cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
თავწითელა
ბოტანიკური აღწერა
თავწითელას სავეგეტაციო პერიოდი 175 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის პირველ ნახევარში შედის. მოსავალი ძალიან არათანაბარი აქვს. მტევნის წონა 130-150 გრამს შორის მერყეობს, საჰექტარო მოსავლიანობა საშუალოდ 8.0 ტონაა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-22%-ს, მჟავიანობა — 5.5-6.5 გ/ლ-ს.
მიიღება ვარგი ხარისხის სუფრის თეთრი ღვინო, ასევე გამოსადეგია სასუფრე ყურძნად.
ლიტერატურა
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
1404
თარიღი უცნობია
*
რაფიწა
რაფიწა (Раԥыҵа [რაფჷწა]) — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გაგრის მუნიციპალიტეტში (ლიძავის თემი), შავიზღვისპირა ვაკე-დაბლობზე, მდინარე აძიდუს ნაპირას. ზღვის დონიდან 40 მ, გაგრიდან 29 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ
ისტორია
ეს არის ისტორიული სოფელი, რომელიც რაბიწა-ს სახელით ბიჭვინთის შემოგარენში იხსენიება „ბიჭვინტის იადგარში“ (XVI ს.) ოდიშის ერისთავის მამია III დადიანის (1512-1533) შეწირულობის სიგელში ბიჭვინტისადმი. სახელწოდების მიხედვით აფხაზური დასახლება ჩანს, თუმცა ეტიმოლოგია უცნობია. 1949 წელს სოფელი რაფიწა ლძაანის სასოფლო საბჭოს ცენტრი იყო. მისი ამჟამინდელი სახელია რაფიწა (Раҧыҵа).
დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 238 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ლიძავის თემის სოფლები
დოდეკანესის კუნძულები
დოდეკანესი (Δωδεκάνησα) — საბერძნეთის კუთვნილი არქიპელაგი ეგეოსის ზღვაში. შედგება 12 დიდი და 150-ზე მეტი პატარა კუნძულისაგან, რომელთაგან 26 დაუსახლებელია. კუნძულები განლაგებულია თურქეთის სანაპირო ზოლის სამხრეთ დასავლეთით, კუნძულ სამოსის სამხრეთითა და კუნძულ კრეტის ჩრდილოეთით. მიეკუთვნება სამხრეთ სპორადესის კუნძულთა ჯგუფს. დოდეკანესს მდიდარი ისტორია გააჩნია. მის დაუსახლებელ კუნძულებზეც კი განლაგებულია არაერთი ბიზანტიური ეკლესია და შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე.
არქიპელაგის ისტორიულად ყველაზე მნიშვნელოვანი და ცნობილი კუნძულია როდოსი, რომელიც ათასწლეულების განმავლობაში რეგიონს აკონტროლებდა. სხვა მნიშვნელოვანი კუნძულებია კოსი, პატმოსი, ასტიპალეა, კალიმნოსი, კარპატოსი, კასოსი, ლეროსი, ნისიროსი და ა. შ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საბერძნეთის კუნძულები კატეგორია:ეგეოსის ზღვა
სევანის ტბა
სევანი, გოქჩა, გოგჩა [თურქ. „ლურჯი წყალი“] (Սևանա լիճ), ქართულ წყაროებში გელაქუნი — ტბა სომხეთში. უდიდესია კავკასიაში. ფართობი — 1200 კმ². საშუალო სიღრმე — 28,5 მ, მაქსიმალური — 83 მეტრი. მდებარეობს ამიერკავკასიის ვულკანურ მთიანეთში, დაახლოებით 1900 მ სიმაღლეზე. ტბას ჩრდილო-დასავლეთით ეკვრის ბამბაკის ქედი, ჩრდილო-აღმოსავლეთით შაჰდაღის ქედი, დასავლეთითა და სამხრეთით გეღამისა და ვარდენისის ქედები. სევანის ტბას უკავია მთათაშორისი ტექტონიკური ქვაბულის ცენტრალური ნაწილი. ორი მოპირისპირე კონცხით იყოფა მცირე სევანად (ჩრდილო-დასავლეთი) და დიდ სევანად (სამხრეთ-აღმოსავლეთი). მცირე სევანში მდებარე კლდოვან კუნძულზე, რომელიც ტბის დონის დაწევის შემდეგ ნახევარკუნძულადაა გადაქცეული, მდებარეობს IX საუკუნის არქიტექტურული ძეგლი — სევანის მონასტერი. სევანის ტბაში ჩადის 28 პატარა მდინარე. გამოდის მდინარე რაზდანი. ტბის მთავარი მასაზრდოებელია ზედაპირული ჩამონადენი (727 მლნ. მ³ წელიწადში). წყლის ტემპერატურა ზედაპირზე ივლის-აგვისტოში 17-19 °C, იანვარ-თებერვალში — 1,5-1,8 °C. ძლიერ ყინვიან ზამთარში ტბა მთლიანად იყინება. მდიდარია თევზით. ტბის წყალი და მდინარე რაზდანი გამოყენებულია სევანის ჰიდროელექტროსადგურის კასკადისათვის. გაყვანილია არფა-სევანის გვირები, რითაც მდინარე არფის წყალი შედის სევანში. სევანის ტბის ნაპირზეა სევანი. ბუნებრივი ეროვნული პარკი.
სევანის ტბა ნახსენებია ალექსანდრე ჭავჭავაძის ლექსში „გოგჩა“.
გალერეა
750px|thumb|მარცხნივ| ტბის სანაპიროს პანორამა ქალაქ [[სევანი (ქალაქი)|სევანთან ]]
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ტბები
ალექსანდრე მანუილოვი
ალექსანდრე მანუილოვი (დ. 1861 — გ. 1929) — რუსი ეკონომისტი და რექტორი.
ბიოგრაფია
1908-1911 წლებში იყო მოსკოვის უნივერსიტეტის რექტორი. 1917 წელს რუსეთის დროებით მთავრობაში განათლების მინისტი. 1920 წლის 15 მაისს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორთა საბჭომ დაამტკიცა სიბრძნისმეტყველების ფაკულტეტის შუამდგომლობა და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში პროფესორად მოიწვია იმჟამად მოსკოვის უნივერსიტეტის პროფესორი ალექსანდრე მანუილოვი. 1924 წლიდან იყო სახბანკის გამგეობის წევრი.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1861 კატეგორია:გარდაცვლილი 1929 კატეგორია:რუსი ეკონომისტები კატეგორია:რუსი რექტორები
დავიდ ნიკოლას ოსორნო
დავიდ ნიკოლას ოსორნო (David Nicolás Osorno; დ. დაახლ. 1845 — გ. 31 მაისი, 1918) — ნიკარაგუელი იურისტი და პოლიტიკოსი. ნიკარაგუის მე-17 პრეზიდენტი ლიბერალური პარტიიდან.
კატეგორია:ნიკარაგუის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 1845 კატეგორია:გარდაცვლილი 1918
სევანის მონასტერი
290px|thumb| სევანის მონასტრის ხედი ჯაბა ლაბაძის ფოტო სევანის მონასტერი (Սևանավանք – სევანავანკი) — არქიტექტურული კომპლექსი სევანის ტბის კუნძულზე (ახლა ნახევარკუნძულია). შემორჩენილია IX საუკუნის სამაფსიდიანი ჯვარ-გუმბათოვანი ეკლესიები: მცირე — კარაპეტის ეკლესია და დიდი — მოციქულთა ეკლესია (874). მოციქულთა ეკლესიის ხის კვეთილი კარი (1176 და 1552) და გავითის კვეთილი სვეტისთავები ინახება სომხეთის ისტორიის მუზეუმში, ერევანში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სომხეთის მონასტრები
ჰუაისაი
ჰუაისაი (ຫ້ວຍຊາຍ) — ქალაქი ლაოსში. მდებარეობს სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში. აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 17687 კაცს.
კატეგორია:ლაოსის ქალაქები
სუიუნდიუკოვო (ბაკალის რაიონი)
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 147 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბაკალიდან დაშორებულია 36 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ტუიმაზი, რომელიც დაშორებულია 75 კმ-ით.
კირტანა
მინი|კირტანას ტრადიციული ინსტრუმენტებით შესრულება. 1960 წ. კირტანა, კირტანი (სანსკ. किर्तन kirtana ”მღერა”) — ერთობლივი ლოცვის და საგალობლების შესრულების ფორმა ინდუიზმში, სიქიზმსა და ინდოეთის სხვა აღმსარებლობებში, სრულდება ერთი ან რამდენიმე ვოკალისტის მიერ და ახლავს მუსიკალური ინსტრუმენტების აკომპონიმენტი და მორწმუნეთა გუნდი.
საგალობლების ერთობლივად შესრულება ძლიერ გავრცელებულია ინდოეთში, კირტანებსა და ბჰაჯანებს ასრულებენ რელიგიურ დღესასწაულებსა და ფესტივალებზე, სოფლებისა და ქალაქების ქუჩებზე მიმავალ პროცესიებში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სიქიზმის ცნებები კატეგორია:სიქიზმი
სავანე (საჩხერის მუნიციპალიტეტი)
სავანე — სოფელი საჩხერის მუნიციპალიტეტში, არგვეთის თემში. მდებარეობს იმერეთის მაღლობზე, მდინარეების იზვარისა და ლაშურის (ყვირილის სისტემა) წყალგამყოფზე. ზღვის დონიდან 500 მეტრი, საჩხერიდან 7 კილომეტრი. სოფელში არის კვარციანი ქვიშის კარიერი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 1908 ადამიანი.
