cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ლუციუს პრისკუს ტარკვინიუსი
წარმოშობა და მეფედ არჩევა
ლუციუსი იყო კორინთოელი დემარატის ვაჟი, მამამისი კორინთოდან სამოქალაქო ომის დროს გაიქცა და ეტრუსკულ ქალაქ ტარკვინიუსში დასახლდა. აქ მან ცოლი მოიყვანა და ორი ვაჟი, ლუკუმონუსი (მოგვიანებით ლუციუსი) და არუნტი შეეძინა. ლუკომონუსის ძმა ადრე მოკვდა, ამიტომ იგი თავისი მამის ქონების ერთადერთი მემკვიდრე გახდა. მამის სიკვდილის შემდეგ მან ცოლად დიდგვაროვანი ქალი ტანაკვილი მოიყვანა. პატივმოყვარე ქალისთვის რთული იყო იმასთან შეგუება რომ მისი მეუღლე არ სარგებლობდა ქალაქში სათანადო პატივით. ლუკუმონუსიც არ იყო პატივმოყვარეობას მთლად მოკლებული. მისმა მეუღლემ მიიჩნია რომ რომი მისი ჭკვიანი და ენერგიული ქმრის თვისებების გამოსავლენად და განსადიდებლად საუკეთესო ადგილი გახდებოდა, ვინაიდან ეს ქალაქი ახალი დაარსებული იყო და შესაბამისად იქაური არისტოკრატიაც ახალი წარმოშობილი იყო, თან მათ თავისი ადგილი საზოგადოებაში მხოლოდ პირადი დამსახურებებით მიიღეს.
ამრიგად ცოლქმარი რომში გადასახლდა. ახლად ჩამოსულები ქალაქში კარგად მიიღეს. აქ ლუკუმონუსმა სახელი შეიცვალა და ლუციუს ტრანკვინუსი დაირქვა, მოგვიანებით კი მას პრისკუსი ანუ ძველი შეარქვეს რათა მეორე ლუციუს ტარკვინიუსისგან განეხვავებინათ. ტანაკვილი არ შეცდა არჩევანში, ლუციუსმა მალე მიიპყრო რომაელთა ყურადღება და მეფე ანკუს მარციუსთან დაახლოვდა. იგი ქალაქის საბჭოებში აქტიურ მონაწილეობას იღებდა და მალე მეფის ნდობა და მეგობრობაც დაიმსახურა. ამგვარად მარციუსის გარდაცვალების შემდეგ იგი მისი ვაჟების მეურვე გახდა.
მმართველობა
ტარკვინიუსს ამის გარდა სურდა ქალაქის გარშემო ქვის გალავნის აგება, მაგრამ მას საბინელებთან გაჩაღებულმა ომმა შეუშალა ხელი. ომი იმდენად უეცრად დაიწყო, რომ რომაელებმა სათანადოდ მომზადება ვერც კი მოახერხეს. პირველ ბრძოლაში ორივე მხარემ დიდი დანაკარგები განიცადა, მაგრამ უპირატესობა ვერცერთმა ვერ მოიპოვა. ტარკვინიუსმა განსაზღვრა რომ რომაულ ჯარს აკლდა კარგი მხედრები, ამიტომ არსებულ სამ ცენტურიას მან მხედრები მიამატა.
ამ ომის შედეგად რომაელებმა საბინელებს კოლაცია (რომიდან 7-8კმ აღმოსავლეთით) წაართვეს. საბინელებთან ომის შემდეგ, ტარკვინიუსი ტრიუმფით დაბრუნდა რომში. ამის შემდეგ მან ძველი ლათინების წინააღმდეგ გაილაშქრა. ამ ომში დიდი ბრძოლები არ მოხმხდარა, მეფემ სათითაოდ აიღო ლათინების ქალაქები და ასე დაიპყრო მთელი ერი.
ტარკვინიუსმა დაიახლოვა და აღზარდა როგორც საკუთარი შვილი, მის სახლში მცხოვრები მონა-ქალის ვაჟი სერვიუს ტულიუსი. მოგვიანებით კი მან თავისი ქალიშვილი გაათხოვა შვილობილზე. ანკუს მარციუსის ვაჟები თვლიდნენ რომ ტარკვინიუსმა მათ მამის ტახტი უკანონოდ წაართვა, ხოლო ის რომ მისი მემკვიდრე მონად დაბადებული შეიძლებოდა გამხდარიყო, მათ აღმაშფოთებლად მიაჩნდათ. ამიტომ მათ განიზრახეს მეფის მოკვლა და ძალაუფლების ხელში ჩაგდება.
ამ მიზნისთვის მათ ორი თავზეხელაღებული მწყემსი აირჩიეს. მწყემსებმა სასახლის წინ საშინელი აყალმაყალი ატეხეს და მეფეს მოუხმობდნენ. როდესაც მეფემ ეს გაიგო, მან ბრძანა შემოეშვათ მწყემსები. მათ მეფის წინაშეც განაგრძეს წივილ კივილი, ლიქტორებმა ისინი დააშოშმინა და უბრძანა რიგრიგობით ელაპარაკათ. პირველმა მწყემსმა წინასწარ გამზადებული ისტორიის მოყოლა დაიწყო, სანამ მეფე მას ყურადღებით უსმენდა, მეორე მწყემსმა ნაჯახი ამოიღო და ტარკვინიუსს თავში ჩაარტყა.
მწყემსები იქვე შეიპყრეს, მაგრამ მეფე სასიკვდილოდ იყო დაჭრილი. ტანაკვილმა ბრძანა ჩაეკეტათ სასახლე და არავინ შემოეშვათ. როდესაც იგი დარწმუნდა რომ ქმარი კვდება, მან მიმართა სერვიუსს ტულუსს, რათა მეფის სიკვდილი არ დარჩენილიყო დაუსჯელი. ტარანკვილმა ყველაფერი იღონა, რათა სიძე გამხდარიყო მეფე, და მხოლოდ ამის შემდეგ ამცნო ხალხს ტარკვინიუსის გარდაცვალების შესახებ.
რესურსები ინტერნეტში
ტიტუს ლივიუსი "რომის ისტორია ქალაქის დაარსებიდან"
კატეგორია:რომის მეფეები კატეგორია:ტარკვინიუსები კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 579 კატეგორია:ძვ. წ. VI საუკუნის რომაელები კატეგორია:ძვ. წ. VII საუკუნის რომაელები
შაქრის ლერწამი
შაქრის ლერწამი (Saccharum officinarum)  —   მრავალწლოვანი, ბალახოვანი, ტროპიკული მცენარე მარცვლოვანი ოჯახისა. 4—6 მ-მდე იზრდება. აქვს დამუხლული ღერო, ლანცენტა საგველა ყვავილედი, ორსქესიანი ყვავილი. ნაყოფს მხოლოდ ტროპიკებში ივითარებს. ღეროს წვენი 18%-მდე შაქარს შეიცავს. წვენის მიღების შემდეგ ღეროსა და ფოთლებს პირუტყვის საკვებად იყენებენ.
შაქრის ლერწმის სამშობლოს სამხრეთ აზია, კულტურაში ცნობილი იყო 5 ათასი წლის წინათ ინდოეთში. მსოფლიოში შაქრის ლერწმის ფართობი 12 მლნ. ჰა-ს აღემატება. მისი ძირითადი მწარმოებელი ქვეყნებია ინდოეთი, ინდონეზია, ბრაზილია, კუბა. მოსავლიანობა ჰა-ზე 400—2000 ც აღწევს. მრავლდება ამონაყრებით (კალმებით). ერთ ადგილზე ძლებს 10 წლამდე.
ყოფილ სსრკ-ში ტაჯიკეთსა და უზბეკეთში 30-იანი წლებიდან მოჰყავთ როგორც ერთწლოვანი მცენარე. ყინვებს ვერ უძლებს. —3°C-ზე ფოთლები იღუპება. ამონაყრებს შემოდგომაზე და ზამთარში ინახავენ დახურულ თხრილებში. რგავენ მარტში, მწკრივად (1×1,5 მ). მოსავალს იღებენ ოქტომბერში, ყინვების დაწყებამდე. XIX საუკუნეში საქართველოში იყო ცდები ალაზნის ველზე მის გასაშენებლად, მაგრამ შედეგები საიმედო არ აღმოჩნდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:მარცვლოვანნი
ალექსანდერპლაცი
thumb|350px|მოედნის ხედი. thumb|მსოფლიოს დროის საათი. ალექსანდერპლაცი (გერმ. Alexanderplatz, ალექსანდრეს მოედანი) — ბერლინის ერთ-ერთი ყველაზე განთქმული მოედანი.
მოედანზე, ისევე როგორც მთელ ბერლინში, შერწყმულია წარსულისა და თანამედროვე არქიტექტურა. ეს მოედანი მუდამ ხალხმრავალი და ხმაურიანია. აქ იკვეთება ბერლინის მეტროპოლიტენის სამი ხაზი, ასევე ტრამვაისა და სწრაფი მატარებლების ხაზები. ამ სატრანსპორტო კვანძს ყოველდღიურად ნახევარი მილიონი ადამიანი იყენებს.
