cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ისიდორა ჟებელიანი
ბიოგრაფია
მან შეასრულა ნამუშევრები მაღალი დონის მუსიკალური ანსამბლებისთვის, როგორიცაა Wiener Symphoniker, The Academy of St. Martin in the Fields, ბროდსკის კვარტეტი, ბერლინის ფილარმონიული ორკესტრი, ჰოლანდიის კამერული გუნდი და London Brass. მისი კომპოზიციები რეგულარულად სრულდებოდა მთელ ევროპაში, ისრაელში, აშშ-სა და აზიაში. ანსამბლებსა და მუსიკოსებს შორის, რომლებიც ასრულებდნენ ისიდორა ჟებელიანის მუსიკას, არის გოტენბურგის სიმფონიური ორკესტრი, RAI Torino-ს სიმფონიური ორკესტრი, დირიჟორები პოლ დანიელი, კლაუდიო სკიმონე, დევიდ პორსელინი, კრისტოფ პოპენი, პიერ-ანდრე ვალადე, პიანისტები კიოკო ჰაშიმოტო და ალექსანდრე მაძარი, ალესანდრო კარბონარე, მევიოლინე დანიელ როულენდი და სხვები.
ისიდორა ჟებელიანი ასევე იყო თეატრისა და კინოს მუსიკის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი თანამედროვე სერბი კომპოზიტორი. მან დაწერა მუსიკა ოცდაათზე მეტი თეატრალური სპექტაკლისთვის სერბეთის, ნორვეგიის, ხორვატიისა და მონტენეგროს ყველა მნიშვნელოვან თეატრში. თეატრალური მუსიკის სფეროში მოღვაწეობისთვის ის სამჯერ დაჯილდოვდა. ასევე ოთხჯერ დაჯილდოვდა სცენის დიზაინის იუსტატ ბიენალეზე საუკეთესო თეატრალური მუსიკისათვის. გარდა ამისა, ისიდორა ჟებელიანმა იმუშავა მთელ რიგ ფილმებზე, მათ შორისაა გორან ბრეგოვიჩის ფილმებისთვის მუსიკის ორკესტრირება:ბოშების დრო, არიზონას ოცნება და ანდერგრაუნდი (რეჟისორი ემირ კუსტურიცა ), La Reine Margot (რეჟისორი პატრის ჩერო ) და გველის კოცნა (რეჟისორი ფილიპ რუსლო ). მან შექმნა მუსიკა მილოშ რადივოევიჩის ფილმისთვის როგორ მომპარეს გერმანელებმა. ამ პარტიისთვის მას მიენიჭა კინოფესტივალის პრიზი სოპოტში 2011 წელს (სერბეთი) და სერბეთის კინო ასოციაციის FIPRESCI პრიზი 2012 წელს.
ისიდორა ჟებელიანი ასევე რეგულარულად გამოდიოდა როგორც საკუთარი ნაწარმოებების შემსრულებელი (დირიჟორი და პიანისტი). ასრულებდა როგორც საკუთარ, ასევე სხვა, ძირითადად სერბი კომპოზიტორების, ნაწარმოებებს. იგი დირიჟორობდა კონცერტებს ლონდონში (The Academy of St Martin in the Fields) და ამსტერდამში (Muziekgebouw aan 't IJ) და გამოდიოდა როგორც პიანისტი ბროდსკის კვარტეტთან ერთად.
2017 წელს ისიდორა ჟებელიანმა ხელი მოაწერა დეკლარაციას ხორვატების, სერბების, ბოსნიელებისა და ჩერნოგორიელების საერთო ენის შესახებ.
იგი გარდაიცვალა 2020 წლის 29 სექტემბერს ბელგრადში, სერბეთი.
ჩანაწერები
2012 წელს CD ლეიბლმა Classic Produktion Osnabrück (CPO) გერმანიიდან გამოუშვა დისკი მისი საორკესტრო მუსიკით, რომელსაც ასრულებდნენ იანაჩეკის ფილარმონიული ორკესტრი, ჟებლიანის ორკესტრი და დირიჟორი დევიდ პორსელინი (CPO 7776702). 2015 წელს იმავე CD ლეიბლმა გამოუშვა დისკი ისიდორას კამერული მუსიკით სიმებიანი საკრავებისთვის, ბროდსკის კვარტეტის მიერ შესრულებული (CPO 777994-2). 2013 წელს CD ლეიბლმა Oboe Classics ლონდონიდან გამოუშვა CD Balkan Bolero თავისი კამერული მუსიკით ქარებისთვის (11 კომპოზიცია). სხვა დისკები ისიდორა ჟებელიანის მუსიკით გამოიცა CD ლეიბლების მიერ Deutsche Grammophon ( The Horses of Saint Mark by No Borders Orchestra), Chandos Records (დიდი ბრიტანეთი), Mascom Records (სერბეთი), Acousense (გერმანია) და ა.შ.
მუსიკა
მისი მუსიკის ექსკლუზიური გამომცემელია Ricordi-Universal.
სქოლიო
<references group="" responsive="1">
კატეგორია:XX საუკუნის კლასიკური პიანისტები კატეგორია:XX საუკუნის დირიჟორები კატეგორია:XXI საუკუნის კლასიკური კომპოზიტორები კატეგორია:XXI საუკუნის კლასიკური პიანისტები კატეგორია:XXI საუკუნის დირიჟორები კატეგორია:გარდაცვლილი 2020 კატეგორია:დაბადებული 1967 კატეგორია:სერბი კომპოზიტორები
გიორგიწმინდა (საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი)
გიორგიწმინდა — სოფელი საქართველოში, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ანთოკი, მარიამჯვარი, ქვემო სამგორი ). მდებარეობს გომბორის ქედის სამხრეთ მთისწინეთში, მდინარე წიფლისხევის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 750 მ. საგარეჯოდან 3 კილომეტრი.
ისტორია
წერილობით წყაროებში სოფელი პირველად XIV საუკუნეში იხსენიება. იგი დავითგარეჯს ეკუთვნოდა. თემურლენგის მრავალგზის შემოსევების შედეგად, დავითგარეჯის სამონასტრო ცხოვრება მოიშალა და მისი კუთვნილი სოფლები, მათ შორის გიორგიწმინდაც, საქართველოს მეფემ ალექსანდრე I-მა დიდმა 1424 წელს მცხეთის სვეტიცხოვლის საპატრიარქო ეკლესიას შესწირა. 1589 წელს გიორგიწმინდა კვლავ დავითგარეჯს დაუბრუნდა. მოგვიანებით აქ მამულები თოხლიაურელმა თავადებმა ჩერქეზიშვილებმა შეიძინეს. XVIII საუკუნეში სოფელში თავისი ყმა-ხელოსნები ჰყავდა სამეფო კარს. ერეკლე II-ის ბრძანებით გიორგიწმინდაში სამშენებლო სამუშაოები უწარმოებიათ. ამას მოწმობს სოფელში მდგარი ერთ-ერთი კოშკის შესასვლელის თავზე ამოკვეთილი წარწერა.
ამჟამინდელი გიორგიწმინდა უბნებად არის დაყოფილი. უბნების სახელწოდება აქ მცხოვრები ძირითადი გვარებიდან მიმდინარეობს: გულისაანი, დიღმელაანი, კევლიაანი, მარიდაანი, მეკოკიაანი, ჭიაბერიაანი.
გიორგიწმინდის მეურნეობაში წამყვანია მიწათმოქმედება, ჭარბობს მემინდვრეობა. უმთავრესად ითესება ხორბალი, სიმინდი. მისდევენ მევენახეობასაც. მეცხოველეობაში ჭარბობს მსხვილფეხა, რქოსანი საქონელი. ცხვარი ადრე შეძლებულ კომლებს ჰყავდათ.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2307 ადამიანი.
ღირსშესანიშნაობანი
სოფელში დგას ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი — ერთნავიანი ეკლესია. შესასვლელის თავზე ამოკვეთილი წარწერიდან ჩანს, რომ ეკლესია აუგია მღვდელ ივანე კევლიშვილს 1800 წელს. შემორჩენილია რიყის ქვით ნაგები ორი მრგვალი კოშკი, რომლებიც XVIII საუკუნის დასასრულს განეკუთვნებიან.
სქოლიო
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფლები
მოლაღური
მოლაღური, გულყვითელა (Oriolus oriolus) — ფრინველი ბეღურასნაირთა რიგისა. მისი სახეულის სიგრძე 25 სმ-ს აღწევს. მამალს მოოქროსფრო-ყვითელი შავნარევი ბუმბული აქვს, დედალსა და ახალგაზრდა მოლაღურს — მომწვანო. მკერდზე ლაქები აყრია. გავრცელებულია ევროპაში, აზიაში, სამხრეთ-დასავლეთ აფრიკაში. საქართველოში ბევრ ადგილას გვხვდება როგორც მობუდარი გადამფრენი ფრინველი. ბუდეს იკეთებს ხეებზე. იკვებება მწერებით, უფრო იშვიათად კენკრით. მისი გალობა ფლეიტის ხმას ჰგავს, ხმამაღლა სტვენა კი — კატის კნავილს. ხალხური სახელწოდება ბიჭო-გოგია.
