cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
2PM (ჯგუფი)
სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ კორეული ჯგუფები
ენჰანსერი (გენეტიკა)
ენჰანსერი (enhancer — გამაძლიერებელი) — დნმ-ის მცირე უბანი, რომელსაც შეუძლია ტრანსკრიფციის ფაქტორებთან დაკავშირება და ამგვარად გენის ან გენების ჯგუფის ტრანსკრიფციის დონის გაზრდა. აუცილებელი არ არის ენჰანსერი უშუალო სიახლოვეში იყოს გენებთან, რომლებზეც იგი მოქმედებს. უფრო მეტიც, აუცილებელი არ არის, გენები და მათზე მოქმედი ენჰანსერი ერთ ქრომოსომაში იყოს. ეუკარიოტულ უჯრედებში ქრომატინული კომპლექსის სტრუქტურა ფუნქციურად ჰგავს პროკარიოტების ზესპირალიზებული დნმ-ს, ამიტომ, მიუხედავად იმისა, რომ ენჰანსერი დაშორებულია იმ გენებს, რომლებზეც იგი მოქმედებს, ნუკლეოტიდების თანმიმდევრობის მიხედვით, გეომეტრიულად იგი იმყოფება პრომოტორისა და გენების მახლობლად. ენჰანსერისთვის აგრეთვე სულაც არ არის აუცილებელი ტრანსკრიფციის ინიციაციის საიტის მახლობლად განლაგება, რათა მის დონეზე გავლენა იქონიოს. ენჰანსერები პრომოტორებზე უშუალო გავლენას არ ახდენენ, ისინი მოქმედებენ ირიბად, ცილა-აქტივატორების მეშვეობით. კომპლექს-მედიატორთან ურთიერთქმედებისას ისინი ააქტიურებენ რნმ-პოლიმერაზა II-სა და ტრანსკრიფციის ფაქტორებს, რაც იწვევს გენების ტრანსკრიბირებას. ენჰანსერები აგრეთვე შეიძლება მდებარეობდეს ინტრონების შიგნით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გენთა ექსპრესია კატეგორია:გენომის სტრუქტურა
ფოხოლაურების ნამოსახლარი
ფოხოლაურების ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი სოფელ კურდღელაურის ჩრდილოეთით 1,3 კილომეტრის მანძილზე, ვაკეზე.
ლიტერატურა
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
მხითარ მანუკიანი
მხითარიან მანუკიანი (Մխիթար Մանուկյան; დ. 20 სექტემბერი, 1973, გიუმრი, სომხეთის სსრ, საბჭოთა კავშირი) — კარიერადასრულებული სომეხი-ყაზახი ბერძნულ-რომაული სტილით მოჭიდავე. ასპარეზობდა 1996, 2000 და 2004 წლების ოლიმპიადებში; 2004 წლის ოლიმპიადაზე მოპოვებული აქვს ბრინჯაოს მედალი. მან ასევე მოიპოვა მსოფლიო ტიტული 1998 და 1999 წლებში, ხოლო აზიის ტიტული 1997 და 1999 წლებში.
ბიოგრაფია
მხითარ მანუკიანი დაიბადა 1973 წლის 20 სექტემბერს ლენინაკანში (ახლანდელი გიუმრი), სომხეთში. მან ბერძნუო-რომაული სტილით ჭიდაობაში ვარჯიში 10 წლის ასაკში დაიწყო. მანუკიანმა ორივე შობელი და და დაკარგა 1988 წელს სომხეთში, მიწისძვრის შედეგად. მისი თქმით, ამ ტრაგედიამ მის ჭიდაობაზე იქონია გავლენა. მსოფლიოს ახალგაზრდული ჩემპიონატის გამარჯვებული იგი ორჯერ, 1990 და 1991 წლებში გახდა. 1993-1996 წლებში მანუკიანი იყო სომხეთის ბერძნულ-რომაული ჭიდაობის ეროვნული ნაკრების წევრი. მან ბრინჯაოს მედლები მოიპოვა ჭიდაობის 1995 წლის მსოფლიო ჩემპიონატსა და 1996 წლის ევროპის ჩემპიონატზე. მანუკიანმა მონაწილეობა მიიღო 1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებში, ატლანტაში, თავის ძმებთან, აღასა და სამველთან ერთად.
1997 წელს მანუკიანმა მიიღო მოწვევა ბერძნულ-რომაული ჭიდაობის მთავარი მწვრთნელის, დაულეტ ტურლიხანოვისგან, გადავიდა ალმათიში და ასპარეზობა ყაზახეთის დროშის ქვეშ განაგრძო. ამავე წელს მანუკიანმა მოიპოვა ოქროს მედალი 1997 წლის ჭიდაობის აზიის ჩემპიონატზე. მოიგვიანებით მოიპოვა ოქროს მედალი 1996 წლის ჭიდაობის მსოფლიო ჩემპიონატში. 1999 წელს მოიგო ორი ტურნირი: 1999 წლის ჭიდაობის მსოფლიო ჩემპიონატი და 1999 წლის ჭიდაობის აზიის ჩემპიონატი. ჭიდაობის სტილთა ასოციაციის საერთაშორისო ფედერაციამ მხითარ მანუკიანი 1999 წლის საუკეთესო მებრძოლად დაასახელა. 2000 წლის სიდნეიში გამართულ ზაფხულის ოლიმპიადაზე მხითარ მანუკიანი მედლის მოგების ერთ-ერთ ფავორიტად ითვლებოდა, თუმცა ოლიმპიადის ადრეულ ეტაპზე ჯუან მარენთან დამარხდა და შეჯიბრება მე-7 ადგილით დაასრულა.
2001 წელს მანუკიანმა რთული (ზურგის) ოპერაცია გაიკეთა და გამოჯანმრთელების შემდეგ ოპერაციამდე მყოფ ფორმაში დაბრუნება ვერ შეძლო. თუმცა იგი 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაზე გასაგზავნ გუნდში შეირჩა და იგი ბრინჯაოს მედლით დაასრულა.
2005 წელს მხითარ მანუკიანმა მოჭიდავის კარიერა დაასრულა და თავდაპირველად ყაზახეთის ბერძნულ-რომაული სტილით მოჭიდავეთა გუნდის დამხმარე, ხოლო შემდგომ მთავარი მწვრთნელი გახდა.
პირადი ცხოვრება
მარევიკი დაქოწინებულია არევიკზე, წარმოშობით სომეხ ქალზე (გიუმრიდან); მათ ჰყავთ ქალიშვილი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 20 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1973 კატეგორია:სომეხი მოჭიდავეები კატეგორია:ყაზახი სპორტსმენები კატეგორია:ყაზახი მოჭიდავეები კატეგორია:ბერძნულ-რომაული სტილით მოჭიდავეები
ტვიბმაშერი
ტვიბმაშერი — მთა საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს უღვირ-ზაგარის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, სიმაღლე 3166 მ. აგებულია იურული თიხაფიქლებით, ქვიშაქვებითა და კირქვებით. კალთები შემოსილია ალპური მდელოებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მთები
პითონ-დე-ლა-რივიერ-ნუარი
პითონ-დე-ლა-რივიერ-ნუარი (Piton de la Petite Rivière Noire) — ყველაზე უფრო მაღალი მთა მავრიკის კუნძულზე, რომლის სიმაღლეა — 828 მეტრი ზღვის დონიდან. მდებარეობს კუნძულის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში სავანის პლატოზე. მთის ფერდოებზე სათავეს იღებენ მთის ბევრი მდინარეები.
მთა მდებარეობს ეროვნული პარკის და ბლექ-რივერ-გორჯესის ბიოსფერული რეზერვატის ტერიტორიაზე.
სქოლიო
კატეგორია:მავრიკის გეოგრაფია კატეგორია:მავრიკის მთები
ელხინგენის ბრძოლა
მარჯვნივ|270პქ|მინი|[[ელხინგენი (ბრძოლის ველი)]] ელხინგენის ბრძოლა — ბრძოლა საფრანგეთის იმპერიასა და ავსტრიის იმპერიას შორის 1805 წლის 14 ოქტომბერს. საფრანგეთის არმიას ხელმძღვანელობდა მარშალი მიშელ ნეი, ავსტრიელების კორპუსს კი იოჰან ზიგმუნდ რიში.
ელხინგენის ბრძოლა იყო მესამე კოალიციის და ნაპოლეონის ომების შემადგენელი ნაწილი. ბრძოლა გაიმართა ბავარიის სოფელ ელხინგენთან. ბრძოლაში მონაწილეობას იღებდნენ საფრანგეთის იმპერიის მხრიდან 20 ათასი ჯარისკაცი, ავსტრიის იმპერიის მხრიდან კი 8 ათასი.
ელხინგენის ბრძოლაში გარდატეხა შეიტანა მარშალმა მიშელ ნეიმ, რომელმაც ბრძოლაში ჩართო ცხენოსანი — ელიტარული ჯარი. კავალერიამ შეტევები განახორციელა რიშის პოზიციებზე, რომელიც ხიდებს იცავდა. რიშმა ამის საწინააღმდეგოდ ბრძოლაში ჩართო ორი ქვეითი ბატალიონი, მაგრამ ფრანგებმა ისარგებლეს რიცხობრივი უპირატესობით და ავსტრიელების ორივე კორპუსი უკუაგდეს. მარშალმა ნეიმ ავსტრიელებს მძიმე დანაკარგი მიაყენა და ბევრი ავსტრიელი ჩაიგდო ტყვედ. რიშმა ვერ გაუძლო მასიურ შემოტევებს და უკან დაიხია. ავსტრიელები დამარცხდნენ, მათ ბრძოლაში დაკარგეს 6 ათასი ჯარისკაცი, ხოლო ფრაგებმა — 854 ჯარისკაცი.