1805 წელს ამ ადგილას მდებარეობდა დიდი სავაჭრო მოედანი, რომელსაც მოგვიანებით რუსი მეფის ალექსანდრე I-ის სახელი დაერქვა. მოსახლეობის სწრაფი ზრდისა და ინდუსტრიალიზაციის შედეგად ალექსანდრეს მოედანი პუპულარული გახდა მოსახლეობის ღარიბ ფენებში. 1966-70 წლებში მოედნის ირგვლივ საფუძვლიანი განაშენიანება განხორციელდა: მრავალი ახალი შენობა აშენდა და მოედანი დასავლეთ ბერლინისკენ გაფართოვდა. გაჩნდა მაღლივი სასტუმრო (123 მ), უზარმაზარი სავაჭრო ცენტრი, და მოგვიანებით სატელევიზიო ანძა. თუმცა აქვე შემორჩა ომამდელი შენობებიც, მათ შორის ალექსანდერჰაუზი და ბეროლინაჰაუზი.
ყოფილი გდრ-ის არქიტექტურაზე მნახველს მოედანზე მიანიშნებს დიდი საათი, რომლის მიხედვით შეიძლება მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში დროის გაგება და შადრევანი, რომელსაც ადრე ხალხთა მეგობრობის შადრევანი ერქვა. ამჟამად მიმდინარეობს მოედნის ძირფესვიანი რეკონსტრუქცია, რომელიც 2015 წლისთვის უნდა დასრულდეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბერლინი
ლონკოპუეს დეპარტამენტი
ლონკოპუეს დეპარტამენტი (Departamento Loncopué) — დეპარტამენტი არგენტინაში, ნეუკენის პროვინციაში.
არგენტინის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტის მონაცემებით, 2001 წელს დეპარტამენტის მოსახლეობა 6 457 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 5 506 კმ²-ია.
დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ლონკოპუე.
ხელრა
ხელრა — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ლახამულის თემში (სოფლები: გენწვიში, დიზი, თოთელეში, ლახამულა, ნოდაში, ნოღარი-კეცლანი, ქვედა იფარი, შდიხირი, ხელრა, ჰამაში). მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედის სამხრეთ კალთაზე.
სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კანატია
კანატია — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, მაღაროსკარის თემში. მდებარეობს გუდამაყრის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ფშავის არაგვის ხეობაში. ზღვის დონიდან 1400 მ. დუშეთიდან 32 კმ.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 18 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მუჰამედ ალი-ბექ მეხფი
მუჰამედ ალი-ბექ მეხფი (Məhəmmədəli bəy Məxfi; 1832, შუშა, რუსეთის იმპერია - 1892, შუშა, რუსეთის იმპერია) — აზერბაიჯანელი პოეტი. წერდა მეხფის ფსევდონიმით.
სიცოცხლე
პოეტი, მწერალი-ისტორიკოსი მუჰამედ ალი-ბექ მეხფი ყარაბაღში ცნობილი ბახარლის გვარის წარმომადგენელია. ის არის პოეტი მირზა ვალი ბახარლის, ყარაბაღის მმართველი ერთ-ერთი ვეზირი იბრაგიმხალილ ხანას შვილიშვილი. მუჰამედ ალი-ბექ მეშადი ასადულა ბექი ოღლუ ვალიევი (ბახარლი) 1832 წელს (სხვა წყაროს მიხედვით 1821 წ.) შუშაში დაიბადა. მისი მამა მთელს ქალაქში ცნობილი ვაჭარი იყო.
მან ჯერ მედრესი დაამთავრა, შემდეგ საოლქო სკოლა შუშაში. კარგად ფლობდა რუსულ ენას. მუშაობდა საოლქო სამმართველო პოსტებზე შუშაში, შამახში, ირევანში. მიაღწია ტიტულოვანი მრჩევლის წოდებას.
წერდა ლექსებს «მეხფის» ფსევდონიმით. მის შესახებ გვაუწყებენ თეზკირეს (ანთოლოგიის) შემდგენელები: მირ მოხსუნ ნავაბი, მუჰამედ აღა მუჯტეხიდზადე და სხვ. მუჰამედ ალიბექ მეხფი 1892 წელს გარდაიცვალა.
კრეატიულობა
მუჰამედალი ბექი ბახარლი ასევე ითვლება ისტორიული ნაწარმოების «ეხვალატი-გარაბაგი»-ს ავტორად. თავის ნაწარმოებში ავტორი დიდ ყურადღებასა და ადგილს უთმობს არქიტექტურულ ძეგლებს, ისტორიულ პიროვნებებს, ტრადიციებსა და ჩვეულებებს, ყარაბაღის ეთნოგრაფიას. ეს ნაწარმოები შეიძლება ჩაითვალოს
აზერბაიჯანის კულტურის, განსაკუთრებით შუასაუკუნეების ისტორიის კულტურის ძვირფას წყაროდ.
იმ დროს შუშა კულტურული და სავაჭრო ცენტრი იყო. ამას გარდა ქალაქში იყო მესჩიდი (ტაძრები), ქარავან-სარაი და მაღაზიები. წიგნში აღწერილია ნიჭიერი მასწავლებლები, ადამიანები, რომლებიც დაკავებულნი იყვნენ მეცნიერებით, ღვთითმომადლებული მადლით სავსე ყოველმხრივ განვითარებული ბავშვების სწავლებით. ბავშვები მშობლიური ენის გარდა ბრწყინვალედ ფლობდნენ სპარსულს, არაბულს, რუსულ ენებს. ისინი თავისუფლად ლაპარაკობდნენ და წერდნენ ამ ენებზე. ავტორი მიუთითებს, რომ მშობლიური ენის გარდა უცხო ენებიც უნდა ისწავლოს ადამიანმა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1832 კატეგორია:გარდაცვლილი 1892 კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოეტები კატეგორია:აზერბაიჯანული არისტოკრატია
პერუს მთავრობა
პერუს მთავრობა ჩამოყალიბდა  1993 წლის კონსტიტუციაზე დაყრდნობით და  წარმოადგენს საპრეზიდენტო, წარმომადგენლობით დემოკრატიულ რესპუბლიკას.
აღმასრულებელი ხელისუფლება
მოქმედი კონსტიტუციის თანახმად, სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურია პერუს პრეზიდენტი (Presidente de la República). საპრეზიდენტო ვადა შეადგენს 5 წელს. ერთი და იგივე პირი პრეზიდენტად შეიძლება არჩეულ იქნას ზედიზედ მხოლოდ ორჯერ. ამჟამად, მოქმედი პრეზიდენტია ოლიანტა უმალა (2011)
სასამართლო ხელისუფლება
სასამართლო ხელისუფლების მთავარი ორგანოა რესპუბლიკის უზენაესი სასამართლო, რომლის იურისდიქციაც მთელს ქვეყანაზე ვრცელდება. იერარქიულად მეორე დონე ესაა უმაღლესი სასამართლო, მისი იურისდიქცია ვრცელდება პერუს რეგიონებზე. მესამე დონეს წარმოადგენს პირველი ინსტანციის სასამართლო, რომლის იურისდიქციის ქვეშაც არიან პერუს პროვინციები. პერუს საამართლო ხელისუფლების მეოთხე და ყველაზე დაბალ დონეს წარმოადგენს ე.წ. მშვიდობის სასამართლოები, რომლელთა იურისდიქციაც მხოლოდ თითო რაიონზე ვრცელდება.
არჩევნები
საინტერესოა, რომ პერუში არჩევნებში მონაწილეობის მიღება სავალდებულოა. საარჩევნო პროცესს წარმართავს ცენტრალური საარჩევნო კომისია და ეროვნული საარჩევნო შტაბი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პერუს მთავრობა
პარვინ ბაბი
პარვინ ბაბი, სრული სახელი — პარვინი ვალი მოჰამედ ხან ბაბი (ინგლ.: Parveen Wali Mohammad Khan Babi; აპრილი 4, 1954 —  20 იანვარი, 2005) —  ინდოელი მსახიობი და ფოტომოდელი. კარიერის განმავლობაში მან ითამაშა 60 – მდე მხატვრულ ფილმში. პირველი ინდოელი მსახიობია, რომელიც  გამოჩნდა ჟურნალ Time- ის გარეკანზე. 1984 წელს განუვითარდა შიზოფრენია, რის გამოც ეკრანს ჩამოსცილდა.
ბიოგრაფია
პარვინი დაიბადა  გუჯარათის შტატის ქალაქ ჯუნაგადში, მუსლიმურ ოჯახში. იგი გახლდათ  ვალი მოჰამედ ბაბის (გარდაიცვალა 1959 წ.) და ჯამალა ბახტე ბაბის (გარდაიცვალა 2001 წ.) ერთადერთი შვილი. თავადი მამა, რომელიც  ქალაქ ჯუნაგადის ადმინისტრატორი იყო,  არ იშურებდა ძალისხმევას და რესურსებს საყვარელი ქალიშვილის განათლებისათვის. პარვინი სწავლობდა აჰმადაბადის სკოლაში, ხოლო სკოლის დამთავრების შემდეგ ჩაირიცხა წმინდა ქსავიერის კოლეჯში.
კარიერა
პარვინ ბაბიმ, რომელსაც შეარქვეს თოჯინა ბარბის თვალებით, ერთი ნახვით მოხიბლა რეჟისორები. მან კარიერა  1972 წელს დაიწყო, როგორც მოდელმა. 1973 წელს შედგა მისი დებიუტი  ფილმში "Charitra", შემდეგ კი  ცამეტი წლის განმავლობაში პარვინი ცისფერ ეკრანებზე ბრწყინავდა.
