cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ტუალეტის ქაღალდობანა
აშშ-ის ზოგიერთ შტატში (მაგ. ტეხასი და ვირჯინია), ტუალეტის ქაღალდობანა ვანდალიზმად ითვლება და ჯარიმას ან რამდენიმე დღით ციხეში დამწყვდევას ითვალისწინებს. თუმცა ამგვარ უკიდურეს ზომებს პოლიცია იშვიათად მიმართავს. ტუალეტის ქაღალდობანას თან ახლავს კვერცხის დაშენა, კრიმინგი (კრემის წასმა), რამაც შესაძლოა კერძო საკუთრების სერიოზული ზიანი გამოიწვიოს. შესაბამისად, ტუალეტის ქაღალდობანა საშიშ ღონისძიებად ითვლება და მრავალ უბანს მის საწინააღმდეგოდ შეზღუდვები აქვს დაწესებული, მაგ. ჰოუმკამინგის წინ მაღაზიებს ეკრძალებათ ერთი კვირა ტუალეტის ქაღალდის გაყიდვა მოზარდებზე; ან პოლიციის აქტიური პატრულირება ჰოუმკამინგის ღამეს პოტენციური დამქაღალდებლების გამოსავლენად.
რესურსები
კატეგორია:ვანდალიზმი კატეგორია:ხუმრობა
Ъ
Ъ, ъ — კირილური დამწერლობის ასო, მაგარი ნიშანი. სიტყვაში არ გამოითქმის და უბრალოდ ამაგრებს თანხმოვანს.
დამატებითი ინფორმაცია
ბულგარულში მას გააჩნია დიდი ვარიანტი, ხოლო რუსულში კი არა, რადგან ამ ასო-ნიშნის დიდ ასოდ გამოყენების საჭიროება არ არსებობს, ანუ არ არსებობს რაიმე საკუთარი სახელი რომელიც ამ ასოზე იწყებოდეს.
აღნიშნული ასო გამოიყენება შემდეგ ენებში:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კირილური ასოები
პუნოს პროვინცია
thumb|right|250px|პუნოს პროვინცია. პუნო — პროვინცია პერუში, პუნოს რეგიონში. დასავლეთიდან ესაზღვრება მოკეგას რეგიონი. პროვინციას მცირე ნაწილი გაშენებულია ტიტიკაკას ტბაზე, პროვინციას ეკუთვნის რამდენიმე კუნძული ამ ტბაში, რომელთაგანაც აღსანიშნავია ესტევესი. პუნოს პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი პუნო. 2005 წლის აღწერის შედეგად პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 221 800 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 35,2 ადამიანს. პუნოს ფართობია 6 494,76 კმ². პროვინცია იყოფა 15 რაიონად. პუნოს პროვინციის სტატუსი მიენიჭა 1956 წლის 16 მარტს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:პუნოს რეგიონის პროვინციები
ირგანჩაი
ირგანჩაი, ირგანი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის დმანისის მუნიციპალიტეტში, ლორის ვულკანურ პლატოზე. თემის ცენტრი. ზღვის დონიდან 1660 მ. დმანისიდან დაშორებულია 25 კმ-ით.
სქოლიო
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ამაღლება
ქართულ საეკლესიო მხატვრობაში ქრისტეს ამაღლების მხატვრული კომპოზიცია კარგადაა შემონახული დავით გარეჯის უდაბნოს მონასტრის ამაღლების ეკლესიაში (X ს.) და ზემო კრიხის (ამბროლაურის რაიონი) ეკლესიაში (XI ს.).
საქართველოს მთიან რაიონებში ამაღლება ემთხვევა დიდ დღეობას, რომელიც საქონლის სოფლიდან ალპურ საძოვრებზე გადარეკვასთანაა დაკავშირებული. ამაღლების დღესასწაულზე ფშავ-ხევსურეთის, თუშეთის, მთიულეთ-გუდამაყრის, ჯავახეთისა და საქართველოს სხვა მხარეთა სოფლების მცხოვრებლებს წარმართულ სალოცავებში შესაწირი მიჰქონდათ და შესთხოვდნენ ადამიანისა და ოჯახის კეთილდღეობას, საქონლის გამრავლებას, ბარაქიანობას და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:გარდამავალი დღესასწაულები ქრისტიანობაში
მაკიივკა
მაკიივკა, მაკეევკა (Макіївка) — ქალაქი აღმოსავლეთ უკრაინაში, დონეცკის ოლქში, 25 კილომეტრი ოლქის დედაქალაქ დონეცკიდან. 2001 წლის აღწერით ქალაქის მოსახლეობა 389,589-ია, აქედან 178,475 (46 %) კაცია, ხოლო 211,114 (54 %) ქალი. ქალაქს ქვეყანაში უმნიშვნელოვანესი ადგილი უჭირავს ფოლადისა და ქვანახშირის წარმოებაში. დონეცკი და მაკიივკა ისე ახლო არის ერთმანეთთან, რომ ძნელია თქმა სად მთავრდება ერთი ქალაქი და იწყება მეორე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დონეცკის ოლქის ქალაქები
ჩხინკოური
ერთეული ძირები და მცირე ნარგავებია თერჯოლისა და ზესტაფონის მუნიციპალიტეტებში.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი, იშვიათად თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ხშირქეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური, იშვიათად კონუსური ფორმის, ფრთიანი, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ზოგჯერ მომრგვალო-ოვალური ფორმის მომწვანო-მოყვითალო ფერის. კანი სქელი და საშუალო სიმკვრივის აქვს, კარგად გამოხატული ცვილისებრი ნაფიფქით. რბილობი წვნიანია.
ჩხინკოური საშუალო ზრდით ხასიათდება. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 167 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის პირველ ნახევარში შედის. მტევნის წონა 125-150 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17-18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8-9 გ/ლ-ს.
გამოიყენება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. ღვინო ჰარმონიულობას მოკლებულია.
ლიტერატურა
კატეგორია:იმერეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
სოციალური ქსელი (ფილმი)
სოციალური ქსელი — 2010 წლის ამერიკული დრამა სოციალურ ქსელ „Facebook“-ის დაარსებისა და მასთან დაკავშირებულ სასამართლო პროცესების შესახებ. ფილმის რეჟისორია დევიდ ფინჩერი. აარონ სორკინის სცენარი დაფუნნებულია ბენ მეზრიჩის წიგნზე შემთხვევითი მილიარდერები. ფილმში თავად სორკინს, როგორც ერთ-ერთი შესაძლო ინვესტორს, აქვს კამეო. Facebook-ის პერსონალიდან, მარკ ცუკერბერგის ჩათვლით, არავინ ყოფილა ჩართული პროექტში, გარდა ედუარდო სავერინისა, რომელიც იყო მეზრიჩის კონსულტანტი.
ჯილდოები
ოსკარი
BAFTA
ოქროს გლობუსი
სეზარი
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:2010 წლის ფილმები კატეგორია:დეივიდ ფინჩერის ფილმები კატეგორია:ბიოგრაფიებზე დაფუძნებული ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კონკორდი
მინი|კონკორდი 001, 2 მარტი, 1969 კონკორდი (Aérospatiale-BAC Concorde ან Concorde) — ტურბორეაქტიული ძრავის მქონე ზებგერითი სამგზავრო თვითმფრინავი, რომელიც გამოიყენებოდა (აქტიური იყო) 1976 წლიდან 2003 წლამდე. კონკორდი ერთ-ერთია იმ ორი ზებგერითი ტრანსპორტიდან, რომლებიც კომერციულ მომსახურებაში შევიდნენ (მეორე რუსული წარმოების ტუპოლევ ტუ 144 იყო). ანგლო-ფრანგული ხელშეკრულების თანახმად კონკორდი ორმა კომპანიამ Aérospatiale-მ და British Aircraft Corporation-მ ერთობლივი მუშაობის შედეგად შექმნეს, წარმოების მხრივაც ეს ორი კომპანია აწარმოებდა კონკორდს. მაღალი სიჩქარის გამო თვითმფრინავი მალევე გახდა პოპულარული, კონკორდს ბგერის სიჩქარეზე ორჯერ სწრაფად შეეძლო ფრენა და მისი მაქსიმალური სიჩქარე 2.04 მახი იყო. თვითმფრინავს 92-დან 128-მდე მგზავრის გადაყვანა შეეძლო, პირველი გაფრენა კი 1969 წლის 2 მარტს შეასრულა, 1976 წლის 21 იანვრიდან მომსახურებაში მიიღეს, კონკორდი 27 წლის მანძილზე ასრულებდა კომერციულ ფრენებს.
სხვადასხვა დანიშნულების ადგილებში ფრენასთან ერთად, კონკორდი რეგულარულად ასრულებდა ტრანსატლანტიკურ ფრენებს ლონდონის ჰითროუს აეროპორტიდან და შარლ დე გოლის აეროპორტიდან ჯონ ფიცჯერალდ კენედის საერთაშორისო აეროპორტამდე, ვაშინგტონ დალესის საერთაშორისო აეროპორტამდე და გრენტლი ადამსის საერთაშორისო აეროპორტამდე. ამ მარშრუტებს კონკორდი სხვა სამგზავრო თვითმფრინავებთან შედარებით ნახევარ დროში ასრულებდა. მხოლოდ 20 კონკორდი აიგო, კონკორდის განვითარება საკმაოდ სერიოზულ ეკონომიკურ ზარალთან იყო დაკავშირებული. Air France-მ და British Airways-მა კონკორდების შესაძენად მნიშვნელოვანი სამთავრობო სუბსიდიები მიიღეს. კონკორდი 2003 წლის 26 ნოემბერს ჩამოწერეს (მოხმარებიდან ამოიღეს). მისი ჩამოწერა სხვადასხვა მიზეზბმა განაპირობეს, 2000 წელს პარიზში მომხდარმა კატასტროფამ, 2001 წლის 11 სექტემბრის ტერორისტული აქტებმა, ასევე Aérospatiale-სა და British Aircraft Corporation-ის შთამომავალი ფირმის Airbus-ის გადაწყვეტილებამ, რომლის თანახმადაც მათ კონკორდის ტექნიკური მხარდაჭერა შეწყვიტეს.
