cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
პრაღა
ცივი ომი
პრაღა საბჭოთა კავშირის სამხედრო და პოლიტიკური კონტროლის ქვეშ იმყოფებოდა. 1955 წელს ლეტნას გორაკზე იოსებ სტალინის მონუმენტი გაიხსნა, რომელიც 1962 წელს დაანგრიეს. 1967 წელს ქალაქში ჩეხოსლოვაკ მწერალთა მე-4 კონგრესი ჩატარდა, რომელზეც კომუნისტური რეჟიმის წინააღმდეგ მტკიცედ გამოკვეთილი პოზიციები დაფიქსირდა. 1967 წლის 31 ოქტომბერს პრაღაში სტუდენტური დემონსტრაცია ჩატარდა, რამაც ჩეხოსლოვაკიის კომუნისტური პარტიის ახალი მდივნის, ალექსანდრე დუბჩეკის უკმაყოფილება გამოიწვია, რის შემდეგაც მან გადაწყვიტა სოციალიზმისთვის ადამიანური სახე მიეცა. სოციალიზმის ჰუმანიზაციას ემსახურებოდა პრაღის გაზაფხული, რომელიც დემოკრატიული გზით ინსტიტუციების განახლებას ისახავდა მიზნად. ამან საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის უკმაყოფილება გამოიწვია. პარტიის პოლიტბიურომ დემოკრატიული გარდაქმნების ჩახშობა გადაწყვიტა. 1968 წლის 21 აპრილს პრაღაში ვარშავის პაქტის ქვეყნები შეიჭრნენ, რომელთა მხოლოდ რიგს ალბანეთი და რუმინეთი აკლდა. 1969 წლის იანვარსა და თებერვალში ჩეხმა სტუდენტებმა, ან პალახმა და იან ზაიციმ, ქვეყანაში მიმდინარე მოვლენების მიმართ პროტესტი თვითმკვლელობით გამოხატეს.
ხავერდოვანი რევოლუცია და მისი შემდგომი პერიოდი
1989 წელს სამართალდამცავების მიერ სტუდენტთა მშვიდობიანი დემონსტრაციის დარბევის შემდეგ, პრაღის ქუჩები მშვიდობიანი დემონსტრანტებით აივსო. ქალაქში ხავერდოვანი რევოლუცია განხორციელდა, რომლის შედეგადაც ქვეყანაში კომუნისტური რეჟიმი დაემხო და საპარლამენტო მმართველობა დამყარდა. პრაღა ჩეხეთის რესპუბლიკის დედაქალაქი გახდა.
1995 წლიდან პრაღაში აქტიურად დაიწყო მაღალსართულიანი შენობების მშენებლობა. 1990-იანი წლების ბოლოსთვის პრაღა კვლავ ევროპის მნიშვნელოვანი კულტურული ცენტრი გახდა. ქალაქის განვითარებაზე დიდი გავლენა მოახდინა გლობალიზაციამ. 2000 წელს პრაღაში საერთაშორისო სავალუტო ფონდის და მსოფლიო ბანკის სამიტები ჩატარდა, რასაც ქალაქში ანტიგლობალისტური აჯანყებები მოჰყვა. 2002 წელს პრაღაში მომხდარმა დიდმა წყალდიდობებმა მრავალი ნაგებობა და მიწისქვეშა სატრანსპორტო სისტემა დააზიანა.
გეოგრაფია
პრაღა ცენტრალურ ბოჰემიაში, მდინარე ვლტავაზე მდებარეობს. ქალაქის კოორდინატებია 50°05 ჩ. გ. 14°27 ა. გ. ამავე პარალელზე მდებარეობს ქალაქები: ფრანკფურტი, პარიზი და ვანკუვერი.
კლიმატი
პრაღაში ოკეანური ჰავაა,  რომელიც ნოტიო კონტინენტური ჰავის გავლენებს განიცდის. ზამთარი შედარებით ცივია. წლის ამ მონაკვეთში საშუალო ტემპერატურა 0 °C-ია. ნალექი თოვლის სახით დამახასიათებელია ნოემბრიდან მარტის თვემდე პერიოდისთვის. თოვლის ფენის სისქე ძირითადად 20 სანტიმეტრამდე აღწევს. ზაფხული ზომიერი და მზიანია. წლის ამ მონაკვეთში საშუალო ტემპერატურა 24 °C-ია, ხოლო ღამის პერიოდი საკმაოდ გრილია. პრაღაში ატმოსფერული ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა 500 მმ-ია. ოქტომბრიდან მარტის თვემდე პერიოდისთვის ტემპერატურული ინვერსიაა დამახასიათებელი, რასაც ცივი, ნისლიანი დღეები და ხანდახან ჰაერის დაბინძურებაც მოჰყვება. ქალაქში დასავლეთის ქარები ქრის, რომელთა საშუალო სიჩქარე 16 კმ/სთ-ია.
