cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Neivamyrmex agilis
Neivamyrmex agilis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Neivamyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ecitoninae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
გარიყულის კოშკი
გარიყულის კოშკი – კოშკი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ გარიყულას დასავლეთით სამ კილომეტრზე, მდინარე თეძმის მარჯვენა ნაპირზე დგას კოშკი, რომელიც თარიღდება XVIII საუკუნის შუა ხანებით. ნაგებია ნატეხი ქვით. კოშკი ცილინდრულია (დიამეტრი 8 მეტრამდე), ოთხსართულიანი. დაზიანებულია. შესასვლელი მეორე სართულზეა, ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან. პირველ სართულს ხის გადახურვა ჰქონია. კედლებში დატანებულია ნიშები და სათოფურები. მეორე სართული, დანარჩენებისაგან განსხვავებით, გადახურულია სფერული კამარით, რომლის ძირას ორი სარკმელია. ბუხარი სამხრეთითაა. მესამე სართულსაც ხის კოჭოვანი გადახურვა ჰქონია (ამჟამად ჩამონგრეულია). კედლებში ღრმა ნიშებია ორ-ორი სათოფურით. სათოფურებია ნიშების გარეთაც. სართულები ერთმანეთს კედელში დატანებული კიბით უკავშირდებოდა. მეოთხე სართული მაღალკედლებიანი საბრძოლო ბანი ყოფილა. იქვე ახლოს მდგარა მეორე ანალოგიური კოშკი. შემორჩენილია მხოლოდ ნანგრევები.
ლიტერატურა
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის კოშკები
პოზნანი
პოზნანი (Poznań //, Posen) — ერთ-ერთი უძველესი და უდიდესი ქალაქი პოლონეთში, მდინარე ვარტის ნაპირზე. იგი დიდი პოლონეთის სავოევოდოს რეგიონის ადმინისტრაციული დედაქალაქია. წარმოადგენს სიდიდით მეხუთე — მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით (556 022 ათასი კაცი, 2009 წ.) და პოლონეთის ერთ-ერთ უძველეს ქალაქს. აღმოცენდა IX საუკუნის დამდეგს. დაახლოებით 968 აქ შეიქმნა მთელს პოლონეთში პირველი საეპისკოპოსო.
პოზნანი კულტურული, ეკონომიკური, პოლიტიკური, სამეცნიერო და საგანმანათლებლო მნიშვნელობის ქალაქია. იმის გამო, რომ პოზნანში ერთ-ერთი საუკეთესო ვაჟთა და მამაკაცთა გუნდია ჩამოყალიბებული, ყოველ 5 წელიწადში ერთხელ ტარდება ჰენრიკ ვიენავსკის სახელობის მუსიკალური კონკურსი. ამის გამო პოზნანი ხშირად მოიხსენიება, როგორც „პოლონეთის მუსიკალური დედაქალაქი“.
ქალაქი დაყოფილია 5 ნაწილად: ძველი ქალაქი (Stare Miasto), ახალი ქალაქი (Nowe Miasto), იეჟიცე (Jeżyce), გრუნვალდი (Grunwald) და ვილდა (Wilda). პოზნანი ერთ-ერთი უმსხვილესი ეკონომიკური მნიშვნელობის და ინვესტორებისათვის მიმზიდველი ქალაქია მთელს ქვეყანაში.
პოზნანში მდებარეობს: ადამ მიცკევიჩის სახელობის უნივერსიტეტი, ეკონომიკური აკადემია, პოზნანის სამედიცინო აკადემია, მუსიკალური აკადემია და სხვა.
დაძმობილებული ქალაქები
პოზნანი დაძმობილებულია შემდეგ ქალაქებთან:
იტაჟიბა
იტაჟიბა (Itagibá) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 15 210 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 810.340 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 18.77 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
ლუციუს ანეუს სენეკა
ლუციუს ანეუს სენეკა (Lucius Annaeus Seneca; დ. დაახლოებით ძველი წელთაღრიცხვის 4, კორდუბა (კორდობა) — გ. ახალი წელთაღრიცხვის 65, რომი) — რომაელი ფილოსოფოსი და დრამატურგი, პოეტი, პოლიტიკური მოღვაწე. ნერონის აღმზრდელი და სტოიციზმის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი წარმომადგენელი. მიეკუთვნებოდა მხედრის წოდებას. დაახლოებით 33 წელს ტიბერიუსის დროს გახდა კვესტორი. მისი პანთეიზმი ეწინააღმდეგება რელიგიური მოძღვრების მონოთეისტურ იდეებს. სენეკას მიხედვით, უზენაესი ღმერთია შემოქმედი გონი. სულის ჭეშმარიტი არსებობა შესაძლებელია მხოლოდ სხეულის გარეშე, რომელიც ბოროტების სათავედაა მიჩნეული. სენეკას მოძღვრებაში ადამიანის მიზნად დასახულია აფექტებისაგან განთავისუფლება. მისი აზრით, ღვთაებრივი შეწყალების გარეშე შეუძლებელია განწმენდა და ღმერთამდე ამაღლება. სენეკა იზიარებს ძველ სტოელთა თვალსაზრისს იმის შესახებ, რომ სამყარო პერიოდულად ინთქმება ხანძარში, აგრეთვე პროვიდენციულ-ფატალისტურ მოძღვრებას ღმერთის, განგების, ბედისწერისა და ბუნების კანონების შესახებ, რომლებიც სენეკასთვის ერთმანეთის სინონიმებია. იგი იცავს ზოგადსტოურ კოსმოპოლიტიზმს, ამქვეყნიურ სახელმწიფოს კოსმიურის ნაწილად მიიჩნევს და ამტკიცებს მის ბუნებრივ აუცილებლობას. სენეკა ქადაგებდა ადამიანთა საყოველთაო თანასწორობას (მონათა ჩათვლით). სენეკას ლიტერატურული შემოქმედებიდან აღსანიშნავია სატირა იმპერატორ კლავდიუსის გარდაცვალების გამო „გაკვახება“.
მისი სახელით ჩვენამდე მოღწეული ტრაგედიებიდან მნიშვნელოვანია „მედეა“, „ოიდიპოსი“, „თიესტე“, „ფედრა“, „გაშმაგებული ჰერკულესი“, „აგამემნონი“, „ტროელი ქალები“, „ფინიკიელი დიაცები“, „ეტელი ჰერკულესი“, „ოქტავია“. ამ ტრაგედიებმა დიდი გავლენა მოახდინა შექსპირსა და ფრანგ კლასიცისტებზე (პიერ კორნელი, ჟან რასინი), ხოლო ფილოსოფიურმა ტრაქტატებმა „ნუგეშისცემანი მარციუსისადმი“, „რიცხვისათვის“ და სხვა — მემუარულ-ეთიკური ჟანრის მწერლებზე (მიშელ დე მონტენი). სენეკას მიეწერება აგრეთვე რიგი მცირე ლექსი („ეპიგრამები“).
ლიტერატურა
კატეგორია:რომაელი ფილოსოფოსები კატეგორია:რომაელი დრამატურგები კატეგორია:რომაელი პოეტები კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 4 კატეგორია:გარდაცვლილი 65 კატეგორია:გონების ფილოსოფოსები
კილონი
კილონი (Κύλων; ძვ. წ. VII საუკუნე) — ათენელი ევპატრიდი, წარუმატებელი შეთქმულების მეთაური. დაქორწინებული იყო მეგარის ტირანის თეაგენეს ქალიშვილზე. ძვ. წ. 640 წლის ოლიმპიური თამაშების გამარჯვებული. თანამოაზრე ათენელებზე დაყრდნობითა და თეოგენეს მიერ გამოგზავნილ მებრძოლთა რაზმების გამოყენებით, კილონმა მომდევნო ოლიმპიური თამაშების დროს (ძვ. წ. 636 ან 632) სცადა აკროპოლისის დაპყრობა და ათენის ტირანად გახდომა. თუმცა არქონტებმა მეგაკლეს (ალკმეონიდების გვარიდან) მეთაურობით ალყა შემოარტყეს აკროპოლისს. კილონი და მისი ძმა გაიქცნენ, მისი მომხრეები კი, რომლებიც საკურთხეველში ამაოდ შესთხოვდნენ შველას ღმერთებს, ამოჟლიტეს; ამ მკვლელობით წმინდა ადგილის შებღალვის გამო ელკმეონიდების გვარი შერისხეს. „კილონის ამბოხი“, როგორც ამ მოვლენას უწოდებენ, ათენის შემდგომი სოციალური კონფლიქტების მაუწყებელი გახდა.
სქოლიო
კატეგორია:ძვ. წ. VII საუკუნის ათენელები კატეგორია:ძველი ათენის მთავრობა
Lasioglossum yapense
Lasioglossum yapense — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1939 წელს.
სქოლიო
yapense
ლიპიდები
მინი|ზოგიერთი ლიპიდის სტრუქტურა ლიპიდები (λίπος, lípos — ცხიმი) — ცხიმისებრი ნივთიერებები, რომლებიც ყველა ცოცხალი უჯრედის შედგენილობაში შედის და განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს სასიცოცხლო პროცესებისათვის - განაპირობებს უჯრედის განვლადობას, მოქმედებს მრავალი ფერმენტის აქტივობაზე, მონაწილეობს ნერვული იმპულსის გადაცემაში, კუნთის შეკუმშვაში, უჯრედებს შორის კონტაქტობის წარმოქმნაში, იმუნოქიმიურ პროცესებში.