პარვინ ბაბი თამაშობდა ისეთ ცნობილ მსახიობებთან ერთად, როგორებიც არიან: ამიტჰაბ ბაჩანი, შაში კაპური, დარმენდრა და ჯითენდრა. მთელი კარიერის განმავლობაში, პარვინი ბოლივუდის ყველაზე გლამურულ დივად და მისი ეპოქის სტილის და სილამაზის სიმბოლოდ ითვლებოდა. ბოლივუდის ცაზე, მან დაიკავა ერთი ნიშა ზეინატ ამანთან ერთად—ისინი ორივე ცდილობდნენ შეეცვალათ ინდური გმირების იმიჯი ფილმებში. პარვინის ფოტოები თიღქმის  ყველა მოდური ჟურნალის გარეკანს ამშვენებდა. იგი  გახდა პირველი ბოლივუდის მსახიობი, რომელიც გამოჩნდა ჟურნალ TIME- ის გარეკანზე (1976 წლის ივლისი).
1983 წელს პარვინ ბაბის მონაწილეობამ  ლესბოსურ სცენებში   ჰემა მალინისთან ერთად, „სულთნის ქალიშვილის“ ძვირადღირებულ ისტორიულ დადგმაში, საზოგადოება შოკში ჩააგდო. 1983 წლის 30 ივლისს, კარიერის მწვერვალზე, პარვინმა დატოვა ინდოეთი და კინოინდუსტრია.
ავადმყოფობა
1979 წლის სექტემბერში პარვინ ბაბის გამოუვლინდა პარანოიის პირველი ნიშნები. 1984 წელს იგი ლონდონში გაფრინდა, სადაც  შიზოფრენიას მკურნალობდა. 1984 წლის 7 აპრილს პარვინი ნიუ- იორკში ჩაფრინდა. როდესაც ჯონ კენედის საერთაშორისო აეროპორტში მსახიობს დოკუმენტების წარდგენა  მოსთხოვეს, მას მკვეთრი რეაქცია ჰქონდა: ჩანთებს ისროდა ყველა მიმართულებით, შეურაცხყოფას აყენებდა აეროპრტის თანამშრომლებს. ბოლივუდის სუპერვარსკვლავი ოთხმა პოლიციელმა გააკავა, მას ხელბორკილები დაადეს და ფსიქიატრიულ საავადმყოფოში გადაიყვანეს.
1998 წელს პარვინ ბაბი დაბრუნდა ინდოეთში, მაგრამ ოდესღაც მომხიბვლელი გამხდარი ქალბატონი, ბოლივუდის "ბარბი" იმდენად  იყო შეცვლილი და წონაში მომატებული, მას ვეღარ სცნობდნენ. პარვინი ბოლივუდის მიღმა აღმოჩნდა. მსახიობი უარყოფდა, რომ  მას  შიზოფრენია ჰქონდა და თვლიდა, რომ ეს იყო კინოინდუსტრიისა და მედიის შეთქმულება მის წინააღმდეგ, რათა შეელახათ მსახიობის რეპუტაცია.
პარვინ ბაბი მისი მოკვლის მცდელობაში ადანაშაულებდა როგორც უცხოელებს, ასევე ინდოეთის კინოს გამოჩენილ მოღვაწეებს  ( ჩამონათვალში შედიოდნენ: ამიტაბჰ ბაჩანი, ბილ კლინტონი, რობერტ რედფორდი, პრინცი ჩარლზი, ალ გორი, აშშ-ს ცენტრალური სადაზვერვო ბიურო, KGB, მოსადი). 2002 წელს მან უჩივლა სანჯაი დუთს და ბრალი დასდო 1993 წლის 12 მარტს ბომბეიში ტერაქტების მოწყობაში.
გარდაცვალება
პარვინ ბაბი გარდაიცვალა სრულიად მარტო, 2005 წლის 20 იანვარს, მუმბაიში, საკუთარ ბინაში. მისი ცხედარი მას შემდეგ იქნა ნაპოვნი, რაც მერძევემ პოლიციას განუცხადა, რომ ორი დღე რძე და გაზეთები მსახიობის ბინის კართან ხელუხლებელად  იდო. სიკვდილის მიზეზი  დიაბეტი გახდა, რის შედეგად განგრენა განუვითარდა მარჯვენა ფეხზე. ბოლო დღეებში პარვინმა სიარული ვერ შეძლო და ინვალიდის ეტლით გადაადგილდებოდა ბინაში. გაკვეთის შედეგად დადგინდა, რომ პარვინ ბაბი შიმშილით გარდაიცვალა.
პარვინ ბაბი დაკრძალეს 2005 წლის 23 იანვარს დედის გვერდით. მის დაკრძალვას დაესწრო ორი მამაკაცი — ქაბირ ბედი და მაჰეშ ბჰატი,  რომლებსაც მსახიობი უყვარდათ  რეალურ ცხოვრებაში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 4 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1944 კატეგორია:გარდაცვლილი 20 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 2005 კატეგორია:XX საუკუნის მსახიობები კატეგორია:ინდოელი მსახიობები კატეგორია:ინდოელი მოდელები კატეგორია:ინდოელი მსახიობი ქალები
კუხეთი
მინი|კუხეთი კუხეთი — ისტორიული მხარე აღმოსავლეთ საქართველოში, დაარსდა ქართველთა ეთნარქის — კუხოსის მიერ. თავდაპირველად წარმოადგენდა ქართლის ნაწილს. მისი აღმოსავლეთი საზღვარი ჰერეთთან წარმოადგენდა იმავდროულად ქართლისა და ჰერეთის საზღვარს. შემდგომში კუხეთის, კახეთისა და ჰერეთის ბაზაზე ჩამოყალიბდა ერთი რეგიონი — „კახეთის“ სახელწოდებით, რომელიც აღარ განიხილებოდა როგორც „ქართლი“.
მდებარეობა
ტერიტორიულად მოიცავდა მდინარეების არაგვისა და მტკვრის მარცხენა სანაპიროს ჟინვალიდან გარეჯის უდაბნომდე. ცენტრი ქ. რუსთავი (ბოსტანქალაქი). ცნობილია აგრეთვე სხვა ცენტრებიც — კაწარეთი და ბოდბე.
თავდაპირველი საზღვრები
თავდაპირველ საზღვრებზე საინტერესო ცნობებს იძლევა „ქართლის ცხოვრება“. კერძოდ, საუბარია იმაზე რომ ქართლოსის გარდაცვალების შემდეგ, მის მეუღლეს „მოუწია“ ციხე-ქალაქების შენება — ერთი დედაციხე (ბოჭორმა), ხოლო მეორე ბოსტან-ქალაქი (რუსთავი). საყურადღებოა ის რომ მემატიანემ მათი აშენება არა ქართლოს, არამედ მის მეუღლეს და ისიც ქართლოსის გარდაცვალების შემდეგ მიაწერა.
„ქართლის ცხოვრებაში“ ქართლოსის ცოლის მიერ აღნიშნული ციხეების აგება, უპირველესად მიანიშნებს ქართლის საზღვრების გავრცელებას აღნიშნულ ორი პუნქტს შორის. რაც შეეხება იმას, კონკრეტულად თუ სად გადიოდა გამყოფი საზღვარი ქართლ-ჰერეთს შორის, დედაციხიდან — ბოსტან-ქალაქამდე, მის სამხრეთ მონაკვეთში, კერძოდ ბოსტანქალასა და გარეჯის მთას შორის დავით მუსხელიშვილისთვის „ძნელად დასადგენია“. ვახუშტი ბატონიშვილი აღნიშნულ საზღვართან მიმართებაში გვაწვდის მწირ ინფორმაციას:
კახეთ-კუხეთის საერისთავო
მირიან III-ის დროს კუხეთი შედიოდა კახეთ-კუხეთი საერისთავოში, ხოლო ერისთავი იყო რევი.
ვახტანგ გორგასალის დროს კუხეთის ერისთავი იყო დემეტრე.
უჯარმა
უჯარმა თავისი გეოგრაფიული მდებარეობით, სამხრეთიდან ესაზღვრება ერწოს. უჯარმა კუხეთის ქალაქია და მდებარეობს ივრის მარჯვენა სანაპიროზე. მოგვიანებით ივრის ქვემო წელზე, მის მარცხენა სანაპიროზე, „სამების ხევზე“ საზღვარს გაავლებს ვახუშტი ბატონიშვილი და მას მოიხსენიებს, როგორც საზღვარს „კახეთსა და ჰერეთს“ შორის. სამების ხევის სამხრეთით მდებარეობს გიორგიწმინდისა და ნინოწმინდის ხევები, ხოლო უკანასკნელზე კი ნინოწმინდის საკათედრო ტაძარი, დაარსებული ვახტანგ გორგასალის დროს. აღნიშნული ტაძარი, რომელიც ვახუშტისეული განსაზღვრებით ჰერეთის ნაწილია, ვახტანგ გორგასალის ცხოვრებაში მოხსენიებულია, როგორც „უჯარმის კარის“ ეკლესია.
შესაბამისად ნინოწმინდა ვახტანგ გორგასალის დროს, უჯარმის კარის ეკლესიას წარმოადგენდა და იყო კუხეთის ნაწილი.