ღირსშესანიშნაობები
წყაროებში პირველად მოხსენიებულია XI საუკუნეში. სოფელში შემონახულია სავანის წმინდა გიორგის ეკლესია, რომელიც აგებულია ასევე XI საუკუნეში. ამ ეკლესიას გარშემო ერტყა გალავანი, რომელიც მტერთა შემოსევისას იცავდა. ახლაც არის შემორჩენილი გალავნის ნანგრევები, ხოლო ამ ეკლესიის ეზოში აკაკის ძიძისეული სახლია.
სქოლიო
კატეგორია:საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Mother's Milk
Mother's Milk — ჯგუფ Red Hot Chili Peppers-ის მეოთხე სტუდიური ალბომი. იგი გამოვიდა 1989 წლის 16 აგვისტოს. დისკი გამოსცა ლეიბლმა EMI Records.
დისკს ჯგუფის ყველა წინა ალბომთან შედარებით დიდი კომერციული წარმატება ხვდა წილად. Billboard 200-ში იგი #52 პოზიციამდე ავიდა და პოპულარობა შეიძინა სიმღერით „Knock Me Down“ და სტივი უანდერის „Higher Ground“-ით. ეს იყო ჯგუფის პირველი ალბომი, რომელმაც RIAA-სგან ოქროს დისკის სტატუსი მიიღო და პირველი, რომელმაც Peppers-ს საერთაშორისო წარმატება მოუტანა. მიუხედავად იმისა, რომ მას არ ახლდა კრიტიკოსების მხრიდან ისეთივე დადებითი შეფასებები, როგორც The Uplift Mofo Party Plan-ის (1987) შემთხვევაში, Mother's Milk-მა, ემი ჰენსონის (AllMusic) აზრით, „...ჯგუფი ფანკ-როკ-რეპერებიდან მცირე საშუალებებით აქცია მეინსტრიმულ ცუდ ბიჭუნებად.“ დისკს საბოლოოდ პლატინის სტატუსი მიენიჭა.
სქოლიო
კატეგორია:1989 წლის ალბომები კატეგორია:Red Hot Chili Peppers-ის ალბომები კატეგორია:EMI Records-ის ალბომები კატეგორია:Capitol Records-ის ალბომები
Lasioglossum micheneri
Lasioglossum micheneri — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1956 წელს.
თამარის ვაზი
თამარის ვაზი, თამარის ყურძენი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში მესხეთიდან.
Lasioglossum micheneri
სქოლიო
micheneri
თამარის ვაზი
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ფორმის, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარეს მთავარ ძარღვებზე შეინიშნება მცირე შებუსვა. ძარღვებს შორის შეუბუსავია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური, ზოგჯერ ცილინდრული ფორმის, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი — საშუალო, ზოგჯერ მცირე ზომის, მომრგვალო, მუქი ლურჯი, თითქმის შავი. კანი საშუალო სისქისაა, ცვილისებრი ფიფქით საშუალოდ დაფარული. რბილობი საშუალოდ წვნიანია, მომჟაო-მოტკბო გემოთი, წვენი შეუფერავია.
თამარის ვაზი საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 157-160 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბერის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის საშუალო წონა 80 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა 8.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20%-ს, მჟავიანობა — 15 გ/ლ-ს.
მიიღება სუფრის წითელი მშრალი ღვინო.
ლიტერატურა
კატეგორია:მესხეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ზემო პროვანსის ალპები
ზემო პროვანსის ალპები — დეპარტამენტი საფრანგეთის სამხრეთ ნაწილში, პროვანსი-ალპები-ლაჟვარდოვან ნაპირში. მისი მმართველია ჟან-ლუი ბიანკო.
ისტორია
ზემო პროვანსის ალპები არის იმ 83 დეპარტამენტიდან ერთ-ერთი, რომლებიც შეიქმნა საფრანგეთის რევოლუციის დროს 1790 წლის 4 მარტს.
გეოგრაფია
ზემო პროვანსის ალპების ფართობია 6925 კმ². 1999 წლის მონაცემებით დეპარტამენტის მოსახლეობა 139,561 ადამიანს შეადგენს და მას 94-ე ადგილი უკავია, დეპარტამენტში მცხოვრებთა საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 20 ადამიანს.
აქ ყველაზე გავრცელებული ენაა ფრანგული.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის დეპარტამენტები
კარმა
კარმა (სანსკ. कर्म karma „ქმედება“) — ცენტრალური ცნება ინდუიზმსა და ინდოეთის სხვა რელიგიებში, ცოცხალი არსების ქმედება, რომელიც მის შემდგომ ბედს და ცხოვრების პირობებს განაპირობებს.
მცენარეთა და ცხოველთა კარმა (ქმედება) ბუნებრივია, ატმანი 8 400 000 ფორმას ერთი მეორის მიყოლებით იცვლის, ხოლო ადამიანის სხეულის მიღწევისას მის კარმას გააზრებული მნიშვნელობა ეძლევა და იგი თავისი ქმედებისთვის პასუხისმგებელი ხდება.
ადამიანის სხეულში მყოფი სულის დანიშნულება არა კეთილი კარმის დაგროვებაა, არამედ კეთილი და ბოროტი ქმედებების არარსებულამდე დაყვანა, კარმისა და დაბადებათა ბორკილებისგან განთავისუფლება და ღმერთთან (პერსონალურ ან უპიროვნო ბრაჰმანთან) შერწყმა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბუდისტური ფილოსოფიის კონცეფციები კატეგორია:ინდუისტური ფილოსოფიის კონცეფციები კატეგორია:ჯაინისტური ფილოსოფიის კონცეფციები კატეგორია:რეინკარნაცია კატეგორია:სანსკრიტული სიტყვები და ფრაზები კატეგორია:სპირიტუალიზმი
Karma (buddhismus)
Burger King
right|250პქ ბურგერ კინგი (Burger King) — სწრაფი კვების ჰამბურგერებზე ორიენტირებული რესტორნების გლობალური ქსელი. მისი სათავო ოფისი მდებარეობს აშშ-ში, ფლორიდის შტატში.
ისტორია
ბურგერ კინგის წინაპარი 1953 წელს დაარსდა ფლორიდის შტატ ქალაქ ჯექსონვილში. მისი სახელი თავდაპირველად იყო ინსტა-ბურგერ კინგი. დამფუძნებლები იყვნენ ჯონ კრამერი და მისი ცოლის ბიძა მეთიუ ბარნსი, რომლებმაც პირველი მაღაზიები რკინიგზის სადგურის ირგვლივ გახსნეს. ჰამბურგერებმა სულ მალე მოიპოვა პოპულარობა და საოცარი წარმატება. რასაც ფრანჩაიზების გაცემაც მოყვა. 1959 წელს, სათავო კომპანიას სერიოზული პრობლემები შეექმნა და ის მაიამის ერთ-ერთმა ფრანჩაიზერმა კომპანიამ იყიდა. მყიდველებმა ინსტა-ბურგერ კინგს უპირველეს ყოვლისა სახელი შეუცვალეს და მას უბრალოდ ბურგერ კინგი უწოდეს. მომდევნო 8 წლის განმავლობაში, ობიექტების რიცხვი აშშ-ის მასშტაბით 250 გახდა, ხოლო 1967 წელს იგი „პილსბერი კომპანიმ“ შეიძინა.
კომპანიის ისტორიაში მნიშვნელოვანია 1978 წელი, როდესაც ბურგერ კინგმა, მაკდონალდსისი აღმასრულებელი დირექტორი დაიქირავა კომპანიის გამართვისა და რეორგანიზაციის მიზნით. ამ ფაქტს „ოპერაცია ფენიქსსაც უწოდებენ“.
მიუხედავად ამისა, კომპანიის არაეფექტური მმართველობისა და სხვა მრავალი მიზეზის გამო, ბურგერ კინგი სერიოზულ დაღმასვლას განიცდიდა, სანამ 1989 წელს ბრიტანულმა კონგლომერატმა „გრანდ მეტროპოლიტენმა“ და მისმა მემკვიდრე „დიაგეომ“ არ შეიძინა.
2002 წელს, სამი კომპანიისგან შემდგარმა ტრიუმვირატმა, ბურგერ კინგი „დიაგეოსგან“ 1.5 მლრდ აშშ დოლარად შეიძინა.
ქსელი
მინი|250პქ|კომპანიის სათავო ოფისი ფლორიდაში ბურგერ კინგის პირველი რესტორანი აშშ-ის ფარგლებს გარეთ, პირველად 1963 წელს გაიხსნა პუერტო-რიკოში, მას მოყვა 1969 წელს რესტორანი კანადაში, უკვე 1975 წელს ევროპაში, მადრიდში. 1982 წელს, მათ რიგებს ემატება აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნები: იაპონია, ტაივანი, სამხრეთ კორეა, სინგაპური. აღსანიშნავია, რომ მკაცრი კონკურენციის პირობებში, 2001 წელს, იაპონიაში ბურგერ კინგის ყველა რესტორანი დაიხურა, მაგრამ 2007 წელს ხელახლა გაიხსნა.
