cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
რქაწითელი ოხრახუშა
ბოტანიკური აღწერა
რქაწითელი ოხრახუშა სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. ვაზი ძლიერი ზრდისა და მაღალმოსავლიანია. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 21.3%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.5 გ/ლ-ს.
გამოსადეგია მაღალხარისხიანი სუფრის თეთრი, მშრალო ღვინის დასაყენებლად.
ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
კომუნისტი (გაზეთი)
160პქ|მინი|გაზეთი კომუნისტი „კომუნისტი“ — ყოველდღიური გაზეთი, საქართველოს კპ ცკ-ის, საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოსა და მინისტრთა საბჭოს ორგანო. პირველი ნომერი გამოვიდა 1920 წლის 3 ივნისს თბილისში როგორც საქართველოს კპ ცენტრალური და თბილისის კომიტეტების ორგანო. 10 ნომრის გამოცემის შემდეგ გაზეთი დაიხურა თბილისის გენერალ-გუბერნატორის განკარგულებით. დამოუკიდებელი საქართველოს პირველი მთავრობის დროს გაზეთი გამოდიოდა „საქართველოს კომუნისტის“ (21 ნომერი) სახელწოდებით. საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ 1921 წლის 2 მარტიდან კვლავ „კომუნისტის“ სახელწოდებით გამოდიოდა.
„კომუნისტი“ ასახავდა საქართველოს სსრ ისტორიის ყველა მნიშვნელოვან პერიოდს, იბრძოდა სკკპ-სა და საჭოთა მთავრობის გადაწყვეტილებათა შესასრულებლად. აშუქებდა პოლიტიკის, ეკონომიკის, მრეწველობის, სოფლის მეურნეობის, ლიტერატურის, ხელოვნების, განათლებისა და სხვა საკითხებს. გაზეთს ჰქონდა დამატებები - ჟურნალები „ჩირაღდანი“ (1923–1925), „მეცნიერება და ტექნიკა“ (1925–1926), „დროშა“ (1929–1934), გაზეთი „სოფლის მეურნეობა“ (1958). სხვადასხვა დროს „კომუნისტის“ რედაქტორები იყვნენ ი. (მამია) ორახელაშვილი, ფ. მახარაძე, ა. ქურიძე (ს. ეული), ვ. სუხიშვილი, ა. თუმანოვი, ვ. ბახტაძე, გ. მუშიშვილი (გ. ხოფერია), ნ. კიკნაძე, დ. მჭედლიშვილი, გ. ბედინეიშვილი. 1950 წელს დაარსების 30 წლისთავთან დაკავშირებით „კომუნისტი“ დაჯილდოვდა შრომის წითელი დროშის ორდენით. ტირაჟი 700 ათ. ცალი (1980). გაზეთმა თავისი არსებობა შეწყვიტა ...
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები კატეგორია:საქართველოს გაზეთები
საბატონო
საბატონო, მსხვილთვალა, დიღმური — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში ქართლიდან.
საბატონოს სახელით ქართლში ორი სხვადასხვა ჯიშია გავრცელებული. ერთ-ერთს დამატებით სახელად დაკიდულას ეძახიან, ხოლო მეორე, შეცდომით „ყვითელი კუმსის“ სახელითაა ცნობილი. სახელწოდება საბატონო ამ ყურძნის თვისებებიდან გამომდინარე წარმოიშვა. მტევანი კუმსია, ლამაზი, მოყვითალო, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული, კნატუნა და სასიამოვნო გემოთი. შესაძლებელია ამ თვისებების გამო მოსახლეობა მას ბატონებისთვის მისართმევად იყენებდა და აქედან შეერქვა ეს სახელწოდებაც. ივანე ჯავახიშვილის ცნობით, სახელწოდება „საბატონო“ საუკუნით უნდა თარიღდებოდეს, რადგანაც მანამდე საქართველოში ტერმინი „ბატონი“ არ არსებობდა. უფრო ძველად კი ეს ვაზი სხვა სახელით იქნებოდა ცნობილი.
წარსულში საბატონო შედარებით უფრო ფართოდ ყოფილა გავრცელებული. მისი ნარგავები შემცირებულია და ერთეული ძირებია დარჩენილი ქსნისა და ლიახვის ხეობებში.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო. ძაბრისებური ფორმის ან გაურკვევლად დაზნექილი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია საშუალო სიხშირის ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან საშუალოზე მცირე ზომისაა, ცილინდრული ფორმის. გვხვდება ფრთიანი მტევნებიც. კუმსია, იშვიათად საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალოზე დიდია, ოდნავ ოვალური ფორმის. სიკუმსის გამო დეფორმირებული მარცვლებიც გვხვდება. შეფერილია ქარვისფრად, აქვს მუქი ხალები. კანი საკმაოდ სქელი და უხეშია, ცვილისებრი ფიფქით საკმაოდ დაფარული. რბილობი მკვრივი და კნატუნაა, სასიამოვნო მოტკბო-მომჟაო გემოთი. ზოგ შემთხვევაში ახასიათებს წვრილმარცვლიანობა.
საბატონო სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. ვაზი საშუალო ზრდით ხასიათდება. აავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 166 დღეა. მტევნის საშუალო წონა 150-170 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.0-7.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 15-17.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 5-7 გ/ლ-ს.
საბატონოსგან დამზადებული ღვინო სუსტია, ნაკლებსხეულიანი და დუნე. საბატონო საშუალო ხარისხის სასუფრე ყურძენს იძლევა.
ელიფ ელმასი
ელიფ ელმასი (Елиф Елмас; დ. 24 სექტემბერი, 1999) — მაკედონელი პროფესიონალი ფეხბურთელი, სერია A-ს კლუბ „ნაპოლისა“ და ჩრდილოეთ მაკედონიის ეროვნული ნაკრების ნახევარმცველი.
საბატონო
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართლის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
ელიფ ელმასი
ნაპოლი
2019 წლის 24 ივლისს, სერია A-ს გუნდმა „ნაპოლიმ“ გამოაცხადა ელმასის გაფორმება ფენერბახჩედან. გარიგების ღირებულება 16 მილიონ ევროს შეადგენდა. ელმასმა თავისი პირველი გოლის გატანა „ნაპოლიში“ 2020 წლის 3 თებერვალს შეძლო, ეს გოლი დაეხმარა კლუბს სამპდორიასთან  4–2 გამარჯვებაში.
2021 წლის 19 დეკემბერს, ელმასის გოლით „ნაპოლიმ“ შეძლო გასვლით თამაშში მილანთან გამარჯვება და სერია A-ში მეორე ადგილის დაკავება.
სანაკრებო კარიერა
ელმასი დაიბადა მაკედონიაში, თურქული წარმოშობის ოჯახში. 2017 წლის ივლისში გავრცელდა ინფორმაცია, რომ თურქეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მაშინდელმა მწვრთნელმა, ფათიჰ თერიმმა სცადა მისი გამოძახება, მაგრამ ელმასმა მისი მშობლიური ქვეყნის სახელით გამოსვლა გადაწყვიტა.
2017 წლის 11 ივნისს, 17 წლის ასაკში, ელმასის დებიუტი შედგა მაკედონიის ნაკრებში ფიფას მსოფლიო ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო მატჩში ესპანეთის წინააღმდეგ.
ელმასი ასევე შედიოდა მაკედონიის 21-წლამდელთა ნაკრებში 2017 წლის უეფას 21-წლამდელთა ევროპის ჩემპიონატზე (პოლონეთი) და ფაქტობრივად ყველაზე ახალგაზრდა იყო 23-კაციან შემადგენლობაში.
2021 წლის 14 ნოემბერს, ელმასმა ისლანდიასთან დუბლი შეასრულა. თამაშში მაკედონიამ 3–1 მოიგო, რაც გუნდს J ჯგუფში მეორე ადგილის მოპოვებაში და მსოფლიო ჩემპიონატის პლეი-ოფში გასვლაში დაეხმარა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 24 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1999 კატეგორია:მაკედონელი ფეხბურთელები კატეგორია:ნაპოლის ფეხბურთელები კატეგორია:ფენერბაჰჩეს ფეხბურთელები კატეგორია:თურქეთის საფეხბურთო სუპერლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები კატეგორია:2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
მალარია
მალარია (malaria < mala aria — ცუდი ჰაერი; წინათ ფიქრობდნენ, რომ დაავადებას იწვევს ცუდი ჰაერი) — მწვავე პროტოზოული დაავადება, რომელიც ხასიათდება ცხელების შეტევებით, ანემიით, ღვიძლისა და ელენთის გადიდებით; შესაძლებელია რეციდივები. მალარიას იწვევს ერთუჯრედიანი ორგანიზმი — პლაზმოდიუმი, რომელიც გადააქვს მალარიის კოღოს — ანოფელესს. მალარია გავრცელებულია აფრიკის, აზიისა და სამხრეთ ამერიკის ზოგიერთი რაიონის ჭაობიან ადგილებში. ადამიანებში აღრიცხულია მალარიის 4 ფორმა: სამდღიანი (იწვევს Plasmodium vivax), ოთხდღიანი (Plasmodium malariae), ტროპიკული (Plasmodium falciparum) და მალარია-ოვალე (Plasmodium ovale), რომელიც მხოლოდ დასავლეთ ტროპიკული აფრიკის ქვეყნებში გვხვდება. ყველაზე მძიმედ მიმდინარეობს მალარიის ტროპიკული ფორმა, რომელიც მაღალი ლეტალობით ხასიათდება და ენდემურია ტროპიკული და სუბტროპიკული ქვეყნებისათვის. პარაზიტის სასიცოცხლო ციკლი მიმდინარეობს უსქესო და სქესობრივი გამრავლების მონაცვლეობით და მასპინძელთა ცვლით. უსქესო გამრავლება მიმდინარეობს ადამიანში (შუალედური მასპინძელი), ხოლო სქესობრივი — ანოფელესის გვარის კოღოს მდედრში (ძირითადი, საბოლოო მასპინძელი). დაავადება მიეკუთვნება განსაკუთრებით საშიში ინფექციების რიცხვს.
