Paranthropus_aethiopicus
სავარაუდო წარმომავლობის გნხილვა
მართალია, მის თავის ქალას ჰომინოიდებისთვის დამახასიათებელი ნიშნები: პატარა მოცულობის ტვინი, წამწამების დიდი რკალები და ფართო სახე ჰქონდა, მაგრამ მისი კბილების აგებულება უფრო ჰომინიდების მსგავსი იყო, განსაკუთრებით ეშვები, რომლებიც კბილების რიგის ზემოდან არ იყო გამოშვერილი. სავარაუდოდ, იმის მტკიცებულება, რომ შაჰელანტროპუსი ორ ფეხზე გადაადგილდებოდა, არ არსებობს და ამის გასაგებად ახალ აღმოჩენას უნდა ველოდეთ. სამაგიეროდ არსებობს საინტერესო მასალა, რომელიც ამტკცებს, რომ ადრეული ჰომინიდი, რონინ ტუგენენსისი, ნამდვილად ორ ფეხზე გადაადგილდებოდა. მასალა 1998 წელს დასავლეთ კენიაში ბრეჯიტ სენუტმა და მისმა კოლეგებმა აღმოაჩინეს. რონინ ტუგენენსისის ნაშთები შედგებოდა ყბის, კბილების, თითების, მკლავისა და ფეხების ძვლების 19 ნაწილისგან, თეძოს ძვლის ზედა ნაწილის ჩათვლით. სენუტის აზრით, რონინის თეძოს ძვალს ბიპედალიზმის ადაპტაციის ნიშნები ახასიათებს, როდესაც აქვს გრძელი, კუთხისებური ზედა ნაწილი. სხვა მეცნიერები ამდენად დარწმუნებულები არ არიან. რორინი დაახლოებით 5,8-6 მილიონი წლის წინ ცხოვრობდა და ამდენად, თუ შემდგომი გამოკვლევა მის ბიპედალიზმს დაადასტურებს, შეიძლება ყველაზე ადრეულ ჰომინიდად ჩაითვალოს. 1992 წელს მკვლევართა ჯგუფი ანთროპოლოგ ტიმ უაითის ხელმძღვანელობით შეუდგა 4 მილიონი წლის წინანდელი განამარხებული ნაშთების ადგილსამყოფელის გათხრას ეთიოპიაში, ავაშის რეგიონის შუაგულში, ადგილ არამისში. ამ ადგილას მათ ყველაზე ადრეული ჰომინიდის 17 ნაშთი იპოვეს (მას შემდეგ კიდევ უფრო მეტი აღმოჩნდა, რომელთაგან ზოგი 5,8 მლნ. წლის წინანდელია) მართალია თავიდან ფიქრობდნენ, რომ ეს ავსტრალოპითეკის ახალი სახეობებია, მაგრამ უაითმა და მისმა კოლეგებმა დაადგინეს, რომ ეს ასე არ იყო და ამ აღმოჩენას რამიდუს დაარქვეს. ძალიან განსხვავდებოდა ავსტრალოპითეკებისგან და ამიტომ ახალი გვარი - არდიპითეკუს შეიქმნა. არდიპითეკუსი რამიდუსის უნიკალურობას განაპირობებდა ის, რომ მას ჰქონდა ადამიანის მსგავსი მაიმუნისათვის დამახასიათებელი კბილების აგებულება და ორ ფეხზე გადაადგილების დამადასტურებელი ნიშნები, ასევე ჰომინიდების მსგავსი მთლიანი ჩონჩხი. ადამიანის მსგავსი მაიმუნებივით არდიპეთეკუსს შედარებით პატარა, თხელმინანქრიან საღეჭი კბილები და შედარებით დიდი ეშვები ჰქონდა. მისი მკლავის ძვლები ჰომინიდების მსგავსია, ხოლო თავის ქალის ფუძიდან ჩანს, რომ კეფის ხვრელი ანუ ხერხემლის მიერთების ადგილი თავის ქალის ქვეშ იყო მოთავსებული, ზუსტად ისე, როგორც