1970 წლებიდან, რესტორნების ქსელი შედის ლათინური ამერიკის ქვეყნებშიც. რესტორნები იხსნება მექსიკაში, ვენესუელაში, ჩილესა და არგენტინაში.
მიუხედავად იმისა, რომ ბურგერ კინგი ჩამორჩება მაკდონალდსისი ქსელს, მსოფლიოს რიგ ქვეყნებში საქმე პირიქითაა, მათ შორისაა მექსიკა და ესპანეთი.
საინტერესოა, რომ ავსტრალია ერთადერთი ქვეყანაა ბურგერ კინგის გავრცელების არეალშიც, სადაც ეს კომპანია სხვა სახელით ოპერირებს. 1971 აღმოჩნდა, რომ ავსტრალიის ქალაქ ადელაიდაში, საკვების ერთ-ერთი მაღაზია უკვე იყენებდა ამ სახელის სავაჭრო ბრენდს, ამიტომ ავსტრალიაში ბრენდი შევიდა „Hungry Jack's“- ის სახელით.
გეგმები
2008 წლიდან, მომდევნო 10 წლის განმავლობაში, დაგეგმილია, რომ ბურგერ კინგის ბაზრის 80 % აშშ-ის ფარგლებს გარეთ იქნება. განსაკუთრებული აქცენტი კეთდება აზია-წყნარი ოკეანის რეგიონზე. კომპანია გეგმავს, თავის სამ უმსხვილეს ბაზრად აქციოს ინდოეთი, ჩინეთი და იაპონია. 2012 წლის ბოლოსთვის, ქსელს აზიის ტერიტორიაზე 250 ახალი რესტორანი შეემატება. იგეგმება ფრანჩაიზინგის გააქტიურება აღმოსავლეთ ევროპაში, აფრიკაში, ახლო აღმოსავლეთსა და ბრაზილიაში.
ამჟამად, 2010 წლის ბოლოსთვის, ბურგერ კინგი 32,400 რესტორნით, რჩება როგორც მეორე უმსხვილესი ქსელი სწრაფი კვების ჰამბურგერების სარესტორნო ქსელში მაკდონალდსის შემდეგ. მისი რესტორნები წარმოდგენილია მსოფლიოს 80 ქვეყანაში.
კომპანიის ძირითად პროდუქტებს წარმოადგენს ჰამბურგერები, ფრანგული ფრი, გამაგრილებელი სასმელები და სხვადასხვა დესერტი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბრენდები კატეგორია:აშშ-ის კომპანიები კატეგორია:ტრანსნაციონალური კომპანიები კატეგორია:სწრაფი კვება
მუხლი (ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი)
მუხლი — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში (წესის თემი), მდებარეობს მდინარე რიონის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 760 მეტრი, ამბროლაურიდან 10 კილომეტრი. წყაროებში პირველად მოიხსენიება XVII საუკუნეში. შემორჩენილია ადრინდელი ფეოდალური ხანის ეკლესიის ნანგრევები.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 33 ადამიანი.
Sabbath Bloody Sabbath
Sabbath Bloody Sabbath — ინგლისური როკ-ჯგუფ Black Sabbath-ის მეხუთე სტუდიური ალბომი. გამოვიდა 1973 წელს. ალბომი გამოსცეს ლეიბლებმა Vertigo და Warner Bros..
სქოლიო
კატეგორია:Black Sabbath-ის ალბომები კატეგორია:1973 წლის ალბომები კატეგორია:Vertigo Records-ის ალბომები კატეგორია:Warner Bros. Records-ის ალბომები
წითელი უდაბნო
მინი|250პქ|წითელი უდაბნო მინი|250პქ წითელი უდაბნო — უდაბნო აშშ-ში, უაიომინგის შტატის სამხრეთ ცენტრალურ ნაწილში. მისი ფართობია 24 000 კმ². მიუხედავად წყლის დეფიციტისა, უდაბნო გამოირჩევა ველური ბუნების სიუხვით. ამჟამინდელ წყლის რესურსებს წარმოადგენს მარილიანი ტბები და ტბორები. უდაბნო ზღვის დონიდან საკმაოდ მაღლა 3000 - 6000 მეტრზე მდებარეობს. ამ ტერიტორიაზე ბევრია დამშრალი მდინარე და ტბა.
დავით მუჯირი (უფროსი)
დავით მუჯირი (დ. 7 აპრილი, 1956, მახარაძე ''(ამჟ. ოზურგეთი)'', საქართველოს სსრ) — ქართველი და საბჭოთა ფეხბურთელი, მცველი. საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი (1981).
2011 წლის 17 მაისს საქართველოს სპორტისა და ახალგაზრდობის საქმეთა სამინისტროს გადაწყვეტილებით, თბილისის „დინამოს“ მიერ თასების მფლობელთა თასის მოპოვების 30 წლის იუბილესთან დაკავშირებით 1981 წლის თბილისის „დინამოს“ სრულ შემადგენლობასა და სამწვრთნელო შტაბთან ერთად — დავით მუჯირს საქართველოს სპორტის რაინდის წოდება მიენიჭა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 7 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1956 კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები კატეგორია:ერთი კლუბის ფეხბურთელები კატეგორია:საბჭოთა ფეხბურთელები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატები
კონსეისან-დუ-ჟაკუიპი
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 30 717 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 115.680 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 265.53 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
თბილული
თბილული — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭიდან.
რაჭაში მსგავსი სახელით (ტფილურა, თბილური) მოიხსენიებენ გორულ მწვანესაც და თვალდამწვრისოულსაც, თბილული კი სრულიად განსხვავებული ჯიშია. მისი მცირე ნარგავები გავრცელებულია ამბროლაურისა და ზესტაფონის მუნიციპალიტეტების სოფლებში.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან პატარა ზომისაა, ოვალური, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე საშუალოდაა ქეჩისებრად შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი ცილინდრულ-კონუსური ფორმისაა, გვხვდება ცილინდრულიც და კონუსურიც, საშუალო სიკუმსის, ზოგჯერ მეჩხერი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მოყვითალო-მომწვანო ელფერით. კანი სქელი აქვს, მვვრივი, ცვილისებრი ფიფქიო დაფარული. რბილობი წვნიანია, გემო — სასიამოვნო.
ლიტერატურა
კატეგორია:რაჭის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
Violet Hill (სიმღერა)
Violet Hill — პირველი სინგლი Coldplay-ს 2008 წლის ალბომიდან Viva La Vida Or Death And All His Friends. სინგლის სახით იგი გამოდის 2008 წლის 5 მაისს - ვინილის ჩანაწერისა და ციფრული ფორმატის სახით. სინგლის პრემიერა გაიმართა ამავე წლის 29 აპრილს, ჯორჯ ლემბის შოუზე, ბი-ბი-სი 6-ის ეთერში. სინგლის მუსიკალური ვიდეო გადაღებული იქნა სიცილიაში, იტალიაში. მასში ჯგუფის წევრები მხიარულად დახტიან ძველ ნანგრევებზე და სიმღერის შესრულების იმიტაციას ახდენენ. სიმღერის ალტერნატიული, სახუმარო კლიპი გავრცელდა ჯგუფის ოფიციალური საიტის მეშვეობით - მასში სიმღერას რითმულად და სინქრონულად მისდევს სხვადასხვა პოლიტიკოსის ცხოვრების ამსახველი ვიდეოკადრები, უშუალოდ - ჯორჯ ბუშის.
ვინილის ჩანაწერს, რომელიც უფასოდ გავრცელდა ჟურნალის NME 7 მაისის გამოცემასთან ერთად, თან დაერთო დამატებითი სიმღერა "A Spell A Rebel Yell", რომელიც არ იქნება შეტანილი ალბომში Viva La Vida Or Death And All His Friends.
2008 წლის 12 მაისს სიმღერა შევიდა 75 საუკეთესო სინგლის ჩარტში და მოხვდა მის #8 ადგილზე - იმის გათვალისწინებით რომ მანამდე იგი უფასოდ იტვირთებოდა ჯგუფის ოფიციალური საიტიდან და უფასოდ დარიგდა NME-სთან ერთად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:2008 წლის სინგლები კატეგორია:2008 წლის სიმღერები კატეგორია:Coldplay-ს სიმღერები კატეგორია:Parlophone-ის სინგლები
იგნასიო ჩავესი
იგნასიო ჩავეს ლოპესი იყო ნიკარაგუელი პოლიტიკოსი და ნიკარაგუის მე-19 პრეზიდენტი კონსერვატორთა რიგებიდან.
კატეგორია:ნიკარაგუის პრეზიდენტები
ბუშ-დიუ-რონი
ზემო პროვანსის ალპები — დეპარტამენტი საფრანგეთის სამხრეთ ნაწილში, პროვანსი-ალპები-ლაჟვარდოვან ნაპირში.
ისტორია
ზემო პროვანსის ალპები არის იმ 83 დეპარტამენტიდან ერთ-ერთი, რომლებიც შეიქმნა საფრანგეთის რევოლუციის დროს 1790 წლის 4 მარტს.
გეოგრაფია
ზემო პროვანსის ალპების ფართობია 5,087  კმ². 2006 წლის მონაცემებით დეპარტამენტის მოსახლეობა 1,937,405 ადამიანს შეადგენს და მას 3-ე ადგილი უკავია, დეპარტამენტში მცხოვრებთა საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 377 ადამიანს.