ერწო
მინიატიურა|ბოჭორმის ციხე იორი-ალაზნის წყალგამყოფ საზღვართან რაც შეეხება დედაციხეს ის შედარებით გოროვან ადგილზეა აშენებული. საგულისხმოა ის, რომ ერწოდ, ვახუშტისა და სხვა ისტორიული პირებისათვის, მოაზრება არა ივრის მარჯვენა სანაპიროზე არსებული ტაფობი, არამედ მდინარე ივრის აღნიშნულ წელზე არსებული, როგორც მარჯვენა ისე მარცხენა სანაპირო. მარცხენა სანაპიროზე კი მდებარეობს ბოჭორმის ციხე — ერთადერთი ციტადელი ერწოში. ერწო ბოჭორმიანად აღწერილი და თავის რუკაზე დატანილი აქვს ვახუშტი ბატონიშვილსაც. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ ის ვინც ფლობდა ბოჭორმას, ფლობდა თავად ერწოსაც. შესაბამისად, როდესაც კახოსმა დაუთმო კუხოსს თიანეთში ჩელეთის აშენების სანაცვლოდ დედაციხე, აქ იგულისხმება რომ დათმობილი იყო არა მხოლოდ ციხე ან ივრის მარცხენა სანაპირო არამედ ისტორიული ერწო მთლიანად. შესაბამისად იქ სადაც ვახუშტი ბატონიშვილი საუბრობს რომ სამების ხევი არისო კახეთი-ჰერეთის საზღვარიო, თუ არ ჩავთვლით იმ მცირე მონაკვეთს (ჩელეთის აშენებამდე) აღნიშნული ტერიტორია ეკუთვნოდა უკვე კუხოსს, შესაბამისად ვერ იქნება მართებული ვახუშტი ბატონიშვილის სიყვები სამების ხევის შესახებ, თუ რა თქმა უნდა კახეთში ის მის მომდევნო ეპოქის წარმონაქმნს არ გულისხმობდა. და მაინც რატომ უნდა შევიწროვებულიყო კახოსი თიანეთსა და ფხოვში. ამისი მიზეზი ისევ და ისევ არაერთმნიშვნელოვანი ლანდშაფტი წარმოადგენდა. მაგალითად, ცნობილია რომ კუხოსს ერგო არაგვის წილი ჟინვალიდან მტკვრამდე. სწორედ მაგ რეგიონში რომელიც თავისი დაბალმთიანი რელიეფით ხასიათდება, ბევრ ადგილას შეუძლებელია იმის გამიჯვნა თუ სად იწყება ერწოსწყლის ხეობა და სად არაგვის. სულ სხვა ვითარებაა ფხოვსა და თიანეთში, სადაც რელიეფი მაღალმთიანი კედლითაა მოცული.
ტოპონიმ ბოჭორმას ჯ. ლომაშვილი სიტყვა „ბოჭორიდან“ წარმოქმნილად მიაჩნია, რომელიც თავის მხრივ წარმოადგენს ძველქართულ სიტყვას და ნიშნავს „გადასახადების ამკრეფ-შემგროვებელს“. გადასახადების აკრეფა კი როგორც წესი საზღვრისპირა ადგილებში ანუ საბაჟო ადგილებში ხდებოდა. აღნიშნული კიდევ ერთხელ უსვამს ხაზს, ბოჭორმის სასაზღვროდ მდეაბრეობაზე. ქართლოსის ცოლის მიერ აშენებული ორივე ციხე-ქალაქი წარმოადგენდა არა უბრალოდ დასახლებულ პუნქტებს, არამედ სასაზღვრო საფორტიფიკაციო ნაგებობებს ანუ ბოსტან-ქალაქსა და დედაციხეს ქართლოსის დროს ესაზღვრებოდა ჰერეთი. ანუ ბოჭორმის აღმოსავლეთით მდებარეობდა ჰერეთი და არა კახეთი, როგორც ეს ვახუშტი ბატონიშვილს აქვს წარმოდგენილი. ვახუშტის სიტყვები შესაძლოა ყოფილიყო მხოლოდ შემდგომი ისტორიული საზღვრების ამსახველი და არა თავდაპირველი საზღვრებისა. ამის გარდა დავით მუსხელიშვილი მიიჩნევს რომ ვახუშტის მიერ მოხსენიებულ კახოსის კუთვნილ ალაზნის ხეობაში მდებარეობს სოფელი ალვანი, რომელიც არ შეიძლება რომ ყოფილიყო კახოსის წილი თავდაპირველად.
„სხვაგვარადაა საქმე ჩვენთვის საინტერესო სასაზღვრო ხაზის ჩრდილო მონაკვეთის მიმართ. ვახუშტის აქ კახეთ-ჰერეთის საზღვრად შტორის ხევი მიაჩნია. ვახუშტი სხვაგანაც ამბობს: „ამ შტორის-ჴევისა... ჩრდილოეთი ქვეყანა არს კახეთი, ამათ სამჴრეთი — ჰერეთი“. აქ კი ვახუშტი ცდება (ან უკეთ, ალბათ კახეთ ჰერეთის მოგვიანო პერიოდს განსაზღვრავს). ვახუშტი რომ ცდება ეს ცხადია იქედან, რომ მდ. შტორის დასავლეთით (ვახუშტით ჩრდილოეთით) მდებარე „ბახტრიონსა და ლალის ყურს შუა არს ველი ალონად წოდებული“, რომელზეც მდებარეობს სოფელი ალვანი. ეს ტოპონიმი (ალონი=ალვანი) მიუთითებს ალვანთა ტომის არსებობაზე ამ ტერიტორიაზე გარკვეულ დროს. აქედან კი გამომდინარეობს, რომ იგი უნდა გამოირიცხოს თავდაპირველი კახეთის, ალვანთაგან ეთნიკურად განსხვავებული მოსახლეობის ტერიტორიის, ფარგლებიდან .“
დავით მუსხელიშვილი კუხეთის მეზობელი მხარის — ჰერეთის საზღვრებს მასში ალვანის შეტანის მიზნით ჩრდილოეთით მდინარე ალაზანზე ავლებს. პრაქტიკულად მუსხელიშვილისეული ჰერეთში შედის ალაზნის აუზი მცირე სეგმენტის გამოკლებით.
არაა გამორიცხული რომ ჰერეთი ალაზნის აუზს სრულად ფლობდა (ამისი საწინააღმდეგო არაფერი არ არსებობს) და შესაბამისად დედაციხე (ბოჭორმა), რომელიც ქართლოსის ცოლმა ააშენა ივრის ხეობაში, იორი ალაზნის წყალგამყოფ ზოლზე, წარმოადგენდა სასაზღვრო ციხეს, ისევე როგორც ბოსტან-ქალაქი.
რაც შეეხება გულგულას (ტყე-ტბა) ის შესაძლოა თავდაპირველად მდებარეობდა მდინარე თურდოს დინების ზემო წელზე და არა ქვემო წელზე, როგორც დღეს არის. მხოლოდ მისი ზემო წელზე მდებარეობით იგი შესაძლებელია გამოყენებული ყოფილიყო, როგორც სასაზღვრო ორიენტირი.
ქართლის ცხოვრებაში კუხოსის წილი შემდეგნაირადაა განსაზღვრული:
კუხოსის წილის შესახებ ივანე ჯავახიშვილი ქართლის ცხოვრებას ზოგან სამართლიანად ასწორებს და სწერს: „კუხოსს მისცა ბოსტან-ქალაქი, რომელსა აწ ჰქვიან რუსთავი, მისცა არაგვითგან ვიდრე ჰერეთამდე, თავადმდე მთისა კახეთისასა და მტკუარს შუა“, მაგრამ იგი ასეთ აღდგენას მთლიანად არ ეთანხმება და დასძენს: „თვით ლეონტი მროველს უეჭველია ასე ექნებოდა დაწერილი: „კუხოსს მისცა ბოსტან-ქალაქი, რომელსა აწ ჰქჳან რუსთავი, მისცა არაგვითგან ვიდრე თავამდე მთისა კახეთისასა <ალაზანსა> და მტკუარს შუა“. ჯავახიშვილმა თვით ასეთი აღდგენის შემდეგაც არ მიიჩნია ტექსტი უნაკლულოდ მაგრამ ყველა სხვა ვარიანტს შორის, როგორც ჩანს, ეს ამჯობინა.
ვახუშტი ბატონიშვილი უფრო აკონკრეტებს კუხეთის საზღვრებს და წერს:
მინიატიურა|კახეთ-კუხეთის საზღვრის დასავლეთის მხარე ორი საისტორიო წყარო კუხეთის დასავლეთ საზღვრად ერთხმად აღიარებს მდინარეებს არაგვსა და მტკვარს. თუმცა უფრო მეტი კონკრეტიზაციისათვის ვახუშტი აზუსტებს და იძახის, რომ კუხეთის დასავლეთი საზღვრის უკიდურესი ჩრდილოეთი წერტილი იყო ჟინვალთან მდებარე ბოდავის ხეობა. აღნიშნული ხეობა წარმოადგენს ერთ-ერთ უკანასკნელ მსვილ ხეობას არაგვის მარცხენა ნაპირზე, შესაბამისად მისი საზღვრად წარმოჩენა გულისხმობს იმას, რომ მდინარე არაგვის მარცხენა შენაკადები კუხოსის ხვედრია, ხოლო ფშავის არაგვის მარცხენა შენაკადები კი კახოსის.
ვახუშტი თავის დაკონკრეტებაში იმდენად არ აზუსტებს, რამდენადაც შეჰყავს ბოდავის ხეობა კუხეთში. შესაბამისად, რადგანაც ცნობილია აღნიშნულ პერიმეტრზე საზღვრის გადანაწილების სქემა, შეგვიძლია დაზუსტებით გამოვსახოთ თუ უშუალოდ რომელ ქედზე გადიოდა აღნიშნული საზღვარი. თუ დავაკვირდებით რუკას, დავინახავთ რომ ბოდავის ხევი (საკანაპის ხევი) არ წარმოადგენს არაგვის უკანასკნელ ხეობას, არამედ მას შემდეგ მოყვება არაგვის უკანასკნელი მცირე ხევი, რომლის მარჯვენა ნაპირზე აგებულია ყელის ციხე, რომელზედაც არქეოლოგიური ცნობების თანახმად აგებული იყო „კარი“, რომელიც კეტავდა ფშავის გზას. სწორედ აღნიშნული ციხე ასრულებდა სასაზღვრო ციხის ფუნქციას.