ლიპიდები ქმნის ენერგეტიკულ რეზერვს, მცენარეთა და ცხოველთა წყალგაუმტარ და თერმომოსაიზოლაციო საფარველს და იცავს მათ მექანიკური დაზიანებისაგან.
ლიპიდების უმრავლესობა უმაღლესი ცხიმოვანი მჟავების, სპირტების ან ალდეჰიდების წარმოებულია. ქიმიური შემადგენლობის მიხედვით ლიპიდებს ყოფენ რამდენიმე კლასად. ორგანიზმში ლიპიდები განიცდის ფერმენტულ ჰიდროლიზს ლიპაზების ზემოქმედებით, განთავისუფლებული ცხიმოვანი მჟავები აქტივდებიან ადენოზინფოსფორის მჟავებთან (უმთავრესად ატფ-თან) და კოფერმენტ A-თან ურთიერთმოქმედების გზით, შემდეგ კი იჟანგებიან. დაჟანგვა მიმდინარეობს ორნახშირბადიანი ფრაგმენტების მოხლეჩით რეაქციათა თანამიმდევრულ რიგში (ე. წ. ß-დაჟანგვა). გამოყოფილი ენერგია ხმარდება ატფ-ის წარმოქმნას. უჯრედებში მრავალი ლიპიდები ცილებთან ქმნის კომპლექს (ლიპოპროტეიდებს) და შეიძლება გამოიყოს მხოლოდ ამ კომპლექსის დაშლის შემდეგ.
ფიზიოლოფიური დანიშნულების მიხედვით ლიპიდები იყოფა ორ ჯგუფად:
სტრუქტურული აგებულების მიხედვით ლიპიდები იყოფა მარტივ ლიპიდებად, რთულ ლიპიდებად, სტეროიდებად და ლიპიდების წარმოებულებად.
ზეთის მოლეკულები წყლის მოლეკულებთან კავშირს ვერ ამყარებენ, თითქოს ეშინიათ მათი და გაურბიან. ყველა მათგანს წყლის სიძულვილი აერთიანებს, ერთმანეთს პოულობენ, უკავშირდებიან და წყლის ზედაპირზე ლაგდებიან ასეთ ნივთიერებებს ჰიდროფობურ ნივთიერებებს უწოდებენ (ფობია შიშს ნიშნავს). ნივთიერებას, რომელიც წყალში კარგად იხსნება, წყლის მოყვარული ანუ ჰიდროფილიური ნივთიერება ჰქვია. ლიპიდების ჰიდროფობურობას გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს მემბრანისა და საერთოდ, უჯრედის სტრუქტურის ჩამოყალიბებისთვის. ძალზე მნიშვნელოვანია ლიპიდების ენერგეტიკული ფუნქცია. მათი წვისას, უჯრედში ნახშირწყლების წვასთან შედარებით, გაცილებით მეტი ენერგია გამოიყოფა. ამიტომ ცოცხალი ორგანიზმები ლიპიდებს ხშირად იმარაგებენ.
Back for Good (Modern Talking-ის ალბომი)
Back for Good — ჯგუფ Modern Talking-ის მეშვიდე სტუდიური ალბომი. ეს იყო ჯგუფის აბსოლუტურად განახლებული იმიჯი, 10 წლიანი პაუზის შემდეგ. გაერთიანების შემდგომ დუეტმა აირჩია თავისი საუკეთესო სიმღერები და ისინი სრულიად ახალი არანჟირებით ჩაწერა. გარდა ამისა, ალბომში შეტანილი იქნა რამდენიმე ახალი სიმღერაც. გერმანიაში დისკი იქცა წლის ყველაზე გაყიდვად მუსიკალურ ჩანაწერად.
კოშკების კოშკი
კოშკების კოშკი – კოშკი მდებარეობს გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ კოშკების სამხრეთით, მდინარე სკრის მარჯვენა ნაპირას, ფერდობზე. თარიღდება XVII საუკუნით. მიეკუთვნება ე.წ. ზურგიანი კოშკების ტიპს. პირით მდინარისაკენ დგას, ზურგით - მთისკენ (6,8 X 8,1 მ; სიმაღლე 16,5 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. კედლის ქვედა ნაწილში ქვები დიდი ზომისაა და შედარებით უკეთ არის დაწყობილი. კოშკო ძლიერ დაზიანებულია, არ ხერხდება სართულიანობის დადგენა (მოღწეულია ექვსი სართული); თითქმის მთლიანად დანგრეულია სამხრეთ და აღმოსავლეთ კედლები; ძლიერ დაზიანებულია დასავლეთ კედელი. ყველაზე უკეთ შემორჩენილია ჩრდილოეთ კედელი. შესასვლელი დასავლეთითაა, მეორე სართულზე, ხეობის მხარეს. პირველი სართული დამხმარე სათავსია და მას ერთი სარკმელი აქვს. ზედა სართულები სათავდაცვო და საცხოვრებელია. მეორე სართულზე, კარის გარდა, ორი სარკმელიცაა, მესამეზე ბუხარი და ცალმაგი სათოფურებია. მეოთხე სართულზე - სათოფურები და ერთი სარკმელი, მეხუთე სართულზე - სათოფურები და დასავლეთის სწორ კედელში, შვერილ აივანზე გასასვლელი კარი. მეექვსე სართულის კედლებში სათოფურები და განიერი სარკმელია. სართულშუა გადახურვა ყველგან ხის იყო, კოჭოვანი.
ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის კოშკები
Neivamyrmex alfaroi
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
კარპოვის ტყის ბუნების ძეგლი
აღწერა
მინი|მარცხნივ|200პქ|[[მაჩვი]] კარპოვის ტყის ბუნების ძეგლი მდებარეობს ვერხნედონის სატყეო მეურნეობაში, როსტოვის ოლქის ვერხნედონის რაიონის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სტანიცა კაზანსკოიდან 20 კმ-ის დაშორებით. ბუნების ძეგლს აქვს სასწავლო და ბუნებისდაცვითი ფუნქციები. იგი დაარსდა 1985 წლის 23 აგვისტოს როსტოვის საოლქო აღმასკომის გადაწყვეტილებების შესაბამისად. ბუნების ძეგლი არის ტყის კორომების ერთობლიობა, რომელთა ნაწილი ბუნებრივი წარმოშობისაა და ნაწილი გააშენა მოსახლეობამ.
ბუნების ძეგლი გამოირჩევა ბიომრავალფეროვნებით. აქ ხარობს მცენარეების იშვიათი ჯიშები, რომლებიც შეტანილნი არიან რუსეთის ფედერაციის როსტოვის ოლქის წითელ წიგნში. მაგალითად: ფრინტა (Anémone ranunculoídes), ბუჩქისძირა (Corýdalis sólida) ბიბერშტეინის ტიტა (Túlipa biebersteiniána) და სხვა. აქ ცხოვრობს ასევე ძუძუმწოვრების მრავალი სახეობა, მათ შორის: ბიგა, მელია, თეთრყელა კვერნა, დედოფალა, მაჩვი, კურდღლისებრნი, ტყის თაგვი და სხვა. ასევე გამოირჩევა ფრინველების ნაირსახეობით, რომელთაგან აღასანიშნავია კირკიტა, ოლოლი, ქედანი და სხვა.
დაცული ტერიტორიის ფარგლებში მდებარეობს ტბები: გრემიაჩეე, კამენნოე, ჩიგანაკსკოე, პრიამოე, განიუსიხა, სუხაია-პარნიცა, მელკაია-კლეშნია და სხვა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:როსტოვის ოლქის დაცული ტერიტორიები
ჰალფდან რაგნარსონი
ჰალფდან რაგნარსონი (ძველი სკანდინავიური: Hálfdan; ძველი ინგლისური: Halfdene ან Healfdene; ძველი ირლანდიური: Albann; გ. 877 წ.) — ვიკინგების ლიდერი და დიდი წარმართული არმიის მეთაური. 865 წლიდან დაიწყო ბრძოლა ინგლისის ანგლო-საქსურ სამეფოების წინააღმდეგ.
რაგნარ ლოდბროკის ექვსი ვაჟიდან ერთ-ერთი, რომელიც დასახელებულია ნორვეგიულ საგებში, ჰალფდანის ძმები ან ნახევარძმები იყვნენ ბიორნ რკინისგვერდა, ივარ უძვლო, სიგურდ გველისთვალა, უბა და ჰვიცერკი. იმის გამო, რომ ჰალფდანი არ არის ნახსენები არცერთ წყაროში, რომელიც ახსენებს ჰვიცერკს, ზოგიერთი მეცნიერი ვარაუდობს, რომ ისინი ერთი და იგივე ინდივიდი არიან. შესაძლებლობას ამტკიცებს ის ფაქტი, რომ ჰალფდანი შედარებით გავრცელებული სახელი იყო ვიკინგებს შორის და ჰვიცერკის „თეთრი პერანგი“ შეიძლება ყოფილიყო ეპითეტი, ან მეტსახელი, რომელიც ჰალფდანს გამოარჩევდა იმავე სახელით სხვა მამაკაცებისგან.
ჰალფდანი იყო ნორთუმბრიის პირველი ვიკინგი მეფე და დუბლინის სამეფოს ტახტის პრეტენდენტი. ასევე შესაძლებელია, რომ ის იყო დანიის თანამმართველი თავის ძმა, სიგურდ გველისთვალასთან ერთად, რადგან ფრანკთა წყაროებში მოხსენიებულია ზიგფრედი და ჰალფდანი, როგორც მმართველები 873 წელს. ის გარდაიცვალა სტრენგფორდ ლოფის ბრძოლაში 877 წელს. ცდილობდა დაემტკიცებინა თავისი ირლანდიური პრეტენზია.
