cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ტერა-ნოვას ექსპედიცია
ექსპედიციის მოღვაწეობა სკოტის სიკვდილის შემდეგ 1912—1913 წწ. დაბრუნება
4 მარტს ცხრა ადამიანმა, მათ შორის მძიმედ ავადმყოფმა ლეიტენანტმა ევანსმა, ბარკ „ტერა-ნოვაზე“ ახალ ზელანდიაში გაცურეს. ხომალდმა მაკ-მერდოში დატოვა შვიდი ინდური ჯორი, 14 ძაღლი (სამი მალევე მოკვდა) და საჭირო რაოდენობის სურსათ-სანოვაგე.
დიმიტრი გირევისა და ჩერი-გარარდის უკიდურესმა ფიზიკურმა გამოფიტვამ მათ ბაზაზე დაბრუნება აიძულა, ისე, რომ ისინი სკოტის გუნდს არ დალოდებიან. 1912 წლის 16 მარტს მათ მიაღწიეს ჰატის კონცხს, სადაც იპოვეს ატკინსონი და უნტერ-ოფიცერი კეოჰეინი: ევანსის კონცხს ისინი პოლინიამ დააშორა. მიუხედავად ამისა, 26 მარტს ატკინსონმა სკოტის ჯგუფის შესახებ სიახლის გაგების უკანასკნელი მცდელობა განახორციელა. 30 მარტს მისმა გუნდმა საწყობი გააკეთა „კუთხურა ბანაკიდან“ 8 მილში, სადაც სურსათ-სანოვაგის კვირის მარაგი დატოვა. ევანსის კონცხზე მეორე დაზამთრებისთვის მხოლოდ 13 ადამიანი დარჩა, კემპბელის ჯგუფი (6 ადამიანი) იმყოფებოდა ვიქტორიას მიწაზე, სრულ იზოლაციაში. სკოტის ბაზაზე დაზამთრება მეტად რთული იყო ფსიქოლოგიური თვალსაზრისით, რადგან აქ ყველა ხვდებოდა, რომ უბედურება დატრიალდა. მეცნიერული სამუშაოები გრძელდებოდა სრული დატვირთვით, განსაკუთრებით კი ასტრონომიული გამოკვლევები და პოლარულ ციალზე დაკვირვება.
მეთაურის მოვალეობების შემსრულებელ ატკინსონს, რომელიც ითვალისწინებდა რა გუნდის მცირერიცხოვნობას, მოუწია ორი მარშრუტიდან ერთ-ერთის არჩევა: ან უნდა წასულიყვნენ სამხრეთით, რათა ეპოვათ სკოტის ნარჩენები, ან ვიქტორიას მიწაზე, რათა გადაერჩინათ ლეიტენანტი კემპბელი. ატკინსონმა საბოლოოდ სკოტის საძებრად წასვლა არჩია. 1912 წლის 29 ოქტომბერს დაიძრა ჯორების ჯგუფი. ატკინსონი, ჩერი-გარარდი და გირევი მათ შესაბმელი ძაღლებით მიჰყვებოდნენ. 10 ნოემბერს ორივე ჯგუფმა მიაღწია „ერთი ტონის საწყობს“, შემდეგ კი სამხრეთისკენ დაიძრა, რადგან ბირდმორის მყინვარამდე წასვლას ვარაუდობდნენ (ატკინსონი თვლიდა, რომ უბედურება უღელტეხილზე მოხდა). მაგრამ უკვე 12 ნოემბერს მათ აღმოაჩინეს სკოტის ბანაკი, რომელიც თითქმის მთლიანად იყო თოვლით დაფარული.
მინი|200px|სკოტის, უილსონისა და ბაუერსის საფლავები. [[1912 წლის 12 ნოემბერი.]]
ატკინსონმა აღწერა ნანახი და თან წამოიღო ექსპედიციის წევრების დღიურები და გაუმჟღავნებელი ფოტოფირები, რომლებიც პოლარული ღამის 8 თვის განმავლობაში კარგად იყო შენახული. სკოტის ძველ ფეხსაცმელში იპოვეს ამუნდსენის წერილი, რომელიც ინგლისელებმა თან წამოიღეს. ასევე ნაპოვნი იქნა ბირდმორის მყინვარზე შეგროვებული ქანები.
სხეულისთვის ხელი არ უხლიათ, მხოლოდ მოაშორეს კარვის საყრდენი ბოძი, მისმა ჩარდახმა დაღუპულთათვის სუდარას მაგივრობა გაწია. ამის შემდეგ ნარჩენებზე ააგეს თოვლის პირამიდა, რომელიც მორთული იყო თხილამურების დროებითი ჯვრით. თოვლში დატოვეს ანგარიში ლაშქრობის შესახებ. ატკინსონს ოტსის სხეულის პოვნაც უნდოდა, რომელიც არაუმეტეს 20 მილის რადიუსში უნდა ყოფილიყო (მისი ბედის შესახებ მან იცოდა სკოტის ჩანაწერებიდან). ნაპოვნი იქნა მისი საძილე ტომარა, მაგრამ სხეული ვერ იპოვეს, სავარაუდოდ, ის თოვლით იყო დაფარული.
როდესაც ბაზაზე დაბრუნდნენ, ატკინსონს იქ სრული შემადგენლობით დახვდა კემპბელის გუნდი, რომელიც დამოუკიდებლად გამოვიდა ყინულოვანი დაზამთრების შემდეგ. „ტერა-ნოვამ“ ევანსის მეთაურობით ნაპირს 1913 წლის 18 იანვარს მოაღწია. კაპიტანი ევანსი დღიურში წერდა:
მეთაურის დაღუპვის შესახებ ევანსს კემპბელმა შეატყობინა. ხომალდზე გააკეთეს დიდი ჯვარი წითელი ხისგან, რომელზეც ამოკვეთილი იყო სამახსოვრო წარწერა ალფრედ ტენისონის „ულისესიდან“ — To strive, to seek, to find, and not to yield („იბრძოლო და ეძებო, იპოვო და არ დანებდე“). ჯვარი დაამაგრეს მთა ობსერვერის თხემზე, საიდანაც ხედი იხსნებოდა როგორც 1901 წლის სკოტის პირველ ბაზაზე, ასევე როსის შელფურ მყინვარზეც. 1913 წლის 22 იანვარს „ტერა-ნოვამ“ დატოვა მაკ-მერდო. 10 თებერვალს ექსპედიცია დაბრუნდა ოამარუს პორტში (ახალი ზელანდია), საიდანაც გაიგზავნა ცნობები ლონდონსა და ნიუ-იორკში.
კემპბელის რაზმის (ჩრდილოეთ პარტიის) მოღვაწეობა 1911—1913 წწ.
მინი|მარჯვნივ|250px|[[კარსტენ ბორჰგრევინკის დასაზამთრებელი ქოხი ადერის კონცხზე. საწყობის შენობას აქვს ბრტყელი სახურავი. 1911 წელს მის გვერდით მდებარეობდა კემპბელის რაზმის სახლი. თანამედროვე სურათი]] ლეიტენანტი კემპბელის რაზმში შედიოდნენ: ებოტი, დიკასონი, ბრაუნინგი, გეოლოგი პრისტლი და ექიმი-პარაზიტოლოგი ლევიკი. ედუარდ VII-ის მიწაზე ჩამოსვლის წარუმატებელი მცდელობის შემდეგ გადაწყდა ჯგუფის მოღვაწეობა ჩრდილოეთით გადაეტანათ — ვიქტორიას მიწაზე, ამასთან ერთად ცხენების გამოყენების აუცილებლობა ქრებოდა, ამიტომ ისინი სკოტს დაუბრუნდა. დაზამთრების ადგილად აირჩა ადერის კონცხი.
