cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
იგორ სტეციუკი
იგორ ოლეგოვიჩ სტეციუკი (დ. 21 ივნისი, 1958, კრივოი-როგი, დნეპროპეტროვსკის ოლქი) ― უკრაინელი და საბჭოთა კომპოზიტორი, დირიჟორი, უკრაინის პეტრე ჩაიკოვსკის სახელობის ეროვნული მუსიკალური აკადემიის პროფესორი, უკრაინის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე.
ბიოგრაფია
იგორ სტეციუკი 1958 წლის 21 ივნისს კრივოი-როგში დაიბადა. 1981 წელს კიევის კულტურისა და ხელვონების ეროვნული ინსტიტუტი, ხოლო 1985 წელს კიევის კონსერვატორია (ანდრეი შტოგარენკოს კლასი) დაამთავრა. არის უკრაინის კომპოზიტორთა ეროვნული კავშირის წევრი და უკრაინის პეტრე ჩაიკოვსკის სახელობის ეროვნული მუსიკალური აკადემიისა და კიევის თეატრის, კინოსა და ტელემაუწყებლობის ეროვნული უნივერსიტეტის პროფესორი. 2015-2018 წლებში კიევის ტარას შევჩენკოს სახელობის ეროვნულ უნივერსიტეტში ჟურნალისტიკის ინსტიტუტს ხელმძღვანელობდა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 21 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1958 კატეგორია:უკრაინელი კომპოზიტორები
დანაშაული მოხდა
დანაშაული მოხდა — 1988 წლის ქართული ფილმი. რეჟისორი - ნანა მჭედლიძე.
სიუჟეტი
თანამედროვე სინამდვილიდან აღებული ფაქტების ფონზე გატარებულია აზრი, რომ ახალგაზრდობამ აქტიური მონაწილეობა უნდა მიიღოს საზოგადოების მშენებლობაში, მოქალაქეობრივი პოზიციიდან გაკიცხულია მომხვეჭელობის, უპასუხისმგებლობის გრძნობები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები კატეგორია:1988 წლის ქართული ფილმები კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები კატეგორია:ნანა მჭედლიძის ფილმები
შანკარ დაიალ შარმა
სხვადასხვა დროს ეკავა მაჰარაშტრას, პენჯაბისა და ანდჰრა-პრადეშის გუბერნატორის თანამდებობები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1918 კატეგორია:გარდაცვლილი 1999 კატეგორია:დაბადებული 19 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 26 დეკემბერი კატეგორია:XX საუკუნის პოლიტიკოსები კატეგორია:ინდოელი პოლიტიკოსები კატეგორია:ინდოეთის პრეზიდენტები კატეგორია:ინდოეთის ვიცე-პრეზიდენტები
სექსუალური ფეტიშიზმი
სექსუალური ფეტიშიზმი, ან ეროტიკული ფეტიშიზმი — სექსუალური ქცევის ერთ-ერთი სახეობა, რომელიც გულისხმობს ისეთი საგნებისგან თუ მასალებისგან სექსუალურ აღგზნებას, რომლებიც, ტრადიციულად, არ ითვლება სექსუალურად. ტერმინი პირველად შემოიღო ფსიქოლოგმა ალფრედ ბინემ, რომელიც უკეთ ცნობილია ინტელექტის კოეფიციენტის ტესტის საწყისი ვარიანტის გამოგონებისთვის. დაავადებების საერთაშორისო ცნობარებში, ფეტიშიზმი პარაფილიების კატეგორიას განეკუთვნება, თუმცა ფეტიშისტი ადამიანები მკურნალობას იშვიათად მიმართავენ.
ლიტერატურა
კატეგორია:პარაფილიები
დანიის შეიარაღებული ძალები
thumb|235px|დანიის შეიარაღებული ძალების ემბლემა დანიის შეიარაღებული ძალები (Forsvaret) — დანიის სამეფოს სამხედრო ძალების ერთობლიობა, რომელიც განკუთვნილია დანიის თავისუფლების, დამოუკიდებლობის და ტერიტორიული მთლიანობის დასაცავად. დანიის შეიარაღებული ძალები შედგება სახმელეთო, საზღვაო და საჰაერო ძალებისგან. შეიარაღბულ ძალების ბიუჯეტი, 2009 წლის მონაცემებით არის 4,33 მილიარდი აშშ დოლარი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დანია
ჰეიანის პერიოდი
მინი|[[კიოტო - „1000 წლის დედაქალაქი“]] ჰეიანის პერიოდი (794 — 1185 წწ.) — ნარას პერიოდის გაგრძელება იაპონიის ისტორიაში და იაპონიის კლასიკური პერიოდის დასასრული. ჰეიანი (平安時代) იაპონურად სიმშვიდეს ნიშნავს. ამ პერიოდში იაპონია განიცდიდა ჩინური კულტურისა და კონფუციანიზმის განსაკუთრებით ძლიერ გავლენას, იპმერატორის კარის სიძლიერემ პიკს მიაღწია, აყვავდა ხელოვნება, ლიტერატურა, პოეზია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იაპონიის ისტორიის პერიოდები
კენეთ I (შოტლანდია)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შოტლანდიის მეფეები კატეგორია:გარდაცვლილი 13 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 858 კატეგორია:დამფუძნებელი მონარქები
ელ-იდვა
ელ-იდვა - ქალაქი ეგვიპტეში. ქალაქში მიედინება მდინარე ნილოსი. მაგჰაგჰა ელ-მინიას საგუბერნატოროს დასახლებული პუნქტია. ქალაქი მდებარეობს ელ-მინიას და ბანი-სუაფის ჩრდილოეთ საზღვართან.
კატეგორია:ეგვიპტის ქალაქები კატეგორია:ელ-მინიის მუჰაფაზა
მარტინე ტურელი
მარტინე ტურელი (Martinus, დ. 317 ან 337 პანონია — გ. 11 ნოემბერი 397, ტური, საფრანგეთი) — კათოლიკური და მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, მისი ხსენების დღე არის ძველი სტილით 12 ოქტომბერი, ახალი სტილით — 25 ოქტომბერი.
ცხოვრება
წმინდა მარტინე მოწყალე, ტურელი ეპისკოპოსი პანონიის ქალაქ საბერიაში დაიბადა. ბერად აღკვეცამდე იგი მხედართუფროსად მსახურობდა იმპერატორ იულიან განდგომილის (361-363) ლაშქარში. როცა იმპერიას ბარბაროსები დაესხნენ თავს, იგი თავისი რაზმით ქალაქიდან გავიდა მათთან საბრძოლველად; გზად გლახაკს გადაეყარა, შეებრალა და საკუთარი სამოსელი უბოძა. ღამით მარტინეს უფალი იესო ქრისტე გამოეცხადა და მტერზე გამარჯვება აღუთქვა.
იმპერატორი ზეიმით შეხვდა გამარჯვებულს და შესთავაზა, სამადლობელი მსხვერპლი შეეწირა კერპებისთვის. მარტინემ კი მიუგო: მე მსურს მსხვერპლი შევწირო ქრისტეს, ვისი მეოხებითაც გავიმარჯვე, და ბერად შევდგეო.
წმინდა მამა მძიმე მონაზვნურ ღვაწლს შეუდგა და რამდენიმე წლის შემდეგ პუატიედან რვა ვერსის დაშორებით დააარსა ლიგუჟეს სავანე, რომელიც მალე საფრანგეთის ბერმონაზვნობის კერა შეიქნა. წმინდა ცხოვრებისათვის მარტინე საკუთარი ნების წინააღმდეგ ტურის (საფრანგეთში) ეპისკოპოსად აკურთხეს. ნეტარი მღვდელმთავარი სიმდაბლის, მოთმინების და სიმშვიდის მაგალითს აძლევდა ყველას. მან ერთი მივარდნილი და უკაცრიელი ადგილი აირჩია სამოღვაწეოდ, სადაც დააარსა სავანე (შემდგომში სახელგანთქმული მამურტიეს მონასტერი). იგი მიმოდიოდა მეზობელ ქვეყნებში, ქადაგებდა მართლმადიდებლობას და თავის სწავლებას სასწაულებით განამტკიცებდა. ყოველივე ამასთან ერთად ნეტარი მამა საოცრად გულმოწყალეც იყო. სიყვარულისა და ქველმოქმედებისთვის უწოდეს მას „მოწყალე“. საკვირველთქმედებისა და წინასწარმეტყველების ნიჭმომადლებული მღვდელმთავარი მშვიდობით მიიცვალა 397 წელს, ოთხმოცი წლის ასაკში. საკუთარი მიცვალების დღე მან წინასწარ განჭვრიტა. ღირსი მამის ნაწილებთან მრავალი სასწაული აღესრულა.
ლიტერატურა
კატეგორია:IV საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები კატეგორია:გარდაცვლილი 397
ზემო ქართლი
ზემო ქართლი — ისტორიული სამხრეთ-დასვლეთ საქართველოს პოლიტიკურ-გეოგრაფიული სახელწოდება. VIII-IX საუკუნეებში ზემო ქართლის ტერიტორიაზე ჩამოყალიბდა ქართველ ბაგრატიონთა საკურაპალატო (IX საუკუნის დასასრულიდან — სამეფო). XII-XIII საუკუნეებში ამ მხარის ფეოდალური მფლობელები იყვნენ თორელები, ჯაყელები, ფანასკერტელები. XV საუკუნის II ნახევარში ჯაყელების საგვარეულოს მეთაურობით ზემო ქართლი დამოუკიდებელ სამთავროდ (სამცხე-საათაბაგო) ჩამოყალიბდა, რომლის ცენტრიც ახალციხე იყო. XVI საუკუნეში ეს ტერიტორია თანდათან ოსმალეთმა დაიპყრო და აქ თავისი ადმინისტრაციული ერთეული — ახალციხის საფაშო შექმნა.
