cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
დიდი ლიახვის ხეობის ისტორიული გეოგრაფია
კურორტები
ისტორიული სამაჩაბლო მდიდარია სამკურნალო ადგილებითაც. ვახუშტი ბატონიშვილი განსაკუთრებით აღნიშნავს ხვწის პირისპირ, ლიახვის გაღმა არსებულ ე. წ. „კარკალის სასუნებელს“, რომელსაც დიდი ლიახვის ხეობაში სამკურნალო წყლებით ცნობილი იყო ჯავა, ბაგიათა და სხვ.
ვახუშტი ბატონიშვილი ხაზს უსვამს დიდი ლიახვის სასარგებლო თვისებებს:
გზები
დიდი ლიახვის ხეობაში გადიოდა არაერთი მნიშვნელოვანი გზა, რომელთა მეშვეობითაც შესაძლებელი იყო როგორც ქვეყნის სხვადასხვა კუთხესთან, ასევე ჩრდილოეთ კავკასიასთან დაკავშირება. ვახუშტი ბატონიშვილის გადმოცემით:  აღნიშნული გზის შესახებ გ. თოგოშვილი წერს:
ამ ადგილს დიდ მნიშვნელობას სძენდა ე. წ. „აჩაბეთის გზაც.“ ამ გზით შესაძლებელი იყო დვალეთთან და ჩრდილოეთ კავკასიასთან დაკავშირება. ტერიტორიული სიახლოვიდან გამომდინარე, მეფისნაცვალმა მიხეილ ვორონცოვმა ცხინვალიდან როკამდე იმერკავკასიასთან დამაკავშირებელი ახალი გზა გაიყვანა. XIX საუკუნის დასაწყისში აქ რუსეთის ხელისუფლების ინიციატივით, საფოსტო გზითაც სარგებლობდნენ. აღნიშნული გზა სოფელ ქურთაზე გადიოდა. 1804 წლის 14 ივლისით დათარიღებულ წერილში, რომელიც რუსმა მოხელემ ვოლკონსკიმ მთავარმართებელ პავლე ციციანოვს გაუგზავნა, აღნიშნულია, რომ დიდი ლიახვის ხეობაში, უკვე გახსნილი იყო გზა, რომლითაც ფოსტა სარგებლოდა. პავლე ციციანოვის წერილობითი განკარგულების შესაბამისად, ქსნის ერისთავებს და მაჩაბლებს, ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ გზით სარგებლობის შე­სახებ გარკვეული ინსტრუქცია მიეცათ. ქურთის საფოსტო გზას გამცილებ­ლები უნდა მომსახურებოდნენ. უსაფრთხოების მიზნით მთიან ნაწილში მცხოვრები ოსებისაგან უნდა აეყვანათ მძევლები, რათა ოსებს მგზავრებზე თავდასხმა არ მოეწყოთ.
აქედან რამდენიმე გზა გადადიოდა რაჭაში. ჯ. გვასალიას განმარტებით, ეს გზები იყო:
დიდი ლიახვის ხეობიდან დასავლეთ საქართველოში მიმავალი გზის მარშრუტი, ს. მაკალათიას განმარტებით, ასე იყო წარმოდგენილი: დასავლეთ საქართველოში გადასასვლელი გზით ისარგებლა XVIII საუკუნის 70-იან წლებში საქართველოში ნამყოფმა გერმანელმა მოგზაურმა იოჰან გიულდენშტედტმა. მოგზაური დიდი ლიახვის ხეობიდან თანმხლებ რაზმთან ერთად ფაწის ხეობაში გადავიდა. გზად მიმავალი ფაწის მარცხენა ნაპირზე ის იხსენიებს სოფლებს: გვერწერს, კოლალტოს. კოლალტოსთან მოგზაური ხიდზე გადასულა და გაუვლია სოფელი ტამუტა, შემდეგ წახო, რომელიც ფაწის დასავლეთ მხარეზე მდებარეობდა. აქ უნახავს ციხე, რომელსაც თავადი მაჩაბელი საზაფხულო სადგომად იყენებდა. წახოდან იგი ჩავიდა მდინარე ყვირილას სათავეში არსებულ სოფელ წონაში. გზა, რომლითაც ცხინვალიდან რაჭაში გადასასვლელად ისარგებლა გიულდენშტედტმა, იმ დროისათვის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი იყო. გიულდენშტედტი აღნიშნულ გზას ეხება მოკლე მიმოხილვაში, რომელიც მან რუსეთ-საქართველოს ურთიერთობის შესახებ დაწერა. ის აღნიშნავს, რომ 1768 წელს ლეიტანტი ფაბულოვი (გიულდენშტედტის ტექსტის მთარგმნელი და გამომცემელი გ. გელაშვილი მას აიგივებს ხვაბულოვთან, იგივე ქობულაშვილთან) დიდი ლიახვის ხეობაში, ცხინვალამდე არდონის ხეობიდან ნარის გავლით გადმოსულა, აქედან კი ჯაუკომის (ჯავის) გავლით რაჭაში წასულა სოლომონ I-თან შესახვედრად. ეს გზა უფრო მოგვიანებითაც გამოიყენებოდა. სწორედ ამ გზით ისარგებლა სოლომონ II-მ, როდესაც იგი იმერეთიდან პატარა ლიახვის ხეობაში, კერძოდ, სოფ. ვანათში გადმოვიდა და მთავარმართებელ ტორმასოვს შეხვდა.
პატარა ლიახვის ხეობიდან დიდი ლიახვის ხეობის გავლით იმერეთში გადასასვლელ გზას იხსენიებს იულონ ერეკლეს ძის მწიგნობარი იოანე ქართველიშვილი. მისი ცნობით, იულონ ბატონიშვილი ამ გზით გაიხიზნა იმერეთში, როდესაც მის წინააღმდეგ დავით გიორგის ძე ბატონიშვილი პატარა ლიახვის ხეობაში აპირებდა შეჭრას. გიულდენშტედტი დიდი ლიახვის ხეობაში სხვა გზებსაც ასახელებს. მათ შორის, სტეფანწმინდასთან დამაკავშირებელ გზას: ამ გზით უსარგებლია XIX საუკუნის 80-იან წლებში გაზ. „დროების“ კორესპონდენტს გიორგი ლიახველს (ჩოჩიშვილს). სტეფანწმინდიდან იგი პატარა ლიახვის ხეობაში, სოფელ ვანათში ჩავიდა. სტეფანწმინდიდან გზა პატარა ლიახვის ხეობას უკავშირდებოდა, აქედან კი შესაძლებელი იყო, როგორც ქსნის, ისე დიდი ლიახვის ხეობებში გადასვლა. როგორც გიულდენშტედტი მიუთითებს, დიდი ლიახვის ხეობას გზა აკავშირებდა არაგვის ხეობასთანაც. ამ გზას ჩრდილოეთ კავკასიიდან შემოჭრილი მძარცველი ლეკებიც იყენებდნენ:
სამაჩაბლო
დიდი ლიახვის ხეობაში XV საუკუნის I ნახევარში მაჩაბელთა საფეოდალო ჩამოყალიბდა. მაჩაბლების გავლენა ვრცელდებოდა დვალეთსა და ჟღელეს ხეობაშიც. „სამაჩაბლოს“ აღმოსავლეთიდან ქსნის საერისთავოს მამულები ესაზღვრებოდა. სამხრეთიდან და სამხრეთ-დასავლეთიდან ფავლენიშვილების, ამილახვრებისა და ხერხეულიძეების სათავადოები ემეზობლებოდა, ხოლო ჩრდილო-დასავლეთით — რაჭის საერისთავო. ჩრდილოეთის საზღვარი კი მდინარე თერგსა და კავკასიონის მთავარ ქედს გასდევდა. ზემოთ ნახსენები რუკის მიხედვით, მაჩაბლების მამულებს ჩრდილოეთიდან თერგის ოლქი და ვლადიკავკაზის მაზრა ესაზღვრებოდა. ჩრდილოეთ კავკასიაში მაჩაბლები ფლობდნენ უძველესი დროიდან საქართველოს განუყოფელ ნაწილს — დვალეთს, სადაც მოგვიანებით ოსები დასახლდნენ. დვალებს ეკავათ დაახლოებით 500 კმ² ტერიტორია თერგის მარცხენა ნაპირიდან — არდონის სათავემდე, ნარ-მამისონის ქვაბულსა და ექვს (ზახის, ნარის, ზრამაგის, ზროგოს, ჟღელეს და კასრის) ხეობაში. დვალეთი ნიქოზელი ეპისკოპოსის სამწყსოში შედიოდა. დვალეთში გავრცელებული ტოპონიმების, ანთროპონიმების, ეთნონიმების უმეტესობას სწორედ ქართული წარმომავლობა აქვთ.
1843 წელს რუსეთის ხელისუფლების ინიციატივით ოსეთის ოკრუგი შეიქმნა, რომელიც ადმინისტრაციულად თბილისის გუბერნიაში შევიდა. თუმცა, ისტორიული დვალეთის ტერიტორიაზე ჩამოყალიბდა ე. წ. „ნარის უბანი“, რომელიც 1859 წელს თერგის ოლქს გადაეცა და ამის გამო მნიშვნელოვანი ტერიტორია, რომელიც ისტორიულად საქართველოს შემადგენლობაში შედიოდა საქართველოს ხელოვნურად ჩამოაცილეს და ოსეთს (სინამდვილეში — რუსეთს) მიუერთეს.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ისტორიული ტოპონიმები
ევროპის მოედანი
ევროპის მოედანი — მოედანი თბილისში, ისნის რაიონში რიყე; მეტეხისა და ღვინის აღმართებს, ნოე ჟორდანიას სანაპიროსა და მეტეხის ხიდს შორის. რიყის სამხრეთ ნაწილში წარმოქმნილ მოედანს ევროპის მოედანი ეწოდა 2005 წელს. მოედანზე დგას დავით სარაჯიშვილის ძეგლი (მოქანდაკე თენგიზ კიკალიშვილი).