სქოლიო
კატეგორია:ინფექციური დაავადებები
ნილუ-პესანია (ბაია)
ნილუ-პესანია (Nilo Peçanha) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო
საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო — საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს მმართველობის სფეროში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირი, რომელიც შექმნილია „სახელმწიფო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე 2004 წლის 19 ივლისს. სააგენტოს შექმნამ, პრაქტიკულად, საფუძველი დაუდო ქვეყანაში ახლებური სარეგისტრაციო სისტემის ჩამოყალიბებას.
1998 წელს მიღებულ სამოქალაქო კოდექსში სახელმწიფომ უძრავი ქონების მონაცემთა ერთიან ბაზაში — საჯარო რეესტრში თავმოყრა გაითვალისწინა. დარგის ადმინისტრირების მიზნით, მიწის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტი შეიქმნა. ამ ნაბიჯით საქართველოში რეფორმის პირველი ეტაპი დაიწყო. მიუხედავად ამისა, ტექბიუროები, რომელიც თვითმმართველობების დაქვემდებარებაში იყო, ინერციით კვლავ განაგრძობდნენ არსებობას და ბინებსა და ინდივიდუალურ საცხოვრებელ სახლებზე საკუთრების უფლებას არეგისტრირებდნენ. სახეზე იყო ფუნქციათა დუბლირება, ანუ ერთი და იგივე ფუნქციას რეალურად სხვადასხვა უწყებები ასრულებდნენ, ისე, რომ მათ შორის არ არსებობდა არანაირი კოორდინაცია. 2004 წელს მიწის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტი, მოგვიანებით კი ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროებიც გაუქმდა. უძრავ ქონებაზე უფლებათა რეგისტრაციისთვის ახალი უწყება — საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს მმართველობის სფეროში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირი — საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო შეიქმნა.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო
ივანე აფხაზი
ბიოგრაფია
მდივანბეგ ნიკოლოზ აფხაზის და მეფე გიორგი XII-ის ნათლულის სოფიო ნიკოლოზ ასულ გურამიშვილის შვილი. 1800 წელს ჩაირიცხა ეგერთა მე-17 პოლკში, იბრძოდა ომარ-ხანის წინააღმდეგ (ნიახურის ბრძოლა, 1800). მონაწილეობდა ყარაბაღის (1805), ყარაბაბის (1808), ასლანდუზისა (1812) და ლენქორანის (1813) ბრძოლებში. 1820 წლიდან იყო ეგერთა 44-ე პოლკის უფროსი, 1822 წლიდან - იმერეთის, 1827 წლიდან აზერბაიჯანის პროვინციების (ყარაბაღი, ნუხა, შირვანი) მმართველი. თავი გამოიჩინა, როგორც ნიჭიერმა ადმინისტრატორმა. რუსეთ-ირანის 1826-1828 წლებისა და რუსეთ-ოსმალეთის 1828-1829 წლების ომების დროს ჩაშალა აგენტების ცდა რუსეთის წინააღმდეგ აეჯანყებინათ ამიერკავკასიის მაჰმადიანური პროვინციების მოსახლეობა. 1830 წელს დაინიშნა ჩრდილოეთ ოსეთის სამხედრო ექსპედიციის უფროსად და დიდი როლი შეასრულა ჩრდილოეთ ოსეთის რუსეთთან შეერთებაში. ერთხანს იყო ვლადიკავკაზის კომენდანტი, შემდეგ გაიწვიეს პოლონეთში (გარდაიცვალა გზაში).
კომუნისტური აღზრდისათვის
„კომუნისტური აღზრდისათვის“ — საქართველოს განსახკომის ყოველდღიური პედაგოგიურ-მეთოდური ჟურნალი. გამოდიოდა 1932–1941 წლებში თბილისში. ჟურნალს ხელმძღვანელობდა სარედაქციო კოლეგია.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
ივანე აფხაზი
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი თავადები კატეგორია:ქართველი გენერლები კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები კატეგორია:დაბადებული 1785 კატეგორია:გარდაცვლილი 1831 კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერალ-მაიორები ივანე
Russians (სიმღერა)
„Russians“ — ინგლისელი მომღერალ და მუსიკოს სტინგის სიმღერა ალბომიდან The Dream of the Blue Turtles, რომელიც გამოიცა სინგლის სახით, 1985 წელს. თავისი სტილით ეს არის გამორჩეული სიმღერა ამ ალბომიდან, გაჯერებული მდიდარი ორკესტრირებით და მკვეთრი პოლიტიკური ტექსტებით, რომლებიც გამოხატავენ სტინგის ფიქრებს მსოფლიოში მიმდინარე მოვლენების შესახებ.
სიმღერა მუსიკოსის მიერ ცოცხლად შესრულდა გრემის 26-ე დაჯილდოებაზე.
სქოლიო
კატეგორია:სტინგის სიმღერები კატეგორია:1985 წლის სიმღერები
კომუნისტური განათლება
„კომუნისტური განათლება“:
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
Rhytidoponera kurandensis
Rhytidoponera kurandensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Rhytidoponera-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ectatomminae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
წითელაშვილები
წითელაშვილი — ქართული გვარი სამეფო აზნაურთა ქართლისა.
ნაპოლეონის ომები
ნაპოლეონის ომები — ამ სახელით ცნობილია, ომები, რომელიც ევროპის სხვადასხვა სახელმწიფოებში მიმდინარეობდა ნაპოლეონ I-ს მეთაურობით, როდესაც ის იყო პირველი კონსული და იმპერატორი (1800 - 1815). უფრო ფართო აზრით აქ იგულისხმება ნაპოლეონის იტალიური კამპანიაც (1796 - 1797) და ეგვიპტური ექსპედიციაც (1798 - 1799), თუმცა ჩვეულებრივ(განსაკუთრებით იტალიურ კამპანიას) ამ ომებს მიაწერენ ე.წ. რევოლუციურ ომებს.
წითელაშვილები
წითელაშვილთა წინაპრები ძველი დროიდან იყვნენ არაგვის საერისთავოს სახასო აზნაურნი, რომლებიც იწოდებოდნენ წითლაძეთ. როდესაც ქართლის მეფე ვახტანგ VI წავიდა რუსეთში, მას თან გაჰყოლია წითლაძე, რომელიც მსახურებდა მეფის კარზე, რის გამოც მეფემ 1726 წელს დაუმტკიცა წითლაძეს შვილობა და შემდგომ წითელაშვილები მეფედან ყოფილან მიღებულნი სამეფო აზნაურად. წითელაშვილთა გვარი მოხსენებულია გიორგიევსკის ტრაქტატში, ზოგიერთი მათგანი დარჩენილან რუსეთში, სხვები კი არიან საქართველოში.
ნაპოლეონის ომები
18 ბრიუმერის გადატრიალებამ (9 ნოემბერი 1799 წ.) საფრანგეთის მართვის ძალაუფლება გადასცა ადამიანს, რომელიც გამოირჩეოდა ძალაუფლების დიდი სიყვარულით, ამბიციებით, სარდლობის დიდი ნიჭითა და ომის სიყვარულით. ეს ზუსტად იმ დროს მოხდა, როდესაც ძველი ევროპა იმყოფებოდა სრულ დეზორგანიზაციაში: მთავრობები სრულიად უმოქმედონი იყვნენ ერთობლივი მოქმედებებისათვის და მზად იყვნენ საკუთარი თავის სასარგებლოდ წასულიყვნენ ნებისმიერ ქმედებაზე. ყველგან მოქმედებდა ძველი წესები, ადმინისტრაციაშიც, ფინანსებშიც და ჯარშიც - წესები, რომელთა არაეფექტურობამ თავი იჩინა საფრანგეთთან პირველივე სერიოზული შეტაკების დროს.
არგვეთი (საჩხერის მუნიციპალიტეტი)
არგვეთი — სოფელი საჩხერის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ბახიოთი, ირტავაზა, იცქისი, მახათაური, სავანე, შალაური, ცხამი).
