cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ნაიჯელ მენსელი
ბიოგრაფია
კატეგორია:ფორმულა 1-ის ინგლისელი მრბოლელები კატეგორია:დაბადებული 1953 კატეგორია:ფორმულა 1-ის მსოფლიო ჩემპიონები კატეგორია:ლოტუსის მრბოლელები (ფორმულა 1)
ბუქარესტი
ბუქარესტი (București) — რუმინეთის დედაქალაქი და ქვეყნის ინდუსტრიული და კომერციული ცენტრი. მდებარეობას ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, მდინარე დიმბოვიცის სანაპიროზე.
ქალაქი პირველად ნახსენებია 1459 წელს. დედაქალაქის სტატუსი 1862 წელს მიიღო. მას შემდეგ ბუქარესტმა მრავალი ცვლილება განიცადა და რუმინეთის მედიის, კულტურისა და ხელოვნების ცენტრი გახდა. მისი ეკლექტური არქიტექტურა — ისტორიული, კომუნისტური და თანამედროვე არქიტექტურის ნაზავი — ნათლად ასახავს ქალაქზე ისტორიული პროცესებისა და მოვლენების გავლენას. ორ მსოფლიო ომს შორის პერიოდში ქალაქი აღმოსავლეთი ევროპის კულტურის ცენტრი იყო და, მისი არქიტექტურისა და ელიტის გამო, მას აღმოსავლეთის პარიზი, ან მცირე პარიზი შეარქვეს. ომმა, მიწისძვრებმა და ნიკოლაუ ჩაუშესკუს „სისტემატიზაციის პროგრამამ“ ქალაქს იერი საკმაოდ შეუცვალა და დაუმახინჯა, თუმცა შენობების ნაწილი გადარჩა და ბოლო წლებში ქალაქი ისევ განიცდის ეკონომიკურ და კულტურულ ბუმს.
2011 წლის გამოკითხვის მიხედვით ბუქარესტის მოსახლეობა 1,883,425 ადამიანს შეადგენდა. აგლომერაციაში დაახლოებით 2,272 163 ადამიანი ცხოვრობს. ეკონომიკურად ბუქარესტი რუმინეთის ყველაზე მდიდარი ქალაქია და ასევე მნიშვნელოვანი ინდუსტრიული და საკომუნიკაციო ცენტრია.
ქალაქის ადმინისტრაციული სახელია ბუქარესტის მუნიციპალიტეტი (Municipiul București) და ოლქის სტატუსი აქვს, რომელიც, თავის მხრივ, ექვს სექტორად არის დაყოფილი.
გეოგრაფია და კლიმატი
მინი|მარცხნივ|პარკი ხერასტრაუ ბუქარესტი მდებარეობს მდინარე დიმბოვიცას სანაპიროზე, რომელიც არის არჯეშის მარჯვენა შენაკადი. ბუქარესტის ტერიტორიაზე ასევე არსებობს რამდენიმე ტბა. ქალაქის ცენტრში არსებობს ხელოვნირი ტბა ჩიშმიგიუ, რომელსაც გარს არტყავს ჩიშმიგიუს ბაღები. ბაღები გაიხსნა 1847 წელს და შექმნილია გერმანელი არქიტექტორის ფ. ვ. მაიერის მიერ. ბაღები წარმოადგენს ქალაქის მთავარ რეკრეაციულ ზონას. ქალაქში ასევე არის ხერასტრაუს და ბუქარესტის ბოტანიკური ბაღი. ხერასტრაუს პარკი მდებარეობს ქალაქის ჩრდილოეთით ხერასტრაუს ტბის გარშემო და მოიცავს ეთნოგრაფიულ მუზეუმს. ბუქარესტის ბოტანიკური ბაღი წარმოადგენს რუმინეთის უდიდეს ბოტანიკურ ბაღს, რომელშიც დაცულია დაახლოებით 10 000 სახეობის მცენარე. ბოტანიკური ბაღი 1860 წელს რუმინეთის მეფის ოჯახის განკარგულებით გაშენდა.
ბუქარესტი მდებარეობს ქვემო დუნაის ვაკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეში. ლეგენდის მიხედვით ბუქარესტიც, რომის მსგავსად გაშენებულია შვიდ ბორცვზე. ქალაქი მოიცავს 226 კმ²-ს. მისი სიმაღლე ზღვის დონიდან ყველაზე დაბალ წერტილში არის 55.8 მ. ხოლო ყველაზე მაღალ წერტილში 91.5 მ. ქალაქი სხვა და სხვა მიმართულებით გადაჭიმულია დაახლოებით 10-12 კილომეტრზე. 1989 წლამდე ბუქარესტის შემოგარენი ნაკლებად დასახლებული იყო, ხოლო მას შემდეგ დაიწყო სწრაფი მშენებლობები და მისი შემოგარენის გახდა ურბანული ტერიტორია.
მთავრობა
მინი|სორინ ოპრესკუ, ბუქარესტის მერი 2008 წლიდან. ბუქარესტს რუმინეთის ადმინისტრაციულ დაყოფაში აქვს უნიკალური სტატუსი, ის არის ერთადერთი მუნიციპალური ერთეული და არ წარმოადგენს არცერთი ჟუდეცის ნაწილს. მოსახლეობის რაოდენობით ის არის რუმინეთის ნებისმიერ ჟუდეზსე დიდი.
2008 წლიდან ბუქარესტის მერი არის სორინ ოპრესკუ. გადაწყვეტილებების დამტკიცება და განხილვა ხდება მთავარი საბჭოს მიერ, რომელიც შედგება 55 არჩეული წევრისგან. ბუქარესტი დაყოფილია 6 უბნად, რომლებსაც ასევე ყავთ 27 წევრიანი საბჭოები და მერები.
ისტორია
ქალაქი პირველად 1459 წელს იხსენიება ვლად III ცეპეშის დოკუმენტებში, რომელმაც თანამედროვე ბუქარესტის ადგილას ციხესიმაგრე ააშენა ვლახეთის თურქებისგან დასაცავად. ორასი წლის შემდეგ ბუქარესტი ვლახეთის ერთ-ერთ ქალაქად გადაიქცა, თუმცა საჰერცოგოს დედაქალაქი ბუქარესტში კონსტანტინ ბრინკოვიანუმ გადაიტანა. 1862 წელს ბუქარესტი რუმინეთის სახელმწიფოს დედაქალაქად გამოცხადდა. მეორე მსოფლიო ომამდე ბუქარესტის განაშენიანება მიმდინარეობდა ფრანგული ბოზ-არტის სტილში. მის ფართო ბულვარებს ოსმანური პარიზის იმიტაცია უნდა შეექმნა.
დემოგრაფია
ბუქარესტში მოსახლეობის სწრაფი ზრდა ორ ეტაპად იყოფა: პირველი ეტაპი XIX საუკუნის მეორე ნახევარია, როდესაც ქალაქმა დედაქალაქის სტატუსი მიიღო, ხოლო მეორე, XX საუკუნის მეორე ნახევარი, ე. წ. ჩაუშესკუს წლები, როდესაც მასობრივი ურბანიზაციის პროგრამა ამოქმედდა და ბევრმა ადამიანმა დაიწყო სოფლებიდან აყრა და ქალაქად დასახლება. ამას ხელი შეუწყო დიქტატორის მიერ აბორტისა და ჩასახვის საწინააღმდეგო აბების აკრძალვამ. გარდა ამისა, მოსახლეობის დაჩქარებულ ზრდას ხელი შეუწყო ქვეყნის აგრარულმა პოლიტიკამ და სოციალური მდგომარეობიოს გაუმჯობესებამაც. დღეისათვის ქალაქში ქვეყნის საერთო მოსახლეობის 9 % ცხოვრობს.
ბუქარესტის მოსახლეობის დაახლოებით 96.7 % ეთნიკური რუმინელია. რაოდენობრივად მეორე მსხვილი ჯგუფი ბოშებია (1,4 %), მათ უნგრელები (0,3 %), ებრაელები (0,1 %) და ჩინელები (0,1 %) მოჰყვებიან. ბუქარესტის მოსახლეობის 96,1 % მართლმადიდებელია, 1,2 % — რომაული ეკლესიის კათოლიკე, 0,5 % — მუსლიმი, 0,4 % — ბერძენი-კათოლიკე.
ეკონომიკა
ბუქარესტი არის რუმინეთის ეკონომიკის და ინდუსტრიის ცენტრი. მაშინ როდესაც იქ ცხოვრობს მთელი მოსახლეობის დაახლოებით 9 % ის ქვეყნის მთლიანი შიდა პროდუქტის დაახლოებით 22.7 %-ს (2010 წლის მიხედვით) და ინდუსტრიის დაახლოებით 25 %-ს მოიცავს. ბუქარესტის მსყიდველობითი უნარის პარიტეტი ევროკავშირის საშუალო მსყიდველობითი უნარის პარიტეტის 111 %-ია, ხოლო დანარჩენი რუმინეთისას აღემატება დაახლოებით 2-ჯერ. 90-იანი წლების შედარებითი სტაგნაციის შემდეგ ქალაქმა განიცადა ძლიერი ეკონომიკური ზრდა და ინფრასტრუქტურული განვითარება. 2013 წლის იანვრის მონაცემებით ქალაქის უმმუშევრობა შეადგენდა დაახლოებით 2.1 %-ს, რაც მთლიანი ქვეყნის მაჩვენებელზე - 5.8 % ბევრით დაბალია.