მხარის აღწერა
ვახუშტი ბატონიშვილის აზრით, ქართველთა მამამთავრის — ქართლოსის სიკვდილის შემდეგ, მისმა უფროსმა შვილმა — მცხეთოსმა „ტაშისკარსა და ფანავრის დასავლეთს ზღვამდე უწოდა ზემო-ქართლი“. მანვე თავის შვილებს ეს ზემო ქართლი ასე გაუყო: „ოძრახოს მისცა ტაშისკარს ზეითი და მტკვრის დასავლეთი, ვიდრე ზღვამდე, რომელ არიან სამცხე აწ სამცხე, გურია, ლიგანი, შავშეთი, არტანუჯი, ფანასკერტი, ოლთისი და ტაო; და ამათ ადგილებთა უმეტეს ეწოდა ზემო-ქართლი“.
თეიმურაზ ბატონიშვილის სიტყვებით ზემო ქართლი გადაჭიმული იყო ტრაპიზონამდე: „ზემო ქართლი არა თუ შიდა ქართლი არს. ზემო ქართლი სამცხისა, ესე იგი სამესხეთოსა ადგილნი არიან, შიდა ქართლით ვიდრე ტრაპიზონამდე და ვიდრე არზრუმისა და ერევნისა საზღვრებადმდე“.
ვახუშტის შეხედულებით, მთელ სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოს უძველესი ხანიდან ზემო ქართლი ჰრქმევია, თუმცა ასეთი რამ ძველ წყაროებში დადასტურებული არაა. პირიქით, ლეონტი მროველის ცნობათა ანალიზისას, ნ. ბერძენიშვილი ყურადღებას აქცევდა იმ გარემოებას, რომ „ყველა ამ „ქართლებს“, გარდა საერთო სახელისა „ქართლი“, საკუთარი სახელები გააჩნიათ — კახეთი, კუხეთი, სამცხე (კლარჯეთით), ჯავახეთი. მხოლოდ სამ ქართლს (გარდაბოს, გაჩიოს და უფლოსის წილს) არ გააჩნიათ სხვა საკუთარი სახელი... ქართლი... ეწოდება განსაკუთრებით უფლოს, გაჩიოს, გარდაბოსის წილ ქვეყანას. და ეს იმიტომ, უნდა ვიფიქროთ, რომ რეალურ-ისტორიულად „ქართლი“ სწორედ ეს ქვეყანა იყო, და სხვა დანარჩენი ქართლი ეს იყო პოლიტიკური ქართლი, საკუთრივ ქართლის ტომის ინიციატივით კლარჯეთ-სამცხე-ჯავახეთის და კახეთ-კუხეთის ტომთა ქართიზაცია-ასიმილაციის შედეგი“. ამიტომ ვახუშტისმიერი სქემა ზემო ქართლის წარმოშობა-განვითარებაზე წინაუკმო პროცესად უნდა წარმოვიდგინოთ, თანდათან გაფართოების გზით.
ლეონტი მროველთან და ჯუანშერთან ზემო ქართლი არ იხსენიება, თუმცა კი იქ სადაც ლეონტი შიდა ქართლზე საუბრობს, არშიაზე გვიანი მინაწერია: „...ზემო ქართლი არ ტასისკარს ზემო, სამცხე და კლარჯეთი“. ჯუანშერი ერთგან ხმარობს აღწერილობით გამოთქმას — „დასავლეთი ქართლისა“ და ამდენად, იგი არ შეიძლება მაშინ გავრცელებულ ტერმინად მივიღოთ. მისი სიტყვით, „ცოლი და ორნი ძენი ვახტანგისნი წარიყვანნეს სამთა მათ ერისთავთა (წუნდის, კლარჯეთის და ოძრაჴეს ერისთავებმა) და დაიპყრეს დასავლეთი ქართლისა, რომელი მისცა ვახტანგ და დასხდეს წუნდას ქალაქსა ზაფხულის, და ზამთარის იყვნენ ოძრჴეს“.
„მატიანე ქართლისა“ სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოს უწოდებს „ზემო ქვეყანას“. XI საუკუნის ამბების გადმოცემისას იგი წერს: „შემდგომად მცირედისა ჟამისა გამოიყვანა ლიპარიტ დემეტრე, ძმა ბაგრატისი, საბერძნეთით ბერძენთა მეფისა ლაშქრითა და მიერთნეს სხუანიცა ვინმე დიდებულნი და აზნაურნი, მოვლეს ზემო ქუეყანა და ჩამოვიდეს ქართლს, მოადგეს ატენს, არე-არე მოწუეს ქართლი“. მეორეგან იგივე წყარო მოგვითხრობს მესხი აზნაურების მიერ ბაგრატ IV-ის მიერ სამცხეში მიწვევის ამბავს. მათ ლიპარიტ ბაღუაშთან ომი ელოდათ. ლიპარიტმა მეფე დაამარცხა არყის ციხესთან. მესხი აზნაურები დაატყვევა და სიკვდილის მუქარით ზოგიერთს ციხეები წაართვა. „მოირჭუნა ლიპარიტ ზემოსა ქუეყანასა და აღიხუნა ციხენი, და მიიერთნა თავადნი კაცნი“.
მოტანილ მაგალითებში მატიანის ავტორი სამხრეთ-დასავლეთ საქართველო გულისხმობს, მაგრამ არის შემთხვევები, როდესაც იგი ზემო ქვეყნის მაგიერ, იმავე მხარის ლაშქარს მოკლედ „ზემოთას“ უწოდებს, ბაგრატ III ჯავახეთს იყო, დლივში, აქედან განაგებდა ქართლისა და ტაოს საქმეებს. მან დავით კახთა ქორეპისკოპოსს ქართლის ციხეთა დატოვება მოსთხოვა, უარი მიიღო. მეფე გაწყრა, „წარგზავნა კაცი მოსწრაფედ, აწჳა სპათა აფხაზეთისა და ქართლისათა, და თჳთ წარემართა ზემოთა ლაშქრითა, გაიარა თრიალეთი, გავლო ჴიდი მცხეთისა და მოერთნეს თანა აფხაზნი და ქართველნი“.
არყის ციხესთან მეფის დამარცხების მეორე წელს „წარვიდა ლიპარიტ შუელად ბერძენთა ყოვლითა ლაშქრითა ამის ზედაჲს კერძისათა“. ორივე შემთხვევაში მემატიანე აქ ზემო ქვეყნის ლაშქარს გულისხმობს. ამ ავტორთან ზოგჯერ „ქვემონი“ დასავლეთ საქართველოს, „ზემონი“ კი — აღმოსავლეთ საქართველოს და სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოს მკვიდრებს აღნიშნავს, ამათვე ნიშნავს „ზემოსა კერძისანი“, მათ ქვეყანას კი — „ზემო კერძი“.
„ისტორიათა და აზმათა“ ავტორი ჯერჯერობით პირველია ჩვენთვის ცნობილ ისტორიკოსთა შორის, რომელიც იყენებს ტერმინს „ზემო ქართლი“ მისი თანადროული ვითარების აღწერისას. თამარის წინააღმდეგ აჯანჯებულ გიორგი რუსს მიემხრნენ სამხრეთ და დასავლეთ საქართველოს დიდებულები. მათი ლაშქარი ორად გაიყო: ერთმა ნაწილმა ლიხი გადმოლახა და ნაჭარმაგევამდე მოვიდა, მეორემ კი — რკინის ჯვარი გადაიარა და სამცხეში ჩავიდა. მათ განზრახული ჰქონდათ აღება ჯავახეთისა, თრიალეთისა და შიდა ქართლში ჩამოსულ მეამბოხეებთან გაერთიანება. „ამათ ყოველთავე აგარათა შეყრა გააგეს და მინდაღმა მათ და ზემო-ქართლის მყოფთა კართა ქალაქისათა მოსლვა“.
იგივე ავტორი, „მატიანე ქართლისას“ მსგავსად, ზემო ქართლის ლაშქრის აღსანიშნავად ხმარობს ტერმინი „ზემონი“. თამარის ეპოქის გამარჯვებულებს იგი ასე ახასიათებს: „შემდგომად ამისა გამოსლვასა ხანისასა ლაშქრობდეს ქუემონი ქუემოთ, და ზემონი ზემოთ, და შუანი შუათ, და ყოველგან ძლევაშემოსით და გამარჯუებით“. ეს ავტორი „ზემოთა“ და „ქვემოთა“ ტერმინებით აღნიშავს არა მარტო ლაშქარს, არამედ საქართველოს თემებსაც: „ამას ესევითარსა შინა დაწყებასა წყალობისასა იმიერთა და ამიერთა, ზემოთა და ქუემოთა შჳდთავე თემთასა იწყეს რომელთამე ძუელებრი კაცთა დაუდგრომელობისა შემსგავსებული საქმე“. ცხადია, რომ ამ ზემოთა თემებში სამხრეთ-დასავლეთ საქართველო, იგივე ზემო ქართლი იგულისხმება.
განვითარებული ფეოდალიზმის ხანის სხვა ისტორიკოსებთან ზემო ქართლის ხსენებას ვეღარ ვხვდებით: გვიანი შუა საუკუნეების საბუთებში კი, XVI საუკუნიდან უცებ მრავლდება ცნობები მის შესახებ. მაგრამ აქ საქმე იმაშია, რომ „ზემო ქართლი“ უკვე სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოს კი არ ეწოდება, არამედ შიდა ქართლის დასავლეთ ნაწილს (ამილახვართა სასარდლოს).
კვანტური განკურნება
კვანტური განკურნების მეთოდი (Quantum healing) — იდეების ფსევდომეცნიერული ნაზავი, რომელიც, სავარაუდოდ, გამომდინარეობს კვანტური მექანიკიდან, ფსიქოლოგიიდან, ფილოსოფიიდან და ნეიროფიზიოლოგიიდან. კვანტური განკურნების დამცველები ამტკიცებენ, რომ კვანტური ფენომენები არეგულირებს ჯანმრთელობასა და კეთილდღეობას. არსებობს სხვადასხვა ვერსიები, რომლებიც მიუთითებენ სხვადასხვა კვანტურ იდეებზე, მათ შორის ტალღის ნაწილაკების ორმაგობაზე და ვირტუალურ ნაწილაკებზე, და ზოგადად „ენერგიაზე“ და ვიბრაციაზე. კვანტური განკურნება ალტერნატიული მედიცინის ფორმაა.