სქოლიო
კატეგორია:ბეღურასნაირნი
Daphnella hyalina
Daphnella hyalina — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
ფიროსმანი (ფილმი)
„ფიროსმანი“ — ქართული მხატვრული ფილმი, რომელიც ასახავს თვითნასწავლი მხატვრის, ნიკო ფიროსმანის ცხოვრებას.
სიუჟეტი
ნიკალა მირზაანიდან ქალაქში მიემგზავრება და მატარებლის გამყოლად იწყებს მუშაობას. მუშაობისას მცირეოდენ ფულს დააგროვებს და მაღაზიას გახსნის. ნიკალა ღარიბ-ღატაკთა მიმართ ხელგაშლილია, ამიტომ იძულებული ხდება, მაღაზია დაკეტოს და დუქნების მოხატვით ირჩენს თავს. ერთ-ერთ დუქანში პროფესიონალი მხატვრები ნიკალას ნამუშევრებს ნახავენ და მოიხიბლებიან. ისინი ფიროსმანს მოძებნიან და მხატვართა შეკრებაზე მიიწვევენ. პროფესიონალები ნიკალას ხელოვნებას არ აღიარებენ და გაზეთში მის კარიკატურას გამოაქვეყნებენ. მარტოსული და ავადმყოფი ნიკალა სიღატაკეში, კიბის ქვეშ დაასრულებს სიცოცხლეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები კატეგორია:1969 წლის ქართული ფილმები კატეგორია:დრამატული ფილმები კატეგორია:გიორგი შენგელაიას ფილმები კატეგორია:ბიოგრაფიული ფილმები
ჰრუშიცის ტყე
ჰრუშიცის ტყე (Hrušica — მსხალნარი) — პლატო ალპების სამხრეთ-აღმოსავლეთ კიდეზე, სლოვენიაში. ფართობი დაახლოებით 100 კმ². აგებულია კირქვებით. სიმაღლე 1080 მ-მდე. პლატოს, ზღვის დონიდან 883 მ სიმაღლეზე კვეთს გზა.
სახელწოდება
ტოპონიმი „მსხალნარი“ ანტიკური ხანიდან მოსდევს ამ ტყეს და უკავშირდება ისტორიულად არსებულ ერთ–ერთ სადგურს, რომელიც მაშინ უღელტეხილზე მდებარეობდა და ამ სადგურს ლათინური სახელი — „Ad Pirum“ ერქვა, რაც ქართულად ითარგმნება, როგორც „მსხლის ხესთან“. სლოვენური (სლოვენურად hruška [ჰრუშკა] = მსხალი) და იტალიური (იტალიურად Selva di Piro [მსხლის ტყე]) სახელებიც ლათინურიდანაა წარმომდგარი.
სხვა ინტერპრეტაციით, ეს ტოპონიმი ძველბერძნული ფუძის სიტყვისაგან — „პირ“ (ცეცხლი) უნდა წამომდგარიყო, რადგან ცეცხლს ამ მიდამოებში ინფორმაციის გაცვლის მიზნითაც — დისტანციიდან რაიმეს მისანიშნებლად, ან შესატყობინებლად გამოიყენებდნენ ადგილობრივები. აქაური მცხოვრებლები ამ მიდამოს პირპამის ტყესაც (ქართ. ≈ „ცეცხლიანა“) უწოდებდნენ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სლოვენიის ქედები
ენციკლოპედია ესპასა
250px|thumb|ენციკლოპედია ესპასა ენციკლოპედია ესპასა (Enciclopedia Espasa) — ოფიციალური სახელწოდება: ესპ: Enciclopedia universal ilustrada europeo-americana — ევროპულ-ამერიკული უნივერსალური ილუსტრირებული ენციკლოპედია.
უმსხვილესი ესპანურენოვანი უნივერსალური ენციკლოპედია. გამოიცა ესპანურ ენაზე XX საუკუნის პირველ მესამედში (1908-1930). გამოცემა გამომცემლობა Editorial Espasa-მ დაიწყო, რომელიც  1860 წელს José Espasa Anguera-მ  დააფუძნა. 1926 წლიდან ახალი მეპატრონის მოსვლისთანავე გამომცემლობას Editorial Espasa-Calpe დაერქვა; ენციკლოპედიაც სწორედ ამ ორივე სახელით იწოდება — Espasa ანდაც Espasa-Calpe. შემადგენლობა: 72 ტექსტუალური ტომი, №1-დან №70-მდე დანომრილი; ორ-ორი წიგნი აქვს მე-18 (ნაწ. I: Dem-Dir, ნაწ. II: Dis-Ecz) და 28-ე ტომს (ნაწ. I: Ho-Insus, ნაწ. II: Int-Kz). ესპანეთს სრულად ეთმობა 21-ე ტომი. 1930–33 წლების მანძილზე ათტომიანი დანართი გამოვიდა, სადაც თავდაპირველი გამოცემების აქტუალური სტატიები იყო შეტანილი. გვერდების რაოდენობათა პარამეტრებით (105 ათასი) და სიტყვათა რაოდენობით (165,2 მლნ.) „ენციკლოპედია ესპასა“ 1986 წელს გინესის რეკორდებისს წიგნში მოხვდა როგორც ყველაზე გრძელი ენციკლოპედია არსებულთა შორის. იტალიურ ენციკლოპედიასა და ენციკლოპედია ბრიტანიკას მე-11 გამოცემებთან ერთად მსოფლიოში უმსხვილესი ენციკლოპედიური გამოცემაა.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ენციკლოპედიები კატეგორია:ესპანური ლიტერატურა კატეგორია:ესპანური ენციკლოპედიები
მარი ჯანაშია
მარინა (მარი) ჯანაშია (დ. 28 დეკემბერი, 1949, თბილისი — გ. 27 მაისი, 2021) — ქართველი კინოსა და თეატრის მსახიობი.
1971 წელს დაამთავრა საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტი. რუსთაველის თეატრის მსახიობია 1968–1981 წლებში, 1981–1987 წლებში   კოტე მარჯანიშვილის სახელობის თეატრის, ხოლო   1988 წლიდან  კვლავ რუსთაველის თეატრის მსახიობია. აღსანიშნავი როლებია: პაჟი („ანტიგონე“), მარტირიო („ბერნარდა ალბას სახლი“), ჯულიეტა („რომეო და ჯულიეტა“), „გუშინდელნი“, ქეთო („ქალის ტვირთი“), მარინე („აღდგომა გაუქმებულ სასაფლაოზე“), დორისი („წელიწადში მხოლოდ ერთხელ“), ბაბული („ნახვის დღე“).
გარდაიცვალა 2021 წლის 27 მაისს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 28 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1949 კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:გარდაცვლილი 27 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 2021
თერაპევტი
თერაპევტი— ადამიანი, რომელიც გთავაზობს ნებისმიერი სახის თერაპიას. მომზადებული პროფესიონალი ნებისმიერ სფეროში, როგორიცაა ფსიქოლოგი, სოციალური მუშაკი, მრჩეველი, ცხოვრების მწვრთნელი და სხვა. ისინი ეხმარებიან ადამიანებს სხვადასხვა ფსიქიკური და ფიზიკური საკითხების მოგვარებაში.
მიზეზები
თერაპევტი დაგეხმარებათ შემდეგი პრობლემების მოგვარებაში:
ტიპები
ქვემოთ ჩამოთლილია სხვადასხვა ტიპის თერაპევტები.
სპეციალობა
თერაპევტი ძირითადად სპეციალიზირებულია ქვემოთ მოცემულ სფეროებში:
განათლება
თერაპევტს ან ლიცენზირებულ მრჩეველს მოეთხოვება სახელმწიფო სალიცენზიო გამოცდის კვალიფიკაცია და ასევე სასურველია ჰქონდეს მაგისტრის ხარისხი. ზოგიერთი ბაკალავრის ხარისხის მქონე მრჩეველი ასევე პრაქტიკას გადის ლიცენზირებული თერაპევტის ან ფსიქოლოგის ხელმძღვანელობით.
სქოლიო
კატეგორია:თერაპია
მაკალათია
საკუთარი სახელი მაკალათია შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:
კატეგორია:ქართული გვარები
ჩაწვქითი
ჩაწვქითი — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში (გუფის თემი), მდინარე ღალიძგის ხეობაში. ზღვის დონიდან 170 მ, ოჩამჩირიდან 25 კმ, აკვასკიიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 3 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ. საქართველოს უახლესი კანონმდებლობით მიეკუთვნება „რუსეთის მიერ ოკუპირებულ ტერიტორიებს“.
სქოლიო
კატეგორია:გუფის თემის სოფლები
დისაპოინტმენტის ტბა
დისაპოინტმენტის ტბა იხვისებრთა ოჯახში შემავალი მრავალი წყლის ფრინველის საბინადრო ადგილია.
Daphnella ichthyandri
Daphnella ichthyandri — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
სიილინიარვი
სიილინიარვი (Siilinjärvi) — მუნიციპალიტეტი კუოპიოს ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 21 253 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 507.81 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 53.01 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა.