სექტემბერში დაიწყო ლაშქრობები საწყობების მოსამზადებლად, მასში მონაწილეობდნენ კემპბელი, ლევიკი, ებოტი და დიკასონი: ოთხივეზე ერთად მოდიოდა 1140 ფუნტი ტვირთი (517 კგ), ამასთან ერთად ციგებზე შებმული მეთხილამურეები ავითარებდნენ 2 მილი/საათამდე სიჩქარეს. ლაშქრობის შედეგად ვიქტორიას მიწის სანაპიროზე აღმოაჩინეს უბეების მთელი რიგი. მეორე ლაშქრობა დაიწყო 4 ოქტომბერს, მისი მსვლელობისას განხორციელდა რელიფის ყურის კარტოგრაფირება. ნოემბერ-დეკემბერში განხორციელდა ორი მოკლე ექსკურსია. 1912 წლის 3 იანვარს მათ იხილეს საექსპედიციო ხომალდი — „ტერა-ნოვა“, მაგრამ ძლიერი ყინვებისგან ბარკს არ შეეძლო ხმელეთთან მიახლოება. 4-დან 8 იანვრამდე ჩრდილოეთის პარტია გადავიდა ბაზირების ახალ ადგილას, რომელსაც მოგვიანებით „ჯოჯოხეთის კარები“ უწოდეს (დრიგალსკის მყინვარის მახლობლად). თებერვალში რაზმი ევაკუირებული უნდა ყოფილიყო. 27 იანვარს თოვლის სიმბრმავისგან დატანჯულმა კემპბელმა და პრისტლიმ გააკეთეს მშვენიერი აღმოჩენა: მათ იპოვეს ქვანახშირის საბადო, 31 იანვარს კი ასევე ნაპოვნი იქნა ხისმაგვარი გვიმრების ღეროები, რომლებიც დიამეტრში 30-45 სანტიმეტრს აღწევდა. ეს მოწმობდა იმას, რომ ანტარქტიდის უძველესი კლიმატი, როგორც მინიმუმ, ზომიერი იყო, გამყინვარებას კი ადგილი არ ჰქონდა. 7 თებერვალს აღმოაჩინეს კუნძული, რომელსაც უწოდეს „აუწერელი“ (Inexpressible). კუნძულზე იყო სელაპების ბევრი ქვადქცეული ჩონჩხი, მათ შორის გიგანტურებიც, რომელთა სიგრძე 144 დიუმს (3,6 მ) აღწევდა. მყინვარზე 3000 ფუტის სიმაღლეზე (915 მ) ნაპოვნი იქნა მუმიფიცირებული სელაპი. მინი|მარჯვნივ|250px|ხედი „აუწერელი“ კუნძულის სანაპიროზე. ამ ადგილების მახლობლად მიმდინარეობდა ჩრდილოეთის რაზმის მეორე დაზამთრება. თანამედროვე ფოტოსურათი თებერვლის ძლიერმა ქარიშხლებმა ჩრდილოეთის რაზმი იძულებული დაზამთრებისათვის გაწირა: „ტერა-ნოვას“ გუნდმა სამჯერ სცადა ნაპირთან მიახლოება, მაგრამ ყოველ ჯერზე ვერ ახერხებდა 27 მილზე (43 კმ) უფრო ახლოს მისვლას. 1912 წლის 1 მარტიდან დაიწყო დაზამთრებისთვის მზადება, პრიველივე დღეს მოკლეს 2 სელაპი და 18 პინგვინი. საჭირო გახდა რაციონის ნახევრამდე დაყვანა, ცხოვრება უწევდათ სალაშქრო კარვებში, რომლებსაც ცხიმის ლამპებით ათბობდნენ. 19 მარტს ჩრდილოეთის პარტია გადასახლდა ყინულოვან გამოქვაბულში, რომელიც უახლოეს მყინვარში იყო გამოთხრილი. დაზამთრება რთულ პირობებში მიმდინარეობდა: პოლარეთის მკვლევრების გამოფიტული ორგანიზმები ვერ გადაამუშავებდნენ სელაპების ხორცსა და ქონს, გუნდის წევრების ფსიქიკური მდგომარეობა მეტად დათრგუნული იყო. საბოლოოდ უნტერ-ოფიცერი ჯორჯ ებოტი გადატანილი დანაკარგებისგან ჭკუიდან შეიშალა (ის ყველაზე მეტად იტანჯებოდა კვების შეუფერებელი რაციონითა და სხვ.).
1912 წლის 24 სექტემბრისთვის გუნდს მხოლოდ 28 დღის სურსათ-სანოვაგე რჩებოდა (განახევრებული რაციონის გათვალისწინებით). გადაწყდა არ დალოდებოდნენ დახმარებას და თვითონ წასულიყვნენ მაკ-მერდოს ბაზაზე, რომლისგანაც 320 კმ-ში იმყოფებოდნენ. 30 სექტემბერს ექვსი ადამიანი დაიძრა უკანასკნელ ლაშქრობაში. შიმშილმა იმ დროისთვის გუნდის წევრებს აიძულა მკვდარი პინგვინები ეჭამათ:
გადაადგილების დიდი ნაწილი ხორციელდებოდა ზღვის ყინულზე. 3 დეკემბერს კემპბელის გუნდმა მიაღწია ბატლერის კონცხს, ბაზაზე ვერავინ იპოვეს: იმ დროისთვის ატკინსონი სკოტის საძებრად იყო წასული. ევანსის კონცხზე ქოხში დატოვებული იყვნენ დებენჰემი და არჩერი. კემპბელის გუნდი ძლიერ გამოფიტული იყო: პრისტლი წერდა, რომ ბაზაზე მისვლის პერიოდში 10 სტოუნს იწონიდა (63 კგ). ცუდი ფიზიკური მდგომარეობის მიუხედავად, პრისტლიმ მეთაურობა გაუწია ერებუსზე ასვლას, რომელშიც 6 ადამიანი მონაწილეობდა. ეს ლაშქრობა 1913 წლის 2 იანვარს დასრულდა.
1912 წელი
1912 წლის 7 მარტს ლონდონურმა გაზეთმა Daily Chronicle-მა გამოაქვეყნა პირველი შეტყობინება ამუნდსენის წარმატების შესახებ. ამ ამბავმა გაურკვევლობა გამოიწვია ბრიტანეთში, რადგან მარტის დასაწყისიდან ცირკულირებდა ჭორები სკოტის წარმატების შესახებ. კეტლინ სკოტი დღიურში წერდა, ვითომდა ამუნდსენმა სკოტის პირველობა დაადასტურა. პირველი სანდო ინფორმაცია „ტერა-ნოვას“ ექსპედიციის შესახებ გაჩნდა 1 აპრილს, როდესაც ახალი ზელანდიიდან ტელეგრაფით გადაიცა ერთი წლის წინანდელი სკოტის დღიურები.
1912 წლის სექტემბერში გამოვიდა ინგლისელი პოლიტიკოსის, ა. მენსენის რომანი „შტურვალი“, რომლის გმირის ხასიათიც სკოტიდან იყო აღებული. რომანის გმირი იწყებს პოლიტიკურ კარიერას, მაგრამ შემდეგ სამხრეთ პოლუსის მიღწევის სურვილის გამო უარს ამბობს პარლამენტის სკამზე. საინტერესოა, რომ რომანის გმირი ვერ ახერხებს პოლუსის მიღწევას, თუმცა ავტორი არ ვარაუდობდა მთავარი გმირის ტრაგიკულ დასასრულს. წინასიტყვაობაში ხაზგასმით იყო ნათქვამი, რომ „რომანის წერა დაიყო 1909 წელს“.
1912 წლის ნოემბერში კინოოპერატორი ჰერბერტ პონტინგი ბრიტანეთში დაბრუნდა მრავალი ფოტოგრაფიითა და რამდენიმე ფილმით ექსპედიციის შესახებ. ინტერვიუში მან უარყო ჭორები იმის შესახებ, რომ დედამიწის უკიდურეს სამხრეთში მიმდინარეობს პოლარული რბოლა, და განაცხადა, რომ სამხრეთი პოლუსის დაპყრობა სკოტის პროგრამის მხოლოდ ნაწილი იყო. მან დაამატა:
სკოტის სიკვდილის შემდეგ
1913 წლის 10 თებერვლის საღამოს ლონდონში ცნობილი გახდა, რომ „ტერა-ნოვა“ სერიოზული უბედურების გამო დაბრუნდა დათქმულ ვადამდე ერთი თვით ადრე. მაშინვე გამოქვეყნდა თვითონ სკოტის „მოწოდება საზოგადოებისადმი“, რომელიც მან სიკვდილის წინ დაწერა. იქ ანალიზი უკეთდებოდა ექსპედიციის ჩავარდნის მიზეზებს, თანაც განსაკუთრებით ხაზგასმული იყო ძლიერ ცუდი ბუნებრივი პირობები. შეტყობინება შემდეგნაირად მთავრდებოდა:
პრემიერ-მინისტრმა ჰერბერტ ჰენრი ასკვიტმა დაარწმუნა თემთა პალატა, რომ სკოტის მოწოდება შესმენილი იქნებოდა. საადმირალოს პირველმა ლორდმა, უინსტონ ჩერჩილმა განაცხადა, რომ სკოტის ქვრივი მიიღებს იმავე პენსიას, რომელსაც მიიღებდა იმ შემთხვევაში, თუ მისი ქმარი დაიღუპებოდა მოქმედ სამსახურში და გახდებოდა აბანოს ორდენის წევრი. ეს ეხებოდა ედგარ ევანსის ქვრივსაც.
ცენტრალურმა ინგლისურმა გაზეთებმა დააარსეს სკოტის სახელობის ფონდი. პირველი იყო გაზეთი Daily Chronicle, რომლის მფლობელმაც ფონდში 2000 ფუნტი ჩადო. ავსტრალიის გაზეთებმა დააარსეს „საშილინგო ფონდები“ გარდაცვლილთა ნათესავების დასახმარებლად.
კეტლინ სკოტმა მხოლოდ 19 თებერვლისთვის მიიღო ცნობა მისი ქმრის გარდაცვალების შესახებ, მაშინ, როდესაც იმყოფებოდა შუა გზაზე ტაიტისა და ახალ ზელანდიას შორის, სადაც მიემართებოდა ექსპედიციის დასახვედრად.
სამეფო გეოგრაფიული საზოგადოების თავმჯდომარემ, ლორდმა ჯორჯ კერზონმა 15 თებერვალს განაცხადა, რომ იმ დროისთვის ექსპედიციის ვალი შეადგენდა 30 ათას ფუნტს. იმავე დღეს სკოტის ფონდები გაერთიანდა და საჭირო თანხა შეგროვდა სამ დღეში. 8 ივლისისთვის ფონდმა შეაგროვა 75 000 ფუნტი. ვალების დაფარვისა და პენსიის გამოწერის შემდეგ 17 500 ფუნტი გამოიყო ექსპედიციის სამეცნიერო შედეგების პუბლიკაციისთვის.
პოლკს, სადაც მსახურობდა ლ. ოტსი, მისთვის ძეგლის დასადგმელად გადაეცა სუბსიდია. დარჩენილი თანხა 18 000 ფუნტის ოდენობით გაიყო სამ ნაწილად: დაღუპულთათვის ძეგლის დასადგმელად, ლონდონში წმინდა პავლეს ტაძარში მემორიალური დაფის დასაყენებლად და პოლარული ექსპედიციების დამაფინანსებელი ფონდის შესაქმნელად. ფონდი ლიკვიდირდა 1926 წელს, მთელი მისი სახსრები დანიშნულებისამებრ იქნა გამოყენებული.
