cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ლესლი-ენ დაუნი
პირადი ცხოვრება
მსახიობ და მწერალ ბრიუს რობინსონთან 10 წლიანი ურთიერთობის დასრულების შემდეგ, [13] ლესლი-ენ დაუნმა 1980 წელს იქორწინა ენრიკე გაბრიელზე, მაგრამ წელიწადნახევრის შემდეგ ქორწინება დაასრულა.
დაუნის მეორე ქორწინება იყო კინორეჟისორ უილიამ ფრიდკინთან 1982 წლიდან 1985 წლამდე, რომელთანაც მას ჰყავდა ერთი ვაჟი, ჯეკი, რომელი დაიბადა 1982 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1954 კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
ახმეროვო (ბაკალის რაიონი)
ახმეროვო (Әхмәр; Ахмерово) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბაკალის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 41 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბაკალიდან დაშორებულია 27 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ტუიმაზი, რომელიც დაშორებულია 101 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები (76 %) შეადგენენ.
სქოლიო
კატეგორია:ბაკალის რაიონის სოფლები
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2012: შემადგენლობები
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2012: შემადგენლობები — ევრო 2012-ს მონაწილე გუნდების შემადგენლობები. გოლები და მატჩები მოცემულია 8 ივნისის, ჩემპიონატის გახსნის დღის მდგომარეობით.
პოლონეთი
მთავარი მწვრთნელი: 🇵🇱 ფრანჟიცეკ შმუდა
! colspan="9" style="background:#b0d3fb; text-align:left;"|
საბერძნეთი
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
რუსეთი
მთავარი მწვრთნელი 🇳🇱 დიკ ადვოკატი
! colspan="9" style="background:#b0d3fb; text-align:left;"|
ჩეხეთის რესპუბლიკა
მთავარი მწვრთნელი: 🇨🇿 მიხალ ბილეკი
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
დანია
მთავარი მწვრთნელი მორტენ ოლსენი
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
გერმანია
მთავარი მწვრთნელი იოახიმ ლევი
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
პორტუგალია
მთავარი მწვრთნელი პაოლო ბენტუ
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
ესპანეთი
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
იტალია
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
ხორვატია
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
ინგლისი
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
საფრანგეთი
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
უკრაინა
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
რესურსები ინტერნეტში
EURO team camps latest: 29 May
სქოლიო
შემადგენლობები
Lasioglossum hoedillum
Lasioglossum hoedillum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1903 წელს.
სქოლიო
hoedillum
Times Higher Education
Times Higher Education (THE) (წარსულში The Times Higher Education Supplement (The Thes)) ― ბრიტანული ჟურნალი რომელშიც უმაღლეს განათლებასთან დაკავშირებული ახალი ამბები და სტატიები იბეჭდება.
ისტორია
პირველი ნომერი 1971 წლის 15 ოქტომბერს გამოვიდა და 2008 წლამდე The Times Higher Education Supplement (The Thes) ეწოდებოდა, ყოველკვირეულად იბეჭდებოდა გაზეთის სახით. გაზეთი ჟურნალის საით 2008 წლს 10 იანვრიდან იბეჭდება. 2011 წელს Times Higher Education პროფესიონალ გამომცემელთა ასოციაციამ „წლის ყოველკვირეულ ბიზნეს ჟურნალად“ და „წლის ბიზნეს მედია ბრენდად“ დაასახელა.
უნივერსიტეტების რანჟირება
Times Higher Education ცნობილია ყოველწლიურად QS World University Rankings-ის გამოქვეყნებით. რეიტინგი პირველად 2004 წლის ნოემბერში გამოქვეყნდა. 2009 წელს ჟურნალმა Quacquarelli Symonds-თან თანამშრომლობა შეწყვიტა და Thomson Reuters-თან შეთანხმებას მოაწერა ხელი.
მსოფლიო უნივერსიტეტების რეიტინგის გარდა Times Higher Education სხვა რეიტინგებსაც აქვეყნებს:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1971 წელს დაარსებულები გაერთიანებულ სამეფოში კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ჟურნალები კატეგორია:1971 წელს დაარსებული ჟურნალები
ახალი საენათმეცნიერო მოძღვრება
„ახალი საენათმეცნიერო მოძღვრება“ — ნიკოლოზ მარის მიერ 1923-1934 წლებში შექმნილი საენათმეცნიერო თეორია. "ახალი საენათმეცნიერო მოძღვრება" ხელაღებით უარყოფს ისტორიის შედარებით მეთოდს, ენათა ნათესაობას, ენათა გენეალოგიურ კლასიფიკაციას. ამ თეორიის ძირითადი დებულებებია: ენა არის ზედნაშენი; იგი კლასობრივი მოვლენაა. ადამიანთა ურთიერთობის პირველადი საშუალოება იყო ჟესტმიმიკის (კინეტიკური, ხელის) ენა. ბგერითი ენა წარმოიშვა გაბატონებული კლასის - მოგვების წრეში, როგორც ტომებთან ურთიერთობის საშუალებას. ენათა წარმოქმნა-განვითარების ანუ გლოტოგონიური პროცესი ერთიანია: ა) მსოფლიოს ყველა ენა წარმოშობილია ერთი და იმავე მასალისაგან - ოთხი თავდაპირველი ელემენტისაგან, რომელთა პირობითი სახელებია სალ, ბერ, იონ, როშ ან A, B, C, D და რომლებიც შეიძლება დაიძებნოს ნებისმიერი ენის ყოველ სიტყვაში; ბ) ყველა ენა განვითარების ერთსა და იმავე საფეხურს გაივლის, ერთი საფეხურიდან (სტადიიდან) მეორეში გადასვლით ხდება აფეთქების (მუტაციის) გზით, ყველა ენა ნარევია. ენაში ყოველგვარი ცვლილება შედეგია ამ ენაზე მოლაპარაკე საზოგადოებრივ ცხოვრებაში მომხდარი ცვლილებებისა.
„ახალ საენათმეცნიერო მოძღვრებაში“ ცენტრალური ადგილი უკავია ენათა სტადიურ კლასიფიკაციას. განვითარების ყველაზე ძველი საფეხურია იაფეტური სტადია, ყველაზე ახალი - ინდოევროპული. 1950 წელს გაზეთ „პრავდის“ მიერ მოწყობილმა საენათმეცნიერო დისკუსიამ ნათელყო „ახალი საენათმეცნიერო მოძღვრების“ მეცნიერული უსაფუძვლობა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ენათმეცნიერება
პირგის ბილინგვა
250px|right|thumb|ფირფიტები
ისლანდიის გეოგრაფია
250პქ|მინი|ისლანდია 2004 წლის 28 იანვარს. ნასას სატელიტური ფოტო 250პქ|მინი|ისლანდიის რუკა 250პქ|მინი|ისლანდიის აქტიური ვულკანები ისლანდია — ფართობით მეორე კუნძული ევროპაში. მდებარეობს გრენლანდიის აღმოსავლეთით. სამხრეთით ესაზღვრება ატლანტის ოკეანე.
მრავლადაა ვულკანები და გეიზერები. ტერიტორია მოქცეულია ახალგაზრდა დანაოჭებაში, სადაც გადის ორი ბაქნის საზღვარი, რაც ნათლად ჩანს შუა-ატლანტიკური ქედის სიახლოვეს. ისლანდიის ერთი ნაწილი მოქცეულია ევრაზიულ ბაქანზე, ხოლო მეორე ნაწილი ჩრდილო ამერიკულ ბაქანზე. მრავალადაა ხეობები.
კუნძულის დიდი ნაწილი გამოუყენებელია მეურნეობაში. აქ ხშირად ხდება ვულკანების ამოფრქვევები, ლავა კი დიდ ტერიტორიებს ფარავს. ტერიტორიის დიდი ნაწილი უკავია მყინვარებს. რელიეფში შეიმჩნევა ძველი გამყინვარების ნიშნები. ყველაზე მაღალი წერტილია მთა ჰვანადალსჰნუკური 2109.6 მეტრ სიმაღლით. ისლანდიის მნიშვნელოვანი მყინვარებია:
სანტა-ბარბარა (ტელესერიალი)
სანტა-ბარბარა (Santa Barbara) — ამერიკული, მსოფლიოში ოდესმე გადაღებულ საპნის ოპერებს შორის ყველაზე ხანგრძლივი სატელევიზიო სერიალი. სულ გადაღებულია 2137 სერია. სერიალში მოქმედება ხდება ქალაქ სანტა-ბარბარაში, კალიფორნიის შტატში. ძირითადი მოქმედება უკავშირდება კეპუელების ოჯახს, თუმცა ყურადღება სხვა ოჯახებზეც არის გამახვილებული, მაგალითად, ლოკრიჯებზე, ანდრადეებსა და პერკინსებზე.
1985 წლამდე სერიალს უშვებდნენ NBC და ბრიჯიტ და ჯერომ დობსონების Dobson Productions. ამ პერიოდიდან მათ შეუერთდა  New World Pictures. მათი ახალი პარტნიორობა New World Television პასუხისმგებელი გახდა სერიალის წარმოებაზე.
სანტა-ბარბარა ეთერში გავიდა 40-ზე მეტ ქვეყანაში. მისი პოპულარობა იზრდებოდა. სერიალს მოყვარულები თეთრ სახლშიც ჰყავდა. 1985 წელს, როდესაც პერსონაჟი აუგუსტა ლოკრიჯი დაბრმავდა გვირავის ჩამონგრევისას, რონალდ რეიგანისგან როლის შემსრულებელმა მსახიობმა ლუიზ სორელმა მიიღო წერილი გამოჯანმრთელების სურვილებით. სანტა-ბარბარამ მიიღო ემი Daytime-ის 24 ჯილდო, 30 ნომინაციიდან. მან აგრეთვე მიიღო 18 საპნის ოპერის დაიჯესტის და რამდენიმე სხვა ჯილდო.
შექმნა
პირველ სეზონში ცენტრალურ სიუჟეტად ჩენინგ კეპუელ უმცროსის მკვლელობაა წამოწეული, რომელიც სერიალში მოქმედებების დაწყებამდე ხუთი წლით ადრე მოხდა. პირველივე სერიებში ციხიდან გამოდის ჩენინგის მკვლელობისთვის გასამართლებული ჯო პერკინსი, რომელიც სანტა ბარბარაში ბრუნდება, რათა დაამტკიცოს, რომ მკვლელობა მისი ჩადენილი არ იყო.
სერიალი თავიდან ცოტა არეულად დაიწყო, თუმცა, სცენარისტებმა და პროდიუსერებმა ჯერომ დობსონმა და ბრიჯით დობსონმა მიწისძვრისა და სერიული მკვლელის დახმარებით ზედმეტი მსახიობები მალევე მოაცილეს ეკრანებიდან. მიწისძვრის სიუჟეტი სერიალში სხვადასხვანაირად იქნა აღქმული; ზოგიერთი პერსონაჟი მეტისმეტად შეაშინა, ზოგი ერთს კი რეაქცია თითქმის არ ჰქონია. ასე მაგალითად, მინსქ ლოკრიჯმა (ლაიენოლ ლოკრიჯის დედამ) განაცხადა, რომ 1984 წლის მიწიძვრა ვერც კი შეედრება 1925 წლის მიწისქვეშა ბიძგებს.
სერიალმა ისეთი პერსონაჟების შეგროვებით, როგორებიცაა იდენ კეპუელი (მერსი უოკერი), კრუზ კასტილიო (ეი მარტინესი), სისი კეპუელი (ჩარლზ ბეითმენი, მოგვიანებით ჯედ ალენი) და მისი მეუღლე სოფია არმონტი (ჯუდით მაკკონელი), მეისონ კეპუელი (ლეინ დეივისი) და ჯულია უეინ-რაიტი (ნენსი ლი გრანი), ჯინა ბლეიქ კეპუელ დემოთ თიმონზი (ლინდა ჯიბონი, მოგვიანებით რობინ მეთსონი), ავგუსტა და ლაიონელ ლოკრიჯები (ლუის სორელი და ნიკოლას ქოსთერი), დიდ წარმატებასა მაღალ სამსახიობო დონეზს მიაღწია, სერიალი რეიტინგებში წლების მანძილზე პირველ ადგილს იკავებდა.
სერიალი ცნობილია თავისი კომედიური სტილითა და უჩვეულო სცენარით. მაგალითისთვის ისიც კმარა, თუკი 1986 წლის 14 ივლისის შემდგომ სერიას ავიღებთ, როდესაც ყოფილი მონოზანი, მერი დიუვალ-მაქქონაჰი კეპუელების სასტუმროს დიდმა ასო "C"-მ მოკლა (გვარი კეპუელი ინგლისურად ასე იწერება: Capwell). ეს შეიძლება ფილმ ”American Dad”-ზე იყოს მინიშნება, როდესაც პერსონაჟი ამბობს: ჩემი ცოლი ასო C-მ მოკლაო, ოღონდ ამ ასოთი დაწყებულ Cancer-ს (კიბო)  კი არ გულისმობს, არამედ, Coca-Cola-ს (კოკა კოლას).
1988 წელს დობსონებს გადასაღებ მოედანზე მისვლა აეკრძალათ, რადგან, მათ რამდენიმეჯერ სცადეს სცენარისტის გაგდება, თუმცა, უშედეგოდ. მათ სასამართლოში იჩივლეს და გაიმარჯვეს კიდეც. ამან სერიალის რეიტინგი მაინც ვეღარ ასწია, იმის მიუხედავად, რომ ”სანტა ბარბარამ” სამჯერ მოიგო ემის ჯილდო და დღის საუკეთესო დრამად დასახელდა.
ჯილ ფარენ ფელპსის ხელმძვანელობით, სერიალის წამყვან წყვილად კვლავ იდენი და კრუზი იქცნენ. ერთ-ერთ სადავო ხაზად კი იდენის სასტიკი გაუპატიურება და იმის აღმოჩენა იქცა, რომ მოძალადე მისივე ყოფილი გინეკოლოგი ზაქ ქელთონი (ლი მაქქლოსკი) აღმოჩნდა. თუმცა, მსახიობს თავისი პერსონაჟი არ მოსწონდა და ამბობდა, რომ ქალებს თავიანთი გინეკოლოგების არ უნდა ეშინოდეთ. ფელპსი სერიალიდან 1990-იანების დამდეგიდან წავიდა, რადგან ის ჩამოაქვეითეს და აღმასრულებელ პროდიუსერად ჯონ ქონბოჲ დანიშნეს, რომელიც მალევე შეცვალა სერიალის ბოლო პროდიუსერმა პოლ რაუხმა. (ალბათ ბედის ირონიაა, რომ ეს სამივე პროდიუსერი მოგვიანებით სერიალში „გზამკვლევი შუქი“ (Guiding Light) შეიყარნენ.
სერიალ სანტა-ბარბარადან ბევრი მსახიობი წავიდა სხვადასხვა მიზეზით: კელი კეპუელის როლის შემსრულებელი რობინ რაიტი,  მერსი უოლქერი (იდენი), ჯასთინ დიასი და სხვა. პოპულარული მსახიობი ლუის სორელი (ავგუსტა) იმიტომ გაათავისფლეს სერიალიდან, რომ მისი პერსონაჟი დის ჯულიას გამაუპატიურებლის  საყვარელი არ ითამაშა. იდენი, კრუზი და ლოკრიჯების ოჯახის ბევრი პერსონაჟიც იქნა მოცილებული სერიალიდან და ისინი სხვა პერსონაჟებმა ჩაანაცვლა, რამაც საბოლოოდ დასცა სანტა-ბარბარას პრესტიჟი და რეიტინგი, ამან კი სერიალის დროზე ადრე დასრულების გადაწყვეტილება მიაღებინა პროდიუსერებს. საბოლოო სერია 1993 წლის 14 იანვარს გამოვიდა. დამასრულებელ ეპიზოდში სოფია და სისი საბოლოოდ შერიგდნენ, კელიმაც (მათი უმცროსი ქალიშვილი) იპოვა ნამდვილი სიყვარული ქონორ მაქქეიბთან (ჩარლზე გრანთი), რომელსაც უორენ ლოკრიჯისა და ბიჯეის ქორწილზე ენდი ქლეინის განიარაღება მოუწია.
სქოლიო
კატეგორია:1984 წელს დაწყებული ამერიკული ტელესერიალები კატეგორია:1993 წელს დასრულებული ამერიკული ტელესერიალები კატეგორია:1980-იანი წლების ამერიკული დრამატული ტელესერიალები კატეგორია:1990-იანი წლების ამერიკული დრამატული ტელესერიალები კატეგორია:2010-იანი წლების ამერიკული დრამატული ტელესერიალები კატეგორია:ამერიკული საპნის ოპერები კატეგორია:NBC-ის გადაცემები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ტელეპროგრამები კატეგორია:NBC-ის საპნის ოპერები
ჭეშმარიტების მახვილი
„ჭეშმარიტების მახვილი“ (Sword of Truth) — ლიტერატურული ნაწარმოებების სერია ფენტეზის ჟანრში. დაწერილია ამერიკელი მწერლის ტერი გუდკაინდის მიერ.
ისტორია
სამყაროს შექმნის ზუსტი თარიღი უცნობია. პირველი ჩანაწერები განახორციელეს საბრძოლო ჯადოსნებმა (მაგები, რომლებიც ფლობენ მაგიის ორივე მხარეს) ჯერ კიდევ იმ ომამდე, რომელმაც ახალი და ანტიკური მსოფლიოები გაყო. ეს ჩანაწერები იმდენად ძველია, რომ მათი გაშიფრვა საკმაოდ რთულია, რადგან ჩანაწერებს აწარმოებდნენ ძველ-დაჰარულ ენაზე, რომელიც ამჟამად მხოლოდ ერთეულებმა იციან. ყველაზე მნიშვნელოვანი მოვლენა იყო დიდი ომი, რომლის შედეგადაც ახალი და ანტიკური მსოფლიოები გაიყო.
დიდი ომის დროს სამყარო შეიცვალა, რომლის შედეგადაც შემდგომი პერიოდის ჯადოქრებმა დაკარგეს გამოკლების მაგია. ამ მაგიის გამოყენება შეეძლო მხოლოდ იმას, ვინც ერთგულება შეჰფიცა ქვესკნელის მფლობელს, რომელიც იძლეოდა მას იმისთვის, რომ მათ მისი დავალებები შეესრულებინათ და შეეწირათ უმანკო ბავშვების სულები. გამოკლების მაგიის შესახებ მრავალი ცნობა დაცული იყო ქარების ტაძარში, რომელიც ცოცხლებისა და მკვდრების მსოფლიოების საზღვარზე მდებარეობდა. ომის შემდეგ სამი ათასი წლის შემდეგ დაიბადა მხოლოდ ერთი სამბრძოლო ჯადოსანი, რომლის გაჩენაც ჯერ კიდევ დიდი ომის პერიოდში იყო ნაწინასწარმეტყველები.
გეოგრაფია
ტერი გუდკაინდის ნაწარმოებებში სამყარო მოიცავს ახალ და ანტიკურ მსოფლიოს, რომლებიც ჯადოქრების დიდი ომის დროს გაიყო.
ახალი სამყარო
ახალი მსოფლიო წარმოადგენს ხმელეთის ნაწილს, რომელსაც სამხრეთით ესაზღვრება ზღვა, აღმოსავლეთით და დასავლეთით კი - მთები. ჩრდილოეთით მდებარეობს ანტიკური სამყარო.
ვესტლანდია
ვესტლანდია — ქვეყანა, ახალი სამყაროს დასავლეთ ნაწილში. გარკვეული დროის განმავლობაში ის მაგიური საზღვრით გამოყოფილი იყო შუამიწეთისა და დაჰარისგან. ვესტლანდიაში დაიბადა და გაიზარდა წიგნის მთავარი გმირი - რიჩარდ რალი.
ვესტლანდიის ტერიტორია ძირითადად ტყეებითაა დაფარული და შუამიწეთთან შედარებით ნაკლებადაა ურბანიზებული. ვესტლანდიას მართავს საბჭო, რომელსაც სათავეში უდგას პირველი მრჩეველი. ვესტლანდიის მთავარი განსაკუთრებულობა მდგომარეობს იმაში, რომ მის ტერიტორიაზე არ არის მაგია.
ჰარტლენდი — ვესტლანდიის ერთ-ერთი უმსხვილესი ქალაქი, ამავდროულად საზღვართან უახლოესიც. ქალაქი განლაგებულია ჰარტლენდის ველზე, ჰარტლენდის ტყის მახლობლად. ის ვესტლანდიის სამმართველო რეზიდენციაა. მაიკლ საიფერი, ჰარტლენდის ყოფილი მრჩეველი, ჯადოქრის პირველ წესში განვითარებულ მოვლენებამდე ხდება ვესტლანდიის პირველი მრჩეველი.
დაჰარა
დაჰარა — უზარმაზარი ქვეყანა შუამიწეთის აღმოსავლეთით. პანიზ რალმა, დარკენ რალის მამამ და რიჩარდ რალის ბაბუამ, გაანადგურა მეზობლები და თანამედროვე დაჰარა ჩამოაყალიბა. დაჰარას მართავს რალების საგვარეულო.
ეკრანიზაცია
2008 წლის 1 ნოემბერს გაიმართა სერიალის „ლეგენდა მაძიებელზე“ პრემიერა (ინგ. Legend of the Seeker). გადაღებულია ნაწარმოებების წიკლ „ჭეშმარიტების მახვილის“ მოტივზე, კომპანია ABC-ს მიერ. სეზონი შედგებოდა 22 სერიისგან, რომელთა შემცველობად რადიკალურად განსხვავდებოდა წიგნის სიუჟეტისგან. 2009 წლის ნოემბერში გამოვიდა მეორე სეზონი, რომელიც ასევე 22 სერიისგან შედგებოდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკული რომანები კატეგორია:ჭეშმარიტების მახვილი კატეგორია:ფენტეზი რომანების სერიები
ქუვეითი
ქუვეითი, ოფიციალურად ქუვეითის სახელმწიფო (دولة الكويت, იკითხება — Dawlat al Kuwayt) — არაბული სახელმწიფო დასავლეთ აზიაში. მდებარეობს არაბეთის ნახევარკუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კიდეში სპარსეთის ყურის ნაპირზე. მას აქვს საზღვრები ჩრდილოეთით ერაყთან და სამხრეთით საუდის არაბეთთან. სახელი „ქუვეითი“ მომდინარეობს არაბული სიტყვის كوت ქუთ - „ციხე-სიმაგრე“ კნინობითი ფორმიდან. ქვეყანა მოიცავს 17 820 კვადრატულ კილომეტრს და მისი მოსახლეობა 2013 წლის მონაცემების მიხედვით შეადგენს დაახლოებით 2,6 მილიონს.
ისტორია
1961 წელს მიიღო დამოუკიდებლობა დიდი ბრიტანეთისაგან. 1991 წელს იგი ფართომასშტაბიანი საერთაშორისო სამხედრო ოპერაციის „უდაბნოს ქარიშხალი“ პლაცდარმი გახდა, რაც გამოწვეული იყო ერაყის მიერ მისი ტერიტორიის ოკუპაციის ფაქტით. ამ ომმა ქვეყანას დიდი მატერიალური ზარალი მიაყენა. უკანასკნელ წლებში ქუვეითში იყო მცდელობა პოლიტიკური სისტემის მოდერნიზაციისა. კერძოდ 1999 წელს ქვეყნის მმართველმა გამოსცა განკარგულება ქალთათვის საარჩევნო უფლების მინიჭების შესახებ, მაგრამ იგი უარყოფილ იქნა ეროვნული კრების მიერ.
გეოგრაფია
thumb|left ქუვეითი მცირე ზომის სახელმწიფოა ნავთობის დიდი მარაგებით. იგი მდებარეობს სპარსეთის ყურეში, ხმელეთით ესაზღვრება საუდის არაბეთსა და ერაყს, ხოლო მისი მეზობელი ყურის მოპირდაპირე მხარეს ირანია. ფართობი: 20 200 კვ. კმ.
ეკონომიკა
ნავთობის საბადოების ათვისება 1930-იან წლებში დაიწყო და განვითარდა დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ. მას შემდეგ ნავთობი ეკონომიკის საფუძველია, რომელიც საექსპორტო შემოსავლების 90 %-ს იძლევა.
მემკვიდრეობა
thumb|ელ-ქუვეითი ელ-ქუვეითი (პარლამენტი, დანგრეული ეროვნული მუზეუმი, ტარეკ რაჯაბის მუზეუმი), ალ-ჯაჰრა (რედ ფორტი, ცნობილია 1920 წლის ალყის გამო).
სქოლიო
* კატეგორია:აზიის ქვეყნები კატეგორია:ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნები კატეგორია:არაბულენოვანი ქვეყნები კატეგორია:კონსტიტუციური მონარქიები კატეგორია:სამეფოები კატეგორია:გაეროს წევრი სახელმწიფოები
ჯენდრი
გენდრი (Gendry) — ჯორჯ რეიმონდ რიჩარდ მარტინის ფენტეზის ჟანრის რომანების სერიის, „ყინულისა და ცეცხლის სიმღერის“ პერსონაჟი და ასევე მისი ტელეადაპტაციის ერთ-ერთი გმირი. ის წარდგენილია 1998 წელს გამოცემულ წიგნში „მეფეთა ჯახი“, მოგვიანებით კი ჩნდება წიგნებში „ხმლების ქარიშხალი“ (2000) და „ნადიმი ყვავებისთვის“ (2005). ტელეადაპტაციისას მისი როლი შეასრულა ინგლისელმა მსახიობმა ჯო დემპსიმ.
ლორდი გენდრი ბარათეონი, ასევე ცნობილი როგორც გენდრი, არის მეფე რობერტ ბარათეონის უკანონო ვაჟი. გენდრი არის რობერტის ერთადერთი გადარჩენილი ვაჟი, ამიტომაც დეინერის ტარგარიენმა ის კანონიერ მეფედ გამოაცხადა და გახდა ბარათეონთა სახლის ლიდერი.
ბიოგრაფია
გენდრი არის რობერტ ბარათეონის უკანასკნელი გადარჩენილი ვაჟი. მთელი ბავშვობის განმავლობაში გენდრის წარმოდგენა არ ჰქონდა თავისი წარმომავლობის შესახებ. გენდრის, ისევე როგორც მის ნახევარძმებს, არ მიუღიათ უკანონო შვილის გვარი რივერსი, რადგან ისინი არ ყოფილან აღიარებულნი რობერტის მიერ.
გენდრიმ მთელი ცხოვრება მეფის საბიჯელში გაატარა. დედამისი მეძავი იყო და მას მხოლოდ ერთხელ ჰქონდა სქესობრივი კავშირი რობერტთან, ამიტომ შვილს არასდროს სმენოდა მამის არსებობის შესახებ. გენდრი გაიზარდა ქალაქის ყველაზე ღარიბ უბანში, სადაც ის ყავისფერი ნახარშით გადარჩა რომელიც სავარაუდოდ ქათმის ხორცის იყო. გენდრის დედა პატარაობაში დაეღუპა, როდესაც ის გაიზარდა, ერთ-ერთმა ლორდმა გადაიხადა მისი შეგირდობის საფასური, რათა მჭედელი გამხდარიყო. შემდეგ მან დაიწყო მუშაობა, როგორც შეგირდად მჭედელი ტობჰო მოტის მეთაურობით, ოსტატი იარაღის მწარმოებელი კოჰორიდან, ამზადებდა მაღალი კლასის ჯავშანსა და იარაღს თავადაზნაურებისთვის. გენდრი თავის საქმეში ძალიან დახელოვნებული გახდა და მძიმე ფიზიკური შრომა აყალიბებდა მას ძლიერ ახალგაზრდად - ირონიულად ატრიალებდა მძიმე მჭედლის ჩაქუჩს ისე, როგორც რობერტი ახალგაზრდობაში. გენდრი ტობო მოტის მეთაურობით 10 წელი მუშაობდა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სატახტოთა თამაში კატეგორია:ყინულისა და ცეცხლის სიმღერის პერსონაჟები
კაოკოლენდი
კაოკოლენდი (Kaokolánd; აგრეთვე Kaokoveld) — გვალვიანი მხარე ნამიბიის ჩრდილო-დასავლეთ რეგიონში, დაახლ. 50 000 კმ. კაოკოლენდს დასავლეთით ესაზღვრება ჩონჩხის სანაპირო. ჩრდილოეთით მას ეკვრის მდინარე კუნენე, რომელიც გზას აგრელებას ანგოლაში, მდინარის სახელწოდების მქონე პროვინციაში. მდინარეზე გვხვდება ეპუპას ჩანჩქერი. კუნენე ასევე, გადასერავს ქალაქ რუაკანას, რომელიც ოვამბოლენდეშია (დღეს ომუსატის რეგიონი) განლაგებული დამარალენდის სამხრეთში. კაოკოლენდში მიწათმოქმედება შეუძლებელია, რადგან იქ მხოლოდ წელიწადში 350 მმ. ნალექი მოდის. აქ მცხოვრები ტომები - ჰიმბა და ჰერერო დაკავებულია ნადირობით, შემგროვებლობით და მეცხოველეობით.
კაოკოლენდის ფაუნა
კაოკოლენდი ცნობილია გარეული ცხოველების მრავალფეროვნებით, რომელმაც 1970-ან წლებში დიდი ზარალი განიცადა ბრაკონიერებისაგან. კაოკოლედში ისეთი იშვიათი ჯიშის ცხოველები ბინადრობენ, როგორიცაა შავი მარტორქა, ანტილოპა ორიქსი, მთის ზებრა, სავანას სპილო
მეცნიერები დღემდე დაობენ - არის თუ არა კაოკოლენდის სავანის სპილოები ამოჯახის სრულიად სხვა, ცალკე სახეობა. ყოველ შემთხვევაში სავანის სპილოების ქცევები განსხვავდება აფრიკის კონტინენტზე არსებული ამ ოჯახის სხვა წარმომადგენლების ქცევებისაგან. მიუდგომლობამ, უგზოობამ და ბრაკონიერობამ სავანის სპილოები გადაშენების პირას მიიყვანა.
ტრანსპორტი
რეგიონის სატრანსპორტო სტრუქტურა სუსტად არის განვითარებული. ამის გამო აქ მოგზაურობა ცოტა რთულია. მეტწილად გადაადგილდე ფეხით. შესაძლებელია ყველგანმავალი ავტომანქანების გამოყენება ან გარკვეულ უბნებამდე საჰაერო ტრანსპორტით გადაადგილება. მიკროავტობუსით გადაადგილება ამ გზებზე ყველაზე მაღალი კლასის მძღოლისთვისაც კი ძალიან რთულია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აფრიკა კატეგორია:აფრიკის რეგიონები კატეგორია:ნამიბია კატეგორია:სამხრეთ აფრიკის ისტორიული ქვეყნები კატეგორია:ცივი ომის პერიოდის ისტორიული სახელმწიფოები
ჰასან ნასრულა
ბიოგრაფია
დაიბადა 1960 წლის 31 აგვისტოს პატარა შიიტურ სოფელ ბაზურიათში, ჰასანი იყო უფროსი რვა შვილიდან (სამი ვაჟი და ხუთი ქალი). მამამისი, სეიდი აბდულ–ქარიმ ნასრულა ბეირუთში, ე.წ. კარანტინის გარეუბანში მუშაობდა და პატარა ჰასანიც თავისთან წაიყვანა. ხუთი წლის ჰასანი შევიდა ალ–ქიფათის სკოლაში, ხოლო როდესაც 1975 წელს ლიბანში სამოქალაქო ომი დაიწყო, ოჯახი ისევ ბაზურიათში დაბრუნდა, სადაც ჰასანი გაწევრიანდა ამალში. მიუხედავად მცირე ასაკისა, იგი დანიშნეს ამალის ბაზურიათის განყოფილების ორგანიზატორად, ამავე დროიდან სეიდი ნასრულა იწყებს ისლამური თეოლოგიის შესწავლას. 1976 წელს ტვიროსში სეიდი ნასრულა შეხვდა შაიხ მუჰამად ალ–ღარავის, რომელიც დაეხმარა მას ნაჯაფში გამგზავრებაში. სეიდი ნასრულაც გაემგზავრა ნაჯაფში, სადაც იგი შეხვდა აიათოლა ალ–უზმა სეიდ მუჰამად ბაყირ ას–სადრს, რომელთანაც დაიწყო ფიყჰის შესწავლა. 1978 წელს, როდესაც ერაყში შიიტი სასულიერო პირებისა და საგანმანათლებლო დაწესებულებების მიმართ დაიწყო რეპრესიები, აიათოლა ას–სადრის მოთხოვნით სეიდმა ნასრულამ და სეიდმა აბას ალ–მუსავიმ დატოვეს ერაყი და დაბრუნდნენ ლიბანში. ლიბანში ორივენი ბაალბექის იმამ მუნთაზარის სახელობის სასწავლებელში აგრძელებენ მოღვაწეობას. ასევე სეიდი ნასრულა წინ მიიწევს პოლიტიკურ კარიერაშიც და იღებენ ამალის პოლიტბიუროში. 1982 წელს, ისრაელი შეიჭრა ლიბანში. ამალის პოლიტიკური ხელმძღვანელობა ამ ფაქტს არ შეხვდა ისე, როგორც, რიგი ამალელების აზრით, სიტუაცია მოითხოვდა, ამიტომ ამალის წევრების დიდმა ნაწილმა, მათ შორის სეიდმა ნასრულამ, დასტოვეს ამალი და დააარსეს ახალი ორგანიზაცია ჰეზბოლა. სეიდი ნასრულა დაინიშნა ბიქაას რეგიონული ორგანიზაციის თავმჯდომარედ.
უმაღლესი საბჭო
1985 წელს სეიდი ნასრულა მიიღეს ჰეზბოლას უმაღლესი საბჭოს წევრად, ხოლო 1987 წელს სეიდი ნასრულა ინიშნება ჰეზბოლას აღმასრულებელ კომისრად. თუმცა მალევე იგი მიემგზავრება წმიდა ქალაქ ყუმში სასულიერო განათლების გასაგრძელებლად. 1992 წელს ჰეზბოლას უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარე, სეიდი აბას ალ–მუსავი მოჰკლეს ისრაელის შვეულმფრენებმა ავტოსტრადაზე ბეირუთის ახლოს, ხოლო ჰეზბოლას უმაღლესმა საბჭომ დაუსწრებლად აირჩია თავმჯდომარედ სეიდი ჰასან ნასრულა.
უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარე
სეიდმა ჰასან ნასრულამ უმთავრეს პრიორიტეტად გამოაცხადა ოკუპირებული ტერიტორიის განთავისუფლება. ამის გამო ჰეზბოლას სამხედრო ფრთის წევრები მართავდნენ გამუდმებულ თავდასხმებს ისრაელის და სამხრეთ ლიბანის არმიის ნაწილებზე, საგუშაგოებზე, ბლოკპოსტებზე და ა.შ. 1996 წელს ისრაელმა საპასუხოდ წამოიწყო ოპერაცია რისხვის მტევნები, ხოლო 1997 წელს რაფათის მთასთან ისრაელის დანაყოფთან შეტაკებისას დაიღუპა სეიდ ნასრულას უფროსი ვაჟი, მუჰამად ჰადი.
მსოფლმხედველობა
სეიდ ნასრულას მსოფლმხედველობა საკმაოდ დიდი კამათის საგანია, მისი განცხადებით — სამოქალაქო პერსონები დაცულნი უნდა იყვნენ ძალადობისაგან, თუმცა ისრაელი ჰეზბოლას მოიაზრებს მრავალი ტერორისტული აქტის მხარდამჭერად, რომლებიც სამოქალაქო პირების წინააღმდეგ იყო მიმართული.
სიონიზმი
სეიდი ნასრულა გამოსვლებსა და ინტერვიუებში სიონიზმს უწოდებს „დედამიწის სახადს, რომელიც უნდა აღმოიფხვრას“, მკვეთრი წინააღმდეგია სიონიზმის ყოველგვარი გამოვლინებისა და მოითხოვს იერუსალიმის უპირობო დაბრუნებას მუსლიმთა მმართველობის ქვეშ. თუმცა ზოგ ინტერვიუში თანხმდება ისრაელის არსებობას 1948 წლის საზღვრებში.
ებრაელები და იუდაიზმი
მიუხედავად იმისა, რომ თავს ანტისემიტად არ მიიჩნევს, მის გამოსვლებში მაინც შეიმჩნევა ანტისემიტური ხასიათი — მაგალითად: „ვინ არიან იუდეველები? ხალხი, რომელიც ებრძოდა ღვთის წინასწარმეტყველებს და მოკლული ჰყავს ისინი“
ასევე არსებობდა აზრი თითქოს სეიდმა ნასრულამ თქვა ერთ–ერთ დასავლურ ჟურნალთან – „დიახ, ძალიან კარგია, რომ ისრაელში მოდიან ებრაელები – ჩვენ აღარ მოგვიწევს მათი დევნა მსოფლიო მასშტაბით“, მაგრამ შემდეგ როგორც აღმოჩნდა, ეს მთარგმნელისა და ჟურნალისტის ფანტაზიის ნაყოფი ყოფილა.
2001 წლის 11 სექტემბერი
სეიდმა ნასრულამ რამდენიმეჯერ დაგმო თავდასხმა მსოფლიო სავაჭრო ცენტრზე „სამოქალაქო პირების მასიურ ხოცვა–ჟლეტას ვერ მოვიწონებ“, „ეს უკუშედეგის მომტანია“ და „პენტაგონზე თავდასხმა – ეს სრულიად სხვა საკითხია — რადგან პენტაგონი სამხედრო ობიექტია“, „იქიდან იმართება ამერიკის ქმედებები“
ჰოლოკოსტი
სეიდი ნასრულა თავისუფლად შეიძლება ჩაითვალოს ჰოლოკოსტის უარმყოფლად. მას რამდენიმეჯერ აქვს გაკეთებული განცხადება გერმანელებთან ეთნიკურად ებრაელი და იუდაისტური მრწამსის ადამიანების თანამშრომლობიის ფაქტების დამალვაზე, ჰოლოკოსტის მსხვერპლთა რიცხვის გაზრდაზე. ასევე მან მხარდაჭერა გამოხატა ჰოლოკოსტის უარმყოფელ როჟე გაროს მიმართ და თქვა – „რატომ უნდა იდევნებოდეს ეს ადამიანი თავისი აზრის გამო? და ეს იმ ქვეყანაში ხდება, რომელიც მუდამ სხვებს უკიჟინებს სიტყვის თავისუფლებას და სიტყვის თავისუფლების დაცვის საბაბით აძლევს უფლებას თავის გაზეთებს გადმობეჭდონ და გაავრცელონ წინასწარმეტყველის შეურაცხმყოფელი კარიკატურები?“
მოქმედებები ისრაელის წინააღმდეგ
სეიდი ნასრულა მომხრეა შეიარაღებული ბრძოლისა. „ჩვენ ვხედავთ რა ხდება გოლანზე და დასავლეთ ნაპირზე, ვხედავთ, რომ მხოლოდ განუწყვეტელმა შეიარაღებულმა ბრძოლამ, და არა გაერომ ან არაბულმა ლიგამ შეიძლება მოიტანოს ნაყოფი“.
პირადი ცხოვრება
სეიდი ჰასან ნასრულა დაქორწინებულია ფატიმა იასინზე. ჰყავს ოთხი შვილი – სეიდი მუჰამად ჯავადი, სეიდი მუჰამად ალი, სეიდი მუჰამად მაჰდი და სეიდა ზაინაბი.
უფროსი ვაჟი, მუჰამად ჰადი (დ. 12 აპრილი, 1980 — გ. 13 სექტემბერი, 1997) დაიღუპა რაფათის მთასთან ბრძოლაში.
კატეგორია:ჰეზბოლა კატეგორია:ლიბანელი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 31 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1960
თვინიერი
თვინიერი (Кроткая) 一 რუსი მწერლის, ფიოდორ დოსტოევსკის მოთხრობა, რომელიც 1876 წლის ნოემბერში დაიწერა. მის ქვესათაურს წარმოადგენს „ფანტასტიკური ამბავი“, რასთან დაკავშირებითაც თავად ავტორი მოთხრობის ეპილოგში დასძენს, რომ ის შესაძლოა იყოს „არა იმდენად ფანტასტიკური, რამდენადაც რეალისტური“. ცნობილია, რომ ნაწარმოების დაწერის იდეა ავტორს მას შემდეგ მოუვიდა, რაც ერთ-ერთი ადგილობრივი გაზეთის 1876 წლის აპრილის გამოცემაში წაიკითხა სტატია მკერავის თვითმკვლელობის შესახებ. დოსტოევსკიმ მას უწოდა „თვინიერი თვითმკვლელობა, რომელიც დიდი ხნის განმავლობაში მოსვენებას დაუკარგავს ნებისმიერ მსმენელს“.
ანალიზი
მთხრობელი თითქმის იმავე თვისებების მატარებელია, რა თვისებებსაც ფლობს მთავარი გმირი დოსტოევსკს სხვა ნაწარმოებში 一 ჩანაწერები მიწისქვეშეთიდან 一 ასევე ის მევახშეები, რომლებიც პერსონაჟებად გვევლინებიან რომანებში დანაშაული და სასჯელი და იდიოტი 一 ისინი ქმნიან იმ ადამიანთა სახეს, რომლებიც ცდილობენ საკუთარი თავის გაძლიერებას სიმდიდრის დაგროვების გზით. მთხრობელისა და მისი მეუღლის თვითმკვლელობა აღქმულია, როგორც კრიტიკა იმისა, რასაც თავად დოსტოევსკი უწოდებდა სულიერ სტაგნაციას (косность), რომელიც გამოწვეულია გადამეტებული მატერიალიზმით.
სქოლიო
კატეგორია:ფიოდორ დოსტოევსკი კატეგორია:დოსტოევსკის ნაწარმოებები კატეგორია:1876 წლის ნაწარმოებები
სერბების დიდი მიგრაციები
სერბების დიდი მიგრაციები (სერბულად: Велике сеобе Срба), ასევე ცნობილი, როგორც სერბების დიდი გადასახლებები, უკავშირდება უმთავრესად მე-17 და მე-18 საუკუნეებში ოსმალთა იმპერიის მმართველობის ქვეშ არსებული სხვადასხვა ტერიტორიიდან ჰაბსბურგების მონარქიის მმართველობის ქვეშ მოქცეულ რეგიონებში სერბების ორ დიდ მიგრაციას.
"პირველი დიდი მიგრაცია" მოხდა ჰაბსბურგ-ოსმალების ომის დროს (1683-1699 წწ.) სერბების პატრიარქ არსენიე III კრნოევიჩის წინამძღოლობით, რაც იყო ჰაბსბურგების უკანდახევისა და ოსმალების მიერ სერბეთის სამხრეთ ნაწილების ხელახლა დაკავების შედეგი. ჰაბსბურგები სერბეთის ამ ტერიტორიებს დროებით ფლობდნენ 1688-1690 წლებში.
"მეორე დიდი მიგრაცია" კი შედგა ჰაბსბურგ-ოსმალების 1737-1739 წლების ომის დროს, როცა სერბების პატრიარქი იყო არსენიე IV იოვანოვიჩი. ეს მოხდა სერბეთის რეგიონებიდან ჰაბსბურგების მორიგი გამოდევნის პარალელურად; 1718-1739 წლებში ეს რეგიონები სერბეთის სამეფოს სახელით იყო ცნობილი.
ოსმალთა იმპერიიდან წამოსულ ადრეულ მიგრაციებში მიჩნეულია, რომ მონაწილეობდნენ ეთნიკურის ნიშნით სერბები, ხოლო "პირველი დიდი მიგრაციის" დროს - უკვე ეროვნული ნიშნით სერბები, რადგან "პირველმა დიდმა მიგრაციამ" მოიტანა სერბების განმსაზღვრელი ინდიკატორი, მართლმადიდებლური ქრისტიანობა და მისი წინამძღოლი - პატრიარქი.
წინაპირობები
1683 წელს ოსმალთა იმპერიამ ალყაში მოაქცია ვენა, მაგრამ ის დამარცხდა მოკავშირეთა ჯართან, რომელშიც შედიოდა საღვთო რომის იმპერია ჰაბსბურგების მეთაურობით. იმპერიულმა ძალებმა, რომელთა შორის პრინცი ევგენი სავოიელი სწრაფად იხვეჭდა სახელს, გამარჯვებები მოიპოვეს ჯერ 1687 წელს მოჰაჩისთან, ხოლო შემდეგ ზენტაში 1697 წელს. 1699 წლის იანვარში კი, სულთანმა ხელი მოაწერა კარლოვიცის ზავს, რომლითაც აღიარა ჰაბსბურგების სამეფო სახლის სუვერენული უფლებები თითქმის მთელს უნგრეთზე (მათ შორის, სერბებზე ვოივოდინაში). როგორც კი ჰაბსბურგთა ძალები უკუიქცნენ, მათ, პატრიარქ არსენიე III კრნოევიჩის მეთაურობით, თან წაიყოლეს 37 000 სერბი ოჯახი. 1690 და 1691 წლებში იმპერატორმა ლეოპოლდ I-მა თავის იმპერიაში სერბებისთვის ავტონომიის მინიჭება მოიფიქრა, რამაც ორ საუკუნეზე მეტხანს გასტანა 1912 წელს მის გაუქმებამდე. თუმცა, ომის დასრულებამდე ლეოპოლდმა მიიღო ზომები თავისი სადავეების გასაძლიერებლად ამ ქვეყანაში. 1687 წელს უნგრეთის პარლამენტმა პრესბურგში (დღეს - ბრატისლავა) შეცვალა კონსტიტუცია, რამაც ჰაბსბურგებს უფლება მისცა არჩევის გარეშე დაუფლებოდნენ სამეფო კარს. ამდენად, იმპერატორის უმცროსი ვაჟი, იოზეფ I აკურთხეს უნგრეთის სამემკვიდრეო მეფედ.
ზოგიერთი სერბი ისტორიკოსი, რომელიც ციტირებს იმპერატორ ლეოპოლდ I-ის მიერ მიღებულ დოკუმენტს, ამტკიცებს, რომ ხალხის მასა უნგრეთში "მოიწვიეს". ლათინურ ენაზე არსებული ორიგინალი ტექსტი აჩვენებს, რომ სერბებს რეალურად შესთავაზეს წინ აღდგომოდნენ ოსმალებს და "არ დაეტოვებინათ" წინაპრების მიერ მათთვის დატოვებული მიწები.
პირველი მიგრაცია
მინი| სერბეთის პატრიარქი არსენიე III, "სერბების პირველი დიდი მიგრაციის" ლიდერი. მინი| სერბების მიერ დასახლებული ძირითადი ტერიტორია 1690 წელს, "სერბების დიდი მიგრაციის" დროს (გამოსახული ლურჯი ფერით). მინი| სერბები კვეთენ მდინარეს ავსტრიის ტერიტორიის მიმართულებით. მინი| სერბეთის პატრიარქი არსენიე IV, "მეორე დიდი სერბული მიგრაციის" ლიდერი. მარჯვნივ|მინი| სერბეთის პრივილეგიების დადასტურება, გაცემული [[მარია ტერეზია|მარია ტერეზიას მიერ 1743 წელს.]] ავსტრო-თურქების ომის დროს (1683-1699 წწ.) ოსმალეთის იმპერიის ევროპულ პროვინციებში უკიდურესად რადიკალური გახდა ურთიერთობები ქრისტიანებსა და მუსლიმებს შორის. დევნისა და ამბოხის სურვილის დაკარგვის შედეგად, სერბი ქრისტიანები და მათი საეკლესიო წინამძღოლები (კერძოდ, არსენიე III) მიემხრნენ ავსტრიელებს 1689 წელს. ისინი ძირითადად სახლობდნენ უნგრეთის სამეფოს სამხრეთ ნაწილებში. ყველაზე მნიშვნელოვანი ქალაქები და ადგილები, სადაც ისინი ცხოვრობდნენ, არის: სენტენდრე, ბუდაპეშტი, მოჰაჩი, პეჩი, სეგედი, ბაია, ტოკაი, ორადია, დებრეცენი, კეჩკემეტი, შატმარი. მალკოლმის თანახმად, ლტოლვილების უდიდესი ნაწილი იყვნენ ნიშის რეგიონიდან, მორავას ხეობიდან და ბელგრადის მიდამოებიდან. ალბანელი კათოლიკეები და მუსლიმები, ასევე იყვნენ ამ გადასახლების მონაწილეები.
1690 წელს იმპერატორმა ლეოპოლდ I-მა უფლება მისცა ლტოლვილებს შეკრებილიყვნენ სავასა და დუნაის ნაპირებზე ბელგრადში და გადაეკვეთათ მდინარეები, რათა დასახლებულიყვნენ ჰაბსბურგების მონარქიაში. მათ სულიერ წინამძღოლად კი პატრიარქი არსენიე III კრნოევიჩი აღიარა. იმპერატორმა პატრიარქი ცნო ვოივოდის მოადგილედ (მიგრანტების სამოქალაქო ლიდერი), რაც დროთა განმავლობაში განვითარდა ეტიმოლოგიად, ჩრდილოეთ სერბეთის პროვინცია ვოივოდინასთან დაკავშირებით (ვოივოდინას წარმოშობის ეს სახელწოდება დაკავშირებულია იმ ფაქტთან, რომ პატრიარქ არსენიე III-ს და სერბების შემდგომ რელიგიურ ლიდერებს ჰაბსბურგების მონარქიაში ყველა სერბ მოსახლეზე ჰქონდათ იურისდიქცია, მათ შორის, ვიოვოდინას სერბებზე, რომელთაც თავში მოუვიდათ განცალკევებული სერბული ვოივოდობის შექმნის იდეა, რომელიც შეძლეს და განახორციელეს 1848 წელს).
1694 წელს საღვთო რომის იმპერატორმა ლეოპოლდ I-მა სამეფოში ახლადდაარსებული მართლმადიდებლური ეკლესიის მეთაურად დანიშნა არსენიე III კრნოევიჩი. პატრიარქალური მემკვიდრეობის უფლება უზრუნველყო კარლოვიცში შეკრებილმა სერბი ხალხის ასამბლეამ 1848 წელს, რასაც მოჰყვა 1848-1849 წლებში ჰაბსბურგების მიწებზე სერბული რევოლუციის დროს სერბული ვოივოდინას გამოცხადება. სერბებმა მიიღეს პრივილეგიები იმპერატორისგან, რომელმაც მათ მისცა ეროვნული და რელიგიური თავისებურების გარანტია, ისევე, როგორც უბოძა ჰაბსბურგების მონარქიაში უფლებებისა და თავისუფლებების კრებული.
მეორე მიგრაცია
ჰაბსბურგ-ოსმალების 1737-1739 წლების ომმა გამოიწვია სერბების მეორე დიდი მიგრაცია. 1737 წელს, ომის დასაწყისში, სერბეთის პატრიარქი არსენიე IV იოვანოვიჩი მიემხრო ჰაბსბურგებს და მხარი დაუჭირა სერბების აჯანყებას ოსმალების წინააღმდეგ რაშკას რეგიონში. ომის განმავლობაში, ჰაბსბურგებმა და სერბებმა ვერ შეძლეს არსებითი წარმატების მოპოვება და შედეგად იძულებული გახდნენ უკან დაეხიათ. 1739 წელს ჰაბსბურგების ქვეყანაში შემავალი სერბეთის სამეფოს მთელი ტერიტორია ოსმალებმა იგდეს ხელთ. ომის დროს, რაშკას რეგიონში და სხვა სერბულ მიწებზე მცხოვრები ქრისტიანი მოსახლეობის დიდი ნაწილი მიგრირდა ჩრდილოეთით, რასაც მოჰყვა ჰაბსბურგებისა და სერბების ჯარების უკანდახევაც. ისინი დასახლდნენ უმეტესწილად სირმიაში და მეზობელ რეგიონებში, ჰაბსბურგების მონარქიის საზღვრებს შიგნით. მათ შორის, ასევე, იყო კათოლიკე ალბანური ტომი "კლიმენტე", რომელმაც ფეხი მოიკიდა სირმიის სამ სოფელში.
საფრანგეთის რევოლუციის კალენდარი
ყოველი თვე შედგებოდა 30 დღისგან. შვიდდღიანი კვირის ნაცვლად შემოიღეს ათდღიანი დეკადები. რადგან წელიწადში 360 დღეზე მეტია, რევოლუციური კალენდრის უკანასკნელი თვის ფრუქტიდორის მომდევნო რამდენიმე დღე გამოცხადებული იყო უქმე დღეებად.
სერბების დიდი მიგრაციები
მიგრანტების რაოდენობა
წყაროები გვთავაზობენ სხვადასხვა მონაცემს პირველ მიგრაციაში მონაწილე ხალხთა რაოდენობის შესახებ, რომელთაც წინამძღოლობდა პატრიაქტი არსენიე III:
საფრანგეთის რევოლუციის კალენდარი
ახალმა კალენდარმა ცოტა ხანს გაძლო. 1806 წლის 1 იანვრიდან ნაპოლეონმა იგი კვლავ გრიგორიანული კალენდრით შეცვალა.
სერბების დიდი მიგრაციები
შედეგები
სერბები ამ მიგრაციების შედეგად დასახლდნენ ხორვატიაში და უნგრეთის სამხრეთ ნაწილებში (თუმცა, ჩრდილოეთშიც, ქალაქ სენტენდრეში, სადაც ისინი მოსახლეობის უმრავლესობას შეადგენდნენ მე-18 საუკუნეში. სერბები, აგრეთვე, უფრო მცირე მასშტაბით წარმოდგენილი იყვნენ ქალაქ კომიარომში).
საფრანგეთის რევოლუციის კალენდარი
ისტორია
საფრანგეთის რევოლუციისა და რესპუბლიკის დღეებში მრავალი მცდელობა იყო საიმისოდ, რომ ძველი რეჟიმის ნარჩენები მოეშორებინათ; ზოგიერთი ამ მცდელობათაგანი უფრო წარმატებული აღმოჩნდა, ვიდრე სხვები. ახალი რესპუბლიკური მთავრობა ცდილობდა, რომ დაეწესებინა, სხვა რეფორმათა შორის, ახალი სოციალური და იურიდიული სისტემა, წონა-ზომის ახალი სისტემა (რომელმაც შემდგომში მეტრულ ანუ საერთაშორისო ერთეულთა სისტემას დაუდო საფუძველი), ასევე, ახალი კალენდარი. გარდა იმისა, რომ ძველი რომის რესპუბლიკის ნოსტალგია ტრიალებდა ჰაერში, აგრეთვე განმანათლებელთა თეორიებიც თავიანთ აპოგეაში იმყოფებოდნენ და ახალი სისტემის შემოქმედნიც მხოლოდ ბუნებას უყურებდნენ, როგორც შთაგონების წყაროს. ბუნებრივი კონსტანტები, ათის ჯერადები და ლათინური ძირები ქმნიდნენ იმ ფუნდამენტს, რომლისგანაც ახალი სისტემა უნდა აშენებულიყო.
სერბების დიდი მიგრაციები
შედეგები
სერბების დიდი მიგრაციები ბალკანეთიდან პანონიის დაბლობისკენ დაიწყო მე-14 საუკუნეში და გაგრძელდა მე-18 საუკუნემდე. 1690 წლიდან და 1737-1739 წლებში არსებულ მიგრაციებს ძალიან დიდი მასშტაბი ჰქონდა და მნიშვნელოვანი მიზეზი იყო ჰაბსბურგების მონარქიაში სერბების სტატუსის რეგულირებისთვის პრივილეგიების გასაცემად. სერბებმა, რომლებიც ამ მიგრაციების შედეგად დასახლდნენ ვოივოდინაში, სლავონიასა და სამხედრო საზღვართან მდებარე ნაწილებში, გაზარდეს (ნაწილობრივ) ამ რეგიონებში სერბი მოსახლეობის რაოდენობა და დროთა განმავლობაში სერბებს შესძინეს მნიშვნელოვანი პოლიტიკური ფაქტორის როლი ჰაბსბურგების მონარქიაში.
საფრანგეთის რევოლუციის კალენდარი
კალენდრის დიზაინი
წლები იწერებოდა, როგორც რომაული ციფრები, ეპოქა კი იღებდა სათავეს 1792 წ. 22 სექტემბრიდან, "რესპუბლიკური ერის" დასაწყისიდან, ანუ იმ დღიდან, როცა გამოცხადდა პირველი ფრანგული რესპუბლიკა, 1 დღის შემდეგ იმ დღიდან, როცა კონვენტმა მონარქია გააუქმა. ამის შედეგად, რომაული ციფრი I აღნიშნავს რესპუბლიკის პირველ წელს, რომელიც ფაქტობრივად წარმოადგენს 1 წლით უფრო ადრეულ დროს, სანამ კალენდარი ხმარებაში შემოვიდოდა. ყოველი წლის პირველი დღე დღეღამტოლობის წერტილს ემთხვეოდა.
დეციმალური საათი
რესპუბლიკური კალენდრის თითოეული დღე იყოფოდა 10 საათად, თითოეული საათი — 100 დეციმალურ წუთად, ხოლო თითოეული დეციმალური წუთი — 100 დეციმალურ წამად. ამგვარად, რევოლუციურ საათში იყო 144 დღევანდელი წუთი (ორჯერ და მეტად გრძელი იყო დღევანდელ საათზე), ხოლო წუთში იყო 86,4 დღევანდელი წამი (44 %-ით უფრო გრძელი, ვიდრე თანამედროვე წუთი). სამაგიეროდ, რევოლუციური წამი იყო 0,864 თანამედროვე წამის ტოლი (13,6 %-ით მოკლე, ვიდრე თანამედროვე წამი).
სერბების დიდი მიგრაციები
თანამედროვე ანალიზი
მიგრაციის შესახებ ნარატივი არის სერბული იდენტობის ნარატივების ნაწილი. ეს არის ეროვნულ-რელიგიური მითი გმირობის თანხლებით. ფრედერიკ ანსკომბე მოგვითხრობს, რომ ის, "კოსოვოს სხვა მითების ნარატივებთან ერთად, აყალიბებს სერბული ნაციონალიზმის საფუძველს და მან ბიძგი მისცა კონფლიქტებს". ანსკომბეს თანახმად, დიდი მიგრაცია რომანტიულ ეროვნულ ისტორიასა და თანამედროვე რეალობას ერთმანეთს უხამებს და კოსოვოელ ალბანელებს წარმოაჩენს, როგორც ოსმალების დაფინანსებით გადასახლებულთა შთამომავლებს, რომლებიც აქ დასახლდნენ სერბი მოსახლეობის გაძევების შემდეგ და დაამყარეს კონტროლი ამ ტერიტორიაზე. ამდენად, მათ წამოიწყეს "კოსოვოს მეორე ბრძოლა" და განაგრძეს სწრაფვა თავისუფლებისკენ. ფრედერიკ ანსკომბე დამატებით ასკვნის, რომ არ არსებობს ამის არავითარი მტკიცებულება და რომ, კოსოვოს დასავლეთი და ცენტრალური ნაწილები იყო ოსმალური ალბანეთის შემადგენლობაში, სანამ იქ ჰაბსბურგები შეიჭრებოდნენ 1690 წელს. მალკოლმი და ელსი აცხადებენ, რომ რამდენიმე მიგრაცია დაიწყო "წმინდა ლიგის ომის" გამო (1683-1699 წწ.), როცა ათასობით ლტოლვილმა თავშესაფარი იპოვა ჰაბსბურგების საზღვართან. მალკოლმი იძახის, რომ სერბი ლტოლვილების უმრავლესობა არ არის კოსოვოდან წამოსული და რომ, პატრიარქი არსენიე არასდროს წინამძღოლობდა კოსოვოდან ამ გადასახლებას, რამდენადაც მან ტერიტორია ნაჩქარევად დატოვა. მან აღნიშნა, რომ თომა რასპასანმა, რომელიც დასავლეთ კოსოვოდან, ავსტრიული დაპყრობის დროს, ძლივსძლივობით დაუსხლტა ხელიდან თურქებს, თქვა, რომ "არავის შეეძლო იქიდან თავის დაღწევა". მალკოლმი დავობს, რომ პატრიარქი არსენიე იმყოფებოდა მონტენეგროში და შემდეგ წავიდა ბელგრადში, რომელიც ავსტრიის მკაცრი კონტროლის ქვეშ იყო და რომელიც ყველა სერბული მიწიდან წამოსული ლტოლვილის ბუნებრივი დანიშნულების ადგილი გახდა. ხალხი, რომელიც იქ იკრიბებოდა, წამოსული იყო კოსოვოს ნაწილებიდან (ძირითადად, აღმოსავლეთ კოსოვოდან) და მათ შეძლეს ოსმალთა შემოსევის დროს თავის დაძვრენა. იმ ლტოლვილებს შორის, რომლებიც გადაადგილდნენ ავსტრიის მიერ დომინირებულ ტერიტორიებზე, ასევე იყვნენ ალბანელთა მნიშვნელოვანი რაოდენობა, მართლმადიდებლები და კათოლიკეები.
საფრანგეთის რევოლუციის კალენდარი
კვირის დღეები
კვირის ნაცვლად ყოველ თვეში იყო სამი დეკადა. დეკადის დღეების სახელწოდებები დაფუძნებული იყო ლათინურ რიგობით სახელებზე: პრიმიდი, დუოდი, ტრიდი, კვარტიდი, კვინტიდი, ჰექსადი, ს/ჰეფტიდი, ოქტიდი, ნონიდი, დეკადი.
სერბების დიდი მიგრაციები
თანამედროვე ანალიზი
ემილ საგაუ აცხადებს, რომ მიგრაციის თანამედროვე ადაპტაცია და პოპულარიზაცია შთაგონებას იღებს ვუკ კარაჯიჩის და პეტრე II პეტროვიჩ-ნეგოშის ნაწერებიდან და რომ, მანამდე ის არ გამხდარა სერბული ეროვნული იდენტობის კომპონენტი. მაროშ მელიჩარეკის თანახმად, მიგრაცია ყოველთვის იყო გამოსახული სერბული ეროვნული სიმბოლიზმით. პაია იოვანოვიჩის ცნობილი ნახატი, რომელიც პატრიარქმა გეორგიე ბრანკოვიჩმა შეუკვეთა 1896 წელს, შეადარეს ემანუელ ლეუტზეს ღირსშესანიშნავ ნახატს "ვაშინგტონი კვეთს დელავერს". "სერბების დიდი მიგრაციის" გამოხატულება და სიმბოლიზმი დღესაც ძალიან ძლიერია და პერიოდულად ახლდება. მელიჩარეკი შენიშნავს, რომ დიდი მიგრაციების შესახებ სხვა შედარებებიც კეთდება, როგორიცაა "დიდი უკანდახევა" და ფოტოსურათი, რომელშიც ასახულია თუ როგორ ტოვებენ სერბები რესპუბლიკა კრაინას.
საფრანგეთის რევოლუციის კალენდარი
წლის დღეები
რომაული კათოლიკური კალენდრის მიხედვით, თითოეულ დღეს ჰყავდა თავისი წმინდანი. ამის სანაცვლოდ, რესპუბლიკური კალენდრის თითოეულ დღეს ჰყავს თავისი ცხოველი (დღეებს, რომლებიც 5-ზე მთავრდება), თავისი ხელსაწყო-იარაღი (დღეებს, რომლებიც 0-ზე მთავრდება) და მცენარე ან მინერალი (ყველა დანარჩენ დღეს).
სერბების დიდი მიგრაციები
თანამედროვე ანალიზი
მალკოლმს სწამს, რომ ისტორიული მტკიცებულება არ ადასტურებს 1690 წელს კოსოვოდან სერბების უეცარ გადასახლებას. თუკი 1690 წელს მოხდა სერბი მოსახლეობის განლევა, მაშინ მათი ჩანაცვლება სხვა ტერიტორიებიდან მოსული სერბებით უნდა მომხდარიყო. მოსახლეობის მსგავსი შემოდინებები არ შემდგარა არცერთი სხვა ადგილიდან. ასევე, მოხდა ალბანელების მიგრაცია მალსიდან, მაგრამ ის ძალიან ნელა მიმდინარეობდა და გრძელვადიანი პროცესი იყო, ვიდრე მოსახლეობის უეცარი სწრაფვა ვაკუუმისკენ. იმის მიჩნევით, რომ ალბანელები მოსახლეობის მნიშვნელოვანი ნაწილი იყვნენ 1690 წლამდე და რომ, ალბანური უმრავლესობა მე-19 საუკუნემდე არ შემდგარა, კოსოვოდან 1690 წელს სერბების მასიული გადასახლება ნაკლებად დამაჯერებლად ჩანს. 1689 წელს კოსოვოში, ორივე, მუსლიმი ალბანელები და სერბები წინ აღუდგნენ ოსმალთა იმპერიას და მათ ხელმძღვანელობდა ალბანელი ეპისკოპოსი პიეტერ ბოგდანი და თომა რასპასანი.