ლიტერატურა
კატეგორია:ისნის რაიონის მოედნები
ბურჩინ თერზიოღლუ
ბურჩინ თერზიოღლუ (დ. 9 მარტი 1980, სტამბოლი, თურქეთი) — თურქი მსახიობი.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1980 წლის 9 მარტს სტამბოლში. სამსახიობო განათლება მიიღო „მუჟდათ გეზენის სახელობის ცენტრში“. სამსახიობო კარიერა ადრეულ ასაკში დაიწყო, გადაიღეს ფილმებში: „ბოსმა არ გაიგოს“ (თურქ. „Patron Duymasın“) და „შიშველი მოქალაქე" (თურქ. „Çıplak Vatandaş“). 1997 წელს გადაიღეს ალი გუვენის მუსიკალურ კლიპში „მგზავრი“ (თურქ. „Yolcu“).
ბურჩინ თერზიოღლუს ოჯახს დიდი კაპიტალი აქვს დაბანდებული სხვადასხვა ტელეკომპანიებში, აქვთ სარესტორნო ბიზნესი, ავითარებენ ბიზნესს ევროპის სხვადასხვა ქვეყანაში. ოჯახს აქვს საკუთარი კინოსტუდია და ხმის ჩამწერი სტუდიები.
პირადი ცხოვრება
2008 წლის 20 ივნისს ბურჩინი და ცნობილი თურქი მსახიობი მურათ ილდირიმი დაქორწინდნენ, თუმცა 2014 წლის 30 ივნისს მათი თანაცხოვრება განქორწინებით დასრულდა. დღეისთვის ილქერ ქალელის ხვდება, რომელიც ბურჩინთან ერთად სერიალ „ფოირაზ ქარაელში“ მთავარ როლს თამაშობს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 9 მარტი კატეგორია:დაბადებული 1980 კატეგორია:თურქი მსახიობები
კონსტანცა მანუელა დე ვილენა
ადრეული წლები და პირველი ქორწინება
კონსტანცა მანუელა დაიბადა 1316 წელს კასტილიაში. იგი იყო კასტილიის მეფე ფერდინანდ III-ის შვილიშვილის, ვილენას პრინც ხუან მანუელისა და მისი მეუღლის, არაგონის მეფე ხაიმე II-ის ასულ კონსტანცია არაგონელის ასული.
ამ ამბიდან სულ მალე, ალფონსომ ცოლად მარია პორტუგალიელი შეირთო, რომელთანაც შეეძინა მომავალი მეფე პედრო I მრისხანე.
მეორე ქორწინება და გარდაცვალება
როდესაც კონსტანცა მანუელა პორტუგალიაში ჩავიდა თან ახლდა კასტილიელი არისტოკრატი ინეს დე კასტროც. მართალია პედრუ და კონსტანცა მანუელა დაქორწინდნენ და სამი შვილიც გაუჩნდათ, მაგრამ პედრუმ ინესთან გააბა რომანი. ამ სკანდალმა აიძულა პედრუ ინესი სამეფო კარიდან გაეძევებინა, მაგრამ მასთან საიდუმლო ურთიერთობა კვლავ განაგრძო.
შვილები
კონსტანცა მანუელას შვილები მხოლოდ მეორე ქმრისგან ჰყავდა:
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1316 კატეგორია:გარდაცვლილი 13 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1345 კატეგორია:კასტილიის დედოფლები კატეგორია:ლეონის დედოფლები კატეგორია:მშობიარობის დროს გარდაცვლილები
სოლიდანი (პერნამბუკუ)
სოლიდანი (Solidão) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 586 მეტრზე. მიეკუთვნება სერტან-პერნამბუკანუს მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პაჟეუს შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 744 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 41.5 კმ²-ზე. ფართობი 138 399 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პერნამბუკუს შტატის მუნიციპალიტეტები
ჯოზეფ რუტენბერგი
ჯოზეფ რუტენბერგი (Joseph Ruttenberg; დ. 4 ივლისი, 1889, სანქტ-პეტერბურგი — გ. 1 მაისი, 1983, ლოს-ანჯელესი) — რუსეთში დაბადებული ამერიკელი-ებრაელი კინოოპერატორი და ფოტოჟურნალისტი. ათჯერ იყო ნომინირებული ოსკარზე და ოთხჯერ მოიგო ის, აგრეთვე მიღებული აქვს ერთი ოქროს გლობუსი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი კინოოპერატორები კატეგორია:დაბადებული 4 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1889 კატეგორია:გარდაცვლილი 1 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1983 კატეგორია:ამერიკელი ებრაელები
იროდიონ ევდოშვილის ქუჩა
იროდიონ ევდოშვილის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, დიდუბის რაიონში (დიდუბე); რკინიგზიდან დავით ყიფიანის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. 1890 წლიდან ალექსანდრე დონდუკოვ-კორსაკოვის სახელი ერქვა. შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში. 1923 წელს იროდიონ ევდოშვილის სახელი ეწოდა.
ხატიბ ალ-ბაღდადი
ხატიბ ალ-ბაღდადი (დ. 1002, ბაღდადთან ახლოს — გ. 1071, ბაღდადი) — არაბი ისტორიკოსი და ბიოგრაფი. იყო ხატიბად (მქადაგებლად) ბაღდადში, საიდანაც მოდის მისი სახელი. ხატიბ ალ-ბაღდადის მრავალრიცხოვან ნაშრომთა შორის აღსანიშნავია 14-ტომიანი „ბაღდადის ისტორია“, რომელშიც გადმოცემულია 7830-მდე ბიოგრაფია იმ პირებისა, რომლებიც ამ ქალაქთან იყვნენ დაკავშირებულნი. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია თხზულების შესავალი ნაწილი, რომელიც შეიცავს მეტად საინტერესო ცნობებს ქალაქ ბაღდადის გეოგრაფიის, ტოპოგრაფიისა და ისტორიისათვის.
ლიტერატურა
კატეგორია:არაბები კატეგორია:არაბი ისტორიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1002 კატეგორია:გარდაცვლილი 1071
ბოპფინგენი
ბოპფინგენი (Bopfingen) — ქალაქი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, აღმოსავლეთ ალბის რაიონში. ქალაქის ფართობია 77 კმ², მოსახლეობა, 2012 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 11 810 ადამიანს.
სქოლიო
კატეგორია:ბადენ-ვიურტემბერგის ქალაქები
ოსიეკის ზოოპარკი და აკვარიუმი
ოსიეკის ზოოპარკი და აკვარიუმი — მდინარე დრავას მარცხენა ნაპირზე მდებარე ზოოპარკი ქალაქ ოსიეკში, ხორვატია. იგი ხორვატიის სამი ზოოპარკიდან, ფართობის მიხედვით ყველაზე დიდია (11 ჰა). დაარსდა 1955 წელს. ზოოპარკში წარმოდგენილია 100-მდე სახეობის დაახლოებით 650 ცხოველი. ყოველწლიურად, ოსიეკის ზოოპარკს და აკვარიუმს 100 000-მდე სტუმარი ჰყავს. ზოოპარკის დირექტორია — დენის ვედლინი.
სქოლიო
კატეგორია:ხორვატიის ზოოპარკები
უარტე
უარტე (Huarte; Uharte) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის კუენკა-დე-პამპლონის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 3,7 კმ². მოსახლეობა — 7278 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
პილუმი
მინი|პილუმი პილუმი — შუბის ნაირსახეობა, რომელსაც ძირითადად რომაულ არმიაში იყენებდნენ. პილა ზოგადად 2 მეტრის სიგრძისაა. ის ხის ღეროსა და რბილი რკინის ნაწილისგან შედგება.
სქოლიო
კატეგორია:იარაღები
Carebara
გავრცელება
გავრცელების არეალებია ამერიკის, აფრიკის და აზიის ტროპიკები. ასევე ცნობილია Oligomyrmex-ის ყოფილი გვარის წარმომადგენლები ზომიერი სარტყლებიდან (ავღანეთი, იაპონია).
კლასიფიკაცია
2004 წელს კოლუმბიელმა მირმეკოლოგმა ფ. ფერნანდესმა მოახდინა რამდენიმე სხვა სახეობის (Oligomyrmex-ის 100 სახეობასთან, Paedalgus-ის 10 სახეობასთან, Afroxyidris-ის 1 სახეობასთან) Carebara-სთან სინონიმიზაცია. მიეკუთვნება ტრიბა Solenopsidini-ს (ადრე Pheidologetonini-ს). 2014 წელს გამოითქვა მოსაზრება ტაქსონი Pheidologeton სინონიმიზირებულიყო Carebara-სთან.
სქოლიო
კატეგორია:მირმიცინები
ლია ახალაძე
ლია ახალაძე (დ. 14 იანვარი, 1966, სამტრედია) — ქართველი ისტორიკოსი, ისტორიის დოქტორი. სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის ასოცირებული პროფესორი.