აქ ყველაზე გავრცელებული ენაა ფრანგული. ზემო პროვანსის ალპების მმართველია ჟან-ნოელ გერინი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის დეპარტამენტები
ნახურ-დაღესტნური ენები
thumb|400px| {{legend|#E2E27E|ნახური ენები}} {{legend|#86CF8C|ხუნძურ-ანდიურ-დიდოური ენები}} {{legend|#4693B2|დარგუული ენები}} {{legend|#FFA3B1|დიდოური ენები}} {{legend|#3C3276|ლაკური ენა}} {{legend|#CAFE5B|ლეზგიური ენები და ხინალუღური}} ნახურ-დაღესტნური ენები — იბერიულ-კავკასიურ ენათა ოჯახის ჩრდილო-აღმოსავლური ჯგუფი. აერთიანებს ნახურ და დაღესტნურ ენებს. გავრცელებულია რუსეთის ფედერაციის ჩეჩნეთის, ინგუშეთის, დაღესტნის რესპუბლიკებში და აგრეთვე საქართველოსა და აზერბაიჯანის ზოგ რაიონში.
ირლანდიის ეროვნული პარკები
ირლანდიის რესპუბლიკის ეროვნული პარკების სისტემა კუნძულის ტიპურ და უნიკალურ ბუნებრივ ლანდშაფტებს ასახავს. ექვსი პარკი იმართება მთავრობის სააგენტოთი — ეროვნული პარკებისა და ველური ბუნების სამსახურით (The National Parks and Wildlife Service). ამ ორგანიზაციის მიზანი შექმნაა ბუნების დაცული ტერიტორიებისა, რომლებიც წარმოადგენენ ირლანდიის ბუნების მრავალფეროვნებას. სააგენტოს ამოცანებია — ეკოსისტემების მთლიანობის შენახვა, ბიომრავალფეროვნება და მსურველთათვის ირლანდიის ბუნებისა და პარკების დათვალიერების შესაძლებლობის მინიჭება.
ქვემოთ მოყვანილია ირლანდიის ეროვნული პარკების სია. 2010 წელს ირლანდიაში ითვლებოდა 6 ეროვნული პარკი.
ეროვნული პარკები
{{legend|#CFECEC|ნომინირებულნი არიან ირლანდიის მსოლფიო მემკვიდრეობის სტატუსზე .|border=solid 1px #AAAAAA}}
სქოლიო
კატეგორია:ირლანდია კატეგორია:ირლანდიის ეროვნული პარკები
წახები
წახები, წახურები — დაღესტნის მაღალმთიანეთის (მდინარე სამურის ზემო წელის) მკვიდრი მოსახლეობაა. დღევანდელი ადმინისტრაციული დაყოფით, ისინი რუთულის რაიონის დასავლეთ ნაწილის მკვიდრნი არიან. ამ ტერიტორიას წარსულში რუთულის მაგალი ეწოდებოდა. დაღესტანში წახურების რაოდენობა 5,2 ათასი კაცია (რუსეთის ფედერაციაში 6,5 ათასი კაცი). მაგრამ წახურების უმეტესობა თავისი ისტორიული სამშობლოს გარეთ არის განსახლებული დღევანდელი აზერბაიჯანის სახელმწიფოს ტერიტორიაზე (13,6 ათასი კაცი). აზერბაიჯანში კი ისტორიული საქართველოს ტერიტორიაზე, აღმოსავლეთ კახეთში ანუ დღევანდელ საინგილოში ბინადრობენ, რომელიც ადმინისტრაციული დაყოფით ზაქათალას, კახისა და ბელაქნის რაიონებს მოიცავს. წახურების საერთო რაოდენობა 20,1 ათასი კაცია.
ლაპარაკობენ წახურ ენაზე, რომელიც განეკუთვნება ნახურ-დაღესტნური ენების ლეზგიურ ქვეჯგუფს. დაღესტანში წახების ლიტერატურული ენაა რუსული, აზერბაიჯანში — აზერბაიჯანული. სუნიტი მუსლიმანები არიან. ძირითადი საქმიანობაა მესაქონლეობა (ძირითადად მეცხვარეობა), აგრეთვე მიწათმოქმედება. განვითარებულია მატყლის დამუშავება და ფეიქრობა.
ისტორია
ეთნონიმი წახი (თვითსახელწოდებაა იიხბი) წახურელთა მთავარი სოფლის სახელიდან წახური მომდინარეობს. მეცნიერებს მიაჩნიათ, რომ VII საუკუნის სომხურ გეოგრაფიაში მოხსენიებული ცახაიკამები დღევანდელი წახურების წინაპრები არიან. საისტორიო ლიტერატურაში ისიც აღნიშნულია, რომ წახურები კავკასიის ალბანეთის სახელმწიფოს შემადგენლობაში შედიოდნენ. ეპიგრაფიკული ძეგლების მიხედვით, მათ ისლამი X-XI საუკუნეში მიიღეს. XI-XIII საუკუნეებში წახურში არსებობდა მედრესი, სადაც სწავლა არაბულ ენაზე მიმდინარეობდა. XV საუკუნეში წახურული საზოგადოებების გაერთიანებას სათავეში ედგა წახურის სულთანი. წახურელების აღმოსავლეთ კახეთში ჯგუფური გადასახლების გამო, XVIII საუკუნეში წახურის სულთანმა რეზიდენცია სოფელ ელის უში გადაიტანა, რასაც ხშირად ელი სუს სასულთნოსაც უწოდებდნენ.
სამეურნეო საქმიანობა
წახურების ტრადიციული საქმიანობა იყო სახვნელი მიწათმოქმედება და მესაქონლეობა. XVI-XVII საუკუნეებში აღმოსავლეთ კახეთში გადმოსახლების შემდეგ, წახურელებმა სამეურნეო-კულტურული წყობა (ზონალური სპეციალიზაციით) შექმნეს. ერთი თემი ერთი დასახელებით წახურშიც ცხოვრობდა და საინგილოშიც. საინგილოში დასახლებულ ნათესავთა ერთი ნაწილი ზამთრისათვის საქონლის საკვებს ამზადებდა, მიწათმოქმედებას მისდევდა, მეორე, მთაში დარჩენილ ნაწილს, საქონელი საზაფხულო საძოვრებზე ჰყავდა და მეცხოველეობის პროდუქტებს ამზადებდა. მთაში სახვნელი მიწის სიმცირისა და სათიბების ნაკლებობის გამო, მრავალი ოჯახი ზამთარში მომთაბარეობდა ისტორიულ აღმოსავლეთ კახეთში, ზაფხულში კი მთიან მაგალში ბრუნდებოდნენ. შეიქმნა გარესამუშაობზე გასვლის თავისებური ფორმა. როგორც წახურში, ისე საინგილოში სახვნელი მიწები კერძო საკუთრებაში იყო, სათიბი, საძოვარი და ტყე კი სათემო საკუთრებას წარმოადგენდა. არსებობდა საკუთრების მესამე ფორმაც სავაკუფო. ეს იყო მეჩეთებისათვის მორწმუნეთა მიერ შეწირული მიწები. არ შეიძლებოდა ვაკუფის გაყოფა და გასხვისება. წახურში მთის მიწათმოქმედება ურწყველი იყო. საინგილოში განვითარებული იყო სარწყავი მიწათმოქმედება. მესაქონლეობაში უპირატესობას მეცხვარეობას ანიჭებდნენ. ჰყავდათ ბევრი ცხენი. მთაში ერთადერთი საჭაპანო და საჯდომი ტრანსპორტი ცხენი იყო.
დღესასწაულები
დღესასწაულობდნენ საზამთრო საძოვრებიდან საქონლის დაბრუნებას. ამ დროს ერთმანეთს უმასპინძლდებოდნენ, აწყობდნენ მარულას, ძაღლების ბრძოლას, ჭიდაობას, ცეკვავდნენ, საქონელს წირავდნენ და ხორცს არიგებდნენ. ძალიან პოპულარული იყო ძველი წარმართული დღესასწაული ეირანი, რომელსაც თან ახლდა მდიდარი რელიგიურ-მაგიური ქმედებები და სპორტულ-გასართობი თამაშობები. ეს დღესასწაული ზაფხულში თიბვის და პურეულის მოსავლის აღების წინ წმინდა მთის ველობში იმართებოდა; გრძელდებოდა სამი დღე. წარსულში, შარიათის დანერგვამდე, ამ დღესასწაულში ქალებიც ღებულობდნენ მონაწილეობას, რომლებიც აქ ცხენოსნობის მაღალ ხელოვნებას აჩვენებდნენ. ზაფხულში იცოდნენ მზისა და წვიმის გამოწვევის რიტუალების შესრულება. მკაცრად იცავდნენ ურთიერთდახმარების, სტუმართმოყვარეობის წეს-ჩვეულებებს. წახურებს შორის ძლიერი იყო შიდათუხუმური სოლიდარობა. თუხუმები უფრო პატარა სანათესაო ჯგუფებადაც (ნასილი) იყოფოდნენ. წახურები სიმღერებს, წახურულ ენასთან ერთად აზერბაიჯანულ ენაზეც ასრულებდნენ; ფოლკლორი კი მხოლოდ მშობლიურ ენაზე ჰქონდათ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაღესტნის ხალხები
საინიაბული
კატეგორია:ლაოსის ქალაქები
იბერია (ავიაკომპანია)
მინი|250პქ მინი|250პქ|ბარახასას აეროპორტი. მადრიდი იბერია (ესპ.Iberia Líneas Aéreas de España) — ესპანური ავიაკომპანია. ამჟამად, იბერიას მთავარი აეროპორტებია მადრიდის ბარახასას აეროპორტი და ბარსელონას ელ-პრატის აეროპორტი. კომპანია მის შვილობილ კომპანია „იბერია რეგიონალთან“ ერთად, „იბერია გრუპის“ შემადგენელი ნაწილია. კომპანია რეისებს 102 მიმართულებით ასრულებს მსოფლიოს 39 ქვეყანაში. ხოლო სხვა კომპანიებთან კოდ-შერინგის შედეგად, ასევე დაფრინავს 90 სხვა მიმართულებით.