სქოლიო
კატეგორია:სიილინიარვი
დაიან ლადი
დაიან ლადი (Diane Ladd დაიბადა როუზ დაიან ლადნერი, 1935 წლის 29 ნოემბერი. ლაურელი, მისისიპი, აშშ) არის ამერიკელი მსახიობი, კინორეჟისორი, პროდიუსერი და ავტორი. იგი მონაწილეობდა 120 – ზე მეტ კინო და სატელევიზიო როლში. 1974 წლის ფილმისთვის Alice Doesn't Live Here Anymore, მან მოიგო BAFTA -ის პრემია მეორეხარისხოვანი როლის საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის და ნომინირებული იყო ოსკარის საუკეთესო მეორეხარისხოვანი როლისთვის. მან მიიღო ოქროს გლობუსის პრემია ტელევიზიის საუკეთესო მეორეხარისხოვანი მსახიობი ქალისთვის Alice-თვის (1980–81) და მიიღო ოსკარის ნომინაციები ფილმებისთვის Wild at Heart (1990) და Raming Rose (1991). მის სხვა კინოჩვენებებში შედის Chinatown (1974), National Lampoon's Christmas Vacation (1989), Ghosts of Mississippi (1996), Primary Colors (1998), 28 Day (2000) და American Cowslip (2008). ლადი მსახიობ ლორა დერნის დედაა, ყოფილ მეუღლესთან, მსახიობ ბრიუს დერნთან ერთად.
პირადი ცხოვრება
ლადი დაიბადა როუზი დაიან ლადნერი, მერი ბერნადეტის, დიასახლისისა და მსახიობის და პრესტონ პოლ ლადნერის(ვეტერინარი, რომელიც ფრინველისა და პირუტყვის პროდუქტებს ყიდდა) ოჯახში. ის ერთადერთი შვილია. ის დაიბადა მისისიპის ლაურელში, ხოლო ოჯახი მადლიერების დღისთვის ნათესავებს სტუმრობდა, თუმცა ისინი მისისიპის მერიდიანში ცხოვრობდნენ. ლადის ნათესავია დრამატურგი ტენესი უილიამსი და პოეტი სიდნი ლანიერი. ლადი დედის რომაულ კათოლიკურ სარწმუნოებაში გაიზარდა.
1960 წლიდან 1969 წლამდე ლადი იყო დაქორწინებული მსახიობ ბრიუს დერნზე და ჰყავთ ორი ქალიშვილი; დაიან ელიზაბეტ დერნი, რომელიც 18 თვის ასაკში გარდაიცვალა და მსახიობი ლორა დერნი. ლედი და ლორა დერნი მონაწილეობდნენ ფილმებში, Wild at Heart, Raming Rose and Inland Empire და HBO სერიალებში Enlightened.
ლედი ამჟამად დაქორწინებულია რობერტ ჩარლზ ჰანტერზე.
კარიერა
1971 წელს ლადი შეუერთდა CBS-ის სერიალს "საიდუმლო ქარიშხალი". ის მეორე მსახიობი იყო, ვინც გრძელი დღის სერიალზე ითამაშა Kitty Styles- ის როლი. მოგვიანებით მან მეორეხარისხოვანი როლი შეასრულა რომან პოლანსკის ფილმში "Chinatown" 1974 წელს და ნომინირებული იყო ოსკარის საუკეთესო მსახიობი ქალის მეორეხარისხოვანი როლისთვის, ფილმისთვის "ალისა აქ აღარ ცხოვრობს" ამ ფილმმა შთააგონა სერიალი ალისა, რომელშიც ფლო ითამაშა პოლი ჰოლიდეიმ. როდესაც ჰოლიდეიმ სერიალი დატოვა, ლადმა შეცვალაის, როგორც მიმტანი იზაბელ "Belle" Dupree.
იგი 1992 წელს გამოჩნდა დამოუკიდებელ სკრუბ კომედიაში Hold Me, Thrill Me, Kiss Me, სადაც მან ითამაშა ფლირტი, თავის ნამდვილ დედასთან, მსახიობ მერი ლანიერთან ერთად. მარცხნივ|მინი|ლედი ლუცილის როლში, ფილმი - Hold Me, Thrill Me, Kiss Me 1993 წელს ლადდი გამოჩნდა ეპიზოდში "გამოიცანი ვინ მოვა ჩოუსთან?" CBS კომედიის / ვესტერნის სერიალის Harts of the West როლის შემსრულებლის ჰარლი ჯეინ კოზაკის დედის როლში. 15-ეპიზოდიან პროგრამაში, რომელიც ნევადას შტატში, მეგობრების რანჩოზე იყო გადაღებული, მონაწილეობდნენ ბიუ ბრიჯი და ლოიდ ბრიჯი.
2004 წელს ლადმა ითამაშა ქალბატონი დრუზის როლი სტივენ კინგის  Kingdom Hospital -ში - სატელევიზიო მინისერიში. 2006 წლის აპრილში ლადმა გამოუშვა თავისი პირველი წიგნი, Spiraling Through The School of Life: A Mental, Physical, and Spiritual Discovery. 2007 წელს მან მონაწილეობა მიიღო ცხოვრებისეულ სატელევიზიო ფილმში Montana Sky.
გარდა იმისა, რომ ნომინირებული იყო ფილმისთვის ალისა აქ აღარ ცხოვრობს, იგი ასევე იყო ნომინირებული ვლავ საუკეთესო მსახიობი ქალი მეორეხარისხოვანი როლის კატეგორიაში, ფილმებში Wild at Heart და Raming Rose, სადაც მან ითამაშა ქალიშვილთან ერთად დერნი დერნმა მიიღო ნომინაცია საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის, Rambling Rose. დედა და ქალიშვილი ნომინაციებში Ladd და Dern ფილმებში Rambling Rose იყო პირველი მოვლენა ოსკარის დაჯილდოების ისტორიაში, რომ ასეთი მოვლენა მოხდა. ამავე წელს ისინი ნომინირებული იყვნენ ოქროს გლობუსის პრემიაზე.
ლადი ასევე მუშაობდა თეატრში. შედგა ბროდვეის დებიუტი ფილმში Carry Me Back to Morningside Heights 1968 წელს. 1976 წელს მან ითამაშა ტეხასის ტრილოგიაში: Lu Ann Hampton Laverty Oberlander, რისთვისაც მიიღო დრამა დესკ ჯილდოს ნომინაცია.
ამჟამად ის მონაწილეობს Hallmark Channel- ის სერიალში Chesapeake Shores.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 29 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1935 კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
ლუი ნაპოლეონ ლანი
ლანი იყო საფრანგეთის მარშლის ჟან ლანისა და მისი მეუღლის ლუიზა-ანტუანეტა დე გუენოკის უფროსი ვაჟი. 1815 წელს მან ლუი XVIII-ისაგან საფრანგეთის პერის ტიტული მიიღო. 1830 წლის რევოლუციის შემდეგ იგი სახელმწიფო სამსახურში ჩადგა და როგორც სრულუფლებიანი მინისტრი გაგზავნილ იქნა დიპლომატიურიმისიისთ შვედეთში და მოგვიანებით იგივე დავალებით შვეიცარიაში.
1839 წლის 1 აპრილს იგი საგარეო საქმეთა მინისტრად დაინიშნა, თუმცა რამდენიმე დღის შემდეგ (12 აპრილს) პოსტი მარშალ სულტს დაუთმო და თვითონ ელჩად იქნა გაგზავნილი ნეაპოლში. მოგვიანებით ნაპოლეონ ლანმა გიზოს კაბინეტში საზღვაო საქმეთა მინისტრის პოსტი დაიკავა და 1849 წელს მარნის დეპარტამენტში დეპუტატად აირჩიეს.
1858-1864 წლებში იგი ელჩად იყო სანქტ-პეტერბურგში. 1864 წელს არჩეულია სენატორად. ლუი-ნაპოლეონ-ოგიუსტ ლანი გარდაიცვალა 1874 წელს, პარიზში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფრანგი პოლიტიკოსები კატეგორია:ფრანგი დიპლომატები კატეგორია:დაბადებული 30 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1801 კატეგორია:გარდაცვლილი 19 ივლისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1874
სალათინქენდი
სალათინქენდი (Salatınkənd) — სოფელი აზერბაიჯანში, ზემო ყარაბაღის რეგიონში, შუშის რაიონში.
ისტორია
1992 წლიდან ოკუპირებულია სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ.
სოფელი სალათინქენდი მთის პირას მდებარეობს. XIX საუკუნეში ირანიდან ჩამოსული სომხები დასახლდნენ და ამის შემდეგ სოფელს სახელი შეუცვალეს და ეღცაჰოგი ეწოდა. 1991 წლის იანვარში, სოფელს სომხების მიერ მოკლული ჟურნალისტის სალატინ ასკეროვას საპატივცემულოდ, მისი სახელი ეწოდა.
1057
თარიღი უცნობია
*
იოსებ სტალინის სახელმწიფო მუზეუმი
იოსებ სტალინის სახელმწიფო მუზეუმი — საბჭოთა კავშირის ლიდერის, იოსებ სტალინის სახელობის მუზეუმი ქალაქ გორში. იოსებ სტალინის სახლი აღდგა და გაიხსნა 1937 წლის 10 ნოემბერს, ამავე წელს აიგო დამცავი ნაგებობებიც. არის ისტორიული კლასიფიკაციის. ინახება 60 000-მდე ექსპონატი. სახელმწიფო კონტროლს ახორციელებს საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის სამინისტრო.