ზემო ქართლი
მხარის აღწერა
ამ მხრივ ნიშანდობლივია, რომ ჟამთააღმწერელი არ ხმარობს არცერთ ამ ტერმინს, თუმცა კითვითონ სამცხიდან უნდა იყოს, იმავე ეპოქის მოღვაწე. ეს სახელები არ ჩანს არც ხელმწიფის კარის გარიგებაში. მიუხედავად აქაურ ეპისკოპოსთა მოხსენიებისა. ამის გამო უნდა ვიფიქროთ, რომ ტერმინი „სამცხე-საათაბაგო“ საბოლოოდ უნდა დამკვიდრებულიყო XV საუკუნის ერთიანი საქართვეოს სამეფო-სამთავროებად დაშლის აღიარებით. ნათქვამს უნდა ადასტურებდეს XVI საუკუნის დასაწყისის ერთი საბუთი, სადაც ჩამოთვლილია „სამცხე-საათაბაგოს მღვდელთმთავარნი და მწყემსნი“.
იმავე დროს მოხდებოდა შიდა ქართლის ნაწილისთვის „ზემო ქართლის“ შერქმევა. „მესხური მატიანის“ ცნობით 1578 წელს ლალაფაშას მანუჩარ ათაბაგისათვის დაუვალებია ქართლის დარბევა, რისთვისაც „სანჯახები გამოეგზავნა. შეიყარა პატრონი მანუჩარ, ჩაუჴდა და ზემო ქართლი დაერბია“. ცხადია, რომ ამ სახელწოდების შენაცვლება ახალია ამბავი არ უნდა იყოს.
XVIII საუკუნის ისტორიკოსი ბერი ეგნატაშვილი, XVI საუკუნის ამბების გადმოცემისას, ზემო ქართლს უწოდებს ხან შიდა ქართლის დასავლეთ ნაწილს, ხან კი სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოს, რაც მწიგნობრული ტრადიციით უნდა აიხსნას. მაგალითად იმავე საუკუნის 10-იან წლებში ქართლში შემოსულ ოსმალთა ლაშქრის დამარცხებას იგი ასე აღწერს: „მას ჟამსა მოვიდა ოსმალუ და მოეოჴრებინა სამცხე... და მოვიდნენ შიდა ქართლსა... ხოლო მეფესა დავითს მოართუეს ამბავი ესე კახეთს... და მოვიდა ზემო ქართლად და შეება ოსმალუს ჯარსა“.
1547 წელს ქაიხოსრო ათაბაგის მიწვევით სამცხის სამთავროში შაჰთამაზმა ილაშქრა. ამის შესახებ ბერი ეგნატაშვილი კი უკვე ასე წერს: „და რაჟამს განაგდო ყოველი საქმე ზემო ქართლისა (შაჰთამაზმა) ჩამოვლო თრიალეთი და მოაოჴრა“. იგივე ავტორი ერთ-ერთ ტექსტსში ხმარობს „საათაბაგოს“, მეორე ტექსტი კი, მის ფარდად „ზემო ქართლს“ იძლევა. სხვაგან ნათქვამია, რომ „წარვიდა მანუჩარ ათაბაგიცა თჳსსა ადგილსა და დაიჭირა ზემო ქართლი და საათაბაგო“. ან კიდევ: „ვერღარა მუნ გამაგრდა ნოდარ და წარვიდა ზემო ქართლად, რომელ არს საათაბაგო“. ტერმინთა აღრევის ეს მაგალითები იმის მოწმობაა, რომ გვიანდელ ისტორიკოსს აღარ ჰქონდა ნათელი წარმოდგენა მათი შეცვლის დროისა და გარემოებათა შესახებ. ამიტომაც მოვლენათა თანადროულ წყაროებს უნდა მიეცეთ უპირატესობა.
სამცხე-საათაბაგოს ქვეყანათა სახელების განხილვის ბოლოს ვახუშტი წერს: „ბაგრატიონთა მეფობასა შინა ყოველთა ამათ ადგილებთა და ქვეყანათა კრებით ქვეყანასა სწერენ ძველს ღეოღრაფიასა შინა, უწინარეს მაკედონელისაცა, სახელსა მოსხი, ესე იგი არს მესხი“. მართლაც სტრაბონი იხსენიებს „მოსხიკე“-ს, ესე იგი მესხეთს, რომლის ერთი ნაწილი იბერებს ჰქონდათ. ფიქრობენ, რომ ეს ნაწილი უნდა ყოფილიყო არტან-ჯავახეთი და სამცხე.
კვანტური განკურნება
კვანტურ განკურნებას არაერთი მიმდევარი ჰყავს, მაგრამ სამეცნიერო საზოგადოება ფართოდ მიიჩნევს მას სისულელედ. მთავარი კრიტიკა ეყრდნობა თანამედროვე ფიზიკის სისტემატურ არასწორ ინტერპრეტაციას, განსაკუთრებით იმ ფაქტს, რომ მაკროსკოპული ობიექტები (როგორიცაა ადამიანის სხეული ან ცალკეული უჯრედები) ძალიან დიდია იმისთვის, რომ გამოავლინონ თანდაყოლილი კვანტური თვისებები.
ზემო ქართლი
მხარის აღწერა
ძველი ქართული წყაროები „მესხეთს“ არ იხსნიებენ, ამიტომ ჩვენ არ ვიცით როდის მოხდა მათი შენაცვლება „ზემო ქართლით“. სტრაბონის ცნობის გათვალისწინებით, ეს პროცესი ძველთაგანვე უნდა დაწყებულიყო. ვიდრე ზენა სოფელი ერქვა შემდომი ხანის შიდა ქართლს, საეჭვოა „ზემო ქვეყანა“ ან „ზემო ქართლი“ იმავ დროს ეწოდებინათ სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოსთვისაც. „ზენა სოფლის უკანასკნელი ხსენება IX საუკუნეშ გვაქვს: კონსტანტინე კახა ყოფილა „ზენა სოფლიდან“, რაც ქართლის ქვეყნის ერთი სანახებია. X საუკუნის I ნახევარში სამხრეთ-დასავლეთ საქართელოს ზოგად პოლიტიკურ-გეოგრაფიულ სახელად „ზემო ქვეყანა“, ანუ „ზემო ქართლი“ უკვე დამკვიდრებული უნდა ყოფილიყო. ამის მოწმობაა გიორგი მერჩულეს ფუძემდებლური დებულება, რომ „ქართლი ფრიადი ქვეყანა აღირიცხების, რომელსა შინა ქართულითა ენითა ჟამი შეიწირვის, და ლოცვაჲ ყოველი აღესრულების, ხოლო კჳრილეისონი ბერძნულად ითქმის, რომელ არს ქართულად „უფალო წყალობა ყავ“, გინა თუ „უფალო შეგვიწყალე““.
კვანტური განკურნება
ფიზიკოსი ბრაიან კოქსი ამტკიცებს, რომ სიტყვა „კვანტურის“ არასწორად გამოყენება, როგორც ეს არის ფრაზაში „კვანტური განკურნება“, უარყოფითად მოქმედებს საზოგადოებაზე, რადგან ის ძირს უთხრის ნამდვილ მეცნიერებას და ხელს უშლის ადამიანებს ჩაერთონ ჩვეულებრივ მედიცინაში. ის აცხადებს, რომ „ზოგიერთი მეცნიერისთვის სამეცნიერო იდეების სამწუხარო დამახინჯება და მითვისება, რაც ხშირად თან ახლავს მათ პოპულარულ კულტურაში ინტეგრაციას, მიუღებელია“.
დამატება
დამატება (ან ზოგჯერ ობიექტი) — წინადადების წევრი, რომელიც გამოხატავს სამოქმედო საგანს, გადმოიცემა არსებითი სახელით, უკავშირდება და ხსნის შემასმენელს (ან ზოგჯერ წინადადების სხვა წევრებს). განარჩევენ პირმიმართ (პირდაპირი და ირიბი) და უბრალო დამატებებს.
ზემო ქართლი
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები
დამატება
პირმიმართი დამატებები
პირმიმართი დამატება აჩენს ზმნაში პირის და ზოგჯერ რიცხვის ნიშნებს. ამიტომ იგი წინადადების მთავარ წევრად მიიჩნევა.
კვანტური განკურნება
სქოლიო
კატეგორია:ალტერნატიული მედიცინა კატეგორია:ფსევდო-მეცნიერებები
დამატება
პირმიმართი დამატებები
პირდაპირი (ზოგჯერ უახლოესი) დამატება ზმნის პირდაპირობიექტურ პირთან შეწყობილი წინადადების მთავარი წევრია. პირდაპირი დამატება მხოლოდ გარდამავალ ზმნას აქვს. იგი ბრუვნვაცვალებადია : I სერიის ფორმებთან მიცემით ბრუნვაში დგას, ხოლო II და III სერიის ფორმებთან კი სახელობითშია (ჭრიან ტოტს-მოჭრეს ტოტი).
ირიბი (ზოგჯერ შორეული) დამატება ზმნის ირიბობიექტურ პირთან შეწყობილი წინადადების მთავარი წევრია. ირიბი დამატება აქვს ორპირიან გარდაუვალ და სამპირიან გარდამავალ ზმნას. ორპირიან გარდაუვალ ზმნას ირიბი დამატება სამივე სერიის ფორმებთან აქვს, გარდამაველს კი – მხოლოდ პირველსა და მეორე სერიაში. სამპირიანი ზმნა III სერიაში ორპირიანად გადაკეთდება და ის სახელი, რომელიც ირიბ დამატებას გამოხატავდა, ნათესაობითში დადგება, თვის თანდებულს დაირთავს და წინადადების არამთავარი წევრი გახდება.