ისტორია
კომპანია დაარსდა 1927 წლის 28 ივნისს, ესპანელი ბანკირის, ჰორასიო ესებერიეტასა და გერმანული ავიაკომპანია ლუფტჰანზას ინვესტიციებით. ფრენების განხორციელება დაიწყო ამავე წლის 14 დეკემბერს. ამ წლის განმავლობაში, იბერიას ასპონსორებდა ესპანეთის მთავრობა, რომელიც მას მადრიდსა და ბარსელონაში საფოსტო გზავნილების გადასაზიდად იყენებდა. ვინაიდან ამ პერიოდში, დიქტატორ მიგელ პრიმო დე რივერას მმართველობისას, ესპანეთის ავიაცია ძირითადად სახალხო საჭიროებისთვის გამოიყენებოდა, მოხდა ესპანური ავიაკომპანიების შერწყმა. 1929 წლის 29 მაისს, იბერია შთანთქა სხვა ავიაკომპანია „Compañía de Líneas Aéreas Subvencionadas“ - მა. მაგრამ სახელი „იბერია“, კომპანიის გენერალურმა დირექტორმა მაინც დარეგისტრირებული დატოვა. ესპანეთის სამოქალაქო ომის მიწურულს, იბერია კვლავ გამოდის ასპარეზზე, როგორც წმინდა შინაური ავიაკომპანია.
1944 წლის 30 სექტემბერს, ხდება იბერიის ნაციონალიზება. 1946 წელს, იბერია ხდება პირველი ავიაკომპანია ევროპაში, რომელიც მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, პირველად ასრულებს ფრენას ევროპასა და სამხრეთ ამერიკას შორის რეისით მადრიდი - ბუენოს-აირესი. 1953 წელს, მადრიდის პაქტის შედეგად, აშშ-ის მოქალაქეებისთვის ესპანეთში ჩასვლა უვიზო ხდება, რაც დიდი სტიმული აღმოჩნდა იბერიასათვის და იწყება ტრანსატლანტიკური რეისები ამ ორ ქვეყანას შორის.
1981 წელს, კომპანიის დაბადების 50 წლისთავზე, მგზავრების რიცხვმა წელიწადში 10 მლნ შეადგინა, ხოლო 2002 წელს, დაბადებიდან ამ დრომდე გადაყვანილი მგზავრების რიცხვმა 500 მლნ შეადგინა.
ამჟამად
მინი|250პქ|იბერია და ბრითიშ ეარვეისი 2009 წლის 12 ნოემბერს, იბერიამ დაადასტურა, რომ მას მიღწეული აქვს მოლაპარაკებები ბრიტანულ ავიაკომპანია „ბრითიშ ეარვეისთან“, მათი შერწყმის თაობაზე და რომ ამ ორი კომპანიის შეერთებით იგეგმება მსოფლიოს ავიაკომპანიებს შორის შემოსავლების სიდიდით მესამე კომპანიის ჩამოყალიბება. 2010 წლის 8 აპრილს, კომპანიებმა ხელი მოაწერეს დოკუმენტს მათი შერწყმის შესახებ, რომელიც 2011 წლის იანვარში დასრულდება. ახალი კომპანიის სახელი იქნება “International Airlines Group”, თუმცა, ორივე კომპანია ფუნქციონირებას ძველი ბრენდის სახლეის ქვეშ განაგრძობს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ავიაკომპანიები
1405
თარიღი უცნობია
*
A Day Without Me
„A Day Without Me“ — ირლანდიური როკ-ჯგუფ U2-ს სინგლი ალბომიდან Boy. იგი გამოვიდა 1980 წელს. სიმღერის ტექსტში საუბარია თვითმკვლელობაზე და იგი პირდაპირ კავშირშია იენ კერტისთან, რომელმაც თავი მოიკლა 1980 წლის მაისში. სინგლის B-გვერდზე ჩაწერილია სიმღერა „Things to Make and Do“.
Lasioglossum michiganense
Lasioglossum michiganense — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1960 წელს.
სქოლიო
michiganense
Sapere aude
მინი|300პქ|ლოზუნგი [[მანჩესტერის გრამატიკის სკოლა|მანჩესტერის გრამატიკის სკოლაზე]] Sapere aude (გამოითქმის „საპერე ოუდეი“) — ლათინური გამოთქმა, რომელიც ნიშნავს „გაბედე იყო ბრძენი“, უფრო ზუსტად კი „გაბედე იცოდე“. პირველად გამოიყენა რომაელმა პოეტმა ჰორაციუსმა, თუმცა პოპულარული განმანათლებლობის პერიოდში, გერმანელი ფილოსოფოსის იმანუელ კანტის ესეს — „რა არის განმანათლებლობა?“ წყალობით გახდა. კანტი Sapere aude-ს მთელი განმანათლებლობის პერიოდის დევიზად მიიჩნევს და განმანათლებლობის ცნების განმარტებაშიც იშველიებს.
გამოთქმის თავდაპირველი გამოყენება უნდა ეკუთვნოდეს რომაელ პოეტ ჰორაციუსს, რომელიც ეპისტოლეების პირველ წიგნში წერს: dimidium facti qui coepit habet: sapere aude, incipe („მან ვინ დაიწყო, საქმის ნახევარი ამით გააკეათა. გაბედე დაიწყო!“). შეიძლება ასევე ითარგმნოს როგორც „გაბედე იყო ბრძენი“.
კანტის თავის ესეში პასუხი კითხვაზე: რა არის განმანათლებლობა? გამოთქმას Sapere aude იყენებს განმანათლებლობის ცნების განსამარტად. მიშელ ფუკო 1984 წელს კანტის ესსეს საპასუხო წერილში, ეთანხმება რა კანტს მრავალ დებულებაში, უარყოფს Sapere Aude კონცეფციით მართული პოლიტიკური საზოგადოების იდეას.
სქოლიო
კატეგორია:ლათინური ტერმინები და ფრაზები კატეგორია:განმანათლებლობა კატეგორია:იმანუელ კანტი
ლედი გაგას სიმღერების სია
ამერიკელ პოპ-მომღერალ და სიმღერების ავტორ ლედი გაგას ჩაწერილი აქვს ხუთი სტუდიური ალბომი, სამი EP და ასევე აქვს ჩაწერილი დუეტები სხვადასხვა მომღერლებთან ერთად, რომლებიც შესულია მათ ალბომებში. მას შემდეგ რაც ლეიბლმა Def Jam Recordings გაგას გაუუქმა კონტრაქტი მან მუშაობა დაიწყო სიმღერების ავტორად გამომცემლობაში Sony/ATV Music Publishing, მოგვიანებით რეპერი ეიკონის დამხაებით გაგამ გააფორმა ერთობლივი კონტრაქტი ლეიბლთან Interscope Records და Kon Live Distribution.
სქოლიო
სიმღერების სია კატეგორია:სიმღერების სიები მუსიკოსების მიხედვით
აზერბაიჯან-სომხეთის ურთიერთობები
სომხეთ-აზერბაიჯანის ურთიერთობები — წარმოადგენს ურთიერთობებს აზერბაიჯანსა და სომხეთს შორის. ორი ქვეყნის დიპლომატიური ურთიერთობა რუსეთის იმპერიის დროს დამყარდა.
შემდეგ იყო სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის ომი 1918-1920 წწ.
1948 წელს სსრკ-ში, სომხეთის სსრ-ში დაიწყო პოლიტიკური პროტესტები აზერბაიჯანის წინააღმდეგ. საზოგადოების ნაწილი თვლიდა, რომ აზერბაიჯანს მთიანი ყარაბაღი უნდა დაეთმო სომხეთისთვის. პროტესტის ტალღა გამწვავდა 1988 წელს, როდესაც სომხეთ-აზერბაიჯანს შორის ომი დაიწყო.
ლიტერატურა
კატეგორია:აზერბაიჯანის დიპლომატიური ურთიერთობები კატეგორია:სომხეთის დიპლომატიური ურთიერთობები
ტაქტაგულოვო (ბაკალის რაიონი)
ტაქტაგულოვო (Туҡтағол; Тактагулово) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბაკალის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 409 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბაკალიდან დაშორებულია 34 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ტუიმაზი, რომელიც დაშორებულია 112 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები (93 %) შეადგენენ.