წითელაშვილები
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:წითელაშვილები
ნაპოლეონის ომები
წინაპირობები
ძალაუფლების მიღების შემდეგ (1799), ნაპოლეონმა საფრანგეთი იზოლაციაში მოაქცია, თუმცა მის წინააღმდეგ მოქმედი კოალიცია არც თუ ისეთი მყარი აღმოჩნდა. ფრანგულმა ჯარმა რეინისკენ დაიხია. იტალიაში დაიკარგა წინა გამარჯვებების ყველა სარგებელი. ციზალპიის რესპუბლიკა (?) დაეცა, პარტენოპეის რესპუბლიკაში (?) მოხდა მონარქიული რესტავრაცია. ასევე დაეცა რომის რესპუბლიკა.
არგვეთი (საჩხერის მუნიციპალიტეტი)
მდებარეობს იმერეთის მაღლობზე, მდინარე ლაშურის (ყვირილის შენაკადი) მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 600 მ, საჩხერიდან 7 კმ. სოფელში არის საჯარო სკოლა. სოფელში არის კვარციანი ქვიშის კარიერი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 752 ადამიანი.
ნაპოლეონის ომები
წინაპირობები
1800 წლის შემოდგომაზე საფრანგეთი კვლავ შეიჭრა იტალიაში. ამასთან არმიის სათავეში, რომელიც იქ სენ-ბერნარიდან შეიჭრა, იდგა თვითონ პირველი კონსული. მარენგოში გამარჯვების შემდეგ (14 ივნისი) ნაპოლეონმა ავსტრიას დაზავება აიძულა (ალექსანდრიაში), მეორე ფრანგული არმია შეიჭრა შვაბიაში და ბავარიაში და გოგენლინდენში გამარჯვების შემდეგ(3 დეკემბერი) თვით ვენასაც ემუქრებოდა. ავსტრალია ვალდებული გახდა 1801 წლის 9 თებერვალს დაედო ლუნევილის ზავი. საფრანგეთის საზღვრებად აღიარებულ იქნა რეინი და ეჩი. ლომბარდია გადაიქცა იტალიურ რესპუბლიკად. საიმპერატორო ჩინებს, რომლებიც მიწებს კარგავდნენ რეინის მარცხენა სანაპიროზე, უნდა მიეღოთ ჯილდო საეკლესიო ქონების და დაკარგული საიმპერატორო ქალექების სეკულარიზაციისათვის. ლუნევილის ზავი ნაპოლეონს საშუალებას აძლევდა ემართა იტალიის და გერმანიის ძირითადი მიწები.
არგვეთი (საჩხერის მუნიციპალიტეტი)
ისტორია
არგვეთში, მდინარე ლაშურის მარცხენა ნაპირზე, 1936-1964 წლებში გათხარეს (რ. აბრამიშვილი) ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის (ძვ. წ. III ათასწლეული) სამოსახლო ბორცვი. აღმოჩენილია ნაგებობათა ბათქაშით შელესილი ძელური კედლები, თიხატკეპნილი იატაკები, წრიული მოყვანილობის კერები, ე. წ. მტკვარ-არაქსის კულტურისათვის დამახასიათებელი თიხის ჭურჭელი, ლითონის ჩამოსასხმელი ყალიბის ნატეხი, ირმის რქისაგან დამზადებული მიწის დასამუშავებელი პრიმიტიული იარაღი, კაჟის ნამგლის პირები, ორფრთიანი, ყუნწიანი კაჟის ისრის პირები, კერის თიხის მოდელი და სხვა ნივთები. ბორცვი დასახლებული ყოფილა გვიანდელი ბრინჯაოს ხანაშიც (ნაპოვნია ფოთლისებრი სატევრები). აღმოჩენილია აგრეთვე I−III საუკუნეების ორმოსამარხები. ხელფეხმოკეცილ მიცვალებულებს ჩატანებული აქვთ გამომწვარი თიხის ხელადები, პასტის მძივები, ბრინჯაოს მშვილდსაკინძები, საყურეები, ფრინველისგამოსახულებიანი საკიდები, აბზინდები, რომლებზედაც ფანტასტიკური ცხოველებია გამოსახული, და სხვა ნივთები. გათხრის დროს აღმოჩენილია აგრეთვე ფეოდალური ხანის ციხე-დარბაზი, ეკლესია, საცხოვრებელი და სამეურნეო შენობები (მარცვლეულის შესანახი ხაროები, მარნები). ძეგლის ზედა ქრონოლოგიური საზღვარია XIII საუკუნე.
ნაპოლეონის ომები
წინაპირობები
გერმანიაში 1803 წლის 28 თებერვალს, გერმანელს ეპისკოპოსებთან შევაჭრების შემდეგ, მიღბულ იქნა ე.წ. საიმპერატორო დეპუტაციის (გერ. Reichsdeputationshauptschluss) გადაწყვეტილება, სააბატოებისა და თავისუფალი ქალაქების მიწების მფლობელობის ახლიდან გადანაწილების შესახებ. ამ საქმეში მმართველის როლი თავის თავზე აიღო პირველმა კონსულმა. საფრანგეთთან მჭიდრო კავშირის დამყარებით, ყველაზე მეტი მიწები მიიღო ბავარიამ. გაიზარდა ბადენის მარკგრაფის სამფლობელო, სან-კორფიურსტის მიწების სახით. დანაკარგებისათვის დაჯილდოებულ იქნა ვიურტემბერგი, ჰესენ-კასელი, ჰესენ-დარმშტადტინასაუ, ჰანოვერი და სხვა სათავადოები. სასულიერო ქონებიდან გადარჩა მხოლოდ ერთი, ძლიერ დანაწევრებული - მაინცის საარქიეპისკოპოსო. 50 საიმპერატორო ქალაქიდან წინანდელი მდგომარეობა შეინარჩუნა მხოლოდ ექვსმა - ჰამბურგი, ბრემენი, ლიუბეკი, ფრანკფურტი, ნიურნბერგი და აუგსბურგი.
არგვეთი (საჩხერის მუნიციპალიტეტი)
ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადნენ ქართველი პოეტები: მუხრან მაჭავარიანი და პაოლო იაშვილი.
ნაპოლეონის ომები
წინაპირობები
გერმანიისა და რუსეთის გარდა, საფრანგეთთან შერიგდა ესპანეთი და პორტუგალია., ხოლო 1802 წელს ამენის დაზავებით - ინგლისი. ეს საბოლოო ზავი მალე დაირღვა, როდესაც ნაპოლეონმა პროტექტორატის ფორმით დაადასტურა მისი მმართველობა ბატავის რესპუბლიკასა და შვეიცარიაზე: აღდგენილ იქნა შვეიცარიიდან გამოყოფილი  კანტონიის დამოუკიდებლობა, რომელიც შევიდა საფრანგეთის მფარველობის ქვეშ.
არგვეთი (საჩხერის მუნიციპალიტეტი)
სქოლიო
კატეგორია:საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ნაპოლეონის ომები
ნაპოლეონის ომების დასაწყისი
1803 წლის მაისში კონსულმა ფრანგული არმია ვეზერისაკენ დაძრა, რათა დაეპყრო ინგლისის მეფის კუთვნილი ჰანოვერი. ივნისში საფრანგეთი უკვე ფლობდა ამ უკანასკნელს, მისი მშიშარა მთავრობის გამო, რადგან მათ დროზე ადრე გადაწყვიტეს მოლაპარაკებებზე წასვლა, რომლის თანახმად საფრანგეთის არმიას შეეძლო დაეკავებინა მთელი ქვეყანა, ელბამდე, ხოლო ჰანოვერის არმია უნდა დაშლილიყო.
მესამე კოალიცია
მათ შორის, მისი ნეიტრალიტეტის დარღვევით გაღიზიანებული პრუსია შეუერთდა კოალიციას, მაგრამ საკმაოდ გვიან. 13 ნოემბერს ფრანგებმა აიღეს ვენა და რუსულ და ავსტრიულ ჯარს მორავიაში დახევა აიძულეს, სადაც აუსტერლიცში 2 დეკემბერს, ნაპოლეონის კოალიციის წლისთავზე, მოხდა ცნობილი „სამი იმპერატორის ბრძოლა“. გამარჯვება წილად ხვდათ ფრანგებს. იმპერატორი ფრანცი ნაპოლეონს დამამცირებლად სთხოვდა დაზავებას, რომელსაც გამარჯვებული დათანხმდა, მაგრამ იმ პირობით, თუ რუსული ჯარი გავიდოდა ავსტრიის ტერიტორიიდან (4 დეკემბერი). 26 დეკემბერს ავსტრიამ საფრანგეთთან გააფორმა „პრესბურგის მშვიდობა“, რომელიც სამხრეთ-დასავლეთ გერმანიაში, გაბსბურგში, აუქმებდა მონარქიას, ასევე ტიროლისა და ვენეციის ტერიტორიები (პირველი გაყოფილ იქნა ბადენსა და ვიურტემბერგს შორის, მეორე შეუერთდა ბავარიას, ხოლო მესამე - იტალიის სამეფოს), საბოლოოდ ჩამოშორდა წმინდა რომის იმპერიას და სამეფო გვირგვინები წილად ხვდათ ნაპოლეონის ძმებს, ნეაპოლსა და ნიდერლანდებში.