ბიოგრაფია
ჰალფდანი იყო დიდი წარმართული არმიის ერთ-ერთი ლიდერი, რომელიც შეიჭრა აღმოსავლეთ ინგლისის ანგლო-საქსურ სამეფოში 865 წელს. ნორვეგიული საგების თანახმად, ეს შემოსევა მოაწყეს რაგნარ ლოდბროკის ვაჟებმა (ჰალფდანი ერთ-ერთი მათგანია), რათა შურისძიება მოეხდინათ ელას, ნორთუმბრიის მეფის წინააღმდეგ. სავარაუდოდ, ელამ რაგნარი სიკვდილით დასაჯა 865 წელს გველის ორმოში ჩაგდებით, მაგრამ ამ ახსნის ისტორიულობა უცნობია. დამპყრობლებს, როგორც წესი, დანიელებად ასახელებენ, თუმცა X საუკუნის საეკლესიო მსახურმა ასერმა განაცხადა, რომ დამპყრობლები მოვიდნენ "de Danubia", რაც ითარგმნება როგორც "დუნაიდან". ის ფაქტი, რომ დუნაი მდებარეობს იქ, სადაც ლათინურად იყო ცნობილი, როგორც Dacia, ვარაუდობს, რომ ასერმა რეალურად განიზრახა სახელი Dania, ლათინური ტერმინი დანიისთვის.
865 წლის შემოდგომაზე წარმართთა დიდი არმია დაეშვა აღმოსავლეთ ანგლიაში, სადაც ისინი რჩებოდნენ ზამთარში და უზრუნველყოფდნენ ცხენებს. მომდევნო წელს არმია გადავიდა ჩრდილოეთისაკენ და შეიჭრა ნორთუმბრიაში, რომელიც იმ დროს იყო სამოქალაქო ომის შუაგულში ალასა და ოსბერჰტს შორის, რომლებიც დაუპირისპირდნენ ნორთუმბრიის ტახტის პრეტენდენტებს. 866 წლის ბოლოს არმიამ დაიპყრო მდიდარი ნორთუმბრიული დასახლება იორკი. მომდევნო წელს ელამ და ოსბერჰტმა დადეს ალიანსი ქალაქის დასაბრუნებლად. შეტევა დამარცხდა და ორივე მათგანი ბრძოლაში დაეცა. აშკარა ლიდერის გარეშე, ნორთუმბრიელთა წინააღმდეგობა გაანადგურეს და დანიელებმა დააყენეს მარიონეტული მეფე, ეგბერტი, რათა მათი სახელით ემართათ და მათგან გადასახადების აეღოთ.
მოგვიანებით, ერთი წლის შემდეგ, არმია სამხრეთით გადავიდა და შეიჭრა მერსიის სამეფოში, დაიპყრო ქალაქი ნოტინგემი, სადაც ზამთარი გაატარეს. მერსიის მეფემ, ბურგრედმა, უპასუხა დასავლეთ საქსონის მეფე ეთელრედთან მოკავშირეობით და გაერთიანებული ძალებით მათ ალყა შემოარტყეს ქალაქს. ანგლო-საქსებმა ვერ შეძლეს ქალაქის აღება, მაგრამ შეთანხმებული იქნა ზავი, რომლითაც დანიელები იორკში დაბრუნდნენ. სადაც ისინი დარჩნენ ერთ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში და ძალა მოიკრიბეს შემდგომი თავდასხმებისთვის.
დანიელები დაბრუნდნენ აღმოსავლეთ ინგლისში 869 წელს, ამჯერად დაპყრობის განზრახვით. მათ დაიპყრეს თეტფორდი ზამთრის განმავლობაში იქ დარჩენის განზრახვით, მაგრამ მათ დახვდა აღმოსავლეთ ინგლისის არმია. აღმოსავლეთ ინგლისის არმია დამარცხდა და მისი მეთაური მეფე ედმუნდი მოკლეს. შუა საუკუნეების ტრადიცია ედმუნდს ასახელებს მოწამედ, რომელმაც უარი თქვა დანიელების მოთხოვნაზე ქრისტეს უარყოფაზე და მოკლეს მისი მტკიცე ქრისტიანობისთვის. ივარი და უბა დანიელების მეთაურებად და ედმუნდის მკვლელებად არიან დასახელებულნი და უცნობია მოონაწილეობა მიიღო თუ არა ჰალფდანმა.
აღმოსავლეთ ინგლისის დაპყრობის შემდეგ ივარმა აშკარად დატოვა დიდი წარმართთა არმია და მისი სახელი გაქრა ინგლისური ჩანაწერებიდან 870 წლის შემდეგ. თუმცა, ის ზოგადად მიჩნეულია ომარის იდენტურად, დუბლინის ნორვეგიული მეფე, რომელიც გარდაიცვალა 873 წელს. ივართან ერთად ირლანდიაში ჰალფდანი გახდა არმიის მთავარი მეთაური და 870 წელს ხელმძღვანელობდა მას უესექსში შეჭრაში. მას შემდეგ, რაც ივარმა არმია დატოვა, დიდი რაოდენობით ვიკინგები ჩამოვიდნენ სკანდინავიიდან, როგორც დიდი ზაფხულის არმიის ნაწილი, ბაგსეგის მეთაურობით, რომლებიც აძლიერებდნენ ჰალფდანის არმიის რიგებს. ანგლო-საქსური ქრონიკის მიხედვით, დანიელები ცხრაჯერ ებრძოდნენ დასავლეთ საქსებს, მათ შორის ეშდაუნის ბრძოლაში 871 წლის 8 იანვარს. თუმცა, დასავლეთის საქსებმა ვერ დაამარცხეს და ჰალფდანმა მიიღო ზავი ალფრედისგან, უესექსის ახლად დანიშნული მეფისგან.
არმიამ უკან დაიხია დაპყრობილ ქალაქ ლონდონში და იქ დარჩა 871/872 წლის ზამთარში. ამ პერიოდში ლონდონში მოჭრილი მონეტები ატარებს სახელს Halfdan, რაც მას თავის ლიდერად ასახელებს. 872 წლის შემოდგომაზე არმია დაბრუნდა ნორთუმბრიაში, რათა ჩაეხშო აჯანყება მისი მარიონეტ-რეგენტ ეგბერტის წინააღმდეგ. თუმცა, არმიის ჩრდილოეთით გადაადგილების ეს ახსნა ეჭვქვეშ დადგა და ვარაუდობენ, რომ გადაადგილება მერსიასთან ომის შედეგი იყო. არმიამ გამოიზამთრა ტორქსეში და შემდეგ მოხსენებული იქნა, რომ ერთი წლის შემდეგ რეპტონის რაიონში იმყოფებოდა. მან დაიპყრო მერსია 874 წელს, მერსიის მეფე ბურგრედი გადააყენეს და მის ნაცვლად დანიის მარიონეტული რეგენტი, კეოლვულფი.
ამ გამარჯვების შემდეგ არმია ორად გაიყო - ერთი ნახევარი გუთრუმის ქვეშ, რომელიც სამხრეთით მიემართებოდა უესექსის წინააღმდეგ ომის გასაგრძელებლად, მეორე ნახევარი ჰალფდანის მეთაურობით მიემართებოდა ჩრდილოეთით სტრატკლაიდის პიქტებისა და ბრიტანელების წინააღმდეგ საბრძოლველად. ოლსტერის ანალების მიხედვით, ეისტეინ ოლაფსონი, დუბლინის მეფე "მოტყუებით" მოკლა 875 წელს "ალბანმა", ფიგურა, რომელიც ზოგადად დათანხმდა რომ ყოფილიყო ჰალფდანი. მისი ძმა ივარი მართავდა ქალაქს მის სიკვდილამდე 873 წელს და, როგორც ჩანს, ჰალფდანის კამპანია იყო მცდელობა დაებრუნებინა ძმის დაკარგული სამეფო. ჰალფდანი არ დარჩენილა ირლანდიაში: 876 წელს ის და მისი ძალები დაბრუნდნენ ნორთუმბრიაში და დასახლდნენ ტერიტორიის დიდწილად თანაფარდობით დეირას ძველ სამეფოსთან, ხოლო ნორთუმბრიის ჩრდილოეთი ნაწილი დარჩა ინგლისის მმართველობის ქვეშ. წყაროები ხანდახან ჰალფდანს იორვიკის მეფეს ასახელებენ, დაწყებული 876 წლიდან.
ჰალფდანის მმართველობა დუბლინში არ იყო დაცული და ის გადააყენეს იორკში ყოფნისას. ის დაბრუნდა ირლანდიაში 877 წელს, რათა ეცადა ქალაქის აღება, მაგრამ მას შეხვდა "სამართლიანი წარმართების" არმია - საკამათო ტერმინი, როგორც წესი, განიხილება, როგორც ვიკინგების მოსახლეობა, რომელიც ყველაზე დიდხანს იმყოფებოდა ირლანდიაში, განსხვავებით ახლადჩამოსულისგან. „ბნელი წარმართები“, რომელთაგან ერთ-ერთი იყო ჰალფდანი. ძალები შეხვდნენ სტრენგფორდ ლაფის ბრძოლას, სადაც ჰალფდანი მოკლეს. ჰალფდანის ის ხალხი, ვინც ბრძოლას გადაურჩა, შოტლანდიის გავლით დაბრუნდა ნორთუმბრიაში, გზაზე იბრძოდა ბრძოლა, რომელშიც დაიღუპა კონსტანტინე I, პიქტების მეფე. ნორთუმბრიის ვიკინგები მეფედ დარჩნენ 883 წლამდე, სანამ გუტფრიტი იქ გამეფდა.