ბიოგრაფია
დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოხუმის ფილიალის ისტორია-იურიდიული ფაკულტეტი ისტორიის სპეციალობით და ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასპირანტურა წყაროთმცოდნეობა, ისტორიოგრაფიის განხრით. 1999 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე: „ქართული ეპიგრაფიკული ძეგლები აფხაზეთში IX-XVII სს“. 1995 წლიდან მუშაობს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოხუმის ფილიალში, ჯერ ისტორია-იურიდიულ ფაკულტეტზე, ხოლო შემდეგ ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტზე. 2001-2005 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოხუმის ფილიალის ისტორია-იურიდიული ფაკულტეტის დეკანის მოადგილე. 2006-2008 წლებში თსუ სოხუმის ფილიალისა და სოხუმის უნივერსიტეტის ხარისხის უზრუნველყოფის სამსახურის უფროსი. 2008-2011 წლებში იყო სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის განათლების ფაკულტეტის დეკანის მოვალეობის შემსრულებელი. 2011 წლიდან განათლების ფაკულტეტის დეკანი.
შრომები
იკვლევს საქართველოს ისტორიის, ქართული კულტურის, პალეოგრაფიისა და ეპიგრაფიკის საკითხებს, ისტორიის სწავლების თანამედროვე ტექნოლოგიებს. გამოქვეყნებული აქვს 70-ზე მეტი სამეცნიერო პუბლიკაცია, მათ შორის 3 მონო­გრაფია, 1 სასკოლო და 2 მეთოდური სახელმძღვანელო მასწავ­ლებლე­ბისათვის თანაავტორობით.
დაჯილდოებულია საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის მადლობის სიგელით, იაკობ გოგებაშვილის სახლობის მედლით და აფხაზეთის ა/რ უმაღლესი საბჭოს საპატიო სიგელით.
ჰყავს მეუღლე და ქალიშვილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 14 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1966 კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
ბობერი
ბობერი (Bobber — სიტყვასიტყვით „გაკრეჭილი“) — აშშ-ში 1930-იანი წლებიდან მოყოლებული დღემდე მოდიფიცირებული მოტოციკლის სახეობა, რომელიც ხასიათდება მისი ნაწილების მოცილებით, განსაკუთრებით მცველი გისოსი ფრთების, მისი წონის შესამცირებლად. მსგავსი შედეგი მიიღწევა მისი ე.წ. „გაკრეჭვით“.
ბოლშებაიკოვო
ბოლშებაიკოვო (Большебаиково; Оло Байыҡ) — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იშიმბაის რაიონში. მიეკუთვნება ბაიგუზინის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იშიმბაიდან განლაგებულია 21 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ სალავათიდან 35 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 52 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:იშიმბაის რაიონის სოფლები
ველი მაჰმუდ-ფაშა
ველი მაჰმუდ-ფაშა (Veli Mahmud Paşa; დ. 1420, ნოვო-ბრდო — გ. 18 ივლისი, 1474, სტამბოლი) — ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი 1456-1466 წლებში.
დაიბადა სერბეთის ქალაქ ნოვო-ბრდოში. მისი დედა იყო სერბი. მამის მხრიდან წარმოშობით იყო თესალიის მეფე ანგელა ფილანტროპელის გვარიდან და მიიღო ზედწოდება  ანგელოვიჩი. 1427 წელს დედასთან ერთად შეიპყრეს თურქებმა, მიაღებინეს ისლამი და დაარქვეს მაჰმუდი. 1456 წელს დანიშნეს დიდ ვეზირად და რუმილიის ბეგლერბეგად. 1466 წელს მოწინააღმდეგეების ინტრიგების წყალობით დაკარგა თავისი თანამდებობა, მაგრამ 1472 წელს აღადგინეს დიდი ვეზირის თანამდებობაზე. ორი წლის შემდეგ მაჰმუდ-ფაშა სულთან მეჰმედ II-ს ბრძანებით ჩააგდეს სტამბოლის ციხესიმაგრეში და 1474 წლის 18 ივლისს დასაჯეს სიკვდილით.
გეგინგენი
გეგინგენი (Göggingen) — თემი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, აღმოსავლეთ ალბის რაიონში. თემის ფართობია 11,38 კმ², მოსახლეობა, 2012 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 2 426 ადამიანს.
სქოლიო
კატეგორია:ბადენ-ვიურტემბერგის თემები
გლორია-დი-დორადუსი
გლორია-დი-დორადუსი (Glória de Dourados) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 400 მეტრზე. მიეკუთვნება მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატის სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იგუატემის შემადგენლობაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატის მუნიციპალიტეტები
ხარიჯიტები
ხარიჯიტები — ერთ-ერთი მუსლიმური თემის მიმდევრები არიან, რომლებიც ხალიფა უსმანისა და ალის მმართველობის ბოლოს ჩნდებიან. ხარიჯიტების მოძრაობა აღმოცენდა სახალიფოში სოციალურ წინააღმდეგობათა და ხელისუფლებისათვის პოლიტიკური ბრძოლის გამწვავების პერიოდში. 657 წელს ხალიფა ალის პოლიტიკით უკმაყოფილო მებრძოლთა ნაწილი, რომლებიც არაბი მომთაბარე ტომებისაგან შედგებოდა, გამოვიდა არაბული არისტოკრატიის პოლიტიკური ბატონობის გაძლიერებისა და მათ მიერ მუსლიმური თემის მიწების დატაცების წინააღმდეგ, რის გამოც მათ ხარიჯიტები (ამბოხებულები) უწოდეს. 658 წელს სიფინის ბრძოლაში ალიმ დაამარცხა ხარიჯიტები, მაგრამ მათი რიგები ივსებოდა ძირითადად საზოგადოების დაბალი ფენების, როგორც არაბების, ისე გამუსლიმებული არაარაბების ხარჯზე. სიფინის ბრძოლის შემდეგ ისინი ალის ებრძოდნენ მანამ, სანამ 661 წელს ის არ მოკლეს. ამის შემდეგ ხარიჯიტები ხალიფა მუავიას დაუპირისპირდნენ. მთელი ამ პერიოდის განმავლობაში ისინი მოულოდნელი თავდასხმებით ცდილობდნენ მტრისთვის ზიანის მიყენებას.
ხარიჯიტები მოითხოვდნენ ყველა მუსლიმის თანასწორუფლებიანობას სოციალური მდგომარეობისა და ეროვნული კუთვნილების მიუხედავად, ხალიფის არჩევითობის პრინციპის გატარებას. ხალიფა შეიძლებოდა გამხდარიყო ყველა მართლმორწმუნე მუსლიმი, თვით მონაც კი – ამიტომ ხარიჯიტობა უკიდურესად დემოკრატიულ მიმდინარეობად იქცა. ამის მიუხედავად, ხარიჯიტები ფანატიზმით და სხვა რელიგიური თემების მიმართ მწვავე დამოკიდებულებით გამოირჩეოდნენ. 684 წელს ხარიჯიტების გათიშვის შედეგად შეიქმნა რამდენიმე მიმდინარეობა: იბადიტების, აზრაკიტების, სუფრიტებისა და ბაიჰასიტების. ხარიჯიტები – იბადიტები ამჟამად ახლანდელ ომანში, ჩრდილოეთ აფრიკაში და არაბეთის ზოგიერთ სხვა ქვეყანაში ცხოვრობენ.
ხარიჯიტების სახელწოდება ეფუძნება ქუფიდან ალის ყოფილი მომხრეების „გამოსვლის“ ეპიზოდს. ხარიჯი (მრ. ალ-ხავაარიჯ) ნიშნავს „ამბოხებულს“, „განდგომილს“, „ერეტიკოსს“, „გამოსულს“. ხარიჯიტები იხსენიებიან სხვა სახელწოდებებითაც: ალ-მუჰაქქიმა, აშ-შურათ, ალ-მარიკუნ და სხვ. ასევე, ხარიჯიტები ეწოდებოდა ყველას, ვინც თემის კანონიერი მეთაურს წინააღმდეგ აღუდგებოდა.
განხეთქილება
უკვე VII საუკუნის მეორე ნახევარში ხარიჯიტებს შორის მოხდა განხეთქილება. შედეგად სამი მთავარი ხარიჯიტული თემი წარმოიშვა: აზრაკიტები, სუფრიტები და იბადიტები. თუმცა მათ გარდა 20-მდე სხვადასხვა ხარიჯიტული დაჯგუფება არსებობდა იმ დროისთვის. ხარიჯიტებმა ფეხი იემენში, ომანსა და ჩრდ. აფრიკაშიც მოიკიდეს და დოგმატურ საკითხებს ამუშავებდნენ, როგორიცაა სახალიფოს თეორიის ჩამოყალიბება, რწმენის განსაზღვრა და სხვ.
