძიმარი გამოხატა მოქმედმა პრემიერ-მინისტრმა ნიკოლ ფაშინიანმა და რიტაზე ასეთი რამ განაცხადა: „მან ჩაატარა ღირებული სოციალური და საზოგადოებრივი საქმიანობა, რომელიც მიზნად ისახავდა ქვეყანაში კულტურული ცხოვრების ხელშეწყობას...“. ხოლო თავად პრეზიდენტი არმენ სარქისიანი პირადად ეწვია სერჟს მწუხარების გამოსახატად.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 6 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1962 კატეგორია:გარდაცვლილი 20 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2020 კატეგორია:სომხეთის პირველი ქალბატონები კატეგორია:COVID-19-ის პანდემიით გარდაცვლილები
ხუცუბანი
ხუცუბანი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქობულეთის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: ხუცუბანი, ნაკაიძეები, ქვედა სამება). მდებარეობს ქობულეთის დაბლობზე, მდინარე კინტრიშის მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 50 მ., ქობულეთიდან 6 კმ. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 3483 კაცი. სოფელში აბანოს ღელეზე გამოვლენილია გოგირდწყალბადიანი, ქლორიდულ-ჰიდროკარბონატული და ნატრიუმიან-კალციუმიანი მინერალური წყალი, დებეტი 2000 ლ/დ.
სქოლიო
კატეგორია:ქობულეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზეგანი (ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტი)
ზეგანი — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სამურზაყანოს დაბლობზე. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
სქოლიო
კატეგორია:გუფის თემის სოფლები
ბოსელთა
ბოსელთა — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში (გდუს თემი), ალევის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ალეურის (ქსნის მარცხენა შენაკადი) სათავესთან. ზღვის დონიდან 1160 მ, ახალგორიდან 22 კმ.
ლიტერატურა
კატეგორია:გდუს თემის სოფლები
თეთრაწყარო
თეთრაწყარო — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში (კიცხის თემი). მდებარეობს მდინარე ჩხერიმელის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 440 მეტრი. ხარაგაულიდან 4 კილომეტრი. წყაროებში პირველად მოხსენიებულია XVI საუკუნეში. სოფელში დგას XIX საუკუნის ეკლესია. მოქმედებს ბიბლიოთეკა.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 333 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Turris pagasa
Turris pagasa — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ტროის ომი
ტროის ომი — ლეგენდის თანახმად, წარმოებდა მცირე აზიაში ქალაქ ტროის წინააღმდეგ აქეველთა მიერ, ტროელი პარისის მიერ სპარტის მეფის მენელაოსის ცოლის – უმშვენიერესი ელენეს მოტაცების გამო. ელენეს შეურაცხყოფილმა მეუღლემ, მენელაოსმა დახმარებისათვის მიმართა თავის ძმას, მიკენის მბრძანებელ აგამემნონს და სხვა ბერძენ მეფეებს. მათ შორის იყვნენ ბრძენი ნესტორი, ცბიერი ოდისევსი და უბადლო მეომარი აქილევსი. აქაველთა გაერთიანებულ ლაშქარს აგამემნონი სარდლობდა. ეს ომი ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი მოვლენა იყო ბერძნულ მითოლოგიაში და აღწერილია ეპიკურ პოემათა ციკლში, რომელთა შორის ჩვენამდე მხოლოდ ორმა — ჰომეროსის ილიადა და ოდისეა — მოაღწია. ილიადაში აღწერილია ომის გვიანდელი პერიოდი, ხოლო ოდისეა აღწერს ერთ-ერთი ბერძენი ლიდერის ოდისევსის შინ დაბრუნების თავგადასავალს. ამ ისტორიის დანარჩენი ნაწილი, სხვადასხვა ვერსიაში, აღწერეს გვიანდელმა ბერძენმა პოეტებმა და რომაელმა პოეტმა ვირგილიუსმა მის ენეიდაში.
ძველ ბერძნებს სწამდათ, რომ ჰომეროსის მიერ აღწერილი მოვლენები სინამდვილეს შეესაბამებოდა. მათი მოსაზრებით, ეს ომი ძვ.წ. მე-13 ან მე-12 საუკუნეში უნდა მომხდარიყო და რომ ტროა მდებარეობდა დარდანელის სრუტის მიდამოებში, რაც ამჟამად თურქეთის ჩრდილო-დასავლეთი ტერიტორიაა. ამჟამად ეს ომიც და თავად ქალაქიც მითოლოგიურად მიიჩნევა. თუმცა, 1870 წელს გერმანელმა არქეოლოგმა ჰაინრიხ შლიმანმა ამ მიდამოებში გათხრები აწარმოა და მითოლოგიური ქალაქის გარკვეულ მინიშნებებს მიაკვლია. მიუხედავად ამისა, არ არსებობს რაიმე დოკუმენტური ნივთმტკიცება, რაც ჰომეროსის ტროის ან იქ მომხდარი ომის არსებობას დაასაბუთებდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
სხოკლანდი
სხოკლანდი (ნიდ. Schokland) — ყოფილი კუნძული ნიდერლანდების ზიოიდერზეს უბეში. კუნძულის სტატუსი მან მაშინ დაკარგა, როდესაც 1942 წელს ნორდოსტპოლდერის მუნიციპალიტეტი ზღვას გამოსტაცეს.
შუა საუკუნეებში ზღვის დონის აწევის შედეგად წარმოქმნილი სხოკლანდი მიმზიდველ სამოსახლო არეალად გადაიქცა, მაგრამ XIX საუკუნეში მეტად გაიზარდა დატბორვის საფრთხეები. ამ დროისთვის მოსახლეობამ კუნძულის ყველაზე მაღლა მდებარე ნაწილებისკენ დაიწყო გადასახლება. 1825 წლის ძლიერმა დატბორვამ მასიური ნგრევა გამოიწვია, 1859 წელს კი მთავრობამ კუნძულზე დასახლებები გააუქმა.
დღეს სხოკლანდი მნიშვნელოვანი არქეოლოგიური ძეგლია, სადაც შექმნილია სხოკლანდის მუზეუმი. 1995 წელს, ყოფილი კუნძული იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
TaleSpin
TaleSpin — Walt Disney Television Animation-ის მიერ ტელეარხ Disney Channel-ზე 1990-1991 წლებში გამოშვებული ანიმაციური სერიალი.
კონცეფცია
სერიალის რამდენიმე ეპიზოდის წინასწარი ჩვენება 1990 წლის მაისში შედგა. თავდაპირველი იგი წარმოადგენდა პირველი სერიის ძარცვა და ელვა გაგრძელებას. თავის მხრივ, ძარცვა და ელვა გაყოფილი იქნა 4 ნახევარსაათიან ეპიზოდად, შოუში დისნეი შუადღით საჩვენებლად. სერიალის უკანასკნელი, 65-ე ეპიზოდი აშშ-ს ტელეეთერში 1991 წელს გავიდა.