აუსტერლიცის გამარჯვებასა და პრესბურგის მშვიდობის დადების შუალედში ნაპოლეონმა შესძლო საფრანგეთის მხარეს გადმოებირებინა პრუსიის მეფის მიერ მასთან გამოგზავნილი რწმუნებული, რომელმაც აუსტერლიცის შემდგომ, არა მარტო გადაწყვიტა გამარჯვებულისათვის არ წარედგინა მისი მთავრობის მოთხოვნა, არამედ მისი თანხმობის გარეშე ნაპოლეონთან გაეფორმებინა შეთანხმება შენბურგში (15 დეკემბერი). პრუსია გახდა საფრანგეთის მოკავშირე, ამასთან საფრანგეთს გადაეცა რეინის მარჯვენა სანაპიროზე განთავსებული კლიოვის საჰერცოგოს ნაწილი, ვეზელის ციხესიმაგრითურთ და უარი სთქვა ფრანკონის სათავადოზე. ამას გარდა ის ვალდებული იყო მის პორტში არ შემოეშვა ინგლისური გემები, რისთვისაც მან მიიღო ჰანოვერი. პრუსიის მეფე დათანხმდა ამას, მაგრამ განაცხადა, რომ იღებს მას მხოლოდ მისი დაცვის ქვეშ საერთო მშვიდობის დამყარებამდე. ასეთმა განცხადებამ გააღიზიანა ნაპოლეონი, რომელიც მასში ხედავდა ფრედერიკ-ვილგელმ III-ს განზრახვას, საბოლოოდ არ ჩამოსცილდეს კოალიციას.
ვატერლოოს ბრძოლა
მეორე დღეს ჯარები განლაგდნენ ერთმანეთის პირისპირ. რვა საათზე აპირებდა ნაპოლეონი ბრძოლის დაწყებას, მაგრამ ჩათვალა რომ, კავალერია და არტილერია ვერ მოახერხებდა გადაადგილებას ტალახში, რითაც რამდენიმე საათი წააგო, რაც საბედისწერო აღმოჩნდა მისთვის. კარგი განწყობა შეინიშნებოდა ფრანგულ არმიაში, საფრანგეთის მარშალი და ნაპოლეონთან დაახლოებილი ადამიანი მიშელ ნეი არ აფასებდა მათ წინააღმდეგ მებრძოლ ალიანსს და ამბობდა რომ სულ რაღაც ორ საათში გაანადგურებდა „სიპაების გენერალს“ (უელინგტონს). ნაპოლეონის დავალებით, მარშალი ემანუელ დე გრუში გაემართა ბლუხერისკენ, რათა გზა გადაეკეტა მასთვის და არ მიეცა საშუალება შეერთებოდა უელინგტონს. თორმეტ საათზე ნაპოლეონის არტილერიამ ველინგტონის ჯარების ცენტრისკენ მიიტანა შეტევა, სადაც პიტკონის ქვეითები იყვნენ განლაგებულნი. „ინგლისელები ისე ეცემოდნენ ძირს როგორც კეგლის გრუზები“ (ჯ. ლოუფორდი). ბრძოლის დროს ველინგტონი ამბობდა: „ღმერთო დიდებულო, ეს კაცი ას ზარბაზანს ისე მარჯვედ ატრიალებს, როგორც ერთ პისტოლეტს.“ ინგლისელ გენერალს თავისი შტაბი უკანდახევას თხოვდა, მაგრამ ის არ აპირებდა „შეშინებული ქათამივით აქეთ-იქით სირბილს“ და ბრძანება გასცა რომ მდგარიყვნენ უკანასკნელ ჯარისკაცამდე. ნაპოლეონის არტილერია კი ცეცხლს აძლიერებდა, საბოლოოდ ველინგტონმა თახნმობა მისცა თავის გენერლებს რომ ასი მეტრით უკან დაეხით და როგორმე თავი დაეღწიათ ჭურვების წვიმისგან.
ბრძოლის მიმდინარეობისას გორაკზე გამოჩნდა მომავალი ჯარი. უელინგტონს ისინი პრუსიელები ეგონა, ხოლო ნაპოლეონი დარწმუნებული იყო რომ მათ გრუშის ნაწილები უახლოვდებოდნენ, რომლებმაც პრუსიელებს უკან დაახევინეს და ახლა იმპერატორის დასახმარებლად დაბრუნდნენ. ველინგტონის ჰერცოგი ხვდებოდა რა ახლოს იყო დამარცხებასთან და ამბობდა: „ღმერთო მომეცი ღამე ან ბლუხერი“. იმ დღეს იღბალი აშკარად ინგლისელების მხარეს იყო, ღმერთმა მისცა ბლუხერი. გორაკზე გაჩერებული ჯარს შავი მუნდირი ემოსა, რომელიც პრუსიელების ნიშანი იყო. გრუშიმ ვერ მოახერხა აღეკვეთა პრუსიელთა მოძრაობა და არასწორად იმოქმედა, რის შედეგადაც ბლუხერის გენერალი ბიულოვი სწრაფად დაიძრა ვატერლოოსკენ, მას სხვა კორპუსებიც მიჰყვნენ. ნაპოლეონმა ჩართო უკანასკნელი რეზერვი ბრძოლაში, საიმპერატორო გვარდია (გვარდიის მეთერთმეტე ბატალიონი). ამ გვარდიის შეტევისთვის ჯერ არავის ჰქონდა გაძლებული და იმპერატორი მხოლოდ უკიდურეს შემთხვევაში იყენებდა ხოლმე. გვარდიამ შეუტია ალიანსს, მათ გაარღვიეს პირველი ხაზი, გადათელეს არტილერია, დაამრცხეს პოლ ჰეკეტის ბრიგადა მაგრამ მეტის გაკეთება უკვე შეუძლებელი იყო. ველინგტონის ფერდობზე ჩასაფრებული მეიტლენდის რამდენიმე რაზმმა ძლიერი ცეცხლი გაუხსნა და საბოლოოდ დაახევინა უკან ფრანგებს. ორგანიზებულად იხევდა უკან გვარდია, რასაც ველინგტონის კიდევ ერთი აღფრთოვანება მოჰყვა: „დიდებულია, დიდებულია“. 5 ათასი ჯარისკაცი მოექცა 80 000 მოკავშირის ალყაში, ველინგტონის ჯარისკაცები ყოველი მხრიდან ესროდნენ მათ. გენერალმა კოლმა არტილერიას ცეცხლის შეწყვეტა უბრძანა: „ეს უკვე მკვლელობაა, ნამდვილი მკვლელობა. შეწყვიტეთ სროლა“. მან აღმართა თეთრი დროშა და ჯარისკაცებს მიმართა რომ არავინ დაივიწყებდა მათ გმირობას, მაგრამ მოვიდა დრო რომ დანებდნენ. ფრანგების გენერალმა პიერ კამბრონმა კი ამაზე დაუყვირა: „merde!“ რაც უკიდურესი ფორმაა დაუმორჩილებლობის და შეურაცყმყოფელ ფორმაში გამოითქმის (ფრანგული გინებაა). ამის შემდეგ დაჭრილი კამბრონი მიწაზე ეცემა და გვარდიის სისხლი ვატერლოოს ველზე დაიღვრება.
როდესაც გვარდიის მეთერთმეტე ბატალიონი გმირულად იბრძოდა, ძველ გვარდიას ნაპოლეონი გაყავდა ბრძოლის ველიდან. კიდევ შეეძლო ნაპოლეონს ბრძოლების წარმოება, მის განკარგულებაში იყო 120 000 ჯარისკაცი, მაგრამ მას აღარ უნდოდა კამპანიებში მონაწილეობის მიღება. არსებობს ვერსია რომ, რიგითი ფრანგები მას სასახლეში უვარდებოდნენ და ინგლისელების განადგურებასაც თხოვდნენ. ის გადაასახლეს წმინდა ელენეს კუნძულზე, სადაც სავარაუდოდ მოწამვლით მოკლეს 1821 წელს.
გრუშის შეცდომას არასდროს დაუვიწყებენ ფრანგები, მოღალატედაც შერაცხეს. იმ დროინდელ საფრანგეთში არსებობდა ეჭვი რომ ის შეეკრა ინგლისელებს, რაც შემდგომ გაქარწყლდა და მისი მოქმედება უინიციატივობას მიაწერეს.
სქოლიო
კატეგორია:ნაპოლეონის ომები კატეგორია:საფრანგეთის ისტორია კატეგორია:ევროპის ისტორია კატეგორია:XIX საუკუნის ომები
Moon Over Bourbon Street
„Moon Over Bourbon Street“ — ინგლისელი მომღერალ და მუსიკოს სტინგის სიმღერა ალბომიდან The Dream of the Blue Turtles, რომელიც გამოიცა სინგლის სახით, 1986 წელს. ეს არის ჯაზური სტილის მშვიდი ნომერი, რომელიც, სტინგის თქმით, დაიწერა ენ რაისის რომანის „ინტერვიუ ვამპირთან“ გავლენით. წლების განმავლობაში სიმღერა სრულდებოდა მუსიკოსის კონცერტებზე.