ტრანსპორტი
მინი|ბუქარესტის მეტროპოლიტენის გეოგრაფიულად ზუსტი რუკა ბუქარესტი რუმინეთის ყველაზე მსხვილი საპტრანსპორტო კვანძია, ხოლო ერთ-ერთი უდიდესი სამხრეთ-აღმოსავლეთი ევროპის მასშტაბით.
ბუქარესტის სატრანსპორტო სისტემა შემდეგნაირად ნაწილდება:
კულტურა
ბუქარესტში კულტურას აქვს კარგი ასპარეზი. განსაკუთრებით განვითარებულია სახვითი ხელოვნება, საშემსრულებლო ხელოვნება და ღამის ცხოვრება. რუმინეთის სხვა მხარეებისგან განსხვავებით, მაგალითად შავი ზღვის სანაპირო რეგიონი ან ტრანსილვანია, ბუქარესტის კულტურას არ აქვს ერთი გამოკვეთილი სტილი. მის კულტურაში ეროვნული მოტივებზე მეტად სჭარბობს ინტერნეციონალური ელემენტები.
განათლება
რუმინეთში პირველი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება — წმინდა საბას აკადემია — 1694 წელს დაარსდა. 1864 წელს გაიხსნა ბუქარესტის უნივერსიტეტი. დღეისათვის დედაქალაქის 21 უმაღლეს სასწავლებელში  დაახლოებით 100 ათასი სტუდენტი სწავლოს.
დამეგობრებული ქალაქები
ბუქარესტს ჰყავს შემდეგი დამეგობრებული ქალაქები:
სქოლიო
კატეგორია:რუმინეთის ქალაქები კატეგორია:ევროპის დედაქალაქები
სურაია გასიმოვა
ბიოგრაფია
სურაია გასიმოვა დაიბადა 1934 წლის სექტემბერში ქალაქ თბილისში. მამამისი მაჯიდ გასიმ იბრაჰიმოვი ბორჩალოს რაიონის სოფელ სარვანიდან იყო. დედამისი მალიქაც წარმოშობით სარვანიდან იყო. დედის მხრიდან ბაბუამისი ფარამეზი საკმაოდ მდიდარი კაცი იყო.
ქვემო ხანდაკი
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 244 ადამიანი.
სურაია გასიმოვა
ბიოგრაფია
მიუხედავად იმისა, რომ სურაია პირველ კლასში არ წასულა, 1953 წელს შესანიშნავი შეფასებებით დაამთავრა თბილისის 49-ე რუსული საშუალო სკოლა და იმავე წელს ჩაირიცხა აზერბაიჯანის უცხო ენების ინსტიტუტის გერმანული ენის ფაკულტეტზე. სურაია, რომელიც ოთხი წლის განმავლობაში წარჩინებით სწავლობდა, ასევე ძლიერი სპორტსმენი იყო.
ქვემო ხანდაკი
სქოლიო
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის სოფლები
იმამი
მინი|[[დიდ მოგოლთა იმპერია|მოგოლი იმამების ბჭობა]]
სურაია გასიმოვა
ბიოგრაფია
სწავლის პერიოდში იგი მონაწილეობდა ბაქოში გამართულ არაერთ სამეცნიერო-პრაქტიკულ კონფერენციაში, კითხულობდა მოხსენებებს უმაღლეს და საშუალო სკოლებში გერმანული და აზერბაიჯანული ლიტერატურის სწავლების შესახებ.
იმამი
იმამი (إمام, წინმდგომი) — მუსლიმთა სულიერი წინამძღოლი-მოძღვარი, ან ისლამური სახელმწიფოს მეთაური, რომელსაც უპყრია საერო და სასულიერო ხელისუფლება, ან მეჩეთში მლოცველთა ხელმძღვანელი საერთო ლოცვის დროს. ისლამის სუნიზმის ტრადიციაში იმამი, როგორც წესი, ხელმძღვანელობას ლოცვას მეჩეთში და ნებისმიერ ადამიანს, რომელიც ფლობს ცოდნას ისლამის შესახებ, შეუძლია გახდეს იმამი. ტრადიცია მნიშვნელოვნად განსხვავდება შიიზმში, სადაც იმამი შეიძლება იყოს მხოლოდ მუჰამედის შთამომავალი.
სურაია გასიმოვა
ბიოგრაფია
სურაია იყო საქართველოს სსრ ახალგაზრდული საკალათბურთო ნაკრების ყველაზე აქტიური მოთამაშე და შემდეგ კაპიტანი თითქმის 5 წლის განმავლობაში, როდესაც ჯერ კიდევ თბილისის საშუალო სკოლაში სწავლობდა. ყველა გულშემატკივარი მას „თათარ გოგონას“ ეძახდა.
იმამი
ლიტერატურა
კატეგორია:ისლამი
სურაია გასიმოვა
ბიოგრაფია
სურაია გასიმოვა შედიოდა რესპუბლიკის სტუდენტთა ნაკრების შემადგენლობაში და თამაშობდა ისეთ ქალაქებში, როგორიცაა მოსკოვი, სანქტ-პეტერბურგი, თბილისი, ბაქო, განჯა და ა.შ. როგორც თვითონ აღნიშნავდა, ეს მისთვის დაუვიწყარი მომენტები იყო ცხოვრებაში.
სურაიას ლამაზი ხმა ჰქონდა. ძირითადად მღეროდა ხალხურ სიმღერებსა და სეიგაჰებს. სსრკ სახალხო არტისტმა ბულბულმა გასიმოვას ერთ-ერთი წარმოდგენის შესახებ 1956-1957 წლებში ბაქოში გამართულ ოლიმპიადაზე აღნიშნა, რომ სურაია „პატარა შოვქათია “. ერთი წლის შემდეგ მან წარმატებით ჩაატრა მოსკოვის სიმღერისა და ცეკვის VI მსოფლიო ოლიმპიადა. სურაია გასიმოვა მიწვეული იყო ამ ოლიმპიადაზე, როგორც სოლისტი. აზერბაიჯანული სიმღერისა და ცეკვის ანსამბლის წარმოდგენები მოსკოვში სურაიას ხელმძღვანელობით დაჯილდოვდა აზერბაიჯანის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საპატიო ბრძანებულებით და სპილენძის სამკერდე ნიშნით. გარდა ამ წარმატებებისა, გამოიკვეთა სურაიას, როგორც სასცენო არტისტის ნიჭიც.
ბაქოს კინოსტრუდიის რეჟისორმა ლ.ბერლამ შესთავაზა სურაიას ფილმში გადაღება, რაზეც ის დათანხმდა. სურაია ფილმის რეჟისორს, ლატიფ საფაროვს შეხვდა და გადაღებებზე ისაუბრა. ასე იწყება მისი სამსახიობო კარიერა.
1958 წელს გასიმოვამ ინსტიტუტი წარჩინებით დაამთავრა და იქვე დაიწყო მუშაობა ლაბორანტად. გარკვეული პერიოდის შემდეგ დაინიშნა იმავე კათედრაზე გერმანული ენის გრამატიკისა და ლექსიკის მასწავლებლად.
სურეია გასიმოვა დაქორწინებული იყო ცნობილ ფეხბურთელ ქამილ ეინულაევზე. ქორწინებიდან მათ ერთი ვაჟი შეეძინა. გასიმოვა 2007 წელს პენსიაზე გასვლის შემდეგ გარდაიცვალა. სურაიას არავინ დარჩა. მისი ქმარი და შვილიც გარდაიცვალნენ.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ქალები კატეგორია:აზერბაიჯანელი ქალი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1934 კატეგორია:გარდაცვლილი 2007 კატეგორია:საქართველოში დაბადებულები
ზურა ინგოროყვა
ზურა ინგოროყვა (დ. 16 ივნისი, 1971) — ქართველი მსახიობი.
ბიოგრაფია
თეატრისა და კინოს მსახიობი ზურაბ ინგოროყვა დაიბადა 1971 წლის 16 ივნისს, თბილისში. დაამთავრა საქართველოს თეატრალური ინსტიტუტის  სამსახიობო ფაკულტეტი. შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრის მსახიობია 2004 წლიდან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 16 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1971 კატეგორია:ქართველი მსახიობები
მარია, მირაბელა
მარია, მირაბელა (Maria, Mirabela) — ერთობლივი რუმინული და სსრკ მხატვრულ-ანიმაციური საბავშვო ფილმი. 1982 წლის 4 იანვარს მისი პრემიერა ბუქარესტში გაიმართა, ხოლო 3 მარტს - მოსკოვში. ფილმის რეჟისორია იონ პოპესკუ-გოპო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1981 წლის ფილმები კატეგორია:სსრკ-ის ანიმაციური ფილმები კატეგორია:რუმინულენოვანი ფილმები
ინგლის-ავღანეთის მესამე ომი
ინგლის-ავღანეთის მესამე ომი – ინგლისის კოლონიური ომი ავღანეთის წინააღმდეგ. დაიწყო ინგლისმა ამირა ამანულას მიერ ავრანეთის დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ. საომარი მოქმედება დაიწყო 1919 წლის 6 მაისს. ინგლისის ჯარის რაოდენობრივი და ტექნიკური უპირატესობის მიუხედავად, ავღანეთის ჯარებმა 27 მაისს ალყა შემოარტყეს თალის სიმაგრეს. 3 ივნისს დაიდო დროებითი ზავი, 8 აგვისტოს ქ. რავალპინდში – პრელიმინარული საზავო ხელშეკრულება. ამ ომში ავღანეთს მხარს უჭერდა საბჭოთა რუსეთი. შედეგად ავღანელებმა მიიღეს უფლება ჩამოეყალიბებინათ დამოუკიდებელი სახელმწიფო.