სიუჟეტის მონაწილე გმირები არიან ცხოველები, ზოგიერთი მათგანი კი ანიმაციური ფილმის ჯუნგლების წიგნი პერსონაჟია - ესენია პილოტი ბალუ, ბარის მეპატრონე ლუი და ბიზნესმენი შერ-ხანი.
სერიალის მოქმედება ვითარდება გამოგონილ საპორტო ქალაქ კეიპ სიუზეტში, რომელიც მოცულია გიგანტური მთებით. გარე სამყაროსთან მას აკავშირებს მომცრო გასასვლელი, რომელსაც საჰაერო მეკობრეების პატრულირებასთან ერთად იცავს საჰაერო არტილერია. სერიალის პერსონაჟები ანტროპომორფულ ცხოველებს წარმოადგენენ. მოვლენათა მოქმედების დრო არ არის მითითებული, თუმცა სავარაუდოდ ყველაფერი 1930-1940-იან წლებში ვითარდება: ერთ-ერთ სერიაში ნახსენებია ’დიდი ომი, დასრულებული 20 წლის წინ’. ვერტმფრენები და რეაქტიული ძრავები ჯერჯერობით ექსპერიმენტულია და არ არის ფართოდ გავრცელებული, ხოლო არქიტექტურის დიდი ნაწილი უფრო ახლოს არის 1930-იანი წლების არ-დეკოსთან. რადიო ამ ეპოქაში ჯერ კიდევ ინფორმაციის ძირითადი წყაროა. ჰიდროთვითმფრინავი Conwing L-16, რომელსაც ბალუ მართავს, ჰგავს სატრანსპორტო Fairchild C-119-სა და Grumman HU-16-ს.
სერიალში ძირითადად ბალუს თავგადასავლებზეა მოთხრობილი. იგი მფრინავია, რომელიც ნაკლებად ათვისებულ ტერიტორიაზე ტვირთებს ზიდავს. მისი თვითმფრინავი რებეკა კანინგემის, კომპანიის ’გადაიხადე და იფრინე’ (Higher for Hire) მმართველის მფლობელობაშია. ობოლი და წარსულში საჰაერო მეკობრე, დათუნია კიტი მეკობრეებისგან გაქცევის შემდეგ ბალუს მეგობრად იქცა. სერიალში მოთხრობილია ამ პერსონაჟების წარმატებებისა და პრობლემების შესახებ. ისტორიების დიდი ნაწილი დაკავშირებულია მეკობრეებთან, რომლებსაც დონ კარნაჟი მართავს, ან მილიტარისტულ სახელმწიფო თემბრიის მოსახლეობასთან.
ბალუსა და რებეკას ურთიერთობები ჰგავს 1930-იანი წლების კომედიური ფილმების სიუჟეტებს.
ყოველწლიური კომიქსი, რომელიც მულტსერიალის კონცეფციაზე იყო აგებული, გამოიცემოდა Disney Comics-ის მიერ 1991 წლიდან. თუმცა, ეს მხოლოდ 7 თვეს გაგრძელდა. შემდგომი ისტორიები მოხვდა ჟურნალში Disney Adventures (1990-1995) და კომიქსში Disney Afternoon, რომელსაც Marvel Comics გამოსცემდა.
2006 წლიდან სერიალი განმეორებით გადიოდა ტელეარხზე Toon Disney.
თემბრიელები
თემბრიელები არიან უცხო, მილიტარისტული სახელმწიფოს წარმომადგენელი ტახები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:The Disney Afternoon კატეგორია:1990 წელს დაწყებული ამერიკული ტელესერიალები კატეგორია:1990-იანი წლების ამერიკული ანიმაციური ტელესერიალები კატეგორია:1991 წელს დასრულებული ამერიკული ტელესერიალები
მონემვასია
მონემვასია (Μονεμβασία) — ქალაქი საბერძნეთში, პელოპონესის პერიფერიაში, ლაკონიის ნომში. მოსახლეობა 1,4 ათასი კაცი (2011). მდებარეობს მცირე ზომის (1,6 კმ სიგრძის) კლდოვანი კუნძულის აღმოსავლეთ ნაწილში, პელოპონესის ნახევარკუნძულის სამხრეთ-აღმოსავლეთ დაბოლოებასთან ახლოს (ხიდითაა დაკავშირებული ქალაქ გეფირასთან). დაარსდა დაახლ. ახ. წ. 583 წელს, ლაკონიელთა მიერ, 375 წლის მიწისძვრის შედეგად კონტინენტისგან გამოყოფილ კლდეზე. დაახ. 878 წელს გაამაგრეს ქვედა ქალაქი. მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა პელოპონესის ნახევარკუნძულზე ბიზანტიელთა ბატონობასა და კონსტანტინოპოლიდან ვენეციისკენ მიმავალი საზღვაო გზების უსაფრთხოებაში. 1249–1263 წლებში აქაიის სამთავროს შემადგენლობაში იყო. 1292 წელს ქვედა ქალაქი დაანგრია არაგონელმა ადმირალმა როხერ დე ლაურიამ. დაახლ. 1463–1540 და 1690–1715 წლებში ვენეციის რესპუბლიკის მმართველობის ქვეშ იმყოფებოდა. ამ დროს ქალაქს ნაპოლი-დი-მალვაზია (Napoli di Malvasia) ეწოდებოდა; ცხოვრობდა დაახლ. 30 ათასი ადამიანი. 1540–1690 და 1715–1821 წლებში ოსმალეთის იმპერიას ეკუთვნოდა. საბერძნეთის რევოლუციის (1821–1829) დროს აქ გაიმართა საბერძნეთის ეროვნული პარლამენტის პირველი სხდომა (1822). შემდგომ წლებში მონემვასია დაკნინდა, 1970-იანი წლების დასაწყისისთვის მისი მოსახლეობა 38 ადამიანს შეადგენდა. 1971 წელს საავტომობილო ხიდით დაუკავშირდა კონტინენტს. 1980 წლის შემდეგ ქალაქის აღორძინება დაიწყო. მონემვასია არის ყურძნის ჯიშის — მალვაზიის სამშობლო (ვენეციელთა მმართველობის დროინდელი სახელის მიხედვით).