ირიბი დამატება ყოველთვის მიცემით ბრუნვაში დგას, ე. ი. ბრუნვაუცვლელია (სჭრიან ტოტს ხეს; მოსჭრეს ტოტი ხეს).
უბრალო დამატება
უბრალო დამატება დამატებაა, რომელიც არ არის შეწყობილი ზმნის ობიექტურ პირთან. იგი წინადადების არამთავარი წევრია. უბრალო დამატება შეეწყობა სახელზმნებსაც — საწყისსა და მიმღეობას, იშვიათად ზედსართავ სახელსაც.
უბრალო დამატების ბრუნვებია: მიცემითი, ნათესაობითი, მოქმედებითი და ვითარებითი. პირველ სამ ბრუნვაში უბრალო დამატება უთანდებულოც შეიძლება იყოს და თანდებულიანიც, ვითარებით ბრუნვაში კი ყოველთვის უთანდებულოა.
უბრალო დამატება მიცემით ბრუნვაში
მიცემით ბრუნვაში დასმული უბრალო დამატება ვნებითი გვარის მიმღეობასთან მეტწილად უთანდებულოა, სხვა შემთხვევებში კი, ჩვეულებრივ, დაირთავს თანდებულს. თანდებულთაგან აქ გვხვდება: თან, ზე, ში. თან თანდებულიან მიცემითს ხშირად ერთად დაერთვის უბრალო დამატების გადმოსაცემად და თანამონაწილეობას, თანაობას გამოხატავს.
მიცემითში დასმული უბრალო დამატება მოგვიგებს კითხვებზე: რას? ვისთან? ვისთან ერთად? რასთან? რასთან ერთად? ვისზე? რაზე? რაში?
უბრალო დამატება ნათესაობით ბრუნვაში
ნათესაობითში დასმული უბრალო დამატება უთანდებულოა ან თანდებულიანი. ნათესაობითის ფორმას დამატების გადმოსაცემად დაერთვის თანდებულები: გან, მიერ, თვის, შესახებ, მიმართ და სხვ. უთანდებულო ნათესაობითში დასმული დამატება ხშირია სახელზმნასთან — საწყისთან და მიმღეობასთან.
უბრალო დამატება ნათესაობით ბრუნვაში მოგვიგებს კითხვებზე: ვისგან? რისგან? ვისთვის? რისთვის? ვის მიერ? ვის შესახებ? რის შესახებ? ვის მიმართ?
ნათესაობითში დასმული უბრალო დამატება შინაარსის მიხედვით მრავალგვარია. იგი შეიძლება გამოხატავდეს: მოქმედ სააგნს (მონადირის მოკლული დათვი), სამოქმედოს (დათვის მოკვლა), დანიშნულებას (შვილისთვის იყიდა), მასალას (კასრებს მუხისაგან აკეთებეს).
უბრალო დამატება მოქმედებით ბრუნვაში
უბრალო დამატება მოქმედებით ბრუნვაში უთანდებულოა ან ურთ თანდებულიანი. მნიშვნელობით ძირითადად ორგვარია: საჭურვლისა და თანაობის.
ურთ თანდებულიანი უბრალო დამატება ყოველთვის თანაობას გამოხატავს. მაგ: ჩამოვიდა მეგობრებითურთ. თანაობის დამატება ხშირად უთანდებულო მოქმედებითის ფორმით გადმოიცემა. მაგ: დედოფალი ამ დროს კავთისხევში ცხოვრობდა შვილებით.
თანაობის დამატება მოგვიგებს კითხვებზე: ვისთან ერთად? რასთან ერთად?
უბრალო დამატება ვითარებით ბრუნვაში
ვითარებითისაა უბრალო დამატება, რომელიც აღნიშნავს საგნის ახალ ვითარებას, ცვალებას, გადაქცევას. მაგ: ტყე უზარმაზარ ქალაქად იქცა.
თანაობის უბრალო დამატებას გამოხატავს არსებითი სახელისაგან იან სუფიქსით ნაწარმოები სახელის ვითარებითი ბრუნვის ფორმა. მაგ: ზვავი ათასწლოვან მუხას ძირიანად გლეჯდა.
სქოლიო
კატეგორია:წინადადების წევრები
ხომალდი (ჟურნალი)
ხომალდი — ლიტერატურული ჟურნალი, გამოიცემოდა 1921–1922 წლებში. მისი რედაქტორი იყო ალექსანდრე აბაშელი. ჟურნალში იბეჭდებოდნენ ლეო ქიაჩელი, ხარიტონ ვარდოშვილი, მიხეილ ბოჭორიშვილი, დემნა შენგელაია, გიორგი ქუჩიშვილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
ალფრედ ბინე
სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი ფსიქოლოგები კატეგორია:დაბადებული 1857 კატეგორია:გარდაცვლილი 1911
Runnable Userspace Meta Programs
Rump (Runnable Userspace Meta Program) — NetBSD-ის მექანიზმი, რომელიც საშუალებას იძლევა მომხმარებლის სივრცეში პროგრამის ისე გაშვება, რომ პროგრამას აგრეთვე შეეძლოს ბირთვის ფუნქციების გამოყენება.
სქოლიო
კატეგორია:იუნიქსი
Tnftp
tnftp (ყოფილი lukemftp) არის FTP კლიენტი Unix-like ოპერაციულ სისტემებისთვის. იგი დაფუძნებულია ორიგინალურ BSD FTP კლიენტზე, და არის მთავარი FTP კლიენტი შემდეგი ოპერაციული სისტემებისთვის: NetBSD, FreeBSD, OpenBSD, და დარვინი. იგი ნაწარმოებია ლუკა მევბურნის მიერ.
კატეგორია:იუნიქსი
გერმანიის ფედერალური მხარეები
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანია
ხახულის ხატი
ხახულის ღვთისმშობლის ხატი, ხახულის კარედი — შუა საუკუნეების ქართული ჭედური ხელოვნების მნიშვნელოვანი ძეგლი.
ღვთისმშობლის კარედი ხატი (სიმაღლე 1.47 მ, სიგანე გაშლილი კარით 2.02 მ. ოქრო, ოქროში დაფერილი ვერცხლი, ვერცხლი). ხატი თავდაპირველად ინახებოდა ხახულის მონასტერში, სახელწოდებაც აქედანაა. ვერცხლით მოჭედილი დიდი კარედი ღვთისმშობლის ვედრების ხატისათვის იყო შესრულებული, როგორც შესანახი ბუდე. კარედის მოჭედილობიდან შემოინახა კარების გარეთა ნაწილზე დაბალი რელიეფით, ჭედურით შესრულებული ორნამენტული შეკულობა (X საუკუნე). შემდეგ ხატი გელათის მონასტერში გადაიტანეს და ღვთისმშოლის ეკლესიაში დაასვენეს. XII საუკუნეში აქ იგი თავიდან მოჭედეს (ცენტრალური ნაწილი ოქროთი, კარები ოქროში დაფერილი ვერცხლით), რელიეფური ორნამენტით შეამკეს და ძვირფასი ქვებით, აჟურული ვარდულებით, სხვადასხვა დროისა და ფორმის ტიხრული მინანქრითა და ჯვრებით მორთეს. კარების მოჭედილობა ორ ოსტატს შეუსრულებია, ამაზე მეტყველებს ორნამენტის შესრულების ხასიათი, მისი მხატვრული გადაწყვეტა. ორივე კარის ბოლოში მოთავსებულ წარწერაში მოხსენიებულია მეფე დავით აღმაშენებელი და მისი ძე დემეტრე.
ისტორია
thumb|left|XIX საუკუნეში გადაღებული ხახულის ხატი. ხახულის ხატი საგანგებოდ ვედრების ღვთისმშობლის ხატისთვის იყო დამზადებული, რომელიც მის ცენტრში იყო დაბრძანებული. თავდაპირველად აღნიშნული კარედი ხახულის მონასტრის საგანძურს წარმოადგენდა, რის გამოც ხატს და თვით კარედსაც, რომელიც მას შემდგომში გაუკეთდა ხახულის ღვთისმშობლის სახელი ეწოდა. სავარაუდოდ მთავარი ხატი მოჭედილი იყო რომელსაც ქვები ამშვენებდა ხოლო ხელი და სახე ჰონდა მინანქრის. თუმცა დაზუსტებით არავინ იცის გამოიყურებოდა თუ არა ხახულის ცენტრაური ხატი ისე როგორც ეს შემოგვრჩა XIX საუკუნის ფოტოებზე.
ცნობილია რომ თურქ-სელჩუკების შემოსევების დროს (1106-1125) დავით აღმაშენებელმა ხახულის ხატი შენარჩუნების მიზნით ხახულის მონასტრიდან ხატი გელათის მონასტერში გადააბრძანა. სწორედ ამიტომაა რომ გელათის ღვთისმშობლის ეკლესიის ჩრდილოეთი სვეტზე წარწერა:
გელათის მონასტერში ხახულის ხატს გაუკეთდა ახალი, მინანქრებითა და ძვირფასი ქვებით შემკული, მდიდრული კარედი, რომელიც დღემდეა შემონახული. კარედზე შესრულებული წარწერა ზუსტად ფარგლავს მისი შესრულების დროს. წარწერა მოთავსებულია ორივე კარების ქვედა არშიაზე, ამოჭედილია ასომთავრული ასოებით, იამბიკურ ლექსად. წარწერაში მოხსენიებულნი არიან დავით აღმაშენებელი და მისი შვილი დემეტრე I, რაც იმისი მანიშნებელია რომ კარედის მოჭედილობა დემეტრეს მეფობის დროსაა შესრულებული. დავით აღმაშენებელი წარწერაში მიხსენიება როგორც პირველი შემამკობელი ხატისა და წინაპარი დემეტრე მეფისა. და მართლაც როგორც დავით აღმაშენებლის ანდერძიდან არის ცნობილი მან სიკვდილის შემდეგ უანდერძა მთელი მისი თვალ მარგალიტები ხახულის ხატს. დემეტრე წარწერაში მოხსენიებულია როგორც "ძეობით მფლობელი" და ხატის მეორედ დამამშვენებელი, ე. ი. დღემდე მოღწეული ხატის დამკვეთი. აქედან გამომდინარე კარედის შექმნის თარიღი მერყეობს 1125-1156 წლებში. thumb|ვედრების ხატი დღეს ხახულის ღვთისმშობლის ხატი პირველად 1650 წელს რუსეთის ელჩებმა ტოლოჩანოვმა და იევლევმა ასე აღწერეს:
ერთი მხრივ თვით ხატის სიმდიდრე ხოლო მეორე მხრივ ძვირფასი შენაწირები, რომლებიც კარებზე იყო დაკიდული, გახდა ხატის გაძარცვის მიზეზი. 1859 წელს პირველი გაძარცვის დროს დაიკარგა ხახულის ღვთისმშობლი ვედრების მინანქრიანი ხატი.