სქოლიო
კატეგორია:კონკორდი კატეგორია:თვითმფრინავები
Tatra T6A5
250 px|thumb|ტატრა T6A5 ბრნოში ტატრა T6A5 — ჩეხური წარმოების, ცალმხრივი მართვის მქონე, ერთსექციური, ოთხღერძიანი, მოტორებიანი, მაღალიატაკიანი ტრამვაის ვაგონი. იგი განკუთვნილია რთული (ციცაბო) რელიეფის მქონე ქალაქებისათვის, როგორიცაა: ბრატისლავა, კოშიცე, ბრნო, პრაღა და ოსტრავა. მსუბუქი სარელსო შემადგენლობების მწარმოებელმა კომპანია ČKD Tatra–მ შვიდი წლის განმავლობაში (1991–1998 წწ) 296 ასეთი ვაგონი გამოუშვა (აგრეთვე ერთი T6A5–ის ძარა).
ისტორია
thumb|ტატრა T6A5 ოსტრავაში ტატრა T6A5 ეფუძნება ვიწროძარიან ტატრა T6A2–სა და ფართოძარიან ტატრა T6B5–ს, რომლებიც 1980–იან წლებში შეიქმნა. ტატრა T6A2 განკუთვნილია ვიწროგაბარიტიანი (მეტწილად გერმანიის), ხოლო ტატრა T6B5,_ფართოგაბარიტიანი ტრამვაის სისტემებისთვის, კერძოდ სსრკ–ს ქალაქებისთვის. ტატრა T6A5 არის საშუალო ვარიანტი მათ შორის და მისი ძარას სიგანე 2,5 მ–ია. იგი განკუთვნილია ადგილობრივი, ჩეხეთისა და სლოვაკეთის ტრამვაის სისტემებისთვის. მათი ექსპლუატაცია ბრატისლავაში 1991 წელს დაიწყო, 1992 წელს_კოშიცეში, 1994 წელს ტატრა T6A5–ები ექსპლუატაციაში ჩაუშვეს ოსტრავაში, 1995 წლიდან პრაღაში და 1996 წელს,_ბრნოში. 2006 წლის იანვარში ბრატისლავამ ორი ვაგონი იყიდა, რომლებიც 1997 წელს აიგო და პრაღაში ცდებისთვის გამოიყენებოდა. ČKD Tatra–ს გაკოტრების პერიოდში, 2002 წელს მისი ქონება სიმენსის სარელსო შემადგენლობების კომპანიამ (Siemens rail vehicles company) შეისყიდა და აღნიშნული ვაგონები ადგილობრივ ვაგონსარემონტო საწარმოს,_პარს ნოვას (Pars Nova) მიჰყიდა. 2002 წლის 11 მაისს ვაგონები პარს ნოვას გადაეცა. 2006 წლის 10 იანვარს ეს ვაგონები ბრატისლავაში ჩაიტანეს, თუმცა მათი ექსპლუატაციისათვის საჭირო დოკუმენტების თავმოყრას ერთი წელი დასჭირდა. 2006 წლის 13 დეკემბერს, როცა ვაგონების აგებიდან თითქმის 10 წელი იყო გასული, ვაგონები პირველად გავიდნენ მარშრუტზე. ისინი ერთ ბმულადაა შეწყვილებული და პარალელურ რეჟიმში მუშაობენ. ბრატისლავაში ჩატანის შემდეგ ისინი დაინომრა და მათი ნომრებია: #7957 და #7958.
დიზაინი და კონსტრუქცია
thumb|ორი T6A5-ის ბმული, პრაღა, კობილისის დასახლება thumb|ტატრა T6A5–ები ბრატისლავაში thumb|ტატრა T6A5–ების ბმული კოშიცეში ტატრა T6A5 თავისი მკაცრი, კუთხოვანი დიზაინით მეტად ჰგავს ტატრა T6A2–ს, ტატრა T6B5–ს და ტატრა KT8D5–ს. ვაგონებს აქვთ დიდი ფანჯრები და 3 კარი. I და II სერიის ვაგონებს აქვთ მოსაკეცი, ორფრთიანი კარები, ხოლო III სერიისას,_ფარფლისებრი. ტატრა T6A5–ის კონცეფცია და ზოგიერთი ელემენტი ამერიკული PCC–ს მსგავსია. ამ ვაგონს აგრეთვე ბევრი რამ აქვს საერთო ტატრას სხვა მოდელებთან. მისი ურიკები (საკიდარი, ე.წ. „ტელეჟკები“) ტატრა T7B5–ის, ხოლო წევის მოწყობილობა ტატრა T5C5–ის მსგავსია, თუმცა ის სხვა ვაგონებთან შედარებით უფრო ჩუმია. მისი ძარა ორ, ორღერძიან ურიკას ეყრდნობა. ყოველ ღერძზე მიერთებულია თითო გამწევი ძრავა, რომელთა ელ.მომარაგება ძაბვის გარდაქმნელის მეშვეობით ხორციელდება. საჰაერო ელ.სადენიდან დენის ართმევა ხდება სახურავზე დამაგრებული დენმიმღებით (პანტოგრაფით ან/და ნახევარპანტოგრაფით). ტატრა T6A5–ის წევის მოწყობილობა შედარებით ადრეული ვაგონების, ტატრა KT8D5–ის და ტატრა T6A2–ის ანალოგიურია და იგი წარმოადგენს ტირისტორულ ელექტროამძრავს, მუდმივი დენის იმპულსური რეგულატორით (იხ. სტ. „ტირისტორული ელექტროამძრავი“). ელექტროაღჭურვილობა მუშაობს მხოლოდ მუდმივ დენზე. ცვლადი დენის წევის მოწყობილობა ზოგიერთ ვაგონზე საერთოდ არ დამონტაჟებულა.
ექსპლუატაცია
ტატრა T6A5 შესაძლოა მოძრაობდეს ეულად ან 2–3 ვაგონისგან შემდგარ ბმულად. თითო ან ორ–ორად გადაბმული ვაგონები მარშრუტებზე ხშირად გამოიყენება, ხოლო 3 ვაგონისგან შემდგარ შემადგენლობებს იშვიათად,_მეტწილად კვლევებისთვის იყენებენ. ტრამვაის ვაგონები ბმულებად შერთულია ელექტრო ქუროებით (იხ. სტ. „ქურო“). ორვაგონიანი ბმულის მოძრაობისთვის აუცილებელი არაა ორივე პანტოგრაფის გამოყენება, საკმარისია მხოლოდ ერთი პანტოგრაფის აწევა. სასურველი მაქსიმალური სიჩქარე 65 კმ/სთ–ია. ამ ვაგონს ბევრად უფრო სწრაფადაც შეუძლია სიარული (ტატრა T6A5–ის სიჩქარის რეკორდი 110 კმ/სთ–ია და ის 1993 წელს, კოშიცეში დამყარდა), მაგრამ გაჩერებებისა და გზაჯვარედინების სიმრავლე და ქუჩაში მოძრავი სხვა ტრანსპორტი მას 65 კმ/სთ–ზე ჩქარა მოძრაობის საშუალებას არ აძლევს. ტატრა T6A5 ცალმხრივი მართვის ვაგონია, თუმცა მას უკან აქვს მცირე მართვის პანელი, განსაკუთრებულ შემთხვევებში უკუსვლისათვის.
განვითარება
250 px|thumb|პრაღის #8743 ტატრა T6A5–ის ინტერიერი thumb|ტატრა T6A5–ების ბმული ბრნოში 1. სერია პირველი სერიის ტატრა T6A5–ები 1991–1994 წლებში აიგო და ბრატისლავაში, კოშიცესა და ოსტრავაში ჩაიტანეს. ეს ვაგონები შეღებილი იყო კლასიკურ წითელ–კრემისფერ ფერებში. ინტერიერი მოპირკეთებულია პლასტიკატით, ხოლო სკამებზე გადაკრულია დერმატინი. 2. სერია შემდგომი სერიის ვაგონები აგებულია 1993–1998 წლებში. მათი ბორბლების გვერდის გარსაცმი უფრო დახვეწილია და ასევე შეცვლილია სკამების წყობა. ამ სერიის ვაგონები ექსპლუატაციაშია ბრატისლავასა და ოსტრავაში. 3. სერია ტატრა T6A5–ის უახლესი ვერსია 1995–1997 წწ. იწარმოებოდა. მისმა დიზაინმა მრავალი ცვლილება განიცადა. ვაგონს აქვს კონდიცირების სისტემა და სამფეროვანი ექსტერიერი. შეცვლილია ინტერიერის დიზაინი,_სკამებს გადაკრული აქვს გობელენი, ხოლო მოსაკეცი კარების ნაცვლად ვაგონს უფრო თანამედროვე,_ორფრთიანი, ფარფლისებრი კარები აქვს. განახლებულია წევის მოწყობილობები და პანტოგრაფის ნაცვლად ვაგონს ნახევარპანტოგრაფი აქვს. ეს მესამე თაობის ვაგონები ექსპლუატაციაშია ბრატისლავაში, პრაღასა და ბრნოში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩეხური ტრამვაის ვაგონები
უჯუნგ-კულონის ეროვნული პარკი
უჯუნგ-კულონის ეროვნული პარკი (ნიშნავს: დასავლეთი წვერი) — ეროვნული პარკი ინდონეზიის კუნძულ იავის უკიდურეს დასავლეთ ნაწილში. მოიცავს ვულკანურ კუნძულთა ჯგუფს, მათ შორის კრაკატაუს.