მუზეუმის კომპლექსში შედის მემორიალური სახლი, სადაც დაიბადა და ბავშვობის წლები გაატარა ი. ბ. ჯუღაშვილმა (სტალინმა), საექსპოზიციო შენობა კოშკით და სტალინის პირადი ვაგონი, რომლითაც მან იმგზავრა თეირანში, იალტასა და პოტსდამში. მუზეუმში ასევე დაცულია სტალინის პირადი ნივთები
სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის მუზეუმები
ციმორი
ციმორი (Gobio) — თევზების გვარი კობრისებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 30 სმ-მდეა, მასა 300 გ-მდე. პირი ქვემოთ განლაგებული და ნახევარმთვარისებრია. პირის კუთხეებში თითო-თითო ულვაში აქვთ (ზოგ სახეობას არ აქვს). ანალური და ზურგის ფარფლები მოკლეა. ცნობილია 40-მდე სახეობა. ბინადრობენ ევრაზიის მტკნარ წყალსატევებში. მეტად ცნობილია ჩვეულებრივი ციმორი (G. gobio). საქართველოში გვხვდება 2 სახეობა: ართვინული ციმორი (G. artvinicus) და კავკასიური ციმორი (G. caucasicus).
აღმოსავლეთ საქართველოში „ციმორი“ ეწოდება მურწას. ციმორი ჰქვია Gobioninae-ის ქვეოჯახის სხვა გვარების წარმომადგენლებსაც.
სქოლიო
*
ლიანოს-დე-ჩალიეს ეროვნული პარკი
ლიანოს-დე-ჩალიეს ეროვნული პარკი (Parque Nacional Llanos de Challe) — ეროვნული პარკი ჩილეში, წყნარი ოკეანის სანაპირო ზოლში, ჩილეს ატაკამის რეგიონში.
პარკის უდაბნოს არამდგრადი ეკოსისტემა შეიცავს უიშვიათეს და ულამაზეს მცენარეთა სახეობებს. უხვადაა კაქტუსები. პარკში ბინადრობს მთელი ატაკამის რეგიონის მასშტაბით ყველაზე ბევრი გუანაკო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩილეს ეროვნული პარკები კატეგორია:ატაკამის რეგიონის დაცული ტერიტორიები კატეგორია:1994 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
მოთამაშე (რომანი)
„მოთამაშე“ (Игрок) — რუსი მწერლის, ფიოდორ დოსტოევსკის მოკლე რომანი, რომელიც გამოიცა 1866 წელს. რომანი მოგვითხრობს ახალგაზრდა მასწავლებლის შესახებ, რომელიც მუშაობს ყოფილი რუსი გენერლის ოჯახში. რომანი ასახავს ავტორის მისწრაფებას რულეტკის მიმართ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1866 წლის რომანები კატეგორია:დოსტოევსკის ნაწარმოებები
ჭრელტყავა
ჭრელტყავა (Vormela peragusna) — მტაცებელი ძუძუმწოვარი კვერნისებრთა ოჯახის. მისი სხეულის სიგრძეა 27-35 სმ, მასა 280-580 გრამი. შეფერილია შავ-თეთრ-ყვითლად, ხალებიანია. გავრცელებულია სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპაში, წინა, შუა და ნაწილობრივ ცენტრალურ აზიაში, კავკასიაში, შუა აზიაში, ყაზახეთში. ბინადრობს სტეპებში, ნახევრად უდაბნოებსა და უდაბნოებში. იკვებება მღრღნელებით, ფრინველებით, ხვლიკებით, კენკრით და სხვა. შობს 3-8 ნაშიერს. მისი ბეწვი დაბალი ხარისხისაა. ქვესახეობებიდან საქართველოში გვხვდება დასავლური ჭრელტყავა (V. p. peregusna). საქართველოში გავრცელებულია ასპინძის, ახალქალაქის, გორის, მცხეთის, თელავის რაიონებში. იგი სიმშრალის მოყვარული ცხოველია.
გავრცელებულია 2100 მეტრამდე ზღვის დონიდან. ჭრელტყავა ძირითადად სოროში ბინადრობს. ზოგჯერ სოროს თვითონ თხრის, უმეტეს შემთხვევაში კი სხვის მიერ გამოთხრილ და მიტოვებულ ბუდეში სახლდება. დღეს ჭრელტყავა საქართველოს წითელ წიგნშია შეტანილი, მაგრამ მის დასაცავად არავითარი ზომები არ არის მიღებული.
ლიტერატურა
კატეგორია:კვერნისებრნი კატეგორია:საქართველოს წითელ წიგნში შეტანილი ცხოველები
ერევნის სახელმწიფო სამხატვრო და თეატრალური ინსტიტუტი
ერევნის სახელმწიფო სამხატვრო და თეატრალური ინსტიტუტი — უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება ერევანში. პროფესიონალ სპეციალისტთა მოსამზადებლად, ინსტიტუტში შემდეგი მიმართულებებია: თეატრალური ხელოვნება და კინემატოგრაფია, სახვითი ხელოვნება, სახვითი მონუმენტური და დეკორატიული ხელოვნება, დიზაინი და ხელოვნების ისტორია.
დაარსდა 1953 წელს ერევნის თეატრისა და ერევნის სამხატვრო ინსტიტუტების კავშირის მიერ, დაიშალა 1994 წელს.
რეორგანიზაციის ისტორია
1944 წელს დაარსდა ერევნის თეატრალური ინსტიტუტი, 1945 წელს ერევნის ხელოვნების ინსტიტუტი. 1950 წლიდან იკლებს განმცხადებელთა რიცხვი რესპუბლიკის უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებებში, მათ შორის ერევნის ხელოვნების ინსტიტუტსა და ერევნის თეატრის ინსტიტუტში, ამის მიზეზი გახლდათ მეორე მსოფლიო ომის ფაქტორი და მთავრობამ გადაწყვიტა მათი გაერთიანება. შერწყმის შედეგად, 1953 წელს ჩამოყალიბდა და დაარსდა ახალი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება - ერევნის ხელოვნებისა და თეატრის ინსტიტუტი. მომავალში ერევნის სახვითი ხელოვნებისა და თეატრის ინსტიტუტს ეწოდა ერევნის სახვითი ხელოვნების და თეატრის სახელმწიფო ინსტიტუტი.
დაშლის ისტორია
სომხეთში დამოუკიდებლობის დამყარებისა და დროის გადაუდებელ მოთხოვნებთან და ახალ პოლიტიკურ წესრიგთან დაკავშირებით, 1994 წელს მთავრობამ მიიღო გადაწყვეტილება ერევნის სახელმწიფო სამხატვრო ინსტიტუტისა და თეატრის დაყოფის ორ დამოუკიდებლად მოქმედ უნივერსიტეტად - ერევნის თეატრალური ხელოვნების სახელმწიფო ინსტიტუტი და ერევნის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია.
ამრიგად, 1994 წელს დაარსდა ერევნის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია და ერევნის თეატრალური ხელოვნების სახელმწიფო ინსტიტუტი, რომლებსაც 1999 წელს ეწოდა ერევნის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო ინსტიტუტი.
სტრუქტურა
დაარსების დროს ერევნის სახელმწიფო სამხატვრო და თეატრალურ ინსტიტუტში შედიოდა ორი ფაკულტეტი - თეატრალური და სახვითი ხელოვნება, რომლებიც დროთა განმავლობაში გარდაიქმნა ან შეივსო შესაბამისი განყოფილებებით.
თეატრის ფაკულტეტი მოიცავს შემდეგ განყოფილებებს: რეჟისურა, მსახიობობა, თეატრალური სწავლებები (1944 - 1962); მუსიკალური კომედია (1971); 1976 წლიდან - სამსახიობო, სარეჟისორო და მუსიკალური კომედია.
სახვითი ხელოვნების ფაკულტეტზე შედიოდა განყოფილებები: ფერწერა, ქანდაკება, თეატრალური მხატვრობა [9] (1949 - 1958), გრაფიკა (1949 - 1959), გამოყენებითი ხელოვნება: (1960 წლიდან - კერამიკა, გობელენის, 1963 წლიდან - ინდუსტრიული დიზაინი, ხელოვნების ისტორია (1976), ტანსაცმლის დიზაინი და მოდელირება (1976).