1904 და 1905 წლებში ყაჩაღებმა მოაწყვეს მონასტერზე თავდასხმა, რომლის დროსაც გაიტაცეს ქართული ოქრომჭედლობის ბევრი საუკეთესო ნიმუში და მათ შორის ხახულის ხატის ყველა შეწირული ნივთი. თავად კარედი მისი სიდიდის გამო გადაურჩა გატაცებას.
1952 წელს როდესაც ხახულის ღვთისმშობლის ხატი გელათის მონასტრიდან შენახვისა და დაცვის მიზნით თბილისში საქართველოს ხელოვნების მუზეუმის საგანძურში გადმოიტანეს, მოხსნეს ახლად დამზადებული ვედრების ხატი და მის ნაცვლად ხახულის ვედრების მინანქრის ფრაგმენტები ჩაასვენეს.
აღწერა
ხატი რამდენიმეჯერ იქნა შესწავლილი და გამოკვლეული. მათგან გამოირჩევა ნ. პ. კონდაკოვისა და დ. პ. გორდეევის კვლევა. სხვა მეცნიერთა კვლევა მხოლოდ დანამატია ამ ორი მეცნიერის კვლევისა და აღწერის ფონზე. ხახულის კარედი გამოირჩევა თავისი რთული შემადგენლობით - ჭედურობა, სხვადასხვა დროისა და სტილის ტიხრული მინანქარები, ტვიფრული ქვები.
ჭედურობა
thumb|ხახულის კარედის ფრაგმენტი მთელი ხატი დაფარულია მდიდრულად ორნამენტირებული ჭედური ფურცლებით. შუა ნაწილის ჭედურობა შესრულებულია ბაჯაღლო ოქროს ფურცელზე. გვერდითი ფრთებისა კი - ცხელი წესით მოოქროვილ ოქროსა და ვერცხლის შენადნობზე. ხახულის ხატის მოჭედილობა დღემდე უცვლელი სახით არის მოღწეული. გაშლილი კარედის ზომაა - (2X1,47 მ), ცალკე ფრთებისა კი - (1,15X0,52 მ). ხახულის კარედის ცენტრში მოთავსებულია ღვთისმშობლის ვედრების ხატი - ”დეისუსი” (54X41 სმ). მთელი კარედის ფონი მორთულია ჭედური ფოთლოვანი ორნამენტებით. ორნამენტი ზევით მიმართული მცენარეული ყლორტებითაა წარმოდგენილი, იშლება მთელ ზედაპირზე და ქმნის დეკორატიულ ხვეულებს. ყოველ ხვეულში ჩასმულია რელიეფური მრავალფურცელა. კარედის მოჭედილობის ერთიანი ჩანაფიქრისდა მიუხედავად სამივე ნაწილის ჭედურობის მანერა განსხვავდება, რაც მიგვანიშნებს იმაზე რომ ტრიპტიქონის მოჭედილობაზე მუშაობდა სამი სხვადასხვა ოსტატი. ხახულის ტრიპტიქონის ჭედურობის ორნამენტული მოტივი შედგება 11-12 საუკუნეებში ქართული ჭედური ხელოვნებისათვის კარგად ცნობილი ცალკეული ელემენტებისაგან, რაც მიგვანიშნებს იმაზე რომ კარედის ხატის ჭედურობა წარმოქმნილია ძველი ტრადიციების მქონე ქართულ მხატვრულ წრეში.
ტიხრული მინანქარი
ოქროს ფუძეზე დამზადებული მინანქრების ხელოვნებას სამართლიანად მიიჩნევენ ძველი ქართული მხატვრული ხელოვნების მწვერვალად. ოქროს ფურცელზე შესრულებული ტიხრული მინანქარი შემოგვრჩა ცალკე ხატებსა და მინანქრის მედალიონების სახით, რომლებიც ამკობენ ძველი ხატების მოჭედილობებს, ჯვრებს, ხელნაწერტა ყდაჭედილებს, პანაღიეებს, სანაწილებს და სხვა. ნ.პ. კონდაკოვი იყო იმ პიონერთაგანი რომელმაც საგანგებოდ შეისწავლა ხახულის ხატის ტიხრული მინანქარი.
სქოლიო
კატეგორია:ღვთისმშობლის ხატები
ლესელიძე (დაბა)
ლესელიძე (Гьечрыԥшь [გჲეჩრჷფშ]; ყოფილი ერმოლოვსკი — გადაერქვა 1944 წლის 1 ივნისს ) — დაბა და თემის ცენტრი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, მდებარეობს შავიზღვისპირა დაბლობზე, მდინარე ფსოუს მარცხენა ნაპირზე, მისშესართავთან, რუსეთის საზღვართან, ზღვის დონიდან 6 მეტრზე, გაგრიდან 18 კილომეტრში, სოხუმი–სოჭის საავტომობილო და სარკინიგზო ხაზზე. დაბაში მოქმედებს რკინიგზის ბაქანი.
ისტორია
ეს სახელწოდება შედარებით ახალია. XIX საუკუნის 60-იან წლებამდე აქ არსებობდა სოფელი გეჩრიფშ. სახელწოდებას საფუძვლად უდევს ჯიქების თავადური საგვარეულოს გეჩ, გეჩბა ფუძე, რომლებიც 1864 წელს ოსმალეთში გადაასახლეს. სახელწოდება „გეჩბების მხარეს, საცხოვრისს“ ნიშნავს. XIX საუკუნის მიწურულს ერმოლოვსკი ეწოდა რუსეთის იმპერიის მიწათმოქმედებისა და ქონების მინისტრის ა. ს. ერმოლოვის პატივსაცემად, რომელმაც ეს ადგილები 1894 წელს შემოიარა. 1944 წელს ლესელიძე ეწოდა დიდი სამამულო ომის გენერლის კონსტანტინე ლესელიძის პატივსაცემად, რომელიც კავკასიის მისადგომებს იცავდა. საბჭოთა პერიოდში მოქმედებდა კოლმეურნეობა რომლის პროფილი იყო მეთამბაქოეობა, მეხილეობა და მევენახეობა. ლესელიძის სადაბო საბჭოში ასევე შედიოდა სოფლები სალმე და სულევო. 1992-1993 წლების აფხაზეთის ომის შემდეგ აფხაზეთის რესპუბლიკამ უწოდა გეჩრიფში (Гьачрыҧшь//Гьечрыҧшь).
დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით დაბაში ცხოვრობდა 969 ადამიანი.
კურორტი
ლესელიძე რესპუბლიკური მნიშვნელობის ზღვისპირა კლიმატური კურორტია. ჰავა ნოტიო სუბტროპიკულია. იცის რბილი, უთოვლო ზამთარი და ცხელი ნოტიო ზაფხული. იანვრის საშუალო ტემპერატურაა 5,5 °C, აგვისტოსი – 23,4 °C. ნალექები 1250 მმ წელიწადში. მზის ნათების ხანგრძლივობა 1890 საათი. ძირითადი სამკურნალო საშუალებაა ზღვაში ბანაობა, თალასოთერაპია. სამედიცინო ჩვენება: გულ-სისხლძარღვთა სისტემის, სუნთქვის ორგანოთა ქრონიკული დაავადებები და ნერვული სისტემის ფუნქციური მოშლა. სეზონი მაისიდან ოქტომრამდე.
კონსტანტინე ლესელიძის ძეგლი
დაბაში იდგა კონსტანტინე ლესელიძის ბრინჯაოს ძეგლი. შეასრულა 1974 წელს მოქანდაკე ს. ი. კაკაბაძემ და აღმართეს მარმარილოს მაღალ პოსტამენტზე 1975 წელს. ლესელიძის ძეგლი საზეიმოდ გაიხსნა დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 30 წლისთავისადმი მიძღვნილ დღეს — 1975 წლის 9 მაისს. მიტინგზე გამოვიდა გენერლის ქალიშვილი იზოლდა ლესელიძე, რომელმაც თქვა:
პლიაჟის ავაზაკი
სიუჟეტი
ფილმი ორი პერსონაჟის ადამიანისა და ძაღლის ტრაგიკომიკური კინოდუეტია. ერთ-ერთი მათგანი ადამიანი, რომელიც შეპყრობილია განდიდების მანიით, განიცდის მორალურ ფიასკოს.
ლესელიძე (დაბა)
კონსტანტინე ლესელიძის ძეგლი
აფხაზეთის ომის დროს, 1992 წლის სექტემბერში, ქ. გაგრის დაცემის შემდეგ, სხვა ქართულ ძეგლებთან ერთად მიწასთან იქნა გასწორებული ძეგლიც. მისი შემდგომი ბედი უცნობია. ლესელიძის სკულპტურული პორტრეტის აღდგენა შეუძლებელია: არ შემორჩა მასალები არც მოქანდაკის სახელოსნოში, არც ქანდაკებათა თბილისის კომბინატში.