პარკის ფართობი 1,206 კმ²-ს შეადგენს. უდიდესი ნაწილი მდებარეობს ნახევარკუნძულზე, რომელიც ინდოეთის ოკეანეშია შეჭრილი. 1883 წელს, კრაკატაუს ამოფრქვევის შედეგად წარმოქმნილმა ცუნამიმ, ეს ტერიტორია მნიშვნელოვნდა დააზარალა. პარკის შექმნა სწორედ საფრთხის ქვეშ მყოფლი ფლორისა და ფაუნის დაცვას ემსახურებოდა.
პარკი პირველია ინდონეზიის ეროვნულ პარკებს შორის, რომელიც 1991 წელს იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიყვანა, ამის მიზეზი კი აქ გავრცელებული დაბლობის ტროპიკული ტყეების დიდი მასივებია.
პარკში დაცულია მცენარეთა 57 და ძუძუმწოვართა 35 უიშვიათესი სახეობა. ასევე გავრცელებულია 72 სახეობის რეპტილია და 240 სახეობის ფრინველი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინდონეზიის ეროვნული პარკები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ინდონეზიაში კატეგორია:სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნების ასოციაციის მემკვიდრეობის პარკები კატეგორია:სუნდის სრუტე კატეგორია:ბანტენის გეოგრაფია კატეგორია:ბანტენის ღირსშესანიშნაობები
ანტონ დენიკინი
მინი|ანტონ ივანეს ძე დენიკინი ანტონ ივანეს ძე დენიკინი (Анто́н Ива́нович Дени́кин; დ. 16 დეკემბერი [ძვ. სტ. 4 დეკემბერი], 1872, ვლოცლავეკი, რუსეთის იმპერია — გ. 8 აგვისტო, 1947, ენ არბორი, მიჩიგანი, აშშ) — რუსი სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-ლეიტენანტი (1916), რუსეთ-იაპონიის ომის გმირი და პირველი მსოფლიო ომის გმირი, პერვოპროხოდნიკი, რუსეთის სამოქალაქო ომის დროს თეთრი მოძრაობის (1918–1920 წლებში) ლიდერი, მონარქისტი, რუსეთის უმაღლესი მმართველის მოადგილე 1919—1920 წლებში.
დაამთავრა კიევის ქვეით იუნკერთა სასწავლებელი (1892), გენშტაბის აკადემია (1899). I მსოფლიო ომის (1914– 18) დროს მეთაურობდა ბრიგადას, დივიზიას, მე-8 საარმიო კორპუსს, თებერვლის რევოლუციის შემდეგ, 1917 წლის აპრილ-მაისში იყო უმაღლესი მთავარსარდლის შტაბის უფროსი, შემდეგ — დასავლეთ და სამხრეთ-დასავლეთ ფრონტების სარდალი. 1917 წლის დამლევს ლავრ კორნილოვთან ერთად მონაწილეობდა „მოხალისეთა არმიის“ შექმნაში, რომელსაც 1918 წლის აპრილიდან თვითონ ჩაუდგა სათავეში. 1918 წლის შემოდგომაზე გახდა „სამხრეთ რუსეთის შეიარაღებული ძალების“ მთავარსარდალი და რუს. უმაღლეს მმართველად გამოცხადებული ადმირალ ა. კოლჩაკის მოადგილე.
დენიკინი მტკიცედ იდგა „მთლიანი და განუყოფელი“ რუსეთის პრინციპებზე და არ აღიარებდა რევოლუციის შემდეგ აღმოცენებულ დამოუკიდებელ ერთეულებს, მ. შ. საქართველოს; პრეტენზიას აცხადებდა ყოფილი იმპერიის მთელს სამხედრო ქონებაზე. საქართველოსთან კონფლიქტი ძირითადად ამიერკავკასიაში დაგროვილი სამხედრო ქონებისა და აფხაზეთზე ტერიტორიული პრეტენზიის გამო ჰქონდა. ამ საკითხებზე 1918 წლის სექტემბერში საქართველოს მთავრობასა და დენიკინის წარმომადგენლებს შორის გაიმართა მოლაპარაკება. მხარეები ვერ შეთანხმდნენ. დიდი ბრიტანეთის მთავრობამ, რომელიც ბოლშევიკური გადატრიალების შემდეგ ანტისაბჭოთა ძალებს შორის დაპირისპირების პრევენციას ცდილობა, შუამავლობა იკისრა და შავიზღვისპირეთში საქართველოსა და დანიკინის ჯარებს შორის სადემარკაციო ხაზი დააწესა. დენიკინის სამხედრო-პოლიტიკურ დასაყრდენი ამიერკავკასიაში „რუსთა ეროვნული საბჭო“ იყო. საკუთარი შესაკრები ბიუროების მეშვეობით დენიკინმა მოხალისეთა არმიაში გასაწვევად მარტო თბილისში 4000-ზე მეტი ოფიცერი აღრიცხა. დენიკინის დამარცხების შემდეგ (1920) მოხალისეთა არმიის ცალკეული ნაწილები საქართველოზე გავლით ყირიმში გადაიყვანეს, თავად კი საზღვარგარეთ წავიდა. დენიკინს ეკუთვნის სამოქალაქო ომზე დაწერილი მემუარები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:დაბადებული 16 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1872 კატეგორია:გარდაცვლილი 8 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1947
სელიმ II
დაიბადა 1524 წელს, სტამბოლში სულეიმან I-ისა და მისი ხარჭის, მომავალში კი კანონიერი მეუღლის ჰიურემ სულთნის ოჯახში. სელიმი მათთვის მეოთხე შვილი და მესამე ვაჟი იყო, ხოლო სულეიმანისთვის — მეხუთე შვილი და მეოთხე ვაჟი (რომელიც იმდროისთვის ცოცხალი ჰყავდა).
ტახტზე ასვლამდე
1541 წელს შეჰზადე სელიმი კონიის სანჯაყ-ბეიდ დაინიშნა. 1543 წელს მოულოდნელად გარდაიცვალა სელიმის უფროსი ძმა შეჰზადე მეჰმედი, რომელიც მანისას სანჯაყს მართავდა. მის ნაცვლად სულეიმან I-მა მანისაში სწორედ სელიმი გაგზავნა. ვინც მანისას მართავდა ითვლებოდა ტახტის მემკვიდრედ. 1553 წელს ჰიურემ სულთნის ინტრიგების შედეგად სულეიმანმა სიკვდილით დასაჯა უფროსი ვაჟი და ტახტის მთავარი პრეტენდენტი შეჰზადე მუსტაფა. ამის შემდეგ სელიმი ტახტის პირველ მემკვიდრედ გამოცხადდა, ხოლო მისი უმცროსი ძმა შეჰზადე ბაიაზიდი — მეორე მემკვირედ. მათ შორის დაპირისპირება დაიწყო. ორივემ ტახტისთვის ბრძოლა დაიწყო. სულეიმანს შეეშინდა, რომ რომელიმე მისი შვილი ამბოხებას მოაწყობდა, სწორედ ამიტომ, მან გადაწყვიტა ორივე შვილი დედაქალაქისგან რაც შეიძლებოდა შორს გაეგზავნა. სელიმი 1555 წელს მანისადან კონიაში გაემგზავრა, ხოლო შეჰზადე ბაიაზიდი  ქუთაჰიაში, მაგრამ სამი წლის შემდეგ  ამასიაში. 1558 წელს ჰიურემ სულთნის გარდაცვალების შემდეგ სელიმის ბაიაზიდთან დაპირისპირება უფრო გამძაფრდა. 1559 წლის 29 მაისს ბაიაზიდის არმია სელიმის არმიას დაუპირისპირდა, სადაც სელიმმა გაიმარჯვა. ბაიაზიდი იძულებული გახდა ირანში გაქცეულიყო და თავშესაფარი თამაზ I-ისთვის ეთხოვა. როცა სულეიმანმა ეს გაიგო შაჰთან ელჩები გაგზავნა. 1561 წელს შეჰზადე ბაიაზიდი სივასში შვილებთან ერთად სიკვდილით დასაჯეს. ამის შემდეგ სელიმი 5 წლის განმავლობაში მართავდა ქუთაჰიის სანჯაქს. 1566 წელს გარდაიცვალა სულთან სულეიმანი და ტახტზე სელიმი ავიდა.