რაც შეეხება დასავლეთი საზღვრის უკიდურეს სამხრეთ ნაწილს, ვახუშტის ამ წერტილად მტკვრის მარცხენა ნაპირს იღებს რომელიც ხუნანის გასწვრივ მდებარეობს. ხოლო სამხრეთ საზღვარს „ხუნანიდან გულგულამდე“ ავლებს.
დავით მუსხელიშვილი აღნიშნულ ხაზთან დაკავშირებით წერდა: „ამგვარად, უნდა მივიღოთ, რომ ვახუშტის მიერ ჰერეთის დასავლეთი საზღვრის (იგივე კუხეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთი საზღვარი) კოორდინაცია, გულგულა-ხუნანის შემაერთებელ ხაზზე სწორია. რაც შეეხება თვით ამ ხაზის დადგენას, აქ სხვა არა დაგვრჩენია რა, ჯერჯერობით, გარდა იმისა რომ ვახუშტის ვენდოთ, მით უმეტეს, რომ საწინააღმდეგო რაიმე საბუთი არ მოგვეპოვება, ხოლო ვახუშტის ცნობები, ჩვენი აზრით სრულებით სანდოა“.
მდინარე მტკვრის პირას მდებარე უბნებზე ვახუშტი ამბობს:
სხვა ადგილას:
„მონაკვეთი, რუსთავიდან — სამების ხევამდე ჩვენთვის ძნელად დასადგენია. მას უნდა გაევლო სამგორსა და ჩადივრის გორებსა და გარეჯის მთას შუა“ — წერს დავით მუსხელიშვილი.
კუხეთს ოდნავ განსხვავებულად აღწერს თეიმურაზ ბატონიშვილი:
საზღვრები სხვადასხვა პერიოდში
წმინდა ნინოს დროს კუხეთად იწოდებოდა ბოდის დაბა, რომელიც მეცნიერთა წრეში ბოლომდე ლოკალიზებული არაა.
ვახუშტი ბატონიშვილი, როგორც თავის „გეოგრაფიულ აღწერაში“ შესაბამისად თავის ატლასებში ქვემო ქართლის საზღვრებში აქცევდა რაიონებს ხევძმარიდან ყარაიის (გარდაბანი) ჩათვლით (მათ შორის ქალაქ რუსთავსაც). რადგანაც ცნობილია რომ რუსთავი წარმოადგენდა ისტორიული კუხეთის დედაქალაქს ცხადი ხდება, რომ აღნიშნული რუკები ასახავენ არა პირვანდელ არამედ შემდგომი პერიოდების ტერიტორიულ გადანაწილებას. შესაძლოა აღნიშნული საზღვრებში არსებობდა საქართველოს რეგიონები თავად ვახუშტი ბატონიშვილის დროს, ანუ XVIII საუკუნეში.
ვახუშტის თავის ატლასში წარმოდგენილი აქვს რუკები რომლებიც ასახავს მოგვიანო პერიოდის პოლიტიკურ-ადმინისტრაციულ მდგომარეობას. მაგალითად, არის რუკები სადაც ნაგები და რუსთავი არ შედის არც კუხეთის და არც ჰერეთის იურისდიქციაში ხოლო ჰერეთის საზღვრად მწარე წყალი მოჰყავს.
ისტორია
ქართლის ცხოვრების მიხედვით, რეგიონი რომელიც წილად ხვდა ქართლოსს, გაუნაწილა თავის ძეებს, მათ შორის კუხოსს ერგო შემდეგი ტერიტორია:
გადმოცემით, მეფე ფარნავაზ I-ის (ძვ. წ. III ს.) დროს კუხეთი კახეთთან ერთად ერთ საერისთავოს წარმოადგენდა. შემდგომშიც იგი ადმინისტრაციულად კახეთთან იყო დაკავშირებული, თუმცა, გარკვეულ პერიოდებში ცალკე საგაგებლოდაც ჩანს. VIII საუკუნის 80-იან წლებში კუხეთი, როგორს საერისთავო, ახალწარმოქმნილ კახეთის სამთავროში შევიდა. არის მონაცემები, რომ X-XI საუკუნეებში კუხეთის ნაწილი ქ. რუსთავიანად თბილისის საამიროში შედიოდა. კუხეთი წყაროებში უკანასკნელად მოიხსენიება XII საუკუნეში, ამჯერად — როგორც გეოგრაფიული ცნება. XV საუკუნის ბოლოს კი ყოფილი კუხეთის ტერიტორია უკვე კახეთად იწოდება. გადმოცემის თანახმად, ქართველთა განმანათლებელმა წმ. ნინომ კაწარეთში მოაქცია ქრისტიანობაზე კუხელები. გადმოცემითვე წმ. ნინო ბოდბის მონასტერშია დაკრძალული.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები
ოთარ რურუა
ოთარ რურუა (დ. 11 ივლისი, 1987 ფოთი) — ქართველი პოეტი. 2008 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ჰუმანიტარული ფაკულტეტი სამართალმცოდნეობის განხრით. 2010 წელს უნივერსიტეტ მეტეხის ბიზნეს-ეკონომიკის მაგისტრატურა ეკონომიკურის განხრით, საბანკო საქმე და ფინანსები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი პოეტები კატეგორია:დაბადებული 11 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1987
კრიუკოვო (უსტ-კუბინსკის რაიონი)
კრიუკოვო (Крюково) — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, უსტ-კუბინსკის რაიონში. სოფელი შედის ზადნესელსკის სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 4 ადამიანს შეადგენდა.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:უსტ-კუბინსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
ლაბის უღელტეხილი
ლაბა (Лаба) — უღელტეხილი საქართველოსა და რუსეთის საზღვარზე. გაწოლილია აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის სოხუმის მუნიციპალიტეტისა და რუსეთის ყარაჩაი-ჩერქეზეთის საზღვარზე. მდებარეობს აფხაზეთის კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედზე, მდინარე დიდი ლაბის (ყუბანის მარცხენა შენაკადი) სათავეში. სიმაღლე 2575 მ. აგებულია პალეოზოური გნაისებით და კრისტალური ფიქლებით. ახასიათებს ალპური ლანდშაფტი. ლაბის უღელტეხილზე გადადის საცალფეხო გზა მდინარე ბზიფის ხეობიდან ყარაჩაი-ჩერქეზეთში.
ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უღელტეხილები კატეგორია:აფხაზეთის კავკასიონის უღელტეხილები კატეგორია:რუსეთის უღელტეხილები
რომა (საფეხბურთო კლუბი)
რომა (Associazione Sportiva Roma) — იტალიური საფეხბურთო კლუბი ქალაქ რომიდან. იგი დააარსა 1927 წლის 22 ივლისს იტალო ფოშიმ. „რომამ“ არსებობის მანძილზე მხოლოდ ერთხელ იასპარეზა იტალიის დაბალ დივიზიონში, კერძოდ სერია B-ში, 1951-52 წლებში. მას შემდეგ კი მოყოლებული დღემდე იგი ასპარეზობს იტალიის სერია A-ში, ზედიზედ 58 სეზონი (სულ 77 სეზონი).
რომას სერია A მოგებული აქვს სამჯერ. პირველად ეს მათ 1941-42 წლების სეზონზე მოახერხეს. შემდეგ 1982-83 წლებში და ეს შედეგი 2000-01 წლებში გაიმეორეს. რომას ასევე მოგებული აქვს იტალიის თასი ცხრაჯერ. ევროპის სარბიელზე რომას მოგებული აქვს საქალაქთაშორისო ბაზრობათა თასი 1960-61 წლებში. 1983-84 წლის სეზონზე რომაელები ახლოს იყვნენ ლიგის თასთან. თუმცა ისინი საკუთარ სტადიონზე დამარცხდნენ ლივერპულთან პენალტების სერიაში. აგრეთვე მეორე ადგილზე გავიდა 1990-91 წლებში უეფას თასზე, დამარცხდა რა ინტერთან ორი მატჩის ჯამში.
საშინაო შეხვედრებს რომა სტადიო ოლიმპიკოზე ატარებს. ამ სტადიონზე ასევე მათი უშუალო მეტოქე, თანაქალაქელი ლაციო ასპარეზობს. მაყურებლის ტევადობით სტადიო ოლიმპიკო იტალიაში მეორე სტადიონია; მხოლოდ სან-სირო იტევს მეტ გულშემატკივარს. 2009 წლის სექტემბერში კლუბის ხელმძღვანელობამ გადაყვიტა ააშენოს ახალი 55,000 იანი სტადიონი რომის დასავლეთ ნაწილში. ეს სტადიონი აგებული იქნება ინგლისური სტილით, ანუ მაყურებლებს საშუალება მიეცემათ სათამაშო მოედანს უფრო ახლოდან და უკეთ ადევნონ თვალი.