კამათი მუსლიმურ თემში
ხარიჯიტები იყვნენ პირველები, რომლებმაც მუსლიმურ თემში თეოლოგიური კამათი წამოიწყეს VII-VIII საუკუნეების მიჯნაზე. მანამდე კი რელიგიური საკითხების განსაზღვრაზე მეტად მუსლიმები სამართლითა და წეს-ჩვეულებებით იყვნენ დაინტერესებულები. ერთ-ერთი მთავარი საკითხი, რაზეც ხარიჯიტებმა ყურადღება გაამახვილეს, იყო ცოდვა. ადრეულ ისლამში ცოდვა „დიდად“ და „მცირედ“ განიხილებოდა. ურწმუნოება ყველაზე მძიმე ცოდვად ითვლება. მუსლიმური თემის წარმომადგენლები კამათობდნენ იმაზე, უნდა ჩაეთვალათ თუ არა მუსლიმად „მძიმე“ ცოდვის ჩამდენი ადამიანი. ხარიჯიტებს რადიკალური პოზიცია ეკავათ და თვლიდნენ, რომ ასეთი ადამიანი სიკვდილით დასჯას იმსახურებდა. იქიდან გამომდინარე, რომ მუსლიმი ხალიფა პოლიტიკური და რელიგიური წინამძღოლად ითვლება, ხარიჯიტები ხალიფებისგან ხალხის მიმართ სამართლიან დამოკიდებულებას მოითხოვდნენ, რადგან მათი აზრით, ომაიანები და აბასიანები უსამართლო და „ცოდვილი“ მმართველები იყვნენ. ამიტომაც ხარიჯიტები თეოლოგიურ საკითხებში ყველა მუსლიმის ჩართულობასა და ხალიფას არჩევითობას ემხრობოდა. ხარიჯიზმი პირველი ისლამური მიმდინარეობა გახდა, რომელიც მუსლიმურ თემში დიალოგს უწყობდა ხელს მნიშვნელოვან საკითხებთან დაკავშირებით. ამასთანავე, ხარიჯიტები დასაშვებად მიიჩნევდნენ ხალიფას დამხობასა და მკვლელობასაც კი, თუ ის ისლამის პრინციპებსა და თემის ინტერესებს გადაუხვევდა. მნიშვნელოვანია, რომ ხარიჯიზმი შიიტური დოქტრინისგან განსხვავებით არ აღიარებს ხალიფას უცოდველობას. აღსანიშნავია ისიც, რომ „მართლმორწმუნე“ ხალიფებიდან ხარიჯიტები კანონიერად აღიარებდნენ აბუ ბაქრს, უმარს, უსმანის მმართველობის 6 წელსა და ალის მმართველობას სიფინის ბრძოლამდე.
რელიგიური მოძღვრება
ჩამოყალიბების შემდეგ ხარიჯიტები ისლამის დოგმების დამცველებად გამოდიოდნენ და ყველა მუსლიმისგან მოითხოვდნენ რელიგიური მოვალეობების მკაცრად შესრულებას. ამის გამო მათ „ისლამის პურიტანებსაც“ კი უწოდებდნენ. ხარიჯიტები ეწინააღმდეგებოდნენ ფუფუნებას, გართობას და კრძალავდნენ მუსიკას, აზარტულ თამაშებს. სხვა მუსლიმებისგან განსხვავებით არ აღიარებდნენ წმინდანთა კულტს, თუმცა ჰაჯის აღიარებდნენ. ხარიჯიტები თვლიან, რომ ყურანი ალაჰის სიტყვაა, რომელიც მკითხველმა სიტყვასიტყვით უნდა გაიგოს.
ხარიჯიტები თვლიდნენ, რომ „ჭეშმარიტი რწმენა“ განისაზღვრება მოქმედებით და თითოული მათგანის მოვალება ხარიჯიტული პოლიტიკური და რელიგიური პრინციპების დასაცავად ბრძოლაა. ვინც ამ მოვალეობას არ ასრულებს, ითვლება „ურწმუნოდ“. ამ მუსლიმური თემის ყველა წარმომადგენელი უკიდურესი ფანატიზმით გამოირჩეოდა არა მხოლოდ რელიგიურ თუ პოლიტიკური მოწინააღმდეგეების, არამედ მშვიდობიანი მოსახლეობის მიმართაც. ამგვარი რადიკალური შეხედულებების გამო ხარიჯიზმი ისლამურ სამყაროში ფართოდ ვერ გავრცელდა.
აღსანიშნავია, რომ ხარიჯიტები ფიკჰის წყაროდ მხოლოდ ყურანს მიიჩნევენ, ხოლო იჯმასა და ჰადისებს უარყოფენ.
აზრაკიტები
აზრაკიტები ხარიჯიტების უკიდურესი სექტის მიმდევრები არიან. მისი წარმოშობა ნაფი იბნ ალ-აზრაკის უკავშირდება, რომელიც VII საუკუნის 80-იან წლებში ერაყში ომაიანთა ხალიფებისა და შიიტების წინააღმდეგ აჯანყებას ჩაუდგა სათავეში. მათ სხვა ხარიჯიტებიც შეუერთდნენ. ნაფი მართლმორწმუნეთა ამირად გამოცხადდა. აზრაკიტებმა აიღეს რამდენიმე ქალაქი ირანში (ფარსი და ქირმანი), დახოცეს მექის მმართველის მოხელეები და 14-15 წლის განმავლობაში ხალიფას მრავალრიცხოვან ჯარებს ებრძოდნენ. აზრაკიტები ათავისუფლებდნენ მონებს და ჩაგრულთა დამცველებად გამოდიოდნენ, რის გამოც მათ სპარსელთა მხარდაჭერა მოიპოვეს. მართალია აზრაკიტების აჯანყება 698 წელს ჩაახშეს, თუმცა ისინი VIII-IX საუკუნეებშიც აგრძელებდნენ გამოსვლებს. ირანში მათი ცენტრი სისთანი იყო, საიდანაც აჯანყებებს აწყობდნენ.
აზრაკიტების დოქტრინის მიხედვით:
აზრაკიტების ამგვარმა უკიდურესმა სისასტიკემ მათი სექტის სრული განადგურება გამოწვია IX საუკუნეში.
სუფრიტები
სუფრიტების სექტა ერაყში, ბასრაში, 683-684 წლებში ჩამოყალიბდა. თემის წარმოქმნის მიზეზი ხარიჯიტებში რელიგიურ-პოლიტიკური უთანხმოება გახდა. მისი დამაარსებელი ზიად იბნ ასფარია, თემის სახელწოდება კი მამამისის სახელს უკავშირდება. ომაიანი ხალიფა იაზიდ I-ის დროს სუფრიტები ბასრის მიდამოებში აჯანყდნენ აბუ ბილალ მირდასის მეთაურობით. 680 წელს მირდასის მკვლელობის შემდეგ სუფრიტებმა იმამად აღიარეს პოეტ-მისტიკოსი იმრან იბნ ჰიტტანი (გარდ. 703 წ.). 695 წელს სუფრიტებმა ზემო მესოპოტამიაში მოაწყეს პირველი შეიარაღებული აჯანყება, რომელსაც ხელმძღვანელობდა სალიჰ იბნ მუსარრიჰი. სუფრიტთა ამბოხი მრავალ პროვინციას მოედო სახალიფოში, მაგრამ 697 წელს ჩაახშეს. სუფრიტები შეეცადნენ, სისტემატიურად გადმოეცათ თავიანთი რელიგიური შეხედულებები. მათ შუალედური მდგომარეობა ეკავათ აზრაკიტებსა და იბადიტებს შორის:
იბადიტები
იბადიტები 'აბდ ალლაჰ იბნ იბადის (VII საუკუნის მეორე ნახევარი) მიმდევრები იყვნენ. ეს ყველაზე ზომიერი ხარიჯიტული თემი ჩამოყალიბდა 684-685 წლებში ბასრაში. აზრაკიტები გამოვიდნენ ომაიანების წინააღმდეგ, ხოლო იბადიტების ლიდერმა აჯანყებაში მონაწილეობაზე უარი განაცხადა. იბადიტური თემის ჭეშმარიტი დამფუძნებელი და მოძღვრების შემქმნელი ჯაბირ იბნ ზაიდი იყო ომანიდან. VIII საუკუნიდან ბასრელი იბადიტები პოლიტიკურ ასპარეზზე აქტიურად მოღვაწეობდნენ, ხოლო მათი ხელმძღვანელები ომანში გადაასახლეს. თუმცა იბადიტური თემი ბასრაში სულიერ ცენტრად რჩებოდა. თემის ახალმა მეთაურმა აბუ 'უბაიდამ „მსოფლიო იბადიტური იმამათის“ შექმნის მიზნით საკუთარი ემისრები გააგზავნა მუსლიმური სამყაროს ყველა კუთხეში. იბადიტთა პროპაგანდას დიდი წარმატება მოჰყვა და რამდენიმე წლის შემდეგ მათმა აჯანყებებმა იფეთქა, რასაც მათი იმამათების ჩამოყალიბება მოჰყვა.
განსაკუთრებულ წარმატებას იბადიტებმა ჩრდ. აფრიკაში მიაღწიეს, სადაც VIII საუკუნის 70-იან წლებში რუსთამიანთა სახელმწიფო შეიქმნა (თანამედროვე ალჟირის ტერიტორია. რუსთამიანთა ამირას უზენაესობას აღიარებდნენ მთელი აღმოსავლეთის იბადიტური თემები. შემდგომში ამ რეგიონში აღლაბიანებისა და ფატიმიანების გაბატონებამ რუსთამიანთა სახელმწიფოს დაშლა გამოიწვია. ამის მიუხედავად იბადიტები მაინც აქტიურობდნენ.