მმართველობის პერიოდი
სულთან სელიმი ნამდვილად არ ჰგავდა მის წინაპრებს. ის გახდა ოსმალეთის პირველი სულთანი, რომელიც მმართველობის პერიოდში არცერთ ლაშქრობაში წავიდა. ის ძლიერ იყო დამოკიდებული სასმელზე და უყვარდა ჰარემში დროის გატარება. თურქმა მოსახლეობამ მას სელიმ „ლოთი“ დაარქვა. სელიმ II-ის მმართველობის პერიოდში (სახელმწიფო საქმეებს განაგებდა დიდი ვეზირი სოკოლუ მეჰმედ-ფაშა) ოსმალეთის იმპერია იბრძოდა სპარსეთთან, ვენეციასთან, უნგრეთთან და წმინდა ლიგასთან. 1568 წელს მეჰმედ-ფაშამ მოლაპარაკებები აწარმოა მაქსიმილიან II-ის ელჩებთან, რის შემდეგაც დაიდო ადრიანოპოლის ხელშეკრულება. მისი მიხედვით, საღვთო რომის იმპერიას ყოველწლიურად ხარკის სახით 30,000 დუკატის გადახდა დაეკასრა და ამასთან ერთად, ვლახეთი და მოლდავეთი ოსმალეთის ხელში გადავიდა.
1569 წელს სელიმ II-მ მოაწყო წარუმატებელი ლაშქრობა ასტრახანში. 1570 წელს კონსტანტინოპოლში მასსა და ივანე IV-ს შორის დაიდო შეთანხმება, რომლის მიხედვითაც დასრულდა რუსეთ-ოსმალეთის ომი სულთანსა და ცარს შორის მშვიდობიანი ურთიერთობის დამყარებით. ამავე 1570 წელს სელიმმა დაიწყო ომი ვენეციასთან კვიპროსის დასაპყრობად. 1571 წელს ოსმალეთის არმია განადგურდა ლეპანტოს ბრძოლაში გაერთიანებული ქრისტიანული ძალების წინააღმდეგ. მიუხედავად ამ მარცხისა, 1573 წელს ვენეციამ მაინც დაუთმო იმპერიას კვიპროსი. 1574 წლის აგვისტოში, სელიმის გარდაცვალებამდე ცოტა ხნით ადრე, ოსმალებმა დაიბრუნეს ტუნისი, რომელიც 1572 წლიდან ესპანელებს ჰქონდათ დაკავებული.
მიუხედავად იმისა, რომ სელიმი არ იყო ძლიერი და წარმატებული მმართველი, იგი მაინც უყვარდა საზოგადოებას მისი რბილი ხასიათის და სიკეთის გამო. აგრეთვე, მის ავტორიტეტზე დადებითად იმოქმედა იმან, რომ სულეიმანის მიერ სიკვდილით დასჯილ ძმა შეჰზადე მუსტაფას აკლდამა აუგო და მის დედას, მაჰიდევრანს ყველა პრივილეგია აღუდგინა. სელიმ II გარდაიცვალა 1574 წელს თოფქაფის სასახლის ჰარამხანაში. მისი გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე ავიდა მისი შვილი მურად III.
შვილები და ქორწინება
სელიმი დაქორწინდა ნურბანუ სულთანზე,რომელმაც მას ერთი ვაჟი - მურად III და სამი ქალიშვილი გაუჩინა. ჰასეკი სულთნობის პერიოდში ნურბანუ ღებულობდა 1000 აქჩეს დღეში,მაშინ,როდესაც დანარჩენი უფლისწულების დედები მხოლოდ 40 აქჩეს იღებდნენ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ოსმალეთის სულთნები კატეგორია:დაბადებული 1524 კატეგორია:გარდაცვლილი 1574 კატეგორია:ოსმანების დინასტია კატეგორია:დაბადებული 28 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 13 დეკემბერი
ტუტოკო
ტუტოკო (Mount Tutoko) — უმაღლესი მწვერვალი ფიორდლანდის ეროვნულ პარკში, ახალი ზელანდიის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. აღმართულია მდინარე ჰოლიფორდის ხეობასა და მილფორდ-საუნდის ფიორდს შორის, ჰომერის გვირაბიდან 15 კმ-ით ჩრდილოეთით, ზღვის დონიდან 2 723 მეტრზე. მთავარი მწვერვალის გვერდით, სამხრეთიდან მდებარეობს რამდენიმე დაბალი მწვერვალი.
დენ ოსმანი
ბიოგრაფია
დენ ოსმანი დაიბადა 1963 წლის 11 თებერვალს დაიბადა ნევადას შტატის ქალაქ რენოში. დედა ევროპელი ჰყავდა, მამა კი იაპონელი. დენომ თორმეტი წლის ასაკში დაიწყო ცოცვა. სკოლის შემდეგ იოსემიტში გადავიდა საცოცად. დენი ძალიან სწრაფად ცოცავდა, ის მაღალ კლდეებზე წუთებში ადიოდა. ოსმანს აქვს დამყარებული მსოფლიო რეკორდი სწრაფად ცოცვაში-400 ფუტი 4 წუთში. დენომ ბევრი რთული მარშრუტი გაიარა დაცვის გარეშე. ის კლდის გარდა ყინულზეც ცოცავდა, ის ბევრ ჩანჩქერზე ასულა. მათ შორის ყველაზე რთული არწივის ჩანჩქერზე უთოკოთ ასვლა იყო. დენ ოსმანი მალე გადაერთო ცოცვიდან თოკით ხტომაზე. ის საუკეთესო თოკით მხტომელი იყო. მას საკუთარი მეთოდები და აღჭურვილობა ჰქონდა, რითიც 100-მდე ნახტომი შეასრულა. დენი თავის უდიდეს რეკორდს შეეწირა. 1998 წლის 23 ნოემბერს ის წავიდა თავისივე რეკორდის მოსახსნელად იოსემიტის კლდეზე. ის იქიდან ერთი თვის წინაც გადმოხტა. მაშინ დენმა 1050 ფუტი იფრინა და მიწიდან სულ რაღაც 90 ფუტზე გაჩერდა. მისი ეს რეკორდი რეკორდების წიგნში შევიდა. ახალი რეკორდის დასამყარებლად ის თავის მეგობარ - მაილზ დეიშერთან ერთად წავიდა. თოკი, რომლითაც დენი უნდა გადამხტარიყო უკვე ერთი თვე ეკიდა კლდეზე.
ტუტოკო
სახელი ეწოდა მაორი ბელადის, ტუკოკოს პატივსაცემად.
სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის მთები
დენ ოსმანი
ბიოგრაფია
„თოკის ბოლომდე მივდივარ“ - ეუბნებოდა ის მაილზს და თოკს ზომავდა. დენის გამოთვლით ის 11 წამი იფრენდა და 1100 ფუტზე მეტს გაივლიდა. ის კლდის ნაპირას დადგა და გადახტა. დეიშერმა თოკის გაწყვეტის ხმა გაიგო, შემდეგ კი დენოს ყვირილი. ამ დღეს 35 წლის დენ ოსმანი ახალ რეკორდს შეეწირა. ეს იყო 1100 ფუტი. მას ამ ნახტომის შემდეგ „ელ კაპიტანიდან“ უნდოდა გადახტომა სადაც 2000 ფუტს იფრენდა.
დენ ოსმანს ერთი ქალიშვილი ჰყავდა - ემა, რომელიც მამამისის მსგავსად მცოცავი გახდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1963 კატეგორია:დაბადებული 11 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 23 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1998
Polyrhachis boltoni
Polyrhachis boltoni — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ჩხეტიანი
საკუთარი სახელი ჩხეტიანი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
ესტევესი (კუნძული)
ესტევესი (ესპანური: Isla Esteves) — კუნძული პერუს ყველაზე დიდ ტბა ტიტიკაკაში. კუნძული მდებარეობს ქალაქ პუნოს სამხრეთით. შედის პუნოს პროვინციის და პუნოს რაიონის შემადგენლობაში.
კატეგორია:პერუს კუნძულები კატეგორია:ტიტიკაკას ტბა
ფარსმან V
ფარსმან V — ჯუანშერის მიხედვით, ქართლის (იბერიის) ოცდამეთექვსმეტე მეფე. არსებობს მოსაზრება, რომ ფარსმან V მეფობდა VI საუკუნის 50-იან წლებში.
სქოლიო
კატეგორია:იბერიის მეფეები კატეგორია:ფარნავაზიანები
ბოჭორმის ციხე
ბოჭორმის ციხე — ციხესიმაგრე თიანეთის მუნიციპალიტეტში. 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. სიონის სამხრეთ–აღმოსავლეთით 14 კმ–ში, მდინარე ივრის მარცხენა ნაპირზე.
ისტორია
ბოჭორმის ციხე მნიშვნელოვანი სტრატეგიული პუნქტი იყო X საუკუნეში უჯარმის შემდეგ, იგი აგრეთვე კახეთის პოლიტიკური ცენტრიც იყო. ვახუშტი ბაგრატიონის გადმოცემით, ციხესიმაგრე უძველეს ციხეთა რიცხვს განეკუთვნება. მას თავდაპირველად დედაციხე ერქვა, შემდგომ ვეჭორმა დაერქვა, ბოლოს კი – ბოჭორმა. ცნობილი არაა ციხის აგების თარიღი. პირველად ციხე იხსენიება X საუკუნის დასაწყისში. 914 წელს, არაბების მიერ უჯარმის აღების შემდეგ, ბოჭორმელებმა ციხე უბრძოლველად დატოვეს და იგი დროებით არაბებმა დაიკავეს.