ისტორიულობა
ჰალფდანი და მისი სავარაუდო ძმები, ინდივიდუალურად, ისტორიულ ფიგურებად ითვლებიან, თუმცა მათ ნათესაობაზე თანამედროვეობაში ნახსენები არ არის და მისი სავარაუდო მამის შესახებ მოსაზრებები ორად იყოფა. ჰილდა ელის დევიდსონის თანახმად, რომელიც წერდა 1979 წელს, „ბოლო წლებში ზოგიერთმა მეცნიერმა მიიღო რაგნარის მოთხრობის ნაწილი მაინც, როგორც ისტორიულ ფაქტზე დაფუძნებული“. მეორე მხრივ, კეტრინ ჰოლმანი ასკვნის, რომ "მიუხედავად იმისა, რომ მისი ვაჟები ისტორიული ფიგურები არიან, არ არსებობს არანაირი მტკიცებულება იმისა, რომ თავად რაგნარი ოდესმე ცხოვრობდა და ის, როგორც ჩანს, რამდენიმე განსხვავებული ისტორიული ფიგურისა და სუფთა ლიტერატურული გამოგონების ნაზავია".
სქოლიო
კატეგორია:გარდაცვლილი 877 კატეგორია:ვიკინგები
განთიადი (დაბა)
განთიადი (Ганҭиади; ყოფილი პილენკოვო ; წანდრიფში ) — დაბა საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის, გაგრის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. მდებარეობს შავი ზღვის სანაპიროზე, მდინარე მეხადირის ნაპირზე საქართველო-რუსეთის საზღვართან. ზღვის დონიდან 40 მ., გაგრიდან 22 კმ. დაბაზე გადის თბილისი-სოჭის სარკინიგზო და საავტომობილო მაგისტრალები. დაბის სტატუსი მიენიჭა 1966 წელს.
ისტორია
დაბის ადგილას ადრე აქ არსებობდა სოფელი ცანდრიფში, რომელიც XIX საუკუნის 30-იანი წლებიდან დასტურდება. სახელწოდებას საფუძვლად უდევს ჯიქების თავადური საგვარეულოს ცანბა ფუძე და „ცანბების მხარეს, საცხოვრისს“ ნიშნავს. ცანბები ადგილობრივ მოსახლეობასთან ერთად 1864 წელს მუჰაჯირობის გამო იძულებით გადასახლდნენ ოსმალეთის იმპერიაში. 1867 წელს მას პილენკოვო ეწოდა შავი ზღვის ოკრუგის უფროსის გენერალ დიმიტრი პილენკოს პატივსაცემად და 70-იან წლებში რუსები, მოლდაველები და სომხები ჩაასახლეს.
1917 წელს დაბის ტერიტორიაზე რკინიგზის მშენებლობის დროს აღმოჩნდა ძვ. წ. XIII-XIV საუკუნეების ბრინჯაოს ორი ცული
XX საუკუნის 20-იან წლებამდე ტერიტორია მდინარე ბაღრიფსთასა და მდ. ფსოუს შორის შეადგენდა პილენკოვოს თემს, რომელიც სოჭის რაიონში შედიოდა. 1929 წელს ეს ტერიტორია მრავალწლიანი დავის შემდეგ საქართველოს სსრ-ს გადაეცა. 1948 წლის 23 ივნისს პილენკოვოს ქართული სახელი განთიადი ეწოდა. საბჭოთა პერიოდში დაბაში მდებარეობდა თამბაქოს საფერმენტაციო ფაბრიკა, საკონსერვო, ღვინის ქარხნები, ადგილობრივი მნიშვნელობის წვრილი საწარმოები. განვითარებული იყო მეთამბაქოეობა, მევენახეობა. 1991 წელს დაბაში ითვლებოდა 3 საშუალო ზოგანსაგანმანათლებლო სკოლა, სკოლა-ინტერნატი, ბიბლიოთეკა, კინოთეატრი, კლუბები, საავადმყოფო, აფთიაქი და კავშირგაბმულობის განყოფილება.
კურორტი
განთიადი ზღვისპირა კლიმატური კურორტია. ჰავა ნოტიო სუბტროპიკულია. იცის რბილი, უთოვლო ზამთარი (იანვრის საშალო ტემპერატურა 5,6 °C) და ძლიერ თბილი ზაფხული (აგვისტოს საშუალო ტემპერატურა 21,8 °C). ნალექები 1550 მმ წელიწადში. მზის ნათების ხანგრძლივობა 2100 სთ წელიწადში. წყლის ტემპერატურა ზაფხულში 22-25 °C. სამკურნალო ფაქტორია ზღვის ჰავა. სამედიცინო ჩვენება: გულ-სისხლძრღვთა, ნერვული სისტემისა და სუნთქვის ორგანოების არატუბერკულოზური დაავადებები. სეზონი — მთელი წელი.
დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით დაბაში ცხოვრობდა 7358 ადამიანი.
ისტორიული ძეგლები
განთიადში შემორჩენილია სამი ეკლესია:
სქოლიო
კატეგორია:გაგრის მუნიციპალიტეტის დაბები
Bleeding Me
სიმღერა კომერციული მიზნებისთვის არასოდეს გამოსულა როგორც სინგლი, თუმცა გამოვიდა პრომო სინგლი რადიოებისთვის შუა 1997 წელს. ამავე წელს მან მიაღწია მეექვსე ადგილს ჩარტში ცხელი მეინსტრიმული როკ ტრეკები. CD დისკზე წარმოდგენილია სიმღერის ორი ვერსია: პირველი - სტუდიური, ხოლო მეორე შემოკლებული (დაახლოებით 5-6 წუთი) სპეციალურად რადიოსთვის B-მხარეზე. ძირითადი განსხვავება ალბომისა და რადიოს ვერსიებს შორის არის სხვადასხვა ინსტრუმენტული პასაჟები და სიმღერის ბოლოს გიტარის სოლო.
საკონცერტო შესრულება
სიმღერა დროდადრო გამოჩნდებოდა ხოლმე ჯგუფის საკონცერტო სიმღერების სიაში, მათ შორის 1999 წლის კონცერტზე ბერკლის საზოგადოებრივ თეატრში სან-ფრანცისკოს სიმფონიური ორკესტრის თანხლებით, რომელიც ჩაიწერა და გამოიცა საკონცერტო ალბომად S&M.
სიმღერის მნიშვნელობა
არსებობს რამდენიმე ვარაუდი იმის თაობაზე, თუ რა ნიშნავს სიმღერის ტექსტი სინამდვილეში. მიუხედავად იმისა, რომ არსებობს მოსაზრებები იმის შესახებ, სიმღერის ტექსტი „მავნე გატაცებებთან“ ბრძოლაზეა, ჯგუფის ყოფილი ბასისტი ჯეისონ ნიუსტედი მიიჩნევს, რომ იგი პიროვნებაზეა, რომელიც სულიერ წამებას განიცდის.
მეტალიკის ლიდერმა ჯეიმზ ჰეტფილდმა 2001 წლის ინტერვიუში ჟურნალ ფლეიბოისთან განმარტა სიმღერის მნიშვნელობა:
დემო
სიმღერის დემო ვერსიასაც Bleeding Me ერქვა და ჩაიწერა იგი 1995 წლის 7 აპრილს ლარს ულრიხის სახლში მოწყობილ სტუდიაში ჰეტფილდისა და ულრიხის მიერ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1997 წლის სინგლები კატეგორია:მეტალიკის სიმღერები
სი თავსართები
ერთეულთა საერთაშორისო სისტემის თავსართები, SI თავსართები, სი თავსართები, ათჯერადი თავსართები — ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში დამკვიდრებული ერთეულთა წილობითი და ჯერადი თავსართები. გამოიყენება გრძელ ფიზიკურ მნიშვნელობათა ერთეულების შემოკლებული აღნიშვნისთვის, მათი 10 რიცხვის ხარისხში აყვანით. ათჯერადი თავსართები ემსახურება ნოლების რაოდენობის შეკვეცას როცხობრივ ნიშნებში.
ისტორია
1795 წელს სამეცნიერო სივრცეში დამკვიდრდა: დეკა-, ჰექტო-, კილო-, დეცი-, სანტი-, მილი-, ხოლო 1873 წელს ერთეულთა CGS სისტემის მიერ — მეგა- და მიკრო- ერთეულთა თავსართები. ზემოხსენებული რვა თავსართი, პირველ და მეორე ზომა-წონის გენერალურ კონფერენციაზე მიღებულ იქნა, ერთეულთა საერთაშორისო სისტემის თავსართები. 1960 წელს ზომა-წონის მეთერთმეტე გენერალურ კონფერენციაზე ოფიციალურად იქნა მიღებული გიგა-, ტერა-, ნანო- და პიკო- ; 1975 წელს მეთორმეტე კონფერენციაზე — ატო- და ფემტო- ; 1975 წელს მეთხუთმეტე კონფერენციაზე — პეტა- და ექსა- ; 1991 წელს მეცხრამეტე კონფერენციაზე — იოქტო-, ზეპტო-, ზეტა- და იოტა- ; ხოლო 2022 წელს ოცდამეშვიდე კონფერენციაზე — ქუექტო-, რონტო-, რონა- და ქუეტა- ერთეულთა თავსართები.