სქოლიო
კატეგორია:ბაკალის რაიონის სოფლები
თეთრა (ვაზის ჯიში)
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე აბლაბუდისებრად სუსტადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია, მტევანი — საშუალო ზომის, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, ღია მწვანე, მზის მხარეზე მომწვანო-ქარვისფერი. კანი სქელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი წვნიანი და ხორციანია, სასიამოვნო ტკბილი გემოთი.
მიიღება საკმაოდ ჰარმონიული, ხილის ტონებით გამოხატული თეთრი მშრალი ღვინო. ყურძენი გამოიყენება სასუფრედ, მთელი ზამთრის განმავლობაში ინახება და კარგად იტანს ტრანსპორტირებას.
ლიტერატურა
კატეგორია:აჭარის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
ზოგადი ანესთეზია
ზოგადი ანესთეზია ფართო მნიშვნელობის ტერმინია და გულისხმობს ხელოვნურად, მედიკამენტური გზით გამოწვეულ მდგომარეობასაც, რომლის დროსაც მიზანმიმართულად ითრგუნება ცნობიერება, მეხსიერება და ტკივილის აღქმა. ზოგადი ანესთეზია გამოიყენება ქირურგიული, დიაგნოსტიკური და სამეანო ჩარევებისათვის. მისი განმასხვავებელი ნიშანი ღრმა სედაციისგან არის პაციენტის გაღვიძების შეუძლებლობა მიუხედავად სტიმულის სიძლიერისა.
უსაფრთხოება
ზოგადი ანესთეზიის დროს შექცევადად ითრგუნება სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი ფუნქციები — სუნთქვა, სისხლის მიმოქცევა, სითბოს რეგულაცია, რაც მედპერსონალის მხრივ განსაკუთრებით ყურადღებას, ცოდნასა და დახელოვნებას მოითხოვს. ამის გამო, მსოფლიოს უმეტეს ქვეყნებში ზოგადი ანესთეზიის მიწოდება მხოლოდ საგანგებოდ გაწვრთნილ ექიმს, ანესთეზიოლოგს შეუძლია. თანამედროვე მედიცინის პირობებში, როდესაც ექიმს მოეპოვება შესაბამისი ცოდნა, წვრთნა და აღჭურვილობა, ზოგადი ანესთეზია მაღალი უსაფრთხოებით გამოირჩევა, ამ მაჩვენებლით იგი აღემატება საჰაერო, სარკინიგზო და ავტოსაგზაო მგზავრობის უსაფრთხოებას.
ზოგადი ანესთეზიის მიზნები
ზოგადი ანესთეზიის მიზანია უზრუნველყოს პაციენტის უსაფრთხოება და სამედიცინო ჩარევისათვის საჭირო პირობები. ამ პირობებს კი მიეკუთვნება: ანალგეზია, ანუ გაუტკივარება, ჰიპნოზი, ანუ ძილი, ამნეზია, ანუ მეხსიერების დათრგუნვა, უმოძრაობა, ანუ დაცვითი რეფლექსების დათრგუნვა და ოპციონალურად ჩონჩხის კუნთების რელაქსაცია.
ზოგადი ანესთეზიის სახეები
ზოგადი ანესთეზიის მიღწევა მრავალი საშუალებით შეიძლება. გამოყენებული მედიკამენტური საშუალებების მიხედვით, ზოგადი ანესთეზია შეიძლება იყოს ინჰალაციური, რომლის დროსაც პაციენტს მიეწოდება რომელიმე ძლიერმოქმედი საინჰალაციო ანესთეტიკი, მაგალითად, ჰალოთანი იზოფლურანი, სევოფლურანი, დესფლურანი და აზოტის ქვეჟანგი; ინტრავენური ანესთეზია, რომლის დროსაც პაციენტს ვენაში ინფუზიის სახით მიეწოდება სხვადასხვა პრეპარატები. შესაძლებელია ასევე ინჰალაციური და ინტრავენური პრეპარატების ერთდროული გამოყენებაც.
ზოგადი ანესთეზიის უზრუნველყოფისათვის უკიდურესად მნიშვნელოვანია სასიცოცხლო ფუნქციების მუდმივი მეთვალყურეობა ანუ მონიტორირება, რაც მინიმალურ პირობებში გულისხმობს სისხლის ჟანგბადით გაჯერების, ელექტროკარდიოგრამის, სისხლის არტერიული წნევის, ტემპერატურის, მიწოდებული და ამოსუნთქული აირების შემადგენლობის მუდმივ კონტროლს. საჭიროების შემთხვევაში, იყენებენ სისხლის არტერიული და ვენური წნევის პირდაპირი (ინვაზიური) გზით გაზომვას, ანესთეზიის სიღრმის, ნერვ-კუნთოვანი გადაცემის მეთვალყურეობას.
კატეგორია:ქირურგია
ბიშკეკი
ბიშკეკი (Бишкек) — ყირგიზეთის დედაქალაქი და ქვეყნის უმსხვილესი ქალაქი. აქვს განსაკუთრებულ ადმინისტრაციული ერთეულის სტატუსი და წარმოადგენს რესპუბლიკური დაქვემდებარების ქალაქს.
ქალაქი მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში — ჩუის ხეობაში, ტიან-შანის მთისწინეთში. ყაზახეთის საზღვრიდან 25 კილომეტრში.
1825 წელს კოკანდის სახანომ, აქ ციხე-სიმაგრე „პიშკეკი“ დააარსა. ამის მიზანი ადგილობრივი საქარავნო გზების კონტროლი და ყირგიზული ტომებისგან ხარკის მიღება იყო. 1860 წლის 4 სექტემბერს, ყირგიზების თანხმობით რუსულმა ძალებმა პოლკოვნიკ ციმერმანის მეთაურობით ეს ციხე-სიმაგრე დაანგრიეს. 1868 წელს, ციხე-სიმაგრის ადგილას რუსული დასახლება დაარსდა.
1925 წელს ყარა-ყირგიზის ავტონომიური ოლქი ჩამოყალიბდა, რომლის დედაქალაქიც პიშკეკი გახდა. 1926 წელს, საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიამ ქალაქს სახელი გადაარქვა და ფრუნზე უწოდა, აქ დაბადებული ბოლშევიკთა სამხედრო ლიდერის მიხეილ ფრუნზეს პატივსაცემად. 1936 წელს, ქალაქი ყირგიზეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის დედაქალაქი გახდა. 1991 წელს, ყირგიზეთის პარლამენტმა ქალაქს ძველი სახელი დაუბრუნა და ბიშკეკი უწოდა.
ცარისტული ერა
1860 წელს, პოლკოვნიკ ციმერმანის ხელმძღვანელობით, საჯარისო ძალებმა დაიკავეს და დაანგრიეს ქალაქი, რომელიც რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში გადავიდა. პოლოვნიკმა შემდეგ ქალაქი თავიდან ააშენა და სამართავად ოფიცერ ტიტოვს გადასცა, როგორც ახალი რუსული გარნიზონის მეთაურს.
საბჭოთა ერა
1926 წელს, ქალაქი გახდა ახლად დაარსებული ყირგიზეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის დედაქალაქი. მას გადაერქვა სახელი და დაერქვა "ფრუნზე", ლენინის თანამებრძოლის მიხაილ ფრუნზეს საპატივცემულოდ, რომელიც ბიშკეკში იყო დაბადებული და რომელმაც წამყვანი როლი ითამაშა როგორც 1905 და 1917 წლის რევოლუციებისას, ისევე 1920 წლის რუსეთის სამოქალაქო ომში.
ვარდანდუხტ მამიკონიანი
ვარდანდუხტ მამიკონიანი (Վարդանդուխտ Մամիկոնյան) — არშაკიანთა სომხეთის დედოფალი 378-387 წლებში, როგორც მეფე არშაკ III-ის მეუღლე. სომეხთა სპასპეტ მანუელ მამიკონიანის ქალიშვილი.
ადრეული ცხოვრება
ვარდანდუხტის დაბადების ზუსტი თარიღი უცნობია. იგი სომეხთა სპასპეტ მანუელ მამიკონიანის უფროსი ასული იყო, მდიდარი და ძლევამოსილი მამიკონიანების საგვარეულოდან. დედამისის ვინაობა უცნობია, თუმცა იგი სომხეთში დაიბადა და გაიზარდა.
ბიშკეკი
თავისუფლების ერა
დღესდღეობით ბიშკეკი თანამედროვე ქალაქია რესტორნებითა და კაფეებით. მის ქუჩებში შეხვდებით უამრავ ამერიკულ თუ იაპონურ მანქანებსა და მიკროავტობუსებს. თუმცაღა, ქუჩები და ტროტუარები 90-ანი წლებიდან მოყოლებული ცუდ მდგომარეობაშია. ამავდროულად, ბიშკეკი კვალავაც ინარჩუნებს ყოფილ საბჭოურ შეგრძნებას, საბჭოთა დროის შენობებისა და ბაღების დომინირების გამო, თანამედროვე ნაგებობებთან შედარებით.