თელავის ღვთაების ეკლესია
მინი|ღვთაების ეკლესია თელავის ღვთაების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს ქალაქ თელავის ცენტრალურ ნაწილში, ღვთაების უძველესს ნამოსახლარ ბორცვზე. მიეკუთვნება კახეთის ადრეული ბაზილიკების ჯგუფს. თარიღდება V საუკუნით, VI საუკუნის დასაწყისით. თეიმურაზ ბატონიშვილის ცნობით, ერეკლე II-ის ცხედარი, გარკვეული დროის შემდეგ, სამეფო პალატიდან ღვთაების ტაძარში გადაასვენეს „ვინაითგან მუნით უმარჯვეს იყო წასვენებად მცხეთად“. ეკლესია მოქმედია. დგას რიყის ქვის დაბალი გალავნით შემოფარგლულ, რიყის ქვითვე მოკირწყლულ, პატარა ეზოსი. ეკლესიის გარდა, ეზოში XX საუკუნეში აგებული კიდევ რამდენიმე სამომსახურო ნაგებობაა - სატრაპეზო, სენაკები, სამეურნეო ნაგებობები და სხვა. ძლიერ წაგრძელებული, საკმაოდ ვრცელი, სამნავიანი ბაზილიკაა.
წარსულში იგი მრავალჯერ არის აღდგნილ-გადაკეთებული, რის გამოც თავდაპირველი სახე ძლიერ აქვს შეცვლილი. შენობის კორპუსი თავდაპირველი ფენის გარდა, სხვადასხვა პერიდის კიდევ რამდენიმე სამშენებლო ფენას შეიცავს, რომელთა შორის უკანასკნელი, XVI საუკუნეს განეკუთვნება. შიგნით ეკლესია სქლადაა შელესილი, რის გამოც სამშენებლო ფენების გამიჯვნა მხოლოდ სავარაუდოდაა შესაძლებელი. გარკვეული შეკეთებები ეკლესიამ XX საუკუნის II ნახევარსიც განიცადა. ამ დროს კედლები გარედან გაიწმინდა XIX საუკუნის დროინდელი შელესილ-შეთეთრებული ფენისგან. ატმოსფერული ნალექებისგან დაცვის მიზნით, ოთხივე კედელს გაუკეთდა ცემენტის სქელი, საკამოდ უხეში ზედაპირის მქონე პანელი. ეკლესიის ირგვლივ მოეწყო განიერი, ბაზალტის ფილებით მოპირკეთებული სარინი. სარკმელებში ჩაისვა ხის, შემინული ალათები, რის გამოც ზოგიერთი სარკმლის ღიობის გარეთა ნახევარი გაგანიერდა, ზოგის კი ნაწილობრივ გადაკეთდა. ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს : სამხრეტიდან და დასავლეთიდან. მესამე შესასვლელი ჩრდილოეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში ყოფილა მოწყობილი. იგი შირიმის ნათალი ქვით ნაწყობი თაღით იყო გადახურული. მოგვიანებით ღიობში, კვადრატული აგურის წყობით, გამოუყვანიათ რამდენადმე მცირე, თარაზულად გადახურული შესასვლელი, რომელიც მომდევნო ხანებში მთლიანად ამოუშენებიათ. ამჟამად ბაზილიკის შიდა სივრცე კვადრატული კვეთის ბურჯების ორი წყვილით და მათზე გრძივი მიმართულებით გადაყვანილი თაღებით სამ ნავადაა გაყოფილი. ჩრდილოეთ თაღები თავდაპირველია და მკვეთრად მოხაზული, ნალისებრი ფორმა აქვს. თაღების ქვეშ, გვერდითი ნავების მხარეს მიქცეულ ნაწილში, ჩაშენებულია დადაბლბული თაღები, რომლებზეც დაყრდნობილია ჩრდილოეთ ნავის გვიანდელი კამარა. თაღების ქუსლების დონეზე გამოყოფილია მაღალი იმპოსტები, რომელთა პროფილს თარო და ოდნავ შეზნექილი წრეთარგი შეადგენს. სამხრეთ თაღები ისევე როგორც, ცენტრალური ნავის კამარა შეისრული ფორმისაა. როგორც ჩანს შუა ნავი, თავდაპირველად დაკავშირებული იყო ხუთ-ხუთი თაღით. მოგვიანებით, განაპირა თაღების ორივე წყვილში კედელი ჩაუშენებიათ. მათ შორის აღმოსავლეთ თაღების ამოშენებულ კედელში თითო ვიწრო გასასვლელია მოწყობილი. დასავლეთ თაღებში ჩაშენებული თაღები კი ყრუა, რის გამოც ბაზილიკის დასავლეთ ნაწილი სამ გაცალკევებულ, კამაროვან სადგომადაა გაყოფილი.
თითოეული სადგომი, ბაზილიკის შესაბამისი ნავისგან, ბურჯების დასავლეთ წყვილის ხაზზე აგებული კედლით არის გამიჯნული. სამივე კედელში თითო დაბალი სწორკუთხა კარია. შუა ნავის ფარგლებში კედელი ნავის მთელ სიმაღლეზეა აყვანილი, გვერდით ნავებში კი - მათი სიმაღლის 1.3-ზე. შუა ნავი, გვერდით ნაგებთან შედარებით, თითქმის ორნახევარჯერ უფრო განიერია და გაცილებით მაღალი. აღმოსავლეთით იგი დასრულებულია ნალისბერი მოხაზულობის ფასადით, გვერდით ნაგები კი - მცირე, სწორკუთხა სადგომით, რომლებიც საკურთხეველს უშუალოდ არ უკავშირდება. ორივე სადგომი, შესაბამისი ნავისგან, კედლით არის გამიჯნული და მას ამ კედელში მოწყობილი, სწორკუთხა კარით უკავშირდება. სადგომები, აღმოსავლეთ კედელში გაჭრილი თითო სარკმლითაა განათებული. სადგომების თავზე იგივე მოხაზულობის თითო სადგომია, რომლებიც როგორც ჩანს სამალავებად გამოიყენებოდა. ამ სადგომებში ასვლა შესაძლებელია როგორც შიგნიდან, კედლის სისქეში დატანებული კედლით, ისე გარედანაც - მისადგომი კიბით. საკურთხევლის აფსიდს მთელს სიგრძეზე, საფეხური გაუყვება. აფსიდის ცენტრში განიერი თალოვანი სარკმელია გაჭრილი. აფსიდის წინ ღრმა ბემაა. საკურთხეველი დანარჩენი სივრცისგან გამიჯნულია ხის მაღალი კანკელით. შუა ნავის გრძივ კედლებში ოთხ-ოთხი ისრულთაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. კამარა ეყრდნობა სამ საბჯენ თაღს, თაღები კი - შეკიდულ პილასტრებს. თითო მსგავსი პილასტრი ნავის დასავლეთ კუთხეებშია. მათზე დასავლეთ კედლის მიმდებარე საბჯენი თაღია გადაყვანილი. ყველა საბჯენი თაღი შეისრულია. გვერდიტი ნავები ორ-ორი თაღოვანი სარკმლიტაა განათებული. ნავები გადახურულია ერთიანი, ცილინდრული კამარით, მსგავსი მოხაზუობის კამარითაა გადახურული გვერდებზე არსებული სადგომებიც. ბაზილიკის დასავლეთ ნაწილი ორსართულიანია. მეორე სართულიც სამი ოთკუთხა სადგომისგან შედგება. ამ სართულზე ასასვლელი ლითონის კიბე გარედან, ჩრდილოეთ მხრიდანაა, რომლებიც შესასვლელის წინ მოწყობილ ბაქანზე ადის. სართულის დასავლეთ კედელში ორრიგად განლაგებული რამდენიმე სათოფური და ორი ტლანქი სარკმელია, მათ შორის ქვედა სათოფურები მიწისკენაა დახრილი, ზედები კი პირდაპირაა მიმართული. ეკლესიის შიდა სტრუქტურა გარე ფორმებშიცაა გამოვლენილი. ბაზილიკის შუა ნავი რამდენადმე შემაღლებულია ნავების მიმართ და ორფერდა სახურავიტაა გადახურული, გვერდითა ნავები კი ცალფერდა სახურავით. ბაზილიკის დასავლეთ ნაწილი როგორც შიგნით, ისე გარედანაც ძირითადი კორპუსისგან ცალკე მოცულობადაა გამოყოფილი. შენობის ამ ნაწილზე დადგმულია მაღალი თაღებითაა გახსნილი და კონუსებური სახურავებითაა დასრულებული.
შენობის კედლები საშუალო ზომის, რიყის ქვის სწორი რიგებითაა ნაწყობი.მოგვიანებით განახლებულ ნაწილებში,რიყის ქვასთან ერთად, კვადრატული აგურიცაა ნახმარი. კედლების ნაწილთა ქრონოლოგიური სხვაობა ყველაზე მეტად დას. ფასადზეა შესამჩნევი ფასადის ქვედა ნაწილში შეისრულთაღოვანი კარია.იგი ჩასმულია საფეხურით შეღრმავებულ, სწორკუთ ხა არეში, რომელსაც სამსაფეხურიანი, აგურის ხერხულა წყობიტ გამოყვანილი ფრიზი აგვირგვინებს,მთკიანად აგურითაა გამოყვანილი დას. ფასადის ზედა, ცენტრალური ნაწილი, რომელზეც წყობის შეღრმავებით, ერთ დონზე განლაგებული, საფეხუროვან პოსტამენტზე დაყრდნობილი, სამი დაბალი ჯვარია გამოსახული. ერთი, ოღონდ რელიეფური ჯვარი, აღმოსავლეთ ფასადზეცაა - ცენტრალური ნავის ზედა ნაწილში. იგი ტოლმკლავაა და ლეკალური აგურითაა გამოყვანილი. ლეკალური აგურით ნაწყობი, მრუდხაზოვანი პროფილის (თარო, წრეტარგი, ლილვი ) ლავგარდნითაა დასრულებული ბაზილიკის ნავების კედლებიც. განსხვავებული პოფილისაა დასავლეთ ნაწილის ლავგარდანი (აღდგენილია XX საუკუნეში). ეს უკანასკნელიც აგურისაა ოღონდ საფეხუროვანი. ეკლესია გადახურულია ღარისებრი კრამიტით. სამრეკლო თუნუქით.
ლიტერატურა
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მილოშ ჯურიჩი
მილოშ ჯურიჩი (Милош Ђурић / Miloš Đurić; დ. 14 იანვარი, 1892, ბენკოვაცი, ავსტრიის იმპერია (თანამედროვე ხორვატია) — გ. 5 დეკემბერი, 1967, ბელგრადი, იუგოსლავიის სფრ (თანამედროვე სერბეთი) — სერბი ანტიკური ხანის ფილოლოგი, ელენისტი, ფილოსოფოსი. ის იყო პროფესორი უნივერსიტეტში და სერბეთის მეცნიერებისა და ხელოვნების აკადემიის სრულუფლებიანი წევრი.ჯურიჩს შექმნილი აქვს სახელმძღვანელოები და კლასიკური ლიტერატურული ნაწარმოებების თარგმანები, როგორებიცაა: „ილიადა“, „ოდისეა“ და „პოეტიკები“. მისი ეს ნამუშევრები დღესაც გამოიყენება. დოქტორ ქსენია მარიცკი გაჯანსკის აზრით, ჯურიჩის წვლილი სერბული კულტურის ჩამოყალიბებაში ძალიან დიდია და თითქმის უტოლდება წმინდა საბასა და დოსიტეი ობრადოვიჩის წვლილს.
ბიოგრაფია
ჯურიჩის მამა, ნიკოლა მასწავლებელი და მწერალი იყო. სწორედ მან გააცნო მილოშს სერბული პეიკური პოეზია, რომელმაც მის კარიერაზე მოახდინა გავლენა. დურიჩს 7 დედმამიშვილი ჰყავდა და და-ძმებს შორის უფროსი იყო. მან პოეზიის და ლიტერატურული კრიტიკის წერა და გამოქვეყნება ადრეულ ასაკში დაიწყო. 1918 წელს, ოსიეკში ცხოვრებისას მილოშმა სცადა გამოეცა ნაშრომი სერბულ ეპიკურ პოეზიაზე სახელწოდებით Smrt majke Jugovića. ავსტრია-უნგრეთის სახელმწიფო ცენზორმა, რომლის ოფისიც ოსიეკში მდებარეობდა მილოშის ნამუშევარი აკრძალა, იმ მოტივით, რომ იგი „საფრთხეს უქმნის ეროვნულ ინტერესებს“. ჯურიჩმა ბელგრადის უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტი დაასრულა და სადოქტორო დისერტაცია დაიცვა ზაგრების უნივერსიტეტში 1929 წელს.
ის მასწავლებლად მუშაობდა ზემუნისა და სრემსკა მიტროვიცას გიმნაზიებში. სწორედ ამ პერიოდში აქვეყნებდა მილოში ლექსებსა და ესეებს ადგილობრივ სერბულ ჟურნალში. მოგვიანებით ის უნივერსიტეტში გადავიდა პროფესორად, სადაც ასწავლიდა ძველ ბერძნულ ლიტერატურას. ამ პოსტზე ჯურიჩი ოთხი ათწლეულის განმავლობაში იყო.
სერბეთის მარიონეტულმა მთავრობამ ჯურიჩი აიძულა პოსტი დაეტოვებინა და ის ბანიცას საკონცენტრაციო ბანაკში გაგზავნეს. მილოშის ერთადერთი ვაჟი, რასტკო სლავონიაში, 1945 წელს, ფრონტზე გარდაიცვალა. ამის შემდეგ ჯურიჩმა მთლიანად თავისი შემოქმედება ვაჟს მიუძღვნა.
კორნელიე სტანკოვიჩის ბელგრადის მუსიკალურმა საზოგადოებამ მილოში სრულუფლებიან წევრად აირჩიეს, მოგვიანებით კი მილოში დაწესებულების პრეზიდენტი გახდა. 1952-1957 წლებში მილოში იყო სერბეთის ლიტერატურული გილდიის პრეზიდენტი, რამდენიმე აკადემიური ჟურნალის მთავარი რედაქტორი და 96-მდე ჟურნალსა და გაზეთში ბეჭდდა სტატიებს. ასევე, ბელგრადის ფსიქოანალიტიკურმა საზოგადოებამ ჯურიჩი თავის სრულუფლებიან წევრად გამოაცხადა, რადგან მან ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი ფსიქოანალიტიკური ლიტერატურა სერბულად თარგმნა.
ჯურიჩის შემოქმედების სრული ბიბლიოგრაფია შედგება დაახლოებით 400 სათაურისგან, რომელიც მოიცავს 10 000-ზე მეტ გვერდს.
ეთიკის პროფესორი
სერბეთის მეორე მსოფლიო ომის მარიონეტულმა მთავრობამ მოითხოვა, რომ ცნობილ ინტელექტუალებს ხელი მოეწერათ დოკუმენტისთვის, რომელიც მათგან „წესრიგსა და მორჩილებას“ მოითხოვდა. ასევე მოითხოვდნენ „კომუნიცტების წინააღმდეგ ბრძოლაში პატრიოტიზმს“. ჯურიჩმა ამ დოკუმენტზე ხელის მოწერაზე უარი განაცხადა, იმ მოტივით, რომ მისი სტუდენტების ნახევარზე მეტი იუგოსლავიის ეროვნულ განმათავისუფლებელი პარტიის წევრები იყვნენ. როდესაც მუსიკის პროფესორმა ჯურიჩი შეაჩერა და მას უთხრა, რომ გერმანელები მის ურჩობას არ დაივიწყებდნენ, მილოშმა უპასუხა: „შენთვის ადვილია. შენ მოსწავლეებს დიპლეზე დაკვრას ასწავლი, მე კი ეთიკას!“. ეს ციტატა სერბული და იუგოსლავური საზოგადოების ერთობის სიმბოლოდ ჩამოყალიბდა.
ჯილდოები და მემკვიდრეობა
ჯურიჩს მიენიჭა ქალაქ ბელგრადის ოქტომბრის პრემია, მეშვიდე ივლისის პრემია, წმინდა საბას ორდენი და იუგოსლავიის შრომის ორდენი. კარაბურმაში, ერთ-ერთი ქუჩა სწორედ მის სახელს ატარებს. სერბეთის ლიტერატურული მთარგმნელების ასოციაცია მილოშ ჯურიჩს პრემიას გადასცემდა ყოველწლიურად, 1969 წლიდან. ეს პრიზი სერბეთში მთარგმნელთა ყველაზე პრესტიჟულ ჯილდოს წარმოადგენს. მიჰაილო პუპინმა დაწერა მილოშის ნამუშევრებისა და ფილოსოფიის შესახებ. მილოვან ვიტეზოვიჩის ლექსების კოლექციის სათაური: Na času kod profesora Miloša N. Đurića სწორედ მილოშ ჯურიჩის პატივსაცემადაა შერჩეული.
მისი პირადი ნივთები და ნამუშევრები ინახება ბელგრადის უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკაში.
სქოლიო
კატეგორია:სერბი მწერლები კატეგორია:იუგოსლავიელი ისტორიკოსები კატეგორია:სერბი ისტორიკოსები
ბინელარი
ბინელარი (Binələr) — სოფელი აზერბაიჯანში, აღდაშის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა —   	   კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აღდაშის რაიონის სოფლები
ბრაგანეი
ბრაგანეი (Braganey) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 650 მეტრზე. მიეკუთვნება დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კასკაველის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 735 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 16.7 კმ²-ზე. ფართობი 343 321 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარანის შტატის მუნიციპალიტეტები
უკანამხარის ეკლესიის ნანგრევი
უკანამხარის ეკლესიის ნანგრევი — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ უკანამხარში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.
შიუკაანთ უბანში არსებული ეკლესია ფლეთილი ქვითა და ფიქალითაა ნაგები. დარბაზული, უაბსიდო ეკლესია გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა. მისგან გადარჩენილია მხოლოდ ჩრდილო-აღმოსავლეთი კუთხე. დასავლეთ კედელში სარკმლი სკვალია. შესასვლელი ჩრდილოეთ კედლის სამხრეთ ნაწილშია. ეკლესიის კედლების სიმაღლე მიწიდან 1-1,5 მეტრს აღწევს, ზოგან უფრონაკლებია. ინტერიერი ამოვსებულია ჩამონაშალი ქვით. ეკლესიის გარშემო გალავნის ფრაგმენტებია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
პასტერიზაცია
მინი|ლუი პასტერი.
პასტერიზაცია — უმეტესად თხევადი საკვები პროდუქტების ერთჯერადი გაცხელება 60 °C-მდე 1 საათის განმავლობაში, ან 70—80 °C-მდე ნახევარი საათის განმავლობაში და შემდეგ დაუყოვნებლივი გაცივება. სახელწოდება უწოდეს ფრანგი მიკრობიოლოგის ლუი პასტერის პატივსაცემად, რომელმაც შეიმუშავა ეს ტექნოლოგია მეცხრამეტე საუკუნის შუა ხანებში. გამოიყენება საკვები პროდუქტების გაფუჭებისგან დაცვის მიზნით მიკრობებისგან, ასევე შენახვის ვადის გასახანგრძლივებლად.
საკვები ნედლეულის თვისებების მიხედვით იყენებენ პატერიზაციის სხვადასხვა რეჟიმებს: ხანგრძლივ (63—65 °C-ზე 30—40 წუთის განმავლობაში), ხანმოკლე (85—90 °C-ზე 0,5—1 წუთის განმავლობაში) და წამიერ რეჟიმებს (98 °C-ზე რამდენიმე წამის განმავლობაში).
დაუშვებელია კონსერვირებული პროდუქტების პასტერიზაცია, რადგან ჰერმეტულად დახურული ტარა კარგი გარემოა ანაერობული მიკროფლორის სპორების აღმოცენებისთვის (იხ. ბოტულიზმი). პროდუქტების გრძელვადიანი კონსერვაციისთვის (განსაკუთრებით, თავდაპირველად მიწით დაბინძურებული პროდუქტების, როგორებიცაა სოკოები, კენკრა), ასევე სამედიცინო და ფარმაცევტული მიზნებისთვის გამოიყენება ფრაქციული პასტერიზაცია — ტინდალიზაცია. .
სქოლიო
კატეგორია:საკვები პროდუქტების დამუშავება კატეგორია:საწარმოო პროცესები
ტვიბერი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ტვიბერი შეიძლება ნიშნავდეს
ანატოლი ჩუბაისი
მინი|ანატოლი ჩუბაისი ანატოლი ჩუბაისი (Анато́лий Бори́сович Чуба́йс; დ. 16 ივნისი, 1955, ბორისოვი, მინსკის ოლქი, ბელარუსის სსრ, სსრკ) — საბჭოთა და რუსი პოლიტიკოსი, ეკონომისტი. „ნანოტექნოლოგიების რუსული კორპორაციის“ გენერალური დირექტორი 2008 წლიდან. 2011 წლიდან „როსნანოს“ მართვის თავმჯდომარე.
1991 წლის ნოემბრიდან, მცირე შესვენებებით, იკავებდა სხვადასხვა მნიშვნელოვან თანამდებობებს რუსეთის მთავრობასა და სხვადასხვა სახელმწიფო კომპანიებში.
რუსეთში 1990-იან წლებში ჩატარებული ეკონომიკური რეფორმების ერთ-ერთი იდეოლოგი და ხელმძღვანელი, 2000-იანი წლების ელექტროენერგიული სისტემის რეფორმის ერთ-ერთი ავტორი.
განათლება და სამეცნიერო ხარისხები
პირველ კლასში წავიდა 1961 წელს, ოდესაში, ხოლო ლვოვში, სადაც მისი ოჯახი 1962 წელს გადავიდა. ლენინგრადში (დღევანდელი სანქტ-პეტერბურგი) დაამთავრა კრასნოგვარდეისკის რაიონის 188-ე სკოლა. თავისივე თქმით, „ეზიზღებოდა თავისი სკოლა“, რომელიც გამორჩეული იყო „სამხედრო-პატრიოტული აღზრდით“, თუმცა, ამავე დროს, მან შეინარჩუნა ღრმა მადლიერება ბევრი მასწავლებლის მიმართ.
1977 წელს დაამთავრა ლენინგრადის პალმირო ტოლიატის სახელობის ინჟინერულ-ეკონომიკური ინსტიტუტი, მანქანათმშენებლობის ფაკულტეტი, სპეციალობით „ეკონომიკა და მანქანათმშენებლური წარმოების ორგანიზაცია“. 1977-1982 წლებში იყო ამავე უნივერსიტეტის ინჟინერი და ასისტენტი. 1983 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია. 1982-1990 წლებში იყო ლენინგრადის პალმირო ტოლიატის სახელობის ინჟინერულ-ეკონომიკური ინსტიტუტის დოცენტი.
2002 წელს დაამთავრა მოსკოვის ენერგეტიკული უნივერსიტეტის სპეციალისტების და მასწავლებლების კვალიფიკაციის ამაღლების ფაკულტეტი „თანამედროვე ენერგეტიკის პრობლემების“ მიმართულებით. საბოლოო ნამუშევარი იყო „რუსეთის ჰიდროენერგეტიკის განვითარების პერსპექტივები“.
პოლიტიკური მოღვაწეობა
1991 წლის 10 ნოემბერს დაინიშნა რუსეთის ფედერაციის სახელმწიფო კუთვნილების მართვის სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარედ.
1992 წლის 1 ივნისს დაინიშნა რუსეთის ფედერაციის მთავრობის თავმჯდომარის მოადგილედ ფინანსურ და ეკონომიკურ საკითხებში.
1994 წლის ნოემბერში დაინიშნა რუსეთის ფედერაციის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილედ და რუსეთის ფედერაციის სახელმწიფო კუთვნილების მართვის სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარედ.
კანონი „რსფსრ-ს სახელმწიფო და მუნიციპალური ქონების პრივატიზაციის“ შესახებ, რომელიც რსფსრ-ს უზენაესმა საბჭომ 1991 წლის 3 ივლისს მიიღო, ითვალისწინდება რუსეთის სახელმწიფო და მუნიციპალური ქონების მოქალაქეთათვის უსასყიდლოდ გადაცემას; სახელმწიფოს უნდა შეექმნა მათი პრივატიზაციული ანაბრების შექმნას სბერბანკში. პრივატიზაციის შესრულება 1991 ვერ მოხერხდა: 1992 წლის 1 იანვრისთვის პრივატიზირებული იყო 107 მაღაზია, 58 სასადილო და საყოფაცხოვრებო მომსახურების 56 დაწესებულება. ამასთან ერთად, სახელმწიფო ძალაუფლების ნგრევის ფონზე, დაიწყო სტიქიური პრივატიზაცია: ქონებას ქირაობდნენ ფიქტიური ფირმები, შემდგომი გამოსყიდვის უფლებით საბაზროზე დაბალი ფასებით.
კრიტიკა
2008 წლის ჩუბაისი კრიტიკულად შეაფასა ოპოზიციაში მყოფმა პოლიტიკოსმა, გარი კასპაროვმა. კასპაროვმა განაცხადა: „ლიბერალმა რეფორმატორებმა“ არ გააუმჯობესეს „პერესტროიკის“ მიღწევები, პირიქით, მათ ისინი დაასაფლავეს. „ერთრამეში ჩუბაისი ნამდვილად არ იტყუება — მას და მის მომხრეებს არ წაუგიათ ქვეყანა. ეს ქვეყანამ წააგო. 90-იანების ლიბერალებს არ უყვართ თავიანთი ხალხი, მათ მისი ეშინიათ“. კასპაროვის აზრით, 90-იანებში გადატანილი გაჭირვება უაზრო აღმოჩნდა.
2013 წელს, რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტის პირდაპირი ეთერის დროს, პერმელმა ჟურნალისტმა, სერგეი მალენკომ ჰკითხვა პრეზიდენტს, დადგებოდა თუ არა ჩუბაისის პასუხისმგებლობის საკითხი მის მიერ ჩატარებული რეფორმების გამო.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 16 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1955 კატეგორია:რუსი პოლიტიკოსები კატეგორია:რუსი ეკონომისტები
Heritage
Heritage — შვედური მძიმე მეტალ-ჯგუფ Opeth-ის მეათე სტუდიური ალბომი. გამოვიდა 2001 წლის 14 სექტემბერს, ლეიბლზე Roadrunner Records. ალბომი ჩაიწერა 2011 წლის დასაწყისში, სტუდიებში Atlantis/Metronome, სტოლჰოლმში. მისი პროდიუსერია მიკაელ ოკერფელდტი, ხმის ინჟინერია იანე იანსონი, ხოლო ხმის მიქსზე მუშაობდა სტივენ უილსონი. ალბომის კრიტიკოსების მიერ მაღალი შეფასება ხვდა წილად, ისევე, როგორც კომერციული წარმატება. ალბომი აშშ-ში გამოსვლის კვირაში 19000 ასლის ოდენობით გაიყიდა და მოხვდა Billboard 200-ის #19 პოზიციაზე. იგი სტილისტურად Opeth-ის წინა ალბომებისგან განსხვავებულია და წარმოადგენს პირველს სამიდან, რომელშიც მიკაელი არ ასრულებს გროულის ვოკალს.
სქოლიო
კატეგორია:2011 წლის ალბომები კატეგორია:Opeth-ის ალბომები კატეგორია:Roadrunner Records-ის ალბომები
ვალერიან კედია
ვალერიან ალექსანდრეს ძე კედია (დ. 1 აგვისტო [ძვ. წ. 14 აგვისტო], 1911, ზუგდიდი, — გ. 5 მაისი, 1968, თბილისი) — ქართველი არქიტექტორი, საქართველოს დამსახურებელი ინჟინერი (1961).
დაამთავრა სა­ქართველოს საინჟინრო-სამშენებლო ინსტიტუტი (ახლანდ. სტუ; 1932). შემდეგ მუ­შა­ობ­და არქიტექტორად ტრესტ „საქკომუნპროექტში“. მონაწილეობდა II მსოფლიო ომში (1939–1945). დემობილიზაციის შემდეგ მუ­შა­ობ­და „საქსახპროექტში“ უფროს არქიტექტორად, ხოლო 1948–1968 წლებში ­— „საქქალაქმშენსახპროექტის“ არქიტექტურული სახელოს­ნოს ხელმძღვანელად. ძირითადი ნამუშევრებია: ქალაქ ფოთის გენერალური გეგმა (1934–1935, ა. ნიკოლაიშვილთან ერთად; ამავე ავტორების მიერ გადამუშავებულია 1938); სოფსაბჭოს ტიპური შენობა ხევსურეთისათვის (1938, სოფ. ბარისახო); ქალაქ წყალტუბოს განვითარების და განაშენიანების გენერალური გეგმა (1951, არქიტ. ი. ზაალიშვილთან ერთად); ფოთის დაგეგმარების ახალი პროექტი (1956, არქიტ. ა. ნიკოლაიშვილთან და გ. თოთიბაძესთან ერთად); დაბა ბაკურიანის დაგეგმარება (1960, არქიტ. გ. ბაქრაძესთან, რ. ხატიაშვილთან, ფ. ყუფარა­შვილთან, გ. ჯაფარიძესთან ერთად); სანატორიუმი „მეტალურგი“ (1957, თანაავტ. არქიტ. ნ. სოლოვიოვა); გაერთიანე­ბული სააბაზანო შენობის კომპლექსი 200 ნომერზე (1963, არქიტ. ი. ზაალიშვილთან ერთად); სანატორიუმი „გეოლოგი“ (არ­ქიტ. გ. ავსაჯანიშვილთან ერთად); პანსიონატი უსინათლოთათვის (1968) — ყველა ქ. წყალტუბოში. ამავდროულად კედია პედაგოგიურ ­საქმიანობას ეწეოდა სა­ქართველოს საინჟინრო-სამშენებლო ინსტიტუტსა (1932–1940) და თბილისის სა­ხელმწიფო სამხატვრო აკადემიაში (1947–1968). მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1911 კატეგორია:გარდაცვლილი 5 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1968 კატეგორია:ზუგდიდში დაბადებულები კატეგორია:ქართველი არქიტექტორები
ღია წაკითხვის ჩარჩო
ღია წაკითხვის ჩარჩო (Open Reading Frame, ORF) — დნმ-ის ან რნმ-ის შემადგენლობაში ნუკლეოტიდების თანმიმდევრობა, რომელსაც პოტენციურად შეუძლია ცილების კოდირება. ORF-ის არსებობს მთავარი პარამეტრი არის თანმიმდევრობის საკმარისად გრძელ უბანზე სტარტ-კოდონის შემდეგ (უმეტესწილად — ) სტოპ-კოდონების არარსებობა, ხშირ შემთხვევაში (რნმ-ისთვის) — ,   და. იქინდა გამომდინარე, რომ ზოგიერთ შემთხვევაში სტარტ- და სტოპ-კოდონები განსხვავდება კანონიკურებისგან, აგრეთვე იმის გათვალისწინებით, რომ ტრანსლაციისას ზოგიერთი ორგანიზმში შესაძლებელია სტოპ-კოდონების სუპრესია (მოქმედების დათრგუნვა), ღია წაკითხვის ჩარჩოს განსაზღვრისას იყენებენ ალგორითმებს, რომლებიც ითვალისწინებენ ამ განსხვავებებს.
მალხაზ ბერუაშვილი
საინტერესო ფაქტები
1982 წლის დეკემბერში სპორტულმა ჟურნალისტებმა და სპეციალისტებმა მალხაზ ბერუაშვილი საქართველოს მეათე საუკეთესო სპორტსმენად დაასახელეს.
ახალგორის საგუშაგო კოშკი
ახალგორის საგუშაგო კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტში, ახალგორში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.
მალხაზ ბერუაშვილი
საინტერესო ფაქტები
1983 წლის დეკემბერში საქართველოს სპორტულ ჟურნალისტთა ფედერაციამ წინასაახალწლო ტრადიციული გამოკითხვის შედეგების მიხედვით დაადგინა საქართველოს 1983 წლის 10 საუკეთესო სპორტსმენი. საქართველოს № 8 სპორტსმენად (39 ქულა) დასახელდა მალხაზ ბერუაშვილი („დინამო“, მწვრთნელი ბ. მაზიაშვილი).
ახალგორის საგუშაგო კოშკი
კოშკი ფლეთილი და რიყის ქვითაა ნაგები. წყობა სწორხაზოვანია. გეგმით ოთხკუთხა ფორმის კოშკი შემორჩენილია ოთხი სართულის დონეზე. პირველი სართული ამოვსებულია მიწით. მეორე სართულის აღმოსავლეთ კედელში მოწყობილია თაღოვანი ბუხარი და ორი სათოფური, სამხრეთ კედელში სამი სათოფური და ერთი სწორკუთხა სარკმელი, ხოლო დასავლეთ კედელში ორი სათოფური. მესამე სართულის ჩრდილოეთ კედელში თაღოვანი ბუხარი და ორი სათოფურია. სამხრეთ კედელში სწორკუთხა სარკმელია. დასავლეთი და აღმოსავლეთი კედლების დიდი ნაწილი ჩამონგრეულია. კოშკს დასავლეთიდან სწორკუთხა მინაშენი აქვს, რომელიც ჩრდილოეთით გრძელდება. კედლები შემორჩენილია ორი მეტრის სიმაღლეზე. კოშკი სერიოზულად არის დაზიანებული.
მალხაზ ბერუაშვილი
საინტერესო ფაქტები
1990 წლის დეკემბერში სპორტულმა ჟურნალისტებმა მალხაზ ბერუაშვილი საქართველოს მერვე საუკეთესო სპორტსმენად დაასახელეს.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი სამბისტები კატეგორია:დაბადებული 14 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1961 მალხაზ კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ახალგორის საგუშაგო კოშკი
ლიტერატურა
კატეგორია: ახალგორის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ტვინარი
ტვინარი — მთა საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ქედის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს შავშეთის ქედის ჩრდილოეთ შტოქედ წინაველაზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1715 მ. აგებულია ინტენსიურად დანაოჭებული პალეოგენური ასაკის ვულკანოგენური ქანებით — ანდეზიტურგანფენებიანი ტლანქშრეებრივი ანდეზიტური ტუფ-ბრექჩიებით. ქვემო და შუა კალთები შემოსილია შერეული ტყით, ზემო — ნატყევარი მდელოებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთები
ბირინჯი-არალი
ბირინჯი-არალი (Birinci Aral) — სოფელი აზერბაიჯანში, აღდაშის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 1 521 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აღდაშის რაიონის სოფლები
კონსტანტინოს კარამანლისი
კონსტანტინოს კარამანლისი (Κωνσταντίνος Καραμανλής; დ. 8 მარტი 1907, პროტი, საბერძნეთი — გ. 23 აპრილი 1998, ათენი, საბერძნეთი) — XX  საუკუნის ერთ-ერთი უდიდესი პოლიტიკოსი, საბერძნეთის ოთხგზის პრემიერ-მინისტრი (1955–1958, 1958–1961, 1961–1963 და 1974–1980) და ორგზის პრეზიდენტი (1980–1985 და 1990–1995).
დაიბადა ჩრდილოეთ საბერძნეთში. 1929 წელს დაამთავრა ათენის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 1935 წელს 28 წლის ასაკში აირჩიეს პარლამენტის დეპუტატად. 1946–1947 წლებში შრომის მინისტრია. 1948 წელს ტრანსპორტის მინისტრია, ხოლო 1948–1950 წლებში სოციალური საკითხების მინისტრი. 1950 წელს თავდაცვის მინისტრია. 1955–1963 წლებში ხანგამოშვევებებით და 1974–1980 წლებში პრემიერ-მინისტრია, ხოლო 1980–1985 და 1990–1995 წლებში პრეზიდენტია.
2004–2009 წლებში მის ძმისშვილს კოსტას კარამანლისს ეკავა საბერძნეთის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა.
ლატგალიური ენა
ლატგალიური (latgalīšu volūda, latgaliešu valoda  ) არის აღმოსავლური ბალტური ენა, რომელზეც მეტყველებენ  ლატგალიაში, ლატვიის აღმოსავლეთ ნაწილში. ლატგალიური არის ცალკე ენა ლატვიურის ძლიერი გავლენითა თუ ლატვიურის აღმოსავლური დიალექტი, ამაზე ჯერ კიდევ მსჯელობენ. თუმცა მისი სტანდარტიზებული ფორმა აღიარებული და დაცულია, როგორც „ ლატვიური ენის ისტორიული ვარიანტი“ (vēsturisks latviešu valodas paveids) ეროვნული კანონმდებლობის შესაბამისად. 2011 წლის ლატვიის აღწერის მიხედვით, ლატვიის მკვიდრთა 8.8%, ანუ 164 500 ადამიანი ლატგალიურ ენაზე საუბრობს ყოველდღიურად. მათგან 97 600 კაცი ცხოვრობს ლატგალიაში, 29 400 რიგაში და 14 400 - რიგის რეგიონში.
ისტორია
მინი| ბალტიური ტომების განაწილება, დაახ. 1200 ჩვ.წ. (საზღვრები მიახლოებითია). ლატგალიელები იყვნენ ტომები, რომლებიც დღევანდელ ვიძემასა და ლატგალიაში ცხოვრობდნენ. ფიქრობენ, რომ ისინი მეტყველებდნენ ლატვიურ ენაზე, რომელიც მოგვიანებით გავრცელდა დანარჩენ თანამედროვე ლატვიის ტერიტორიაზე და შეითვისა ძველი კურონიული, სემიგალიური, სელონიური და ლივონიური ენების თვისებები. ლატგალიის მხარე პოლიტიკურად განცალკევებული გახდა პოლონეთ – შვედეთის ომების დროს და რჩებოდა  პოლონურ – ლიეტუვური თანამეგობრობის შემადგენლობაში მაშინ, როცა   დანარჩენი ლატვიელები ცხოვრობდნენ მიწებზე, რომელთაც ბალტურ-გერმანული არისტორკატია მართავდა. საუკუნების განმავლობაში ლატვიურის სხვა ვარიანტებისგან მოწყვეტილად განვითარებამ და სხვადასხვა პრესტიჟული ენების გავლენამ ხელი შეუწყო თანამედროვე ლატგალიური ენის ჩამოყალიბებას, რომელიც განსხვავდება იმ ვარიანტისაგან, რომელზეც ვიძემესა და ლატვიის სხვა მხარეებში მეტყველებენ.
თანამედროვე ლატგალიური ლიტერატურული ტრადიცია მე-18 საუკუნეში იღებს სათავეს და აღმოსავლეთი ლატვიის მკვიდრი ლატვიელების მეტყველებას ეფუძნება. ლატგალიურზე დაწერილი პირველი გადარჩენილი წიგნი  არის "Evangelia toto anno" ( ერთგვარი საწელიწდო იადგარი, ევანგელიარიუმი), რომელიც 1753 წელს გამოქვეყნდა. ორთოგრაფიის პირველი სისტემები ისესხეს პოლონურიდან და გამოიყენეს ანტიკვას ასო-ნიშნები. იგი ძალიან განსხვავდებოდა გერმანული გავლენის მქონე ორთოგრაფიისგან, რომელიც, ჩვეულებრივ, იყენებდა გოთურ დამწერლობას, რომელიც ლატვიური ენისთვის გამოიყენებოდა დანარჩენ ლატვიაში. მე-18 საუკუნის ბოლოს და მე-19 საუკუნის დასაწყისში მრავალი ლატგალიური წიგნი იეზუიტი მღვდლების მიერაა დაწერილი, რომლებიც ევროპის სხვადასხვა ქვეყნებიდან ჩავიდნენ ლატგალიაში, როგორც რომის კათოლიკური ეკლესიის ჩრდილო-აღმოსავლეთით ყველაზე განაპირა რეგიონში. მათი ტექსტები მოიცავდა: რელიგიურ ლიტერატურას, კალენდრებსა და პოეზიას.
1865-1904 წლებში ლატგალიურ ენაზე ისევე, როგორც ლიეტუვურ ენაზე წიგნების გამოცემა აკრძალული იყო. რუსეთის იმპერიის ამ ნაწილში ლათინური შრიფტის გამოყენების აკრძალვა იანვრის აჯანყებას მოჰყვა, როდესაც მეამბოხეები პოლონეთში, ლიეტუვასა და ლატგალიაში ცარისტული რეჟიმის წინააღმდეგ გამოვიდნენ. აკრძალვის დროს მხოლოდ შეზღუდული რაოდენობის კონტრაბანდული კათოლიკური რელიგიური ტექსტები და ხელნაწერი ლიტერატურა იყო ხელმისაწვდომი, მაგალითად, თვითნასწავლი გლეხის ანდრივსი იორდიუსის კალენდარი.
აკრძალვის მოხსნის შემდეგ, 1904 წელს მალევე ხელახლა დაიბადა ლატგალიური ლიტერატურული ტრადიცია; გაჩნდა პირველი გაზეთები, სახელმძღვანელოები და გრამატიკები. 1918 წელს ლატგალია გახდა ლატვიის ახლად შექმნილი სახელმწიფოს ნაწილი. 1920-1934 წლებში პარალელურად ვითარდებოდა ლატვიელთა ორი ლიტერატურული ტრადიცია. აღსანიშნავია, რომ  ამ პერიოდში მღვდლისა და მეცნიერის ალოიზის ბროკსის (Aloizijs Broks) მიერ ლატგალიურად ითარგმნა ახალი აღთქმა, რომელიც გამოქვეყნდა აგლონაში (Aglona) 1933 წელს. კარლის ულმანისის მიერ 1934 წელს განხორციელებული გადატრიალების შემდეგ, ლატგალიური როგორც სასკოლო საგანი ამოიღეს სკოლის სასწავლო გეგმიდან, ასევე ძალადაკარგულად გამოცხადდა სახელმწიფო დაწესებულებებში გამოყენებისათვის; ეს ქმედება იყო ლატვიური ენის გამოყენების სტანდარტიზაციის მცდელობის ნაწილი. ლატგალიური რჩებოდა როგორც სალაპარაკო ენა საბჭოთა ანექსიის დროს (1940–1991), ხოლო ბეჭდური ლიტერატურის გამოცემა ლატგალიურ ენაზე 1959–1989 წლებში შეწყდა. ზოგიერთმა ლატგალიელმა ინტელიგენტმა ემიგრაციაში განაგრძო წიგნებისა და კვლევების გამოქვეყნება, მათ შორის გამორჩეულია მიკელს ბუკში (mikels Bukšs), იხ. ბიბლიოგრაფია.
დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ ლატვიაში საგრძნობლად გაიზარდა ინტერესი ლატგალიური ენისა და კულტურული მემკვიდრეობის მიმართ. ზოგიერთ უნივერსიტეტში ის ისწავლება როგორც არჩევითი საგანი; რეზეკნეში (Rēzekne) ლატგალიური კულტურის ცენტრის გამომცემლობა იანის ელკსნისის ხელმძღვანელობით გამოსცემს  ძველ და ახალ წიგნებს ლატგალიურად.
1992 წელს იურის ციბულსმა და ლიდია ლეიკუმამ გამოსცეს ერთ-ერთი პირველი ლატგალიური ანბანები ენის სტატუსის აღდგენის შემდეგ.
XXI საუკუნეში ლატგალიური ენა უფრო თვალსაჩინო გახდა ლატვიის კულტურულ ცხოვრებაში. მისი შესანარჩუნებელი ღონისძიებების გარდა, ლატგალიური უფრო ხშირად ისმის სხვადასხვა ინტერვიუებში ნაციონალურ ტელეარხებზე, არსებობს თანამედროვე როკ-ჯგუფები, როგორებიცაა ბოროვა მს (Borowa MC) და დაბასუ დუროვისი (Dabasu Durovys), რომლებიც ლატგალიურად მღერიან და რომლებმაც გარკვეული წარმატება მოიპოვეს ქვეყნის მასშტაბით. დღეს ლატგალიური წერილობითი ფორმით გვხვდება საზოგადოებრივ ნიშნებზეც, როგორებიცაა ქუჩის სახელწოდებები და მაღაზიის აბრები, რაც ენის გამოყენების გაზრდაზე მიანიშნებს ენობრივი ლანდშაფტში.
კლასიფიკაცია
ლატგალიური ინდოევროპული ენათა ოჯახის ბალტური  შტოს აღმოსავლურ ბალტურ ქვეჯგუფს  მიეკუთვნება. ქვეჯგუფში ასევე შედის ლატვიური, სამოგიტიური და ლიეტუვური ენები. ლატგალიური არის ზომიერად ფლექსიური ენა; ზმნური და სახელური ფორმები გარკვეულწილად დამახასიათებელია სხვა ბალტური და სლავური ენებისათვის აც (იხ . ფლესქია ბალტურ ენებში).
გეოგრაფიული განაწილება
მინი|300x300პქ| ლატგალიურის გამოყენება ლატვიაში ყოველდღიურ კომუნიკაციაში (2011) ლატგალიურ ენაზე ლაპარაკობს დაახლოებით 150 000 ადამიანი, [7] ძირითადად, ლატგალიაში; ლატგალიურ ენაზე მოლაპარაკე მცირერიცხოვანი თემები ცხოვრობენ ასევე რუსეთში, ციმბირში.
ოფიციალური სტატუსი
1920–1934 წლებში ლატგალიური გამოიყენებოდა ადგილობრივ მმართველობასა და განათლების სისტემაში ლატგალიის რეგიონში. ახლა ლატგალიური აღარსად გამოიყენება ოფიციალურ ენად ლატვიაში. იგი ოფიციალურად დაცულია ლატვიური ენის შესახებ კანონით, რომელშიც გაცხადებულია, რომ „ლატვიის სახელმწიფო უზრუნველყოფს ლატგალიური სალიტერატურო ენის, როგორც ლატვიური ენის ისტორიული ვარიანტის შენარჩუნებას, დაცვასა და განვითარებას“ (§3.4). არსებობს სახელმწიფოს მხარდაჭერილი ლატგალიური ენის ორთოგრაფიული კომისია. ლატგალიური ცალკე ენაა თუ ლატვიურის დიალექტი, მწვავე კამათის საგანი იყო მთელი მე-20 საუკუნის განმავლობაში. ლატგალიური ენის ქომაგებმა, როგორებიც იყვნენ ენათმეცნიერები ანტონ ბრეიდაქსი და ლიდია ლეიკუმა, გამოთქვეს მოსაზრება, რომ ლატგალიურს აქვს ცალკე ენის დამახასიათებელი ნიშან-თვისებები. ოფიციალურად ლატგალიური ითვლება ლატვიურის ნაირსახეობად იმის გათვალისწინებით, რომ ლატვიურ ენას აქვს ორი განსხვავებული წერითი ნორმა - ლატვიური და ლატგალიური.
ლატგალიურზე მოლაპარაკენი შეიძლება დაიყოს სამ ძირითად ჯგუფად - ჩრდილოურად, ცენტრალურად და სამხრულად. მათი კილოკავები სრულიად გასაგებია ერთმანეთისათვის და ახასიათებს მხოლოდ მცირე ცვლილებები ხმოვნებში, დიფთონგებსა და ზოგიერთ ფლექსიურ დაბოლოებაში. ცენტრალური ლატგალიურის რეგიონული კილოკავები (ისინი, რომლებიც ახასიათებს იუოსმუიჟას, ვუორკოვას, ვიდსმუიჟას, ვილანის, საქსტიგოლის, უზულაინეს, მაკაშანის, დრიცანის, გაიგალოვას, ბიერჟის, ტილჟას და ნაუტრანის  ქალაქებსა და სოფლის მოსახლეობის მეტყველებას) ქმნის თანამედროვე სალიტერატურო (სტანდარტული) ლატგალიური ენის  ფონეტიკურ საფუძველს. მე-18 საუკუნის ლიტერატურაზე მეტ გავლენას ახდენდა სამხრული კილოკავი.
ანბანი
ლატგალიური ენა იყენებს ანბანს, რომელსაც აქვს 35 ასო-ნიშანი. ორთოგრაფია მსგავსია ლატვიური ორთოგრაფიისა, მაგრამ აქვს ორი დამატებითი გრაფემა: გრაფემა {y} აღნიშნავს /i/-ის ალოფონ - -ს, რომელიც სტანდარტულ ლატვიურში არ არსებობს. ნიშანი {ō} შემორჩენილია 1957 წლამდელი ლატვიური ორთოგრაფიისგან.
Poem of Armands Kūceņš
Tik skrytuļam ruodīs: iz vītys jis grīžās, A brauciejam breinums, kai tuoli ceļš aizvess, Tai vuorpsteite cīši pret sprāduoju paušās, Jei naatteik – vacei gi dzejis gols zvaigznēs.
Pruots naguorbej ramu, juos lepneibu grūžoj, Vys jamās pa sovam ļauds pasauli puormeit, Bet nak jau sevkuram vīns kuorsynoj myužu I ramaņu jumtus līk īguodu kuormim.
Na vysim tai sadar kai kuošam ar speini, Sirds narymst i nabeidz par sātmalim tēmēt, A pruots rauga skaitejs pa rokstaudža zeimem, Kai riedeits, kod saulei vēļ vaiņuku jēme.
სიტყვები, რომლებიც საერთოა ლატგალიურისა და ლიეტუვურისთვის, ხოლო განსხვავებულია ლატვიურისთვის
გასათვალისწინებელია უცხო ენების გავლენა ლატვიურზე (გერმანულის კურზემესა და ვიძიმეში, პოლონურისა და ლიეტუვურის ლატგალიაში).
გარე ბმულები
კატეგორია:რუსეთის ენები კატეგორია:Category:ლატვია კატეგორია:Category:ლატვიის ენები კატეგორია:Category:ბალტური ენები
ტვიბერი (მწვერვალი)
ტვიბერი — მწვერვალი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ შტოქედზე (მდინარეების ენგურ-ურუხვანისა და ვოიშურის წყალგამყოფი). სიმაღლე 3103 მ. აგებულია ქვედაიურული თიხაფიქლებით, ქვიშაქვებითა და კირქვებით. დამახასიათებელია ალპური ლანდშაფტი.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მთები
ქოლოთის კოშკი
ქოლოთის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქოლოთში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.
კოშკი ადგილობრივი ჯიშის ფლეთილი ქვით იყო ნაგები. ნაგებობა თითქმის დანგრეულია. ერთადერთი ჩრდილოეთი კედელი შემორჩა ორი სართულის დონეზე. ინტერიერის მხრიდან შემონახულია სართულშუა კიბე, ნიშები და სათოფურები. კოშკის გეგმისა და ფორმის დადგენა გაწმენდის გარეშე შეუძლებელია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის კოშკები
Momentum (სტივ ჰეკეტის ალბომი)
Momentum — ინგლისელი გიტარისტ სტივ ჰეკეტის მეცხრე სოლო-ალბომი, გამოსული 1988 წელს. ეს არის მისი რიგით მეორე ალბომი, რომელიც მხოლოდ კლასიკური გიტარისთვის დაწერილი პიესებისგან შედგება. ალბომზე ფლეიტაზე უკრავს ჰეკეტის უმცროსი ძმა, ჯონი. 2001 წელს სტივის ლეიბლმა Camino Records ჩანაწერის რემასტერი გამოსცა, დამატებითი სიმღერებით.
სიმღერების სია
ყველა სიმღერის ავტორი - სტივ ჰეკეტი, გარდა მითითებულისა.
სქოლიო
კატეგორია:სტივ ჰეკეტის ალბომები კატეგორია:1988 წლის ალბომები
მინდია ბოდაველი
მინდია ბოდაველი (დ. 28 აპრილი, 1983, თბილისი) — ქართველი სპორტსმენი (სამბო). ძიუდოში საქართველოს ჩემპიონი (2008) და ბრინჯაოს პრიზიორი (2007). ძიუდოში 20 წლამდელებს შორის ევროპის ჩემპიონი (2002). ძიუდოში მსოფლიო თასის გამარჯვებული (2010) და სამგზის ბრინჯაოს პრიზიორი (2005, 2006, 2009). ღირსების ორდენის კავალერი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1983 კატეგორია:დაბადებული 28 აპრილი კატეგორია:ქართველი სამბისტები კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
გრან-ბასენი
გრან-ბასენი (Grand Bassin ) — პატარა ტბა მავრიკში, რომელიც მდებარეობს სავანის ოლქში, ძველ ვულკანურ კრატერში, ზღვის დონიდან 550 მეტრ სიმაღლეზე. ამ ადგილს თაყვანს სცემს კუნძულ მავრიკის ინდუსი მოსახლეობა, რომლებმაც აქ ააშენა პატარა ტაძარი, რომელიც ეძღვნება შივას, ასევე ჰანუმანს და ლაკშმის.
აბასია
აბასია (აბაზია) (a „უარყ. თავსართი“, basis „ნაბიჯი“) — სიარულის უნარის დაკარგვა, მეტწილად ნერვული სისტემის დაავადების შედეგად.
ლიტერატურა
კატეგორია:ნერვიული სისტემის დაავადებები
კაჭრეთის მეორე გორასამარხი
კაჭრეთის გორასამარხი — არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ კაჭრეთში. დგას სადგურის ჩრდილოეთით, განეკუთვნება ძველი წელთაღრიცხვით მეორე ათასწლეულის პირველი ნახევრის დასასრულს.
გორასამარხი 1978 წელს შეისწავლა ისტორიის არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი კ. ფიცხელაური, რაზმის ხელმძღვანელი ვ. ვარაზიშვილი). სამარხი დაზიანებული იყო. გორასამარხის მსხვილი რიყის ქვის ყრილის(დიამეტრი-10 სანტიმეტრი სიმაღლე - 0,8 მეტრი) ცენტრალური ნაწილის ქვეშ აღმოჩნდა ოვალური მოყვანილობის დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ დამხრობილი სამარხი ორმო(სიგრძე-2,10 მეტრი სიღრმე - 1 მეტრი). კიდურებ მოხრილი მიცვალებული ესვენა ორმოს ცენტრალურ ნაწილში მარჯვენა გვერდზე, თავით დასავლეთისკენ. სამარხი ორმოს აღმოსავლეთ ნაწილში გამოვლინდა, ასევე აქ აღმოჩნდა ცხვრის მთლიანი ჩონჩხი ოდნავ მოხრილი კიდურებით, მარჯვენა გვერდზე, თავით სამხრეთისკენ, ორმოს სამხრეთ დასავლეთ ნაწილში და სამხრეთ კედელთან აღმოჩნდა წვრილფეხა საქონლის კიდურები და ხელით ნაძერწი 7 ჭურჭელი, მერვე ჭურჭელი მიცვალებულის მუხლებთან იდგა. თავის ქალის უკან აღმოჩნდა ბრინჯაოს ყუნწგახვრეტილი, პირზე ქედიანი სატევარი.
სამარხში გამოვლენილ კერამიკაში იყო მორუხო-მოყავისფრო, ოდნავ პირგადაშლილი, დაბალყელიანი, კვერცხისებრტანიანი ქილა და ქილის პირისა და მხრის ფრაგმენტი. ერთ-ერთი ქილა დამზადებულია უხეში ქვიშნარევი, მეორე-სილანარევი მკვრივი თიხით. სამარხში იყო აგრეთვე შავპრიალა, ფოსოთი შემკული ცალყურა და მოყავისფრო-მოვარდისფრო, ოდნავ პირმოყრილი სასმისები, ასიმეტრიული ორი ქოთანი და ორი კოჭობი, მათ მოწითალო, ფხვიერი კეცი, ოდნავ გადაშლილი პირი, დაბალი ყელი და თითქმის სწორი გვერდები აქვს, ქოთნებს და კოჭბებს ყელის ძირში ოდნავ რელიეფური, წყვეტილი წიბო შემოუყვება. ერთ კოჭობს ასეთი წიბო მუცლის ზედა ნაწილშიც აქვს შემოვლებული. ორმოსამარხის ყრილის ცენტრალური ნაწილის ქვეშ, ორმოს ფსკერიდან 0,8 მეტრის სიმაღლეზე, ჩანაყარ ქვაზე დასვენებული მიცვალებულის ძლიერ დაშლილი ძვლები აღმოჩნდა. ინვენტარი მას თან არ ახლდა. მიცვალებული ესვენა მარჯვენა გვერდზე, კიდურებმოხრილი, თავით ჩრდილოეთისკენ. მასალა ინახება საქართველოს ეროვნული მუზეუმის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ საცავში.
ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ბურიტინოპოლისი
ბურიტინოპოლისი (Buritinópolis) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 550 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ვან-დუ-პარანანის შემადგენლობაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გოიასის შტატის მუნიციპალიტეტები
კაფელანდია (პარანა)
კაფელანდია (Cafelândia) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 521 მეტრზე. მიეკუთვნება დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კასკაველის შემადგენლობაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პარანის შტატის მუნიციპალიტეტები
რადიო-სარელეო სისტემა
რადიო-სარელეო (რს) სისტემა რადიო-სარელეო (რს) სისტემა წარმოადგენს ინფორმაციის შორ მანძილზე გადაცემის ერთ ერთ ფართოდ გავრცელებულ საშუალებას. ინფორმაციის გადამტანი, ასეთ სისტემებში, ეთერში გავრცელებული ელექტრომაგნიტური ტალღებია.
ინფორმაციის „ა“ წერტილიდან „ბ“ წერტილამდე მისატანად (მანძილის და რელიეფის მიხედვით) შესაძლებელია გამოყენებული იქნას ერთი ან რამდენიმე შუალედური რს სადგური. შუალედური სადგური (იგივე რეტრანსლიატორი) შესაძლებელია იყოს როგორც პასიური ასევე აქტიური. პასიურ სადგურში ხდება მხოლოდ სიგნალის მიმართულების შეცვლა, აქტიურში კი სიგნალის გაძლიერება და მიმართულების შეცვლა.
სიგნალის შეუფერხებლად გადაცემისათვის რს სადგურებს შორის აუცილებელია არსებობდეს „პირდაპირი მხედველობა“. ნებისმიერმა წინაღობამ (რელიეფი, შენობა, ხე) შესაძლებელია ან სრულიად ჩაახშოს სიგნალი ან საგრძნობლად დაამახინჯოს იგი.
სიხშირული დიაპაზონი რომელშიც მუშაობენ თანამედროვე რს სისტემები 2-60 გიგა ჰერცის ფარგლებშია.
თვითეულ ქვეყანაში დაშვებულია სიხშირის რამდენიმე დიაპაზონი რომელიც რეგულირებას არ ექვემდებარება ე.წ. „თავისუფალი სიხშირე“. როგორც წესი ეს სიხშირეები 2.5, 5.7, 23 გჰც დიაპაზონშია.
კლასიფიკაცია
იმის მიხედვით რა სახის ინფორმაციის ტრანსპორტირებას ახორციელებს რს სისტემა მას უწოდებენ ციფრულს ან ანალოგურს. ანალოგური სისტემები უკანასკნელ ხანს ნაკლებადაა ექსპლოატაციაში. ციფრული სისტემებმა თავისი მრავალი უპირატესობის გამო (ხელშეშლების მიმართ მდგრადობა, საიმედობა, სიიაფე და ა.შ) თანდათან გამოდევნა ანალოგური სისტემები.
რს სისტემები შიძლება მუშაობდნენ როგორც დუპლექსურ (ორმხრივი კავშირი) ასევე სიმპლექსურ (ცალმხრივი კავშირი) რეჟიმში. დუპლექსური კავშირი უფრო ხშირად გამოიყენება სატელეფონო და ინტერნეტ კავშირის, ხოლო სიმპლექსური სატელევიზიო და რადიო მაუწყებლობის დროს.
რს სისტემები სიგნალის გავრცელების არეალის მიხედვით შემდეგ ჯგუფებად იყოფა: მიწისპირა, თანამგზავრული, სტრატოსფერული.
აღწერილობა და ტექნიკური მონაცემები
შიგა მოწყობილობის დანიშნულებაა - მიიღოს ინფორმაციის წყაროდან ინფორმაცია სტანდარტული სახით (მაგ. Ethernet, PDH, SDH, MPEG-2 და ა.შ.), მოახდინოს მისი დამუშავება და მიაწოდოს იგი გადამცემს შიგა პროტოკოლით. დუპლექსური კავშირის შემთხვევაში იგივე პროცესი ჩაატაროს უკუ მიმართულებით გარე მოწყობილობის დანიშნულებაა - მიიღოს ინფორმაცია შიგა მოწყობილობიდან მოახდინოს მის მიხედვით გადამტანი სიხშირის მოდულირება და მოდულირებული გადამტანი სიხშირე მიაწოდოს ანტენას. დუპლექსური კავშირის შემთხვევაში იგივე პროცესი ჩაატაროს უკუ მიმართულებით ანტენის დანიშნულებაა - მიიღოს გაძლიერებული სიგნალი და მისცეს მას (მის მაქსიმალურ სიმძლავრეს) მიმართულება მიმღები ანტენისაკენ. დუპლექსური კავშირის შემთხვევაში ასევე მიიღოს გადამდემი ანტენიდან მაქსიმალურად მძლავრი სიგნალი და მიაწოდოს იგი მიმღებ მოწყობილობას. თანამედროვე რს სისტემებში ძირითადად პარაბოლური ანტენები გამოიყენება მანძილი ორ მომიჯნავე რს სადგურს შორის დამოკიდებულია: გადამცემის სიმძლავრეზე, გადამტან სიხშირეზე, ანტენის გაძლიერების კოეფიციენტზე, მიმღების მგრძნობიარობაზე. თანამედროვე ციფრულ რს სისტემებს შეუძლიათ გადასცენ 1გბტ და მეტი ინფორმაცია ერთ რადიო სარელეო არხში ანუ „ლულაში“ (ერთი არხი - ერთი გადამცემის მიერ ერთ კონკრეტულ სიხშირეზე წარმოებული გადაცემა). რს სისტემებში გადატანილი ინფორმაციის რაოდენობა დამოკიდებულია გადამტანი სიხშირის მოდულაციის სახეობაზე და სიხშირული ზოლის სიგანეზე. ციფრულ რს სისტემებში ძირითადად გამოიყენება კვადრატულ-ამპლიტუდური მოდულაცია (Quadrature amplitude modulation-QAM). უკანასკნელ ხანს მიკროელექტრონიკის სწრაფმა განვითარებამ გააჩინა საშუალება ფართოთ გამოყენებულიყო  კვადრატულ-ამპლიტუდური მოდულაციის  ისეთი სახეობები როგორიცაა QAM-16, QAM-128, .... QAM-1024. რამაც გადატანილი ინფორმაციის რაოდენობა ათეული მეგაბიტიდან ასეულ მეგაბიტამდე გაზარდა. სიხშირული ზოლის სიგანე სტანდარტიზირებულია ITU-ს რეკომენდაციებით (მაგ. 3, 7, 28, 56 მგჰც) და ლიცენზირებადია სახელმწიფოს მიერ. გამოყენება რს სისტემები ფართოდ გამოიყენება ტელეკომუნიკაციის სფეროში მომუშავე ოპერატორების მიერ მათი სიიაფის, ინსტალაციის მოკლე ვადების და ექსპლოატაციაზე მცირე დანახარჯების გამო. გამოყენების ძირითადი სფეროებისა: -	GSM, CDMA, LTE საბაზო სადგურების ტრანსმისია -	მცირე დასახლებული პუნქტების ინტერნეტ კავშირები -	სატელეფონო სადგურების შემაერთებელი ხაზების ორგანიზება -	სატელევიზიო და რადიო მაუწყებლობის გამომსხიბებლებზე სიგნალის მიწოდება -	კორპორატიული ინტერნეტ და სატელეფონო კავშირების შემაერთებელი ხაზების ორგანიზება საქართველოში მთიანი რელიეფიდან გამომდინარე, კავშირების ორგანიზებისათვის, რს სისტემების გამოყენება გამართლებულია და ყველა ტელეკომუნიკაციის სფეროში მოქმედი ოპერატორი იყენებს მას. საქართველოში ასევე ფართოდაა წარმოდგენილი რს სისტემების მწარმოებელი მსოფლიო ლიდერები როგორებიცაა Aviat, NEC, Huawei, ericsson, alcatel, Ubiquiti Networks, microtik
კატეგორია:რადიო-სარელეო სისტემა
იური ჩაიკა
მინი|იური ჩაიკა იური ჩაიკა (Ю́рий Я́ковлевич Чайка; დ. 21 მაისი, 1951, ნიკოლაევსკი ამურზე, ხაბაროვსკის მხარე, რსფსრ, სსრკ) — რუსი სახელმწიფო მოღვაწე, იურისტი. 2006 წლის 23 ივნისიდან 2020 წლის 22 იანვრამდე რუსეთის ფედერაციის გენერალური პროკურორი; რუსეთის ფედერაციის უშიშროების საბჭოს წევრი, რუსეთის ფედერაციის იუსტიციის მინისტრი 1999 წლის 17 აგვისტოდან 2006 წლის 23 ივნისამდე.მიღებული აქვს არაერთი ჯილდო,როგორც საერთაშორისო ასევე რუსული.
ბირინჯი-შორდანა
ბირინჯი-შორდანა (Birinci Şordəhnə) — სოფელი აზერბაიჯანში, აღდაშის რაიონში.
იური ჩაიკა
ბიოგრაფია
დაიბადა 1951 წლის 21 მაისს, ნიკოლაევსკში ამურზე, ხაბაროვსკის მხარეში. 1976 წელს დაამთავრა სვერდლოვსკის იურიდიული ინსტიტუტი სპეციალობით „სამართალმცოდნეობა“.