წილობით ერთეულთა თავსართები
წილობითი ერთეულები — ერთეულები, რომლებიც ფიზიკურ სიდიდეთა დადგენილი ერთეულების გარკვეულ ნაწილს (წილს) შეადგენენ. საზომთა მეტრული სისტემის დადგენისას მეტრული სისტემის ამოსავალი ერთეულებიდან წილობითი ერთეულების წარმოქმნის ორი პრინციპი იყო მიღებული: ა) წილობითი ერთეულების სახელწოდებათა წარმოქმნა თავსართების (დეცი, სანტი, მილი) მეშვეობით და ბ) ათობითობა წილობითი ერთეულების ამოსავალ ერთეულებთან თანაფარდობისას. მაგალითად, 1 მმ (მილიმეტრი) = 10−3 მ (მეტრს).
ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში წილობითი ერთეულების წარმოსაქმნელად მიღებულ იქნა შემდეგი თავსართები:
ჯერად ერთეულთა თავსართები
ჯერადი ერთეულები — ერთეულები, რომლებიც მთელრიცხვჯერ მეტია ფიზიკური სიდიდეების სისტემის ან სისტემის გარეშე ერთეულებზე. ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში ჯერადი ერთეულები მიიღება ათობითობის პრინციპით, ხოლო მათი დასახელება ამოსავალი ერთეულის სახელწოდებისგან თავსართების მეშვეობით. მაგალითად, 1 კმ (კილომეტრი) = 103 მ (მეტრი).
ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში ჯერადობითი ერთეულების წარმოსაქმნელად მიღებულ იქნა შემდეგი თავსართები:
სქოლიო
კატეგორია:სიდიდეთა ერთეულები
Lasioglossum yolense
Lasioglossum yolense — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1945 წელს.
სქოლიო
yolense
Summer Sanitarium Tour
Summer Sanitarium Tour იყო ამერიკული მძიმე მეტალ ჯგუფ მეტალიკის 2000 წელს გამართული საკონცერტო ტურნე, რომელიც ჩატარდა „სტადიონებზე, არენებზე და, დიახ, ჩქაროსნულ ავტომაგისტრალებზეც კი.“ ტურნე ერთ-ერთი ყველაზე მაღალშემოსავლიანი იყო. იგი უკანასკნელი აღმოჩნდა ჯგუფის დიდი ხნის ბასისტისთვის: ჯეისონ ნიუსტედმა ჯგუფი 2001 წლის იანვარში დატოვა.
ჰეტფილდმა გამოტოვა სამი შოუ ზურგის დაზიანების გამო. ნიუსტედმა იმღერა სიმღერების უმეტესობა, ხოლო დანარჩენი სიმღერებისათვისა და რიტმული გიტარისთვის შეირჩა მუსიკოსები მხარდამჭერი ჯგუფებიდან: გიტარისტები კენი ოლსონი და ჯეისონ კრაუსი კიდ როკიდან, სერჟ ტანკიანი და დარონ მალაქიანი System of a Down-დან და ჯონათან დეივისი კორნიდან.
სიმღერების სია 2000 წელს
(აღებულია 2000 წლის 1 ივლისის შოუდან ჩრდილოეთ კაროლინის ჩქაროსნულ ავტომაგისტრალზე)
სიმღერების სია 2003 წელს
(აღებულია 2003 წლის 21 მაისის შოუდან სან-ფრანცისკოში)
სქოლიო
კატეგორია:მეტალიკის ტურნეები კატეგორია:2000 წლის საკონცერტო ტურნეები კატეგორია:2003 წლის საკონცერტო ტურნეები
იულია ოსმაკი
იულია ოსმაკი (Юлія Владиславівна Осьмак; დ. 6 მარტი, 1998, კიევი, უკრაინა) — უკრაინელი მოჭადრაკე, ქალთა შორის დიდოსტატი (2016), საერთაშორისო ოსტატი მამაკაცებს შორის (2017). მსოფლიოს ჩემპიონი 12 წლამდელ გოგონათა შორის (2010), ევროპის გუნდური ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედლის მფლობელი (2017), ქალთა ოლიმპიადაზე ვერცხლის მედლის მფლობელი (2018), უკრაინის ქალთა ჩემპიონატის გამარჯვებული (2017).
ნაკრები
ნაკრების შემადგებლობაში სულ 28 პარტია ითამაშა და 17,5 ქულა დააგროვა. აქედან 12 მოიგო, 11 ყაიმით დაასრულა და 5 წააგო. საჭადრაკო ოლიმპიადაზე ერთხელ 2018 წელს გამოვიდა ევროპის გუნდურ ჩემპიონატზე ორჯერ 2017 და 2019 წლებში იასპარეზა. მსოფლიოს გუნდური ჩემპიონატზეც ორჯერ 2017 და 2021 წლებში ითამაშა. სულ კი ნაკრების შემადგენლობაში ერთი ვერცხლის და ორი ბრინჯაოს მედალი აქვს მოგებული.
დისკვალიფიკაცია
2021 წლის 27-28 მარტს იულიამ ქალთა შორის ფიდეს ონლაინ უნივერსიტატიადა მოიგო. 5-დან 4,5 ქულა დააგროვა. ტურნირის შემდეგ მისი პატიების განხილვისას ეჭვი გაუჩნდათ რომ მოჭადრაკე თამაშისას აკრძალულ დამხმარე საშუალებებს იყენებდა, ფიდეს სამართლიანი თამაშის (The Fair Play Panel) კომისიამ შედეგები გაუუქმა და დისკვალიფიკაციაც მისცა. ფიდემ სულ 20 მოჭადრაკეს მისცა დისკვალიფიკაცია, ისე რომ მათი დანაშაულის დამამტკიცებელი საბუთი არ წარმოუდგენია. დისკვალიფიკაციის შემდეგ ოსმაკმა მოითხოვა მისი სიმართლე სიცრუის დეტექტორზე შეემოწმებინათ და დისკვალიფიკაცია გაეუქმებინათ, თუმც ამას ფიდეს გადაწყვეტილებაზე არ უმოქმედია.
სქოლიო
კატეგორია:ჭადრაკის დიდოსტატები ქალთა შორის კატეგორია:ჭადრაკის დიდოსტატები კატეგორია:დაბადებული 6 მარტი კატეგორია:1998 წელი სპორტში
ლუბლინი
ლუბლინი (, Люблін, לובלין) — ქალაქი აღმოსავლეთ პოლონეთში, მდ. ბისტშიცის (ვისლის აუზი) ნაპირზე. ლუბლინის სავოევოდოს ადმინისტრაციული ცენტრი. ლუბლინის შესახებ ცნობები X საუკუნიდან არსებობს. 1569 წელს აქ დაიდო ლუბლინის უნია.
გალერეა
კატეგორია:პოლონეთის ქალაქები
იზნიქის ტბა
იზნიქის ტბა (İznik Gölü) — ტბა ჩრდილო-დასავლეთ თურქეთში, ბურსის პროვინციაში, სტამბოლიდან 125 კილომეტრი. მდებარეობს ჩრდილო ანატოლიის რღვევის აქტიურ ზონაში, ზღვის დონიდან 85 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 298 კმ². მაქსიმალური სიღრმე 80 მეტრი. სანაპიროებზე არის ტყეები და ვენახები. იზნიქის ტბის ჩრდილოეთით გაწოლილია სამანლის ქედი. ტბის აღმოსავლეთ სანაპიროზე მდებარეობს უძველესი ქალაქი იზნიქი.
სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის ტბები
გლდანის რაიონი
გლდანის რაიონი — ქალაქ თბილისის ადმინისტრაციული ერთეული, შეიქმნა 1979 წლის 7 დეკემბერს. მის შემადგენლობაში შედიოდა ავჭალის, მუხიანის, გლდანის, გლდანულას დასახლებები, ყოფილი სოფელ პატარა გლდანისა და ახალი გლდანის (რიყიანის) ტერიტორიები. რაიონის მთლიანი ფართობი 42 500 ჰექტარია (42,5 კმ²). 2013 წელს აღდგა გლდანის რაიონი. ამჟამად მის შემადგენლობაში შედის გლდანის მასივი, გლდანი, მუხიანი, ავჭალა, ზაჰესი და გლდანულა.
სქოლიო
კატეგორია:თბილისის რაიონები
ჩეხეთის ჰიმნი
ჩეხეთის სახელმწიფო ჰიმნი (Kde domov můj?: სად არის ჩემი სამშობლო?) — მუსიკა ეკუთვნის ფრანტიშეკ შკრუპს. ტექსტის ავტორია იოსეფ კაეტან ტილი. კომპოზიცია მათ პრაღის სახელმწიფო თეატრში 1834 წლის 21 დეკემბერს გასამართი კომედია „Fidlovačka aneb žádný hněv a žádná rvačka“-სთვის შექმნეს.
მუსიკა ჰიმნის სტატუსით ჩეხეთმა 1993 წელს მიიღო. თუმცა, 1920 წლიდან სიმღერა „Kde domov můj?“ ჩეხოსლოვაკიის სახელმწიფო ჰიმნის შემადგენელი ნაწილი იყო. ამ ჰიმნში იგი პირველ ნაწილს წარმოადგენდა, მეორე ნაწილი კი სლოვაკურ ენაზე იყო, სიმღერა „Nad Tatrou sa blýska“, რომელიც დღეს სლოვაკეთის სახელმწიფო ჰიმნია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩეხეთის ეროვნული სიმბოლოები კატეგორია:ეროვნული ჰიმნები
იიდამი
მინი|იიდამი იიდამი, იდამი ან იშთჰადევა[ტა](神體 შენთი, इष्टदेवता iṣṭhadevatā), შემოკლება ტიბეტურ ჲიდ-კჲი-დამ-წიგ-იდან) არის სრულად გასხივოსნებული არსება, რომელიც ფოკუსია მედიტირებისთვის. იიდამებთან დაკავშირებულია მედიტაციები, გამოსახულებები, ქანდაკებები და მანტრები. არიან ბრძენი, მშვიდობიანი და მრისხანე თვისებების განსხვავებული ფორმებით, ხშირად უამრავი ხელით, ფეხით, თავითა და თვალებით.