სქოლიო
კატეგორია: კავკასია კატეგორია: სომხეთის უნივერსიტეტები
Daphnella intercedens
Daphnella intercedens — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ზაოზერნე (კახოვკის რაიონი)
ზაოზერნე (Заозерне) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის კახოვკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 855 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კახოვკის რაიონის სოფლები
თისენ-ბორნემისას მუზეუმი
თისენ-ბორნემისას მუზეუმი (Thyssen-Bornemisza Museum) — ხელოვნების მუზეუმი მადრიდში, ესპანეთი, რომელიც მდებარეობს პრადოს მუზეუმის მახლობლად, ქალაქის ერთ-ერთ მთავარ ბულვარზე. ის ცნობილია როგორც ,,ხელოვნების ოქროს სამკუთხედის" ნაწილი, რომელიც ასევე მოიცავს პრადოს და დედოფალ სოფიას მუზეუმის ეროვნულ გალერეებს. თისენ-ბორნემისას მუზეუმი ავსებს ისტორიულ ხარვეზს ოქროს სამკუთხედში შემავალი სხვა მუზეუმების კოლექციებში: პრადოს შემთხვევაში ეს მოიცავს იტალიურ პრიმიტივებს და ნამუშევრებს ინგლისური, ჰოლანდიური და გერმანული სკოლებიდან, ხოლო დედოფალი სოფიას მუზეუმის შემთხვევაში ეს ეხება იმპრესიონისტებს, ექსპრესიონისტებს და ევროპელებს, ასევე მე-20 საუკუნის ამერიკულ ნახატებს.
ისტორია
მინი|[[დომენიკო გირლანდაიო|დომენიკო გირლანდაიოს მიერ შესრულებული ჯოვანი ტორნაბუონის პორტრეტი, 1489– 90]] კოლექციის შევსება დაიწყო 1920-იან წლებში. თავიდან კოლექცია შედგებოდა ჰაინრიხ ბარონ თისენ-ბორნემიზა დე კასონის ნივთებით. ამ პერიოდში ევროპული ნახატების შეერთებულ შტატებში გადაადგილების დაბრკოლების გამო, ბარონის ერთ-ერთი წყარო იყო ამერიკელი მილიონერების კოლექციები, რომლებიც გაუმკლავდნენ დიდ დეპრესიას და მემკვიდრეობის გადასახადებს. ამ გზით მან შეიძინა ნახატები, როგორიცაა გირლანდაიოს მიერ შექმნილი ჯოვანი ტორნაბუონის პორტრეტი და კარპაჩოს რაინდი (ოტო კანის კოლექციიდან). კოლექცია მოგვიანებით გააფართოვა ჰაინრიხის ვაჟმა ბარონმა ჰანს ჰაინრიხ თისენ-ბორნემისამ (1921– 2002), რომელმაც შეაგროვა ნამუშევრების უმეტესი ნაწილი მისი ნათესავების კოლექციიდან და დაიწყო ახალი ნამუშევრების შეძენა (გოთური ხელოვნებიდან ლუსიენ ფროიდამდე).
კოლექცია თავდაპირველად განთავსდა ლუგანოს საოჯახო მამულში, ოც-ოთახიან შენობაში. 1988 წელს ბარონმა შეიტანა მოთხოვნა ბრიტანელი არქიტექტორების ჯეიმზ სტერლინგისა და მაიკლ უილფორდის შემუშავებული შემდგომი გაფართოების მშენებლობის შესახებ, მაგრამ ლუგანოს საქალაქო საბჭომ ეს გეგმა უარყო.
1985 წელს ბარონი დაქორწინდა კარმენ სერვერაზე (ყოფილი მის ესპანეთი 1961) და გააცნო მას ხელოვნების კოლექცია. სერვერას გავლენა გადამწყვეტი აღმოჩნდა ბარონის დარწმუნებაში, რომ მისი კოლექცია გადაეტანა ესპანეთში, სადაც ადგილობრივ მთავრობას ჰქონდა შენობა პრადოს გვერდით. თისენ-ბორნემისას მუზეუმი ოფიციალურად გაიხსნა 1992 წელს, სადაც ნაჩვენები იყო 715 ხელოვნების ნიმუში. ერთი წლის შემდეგ, ესპანეთის მთავრობამ შეიძინა 775 ნამუშევარი 350 მილიონ დოლარად. ეს ტილოები ახლა მადრიდის სპეციალურად შექმნილ მუზეუმშია. მუზეუმის გახსნის შემდეგ სერვერამ მუზეუმს საკუთარი ხელოვნების კოლექციის 429 ნამუშევარი გადასცა. ბარონესა კვლავ ჩართულია მუზეუმის საქმიანობაში. მან პირადად გადაწყვიტა შიდა კედლების ორაგულის ვარდისფერი ტონი და 2006 წლის მაისში საჯაროდ გამოხატა პროტესტი მადრიდის მერის ალბერტო რუის-გალარდონის გეგმების გამო, რაც მიზნად ისახავდა პასეო დელ პრადოს ხელახალ რემონტს. ბარონესას აზრით სამუშაოები და მოძრაობა დააზიანებდა კოლექციას და მუზეუმს.
2015 წელს ბარონესამ გადადო სესხის ყოველწლიური განახლება, რადგან უნდოდა გადაეწყვიტა გადაიტანდა თუ არა დროებით კოლექციას სხვაგან. მან საბოლოოდ გადაწყვიტა კოლექციის დატოვება მადრიდში, მაგრამ 2017 წელს მან კვლავ გადადო ხელშეკრულების ხელმოწერა. 2021 წელს კულტურის სამინისტრომ ოფიციალურად დაასრულა ხელშეკრულება კოლექციის სესხის გაცემის შესახებ ყოველწლიური გადასახადით 6.5 მილიონი ევროს ოდენობით (7.8 მილიონი აშშ დოლარი) 15 წლის განმავლობაში.
კოლექცია
მარცხნივ|მინი|ვენერა და კუპიდონი სარკით, [[პეტერ პაულ რუბენსი|პიტერ პაულ რუბენსი]] კოლექცია მოიცავს რვასაუკუნოვან ევროპულ მხატვრობას. მასში ერთ-ერთი მთავარი წერტილი არის ადრეული ევროპული მხატვრობა, რომელიც მოიცავს ტრეცენტოს და კვატროცენტოს ეპოქას (ანუ მე-14 და მე -15 საუკუნეები) დუჩიოს, ლუკა დი ტომის, ბერნარდო დადის, პაოლო უჩელოს, ბენოცო გოცოლისა და მისი თანამედროვეების იტალიური ნახატების დიდი კოლექციით. ასევე აქ გვხვდება ადრეული ფლამანდიელი და ჰოლანდიელი მხატვრები, როგორიცაა იან ვან ეიკი, პეტრუს კრისტუსი, რობერტ კამპინი, როჯიერ ვან დერ ვეიდენი, ჟერარდ დავიდი და ჰანს მემლინგი.
ასევე კოლექციაში შედის რენესანსის, ბაროკოს და როკოკოს მხატვრების ნამუშევრები, მათ შორის ანტონელო და მესინა (კაცის პორტრეტი), ფრანჩესკო დელ კოსა, ბრამანტინო (კრისტუს დოლენსი), ფრა ბარტოლომეო, ჯულიო რომანო, ჯოვანი ბელინი, პალმა ილ ვეკიო, ტიციანი, ტინტორეტო, ვერონეზე, ჟაკოპო ბასანო, სებასტიანო დელ პიომბო (ფერი კარონდელეტის პორტრეტი), ბერნარდინო ლუინი, აგნოლო ბრონზინო, დომენიკო ბეკაფუმი, ალბრეხტ დიურერი (ქრისტე ექიმთა შორის), ჰანს ბალდუნგ გრიენი, ლუკას კრანახი უფროსი, ჰანს ჰოლბაინი (ჰენრი VIII-ს პორტრეტი), ალბრეხტ ალტდორფერი, ელ გრეკო, კარავაჯო (წმინდა ეკატერინე), გერჩინო, სებასტიანო რიჩი, რუბენსი, ვან დაიკი, მურილიო, რემბრანდტი, ფრანს ჰალსი (ლანდშაფტის საოჯახო პორტრეტი), სიმონ ვუეტი, კლოდ ლორეინი, კანალეტტო, ფრანჩესკო გვარდი, ტიეპოლო , ჯამბატისტა პიტონი, ვატაუ, ფრანსუა ბუშერი, შარდინი, ფრაგონარდი, გეინსბორო და პომპეო ბატონი, ასევე დომენიკო გირლანდაიოს (ჯოვანი ტორნაბუონი) და ვიტორე კარპაჩოს (რაინდი ლანდშაფტში) ორი ცნობილი პორტრეტი.
სქოლიო
კატეგორია:მუზეუმის ტიპები კატეგორია:მუზეუმები დაარსების წლის მიხედვით კატეგორია:მუზეუმები კატეგორია:მუზეუმები ევროპაში კატეგორია:მუზეუმები ესპანეთში კატეგორია:ხელოვნების მუზეუმები
სულთმოფენობა
სულიწმიდის მოფენა, სულთმოფენა — ქრისტიანული საუფლო დღესასწაული, იმართება ქრისტეს აღდგომის 50-ე დღეს. სახარების თანახმად, იერუსალიმში ქრისტეს მოწაფეებზე სულიწმიდა ცეცხლის ენებად გადმოსულა და მოციქულებს შესძენიათ უნარი ქრისტიანობა ექადაგათ სხვადასხვა ენაზე, სხვადასხვა ხალხში, მოეხდინათ სასწაულები და სხვა.