გერგეტი (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი გერგეტი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ინგლის-ავღანეთის მესამე ომი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ომები კატეგორია:ავღანეთის ომები კატეგორია:XX საუკუნის ომები
გამოღმა ნოღა
გამოღმა ნოღა — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხონის მუნიციპალიტეტში, გორდის თემი. მდებარეობს კოლხეთის ჩრდილოეთ მთისწინეთში მდინარე ცხენისწყლის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 320 მეტრი, ხონიდან 16 კილომეტრი. სოფელში შემორჩენილია შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე „უქიმერიონი“ და გვიანდელი შუა საუკუნეების ეკლესია.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 147 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ხონის მუნიციპალიტეტის სოფლები
საერთაშორისო კოსმოსური სადგური
საერთაშორისო კოსმოსური სადგური — კოსმოსში აწყობილი საერთაშორისო ორბიტული სადგური, რომელსაც მრავალმიზნობრივი კოსმოსური ლაბორატორიის სახით იყენებენ. სადგური დედამიწის დაბალ ორბიტაზე მოძრაობს და მისი დანახვა დედამიწიდან შეუიარაღებელი თვალით შეიძლება: მისი სიმაღლე მერყეობს 319,6 კმ-დან 346,9 კმ-მდე დედამიწის ზედაპირიდან. მისი მოძრაობის საშუალო სიჩქარეა 27.744 კმ/სთ და 15,7 ორბიტას ასრულებს დღეში. სკს ერთობლივი პროგრამაა აშშ-ს (ნასა), რუსეთის (რკა), იაპონიის (იახა), კანადის (კკა) და რამდენიმე ევროპული ქვეყნის (კა) კოსმოსურ სააგენტოს შორის. მინი|250პქ|მარცხნივ|საერთაშორისო კოსმოსური სადგურის გერბი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საერთაშორისო კოსმოსური სადგური კატეგორია:ორბიტული სადგურები კატეგორია:ხელოვნური თანამგზავრები
გუმეროვო (ბაიმაკის რაიონი)
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 367 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბაიმაკიდან დაშორებულია 37 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სიბაი, რომელიც დაშორებულია 68 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (100 %).
სქოლიო
კატეგორია:ბაიმაკის რაიონის სოფლები
უანკაიო
უანკაიო (Huancayo) — ქალაქი პერუში. ხუნინის რეგიონის და უანკაიოს პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქი არის პერუს ცენტრალური ანდების მთავარი კულტურული და სავაჭრო ცენტრი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პერუს ქალაქები
გორგოპოტამოსი
გორგაპოტამოსი (Γοργοπόταμος) — მდინარე საბერძნეთში. გაედინება ფთიოტიდის ნომის სამხრეთ ნაწილში. სათავე აქვს ოიტას მთებში. ერთვის მდინარე სპერქეოსს. სიგრძე დაახლოებით 15 კმ. უმეტესად მიედინება ჭაობიან ადგილებში, რომელზედაც სასოფლო სამეურნეო მიწებია განვითარებული.
სპერქეოსს ერთვის ქალაქ ლამიას სამხრეთ-დასავლეთით 2 კმ-ში. მდინარეზე გადიოდა ცნობილი რკინიგზის ხიდი, რომელიც 1942 წლის 25 ნოემბერს ააფეთქეს ბრიტანელმა გზავნილებმა და ბერძენმა პარტიზანებმა, რითაც გერმანელებს ჩაუხერგეს გასასვლელი გზა. აფეთქების შედეგად განადგურდა ხიდის ორი საყრდენი, რომელიც დღეისათვის შეცვლილია ფოლადის ბოძებით. აღდგენილია.
ხიდდთან ახლოს ძეგლია აღმართული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საბერძნეთის მდინარეები
პიხტინსკაია
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
კატანა
კატანა (刀, かたな) — იაპონური ხმალი, დამახასიათებელი მოხრილი ცალმხრივი პირით და წრიული ან კვადრატული მცველით. გრძელი ორ ხელიანი ვადით. ის ტაჩიზე გვიან წარმოიშვა და ფეოდალურ იაპონიაში ძირითადად სამურაები იყენებდნენ. მურომაჩის პერიოდიდან ბევრი ძველი დიდი ტაჩი დაამოკლეს და კატანად გადააკეთეს.
რიგითი მოქალაქისთვის კატანა ჩვეულებრივ მიუწვდომელი იყო თავისი სიძვირის გამო. კატანა ითვლება ცივი იარაღის წარმოების ხელოვნების პიკად. კატანის დამზადება რთული ტექნოლოგური პროცესია. იგი იჭედება სხვადასხვა სიმტკიცის ფოლადის ნაჭრებისაგან, რაც იწვევს მის საოცარ ელასტიურობას და ამავე დროს სიმტკიცეს. კატანის ტარების უფლება მხოლოდ პრივილეგირებულ პირებს ჰქონდათ (სიოგუნები, სამურაები), სწორედ ამის გამო უბრალო ხალხს არ შეეძლო თავი დაეცვა შეიარაღებული სამურაისაგან (რაც ხშირი იყო). შემდგომში წარმოიშვა სხვადასხვა საბრძოლო სკოლები.
სქოლიო
კატეგორია:ხმლები კატეგორია:შუასაუკუნეების საბრძოლო იარაღები კატეგორია:იაპონური სიტყვები და ფრაზები
ირანის ქურთისტანი
მინი|290x290პქ|ქურთებით დასახლებული ტერიტორია აღნიშნულია ყვითლად ირანის ქურთისტანი ან აღმოსავლეთ ქურთისტანი (Rojhilatê Kurdistanê; ڕۆژهەڵاتی کوردستان) — ეთნო-გეოგრაფიული რეგიონის — ქურთისტანის აღმოსავლეთი ნაწილი, ქურთებით დასახლებული ირანის ტერიტორიის არაოფიციალური სახელწოდება. რეგიონი მდებარეობს ირანის ჩრდილო-დასავლეთით, ესაზღვრება ერაყსა და თურქეთს, და მოიცავს ქვეყნის ისეთ ოსტანებს, როგორებიცაა ქურთისტანი, ქირმანშაჰი, ჰამადანი, ილამის ნაწილს, დასავლეთ აზერბაიჯანისა და ჩრდილოეთი ხორასანის ძირითად ნაწილებს.
2006 წლის ირანის მოსახლეობის აღწერის მონაცემებით, ქვეყნის ოთხ პროვინციაში ჯამში სულ მცირე 6 738 787 ეთნიკურად ქურთი ცხოვრობს. ასე მაგალითად დასავლეთ აზერბაიჯანში — 2 873 459 კ., ქირმანშაჰის პროვინციაში — 1 879 385 კ., ქურთისტანის პროვინციაში — 1 440 156 კ., ხოლო ილამის პროვინციაში კი 545 787 კ. ცხოვრობს.
სქოლიო
კატეგორია:ქურთისტანი კატეგორია:ირანი კატეგორია:ირანის გეოგრაფია კატეგორია:ახლო აღმოსავლეთი
ვლადისლავ რაჩკევიჩი
ვლადისლავ რაჩკევიჩი (Władysław Raczkiewicz დ. 28 იანვარი, 1885, ქუთაისი, რუსეთის იმპერია — გ. 6 ივნისი 1947, რუთინი, დიდი ბრიტანეთი) — პოლონელი პოლიტიკოსი, საზოგადო და სამხედრო მოღვაწე.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1885 წლის 28 იანვარს ქუთაისში. მისი მამა — იოზეფ რაჩკევიჩი, საოლქო სასამართლოს მოსამართლე იყო. ოჯახი 1900 წლიდან საცხოვრებლად პეტერბურგში გადავიდა. სწორედ იქ გაწევრიანდა ვლადისლავი პოლონეთის ახალგაზრდულ ორგანიზაციაში და მთელი ცხოვრება იბრძოდა პოლონეთის დამოუკიდებლობისათვის. სწავლობდა პეტერბურგისა და ტარტუს უნივერსიტეტების იურიდიულ ფაკულტეტზე. მუშაობდა მინსკში იურისტად. პირველი მსოფლიო ომის დროს რუსეთიდან გაიქცა ავსტრია-უნგრეთში, სადაც შეუერთდა პოლონეთის ნაციონალურ მოძრაობას. იყო პოლონეთის შინაგან საქმეთა მინისტრი ოთხი მმართველობის დროს (1921–1930 და 1935–1936 წწ.). 1930–1935 წწ. — სენატორი და სენატის თავმჯდომარე.