პლიაჟის ავაზაკი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1987 წლის ქართული ფილმები კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები კატეგორია:ნანა მჭედლიძის ფილმები
ლესელიძე (დაბა)
სქოლიო
კატეგორია:გაგრის მუნიციპალიტეტის დაბები კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის კურორტები კატეგორია:შავიზღვისპირა კურორტები
ფილოლოგია
ფილოლოგია (philologia სიტყვასიტყვით — სიტყვის სიყვარული) — ჰუმანიტარულ დისციპლინათა ერთობლიობა, რომელიც სწავლობს კაცობრიობის სულიერ კულტურას ამა თუ იმ ხალხის ენისა და ლიტერატურის მეშვეობით. უპირატესად დაწერილი სიტყვის, წერილობითი ტექსტების განმარტებაზე, მათ ენობრივ და სტილისტურ ანალიზზე დაყრდნობით.
თავის წიგნში ფილოლოგია: თანამედროვე ჰუმანიტარულობის დავიწყებული წარმომავლობა (2014), ჯეიმზ ტერნერი განსაზღვრავს ტერმინს უფრო ფართოდ, როგორც " ტექსტების, ენებისა და ენის ფენომენის მრავალმხრივი კვლევა".
რაფი უდ-დარაჯათი
რაფი უდ-დარაჯათი (დ. 1 დეკემბერი, 1699 — გ. 6 ივნისი, 1719, აგრა) — დიდ მოგოლთა იმპერიის მე-11 იმპერატორი 1719 წელს, რაფი უშ-შანის ვაჟი, ბაჰადურ-შაჰ I-ის შვილიშვილი.
ბიოგრაფია
რაფი უდ-დარაჯათმა დიდ მოგოლთა იმპერატორის ტიტული მიიღო მას შემდეგ, რაც მისი ბიძაშვილი, ფარუხსიარი ძმები სეიიდების მომხმრეებმა ტახტიდან ჩამოაგდეს. ტახტზე ასვლისთანავე აუჯანყდა თავისი ნათესავი – ნეკუ სიარი, რომელმაც აიღო აგრას ციხესიმაგრე და თავი მოგოლების კანონიერ ფადიშაჰად გამოაცხადა. მისი ამბოხი ორ თვეში ჩაახშეს.
რაფი უდ-დარაჯათი იყო ლმობიერი და შემწყნარებელი მმართველი, თუმცა მას არ ჰქონდა ძლიერი მონარქისთვის დამახასიათებელი აუცილებელი თვისებები. ის რეალურად ძმები სეიიდების მარიონეტის ფუნქციას ასრულებდა, სწორედ ამ მიზეზით მოხვდა ხელისუფლების სათავეში. მისი ფადიშაჰობისას სახელმწიფო საქმეებს სეიიდ აბდულა და ჰუსეინ ალი-ხანი განაგებდნენ. ისედაც ქაოსში მოცული დიდ მოგოლთა იმპერია კი დღითიდღე კარგავდა თავის ტერიტორიებს ინდოსტანის ნ.კ-ზე.
1719 წლის 6 ივნისს სამთვიანი მმართველობის შემდეგ, რაფი უდ-დარაჯათი გარდაიცვალა ტუბერკულოზით. სიკვდილის წინ მან მოითხოვა უფროსი ძმის გამეფება. მისი მოთხოვნა დაკმაყოფილდა, 2 დღის შემდეგ ძმებმა სეეიდებმა ტახტზე რაფი უდ-დაულა იგივე შაჰ-ჯაჰან II აიყვანეს. რაფი უდ-დარაჯათი დაკრძალეს სუფი წმინდა ხავაჯას სალოცავთან, მეჰრაულში, დელიში.
ლიტერატურა
კატეგორია:დიდ მოგოლთა იმპერატორები კატეგორია:თემურიდები კატეგორია:დაბადებული 1699 კატეგორია:დაბადებული 1 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 6 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1719
Heligoland (ალბომი)
Heligoland — ჯგუფ Massive Attack-ის მეხუთე სტუდიური ალბომი, გამოცემული 2010 წლის 8 თებერვალს, ლეიბლზე Virgin Records. დისკმა სათაური შეიძინა გერმანულ არქიპელაგ ჰელიგოლანდის მიხედვით.
ალბომი გამოიცა წინა სტუდიური დისკის, 100th Window გამოცემიდან დიდი ხნის, შვიდი წლის შემდეგ. ბრიტანეთში დისკს ოქროს სტატუსი მიენიჭა.
სიმღერების სია
<li> Paradise Circus (გუი ბორატოს რემიქსი) – 8:08 <li> Fatalism (რიუჩი საკამოტოს და იუკიჰირო ტაკაჰაშის რემიქსი) (ვოკალი - გაი გერვი) (აგრეთვე შეტანილია იაპონურ გამოცემაში) – 4:54 <li> Girl I Love You (She Is Danger-ის რემიქსი) – 5:00 <li> Paradise Circus (Breakage's Tight Rope რემიქსი) – 4:46
<li> United Snakes [B-გვერდი სინგლიდან „False Flags“] – 9:44 <li> Pray For Rain (ტიმ გოლდსუორთის რემიქსი) – 7:28 </ol>
<li> Paradise Circus (გუი ბორატოს რემიქსი) – 8:08 <li> Pray For Rain (ტიმ გოლდსუორთის რემიქსი) – 7:28 <li> Fatalism (რიუჩი საკამოტოს და იუკიჰირო ტაკაჰაშის რემიქსი) – 4:54 <li> Girl I Love You (She Is Danger-ის რემიქსი) – 5:00 <li> Paradise Circus (Breakage's Tight Rope რემიქსი) – 4:46 <li> Paradise Circus (გუი ბორატოს დაბ მიქსი) – 7:48 </ol>
პოზიციები ჩარტებში
"Paradise Circus"
სქოლიო
კატეგორია:Massive Attack-ის ალბომები კატეგორია:2010 წლის ალბომები კატეგორია:Virgin Records-ის ალბომები
ჰერმოპოლისი
ჰერმოპოლისი - ქალაქი ეგვიპტეში. ქალაქში მიედინება მდინარე ნილოსი. ქალაქი უძველესი დროიდან უმნიშვნელოვანეს როლს ასრულებდა ეგვიპტის ცხოვრებაში. ჰერმოპოლისი 30 კილომეტრითაა დაცილებული ქალაქ ამარნას. დღეისათვის ჰერმეპოლისში უამრავი მუზეუმია. ქალაქი ელ-მინიას მნიშვნელოვანი დასახლებული პუნქტია.
კატეგორია:ეგვიპტის ქალაქები კატეგორია:ძველი ეგვიპტის ქალაქები კატეგორია:ელ-მინიის მუჰაფაზა
ინტუიცია (ტელეთამაში)
ინტუიცია — ბრიტანული ტელეთამაშის ქართული ვერსია, რომელიც ყოველ ხუთშაბათს 22:00 სთ-ზე გადიოდა ტელეკომპანია იმედის ეთერში. შოუს წამყვანები იყვნენ ნიკა ქავთარაძე და ნანკა კალატოზიშვილი. შოუს მთავარი პრიზი იყო — 20 000 ლარი.
თამაშის წესები
მოთამაშისა და მაყურებლების წინ 12 უცნობი პიროვნება დგას. ისინი სხვადასხვა სქესის, ასაკისა და პროფესიების არიან. მოთამაშემ უნდა ინტუციით გამოიცნოს თუ ვინ არის, მაგალითად, სტრიპტიზიორი, იოგი, მასწავლებელი და ა.შ. თუ მოთამაშემ გამოიცნო, ის თამაშში რჩება; შეცდომის შემთხვევაში, მას აქვს დახმარება ”შანსი”, ანუ ერთი შეცდომის დაშვების უფლება. ასევე მონაწილეს აქვს ორი დახმარება: ექსპერტებისა (ფსიქოლოგი, მსახიობი, შსს თანამშრომელი) და კომპიუტერის დახმარება, რომლის შემთხვევაში კომპიუტერი ირჩევს სამ კანდიდატს.
კატეგორია:საქართველოს ტელეგადაცემები კატეგორია:იმედი (ტელეკომპანია)
ბოყვი (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი ბოყვი შეიძლება აღნიშნავდეს:
დონალდ I (შოტლანდია)
დონალდ I მაკ ალპინი (Donald I MacAlpin, გალ.: Domnall mac Ailpín) (დ. დაახ. 812 — გ. 862) — შოტლანდიის მეფე 858-862 წლებში.
ბიოგრაფია
დონალდი ძმის კენეთ I-ის შემდეგ ავიდა ტახტზე. მისი ზეობის წლებში შეიქმნა ე.წ. „აედის კანონები“ (Laws of Aedh), რომელიც „ტანისტრის ტრადიციას“ ემყარებოდა. ტრადიციის მიხედვით მეფის მემკვიდრე კლანიდას უნდა არცეულიყო და იგი უხუცესი და ტახტისტვის ღირსეული უნდა ყოფილიყო. დონალდ I მემკვიდრე მისი ძმისშვილი კონსტანტინ I გახდა. ეს ტრადიცია შოტლანდიაში შენარჩუნებულ იქნა მალკოლმ II-ის მეფობამდე.