ტანტრის პრაქტიკოსი ბუდისტისთვის, იიდამი გამოსახავს გასხივოსნებულ გონებას, ბუდას თვისებას, რომლის გამოსახულებაზეც ყურადღებას აფოკუსირებენ მედიტაციის, გალობისა და ლოცვის დროს ან მთელი ცხოვრების განმავლობაში. აქედან გამომდინარე, იიდამის პოპულარული სახელები პირადი ღვთაება ან მედიტაციის ღვთაება, არც ისე კორექტულია. იიდამი არის იდეალური ფორმა მედიტაციისთვის, რომ გამოაღვიძო საკუთარი ბუდას ბუნება. ამ ფორმასთან შეჩვევა ეხმარება გონიერების შენარჩუნებაში, რასაც ბარდოს მდგომარეობაში ღრმა მედიტაციისას ან სიკვდილისას პრაქტიკოსი მიჰყავს რეალიზაციის მიღწევამდე.
იიდამები ბოდჰისატვების სხვადასხვა ფორმას იღებენ, მაგ: თანაგრძნობის განსახიერებების (ავალოკიტეშვარა ან მანჯუშრი), ოსტატების (პადმასამბჰავა, კარმაპა...), მცველების მრისხანე ფორმების (როგორბიც არიან ჰაჲაგრივა, ვაჯრაკილაჲა, ვაჯრაპანი, ჰევაჯრა, მაჰაკალა ან პალდენ ლჰამო). მაგ., არსებობს ავალოკიტეშვარას ოთხხელიანი და თერთმეტთავიანი ფორმა, ამასთანავე მისი ათასხელა ფორმაც. იიდამები იღებენ განსხვავებულ ფორმებს, მშვიდსა და მრისხანეს, ცალკე და კავშირში, შეუძლიათ იყვნენ მთასავით დიდები და მტვერივით პატარები. მაგრამ მათი არსი ყოველთვის ერთია - პრაქტიკოსის ბუდას ბუნებასთან დაკავშირება. ხშირად იიდამები ჲაბ-ჲუმის სახით გამოისახებიან.
იიდამებთან მედიტაცია ხდება მკაცრად გამომუშავებული რიტუალით. იიდამებთან მუშაობის აუცილებელი მოთხოვნილება ბოდჰისატტვათა აღთქმების მიღებაა, აუცილებლობა ყველა ცოცხალი არსებისთვის გასხივოსნების მიღწევა და სიცარიელის პრინციპის თუნდაც მცირედი გაგება. იიდამებთან მუშაობისთვის საჭიროა ლამისგან აუცილებელი ინიციაციების მიღება (ვანგი), რომელშიც შედის რიტუალი ტექსტების წაკითხვით (ლუნგი) და პრაქტიკის ახსნა (თრი).
ამგვარად, იიდამებს არ აქვთ რამე კავშირი ქრისტიანულ, იუდაისტურ ან ისლამურ დემონებთან, ანგელოზებთან ან რამე სახის მფარველებთან. იიდამი, უფრო ზუსტად, არის ფორმა, რომლის საშუალებითაც პრაქტიკოსს შეუძლია გახდეს ბუდა.
ესა თუ ის იიდამი „პირად ღვთაებად“ ირჩევა ადამიანის ფსიქიკის, მიდრეკილებებისა და ხასიათის მიხედვით.
ჲიდ-კჲი-დამ-წიგ ზუსტად ნიშნავს გონების ფორმირებას (სამაჲა), გონების გამაგრება შინაგანი თავისუფლებისა და სიცხადის მდგომარეობაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბუდიზმი კატეგორია:იიდამები
იტაჟუ-დუ-კოლონია
იტაჟუ-დუ-კოლონია (Itaju do Colônia) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 278 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 217.535 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 5.98 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
Neivamyrmex andrei
Neivamyrmex andrei — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Neivamyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ecitoninae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
კომპლექსი
კომპლექსი (ლათ. complexus) — კავშირი, შეხამება საგანთა, მოვლენათა ან თვისებათა ერთობლიობა, შეხამება. მაგალითად: ინფრასტრუქტურა არის მეურნეობის იმ დარგების კომპლექსი, რომლებიც ემსახურება სამრეწველო და სასოფლო-სამეურნეო წარმოებას (გზების, არხების, ნავსადგურების); გენომი არის გენების კომპლექსი. კომპლექსის სინონიმია — სისტემა.
კომპლექსი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ვოიცეხ ბობოვსკი
მინი|მარჯვნივ|ვ ვოიცეხ ბობოვსკი ან ალი უფქი (ასევე ალბერტუს ბობოვიუსი, ალი ბეი, სანტური ალი უფქი; დ. 1610 – გ. 1675) — პოლონელი მუსიკოსი და დრაგომანი ოსმალეთის იმპერიაში. მისი თარგმნილია ბიბლია ოსმალეთის თურქულ ენაზე, დაწერილი აქვს ოსმალური ფსალმუნი და ოსმალეთის თურქული ენის გრამატიკა. მისი მუსიკალური ნამუშევრები XVII საუკუნის ოსმალური მუსიკის უმნიშვნელოვანეს ნაწარმოებთა შორისაა მიჩნეული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოლონელი მუსიკოსები კატეგორია:ოსმალეთის მუსიკოსები კატეგორია:ოსმალეთის მთარგმნელები კატეგორია:დაბადებული 1610 კატეგორია:გარდაცვლილი 1675
ბრუცელოზი
ბრუცელოზი, მალტის ცხელება, ბანგის დაავადება — ადამიანისა და ცხოველის ინფექციურ-ალერგიული დაავადება. მიმდინარეობს ხანგრძლივად (3 თვიდან 2 წლამდე და მეტხანს), უმთავრესად აზიანებს ნერვულ სისტემას, ძვლებს, სახსრებს. ბრუცელოზის გამომწვევი მიკროორგანიზმები — ბრუცელები სამი სახისაა: ცხვრის (Brucella melitensis), ხარისა (Brucella abortus) და ღორისა (Brucella suis). ინფექციის ძირითადი წყაროა დაავადებული ცხოველი (თხა, ცხვარი, ღორი, მსხვილფეხა რქოვანი საქონელი), რომელიც გამოყოფს ბრუცელებს აბორტის ან მშობიარობის დროს, აგრეთვე რძესთან, შარდთან და განავალთან ერთად. ადამიანს ემართება ბრუცელოზით დაავადებული საქონლის რძის დალევის, რძის ნაწარმის, ცუდად მოხარშული ან შემწვარი ხორცის ჭამის შედეგად. ორგანიზმში ბრუცელები შეიძლება მოხვდნენ აგრეთვე დაზიანებული ლორწოვანი გარსიდან ან კანიდან (იარა, ნაკაწრი), სასუნთქი გზებიდან (ბრუცელებიანი მტვრის შესუნთქვისას) და ა. შ. ავადდებიან უმეტესად დასენიანებულ ცხოველთან კონტაქტში მყოფი პირნი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ინფექციური დაავადებები კატეგორია:ცხოველთა დაავადებები
ჰელესა (კინორომანი)
ჰელესა, ანუ ელი ელობდა, მელი მელობდა, ზღვა ფოფინობდა... (ლაზური საზღვაო კინორომანი, წარმოდგენილი ფელუკა „კირბიშის“ ბოლო მოგზაურობის ქრონიკებად, ანდა, თუ გნებავთ, ლაზი მხატვრის, ჰასან ჰელიმიშის გაცოცხლებულ ნახატებად) — ქართველი მწერლის, მიხო მოსულიშვილის კინორომანი ლაზების ცხოვრებაზე.
მოკლე შინაარსი
მეი კირბიშის სიყვარულის გამოყენებით იაშარ ბადიში ცდილობს გაიგოს კირბიშების გვარის საიდუმლო წამლის დამზადების წესი, რომ ეს რეცეპტი მდიდარ უცხოელებს, ჰელენ მეიერს და ალფრედ ანთოპულოსს მიჰყიდოს.
კინორომანის იდეა
უძველესი ქართული ხალხური მედიცინის წიაღში მკურნალთა არაერთი საგვარეულო შტო იშვა, რომლებაც შექმნეს თავიანთი წამლები. ამის მაგალითია: „თურმანიძის მალამო“; ასკურავების მოტეხილობის მკურნალობა უთაბაშიროდ, მსუბუქი გადახვევითა და მალამოთი; ბერულავების მოტეხილობის საგვარეულო მალამო; ნაჭყებიების წამალი...
სქოლიო
კატეგორია:მიხო მოსულიშვილის ნაწარმოებები კატეგორია:2012 წლის რომანები კატეგორია:ქართული რომანები კატეგორია:მაგიური რეალიზმი კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია კატეგორია:ქართული მითოლოგია კატეგორია:სათავგადასავლო რომანები კატეგორია:მაგიური რომანები კატეგორია:ლიტერატურული მოდერნიზმი
ნორვეგიის გერბი
ნორვეგიის გერბი — ერთ-ერთი უძველესია ევროპაში. გერბი ჩამოყალიბდა XIII საუკუნეში. თანამედროვე ვერსია 1937 წელს იქნა მიღებული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სახელმწიფო გერბები კატეგორია:ნორვეგიის ეროვნული სიმბოლოები
Lasioglossum ypirangense
Lasioglossum ypirangense — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1910 წელს.