გერმანელების მიერ დასავლეთ პოლონეთის დაპყრობის შემდეგ, 1939 წლის სექტემბერში გაიქცა პარიზში. 1939–1947 წწ. იყო პოლონეთის მთავრობის პრეზიდენტი დევნილობაში. გარდაიცვალა 1947 წელს რიტინში (დიდი ბრიტანეთი)
ხსოვნა
მინი|200პქ|მარჯვნივ|რაჩკევიჩის ძეგლი [[ტორუნი|ტორუნში]]
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 28 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1885 კატეგორია:პოლონეთის პრეზიდენტები კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები კატეგორია:გარდაცვლილი 6 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1947 კატეგორია:დიდ ბრიტანეთში გარდაცვლილები
ფოლადაურის ეკლესია
ფოლადაურის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფოლადაურში. აგებულია X-XV საუკუნეებში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ვანდალები
ვანდალები — აღმოსავლეთ გერმანელთა ტომების ჯგუფი. თავდაპირველად ცხოვრობდნენ სკანდინავიის ნახევარკუნძულზე. ძვ. წ. II-I სს. მიჯნაზე გადასახლდნენ ბალტიის ზღვის სამხრეთ სანაპიროზე, ხოლო ახ. წ. III საუკუნისათვის - დუნაიზე. 335 წელს ვანდალები რომის ფედერატებად დაასახლეს პანონიაში. V საუკუნის დასაწყისში (ალანებთან ერთად) დაიძრნენ დასავლეთისაკენ. რამდენიმე წლის განმავლობაში არბევდნენ გალიას, ხოლო 409 წელს დასახლდნენ ესპანეთში. 429 წელს მეფე გაიზერიხის მეთაურობით ვანდალებმა გადალახეს გიბრალტარი. 10 წლის განმავლობაში დაიპყრეს რომის პროვინცია აფრიკა (439 წელს აიღეს კართაგენი) და იქ თავისი სამეფო დააარსეს. აქედან ვანდალები თავს ესხმოდნენ დასავლეთ ხმელთაშუა ზღვის კუნძელებსა და სანაპიროებს. დაპყრობილი ჩრდილოეთ აფრიკის ტერიტორიის ნაწილი ვანდალებმა რომის მაგნატებს ჩამოართვეს და თვითონ დაინაწილეს, რამაც დააჩქარა მათთნ გვაროვნული წყობილების რღვევა და ფეოდალიზმის ელემენტების მომწიფება. 533-534 წწ. გამდიდრებულ წარჩინებულთა და რიგით მეომრებს შორის არსებული წინააღმდეგობებით დასუსტებული ვანდალების სამეფო ბიზანტიამ დაიპყრო; ვანდალები შეერწყნენ ადგილობრივ მოსახლეობას.
ნოო
thumb|ნოოს თეატრის წარმოდგენა [[იცუკუსიმას ტაძარი|იცუკუსიმას ტაძარში]] ნოო, ნო, ნოგაკუ — იაპონური ნოო სიტყვასიტყვით ნიშნავს ოსტატობას. ტრადიციული თეატრის ერთ-ერთი ჟანრი. თავდაპირველად იაპონური ხალხური თეატრის სახეობა, შემდგომ — პროფესიული თეატრი. XIV-XV საუკუნეებში გადაიქცა ფეოდალური და სამხედრო არისტოკრატიის თეატრად. ნოოს სპექტაკლი შეიცავს მუსიკას, ცეკვას, დრამას. მოქმედება სრულდება ფლეიტისა და სხვადასხვა ფორმის დოლისაგან შემდგარი ორკესტრისა და მამაკაცთა გუნდის თანხლებით (გუნდი აქტიურად ებმება მოქმედებაში). სპექტაკლები იმართება სამი მხრიდან ღია კვადრატულ მოედანზე, რომლის სახურავი 4 სვეტს ეყრდობა, სპექტაკლი მიმდინარეობს ფარდისა და დეკორაციის გარეშე, ერთადერთ უკანა უცვლელი დეკორაციის ფონზე, რომელზედაც გამოსახულია მწვანე ფიჭვი ოქროსფერ მინდორზე. გუნდი და ორკესტრი სცენაზეა განლაგებული. ნოოს პიესებს საფუძვლად უდევს იაპონური კლასიკური ლიტერატურიდან, ისტორიული ქრონიკებიდან და ბუდისტური ლეგენდებიდან აღებული სიუჟეტები. მათში ბევრია მონოლოგი, მოგონება. მოქმედება მდორედ ვითარდება, კონფლიქტი თითქმის არ არის. პირი ყოველთვის ორია — სიტე (სინამდვილე) და ვაკი (პარტნიორი). სიტე და მისი თანმხლებნი ნიღბებში გამოდიან, ვაკი — უნიღბოდ. ყველა როლს მამაკაცები ასრულებენ. წარმოდგენა შედგება 5 სხვადასხვა ხასიათის პიესისაგან, რომელთა შორის ძირითადი პიესის ელეგანტურობისა და სინატიფის გამოსაკვეთად ინტერმედიის სახით ჩართულია პატარ-პატარა ხალხური ტლანქი კომედიები. გრიმი, მიმიკა ნოოს თეატრში არ არის. მსახიობებს გაქვავებული სახე აქვთ, კონკრეტულობას მოკლებული კოსტიუმები ლამაზ კოლორიტს ქმნის. თეატრის ფუძემდებლები არიან: კანიამები — კანძე კიიოცუგუ (XVI საუკუნის შუა წლები) და მისი შვილი ძეამო კანძე მოტოკიიო (XIV-XV სს). ისინი იყვნენ არა მარტო მსახიობები, არამედ ცეკვების, პიესებისა და მუსიკის ავტორებიც. სპექტაკლები იმართებოდა მაყურებელთა ვიწრო წრისათვის. თეატრი არსებობს ამ ჟანრის მოყვარულთა გაერთიანების ხარჯზე.
მოტოციკლი
350px|მინი|მოტოციკლი ტრიუმფი T110 მოტოციკლი — ძრავიანი სატრანსპორტო საშუალება, რომელსაც აქვს ორი ან სამი ბორბალი. მოტოციკლები გამოიყენება როგორც სამგზავოდ ასევე სპორტულ შეჯიბრებებში მონაწილეობის მიზნით. მოტოციკლი ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული სატრანსპორტო საშუალებაა მსოფლიოში, მათი საერთო რაოდენობა 200 მილიონს შეადგენს. ეს ნიშნავს, რომ ყოველ 1000 ადამიანზე 33 მოტოციკლი მოდის. მოტოციკლების საერთო რაოდენობის 58% თავმოყრილია განვითარებად ქვეყნებში. ხოლო 33% იაპონიასა და აშშ–ში.
პირველი მოტოციკლი
პირველი მოტოციკლი შეიქმნა 1885 წელს გერმანიაში. გერმანელი გამომგონებლების: გოთლიბ დაიმლერის და ვილჰელმ მაიბახის მიერ. პირველი მოტოციკლი უსაფრთხოების კუთხით ველოსიპედისაგან არ განსხვავდებოდა.
XX საუკუნე
პირველ მსოფლიო ომამდე მოტოციკლების უმსხვილესი მწარმოებელი იყო ინდოეთი ოცი ათასი მოტოციკლი წელიწადში. 20-იან წლებში ეს პატივი გადავიდა ჰარლი-დევიდსონის ხელში.
მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ BSA ჯგუფი გახდა უმსხვილესი მიმწოდებელი, 75000 მოტოციკლი წელიწადში.
რესურსები ინტერნეტში
* *
ალექსანდრე ტატიშვილი
ბიოგრაფია
დაამთავრა ხაშურის გიმნაზია. უმაღლესი განათლების მისაღებად გაემგზავრა პეტროგრადში და ჩაირიცხა უნივერსიტეტში ფიზიკა–მათემატიკის ფაკულტეტზე. სწავლა ვერ დაამთავრა, რადგან ოქტომბრის რევოლუციამ მოუსწრო. საქართველოში დაბრუნების შემდეგ ასწავლიდა ხაშურის გიმნაზიაში.
ალექსანდრე ტატიშვილი თავიდანვე ჩაება ეროვნულ მოძრაობაში. ჯერ კიდევ მოწაფეობის დროს იგი ირიცხებოდა სოციალისტ–ფედერალისტური პარტიის რიგებში, საქართველოს დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ კი გაწევრიანდა სოციალ–დემოკრატიულ პარტიაში და ჩაეწერა ეროვნული გვარდიის რიგებში.
სამშობლოს დასაცავად ალექსანდრე ტატიშვილი აქტიურად მონაწილეობდა გვარდიის ყველა ოპერაციაში, ასრულებდა მნიშვნელოვან პარტიულ დავალებებს. გასაბჭოების შემდეგ იგი გარკვეული დროის მანძილზე დარჩა საქართველოში და აგრძელებდა პარტიულ საქმიანობას.
1928 წლიდან ალექსანდრე ტატიშვილი ემიგრაციაშია. ცხოვრობდა საფრანგეთში, მუშაობდა მძღოლად პარიზში და თავისუფალ დროს თანამშრომლობდა სოციალ–დემოკრატიული პარტიის საზღვარგარეთულ ბიუროში. გარკვეული დროით ასრულებდა ლევილის მამულის გამგეობის ხაზინადარის მოვალეობას. იყო სოციალ–დემოკრატიული პარტიის პარიზის ორგანიზაციის თავმჯდომარე.
ალექსანდრე ტატიშვილი იყო ნოე ჟორდანიას მიერ დაარსებული გაზეთის — „ბრძოლის გზის”, ერთ–ერთი რედაქტორი. ამავე დროს, ისწავლა ხელით აწყობა და გაზეთის მბეჭდავიც გახდა. ხანდაზმულობაში პუბლიცისტური სტატიების წერაც დაიწყო ჟურნალ „კავკასიონში“.
დაკრძალულია ლევილის ქართველთა სასაფლაოზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 9 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1901 კატეგორია:ხაშურში დაბადებულები კატეგორია:გარდაცვლილი 30 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1972 კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
ივნისი 2010
ივნისი - 2010 წლის მეექვსე თვეა. დაიწყო სამშაბათს და დამთავრდა 30 დღის შემდეგ ოთხშაბათს.