X საუკუნეში აფხაზთა მეფეები ცდილობდნენ კახეთის ხელში ჩაგდებას. კახეთის მთავარს კვირიკე ქორეპისკოპოსს (939–976 წწ.) ძმამ (შტორამ) უღალატა. მისი დახმარებით აფხაზთა მეფემ გიორგიმ ხელთ იგდო უჯარმა და სხვა მნიშვნელოვანი ციხეები. კვირიკე ბედს შეურიგდა და კახეთი გიორგის დაულოცა, მხოლოდ ითხოვა ბოჭორმის ციხე გაზაფხულამდე მისთვის დაეტოვებინათ. ქართლის აზნაურების დახმარებით კვირიკე მალე კვლავ დაეუფლა კახეთს. 1010 წელს, კახეთ–ჰერეთის დაპყრობის შემდეგ, ბაგრატ III–მ (975–1014 წწ.) ბოჭორმის ციხეც აიღო და შიგ გამაგრებული კახეთის მთავარი კვირიკე დაატყვევა. გარკვეული დროის მანძილზე ამ ციხეს, კახეთის სხვა მნიშვნელოვან ციხეებთან ერთად, ბაგრატ IV (1027–1072 წწ.) ფლობდა, მაგრამ მალე იძულებული გახდა იგი უჯარმასთან ერთად განძის ამირა ფადლონის საფასურად კახეთ–ჰერეთის მეფე აღსართანისათვის (1058–1084 წწ.) დაეთმო.
XVIII საუკუნეში ერეკლე II–მ ციხის მნიშვნელოვანი ნაწილი აღადგინა და ზარბაზნები ჩააყენა. 1747 წელს ერეკლე II–სა და ტახტის მაძიებელ აბდულ–ბეგს შორის ბრძოლა გამწვავდა. მეფე ბოჭორმის ციხეში გამაგრდა. 1749 წელს მემატიანე პაპუნა ორბელიანი წერს
არქიტექტურა
ბოჭორმის ციხის მნიშვნელოვანი ნაწილი მთლიანად დანგრეულია. ციხის ჩრდილოეთ კუთხეში, თითქმის არასწორ ზედაპირზე, გამოყოფილია შიდა ციხე. იგი შემოსაზღვრული იყო მაღალი გალავნით, რომელშიც რამდენიმე კოშკი იყო ჩართული. ამჟამად გალავნის კედლებიდან მხოლოდ დასავლეთისა და ჩრდილოეთისაა შემორჩენილი. შიდა ციხის ფარგლებში მოქცეულია წმ. გიორგის გუმბათოვანი ეკლესია, სასახლე, პატარა დარბაზული ეკლესია, ცილინდრული კოშკი და გვიანდელი შუა საუკუნეების (ერეკლე II ეპოქის) რამდენიმე ნაგებობა.
სქოლიო
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
ნაზირი
ნაზირი (არაბ.) — სამეურნეო-საფინანსო დარგის მოხელე XVII-XVIII საუკუნეების საქართველოში. იყო სალაროს ნაზირი (აბრამადი), ქარხნის ანუ საწყობის ნაზირი, რომელსაც სამეფო შემოსავალი ებარა; ჩარფა ნაზირი — სამეფო საქონლის ზედამხედველი, ნაზირს თავისი ხელქვეითები ჰყავდა. ქართლ-კახეთის გაერთიანების შემდეგ ცალ-ცალკე არსებობდა ქართლისა და კახეთის ნაზირის თანამდებობა. ნაზირი გასამრჯელოს იღებდა ჯამაგირის, სარგოსა და ულუფის სახით.
ლიტერატურა
კატეგორია:თანამდებობები ძველ საქართველოში
ზანა (მრავალმნიშვნელოვანი)
ზანა შეიძლება აღნიშნავდეს:
ბაზაზხანა
ფეოდალურ თბილისში ბაზაზხანა ეწოდებოდა ორ სხვადასხვა უბანს, სადაც ასეთი დუქნები იყო განთავსებული. დიდი, ანუ ზემო ბაზაზხანა ახლანდელი ლესელიძის ქუჩაზე მდებარეობდა, სიონის ტაძრის პარალელურად, ლ. ასათიანის ქუჩის გადაკვეთის ადგილიდან დაახლოებით სიონისა და ერეკლეს ქუჩების შეყრამდე. ამ ადგილს „ჩორსუ-ბაზარსაც“ უწოდებდნენ. მცირე, ანუ ქვემო ბაზაზხანა თათრის (ახლანდ. გორგასლის) მოედნის ახლოს იყო, „ბამბის რიგის“ ტერიტორიაზე. XIX საუკუნეში თბილისში კიდევ ერთი „ახალი ბაზაზხანა“ გაჩნდა „ბნელ რიგებში“ (ახლანდ. შარდენის ქუჩა).
ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის ისტორია
ვასილი ლელუაშვილი
ვასილი ლელუაშვილი (დ. 21 ივლისი, 1958, სოფელი წავკისი, გარდაბნის რაიონი) — ქართველი პოლიტიკოსი.
1981 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ავტომექანიკური ფაკულტეტი. 1999 -2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი “.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 21 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1958 კატეგორია:საქართველოს V მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები (1981)
გიორგი ლეონიძე
ბიოგრაფია
ნიკო ლეონიძის ოჯახში იკრიბებოდნენ ქართული საზოგადოების გამოჩენილი წარმომადგენლები. ასეთ გარემოში აღზრდილ გიორგი ლეონიძეს ბავშვობიდანვე გამოჰყვა ქვეყნისა და მშობლიური ლიტერატურის სიყვარული. გიორგი ლეონიძის სწავლა-აღზრდაზე დიდი გავლენა მოახდინა მამის დანატოვარმა მდიდარმა ბიბლიოთეკამაც. გიორგის მამა ორი წლის ასაკში გარდაეცვალა და ხუთი და-ძმის აღზრდა დედამისს დააწვა მხრებზე.
1907 წელს გ. ლეონიძე თბილისის სასულიერო სასწავლებელში მიაბარეს. ამ პერიოდში მან თანამოაზრეებთან ერთად ლიტერატურული წრე ჩამოაყალიბა. 1913 წელს მან სწავლა განაგრძო თბილისის სასულიერო სემინარიაში, რომელიც 1918 წელს დაასრულა. აქ მას ასწავლიდნენ ისეთი გამოჩენილი პიროვნებები, როგორებიც არიან: ვასილ ბარნოვი, ნიკო სულხანიშვილი, კორნელი კეკელიძე და სხვ. 1911 წლიდან პრესაში გამოჩნდა მისი პირველი ლექსები და წერილები. იგი რედაქტორობდა ხელნაწერ ჟურნალებს „გვირგვინი“ და „ფანდური“, რომლებიც სემინარიაში გამოდიოდა. 1916 წელს გიორგი ლეონიძემ გამოსცა ლიტერატურული ალმანახი „საფირონი“.
პირველი ლექსი „მცხეთა“ ყრმობის ჟამს გამოაქვეყნა (1911, გაზეთ „სინათლე“). ერთი წლის შემდეგ ლექსი უძღვნა ვაჟა-ფშაველას, რომელიც საპასუხო ლექსით (1912, დაიბეჭდა გაზეთ „განათლებაში“) გამოეხმაურა პოეტს. 1912 წლიდან ლეონიძის ლექსები სისტემატურად იბეჭდებოდა ჟურნალ-გაზეთებში, თუმცა პოეტი თავისი შეგნებული სამწერლო მოღვაწეობის დასაწყისად 1915 წელს ასახელებდა. ამ წელს დასტამბულ ლეონიძის ლექსებში, წერილში „ოსკარ უალდი“ (ჟურნალი „თეატრი და ცხოვრება“, № 51) და სხვა აშკარად გამოჩნდა პოეტის მოდერნისტული განწყობილებანი. 1918 წელს იგი დაუახლოვდა „ცისფერყანწელებს“, რომლებთანაც ანათესავებდა ქართულ ნიადაგზე მოდერნიზმის გადმონერგვის სურვილი და ლექსის ტექნიკური სრულყოფისაკენ სწრაფვა. ეს წლები ერთგვარი „ოსტატობის სკოლა“ გამოდგა ახალგაზრდა პოეტისათვის, რომელიც გარკვეული ხარკი მიუზღო სიმბოლიზმს (ლექსები: „ოფორტი“, 1919; „მზე ტაბასტა“, 1922; „ავტოპორტრეტი“ და სხვა წერილები და ნარკვევები). 1919 წელს პოეტმა თბილისის სახელმწიფო უნივერსტეტში განაგრძო სწავლა. 1921 წელს ლეონიძემ ტ. ტაბიძესთან ერთად გამოსცა პოეტური კრებული „რევოლჲიუციის პოეტები“. 1922-1923 წლებში იგი „ცისფერყანწელთა“ ყოველკვირეულ სალიტერატურო გაზეთ „ბახტრიონს“ რედაქტორობდა. ლეონიძე მაინც შორს იყო ორთოდოქსული სიმბოლიზმისაგან. შემდგომ პოეტის ღრმა პატრიოტულმა განწყობილებამ და ქართველ კლასიკოსთა ძლიერმა ზეგავლენამ ჩამოაშორა ესთეტიზმს.