სინგლის b-მხარეზე მოხვდა სტინგის მიერ შესრულებული The Ballad Of Mack The Knife („სამგროშიანი ოპერიდან“).
სქოლიო
კატეგორია:სტინგის სიმღერები კატეგორია:1985 წლის სიმღერები კატეგორია:1985 წლის სინგლები
ნატო დავითაშვილი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1964 კატეგორია:გალას პრემიის ლაურეატები
პირაი-დუ-ნორტი
პირაი-დუ-ნორტი (Piraí do Norte) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 835 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 227.638 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 43.2 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
რცხილი
რცხილი წარსულში ფართოდ ყოფილა გავრცელებული რაჭაში, ღვინოც გამორჩეული პქონია და მოსახლეობაშიც დიდი მოწონებით სარგებლობდა. ახლა კი მისი ნარგავები თითქმის აღარ მოიპოვება და მხოლოდ შერეული სახით გვხვდება სხვა ჯიშის ვაზებთან ამბროლაურში, იწაში, სადმელში, საკეციაში, ბუგეულში და აბანოეთში.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, კვერცხისებური ან ოდნავ ოვალური, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ნაბდისებრად სქლადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური, დატოტვილი, თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური, კვერცხისებური, მუქი ვარდისფერი. სქელი კანი ცვილისებრი ფიფქით უხვადაა დაფარული. რბილობი წვნიანია, წვენი — შეუფერავი.
რცხილი საშუალო ზრდა-განვითარებისა და საშუალომოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე საშუალოდ 156 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. მტევნის წონა 125-135 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 7.5-9.8 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19-21.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.2-8.5 გ/ლ-ს.
რცხილისგან მზადდება სუფრის წითელი, მშრალი ღვინო, რომელიც მწიფე შინდისფერია, გამოკვეთილი ჯიშური არომატით და სასიამოვნო გემოთი.
ლიტერატურა
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
Rhytidoponera laciniosa
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
კალიტვენკა-1
კალიტვენკა-1 (Калитвенка-1) — ზედა პალეოლითის სადგომი, მდებარეობს კამენსკის რაიონის ტერიტორიაზე, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია, იქ სადაც ერთმანეთს ერთვის მდინარეები ჩრდილოეთის დონეცი და კალიტვენეცი, სტანიცა კალიტვენსკაიის ახლოს. განასხვავებენ რამდენიმე მოედანს – კალიტვენკა-1ა, კალიტვენკა-1ბ და კალიტვენკა-1გ. სადგომს უწოდებენ ასევე პალეოლითურ სახელოსნოსაც.
ისტორია
პირველყოფილი ადამიანების საცხოვრებელი აღმოაჩინა ლ. კრიჟევსკაიამ 1973 წელს. მდებარეობდა მშრალი ხევის ტერასაზე. სდგომის საერთო ფართობი შეადგენს 1500 მ²-ს, სიმაღლე ხევის ძირიდან – 15 მეტრი. რამდენიმე საველე სეზონის დროს სამი არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აღმოაჩინეს რამდენიმე მაღარო. სქელი ფენების საერთო მოცულობა არის 2-6 ფენა, სპეციალისტები გამოყოფენ 13 ლითოლოგიურ ჰორიზონტს. მეორედან მეექვსე ჰორიზონტამდე შუალედში აღმოჩენილია 10 დამუშავებული ქვის იარაღი და ორასამდე ანატკეჩი. აღმოჩენილი მასალების უმრავლესობა აღმოჩენილია მერვე და მეცხრე არქეოლოგიურ ფენაში. განსაკუთრებით ბევრი ნივთი აღმოაჩინეს მეცხრე ჰორიზონტალურ ფენაში, სულ რაღაც 4X5 ზომის ფართობზე აღმოაჩინეს ნივთები, რომელიც ცხადყოფდნენ, რომ აქ კარგად ახდენდნენ კვარციტის დამუშავებას.
არქეოლოგიურ სადგომზე აღმოჩენილია 93 დამუშავებული ქვა, აქედან 18 მერევე ჰორიზონტალურ, ხოლო 75 – მეცხრე ჰორიზონტალურ ფენაში. ამავე ფენებში აღმოჩენილია 27 პირველყოფილი ადამიანის იარაღი, რომელთაგან 8 არის დიდი მოცულობის, ხოლო დანარჩენი დამზადებულია ანატკეცებისაგან. მაკრო იარაღების შემადგენლობაში შედის ქვის დანა (ორი ეგზემპლარი), ხელცული (ერთი ეგზემპლარი) და სსჭრელი იარაღი (ხუთი ეგზემპლარი).
მდინარე ცრდილოეთის დონეცის ხეობაში სხვა მსგავსი სადგომები, სადაც ასევე სახელოსნო იყო, ცნობილი არ არის. კალიტვინის სადგომი კალიტვენკა-1 – ერთადერთია პალეოლითურ ძელებს შორის, რომელიც აღმოჩენილია აღმოსავლეთ ევროპის ვაკეზე.
სქოლიო
კატეგორია:პალეოლითი კატეგორია:რუსეთის არქეოლოგიური ძეგლები კატეგორია:როსტოვის ოლქის ღირსშესანიშნაობები
საფრანგეთის ქალაქები
1999 წლის 8 მარტს, საფრანგეთში ჩატარებული აღწერით დადგინდა ქალაქების მოსახლეობა. ამჟამად საფრანგეთში მხოლოდ ერთი ქალაქია მილიონზე მეტი მოსახლით. საფრანგეთის 426 ქალაქის მოსახლეობა 20 000-დან 900 000-მდე მერყეობს. საფრანგეთის ქალაქებს შორის მოსახლეობის მიხედვით ყველაზე დიდია პარიზი 2 125 246 ადამიანით, ამ ქალაქის გარშემო შექმნილია დიდი აგლომერაციები, პარიზის აგლომერაციაში ცხოვრობს 10 000 000 ადამიანი, აგრეთვე დიდი აგლომერაციები აქვს მარსელს და ლიონს.
საფრანგეთის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით.
thumb|200px|right|[[პარიზი]] thumb|right|200px|[[მარსელი]] thumb|right|200px|[[ლიონი]] thumb|200px|right|[[ტულუზა]] thumb|right|200px|[[ნიცა]] thumb|right|200px|[[ნანტი]] thumb|right|200px|[[სტრასბურგი]] thumb|right|200px|[[მონპელიე]]
რესურსები ინტერნეტში
*
გრიპი
გრიპი (grippe) — სასუნთქი გზების მწვავე ინფექციური დაავადება, რომელსაც იწვევს ვირუსი Orthomyxoviridae-ის ოჯახიდან. პერიოდულად ვრცელდება როგორც ენდემია და პანდემია.
არსებობს გრიპის ვირუსის 3 ტიპი: A, B და C. სამივე ტიპის ვირუსს შეუძლია დააინფიციროს ადამიანი, მაგრამ B და C ტიპები არ იწვევენ გრიპის პანდემიას.
A ტიპის გრიპი იყოფა სხვადასხვა ქვეტიპებად, რომლებიც ასნებოვნებენ როგორც ადამიანს, ასევე სხვადასხვა ხერხემლიან ცხოველებს: ფრინველებს, ღორებს, ცხენებს ვეშაპებს, სელაპებს და სხვა. დროდადრო გრიპის ვირუსი სწრაფად ვრცელდება, ადგილი აქვს სახეობის შიგნით ინფექციის აფეთქებას, პანდემიის განვითარებას და ლეტალობას. მუტანტი შტამების წარმოქმნისას, გრიპის ვირუსი იძენს სხვა სახეობის ორგანიზმებში გავრცელების უნარს. უკანასკნელ დეკადაში ამის მაგალითი იყო ფრინველის გრიპის და ღორის გრიპის ეპიდემიური გავრცელება ადამიანებში.
A ტიპის გრიპის ვირუსების ზედაპირზე ორი სპეციფიკური ცილა არსებობს: ჰემაგლუტინინი (H) და ნეირამინიდაზა (N). „H“ და „N“ ცილის შემადგენლობა განსაზღვრავს ვირუსის შტამის კლასიფიკაციას: მაგ. 2006 წლის ფრინველის გრიპის ეპიდემიის გამომწვევი იყო H5N1, ხოლო 2009 წლის ღორის გრიპის ეპიდემიისა — H1N1.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინფექციური დაავადებები კატეგორია:ვირუსული დაავადებები
აბლუხვარა
აბლუხვარა — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტში (წებელდის თემი), მდინარე სხჭის (მდინარე ამტყელის მარჯვენა შენაკადი) სათავესთან. ზღვის დონიდან 720 მ, შავი ზღვიდან 21 კმ, მაჭარიდან 33 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ
დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 35 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:წებელდის თემის სოფლები
რქაწითელი წითელი
რქაწითელი წითელი, წითელი რქაწითელი, შავი რქაწითელი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან.