იბადიტური რელიგიურ-პოლიტიკური დოქტრინის საფუძველი იმამათის შესახებ არსებული მოძღვრებაა. ისინი დასაშვებად მიიჩნევდნენ ერთდროულად რამდენიმე იმამის არსებობას. იბადიტები თვლიან, რომ შეიხთა საბჭოს მიერ არჩეული იმამი იყო სრულუფლებიანი წინამძღოლი, მხედართმთავარი, მსაჯული და ღვთისმეტყველია. თუ ის ისლამის გზას გადაუხვევდა, შეიხთა საბჭოს მისი გადარჩევა შეეძლო.
იბადიტთა დოგმატიკაზე დიდი გავლენა მოახდინეს სუნიტურმა და მუთაზილიტურმა შეხედულებებმა. ისინი თვლიან, რომ ალაჰი განაპირობებს ადამიანთა ქცევას. აღსანიშნავია, რომ იბადიტები სხვა ხარიჯიტებისგან განსხვავებით, უარყოფდნენ პოლიტიკური ან რელიგიური მოტივებით მკვლელობას.
დღეს ომანის მოსახლეობის დიდ ნაწილს იბადიტები შეადგენენ. მათი მცირერიცხოვანი თემები კი ჩრდილოეთ აფრიკის სხვადასხვა კუთხეშია გაბნეული.
პირველი შუქი (ასტრონომია)
მინი|250პქ|[[კეპლერი (ტელესკოპი)|კეპლერის ტელესკოპის მიერ გადაღებული პირველი სურათი]] პირველი შუქი — ასტრონომიაში, ტელესკოპის პირველი გამოყენება (ზოგადად ახალი ინსტრუმენტის) ასტრონომიული ფოტოს გადასაღებად მისი აწყობის შემდეგ. ხშირად ეს არაა ტელესკოპში პირველი გახედვა; კომპონენტების გასასწორებლად, ოპტიკური ტესტები ხშირად დღის შუქზეც ტარდება. როგორც წესი, პირველ ფოტოს ნაკლები სამეცნიერო ღირებულება აქვს და გამოირჩევა ცუდი ხარისხით, რადგან ტელესკოპის მრავალი ელემენტი ჯერ კიდევ საჭიროებს მორგებას ოპტიმალურ ეფექტიანობაზე. მიუხედავად ამისა, პირველი შუქი ყოველთვის ამაღელვებელია როგორც ტელესკოპის დამპროექტებლების, ამშენებლებისა და ასტრონომთა საზოგადოებისათვის, ისე მათთვის, ვინც ტელესკოპის მშენებლობის წლებში მისადმი სკეპტიკურად იყვნენ განწყობილნი. გადასაღებ საგნად როგორც წესი, ირჩევენ კარგად ცნობილ და გამორჩეულ ასტრონომიულ ობიექტს.
მაგალითად, 200-ინჩიანი ჰეილის ტელესკოპის პირველი შუქისათვის 1949 წლის 26 იანვარს, ამერიკელი ასტრონომის, ედუინ ჰაბლის მითითებით NGC 2261 (ჰაბლის ცვალებადი ნისლეული) აირჩიეს. სურათი შემდეგ მრავალ ჟურნალში გამოქვეყნდა და დღემდე ხელმისაწვდომია Caltech-ის არქივებში.
ისააკ ნიუტონის ტელესკოპს ორი პირველი შუქი ჰქონდა: ერთი ინგლისში, 1965 წელს, თავისი პირველი სარკით, მეორე კი 1984 წელს, კუნძულ ლა-პალმაზე. მეორე პირველი შუქი წარიმართა ვიდეო-კამერით, რომელმაც კიბორჩხალას პულსარის გაელვება გადაიღო.
10,4-მეტრიანი კანარის დიდი ტელესკოპის პირველი შუქი შედგა 2007 წლის 14 ივლისს, Tycho 1205081-ის გადაღებით.
NASA-ს თანამგზავრული ობსერვატორია IRIS-ის პირველი შუქი 2013 წლის 17 ივლისს შედგა. მკვლევართა განცხადებით, პირველმა სურათებმა მოლოდინს გადააჭარბა.
სქოლიო
კატეგორია:ტელესკოპები
აკაკი ნასყიდაშვილი
აკაკი ნასყიდაშვილი (დ. 26 იანვარი, 1947, ტიბაანი) — ქართველი გეოგრაფი, მეცნიერი და პედაგოგი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა კანდიდატი, პროფესორი.
ბიოგრაფია
1973 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი მეტეოროლოგია-ოკეანოლოგიის სპეციალობით.
1973 წლიდან — საქართველოს ჰიდრომეტეოროლოგიური სამსახურის სამმართველოს სისტემა ინჟინერ-ოკეანოლოგი. 1978-1984 წლებში — აფხაზეთის ჰიდრომეტეოროლოგიური ცენტრი. 1984-1986 წლებში საბჭოთა კავშირის ჰიდრომეტეოროლოგიური ცენტრის დაუსწრებელი სწავლების ასპირანტი. 1990 წლიდან — საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის სამინისტროს სოხუმის საზღვაო კონვენციური ინსპექციის უფროსი. 1997 წლიდან ამავე სამინისტროს შავი ზღვის დაცვის კონვენციური ინსპექციის უფროსისი მოადგილე (ბათუმი). პარალელურად, 1985 წლიდან მუშაობდა აფხაზეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, შემდეგ თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოხუმის ფილიალში, სადაც კითხულობდა ლექციებს „მეტეოროლოგია-კლიმატოლოგიაში“. 1989-2005 წლებში — საქართველოს სუბტროპიკული მეურნეობის სახელმწიფო ინსტიტუტი, დოცენტი. 2005-2006 წებში — საქართველოს სუბტროპიკული მეურნეობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ტურიზმისა და სპორტის კათედრის გამგე. 2006-2010 წლებში საქართველოს სუბტროპიკული მეურნეობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ასოცირებული პროფესორი. 2010 წელს — სუბტროპიკული მეურნეობის სოხუმის სახელმწიფო სასწავლო უნივერსიტეტი, ტურიზმისა და ინფორმაციული ტექნოლოგიების დეპარტამენტი, სრული პროფესორი. 2011 წლიდან აკაკი წერეთელის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ეკონომიკისა და ტურიზმის დეპარტამენტი, ასოცირებული პროფესორი. ავტორია სამეცნიერო ნაშრომებისა, რომლებშიც ასახვა ჰპოვა შავი ზღვის სანაპირო ზოლის ეკოლოგიურმა პირობებმა, გაშუქებულია შავი ზღვის აღმოსავლეთ რაიონის ჰიდრომეტეოროლოგიური პირობები და მოცემულია შტორმული ღელვის პროგნოზის მეთოდები მცირე ტონაჟიანი სწრაფმავალი გემებისათვის. გარდა ამისა, ჟურნალ-გაზეთებში გამოქვეყნებული აქვს სამეცნიერო-პოპულარული წერილები სხვადასხვა აქტუალურ საკითხებზე.
საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ანაპა-ბათუმის გემთსავალი ტრასის ჰიდრომეტეოროლოგიური პირობების პროგნოზი“, დაიცვა 1987 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 26 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1947 კატეგორია:ქართველი გეოგრაფები კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
შეთე გულუხაიძე
შეთე გულუხაიძე (დ. 1798 — გ. 1870) — თუში სახალხო გმირი, სოფელ ქუმელაურთიდან. კავკასიის ომის მონაწილე, თუშთა რაზმის წინამძღოლი.
მის მამას, ზვიად გულუხაიძეს მეზობლებთან ჩამოვარდნილი სისხლ-მესისხლეობის გამო თავისი თემ-სოფლის დატოვება მოუხდა. შეთე იყო შამილის თანამედროვე და მას დიდ როლს მიაწერენ დაღესტანზე გამარჯვებაში. XX საუკუნეში ნიკო ფიროსმანმა ამ თემაზე შექმნა მხატვრული ტილო რომელსაც აქვს რუსული წარწერა — „შეთე უჩვენებს ბარიატინსკის, თუ როგორ დაიჭიროს შამილი“. დაღესტნის ომების დამთავრების შემდეგ შეთე სოფელ შილდაში დასახლდა. მთავრობის მიერ იგი დანიშნულ იქნა დაღესტნის მხარის საყარაულო რაზმების ინსპექტორად. მას დიდად აფასებდა კახეთის თავადაზნაურობა, მის რაზმებს არაერთხელ წაურთმევია ლეკთა ბანდებისათვის კახეთიდან გატაცებული ტყვეები და დაუბრუნებია თავიანთი ოჯახებისათვის.
რესურესბი ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1798 კატეგორია:გარდაცვლილი 1870 კატეგორია:ქართველი სახალხო გმირები
ხეფრენი
200px|მინიატიურა|ხეფრენის ქანდაკება. დიორიტი. [[კაიროს მუზეუმი.]] ხეფრენი — ძველი ეგვიპტის ფარაონი, IV დინასტიის (ძვ. წ. 2723-2563 წწ.) წარმომადგენელი. ხეოფსის მემკვიდრე (შესაძლოა შვილი ან ძმაა). გიზაში მეორე პირამიდის (სიმაღლე 143,5 მ) ამშენებელი. ეს პირამიდა ძველად გვირაბით უკავშირდებოდა დაბლობში აგებულ გრანიტის ტაძარს, რომელშიც იდგა ხეფრენის ორი დიორიტის ქანდაკება (ინახება კაიროს მუზეუმში).