ჯილდოები. ხსოვნის უკვდავყოფა
მინი|ედუარდ უილსონის ძეგლი ჩელტნემში. პოლარული ტრაგედიის შესახებ შეტყობინება 1913 წლის 21 მაისს სამეფო ალბერტ-ჰოლში წაიკითხა მე-2 რანგის კაპიტანმა ევანსმა. ამას ესწრებოდა 10 000 ადამიანი. ექსპედიციის ყველა წევრი დაჯილდოვდა სამეფო გეოგრაფიული საზოგადოებისა და მეფის პოლარეთის მედლებით, ხოლო კრინმა და ლეშლიმ კაპიტანი ევანსის გადარჩენისთვის დაიმსახურეს ალბერტის მედლები. ოფიცრებმა და მეზღვაურებმა ფულადი პრემია მიიღეს.
სკოტის ძეგლი, რომელიც ააგეს მისივე სახელობის ფონდის ხარჯებით, გაიხსნა 1925 წელს დევონპორტში. კეტლინ სკოტის მიერ გამოქანდაკებული მარმარილოს ძეგლი აღმართეს კრაისტჩერჩში (ახალი ზელანდია), კიდევ ერთი დადგეს პორტ-ჩალმერსში, საიდანაც სკოტი თავის უკანასკნელ ექსპედიციაში გაემგზავრა. სკოტის ძეგლები ასევე აგებულია კეიპტაუნსა და პორტსმუთში (უკანასკნელი ასევე კ. სკოტის ნამუშევარია). კეტლინ სკოტი აგრეთვე ავტორია სამეცნიერო გუნდის უფროსის — ედუარდ უილსონის ჩელტნემში არსებული ძეგლისა, რომელიც 1914 წელს გახსნეს.
ფრანგი პოლარეთის მკვლევრის, ჟან-ბატისტ შარკოს ინიციატივით შვეიცარიის ალპებში, სადაც ცდიდნენ სკოტის მოტორულ ციგებს, ააგეს მემორიალური ქვების პირამიდა, რომელიც განასახიერებდა სკოტის საფლავს როსის შელფურ მყინვარზე. ობელისკი აღმართულია ნორვეგიაშიც — ჰანდანგერის მყინვარის ძირას.
1921 წელს სკოტის ფონდის ხარჯებით დაარსდა, ხოლო 1926 წელს გაიხსნა რობერტ სკოტის სახელობის პოლარული გამოკვლევების ინსტიტუტი (კემბრიჯი).
წიგნები
ამონარიდები სკოტის დღიურებიდან, რომლებიც ექპსედიციის პირველი წლის მოვლენებს ასახავდა, მათი გამოჩენიდან მალევე, 1912 წელს, გამოქვეყნდა სხვადასხვა პერიოდული გამოცემების მიერ. ექსპედიციის მეთაურის დაღუპვის შემდეგ, მისი დღიურები, რომლებსაც იგი უკანასკნელ დღემდე აწარმოებდა, ასევე ამონარიდები მისი პირადი წერილებიდან და ექსპედიციის სხვა წევრების დამხმარე დოკუმენტები, 1913 წელს გამოქვეყნდა ორ ტომად სახელწოდებით „Scott’s Last Expedition“ (სკოტის უკანასკნელი ექსპედიცია).
1913 წელს ე. უილსონის ასისტენტმა ე. ჩერი-გარარდმა ექსპედიციის მსვლელობის ოფიციალური ანგარიშის დაწერას მოჰკიდა ხელი, მაგრამ პირველი მსოფლიო ომის დაწყების შედეგად ეს ნამუშევარი დღემდე არ გამოქვეყნებულა. ჩერი-გარარდმა 1922 წელს გამოუშვა მემუარები ექსპედიციის შესახებ სახელწოდებით „ყველაზე საშინელი მოგზაურობა მსოფლიოში“, რომელმაც პოპულარობით ექსპედიციის შესახებ მანამდე გამოქვეყნებულ ყველა სხვა მასალას აჯობა.
1915 წელს თავისი წიგნი „ანტარქტიკული ოდისეა“ გამოსცა რ. პრისტლიმ — კემპბელის რაზმის გეოლოგმა. დღემდე ეს წიგნი სკოტის ექსპედიციის ჩრდილოეთი გუნდის სამუშაოების შესახებ ცნობების მთავარ წყაროს წარმოადგენს.
ექსპედიციის სამეცნიერო მოღვაწეობა სპეციალურად აისახა გ. ტეილორის წინგში „სკოტთან ერთად — ნათელი მხარე“, რომელიც აღწერდა ექსპედიციის პირველი სეზონის გეოგრაფიულ ლაშქრობებს. პოპულარული წიგნი „ანტარქტიკის პინგვინები“ გამოაქვეყნა დოქტორმა ლევიკმაც — რომელიც ასევე კემპბელის რაზმის წევრი იყო. ედუარდ უილსონის დღიურები ნაწილობრივ გამოქვეყნდა 1982 წელს (South Pole Odissey).
ადრეული ვერსიები
დიდი ხნის განმავლობაში სკოტის ექსპედიციის წარუმატებლობა განიხილებოდა მისი მოწამეობრივი სიკვდილის პრიზმაში. მთავარი მიზეზის ფორმულირება თვითონ რობერტ სკოტმა მოახდინა საკუთარ სიკვდილისწინა გზავნილში: მოულოდნელი ყინვები როსის შელფურ მყინვარზე 1912 წლის თებერვალ — მარტში. ცივი ღამეები და ქარები დამთავრდა თოვლის ქარბუქით, რომელმაც ექსპედიციის წევრებს სურსათით სავსე საწყობამდე მიღწევაში შეუშალა ხელი.
ბუნებრივი პირობების გამორჩეული სიმკაცრე 1911-1912 წლების სეზონზე დამტკიცდა, როგორც ბრიტანეთის ანტარქტიკული ექსპედიციის მეტეოროლოგის, სერ ჯ. სიმფსონის მიერ, ასევე ამუნდსენის გუნდის გამოკვლევებითაც. თუმცა ექსპედიციის შეზღუდული ვადის გამო (99 დღე) ყველაზე დაბალმა ტემპერატურამ, რომელიც ამუნდსენის გუნდმა განიცადა 1911 წლის 20 ოქტომბერსა და 1912 წლის 25 იანვარს შორის, შეადგინა −24 °С.
ედუარდ ადრიან უილსონის ასისტენტი — ე. ჩერი-გარარდი ჯერ კიდევ 1922 წელს (წიგნში „ყველაზე საშინელი მოგზაურობა მსოფლიოში“) ბრალს დებდა თავის ყოფილ უფროსს ექსპედიციის არასწორ აღჭურვაში, კერძოდ, ნანსენის მეთოდების უარყოფის, სატრანსპორტოდ შეცდომით არჩეული პონისა და საკვები ულუფის განზრახი შემცირების გამო. დოქტორ ატკინსონის გამოკვლევებზე დაყრდნობით ის წერდა, რომ ადამიანს ნორმალური შრომისუნარიანობისთვის −10 °F (−12 °C) ტემპერატურის პირობებში სჭირდება 8500 კალორია, როდესაც სკოტის გუნდის კვების რაციონი ბირდმორის მყინვარზე ასვლისას ფაქტობრივად შეადგენდა 4003 კილოკალორიას.
მალევე მას მხარი დაუჭირა დოქტორმა ერმიტეჯმა — სკოტის მეგზურმა ექსპედიცია „დისკავერიზე“: მან განაცხადა, რომ სკოტის მეგზურების ჯანმრთელობასთან დაკავშრებული პრობლემები, რომლებიც ჯერ კიდევ პოლუსის მიღწევამდე დაიწყო, სურავანდით აიხსნებოდა. სკოტის გუნდის რაციონი საერთოდ არ შეიცავდა C ვიტამინს: 450 გ ორცხობილა (16 უნცია), 340 გ პემიკანი (12 უნცია), 85 გ შაქარი (3 უნცია), 57 გ კარაქი (2 უნცია), 20 გ ჩაის ნაყენი და 16 გ კაკაო დღეში. ჩერი-გარარდმა გაიხსენა, რომ დოქტორი ატკინსონი ამაოდ ცდილობდა სკოტის დარწმუნებას იმაში, რომ გუნდის რაციონში ჩაერთო ხახვი, რომელიც სინათლეზე ხელოვნურად აღმოცენდება.
XX საუკუნის მეორე ნახევრის დისკუსიები
1962 წელს უოლტერ სელივანმა გამოაქვეყნა სტატია, რომელშიც შეეცადა გაეერთიანებინა ცნობილი მონაცემები. იგი სკოტის ჯგუფის დაღუპვის შემდეგ მიზეზებს ასახელებდა:
1979 წელს პოლარული ექსპედიციების ისტორიკოსმა როლანდ ჰანტფორდმა გამოაქვეყნა წიგნი Scott and Amundsen („სკოტი და ამუნდსენი“), რომელიც 1985 წელს ხელახლა გამოიცა სახელწოდებით The Last Place On Earth („უკანასკნელი ადგილი დედამიწაზე“), რომლის მოტივზეც გადაიღეს იმავე სახელწოდების ტელესერიალი. ჰანტფორდმა მწვავედ გააკრიტიკა სკოტის ყველა მოქმედება, მათ შორის, მისი მართვის ავტორიტარული სტილი, აღჭურვილობის არასწორი შერჩევა და ა.შ.