ქალაქი ორ ნაწილად იყოფა — ზედა (აკროპოლისი) და ქვედა (კასტრო). აკროპოლისში (600×300 მ; მიატოვეს 1690 წელს), 200 მ-ის სიმაღლეზე, განლაგებულია: პანაგია ოდიგიტრიის ეკლესია (XIX საუკუნიდან წმ. სოფიასი), ჩახაზული ჯვრის ტიპისა, დიდი გუმბათით 8 ბურჯსა და ტრომპზე (XI–XII სს., გადაკეთდა XIII საუკუნის ბოლოს – XIV საუკუნის დასაწყისში; მარმარილოს რელიეფები, ფრესკების ნაშთები), ბიზანტიური ფორტი (VI ს.), წყლის ცისტერნები, 2-სართულიანი სახლების ნანგრევები, თურქული სიმაგრეები. კასტროში მეჩეთის მოედანზე მდებარეობს ქრისტეს ჯვარცმის საკათედრო ტაძარი (VI–VII სს., გადაკეთდა XI საუკუნეში და 1293 წელს, XVI საუკუნის კამარები, XVII საუკუნის ბოლოს გუმბათი, ნართექსი, კამპანილე და ხის კანკელი; ბიზანტიური ხატები) და წმინდა პეტრეს ეკლესია (956, XVI საუკუნეში გადაკეთდა მეჩეთად, XIX საუკუნის შუაში – XX საუკუნის დასაწყისში გამოიყენებოდა სატუსაღოდ; 1999 წლიდან არქეოლოგიური მუზეუმი), 20-ზე მეტი ძველი ეკლესია (უმრავლესობა გადაკეთდა XVII საუკუნის ბოლოს – XVIII საუკუნის დასაწყისში): წმინდა ნიკოლოზის (X ს., გადაკეთდა 1703 წელს; X საუკუნის მოხატულობა), პაგანია მირტიდიოტისას (XIII ს., გადაკეთდა XVII საუკუნის ბოლოს; ორივეს ვენეციური პორტალი აქვს), წმინდა ანდრიას (XIII საუკუნის მოხატულობის ფრაგმენტები), წმინდა ანას (XIV ს.), ორმოცი სებასტიელი მოწამის (XV საუკუნის მოხატულობა), პაგანია ქრისაფიტისას (XV–XVI სს., სამლოცველო წყაროთი), წმინდა დიმიტრის, წმინდა ანტონის, წმინდა სამების, წმინდა სტეფანეს (XVI ს.). ქალაქის ერთადერთი შესასვლელია ე.წ. ვენეციური ჭიშკარი (XIV ს., გადაკეთდა XVI საუკუნეში). შემონახულია ვენეციური პერიოდის წყლის ცისტერნები და 3-სართულიანი სახლები. განვითარებულია ტურიზმი.
სქოლიო
კატეგორია:საბერძნეთის ქალაქები კატეგორია:ბიზანტიის ქალაქები კატეგორია:საბერძნეთის არქეოლოგიური ძეგლები
1767
თარიღი უცნობია
*
კალაიაანი (ლაგუნა)
კალაიაანი (ოფიციალურად კალაიაანის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Kalayaan) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი ლაგუნის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 24 755 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 3 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ლაგუნის მუნიციპალიტეტები
Lasioglossum hyrkanium
სქოლიო
hyrkanium
უძინარნი სიეტლში
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1993 წლის ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
ტერენტი გრანელი
ბავშვობა და სიყმაწვილე
უბედურმა შემთხვევამ (ოჯახს სახლი დაეწვა) ტერენტი მეექვსე კლასიდან მოსწყვიტა სწავლას. მიუხედავად ამისა, იგი უფრო მეტი მონდომებით ეწაფება შანავას ბიბლიოთეკის წიგნებს. ცხოვრების სიმკაცრის გამო გულჩათხრობილი და სევდიანი გახდა. სინამდვილე, რომელშიც ტერენტი გრანელს უხდებოდა პირველი ნაბიჯების გადადგმა, წინააღმდეგობებით იყო სავსე. ამ პერიოდში გაიტაცა იგი ეროვნული თავისუფლების იდეამ.
thumb|250px|[[ტერენტი გრანელის სახლ-მუზეუმი]] 1918 წლიდან ცხოვრობდა თბილისში, მუშაობდა რკინიგზაზე, გაზეთების რედაქციებში. სწავლობდა შალვა ნუცუბიძის მიერ თბილისის უნივერსიტეტთან დაარსებულ კურსებზე, რომელიც ცნობილი იყო „ნუცუბიძის კურსების“ სახელით. ეს სასწავლებელი, რომელიც სრული გიმნაზიის უფლებებით მოქმედებდა, ტერენტი გრანელმა დაამთავრა 1920 წელს. თბილისშივე დაიწყო ლიტერატურული მოღვაწეობა (1917–1918). გრანელის ლექსები ხასიათდება სევდითა და მისტიციზმით (კრებულები: „სამგლოვიარო ხაზები“, 1921; „სულიდან საფლავები“, 1922; „Memento mori“, 1924; „ტერენტი გრანელი“, 1926), რის გამოც მწერლობაზე იდეოლოგიური ზეწოლის შედეგად დიდხანს ყურადღება არ ექცეოდა. 1926 წელს ტერენტი გრანელმა ლექსების უკანასკნელი წიგნი გამოსცა. ტერენტი გრანელს 1926 წლიდან თითქმის არც ერთი გაზეთი არ უბეჭდავდა ლექსებს მასზე დაიწყეს ზეწოლა პროლეტარმა პოეტებმა და მთელმა სისტემამ. 80-იანი წლებიდან ამ უთვალსაჩინოესი ლირიკოსის შემოქმედება ღირსეულად დაფასდა. გამოიცა მისი ლექსების სრული კრებულები. 1927 წელს თბილისში გამოიცა ერთჯერადი გაზეთი „ტერენტი გრანელი“. ტერენტი გრანელი 1930 წელს მოათავსეს სურამის ფსიქიატრიულ საავადმყოფოში, საიდანაც იგი გამოიქცა და თბილისში „არამიანცის“ სავაადმყოფოში გარდაიცვალა, დამარხეს პეტრე-პავლეს სასაფლაოზე, ხოლო შემდგომ 1987 წელს გადაასვენეს დიდუბის პანთეონში.
ადრეული პატრიოტული მოღვაწეობა
ოცი წლის ტერენტი მთელი სერიოზულობით მსჯელობს ეროვნულ პრობლემაზე:
„ამ დაბაში (იგულისხმება ოჩამჩირე) იშვიათად ნახავთ ქართულის მცოდნე პირებს... ნუთუ ამ ხალხს არ შეუგნია ქართული ენის სიდიადე, ნუთუ მათ არ აინტერესებთ სამშობლო ენა. თვითმპყრობელობის დროს ქართული ენის უცოდინარობას ნიკოლოზის მთავრობას ვაბრალებდით, დღეს ვის უნდა დავაბრალოთ?! თამამად შეიძლება ითქვას, რომ ყველა ეს ჩვენს გულგრილობას და გადაგვარებას ადასტურებს. გახსოვდეთ, რომ თქვენ სამშობლო გავალებთ თქვენი მშობლიური ენის შესწავლას. ამისათვის, ჩემი აზრით, წერაც ზედმეტია“.
ეს ტერენტის წერილების მხოლოდ მცირე ნაწილია.