ლიტერატურა
კატეგორია:ეგვიპტის მეოთხე დინასტიის ფარაონები
ლეონორ ტელესი
ლეონორ ტელესი (Leonor Teles; დ. 1350 — გ. 1405) — ესპანური წარმოშობის პორტუგალიელი დიდგვაროვანი. პორტუგალიის დედოფალი 1372-1383 წლებში როგორც ფერნანდუ I-ის მეუღლე. პორტუგალიის მემკვიდრის კრიზისის დროს 1383-1385 წლებში იგი თავის ძმებთან ერთად იბრძოდა თავისი ქალიშვილის, ბეატრიზის ტახტზე ასაყვანად. ამისათვის თავისი ქალიშვილი კასტილიის მეფე ხუან I-ს მიათხოვა, თუმცა მათი არმიები ალჟუბაროტას ბრძოლაში დაამარცხა მისი ქმრის ნახევარ-ძმა ჟუან I-მა, რის შემდეგაც თავი სიძეს შეაფარა. ხშირად მას ისტორიკოსები მოიხსენიებენ როგორც „პორტუგალიის ლუკრეცია ბორჯია“.
ბიოგრაფია
ლეონორი დაიბადა დაახლოებით 1350 წელს პორტუგალიაში. იგი იყო ადგილობრივი დიდგვაროვნის, მარტინ ალფონსო ტელო დე მენესესისა და მისი ცოლის, ალდონკა ინეს დე ვასკონსელოსის ქალიშვილი. მამამისი წარმოშობით ასტურიისა და ლეონის მეფე ფრუელა II-ის შთამომავალი იყო, ხოლო დედამისი პორტუგალიის მეფე სანშუ I-ის.
ლეონორის მაზლი, ავისის ჰერცოგი ჟუანი, რომელიც ფერნანდუ I-ის უკანონო ნახევარ-ძმა იყო, ხალხში დიდი პოპულარობით სარგებლობდა. საბოლოოდ დიდგვაროვნების წაქეზებით ჟუანმა ტახტზე განაცხადა პრეტენზია, რასაც ბრძოლის დაწყება მოჰყვა. ლეონორმა თავისი ქალიშვილი სასწრაფოდ დააქორწინა კასტილიის მეფე ხუან I-ზე. იგი იმედოვნებდა, რომ კასტილიელთა ჯარებით შეძლებდა მათ დამარცხებას და რეგენტობის შენარჩუნებას, მაგრამ 1385 წელს ჟუანმა იგი მიწასთან გაასწორა, ჩამოაგდო ბეატრიზი და პორტუგალიის მეფე გახდა ჟუან I-ის სახელით, რასაც მოჰყვა ავისის დინასტიის გამეფება.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1350 კატეგორია:გარდაცვლილი 1405 კატეგორია:პორტუგალიის დედოფლები კატეგორია:ქალი რეგენტები
ვაშლოვანის ქუჩა
ვაშლოვანის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (ვერე); მერაბ კოსტავას ქუჩიდან გიორგი ახვლედიანის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის ბოლოს. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია ვასილი სლეპტოვის სახელით. ვაშლოვანის ქუჩა 1923 წელს დაერქვა. შემონახულია XX საუკუნის დასაწყისის საცხოვრებელი სახლი №6, სადაც 2003 წელს გაიხსნა ექვთიმე თაყაიშვილის სამლოცველო ბინა-მუზეუმი.
=ლიტერატურა=
კატეგორია:მთაწმინდის რაიონის ქუჩები
ისა (ნავარა)
ისა (Iza; Itza) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის კუენკა-დე-პამპლონის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 52,03 კმ². მოსახლეობა — 1262 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ნავარის ქალაქები
რენე შმერლინგი
რენე შმერლინგი (Rene Schmerling; დ. 5 დეკემბერი, 1901, თბილისი, — გ. 18 თებერვალი, 1967, თბილისი) — გერმანული წარმოშობის ქართველი ხელოვნების ისტორიკოსი. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1966).
ბიოგრაფია
ქართული ხელოვნების მკვლევარი რენე შმერლინგი დაიბადა 1901 წლის 5 დეკემბერს. იყო ფერმწერისა და გრაფიკოსის ოსკარ შმერლინგის ქალიშვილი. დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია 1929 წელს. მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში; 1941 წლიდან იყო ქართული ხელოვნების ისტორიის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერი თანამშრომელი. მან ფუძემდებლური ნაშრომები შექმნა შუა საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრებისა და ხუროთმოძღვრული დეკორის, ძველი ქართული ქანდაკების, ხელნაწერი წიგნის მხატვრული მორთულობის შესახებ.
რენე შმერლინგი იკვლევდა ქართული პალეოგრაფიის საკითხებს და ქართულ ხელოვნებას. გამოქვეყნებული აქვს აგრეთვე პოპულარული ნაშრომები — გზამკვლევები ძველი ქართული ხუროთმოძღვრული ძეგლების შესახებ. მის შრომებს მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს ქართული ხელოვნებისადმი მიძღვნილ სამეცნიერო ლიტერატურაში.
რენე შმერლინგი ცნობილი იყო როგორც ექსლიბრისის კოლექციონერი. 2013 წელს თბილისში შედგა რენე შმერლინგის ექსლიბრისის უნიკალური კოლექციის გამოფენა, რომელიც მოიცავს ორ ასეულზე მეტ ქართული, სომხური, რუსული და ევროპული ექსლიბრისის საუკეთესო, უნიკალურ ნიმუშებს — XIX საუკუნიდან XX საუკუნის 30-იანი წლების ჩათვლით.
ქართველი ხელოვნების ისტორიკოსი, აკადემიკოსი გიორგი ჩუბინაშვილი ასე ახასიათებდა შმერლინგის მოღვაწეობას:
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ხელოვნებათმცოდნეები
კირილ ბაბაევი
კირილ ბაბაევი (Кири́лл Влади́мирович Баба́ев; დ. 30 მაისი, 1978, მოსკოვი) — რუსი ბიზნესმენი, სწავლული და მეცნიერების პოპულარიზატორი, ლინგვისტი, ისტორიკოსი, აღმოსავლეთმცოდნე, ნუმიზმატი, საზოგადოებრიობასთან ურთიერთობის სპეციალისტი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი.
კირილ ბაბაევი არის რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის შორეული აღმოსავლეთის ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე, ღია სააქციო საზოგადოება „სბერბანკ“-ის დირექტორი საკომუნიკაციო საკითხებში, ფუნდამენტალურ ლინგვისტურ კვლევათა ფონდის შემქმნელი, რუსეთის აღმოსავლეთმცოდნეთა საზოგადოების ვიცე-პრეზიდენტი, საგამომცემლო სახლის „ჲასკ“-ის აღმასრულებელი დირექტორი.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:რუსი ენათმეცნიერები კატეგორია:რუსი ფილოლოგები კატეგორია:რუსი აღმოსავლეთმცოდნეები კატეგორია:რუსი რელიგიათმცოდნეები კატეგორია:რუსი ისტორიკოსები კატეგორია:რუსი პუბლიცისტები კატეგორია:დაბადებული 1978 კატეგორია:დაბადებული 30 მაისი კატეგორია:მოსკოვის საერთაშორისო ურთიერთობების სახელმწიფო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
სისხლის აგენტი
სისხლის აგენტი — შხამიანი ქიმიკატი, რომელიც ადამიანის ორგანიზმში დოზირებული რაოდენობის მოხვედრის შემდეგ ფატალურ შედეგს იწვევს.
სისხლის აგენტები შეუძლებელს ხდიან ადამიანის სისხლში ჟანგბადის შენარჩუნებასა და ტრანსპორტირებას ორგანიზმის თითოეულ წერტილებში. სხეულს არსებობისთვის ჟანგბადი აუცილებლად სჭირდება. სისხლის აგენტებმა შეიძლება გამოიწვიონ სიცოცხლისათვის საშიში სიმპტომები, როგორიცაა კრუნჩხვები ან კომა, რაც გამოწვეულია სწორედ იმ მიზეზით, რომ თავის ტვინი ვეღარ იღებს საჭირო რაოდენობით ჟანგბადს. ორგანიზმში სისხლის აგენტების ზედოზირებული რაოდენობით მოხვედრა იწვევს ადამიანის გაგუდვას.
სისხლის აგენტების ყველაზე გავრცელებული ტიპებია ქიმიური ნაერთები, რომლებიც შეიცავენ ციანიდს, თუმცა ზოგი სისხლის აგენტი დარიშხანსაც შეიცავს.
მათი მოქმედება
მინი|ამერიკის შეერთებული შტატების პოსტერი ფოსგენის შესახებ II მსოფლიო ომიდან როგორც წესი, სისხლძარღვები ჩვენს მიერ ჩასუნთქული აირიდან ჟანგბადს ორგანიზმის ყველა წერტილში ატარებენ. უჯრედებს ჟანგბადი სჭირდებათ გადარჩენისთვის და ასევე მათ უნდა ჩაანაცვლონ და გამოდევნონ ნახშირორჟანგი. ჩვეულებრივ, უჯრედები სისხლძარღვებისგან იღებენ ჟანგბადს და გამოდევნილ ნახშირორჟანგს სისხლძარღვებს გადასცემენ. ამას ეწოდება გაზთა ცვლა.