რქაწითელი წითელმარცვლიანის ვარიაციაა. გაშენებული იყო მხოლოდ საცდელ ნაკვეთებში.
რქაწითელის თეთრმარცვლიანი ფორმიდან ძირითადად მარცვლების მუქი-ლურჯი შეფერილობითა და ფოთლების უფრო ღრმა დანაკვთვით გამოირჩევა, ხოლო ვარდისფერი რქაწითელისგან მარცვლებისა და ღვინის შეფერვით.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე მცირე ზომისაა, მომრგვალო ფორმის, ხუთნაკვთიანი, იშვიათად სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ხასიათდება ძალიან სუსტი აბლა-ბუდისებრი და სუსტი ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმისაა, ხშირად ფრთიანი, საშუალო სიკუმსის ან თხელი. მარცვალი საშუალო ან საშუალოზე პატარა ზომისაა, ოდნავ ოვალური ფორმის. კანი საშუალო სისქის და საშუალო სიმკვრივისაა, ცვილისებრი ფიფქით საშუალოდ დაფარული. რბილობი საშუალო სიმ-კვრივისაა, ხორციანი და ნაკლებ წვნიანი, სასიამოვნო გემოთი. წვენი შეუფერავია.
რქაწითელი წითელი საშუალო ზრდა-განვითარებისა და საშუალოზე მცირემოსვლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 154-157 დღეა. ყურძენი სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. მტევნის წონა 132-213 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6-7 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 24.1-25%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6.7 გ/ლ-ს.
გამოიყენება სუფრის წითელი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად. რქაწითელი წითელის ღვინო გაცილებით უფრო ინტენსიურად შეფერილი და მუქი ბროწეულისფერია.
ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ნშან მუნჩიანი
ნშან მუნჩიანი (Նշան Մունչյան; დ. 24 ივნისი, 1963, ერევანი, სომხეთის სსრ) — ვეტერანი სომეხი მოკრივე. ყოფილი მსოფლიოს, ევროპის, საბჭოთა კავშირისა და სომხეთის მრავალგზის ჩემპიონი. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1989).
ბიოგრაფია
ნშანმა კრივში ვარჯიში სომხეთში, 1976 წელს დაიწყო. მუნჩიანმა 1987 წლის კრივის ევროპის ჩემპიონატზე ოქროს მედალი მოიპოვა. 1991 წელს საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ მუნჩიანმა საერთაშორისო ტურნირებზე მშობლიური ქვეყნის, სომხეთის სახელით დაიწყო გამოსვლა. მან მოიპოვა ოქროს მედალი 1993 წლის მოყვარულთა კრივში მსოფლიო ჩემპიონატზე და ოქროს მედალი 1994 წლის მსოფლიო თასზე. ის პირველი მოკრივეა დამოუკიდებელი სომხეთის რესპუბლიკიდან, რომელმაც ორივე შეჯიბრში მედალი მოიპოვა. მუნჩიანის პირველი მწვრთნელი იყო სსრკ-ის დამსახურებული მწვრთნელი, არმენ ანოტნიანი.
მუნჩიანმა იასპარეზა 1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე, სადაც პირველი რაუნდი გამოტოვა. მეორე რაუნდში წააგო დანიელ პეტროვთან, რომელიც მან ადრე დაამარცხა 1993 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალზე. პეტროვმა ოლიმპიური ოქროს მედალი მოიპოვა.
ჰყავს მეუღლე და სამი შვილი.
შედეგები ოლიმპიურ თამაშებზე
1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე პირველ რაუნდში დასვენების შემდეგ მეორე რაუნდში ანგარიშით 5:11 დამარცხდა მომავალ ოლიმპიურ ჩემპიონთან, ბულგარელ დანიელ პეტროვთან.
შედეგები მსოფლიო ჩემპიონატზე
1986 წელს მსოფლიო ჩემპიონატზე ანგარიშით 1:4 დამარცხდა პუერტო-რიკოს წარმომადგენელ ლუის როლონთან.
1993 წელს პირველ შეხვედრაში დაამარცხა ფრანგი ბერნარ ინომი, ანგარიშით 23:9. შემდეგ ეტაპზე დაამარცხა რუსი ედუარდ გაიფულინი, ანგარიშით 11:0. ნახევარფინალში დაამარცხა აშშ-ს წარმომადგენელი ალბერტო გუარდადო, ანგარიშით 7:2. ფინალში დაამარცხა ბულგარელი დანიელ პეტროვი, ანგარიშით 8:6.
1995 წელს პირველ შეხვედრაში დაამარცხა უნგრელი პალ ლაკატოსი. შემდეგ შეხვედრაში დამარცხდა პოლონელ ანდრეი რჟანისთან.
შედეგები ევროპის ჩემპიონატზე
1987 წელს ევროპის ჩემპიონატზე პირველ შეხვედრაში დასვენების შემდეგ დაამარცხა უნგრელი რობერტ ისაზეგთან, ანგარიშით 5:0. შემდეგ ეტაპზე დაამარცხა რუმინელი ადრიან ამზერი, ანგარიშით 5:0. ამას მოჰყვა მისი მხრიდან ბულგარელი კრასიმირ ჩოკალოვის დამარცხება, ანგარიშით 4:1. ამის შედეგად გახდა ევროპის ჩემპიონი.
1989 წელს პირველ შეხვედრაში დაამარცხა ლუიჯი კასტილიონე, ანგარიშით 4:1. ამის შემდეგ დისკვალიფიცირებული იქნა რობერტ ისაზეგთან შეხვედრაში.
1991 წლის ევროპის ჩემპიონატზე პირველ შეხვედრაში დაამარცხა იან კუასტი, ანგარიშით 25:20. ამის შემდეგ დამარცხდა უნგრელ პალ ლაკატოსთან, ანგარიშით 19:23.
შედეგები მსოფლიო თასზე
1994 წელს მსოფლიო თასის პირველ შეხვედრაში დაამარცხა ყაზახი ბულატ ჯუმადილოვი, ანგარიშით 12:8. შემდეგ ეტაპზე ანგარიშით 13:8 დაამარცხა ფრანგი ბერნარ ინომი. ნახევარფინალში დაამარცხა ტაილანდელი პრამუნასაკ პოსუვანი, ანგარიშით 11:6. ფინალში დაამარცხა ესპანელი რაფაელ ლოზანო, ანგარიშით 15:6.
სპორტული კარიერის დასრულების შემდეგ
სპორტული კარიერის დასრულების შემდეგ, 1997-2007 წლებში მუნჩიანი იყო სომხეთის კრივის ფედერაციის ვიცე-პრეზიდენტი, 1999-2001 წლებში ეკავა სომხეთის ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის გენერალური მდივნის თანამდებობა. ნშან მუნჩიანი 2007 წლიდან ცხოვრობს და მუშაობს ამერიკის შეერთებულ შტატებში. ის არის ლოს-ანჯელესის საერთაშორისო სპორტული კავშირის კრივის მთავარი მწვრთნელი. 2013 წელს ნშან მუნჩიანს 50 წლის იუბილეზე სომხეთის სპორტის, ახალგაზრდობის საქმეთა სამინისტროს, სომხეთის ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტისა და სომხეთის რესპუბლიკის კრივის ფედერაციის მიერ ოქროს მედლები გადაეცა.
სქოლიო
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები
ალბრეხტ მაკლენბურგი
ალბრეხტ მაკლენბურგი (Albrekt av Mecklenburg; დ. დაახლოებით 1340, მაკლენბურგი — გ. 1412, დობერანის მონასტერი) — შვედეთის მეფე 1363—1389 წლებში, მაკლენბურგის ჰერცოგი 1384—1412 წლებში როგორც ალბერტ III.
მიუხედავად იმასა, რომ დასავლეთი შვედეთის უმეტესობა მას მხარს არ უჭერდა მან შეძლო შვედეთის ტახტი 19 წლის განმავლობაში შეენარჩუნებინა. მან სტოკჰოლმში მხარდაჭერა საბოლოოდ მას შემდეგ დაკარგა რაც 1389 წელს დიდ მიწათმფლობელებს მიწები ჩამოართვა. მიწების და სიმდიდრის დაკარგვის შემდეგ შვედეთის რეგენტის საბჭომ დახმარებისთვის მიმართა მარგარიტა დანიელს. მარგარიტამ დასახმარებლად იმავე წლის თებერვალში ჯარი გააგზავნა, რომელმაც ალბრეხტის მომხრეები ასლეს ბრძოლაში (slaget vid Åsle) დაამარცხა. ალბრეხტი შეიპყრეს და სკონეში ლინდოლმენის ციხე-სიმაგრეში 6 წლით ჩასვეს. ციხიდან ის 1395 წელს გამოუშვეს იმ პირობით, რომ სამი წლის განმავლობაში ის ან დატოვებდა სტიკჰოლმს ან მარგარიტას სანაცვლოდ დიდ თანხას გადაუხდიდა. სამი წლის შემდეგ, 1398 -ში ალბერტმა თანხის გადახდას სტოკჰოლმის დატოვება არჩია.