თბილისი და სამწერლო-პუბლიცისტური კარიერა
ტერენტის სწავლა სწყუროდა. იაკობ შანავას დახმარებით დაითანხმა მამა და, უფროს დასთან მაშოსთან ერთად, 1918 წელს თბილისს გაემგზავრა. ამავე წელს გარდაეცვალა მამა. უსახსროდ დარჩენილი ტერენტი მუშაობას იწყებს თბილისის რკინიგზის სადგურზე ჯერ ვაგონების გადამბმელად, ხოლო შემდეგ კონდუქტორად. მაგრამ აქ დიდხანს ვერ ჩერდება. რამდენიმე თვის შემდეგ იგი მუშაობას იწყებს ნაციონალ-ფედერალისტების გაზეთ „სახალხო საქმის“ რედაქციაში, შიკრიკად. ამავე გაზეთის მდივანმა სიმონ ყაუხჩიშვილმა დაუბეჭდა ტერენტის თავისი პირველი ლექსი“. სიმონ ყაუხჩიშვილი იგონებს:
პოეტმა ფსევდონიმი „გრანელი“ 1919 წელს დაირქვა. ამ ფსევდონიმის არჩევას, ტერენტის დების მაშო და ზოზია კვირვკელიების გადმოცემით, საფუძვლად დაედო ლათინური სიტყვა „granum“, რაც მარცვალს ნიშნავს. პოეტს ეს სიტყვა გადატანითი მნიშვნელობით აურჩევია:
მეორე გადმოცემის თანახმად, ტერენტი ეტრფოდა ოპერა - „აბესალომ და ეთერი“ - მარეხის პარტიის შემსრულებელ იტალიელ მომღერალ ქალს, გვარად გრანელს და მისი პატივისცემით აურჩევია ეს ფსევდონიმი. მაგრამ სიყვარული უოღბლო აღმოჩნდა, ორი წლის უცნაური სიყვარულის შემდეგ მსახიობი თავის სამშობლოში გაემგზავრა. ფსევდონიმმა - გრანელი - შემოინახა ტერენტის სპეტაკი სიყვარულის ისტორია.
ამ დროს ქართულ პოეზიაში მომძლავრებული იყო სიმბოლისტური მიმდინარეობა. ვერც ტერენტი ასცდა მოდერნიზმს და, სიმბოლისტური პოეზიით გატაცებულმა, 1919 წელს გამოსცა სამხატვრო-სალიტერატურო გაზეთი „ია“ და ჟურნალი „კრონოსის სარკე“. ჟურნალში დაბეჭდილ მის სონეტებსა და რეცენზიას, სადაც ვალერიან გაფრინდაშვილის „დაისები“ არის შეფასებული, აშკარად ეტყობა სიმბოლისტური ესთეტიკის კვალი.
1919 წელს გალაკტიონი სცემს „არტისტულ ყვავილებს“. ტერენტი გრანელმა მაშინვე იგრძნო და აღიარა გალაკტიონ ტაბიძის პოეტური სიდიადე, მისი სიახლე. თავის მხრივ, გალაკტიონიც არანაკლებ აფასებდა ტერენტი გრანელის პოეტურ ტალანტს.
სამწერლო კარიერის დასაწყისი
1920 და 1921 წლებში ტერენტი გრანელმა გამოსცა ლექსების ორი პატარა წიგნაკი: „პანაშვიდები“ (რომელშიც გობრონ აგარელის ლექსებიც არის დაბეჭდილი) და „სამგლოვიარო ხაზები“. საკუთარმა ხელწერამ და მომწიფებულმა შემოქმედებითმა ხმამ მკაფიოდ იჩინა თავი მის პირველსავე ლექსებში. პირველი წარმატებებით აღფრთოვანებულმა პოეტმა 1922 წელს გამოსცა ლექსების მოზრდილი წიგნი „სულიდან საფლავები“. ამ კრებულს შესანიშნავი რეცენზიები უძღვნეს ტრისტან მაჩაბელმა, პაატა ორბელიანმა და კონსტანტინე გამსახურდიამ. ჭაბუკი პოეტი მართავს ლიტერატურულ საღამოებს. პოეტს აღტაცებით ხვდებიან ყველგან.
ინტერესები
ტერენტი გრანელი რუსთაველის გამზირზე ხშირად უნახავთ პოეზიის მოყვარულ ახალგაზრდებთან. პოეტი აღტაცებით ესაუბრებოდა მათ პოეზიისა და მუსიკის დანიშნულებაზე, ესთეტიკურ იდეალებზე, ტერენტი გრანელი წერდა: „ხელოვნების ცხოველმა შუქმა უნდა გაანათოს ჩვენი ცხოვრების ბნელი კუნჭულები, აამოძრაოს ადამიანის შემოქმედება და თვალწინ გადაუშალოს საუცხოო სურათები სილამაზისა, სიმშვენიერისა და ჭეშმარიტებისა, უნდა მძლავრად ამეტყველდეს ჭეშმარიტი ხელოვნება, თორემ ლამის ადამიანი მხეცად იქცეს უმაღლეს განცდათ მოკლებული და ბოროტების მორევში სავსებით გადავარდნილი“.
ტერენტი ბევრს კითხულობს, განსაკუთრებით პოეზიას. კარგად იცნობს მსოფლიო ლიტერატურის კორიფეებს, რუსულ მწერლობას, ფრანგ სიმბოლისტთა შემოქმედებას: ბაირონის, შელის, მიუსეს, ნოვალისის, ომარ ხაიამის პოეზიას, ნიცშეს ფილოსოფიას. მისი საყვარელი რუსი პოეტებია პუშკინი, ბლოკი, ტიუტჩევი, ფეტი, ნადსონი. მშვენივრად კითხულობს ბლოკისა და ესენინის ლექსებს, გრძნობს მათთან სულიერ ნათესაობას. მიუხედავად იმისა, რომ დოსტოევსკის აღმერთებს, უჭირს მისი რომანების კითხვა. თუ ზოგიერთ ზედმეტობას ჩამოვაცილებთ, დოსტოევსკის ხელოვნება და აზრები გენიალურიაო.
მეგობარი პოეტის გობრონ აგარელის რჩევით ხშირად ესწრება უნივერსიტეტში სერგი დანელიასა და გრიგოლ წერეთლის ლექციებს ანტიკურ პოეზიასა და ფილოსოფიაზე. მის განსაკუთრებულ აღფრთოვანებას თურმე ანაქსიმანდრესა და ანაქსაგორას კოსმოლოგიური შეხედულებები იწვევდა.
სოციალური მდგომარეობა და ხასიათი
ნაზი ბუნების ტერენტი მეტად ზრდილი და თავაზიანი, გულახდილი, უშუალო და თავმდაბალია. თავისებური ხასიათი აქვს: ხან ბავშვივით აზიზია, ხანაც უმიზეზოდ ჭირვეული და იჭვიანი, უფრო ხშირად კი სათნო და გულუბრყვილო. წყნარია. ხმამაღლა იშვიათად იცინის. ბილწსიტყვაობა სძაგს. მისი ყველაზე სალანძღავი სიტყვაა: შენ პოეზიისა რა გაგეგებაო. საერთოდ ძუნწი მოსაუბრეა. საკმარისია პოეზიაზე ჩამოვარდეს საუბარი, რომ მისი თვალები ელვარე ნაკვერცხლებს დაემსგავსოს. ამ დროს იგი დაუნდობელია და პირში მთქმელი.