ლეონიძე თვითმყოფი და ღრმად ეროვნული პოეტია, რომლის ადრინდელი ლირიკულმა შედევრებმა („ნინოწმინდის ღამე“, „სიმღერა პირველი თოვლისა“, 1926; „მყვირალობა“, „ყივჩაღის პაემანი“, „ყივჩაღის ღამე“, 1928; „ოლე“, 1931 და სხვა) იმთავითვე განსაზღვრა პოეტის როლი XX საუკუნის ქართულ პოეზიაში.
საქართველოს ისტორიის წარსულისადმი მიძღვნილ ლექსთა ციკლი „ქართლის ცხოვრება“ პატარა ერის ისტორიის ტრაგიკული ფურცლებია. პოეტი წარსულშიც მომავალს განჭვრეტს; ამიტომაც მისი თუნდაც ყველაზე ტრაგიკული სტრიქონები ნათელი ოპტიმიზმით არის გამსჭვალული („წიგნი „ქართლის ცხოვრება““, „მინაწერი „ქართლის ცხოვრებაზე““, „წინაპრებს“, 1928; „მე ვკითხულობდი „ქართლის ცხოვრებას““, 1929; „დიდ თამარს“, „დავით აღმაშენებელს“, 1941 და სხვა). ლეონიძის ღრმა პატრიოტიზმი, მისი მოქალაქეობრივი პროგრამაა ჩამოყალიბებული ლექსში „ვუმღერ სამშობლოს“, პოეტის იდეალია „ადიდებული, დამწიფებული“ სიცოცხლე, ამავე დროს, ლექსის ის უჭკნობი სიჭაბუკე, რომლის საწინდარია ლექსისა და მისი წარმომშობი ეპოქის თანხმოვანება („სიჭაბუკე და ლექსი ერთია“). საქართველოს მიუძღვნა ლექსთა ციკლი „თბილისის განთიადები“ („მთაწმინდიდან ქარს მოჰქონდა“, 1926; „თბილისის განთიადი“, 1935; „თბილისი, ჩვენო თბილისო“, 1940; „თბილისს“, 1947 და სხვა).
პოეტი გამოეხმაურა მეორე მსოფლიო ომს („მხედარი პირტახია“, 1941; „შინმოუსვლელო, სადა ხარ?“, 1943; „არ დაიდარდო, დედაო“, 1944 და სხვა). ძნელბედობის ჟამს შექმნილი ზოგიერთი მისი ლექსი ხალხურ სიმღერად იქცა.
ლეონიძის ლირიკულ-ეპიკურ პოემებში „სამგორი“ (1960) და „ფორთოხალა“ (1951; სსრკ სახელმწიფო პრემია, 1952) თანამედროვეობის, „ახალი ქართლის“ თემა გადაწყვეტილი ისტორიის თემასთან თავისებურ მიმართებაში. „ფორთოხალა“ ისტორიის შემოქმედი ხალხისადმი, უსახელო გლეხის ქალისადმი მიძღვნილი ჰიმნია. ლეონიძეს ეკუთვნის აგრეთვე პოემები „ბავშვობა და ყრმობა“ (1933, სტალინური პრემია, 1941), „ბერშოულა“ (1943), „რატომ არის საქართველო ლამაზი და მდიდარი“ (1957) და სხვა. 60-იანი წლების ზღურბლიდან შეიმჩნევა ლეონიძის პოეზიის ახალი აღორძინება.
ლეონიძის მოთხრობების წიგნმა „ნატვრის ხემ“ (1962, იმავე სახელწოდების ფილმი - 1976, რეჟისორი თენგიზ აბულაძე) სრულიად ახალ მხატვრულ სამყაროს აზიარა მკითხველი, პოეტის ყრმობის ხორცშესხმული აჩრდილები, გააზრებულნი დიდი მხატვრის ღრმა ინტელექტით, თანამედროვე ოსტატის თვალთახედვით წარმოგვიდგებიან. ერთმანეთთან დაუკავშირებელი მცირე მოთხრობების ეპიკურობა მძლავრი პოეტური ნაკადით არის გაჯერებული.
ლეონიძე ნაყოფიერად იღვწოდა ლიტერატურათმცოდნეობაშიც. იყო ქართული ლიტერატურის, განსაკუთრებით ძველი ქართული მწერლობის მკვლევარი, ძველი ხელნაწერების დაუცხრომელი მაძიებელი და გამომცემელი. 30-იან წლებში მისი ინიციატივით დაარსდა მთაწმინდის მწერალთა მუზეუმი, რომელიც მოგვიანებით საქართველოს სახელმწიფო ლიტერატურულ მუზეუმად  გადაკეთდა (ამჟამად გ. ლეონიძის სახელობისა), იგი წლების მანძილზე ამ მუზეუმის დირექტორად მუშაობდა. მისი დაარსებულია ი. ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმი საგურამოში, აგრეთვე ალმანახი „ლიტერატურული მემკვიდრეობა“, რომელსაც თვითონვე რედაქტორობდა. 1940-1948 წლებში „ლიტერატურული მატიანის“ რედაქტორი იყო, 1951-1953 წლებში ხელმძღვანელობდა საქართველოს მწერალთა კავშირს. 1957-1966 წლებში შოთა რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის ისტორიის ინსტიტუტს.
ლეონიძემ სათანადო კომენტარებითა და გამოკვლევებითურთ გამოსცა მამუკა ბარათაშვილი „ჭაშნიკი“ (1920), სულხან-საბა ორბელიანის „სიბრძნე-სიცრუისა“ (1928), იოსებ თბილელის „დიდმოურავიანი“ (1939) და სხვა. ლეონიძეს ეკუთვნის გამოკვლევები ვეფხისტყაოსნის, ვახტანგ VI-ის, დავით გურამიშვილის, ბესიკის, საიათნოვას, ანთიმოზ ივერიელის, მამია გურიელის, ალექსანდრე ყაზბეგის, ილია ჭავჭავაძის, აკაკი წერეთლის, ვაჟა-ფშაველას, ვასილ ბარნოვის და სხვათა შესახებ.
დაკრძალულია მთაწმინდის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში. თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები კატეგორია:ქართველი პედაგოგები კატეგორია:ქართველი პოეტები კატეგორია:ქართველი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1899 კატეგორია:გარდაცვლილი 1966 კატეგორია: ლენინის ორდენის კავალრები კატეგორია: წითელი დროშის ორდენის კავალრები კატეგორია:ცისფერყანწელები კატეგორია:მთაწმინდის პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები გ
კაკლიანი (გომარეთის თემი)
კაკლიანი (1949 წლის 12 ივლისამდე — „ქართველების კაკლიანი“ ) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის დმანისის მუნიციპალიტეტში, გომარეთის თემში.
ისტორია
სოფლის სახელწოდება „კაკლიანი“ დაფიქსირებულია 1898 წლის რუსეთის ერთვერსიან რუკაზე „Каклiани“ სახით.
სქოლიო
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ნუევა-ვალენსია
სქოლიო
კატეგორია:გიმარასის მუნიციპალიტეტები
ჰოპკინზის მთა
ჰოპკინზის მთა (Mount Hopkins) — მთა ახალი ზელანდიის სამხრეთ კუნძულზე, სამხრეთ ალპებში. მდებარეობს კუკის მთიდან 25 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით, ზღვის დონიდან 2682 მეტრზე. მთის კალთებზე სათავეს იღებს რამდენიმე მდინარე, რომელთა შორის აღსანიშნავია ლანდსბორო, დობსონი და ჰოპკინზი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ახალი ზელანდიის მთები
ჩხოროკუნი
ჩხოროკუნი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში სამეგრელოდან.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრად სქლადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის. საკმაოდ კუმსია, იშვიათად თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, შავი ფერის. კანი სქელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი წვნიანია, წვენი — შეუფერავი, ტკბილი.
არგენტინა 1932 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1932 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:არგენტინა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ჩხოროკუნი
ბოტანიკური აღწერა
ჩხოროკუნი საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 200 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის წონა 110 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 5.5-6.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9.5 გ/ლ-ს.
გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელოს ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
Polyrhachis bouvieri
Polyrhachis bouvieri — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
არგენტინული ლიტერატურა
არგენტინული ლიტერატურა მთლიანობაში აღნიშნავს არგენტინაში შესრულებულ ლიტერატურულ ნაშრომებს. არგენტინის ყველაზე ცნობილი და გავლენიანი ავტორები არიან: დომინგო ფაუსტინო სარმიენტო, ხოსე ერნანდესი, ხორხე ლუის ბორხესი, ადოლფო ბიოი კასარესი, რობერტო არლტი, ხულიო კორტასარი, მანუელ პუიგი, ერნესტო საბატო. კარგად ცნობილი ქალი მწერლები არიან: ალფონსინა სტორნი, სილვინა ოკამპო, სუსანა კალანდრელი, ალეხანდრა პისარნიკი და ოლგა ოროსკო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არგენტინული ლიტერატურა
ბაყალხანა
ბაყალხანა — სურსათ-სანოვაგის ბაზარი აღმოსავლეთის ქალაქებში. ამ სახელით ცნობილი იყო ძველი თბილისის ორი ადგილი, სადაც ხილ-ბოსტნეულითა და სხვა სანოვაგით მოვაჭრეთა (ბაყლების) დუქნები იყო განლაგებული. ერთი მათგანი იყო ავლაბარში, ახლანდ. მეტეხის ქუჩის სწვრივად; მეორე, ძირითადი, თათრის (ახლანდ. გორგასლის) მოედანზე მდებარეობდა. ზოგიერთი ცნობით, ბაყლებს დუქნები ვერცხლის ქუჩის ბოლოშიც ჰქონდათ.
ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის ისტორია
ივლიანე ხაინდრავა (უფროსი)
ივლიანე ლევანის ძე ხაინდრავა, იულიან ხაინდროვი (Иулиан Леванович Хаиндров) (დ. 1873, სოფ. ლეხაინდრავო, ახლანდ. მარტვილის მუნიციპალიტეტი, — გ. 18 ივლისი, 1938, ქ. ხარბინი, ახლანდ. ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკა) — რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე საქართველოში, შემდეგ ქალაქ ხარბინის ქართული კოლონიის ხელმძღვანელი, მრეწველი.
ხაინდრავა წარმოშობით სენაკის მაზრის აზნაურთა ოჯახიდან იყო. ქუთაისის გიმნაზიაში სწავლის დროს ჩაება რევოლუციურ მოძრაობაში, 1890-იან წლებში იყო ანარქისტული ჯგუფის წევრი და მონაწილეობდა ქუთაისის გუბერნატორზე თავდასხმაში, რის გამოც 25-წლიანი გადასახლება და კატორღული სამუშაოები მიუსაჯეს. 14 წელი გაატარა ციმბირში, შემდეგ კი ჩინეთში გადავიდა და დასახლდა მანჯურიაში, ქალაქ ხარბინში, რომელიც ცენტრალურ ხელისუფლებას მოკლებული იყო და რუსეთის იმპერიიდან გაქცეული და გადასახლებული სხვადასხვა ეროვნების ადამიანების თავშესაფრად იქცა. ხაინდრავამ ტყის მოპოვებისა და დამუშავების საქმეს მოჰკიდა ხელი და გამდიდრდა. 1908 წელს ხარბინში დააფუძნა ქართული სათვისტომო, რომლის პირველი და უცვლელი თავმჯდომარე თვითონვე იყო გარდაცვალებამდე. ეწეოდა ქველმოქმედებას; მისი ინიციატივითა და მონაწილეობით დაარსდა ქართული კლუბი, ბიბლიოთეკა, სკოლა, ურთიერთდამხმარე სალარო. დიდი ავტორიტეტით სარგებლობდა ხარბინის მრავალეთნიკურ მოსახლეობაში. 1916 წელს ფარულად იმყოფებოდა საქართველოში. გარდაიცვალა 1938 წელს. ანდერძის მიხედვით უნდა დაეკრძალათ მშობლიურ სოფელში, რაც ვერ შესრულდა. დაკრძალულია ხარბინის ე.წ. ახალ სასაფლაოზე. ივლიანე ხაინდრავას ოჯახიდან ცნობილია: შვილები — მწერლები ლევან და ლიდა ხაინდრავები, შვილიშვილები — პოლიტიკოსი და პუბლიცისტი ივლიანე, პოლიტიკოსი და რეჟისორი გოგა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1873 კატეგორია:გარდაცვლილი 18 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1938 კატეგორია:მარტვილის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი ბიზნესმენები კატეგორია:ქართველი ქველმოქმედები კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები კატეგორია:ქართველი ანარქისტები ივლიანე
Barking (ალბომი)
სქოლიო
კატეგორია:Underworld-ის ალბომები კატეგორია:2010 წლის ალბომები
დიდოსტატის კონსტანტინეს მარჯვენა
დიდოსტატის კონსტანტინეს მარჯვენა — კონსტანტინე გამსახურდიას ისტორიული რომანი.
რომანს საფუძვლად უდევს სვეტიცხოვლის მშენებლობის ნახევრად ლეგენდური ისტორია. მთავარი მოქმედი პირები არიან მეფე გიორგი I და სვეტიცხოვლის ხუროთმოძღვარი კონსტანტინე არსაკიძე.
„დიდოსტატის კონსტანტინეს მარჯვენა“ 1938–1939 წლებში დაიწერა. რომანის მოქმედება იშლება XI საუკუნის საქართველოში, უპირველესი ქრისტიანული ტაძრის - სვეტიცხოველის - გარშემო. რომანი ასევე არის 1937 წლის ტრაგედიის ალეგორიული გადატანა შორეულ წარსულში, კატასტროფულ მოვლენათა მარადიული მოდელის პოვნა და გამოხატვა, მისი წაკითხვა გარდასული ჟამის ფონზე, ხოლო ანტირუსული პათოსი დაიშიფრა ანტიბიზანტიური სულისკვეთებით.
შექმნის ისტორია
„დიდოსტატის მარჯვენაზე“ მუშაობა მწერალმა 1938 წელს დაიწყო და მასზე მუშაობა იმავე წელს დაასრულა. ნაწარმოების პირველი მონახაზი მოცემულია 1932 წელს დაწერილ კინოსცენარში „ვარძიის საიდუმლო“. რომანი 1939 წელს ჟურნალ მნათობში ქვეყნდებოდა, შემდეგ ის გამოიცა ნოველებთან ერთად კრებულში „თვალთაჲ“. რომანის გამოქვეყნება „მნათობში“ დაემთხვა მწერლის ვაჟის დაბადებას 1939 წლის 31 მარტს, რომელსაც ნაწარმოების ერთ–ერთი პერსონაჟის ზვიად სპასალარის სახელი დაანათლა.
კონსტანტინე გამსახურდია აპირებდა რომანების სერიის წერას სახელწოდებით „ქართლის ცხოვრება“, რომელშიც „დიდოსტატის მარჯვენასთან“ ერთად შევიდა დავით აღმაშენებელი. დაწყებული ჰქონდა „თამარის“ წერა, მეტის გაკეთება მან ვერ მოასწრო.
სიუჟეტი
სიუჟეტი ეფუძნება ნაწილობრივ ლეგენდარულ ამბავს სვეტიცხოველში 1010-იან წლებში ახალგაზრდა იდუმალი არქიტექტორის, კონსტანტინე არსუკიძის (რომანში — არსაკიძის) მოღვაწეობას. მოქმედება მიმდინარეობს მეთერთმეტე საუკუნეში და მოგვითხრობს გიორგი პირველზე. გიორგი მრავალი დაუძლეველი პრობლემის წინაშე დგას, მათ შორისაა სხვადასხვა სამთო ტომების, ფხოვის (ფშავი და ხევსურეთი), პერიოდულად აჯანყება. გიორგი ქრისტიანია, მაგრამ არა ისეთი მორწმუნე, როგორიც მისი მეუღლე მარიამი და ყველაფერზეა წამსვლელი ფხოვის აჯანყებების ჩასახშობად. რომანის დასაწყისში მეფე გიორგის სტუმრობს მამამზე ერისთავი, რომელზეც მეფე ეჭვობს, რომ ის არის უფრო ჯაშუში და შეკრულია მთის ტომებთან. მამამზე დიდი ხანი იყო მეფე გიორგის მეგობარი და მოკავშირე, ამიტომ მისი აჯანყება ძალიან ამწუხრებს მეფეს. გიორგის აქვს სხვა პრობლემებიც. თბილისი ამ დროს არაბების ხელთაა, ხოლო ბიზანტიის იმპერატორ ბასილ მეორეს მისი შვილი ბაგრატი მძევლად აუყვანია.
მამამზეს შვილი, ჭიაბერი, აჯანყების ერთ-ერთ მთავარ ძალას წარმოადგენს, როგორც თალაგვა კოლონკელიძე, კვეტარის მთავარი და მამა შორენასი, რომელიც არის ჭიაბერზე დანიშნული. მთავარეპისკოპოსი მელქისადეკი მიდის მამამზეს ციხესიმაგრეში, რათა დაარწმუნოს მთავრები და აღიარებინოს ქრისტიანობა. როცა ჭიაბერი მის ჯვარს ემთხვევა, მალევე დაიღუპება. არსებობს ეჭვი, რომ ჯვარი მოწამლეს. ზვიად ამირსპასალარი ამის შემდეგ მოახერხებს აჯანყების ჩახშობას და მეამბოხეთა დასჯას. გიორგი აგრძელებს საეკლესიო კამპანიას, თუმცა ამავდროულად ეკლესიების აშენების საწინააღმდეგოდ მიწისძვრები მოქმედებს, რომლებიც მრავლად იყო მეთერთმეტე საუკუნეში. მეფე ეკლესიების აშენებას მის მთავარ არქიტექტორს ფარსმან სპარსს (რომელიც არ არის სპარსი) ავალებს. ფარსმანს ჰქონდა უჩვეულო ცხოვრება. სხვადასხვა მიზეზის გამო მას მოუწია მრავალ ქვეყანაში მოგზაურობა და განათლების მიღება, შემდეგ კი დაუბრუნდა სამშობლოს.
ერთხელაც ნადირობისას მეფე ახალგაზრდა ლაზ ბიჭს წააწყდება და შემდეგ თან წაიყვანს. გიორგი დაინახავს არსაკიძის მხატვრულ ნიჭს და გადაწყვეტს მას ააშენებინოს სვეტიცხოველი ქართულ სტილში. ბედის ირონიით კოლონკელიძის ქალიშვილი შორენა (რომელიც არსაკიძეს უყვარს) მეფე გიორგის მოეწონება და ცოლად შერთვას გადაწყვეტს და როცა გაიგებს არსაკიძისა და შორენას ურთიერთობის შესახებ, ახალგაზრდა არქიტექტორს მარჯვენა ხელს მოკვეთავს. შორენა კი ამის შემყურე თავს მოიკლავს.