აშკარად გამოხატულ ორფეხა ჰომინდებს ჰქონდათ. არდიპთეკის ტერეფებიც ორ ფეხზე სიარულთან შეგუების ნიშნებს ატარებს, მართალია დასარწმუნებლად მეტი მტკიცებულებაა საჭირო, მაგრამ არდიპითეკი, შესაძლოა, აქამდე აღმოჩენილი უადრესი ჰომინიდი იყოს. მიუხედავად ამისა, რომ ჯერ კიდევ არის გარკვეული ეჭვი, მიეკუთვნება თუ არა არდიპითეკი ჰომინიდების გვარს, ავსტრალოპითეკინებს (ავსტრალოპითეკების გვარის წარმომადგენელები) შესახებ ასეთი ეწვი აღარ არსებობს. მათი კბილები ჰომინიდებისთვის დამახასიათებელ ნიშნებს ატარებს: პატარა ეშვები, ბრტყელი და სქელქამრიანი საღეჭი კბილები და პარაბოლური დენტალური თაღი. მაგრამ ყველაზე უტყუარი მტკიცებულება ის არის, რომ ავსტრალოპითენიკები აღმოჩნის ადგილები აბსოლუტურად ბიპედალურები იყვნენ, ანუ მხოლოდ ორ ფეხზე გადაადგილდებოდნენ, ამას ამტკიცებს არა მხოლოდ მათი ჩონჩხები, არამედ ლაეტოლიში აღმოჩენილი ფეხის 50-ზე მეტი გაქვავებული ანაბეჭდი, რომელთა ასაკი დაახლოებით 3,6 მილიონი წელია. ავსტრალოპითეკინების ბიპედალიზმი სულაც არ ნიშნავს იმას, რომ ისინი მთელ დროს მხოლოდ მიწაზე ატარებდნენ. ყველა ავსტრალოპითეკი, გვიანდელი სახეობების ჩათვლით, როგორც ჩანს, კარგად ცოცავდა და გადაადგილდებოდა ხეებზე, რასაც ადასტურებს, როგორც მათი ხელების სიგრძე, ისე ჩონჩხის დამახასიათებელი სხვა ნიშნებიც. ავსტრალოპითეკებს შორის გარკვეული სხვადასხვაობა არსებობს, რისმიხედვითაც, პალეანთროპოლოგობი მათ, სულ ცოტა ექვს სახეობად ყოფენ, მაგრამ შეიძლება მეტიც ყოფილიყო ზოგიერთი მეცნიერის აზრით ბოლოდროინდელი აღმოჩენების საფუძველზე, შესაძლოა, კიდევ ორი ახალი სახეობა: ბაჰრელგჰაზალი და გაჰრი დაემატოს, ასევე ერთი მონათესავე ჰომინიდი ენიანროპუს პლათოპუს, რომელიც ასევე ავსტრალოპითენიკენებად ყოფენ. თხელი ავსტრალოპითენიკები მოიცავენ, ანამენსის, აფარენსის და აფრიკანუს. ყველა მათგანს უფრო მომცრო ზომის კბილები და სახის შედარებით მსუბუქი კუნთები ჰქონდა, ვიდრე მასიურ ავსტრალოპითენიკებს. ავსტრალოპითეკი აუსტრლოპითეკუს ანამენსის, რომელიც შეიძლება 4,2 მლნ. წლის იყოს, მხოლოდ ჩრდილოეთ კენიაში აღმოჩნდა. სხვა ჰომინიდები, რომლებიც აღმ. აფრიკაში აღმოჩდნენ, მხოლოდ 4-3 მლნ. წლის წინ ცხოვრობდნენ, პალეოანთროპოლოგების უმეტესობის მიერ კლასიფიცირებულები არიან, როგორც აუსტრალოპიეთკუს აფრიკანუს რომელიც 3-2 მლნ. წლის წინ უმეტესად სამხრეთ აფრიკაში ცხოვრებდა, მაგრამ ამ ფორმებს შორის დროსა და სივრცეში არსებული განსხვავებებ მრავალ პალეოანთროპოლოგს აფიქრებინებს, რომ ისინი განსხვავებულ სახეობებს წარმოადგენდნენ.