ისტორია
რომა დაარსდა 1927 წლის ზაფხულში იტალო ფოშის მიერ. მისი ინიციატივა იყო, რომ იმ დროისთვის არსებული სამი რომაული კლუბი: Roman FC, SS Alba-Audace და Fortitudo-Pro Roma SGS გაერთიანებულიყო. გაერთიანების მიზანი იყო, რომ დედაქალაქს ყოლოდა ისეთი ძლიერი კლუბი, რომელიც შეძლებდა წინააღმდეგობის გაწევას იმდროინდელი ჩრდილოეთ იტალიის დომინანტი კლუბებისათვის. ერთადერთი რომაული კლუბი, რომელიც არ დათანხმდა გაერთიანებას და აგრძელებდა არსებობას, იყო რომის ლაციო. რომა თავის პირველ შეხვედრებს ატარებდა სტადიონზე სახელად: Motovelodromo Appio. შემდეგ რომაული კლუბი რომის მე-20 რაიონში წავიდა, სადაც ხის სტადიონი (Campo Testaccio) აიგო. ეს სტადიონი 1929 წლის ნოემბერში გაიხსნა. პირველი დიდი წარმატება, რომელსაც კლუბმა მიაღწია იყო 1930-31 წლის სეზონი სერია A-ში, სადაც კლუბმა მეორე პოზიცია დაიკავა და მხოლოდ იუვენტუსმა გაუსწრო. იმ დროისთვის კლუბის წამყვანი ფეხბურთელები იყვნენ: კაპიტანი ატილიო ფერარი, გვიდო მასეტი, ფულვიო ბერნარდინი და როდოლფო ვოლკი.
პირველი გამარჯვება და პირველი მარცხი
პირველი დაღმასვლისა და წამყვანი ფეხბურთელების გუნდიდან წასვლის შემდეგ რომამ დაიმატა არგენტინელი ბომბარდირი ენრიკე გუაიტა. ლუიჯი ბარბესინიოს პრეზიდენტობისას რომაული კლუბი ახლოს იყო პირველ ტიტულთან 1935-36 წლების სეზონზე; იგი მხოლოდ ერთი ქულით ჩამორჩნენ ჩემპიონ ბოლონიას.
1930 წლის ბოლოს უსახურად ჩატარებული თამაშების შემდეგ რომა ჩვეულ ფორმას დაუბრუნდა. 1941-42 წლის სეზონზე რომამ ყველას მოულოდნელად თავისი საწადელი აისრულა და პირველ სკუდეტოს დაეუფლა. ამადეო ამადეის მიერ მეთვრამეტე გატანილი გოლი აუცილებელი იყო ალფრედ შაფიორისთვის, რომელიც იმ დროს რომას წვრთნიდა. ამ დროისთვის იტალია მეორე მსოფლიო ომში ჩაება. ამიტომაც რომა თამაშობდა სტადიონზე სახელად Stadio del Partito Nazionale Fascista
ომის შემდეგ წლებში რომამ ვერ შეძლო ტიტულის შენარჩუნება. რომა მომდევნო ხუთი სეზონი ცხრილის დაბალ საფეხურებზე იმყოფებოდა, სანამ სერია B-ში არ ჩამოქვეითდა 1950-51 წლების სეზონისათვის. სერია B-დან კლუბი ჯუზეპე ვიანიმ ამოიყვანა.
სერია A-ში დაბრუნების შემდეგ რომა სტაბილურად ხვდებოდა ცხრილი ზედა საფეხურებზე. კლუბში იმ დროისთვის იყვნენ ისეთი ფეხბურთელები, როგორებიც არიან: ეგისტო პანდოლფინი, დინო და კოსტა და დანიელი განაპირა მცველი ჰელგო ბრონიე. ამ შემადგენლობის საუკეთესო მიღწევა ის იყო, რომ 1954-55 წლების სეზონზე, ინგლისელი იესე კარვერის ხელმძღვანელობით, მეორე ადგილზე გავიდნენ მას შემდეგ, რაც უდინეზე კორუპციის გამო სერია ბეში დააქვეითეს. მომდევნო 4 ათწლეულის განმავლობაში რომამ ვერ შეაღწია ტოპ ოთხეულში. თუმცა, გუნდს წარმატებები ჰქონდა თასზე. მათი პირველი ტიტული ქვეყნის გარეთ იყო საქალაქთაშორისო ბაზრობათა თასი, რომელიც მათ 1961-62 წლების სეზონზე მოიპოვეს. რომამ ფინალში დაამარცხა ბირმინგემ სიტი ანგარიშით 4-2. რამდენიმე წლის შემდეგ რომამ პირველად მოიგო კოპა იტალია. 1963-64 წლების სეზონზე რომამ დაამარცხა ტორინო მინიმალური ანგარიშით, 1-0.
კლუბმა მეორე კოპა იტალია 1969 წელს მოიგო, როდესაც თასი პატარა ლიგის სისტემის თამაშდებოდა. ჯიაკომო ლოსიმ დაამყარა რეკორდი 1969 წელს, ჩაატარა რა 450 თამაში ყველა ჩემპიოატის გათვალისწინებით. მისი რეკორდი 38 წლის განმავლობაში ვერავინ გააუმჯობესა.
წარმატებების პერიოდი
რომამ შეძლო თასების კოლექციის გაზრდა ანგლო-იტალიური თასის მოპოვებით, დაამარცხა რა ბლექპული ანგარიშით 3-1. 70-იანი წლების უმეტეს პერიოდში რომა იშვიათად თუ ახერხებდა მაღალი პოზიციების დაკავებას. ამ ათწლეულის განმავლობაში კლუბმა საუკეთესო შედეგი მხოლოდ 1974-75 წლებში აჩვენა, ისიც მესამე ადგილი. ფეხბურთელები, რომლებმაც კლუბის შემობრუნება მოახერხეს, იყვნენ ნახევარმცველები ჯანკარლო დე სისტი და ფრანჩესკო როკა.
ახალი, წარმატებული პერიოდი რომას ისტორიაში კოპა იტალიის მოგებას ემთხვევა. რომაულმა კლუბმა დაამარცხა ტორინო 1980 წელს სათასო ფინალში პენალტების სერიით. რომამ მიაღწია ისეთ სიმაღლეს, რომლისთვისაც გუნდს დაახლოებით 40 წელიწადი არ ჰქონდა მიღწეული. კლუბმა მეორე ადგილი დაიკავა, ჩამორჩა მხოლოდ იუვენტუსს. მილანის ყოფილი ფეხბურთელი ნილს ლიდჰოლი წვრთნიდა გუნდს, როდესაც კლუბში იმყოფებოდნენ გამოჩენილი ფეხბურთელები: ბრუნო კონტი, აგუსტინო დი ბარტოლომეო, რობერტო პრუზო და ფალკაო.
მეორე სკუდეტოს მოპოვებისათვის რომას დიდი დრო აღარ დასჭირვებია. 1982-83 წლების სეზონზე რომაულმა კლუბმა მეორედ დაისაკუთრა ტიტული. შემდეგი სეზონი რომამ მეორე ადგილზე დაასრულა და ასევე მოიგო კოპა იტალია. რომა 1984 წელს ევროპის თასზე ფინალში დამარცდა. ევროპის თასის ფინალი ლივერპულთან ძირითად დროში 1-1 დამთავრდა. გოლი პრუზომ გაიტანა, მაგრამ რომა პენალტების სერიაში დამარცხდა. რომას წარმატებული სვლა 1985-86 წლებში სერია A-ში მეორე ადგილითა და იტალიის თასით დამთავრდა.
90-იანების დასაწყისში, კერძოდ 1992 წელს რომა გავიდა უეფას თასის ფინალში, სადაც დამარცხდა ინტერთან ანგარიშით 2-1. იმავე წელს რომამ მეშვიდედ მოიგო კოპა იტალია და მეორე ადგილზე გავიდა სერია აში. მომავალ წელს კი დამარცხდა სამპდორიაში იტალიის სუპერკოპას თასზე, სადაც პირველ-მეორე ადგილზე გასული გუნდები ხვდებოდნენ ერთმანეთს. შემდეგი წლები კი რომას ისტორიაში ყველაზე თანასწორად შეგვიძლია შევრაცხოთ (ან რომა ყოველთვის ხვდებოდა ცხრილის შუა ნაწილში). მხოლოლ მეშვიდე ადგილი იყო მათი ყველაზე დიდი წარმატება... აგრეთვე 90-იანი წლიდან, კერძოდ კი 1992 წლიდან გამოჩნდა რომას მიერ აღზრდილი ნიჭიერი იმედისმომცემი თავდამსხმელი ფრანჩესკო ტოტი, რომელიც კლუბის მნიშვნელოვანი ფიგურა და კაპიტანია.
ახალ ათასწლეულში
thumb|right|275px|17 ივნისი, 2001 - რომა-პარმა 3-1: რომამ სკუდეტო მესამედ მოიგო. გულშემატკივრები კმაყოფილები არიან.