პორტალი:ახალი ამბები
06
სინტაგმატიკა
სინტაგმატიკა — მოძღვრება მეტყველების ნაკადის სინტაგმებად (შესიტყვებებად) დაყოფის შესახებ. სინტაგმატიკა იკვლევს იმას, თუ ერთი ტიპის ენობრივ ერთეულთა შორის (მაგ., სიტყვათა, აგრეთვე ფონემათა, მორფემათა და სხვ. შორის) რომელი ერთეულების მეზობლობაა დასაშვები ამ თუ იმ ენაში და რომელი არა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ენა კატეგორია:ენათმეცნიერება
ბახტიგარეევო (მერიასოვოს სოფსაბჭო)
ბახტიგარეევო (Бәхтегәрәй) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბაიმაკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 84 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბაიმაკიდან დაშორებულია 20 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სიბაი, რომელიც დაშორებულია 40 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (100 %).
პიჩიხა
პიჩიხა (Пичиха) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის აზლეცკოეს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 7 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
ტალავერის ეკლესია
ტალავერის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფელ ტალავერში. აგებულია XVI-XVIII საუკუნეებში.
ეკლესია დარბაზული ტიპისაა, ნაგებია ნატეხი ქვით დუღაბზე. წყობა არეულია. შესასვლელი ჩრდილოეთიდან აქვს. ნახევარწრიული აფსიდა მხრითაა გამოყოფილი. აფსიდაში ორი სწორკუთხა ნიშაა, რომლებიც სარკმლის აქეთ-იქითაა მოთავსებული. ტაძრის გარშემო საკმაოდ ფართო მანძილზე გვიანი შუა საუკუნეების სასაფლაოა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
სათვალე
მინი|250პქ|სათვალე სათვალე — მხედველობის კორექციის, ასევე მზისგან ან რაიმე სახის გამოსხივებისაგან დამცავი საშუალება. სათვალის ისტორია იწყება XII საუკუნიდან. მისი წინამორბედი გავრცელებული იყო ჩინეთში. მას იყენებდნენ მოსამართლეები. დროთა განმავლობაში სათვალემ შეიძინა მრავალი დანიშნულება. სხვადასხვა სახის სათვალეს იყენებენ მედიცინაში, მრეწველობაში; უკანასკნელ ხანებში სათვალე იქცა მოდურ აქსესუარადაც.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ოპტიკა
ილია აბულაძე
ილია ვლადიმერის ძე აბულაძე (დ. 24 ნოემბერი, 1901, სოფელი ზედა საქარა, ახლანდელი ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი — გ. 9 ოქტომბერი, 1968, თბილისი) — ქართველი ფილოლოგი, ძველი ქართული ენისა და მწერლობის მკვლევარი, არმენოლოგი, პალეოგრაფი, ლექსიკოგრაფი, რუსთველოლოგი. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი; ხელნაწერთა ინსტიტუტის დამაარსებელი და პირველი დირექტორი (1958-1968 წწ). მისი პირადი არქივი ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში ინახება ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1946), პროფესორი (1947), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1950), საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1961).
ბიოგრაფია
ავტორია ასზე მეტი ნაშრომისა, რომელთა მნიშვნელოვანი ნაწილი ქართულ-სომხურ ფილოლოგიურ პრობლემებისადმის მიძღვნილი. აბულაძემ ძველი მწერლობის ძეგლების ანალიზის საფუძველზე ცხადყო ქართული სომხური ლიტერატურის ურთიერთობის ორმხრივი ხასიათი. მასვე ეკუთვნის ძველი ქართული მწერლობის მნიშვნელოვანი (ნათარგმნი თუ ორიგინალური) ძეგლების მეცნიერულ-კრიტიკული პუბლიკაციები (იაკობ ცურტაველი, მარტჳლობაჲ შუშანიკისი, თბილისი, 1938; სულხან-საბა ორბელიანი, თხზ., ტ. 4 — ლექსიკონი ქართული, წგნ. 1-2, თბ., 1965—1966). 1937 წლის სექტმბერში, ეჩმიაძინის მუზეუმში (სომხეთი), ილია აბულაძემ ერთ-ერთ კრებულში ნახა ხელნაწერი, რომელშიც ფიგურირებდა ალბანური დამწერლობა, ის 52 ასო-ნიშნისგან შედგებოდა. ეს მონაპოვარი რომ არ დაკარგულიყო და ალბანელთა კულტურის ისტორიაში შესულიყო, აღმოჩენილი ხელნაწერი ილია აბულაძემ გამოსაქვეყნებლად გადაცა აკაკი შანიძეს.
1968 წელს, ილია აბულაძის პირადი ბიბლიოთეკა და ნივთები ხელნაწერთა ინსტიტუტს გადაეცა. მის კაბინეტში დაცულია 2 663 წიგნი 647 პერიოდული გამოცემა ქართულ, სომხურ, რუსულ და სხვადასხვა ევროპულ ენებზე. მათ შორის, ბიბლიოგრაფიულ რარიტედად ქცეული მრავალი ისტორიულ-წყაროთმცოდნეობითი და ფილოლოგიური ხასიათის გამოცემა. კაბინეტში ინახება ილია აბულაძის პირადი ნივთებიც, რომელთაც სამუზეუმო ექსპონატის სტატუსი აქვთ მინიჭებული.
დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრ-კორესპონდენტები კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები კატეგორია:ქართველი ენათმეცნიერები კატეგორია:დაბადებული 24 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1901 კატეგორია:გარდაცვლილი 9 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1968 ი კატეგორია:ქართველი რუსთველოლოგები კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები
We Are Young
We Are Young — ამერიკული ალტერნატიულ როკ-ჯგუფ Fun-ის 2011 წლის სიმღერა. ჩაწერილია ამერიკელ მომღერალ ჟანელ მონესთან ერთად. იგი სინგლის სახით გამოიცა 2011 წლის 20 სექტემბერს, როგორც პირველი სიმღერა Fun-ის მეორე სტუდიური ალბომიდან Some Nights. მუსიკალურად „We Are Young“ არის ფაუერ ბალადა, რომელიც აერთიანებს ჟანრებს: ინდი პოპი, ალტერნატიული როკი და ფაუერ პოპი. სიმღერამ მიიღო საყოველთაოდ პოზიტიური მიმოხილვა მუსიკის კრიტიკოსებისგან, ბევრი აღნიშნავდა, რომ სიმღერა იყო გარღვევა ინდის ჟანრში. „We Are Young“-ს ხვდა კომერციული წარმატება მსოფლიოს მასშტაბით. იგი უკვე არის 2012 წლის ერთ-ერთი უდიდესი ჰიტი. სიმღერა თავდაპირველად მოიპოვა ყურადღება მხოლოდ  ინტერნეტ მედიაში, მაგრამ მალევე გამოჩნდა სატელევიზიო სივრცეში, როდესაც გაჟღერდა  სატელევიზიო სერიალ „კლუბში“. მალე სიმღერამ მოიპოვა წარმატება, 2012 წლის თებერვალში მიაღწია პირველ ადგილს ციფრულ ჩარტებში, გახდა კროსოვერ ჰიტი, გავიდა პირვევ ადგილზე ბილბორდის ცხელი ასეულის ჩარტში, რომლის სათავეში 6 კვირის განმავლობაში იმყოფებოდა. სიმღერა 300,000 ან მეტი ციფრული ასლის სახით გაიყიდა 7 კვირის განმავლობაში და გაიმეორა ემინემის სინგლის Love the Way You Lie (2009) რეკორდი. „We Are Young“ სერტიფიცირებულია 5 პლატინით ამერიკის ხმისჩამწერი კომპანიების ასოციაციის მიერ.
სიმღერის თანმხლემი მუსიკალური ვიდეოს რეჟისორია მარკ კლასფილდი. იგი გადაღებულია დევიდ სუკონიჩის საკონცერტო დარბაზში, ლოს-ანჯელესში. კლიპში ჩანს ჯგუფი, რომლის წევრები სცენაზე მღერიან და ბარი, რომელშიც ამბოხება ხდება.
სქოლიო
კატეგორია:Fun-ის სიმღერები კატეგორია:2009 წლის სინგლები
ლუი გარელი
ლუი გარელი (Louis Garrel; დ. 14 ივნისი, 1983) — ფრანგი მსახიობი და კინორეჟისორი. ის ცნობილია თავისი მთავარი როლით ფილმში: „მეოცნებენი “ (რეჟისორი: ბერნარდო ბერტოლუჩი). ის რეგულარულად თამაშობდა ფრანგი რეჟისორის, კრისტოფ ონორეს, ფილმებში, კერძოდ: Ma Mère, Dans Paris, Love Songs, The Beautiful Person და Making Plans for Lena. მან მონაწილეობა მიიღო თავისი რეჟისორი მამის, ფილიპ გარელის, ფილმებში, მათ შორის: Regular Lovers, Frontier of the Dawn, A Burning Hot Summer და Jealousy.
გარელმა ასევე ითამაშა ორ მხატვრულ ფილმში, რომლებიც მის მიერ იყო დაწერილი: Les Deux Amis, მთავარ როლებში გოლშიფტე ფარაჰანი და ვინსენტ მაკეინი; და ერთგული კაცი, მთავარ როლებში: ლეტიცია კასტა და ლილი-როუზ დეპი.