აღწერა
thumb|სულთმოფენობის [[მართლმადიდებლობა|მართლმადიდებლური ხატი. ქვედა ნაწილზე გამოსახულია ალეგორიული ფიგურა, სახელად კოსმოსი, რაც სიმბოლურად გამოხატავს სამყაროს.]] ამაღლების შემდეგ მოწაფეები იერუსალიმში დაბრუნდნენ. ისინი ერთად ელოდებოდნენ დაპირებული ნუგეშისმცემლის - სულიწმიდის - მოვლინებას. და აი, ამაღლებიდან მეათე დღეს (რომელიც აღდგომიდან ორმოცდამეათე დღეა), დილის ცხრა საათზე, იერუსალიმში მოულოდნელად ამოვარდა უცნაური ქარი, ციდან გარდამოვიდა ღმრთაებრივი ცეცხლი და მოწაფეებს ცეცხლის ენების სახით დაადგა თავზე. მოწაფეებმა, რომლებიც მანამდე ებრაელებთან შეხვედრას ერიდებოდნენ, საოცარი ძალით დაიწყეს ქადაგება სხვადასხვა ენაზე. სულიწმიდის მადლი ქრისტეს 120 მოწაფეზე გადმოვიდა, მაგრამ უკვე პირველ დღეს წმ. პეტრე მოციქულის პირველივე ქადაგებამ 3000 ადამიანი მოაქცია. სულთმოფენობის დღესასწაულზე, რომელიც ასევე თორმეტთაგანია, აღდგომიდან ორმოცდამეათე დღეს ტაძრებში საზეიმო წირვა-ლოცვა სრულდება; წირვის შემდეგ იკითხება მუხლმოდრეკის ლოცვები, რა დროსაც პირველად იყრიან მუხლს აღდგომის დღესასწაულის შემდეგ. ამ დღეს ქრისტიანები ასევე პირველად ამბობენ სულიწმიდის მოწვევის ლოცვას „მეუფეო ზეცათაო“....
სულთმოფენობის დღესასწაულს მეტად ღრმა სიმბოლური მნიშვნელობა აქვს: როდესაც წმ. წინასწარმეტყველი მოსე ებრაელებს ეგვიპტიდან გამოუძღვა, მან ისინი მეორმოცე დღეს სინას წმ. მთასთან მიიყვანა, ხოლო ორმოცდამეათე დღეს მისცა ღმრთაებრივი სჯული ძველი აღთქმისა. აქედან მოყოლებული, დღე სჯულის მიღებისა ებრაელებისათვის უდიდესი ყოველწლიური დღესასწაული იყო, რომლის დროსაც იერუსალიმში მთელი მაშინდელი მსოფლიოდან თითქმის ყველა ებრაელი იკრიბებოდა. ღმერთმა სწორედ ამ დღეს მოუვლინა მოწაფეებს სულიწმიდის მადლი, რაც ძველი სჯულის ახლით შეცვლის ნიშანი იყო. ეს დღე ქრისტეს ეკლესიის დაარსების დღედ ითვლება.
ტრადიციულად, სულთმოფენობის დღესასწაულზე ეკლესიები მწვანით უნდა შეიმოსოს. ტაძარი შიგნიდან ირთვება ყვავილებით, ფოთლებითა და აყვავებული ტოტებით; ძირს ეფინება რაც შეიძლება ბევრი ბალახი. მორწმუნეები წირვაზე მიდიან ყვავილის ლამაზი თაიგულებით; შუაში დამაგრებულია ანთებული სანთლები, რომლებიც წირვის შემდეგ იკურთხება. ეს ყველაფერი საოცარი სანახაობაა. ტაძრის მწვანით შემოსვის ტრადიციაც ძველი აღთქმიდან მოდის: ებრაელები სჯულის მიღების დღესასწაულზე უფალს მადლობის ნიშნად ტაძარში პირველ ნაყოფს სწირავდნენ.
იგულისხმება, რომ სულიწმიდის მადლი ამ სიმწვანეზე გადმოდის, რის გამოც მორწმუნეები ტაძარში დაფენილ სიმწვანეს, ბალახებს მთელ წელს ინახავენ - ამ ბალახის ნახარშს კურნების სასწაულთმოქმედი ძალა აქვს, რაშიც თითოეულ ადამიანს შეუძლია დარწმუნდეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქრისტიანული დღესასწაულები
ბირშტონასი
ბირშტონასი (Birštonas, Birsztany) — საკურორტო ქალაქი ლიეტუვაში; კაუნასის მაზრაში. წარმოადგენს ბირშტონსის თვითმმართველობის ადმინისტრაციულ ცენტრს.
მდებარეობა და საერთო მახასიათებლები
მდებარეობს მდ. ნემანის მარჯვენა სანაპიროზე, კაუნასიდან სამხრეთით 39 კმ.-ში. წარმოადგენს ბალნეოლოგიურ და კლიმატურ კურორტს, რომელიც  მდიდარია  მინერალური  წყლებით, სამკურნალო ტალახით. ფართობი შეადგენს - 13 კმ.²-ს.
მოსახლეობა
1969 წელს მოსახლეობა შეადგენდა - 1,7 ათ. ადამიანს, 1994 წ. - 4 ათ., დღეისათვის კი - 3 164 ად. (2008 წ.-ის მონაცემებით).
ისტორია
XIV საუკუნეში ლიტვის დიდი მთავრების ბირშტანსკის სასახლესთან ახლოს შეიქმნა ადგილი, რომლის განვითარებაც იწყება შუა საუკუნეებიდან. დასახლება 1864 წელს დაიწყო, როდესაც აქ აღმოაჩინეს მინერალური წყალები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლიეტუვის ქალაქები
ცაგერა (ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტი)
ცაგერა — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში (არადუს თემი), შავიზღვისპირა დაბლობზე. ზღვის დონიდან 35 მ, ოჩამჩირიდან 10 კმ.
1940-იან წლებში აქ ლეჩხუმელი კოლმეურნეებით ჩაასახლეს და სოფელს ლეჩხუმის ადმინისტრაციული ცენტრის ცაგერის მიხედვით ცაგერა უწოდეს. 1949-1954 წლებში არსებობდა ცაგერას სასოფლო საბჭო. 1954 წლის 19 ივნისს მოქვის სასოფლო საბჭოს გამოეყო სოფლები არადუ და ჯუკმური და შეუერთდნენ ცაგერის სასოფლო საბჭოს, რომელსაც ეწოდა არადუს სასოფლო საბჭო ცენტრით სოფ. არადუში. 1960 წლის 3 აგვისტოს არადუს სასოფლო საბჭოს გამოეყო სოფ. ცაგერა და კოჩარის სასოფლო საბჭოს მიუერთდა. მოგვიანებით, სოფელი კოჩარის თემს გამოეყო და კვლავ არადუს სასოფლო საბჭოს დაუბრუნდა. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
სქოლიო
კატეგორია:არადუს თემის სოფლები
ტოგოს პრეზიდენტი
thumb|150px|ტოგოს დროშატოგოს პრეზიდენტი – ტოგოს სახელმწიფოს მეთაური, მოსახლეობა ირჩევს 5 წლის ვადით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტოგო კატეგორია:აფრიკის ქვეყნების პრეზიდენტები *
ლევან ბერიკაშვილი
ლევან ბერიკაშვილი (დ. 19 ნოემბერი, 1965) — ქართველი მსახიობი.
დავით გელოვანი
დავით გელოვანი (დ. 10 სექტემბერი, 1956, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.
1979 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სან. ჰიგიენური ფაკულტეტი.
1979 წელს იყო საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს რესპუბლიკური სანეპიდსადგურის ექიმ–ეპიდემიოლოგი. 1979–1982 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ასპირანტი. 1982–1990 წლებში ეპიდემიოლოგიის კათედრის ასისტენტი. 1990 წლიდან ამავე კათედრის დოცენტია. ავტორია 37 სამეცნიერო ნაშრომისა, რომლებიც ეხება ინფექციურ დაავადებათა ეპიდემიოლოგიისა და პროფილაქტიკის საკითხებს.
1988 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ბაქტერიული დიზენტერიის ეპიდემიოლოგიური თავისებურებები საქართველოში.“
ვაკუუმი
thumb|ვაკუუმის სადემონსტრაციო ტუმბო
ყოველდღიურ ცხოვრებაში ვაკუუმი არის რაიმე მოცულობა სივრცეში რომელშიც (თითქმის) არ არის მატერია, იმ მნიშვნელობით, რომ წნევა ამ არეში გაცილებით ნაკლებია ატმოსფერულ წნევაზე. ტერმინი მომდინარეობს ლათინური სიტყვიდან, რომელიც ცარიელს ნიშნავს. იმ შემთხვევაშიც კი, როდესაც საქმე არ ეხება კვანტურ ვაკუუმს, კლასიკური იდეალური ვაკუუმის ცნება, რომელიც გულისხმობს რომ აირის წნევა უნდა იყოს ნულის ტოლი, მხოლოდ აბსტრაქტული ცნებაა და რეალობაში არასოდეს რეალიზდება.