ვარდანდუხტ მამიკონიანი
ადრეული ცხოვრება
374 წელს, სომხეთის მეფე პაპის მკვლელობის შემდეგ მამიკონიანთა ძალაუფლება კიდევ უფრო გაიზარდა, რამეთუ ახალ მეფეს რეგენტად ვარდანდუხტის ბიძა, მუშეგ I მამიკონიანი დაენიშნა. ახალი მეფე, პაპის ძმისწული ვარაზდატი, რომის იმპერატორ ვალენტის დასმული იყო, და ვინაიდან იგი მენტალურად და ფიზიკურად დაავადებული იყო, რეგენტის დანიშვნა დასჭირდა. მინი|301x301პქ|არშაკიანთა სომხეთის სამეფო
ბიშკეკი
თავისუფლების ერა
ბიშკეკი ასევე ყირგიზეთის ფინანსური ცენტრიცაა, აქ განლაგებულია ქვეყნის 21-ივე კომერციული ბანკის სათაო შენობა. საბჭოთა ხანაში ქალაქს უამრავი ინდუსტრიული საწარმო ჰქონდა, თუმცა მათი უმეტესობა 1991 წლის შემდეგ ან დაიხურა, ანდაც ძალიან შემცირებული მასშტაბებით აგრძელებს ფუნქციონირებას. ბიშკეკის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი დასაქმების ცენტრი დღესდღეობით არის ღია ბაზარი - დორდოი ბაზარი, სადაც დიდი რაოდენობით ჩინეთიდან იმპორტირებული საქონელი იყიდება.
ვარდანდუხტ მამიკონიანი
დედოფლობა
ვარაზდატის მეფობას სომხეთში დიდი უკმაყოფილება მოჰყვა, ამიტომაც 378 წელს მისი რეგენტი, მუშეგ მამიკონიანი მოკლეს, მისი ადგილი კი ვარდანდუხტის მამამ, სპასპეტმა მანუელმა დაიკავა, რომელმაც მალევე დაამხო და უკან, რომის იმპერიაში გააძევა მეფე ვარაზდატი. მის ნაცვლად კი ტახტზე განსვენებული მეფის, პაპის ძეები: არშაკ III და ვოლოგეზ III დასვა მათი დედის, დედოფალ ზარმანდუხტის მინიმალური რეგენტობით, თავად კი ქვეყნის ფაქტობრივი მმართველი და მცირეწლოვანი მეფეების აღმზრდელი გახდა.
ბიშკეკი
ორიენტაცია
მიუხედავად იმისა რომ ქალაქი შედარებით ახალგაზრდაა, გარშემო არის საინტერესო ადგილები, რომლებიც პრეისტორიული დროიდან იღებენ სათავეს.
ვარდანდუხტ მამიკონიანი
დედოფლობა
ქვეყანაში მშვიდობის დასასადგურებლად მანუელმა ვარდანდუხტი არშაკ III-ზე დააქორწინა, რითაც იგი სომხეთის დედოფალი გახდა. რაც შეეხება ვოლოგეზს, მას ცოლად ბაგრატუნთა დინასტიის წარმომადგენელი ქალი შერთეს.
ბიშკეკი
ორიენტაცია
ქალაქის ცენტრალური ნაწილი მართკუთხა ფორმისაა. ქალაქის მთავარი ქუჩაა - ჩუის გამზირი, რომელსაც სახელი რეგიონის მთავარი მდინარის გამო დაერქვა. საბჭოთა პერიოდში მას ლენინის გამზირი ერქვა. ამ ქუჩაზე და მის სიახლოვეს არის სამთავრობო შენობებისა და უნივერსიტეტების უმრავლესობა.
მთავარ ქუჩას იუსუპ აბდრახმანოვის ქუჩა ეწოდება, თუმცა ხშირად მას ისევ მისი ძველი სახელით - საბჭოთა ქუჩით იხსენიებენ. აქ რამდენიმე ძირითადი სავაჭროა ცენტრია თავმოყრილი და მის ჩრდილოეთ ნაწილში არის დორდოი ბაზარზე გასასვლელი.
ვარდანდუხტ მამიკონიანი
დედოფლობა
ქორწინებისა და თავისი საგვარეულოს წყალობით, ვარდანდუხტი სამეფოს უძლიერესი ქალი გახდა. მას დიდი გავლენა ჰქონდა როგორც ქმარზე (თუმცა მათი ურთიერთობის დეტალები უცნობია), ისე მამასა და ზოგადად, სომხურ საზოგადოებაზე, თუმცა დედოფალ ვარდანდუხტს შვილები არ ჰყოლია.
ხანგრძლივი კოვიდი
ხანგრძლივი კოვიდი — მდგომარეობა, რომელიც ხასიათდება გრძელვადიანი შედეგებით, რომლებიც გამოჩნდება ან გრძელდება COVID-19-ის ტიპური გამოჯანმრთელების პერიოდის შემდეგ. იგი ასევე ცნობილია, როგორც პოსტ-კოვიდ-19 სინდრომი, პოსტ-კოვიდ-19 მდგომარეობა, კოვიდ-19-ის შემდგომი მწვავე შედეგები ან ქრონიკული კოვიდის სინდრომი. ხანგრძლივმა კოვიდმა შეიძლება ნეგატიური გავლენა იქონიოს თითქმის ყველა ორგანოს სისტემაზე, მათ შორის გამოიწვიოს სასუნთქი და ნერვული სისტემის, ნეიროკოგნიტური, ფსიქიკური ჯანმრთელობის, მეტაბოლური, გულ-სისხლძარღვთა და კუჭ-ნაწლავის დარღვევები, აგრეთვე სისუსტე, ზოგადი გადაღლილობა, კუნთოვანი ტკივილები და ანემია. ხშირად აღინიშნება სიმპტომების ფართო სპექტრი, მათ შორის დაღლილობა, თავის ტკივილი, ქოშინი, ანოსმია (ყნოსვის დაკარგვა), პაროსმია (დამახინჯებული ყნოსვა), კუნთების სისუსტე, დაბალი ცხელება და კოგნიტური დისფუნქცია.
ბიშკეკი
ორიენტაცია
ასევე მნიშვნელოვანი ქუჩაა ჯიბეკ ჯოლუ, რაც ითარგმნება როგორც აბრეშუმის გზა. ის ჩუის გამზირის ჩრდილოეთით არის და მის პარალელურად მიემართება. როგორც აღმოსავლეთის ისევე დასავლეთის ავტოსადგურებს სწორედ ამ ქუჩაზე შეხვდებით.
ვასილიევას 197-ში შეგიძლიათ ნახოთ კათოლიკური ეკლესია, რომელიც ერთადერთია მთელს ყირგიზეთში.
ასევე ბიშკეკის ცენტრში არის დოლონ ომურზაკოვის სახელობის სტადიონი, რომელიც ყველაზე დიდია ყირგიზეთის რესპუბლიკაში.
დისტანცია
ბიშკეკი დაახლოებით 300 კილომეტრითაა დაშორებული ქვეყნის სიდიდით მეორე ქალაქს - ოშს. უახლოესი დიდი ქალაქი ბიშკეკიდან არის ყაზახეთის ქალაქი ალმათი, რომელიც 190 კილომეტრითაა დაშორებული. ამასთანავე, 470 კილომეტრია ტაშკენტამდე, 680 დუშანბემდე და დაახლოებით 1000-1000 კილომეტრი შემდეგ ქალაქებამდე: ნურ-სულთანი, ისლამაბადი, ქაბული და ურუმჩი.
კლიმატი
ბიშკეკშს კიოპენის კლასიფიკაციით ნოტიო კონტინენტური კლიმატი აქვს. საშუალო ტემპერატურა ზამთარში 0°C-ის ქვევითაა. აქ საშუალო ნალექი 440 მილიმეტრი მოდის წელიწადში. საშუალო დღიური ტემპერატურა მერყეობს 3°C-დან იანვარში, დაახლოებით 31°C-მდე ივლისში. ზაფხულის თვეებში მშრალი პერიოდები დომინირებს, ზოგჯერ ჭექა-ქუხილით რაც წარმოქმნის ძლიერ ქარს და იშვიათად მტვრიან შტორმებს. სამხრეთით მდებარე მთები წარმოადგენს ბუნებრივ თავდაცვით საშუალებას უამინდობისგან.
დემოგრაფია
მინი|ბიშკეკი ბიშკეკი ყირგიზეთის ყველაზე მეტად დასახლებული ქალაქია. მისი მოსახლეობა 2019 წლის მონაცემებით 1 012 500 ადამიანს შეადგენს. ქალაქის დაარსებიდან 1990-ანი წლების შუა პერიოდამდე, ეთნიკური რუსები და სხვა ევროპული წარმომავლობის ხალხები (უკრაინელები, გერმანელები) შეადგენდნენ ქალაქის მოსახლეობის უმრავლესობას. 1970 წლის აღწერით ეთნიკური ყირგიზები 12.3%-ს შეადგენდნენ, მაშინ როდესაც ევროპელები მაშინდელ ფრუნზეში 80%-ზე მეტნი იყვნენ. დღესდღეობით ბიშკეკის მოსახლეობის 66%-ს ყირგიზები შეადგენენ, ხოლო ევროპელების ხვედრითი წილი 20%-ს ქვევითაა. მიუხედავად ამ ფაქტისა, რუსული კვლავ რჩება ძირითად ენად, ყირგიზული კი განაგრძობს პოპულარობის კარგვას, განსაკუთრებით ახალგაზრდა თაობაში.