ჰანტფორდის არგუმენტები კრიტიკას დაექვემდებარა ცნობილი პოლარეთის მკვლევრის, სერ რანულფ ფაინსისა (რომელმაც 1979—1982 წლებში გაატარა ტრანსგლობალური ექსპედიცია ჩრდილოეთ და სამხრეთ პოლუსებზე, მთელი არქტიკისა და ანტარქტიკული კონტინენტის მოტორული ციგებით გადალახვით ) და მეტეოროლოგ სიუზან სოლომონის გამოკვლევებში. მიუხედავად ამისა, არც ერთი ზემოთ ჩამოთვლილი პიროვნება არ უარყოფდა, რომ ამუნდსენის მიერ გამოყენებული მეთოდი — შესაბმელი ძაღლები საკუთარ თავზე იღებენ აღჭურვილობის გადატანის სიმძიმეს — სკოტის ქვეით მოგზაურობაზე გაცილებით უფრო ეფექტიანი იყო. ფაქტობრივად, ჰანტფორდმა დააბოლოვა ჩერი-გარარდის არგუმენტაცია, რომელმაც თავის დროს განაცხადა, რომ სკოტმა ექსპედიციის დაწყებამდე ვერ გათვალა ყველაფერი, რაც საჭირო იყო.
მხოლოდ 2006 წლისთვის მოიმოქმედეს ამ ვარაუდების ექსპერიმენტალურად შემოწმების მცდელობა.
სკოტისა და ამუნდსენის ექსპედიციების მოდელირება 2006 წელს
ნორვეგიულ გუნდს ჰყავდა 48 ძაღლი და მოიცავდა 5 ადამიანს. მათ მოახერხეს მთელი 2500 კმ-იანი დისტანციის გავლა (მთებიდან პოლუსამდე და უკან) 75 დღეში, თანაც „პოლუსს“ მათ მიაღწიეს 48-ე დღეს. ბრიტანეთის გუნდი თავიდან შედგებოდა 8 ადამიანისა და 20 ძაღლისგან (ცხენები არ გამოუყენებიათ), რომელთა გამოყენებაც მე-40 დღემდე შეიძლებოდა. ჯგუფის წევრები და ძაღლები ტოვებდნენ ექსპედიციას სკოტის 1911 წლის განრიგთან მიახლოებული შესაბამისობით. ერთ-ერთი წევრის ტრავმის გამო ბრიტანეთის გუნდი მთებში და დანიშნული პოლუსისკენ მოძრაობდა 4 ადამიანით. სხეულის წონის კრიტიკული დაკარგვისა (15-დან 25 %-მდე) და გუნდის წევრების განწყობის მკვეთრი გაუარესების გამო ექსპედიციის 91-ე დღეს პროდიუსერებმა გადაწყვიტეს ბრიტანეთის გუნდი მოეხსნათ მარშრუტიდან (სკოტის გუნდმა მყინვარზე 144 დღე გაატარა). ბრიტანეთის გუნდმა 2006 წელს განიცადა სწორედ ის პრობლემები, რომლებიც აღწერილი იყო სკოტის დღიურებში, ეს ამტკიცებდა გადაადგილების მეთოდისა და ექსპედიციის დაგეგმარების ნაკლოვანებებს. სკოტის რაციონები არ შეიცავდა С და В12 ვიტამინებს. ეს იწვევდა ადამიანის ინტელექტუალური შესაძლებლობების დაქვეითებას და დამთრგუნველად მოქმედებდა ფსიქიკაზე. ამავდროულად ნორვეგიული და ინგლისური კოსტიუმების მახასიათებლები თითქმის ერთნაირი იყო.
ექსპედიციის წევრები დამტკიცებულად თვლიან, რომ რ. სკოტის ექსპედიციის აღჭურვილობა და ტაქტიკა არ შეესაბამებოდა საკუთარ თავზე აღებულ ამოცანას და მისი წევრების სიკვდილი გარდაუვალი იყო იმაზე უფრო რბილ გარემო პირობებშიც, ვიდრე 1911-1912 წლების ანტარქტიკაში იყო. გაირკვა, რომ ექსპედიციის წევრების წილად მოხვედრილი ფიზიკური დატვირთვით ისინი 3-4-ჯერ მეტ ენერგიას ხარჯავდნენ, ვიდრე იღებდნენ თავიანთი რაციონებიდან, თანაც პოლარულ პირობებში ორგანიზმი იწყებდა კუნთოვანი მასის „წვას“. საბოლოოდ გაირკვა, რომ ამუნდსენმა უფრო ოპტიმალური სტრატეგია და ტაქტიკა აირჩია, როდესაც მაქსიმალურად შეეცადა ექსპედიციის წევრების ექსტრემალურ პირობებში ყოფნის დროის შემოკლებას, რათა ადამიანის ორგანიზმს „დათმობა“ არ დაეწყო.
ექვსსერიიანი ფილმი ექსპედიციის შესახებ, რომელმაც მიიღო სახელწოდება Blizzard: Race to the Pole („ქარბუქი: რბოლა პოლუსისკენ“), არაერთხელ დემონსტრირდა სხვადასხვა ტელეარხზე. გამოსულია წიგნი.
სქოლიო
კატეგორია:ანტარქტიკული ექსპედიციები
ყაბაქჩიოლი
ყაბაქჩიოლი (Qabaqçöl) — სოფელი აზერბაიჯანში, ბელაქანის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა  —  	 1 004 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბელაქანის რაიონის სოფლები
რუბენ ოლივერა
რუბენ ოლივერა (Rubén Ariel Olivera da Rosa დ. 4 მაისი, 1983) — ურუგვაელი ფეხბურთელი. თამაშობს ნახევარმცველის პოზიციაზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 4 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1983 კატეგორია:ურუგვაელი ფეხბურთელები კატეგორია:ურუგვაის ნაკრების ფეხბურთელები
ჯეიმზ აბოტ მაკნილ უისლერი
ჯეიმზ აბოტ მაკნილ უისლერი (James Abbott McNeill Whistler დ. 1834 — გ. 1903) — ამერიკელი მხატვარი, ესთეტიკური მოძრაობის თავკაცი. მისი ყველაზე ცნობილი ნახატია „დედის პორტრეტი“. მისმა ჩვევებმა, სურათებისთვის ექსცენტრულობით გამაოგნებელი სახელების დარქმევამ აღაშფოთა კრიტიკოსი ჯონ რასკინი. 1877 წელს უისლერმა გამოფინა იაპონური მანერით შესრულებული ღამის ხედები, რომელთაც „ნოქტიურნები“ უწოდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი მხატვრები კატეგორია:დაბადებული 1834 კატეგორია:გარდაცვლილი 1903
აჯანყების მოედანი (ტაგანროგი)
300px|მინი|აჯანყების მოედანი, 2011 წ. აჯანყების მოედანი (Площадь Восстания) — მოედანი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.
გეოგრაფია
აჯანყების მოედანი შემოსაზღვრულია ფრუნზესა და ოქტომბრის ქუჩებით, ასევე სმირნოვის შესახვევით. მას აგრეთვე ერთი მხრიდან ესაზღვრება რკნიგზის სადგურის შენობა მიმდებარე ნაგებობებით.
ისტორია
რკინიგზის მშენებლობისა და აქ სადგურის აშენების შედეგად ტერიტორია სწრაფად განაშენიანდა. გიმნაზიის (ამჟამად - ოქტომბრის ქუჩა) ქუჩის მხრიდან მოედანს ესაზღვრებოვა მიქაელ მთავრანგელოზის ეკლესია, რაფტოპულოს სასტუმრო (უკანასკნელი მფლობელის გვარის მიხედვით), ბელოვის სახლი (ამჟამად - ქალაქის რადიოკვანძი).
1990-იან წლებში მოედანზე მომრავლდა მაღაზიები, კაფეტერიები, რესტორნები.
2002-2005 წლებში მოედნის რეკონსტრუქცია მიმდინარეობდა არქიტექტორ პეტრე ბონდარენკოს პროექტის მიხედვით.
2012 წელს სადგურის შენობის წინ ააშენეს და აკურთხეს ტაგანროგის ყაზანის ღვთისმშობლის ხატის სამლოცველო, რამაც გამოიწვია სპეციალისტების კრიტიკა, რომლებიც თვლიდნენ, რომ ახალმა მშენებლობებმა მოედანი „მხოლოდ გააქრო“.
სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის მოედნები კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
შანელ იმანი
შანელ იმანი (დ. 1 დეკემბერი, 1990) — ამერიკელი მოდელი. იგი ყველაზე უკეთ ცნობილია როგორც ვიქტორია სეკრეტის ერთ-ერთი ანგელოზი. ჟურნალმა Vogue-მა იმანი შეიყვანა, 2000-იანი წლების საუკეთესო 30 მოდელში.
იმანი დაიბადა ატლანტაში, ჯორჯიის შტატში, 1990 წელს. იგი გაიზარდა ლოს-ანჯელესში, კალიფორნიაში. მისი დედა ნახევრად აფრო-ამერიკელი ხოლო ნახევრად კორეული წარმოშობისაა, ხოლო მამა აფრო-ამერიკული წარმოშობისაა.
კარიერა
იმანმა სამოდელო კარიერა 12 წლის ასაკში დაიწყო, როგორც ბავშვი მოდელი, ლოს-ანჯელესში, კალიფორნიაში. იგი 2006 წელს გაფრინდა ნიუ-იორკში და მესამე ადგილი მოიპოვა Ford Models-ის ის სუპერმოდელების მსოფლიო კონკურსში. ცოტა ხნის შემდეგ, მან ხელი მოაწერა სააგენტო Ford Models-თან. იგი გამოჩნდა ჟურნალებში Allure, Dubai, American and Ukrainian Harpers Bazaar, V, i-D, Pop, Italian, British and Indonesian Elle, Italian Vanity Fair და რამდენიმე საერთაშორისო ჟურნალ  Vogues-ის გამოცემაში. 2007 წლის თებერვალსა და ივლისში, იმანი Teen Vogue- ის გარეკანზე გამოჩნდა. შემდეგ კი 2009 წლის ნოემბერში იგი კვლავ გამოჩნდა გარეკანზე, ჯორდან დაუნთან ერთად. იმანის ფოტოები გამოჩნდა, ბრიტანული და იტალიური ჟურნალების გარეკანებზე: Elle, American and French L'Officiel, i-D, Dubai და Ukrainian Harper's Bazaar, Lula, Korean, Teen და American Vogue.
იმანმა პოდიუმზე გაიარა დიზაინერებისთვის : Burberry, Tom Ford, Gucci, Balenciaga, Max Mara, Versace, Yves Saint Laurent, Oscar de la Renta, Stella McCartney, DKNY, Moschino, Tommy Hilfiger, Jason Wu, Dior, Michael Kors, Hugo Boss, Ralph Lauren, Dolce & Gabbana, Kenzo, Hermés, Louis Vuitton, Alexander McQueen, Roberto Cavalli, Marc Jacobs, DSquared2, John Galliano, and Bottega Veneta.
იმანი სარეკლამო რგოლებში გამოჩნდა კომპანიებისთვის Jean Paul Gaultier, Dolce & Gabbana, Ralph Lauren, DKNY, Bottega Veneta, DSquared2, Dennis Basso, Swarovski, XOXO, Benetton, J. Crew, Barneys New York, Saks Fifth Avenue, Lord and Taylor, GAP, Express, Mizani და Victoria's Secret.
იმანის დებიუტი 2015 წელს შედგა ფილმში Dope, რომელიც პრემიერაზე 2015 წლის Sundance კინოფესტივალზე გამოჩნდა. 2017 წელს, იმანი გამოჩნდა Crackle- ის ორიგინალურ ფილმში, Mad Families.
2010 წლის დასაწყისში, იმანმა კალიფორნიის ქალაქ Culver City- ში ტანსაცმლის ბუტიკი გახსნა. იმანი გამოჩნდა ბიონსონის მუსიკალურ ვიდეოში "იონესისთვის". იგი ასევე გამოჩნდა მომღერალ უსერის მუსიკალურ ვიდეოში "Dive" და The Weeknd მუსიკალური ვიდეორგოლისთვის "Can't Feel My Face". 2012 წელს იგი დაესწრო Met Ball- ის მოდის ჩვენბას დიზაინერ ტომ ფორდთან ერთად.
ქორწინება
2013 წლის დასაწყისში, იმანმა ურთიერთობა დაიწყო რეპერ A$AP Rocky-სთან. 2014 წლის აპრილში მათ ოფიციალურად გამოაცხადეს რომ იყვნენ ერთად თუმცა, ისინი 2014 წლის ივნისში დაშორდნენ. 2015 წლის აგვისტოში დადასტურდა, რომ იმანი ხვდებოდა ლეიკერსის კალათბურთელს ჯორდან კლარკსონს, თუმცა მან ურთიერთობა მალევე დაასრულა,წყვილზე აგორებული ჭორების გამო.
2017 წლის 2 დეკემბერს იმანმა გამოაცხადა რომ ურთიერთობაშია ამერიკული ფეხბურთის მოთამაშე სტერლინგი შეპარდთან. წყვილი დაქორწინდა 2018 წლის 3 მარტს, სასტუმრო ბევერლი ჰილზში. წყვილს ორი ქალიშვილი ჰყავს: კალი, რომელიც დაიბადა 2018 წლის 10 აგვისტოს და კასი რომელიც დაიბადა 2019 წლის 17 დეკემბერს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1990 კატეგორია:დაბადებული 1 დეკემბერი კატეგორია:ამერიკელი მოდელები
რაინივუნინაჰიტრინიუნი
რაინივუნინაჰიტრინიუნი (დ. 1824 – გ. 1868), ასევე მოიხსენიებდნენ როგორც რაჰარო — მადაგასკარის იმერინის სამეფოს პრემიერ-მინისტრი 1852-1865 წლებში. იგი იყო მთავარი ფიგურა მეფე რადამა II-ის მკვლელობის მცდელობაში არისტოკრატიული რევოლუციის საფუძველზე. 1865 წელს პრემიერ-მინისტრის პოსტზე შეცვალა მისმა უმცროსმა ძმამ, რაინილაიარივონმა. რაინივუნინაჰიტრინიუნი გარდაიცვალა 1868 წლის 5 მაისს გადასახლებაში დედოფალ რასუხერინას გარდაცვალების შემდეგ პოსტის დასაბრუნებლად მოწყობილი უშედეგო გადატრიალებიდან მცირე ხნის შემდეგ.
ჩალუკია
220px|მინიატიურა|ჩალუკიას ეპოქის [[პატადაკალის ტაძარი]] ჩალუკია — ოთხი ერთმანეთთან დაკავშირებული დინასტია, რომლებიც მთავრობდნენ დეკანის სამხრეთ და ცენტრალურ ოლქებში, მდინარეებს კავერისა და ნარმადის ხეობათა შუამდინარეთში. თანამედროვე ინდოეთის შტატის კარნატაკის მიდამოებში VI-XII ს.ს.
ერთმანეთისაგან განსასხვავებლად მიღებულია შემდეგი კლასიფიკაცია:
მათი ძირითადი მოწინააღმდეგეები და არაკეთილმოსურნეები იყვნენ დეკანის დასავლეთში რაშტრაკუტები და დეკანის აღმოსავლეთში პალავები. ჩალუკიას მმართველები ცნობილი არიან ლიტერატურის აყვავებით, დიდი სატაძრო კომპლექსების მშენებლობით პატადაკალის მიდამოებში. პატადაკალის VIII საუკუნის ტაძრები აღიარებულია იუნესკოს მიერ მსოფლიოს კულტურულ მემკვიდრეობად.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ინდოეთის ისტორია კატეგორია:აზიის ისტორიული სახელმწიფოები კატეგორია:ინდური დინასტიები კატეგორია:სახელმწიფოები ინდოეთის ისტორიაში
ჩინთის კოშკები
ჩინთის კოშკები — არქიტექტურული ძეგლების ერთობლიობა, რომლებიც მდებარეობს სოფელ ჩინთის მიდამოებში. მდინარე არაგვის მარცხენა ნაპირას.
კლდის კოშკები
კლდის კოშკები მიშენებულია აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ წაგრძელებული კლდის კიდეებზე. განეკუთვნება XVIII საუკუნეს. კლდისა და ნატეხი ქვით ნაშენი ორივე კოშკი კლდესთანაა შეზრდილი და მხოლოდ სამი კედელი აქვს. ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილია აღმოსავლეთი კოშკის სამხრეთი და ჩრდილოეთი კედლების ნაწილი და დასავლეთი კოშს კედლები 0,7-1,2 მეტრის სიმაღლეზე. აღმოსავლეთი კოშკის ჩრდილოეთ კედელში, მეორე სართულის დონეზე, შესასვლელის დასავლეთის წირთხლია შემორჩენილი. კარს ტარაზული გადახურვ ჰქონია. კარის ზემოთ, მესამე და მეოთხე სართულებს შორის, ხის გადახურვის ძელების ორი საყრდენი ბუდეა, მათ ზემოთ კ, მეოთხე სართულის დონეზე, ერთი სათოფური. სათოფურის პირდაპირ, სამხრეთი კედლის შემორჩენილ ნაწილშიცერთი სათოფურია, რომლის ქვემოთ სართულშუა გადახურვის ძელების სამი საყრდენი ბუდეა. ქვედა სართულებისაგან განსხვავებით, მეოთხე სართული ოთხივე მხრიდან კედლებით ყოფილა შემოზღუდული. გარედან მეოთხე სართულისსამხრეთ კედელს შელესილობის ნაწილი შემორჩა.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
თანამეგობრობის სამეფოები
thumb|350px|თანამეგობრობის სამეფოები ნაჩვენებია ლურჯი ფერით; წითელი ფერით გამოყოფილია თანამეგობრობის ყოფილი სამეფოები თანამეგობრობის სამეფოები (Commonwealth realms) — ტიტული ერთა თანამეგობრობის 15 სახელმწიფოში, რომლებიც მეფე ჩარლზ III-ს თვლიან საკუთარ მონარქად, თითოეულ მათგანში ის წარდგენილია, როგორც სახელმწიფოს მეთაური და ატარებს შესაბამის ტიტულს.
დიდი ბრიტანეთის გარეთ მეფე თითოეული სამეფოს პრემიერ-მინისტრის წარდგენით ნიშნავს გენერალ-გუბერნატორს, როგორც თავის წარმომადგენელს მისი არ ყოფნის შემთხვევაში. იგი ასევე გუბერნატორებითაა წარდგენილი ავსტრალიის თითოეულ შტატში და ლეიტენანტ-გუბერნატორებით კანადის პროვინციებში. ეს თანამდებობის პირები ფლობენ კონსტიტუციური მონარქის თითქმის მთელ სახელისუფლებო უფლებებს, მიუხედავად ამისა ძირითადად ასრულებენ, მხოლოდ ცერემონიალურ ფუნქციებს და აქვთ ეგრეთ წოდებული სამეფო პრეროგატივები.
thumb|250px||მეფე ჩარლზ III
თოთხმეტი სამეფო — ყოფილი ბრიტანეთის კოლონიები, რომლებმაც მიიღეს დამოუკიდებლობა. 14 სამეფოდან სამმა (ავსტრალია, კანადა და ახალი ზელანდია) დამოუკიდებლობა მიიღო 1926 წელს იმპერიის კონფერენციაზე ბალფურის დეკლარაციის რატიფიკაციის და ვესტმინსტერის სტატუტის შედეგად 1931 წელს. კანადამ, სამხრეთ აფრიკის კავშირმა და ირლანდიის თავისუფალმა სახელმწიფომ დაუყოვნებლივ მიიღეს საკანონმდებლო ხელისუფლების დამოუკიდებლობა დიდი ბრიტანეთისგან, ხოლო ავსტრალიამ და ახალმა ზელანდიამ მოახდინეს სტატუტის რატიფიცირება შესაბამისად 1942 და 1947 წლებში. სტატუტი ასევე ეხებოდა ნიუფაუნდლენდს, მაგრამ იქ მისი რატიფიცირება არ მომხდარა, და დომინიონი შეუერთდა კანადას 1949 წელს. ირლანდია რესპუბლიკა ფორმალურად გახდა 1949 წელს, ხოლო სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა — 1961 წელს.