რომა ჩვეულ ფორმას 2000 წლისათვის დაუბრუნდა. ათწლეული რომამ გამარჯვებით დაიწყო, გახდა რა იტალიის ჩემპიონი და დაეუფლა სკუდეტოს მესამედ სერია A-ს 2000-01 წლების სეზონზე. ჩემპიონობა მათ ბოლო ტურში მოიპოვეს პარმას 3-1 დამარცხებით. რომამ იუვენტუსს ორი ქულით გაუსწრო. კლუბის კაპიტანმა, ფრანჩესკო ტოტიმ განაპირობა რომას გამარჯვება. იგი გახდა კლუბის ერთ-ერთი გამორჩეული ფეხბურთელი. მან დაამხო რამდენიმე რეკორდი. სხვა გამორჩეული ფეხბურთელები იმ დროისთვის იყვნენ: ალდაირი, კაფუ, გაბრიელ ბატისტუტა და ვინჩენცო მონტელა. thumb|left|[[ფრანჩესკო ტოტი, კლუბის კაპიტანი, იტალიის თასით ხელში]] კლუბმა ვერ შეძლო მომავალ წელს ტიტულის დაცვა და მხოლოდ მეორე ადგილს დასჯერდა. მაგრამ აღსანიშნავია ისიც რომ იუვენტუსმა რომაელებს მხოლოდ ერთი ქულით გაუსწრეს. ამის შემდეგ რომა ბევრჯერ გასულა მეორე ადგილზე როგორც სერია A-ში, ისევე იტალიის თასზე. 2002-03 წლების კოპა იტალიის თასის ფინალში რომა დამარცხდა მილანთან ანგარიშით 4-2 და ასევე მომდევნო წელს სწორედ მილანმა გაუსწრო რომას და დაიკავა პირველი ადგილი
2006 წლის სერია A-ს სკანდალის დროს ხუთი იტალიური კლუბი დაისაჯა. რომა კი მეორე ადგილზე ავიდა. იმავე სეზონში რომა კვლავ დამარცხდა კოპა იტალიას თასზე ფინალში მილანურ ინტერთან. მომდევნო ორ სეზონში რომა მეორე ადგილზე გავიდა. რომამ ამ ათწლეულში ყველაზე მეტჯერ გავიდა მოწინავე ორ პოზიციაზე. ასევე რომამ ორჯერ მიაღწია ჩემპიონთა ლიგის მეოთხედფინალს. მიუხედავად ცუდი სტარტისა რომამ გაასწრო ლონდონის ჩელსის და პირველი ადგილი დაიკავა ჯგუფში. რომაული კლუბის ისტორიაში რომა პირველად გავიდა ჩემპიონთა ლიგის ჯგუფური ეტაპის პირველ ადგილზე. თუმცა მერვედფინალში "ჯალაროსი" არსენალთან პენალტების სერიაში დამარცხდა და ჩემპიონთა ლიგასაც დაემშვიდობა.
სამწვრთნელო ისტორია
რომას ყველა მწვრთნელი 1927 წლიდან მოყოლებული დღემდე.
ნაციონალური ტიტულები
200px|right|thumb|ფრანჩესკო ტოტის ფრესკა. დაიხატა 2000-01 წლების სეზონის შემდეგ, როდესაც რომამ მესამედ მოიგო სკუდეტო. სერია A:
კოპა იტალია:
სუპერკოპა:
ევროპული ტიტულები
ევროპის ჩემპიონთა თასი:
ილუზიონიზმი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ილუზიონიზმი შეიძლება აღნიშნავდეს:
რომა (საფეხბურთო კლუბი)
ევროპული ტიტულები
უეფას თასი:
საქალაქთაშორისო ბაზრობათა თასი:
უმნიშვნელო ტიტულები
სერია B:
ანგლო-იტალიის თასი:
ანგლო-იტალიის ლიგის თასი:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიის საფეხბურთო კლუბები
პორტუგალიის გეოგრაფია
მინი|პორტუგალიის კონტინენტური ნაწილის, სატელიტური ფოტო პორტუგალია არის ევროპის დასავლეთით, განაპირა სახელმწიფო. მისი ძირითადი ნაწილი განლაგებულია იბერიის ნახევარკუნძულზე და ესაზღვრება მხოლოდ ესპანეთს, მთლიანობაში მისი სასაზღვრო ზოლის სიგრძე ესპანეთთან შეადგენს 1214 კილომეტრს. თუმცა სასაზღვრო ზოლს მდინარე კაიადან მდინარე კუნკომდე პორტუგალია არ აღიარებს, რომლის ოკუპაციაც ესპანეთის სამეფომ 1801 წელს მოახდინა. პორტუგალია ასევე აკონტროლებს აზორის და მადეირას კუნძულებს. მთლიანობაში ქვეყანას უკავია 2090 კმ² ფართობი, საიდანაც 91470 კმ² არის ხმელეთი, ხოლო 620 კმ² წყალი.
სქოლიო
კატეგორია:პორტუგალიის გეოგრაფია
საჭადრაკო ოლიმპიადა 1950
20 აგვისტო - 10 სექტემბერი 1950 დუბროვნიკი, იუგოსლავია
მხოლოდ ომის დამთავრების შემდეგ გახდა შესაძლებელი საჭადრაკო ოლიმპიადის ჩატარება. 1948 წლის სალტშობადენის კონგრესზე იუგოსლავიის საჭადრაკო ფედერაციამ განაცხადა, რომ მზადაა უმასპინძლოს მსოფლიოს საუკეთესო მოჭადრაკეების ფორუმს. კონგრესმა ფიდეს ბიუროს დაავალა შეესწავლა ეს საკითხი. 1949 წლის პარიზის კონგრესმა კი, ბიუროს მოხსენების საფუძველზე, გადაწყვიტა ჩაეტარებინა მორიგი, მეცხრე საჭადრაკო ოლიმპიადა იუგოსლავიაში.
დუბროვნიკში 16 ქვეყნის მოჭადრაკეები შეიკრიბნენ. ომის ჭრილობები ჯერ კიდევ არ ჰქონდათ მოშუშებული და ტურნირში არ მონაწილეობდნენ უნგრელები, ჩეხები და პოლონელები. საგრძნობლად იყო შეცვლილი თვითონ მოჭადრაკეთა შემადგენლობაც. ომამდელი ოლიმპიადების მონაწილეები დუბროვნიკში ცოტანი იყვნენ, სამაგიეროდ მრავლად იყვნენ ახალი სახეები (უნციკერი, შმიდტი, დონერი, ევანსი, ხულიო ბოლბოჩანი და სხვა). ტურნირის დებულებასა და რეგლამენტში იყო სიახლეები. გუნდებს უფლება ჰქონდათ ჰყოლოდათ მეორე სათადარიგო მონაწილეც (თუმცა ამ უფლებით ყველას არ უსარგებლია). დღეში იმართებოდა ერთი ტური და ყოველი მეოთხე დღე ეთმობოდა გადადებული პარტიების დამთავრებას. ტურნირი დუბროვნიკის ხელოვნების გალერეაში გაიმართა და გულშემატკივართა დიდი ინტერესიც გამოიწვია.
თავიდანვე დაწინაურდნენ მასპინძლები. შვიდი ტურის შემდეგ ისინი 3,5 ქულით უსწრებდნენ უახლოეს მდევარს, არგენტინის ნაკრებს, რომელსაც ყოფილი პოლონელი, მიგელ ნაიდორფი, თავკაცობდა. კიდევ ერთი პოლონელი, საველი ტარტაკოვერი საფრანგეთის გუნდს ედგა სათვეში. 63 წლის ტარტაკოვერი ტურნირის უხუცესი მონაწილე იყო. ოლიმპიადაში ერთი ქალიც მონაწილეობდა. ეს იყო შანტალ შოდე სილანი, რომელიც ფრანგებს პირველ სათარიგოდ ჰყავდათ ჩაწერილი.
კიდევ უფრო დაიძაბა ბრძოლა ტურნირის მეორე ნახევარში. მეათე ტურში განსაკუთრებულ ინტერესს იწვევდა მასპინძელთა შეხვედრა ამერიკელებთან. ორივე გუნდს მხოლოდ გამარჯვება აძლევდა ხელს, მაგრამ დაძაბული ბრძოლა ფრედ დამთავრდა. ამით ისარგებლეს არგენტინელებმა და მჭიდროდ მიუახლოვდნენ ლიდერებს. ამიტომ დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა არგენტინა - იუგოსლავიის მატჩს მე-12 ტურში. ეს მატჩიც თითქოს ფრედ უნდა დამთვრებულიყო, მაგრამ ბოლოს ნაიდორფმა მაინც მოახერხა სვეტოზარ გლიგორიჩის დამარცხება და სამხრეთამერიკელებმა გაიმარჯვეს. ბოლო ტურში იუგოსლავიელებმა დიდი ანგარიშით მოუგეს ფინელებს და ჩემპიონობა გაინაღდეს. არგენტინელები მეორეზე დარჩნენ, ხოლო მესამე ადგილისათვის ბრძოლაში გერმანელებმა მხოლოდ ბოლო ტურში აჯობეს ოლიმპიადების ოთხგზის ჩემპიონებს, ამერიკელ მოჭადრაკეებს.
ტექნიკური შედეგები
მონაწილეობდა 16 ქვეყნის ნაკრები. ტურნირი წრიული სისტემით.
ჩემპიონის და პრიზიორების შემადგენლობა და შედეგები
სვეტოზარ გლიგორიჩი 11 (+9=4-2), ვასია პირცი 9,5 (+7=5-2), პეტარ ტრიფუნოვიჩი 10 (+8=4-1), ბრასლავ რაბარი 9 (+8=2-0), მილან ვიდმარი (უმცროსი) 5 (+4=2-0), სტოიან პუცი 1 (+1=0-1)
ნიგელ ნაიდორფი 11 (+8=6-0), ხულიო ბოლბოჩანი 11,5 (+9=5-0), კარლოს ენრიკე გიმარი 6 (+4=4-2), ნესტორ დეკიუ როსეტო 7,5 (+4=7-1), ჰერმან პილნიკი 7,5 (+6=3-1)
ვოლფგანგ უნციკერი 11 (+9=4-1), ლოთრ შმიდტი 9 (+7=4-1), გერჰარდ პფეიფერი 7 (+4=6-1), ლუდვიგ რელშტაბი 6 (+3=6-2), ჰანს-ჰილმარ შტაუდტე 7,5 (+6=3-3)
საუკეთესო შედეგები დაფების მიხედვით
! style="background: #ddffdd;"|პირველი დაფა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ ! s! style="background: #ddffdd;"|პ ! s! style="background: #ddffdd;"|%
! style="background: #ddffdd;"|მეორე დაფა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ ! s! style="background: #ddffdd;"|პ ! s! style="background: #ddffdd;"|%
! style="background: #ddffdd;"|მესამე დაფა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ ! s! style="background: #ddffdd;"|პ ! s! style="background: #ddffdd;"|%
! style="background: #ddffdd;"|მეოთხე დაფა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ ! s! style="background: #ddffdd;"|პ ! s! style="background: #ddffdd;"|%
! style="background: #ddffdd;"|პირველი სათადარიგო დაფა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ ! s! style="background: #ddffdd;"|პ ! s! style="background: #ddffdd;"|%
! style="background: #ddffdd;"|მეორე სათადარიგო დაფა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა ! s! style="background: #ddffdd;"|ქ ! s! style="background: #ddffdd;"|პ ! s! style="background: #ddffdd;"|%
შენიშვნა: მესამე ადგილი მეორე სათადარიგო დაფაზე არ გათამაშებულა, ვინაიდან დანარჩენ მოჭადრაკეებს არ ჰქონდათ ნათამაშები პარტიების 50 %-ზე მეტი რაოდენობა.