ამ პერიოდში გრანელი დიდ ხელმოკლეობას განიცდის, არსად არ მსახურობს. საქმის გაკეთების ეშინია. თავად არ იცის, რითი უნდა ირჩინოს თავი, ან სად უნდა გაათიოს ღამე. ამაყია, არავის აგებინებს თავის გასაჭირს. არ უყვარს საუბარი პირად ცხოვრებაზე. ჰონორარს აიღებს თუ არა, მაშინვე ხელგაშლით ხარჯავს, უყვარს მეგობრების გამასპინძლება, თუმცა, ასეთი შემთხვევა მეტად იშვიათია.
„MEMENTO MORI“
ტერენტი გრანელის პოეზიამ მწვერვალს 1924 წელს მიაღწია. ამ პერიოდში გამოსცა მან ახალი ლექსების წიგნი „Memento mori“. თავდაპირველად წიგნის სათაური უნდა ყოფილიყო „გაფრენილი დღეები“, თუმცა იმდროინდელი საქართველოს ვითარების გამო მან წიგნს სახელი შეუცვალა „MEMENTO MORI“. იგი დილაუთენია სტამბაში წავიდა, კრებულს სახელი შეუცვალა და „MEMENTO MORI“ (ლათ.: გახსოვდეს სიკვდილი) დაარქვა. ამავე წელს რუსთაველის თეატრში ტერენტი გრანელს დიდი სალიტერატურო საღამო გაუმართეს და საგანგებო გაზეთიც მიუძღვნეს, სადაც ივანე გომართელი, გიორგი ნადირაძე, კონსტანტინე კაპანელი, ვასილ ბარნოვი, პლატონ კეშელავა და სხვები მაღალ შეფასებას აძლევენ ტერენტი გრანელის პოეზიას.
ბოლო წლები და სიკვდილი
1926 წელს ტერენტი გრანელმა ლექსების უკანასკნელი წიგნი გამოსცა. 1928 წლიდან კი იწყება პოეტის მკვეთრი სულიერი დეპრესია. ამ პერიოდის წერილები, სადღიურო ჩანაწერები და ლირიკა, მოწმობენ მის სულიერ მსხვრევას. რა თქმა უნდა, ტერენტი გრანელი კარგად გრძნობდა თავის ამ უდიდეს პიროვნულ-ადამიანურ ტრაგედიას და ეს უფრო ამძაფრებდა მის ტრაგიზმს. აკაკი ანდრიაშვილი იგონებს: „ტერენტის დაეწყო კოშმარული ჰალუცინაციები. ეჩვენებოდა, ვითომ იქ, სადაც იატაკი მიწურისა იყო, შუაღამისას მისი გარდაცვლილი მამა წამოიწევდა. მერე დაიწყებდა ტერენტისთან საუბარს, მაგრამ არა პირდაპირ, უშუალოდ, არამედ ვითაც მესამე პირის მეშვეობით. ეს ვიღაც მესამე პირი გადასცემდა ტერენტის მამის ნათქვამს. საჭირო იყო რაიმე ზომების მიღება, თორემ ტერენტი საშინელი საფრთხის წინაშე იყო“.
„...ფიროსმანივით მიტოვებულმა და მივიწყებულმა, მძიმედ დაავადებულმა ტერენტი გრანელმა სამუდამ დახუჭა თვალები 1934 წლის 10 ოქტომბერს „არამიანცის“ საავადმყოფოში. რამდენიმე კაცისაგან შემდგარმა პროცესიამ პოეტის ცხედარი პეტრე-პავლეს სასაფლაოს მიაბარა. ტერენტი გრანელის ცხედარი 1987 წელს გადაასვენეს დიდუბის პანთეონში.“
სქოლიო
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:ქართველი პოეტები კატეგორია:დაბადებული 1897 კატეგორია:გარდაცვლილი 1934
ოტრადნოე (ქალაქი)
ოტრადნოე (Отрадное) — ქალაქი რუსეთში, ლენინგრადის ოლქში, კიროვსკის რაიონში. ქალაქი სტატუსი მიიღო 1970 წლის 24 ოქტომბერს, სოფელ ივანოვსკოეს, დაბების: ოტრადნოეს და უსტ-ტოსნოს შეერთების შედეგად. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 23 866 ადამიანს შეადგენდა.
ქალაქი მდებარეობს მდინარე ნევის ნაპირას, აქვს ადმინისტრაციული საზღვარი სანქტ-პეტერბურგთან. ოტრადნოე მდინარეს დაახ. 7 კმ-ის სიგრძეზე მიუყვება. ქალაქის ტერიტორიაზე მოედინება მდინარეები ტოსნა და სვიატკა.
XX საუკუნის დასაწყისში ქალაქში გაიხსნა ორი სარკინიგზო სადგური: პელა (1911) და ივანოვსკაია (1918).
1933 წელს ადმინისტრაციის მონაცემებზე დაყრდნობით სოფელი ივანოვსკოე, დაბა ოტრადნოე და უსტ-ტოსნო შევიდა ივანოვსკის სოფსაბჭოს შემადგენლობაში (ტოსნოს რაიონი).
ლაფაეტი-კონტინიუ
ლაფაეტი-კონტინიუ (Lafaiete Coutinho) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 90 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 352.658 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 11.06 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
მწვანე ეკლესია
წმინდა იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია (Müqəddəs Vəftizçi Yuhənna kilsəsi ; {{lang-arm| Սուրբ Հովհաննսես Մկրտիչ եկեղեցի) — შუშაში მდებარე ეკლესია, რომელიც პოპულარულია მწვანე ეკლესიის სახელით. ეკლესია აშენდა 1818 წელს, სხვა წყაროების მიხედვით 1847 წელს. არაოფიციალურად იყო ცნობილი როგორც მწვანე ეკლესია თავდაპირველი გუმბათის მწვანე ფერის გამო. ნახევარწრიული გუმბათი მოგვიანებით შეიცვალა წვეტიანი გუმბათით. არსებობს მოსაზრებები, რომ ეკლესია ადრე რუსული მართლმადიდებლური ეკლესია იყო.
2020 წელს, ყარაბაღის მეორე ომის შედეგად, სომხურ სამოციქულო ეკლესიასთან არსებულმა მწვანე ეკლესიამ შეწყვიტა საქმიანობა. 2021 წელს სომხურმა წყაროებმა თანამგზავრული სურათების საფუძველზე განაცხადეს, რომ ეკლესია აზერბაიჯანელებმა დაანგრიეს. აზერბაიჯანული წყაროები აცხადებენ, რომ ეს სიმართლეს არ შეესაბამება და ომის დროს დაზიანებული ეკლესიის შენობა ამჟამად რესტავრაციას ექვემდებარება.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ეკლესიები
რეგისტანის უდაბნო
რეგისტანის უდაბნო — ექსტრემალურად მშრალი რეგიონი სამხრეთ-აღმოსავლეთ ავღანეთში, ჰელმანდისა და ყანდაარის პროვინციებს შორის. მისი ფართობი დაახლოებით 40 000 კმ²-ია. უდაბნო ძირითადად წითელი ქვიშისაგან შედგება, დიუნების სიმაღლე 30 მეტრს აღწევს. ტერიტორია მეჩხერადაა დასახლებული ბალუჩისა და პუშტუნების მომთაბარე ხალხებით. უდაბნოს გარს აკრავს სასოფლო-სამეურნეო არეალები.