ალბრეხტი 1412 წელს გარდაიცვალა და დასაფლავებულია მაკლენბურგის საგრაფოში კერძოდ დობერანის მონასტერში.
ლიტერატურა
კატეგორია:შვედეთის მეფეები კატეგორია:გარდაცვლილი 1412 კატეგორია:XIV საუკუნის ევროპის მონარქები კატეგორია:დამხობილი მონარქები
ფრენკ ბენტონი
ფრენკ ბენტონი (Frank Benton; დ. 5 ივლისი, 1852 — გ. 28 თებერვალი, 1919, ფორტ-მაიერსი, აშშ) — ამერიკელი ენტომოლოგი, მკვლევარი, მეფუტკრეობის ნოვატორი და ავტორი.
ბენტონი დაიბადა ქოლდუოთერსში, მიჩიგანში. სწავლობდა მიჩიგანის სასოფლო-სამეურნეო კოლეჯში. მიიღო ბაკალავრის და მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი. მოგვიანებით სწავლობდა ტენესის უნივერსიტეტში, მიუნხენის უნივერსიტეტსა და ათენის უნივერსიტეტში. იყო ამერიკის შეერთებული შტატების სოფლის მეურნეობის დეპარტამენტის ენტომოლოგიის ბიუროს, ვაშინგტონის ენტომოლოგიური საზოგადოების, ჩრდილოეთ ამერიკის მეფუტკრეთა ასოციაციის, ეროვნული გეოგრაფიული საზოგადოებისა და მეცნიერების განვითარების ამერიკის ასოციაციის წევრი. ბენტონი ასევე ცნობილია დედა ფუტკრის გადასაზიდი სპეციალური საფოსტო გალიის გამოგონებით (ე. წ. ბენტონის გალია). ბენტონი არის ორი წიგნის ავტორი, „მეფუტკრეობა“ და „მეთაფლია ფუტკარი“ (1896). .
სხვადასხვა ფუტკრის შესასწავლად და საუკეთესო ჯიშების გამოსავლენად ბენტონი ბევრს მოგზაურობდა მსოფლიოში. 1905 წელს ბენტონი ჩამოვიდა საქართველოში ქართული ფუტკრის (Apis Mellifera Caucasia) უკეთ შესასწავლად. ადგილობრივმა ფუტკარმა თავისი უნიკალური თვისებების წყალობით დიდი მოწონება დაიმსახურა და შემდგომში ბენტონი აქტიურად უჭერდა მხარს ქართული ფუტკრის იმპორტს შეერთებულ შტატებში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 18 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1917 კატეგორია:გარდაცვლილი 10 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 2007 კატეგორია:ამერიკელი ენტომოლოგები
საკნატურა
საკნატურა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე და საღვინე ვაზის ჯიში გურიიდან.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია საკმაოდ სქელი ქეჩისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური, იშვიათად კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის ან თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ღია მწვანე, მოქარვისფრო ელფერით. რბილობი ხორციანი და წვნიანია, კნატუნა. აქედან გაჩნდა ჯიშის სახელწოდებაც.
საკნატურა საშუალო ზრდითა და უხვმოსავლიანობით გამოირჩევა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის დასაწყისში შედის. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19.4%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9.5-9.8 გ/ლ-ს.
გამოიყენება სასუფრე ყურძნად და სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.
ლიტერატურა
კატეგორია:გურიის ვაზის ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
კონდამიანი
კონდამიანი — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, კოზმასა და დამიანეს გამოქვაბული სამონასტრო კომპლექსი სოფ. კისისხევიდან (თელავის მუნიციპალიტეტი) დაახლოებით 6 კმ-ზე. მდინარე კისისხევის მარცხენა ნაპირის ფლატეზე შემორჩენილია VI-VII საუკუნეების სამეკლესიიანი ბაზილიკა. ნაგებობა მარტივია. სამივე ეკლესია ერთმანეთის მიყოლობით არის განლაგებული. ნაგებია რიყის ქვით. შენობის კუთხეები, სარკმლისა და კარის საპირეები, იმპოსტები და ზოგი თაღი მოყვითალო ფერის შირიმის ქვისაა. მაღალი და ფართო მთავარი ეკლესია დასრულებულია ნალისებრი აფსიდით, რომლის კუთხეებიც ასევე შირიმის ქვითაა ამოყვანილი. კამარა ჩამოქცეულია. ჩრდილოეთ ნავში გამოყოფილია სათავსი სამსხვერპლოსათვის.
ლიტერატურა
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
გრიგოლ კოკელაძე
ბიოგრაფია
გრიგოლ კოკელაძე დაიბადა წყალტუბოს რაიონის სოფელ პატრიკეთში 1904 წლის 2 მაისს. 1932 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიური ფაკულტეტი, 1937 წელს ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია (საკომპოზიტორო).
1928 წელს დაიწყო მუსიკალურ–პედაგოგიური მოღვაწეობა. სხვადასხვა დროს მუშაობდა მუსიკალურ დაწესებულებებსა და მხატვრულ კოლექტივებში. 1937–1943 წლებში და 1945 წლიდან იყო ხალხური შემოქმედების სახლის (ახლანდელი ფოლკლორის სახელმწიფო ცენტრი) დირექტორი. 1941-48 წლებში იყო საქართველოს სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის დირექტორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი, 1954–1955 წლებში — საქართველოს ფილარმონიის დირექტორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი. მის მიერ შექმნილ ნაწარმოებებს შორისაა: კანტატა „სიმღერა სამგორზე“ (1953), „კანტატა სამშობლოზე“ (1955), „კანტატა საქართველოზე“ (1971), სიმფონიური სიუიტა (1957), სიმღერები, გუნდები, მუსიკა სპექტაკლებისათვის; დაამუშავა სიმღერები „სისატურა“ (1932), „გუდისა“ (1933). მას ჩაწერილი და ნოტებზე გადატანილი აქვს ასობით ქართული ხალხური სიმღერა, რომელთა ხელნაწერები ფოლკლორის სახელმწიფო ცენტრის არქივში ინახება, გამოცემული აქვს ხალხური სიმღერების არა ერთი სანოტო კრებული: „ქართული ხალხური სიმღერები“ (1956), „50 ქართული ხალხური სიმღერა“ (1979, თბილისი), „30 ქართული ხალხური სიმღერა“ (1981, თბილისი), „100 ქართული ხალხური სიმღერა“ (1984, თბილისი), „ზოგი რამ ქართულ ცეკვაზე“ (1983, თბილისი).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1904 კატეგორია:დაბადებული 2 მაისი კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის კურსდამთავრებულები კატეგორია:ქართველი კომპოზიტორები კატეგორია:საბჭოთა კომპოზიტორები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები კატეგორია:გარდაცვლილი 1988
კონდახი
„კონდახი“ — ქართული საოხუნჯო კარიკატურებიანი ალმანახი. გამოდიოდა 1913 წელს თბილისში. გამოიცა 2 ნომერი. კარიკატურები ეკუთვნით ოსკარ შმერლინგსა და როტერს. გამომცემელი — ა. ხუდავერდოვი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ალმანახები
Rhytidoponera lamellinodis
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
კოსოვოს ეკონომიკა
მინი|250პქ
განვითარების მხრივ მნიშვნელოვანი დახმარების მიუხედავად, კოსოვო ყოფილი იუგოსლავიის ყველაზე ღარიბი რეგიონი იყო. 1990-იანი წლების განმავლობაში, ცუდმა ეკონომიკურმა პოლიტიკამ, საერთაშორისო სანქციებმა, საგარეო ბაზრებთან და ფინანსებთან სუსტმა წვდომამ, ასევე ეთნიკურმა კონფლიქტებმა, უდიდესი ზიანი მიაყენა ისედაც სუსტ ეკონომკას.
1999—2007 წლები
ევრო — კოსოვოს ძირითადი ვალუტაა, რომელსაც იყენებენ UNMIK და დე-ფაქტო სახელმწიფო ორგანოები. სერბული დინარი გამოიყენება ავტონომიის (დე-ფაქტო კოსოვოს რესპუბლიკის) ჩრდილოეთით, სადაც სერბი ეროვნების მოსახლეობა ცხოვრობს.
2008 — დღემდე
thumb|ელექტროსადგური კოსოვოში. 2009 წელს, შრომის ანაზღაურების (ხელფასის) საშუალო მაჩენებელი, საათში $2,98 შეადგენდა.
ეკონომიკას მნიშვნელოვნად ასუსტებს კოსოვოს გადაუჭრელი საერთაშორისო სტატუსი, რომელიც ინვესტიციებისა და კრედიტების მოზიდვას ართულებს. რეგიონის ეკონომიკურმა სისუსტემ, ჩრდილოვან ეკონომიკას შეუწყო ხელი, რომელშიც ძირითად კონტრაბანდულ საქონელს წარმოადგენს ბენზინი, სიგარეტი და ცემენტი.