ეკონომიკა
ბიშკეკში გამოიყენება ფულის ერთეული - ყირგიზული სომი. სომის ღირებულება ხშირად მერყეობს, თუმცა 2020 წლის ივლისის მონაცემებით 1 ამერიკული დოლარი 75 სომს უდრის. ბიშკეკის ეკონომიკა ძირითადად სასოფლო-სამეურნეო სექტორზე დგას და აქედან მიღებული პროდუქტების ხშირი მიმოცვლა ხდება შორეულ რეგიონებთან. ბიშკეკის ქუჩებში ხშირად შეხვდებით გარე მოვაჭრეებს ღია ბაზრებში რომლებიც სწორედ ზემოთხსენებულ პროდუქტებს ჰყიდიან. ქალაქის საქმიან ნაწილს უმეტესად ურბანული იერსახე აქვს - ბანკებით, მარკეტებით, მაღაზიებითა და სავაჭრო ცენტრებით. მოთხოვნად საქონელს მიეკუთვნება სხვადასხვა ხელნაკეთობები, როგორებიცაა სკულპტურები, ნახატები, ჩუქურთმებიანი ორნამენტები და სხვ.
საცხოვრებელი პირობები
როგორც პოსტ-საბჭოთა ქალაქების დიდმა ნაწილმა, ბიშკეკმაც დიდი ცვლილებები განიცადა საცხოვრებლების თვალსაზრისით საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ. საბჭოთა პერიოდში სახლები განაწილებული იყო მოსახლეობისთვის, მას შემდეგ კი ეს ყველაფერი პრივატიზირებული გახდა. მიუხედავად იმისა რომ კერძო სახლები ნელ-ნელა პოპულარობას იხვეჭს, მოსახლეობის უმეტესობა ისევ საბჭოთა დროის სახლებში ცხოვრობს.
საზოგადოებრივი ტრანსპორტი
ქალაქში სხვადასხვა საზოგადოებრივი ტრანსპორტია. მათ შორის ავტობუსები, ტროლეიბუსები და მიკროავტობუსები. პირველი ავტობუსები და ტროლეიბუსები ბიშკეკში შესაბამისად 1934 და 1951 წლებში გამოჩნდნენ.
ქალაქი განიხილავს ჩქაროსნული ტრამვაების ლიანდაგების აშენებას.
საქალაქთაშორისო ავტობუსები
ბიშკეკში ორი ძირითადი ავტოსადგურია. შედარებით პატარა და ძველი ავტოსადგური, ძირითადად აღმოსავლეთ გარეუბნების მიკროავტობუსებს ემსახურება.
მთელი ქვეყნის მასშტაბით რეგულარულად მავალი ავტობუსებისთვის კი დიდი და ახალი, დასავლეთ ავტოსადგური არსებობს. აქედან არის ასევე რეგულარული რეისები ალმათისა (ყაზახეთი) და კაშგარისკენაც (ჩინეთი).
ქალაქის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, დორდოის ბაზართან ასევე შეხვდებით ხშირ მიკროავტობუსებს, რომლებიც როგორც გარეუბნებში, ისე ყაზახეთსა და ციმბირში მიდიან ვაჭრების გადასაყვანად.
რკინიგზა
2007 წლის მონაცემებით, ბიშკეკის რკინიგზა მხოლოდ რამდენიმე რეისს ახორციელებს დღეში. თუმცა, ის მომხარებელს პოპულარულ მიმართულებას სთავაზობს: ბიშკეკი - მოსკოვი, რომლის ხანგრძლივობაც სამი დღეა. მინი|ბიშკეკის რკინიგზის სადგური ასევე არის გრძელ მანძილზე მიმავალი მატარებლებიც, რომლებიც მიდიან ციმბირისკენ (ნოვოსიბირსკი და ნოვოკუზნეცკი), ეკატერინბურგისკენ და სხვ.
საჰაერო მიმოსვლა
ბიშკეკს მანასის საერთაშორისო აეროპორტი ემსახურება, რომელიც ქალაქის ცენტრიდან 25 კილომეტრის მოშორებით (ჩრდილო-დასავლეთით) მდებარეობს და ადვილად მისადგომია ტაქსით.
2002 წელს, ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა აღნიშნული აეროპორტის საჰაერო ბაზად გამოყენების უფლება მოიპოვა, სამხედრო ოპერაციებისთვის ავღანეთსა და ირანში. ამის საპასუხოდ 2003 წელს, რუსეთმაც დააარსა საკუთარი საჰაერო ბაზა პატარა ქალაქ კანტთან, რომელიც ბიშკეკიდან 20 კილომეტრში მდებარეობს, სწორედ იქ სადაც ადრე საბჭოთა სამხედრო პილოტების მოსამზადებელი სკოლა იყო. ამ სკოლის ერთ-ერთი მოსწავლე ჰოსნი მუბარაქი შემდეგში ეგვიპტის პრეზიდენტი გახდა.
ბიბლიოგრაფია
Irina Kostyukova (1994). "The towns of Kyrgyzstan change their faces: Rural‐urban migrants in Bishkek". Central Asian Survey. 13.
A. Botoyeva (2007). "The institutionalization of novel shopping places in a post-soviet country. The case of supermarkets in Bishkek, Kyrgyzstan". Movements, Migrants, Marginalization. Stuttgart: Ibidem Verlag.
Philipp Schröder (2010). "'Urbanizing' Bishkek: interrelations of boundaries, migration, group size and opportunity structure". Central Asian Survey. 29.
სქოლიო
კატეგორია:ყირგიზეთის ქალაქები კატეგორია:აზიის დედაქალაქები
ხანგრძლივი კოვიდი
სიმპტომების ზუსტი ბუნება და იმ ადამიანების რაოდენობა, რომლებიც განიცდიან გრძელვადიან სიმპტომებს, უცნობია და განსხვავდება გამოყენებული განმარტებების, შესწავლილი პოპულაციისა და კვლევისთვის დათმობილი დროის მიხედვით. დიდი ბრიტანეთის ეროვნული სტატისტიკის ოფისის მიერ ჩატარებულმა გამოკითხვამ დაასკვნა, რომ ადამიანების დაახლოებით 14%-ს, რომელთაც დაუდგინდათ SARS-CoV-2, აღენიშნებოდათ ერთი ან მეტი სიმპტომი სამ თვეზე მეტი ხნის განმავლობაში. ოქსფორდის უნივერსიტეტის კვლევაში, სადაც COVID-19-ით გადარჩენილი 273,618 ადამიანი მონაწილეობდა, ძირითადად შეერთებული შტატებიდან, აჩვენა, რომ დაახლოებით 37%-ს განუვითარდა ერთი ან მეტი სიმპტომი დადებითად ტესტირების შემდეგ სამიდან ექვს თვემდე.
მიუხედავად იმისა, რომ მიმდინარეობს კვლევები ხანგრძლივი COVID-ის სხვადასხვა ასპექტზე, 2021 წლის ნოემბრის მონაცემებით, დაავადების ზუსტი განმარტება ჯერ კიდევ გაურკვეველია, ისევე როგორც მისი მექანიზმი. ზოგიერთ ქვეყანაში იურისდიქციები და ჯანდაცვის სისტემები მობილიზდნენ, რათა გაუმკლავდნენ პაციენტების ამ ჯგუფის პრობლემებს სპეციალიზებული კლინიკების შექმნითა და რჩევების მიწოდებით.
ტერმინოლოგია და განმარტებები
ხანგრძლივი კოვიდი არის პაციენტების მიერ შექმნილი ტერმინი, რომელიც, როგორც ცნობილია, პირველად გამოიყენა ელისა პერეგომ, არქეოლოგმა ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯში, 2020 წლის მაისში, როგორც ჰეშთეგი Twitter-ზე.
ხანგრძლივ კოვიდს არ აქვს ერთი, მკაცრი განმარტება. ნორმალურია და მოსალოდნელია, რომ ადამიანებს, რომლებსაც აქვთ ისეთი მძიმე სიმპტომები ან გართულებები, როგორიცაა პოსტინტენსიური თერაპიის სინდრომი ან მეორადი ინფექციები, გამოჯანმრთელებისთვის უფრო მეტი დრო დასჭირდებათ, ვიდრე ადამიანებს, რომლებსაც არ ესაჭიროებათ ჰოსპიტალიზაცია (ე.წ. მსუბუქი COVID-19 ) და არ აქვთ ასეთი გართულებები. სიმძიმის ცვალებადობამ შეიძლება გაართულოს იმის დადგენა, ინდივიდის მიმდინარე სიმპტომების ნაკრები ნორმალური, უბრალოდ გახანგრძლივებული გამოჯანმრთელების ნიშანია თუ ხანგრძლივი კოვიდი. დადგენილია, რომ ხანგრძლივი კოვიდის შემთხვევაში ინფიცირებულ ადამიანებს ახასითებთ სიმპტომები ორ თვეზე მეტი ხნის განმავლობაში.
ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის კლინიკური შემთხვევის განმარტება
2021 წლის ოქტომბერში ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციამ (WHO) გამოაქვეყნა კლინიკური შემთხვევების განმარტება, რომელიც შემდგომში გამოქვეყნდა ჟურნალში The Lancet Infectious Diseases:
ბრიტანული განმარტება
ბრიტანეთის ჯანმრთელობისა და ზრუნვის ბრწყინვალების ეროვნული ინსტიტუტი (NICE) COVID-19-ის სამ კლინიკურ შემთხვევას გამოყოფს: