cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Take That
Never Forget - The Ultimate Collection და The Ultimate Tour (2005–2006)
2005 წლის 14 ნოემბერს გამოვიდა ჯგუფის კრებული Never Forget - The Ultimate Collection - როგორც მრავალი ძველი, ასევე ერთი ახალი სიმღერით „Today I've Lost You“, რომელიც დაიწერა გერი ბარლოუს მიერ მრავალი წლის წინ, მაგრამ მხოლოდ 2005 წელს იქნა ჩაწერილი. 2005 წელს ასევე გამოვიდა ჯგუფის დოკუმენტური ფილმი Take That: For The Record, სადაც ოთხეული საუბრობს იმაზე, თუ რა ხდებოდა მისი წევრების ცხოვრებაში წინა 10 წლის მანძილზე და რატომ დაიშალა კოლექტივი. 2005 წლის ნოემბერში ცნობილი გახდა, რომ რეფორმირებული Take That გაემგზავრებოდა საკონცერტო ტურნეთი. ტურნე სახელწოდებით Ultimate Tour გაგრძელდა 2005 წლის აპრილიდან ივნისამდე. „Relight My Fire“ ამ შოუებზე სრულდებოდა როგორც ბევერლი ნაითის, ასევე მომღერალ ლულუს მოწვეული სტუმრების სახით გამოჩენისას. დუბლინის კონცერტს ხსნიდა Pussycat Dolls, ხოლო ტურნეს ფინალურ კონცერტებს - Sugababes.
Beautiful World (2006–2008)
2006 წლის 9 მაისს Take That სრულად დაუბრუნდა მუსიკალურ სცენას, მოაწერა რა ხელი კონტრაქტს ლეიბლთან Polydor Records (როგორც ცნობილი გახდა, დაახლოებით 3 მილიონი ფუნტის თანხაზე). ჯგუფმა ჩაწერა ახალი სტუდიური ალბომი Beautiful World, რომელიც მოხვდა ბრიტანული ჩარტების #1 პოზიციაზე. 2009 წლის ივნისისათვის ბრიტანეთში გაყიდულია მისი 2.6 მილიონი ასლი, ხოლო ბრიტანული მუსიკის ისტორიაში იგი ითვლება რიგით 35-ე ყველაზე გაყიდვად ალბომად.
Beautiful World გამოირჩევა იმით, რომ ჯგუფის ოთხივე წევრს მიეცა საშუალება, წამყვანი ვოკალი შეესრულებინა. თუკი წინა სამ ალბომში სიმღერების დიდი ნაწილი გერი ბარლოუს ეკუთვნის, ამ დისკზე ოთხივე მონაწილე მითითებულია, როგორც სიმღერების თანაავტორი, განურჩევლად იმისა, იმყოფებოდა თუ არა რომელიმე მათი სიმღერის შექმნისას სტუდიაში. ფენომენალური წარმატება იქონია სინგლმა „Patience“, რომელიც 2006 წლის 20 ნოემბერს გამოვიდა. მანამდე, 5 ნოემბერს, შედგა მისი პრემიერა. 26 ნოემბერს "Patience" მოხვდა ბრიტანული ჩარტის #1 პოზიციაზე, სადაც ასეთი წარმატებით 4 კვირის მანძილზე იმყოფებოდა. Take That-ისათვის ეს იყო რიგით მეცხრე #1 ჰიტი. ლეონა ლუისთან ერთად შოუს The X Factor ეთერში, სანამ ლუისმა გაიმარჯვა შოუში, კოლექტივმა შეასრულა „A Million Love Songs“.
''Beautiful World“-ის გამოცემიდან ერთი კვირის თავზე ცნობილი გახდა, რომ Take That იქცა პირველ შემსრულებლად, რომელიც ბრიტანული სინგლებისა და ალბომების ოფიციალურ ჩარტში ჩამოსატვირთი ფორმატის სინგლის, ალბომისა და DVD გამოცემის დახმარებით იმავე კვირაში მოხვდა, ისევე როგორც რადიოეთერი დაიკავა.
კიდევ ერთ #1 ჰიტ-სინგლად იქცა 2007 წლის 26 თებერვალს გამოცემული „Shine“. მისი მუსიკალური ვიდეოს პრემიერა 2007 წლის 25 იანვარს, არხზე Channel 4 შედგა. წარმატება გამყარდა 2007 წლის 14 თებერვალს, როდესაც ჯგუფი გამოვიდა BRIT Awards-ის ცერემონიაზე, ერლს კორტში. სინგლმა „Patience“ ამ დაჯილდოებაზე საუკეთესო ბრიტანული სინგლის კატეგორიაში გაიმარჯვა. ალბომის მესამე სინგლის სახით 2007 წლის 18 ივნისს გამოვიდა „I'd Wait For Life“, თუმცა იგი ბრიტანეთში მხოლოდ #17 პოზიციაზე მოხვდა, საუკეთესო 40-ეულიდან კი შემდეგ კვირას ამოვარდა. ძირითადად, ეს პრომოკამპანიის არარსებობის გამო იყო, ვინაიდან ჯგუფი საკონცერტო ტურამდე ისვენებდა საკუთარი პროექტისგან.
2007 წელს გამოვიდა ფილმი „ვარსკვლავური მტვერი“, სადაც შეტანილი იქნა ჯგუფის ახალი სიმღერა „Rule the World“. იგი მოხვდა ბრიტანული ჩარტის #2 პოზიციაზე და აღნიშნული იქნა, როგორც წლის რიგით 5-ე ყველაზე გაყიდვადი სინგლი. ამასობაში ალბომი Beautiful World უკვე ითვლებოდა 2007 წლის რიგით მეოთხე ყველაზე გაყიდვად ჩანაწერად. 2007 წლის დასაწყისში ასევე ცნობილი გახდა, რომ ჯგუფმა გააფორმა კონტრაქტი ამერიკულ ლეიბლთან Interscope, რათა მას კანადაში Beautiful World გამოეცა. 11 ოქტომბერს ბელფასტში დაიწყო Take That-ის საკონცერტო ტურნე Beautiful World Tour 2007. ევროპასა და ბრიტანეთში სულ მისი 49 შოუ ჩატარდა, სანამ 2007 წლის 23 დეკემბერს ტურნე მანჩესტერი დასრულდებოდა. 2008 წლის BRIT Awards-ზე ჯგუფი ნომინირებული იყო ოთხ კატეგორიაში - „საუკეთესო ბრიტანული ჯგუფი“, „საუკეთესო ბრიტანული სინგლი“ („Shine“), „საუკეთესო ბრიტანული ალბომი“ (Beautiful World) და „წლის ცოცხალი ჯგუფი“. Take That-მა გაიმარჯვა სინგლისა და წლის ჯგუფის კატეგორიაში.
The Circus (2008–2009)
„Greatest Day“, სიმღერა მომავალი ალბომიდან The Circus, ეთერში გამოჩნდა 2008 წლის 13 ოქტომბერს. სინგლი გამოიცა 24 ნოემბერს და 30 ნოემბერს მოხვდა ბრიტანული ჩარტის #1 პოზიციაზე. ალბომის წარდგენა მოხდა პარიზში, 2 დეკემბერს. ჯერ კიდევ ოფიციალურ გამოცემამდე დისკმა წინასწარი შეკვეთების რეკორდი დაამყარა და ამ კატეგორიაში ყველა დროის ალბომის სტატუსიც შეიძინა. გამოცემის პირველ დღეს გაიყიდა მისი 113.000 ასლი, ხოლო ოთხი დღის შემდეგ - 306.000 (რამაც მას პლატინის სტატუსი მიანიჭა). შედეგად The Circus აღინიშნა, როგორც წყლის ყველაზე სწრაფად გაყიდვადი ალბომი. ბრიტანულ ჩარტში 2008 წლის 7 დეკემბერს იგი მოხვდა #1 პოზიციაზე. ამ დროისათვის გაყიდული იქნა მისი 432.490 ასლი.
2008 წლის 28 ოქტომბერს პირველი რადიოს ეთერში, კრის მოილზის შოუს ეთერში ცნობილი გახდა, რომ 2009 წლის ივნისში-ივლისში ჯგუფი ბრიტანეთსა და ირლანდიაში საკონცერტო ტურნეს, Take That Present: The Circus Live ჩაატარებდა. ბილეთები ამ ტურნეზე გაყიდვაში გამოჩნდა 31 ოქტომბერს და Take That-ს აქაც დიდი წარმატება ხვდა წილად - ტურნეს პრომოუტერ SJM-ს თქმით, იგი იმ დროისათვის იქცა ბრიტანეთის ისტორიაში ყველაზე სწრაფად გაყიდვად საკონცერტო სერიად.
2008 წლის 22 მაისს ბარლოუ და დონალდი დაესწრნენ აივორ ნოველოს ჯილდოს გადაცემის ცერემონიას, სადაც Take That-ს გადაეცა პრიზი „Shine“-ისთვის. 2008 წლის ჯილდოებს შორის ასევე იყო Sony Ericsson-ის ჯილდო წლის საკონცერტო ტურნესთვის (ჯგუფი ცერემონიას ვერ დაესწრო, ვინაიდან ალბომზე მუშაობდა, თუმცა დარბაზში ნაჩვენები იქნა მის მიერ გამოგზავნილი სპეციალური ვიდეო). 22 ნოემბერს Take That გამოვიდა შოუს The X Factor ეთერში. ფონდი Children in Need მიერ ორგანიზებულ სპეციალურ მარათონზე მათ მიერ იმავე წელს შესრულებული იქნა „Greatest Day“, ხოლო იმავე ფონდის ანგარიშზე შეწირული იქნა 250.000 ფუნტი. Take That ასევე დასახელდა ყველა დროის საუკეთესო ბოიბენდად, რასაც ხაზს უსვამდა მათი მნიშვნელობა და წარმატება პოპ-სცენაზე, ჩამოყალიბებიდან 2 ათწლეულის თავზეც. Brit Award-ის ცერემონიაზე (2009 წელს) ოთხეული ნომინირებული იყო მხოლოდ ’საუკეთესო ჯგუფის’ კატეგორიაში. შოუზე მის მიერ შესრულებული იქნა „Greatest Day“.
The Circus-ის პრომოკამპანიის ფარგლებში 2009 წლის 2 მარტს გამოიცა მეორე სინგლი „Up All Night“, რომელიც, მიუხედავად რადიოეთერში ხშირი მოთხოვნებისა, ბრიტანულ ჩარტში მხოლოდ #14 ადგილზე მოხვდა. პარალელურად გერმანიასა და ავსტრალიაში გამოვიდა სინგლი „The Garden“. 2009 წლის 7 მაისს ჯგუფის ოფიციალურ საიტზე დადასტურდა, რომ მესამე სინგლის სახით გამოვიდოდა „Said It All“. იგი გამოიცა 2009 წლის 15 ივნისს და მოხვდა ბრიტანული ჩარტის #9 პოზიციაზე. სიმღერის მუსიკალური ვიდეოს პრემიერა გაიმართა 2009 წლის 8 მაისს, GMTV-ზე. მასში ჯგუფის ოთხივე წევრი წარმოდგენილია საცირკო კლოუნების ფორმებში, ისევე როგორც ეს ტურნეს Take That Present: The Circus Live მსვლელობისას ხდებოდა.
ტურნე Circus Live დაიწყო 2009 წლის 5 ივნისს, სანდერლენდში და დასრულდა უემბლის სტადიონზე, ლონდონში, 2009 წლის 5 ივლისს, 80.000 მაყურებლის თანდასწრებით. ეს ტურნეც ყველა დროის ყველაზე სწრაფად გაყიდვადი აღმოჩნდა - ოთხნახევარ საათში გაიყიდა მასზე დასასწრები 650.000 ბილეთი.
2009 წლის ნოემბერში ოფიციალურად გამოვიდა ტურნეს DVD. ეს არის The Greatest Day - Take That Present: The Circus Live, ფილმი და CD ჯგუფის ცოცხალი გამოსვლით, რომელიც გამოსვლის პირველ დღეს 98.000 ასლის ოდენობით გაიყიდა და იქცა ბრიტანეთის ისტორიაში ყველაზე სწრაფად გაყიდვად DVD გამოცემად. 2009 დეკემბერში მან პლატინის სტატუსი შეიძინა. ასევე გამოვიდა სინგლი „Hold up a Light“, რომელიც რადიოსადგურებს დაურიგდა და საკონცერტო ალბომის მხარდასაჭერად ციფრული სინგლის სახით გაიყიდა.
Progress და რობი უილიამსის დაბრუნება (2010–დღემდე)
thumb|left|პრომო-ფოტო რობისთან ერთად
2010 წლის 7 ივნისს ცნობილი გახდა სინგლის „Shame“ გამოცემის შესახებ, რომელიც გერი ბარლოუმ რობი უილიამსთან ერთად ჩაწერა. იგი გამოვიდა, როგორც უილიამსის სინგლი, ალბომიდან In and Out of Consciousness: The Greatest Hits 1990–2010. ეს იყო მუსიკოსების პირველი თანამშრომლობა 1995 წლის შემდეგ. სინგლი მოხვდა ბრიტანული ჩარტის #2 პოზიციაზე და წარმატება იქონია ევროპაში.
15 ივლისს ოფიციალურად გავრცელდა ინფორმაცია, რომ უილიამსი ჯგუფს დაუბრუნდა. პრეს-რელიზში ნათქვამი იყო, რომ ნოემბერში დაგეგმილი იყო მასთან ერთად ჩაწერილი ახალი სტუდიური ალბომის გამოცემა.
Progress დასახელდა ჯგუფის მომავალი ალბომის სათაურად. . 7 ნოემბერს ციფრული სახით, ხოლო 8 ნოემბერს - კომპაქტ დისკზე, მისი პირველი სინგლის სახით გამოვიდა „The Flood“. ალბომი გამოვიდა 15 ნოემბერს.
26 ნოემბერს ჯგუფმა ოფიციალურად გამოაცხადა, რომ 2011 წელს ბრიტანულ სტადიონებს ტურნეთი Progress Live 2011 მოივლიდა. ამის შემდეგ მას დაგეგმილი ჰქონდა ევროპული ტურნეც. კონცერტების ბილეთებზე იმდენად დიდი მოთხოვნა იყო, რომ გაყიდვის დაწყებისთანავე შესაბამისი საიტები და სატელეფონო ხაზები გადატვირთული იქნა.
ტურნე Progress Live 2011 ამჟამად ჯგუფის კარიერაში რეკორდულად ითვლება - ერთ დღეში გაიყიდა მასზე დასასწრები 1.1 მილიონი ბილეთი.
გამოსვლის პირველივე დღეს Progress იქცა საუკუნის ყველაზე გაყიდვად ალბომად. ერთ დღეში გაიყიდა მისი 235.000 ასლი. ალბომი გაერთიანებული სამეფოსა და ირლანდიის ჩარტებში #1 პოზიციაზე. პირველ კვირაში გაიყიდა მისი 520.000 ასლი, რამაც იგი აქცია რიგით მეორე ყველაზე სწრაფად გაყიდვად ალბომად ზოგადად მუსიკის ისტორიაში. 6 დეკემბრის მონაცემებით, ალბომი მსოფლიო მასშტაბით 900.000 ასლის ოდენობით გაიყიდა.
2011–14: ინტერვალი
2011 წლის 4 ოქტომბერს ცნობილი გახდა, რომ ჯგუფის ხუთკაციანი შემადგენლობა შეისვენებდა ტურნეს Progress  ევროპული ეტაპის დასასრულს, ხოლო გერი განაგრძობდა ბრიტანულ The X Factor-ის ჟიურიში წევრობას. უილიამსი აპირებდა ახალი სოლო მასალის ჩაწერას. ამ ინტერვალის დროს Take That-ს 2012 წლის მაისში გადაეცა აივორ ნოველოს ჯილდო ბრიტანულ მუსიკაში შეტანილი გამორჩეული წვლილისთვის.
2012 წლის აგვისტოში ჯგუფი გამოვიდა 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების დახურვის ცერემონიაზე, მიუხედავად იმისა, რომ წინა კვირაში გერის შვილი მკვდარი დაიბადა. უილიამსი უნდა გამოსულიყო ჯგუფთან, მაგრამ დაახლოებით ამ დროს მისი ცოლიც მშობიარობდა და ჯგუფი ოთხკაციანი შემადგენლობით გამოვიდა. 2012 წლის ნოემბერში ჯგუფი მუსიკალური ინდუსტრიის ტრესტის დაჯილდოებაზე გამოვიდა, პირველად ტურნეს Progress Live შემდეგ. მან შეასრულა „Never Forget“,
რობი უილიამსის მეორედ წასვლა, ჯეისონ ორენჯის მიერ ჯგუფის დატოვება და III
2013 წლის მაისში ოუენმა განაცხადა, რომ ჯგუფი მეშვიდე სტუდიურ ალბომზე მუშაობას 2014 წელს დაიწყებდა. 2014 წლის 14 იანვარს დონალდმა და ბარლოუმ Twitter-ში დაწერეს, რომ ჯგუფი შევიდა სტუდიაში და მუშაობა დაიწყო ახალ ალბომზე, თუმცა თავდაპირველად უცნობი იყო, დაესწრებოდა თუ არა უილიამსი მის ჩაწერას. გერიმ აგრეთვე განაცხადა, რომ ალბომი სავარაუდოდ 2014 წლის შობისთვის გამოიცემოდა. 2014 წლის 28 აპრილს უილიამსმა Twitter-ში გამოაცხადა, რომ მას მეორე შვილი შეეძინებოდა და ივარაუდა, რომ Take That-ს ალბომისთვის და ტურნესთვის ვეღარ დაუბრუნდებოდა. გერიმ დაადასტურა, რომ უილიამსმა ჯგუფი მეორედ დატოვა, თუმცა ეს მშვიდი წასვლა იყო და უილიამსს შეეძლო დაბრუნება ნებისმიერ დროს. 2 სექტემბერს ბარლოუმ Twitter-ში დაწერა, რომ Take That ახალი წლიდან ალბომზე მუშაობდა.
2014 წლის 24 სექტემბერს ცნობილი გახდა, რომ ჯგუფი ჯეისონ ორენჯმა დატოვა. მან განაცხადა: „გასულ კვირაში ჯგუფის წევრების შეკრებაზე მე დავუდასტურე მარკს, გერისა და ჰოვარდს, რომ არ მსურს ახალი ალბომის ჩაწერა და პრომოუშენი. ტურნეს The Progress Tour დასასრულს დავფიქრდი, ხომ არ იქნებოდა სწორედ ის დრო, აღარ გამეგრძელებინა Take That-თან მუშაობა. ერთმანეთზე ნაწყენები არ ვყოფილვართ, ეს არის მხოლოდ ჩემი გადაწყვეტილება, რომ აღარ მსურს გაგრძელება.“ ბარლოუმ, დონალდმა და ოუენმა შემდეგი კომენტარი გააკეთეს: „სამწუხაროა. ჯეისონის წასვლა დიდი დანაკარგია, როგორც პროფესიონალურად, ასევე პირადულად. ჯეისონის ენერგიამ და ამ ჯგუფის მომავლის რწმენამ დღემდე მოგვიყვანეს. ჩვენ მუდამ მადლობელი ვიქნებით წლების განმავლობაში მისი ენთუზიაზმის, მონაწილეობისა და შთაგონებისთვის.“
2014 წლის 10 ოქტომბერს ცნობილი გახდა ჯგუფის ახალი ალბომის სინგლის შესახებ. ეს სიმღერა, სახელწოდებით "These Days", გამოვიდა 23 ნოემბერს და ბრიტანეთის სინგლების ჩარტში #1 ადგილი დაიკავა. ალბომი III 2014 წლის 28 ნოემბერს გამოვიდა და ჯგუფის რიგით მეშვიდე ალბომი იყო, რომელიც ჩარტში #1 ადგილზე მოხვდა.
2015 წლის 16 ოქტომბერს გამოვიდა სინგლი "Hey Boy", რომელიც მოხვდა III-ის სპეციალურ, ახალ გამოცემაში ალბომის ეს ვერსია 20 ნოემბერს გამოვიდა.
2015 წლის 21 დეკემბერს NME-მ გამოაქვეყნა ინფორმაცია, რომ ვარაუდობდნენ ჯგუფის სრული შემადგენლობით 2017 წელს აღდგენას.
2016–დღემდე: Wonderland, გაერთიანება უილიამსთან და 25 წლიანი იუბილე
25 თებერვალს უილიამსი Take That-თან კვლავ გაერთიანდა და „The Flood“ შეასრულა ბრიტანული გადაცემის Let It Shine ეთერში. 8 აპრილს ITV-მ აჩვენა სპეციალური ერთსაათიანი გადაცემა An Evening With Take That, რომელშიც ჯგუფმა შეასრულა ახალი ალბომის რამდენიმე სიმღერა და ძველი ჰიტები.
ჯგუფი სხვა მედიაში
2006 წელს ბარლოუმ და ლეიბლმა EMI მიუზიკლის Never Forget  შემქმნელებს მისცეს უფლება, გამოეყენებინათ Take That-ის სიმღერები ამ დადგმაში, რომელიც ეფუძნება კოლექტივის მიერ 1990-იან წლებში დაწერილ კომპოზიციებს. თუმცა, Take That-ის მხრიდან გაიჟღერა ოფიციალურმა განცხადებამ, რომ მათ ამ დადგმის შექმნაში უშუალო მონაწილეობა არ მიუღიათ.
ჯგუფის სიმღერა „Rule the World“ 2007 წელს შეტანილი იქნა ფილმში „ვარსკვლავური მტვერი“. იმავე წელს სიმღერა „Back for Good“ გამოყენებული იქნა კორეული დრამის „ყავის უფლისწულის პირველი მაღაზია“ საუნდტრეკის სახით.
2008 წლის 7 დეკემბერს ეთერში გავიდა ჯგუფის საკუთარი შოუ Take That Come To Town, სადაც საკუთარი ცნობილი ჰიტ-სიმღერები შეასრულეს. შოუს თან ახლდა სახუმარო სკეტჩებიც. ჯგუფი აგრეთვე გამოჩნდა ტაივანურ გადაცემაში Kangxi Lai Le (Take That იქ ტაივანის საზღვრებს გარეთ მყოფი ქვეყნებიდან ერთ-ერთი ცნობილი კოლექტივია). შედგა ინტერვიუ ჯგუფთან და რამდენიმე სახუმარო სკეტჩის დემონსტრირება.
2010 წლის ნოემბერში ტელეარხმა ITV უჩვენა ფილმი Take That: Look Back, Don't Stare, რომელშიც ჯგუფის შესახებ დოკუმენტური კადრები იქნა შეტანილი. 2010 წლის 18 ნოემბერს რობი უილიამსი და გერი ბარლოუ გამოვიდნენ გერმანულ გადაცემაში "Popstars", სადაც სიმღერა "Shame" შეასრულეს.
2011 წელს Take That-ის სიმღერა „Love Love“ არჩეული იქნა ფილმისთვის „იქს-ადამიანები: პირველი კლასი“. მოგვიანებით „When We Were Young“ იქცა ფილმის „სამი მუშკეტერი“ თემატურ სიმღერად. ორივე სიმღერა შეტანილია EP-ში Progressed.
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისური პოპ-ჯგუფები კატეგორია:1990-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები კატეგორია:2000-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები კატეგორია:2010-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები კატეგორია:ინგლისური ბოიბენდები კატეგორია:2005 წელს აღდგენილი ჯგუფები კატეგორია:1990 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები კატეგორია:1996 წელს დაშლილი ჯგუფები კატეგორია:Take That
ოქროსფერი ქერცლოვანა
ოქროსფერი ქერცლოვანა — ქერცლოვანას გვარის სოკო სტროფარიასებრთა ოჯახისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპას, ჩრდილოეთ აზიას, ჩრდილოეთ ამერიკას, ჩრდილოეთ აფრიკასა და ახალ ზელანდიას.
დაბალი ხარისხის საჭმელი სოკოა. ზოგიერთი სახელმძღვანელო მას არასაჭმელ სოკოდ მიიჩნევს. იზრდება ჯგუფებად დამპალ და ცოცხალ ფოთლოვან, იშვიათად წიწვოვან ხეებზე.
სოკო პირველად აღწერა გერმანელმა მიკოლოგმა ავგუსტ ბაჩმა 1786 წელს როგორც Agaricus aurivellus. მიმდინარე ბინომინალური სახელწოდება მიანიჭა პაულ კუმერმა 1871 წელს.
აღწერა
ქუდის დიამეტრი — 15 სმ, ხორციანი, წებოვანი, ზოგჯერ სრიალა, გაშრობისას პრიალა, თავიდან ნახევარსფეროსებრი, შემდგომში რამდენადმე ბრტყელი, ზედაპირი დაფარულია მურა ქერცლებით, შუაში ხშირად ბორცვაკით. კიდეები ბოჭკოვან-ქერცლოვანია. ნორჩობაში კიდეებთან გააჩნია კერძო საბურველის ნარჩენები, რომელიც წვიმის შემდეგ სცილდება. ოქროსფერ-ყვითელი ან მურა-ყვითელია.
ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები შეზრდილი, განიერი. თავიდან მოყვითალოა, შემოდგომში — ყავისფერ-მურა.
ფეხის სიგრძე — 7-10 სმ, სისქე — 1.5 სმ, ქერცლოვანი ზედაპირით, ყვითელი, ახასიათებს ბოჭკოვანი საყელო, რომელიც მალევე ქვრება.
რბილობი — მოთეთროა, გადატეხვისას მოყვითალო-მურა ფერს იღებს, განსაკუთრებული სუნის გარეშე.
სპორები — ელიფსისებრი. ანაბეჭდი — ყავისფერ-ჟანგისფერი, გლუვი, 8-9x5-6 მკმ.
გავრცელება და ეკოლოგია
გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპას, ჩრდილოეთ აზიას, ჩრდილოეთ ამერიკას (განსაკუთრებით კანადას), ჩრდილოეთ აფრიკასა და ახალ ზელანდიას.
საპროტროფი და პარაზიტია. იზრდება ჯგუფებად დამპალ და ცოცხალ ფოთლოვან (უპირატესად ევროპულ წიფელზე), იშვიათად წიწვოვან ხეებზე. სოკო უმეტასად გავრცელებულია ბარში, ვიდრე მაღალ მთიან ადგილებში.
სეზონი — ზაფხულიდან შემოდგომამდე.
კვებითი ღირებულება
დაბალი ხარისხის საჭმელი სოკოა. ზოგიერთი სახელმძღვანელო მას არასაჭმელ სოკოდ მიიჩნევს. ერთი წყარო კი იტყობინება, რომ სოკო შეიცავს ტოქსინს, რომელიც იწვევს კუჭის მომნელებელი სისტემის მოშლას.
გამოიყენება ახალი და დამარინადებული. აგრეთვე იხმარება სოკოებისაგან მომზადეულ შერეულ კერძებშიც.
სქოლიო
კატეგორია:საჭმელი სოკოები კატეგორია:ქერცლოვანა
სელინ დიონი
სელინ მარი კლოდეტ დიონი (Céline Marie Claudette Dion, დ. 30 მარტი, 1968, შარლემანი, კვებეკი, კანადა) — კანადელი მომღერალი. უნიკალური ხმის მქონე პოპ–სცენის მომღერალი. მისი პოპულარობის პიკი 1990-იანებია. 1988 წელს წარადგინა შვეიცარია ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე და პირველი ადგილი დაიკავა სიმღერით Ne partez pas sans moi.
მიიღო გრემი, ოსკარი საუნდტრეკების შესრულებისათვის (ტიტანიკში და ა.შ.) არის ჰოლივუდის ვარსკვლავი.
2008 წლიდან არის საპატიო ლეგიონის ორდენოსანი.
დისკოგრაფია
აქ წარმოდგენილია სელინ დიონის სტუდიური ალბომები:
ბეჟან-ხანი
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
Point-and-click
Point-and-click — ტერმინი, რომელიც ძირითდად გამოიყენება ქვესტ თამაშებში. ლოკაციებზე გადაადგილება და ობიექტებზე ზემოქმედება ხდება მაუსის მიყვანით და „კლიკით“. ასეთი თამაშების მიზანი არის რომ მოთამაშემ შესძლოს შეზღუდული გარემოდან გამოსვლა. ზოგ შემთხვევაში მოთამაშემ უნდა იპოვოს ნივთები შემდეგ კი ამ ნივთებით გახსნას გზები სხვადასხვა მეთოდით (მაგალითად, იპოვოს გასაღები და გახსნას ჩაკეტილი კარი).
თუმცა Point-and-click გამოიყენება არა მარტო თამაშებში, მაგალითად ჰიპერლინკებში (Hyperlinks), რომელიც გამოიყენება ბრაუზერებში/ტექსტურ დოკუმენტებში და მისი მიზანია ერთი გვერდიდან მეორეზე გადასვლა.
კატეგორია:კომპიუტერული თამაშების მექანიზმები კატეგორია:კომპიუტერი
იბრაჰიმხალილ ხანის სასახლე
იბრაჰიმხალილ ხანის სასახლე ან იბრაჰიმხალილ ხანის ციხე (İbrahimxəlil xan sarayı və ya İbrahimxəlil xanın qəsri) — ისტორიული სასახლე, რომელიც მდებარეობს ქალაქ შუშას სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, სოფელ დაშალთის მახლობლად. ზოგიერთ წყაროში სასახლეს ყარაბაღის ხანის სასახლესაც უწოდებენ, რაც დაკავშირებულია იმასთან, რომ სასახლე იყო ხანის რეზიდენცია იბრაჰიმხალილ ხანის დროს.
ისტორია
აზერბაიჯანის ფეოდალური პერიოდის ციხე-ქალაქებისთვის დამახასიათებელია ციხეები, სადაც ხანის სასახლეა განთავსებული. ამ ციხეები, რომლებიც დომინანტური იყო ახალი ქალაქების არქიტექტურისა და დაგეგმარების თვალსაზრისით და წარმოადგენდნენ სახანოების დედაქალაქებს, მცირე ფეოდალურ სახელმწიფოებს და ჩამოყალიბდნენ მე -18 საუკუნის დასაწყისიდან, მოთავსებული იყო სასახლის კომპლექსი და სხვა დამხმარე ნაგებობები, რომლებიც უზრუნველყოფდნენ მმართველსა და მისი ოჯახის წევრებს საცხოვრებლითა და უსაფრთხოებით. XVI - XVIII საუკუნეებში აზერბაიჯანის მმართველ ციხეებს ეწოდებოდა იჩერის გალა, ბალა გალა ან ერკი (როგორც, მაგალითად, თავრიზში).
ჩვეულებრივ, ფეოდალური ქალაქების მშენებლობა მმართველის ციხის აგებით იწყებოდა. იმის გამო, რომ ტერიტორია, სადაც შუშის ციხე მდებარეობს, უნიკალური სტრატეგიული თავისებურებით გამოირჩევა, ციხის შიგნით არსებული ციხესიმაგრეების მშენებლობა, მათ შორის ფანაჰალი ხანის ციხე, შუშას ციხის მშენებლობასთან ერთად დაიწყო. ბეი მირზა ადიგოზალის ცნობით, ფანაჰალი ხანის დროს შუშაში ხანის გვარის წევრებისთვის აშენდა „ფართო ნაგებობები და მაღალი სასახლეები“.
ყარაბაღელი ისტორიკოსი მირ მეჰდი ხაზანი შუშას ციხის აგებაზე საუბრისას ასევე ხაზს უსვამს პანაჰალი ხანის ბრძანებით ციხესიმაგრის შიგნით სასახლეების აშენებას. შუშას ციხეში არსებული ციხესიმაგრეების უნიკალური არქიტექტურული თავისებურებები უძველესი დროიდან იქცევდა მოგზაურთა და ქალაქის დამთვალიერებელთა ყურადღებას.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის არქიტექტურა
ტაშტუი
ტაშტუი (Таштуй; Таштуй) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აბზელილოვოს რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 491 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკაროვოდან დაშორებულია 29       კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია მაგნიტოგორსკი, რომელიც დაშორებულია 38 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (88%).
სქოლიო
კატეგორია:აბზელილოვოს რაიონის სოფლები
ჩინურ-ტიბეტური ენები
thumb|სინო-ტიბეტური ენების გავრცელების არეალი
ჩინურ-ტიბეტური ენები, ასევე ცნობილია როგორც სინო-ტიბეტური ენები გავრცელებულია აღმოსავლეთ, სამხრეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში.
ეს ენათა ჯგუფი დაახლოებით 300 ენას აერთიანებს. სინო-ტიბეტურ ენებზე მოსაუბრეთა საერთო რაოდენობა 1,2 მილიარდს აღემატება. ამრიგად, ენის მატარებელთა რაოდენობის მიხედვით, სინო-ტიბეტური ენები მსოფლიოში მეორე ადგილს იკავებენ ინდოევროპული ენების შემდეგ.
სინო-ტიბეტური ენები ორ დიდ ჯგუფად იყოფა: ჩინური ენა, რომელიც რეალურად ენათა ჯგუფია, და ტიბეტურ-ბირმული ენები.
რესურსები ინტერნეტში
*
ხარშილაძე
საკუთარი სახელი ხარშილაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
ირლანდიის ქალაქები
ჯამში ირლანდიაში 2001 წლის კანოთან შეთანხმებით არის 85 ქალაქი.
ქვემოთ მოყვანილია ირლანდიის ქალაქები სია საგრაფოების მითითებით. ლიტრიმის, სამხრეთ დუბლინისა და დან-ლერი-რატდაუნის საგრაფოებში ქალაქები არ არის.
ზოგადი რუკა
რუკის ლეგენდა:
სქოლიო
*
რურბანიზაცია
მსხვილი ქალაქების საგარეუბნო რაიონებში მოსახლეობის რიცხოვნობის სწრაფ ზრდას სუბურბანიზაცია ჰქვია. ეს პროცესი თანდათან აგლომერაციის ზონის გარშემო არსებულ სასოფლო დასახლებებზეც ვრცელდება. ეს უკანასკნელი კი რურბანიზაციას წარმოშობს.
ტინიტეკილააკი
ტინიტეკილააკი (Tiniteqilaaq) — დასახლება გრენლანდიაში, სერმერსოოკის მუნიციპალიტეტში. 2010 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 134 კაცს.
კატეგორია:გრენლანდიის დასახლებული პუნქტები
ხაჩიძე
საკუთარი სახელი ხაჩიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
არსუკი (მრავალმნიშვნელოვანი)
არსუკი შეიძლება აღნიშნავდეს:
გაბულოცი
გაბულოცი — თბილისის ამირა დაახლ. 878-882 წლებში; მ. ლორთქიფანიძის მოსაზრებით, შაიბანიდების ადგილობრივი დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენელი.
„მატიანე ქართლისაჲს“ ცნობით, გაბულოცი მისი ერთ-ერთი წინამორბედი ამირა საჰაკის „მონათაგანი“ იყო. მისი მმართველობის პერიოდში თბილისის საამირო რამდენადმე გაძლიერდა და დაიმორჩილა გარდაბნელები. საბოლოოდ, გუარამ მამფალმა გაბულოცი შეიპყრო და დატყვევებული ბიზანტიაში გაგზავნა.
ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის ამირები
სომხეთის ადმინისტრაციული დაყოფა
სომხეთი დაყოფილია თერთმეტ ადმინისტრაციულ დანაყოფად. მათგან ათი პროვინციაა, რომელთაც სომხურად მარზი ჰქვია, რაც თავად წარმოებულია სპარსული სიტყვისგან mærz, რომელიც „საზღვარს“ აღნიშნავს. ერევანი ცალკეა გამოყოფილი და როგორც ქვეყნის დედაქალაქს მინიჭებული აქვს განსაკუთრებული სტატუსი. ათი მარზის აღმასრულებლებს მარზპეტები ეწოდებათ (შუა სპარსული marzbod-იდან, რაც „საზღვრის გამგებელს“ ნიშნავს). მათ სომხეთის მთავრობა ნიშნავს. ერევნის მთავარი აღმასრულებელი მერია, რომელსაც პრეზიდენტი ნიშნავს.
თემები
თითოეული პროვინცია შედგება თემებისგან (hamaynkner, მხოლობითში hamaynkn). თითოეულ თემში თვითმმართველობაა და ერთი ან რამდენიმე დასახლება (bnakavayr). დასახლებები კლასიფიცირებულია, როგორც ქალაქის (kaghak) ტიპის ან სოფლის (gyugh) ტიპის. 2007 წლის მონაცემებით, სომხეთში 915 თემია, აქედან 49 მიჩნეული ურბანულად, ხოლო 866 სასოფლოდ. დედაქალაქს, ერევანს, ასევე თემის სტატუსი აქვს. დამატებით, ერევანი დაყოფილია თორმეტ ნახევრად ავტონომიურ უბნად.
Lasioglossum mesopolitum
Lasioglossum mesopolitum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1937 წელს.
სქოლიო
mesopolitum
ტუპინამბარანა
მინი|მარჯვნივ|200პქ|ოთხი კუნძულის ჯგუფი. ტუპინამბარანა
ტუპინამბარანა — კუნძული მდინარე ამაზონში, ბრაზილია. ტუპინამბარანა წარმოადგენს ოთხ მცირე კუნძულის ჯგუფს, რომლებიც ერთმანეთისგან ვიწრო არხებითაა გამოყოფილი. ტუპინამბარანის ფართობი შეადგენს 11,850 კმ², მას ბრაზილიაში ფართობის მიხედვით მესამე ადგილი უჭირავს. მას ფართობით უსწრებს ასევე მდინარის კუნძული ბანანალი. კუნძულის ტერიტორიის მნიშვნელოვანი ნაწილი ტყეებს უკავია.
კატეგორია:ბრაზილიის კუნძულები კატეგორია:მდინარის კუნძულები
ბეჟან არაგვის ერისთავი
ბეჟან არაგვის ერისთავი (გ. ივნისი, 1743) — ერისთავი 1741-1743 წლებში. 1742 მიემხრო გივი ამილახვარის აჯანყებას. იმავე წელს აუჯანყდნენ და თავს დაესხნენ მისივე ყმები, მაგრამ სიკვდილს გადარჩა. 1743 გლეხთა მორიგი გამოსვლების დროს მოკლეს (არაგვის საერისთავოს გლეხთა აჯანყება 1742-1746).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არაგვის ერისთავები კატეგორია:გარდაცვლილი 1743
ლიმესი
მინი|მარჯვნივ|450პქ|ლიმესი ლიმესი (Limes — „გზა“, მოგვიანებით „საზღვარი“) — ფორტიფიცირებული კედელი საყარაულო კოშკებით, აღმართული ყოფილი რომის იმპერიის საზღვარზე. ლიმესი რომის იმპერიისთვის იყო როგორც დამცავი საშუალება, ასევე წარმოადგენდა საბაჟო საკონტროლო პუნქტსაც. იგი აგებული იყო რომის იმპერიის სხვადასხვა სასაზღვრო რაიონში, მათ შორის ყველაზე ცნობილია და იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაშია შეტანილი 550 კმ სიგრძის ზემო გერმანია-რეტიის ლიმესი და ადრიანეს კედელი დიდ ბრიტანეთში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შენობა-ნაგებობები
ააპილატოკი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ააპილატოკი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ტასიუსაკი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ტასიუსაკი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ეროვნული განთავისუფლების საპატისტური არმია
ეროვნული განთავისუფლების საპატისტური არმია (Ejército Zapatista de Liberación Nacional, EZLN) — ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობა  მექსიკაში.
მოძრაობის სახელწოდება მომდინარეობს გენერალ ემილიანო საპატას, მექსიკის რევოლუციის გმირის სახელისაგან. მოძრაობის სოციალური დასაყრდენი იყო ღარიბ-ღატაკი ინდიელი გლეხობა.
1994 წლის 1 იანვარს დაიწყო საპატისტების შეიარაღებული აჯანყება. მისმა რაზმებმა ერთი გასროლის გარეშე დაიკავეს ჩიაპასის შტატის 7 მუნიციპალიტეტის ცენტრი.
1995 წელს დაიწყო ხანგრძლივი მოლაპარაკება მექსიკის მთავრობასთან. ფედერალურმა მთავრობამ და საპატისტებმა ხელი მოაწერეს სან-ანდრესის ხელშეკრულებას, რომლის მიხედვითაც უნდა შესწორებულიყო მექსიკის კონსტიტუცია და მას უნდა ეღიარებინა ინდიელების უფლებები და კულტურა. ასევე პირდებოდა ავტონომიას და თვითმმართველობას ინდიელთა თემებსა და დასახლებულ პუნქტებს. მაგრამ ეს ყველაფერი დარჩა ქაღალდზე, მექსიკის ახლნდელმა ხელისუფლებამ საერთოდ დაივიწყა მათი არსებობა.
1996 წლის 1 იანვარს ჩამოყალიბდა ეროვნული განთავისუფლების საპატისტური ფრონტი – საერთოეროვნული სამოქალაქო ორგანიზცია, რომელმაც წინა პლანზე წამოსწია ის მოთხოვნები, რასაც  საპატისტური არმია მოითხოვდა, თუმცა ეს ყველაფერი ხდებოდა ლეგალურად და იარაღის გარეშე. მინი|მარცხნივ|250px|მოძრაობის დროშა 1996-2005 წწ. საპატისტურმა ფრონტმა მოაწყო უამრავი ანტისამთავრობო აქცია, რომლის მიზანიც სან-ანდრესის ხელშეკრულების დაცვის მოთხოვნა იყო. ერთ-ერთი ასეთი აქცია იყო 2006 წელს 32 ადმინისტრაციულ ერთეულში ერთდროულად დაწყებული საპატისტების საპროტესტო მსვლელობა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მექსიკის ისტორია
ბრაუნშვაიგის მუმე
მინიატიურა|მუმეს საწარმო, [[1899 წლის რეკლამა]] ბრაუნშვაიგის მუმე (Braunschweiger Mumme, Mumma Brunsvicensium, Brunswick Mum, Mom de Bronsvic), უფრო ხშირად უბრალოდ მუმე — სუსტად ან ძლიერ ალკოჰოლიზირებული ლუდის ძველი სახეობა გერმანიის ქალაქ ბრაუნშვაიგიდან. მისი შექმნის ისტორია გვიან შუა საუკუნეებს უკავშირდება. მუმე თავისი უჩვეულო შემადგენლობის წყალობით ხანგრძლივად ინარჩუნებს სასარგებლო თვისებებს, რის გამოც იგი მალევე გახდა ქალაქ ბრაუნშვაიგის მნიშვნელოვანი საექსპორტო საქონელი. XV საუკუნიდან მუმე უკვე სავაჭროდ გემებით გაჰქონდათ ინდოეთისა და კარიბის კუნძულებისაკენ. დღესაც, შექმნიდან დაახლოებით 600 წლის შემდეგ მუმე დიდი პოპულარობით სარგებლობს ბრაუნშვაიგში, თუმცა უკანასკნელი 200 წლის განმავლობაში მზადდებოდა მუმეს უალკოჰოლო ვარიანტი; ალკოჰოლიზირებული მუმეს დამზადება ბრაუნშვაიგში მხოლოდ 2008 წლის შემოდგომაზე აღადგინეს.
მუმე: ფიქცია და სინამდვილე
დღეს გერმანელ ხალხში დამკვიდრებულია მცდარი მოსაზრება, რომ სახელწოდება „მუმე“ ბრაუნშვაიგის ერთ-ერთი ძველი მოსახლის, კრისტიან მუმეს (Christian Mumme) სახელს უკავშირდება. XVIII საუკუნეში ამ სასმელის შესახებ უამრავი ლეგენდა შეიქმნა, ეს ლეგენდები კიდევ უფრო გაამყარა ქალაქ ვოლფენბიუტელში მცხოვრებმა ექიმმა ფრანც ერნსტ ბრიუკმანმა 1736 წელს გამოცემული ნაშრომით De Mumia Brunsvicensium. ეს რეალობისაგან შორს მყოფი ლეგენდები დღესაც გავრცელებულია ხალხში. ბრიუკმანის მიხედვით, ხსენებულმა კრისტიან მუმემ, ვითომდა ბრაუნშვაიგელმა ლუდის მეწარმემ, 1492 ან 1498 წელს გააუმჯობესა სასმელის რეცეპტი.
ლეგენდები
ბრიუკმანის ნაშრომს წინ უსწრებდა რამდენიმე საუკუნის განმავლობაში ჩამოყალიბებული ხალხური ლეგენდები და თხზულებები ბრაუნშვაიგერ მუმეს შესახებ. ამ თხზულებათა ცნობადობა მალე გასცდა ბრაუნშვაიგი საზღვრებს, რაც მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა ქალაქის, მისი წარმოებისა და ლუდის პოპულარიზაციის საქმეში. ამ შეთხზულმა ამბებმა თანდათან უკანა პლანზე გადასწიეს ისტორიული რეალობა.
ამგვარად ბრიუკმანის ნაშრომი, რომელშიც უკვე ჩამოყალიბებული ლეგენდები აისახა, კიდევ უფრო განამტკიცა ბრაუნშვაიგერ მუმეს ფოლკლორული სახე. ამას ხელი შეუწყო გრავიურის ოსტატმა ა. ბეკმაც, რომელმაც 1742 წელს წიგნისთვის ილუსტრაციები შექმნა. ბრიუკმანის დაწერილმა ისტორიებმა და ბეკის ილუსტრაციებმა თანდათან კოლექტიური ცნობიერება ჩამოაყალიბა, რის შედეგადაც შემდეგი თაობის ბრაუნშვაიგელებში ეს თხზულებები უკვე ისტორიულ რეალობად აღიქმებოდა. მხოლოდ 1911 წელს ბრაუნშვაიგელმა ისტორიკოსმა და ქალაქის მუზეუმის დირექტორმა ჰაინრიხ მაკმა თავის ნაშრომში „Zur Geschichte der Mumme“ (მუმეს ისტორიისათვის) დაამტკიცა, რომ მუმეს გარშემო არსებული ტრადიციული ისტორიების უმრავლესობა ლეგენდებს წარმოადგენდა. მაგალითად, მან უარყო თქმულებები თავად პიროვნება კრისტიან მუმეზე, გადმოცემები მისი სახლის შესახებ, ასევე მუმეს შვილზე.
კრისტიან მუმეს სახლი
მინიატიურა|კრისტიან მუმეს სახლი ბრიუკმანის მიხედვით კრისტიან მუმე ლუდს 1463 წლით დათარიღებულ ერთ ბრაუნშვაიგულ ნახევრად ხისგან ნაგებ სახლში ხარშავდა, რომელიც მეორე მსოფლიო ომის დროს დაინგრა. ამ ცნობის ნამდვილობის დამადასტურებელი წყაროს მოვალეობას ასრულებდა როგორც წიგნის ილუსტრაცია, ასევე დღემდე შემორჩენილი ხის მოჩუქურთმებული ფიგურა ადამიანის გამოსახულებით, ხელში ლუდის კათხით — ეს ფიგურა თავის დროზე კრისტიან მუმეს სახლს ამშვენებდა. მაკმა ყოველგვარი ეჭვის გარეშე ისტორიული წყაროების მოშველიებით დაამტკიცა, რომ ამ სახლში არასდროს ცხოვრობდა ოჯახი გვარით მუმე.
მუმეს ბავშვი
ლუდის ისტორიის გაყალბების კიდევ ერთი მაგალითია ე. წ. „მუმეს ბავშვი“. ბეკის ერთ-ერთ გრავიურაზე წარმოდგენილია ერთი ზედმეტად მძიმეწონიანი ახალგაზრდა კაცი, „მუმეს ბავშვად“ წოდებული, რომელიც ბრაუნშვაიგერ მუმეს სიყვარულმა იმსხვერპლა, ვინაიდან მან ლუდის სასიკვდილო რაოდენობა მიიღო. ნახატს წარწერაც ჰქონდა გაკეთებული: „ერთი ბრაუნშვაიგელი მზიდავი, რომელსაც მუმეს გემო იმდენად მოეწონა, რომ მისგან გასუქდა და სიმთვრალით გარდაიცვალა, მისი წლოვანებაა 30 წელი, მისი წონა კი სამ-ნახევარ ცენტნერს შეადგენდა.“
1390 წლის ანგარიში
ჰაინრიხ მაკმა ბრაუნშვაიგერ მუმეს ისტორიის ძიებაში მიაგნო ქალაქ ბრაუნშვაიგის ერთ-ერთ ანგარიშს, რომელიც ქალაქის მფარველის, წმინდა ავქტორისადმი 1390 წელს მიძღვნილ დღესასწაულს ეხებოდა. ეს ანგარიში გაცემული იყო მუმის (mumm) სახელზე. ამ მუმისა და ლეგენდარული კრისტიან მუმეს კავშირი თავიდანვე უარყვეს, ვინაიდან ეს ანგარიში დაწერილია 102 წლით ადრე, ვიდრე თქმულების მიხედვით კრისტიან მუმე ლუდის რეცეპტს გააუმჯობესებდა. მუმეს არარეალურობაზე მიუთითებს ასევე ის წლები (1492 და 1498 წლები), რომლებიც ლუდის შექმნის თარიღებადაა მიჩნეული; ეს თარიღები სინამდვილეში ისეთ ისტორიულ მოვლენებს უკავშირდება, როგორიცაა ამერიკის კონტინენტისა (1492) და ინდოეთისაკენ მიმავალი საზღვაო გზის აღმოჩემა (1498).
Edelweiss (ლუდი)
Edelweiss Weissbier (იგივე Edelweiß Weißbier) — თეთრი ლუდის ტიპი. ხარშავს Hofbräu Kaltenhausen, ზალცბურგთან ახლოს. თავად ლუდსახარში, 1475 წელს დაარსდა  Kalte Bräuhaus-ის სახელის ქვეშ სოფელ კალტენჰაუზენის მერის და ქალაქ ზალცბურგის მოსამართლის იოჰან აიზენჰაიმერის მიერ. მარკა Edelweiss 1986 წელს გამოჩნდა.
ლუდის შემადგენლობაში არ შედის ყვავილი ედელვაისი. დასახელება იხმარება, როგორც სისუფთავისა და უნიკალურობის მეტაფორა.
ბრაუნშვაიგის მუმე
მუმე, როგორც ლუდის სახეობათა საერთო სახელწოდება
ჰაინრიხ მაკმა დაამტკიცა, რომ ტერმინი „მუმე“ ბრაუნშვაიგში თავდაპირველად ე. წ. „მუქი ლუდის“ სახეობათა საერთო, ზოგად სახელწოდებას წარმოადგენდა და თავისი შინაარსით უპირისპირდებოდა ღია ფერის „ვაისბირს“ (Weißbier, თეთრი ლუდი). აღმოჩნდა, რომ ბრაუნშვაიგში სულ ხუთი სახის მუმეს (მუქ ლუდს) ხარშავდნენ; ყველა მათგანისათვის საერთო და დამახასიათებელი იყო მუქი ყავისფერი შეფერილობა, ალაოს მაღალი შემცველობა და სიბლანტე. 1571 წლის ერთ-ერთ ედიქტში სიტყვა „მუმე“ გამოყენებულია წითელი ლუდის (Rotbier) სინონიმური მნიშვნელობით და შინაარსობრივად აქაც დაპირისპირებულია ღია ფერის ლუდთან.
რეცეპტი
რამდენიმე საუკუნოვანი ისტორიის, სხვადასხვა მომზადების წესისა და სხვადასხვა მწარმოებლების გამო, დღეს უკვე შეუძლებელია ბრაუნშვაიგერ მუმეს ზოგადი რეცეპტისა და შემადგენლობის ჩამოყალიბება. ძირითადი ინგრედიენტები ყველა შემთხვევაში ქერი, სვია და/ან ხორბალი უნდა ყოფილიყო, განსხვავებული რაოდენობით. მათი რაოდენობაც ცალკეულ შემთხვევებში განსხვავებულია და ზოგადი ციფრების მოცემა შეუძლებელია.
Edelweiss (ლუდი)
ისტორია
პიტერ შონჰოფენი პრუსიელი ემიგრანტი იყო, რომელიც ჩიკაში 1850 წლისათვის ლუდის ვაჭრობაშ იყო ჩართული. 1861 წელს იგი მათეუს გოტფრიდის პარტნიორი გახდა. მათ, მალე კანალპორტ ავენიუზე და მე–18 ქუჩაზე ლუდის ხარშვა დაიწყეს, ადრეული 1860–იანი წლებისათვის ისინი ყოვეწლიურად 600 ბარელზე მეტ ლუდს ხარშავდნენ. 1867 წელს შონჰოფენმა გაწყვიტა პატრნიორთან ურთიერთობა და კომპანია Peter Schoenhofen Brewing Co. გახდა და 1860 წლისათვის მისმა წარმოებამ 10 000 ბარელს მიაღწია. 1890 წლისათვის, როდესაც ბიზნესი City Contract Co.–მ შეისყიდა ყოველწლიური წარმოება 180 000 ბარელი გახდა. 1900 წელს შონჰოფენების ოჯახმა აღიდგინა კომპანიაზე მმართველობა, რომელშიც 500 კაცი იყო დასაქმებული. ამ დროისათვის კომპანია ასევე ცნობილი იყო, როგორც National Brewing Co. კომპანიის ერთ–ერთი ყველაზე გაყიდვადი ბრენდი კი სწორედ Edelweiss იყო. სამუშაო აკრძალვის დროს შეწყდა, მაგრამ 1933 წლისათვის, ალკოჰოლზე ნაციონალური აკრძალვის შემდეგ, კომპანია ბიზნესში დაბრუნდა, მაგრამ ახალი სახელით, Schoenhofen-Edelweiss Co. 1940 წელს კომპანიის Atlas Brewing Co. მიერ შესყიდვის შემდეგ შონჰოფენი Drewery's Ltd.–ის ნაწილი გახდა და მას შემდეგ ამ კომპანიის სახელს ატარებდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ავსტრიული ლუდი კატეგორია:ლუდი
ბრაუნშვაიგის მუმე
რეცეპტი
იოჰან გეორგ კრიუნიცის გერმანულენოვანი ეკონომიკური ენციკლოპედია (Oeconomische Encyclopädie), რომელიც 1773 წელსაა გამოცემული, სხვა წყაროებზე დაყრდნობით იძლევა ლუდის შემდეგი ინგრედიენტების ჩამონათვალს: ლობიო, ნაძვისა და არყის ხის მერქანი და წიწვები, დროზერას, ანწლისა და ქონდარას ყვავილები, პიმპინელა, ბარისპირა, მაიორანი, ომბალო, ილი, ასკილი, მზიურა, მიხაკი, დარიჩინი და კვერცხიც კი. გარდა ამისა, ენციკლოპედიის მიხედვით, მუქი მოწითალო-მოყავისფრო შეფერილობის მისაღწევად საჭიროა ალუბლის წვენის დამატებაც.
დღეს ძალიან საეჭვოდაა მიჩნეული, რომ ამგვარი რეცეპტი სინამდვილეს შეესაბამეოდეს; ცნობილია, რომ ზოგჯერ არასწორ შემადგენლობას სპეციალურად, ჭორების სახით ავრცელებდნენ, რათა ზიანი მიეყენებინათ ბრაუნშვაიგერ მუმეს რეპუტაციისა და მისი პოპულარულობისათვის.
ექსპორტი გვიან შუა საუკუნეებში
1723 წლის ბრაუნშვაიგის ლუდის წიგნში (Braunschweigischen Bierbuch) აღნიშნულია:
ალკოჰოლისა და შაქრის მაღალი შემცველობის გამო მუმე გვიან შუა საუკუნეებში იყო იმ იშვიათ პროდუქტთაგანი, რომელიც დიდი ხნის განმავლობაში რჩებოდა სასმელად ვარგისი და ხანგრძლივ მგზავრობასაც უძლებდა. ამ განსაკუთრებული თვისების გამო იგი ხშირად გამოიყენებოდა XV-XVI საუკუნეთა ევროპელ მეზღვაურ კოლონიზატორთა მიერ.
ვარგისიანობის ვადის გასაზრდელად სასმელში გააორმაგეს ალკოჰოლის შემცველობა; ამგვარად შეიქმნა მუმეს ახალი სახეობა — ე. წ. „გემის მუმე“ ან „საზღვაო მუმე“ (ძველი სახის მუმეს უბრალოდ „ქალაქის მუმეს“ უწოდებდნენ). გემის მუმეს გამძლეობა უფრო ახლოს იყო ზეთთან, ვიდრე დღევანდელ ლუდთან. ტროპიკებამდეც კი, როდესაც ლუდი სპეციალურად გაკეთებული კასრებით „ორივე ინდოეთისაკენ“ (ამერიკა და ინდოეთი) გადაიზიდებოდა, მუმე არ ფუჭდებოდა და ეს ხელს უწყობდა საკვების დეფიციტით გამოწვეული საშიში დაავადებების თავიდან აცილებას. ამ დროიდან მომდინარეობს ბრაუნშვაიგერ მუმეს სავაჭრო ნიშანი, რომელიც დღემდე გამოიყენება ბოთლებისა და 1970-იანი წლებიდან ლითონის ქილებისათვის. ეს სავაჭრო ნიშანი წარმოადგენს ოვალურ ბეჭედს, ლურჯ ფონზე გამოსახული თეთრი აფრიანი გემით.
ამგვარად სასმელმა რამდენიმე ათწლეულის განმავლობაში დიდი ეკონომიკური მნიშვნელობა შეიძინა და წინაინდუსტრიულ ხანაში ქალაქ ბრაუნშვაიგისათვის № 1 საექსპორტო საქონდალ იქცა. თავდაპირველად ლუდი სახმელეთო გზებით გადაიზიდებოდა ცენტრალური გერმანიის ქალაქ ცელესაკენ, საიდანაც მდინარე ალერის საშუალებით ხდებოდა მისი შემდგომი ტრანსპორტირება ისეთი ნავსადგურებისაკენ, როგორიცაა ჰამბურგი (დამოწმებულია 1531 წლიდან), ლიუბეკი და ბრემენი. ამ ქალაქებიდან კი გემებით ბრაუნშვაიგერ მუმე უკვე საექსპორტოდ გადიოდა მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნებისაკენ, მათ შორის დანიის, დიდი ბრიტანეთის, ნიდერლანდების, შვედეთისა და ბალტიისპირეთის სახელმწიფოებისაკენ. მუმეს ამგვარი წარმატება ხშირად იწვევდა მოშურნეთა მიერ საპასუხო მოქმედებებს, გეგმების შემუშავებას; მაგალითად 1603 წელს ჰანზას მოკავშირე ქალაქმა ბრემენმა ამგვარი გეგმა შეიმუშავა: ერთი მხრივ ბრაუნშვაიგერ მუმეს პოპულარობით სარგებლობისათვის, ხოლო მეორე მხრივ ადგილობრივი ლუდის დასაცავად ბრემენელებმა მეტისმეტად დიდი ბაჟი დააწესეს მუმესათვის. მაგალითად, მაშინ როცა 1600 წლისათვის მდინარე ვეზერზე ერთი კასრის გადაზიდვისათვის გადასახადი მხოლოდ 8 შილინგს შეადგენდა, შემდგომ პერიოდში ეს გადასახადი 16 შილინგამდე გაიზარდა. 1608 წელს ბრემენის მოსახლეობა აპროტესტებდა იმას, რომ მათი ლუდი აღმოსავლეთ ფრიზების კუნძულებზე ექპრორტის 90%-ს აღარ შეადგენდა და „ახლა უკვე ხალხი მუმეს ქორწილებსა და ნათლობებშიც“ სვამდა, რაც ადრე საერთოდ არ ხდებოდა. ამგვარი პროტესტი მიუღებელი იყო ბრაუნშვაიგისათვის, საიდანაც 1613 წელს 5000 კასრი მუმე გადაიზიდა ბრემენის მიმართულებით. 1614 წელს ბრემენი შეუთანხმდა ბრაუნშვაიგს ზომიერი ბაჟის დაბრუნებაზე, ხოლო საბოლოოდ 1649 წელს ბრემენმა გააუქმა სატრანზიტო აკრძალვა და ბრაუნშვაიგს ახლა თავად შეეძლო საკუთარი პროდუქტის დამოუკიდებლად გავრცელება.
ბრაუნშვაიგერ მუმეს ჰქონდა ერთი ნაკლიც — ეს იყო მისი დამახასიათებელი გემო. მაშინ, ისევე როგორც დღეს, რეცეპტის აუცილებელ შემადგენელი ნაწილი იყო მალტოზა, რაც სასმელს, გარდა გამძლეობისა, აძლევდა ზედმეტად ტკბილ გემოს, წებოვანობასა და სიბლანტეს. მიუხედავად ამისა, რადგან XVII საუკუნემდე არ არსებობდა არანაირი ალტერნატივა ლუდისა, რომელიც ხანგრძლივად შეინარჩუნებდა სასარგებლო თვისებებს, გამძლეობის დადებითმა თვისებამ მაინც გადასძალა ეს გემოს ნაკლი.
უკუსვლა
მინიატიურა|ნეტელბეკის ლუდსახარშის რეკლამა [[1910 წლიდან]]
პროტექციონიზმი და სამრეწველო შპიონაჟი
მოშურნეები ყოველთვის ცდილობდნენ, რომ ბრაუნშვაიგული ლუდი მაღაზიის დახლებზე საკუთარი ნაწარმით შეეცვალათ. სწორედ ამ მიზნით, ქალაქ მაისენში სცადეს მუმეს ადგილობრივი ვერსიის წარმოება. მაისენელებს, იმისათვის, რომ საკუთარი ლუდი ბრაუნშვაიგერ მუმეს ანალოგიური გამოსვლოდათ, საჭირო პროდუქტები — ქერი და სვიაც კი — პირდაპირ ბრაუნშვაიგიდან ჩამოჰქონდათ, თუმცა მათი მცდელობა უშედეგოდ დასრულდა. შემდგომში ბრაუნშვაიგიდან საზღვარგარეთ დაწესდა ემბარგო და სავაჭრო აკრძალვები. სამრეწველო შპიონაჟის ერთ-ერთი ადრეული შემთხვევის შედეგად, XVII საუკუნის შუა წლებში მუმეს რეცეპტი ინგლისელთა ხელში აღმოჩნდა. ოლივერ კრომველის ერთ-ერთი გენერალი ჯორჯ მონკი ამტკიცებდა, რომ მუმეს რეცეპტს ერთი ბრაუნშვაიგელი პიროვნებისაგან ფლობდა. ბრიტანეთის კუნძულებზე ანალოგიურ ლუდს ცნობილი სახელით („ბრაუნშვაიგერ მუმე“) ამზადებდნენ და ავრცელებდნენ. დაახლოებით 1670 წლისათვის ბრიტანეთში რამდენიმე წლით აიკრძალა ნამდვილი მუმეს იმპორტი.
ამ ყველაფრის მიუხედავად, ვინაიდან ბრაუნშვაიგული ლუდი განსაკუთრებული პოპულარობით სარგებლობდა, XVII საუკუნის მიწურულს ბრაუნშვაიგიდან ექსპორტი კვლავ აღდგა. 1681 წელს ქალაქის ლუდის მწარმოებლებმა მთავრობას წერილობითი პროტესტით მიმართეს, რომელშიც საკუთარ პრობლემებზე საუბრობდნენ. შედეგად იმ ცილისწამებების თავიდან ასარიდებლად, რომელთა მიხედვითაც მუმე ჯანმრთელობისათვის საზიანო დანამატებს შეიცავდა, შემოღებული იქნა ე. წ. „გამსინჯავი კაცების“ (Probeherren) სამსახური. მათ ევალებოდათ, მოეხდინათ დეგუსტაცია თითოეულ კასრში ჩასხმული ლუდისა, სანამ იგი დატოვებდა ქალაქის საზღვრებს.
ხარისხისა და იმიჯის დაკარგვა
დროის ცვალებადობასთან ერთად სხვა ქალაქების ლუდის მწარმოებლებმაც გააუმჯობესეს საკუთარი ნაწარმის ხარისხი, გაზარდეს ვარგისიანობის ვადა, ისწავლეს გამძლე ლუდის ხარშვა, რომლებსაც ხშირად სასიამოვნო გემოც ჰქონდა. ამგვარი ახალი ლუდის ტიპებით ვაჭრობა უფრო და უფრო მასიური ხდებოდა, ხოლო ბრაუნშვაიგერ მუმე კი თმობდა თავის დომინანტურ პოზიციას.
გარდა ამისა, სხვა ქვეყნებსა და ქალაქებში წარმოებული მუმეს უხარისხო კოპიოები გავლენას ახდენდა ბრაუნშვაიგული ორიგინალის იმიჯის მზარდ უკუსვლაზე. ამ დაბალხარისხიანი კოპიოების შედეგად ბრაუნშვაიგერ მუმეს პოპულარობა თანდათან კლებულობდა და გაყიდვების რაოდენობაც მცირდებოდა. თვითონ ბრაუნშვაიგშიც იმპორტირებული ლუდი და XVII საუკუნის ბოლოს ადგილობრივი თეთრი (ღია ფერის) ლუდი მნიშვნელოვან კონკურენციას უწევდა მუმეს. XIX საუკუნის ბოლოსთვის ქალაქში მხოლოდ ორი ლუდსახარში მოქმედებდა, სადაც მუმეს ამზადებდნენ, ხოლო თეთრი ლუდი უკვე ქალაქის ათ ლუდსახარშში მზადდებოდა.
სხვა ქალაქებისა და ქვეყნების მუმე
როგორც ცნობილია, ბრაუნშვაიგერ მუმე მისი ხანგრძლივი ისტორიის განმავლობაში ხშირად ხდებოდა პლაგიატორთა მსხვერპლი. მუმეს კარგი რეპუტაცია გამყალბებლებს უბიძგებდა, ესარგებლათ ამ ლუდის სახელით — „მუმე“ — ამ სახელწოდებით მათ საკუთარი ნაწარმი გამოჰქონდათ ბაზარზე. ამისი მაგალითებია „რიგას მუმე“ (მუმე ქალაქ რიგადან), დანიური ლუდსახარში ტუბორგის (კარლსბერგი) მუმე, რომელიც 1951 წლის მარტიდან 1957 წლამდე იწარმოებოდა და „ვისმარერ მუმე“ (ქალაქ ვისმარის მუმე), რომელიც დღემდე იხარშება.
ალაოს ლუდი
მინიატიურა|მუმეს რეკლამა ამერიკიდან ([[1900 წლისათვის)]] ყოფილი საექსპორტო საქონლის, მუმეს უკუსვლამ კულმინაციას XVIII საუკუნეში მიაღწია. ამ პერიოდში გადაწყდა, ყოფილი ძლიერალკოჰოლური სასმელის ნაცვლად მუმეს სახელით ეწარმოებინათ უალკოჰოლო ალაოს სასმელი, რომელიც დღემდე ისხმება ბრაუნშვაიგში. ვის ეკუთვნის ალკოჰოლიანი ლუდის უალკოჰოლოთი შეცვლის იდეა, რა მიზეზით და ზუსტად როდის, ეს დღეს უცნობია, თუმცა ეს მოვლენა 1736 წლის შემდეგ უნდა მომხდარიყო, რადგან ამ წლით დათარიღებულ რეცეპტში ჯერ კიდევ ქერი და სვია იხსენიება.
ამ დროიდან მუმეს მხოლოდ ქალაქ ბრაუნშვაიგსა და მის ახლო შემოგარენში მოიხმარდნენ. მუმეს უკეთებდნენ იმგვარ რეკლამას, რომ ეს სასმელი ძალას მატებდა მშობიარობის შემდეგ დედებს, სუსტ ადამიანებს, ფილტვების დაავადებების მქონეებს და სხვა ავადმყოფებს. ამიტომ მუმე დამატებით შეიცავდა რკინას, მანგანუმს, ქინინსა და მსგავს ნივთიერებებს.
მუმე მუსიკასა და ლიტერატურაში
საუკუნეების განმავლობაში იქმნებოდა არაერთი ლიტერატურული ნაწარმოები, რომელშიც ბრაუნშვაიგერ მუმე იყო ნახსენები ან მთლიანად მას ეძღვნებოდა. ამის მაგალითია ლექსი მუმეზე, რომელიც იოჰან ალბერტ გებჰარდიმ, ბრაუნშვაიგის მარტინო-კათარინეუმის გიმნაზიის რექტორმა 1708 წელს პრინცესა ელიზაბეთ ხრისტინე ბრაუნშვაიგ-ვოლფენბიუტელელისა და მომავალი იმპერატორის კარლ IV–ის ქორწილის აღსანიშნავად დაწერა. ბრაუნშვაიგერ მუმეზეა დაწერილი ასევე გერმანიაში ძალიან ცნობილი სიმღერა (Mumme-Lied) ოპერიდან „ჰაინრიხ ფრინველმჭერი“ (Heinrich der Vogler), რომლის პრემიერაც 1718 წელს ბრაუნშვაიგში შედგა. ტექსტი ეკუთვნის გერმანელ მწერალ იოჰან ულრიხ ფონ კენიგს, ხოლო მელოდია ჰერცოგის კაპელმაისტერს გეორგ კასპარ შიურმანს.
სიმღერის პირველი ორი სტროფი ამგვარია:
(არსებობს ტექტსის რამდენიმე, ერთმანეთისაგან მნიშვნელოვნად განსხვავებული ვერსია)
1861 წელს ქალაქ ბრაუნშვაიგის 1000 წლის იუბილისადმი მიძღვნილი ზეიმისათვის კარლ შულტესმა (1822-1904) დადგა ისტორიული სპექტაკლი „Brunswick’s Leu, stark und treu“, რომელშიც ბრაუნშვაიგერ მუმე უკანასკნელად იყო დადებითი კუთხით წარმოჩენილი.
შტეგერის ლუდსახარში, „მუმეს სახლი“
მინიატიურა|შტეგერის ლუდსახარში [[1897 წელს]] მეორე მსოფლიო ომამდელ ბრაუნშვაიგში საუკეთესო მუმეს შესაძენად ცნობილი ადგილი იყო შტეგერის ლუდსახარშის მთავარი შენობა, ე. წ. „მუმეს სახლი“, რომელიც დღემდე შემორჩენილი ოილენშპიგელის შადრევნის წინ მდებარეობდა. 1588 წელს აგებული ეს ნახევრად ხის მასალით ნაგები სახლი მეორე მსოფლიო ომში 1944 წლის 10 თებერვალს საჰაერო თავდასხმების შედეგად სხვა ბევრი შენობის მსგავსად იმდენად დაზიანდა, რომ მისი მთლიანად დანგრევა გახდა საჭირო და შემდგომში აღარ აღდგენილა. ისტორიული შენობის მხოლოდ ქვედა სართულის ნაწილებია შემორჩენილი, რომლებიც დღეს ბრაუნშვაიგის სახელმწიფო მუზეუმში ინახება. ბრაუნშვაიგის გაზეთების ბოლო დროინდელი ცნობებით, იგეგმება, რომ შტეგერის „მუმეს სახლი“ რეგიონალური სპონსორების დახმარებით იმავე ადგილზე ხელახლა აშენდეს.
მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ
მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ბრაუნშვაიგში მხოლოდ ორი მუმეს მწარმოებელი ლუდსახარში იყო — ნეტელბეკი და შტეგერი — ამათგან უკანასკნელმა წარმოება 1954 წელს შეწყვიტა. ნეტელბეკის ოჯახმა ლუდის ის ძველი რეცეპტი, რომლის მიხედვითაც დღესაც მზადდება მუმე და 1949 წლისათვის ჯერ კიდევ მოქმედი მაღაზია მიჰყიდა კოლექციონერ ლეო ბაზილიუსს. მან მცირე წარმოება გააგრძელა, თუმცა არა ძველ ადგილას, ბეკერკლინტის ქუჩაზე, არამედ ქალაქის გარეუბანში, რადგანაც ლუდსახარშის ძველი შენობა განადგურებული იყო.
1990 წელს კიდევ ერთი მოულოდნელი შემთხვევა მოხდა ტრადიციული თითქმის 600-წლოვანი ლუდის ისტორიაში: სახელმწიფო კვლევითმა სამსახურმა ბრაუნშვაიგერ მუმეში რკინის მაღალი, ზედმეტი შემცველობა აღმოაჩინა, ამის სავარაუდო მიზეზად კი ძველი რკინის სახარში ქვაბები დასახელდა. ვინაიდან მფლობელებს ახალი ლუდსახარშის მშენებლობა და ახალი ხელსაწყოების შეძენა ეკონომიკურად არახელსაყრელად ეჩვენათ, მუმეს წარმოება, რომელიც ძველად წელიწადში 30 000 ბოთლის სახით გამოიცემოდა და 600-წლიანი ისტორია გააჩნდა, შეწყდა. 1996 წელს გადაწყვიტეს, რომ ლუდის წარმოება კვლავ წამოეწყოთ და ეს ტრადიცია აღადგინეს. ბრაუნშვაიგერ მუმე დღესაც მზადდება ქალაქ რურის მიულჰაიმში, შემდეგ კასრებით იგზავნება ბრაუნშვაიგში, სადაც უკვე მისი ჩამოსხმა საბოლოო გასაყიდი სახით ბოთლებში ხდება.
მუმე დღეს
მინიატიურა|მარცხნივ|მუმეს ბოთლის ეტიკეტი, ალკოჰოლის გარეშე მინიატიურა|160პქ|2008 წლიდან აღდგენილი მუმეს ალკოჰოლიზირებული ვარიანტი 2008 წლამდე მუმე მხოლოდ უალკოჰოლო ლუდის სახით არსებობდა. უალკოჰოლო ბრაუნშვაიგერ მუმე შეიცავს ძირითადად მალტოზას, ასევე გლუკოზას, საქაროზასა და ფრუქტოზას. მისი განსაკუთრებული სიტკბოსა და სიბლანტის გამო მას ხშირად, როგორც სასმელს, თავისი დანიშნულებით არ გამოიყენებდენ. განსაკუთრებით მას შემდეგ, რაც მისი „რენესანსი“ დაიწყო და 2006 წლიდან ყოველწლიურად იმართება დღესასწაული „ბრაუნშვაიგერ მუმე-მაილე“ (Braunschweiger Mumme-Meile), გახშირდა ტკბილი მუმეს გამოყენება დამატებით ინგრედიენტად საჭმელსა და სასმელში. მაგალითად, გემოვნების მიხედვით, მუმე შეიძლება შეურიონ თეთრ (ღია ფერის) ლუდს (პილზნერს), ზოგჯერ გამოიყენებენ საწებლებში, ნამცხვრებსა და სხვადასხვა სახის ფუნთუშეულში; დღესდღეობით არაერთი სამზარეულოს წიგნი არსებობს, რომელშიც მუმე კერძის მომზადების ერთ-ერთი ინგრედიენტის სახითაა წარმოდგენილი.
ბრაუნშვაიგერ მუმეს უალკოჰოლობამ მრავალი ათწლეულის განმავლობაში თავისი შედეგი გამოიღო: ერთ დროს ქალაქის №1 საექსპორტო საქონელი უბრალო, ხშირად სახუმარო სუვენირად იქცა ტურისტებისა და ემიგრანტი ბრაუნშვაიგელებისათვის. რეალური არსებობა ბრაუნშვაიგერ მუმემ მხოლოდ 2006 წელს განაახლა, მას შემდეგ, რაც პირველი „ბრაუნშვაიგერ მუმე-მაილეს“ დღესასწაული ჩატარდა. 2008 წლის შემოდგომაზე ბრაუნშვაიგში აღადგინეს მუმეს ალკოჰოლიზირებული ვარიანტის წარმოებაც.
„ბრაუნშვაიგერ მუმე-მაილე“
2006 წელს ბრაუნშვაიგის ქალაქის მარკეტინგმა ხელმეორედ „აღმოაჩინა“ მუმე: ამ წლის ოქტომბერსა და ნოემბერში ქალაქის ცენტრში მოეწყო პირველი „ბრაუნშვაიგერ მუმე-მაილე“, ლუდისადმი მიძღვნილი დღესასწაული. ქალაქის სტუმრებსა და ადგილობრივ მოსახლეობას საშუალება მიეცა, ახლოს გაცნობოდა ქალაქ ბრაუნშვაიგის წარმოების ამ სფეროსა და მუმეს ტრადიციებს. 2006 წლის შემდეგ „მუმე-მაილე“ ყოველწლიურად იმართება ბრაუნშვაიგში ნოემბრის პირველ შაბათ-კვირას.
სქოლიო
კატეგორია:გერმანული ლუდი