შემოსავლების უდიდეს ნაწილს, უცხოეთში მცხოვრებ პირთა ფულადი გზავნილები შეადგენს (2013 წელს — 633 მილიონი ევრო).
კოსოვოში პრობლემად რჩება უმუშევრობის მაღალი მაჩვენებელი — 2013 წლის ოფიციალური მონაცემებით, შრომისუნარიანი მოსახლეობის 30,0%. მართალია, 2000-იანი წლების ბოლოდან უმუშევრობის მაჩვენებელი მცირდება. 2005 წელს, ადგილობრივი სტატისტიკის სააგენტოს ოფიციალური მონაცემებით, კოსოვოში უმუშევრობა 39,7% შეადგენდა, 2010 წელს — უკვე 45,4% იყო.
ბანკები და სადაზღვევო კომპანიები
2014 წლის დასაწყისში, ავტონომიის ტერიტორიაზე 9 კომერციული ბანკი და 13 სადაზღვევო კომპანია მუშაობდა.
მოსახლეობის შემოსავლები
2018 წელს, შრომის ანაზღაურების (ხელფასის) საშუალო მაჩვენებელი (ბრუტო) €558 და (ნეტო) €498 შეადგენდა.
აბვილი
აბვილი (Abbeville) — ქალაქი ჩრდილოეთ საფრანგეთში. 2006 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 24,829 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 90 ადამიანი. ქალაქის ფართობია 26.42 კმ². ვრცელდება ზღვის დონიდან 2–76 მ სიმაღლეზე. აბვილიდან 45 კილომეტრში მდებარეობს საფრანგეთის ქალაქი ამიენი. აბვილი დაარსდა IX საუკუნეში. სწორედ აქ მიმდინარეობდა ბრძოლა ინგლისის მეფე ედუარდ III-ს და ფრანგებს შორის 1346 წელს. ქალაქი გაშენებულია მდინარე სომას ნაპირებზე, ხოლო 20 კილომეტრში მდებარეობს ინგლისის არხი. ყველაზე ცხელი თვეებია ივლისი და აგვისტო, ხოლო ყველაზე ცივი — იანვარი და თებერვალი. აბვილი არის პიკარდიის რეგიონის და სომას დეპარტამენტის დასახლებული პუნქტი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სომის დეპარტამენტის ქალაქები
ლეჩხუმელები
მინი|419x419px|ლეჩხუმი ლეჩხუმელები, სკვიმნები — ქართველთა ეთნოგრაფიული ჯგუფი. ძირითადად ცხოვრობენ ისტორიული ლეჩხუმის, დღევანდელი ცაგერის რაიონის ტერიტორიაზე, მდინარე ცხენისწყლის შუა დინებაზე, აგრეთვე მის მიმდებარე რაჭისა და იმერეთის სოფლებში. კულტურისა და ყოფის თავისებურებებით ლეჩხუმელები ახლოს არიან რაჭისა და მთიანი იმერეთის მოსახლეობასთან, საუბრობენ ქართული ენის ლეჩხუმურ დიალექტზე. წარსულში მათი ძირითადი საქმიანობა იყო მემინდვრეობა (სიმინდის და ხორბლის მოყვანა) და მევენახეობა.
ფრედერიკ გრანტ ბანტინგი
სერ ფრედერიკ გრანტ ბანტინგი (დ. 14 ნოემბერი, 1891, ალისონი (ონტარიო) — გ. 21 თებერვალი, 1941, ნიუფაუნდლენდი) — კანადელი ფიზიოლოგი. ინსულინის აღმოჩენისა და წმინდა სახით მიღებისათვის (1921-1922) სხვებთან ერთად მიენიჭა ნობელის პრემია (1923).
ლეჩხუმელები
წარმომავლობა
ე. თაყაიშვილის მოსაზრებით, ლეჩხუმელები გაქართველებული (გაიმერელებული) სვანებია, რომელთა გაქართველება VIII საუკუნის ბოლოსთვის უნდა დასრულებულიყო.
ფრედერიკ გრანტ ბანტინგი
1923 წელს ბანტინგმა და ჯონ ჯეიმზ რიკარდ მაკლეოდმა მიიღეს ნობელის პრემია მედიცინაში. ბანტინგმა ტიტული და თანხა გაიზიარა კოლეგასთან, ჩარლზ ბესტთან. 2018 წლის მონაცემებით ბანტინგი, რომელმაც მიიღო ნობელის პრემია 32 წლის ასაკში, რჩება ნობელის ყველაზე ახალგაზრდა ლაურეატად ფიზიოლოგიის / მედიცინის სფეროში. იმავე წელს, კანადის მთავრობამ მისცა ბანტინგს უვადო დაფინანსება მისი საქმიანობის გასაგრძელებლად. 1934 წელს მას მიენიჭა რაინდის ტიტული მეფე ჯორჯ V-ის მიერ.
ადრეული წლები
ფრედერიკ ბანტინგი დაიბადა 1891 წლის 14 ნოემბერს ალისტონის მახლობლად მდებარე ფერმის სახლში, ონტარიოში. უილიამ ტომსონ ბანტინგისა და მარგარეტ გრანტის ხუთი შვილიდან უმცროსი გახლდათ. იგი შევიდა ალისტონის საჯარო სკოლაში. 1910 წელს, მან დაიწყო ზოგადი ხელოვნების პროგრამის სწავლა ვიქტორიის კოლეჯში, ტორონტოს უნივერსიტეტის ნაწილში. პირველი წლის წარუმატებლობის შემდეგ, მან მოითხოვა სამედიცინო პროგრამაზე გადასვლა 1912 წელს და მიიღეს კიდეც. მან სამედიცინო სკოლაში სწავლა დაიწყო 1912 წლის სექტემბერში.
1914 წელს, 16 აგვისტოს, შემდეგ კი ოქტომბერში, იგი ცდილობდა შეერთებოდა არმიას, მაგრამ ცუდი მხედველობის გამო უარი უთხრეს. ბანტინგი წარმატებით შეუერთდა ჯარს 1915 წელს და სკოლაში დაბრუნებამდე ზაფხულის წვრთნა გაიარა. მის კლასს დაჩქარებულად ასწავლიდნენ, რადგან ომისთვის მეტი მედ-პერსონალი ჰყოლოდათ. ამრიგად, მან 1916 წლის დეკემბერში დაამთავრა სწავლა და მეორე დღეს სამხედრო მოვალეობის შესასრულებლად უხმეს. იგი დაჭრეს კამბრას ბრძოლაში 1918 წელს. დაზიანებების მიუხედავად, იგი სხვა დაშავებულებს თექვსმეტი საათის განმავლობაში ეხმარებოდა, ვიდრე სხვა ექიმმა არ შეაჩერა. მას მიენიჭა სამხედრო ჯვარი 1919 წელს, გმირობისთვის. 1918 წელს მას ლონდონის ექიმთა სამეფო კოლეჯის მიერ მედიცინის, ქირურგიის და გინეკოლოგიის პრაქტიკის ლიცენზია მიენიჭა.
ლეჩხუმელები
დემოგრაფიის ისტორია
მონღოლთა მიერ ჩატარებული აღწერის ცნობების საფუძველზე, არაპირდაპირი გზით გამოანგარიშების მიხედვით, მე-13 საუკუნის ლეჩხუმში დაახლოებით 4050 კომლი ყოფილა. თუ ჩავთვლით, რომ საშუალოდ კომლში 5 სული ცხოვრობდა (იმ პერიოდისათვის ასე იყო მიჩნეული), გამოდის რომ იმ დროისათვის ლეჩხუმში 20-25 ათასი კაცი იყო.
ფრედერიკ გრანტ ბანტინგი
ადრეული წლები
ბანტინგი ომის შემდეგ დაბრუნდა კანადაში და გაემგზავრა ტორონტოში მისი ქირურგიული მომზადების დასასრულებლად. სწავლობდა ორთოპედიულ მედიცინას და 1919–1920 წლებში იყო ბავშვთა ჰოსპიტალში რეზიდენტ-ქირურგი. ბანტინგმა ვერ შეძლო საავადმყოფოს პერსონალში ადგილის მოპოვება და ამიტომ მან გადაწყვიტა ლონდონში, ონტარიოში გადასვლა, სამედიცინო პრაქტიკის ასამაღლებლად. 1920 წლის ივლისიდან 1921 წლის მაისამდე მან განაგრძო ზოგადი პრაქტიკა, ხოლო ნახევარ განაკვეთზე ასწავლიდა ორთოპედიას და ანთროპოლოგიას ლონდონის, დასავლეთ ონტარიოს უნივერსიტეტში, რადგან მისი სამედიცინო პრაქტიკა განსაკუთრებით წარმატებული არ ყოფილა. 1921-1922 წლებში იგი ლექციებს ატარებდა ფარმაკოლოგიაში, ტორონტოს უნივერსიტეტში. მან მიიღო მაგისტრის ხარისხი 1922 წელს, და ასევე მიენიჭა ოქროს მედალი.