სხვა სამეფოებმა დამოუკიდებლობა მიიღეს ინდოეთში ბრიტანული მმართველობის დასრულების, აფრიკაში 1960-იან წლებში ეგრეთ წოდებული «ცვლილებების ქარის» პერიოდის, 1961 წელს ვესტ-ინდოეთის ფედერაციის დაშლის შედეგად და ასევე შემდგომ პერიოდებშიც. თანამეგობრობის ბოლო სამეფო გახდა სენტ-კიტსი და ნევისი, რომელმაც დამოუკიდებლობა მიიღო 1983 წელს.
სიტუაცია პაპუა-ახალ გვინეაში დამოუკიდებლობის მიღებამდე იყო შედარებით უფრო რთული. პაპუა-ახალი გვინეა ჩამოყალიბდა 1975 წელს, როგორც გერმანიის ახალი გვინეის, რომელსაც მართავდა ავსტრალია სამანდატო ტერიტორიის სახით, და ბრიტანეთის ზღვისიქითა ტერიტორიის, თუმცა ბრიტანეთის თხოვნით მაინც ავსტრალიის მიერ მართული — ბრიტანეთის ახალი გვინეის კავშირი. თანამეგობრობის სამეფოებიდან ერთადერთი, რომელიც არასოდეს არ ყოფილა დიდი ბრიტანეთის კოლონია რა თქმა უნდა თვითონ დიდი ბრიტანეთია.
თანამეგობრობის შიგნით არ არსებობს განსხვავება სტატუსში სამეფოებსა და სხვა წევრებს შორის, რომელთაგან უმრავლესობა ან რესპუბლიკებია, ან სამეფოებია საკუთარი მონარქებით (ბრუნეი, ესვატინი, ლესოთო, მალაიზია და ტონგა). აუცილებელია იმის აღნიშვნაც, რომ თუმცა ფიჯის ბელადთა უზენაესი საბჭო ჩარლზ III-ს აღიარებს უზენაეს ბელადად, დიდი ბრიტანეთის მეფე არ ითვლება სახელმწიფოს მეთაურად და ფიჯი რესპუბლიკაა.
თანამეგობრობის სამეფოები
კატეგორია:დიდი ბრიტანეთის ზღვისიქითა ტერიტორიები
პლატეოზავრი
პლატეოზავრი (Plateosaurus) — ხვლიკმენჯა დინოზავრების გვარი პლატეოზავრისებრთა ოჯახიდან, რომელიც გავრცელებული იყო ტრიასულ პერიოდში. მისი სიგრძე აღწევდა 6-დან 12 მეტრს, ხოლო წონა — 4 ტონამდე. პირველად აღწერა გერმანელმა პალეონტოლოგმა, ჰერმან მაიერმა 1887 წელს და ასევე სახელი პლატეოზავრიც მანვე შურჩია.
პლატეოზავრს ჰქონდა გრძელი კისერი და ტანთან შედარებით პატარა თავი, მკრივი სხეული და ძლიერი, გრძელი პროპორციული უკანა კიდურები, რისი წყალობითაც შეეძლო სწრაფად სირბილი. მცენარეებს ღეჭავდა ხერხივით ბასრი კბილების საშუალებით და მტრისგან თავს იცავდა წინა და უკანა კიდურების ბასრი ბრჭყალებით.
იგი ტრიასული პერიოდის პირველი და კარგად შესწავლილი დინოზავრია. მისი ჩონჩხი აღმოჩენლი არის ევროპის სხვადასხვა ქვეყანაში, მათ შორის საფრანგეთში, შვეიცარიასა და გერმანიაში.
პლატეოზავრები დიდ ჯოგებად ცხოვრობდნენ. დინოზავრების ეს სახეობა ოთხ ფეხზე დადიოდა. მაღალი ხიდან ფოთლების მოსაგლეჯად ან მტაცებლისგან თავის დასაცავად უკანა კიდურებზე დგებოდა.
სქოლიო
კატეგორია:დინოზავრები
სანტიაგო-დე-ჩილკასის რაიონი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანკაშის რეგიონის რაიონები კატეგორია:ოკროსის პროვინციის რაიონები
ფრთაფეხიანები
ფრთაფეხიანები (Pteropoda) — რბილტანიანების რიგი ბოლოლაყუჩიანი მოლუსკების ჯგუფისა. გავრცელებულია მსოფლიოს ყველა ზღვაში. განსაკუთრებით მრავალფეროვანია ტროპიკულ ზღვებში. პლანქტონომური ფორმებია. ფრთაფეხიანების ფეხი რედუცირებულია, ძალზე განვითარებულია პარაპოდიები — ფრთებისმაგვარი გვერდითი გამონაზარდები (აქედანაა სახელწოდება). სხეული ნახევრად გამჭვირვალეა, ხშირად მკვეთრი შეფერილობის. ცნობილია 100-ზე მეტი სახეობა, რომლებიც გაერთიანებულია 2 ქვეჯგუფში: Thecosomata და Gymnosomata. პირველი მათგანის წარმომადგენლებს ზრდასრულ მდგომარეობაში აქვთ ნიჟარა, მანტიის ღრუ და ხშირად ლაყუჩებიც. Thecosomata-ს წარმომადგენლები იკვებებიან მიკროპლანქტონით, ვერტიკალურ მიგრაციებს ახორციელებენ წყლის სიზრქეში; Gymnosomata-ს სახეობები მტაცებლები არიან, ძირითადად Thecosomata-ებით იკვებებიან. ზოგიერთი მასიური სახეობა სარეწაო თევზებისა და უკბილო ვეშაპებისს საკვებია. ჰერმაფროდიტები არიან.
სქოლიო
*
ქადაშბინა
ქადაშბინა (Qadaşbinə) — სოფელი აზერბაიჯანში, ბელაქანის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბელაქანის რაიონის სოფლები
თურქმენეთის გერბი
თურქმენეთის სახელმწიფო გერბი — შეიქმნა მას შემდეგ, რაც თურქმენეთმა დამოუკიდებლობა მოიპოვა საბჭოთა კავშირისგან 1991 წელს. ისევე როგორც სხვა პოსტსაბჭოთა რესპუბლიკების შორის, რომელთა სიმბოლოებში არ გვხვდება ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ, მიმდინარე ემბლემა ინარჩუნებს ზოგიერთ კომპონენტს, რომელიც ასოცირდება საბჭოთა კავშირთან, მაგალითად ბამბა, ხორბალი და ხალიჩა. რვა პუნქტიანი მწვანე ვარსკვლავწარმოშობა (ცნობილია როგორც "რუბ ელ ჰიზბი" (۞), სიმბოლოა ისლამში, რომელსაც თურქმენების უმრავლესობა აღიარებს) ოქროს კიდეებით განსაკუთრებით ცენტრში წითელი დისკი ცირკულარით, რომელიც ატარებს ხორბლის ძნებს, ხალიჩის ხუთ ყვავილს და ორიენტირებულია პატარა ლურჯ წრეზე ყოფილი პრეზიდენტის საფარმურატ ნიაზოვის (უფრო ცხოვრისებული, ვიდრე ჰერალდიკური) საყვარელი ცხენის "იანარდაღი"-ს გამოსახულებით, რომელიც განსაკუთრებით საამაყოა თურქმენებისთვის. ემბლემის მრგვალი ვარიანტი იყო გამოყენებული 1992-2003 წლებში.
ხუთი ტრადიციული ხალიჩა მოტივირებული წითელ დისკზე წარმოადგენს ხუთი ძირითად ტომს ან სახლს, რომელიც წარმოადგენს ქვეყნის ტრადიციულ და რელიგიურ ფასეულობას. ტრადიციული წესრიგის თურქმენული ტომებია: თექე ("Tekke"), იომუდი ("Yomud"), ერსარუ ("Ersary"), ჩოუდური ("Choudur") და სარუქი ("Saryq"). სალური ("Salyr"), ტომი, რომელიც განადგურდა სამხედრო მარცხის შედეგად თანამედროვე პერიოდში და ასევე პატარა ტომები არ არიან წარმოდგენილნი.
სქოლიო
კატეგორია:თურქმენეთის ეროვნული სიმბოლოები კატეგორია:სახელმწიფო გერბები
ფრთაფოთოლა
ფრთაფოთოლა (Myriophyllum) — მცენარეთა გვარი ფრთაფოთოლასებრთა ოჯახისა. წყლისა და ჭაობის ბალახებია. თავთავებად შეკრებილი, წვრილი, უსახური ყვავილები წყლიდან აქვთ ამოყოფილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფრთაფოთოლასებრნი
ედვარდ ჰაიმორი
ედვარდ ტომას ჰაიმორი (Edward Thomas Highmore; დ. 3 აპრილი, 1961) — ინგლისელი მსახიობი. დაიბადა კინგსტონ-აპონ-ტემზაში, ლონდონში.