დონალდ I-ის სიკვდილის შესახებ ორი ვერსია არსებობს. ერთის მიხედვით იგი ბრძოლაში დაიღუპა სოფელ სკონთან (პერთშირი), მეორე ვერსიის მიხედვით კი მშვიდად განისვენა თავის სასახლეში კინ ბელახოირში. მას ერთი ვაჟი დარჩა — გირიკი (გრეგორი), რომელიც ეოხაიდთან ერთად მეფობდა 878—889 წლებში. დონალდ I დასაფლავებულია იონაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:შოტლანდიის მეფეები კატეგორია:გარდაცვლილი 862 კატეგორია:დაბადებული 812
წმინდა პეტრესა და წმინდა პავლეს არქიპელაგი
thumb|left|250px|წმინდა პეტრესა და წმინდა პავლეს არქიპელაგის რუკა thumb|250px|წმინდა პეტრესა და წმინდა პავლეს არქიპელაგის ერთ-ერთი კუნძული thumb|250px|წმინდა პეტრესა და წმინდა პავლეს არქიპელაგის მდებარეობა წმინდა პეტრესა და წმინდა პავლეს არქიპელაგი (Arquipélago de São Pedro e São Paulo) – არქიპელაგი ატლანტის ოკეანეში, შედგება 15 პატარა კუნძულისა და კლდისგან. იგი მდებარეობს ეკვატორულ ზოლზე, ძლიერი შტორმების რეგიონში. ეკუთვნის ბრაზილიას, რომლის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროზე მდებარე ქალაქ ტორუსიდან დაშორებულია დაახლოებით 940 კილომეტრით, ფერნანდუ-დი-ნორონიას არქიპელაგიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით — 625 კილომეტრით და ქალაქ ნატალიდან 990 კილომეტრით.
უეტერზენი
უეტერზენი (Uetersen, ) (შლეზვიგ-ჰოლშტაინი) — უძველესი ისტორიული ქალაქი ჩრდილოეთ რაინ-ვესტფალიაში გერმანია,30 კმ-ში დასავლეთით ჰამბურგი.
სქოლიო
კატეგორია:გერმანიის ქალაქები
წმინდა პეტრესა და წმინდა პავლეს არქიპელაგი
ისტორია
1832 წლის 16 თებერვლის დილას, კლდეები მოინახულა ჩარლზ დარვინმა დედამიწის ირგვლივ მოგზაურობის პირველ ეტაპზე. დარვინს შექმნილი აქვს კუნძულების ფაუნის სრული სია: არც ერთი მცენარე და არც ერთი სირსველი არ მოიძებნება კუნძულებზე. დარვინმა იპოვნა: ორი ჩიტი ბოობი (booby) და თევზიყლაპია, კიბორჩხალა რომელიც ცდილობდა მოეპარა პატარა ბარტყი, ჩრჩილი რომელიც ცხოვრობდა ბუმბულებზე, ხოჭო, ნამსჭია რომელიც ფრინველების ნარჩენებზე ცხოვრობდა და ობობები რომლებიც ჩათვალა რომ ფრინველების ნარჩენებზე ცხოვრობდნენ.
სქოლიო
კატეგორია:ბრაზილიის კუნძულები კატეგორია:ბრაზილიის დაცული ტერიტორიები კატეგორია:ატლანტის ოკეანის კუნძულები
ბუნებისმეტყველების მუზეუმი (ლონდონი)
ბუნებისმეტყველების მუზეუმი - ლონდონში მდებარე საბუნებისმეტყველო მუზეუმი. მუზეუმი სამხრეთ კელსინგტონში, გამოფენათა ქუჩაზე მდებარე სამი მსხვილი მუზეუმებისგან ერთ-ერთია, დანარჩენი ორი: ვიქტორიას და ალბერტის მუზეუმი და მეცნიერების მუზეუმია. თუმცა, ბუნებისმეტყველების მუზეუმის მთავარი შენობა კრომველის ქუჩაზე მდებარეობს.
ფიზიოლოგია
ფიზიოლოგია (φυσις — ბუნება და  — ცოდნა) — მეცნიერება ორგანიზმის ცხოველმყოფელობის შესახებ. პროცესების შესახებ, რომლებიც მიმდინარეობენ როგორც მთლიანად ორგანიზმში, ასევე ცალკეულ მის ორგანოებში.
ბუნებისმეტყველების მუზეუმი (ლონდონი)
მუზეუმის კოლექცია შეადგენს მიახლოებით 80 მილიონ ექსპონატს, რომლებიც ხუთ მთავარ კოლექციადაა დაყოფილი: ბოტანიკა, ენტომოლოგია, მინერალოგია, პალეონტოლოგია და ზოოლოგია. მუზეუმი ასევე კვლევით ცენტრს წარმოადგენს, რომლის სპეციალობაა მუზეუმის სპეციფიკასთან დაკავშირებული აღმოჩენების ტაქსონომია, იდენტიფიკაცია და კონსერვირება. მუზეუმის ასაკიდან გამომდინარე ბევრ კოლექციას სამეცნიეროსთან ერთად ისტორიული ღირებულებავ აქვს, მაგალითად ჩარლზ დარვინის აღმოჩენების გამოფენას. მუზეუმი განსაკუთრებულად ცნობილია დინოზავრების ჩონჩხების გამოფენებით, კერძოდ კი დიპლოდოკუსის ჩონჩხის ასლით, რომლის ადგილი ცენტრალურ დარბაზში შემდგომში ლურჯი ვეშაპის ჩონჩხმა დაიკავა. დაწესებულებაში ასევე სამეცნიერო ბიბლიოთეკა მოქმედებს, რომლითაც სარგებლობა მხოლოდ წინასწარი დაჟავშნით ხდება.
როგორც ბრიტანეთის სხვა საჯარო მუზეუმები, ბუნებისმეტყველების მუზეუმი რეგულირდება ციფრულობის, კულტურის, მედიისა და სპორტის დეპარტამენტით და მასში შესვლა უფასოა. მუზეუმში დასაქმებულია დაახლოებით 350 ადამიანი, მოქმედებს საჯარო ცნობიერების და სამეცნიერო განყოფილება.
ფიზიოლოგია
ლიტერატურა
ცხოველთა ფიზიოლოგია
ბუნებისმეტყველების მუზეუმი (ლონდონი)
ადრეული ისტორია
თავდაპირველი კოლექცია დაარსებული იყო დოქტორ სერ ჰანს სლოუნის (1660-1753) მიერ. მან თავისი პირადი კოლექცია რეალურ ფასზე ბევრად ნაკლებად ბრიტანეთის მთავრობას აყიდინა. სლოუნის კოლექცია მოიცავდა გამომშრალ მცენარეებს და ცხოველების და ადამიანების ჩონჩხებს. 1758 წელს ის ბლუმსბერიში, მონტაგუს სახლში იყო მოთავსებული. ეს შენობა ბრიტანეთის მუზეუმს ეკუთვნოდა.
XIX ს-ის ადრეული ათწლეულებისთვის სლოუნის კოლექციის უმეტესობა გამქრალი იყო. კოლექციის ზედამხედველმა დოქტორ ჯორჯ შომ კოლექციის ნაწილი ქირურგთა სამეფო კოლეჯს მიჰყიდა, ზოგი ეგზემპლარი კი მუზეუმის ტერიტორიაზე დაწვა. მისი მემკვიდრეები ასევე ითხოვდნენ ნებართვას გახრწნილი ეგზემპლარების გასანადგურებლად. 1838 წლის წლიური აღწერის მონაცემებით, სლოუნის კოლექციის 5,500 შენახული მწერისგან არც ერთი არ იყო დარჩენილი. ბუნებისმეტყველების დეპარტამენტის მიერ კოლექციის შენარჩუნების შეუძლებლობამ მთავრობის ყურადღება მიიპყრო; სახელმწიფო აღარ ანდობდა მუზეუმს თავისი ხარჯით მოპოვებულ ექსპონატებს. დეპარტამენტი არც საჯარო საზოგადოებაში სარგებლობდა პოპულარობით.
ახალი შენობა
ოუენი ხვდებოდა, რომ ბრიტანეთის მუზეუმში დეპარტამენტისთვის საკმარისი ადგილი არ იყო - საჭირო იყო ცალკე შენობა. მან იყიდა მიწა სამხრეთ კელსინგტონში და, 1863 წელს, გაიმართა დიზაინის კონკურსი ახალი მუზეუმისთვის. გაიმარჯვა ინჟინერმა კაპიტან ფრენსის ფოუკმა, რომელიც მალევე გარდაიცვალა. სქემა გადაეცა ალფრედ უოთერჰაუსს, რომელმაც ცვლილებები შეიტანა დათანხმულ დიზაინში და ნაგებობას რომანესკული სტილი მისცა, რომელიც კონტინენტურ ევროპაში ხშირმა მოგზაურობამ შთააგონა.
მშენებლობა დაიწყო 1873 წელს და დასრულდა 1880 წელს, მუზეუმი ერთ წელიწადში გაიხსნა, თუმცა დეპარტამენტის სრული გადატანა ახალ შენობაში მხოლოდ 1883 წელს დამთავრდა. შენობა აგებული იყო ტერაკოტის დაფებით, აგურებზე გამოკვეთილი იყო ცხოველების ცოცხალი და გადაშენებული სახეობები, რომლებიც ოუენის დაკვეთით დაიყო. ითვლება, რომ ასე მან ახლანდელი და წარსული სახეობების ევოლუციური კავშირის უარყოფა აჩვენა.
განცელკევება ბრიტანეთის მუზეუმისგან
ახალი ცალკე შენობის მიუხედავად, იურიდიულად ბუნებისმეტყველების მუზეუმი ბრიტანეთის მუზეუმს ექვემდებარებოდა. ოფიციალურად მას ბრიტანეთის მუზეუმი (ბუნებისმეტყველება) ერქვა. 1866 წელს მუზეუმის დამოუკიდებლობისთბის შეიქმნა პეტიცია, რომელსაც ხელი მოაწერა სამეფო, ზოოლოგიური და სხვა საზოგადოებების თავმჯდომარეებმა და ასევე ბევრმა ნატურალისტმა, მაგ. დარვინმა და ჰაქსლიმ. ამ თემაზე დისკუსიები მიახლოებით საუკუნის მანძილზე გრძელდებოსა.
საბოლოოდ, 1963 წლის ბრიტანული მუზეუმის აქტით, მუზეუმმა დამოუკიდებლობა მიიღო, თუმცა ძველი სახელი შეინარჩუნა. 1989 წელს მუზეუმმა საჯაროდ გამოაცხადა თავი ბუნებისმეტყველების მუზეუმად და საბოლოოდ გაწყიტა კავშირი ბრიტანეთის მუზეუმთან.
გამორჩეული ექსპონატები
მუზეუმის ყველაზე ცმობილი ექსპონატი დინოზავრის ჩონჩხის რეპლიკაა, რომელიც წლების განმავლობაში ცენტრალურ დარბაზში იდგა. ექსპონატი მუზეუმს საჩუქრად გადასცა შოტლანდიელ-ამერიკელმა ინდუსტრიალისტმა ენდრიუ კარნეჟიმ. ჩონჩხი კარნეჟის ბუნებისმეტყველების მუზეუმში მყოფი ორიგინალის ასლია. ის საჯაროდ პირველად 1905 წელს წარიდგინა. მისი წარმატების შემდეგ კარნაჟიმ სხვა ასლებიც დაამზადა ევროპის სხვა ქალაქებისთვის. 2017 წელს მისი ადგილი დაიკავა 128 წლის ლურჯი ვეშაპის ნამდვილმა ჩონჩხმა.
დარვინის ცენტრში ინახება 2004 წელს ფოლკლენდის კუნძულებთან ცოცლად დაჭერილი გიგანტური კალმარი (მეტსახელად არჩი). მისი სიგრძე 8.62 მეტრია. მუზეუმში მოხვედრისთანავე ექსპონატი გაყინეს, შემდეგ გადაწყვეტილი იყო მისი აკვარიუმში მოთავსება და კალმარის სხეული ხელუხლებელი დარჩა. ის არ არის საჯაროდ განთავსებული, თუმცა მისი ნახვა შესაძლებელია წინასწარი დაჯავშნით.
მუზეუმში ასევე ინახება "მდინარე თემზას ვეშაპის" ძვლები. ვეშაპს 2006 წელს გზა აებნა და თემზაში შეცურა.
ხელმისაწვდომობა
მუზეუმთან ყველაზე ახლო მეტროს სადგური "სამხრეთი კელსინგტონია", მუზეუმი მისგან ჩრდილოეთით მდებარეობს. არსებობს შესასვლელი ინვალიდებისთვის. ბუნებისმეტყველების და მეცნიერების მუზეუმების დამაკავშირებელი ხიდი 1990-იანი წლებიდან სტუმრებისთვის დაკეტილია.
2001 წლის მაისიდან მუზეუმში შესვლა უფასო გახდა, საფასურს მხოლოდ რამდენიმე გამოფენა მოითხოვს. მუზეუმი ასევე იღებს ფულად შემოწირვებს.
სქოლიო
კატეგორია: დიდი ბრიტანეთის მუზეუმები კატეგორია: ინგლისის მუზეუმები კატეგორია: ლონდონის მუზეუმები კატეგორია: მეცნიერების მუზეუმები კატეგორია:ბუნების ისტორიის მუზეუმი (ლონდონი) კატეგორია:ბრიტანული მუზეუმი
წმინდა დომნიკა
მინი|მარჯვნივ|200px| წმინდა დომნიკა — კათოლიკური და მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, მისი ხსენების დღე არის ძველი სტილით 12 ოქტომბერი (ამ დღეს მოიხსენიებენ კათოლიკეები), ახალი სტილით — 25 ოქტომბერი.
წმინდა მოწამე დომნიკა კილიკიის ქალაქ ანაზარვში ეწამა ქრისტესთვის 286 წელს. მმართველ ლისიუსის ბრძანებით ჯალათებმა იგი სასტიკად აწამეს. ბოლოს ქრისტეს მხევალი საპყრობილეში ჩააგდეს, სადაც აღესრულა კიდეც 64 წლის ასაკში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:III საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები კატეგორია:გარდაცვლილი 286
არტაანის ციხე
300px|მინი არტაანის ციხე (Ardahan Kalesi) — არქიტექტურული ძეგლი, ციხესიმაგრე თურქეთის რესპუბლიკაში, მდინარე მტკვრის აუზში, არტაანის პლატოზე. არტაანი საუკუნეების განმავლობაში აკონტროლებდა არტაანის ველს და მის ცენტრს წარმოადგენდა.
ტოპონიმი
ძველ ქართულ წყაროებში არტაანი გვხვდება ყველგან „არტან“ ფორმით. სახელი ორი „ა“-თი გვიანდელია. ვახუშტიც „არტანს“ იყენებს. XIX საუკუნიდან ქართულში მტკიცედ იკიდებს ფეხს „არტაან“ ფორმა. ქალაქის თურქული სახელწოდებაა Ardahan. სახელის წარმოშობასთან დაკავშირებით საინტერესო მოსაზრება აქვს გამოთქმული მ. ბერიძეს:
შესწავლის ისტორია
არტაანის ციხის შესწავლა XIX საუკუნის მეორე ნახევრიდან დაიწყო. ციხის მეცნიერული შესწავლა დიმიტრი ბაქრაძის სახელს უკავშირდება, რომელმაც 1881 წელს იმოგზაურა ამ მხარეში. 1902 წელს არტაანის ციხე შეისწავლა ექვთიმე თაყაიშვილმა.
არტაანის ციხეზე გაკეთებულია წარწერა: ციხის გალავანი, მიუხედავად ფერდობებისა, მაინც შედარებით სწორ რელიეფზეა ნაგები. სამხრეთ მონაკვეთი საერთოდ მდინარე მტკვრის ხეობის ნაპირს მიუყვება. არტაანის ციხე ადვილი მისადგომი იყო, ამიტომ მას შუა საუკუნეებში დაცვის დამატებითი ელემენტები ჰქონდა თხრილის სახით. ზოგიერთ მონაკვეთში გალავანი 12 მეტრსაც აღემატებოდა. არტაანის ციხის გალავანში დღეისათვის 15 კოშკია ჩართული, თუმცა XVII საუკუნის მემატიანის ევლია ჩელების მიხედვით, ციხეს:
ლიტერატურა
კატეგორია:თურქეთის ციხესიმაგრეები
გერმანიის სოციალ-დემოკრატიული პარტია
გერმანიის სოციალურ-დემოკრატიული პარტია (Die Sozialdemokratische Partei Deutschlands, SPD) — გერმანიის ყველაზე ძველი პოლიტიკური პარტია, რომელიც მემარცხენე-ცენტრისტული მიმართულებისაა. დაარსდა 1863 წლის 23 მაისს, როგორც საერთოგერმანული მუშათა ასოციაცია. კონსერვატიულ ქრისტიან-დემოკრატიულ კავშირთან ერთად არის ერთ-ერთი გერმანიის ორ ძირითად პარტიას შორის.
პარტიას 495 000 წევრი ჰყავს, რომელთა 31% ქალია. სოციალ-დემოკრატებს 206 წარმომადგენელი ჰყავს გერმანიის ბუნდესტაგში, ასევე მნიშვნელოვან როლს თამაშობენ პარლამენტის მეორე პალატაშიც ბუნდესრატშიც. პარტიას თავმჯდომარეობს ყოფილი გარემოს, ბუნების დაცვისა და ატომური უსაფრთხოების მინისტრი ზიგმარ გაბრიელი. სოციალ-დემოკრატები გერმანიის 16 ფედერალური მხარიდან 7-ში მთავრობის მეთაურები არიან (მათ შორის ბერლინში, რაინლანდ-პფალცში, ბრანდერბურგში), დამატებით 4 მხარეში კი კოალიციის „უმცროსი მონაწილენი“ არიან. პარტიასთან დაახლოვებული საერთაშორისო ფონდია – ფრიდრიხ ებერტის ფონდი.
პოლიტიკური პლატფორმა
პარტიის პლატფორმა მხარს უჭერს სოციალ-დემოკრატიის მიზანს საზოგადოებრივ მოწყობაზე, რომელშიც თავისუფლება და სოციალური სამართლიანობა უმთავრესია. პარტიის პლატფორმის მიხედვით, პოლიტიკური თავისუფლება, სამართლიანობა და სოციალური სოლიდარობა ქმნის სოციალ-დემოკრატიის საფუძველს.
სქოლიო
კატეგორია:გერმანიის პოლიტიკური პარტიები კატეგორია:სოციალ-დემოკრატიული პარტიები კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
დედამიწის სტრუქტურა
მინი|320პქ|დედამიწის სტრუქტურა მინი|320პქ|დედამიწის ჰიფსოგრაფიული რუკა დედამიწის სტრუქტურა — დედამიწის შინაგანი ნაწილი, რომელიც აერთიანებს ბირთვსა და მომიჯნავე გარსებს და ასევე მანტიას. მიუხედავად თანამედროვე ტექნიკური მიღწევებისა, დედამიწის სიღრმეთა შესახებ ცნობები მაინც მწირია. ყველაზე ღრმა ჭაბურღილი დაახლოებით ათასჯერ ნაკლებია დედამიწის რადიუსზე. თუკი დედამიწას წარმოვიდგენთ დიდი ვაშლის სახით, მაშინ ყველაზე ღრმა ჭაბურღილი მხოლოდ მის კანს გახვრეტდა.
დედამიწას გააჩნია ფენობრივი შიდა აგებულება. მყარი დედამიწის აღნაგობაზე მსჯელობენ გეოფიზიკური, უპირველეს ყოვლისა, სეისმური მეთოდების საფუძველზე. ამასთანავე დედამიწის ზედაპირზე ახდენენ აფეთქებას, რათა აღნიშნონ თუ რა სიჩქარით ვრცელდება აფეთქებით გამოწვეული რყევა. ამ მონაცემების მიღების შემდეგ, მკვლევრები საზღვრავენ, რომელი ქანები გაიარა სეისმურმა ტალღებმა. სხვადასხვა ქანში სეისმური ტალღების გავლის სიჩქარე სხვადასხვაგვარია.