ის თამაშობს იმ პერსონაჟთა როლებს, როგორებიცაა მამაკაცი სასიყვარულო სამკუთხედის შუაგულში, ან მნიშვნელოვანი ისტორიული ფიგურები, მაგალითად: ჟაკ დე ბაშერი Saint Laurent-ში, ჟან-ლიუკ გოდარი Le Redoutable- ში და ალფრედ დრეიფუსი ფილმში    „ოფიცერი და ჯაშუში“. მის მიერ შესრულებულმა როლებმა მრავალი ნომინაცია მიიღეს სეზარის დაჯილდოებაზე.
ის ასევე მუშაობს სხვადასხვა ქალ რეჟისორთან. მათ შორის არიან: ვალერია ბრუნი ტედესკი, ბრიჯიტ საი, მაივენი და ნიკოლ გარსია.
ადრეული ცხოვრება
გარელი დაიბადა პარიზში, საფრანგეთში. მამა რეჟისორია – ფილიპ გარელი, დედა მსახიობი – ბრიჯიტ საი, და ძმაც ასევე მსახიობი – ესთერ გარელი. მისი ბაბუა, მორის გარელი და მისი ნათლია, ჟან-პიერ ლეო, ასევე ცნობილი ფრანგი მსახიობები არიან. მისი დედის ბაბუა წარმოშობით სეფარდი ებრაელი იყო. მან დაამთავრა პარიზის კონსერვატორია.
კარიერა
გარელი ექვსი წლის იყო, როდესაც პირველად გამოჩნდა ტელეეკრანზე ფილმში: Les Baisers de secours, თორმეტი წლის შემდეგ კი Ceci est mon corps- ში.
2002 წელს გარელმა საერთაშორისო აღიარება მოიპოვა, მას შემდეგ, რაც შეასრულა ევა გრინის ტყუპისცალი ძმის როლი ფილმში: „მეოცნებენი“. რეჟისორმა ბერნარდო ბერტოლუჩიმ ის პარიზში კასტინგის პირველ სესიაზე აღმოაჩინა. გარელმა მიიღო მონაწილეობა სხვადასხვა ფრანგულ ფილმში, მათ შორის: Les Amants réguliers (2005), რომლის რეჟისორია მისი მამა – ფილიპ გარელი. ფილმზე მუშაობისთვის მას მიენიჭა სეზარის პრემია ყველაზე პერსპექტიული მსახიობისთვის.
გარელმა ხუთჯერ ითანამშრომლა კინორეჟისორ კრისტოფ ონორესთან მხატვრულ ფილმებში: Ma Mère (2004) (ჟორჟ ბატაის ამავე სახელწოდების რომანის ეკრანიზაცია); Dans Paris (2006); Love Songs (2007); The Beautiful Person (2008); Making Plans for Lena (2009); და ორი მეგობარი (2015). ის ასევე გამოჩნდა ვალერია ბრუნი ტედესკის კომედიაში (2007), Rachid Hami's Choisir d'aimer-სა (2008) და ფილიპ გარელის ფილმში – Frontier of the Dawn(2008).
2008 წელს მან დაიწყო მუშაობა თავისი მოკლემეტრაჟიან ფილმზე – Mes copains. ორი წლის შემდეგ, მან გადაიღო მოკლემეტრაჟიანი ფილმი – Petit Tailleur.
ის ასევე მონაწილეობდა კომედიურ დრამაში, სახელწოდებით „წარმოსახვითი სიყვარული“ (რეჟისორი –ქსავიე დოლანი ), რომელიც გამოვიდა 2010 წელს. 2011 წელს გარელმა, ვინსენტ მაკეინსა და გოლშიფტე ფარაჰანთან ერთად გადაიღო მოკლემეტრაჟიანი ფილმი La Règle de trois, რომელიც შემდეგ ლოკარნოს ფესტივალზე წარადგინა.
2014 წელს მან ითამაშა ჟაკ დე ბაშერის როლი, რომელიც იყო კარლ ლაგერფელდისა და ივ სენ ლორანის საყვარელი, ბერტრანდ ბონელოს ფილმში Saint Laurent.
მისი სარეჟისორო, სადებიუტო ფილმი:„ორი მეგობარი“, გოლშიფტე ფარაჰანის, ვინსენტ მაკეინისა და მისივე მონაწილეობით, გამოვიდა 2015 წელს.
2019 წელს გარელმა ითამაშა ფილმში – „ოფიცერი და ჯაშუში“, რომლის რეჟისორი რომან პოლანსკი იყო. ეს ფილმი დრეიფუსის საქმის გარშემო ტრიალებდა. ფილმის მსოფლიო პრემიერა შედგა ვენეციის კინოფესტივალზე 2019 წლის აგვისტოში და გამოვიდა 2019 წლის ნოემბერში. იმავე წელს მან ითამაშა ფილმში „პატარა ქალები“, რომელიც დაფუძნებულია ამავე სახელწოდების რომანზე.
პირადი ცხოვრება
მშობლიური ფრანგულის გარდა, გარელი ფლობს ინგლისურსა და იტალიურს.
გარელი 2007 წლიდან 2012 წლამდე ურთიერთობაში იყო ვალერია ბრუნი ტედესკისთან. ის არის კარლა ბრუნის უფროსი და. 2009 წელს ბრუნი ტედესკიმ და გარელმა იშვილეს ბავშვი სენეგალიდან, რომელსაც დაარქვეს სელინი.
2017 წლის ივნისში გარელი დაქორწინდა მოდელსა და მსახიობ ლეტიცია კასტაზე და მისი სამი შვილის მამინაცვალი გახდა. წყვილი ერთად 2015 წლიდან იყო, 2021 წლის 17 მარტს კასტას შეეძინა მეოთხე შვილი, წყვილის პირველი შვილი, ვაჟი, სახელად აზელი.
2009 და 2010 წლებში გარელმა ხელი მოაწერა ორ პეტიციას კინორეჟისორ რომან პოლანსკის მხარდასაჭერად, რომელიც მოითხოვდა მის გათავისუფლებას მას შემდეგ, რაც პოლანსკი დააპატიმრეს შვეიცარიაში, 1977 წელს, ნარკოტიკების მოხმარებისა და 13 წლის გოგონას გაუპატიურების ბრალდებით.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 14 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1983 კატეგორია:ფრანგი ებრაელები კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი მამაკაცი მსახიობები კატეგორია:ფრანგი მამაკაცი კინომსახიობები კატეგორია:ფრანგი კინორეჟისორები კატეგორია:ფრანგი კინოოპერატორები
ტალავერის მეჩეთი
ტალავერის მეჩეთი — არქიტექტურული ძეგლი ბოლნისის მუნიციპალიტეტის  სოფელ ტალავერიში. აგებულია XIX საუკუნეში.
იარატოვო
იარატოვო (Ярат) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბაიმაკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 516 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბაიმაკიდან დაშორებულია 27 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სიბაი, რომელიც დაშორებულია 71 კმ-ით.
ტალავერის მეჩეთი
მეჩეთი დგას შუა სოფელში. წარმოადგენს მართკუთხა ნაგებობას მეტ-ნაკლებად ნათალი ქვით ნაგებს სწორხაზოვანი წყობით. ჩრდილოეთის კედელში ჩაშენებულია შუა საუკუნეების ქართული არქიტექტურისთვის მახასიათებელი დეტალები. შესასვლელი ჩრდილოეთის მხრიდან აქვს. ყველა კედელში ორ-ორი თაღოვანი სარკმელი ჰქონია, რომლებიც აღდგენის დროს სწორკუთხედად გადაუკეთებიათ, ზოგიერთი კი ამოუშენებიათ. სამხრეთის კედლის შუაში ნახევარწრიული თაღოვანი ნიშა —  მიჰრაბი. მის თავზე ჩადგმულია არაბულწარწერიანი ქვა. ჩრდილოეთის ფასადს მთელს სიგრძეზე გასდევს ღია გალერეა. მეჩეთი აღდგენის შემდეგ თუნუქის რვაწახნაგა სახურავითაა დასრულებული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის მეჩეთები
იარატოვო
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (99 %).