ღუღუნიშვილი
საკუთარი სახელი ღუღუნიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:
რეგისტანის უდაბნო
1998 წლის უმკაცრესი გვალვის გამო, რეგისტანი დატოვა 100 000-მა მომთაბარე ადამიანმა.
ღუღუნიშვილი
კატეგორია:ქართული გვარები
რეგისტანის უდაბნო
სქოლიო
კატეგორია:ავღანეთის უდაბნოები
რომის სამეფო
რომის სამეფო (ლათ. Regnum Romanum) — მონარქიული სახელმწიფო რომში ძვ. წ. 753-ძვ. წ. 510, ქალაქის დაარსებიდან რესპუბლიკად გამოცხადებამდე. რომის სამეფოს შესახებ მწირი წერილობითი ცნობებია შემორჩენილი, ხოლო ჩვენამდე მოღწეული ისტორიის დიდი ნაწილი, რომის რესპუბლიკისა და იმპერიის პერიოდშია დაწერილი და მეტწილად ლეგენდებს ეფუძნება. ქალაქის დამაარსებლები იყვნენ წარმოშობით ტროელები, ტყუპი ძმები რომულუსი და რემუსი. რომულუსი, ძმის მკვლელობის შემდეგ, ქალაქისთვის სახელის მიმცემი და რომის პირველი მეფე გახდა. უკანასკნელი მონარქი ლუციუს სუპერბუს ტარკვინიუსი იყო, რომელიც ხალხმა უსამართლო და უზნეო მმართველობის გამო დაამხო. შედეგად რომში მეფობა დასრულდა და დაიწყო რესპუბლიკის ხანა.
რომის დაარსება
ქალაქი რომი ძვ. წ. VIII საუკუნეში დაარსდა მდინარე ტიბრის ნაპირზე, პალატინის ბორცვზე. მის დაარსებას უკავშირებენ რომის ლეგენდარულ პირველ მეფეს რომულუსს.
ლეგენდის თანახმად ტყუპები რომულუსი და რემუსი დედის მხრიდან იყვნენ ტროადან გამოქცეული გმირი ენეასის ჩამომავლები, ხოლო მათი მამა ომის ღმერთი მარსი იყო. ქალაქის აშენების დროს რემუსსა და რომულუსს უთანხმოება მოუვიდათ, რის გამოც ამ უკანასკნელმა რემუსი მოკლა და მარტო დაასრულა ქალაქის მშენებლობა. დამკვიდრებული ტრადიციის მიხედვით ეს ძვ. წ. 753 წელს მოხდა. ახალ ქალაქში რომულუსთან ყველა რჯულის მაწანწალა შეიკრიბა, ვისაც შეეძლო საკუთარი მამის დასახელება, ისინი პატრიციუსები (დიდგვაროვნები) გახდნენ, ვინც არ იცოდა თავისი წარმომავლობა კი — პლებეები.
ქალაქის გასამტკიცებლად რომულუსმა არაერთი ეტრუსკული ქალაქი დაანგრია, მათი გადარჩენილი მოსახლეობა კი რომში გამორეკა. ლეგენდის მიხედვით, რომულუსის გარდაცვალებისას, რომი ძლიერი და მდიდარი ქალაქი იყო. რომის მონარქიის პერიოდის შესახებ ზუსტი ისტორიული ცნობები ძალიან მწირია, ამიტომ მისი დაარსების შესახებ ძირითადად ლეგენდებს იშველიებენ.
უძველესი რომის მოსახლეობა იყოფებოდა 300 გვარად, ყოველი 10 გვარი გაერთიანებული იყო კურიად, ხოლო 10 კურია — ტრიბად. ამგვარად სულ 3 ტრიბი იყო.
სახელმწიფო წყობა
ამ ეტაპზე რომის ქალაქ-სახელმწიფოს სათავეში მეფე ედგა, მაგრამ მეფე არ იყო ერთპიროვნული მმართველი. საკანონმდებლო ორგანოებს წარმოადგენდა რომის სენატი და სახალხო კრებები. კრებებზე ხმის უფლება მხოლოდ რომის მოქალაქეებს ჰქონდათ. მოქალაქე უნდა ყოფილიყო რომაული 300 გვარიდან ერთ-ერთი გვარის წარმომადგენელი. კრებებზე ხდებოდა კანონების მიღება, მეფეების არჩევა, რელიგიური საკითხების განხილვა, სასამართლოები და ა.შ.
სენატი თავდაპირველად წარმოადგენდა უხუცესთა საბჭოს, სადაც ყოველი გვარის უხუცესი წევრები შედიოდნენ. რომის ისტორიის განმავლობაში სენატი იყო მთავარი საკანონმდებლო ორგანო.
ამ პერიოდის რომში უკვე არსებობდა მონათმფლობელობა, მაგრამ მას ჯერ პატრიარქალური ხასიათი ჰქონდა და მონები ძირითადად სახლის სამუშაოებისთვის გამოიყენებოდნენ.
როგორც წესი, მეფეების არჩევა რომში ხდებოდა ერთი ოჯახიდან, მაგრამ ეს არ იყო აუცილებელი. მაგალითად ნუმა პომპილიუსი და ლუციუს ტარკვინიუს პრისკუსი საერთოდ არ იყვნენ რომაელები. მეფის არჩევა ხდებოდა სახალხო კრებაზე, შემდეგ არჩეულ კანდიდატს უგზავნიდნენ ელჩებს (ნუმა პომპილიუსი). მეფე იყო ასევე მთავარი მხედართმთავარიც და უზენაესი ქურუმი.
კოსმოსის ეპოქა
კოსმოსის ეპოქა — თანამედროვე პერიოდი, რომელიც მოიცავს ადამიანის მიღწევებს კოსმოსის ათვისებასთან, კოსმოსურ რბოლასთან, კოსმოსურ ტექნოლოგიასთან და ამ მოვლენების გავლენით წარმოქმნილ სხვა კულტურულ განვითარებასთან დაკავშირებით.
კოსმოსური ეპოქა დაიწყო 1957 წლის 4 ოქტომბერს, როდესაც სსრ კავშირის მიერ გაშვებულ იქნა დედამიწის ხელოვნური თანამგზავრი. ადამიანის პირველი კოსმოსური გაფრენა განხორციელდა 1961 წლის 12 აპრილს (იური გაგარინი, სსრ კავშირი), ხოლო მთვარეზე ადამიანთა პირველი გადასვლა 1969 წლის 21 ივლისით თარიღდება (ნეილ არმსტრონგი, ბაზ ოლდრინი, აშშ). კოსმოსური აპარატების ფრენის უზრუნველსაყოფად შექმნილია კოსმოდრომები, მართვის და კავშირგაბმულობის სამსახურები სხვა. დღეისათვის კოსმოსში გაშვებულია 3 ათასზე მეტი აპარატი, რამდენიმე ათეული ეკიპაჟი. ავტომატური აპარატებით ხდება მარსის, ვენერას, მერკურის, იუპიტერის, სატურნის გამოკვლევები, აგრეთვე დედამიწის ბუნებრივი რესურსების შესწავლა. ასტრონავტიკა მეცნიერებისა და წარმოების პროგრესის ერთ-ერთი სტიმულატორია.