ადმინისტრაციული დაყოფა
პრაღა ჩეხეთის რესპუბლიკის დედაქალაქი და შესაბამისად, სამთავრობო ქალაქია. მას როგორც მუნიციპალური, აგრეთვე რეგიონალური სტატუსიც აქვს.
ქალაქი 10 მუნიციპალურ და 22 ადმინისტრაციულ რეგიონად, 57 მუნიციპალურ ნაწილად და 112 საკადასტრო ნაწილადაა დაყოფილი.
ქალაქის ხელისუფლება
პრაღას ავტონომიურად ქალაქის ასამბლეა მართავს, რომელიც მუნიციპალური არჩევნების შედეგად არჩეული 55-დან 70-მდე წევრისგან შედგება. პრაღის აღმასრულებელი ორგანო ქალაქის საბჭოა, რომლის წევრებსაც ქალაქის ასამბლეა ირჩევს. პრაღის მუნიციპალური ოფისი, იგივე მერია, ქალაქის მერის ჩათვლით 11 წევრისგან შედგება. ისინი გეგმავენ და ამზადებენ ასამბლეის შეხვედრებს და უზრუნველყოფენ დადგენილებების შესრულებას.
მოსახლეობა
2020 წლის აღწერის მიხედვით, პრაღის მოსახლეობა 1,324,277 ადამიანს შეადგენს, ხოლო მოსახლეობის სიმჭიდროვე კმ²-ზე 2,700 ადამიანია.
2011 წლის აღწერის მიხედვით, დედაქალაქის მოსახლეობის 14% საზღვარგარეთაა დაბადებული, რაც ჩეხეთის ქალაქებს შორის უმაღლესი მაჩვენებელია, ხოლო მოსახლეობის 64.8% ეთნიკურად ჩეხია, რაც ქვეყნის საშუალო მაჩვენებელზე მაღალია.
ეკონომიკა
ჩეხეთის ინვესტიციების 20% დედაქალაქშია თავმოყრილი, ამიტომ პრაღა ქვეყნის ყველაზე ძლიერი რეგიონული ეკონომიკური ცენტრია. დედაქალაქში ჩეხეთის მშპ-ს 25% გამომუშავდება. 2017 წლის მონაცემების მიხედვით, პრაღის რეგიონში მშპ ერთ სულ მოსახლეზე მსყიდველობითი უნარის პარიტეტთან მიმართებაში 56,200 ევროა.
1990 წლებიდან ქალაქის ეკონომიკა ინდუსტრიული წარმოებიდან სერვისის სექტორზე ორიენტირებული გახდა. პრაღაში დასაქმებულთა 80% მომსახურების სფეროში მუშაობს.
კულტურა
პრაღა ევროპის ერთ-ერთი კულტურული ცენტრია და ყოველწლიურად მრავალ კულტურულ ღონისძიებას მასპინძლობს. ქალაქის უმნიშვნელოვანესი კულტურული დაწესებულებაა ეროვნული თეატრი, სადაც 1787 წელს მოცარტის „დონ ჯოვანის“ პრემიერა შედგა. სხვა კულტურულ ინსტიტუციებს შორის აღსანიშნავია ჩეხეთის ფილარმონიული ორკესტრი, პრაღის სიმფონიური ორკესტრი და პრაღის სახელმწიფო ოპერა.
ქალაქში მრავალი მსოფლიო დონის მუზეუმი მდებარეობს, მათ შორისაა ეროვნული მუზეუმი, პრაღის მუზეუმი, პრაღის ებრაული მუზეუმი, ალფონს მუხას მუზეუმი, დეკორატიული ხელოვნების მუზეუმი და ეროვნული გალერეა.
პრაღაში ასობით საკონცერტო დარბაზი, გალერია, კინოთეატრი და მუსიკალური კლუბია. ქალაქი არაერთ მუსიკალურ ფესტივალს მასპინძლობს, რომელთა შორისაა პრაღის საგაზაფხულო და საშემოდგომო საერთაშორისო მუსიკალური ფესტივალები, პრაღის საერთაშორისი ორგანის ფესტივალი და პრაღის საერთაშორისო ჯაზის ფესტივალი. ასევე ქალაქში კინოფესტივალებიც ტარდება, მათ შორის აღსანიშნავია „ერთიანი სამყარო“, რომელიც ყოველწლიურად პრაღასა და ჩეხეთის სხვა 36 ქალაქში ტარდება. დედაქალაქში გამართულ ყოველწლიურ კულტურულ ღონისძიებებს შორისაა პრაღის მწერალთა ფესტივალი, პრაღის ფოლკლორის დღეები და შექსპირის საზაფხულო ფესტივალი.