სისხლის აგენტები აფერხებენ გაზთა ცვლას. ისინი სხეულის უჯრედში ჟანგბადს არ უშვებენ. ჟანგბადის გარეშე უჯრედი უსიცოცხლოა. დიდი რაოდენობით სისხლის აგენტების მოხვედრა ორგანიზმში ადამიანის გაგუდვას იწვევს, რადგან უჯრედები ჩასუნთქულ ჟანგბადს ვერ მოიხმარენ.
მოპყრობა
ციანიდის მოწამვლისთვის რამდენიმე განსხვავებული ანტიდოტი არსებობს. ციანიდის ანტიდოტად შეერთებულ შტატებში ყველაზე ხშირად გამოიყენებენ სამ მედიკამენტს: ნატრიუმის ნიტრიტს და სახამებლის ნიტრიტს, რომელიც მიემაგრება ციანიდს და შეცვლის მას ნაკლებად სახიფათო ნივთერებად, ხოლო ნატრიუმის ტუიზულფატი კი ციანიდს გარდაქმნის უსაფრთხო ქიმიკატად და ადამიანი მას შარდოვანი გზით გამოყოფს.
ომში გამოყენება
მინი|ცარიელი ყუთები მასობრივ იარაღად გამოყენებული პირველი სისხლის აგენტი იყო ფოსგენი. გერმანიამ 1915 წელს ის პირველად გამოიყენა დიდი ბრიტანეთის არმიის წინააღმდეგ. ამის შემდეგ, პირველ მსოფლიო ომში ხშირად იყენებდნენ მას. ომის ორივე მხარე - გერმანია, საფრანგეთი, დიდი ბრიტანეთი და ამერიკის შეერთებული შტატებიც მოწინააღმდეგეების ჯარებს ფოსგენით უტევდნენ. ხშირად მას ქლორსაც ურევდნენ, რათა უფრო მეტი ადამიანი მოეწამლა. 100 000 დაღუპულიდან 85% ფოსგენმა იმსხვერპლა.
1919 წელს, ბრიტანეთის სამეფო საჰაერო ძალებმა რუსეთის სამოქალაქო ომის დროს ბოლშევიკური რაზმები დარიშხანის გაზით დაბომბეს.
ფოსგენს ასევე ხშირად იყენებდა იმპერიული იაპონიის არმია ჩინეთის წინააღმდეგ 1937-1945 წლებში. ჰოლოკოსტის დროს, ნაცისტებმა გამოიყენეს წყალბადის ციანიდის ფორმა Zyklon B, რათა დაეხოცათ ადამიანები გაზის პალატებში და საკონცენტრაციო ბანაკებში. ნერვული აირების აღმოჩენის შემდეგ სისხლიან აგენტს აღარ იყენებდნენ, თუმცა 1980-იან წლებში ერაყმა ირანი-ერაყის ომში ირანის წინააღმდეგ კანიოგენური ქლორიდი გამოიყენა. 1924 წელს ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა სიკვდილმისჯილების დასასჯელად წყალბადის ციანიდის მომწამვლელი გაზი გამოიყენა. ახლა ქვეყნების უმეტესობაში პატიმართა აღსრულების სხვა გზებსაც იყენებენ, თუმცა წყალბადის ციანიდით აღსრულება ჯერ კიდევ ექვემდებარება სამართლებრივ მდგომარეობას.
სქოლიო
კატეგორია:ქიმიური იარაღები კატეგორია:ქიმიური ნაერთები
სოლ ბელოუ
სოლ ბელოუ (დაბ. სახ. სოლომონ ბელოუზი, დ. 10 ივნისი, 1915  - გ. 5 აპრილი, 2005 ) — კანადელ-ამერიკელი მწერალი. ლიტერატურული მოღვაწეობისთვის ბელოუს მიენიჭა პულიცერის პრემია, ნობელის პრემია ლიტერატურაში და  ეროვნული მედალი ხელოვნებაში. იგი არის ერთადერთი მწერალი, რომელმაც სამჯერ მოიპოვა წიგნის ეროვნული პრემია ფანტასტიკის ჟანრში და მან 1990 წელს მიიღო წიგნის ეროვნული ფონდის მედალი ამერიკულ წერილებში შეტანილი ღირსეული წვლილისთვის.
შვედეთის ნობელის კომიტეტის სიტყვებით, მისი გამოცემები იყო „მდიდარი პიკერასკული რომანისა და ჩვენი კულტურის დახვეწილი ანალიზის ნაზავი, გასართობი თავგადასავალი, დრამატული და ტრაგიკული ეპიზოდების სწრაფი თანმიმდევრობით, რომლებიც გამრავალფეროვნებულია ფილოსოფიური საუბრით. ყველა დეტალი შემუშავებულია კომენტატორის მახვილგონივრული ენით და გარეგანი და შინაგანი სირთულეების შეცნობით, რომლებიც მოქმედებისკენ წაგვიყვანს ან მოქმედებაში ხელს გვიშლის და რომელსაც ჩვენი ასაკის დილემა შეიძლება ვუწოდოთ.“ მას პრიზი გადაეცა „ადამიანის შემეცნებისა და კულტურის სათუთი ანალიზისათვის, რომლებიც მის ნაწარმოებშია გაერთიანებული“. მის ყველაზე ცნობილ ნამუშევრებში შედის ოგი მარჩის თავგადასავალი , ჰენდერსონი, წვიმის მეფე, ჰერცოგ მისტერ სამმლერის პლანეტა, დაიჭირე დღე, ჰუმბოლდტის საჩუქარი და რაველშტეინი. ბელოუ მოიაზრებოდა XX საუკუნის ერთ-ერთ უდიდეს ავტორად.
ბელოუმ თქვა, რომ მისი ყველა პერსონაჟიდან, ევგენი ჰენდერსონი, წიგნიდან ჰენდერსონი, წვიმის მეფე, იყო ის ვინც ყველაზე მეტად  ჰგავდა მას. ბელოუ იყო ემიგრანტი კვებეკიდან. როგორც კრისტოფერ ჰიტჩენი აღწერს, ბელოუს მხატვრული ლიტერატურა და მთავარი პერსონაჟები ასახავს მის სულსწრაფვას ტრანსცენდენტურობისაკენ, ბრძოლას „არა მხოლოდ გეტოს პირობების გასაუმჯობესებლად, არამედ გეტოს ფსიქოზის დასაძლევად“.
ადრეული წლები
სოლ ბელოუს დაბადების სახელია სოლომონ ბელოუზი. იგი დაიბადა ლაჩინში, კვებეკში. სოლის დაბადებიდან ორი წლის შემდეგ, ლეშა (დაბ. სახ. გორდინი) და აბრაამ ბელოუზი, ემიგრაციაში წავიდნენ სანქტ-პეტერბურგში, რუსეთი. მას ჰყავდა სამი უფროსი და-ძმა: და - ზელდა (მოგვიანებით ჯეინი, დაიბადა 1907 წელს), ძმები მოიშე (მოგვიანებით მორისე, დაიბადა 1908 წელს) და შმუელი (მოგვიანებით სამუელი, დაიბადა 1911 წელს). ბელოუს ოჯახი იყო ლიეტუველ-ებრაული. მისი მამა ვილნიუსში დაიბადა. ბელოუ მის დაბადების დღეს ივნისში აღნიშნავდა, თუმცა შესაძლოა იგი ივლისში დაბადებულიყო (ებრაულ საზოგადოებაში, ჩვეულებრივ წერდნენ ებრაულ დაბადების თარიღს, რომელიც ყოველთვის არ ემთხვევა გრიგორიანულ კალენდარს). მისი ოჯახის ემიგრაციის შესახებ, ბელოუმ დაწერა:
რესპირატორული ინფექციით დაავადებულმა მწერალმა რვა წლის ასაკში ისწავლა თვითუზრუნველყოფა (ის იყო ძალიან ტანადი ადამიანი, მიუხედავად მისი ნაკლებადმოძრავი პროფესიისა) და ყოველთვის ახერხებდა დაეკმაყოფილებინა კითხვის წყურვილი: როგორც ჩანს, მან გადაწყვიტა მწერალი გამხდარიყო, როდესაც პირველად წაიკითხა ჰარიეტ ბიჩერ სტოუს ბიძია ტომის ქოხი.
როდესაც ბელოუ ცხრა წლის იყო, მისი ოჯახი საცხოვრებლად ჩიკაგოს დასავლეთ მხარეში მდებარე ჰუმბოლდ პარკის სამეზობლოში გადავიდა საცხოვრებლად. ეს ქალაქი მრავალი მისი რომანის ფონად იქცა. ბელოუს მამა, აბრაამი, ხახვის იმპორტიორი გახდა. ის ასევე მუშაობდა საცხობში, როგორც ქვანახშირის მომპოვებელი, ასევე ამზადებდა ბოთლებს. ბელოუს დედა, ლიზა, გარდაიცვალა როდესაც სოლი იყო 17 წლის. დედა იყო ძალიან რელიგიური და სურდა, რომ მისი უმცროსი ვაჟი, სოლი, გამხდარიყო რაბინი ან მევიოლინე. ბიბლიის მიმართ სიყვარული ოთხი წლის ასაკიდან გაუჩნდა, როდესაც მან შეისწავლა ებრაული ენა. ბელოუ კითხულობდა უილიამ შექსპირს და XIX საუკუნის დიდ რუს რომანისტებს. ჩიკაგოში მან მონაწილეობა მიიღო ანთროპოსოფიურ კვლევებში ჩიკაგოს ანთროპოსოფიურ საზოგადოებაში. ბელოუ სწავლობდა ჩიკაგოს ტულეს საშუალო სკოლაში, სადაც იგი დაუმეგობრდა მწერალ ისააკ როზენფელდს. 1959 წელს რომანში ჰენდერსონი, წვიმის მეფე, როზენფელდზე მოდელირებით შექმნა პერსონაჟი კინგ დაჰფუ.