რომის სამეფო
სახელმწიფო წყობა
ხოლო უღარიბესი მოსახლეობა კლას გარეთ დარჩა, მათ პროლეტარები ეწოდათ. ამ რეფორმას სამხედრო მნიშვნელობა ჰქონდა, რადგან ჯარში კლასების მიხედით იყვანდნენ ხალხს.
კოსმოსის ეპოქა
სქოლიო
კატეგორია:უახლესი ისტორია
რომის სამეფო
ნუმა პომპილიუსი
ლეგენდის მიხედვით, რომულის სიკვდილის შემდეგ, რომაელებმა მეორე მეფედ ნუმა პომპილიუსი აირჩიეს. გამეფებამდე იგი ცოლის გარდაცვალების შემდეგ განმარტოვებით ცხოვრობდა ტყეში. ნუმა მაღალი ზნეობრივი პრინციპების მქონე ბრძენი ადამიანი იყო, ამიტომაც რომაელებმა იგი აირჩიეს მეფედ. როდესაც რომაელი ელჩები მივიდნენ ნუმასთან და ტახტი შესთავაზეს, მან ჯერ უარი განაცხადა და ბოლოს ხანგძლივი ყოყმანის შემდეგ დათანხმდა. იგი ყველანაერად ცდილობდა რომაელების ომის ჟინი მიემართა მშვიდობიანი საქმიანობისკენ და გამოსდიოდა კიდეც. მისი მეფობის დროს არც ერთი ომი და აჯანყება არ ყოფილა. მან იცოცხლა 80 წელი და რომაელებმა იგი უდიდესი პატივით დაკრძალეს.
ტულუს ჰოსტილიუსი
ნუმა პომპილიუსის შემდეგ მეფედ ახალგაზრდა ტულუს ჰოსტილიუსი აირჩიეს. მან რომულის დამპყრობლური პოლიტიკა განაგრძო და არაერთო ქალაქი დაიპყრო და მათი მოსახლეობა რომში გადმოასახლა. ლეგენდის მიხედვით მან 32 წელი იმეფა და მოკვდა იმიტომ, რომ იუპიტერისადმი მიძღვნილი რიტუალები არასწორად შეასრულა - ღმერთი განრისხდა და მეხი დასცხო მას.
ანკუს მარციუსი
ამ ტრაგიკული შემთხვევის შემდეგ ლეგენდა გვაუწყებს მეოთხე მეფის შესახებ - რომაელებმა ნუმა პომპილიუსის შვილიშვილი ანკუს მარციუსი აირჩიეს. იგი ღრმად მორწმუნე კაცი და კარგი მეომარი იყო. მან დაიპყრო ლათინები, მისი მეფობის დროს რომის სახელმწიფო ზღვამდე გაიზარდა და ახალმა მეფემ საპორტო ქალაქი ოსტია ააშენა. მან ასევე ააშენა ტიბრზე პირველი ხიდი და ციხე. ანკუს მარციუსმა 24 წელი იმეფა ბრძნულად.
ლუციუს ტარკვინიუს პრისკუსი
ანკუს მარციუსის მეფობის ბოლოს რომში გადმოსახლდა მდიდარი ეტრუსკი ლუციუს ტარკვინიუს პრისკუსი. იგი მალე გახდა პოპულარული და მალე მოიპოვა გავლენა. ასე რომ მეფის სიკვდილის შემდეგ იგი რომაელებმა აირჩიეს მეფედ. ტარკვინიუსმა საბინების მიწები შემოიერთა, ააშენა რომში დიდი ცირკი. მან დიდხანს და ბრძნულად იმეფა, მაგრამ ანკუს მარციუსის შვილები თვლიდნენ, რომ ტარკვინიუსმა მათ ტახტი წაართვა და მიუგზავნეს მკვლელები.
thumb|ქალაქი რომი სერვიუს ტულიუსის დროს
სერვიუს ტულიუსი
შემდეგი მეფე სერვიუს ტულიუსი ტარკვინიუსის სახლში იყო გაზრდილი და მისი ქალიშვილი ჰყავდა ცოლად. ტარკვინიუსის მკვლელობის შემდეგ, მისმა ცოლმა სიძის გასამეფებლად ყველაფერი იღონა. მან გააძლიერა და გაამყარა რომის სახელმწიფო. მის სახელს უკავშირებენ რომის ტერიტორიული გაყოფის და მოსახლეობის ქონებრივი ცენზის მიხედვით დაყოფის რეფორმებს. მან მშვიდობა დაამყარა ლაციუმში, ყველა მაცხოვრებელ ერს ააშენებინა რომში ქალღმერთ დიანას ტაძარი და ამით რომი ლაცინიუმის მთავარ ქალაქად აქცია. ტარკვინიუსის ვაჟი ლუციუს ტარკვინიუს სუპერბუსი ვერ შეეგუა სერვიუსის მეფობას, მოკლა საკუთარი ცოლი და ძმა, რის შემდეგაც ძმისცოლი შეირთო, რომელთან ერთადაც მოაწყო აჯანყება და მეფე მოაკვლევინა.
ლუციუს ტარკვინიუს სუპერბუსი
სერვიუს ტულისის ვერაგი მკვლელობის შემდეგ გამეფდა ლუციუს ტარკვინიუს სუპერბუსი. იგი დესპოტური და უსამართლო მმართველი იყო, სენატის და ხალხის აზრს სრულიად არ ითვალისწინებდა. იგი არ იყო ცუდი მხედარმთავარი, მაგრამ მისი სამხედრო გეგმებიც ისეთივე ვერაგული იყო როგორც მისი ხასიათი. ქალაქ გაბიასთან ომში მან საკუთარი შვილი, სექსტ ტარკვინიუსი, გაგზავნა მტრის ბანაკში, ვითომ და ახალგაზრდა სექსტი მამას გაექცა. გაბიელებმა დაიჯერეს ეს ამბავი და კარგად მიიღეს სექსტი. მან ინტრიგებით მოახერხა ყველაზე პატივსაცემი მოქალაქეების განდევნა, რის შემდეგაც, რომაელებმა ქალაქი ადვილად დაიკავეს.
ერთ დღეს ლუციუსის სასახლეში შეცოცდა გველი, ამ ნიშნის განსამარტად მან გაგზავნა დელფოს ორაკულთან თავისი შვილები და ძმისშვილი ლუციუს იუნიუსი, რომელსაც „ბრუტუსს“ (სულელს) უწოდებდნენ. ორაკულმა მათ უწინასწარმეტყველა, რომ რომში უზენაეს ძალაუფლებას ის მიიღებს, ვინც პირველი აკოცებს დედას. ტარკვინიუსებმა ეს პირდაპირი მნიშვნელობით გაიგეს, ხოლო ბრუტუსი მიხვდა რომ დედაში მიწა იგულისხმებოდა და აკოცა მიწას.