ჰოლივუდის იმ ფილმების ჩამონათვალში, რომლებშიც მოქმედება პრაღაში ხდება, შედის ნარნიას ქრონიკები, ევროტური, ვან ჰელსინგი და ადამიანი ობობა: სახლიდან შორს. პრაღაში გადაღებულია ამადეუსი – მილოშ ფორმანის ბიოგრაფიული ფილმი ცნობილ კომპოზიტორ ამედეუს ვოლფგანგ მოცარტზე.
ბოლო დროს პრაღაში ჩატარებული ღონისძიებებია:
განათლება
ქალაქში ცხრა საჯარო და 30 კერძო უნივერსიტეტო მდებარეობს, მათ შორისაა კარლის უნივერსიტეტი, ჩეხეთის ტექნიკური უნივერსიტეტი, ეკონომიკის უნივერსიტეტი, ქიმიისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტი და სახვითი ხელოვნების აკადემია.
პრაღაში განლაგებულია საერთაშორისო საგანმანათლებლო ინსტიტუციები, მათ შორისაა ნიუ-იორკის უნივერსიტეტი, ფრანგული ალიანსი და გოეთეს, სერვანტესისა და ადამ მიცკევიჩის ინსტიტუტები.
სამეცნიერო, კვლევითი და მაღალტექნოლოგიური ცენტრები
პრაღა ქვეყნის კვლევითი ცენტრია. ქალაქში ჩეხეთის მეცნიერებათა აკადემიის 54 ინსტიტუტიდან 39 მდებარეობს, მათ შორის ფიზიკის, მიკრობიოლოგიის, ორგანული ქიმიის და ბიოქიმიის. დედაქალაქში ათი საჯარო კვლევითი ინსტიტუტი და ოთხი ბიზნეს ინკუბატორი მდებარეობს. 2019 წელს კლინიკური და ექსპერიმენტული მედიცინის ინსტიტუტი ევროპის უდიდესი ტრანსპლანტაციური ცენტრი იყო. პრაღის უნივერსიტეტები მნიშვნელოვან სამეცნიერო და კვლევით ცენტრებს წარმოადგენენ.
2008 წლის მონაცემებით, 13,000 მკვლევართაგან 3% ქალაქის ეკონომიკურად აქტიური მოსახლეობის ნაწილს შეადგენდა, ხოლო კვლევითი საქმიანობაზე დახარჯული თანხა 901.3 მილიონი ევრო იყო.
ტრანსპორტი
პრაღის საზოგადოებრივი სატრანსპორტო სისტემა მეტროს, რკინიგზის, ავტობუსებისა და ტრამვაების სისტემებს მოიცავს. საზოგადოებრივი ტრანსპორტით სარგებლობის მიხედვით პრაღა მსოფლიოში ერთ-ერთი პირველი ქალაქია. მგზავრთა რიცხვი წელიწადში საშუალოდ 1.2 მილიარდია. 2017 წელს პრაღაში მგზავრობათა 52% საზოგადოებრივი ტრანსპორტით განხორციელდა, 24,5% – ავტომობილით, 22,4% – ფეხით, 0,4% – ველოსიპედით და 0,5% – თვითმფრინავით.
პრაღის მეტროპოლიტენი სამი ხაზისგან შედგება, რომლებიც 1974, 1978 და 1985 წლებში ამოქმედდა. 2012 წელს მეტროთი 589.2 მილიონმა მგზავრმა ისარგებლა, რითაც პრაღის მეტროპოლიტენი ევროპაში მგზავრთა გამტარობის მიხედვით მე-5 ადგილზე დასახელდა.
ქალაქში ტრამვაის 34 ხაზია. პრაღის ტრამვაის სისტემა სიგრძის მიხედვით მეთორმეტეა მსოფლიოში და 857 ტრამვაისგან შედგება, რითაც მოსკოვისა და ბუდაპეშტის შემდეგ მსოფლიოში მესამე ადგილს იკავებს. წლიურად პრაღის ტრამვაით 360 მილიონზე მეტი მგზავრი სარგებლობს. პრაღაში დაახლოებით 300 მარშრუტის ავტობუსი მოძრაობს.
პრაღაში ვაცლავ ჰაველის სახელობის აეროპორტი მდებარეობს, რომელიც ქვეყნაში უდიდესი, ხოლო ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ევროპაში ერთ-ერთი ყველაზე გადატვირთულია. 2018 წელს აეროპორტი 16.8 მილიონ მგზავრს მოემსახურა.
ველოსიპედით სიარული როგორც სპორტული, ისე რეკრეაციული მიზნით ქალაქში დიდი პოპულარობით სარგებლობს. 2018 წელს ველოსიპედით, როგორც სამგზავრო საშუალებით მოსარგებლეთა რაოდენობას ქალაქის მცხოვრებთა 2% შეადგენდა. 2017 წლის მონაცემებით, ქალაქში 178 კილომეტრის სიგრძის ველობილიკი და 48 კილომეტრის სიგრძის ველოსიპედის მოძრაობის ზოლია.
საერთაშორისო ურთიერთობები
პრაღა დაძმობილებულია შემდეგ ქალაქებთან:
გალერეა
thumb|800px|center|[[კარლის ხიდი და ძველი ქალაქი (მარჯვნივ კარლის ხიდი, მარცხნივ რუდოლფინუმი)]]
სქოლიო
კატეგორია:ჩეხეთის ქალაქები კატეგორია:ევროპის დედაქალაქები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩეხეთში კატეგორია:ევროპის კულტურული დედაქალაქები
286
თარიღი უცნობია
*
ნაძალადევის სახალხო თეატრი
ნაძალადევის სახალხო თეატრი — თეატრი. გაიხსნა ნაძალადევში მწიგნობარ გ. ჩარკვიანის თაოსნობით. პირველ წარმოდგენად 1896 წელს უჩვენეს ალექსანდრე ყაზბეგის „არსენა“. სპექტაკლში მონაწილეობდნენ სცენისმოყვარე მსახიობები: ს. ციციშვილი, ო. ხავთასი, ს. ყალაბეგაშვილი, გ. გაბინაშვილი, გ. ჯაბაური და სხვები; რეჟისორი ბ. საფაროვი. შემდგომ წლებში ნაძალადევის სახალხო თეატრი რევოლუციური იდეების პროპაგანდის კერად გადაიქცა. რეპერტუარსაც ამავე მიზნით არჩევდნენ. რევოლუციურ პერიოდში დაიდგა: ი. გომართელის „ქოხში“, ტ. რამიშვილის „მეზობლები“, პოლიო ირეთელის „დამარცხებულნი“ და სხვა წარმოდგენები. 1912 წლის 12 იანვარს საზეიმოდ გაიხსნა თეატრის ახალი შენობა და ჩამოყალიბდა სცენისმოყვარეთა მუდმივი წრე; რეჟისორად დაინიშნა მსახიობი ს. სვიმონიძე (გოგოლაშვილი). სპექტაკლებში პროფესიონალი მსახიობებიც მონაწილეობენ (ლ. მესხიშვილი, ვ. აბაშიძე, გ. არადელი-იშხნელი, მ. საფაროვა-აბაშიძე, ნ. გაბუნია-ცაგარელი და სხვები). სხვადასხვა დროს წრეს ხელმძღვანელობდნენ: შ. ბერიშვილი, პ. ფრანგიშვილი, ვ. ნინიძე, გ. სულიაშვილი. წრის წევრები იყვნენ გ. პავლიაშვილი, ვასო კუდუხაშვილი, ვერა კუდუხაშვილი, გ. გაბინაშვილი, ა. ჩიტაძე, ქ. კამკამიძე, ს. გოგაშვილი. წრე განაგრძობდა მაშაობას პლეხანოვის სახელობის კულტურის სახლში.
1924 წლის 10-19 მარტს თეატრის დარბაზში მიმდნარეობდა კათოლიკოს-პატრიარქ ამბროსის და საქართველოს საკათალიკოსო საბჭოს წევრების სასამართლო პროცესი.
სქოლიო
კატეგორია:თბილისის თეატრები
Solenopsis maxima
Solenopsis maxima — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Solenopsis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ქორწინება (პიესა)
ქორწინება (Сва́дьба) — ანტონ ჩეხოვის ერთმოქმედებიანი პიესა, რომელიც 1889 წელს დაიწერა. პირველად ცალკეულ ლითოგრაფიულ გამოცემაში გამოქვეყნდა: ''ქორწინება. ა. ჩეხოვის სცენა ერთ მოქმედებად. კომისიონერ ს. რასოხინის რუსი დრამატული მწერლების საზოგადოების ლითოგრაფია'' — მოსკოვი: (ცენზურამ დაუშვა 1890 წლის 25 აპრილს; დღის სინათლეზე გამოვიდა 1890 წლის 24-31 ოქტომბერს; დაიბეჭდა 110 ეგზემპლარი). პიესა გარკვეული ცვლილებებით ადოლფ მარქსის გამოცემის მე-7 ტომში შევიდა (1902, გვ. 259—276).