სქოლიო
კატეგორია:ბაიმაკის რაიონის სოფლები
ატრატო (მდინარე)
ატრატო (Atrato) — მდინარე სამხრეთ ამერიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, კოლუმბიაში. სიგრძე 644 კმ. სათავე აქვს დასავლეთ კორდილიერაში. მიედინება სამხრეთიდან ჩრდილოეთისაკენ ღრმა და განიერ (80 კმ-მდე) ხეობაში. უერთდება კარიბის ზღვას (ურაბის ყურეს) და ქმნის დელტას. საზრდოობს წვიმის წყლით. მთელი წლის განმავლობაში წყალუხვია, მოაქვს ბევრი ნატანი. სანაოსნოა 560 კმ. ქალაქ კიბდომდე. ატრატოს ხეობაზე გადის ტექტონიკური საზღვარი ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკას შორის. არსებობს პროექტი, გამოიყენონ ხეობა ატლანტისა და წყნარ ოკეანეებს შორის არხის გასაყვანად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კოლუმბიის მდინარეები
ბურგუნდები
thumb|right|230px|მეორე ბურგუნდიული სამეფო 443 და 476 წწ. შორის ბურგუნდები — აღმოსავლეთ გერმანული ტომი. ძვ. წ. II საუკუნის დამლევამდე ბინადრობდნენ კ. ბურგუნდარჰოლმზე (ბორნჰოლმი). ახ. წ. I საუკუნეში დასახლდნენ კონტინენტზე მდინარეებს ვისლასა და ოდერს შორის. IV საუკუნეში შეიჭრნენ მდინარე მაინის მიდამოებში. 406 წელს ბურგუნდებმა რაინის სანაპიროზე დააარსეს სამეფო, რომლის ცენტრი ვორმსი 436 წელს დაანგრიეს ჰუნებმა. 443 წელს ბურგუნდები რომის ფედერატების უფლებით დასახლდნენ სავოიის ტერიტორიაზე. შემდეგ ისარგებლეს რომის იმპერიის დასუსტებით, 457 წელს დაიკავეს მდინარე რონის აუზი და დააარსეს სამეფო (ცენტრი - ლიონი). ეს ერთ-ერთი პირველი ბარბაროსული სამეფო იყო დასავლეთ რომის იმპერიის მიწა-წყალზე. დიდ ძლევამოსილებას მიაღწიეს ბურგუნდებმა გუნდობადის მეფობაში (მის დროს ჩაიწერა „ბურგუნდთა სამართალი“). რელიგიით ისინი არიანელები იყვნენ. გალებისა და რომაელების შერეულ სოფლებში ჩასახლებულ ბურგუნდებში ირღვეოდა გვაროვნული ურთიერთობა და ფეოდალური ურთიერთობა ისახებოდა. VI საუკუნის დამდეგს ბურგუნდებმა, რომლებმაც ძლიერი რომანიზაცია განიცადეს, კათოლიკობა მიიღეს. 534 წელს სამეფო საბოლოოდ შეუერთდა ფრანკთა სახელმწიფოს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი ხალხები კატეგორია:გერმანული ტომები
Femme Fatale (ბრიტნი სპირსის ალბომი)
Femme Fatale — ამერიკელ პოპ-მომღერალ ბრიტნი სპირსის რიგით მეშვიდე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 2011 წლის 25 მარტს. იგი გამოიცა ლეიბლზე Jive Records. 2011 წლის 11 იანვარს, ალბომის სარეკლამო კამპანიის ფარგლებში, გამოვიდა სინგლი Hold It Against Me.
სქოლიო
კატეგორია:ელექტროპოპ ალბომები კატეგორია:პოპ-ალბომები კატეგორია:2011 წლის ალბომები კატეგორია:ბრიტნი სპირსის ალბომები კატეგორია:Jive Records-ის ალბომები კატეგორია:Sony Music Entertainment-ის ალბომები კატეგორია:ალბომები ბენი ბლანკოს პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები Dr. Luke-ის პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები მაქს მარტინის პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები როდნი ჯერკინსის პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები Stargate-ის პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები will.i.am-ის პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები Shellback-ის პროდიუსერობით კატეგორია:ალბომები კუკ ჰარელის პროდიუსერობით
პუელოს ტბა
ტბა მდებარეობს პუელოს ტბის ეროვნულ პარკში. გარს აკრავს ტყეები. მიეკუთვნება წყნარი ოკეანის აუზს, რადგან ამ ტბიდან სათავეს იღებს მდინარე პუელო, რომელიც შემდეგ ჩილეში გაედინება.
სახელი პუელო მომდინარეობს მაპუჩეს ხალხის ენიდან puel-có და ნიშნავს აღმოსავლეთის წყალს.
ტბას ყოველწლიურად 20.000 მნახველი ჰყავს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არგენტინის ტბები
სამხრეთი სუდანი
სამხრეთი სუდანი (South Sudan), ოფიციალურად სამხრეთ სუდანის რესპუბლიკა (Republic of South Sudan) — ზღვაზე გასასვლელის არმქონე სახელმწიფო აფრიკაში. დედაქალაქია ჯუბა, თუმცა დაგეგმილია დედაქალაქის გადატანა ჯუბიდან ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში — ტბების შტატში ხელახლა დაარსებული დედაქალაქის ოლქის ქალაქ რამსელში.
სუვერენული სტატუსი მიიღო 2011 წლის 9 ივლისს, დამოუკიდებლობის რეფერენდუმის შედეგების საფუძველზე სუდანის მიერ ოფიციალურად აღიარების შემდეგ. ამავე წლის 14 ივლისს ახლადშექმნილი სახელმწიფო გაეროს 193-ე, ხოლო 28 ოქტომბერს იუნესკოს 194-ე წევრი სახელმწიფო გახდა. სახელმწიფოს არ აქვს ზღვაზე გასასვლელი.
გეოგრაფია
მინი|მარჯვნივ|270პქ|სამხრეთ სუდანის ფიზიკური რუკა მინი|მარჯვნივ|270პქ|სამხრეთ სუდანის გეოლოგიური რუკა მინი|მარჯვნივ|270პქ|სამხრეთი სუდანის რუკა მინი|მარჯვნივ|270პქ|სამხრეთ სუდანის ხედი კოსმოსიდან სახელმწიფო საზღვრის სიგრძე: ეთიოპიასთან 883 კმ, კენიასთან — 232 კმ, უგანდასთან — 435 კმ, კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკასთან — 628 კმ, ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკასთან — 682 კმ, სუდანთან — 1973 კმ.
სამხრეთ სუდანის ვრცელ ველებზე და პლატოებზე მიედინება მდინარე ნილოსი და მისი შენაკადები. ესაა მდინარეთა სისტემა, რომელიც მიემართება სამხრეთიდან ჩრდილოეთისკენ ქვეყნის აღმოსავლეთი და ცენტრალური ნაწილის მთელ სიგრძეზე. ქვეყნის ცენტრში არსებობენ თიხოვანი დაბლობები, რომლის უმეტესი ნაწილი დაჭაობებულია, რომელიც ცნობილია სუდის სახელით.
არსებობს ერთმანეთისგან განსხვავებული პლატოს ორი რეგიონი. რკინის მადნეულის პლატო მდებარეობს კონგო-ნილოსის წყალგამყოფსა და თიხოვან დაბლობებს შორის; მისი ლანდშაფტი ხასიათდება ინსელბერგების (იზოლირებული ბორცვები, რომლებიც დაბლობებიდანაა ამოწეული) რაოდენობით. უგანდის საზღვრის გასწვრივ აღმართულია მომხიბლავი მთების წყება მწვერვალებით, რომელთა სიმაღლე აჭარბებს 3000 მეტრს. იმატონგის მთებში მდებარეობს კინიეტის მთა (სიმაღლე ზღვის დონიდან 3187 მეტრი), რომელიც სამხრეთ სუდანის ყველაზე მაღალი წერტილია ზღვის დონიდან.
ჰიდროლოგია და ნიადაგი
სამხრეთ სუდანის ყველა დიდი თუ პატარა მდინარე უერთდება ნილოსის უდიდესი მდინარის სისტემას ან მისკენ მიესწრაფება. თეთრი ნილოსი (Baḥr-Abyaḍ) ქალაქ ნიმულესთან არსებულ უგანდის საზღვრიდან დაწყებული ქვეყანაში სამხრეთიდან მოედინება „მთის ნილოსის“ სახელწოდებით (Baḥr Al-Jabal) რიგი წინააღმდეგობების გავლით. მასთან მარცხენა შენაკადის შეერთების შემდეგ, რომელიც ცნობილია ბაჰრ-ელ-ღაზალის სახელით, მდინარე მთის ნილოსს უწოდებენ თეთრ ნილოსს. ცოტათი უფრო შორს ჩრდილოეთისკენ, მისი ხეობის გასწვრივ, თეთრი ნილოსი იღებს წყლების დიდ რაოდენობას მარჯვენა შენაკადიდან — მდინარე სობატიდან, რომელიც სათავეს იღებს ეთიოპიის მთიანეთიდან და უერთდება ნილოსს ქალაქ მალაკალთან. ქვეყნის მდინარეების წყლები, ყოველთვის ვერ აღწევენ მდინარე ნილოსს; მაგალითად სამხრეთ-დასავლეთის მდინარეები იშვიათად აღწევენ ბაჰრ-ელ-ღაზალის სისტემას.
1978 წელს დაიწყო ჯონგლის არხის (Junqalī) მშენებლობა, რომლის მიზანი იყო ვრცელი ჭაობიანი ადგილის — სუდის გარშემოვლა და უზრუნველყო პირდაპირი არხის აგება, რომელიც ჩრდილოეთისკენ იქნებოდა მიმართული თეთრ ნილოსთან შეერთებამდე. ამას გარდა, ეს ხელს შეუწყობდა სუდის დიდი ჭაობიდან წყლის გამოყენებას სასოფლო-სამეურნეო სარგებლობისათვის. პროექტი შეჩერდა 1983 წელს, რაც გამოწვეული იყო სამოქალაქო ომებით ჩრდილოეთსა და სამხრეთს შორის. 2005 წელს ნაივაშის შეთანხმების შემდეგ, ლაპარაკი მიდიოდა არხის მშენებლობის განახლების შესახებ ეგვიპტის და სუდანის მთავრობების მიერ ხართუმში, მაგრამ სამხრეთ სუდანის მთავრობა (GoSS) მერყეობდა გადაწყვეტილების მიღებაში, სანამ არ ჩატარდა დამატებითი გამოკვლევები; დამოუკიდებლობის გამოცხადების დროს გადაწყვეტილება ჯერ კიდევ არ იყო საბოლოოდ მიღებული.
სამხრეთი დაბლობები შედგება ტუტე ნიადაგისგან, რომელიც ჩამოყალიბებულია თიხის ფრაგმენტაციის შედეგად.