ფიზიკაში ხშირად განიხილავენ იდეალიზირებულ ექსპერიმენტებსა და მოვლენებს რომლებიც ხორციელდება იდეალურ ვაკუუმში, რომელსაც უბრალოდ ვაკუუმს ან ცარიელ სივრცეს უწოდებენ. ასეთ შემთხვევაში რეალური (ლაბორატორიული) ვაკუუმის აღსანიშნავად გამოიყენება ტერმინი ნაწილობრივი ვაკუუმი. ლათინური ტერმინი in vacuo ასევე აღნიშნავს რაიმე სხეულს გარემოში, რომელიც ამ სხეულის გარეშე იდეალური ვაკუუმი იქნებოდა.
thumb|300px|right|ვაკუუმური კამერა
ლაბორატორიული ან ტექნიკური ვაკუუმის ხარისხი განსაზღვრავს რამდენად ახლოა გარემო იდეალურ ვაკუუმთან. ხარისხი ძირითადად განისაზღვრება ნარჩენი გაზის წნევით, რომელიც უმეტესად იზომება ტორებში, მიუხედავად იმისა, რომ ეს უკანასკნელი SI სისტემის ერთეული არ არის. რაც უფრო დაბალია წნევა, მით მეტია ვაკუუმის ხარისხი.
ძველი საბერძნეთიდან მოყოლებული ვაკუუმი ხშირად იყო ფილოსოფიური განსჯისა და დებატების თემა. თუმცა მისი რეალური (ფიზიკური) შესწავლა არ მიმდინარეობდა 17 საუკუნემდე. ევანჯელისტა ტორიჩელი იყო პირველი მეცნიერი, რომელმაც შექმნა ლაბორატორიული ვაკუუმი 1643 წელს. მისი ცდების ძირითადი მიზანი იყო ატმოსფერული წნევის შესწავლა. ტორიჩელიმ თავისი ვაკუუმი შესაქმნელად გრძელ მაღალ შუშის სინჯარაში ჩაასახა ვერცხლისწყლი, ხოლო შემდეგ გადმოაბრუნა ეს ჭირჭელი და ჩადო იგი ფართო ჭურჭელში, რომელშიც აგრეთვე ვერცხლისწყალი ესხა.
thumb|100px|left|ტორიჩელის მიერ დამზადებული ვერცხლისწყლის [[ბარომეტრი, რომლის სინჯარაში (ზედა ნაწილი) პირველი ლაბორატორიული ვაკუუმი შეიქმნა.]]
ვაკუუმი გახდა ფასეული ინდუსტრიული იარაღი მე-20 საუკუნეში ვარვარების ნათურისა და ელექტრონული ლამპის გამოგონების შემდეგ.
სქოლიო
კატეგორია:ვაკუუმი
კალინივკა (კახოვკის რაიონი)
კალინივკა (Калинівка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის კახოვკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 521 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კახოვკის რაიონის სოფლები
ბიატლონის მსოფლიო თასი 2012-13 – 1-ლი ეტაპი
მინი|300პქ|მსოფლიო თასი ესტერსუნდში 02-12-2012 ბიატლონის მსოფლიო თასი 2012-13 – 1-ლი ეტაპი — სეზონის გახსნითი ღონისძიება რომელიც გაიმართა შვედეთის ქალაქ ესტერსუნდში 2012 წლის 25 ნოემბრიდან - 2 დეკემბრამდე.
== ღონისძიების განრიგი ==
სქოლიო
ბიატლონის მსოფლიო თასი – 1-ლი ეტაპი, 2012–13 – 1-ლი ეტაპი
რა? სად? როდის? (ტელეგადაცემა)
სატელევიზიო '''რა? სად? როდის?''' — ინტელექტუალური თამაშის „რა? სად? როდის?“-ის ქართული სატელევიზიო ნაირსახეობა, როდესაც მოაზროვნეთა გუნდი თამაშობს ტელემაყურებლების წინააღმდეგ.
„ბროლის ბუს“ მფლობელები
ტელემაყურებლები
სქოლიო
კატეგორია:რა? სად? როდის?
1058
თარიღი უცნობია
*
ჯოვანა ტოსატო
ჯოვანა ტოსატო (Giovanna Tosato; დ. 1949) — იტალიელი ექიმი-მეცნიერი და კიბოს მკვლევარი, რომელიც იკვლევს ენდოთელიუმს, ანგიოგენეზს და ჰემატოპოეტური ღეროვანი უჯრედის ნიშას. ხელმძღვანელობს აშშ-ის ონკოლოგიის ეროვნული ინსტიტუტის ლაბორატორიაში მოლეკულარული და უჯრედული ბიოლოგიის განყოფილებას. ტოსატო 1992-1999 წლებში იყო აშშ-ის ბიოლოგიური პრეპარატების შეფასებისა და კვლევის ცენტრის საგანყოფილებო დირექტორი.
განათლება
ტოსატო დაიბადა 1949 წელს. 1973 წელს მიიღო მაგისტრის ხარისხი რომის საპიენცის უნივერსიტეტში. დაასრულა რეზიდენტურა რომის კათოლიკურ უნივერსიტეტში. 1976 წელს დაიწყო მუშაობა ონკოლოგიის ეროვნულ ინსტიტუტში, სადაც მოგვიანებით პედიატრიისა და მედიცინის განყოფილებაში კლინიკური თანამშრომელი გახდა, შემდეგ კი მოწვეული სამეცნიერო თანამშრომელი გახდა მეტაბოლიზმის განყოფილებაში. 1982 წელს ტოსატოს, ალფრედ სტეინბერგისა და მაიკლ ბლისის მიერ ჩატარებულმა კვლევებმა დაადგინა კავშირი კონკრეტულ ვირუსულ ინფექციასა და რევმატოიდულ ართრიტს შორის.
კარიერა და კვლევები
1983 წელს ტოსატომ მუშაობა დაიწყო აშშ-ის სურსათისა და წამლების ადმინისტრაციაში. 1992–1999 წლებში მუშაობდა ბიოლოგიური პრეპარატების შეფასებისა და კვლევის ცენტრის ჰემატოლოგიური პროდუქტების განყოფილების დირექტორად, ბიოლოგიური პრეპარატების შეფასებისა და კვლევის ცენტრში. 1999 წელს ტოსატო დაბრუნდა ონკოლოგიის ეროვნულ ცენტრში, როგორც უფროსი გამომძიებელი. ხელმძღვანელობს ონკოლოგიის ეროვნულ ინსტიტუტში მოლეკულარული და უჯრედული ბიოლოგიის განყოფილებას.
ტოსატოს ლაბორატორია შეისწავლის ენდოთელიუმს კიბოს განვითარებისა და პროგრესირების მხრივ. ის ასევე შეისწავლის ანგიოგენეზსა და სისხლძარღვების გადარჩენას, რადგან ეს პროცესები აუცილებელია სიმსივნის ზრდაში. მისი ლაბორატორია იკვლევს ენდოთელიუმს, როგორც ჰემატოპოეტური უჯრედის ნიშის კომპონენტს. ეს კვლევა გამოიყენება კიბოსა და სხვა პირობების მიზანმიმართული თერაპიის დროს, რომელშიც ენდოთელიუმი ფუნქციურ როლს ასრულებს.
ფაქტები
ტოსატო 64 წლის ასაკში მონაწილეობა მიიღო 2013 წლის ბოსტონის მარათონში, რა დროსაც მისგან 46-100 მეტრის მოშორებით, ტერაქტის შედეგად აფეთქება მოხდა.
ცხენისწყალი (ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტი)
ცხენისწყალი (ყოფილი ხვაფსი, ხეცკუარა) — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში (კოჩარის თემი), შავიზღვისპირა დაბლობზე. ზღვის დონიდან 40 მ, ოჩამჩირიდან 12 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
ლიტერატურა
კატეგორია:კოჩარის თემის სოფლები
Daphnella interrupta
Daphnella interrupta — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
კამიანკა (კახოვკის რაიონი)
კამიანკა (Кам'янка) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის კახოვკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 687 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კახოვკის რაიონის სოფლები
ნანული გენძეხაძე
ნანული გენძეხაძე (დ. 28 ივლისი, 1939, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.
1963 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სან–ჰიგიენური ფაკულტეტი.
1965–1975 წლებში მუშაობდა ვაქცინებისა და შრატების სამეცნიერო კვლევით ინსტიტუტში. 1975 წლიდან თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის თანამშრომელია. ავტორია 19 სამეცნიერო ნაშრომის, რომლებიც ეხება სპეციფიური დიაგნოსტიკური ბაქტერიოფაგის Sh. newcastle-ს მიღებასა და პრაქტიკულ გამოყენებას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 28 ივლისი კატეგორია:დაბადებული 1939 კატეგორია:ქართველი ექიმები
მორფემა
მორფემა — მნიშვნელობის მქონე უმცირესი ენობრივი ერთეული. იგი პირველად განსაზღვრა ამერიკელმა ენათმეცნიერმა ლეონარდ ბლუმფილდმა 1933 წელს. მორფემათა დაყოფა იძლევა ფონემებს, რომლებიც მნიშვნელობის არმქონე, მინიმალური ბგერითი ელემენტებია.
ფუძე და აფიქსი
მორფემები იყოფა ფუძისეულ (ფუძე) და აფიქსალურ (აფიქსი) მორფემებად.
აფიქსი არის სიტყვის დამხმარე ნაწილი, რომელიც უერთდება ფუძეს და გამოიყენება სიტყვათსაწარმოებლად და გრამატიკული მნიშვნელობის გამოსახატავად. აფიქსს არ შეუძლია დამიუკიდებლად სიტყვის წარმოება.