რესურსები ინტერნეტში
09
დე იურე
დე იურე (კლასიკ. ლათ. de iure) — გამოთქმა, რომელიც ნიშნავს „კანონზე დაყრდნობით“, პარალელურად არსებობს გამოთქმა დე ფაქტო — „ფაქტობრივად“.
ეს ტერმინები გამოიყენება პოლიტიკურ სიტუაციებში. მაგალითად რაიმე პრაქტიკა შეიძლება არსებობდეს დე ფაქტო, სადაც ხალხი/საზოგადოება მისდევს გარკვეულ პრინციპს/შეთანხმებას როგორც კანონს, თუმცა სამართლებრივად ამგვარი კანონი არ არსებობს. მეორე მხრივ, რაიმე პრაქტიკა შეიძლება არსებობდეს დე იურე, თუმცა საზოგადოების მიერ ცნობილი/აღიარებული არ იყოს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საერთაშორისო სამართალი კატეგორია:ლათინური ტერმინები და ფრაზები
Liste de locutions latines
ამარანტე (პორტუგალია)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პორტუგალიის ქალაქები
ალტო-პარანის დეპარტამენტი
ალტო-პარანის დეპარტამენტი (Departamento de Alto Paraná) — დეპარტამენტი პარაგვაიში, მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში. ფართობი  14 895  კმ². მოსახლეობა 703 507 კაცი (2002). დედაქალაქი – სიუდად-დელ-ესტე. პროვინცია დაყოფილია 19 ოლქად.
სქოლიო
კატეგორია:პარაგვაის დეპარტამენტები
ლეგოგიე-ნასაჯუ
ლეგოგიე-ნასაჯუ — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტში, ფოცხოს თემის შემადგენლობაში (სოფლები: ლეგოგიე-ნასაჯუ, მეორე მოხაში, მოხაში, ფოცხო). მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარე გურძემის (ტეხურის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში, ზღვის დონიდან 140 მ სიმაღლეზე. ქალაქ სენაკიდან დაშორებულია 27 კილომეტრით.
სქოლიო
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ლოს-ლაგოსის დეპარტამენტი
ლოს-ლაგოსის დეპარტამენტი (Departamento Los Lagos) — დეპარტამენტი არგენტინაში, ნეუკენის პროვინციაში.
არგენტინის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტის მონაცემებით, 2001 წელს დეპარტამენტის მოსახლეობა 8 654 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 4 230 კმ²-ია.
დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ვილია-ლა-ანგოსტურა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნეუკენის პროვინციის დეპარტამენტები
დუისი
სქოლიო
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კაცები (გადაცემა)
კაცები — საქართველოს პირველი არხის პოპულარული იუმორისტული თოქშოუ, რომელიც ირაკლი კაკაბაძეს, დავით ლაბაძეს, ირაკლი ვახტანგიშვილსა და გიორგი ჯანელიძეს მიჰყავთ. პირველი გადაცემა 2018 წლის 6 თებერვალს (Facebook) და 1 მაისს (პორველი არხი) გავიდა ეთერში, და დღემდე აქტიურია.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ტელეგადაცემები კატეგორია:საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებელი კატეგორია:იმედი (ტელეკომპანია)
1839
თარიღი უცნობია
*
მურმანსკი
მურმანსკი (Мурманск) — ქალაქი რუსეთის ფედერაციაში, მურმანსკის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს რუსეთის უკიდურეს ჩრდილო-დასავლეთით კოლის ყურეში, 12 კმ.-ში ბარენცის ზღვიდან. ქალაქის პორტი არ იყინება მთელი წლის განმავლობაში ჩრდილო ატლანტიკური თბილი დინების გავლენით.
მსოფლიოს უდიდესი ქალაქი, რომელიც პოლარული წრის ჩრდილოეთით მდებარეობს. მოსახლეობა — 314,7 ათასი ადამიანი (2008), მოსახლეობის მიხედვით 56-ე ადგილი რუსეთში.
მურმანსკს მინიჭებული აქვს გმირი ქალაქის წოდება.
სქოლიო
კატეგორია:სსრკ-ის გმირი ქალაქები კატეგორია:მურმანსკის ოლქის ქალაქები
ილტოს არქეოლოგიური ძეგლები
ილტოს არქეოლოგიური ძეგლები — ადრინდელი და შუა ბრინჯაოს ხანის ნამოსახლარი და სამაროვანი, გვიანდელი ბრინჯაოს, გვიანდელი ანტიკური ხანის სამარხები ქალაქ ახმეტის დასავლეთით 4 კმ-ზე, მდინარე ილტოს მარცხენა ნაპირას. გაითხარა 1965-1967 წლებში (შ. დედაბრიშვილი).
ნამოსახლარი მთის ფერდობზე ტერასებად იყო განლაგებული. არქეოლოგიურად შესწავლილია 4 კულტურის ფენა. I ფენა ადრინდელი ბრინჯაოს ხანისაა. მასში აღმოჩნდა გეგმით სწორკუთხა, თიხატკეპნილიატაკიანი ნაგებობების ნაშთები, სამეურნეო დანიშნულების ორმოები და ამავე ხანის რამდენიმე პრმოსამარხი. მიცვალებულებს ჩატანებული ჰქონდათ თიხის ჭურჭელი.
II ფენა შეიცავდა ადრინდელი ბრინჯაოსა და შუა ბრინჯაოს ხანის ნაშთებს. III ფენაში იყო მხოლოდ შუა ბრინჯაოს ხანის კერამიკა. I-III ფენები ძვ. წ. III ათასწლეულის II ნახევარი - III და II ათასწლეულის მიჯნით თარიღდება. ამ დროს ნამოსახლარი მნიშვნელოვან დასახლებულ პუნქტს წარმოადგენდა. ზედა, IV ფენა შეიცავდა ერთმანეთში შერეულ სხვადასხვა დროს (ადრინდელი და შუა ბრინჯაოს, ადრინდელი რკინის, ანტიკური და ფეოდალური ხანის) კერამიკას. აღმოჩენილი ჭურჭელი 2 ძირითად ჯგუფად იყოფა: 1. მოყავისფრო ან მურა ფერის მრავალრიცხოვანი სამზარეულო, უხეშად ნაძერწი ჭურჭელი; 2. სუფრის ან პარადული სხვადასხვა ზომის და დანიშნულებისჭურჭელი. ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის მასალა ე. წ. მტკვარ-არაქსის კულტურის სფეროს განეკუთვნება, შუა ბრინჯაოს ხანის მასალა კი თრიალეთის კულტურის მასალის მსგავსია.
აქვე გამოვლინდა კენოტაფი, რომელიც შუა ბრინჯაოდან გვიანდელი ბრინჯაოს ხანაზე გარდამავალ ეტაპს ეკუთვნის, გათხრილი აგრეთვე გვიანდელი ბრინჯაოს ადრეული საფეზურისა და გვიანდელი ანტიკური ხანის ორმოსამარხები. მიცვალებულები ესვენენ გვერდზე, ხელფეხმოკეცილნი. ჩატანებული ჰქონდათ თიხის ჭურჭელი, ანტიკური ხანის სამარხებში - ბრინჯაოს საკაულიც.
ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
სანდრო ალთუნაშვილი
სანდრო ალთუნაშვილი (დ. 19 მაისი, 1997) — ქართველი ფეხბურთელი. ამჟამად თამაშობს ბათუმის „დინამოში“, ნახევარმცველის პოზიციაზე. კარიერის დიდი ნაწილი გატარებული აქვს საფეხბურთო კლუბ „საბურთალოში“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 19 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1997 კატეგორია:ბათუმის დინამოს ფეხბურთელები კატეგორია:საბურთალოს ფეხბურთელები კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
რუსული ენა
რუსული ენა (русский язык, აგრეთვე რუსული, უწინ დიდრუსულ, ან ველიკორუსულ ენად წოდებული) — რუსი ხალხის ეროვნული ენა.
რუსული ენა სლავურ ენებს მიეკუთვნება. იგი უკრაინულ (უწინ მცირერუსულად, ან მალოროსიულ ენად წოდებულ), ბელარუსულ და აგრეთვე ნაკლებად ცნობილ რუსინულთან ერთად ჰქმნის აღმოსავლეთსლავურ ენათა ჯგუფს. რუსული ენა მოსაუბრეთა რაოდენობის მიხედვით ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ენაა მსოფლიოში, ხოლო სლავურ ენათა შორის იგი არის ყველაზე დიდი. რუსული ენა გამოიყენებს კირილურ ანბანს, ანუ ე.წ. კირილიცას. რუსული სალიტერატურო ენის სტანდარტული ვარიანტი ეფუძნება მოსკოვის ოლქის მიმდებარე ტერიტორიაზე არსებულ ე.წ. შუა რუსულ დიალექტსა და მის კილო-კავებს.