სექსტ ტარკვინიუსის უზნეობა იქამდე მივიდა, რომ მან გააუპატიურა ერთ-ერთი მხედართმთავრის ცოლი, პატივცემული და დიდგვაროვანი ქალი. ცოლმა ეს ამბავი უამბო თავის მეუღლეს ბრუტუსის თანდასწრებით და თავი მოიკლა. ამ ამბავმა რომაელი ხალხი აღაშფოთა და მათ აჯანყება მოაწყეს, რომელსაც სათავეში ბრუტუსი ჩაუდგა. ამის შემდეგ ტარკვინიუსი იძულებული გახდა ეტრურიაში გაქცეულიყო.
ასე დაემხო რომში მეფეების მართველობა. ამის შემდეგ დიდი ხანი რომაელი ხალხისთვის მეფის მმართველობაზე საძულველი და დამამცირებელი ალბათ არაფერი იყო.
არქეოლოგიური მასალები
რომაელი მეფეების სახელები და მით უმეტეს, მეფობის წლები ძალიან პირობითია. უძველესი აღმოჩენილი რომაული წარწერა დათარიღებულია ძვ. წ. 600 წლით, იგი შესრულებულია ოქროს სამაჯურზე. მეფეების ვინაობაზე არანაირი ზუსტი ისტორიული წყაროები არ მოგვეპოვება, უძველესი რომაელი ისტორიკოსი - სენატორი ფაბიუს პიქტორუსი კი ძვ. წ. III საუკუნეში ცხოვრობდა, ანუ რომის დაარსების პირობითი დროიდან 4 საუკუნის შემდეგ. ძველ ბერძენ ისტორიკოსს პლუტარქეს აქვს მეფეების ბიოგრაფიები, მაგრამ იგი ცხოვრობდა პირველ საუკუნეში, და თან მის ბიოგრაფიებში ძალიან ბევრი ფანტასტიკური ეპიზოდია.
ძველ რომაული კულტურა და რელიგია
ლათინური დამწერლობა ჯერ კიდევ მეფობის დროს შეიქმნა ბერძნული დამწერლობის საფუძველზე. ისტორიკოსი დიონისე ჰალიკარნასელი (ახ. წ. I საუკუნე) ამტკიცებდა რომ საკუთარი თვალით ჰქონდა ნანახი მეფე სერვიუს ტულიუსის და ლათინური ქალაქების ხელშეკრულება ქალღმერთ დიანას ტაძრის ერთობლივი მშენებლობის შესახებ. ეს წარწერა, როგორც იგი იუწყება, სპილენძზე იყო ამობეჭდილი, ხოლო ასოები ფორმით ძველ ბერძნულს წააგავდა.
1900 წელს რომის ფორუმის გათხრებისას აღმოაჩინეს ლეგენდარული მეფის რომულუსის საფლავის შავი ქვა წარწერით, მაგრამ ამ წარწერის გაშიფრვა ვერ განხორციელდა, ალბათ მასზე შელოცვები წერია.
ამ პერიოდის ხალხურ პოეზიას ჩვენამდე არ მოუღწევია, თუმცა მოგვიანებით ნაწარმოებებში არის რელიგიური ჰიმნების ფრაგმენტები, რომლებიც ალბათ იმ დროს იყო შექმნილი.
იმ დროინდელ რომაულ რელიგიაში ბერძნული და ეტრუსკული ღმერთების გარდა ფიგურირებდნენ სახლის და ოჯახის სულები, ასევე მნიშვნელოვან როლს ასრულებდნენ გარდაცვლილთა სულები, რომლებიც მფარველობდნენ თავის ცოცხალ ოჯახის წევრებს. რომაული „პანთეონი“ დახურული არასდროს იყო, მათ უხვად ემატებოდათ უცხოური ღმერთები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი რომი კატეგორია:ისტორიული სახელმწიფოები
მახაში (ცაგერის მუნიციპალიტეტი)
მახაში — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ცაგერის მუნიციპალიტეტში, ლასურიაშის თემში. მდებარეობს მდინარე ცხენისწყლის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 560 მეტრზე, ცაგერიდან დაშორებულია 6 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 260 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ცაგერის მუნიციპალიტეტის სოფლები
არსენ იყალთოელი
არსენ იყალთოელი — XI-XII საუკუნეების ქართველი სასულიერო მოღვაწე, ფილოსოფოსი, მწერალი, ჰიმნოგრაფი.
ცხოვრება და მოღვაწეობა
წყაროებში იხსენიება ვაჩესძედ. წარმოშობით იყალთოდან ყოფილა. განათლება მიიღო ბიზანტიაში, ე.წ. მანგანის აკადემიაში. მისი მასწავლებლები იყვნენ მიქაელ ფსელოსი და იოანე ნომოფილაქსი. აქვე დაუწყია მთარგმნელობითი მოღვაწეობა. 80-იან წლებში წავიდა შავ მთაზე (სირია), სადაც მოღვაწეობდა ეფრემ მცირის ხელმძღვანელობით. მისი გარდაცვალების შემდეგ დაბრუნებულა მანგანის მონასტერში, შემდეგ თეოფილე ხუცესმონაზონთან და იოანე ტარიჭისძესთან ერთად ჩამოსულა საქართველოში. მოღვაწეობდა გელათის აკადემიაში. ტრადიციული ცნობის თანახმად, არსენ იყალთოელს დავით აღმაშენებლის დახმარებით იყალთოს მონასტერთან დაუარსებია იყალთოს აკადემია და მისი პირველი რექტორიც ყოფილა. საბოლოოდ შიომღვიმის მონასტერში დამკვიდრებულა.
სამწიგნობრო მოღვაწეობა
არსენ იყალთოელმა თარგმა და ერთ კრებულში „დოგმატიკონში“ (ყველაზე სრული ნუსხაა S - 1463, XII-XIII სს.) გააერთიანა ბიზანტიის მწერალთა ფილოსოფიური-თეოლოგიური თხზულებები: ანასტასი სინელის „წინამძღვარი“, იოანე დამასკელის „წყარო ცოდნისა“, მისივე რამდენიმე პოლემიკური ნაშრომი, თეოდორე აბუკარას პოლემიკური ეპისტოლენი, მიქაელ ფსელოსის „პირმშოსათვის“, კირილე ალექსანდრიელის, ნიკიტა სტითატის, ლეონ პაპის დოგმატურ-პოლემიკური ეპისტოლენი, სტატიები და ტრაქტატები, მრავალი უავტორო პოლემიკური თხზულება და სხვა. არსენ იყალთოელმა თარგმნა აგრეთვე „დიდი სჯულისკანონი“, გიორგი ამარტოლის „ხრონოღრაფი“ და სხვა.