დაკავშირებული და თავისუფალი მორფემები
დაკავშირებულ მორფემას უწოდებენ ისე მორფემას, რომელიც არასოდეს წარმოდგება როგორც ლემა და ცალკე არ არსებობს. იგი ყოველთვს დაკავშირებულია ფუძისეულ მორფემასთან. ასეთებია, მაგ. ზმნის უღლებაში პირისა და რიცხვის გამომხატველი დაბოლოებები და სხვა სუფიქსები.
თავისუფალია მორფემა, რომელიც ცალკე სიტყვას წარმოადგენს. მაგ. „მე“, „შენ“, არტიკლები და ა.შ.
დერივაციული და ფლექსიური მორფემები
დერივაციული მორფემები ანუ აფიქსები გამოიყენება ახალი სიტყვების საწარმოებლად და სემანტიკური ღირებულება გააჩნიათ.
დერივაციული მორფემების ორი ტიპი არსებობს იმისდა მხედვით თუ რა ადგილი უჭირავს იმ ლექსიკური ფუძის მიმართ, რომელსაც უკავშირდება და თუ რა გავლენას ახდენს მის კატეგორიაზე.
დერივაცია შესაძლოა მოხდეს ერთდროულად როგორც პრეფიქსაცით, ასევე სუფიქსაციით. ასეთ შემთხვევაში საქმე გვაქვს პარასინთეტიკურ დერივაციასთან.
ფლექსიური მორფემა, ანუ ფლექსია მიუთითებს იმ მიმართებაზე, რასაც ამყარებს ლექსიკური ფუძე გამონათქვამის სხვა ერთეულებთან.
განასხვავებენ ფლექსიის ორ ტიპს ფუძის კატეგორიის მიხედვით:
დერივაციული მორფემებისგან განსხვავებით ფლექსიური მორფემა არასოდეს ცვლის ფუძის კატეგორიას და იგი გრამატიკული მნიშვნელობის მატარებელია.
დამოუკიდებელი და დამოკიდებული მორფემები
დამოუკიდებელი ანუ ავტონომიურია მორფემა, თუკი იგი ცალკე გამონათქვამს წარმოადგენს (მაგ. შეკითხვაზე პასუხს) და არ არის დამოკიდებული სხვა ელემენტებზე.
დამოკიდებულია მორფემა, თუკი იგი დაკავშირებულია ფრაზის სხვა სიტყვებთან. ეს უკანასკნელნი შესაძლოა ფრაზაში წარმოდგენილი იყოს ან მხოლოდ იგულისხმებოდეს.
მორფი და ალომორფი
ერთი მორფემის მორფებს, რომლებიც ერთმანეთის კონტექსტურ ვარიანტებს წარმოადგენენ, ალომორფები ეწოდებათ.
არსებობს თავისუფალი და კონტექსტური ალომორფები.
თავისუფალია ვარიანტები, რომელთა გამოყენება კონტექსტის მიუხედავად ერთნაირად შეგვიძლია. მაგ. ფრანგულ ენაში: tu t'assois / tu t'assieds ; il s'assoit / il s'assied ; je paye / je paie და ა.შ. (ამ შემთხვევაში მოცემული რო-ორი ფორმიდან სურვილის მიხედვით ნებისმიერის გამოყენება შეიძლება)
კონტექსტური ვარიანტების გამოყენება კონტექსტზეა დამოკიდებული. მაგ. ფრანგულ ენაში ზმნა aller-ს (წასვლა) შემთხვევაში ამგვარი ალომორფებია: all-, i-, v-, aill-, რაც იცვლება დროის, რიცხვის და კილოს მიხედვით და ვიღებთ: nous allons / nous irons / il va / qu'il aille.
სქოლიო
კატეგორია:ენათმეცნიერება კატეგორია:ლექსიკური ერთეულები კატეგორია:აფიქსები
ლაგუნა-სან-რაფაელის ეროვნული პარკი
ლაგუნა-სან-რაფაელის ეროვნული პარკი (Parque Nacional Laguna San Rafael) — ეროვნული პარკი ჩილეში. მდებარეობს პატაგონიის ანდებში, წყნარი ოკეანის სანაპირო ზოლში, ჩილეს აისენის რეგიონში. შეიქმნა 1959 წელს. ფართობი 17,420 კმ².
1979 წელს ეროვნული პარკი გაწევრიანდა იუნესკოს პროგრამაში ადამიანი და ბიოსფერო
სქოლიო
კატეგორია:ჩილეს ეროვნული პარკები კატეგორია:ჩილეს ბიოსფერული ნაკრძალები კატეგორია:1959 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები კატეგორია:აისენის რეგიონის დაცული ტერიტორიები კატეგორია:ტაიტაოს ნახევარკუნძული
Daphnella itonis
Daphnella itonis — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
სივრცე
მინი|სამ განზომილებიანი სივრცე [[დეკარტის კოორდინატთა სისტემა|დეკარტის კოორდინატთა სისტემით]] სივრცე — სამგანზომილებიანი უსაზღვრო არე რომელშიც მდებარეობენ სხეულები და მოვლენები, რომლებსაც აქვთ ერთმანეთის მიმართ გარკვეული მდებარეობა. ფიზიკური სივრცე ხშირად განიხილება როგორც სამგანზომილებიანი, თუმცა თანამედროვე ფიზიკაში სივრცეს ხშირად დროსთან ერთად განიხილავენ, როგორც ოთხგანზომილებიანი სივრცე-დროის ნაწილს. მათემატიკაში განსახილველი ამოცანის მიხედვით სივრცეს შეიძლება ჰქონდეს მებისმიერი განზომილება და განსხვავებული სტრუქტურა. სამყაროს შემეცნებისთვის სივრცის ცნება უმნიშვნელოვანესი საბაზისო ცნებაა, თუმცა დღემდე მიმდინარეობს კამათი ფილოსოფოსებს შორის სივრცის რაობის შესახებ — არის ის ობიექტი, კავშირი ობიექტებს შორის თუ კონცეპტუალური ბაზისის ნაწილი.
მე-17 საუკუნეში კლასიკური მექანიკის განვითარებასთან ერთად წამოიჭრა ბევრი ფილოსოფიური კითხვა. ისააკ ნიუტონის ხედვით სივრცე არის აბსოლუტური, იმ გაგებით, რომ იგი არის პერმანენტულად და დამოუკიდებლად განვრცობილი მასში სხეულების არსებობის მიუხედავად. გოტფრიდ ლაიბნიცი კი მიიჩნევდა, რომ სივრცე არის სხვადასხვა სხეულებს შორის ურთიერთგანლაგების ერთობლიობა, რომელიც ხასიათდება მათ შორის მანძილითა და ურთიერთგანლაგებით. მე-18 საუკუნეში იმანუელ კანტმა აღწერა სივრცე და დრო როგორც გარემო, რომელშიდაც ადამიანები ახდენენ მათი გამოცდილების სტრუქტურირებას.
IXX საუკუნის ბოლოსა და XX საუკუნის დასაწყისში მათემატიკაში განვითარდა არაევკლიდური გეომეტრია, რომელშიც სივრცე შეიძლება იყოს გამრუდებული (ბრტყელის ევკლიდური სივრცის საპირისპიროდ). ალბერტ აინშტაინის ფარდობითობის ზოგადი თეორიის მიხედვით რეალური სივრცე გრავიტაციული ველის გავლენით მრუდდება. ფარდობითობის ზოგადი თეორიის ტესტებმა მართლაც დაადასტურა, რომ არაევკლიდური სივრცე წარმოადგენს უკეთეს მოდელს მექანიკისა და ოპტიკის არსებული კანონების ასახსნელად.
ეკონომიკური სივრცე — არის სუბიექტების, ობიექტების, პროცესების და სისტემის ადგილმდებარეობის და მასზე მოქმედი ყველა გარემოების განმსაზღვრელი ერთობლივი მაჩვენებელი, ანუ სრული პროცესუალური, მიკრო და მაკროკლიმატური ერთობლიობა.
სქოლიო
კატეგორია:ტოპოლოგია
ყაზი-მუჰამადი
„საღვთო ომი“
1830 წლის თებერვალში ყაზი-მუჰამადმა რუსეთისა და იმპერიის მიმართ ლოიალურად განწყობილი მთიელი ფეოდალების წინააღმდეგ „საღვთო ომის“ ლოზუნგით აქტიური საბრძოლო მოქმედებები დაიწყო. იმავე წელს წარუმატებლად გაილაშქრა ავარიის სახანოს დედაქალაქის — ხუნძახის დასაკავებლად. 1831 წელს მან შეძლო ტარკის საშამხლოს კუთვნილი დასახლებების — ფარაულისა და ტარკის — აღება და შეუტია რუსული გარნიზონის მიერ გამაგრებულ ციხესიმაგრე ბურნაიას, მაგრამ მისი დაკავება ვერ მოახერხა (თუმცა რუსულმა გარნიზონმა მნიშვნელოვანი დანაკარგები განიცადა). ამის შემდეგ მოაწყო თავდასხმები დერბენდსა და ყიზლარზე, რომელიც მისმა ლაშქარმა გაძარცვა.