კლიმატი
რეგიონში მშრალი პერიოდი საკმაოდ ხანმოკლეა და გრძელდება მხოლოდ ზამთრის თვეებში (ჩრდილოეთში ის უფრო ხანგრძლივია, მაგრამ მაინც გრძელდება წლის მცირე პერიოდში). ნალექების წლიური რაოდენობა მერყეობს ჩრდილოეთში 700 მმ-დან სამხრეთ-დასავლეთში დაახლოებით 1400 მმ-მდე. წვიმების ძირითადი ნაწილი მოდის მაისი — ოქტომბრის თვეებზე.
ფლორა და ფაუნა
სამხრეთი სუდანის ნაკრძალები და დაცული ტერიტორიები მსოფლიოში მეორეა ველური ცხოველების მიგრაციის სიდიდით. ბუნების მსოფლიო ფონდმა აჩვენა, რომ სამხრეთ სუდანში არსებული სამი ეროვნული პარკი: ბანდინგილოს, კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის საზღვართან შორიახლოს მდებარე სამხრეთის და ეთიოპიის საზღვრიდან დასავლეთით მდებარე ბომის ეროვნული პარკები, ასევე სუდის ჭაობიანი ადგილები ბუნების უნიკალური წარმონაქმნებია ძროხისებური ანტილოპა კონგონის, აფრიკული ანტილოპების კობის და ტოპის, აფრიკული კამეჩების, სპილოების, ჟირაფების და ლომების მრავალრიცხოვანი პოპულაციების საცხოვრებლად.
2006 წელს სამხრეთ სუდანის ავტონომიური ოლქის პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ ქვეყნის მთავრობა ყოველ ღონეს იხმარს, რომ დაიცვას და შეინარჩუნოს ფლორა და ფაუნა, შეამციროს ტყის ხანძრებისგან მოყენებული უარყოფითი შედეგები და ხელი შეუშალოს წყლის დაბინძურებას.
ფლორა
მთელი სამხრეთი სუდანი დაფარულია ტყეებით, რომლებიც იყოფიან ორ ნაწილად. ესაა — მუსონური ტროპიკული ტყეები — სამხრეთით და ეკვატორული ჯუნგლები — უკიდურეს სამხრეთში, ანუ მუსონური (95 %) და ეკვატორული (5 %). მდინარის ხეობებში იზრდება მდინარისპირა ტყეები. სამხრეთ სუდანის მდინარისპირა ტყეებში გვხვდება ტექის ხის ერთ-ერთი სახეობის წითელი ხე, ლიანა-კაუჩუკონოსის ლანდოლფია. ცენტრალური აფრიკის ზეგნების და ეთიოპიის მთიანეთის ქედის ტოტები დაფარულია მთის ტყეებით.
სამხრეთ სუდანის მიკროფლორის შესახებ საკმაოდ მცირე ინფორმაციაა. მოსი სია მოამზადა ს. ტარმა (S. A. J. Tarr) და 1955 წელს გამოაქვეყნა მიკოლოგიური ინსტიტუტის თანამეგობრობამ (კიუ, სურეი, დიდი ბრიტანეთი). 383 სახეობის და 175 გვარის სიაში ჩართული იყო იმ დროისთვის ქვეყნის საზღვრებში აღმოჩენილი ყველა მიკროორგანიზმები. დღეისათვის გამოქვეყნებული სიიდან ბევრი რჩება აქტუალური სამხრეთ სუდანისთვის. დარეგისტრირებული სახეობების უმრავლესობა დაკავშირებული იყო სასოფლო-სამეურნეო კულტურების დაავადებებთან. სამხრეთ სუდანის მიკროფლორის სახეობების ნამდვილი რაოდენობა, სავარაუდოდ მნიშვნელოვნად უფრო მეტია. დღეისათვის ქვეყანაში არაფერია ცნობილი მიკრობიოლოგიური ორგანიზმების სტატუსის შენარჩუნებაზე, თუმცა, როგორც ცხოველებმა ასევე მცენარეებმა შეიძლება განიცადონ ცვლილება კლიმატის ცვლილების, გარემოს დაბინძურების და სხვა საფრთხის გამო.
ფაუნა
ველური ცხოველების პოპულაციის გამოკვლევა სამხრეთ სუდანში 2005 წელს დაიწყო ველური ბუნების დაცვის საზოგადოებამ (Wildlife Conservation Society) (WCS) ნახევრად ავტონომიური სამხრეთ სუდანის ხელისუფლებასთან თანამშრომლობით და აჩვენა, რომ ველური ცხოველების პოპულაციები თუმცა კი შემცირდა, მაგრამ ჯერ კიდევ ინარჩუნებენ თავის მნიშვნელობას. მაგალითად 1,3 მილიონი სული ანტილოპების უზარმაზარი პოპულაცია ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთით პრაქტიკულად არ შეცვლილა.
ქვეყანაში ველური ცხოველების საცხოვრებელი ადგილი მოიცავს მინდვრებს, მაღალმთიან პლატოებს და ფერდობებს, ტყიან და ბალახოვან სავანებს, მდინარის ჭალებს და ჭაობიან ადგილებს. ცხოველების სახეობების ნაწილი წარმოადგენენ ენდემებს: თეთრყურებიანი კობი (Kobus kob leucotis) და სუდანური თხა (Kobus megaceros). სავანების ტერიტორიაზე ბინადრობენ სპილოები, ჟირაფები, კანები, დასავლეთის კანები, ორიქსები, ლომები, აფთრისებრი ძაღლები, კაბო-ბუფალოები და ტოპები (ადგილობრივი დასახელება — ტიანი). დღეისათვის ბევრი არაფერია ცნობილი თეთრყურებიანი კობების და ტოპების შესახებ. ბომა-ჯონგლის (Boma-Jonglei) რეგიონი მოიცავს ბომის ეროვნულ პარკს, ვრცელ საძოვრებს და ჭალებს, ბანდინგილოს ეროვნულ პარკს (Bandingilo), სუდს და ზერაფის ნაკრძალს (Zeraf), რომლის ტერიტორია მოიცავს ჭაობების ვრცელ ტერიტორიას და სეზონურად დატბორილ მინდვრებს.
ბუნების მსოფლიო ფონდის მონაცემებით, რამდენიმე ეკორეგიონი სამხრეთ სუდანში საჭიროებს საერთაშორისო დაცვას: სუდი, საჰელი, აღმოსავლეთ სუდანის სავანა (East Sudanian savanna), ჩრდილოეთ კონგოს ტყის სტეპი (Northern Congolian forest-savanna mosaic) და აღმოსავლეთ აფრიკული მთის წინა ტყეები (East African montane forests).
კოლონიზაცია
მინი|მარჯვნივ|270პქ|სუდანი თურქ-ეგვიპტური, შემდეგ კი ინგლისურ-ეგვიპტური ბატონობის ქვეშ. ევროპელების მიერ აფრიკის კოლონიზაციის დაწყების მომენტისთვის სამხრეთ სუდანში ბატონობდა ზანდეს ხალხი, მაგრამ არ არსებობდა ორგანიზებული სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნები. არაბებმა და თურქ-ოსმალოებმა ბუნებრივი გეოგრაფიული წინაღობების გამო ასევე ვერ შეძლეს დაემორჩილებინათ ეს რეგიონი, რითაც სამხრეთი სუდანის მოსახლეობა გადაურჩა ისლამიზაციას, შეინარჩუნა საკუთარი ეთნიკური და კულტურული თავისებურებები. ზოგიერთი წარმატება სამხრეთსუდანური ტერიტორიების ათვისების სფეროში შეიმჩნეოდა 1820-იან და 1870-იან წლებში ეგვიპტის სასულთნოს მხრიდან, მაგრამ მათი საბოლოო კოლონიზაცია განახორციელეს უკვე ინგლისელებმა.
ანგლო-ეგვიპტური სუდანის არსებობის პერიოდში (1899-1956 წლები), რომლის შემადგენლობაში შედიოდა სამხრეთ სუდანიც, კოლონიალური ხელისუფლება ესწრაფოდა შეეზღუდა ისლამური და არაბული გავლენა რეგიონის მოსახლეობაზე. ამ მიზნით სუდანის ჩრდილოეთი და სამხრეთი დაუქვემდებარეს ცალკე ადმინისტრაციებს, ხოლო 1922 წელს ორ რეგიონს შორის გადაადგილებაზე შემოღებული იქნა სპეციალური საშვები. ამასთან ერთად სამხრეთ სუდანის მოსახლეობას შორის ინგლისელები ნერგავდნენ ქრისტიანობას, რადგანაც მათი დიდი უმრავლესობა ანიმიზმის და სხვა ტრადიციული რწმენის მიმდევარი იყო.
სამოქალაქო ომები
1956 წელს, სუდანისთვის დამოუკიდებლობის მინიჭების შედეგად, მისი ორივე ნაწილის (ჩრდილოეთის და სამხრეთის) ტერიტორიაზე გამოცხადდა ერთიანი სუდანის სახელმწიფოს შექმნა, დედაქალაქით ხარტუმში, რომელმაც იმთავითვე მოუტანა ქვეყანას პირველი სამოქალაქო ომი. სამოქალაქო ომი დასრულდა 1972 წელს ადის-აბების შეთანხმების ხელმოწერის შემდეგ. მიუხედავად იმისა, რომ 17 წლის ომის შემდეგ სამხრეთელებმა ჯამში განიცადეს დამარცხება, ცენტრალურმა ხელისუფლებამ სამხრეთ სუდანს მიანიჭა ფართე ავტონომია და მნიშვნელოვანი პრივილიგიები სხვა რეგიონებთან შედარებით.