ცხოვრება და კარიერა
ჰაიმორი ცნობილია ლეო ჰოვარდის როლის შესრულებისთვის CBS-ის 1980 წლის დრამაში „Howards' Way“. მან მონაწილეობა მიიღო სერიალში „დოქტორი ვინ“ (Doctor Who) და შეასრულა მალკონის როლი 1984 წლის სერიალში „Planet of Fire“. ჰაიმორი სწავლობდა გილდფორდის სამსახიობო სკოლაში.
ედვარდ ჰაიმორის შვილები არიან ფრედი ჰაიმორი, რომელმაც შეასრულა ჩარლი ბაკეტის როლი 2005 წლის ფილმში „ჩარლი და შოკოლადის ქარხანა“ (Charlie and the Chocolate Factory) და ბერთი ჰაიმორი. ედვარდმა და ფრედიმ ერთად მიიღეს მონაწილეობა ფილმში „ნამდვილი ამბავი“ (Jack and the Beanstalk: The Real Story), სადაც მამა-შვილის როლი შეასრულეს. ედვარდის მეუღლე, სუ ლატიმერი არის მსახიობების აგენტი, რომლის ერთ-ერთი კლიენტია დენიელ რედკლიფი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1961 კატეგორია:ინგლისელი მამაკაცი ტელემსახიობები
ინდოეთის ტურიზმი
ინდოეთის ტურიზმი ქვეყნის ეკონომიკის მნიშვნელოვანი სექტორია და სწრაფად მზარდია. მსოფლიო მოგზაურობისა და ტურიზმის საბჭოს 2017 წლის მონაცემებით ტურიზმის სექტორის წილი მთლიან შიდა პროდუქტში 9.4% იყო (210 მილიარდი აშშ დოლარი), ხოლო ტურიზმის სექტორში 41 622 000 ადამიანია დასაქმებული, რაც დასაქმებულთა 8%-სშეადგენს. 2017 წლის მოხსენების მიხედვით დაახლოებით 2028 წლისთვის ტურიზმის მაჩვენებელი 6.9%-ით უნდა გაიზარდოს, რაც წლის განმავლობაში ტურიზმიდან შემოსულ 450 მილიარდ აშშ დოლარს გულისხმობს (მთლიანი შიდა პროდუქტის 9.9%). 2015 წლის ოქტომბრისთვის ინდოეთის სამედიცინო ტურიზმიდან შემოსულმა თანხებმა 3 მილიარდი შეადგინა. 2020 წლისთვის ამ სექტორში 7-8 მილიარდის შემოსავალი იგეგმება. 2014 წელს სამედიცინო დახმარების მისაღებად ინდოეთში 184 298 უცხოელი პაციენტი ჩავიდა.
2016 წელს ინდოეთში 8.89 მილიონი უცხოელი ტურისტი ჩავიდა, 2017 წელს კი 15.6%-იანი მაჩვენებელი დაფიქსირდა - 10 მილიონზე მეტი უცხოელი ტურისტი. შტატებისა და ინდოეთის მოკავშირე ტერიტორიებზე შიდა ტურისტთა რაოდენობამ 2012 წელს 1.036.35 მილიონი შეადგინა, რაც 2011 წელთან შედარებით 16.5%-ით გაზრდილი მაჩვენებელია. 2014 წელს ტურისტთათვის ყველაზე პოპულარული შტატები ტამილნადუ, მაჰარაშტრა და უტარ-პრადეში იყო. 2015 წელს უცხოელ ტურისტთა მიერ ყველაზე მონახულებადი 5 ქალაქი დელი, მუმბაი, ჩენაი, აგრა და ჯაიპური იყო. მსოფლიო მასშტაბით უცხოელ ტურისტთა მიერ ყველაზე მონახულებადი ქალაქების სიაში დელი 28-ე ადგილზეა, მუმბაი 30-ზე, ჩენაი 43-ზე, აგრა 45-ზე, ჯაიპური 52-ზე, ხოლო კოლკატა 90-ზე.
მოგზაურობისა და ტურიზმის კონკურენტუნარიანობის 2017 წლის მოხსენების მიხედვით საერთო ჯამში 4.2 ქულით 136 ქვეყანას შორის ინდოეთი მე-40 ადგილზე იმყოფება. 2015 წელთან შედარებით ინდოეთს 0.2 ქულით მეტი ინდექსი აქვს და ჩათვლაშიც 12 ადგილით ზევით აინაცვლა. ფასების კონკურენტუნარიანობის მიხედვით ინდოეთი 136 ქვეყანას შორის მე-10 ადგილზეა, რაც იმას ნიშნავს, რომ ქვეყანას საკმაოდ კარგი საჰაერო ტრანსპორტისა (32-ე ადგილი) და სახმელეთო ტრანსპორტის (29-ე ადგილი) ინფრასტრუქტურა აქვს. მოხსენების მიხედვით საერთაშორისო ტურიზმიდან მიშებული შემოსავლები 21 012 700 000 აშშ დოლარის ტოლი იყო, რაც თითო ტურისტის მიერ დახარჯულ 2 617.7 დოლარს უდრის. ტურიზმის ინდუსტრიაში 23 454 400 სამუშაო ადგილია შექმნილი, ანუ მთლიანი სამუშაო ადგილების 5.5% ინდოეთი მეცხრე ადგილზე იმყოფება კულტურული რესურსებისა და ბიზნეს-მოგზაურობის სვეტში (5.3 ქულა), ხოლო ბუნებრივი რესურსების სვეტში - 24-ე ადგილზე (4.4 ქულა). მიუხედავად ამისა, ტურისტული ინფრასტრუქტურის ნაწილი გარკვეულწილად განუვითარებელია. ქვეყანას ყველაზე ცუდი მაჩვენებლები გარემოს მდგრადობის (134-ე ადგილი, 3.1 ქულა), უსაფრთხოებისა და საცუობის (114-ე ადგილი, 4.1 ქულა) და ტურისტული მომსახურების ინფრასტრუქტურის (110-ეადგილი, 2.7 ქულა) სვეტებში აქვს. საერთაშორისო მასშტაბით ქვეყანაში ყოველ პიროვნებაზე ძალიან მცირე რაოდენობის სასტუმროს ოთახია. მცირეა ბანკომატების რიცხვიც.
ტურიზმის მინისტრი შეიმუშავებს ეროვნულ პოლიტიკას ტურიზმის განვითარებისა და რეკლამირებისათვის. საერთო ძალისხმევით პროგრამები მიმართულია სასოფლო, საკრუიზო, სამედიცინო და ეკოტურიზმის განვითარებისათვის. ტურიზმის ხელშეწყობისა და განვითარებისათვის ტურიზმის სამინისტრო აგრძელებს 2002 წელს შემუშავებულ კამპანიას - Incredible India.
ინდოეთის სავიზო პოლიტიკა
ინდოეთის კანონმდებლობით სამოგზაუროდ მსოფლიოს ქვეყნების დიდი ნაწილის მოქალაქეებისთვის აუცილებელია ვალიდური პასპორტი და ინდოეთის საელჩოს ან საკონსულოს მიერ გაცემული მოგზაურობის ვიზა. ინდოეთმა 40 ქვეყნის მოქალაქეთათვის ვიზის ელექტრონულად მიღების ონლაინ მეთოდი შემოიღო.
ბუტანის, მალდივის კუნძულებისა და ნეპალის მოქალაქეებს ინდოეთში სამოგზაუროდ ვიზა არ სჭირდებათ. ავღანეთის, არგენტინის, ბანგლადეშის, კორეის სახალხო დემოკრატიული რესპუბლიკის, იამაიკის, მავრიკის, მონღოლეთის, სამხრეთ აფრიკისა და ურუგვაის მოქალაქეები ინდოეთში სამოგზაურო ვიზის აღებისას გადასახადებისგან თავისუფალი არიან.
ნაგალენდისა და სიკიმის შტატებში სამოგზაუროდ უცხოელთა შესახებ 1958 წელს მიღებული კანონის შესაბამისად დაცული ტერიტორიების ნებართვის აღებაა საჭირო. მსგავსი ნებართვაა საჭირო არუნაჩალ-პრადეშის, ჰიმაჩალ-პრადეშის, ჯამუ და ქაშმირის, მანიპურის, მიზორამის, რაჯასტანისა და უტარაკჰანდის შტატების ზოგიერთ ნაწილში სამოგზაუროდ. ანდამანის და ნიკობარის კუნძულების, როგორც სიკიმის შტატის ნაწილის სანახავადაც ნებართვის აღებაა საჭირო. სპეციალური ნებართვაა საჭირო ლაქშადვიპის კუნძულების მოსანახულებლადაც.
ელექტრონული ტურისტული ვიზა
ტურიზმის მაჩვენებლების გასაზრდელად ინდოეთის მთავრობამ 2014 წლის ნოემბერში ახალი სავიზო პოლიტიკა შემოიღო. ტურისტებსა და ბიზნეს ვიზიტორებს თექვსმეტ საერთაშორისო აეროპორტში „ჩასვლის ვიზის“ აღება ონლაინ ელექტრონული სამოგზაურო ავტორიზაციის გავლისა და შეძენის შემდეგ შეუძლიათ, ინდოეთის საკონსულო ან სავიზო ცენტრებში მისვლის გარეშე. 2015 წელს დაბნეულობებისგან თავის ასარიდებლად „ჩამოსვლის ვიზის“ სახელწოდება „ელექტრონული ტურისტული ვიზის“ სახელწოდებით შეიცვალა.
მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები
2018 წლის ივნისის მონაცემებით გაერთიანებული ერების განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის ორგანიზაციის კულტურული მემკვიდრეობის ნუსხაში ინდოეთის 37 ძეგლია შეტანილი. კულტურული მემკვიდრეობის ყველაზე მეტი ძეგლი მაჰარაშტრას შტატში მდებარეობს.
სქოლიო
კატეგორია:ინდოეთის ტურიზმი ინდოეთი
ნაბახტევის მხატვრობა
300px|მინი|ნაბახტევის მხატვრობის ფრაგმენტი ნაბახტევის მხატვრობა — ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნაბახტევის ღვთისმშობლის ეკლესიის კედელზე შესრულებული მხატვრობა. თარიღდება 1412-1413 წლებით. მხატვრობის დამკვეთი იყო შუა საუკუნეების ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე, ჭერათხევის ხეობის მფლობელი, ალექსანდრე I დიდის პაპა (დედის მხრიდან) ქუცნა ამირეჯიბი.
მხატვრობა მაშინ უკვე ძალიან ცუდ მდგომარეობაში იყო, ამიტომ გადაწყდა მოხატულობის საბოლოო დაღუპვისგან გადარჩენის მიზნით, მისი ჩამოხსნა და მუზეუმში გადატანა. ამჟამად ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში ინახება ყველა ჩამოხსნილი ფრაგმენტი და პირი.
ქრონოლოგიური ჩარჩოები
ნაბახტევის მხატვრობა დათარიღებული არაა, მის შესახებ არსებული ისტორიული წყაროები არაა საკმარისი მისი თარიღის დასადგენად. სწორედ ამიტომ, სამეცნიერო სფეროში ნაბახტევის მხატვრობის დასათარიღებლად გამოიყენება ფრესკაზე გამოსახული ისტორიული პიროვნებების გამოსახულებები.
ივანე ჯავახიშვილი მხატვრობას XV საუკუნის დასაწყისით ათარიღებს, ხოლო შალვა ამირანაშვილი — XV საუკუნის დასასრულით.
ისტორიულ პირთა პორტრეტები
ქტიტორთა რიგი იწყება ალექსანდრე მეფის გამოსახულებით. იგი კედლის აღმოსავლეთ მონაკვეთშია, საკურთხეველთან, ყველაზე საპატიო ადგილას. შემდეგ გამოსახულია დედოფალი. რომელსაც მკვლევრები ალექსანდრეს თანამეცხედრედ მიიჩნევენ. მომდევნო გამოსახულებაა ქუცნას ვაჟი, რამინი; შემდეგ ბავშვის ფიგურაა და, ბოლოს, თვით ქუცნა ამირეჯიბი და მისი მეუღლე რუსა. მათ შუა კიდევ ორი ვაჟია გამოსახული.
ალექსანდრე დიდი
250px|მინი|ალექსანდრე I დიდის გამოსახულება ნაბახტევის ეკლესიაში ალექსანდრე მეფის გამოსახულება საკმაოდ ფრაგმენტულია, შემორჩენილია შარავანდის ნაწილი, ფიგურის მხრები, მკლავები, სხეულის ქვედა ნაწილი და ფრაგმენტული წარწერა „მეფეთ მეფე ალექსანდრე“. იგი გამოწყობილია ქართველ მეფეთა ტრადიციულ ტანსაცმელში, რომელიც ბიზანტიური სამეფო კარიდანაა გადმოღებული. ალექსანდრე მეფის ჩაცმულობა ანალოგიებს პოულობს ბაგრატ III-ის გამოსახულებასთან, რომელიც ბედიის ტაძარში იყო შემონახული.
ნაბახტევის ფრესკა ალექსანდრე დიდის ერთადერთი დრემდე შემორჩენილი გამოსახულებაა.
მკვლევართა მოსაზრება, რომ მის გვერდით გამოსახულია მისი თანამეცხედრე არავითარ ეჭვს არ იწვევს. დედოფლის გამოსახულებიდან შემორჩენილია, საკმაოდ ნაზი და დახვეწილი მარჯვენა ხელი, რომელიც გაწვდილია აღმოსავლეთისაკენ ვედრების ნიშნად.
ქუცნა ამირეჯიბი
ქუცნა ამირეჯიბი დგას ეკლესიის მოდელით ხელში, რაც მოწმობს, რომ იგი არის ეკლესიის მაშენებელიც და მოხატულობის დამკვეთიც. მისი ფიგურა ოდნავ მაღალია სხვების ფიგურებზე. ქუცნას თავთან მარცხნივ ჩანს მაკურთხებელი მარჯვენა. მის თავთან მარჯვენა მხარეს კი იკითხება ასომთავრული წარწერა: ქუცნას აცვია კისერთან ღრმად ამოღებული, წინ გაჭრილი გრძელი კაბა ფართო სახელოებითა და ვიწრო მაჯებით, კისერთან და კიდეებზე მარგალიტებით შემკული. წელზე ცოტა დაბლა შემორტყმული აქვს ღვინისფერი ფართო ქამარი, რომელიც წინ სქელ მარყუჟად ინასკვება, გვერდებზე კი თავისუფალი ბოლოებით დაბლა ეშვება.
რელიგიური პირების გამოსახულება
ეკლესიის აფსიდის კონქში შემორჩენილია ტახტზე მჯდომი ღვთისმშობლის გამოსახულება ორივე მხარეს წმინდანების ფიგურებით, სატრიუმფო თაღში წარმოდგენილნი იყვნენ მღვდელმთავრები და წინასწარმეტყველნი. დარბაზისა და საკურთხევლის გამყოფი კედლის მოხატულობა დაყოფილია სამ რეგისტრად. ზედა რეგისტრში გამოსახულია ფხიზელი თვალი, მეორეში აბრაამის სტუმართმოყვარეობა (აქვე იყო იოანე ნათლისმცემლის ფიგურა, რომელიც საქართველოს ხელოვნების მუზეუმშია გადატანილი), ხოლო მესამეში წარმოდგენილნი არიან ეკლესიის მამანი და სვიმეონ მესვეტე.
სქოლიო
კატეგორია:ქართული სახვითი ხელოვნება კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტი
ასინგანი
ასინგანი (ოფიციალურად ასინგანის მუნიციპალიტეტი; ტაგ: Bayan ng Asingan) ― მეორე კლასის მუნიციპალიტეტი პანგასინანის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2015 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 57 355 ადამიანს შეადგენს.
ბარანგაები
ასინგანი პოლიტიკურად 21 ბარანგაიდ იყოფა.
• დასავლეთი არისტორი
• ბანტოგი
• ბარო
• ბობონანი
• კაბალიტიანი
• ჩრდილოეთი კაროსუკანი
• სამხრეთი კაროსუკანი
• კოლდიტი
• დომანპოტი
• დუპაკი
• მაკალონგი
• პალარისი
• აღმოსავლეთი პობლასიონი
• დასავლეთი პობლასიონი
• აღმოსავლეთი სან-ვისენტე
• დასავლეთი სან-ვისენტე
• სანჩესი
• სობოლი
სქოლიო
კატეგორია:პანგასინანის მუნიციპალიტეტები
მუხამადმუროდ აბდურახმანოვი
მუხამადმუროდ აბდურახმანოვი (დ. 29 ნოემბერი, 1986) — ტაჯიკი ძიუდოისტი. იასპარაზე 2016 წლის ოლიმპიურ თამაშებზე +100 წონით კატეგორიაში სადაც პირველ რაუნდში ალექს გარსია მენდოზასთან დამარცხდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 29 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1986 კატეგორია:ტაჯიკი ძიუდოისტები
ენოს პროვინცია
ენოს პროვინცია (Hainaut, Hinnot, Henegouwen, Hennegau) — ბელგიის 10 პროვინციიდან ერთ-ერთი, შედის ვალონიის რეგიონის შემადგენლობაში. ესაზღვრება დასავლეთი ფლანდრია, აღმოსავლეთი ფლანდრია, ფლამანდიის ბრაბანტი, ვალონიის ბრაბანტი, ნამიური და საფრანგეთი. დედაქალაქი — მონსი. მოიცავს 69 კომუნას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვალონიის რეგიონის პროვინციები
ვილჰელმ კუბე
220px|მინი|ვილჰელმ კუბე ვილჰელმ რიხარდ პაულ კუბე (Wilhelm Richard Paul Kube; დ. 13 ნოემბერი, 1887, გერმანიის იმპერია — გ. 22 სექტემბერი, 1943, მინსკი, ბელარუსის სსრ) — გერმანელი პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე. 1941–1943 წლებში ბელარუსის გენერალური ოკრუგის გენერალ-კომისარი. მოკლეს 1943 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული  13 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1887 კატეგორია:გარდაცვლილი 22 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1943 კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები კატეგორია:ნაცისტები კატეგორია:რაიხსტაგის დეპუტატები (ვაიმარის რესპუბლიკა) კატეგორია:რაიხსტაგის დეპუტატები (მესამე რაიხი)
8 ქალბატონი
8 ქალბატონი (8 Femmes) — ფრანსუა ოზონის 2002 წლის ფილმი. დაფუძნებულია ამავე სახელწოდების პიესაზე და ჯორჯ კიუკორის 1939 წლის ფილმზე „ქალები“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფრანგულენოვანი ფილმები კატეგორია:ფრანგული ფილმები კატეგორია:2002 წლის ფილმები კატეგორია:ფრანსუა ოზონის ფილმები კატეგორია:მუსიკალური ფილმები
გიორგი სხირტლაძე
გიორგი სერგოს ძე სხირტლაძე (დ. 9 ნოემბერი (ან სექტემბერი), 1932, მთისკალთა, ახლანდელი ონის მუნიციპალიტეტი — გ. 25 მარტი, 2008, თბილისი) — ქართველი სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა). საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1960).