სქოლიო
ypirangense
კასერესის პროვინცია
thumb|250px|კასერესის მდებარეობა ესპანეთში კასერესი (Cáceres) — პროვინცია დასავლეთ ესპანეთში, ესტრემადურის დასავლეთ ნაწილში. მას ესაზღვრება პორტუგალია და ესპანეთის შემდეგი პროვინციები: სალამანკა, ავილა, ტოლედო და ბადახოსი.
პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 411,531 კაცს (2007 წლის მონაცემებით), რომლის ერთი მეხუთედი ცხოვრობს მის დედაქალაქ კასერესში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ესპანეთის პროვინციები
პრეზიდენტის მთელი მხედრიონი (ფილმი)
პრეზიდენტის მთელი მხედრიონი (All The President's Men) — ამერიკული ფილმი, რომელშიც მონაწილეობენ: რობერტ რედფორდი, დასტინ ჰოფმანი, ჯეისონ რობარდსი და სხვები. ფილმი რეალურ ისტორიაზეა დაფუძნებული. ფილმი წარმოადგენს პაკულას პარანოიკული ტრილოგიის ბოლო ნაწილს, წინა ფილმები იყო „კლუტი“ (1971) და „პარალაქსის შეთქმულება“ (1974).
სიუჟეტი
„ვაშინგტონ პოსტის“ ჟურნალისტებმა კარლ ბერნსტაინმა და ბობ ვუდვარდმა, ნიქსონის გუნდის წინასაარჩევნო მაქინაციების გულმოდგინე და საშიში გამოძიების შედეგად, მთელ ქვეყანას დაანახეს „ხალხის მსახურთა“ ჭეშმარიტი სახე. ფილმი გადაღებულია მათი წიგნის მიხედვით და მოგვითხრობს იმ პოლიტიკური სკანდალის შესახებ, რომელიც აშშ-ში 1972 წელს მოხდა. ამ ამბავს იცნობენ როგორც „უოტერგეიტის საქმეს“. მან პრეზიდენტი ნიქსონი გადადგომამდე მიიყვანა.
ჯილდოები
ოსკარი
Neivamyrmex angulimandibulatus
Neivamyrmex angulimandibulatus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Neivamyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ecitoninae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ლა-კორუნიის პროვინცია
thumb|250px|ლა-კორუნიის მდებარეობა ესპანეთში ლა-კორუნია (La Coruña) — პროვინცია ესპანეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. მდებარეობს გალისიის ავტონომიურ გაერთიანებაში. იგი შემოსაზღვრულია პონტევედრისა და ლუგოს პროვინციებით, ხოლო დასავლეთით ესაზღვრება ატლანტის ოკეანე.
პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 1,126,70 კაცს (2005 წლის მონაცემებით), რომლის დაახლ. 21% ცხოვრობს მის დედაქალაქ ლა-კორუნიაში.
ფლამენგო (საფეხბურთო კლუბი)
საფეხბურთო კლუბი „ფლამენგო“ (Clube de Regatas do Flamengo), უფრო მეტად ცნობილი, როგორც „ფლამენგო“ [], ასევე ბრაზილიაში გავრცელებულია შემოკლება „მენგაო“ (Mengão), წარმოითქმის [] — ბრაზილიური საფეხბურთო კლუბი ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროდან. ფლამენგო არის ერთ-ერთი გუნდი იმ ხუთიდან, რომლებსაც არასდროს დაუტოვებიათ უმაღლესი დივიზიონი, ბრაზილიის ჩემპიონატი („ფლამენგოსთან“ ერთად ასეთი გუნდებია „სანტოსი“, „სან-პაულუ“, „ინტერნასიონალი“ და „კრუზეირო“ ) ბრაზილიის ყველაზე პოპულარული გუნდი (გულშემატკივართა რიცხვი 44 მილიონს აღწევს).
ჟან შარდენი
ჟან შარდენი (Jean Chardin, დაბადებით ჟან-ბატისტ შარდენი, სერ ჯონ შარდენი; დ. 16 ნოემბერი, 1643, პარიზი ― გ. 5 იანვარი, 1713, ლონდონთან) — ფრანგი იუველირი, ძვირფასი ქვებით მოვაჭრე და მოგზაური. მისი ათ-ტომიანი კრებული „სერ ჯონ შარდენის მოგზაურობა“ სპარსეთსა და ახლო აღმოსავლეთზე ადრეული დასავლური კვლევების საუცხოო ნიმუშად ითვლება.
ცხოვრება და მოღვაწეობა
შარდენი 1643 წელს პარიზში პროტესტანულ ოჯახში დაიბადა. მამამისმა, შეძლებულმა იუველირმა, მას კარგი განათლება მიაღებინა და იუველირის საქმე ასწავლა. თუმცა ახალგაზრდა შარდენი, ოჯახური პროფესიისთვის მიყოლის ნაცვლად, ლიონელ ვაჭართან სახელად რესენი 1665 წელს სპარსეთსა და ინდოეთში მიემგზავრება, ნაწილობრივ ბიზნესისა და ნაწილობრივ საკუთარი თავგადასავლის ჟინის მოსაკლავად. წარმატებული მოგზაურობის შემდეგ, რომლის დროსაც მან საფავიდი მონარქის შაჰ აბას II-ის პატრონაჟი მიიღო, ის 1670 წელს საფრანგეთში ბრუნდება. მომდევნო წელს შარდენი თავისი მოგზაურობის აღწერას აქვეყნებს სახელწოდებით „Le couronnement de Soleïmaan troisième, roy de Perse“ (ქართ.: სულეიმან მესამის, სპარსეთის მეფის, კორონაცია).
მოგვიანებით შარდენი აცნობიერებს, რომ საკუთარი პროტესტანტული წარმომავლობის გამო მას მშობლიურ საფრანგეთში კარიერაში წინსვლის იმედი არ უნდა ჰქონოდა და ამიტომ 1671 წელს ისევე სპარსეთს მიემგზავრება. მეორე მოგზაურობა გაცილებით თავგადასავლიანი გამოდგა, ვიდრე პირველი. სპარსეთში ჩასვლამდე ის გადის სმირნას, კონსტანტინოპოლს, ყირიმს, კავკასიას, სამეგრელოსა და ქართლ-კახეთს და ისპაჰანში მხოლოდ 1673 წელს აღწევს. სპარსეთში ოთხი წლის მოგზაურობის შემდეგ ის ისევ ინდოეთში ჩადის. ევროპაში კეთილი იმედის კონცხის გავლით 1680 წელს ბრუნდება.
ამ დროისთვის ლუი XIV-ის მიერ პროტესტანტთა დევნა პიკს აღწევს. 1681 წელს შარდენი ისევ ტოვებს სამშობლოს და ამჯერად ლონდონში სახლდება. აქ ის სამეფო კარის იუველირად დაინიშნა. ჩარლზ II-მ მას რაინდობა უბოძა და იმავე დღეს შარდენმა ესთერ დე ლარდინიერ პეინიეზე (ჰუგენოტი ლტოლვილი რუანიდან) იქორწინა. მათ შვიდი შვილი ეყოლათ. 1682 წელს სამეფო საზოგადოებამ (Royal Society) ის წევრად აირჩია.
შარდენი შემდეგ რამდენიმე წელს ნიდერლანდებში ატარებს ინგლისის ისტ ინდოეთის კომპანიის წარმომადგენლად. 1686 წელს შარდენი მისი განთქმული „მოგზაურობის“ პირველ ნაწილს აქვეყნებს. მისი ნამუშევარი დასრულებული სახით მხოლოდ 1711 წელს იბეჭდება ამსტერდამიდან, თვალისმომჭრელი სათაურით „Voyages de monsieur le chevalier Chardin en Perse et autres lieux de l'orient“ (ქართ.: „ბატონი რაინდი შარდენის მოგზაურობები სპარსეთსა და აღმოსავლეთის სხვა მიწებზე“).
თხზულების „მოგზაურობა სპარსეთსა და აღმოსავლეთის სხვა ქვეყნებში“ გარკვეული ნაწილი საქართველოს ეხება, სადაც მან 1672-1673 იმოგზაურა. მან მოიარა დასავლეთ და აღმოსავლეთ საქართველო, ვრცლად აღწერა საკუთარი თვალით ნანახი უამრავი ფაქტი და მოვლენა, პირადი შთაბეჭდილებები შეავსო საქართველოს წარსულის შესახებ ცნობით, რომლებიც ამოკრიბა ბერძენ, რომაელ და სპარსელ ისტორიკოსთა თხზულებებიდან და წინამორბედ ევროპელ მოგზაურთა და მისიონერთა ჩანაწერებიდან. აქვე ვხვდებით ძველი თბილისის პირველ გრაფიკულ ჩანახატს, რომელიც შარდენის თანამგზავრის მხატვარ გრელოს მიერ უნდა იყოს შესრულებული. „მოგზაურობის“ ეს ნაწილი იმითაც არის საინტერესო, რომ მასში ჩართულია ამ პერიოდში საქართველოში მოღვაწე იტალიელი მისიონერის ჯ. ძამპის თხზულება, რომელიც შარდენისთვის თვით ძამპის გადაუცია. ამ თხზულების შარდენისეულ პუბლიკაციას ფასს მატებს ისიც, რომ ძამპისეული დედანი დაკარგულია.
სერ ჯონ შარდენი გარდაიცვალა ჩისუიკში, ლონდონში, 1713 წელს. დაკრძალულია უესტმინსტერის სააბატოში. მის მონუმენტზე წარწერაა nomen sibi fecit eundo (ლათ.: სახელი გაითქვა მოგზაურობით).
მნიშვნელობა
თანამედროვე მეცნიერ-მკვლევრები „მოგზაურობის“ 1811 წლის გამოცემას (რედაქტირებული ორიენტალისტი ლუი-მეთიუ ლანგლეს მიერ) სტანდარტულ ვერსიად მიიჩნევენ.
შარდენის ნამუშევრის ადრეული მკითხველები გააოცა მისმა ყოვლისმომცველმა მხატვრულმა აღწერამ, და მას მრავალ დიდ მოაზროვნეთა ქება დაუმსახურებია, მათ შორის იყვნენ: მონტესკიე, ჟან-ჟაკ რუსო, ვოლტერი და გიბონი. სპარსეთის გვიანდელი მკვლევრები ასევე ხაზს უსვამენ ამ ნამუშევრის ისტორიულ მნიშვნელობას. ჯონ ემერსონის თანახმად: „მისი ინფორმაცია საფავიდი სპარსეთის შესახებ წინ უსწრებს ყველა სხვა დასავლეთის მწერალს სიღრმით, აკურატულობით, მიუკერძოებლობითა და ყოვლისმომცველობით.“ შარდენი შორს სწვდებოდა, მას თითქმის ყველა კუთხე-კუნჭული ჰქონდა მოვლილი, კარგად ფლობდა სპარსულს, და დატოვა დეტალური აღწერა ყველა იმ ადგილისა და ხალხისა, რომელიც კი გზად მოინახულა. მას ასევე პირდაპირი კავშირი ჰქონდა საფავიდთა სამეფო კართან და მისი აღწერა საფავიდთა თანამედროვე პოლიტიკისა და ადმინისტრაციისა საკმაოდ სრულ ინფორმაციას იძლევა. მიუხედავად იმისა, რომ წიგნში შიგადაშიგ მცირეოდენი ხარვეზები გვხვდება, ის საერთო ჯამში სარწმუნო დასაყრდენია და მისი ნაშრომი საფავიდთა ისტორიის, მთავრობის, ეკონომიკის, ანთროპოლოგიის, რელიგიის, ხელოვნებისა და კულტურის მრავალმხრივი შესწავლის ერთ-ერთი ძირითადი წყაროა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფრანგი მოგზაურები კატეგორია:დაბადებული 16 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1643 კატეგორია:გარდაცვლილი 5 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1713 კატეგორია:ევროპელი მოგზაურები საქართველოში
Lasioglossum zachlorum
Lasioglossum zachlorum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1929 წელს.
სქოლიო
zachlorum
მეფანდურე
მეფანდურე, ფანდურის დამკვრელი, ქართული ზეპირსიტყვიერების მცოდნე და შემსრულებელი, ზოგ შემთხვევაში ავტორ-მთქმელიც. ერთ ხალხურ ლექსში მეფანდურე ავტორ-მთქმელი ამბობს:
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ხალხური მუსიკა
იტაჟუიპი
იტაჟუიპი (Itajuípe) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 21 094 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 295.912 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 71.28 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
მეურნე
„მეურნე“ — ქართული ყოველკვირეული სასოფლო-სამეურნეო ჟურნალი. გამოდიოდა 1888–1898 წლებში თბილისსა და ქუთაისში.
იბეჭდებოდა პოპულარული სტატიები მემინდვრეობის, მევენახეობის, მეღვინეობის, მეცხოველეობის, მეაბრეშუმეობის, ეკონომიკისა და სოფლის მეურნეობის სხვა საკითხებზე. პირველ წელიწადს გამოვიდა 50 ნომერი, სულ — 304.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
სიკვდილით დასჯა ბელარუსში
[[Image:Death Penalty laws in Europe.svg|thumb|right|400px|სიკვდილით დასჯა ევროპაში 2019 წლის მონაცემებით
{{Legend|#3f9bbb|გაუქმებულია ყველა შემთხვევაში}} {{Legend|#cc7662|კვლავ არსებობს სიკვდილით დასჯა}} {{Legend|#e8aa30|არსებობს სიკვდილით დასჯის სამართლებრივი ფორმა, თუმცა ბოლო 10 წლის განმავლობაში არავინ დასჯილა}} ]] სიკვდილით დასჯა ბელარუსში — იურიდიული სასჯელი ბელარუსში. 2018 წლის განმავლობაში ქვეყანაში სიკვდილით მინიმუმ ოთხი ადამიანი დასაჯეს.
სიკვდილით დასჯა ქვეყნის იურიდიული სისტემის ნაწილია 1991 წლის 26 დეკემბრიდან, საბჭოთა კავშირიდან დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ. მოქმედი ეროვნული კონსტიტუცია აწესებს ამ სასჯელს „მძიმე დანაშაულებისათვის“. მოგვიანებით კანონში განისაზღვრა კონკრეტული დანაშაულები, რომლის გამოც შესაძლებელია პიროვნების სიკვდილით დასჯა. სიკვდილით დასჯა შეიძლება დაწესდეს დანაშაულისთვის, რომელიც ხდება სახელმწიფოს წინააღმდეგ ან ინდივიდების მიმართ. რამდენიმე არაძალადობრივი დანაშაული ასევე შეიძლება ისჯებოდეს სიკვდილით. 2021 წლის მონაცემებით, ბელარუსი ერთადერთი ქვეყანაა ევროპაში, სადაც ადამიანებს სიკვდილით ისევ სჯიან.
ამ საკითხზე რეფერენდუმის ჩატარების შემდეგ, ბელარუსის მთავრობამ ნაბიჯები გადადგა, რომ შეცვლილიყო სიკვდილით დასჯის მისჯისა და განხორციელების წესი. საერთაშორისო ორგანიზაციებმა, მაგალითად, გაერთიანებული ერების ორგანიზაციამ ამ სასჯელის აღსრულების წესი ბელარუსში მწვავედ გააკრიტიკა.სიკვდილით დასჯის არსებობა არის ერთ-ერთი მიზეზი იმისა, რომ ბელარუსი ევროპის საბჭოს წევრი არაა.
აღსრულება
ბელორუსის კონსტიტუციის 24-ე მუხლში ნათქვამია: „სიკვდილით დასჯა შეიძლება გამოყენებულ იქნეს კანონის შესაბამისად, განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულისთვის დაწესებული განსაკუთრებული სასჯელის სახით და მხოლოდ სასამართლოს განაჩენის შესაბამისად“.
ბელორუსის რესპუბლიკის სისხლის სამართლის კოდექსის თანახმად, სიკვდილით დასჯა შეიძლება დაინიშნოს შემდეგი ქმედებებისთვის:
სიკვდილით დასჯის განაჩენის უმეტესობა დამამძიმებელ გარემოებებში ჩადენილი მკვლელობისთვის იყო. ამ საკითხებთან დაკავშირებული სასამართლო პროცესები უნდა მოიცავდეს „კოლეგიურ განხილვას“, რომელიც შედგება ერთი მოსამართლისა და ორი სახალხო შემფასებლისგან. სახალხო შემფასებლები აირჩევიან მთლიანი მოსახლეობისგან, ნაფიც მსაჯულთა სისტემის მსგავსად.
1994 წლის 1 მარტიდან ქალები აღარ ისჯებიან სიკვდილით, 2001 წლის იანვრიდან კი აღარ სჯიან 18 წლამდე და 65 წელს გადაცილებულ პირებს. კონსტიტუციის 84-ე მუხლის თანახმად, პრეზიდენტს „შეუძლია შეიწყალოს მსჯავრდებული მოქალაქეები“.. 2003 წლის 30 ვინისიდან 2005 წლის 30 ივნისის ჩათვლით, პრეზიდენტმა ალექსანდრე ლუკაშენკომ ორი სიკვდილმისჯილი შეიწყალა, ერთის მოთხოვნა კი არ დააკმაყოფილა.
2000 წელს ევროსაბჭოს საპარლამენტო ასამბლეამ დაგმო ბელარუსში მიმდინარე პროცესები და განაცხადა: „სამწუხაროა, რომ ბელარუსი ამჟამად ერთადერთი ქვეყანაა ევროპაში, სადაც სიკვდილით დასჯა აღსრულდება და, უფრო მეტიც, რეგულარულად და ფართოდ ხორციელდება“. ''
ბელარუსი ერთადერთი ევროპული ქვეყანაა, სადაც 21-ე საუკუნეში ადამიანი სიკვდილით დაისაჯა. ევროსაბჭოს წევრებმა 2001 წელს ქვეყნის წარმომადგენლებს შესთავაზეს, რომ სიკვდილით დასჯა გაეუქმებინათ და ევროსაბჭოში გაწევრიანებულიყვნენ. ბელარუსმა (როგორც ბელორუსიის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა) ხელი მოაწერა საერთაშორისო პაქტს სამოქალაქო და პოლიტიკური უფლებების შესახებ 1973 წელს. მიუხედავად ამისა, ეს კონვენცია სიკვდილით დასჯას არ აუქმებს და გარკვეულ პირობებს აწესებს მისი გამოყენებისას.
სიკვდილმისჯილთა რიცხვი
ქვემოთ მოცემულია ბელარუსის შინაგან საქმეთა სამინისტროს (MVD) მიხედვით 1985 წლიდან სიკვდილით დასჯილთა რიცხვი წლების მიხედვით:
მაიმუნების პლანეტა (1968 წლის ფილმი)
მაიმუნების პლანეტა — პიერ ბულის 1963 წლის ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით გადაღებული სამეცნიერო-ფანტასტიკური ფილმი, „მაიმუნების პლანეტის“ სერიის პირველი ფილმი.