გამოხმაურება
მინიატიურა|რუსული გამოცემის ყდა როგორც აღნიშნავენ, სტალინმა ერთ ღამეში წაიკითხა „დიდოსტატის მარჯვენა“ და, მაშინვე გააღვიძა ლავრენტი ბერია, გამსახურდია შესანიშნავი მწერალი ყოფილა და რატომ არ ვიცოდიო.
„დიდოსტატის მარჯვენის“ გამო, მწერალი ვალერიან გაფრინდაშვილი გამსახურდიას ჯადოქარს ეძახდა.
ავტორს ხელისუფლება ხელს უწყობდა, რათა რუსულ ენაზე სწრაფად ეთარგმნათ „დიდოსტატის მარჯვენა“ და „ბელადი“. ამ მიზნით მწერალი მოსკოვშიც იმყოფებოდა. აქ იგი მიიღო საბჭოთა კავშირის შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარმა ლავრენტი ბერიამ და მას დიდხანს ესაუბრა.
რომანი საბჭოთა ისტორიული პროზის მიღწევად ჩაითვალა. კრიტიკოსებიდან რომანს დადებითად გამოეხმაურა ბესარიონ ჟღენტი, რომელმაც ხაზი გაუსვა რომანის უდიდეს ღირსებას.
დიდოსტატის მარჯვენას კრიტიკოსებიც გამოუჩნდნენ. ჟურნალ ზნამიას 1945 წლის მეცხრე ნომერში გამოქვეყნდა ვ. შკლოვსკის წერილი რომანების „დიდოსტატის მარჯვენასა“ და „დავით აღმაშენებლის“ შესახებ, რომელშიც ავტორი ბრალს დებდა მწერალს, რომ მან განგებ არ ასახა თავის რომანებში X - XI საუკუნეებში რუსეთ–საქართველოს შორის არსებული ურთიერთობები, რაზეც გამსახურდიამ უპასუხა, რომ არც ერთ ცნობილ ქართულ თუ უცხოურ წყაროებში რუს–ქართველთა შორის იმდროინდელი ურთიერთობის რაიმე ნიშანწყალი არ არსებობდა.
რომანისადმი შენიშვნები სანდრო შანშიაშვილსაც ჰქონდა. ის ეჭვქვეშ აყენებდა რომანში ასახულ ფხოველთა აჯანყების ამბებს. რაზეც მწერალმა უპასუხა, რომ მთიანეთი მუდამ ეურჩებოდა ქართველ მეფეებს, რომელთაც ეწადათ საქართველოს პოლიტიკური ცენტრალიზება. მან მოიშველია თამარის დროს მომხდარი ფხოველთა აჯანყება და განაცხადა, რომ ასეთი აჯანყება იმ დროსაც შეიძლებოდა მომხდარიყო.
რომანისადმი ყველაზე ხშირად გამოითქვა შენიშვნა, რომ კონსტანტინემ აღწერა არსაკიძის დასჯა სვეტიცხოველზე გამოსახული მკლავის მიხედვით, მაშინ, როცა ლეგენდის მიხედვით, ეს მკლავი ეკუთვნის გამარჯვებულ ხელოვანს. რაზეც მწერალმა შემდეგი პასუხი გასცა: „ჰო, ეგრეა, მაგრამ იდეა, რაიც საფუძვლად უდევს რომანს, მაგ ლეგენდის მიხედვით ვერ გამოიხატებოდა. ჩემი სურვილი და წადილი იყო მართალი სიტყვა მეთქვა განწირული ხელოვანის ბედზე მეფე გიორგი პირველის ტირანულ სახელმწიფოში. ლეგენდას რომ მივყოლოდი, მაშინ არსაკიძისა და გიორგი პირველის ქებანი და აპოლოგია უნდა დამეწერა.“
თარგმანები
„დიდოსტატის მარჯვენა“ რუსულად (Десница Великого мастера») თარგმნა ფატმან თვალთვაძემ, ის მოსკოვში არაერთხელ გამოიცა მრავალათასიანი ტირაჟით. (1944, 1956, 1961, 1963). სულ მწერლის სიცოცხლეში რუსულად თორთმეტჯერ დაიბეჭდა. მისმა საერთო ტირაჟმა 700 ათასს გადააჭარბა. თარგმანში ერთ–ერთი პერსონაჟი პიპა მოიხსენიება, როგორც ვამეხი.
1957 წელს „დიდოსტატის მარჯვენა“ ითარგმნა და გამოიცა ფრანგულად. რომანი რუსული ტექსტიდან თარგმნა რენე დომეკმა. წიგნზე გამოხმაურებები დაიბეჭდა პრესაში (ლუმანიტე დიუმანში, დე ლეტრ ფრანსეზი, მიდი ლიბრი).
„ლუმანიტე დიმანშში“ 1958 წლის ნომრებში იბეჭდებოდა რომანის ადაპტირებული ტექსტი ჟან დორვილის ილუსტრაციებით (ეს უკანასკნელი 1964 წელს მწერლის მიწვევით თბილისში იმყოფებოდა და კონსტანტინეს თავისი 47 ნახატი გადასცა).
1959 წელს მწერალს თბილისში ჩამოაკითხეს ინდოელმა სტუმრებმა – „დიდოსტატის“ ინგლისურიდან (The Right Hand of the Grand Master) ბენგალურად მთარგმნელებმა ცოლ–ქმარმა შუკრია გხოშმა და შუბხამოი გხოშმა.
გარდა ზემოთჩამოთვლილისა, „დიდოსტატის მარჯვენა“ თარგმნილია შემდეგ ენებზე: ინგლისურ (მთარგმნელი ვახტანგ ერისთავი), გერმანულ (Die rechte Hand des großen Meisters, მთარგმნელი ჰერტრუდ პეჩი, გამოიცა 1969 წ.), სომხურ (1960 წ.), ოსურ, ჰინდის, ურდუს, ჩინურ, რუმინულ (მთარგმნელი ვიქტორ კერნბახი, 1962 წ.) ენებზე.
2015 წელს „დიდოსტატის მარჯვენა“ ნიდერლანდების სამეფოში გამოიცა ნიდერლანდურ ენაზე სახელწოდებით: De rechterhand van grootmeester Konstantine, რომლის მთარგმნელია არჩილ ჯავახაძე.
ეკრანიზაცია
კონსტანტინე გამსახურდიას რომანის მიხედვით გადაღებულია ქართული მხატვრული ფილმი რეჟისორ ვახტანგ ტაბლიაშვილის მიერ. მთავარ როლს ასრულებენ მსახიობები: ოთარ მეღვინეთუხუცესი, თენგიზ არჩვაძე, ს. მაღალაშვილი, ლ. ბადურაშვილი. ფილმმა არაერთგვაროვანი შეფასება დაიმსახურა.
ტაძრები და ციხეები
ნაწარმოებში მრავალი ისტორიული ხუროთმოძღვრების ნიმუშია ნახსენები. მათ შორისაა ეკლესიებიც და ციხესიმაგრეებიც.
პერსონაჟები
მინიატიურა|რომანის გერმანული გამოცემის ყდა სოსო სიგუას აზრით „დიდოსტატის მარჯვენაში” ავტორის „მე” ორ ნაწილად განიყო – გიორგი მეფედ და კონსტანტინე არსაკიძედ. პირველი ეროვნული იდეალების მტვირთველია, მეორე – შემოქმედებითი სულისა. პოლიტიკა და ხელოვნება პიროვნების ძალმოსილების გაცხადებაა, ერთი – რეალობაში, მეორე – ოცნების სფეროში. ორივე პერსონაჟის პროტოტიპი არის თავად ავტორი, ხოლო ფორმალურად – საქართველოს მეფე გიორგი და სვეტიცხოვლის ამგები არსუკიძე, რაც მწერალმა არსაკიძედ აქცია, რადგან „სუკი“ სხვა ასოციაციებს აღძრავდა.
საინტერესოა ისიც, რომ ბავშვობაში კონსტანტინე გამსახურდიას მამა მოფერებით „უტას” ეძახდა. ასევე, უტას არქმევს დედა არსაკიძეს და ამ სახელს ეძახის მას შორენაც.
კონსტანტინე გამსახურდია „დიდოსტატის მარჯვენას” რომ წერდა, იმ პერიოდში დაიბადა ზვიად გამსახურდია. მოგეხსენებათ, ნაწარმოებში არის ერთი პერსონაჟი – სპასალარი ზვიად ერისთავი, გიორგი პირველის ჯარების სარდალი. თითქოს სარდლის სახელი დაანათლა მწერალმა შვილს. სახელი „ზვიადი“ ისტორიულად არსებობდა ძველ დროში, მაგრამ, ამ მივიწყებული სახელის, ისევე როგორც „შორენას“ გავრცელება, კონსტანტინე გამსახურდიას დამსახურებაა. ეს სახელი მწერალმა თავის პირველ შვილიშვილს დაარქვა.
გიორგი პირველის მეორე ცოლი იყო ალდე, ოვსთა მეფის ასული, რომელთანაც შეეძინა ვაჟი – დემეტრე (დემეტრეს შთამომავალი იყო დავით სოსლანი – თამარის მეორე ქმარი). ეს ფაქტი აირეკლა მეფე გიორგისა და შორენა კოლონკელიძის ურთიერთობაში. ამდენად, ალდეს კოლონკელიძის ასულის პროტოტიპად მივიჩნევთ.