ნობელის პრემია
მისი ნამუშევრებით მან XX საუკუნის მთავარი რომანისტის რეპუტაცია დაიმსახურა და მისი გარდაცვალებისას უკვე ფართოდ მოიაზრებოდა ერთ-ერთ უდიდეს ცოცხალ რომანისტად. იგი იყო პირველი მწერალი, რომელმაც წიგნის ეროვნული სამი ჯილდო მოიპოვა ყველა კატეგორიაში. მისმა მეგობარმა და პროტესტანტმა ფილიპ როთმა თქვა მასზე, „XX საუკუნის ამერიკული ლიტერატურის ხერხემალი ორი რომანისტი იყო - უილიამ ფოლკნერი და სოლ ბელოუ. ისინი ერთად არიან XX საუკუნის მელვილი, ჰოთორნი და ტვენი “.
პირადი ცხოვრება
ბელოუ ხუთჯერ იყო დაქორწინებული. მისი უკანასკნელი ქორწინება განქორწინებით დასრულდა. მისი ვაჟი პირველი ქორწინებიდან, გრეგ ბელოუ გახდა ფსიქოთერაპევტი. გრეგ ბელოუმ გამოაქვეყნა წიგნი სოლ ბელოუს გული: ვაჟის მემუარები 2013 წელს, მამის გარდაცვალებიდან თითქმის ათი წლის შემდეგ. 2000 წელს, როდესაც ის 84 წლის იყო, ბელოუს შეეძინა მეოთხე შვილი და პირველი ქალიშვილი ფრიდმანთან.
გარდაიცვალა 2005 წლის 5 აპრილს 89 წლის ასაკში. დაკრძალულია ვერმონტში, ბრატლებოროს შირ ჰეჰარიმის ებრაულ სასაფლაოზე.
თემები და სტილი
ავტორის ნამუშევრები საუბრობენ თანამედროვე ცივილიზაციის ორიენტაციადაკარგულ ბუნებაზე და ადამიანების წინააღმდეგობის გაწევის უნარზე, რომლებიც ცდილობენ, გადალახონ თავიანთი სისუსტე და მიაღწიონ სიდიადეს (ან სულ მცირე, ცნობიერებას). ბელოუმ დაინახა მრავალი ხარვეზი თანამედროვე ცივილიზაციაში და მისი უნარი ხელი შეუწყოს სიგიჟეს, მატერიალიზმს და შეცდომაში შეიყვანოს ცნობიერება. ბელოუს მხატვრული ნაწარმოებების მთავარ პერსონაჟებს აქვთ გმირობის პოტენციალი და უმეტესად ისინი დგანან საზოგადოების უარყოფითი ძალებისგან განსხვავებულ პოზიციაზე. ხშირად ეს პერსონაჟები ებრაელები არიან და აქვთ გაუცხოების ან განსხვავებულობის გრძნობა.
ბელოუს შემოქმედებაში მთავარი თემაა ებრაული ცხოვრება და თვითმყოფადობა, თუმცა ის ღიზიანდებოდა, როდესაც მას „ებრაელ მწერლად“ მოიხსენიებდნენ. ბელოუს ნაშრომში ასევე ნაჩვენებია ამერიკის დიდი დაფასება და აღფრთოვანება ამერიკული გამოცდილების უნიკალურობით და ენერგიულობით.
ბელოუს შემოქმედებაში მრავლად ვხვდებით მარსელ პრუსტის და ჰენრი ჯეიმზის ციტატებს, თუმცა მწერალს მაღალკულტურული რეფერენსიები ხუმრობების საშუალებით აქვს დაბალანსებული. მხატვრულ ნაწარმოებებში ბელოუ ავტობიოგრაფიულ ელემენტებს იყენებდა. მის მთავარ პერსონაჟთა ავტორთან მსგავსება არაერთხელ აღნიშნულა.
სქოლიო
კატეგორია:ილინოისელი რომანისტები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მწერლები კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი რომანისტები კატეგორია:ებრაელი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი რომანისტები კატეგორია:პოსტმოდერნისტი მწერლები კატეგორია:ჩიკაგოელი მწერლები კატეგორია:ხელოვნებისა და მეცნიერების ამერიკული აკადემიის წევრები კატეგორია:ამერიკელი სოციალისტები კატეგორია:ებრაელი ნობელის პრემიის ლაურეატები კატეგორია:კანადელი ნობელის პრემიის ლაურეატები კატეგორია:ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ლიტერატურაში კატეგორია:გარდაცვლილი 2005 კატეგორია:დაბადებული 1915
ტაბირა
ტაბირა (Tabira) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 558 მეტრზე. მიეკუთვნება სერტან-პერნამბუკანუს მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პაჟეუს შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 26 427 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 68.11 კმ²-ზე. ფართობი 388 005 კმ²-ია.
შოთა მიქატაძის ქუჩა (ნაძალადევი)
შოთა მიქატაძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი); ცოტნე დადიანის ქუჩიდან ავთანდილ მანაგაძის ქუჩამდე, წარმოიქმნა XX საუკუნის 20-იან წლებში. 1958 წლამდე ყორღნის, შემდეგ ნიკოლოზ კიკნაძის სახელი ერქვა. 1995 წელს შოთა მიქატაძის სახელი ეწოდა. აქვს 1 შესახვევი.
ლიტერატურა
მიქატაძე
მასტერსი 2008 (სნუკერი)
მასტერსი 2008 (Masters 2008, აგრეთვე ცნობილია, როგორც SAGA Insurance Masters 2008 — სპონსორის სახელწოდების მიხედვით) — სნუკერის პროფესიონალური არარეიტინგული ტურნირი. ტარდებოდა 2008 წლის 13 იანვრიდან 20 იანვრამდე უემბლი არენაზე, ლონდონში. ტურნირის გამარჯვებული გახდა მარკ სელბი, რომელმაც ფინალში დაამარცხა სტივენ ლი ანგარიშით 10:3. უკანასკნელ ფრეიმში სელბიმ გაიმეორა ტურნირის საუკეთესო ბრეიკი: მან ტოტალ-კლირენსი გააკეთა და 141 ქულა აიღო.
მთავარი ტურნირი
გამარჯვებული: £ 150 000
1/8 ფინალი: £ 12 000
უაილდკარდ რაუნდი: £ 2 000
უმაღლესი ბრეიკი: £ 10 000
მაქსიმალური ბრეიკი: £ 25 000
მთალიანი საპრიზო ფონდი: £ 460 000
კვალიფიკაცია
გამარჯვებული: £ 2000
ფინალისტი: £ 680
ნახევარფინალისტები: £ 250
მეოთხედფინალისტები: £ 105
უაილდკარდ რაუნდი
შესარჩევ მატჩებში თამაშობენ სნუკერისტები, რომლებმაც მიიღეს უაილდკარდი და ტოპ-16-ეულის უკანასკნელი ორი სნუკერისტი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მასტერსი (სნუკერი) კატეგორია:2008 წელი სნუკერში
ია ეკალაძის ქუჩა
ლიტერატურა
ეკალაძე
იგუატემი
იგუატემი (Iguatemi) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 342 მეტრზე. მიეკუთვნება მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატის სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იგუატემის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 875 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 5.05 კმ²-ზე. ფართობი 2 946 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატის მუნიციპალიტეტები
არნოლდ ზომერფელდი
არნოლდ ზომერფელდი (დ. 5 დეკემბერი, 1868 — გ. 26 აპრილი, 1951) — გერმანელი თეორეტიკოსი ფიზიკოსი, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიისა და მრავალი სამეცნიერო აკადემიების წევრი.
ბიოგრაფია
არნოლდ ზიმერფელდი დაიბადა 1868 წლის 5 დეკემბერს კენიგსბერგში, ექიმის ოჯახში. 1886 წელს ამავე ქალაქში დაამთავრა გიმნაზია და იმავე წელს შევიდა კენიგსბერის უნივერსიტეტის მათემატიკის განყოფილებაზე. მას ასწავლიდნენ ისეთი მათემატიკოსები როგორებიც იყვნენ: ფ. ფილდემანი, ა. გურვიცი და დ. ჰილბერტი. სწორედ მათ განსაზღვრეს მისი მათემატიკური მომზადება, რამაც შემდგომში ხელი შეუწყო მის სწრაფ მეცნიერულ წინსვლას.
მოღვაწეობა
XX საუკუნის თეორიული ფიზიკის განვითარებაში ზომერფელდს განსაკუთრებული ადგილი უჭირავს. მართალია მას მონაწილეობა არ მიუღია დიად აღმოჩენებში (ფარდობითობის თეორია, კვანტური მექანიკა, ბირთვული ფიზიკა), მაგრამ ყველა იმდროინდელი თანამედროვე ფიზიკოსისათვის მისი გვარი მაინც ცნობილი იყო. ეს გამოწვეული იყო ზომერფელდის შემოქმედებითი ტალანტით და საოცრად მრავამხრივი ინტერესით.