1690 წელს მიგრაციის შემდეგ, ოსმალებმა პირველად წაახალისეს ალბანელების მიგრაცია კოსოვოში. კოსოვოს უფრო დიდი, აღმოსავლეთ ნაწილი გადაჭარბებულად სერბულ-მართლმადიდებლური დარჩა, ხოლო მე-16 საუკუნისთვის მათ დასავლეთიდან განიცადეს კათოლიკე ალბანელების, ხოლო მოგვიანებით, მუსლიმი ალბანელების შემოსვლა. საქალაქო ეკონომიკა მცირდებოდა მაღაროების მუშაობასთან ერთად, თუმცა ალბანელი მაღალმთიანი მეცხოველეები აგრძელებდნენ მიგრაციას, რის გამოც კოსოვოში ალბენელები მოგვიანებით, მე-18 საუკუნისთვის უკვე უმრავლესობა იქნებიან. დიდი მიგრაციების საკითხი დავის საგანია ზოგიერთ სერბ და ალბანელ ისტორიკოსს შორის, რამდენადაც თითოეულ მათგანს აქვს საკუთარი შეხედულება, მათ შორის, სერბების ეჭვის შემცველი მტკიცება ალბანელების არარსებობის შესახებ და, ასევე, ალბანელების ეჭვის შემცველი მტკიცება მათი ფართო წარმომადგენლობის შესახებ. გარდა ამისა, ალბანელები ამტკიცებენ, რომ არიან ილირიელების შთამომავლები, რომლებიც ცხოვრობდნენ ანტიკურ დარდანიაში. ალბანელები კოსოვოში იმყოფებოდნენ ჯერ კიდევ ოსმალების პერიოდამდე და ვარაუდობენ, რომ ალბანეთის მოსახლეობის ნაწილები, როგორც ილირიელები, აქ იყვნენ მანამდე, სანამ სლავები მოვიდოდნენ ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე. სავარაუდოა, რომ კოსოვოში ალბანელები ოსმალთა პერიოდამდე იყვნენ უმრავლესობა თუ არა, უმცირესობა მაინც. მე-14 საუკუნეში მეფე ლაზარის დროს და 1455 წელს ოსმალთა პერიოდის დასაწყისში, რეგიონს ჰყავდა "გადაჭარბებულად სლავური (სერბული) უმრავლესობა", მაგრამ შუა საუკუნეების დასავლეთ კოსოვოს ნაწილებში მყოფი ალბანური მოსახლეობის შესამჩნევი რიცხოვნობის შედეგად, მე-16 საუკუნის დასაწყისში წარმოიშვა მნიშვნელოვანი ალბანური მიგრაცია. მალკოლმის თანახმად, ალბანეთის დემოგრაფიული ზრდის მნიშვნელოვანი ნაწილი იყო თავად კოსოვოში მკვიდრი ალბანური მოსახლეობის ექსპანსია. ოსმალთა ოფიციალური დოკუმენტები და ევლია ჩელების მოხსენებები მე-17 საუკუნეში აჩვენებს, რომ 1689-1690 წლების ჰაბსბურგების შემოსევამდე და "სერბების დიდ მიგრაციამდე", სულ მცირე, დასავლეთ და ცენტრალური კოსოვო მოქცეული იყო ოსმალური ალბანეთის შემადგენლობაში, რომელსაც ჰყავდა დიდი ალბანური მოსახლეობა. ამდენად, ალბანელი ტომები, რომლებიც შკოდრას მშფოთვარე მთებიდან დასავლეთ და ცენტრალურ კოსოვოში გადაადგილდნენ 1670 წლის შემდეგ, უბრალოდ განლაგდნენ ოსმალური ალბანეთის სხვა ნაწილებშიც. ისტვან დეაკი კოლომბიის უნივერსიტეტიდან კი აცხადებს, რომ სერბებს, რომლებსაც რატომღაც უკეთესი განათლება ჰქონდათ, სურდათ სხვაგან წასვლა უკეთესი ეკონომიკური შესაძლებლობებისთვის, რაც ხელს უწყობდა დემოგრაფიული ცვლილებების განხორციელებას კოსოვოს ტერიტორიაზე საუკუნეების განმავლობაში.
საფრანგეთის რევოლუციის კალენდარი
რესურსები ინტერნეტში
კალენდარი კატეგორია:კალენდარი
სერბების დიდი მიგრაციები
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისტორიული მიგრაციები
მსოფლიო ხალხთა სიმღერები (ალბომი)
მსოფლიო ხალხთა სიმღერები — ანსამბლ „ორერას“ რიგით მეხუთე ალბომი. ალბომის ძირითადი ნაწილი ჩაიწერა 1969 წელს. გამოვიდა 1971 წელს. ალბომში შეტანილია 14 სიმღერა. სიმღერები სრულდება მსოფლიოს მრავალ ენაზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ორერას ალბომები კატეგორია:1971 წლის ალბომები
XIV დალაი ლამა
მინი|XIV დალაი ლამა მისი უწმინდესობა ჯეცუნ ჯამფელ ნგავანგ ლობსანგ იეშე ტენზინ გიაცო (დაბადების სახელი ლჰამო დონდრუბი) (ტიბ.བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་ ვაილი: bstan 'dzin rgya mtsho ტენძინ გჲაცო) დაიბადა 6 ივლისს 1935 წელს ტიბეტის ჩრდილო-აღმოსავლეთით ამდოში. ტიბეტური ბუდიზმის მიმდევართა სულიერი ლიდერი, რომლებსაც სწამთ, რომ იგი არის ბუდისტური წმინდანის ავალოკიტეშვარას, თანაგრძნობის ბოდჰისატტვისს, რეინკარნაცია, რათა ემსახუროს დედამიწაზე ყოველ ცოცხალ არსებას და შვება მოუტანოს მათ.
დალაი ლამას აღიარებული 1937 წელს, 1950 წელს გახდა ტიბეტის მმართველი. 1959 წლიდან დევნილია და ცხოვრობს ინდოეთში, ქალაქ დჰარამსალაში, სადაც მეთაურობს ტიბეტის დევნილ მთავრობას. 1989 წელს იგი გახდა ნობელის პრემიის ლაურეატი მშვიდობის სფეროში.
დაბადება და რეინკარნაციად აღმოჩენა
მინი|სახლი სადაც XIV დალაი ლამა დაიბადა ლჰამო დონდრუბი დაიბადა გლეხის ოჯახში, ამდოში, სოფელ ტაგცერში. იგი 9 შვილიანი ოჯახის მეხუთე შვილი იყო. მისი მშობლები, ისევე როგორც სოფლის სხვა ბინადრები ქერის, ხორბლის და კარტოფილის მოყვანით იყვნენ დაკავებულნი. ლჰამოს უფროსი ძმა, ტუფტენ ჯირგმე ნორბუ 8 წლის ასაკში აღიარებული იყო როგორც დიდი ლამა ტაკცერ რინპოჩეს რეინკარნაცია. დალაი ლამა საკუთარ წარმომავლობაზე წერს თავის ავტობიოგრაფიაში "ჩემი მიწა - ჩემი ხალხი": "მე რომ მდიდარ არისტოკრატიულ ოჯახში დავბადებულიყავი, მაშინ ვერ გავიგებდი უღარიბესი ტიბეტელების სურვილებს და გრძნობებს. მაგრამ ჩემი უბრალო წარმომავლობის წყალობით, მე შემიძლია გავუგო მათ, წინასწარ ვიგრძნო მათი აზრები, ამიტომაც ასე თანავუგრძნობ მათ და ყველაფერს ვაკეთებ მათი მდგომარეობის შესამსუბუქებლად." 1909 წელს XIII დალაი ლამა მოგზაურობდა წმინდა ადგილებში და მოინახულა სოფელი ტაგცერი. იგი მას ძალიან მოეწონა და მოისურვა ამ ადგილებში დაბრუნება. 1935 წელს დალაი ლამა გარდაიცვალა და ბერებმა დაიწყეს მისი ახალი გარდასახვის ძიება. სწორედ ამ მიზნით ჩამოვიდნენ ისინი ტაგცერში 1937 წელს. პატარა ლჰამომ უმალვე მიიპყრო ბერების ყურადღება. მან გაიარა შესაბამისი გამოცდები და აღიარებულ იქნა დალაი ლამას ახალ გარდასახვად. სოფელი ჩინეთის იურისდიქციაში შედიოდა და ბავშვის და მისი ოჯახის ტიბეტის დედაქალაქ ლჰასაში გადასაყვანად, ბერებს ადგილობრივი ხელისუფლების ნებართვა სჭირდებოდათ. რა თქმა უნდა ბერებმა არ გაამხილეს, თუ რა მიზნით მიყავდათ ოჯახი ლჰასაში, მათ მოქრთამეს ადგილობრივი მმართველი და 1939 წელს წაიყვანეს ოჯახი ლჰასაში, სადაც პატარა დალაი ლამა დალაი ლამების რეზიდენცია პოტალაში დაასახლეს.
ბავშვობა ახალგაზრდობა ჩინეთის შემოჭრამდე
thumb|დალაი ლამას კურთხევა დალაი ლამას კურთხევა მოხდა 1940 წლის 22 თებერვალს ლჰასაში. 6 წლის ასაკიდან მან დაიწყო განათლების მიღება ტრადიციული ტიბეტური სისტემით, რომლის თანახმადაც იგი სწავლობდა ხუთ დიდ მეცნიერებას: ლოგიკა, ტიბეტური ხელოვნება და კულტურა, სანსკრიტი, მედიცინა და ბუდისტური ფილსოფია და ხუთ მცირე მეცნიერებას: პოეზია, მუსიკა და დრამატული ხელოვნება, ასტროლოგია და სიტყვიერება. მისი დამრიგებლები იყვნენ ლინგ რინპოჩე და ტრიჯანგ რინპოჩე. 25 წლის ასაკში კი დალაი ლამამ ბუდისტური ფილოსოფიის დოქტორის - გეშე ლჰარამბას წოდება მიიღო.
დალაი ლამა 14 წლის იყო, როდესაც იგი პირველად შეხვდა და შემდეგ დაუახლოვდა ტიბეტში მცხოვრებ ავსტრიელ ალპინისტს ჰაინრიხ ჰარერს, რომელმაც მოგვიანებით აღწერა მათი ურთიერთობა თავის წიგნში "შვიდი წელი ტიბეტში".
ჩინეთის შემოჭრიდან დევნილობამდე
1949 წლის მიწურულს ტიბეტისთვის ცხადი გახდა ჩინეთიდან მომდინარე საფრთხე. ჩამორჩენილ ტიბეტს ჩინური აგრესიის შეჩერების პრაქტიკულად არანაირი შანსი არ ჰქონდა. 1950 წელს ჩინეთის წითელი არმია შემოიჭრა ტიბეტში და დაიკავა ქვეყნის აღმოსავლეთი. ამ ფაქტთან დაკავშირებით საკუთარი უკმაყოფილება მხოლოდ ინდოეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ გამოთქვა. ამ დროს დალაი ლამა ჯერ არ იყო სრულწლოვანი და ქვეყანას მის ნაცვლად რეგენტი მართავდა. ტიბეტელები გამოდიოდნენ ძალაუფლების დალაი ლამისთვის გადაცემის მოთხოვნით, ხალხი მას, როგორც უკანასკნელ იმედს აღიქვამდა. 17 ნოემბერს 16 წლის დალაი ლამა ოფიციალურად გახდა ქვეყნის მმართველი და მთავრობის მეთაური, მაგრამ ჩინეთის შეჩერება უკვე შეუძლებელი იყო.