ანალოგიური სიუჟეტი და ზოგიერთი მოქმედი პირია წარმოდგენილი — მოთხრობაში „გენერალთან ქორწინება“. გარდა ამისა, ავტორმა აგრეთვე გამოიყენა ადრე გამოქვეყნებული მოთხრობის, „გარიგების“ გარკვეული ელემენტები.
გამოყენება
პიესის ეკრანიზაციიდან წამოვიდა დიმბას მიერ წარმოთქმული ფრთიანი ფრაზა: „საბერძნეთში ყველაფერია“.
ოპერა
ვოდევილის სიუჟეტზე შეიქმნა ამავე სახელწოდების კომიკური ოპერა „ქორწინება“. კომპოზიტორი: ვლადიმერ ერენბერგი; პირველი დადგმა: ზიმინის ოპერის ტეატრი, მოსკოვი, 1916 წელი.
უსა (ბაშკირეთი)
უსა (Уҫы; Уса) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბლაგოვეშჩენსკის რაიონში.
ქორწინება (პიესა)
სქოლიო
კატეგორია:ანტონ ჩეხოვის პიესები
უსა (ბაშკირეთი)
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 11 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბლაგოვეშჩენსკიდან დაშორებულია 32 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ზაგოროდნაია, რომელიც დაშორებულია 46 კმ-ით.
სქოლიო
კატეგორია:ბლაგოვეშჩენსკის რაიონის სოფლები
დომინიკ ადია
დომინიკ ადია (Dominic Adiyiah; დ. 29 ნოემბერი, 1989, აკრა, განა) — განელი ფეხბურთელი, რომელიც ამჟამად თამაშობს ტაილანდურ კლუბ „ნაკხონ რატჩასიმაში“.
ადიას დებიუტი განის ეროვნულ ნაკრებში შედგა 2009 წლის 18 ნოემბერს ანგოლის ნაკრებიის წინააღმდეგ ამხანაგურ მატჩში. ის განის ნაკრების მთავარმა მწვრთნელმა წაიყვანა 2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე სამხრეთ აფრიკაში.
ადია არის 2009 წელს ეგვიპტეში გამართული 20-წლამდელთა მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული განის ნაკრებთან ერთად და ამ ჩემპიონატის ოქროს ბურთისა და ოქროს ბუცის მფლობელი. მან ამ ჩემპიონატზე 8 გოლი გაიტანა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 29 ნოემბერი კატეგორია:დაბადებული 1989 კატეგორია:განელი ფეხბურთელები კატეგორია:განის ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:2010 წლის აფრიკის ერთა თასის ფეხბურთელები კატეგორია:2010 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:ჰარტ ოფ ლაიონზის ფეხბურთელები კატეგორია:განის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:ფრედრიკსტადის ფეხბურთელები კატეგორია:მილანის ფეხბურთელები კატეგორია:რეჯინას ფეხბურთელები კატეგორია:სერია B-ს ფეხბურთელები კატეგორია:ქარშიაქის ფეხბურთელები კატეგორია:თურქეთის პირველი ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:ბელგრადის პარტიზანის ფეხბურთელები კატეგორია:სერბეთის საფეხბურთო სუპერლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:კიევის არსენალის ფეხბურთელები კატეგორია:უკრაინის საფეხბურთო პრემიერლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:ატირაუს ფეხბურთელები კატეგორია:ყაზახეთის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
არტემია
არტემია (Artemia) — კიბოსნაირთა გვარი ლაყუჩფეხიანთა რიგისა (Anostraca). წარმოდგენილია ერთადერთი სახეობით (Artemia salina), რომლის სიგრძეა 0,8—1 სმ. არტემია გავრცელებულია მთელ მსოფლიოში, ბინადრობს მლაშე ტბებსა და ზღვების ლიმანებში. არტემია იტანს წყლის დიდ მარილიანობას (თითქმის 300°/°°-მდე). წყლის ნაირგვარ მარილიანობასთან დაკავშირებით წარმოიქმნება რამდენადმე განსხვავებული აღნაგობის მქონე ფორმები. არტემია შეიძლება გამრავლდეს პართენოგენეზურად. არტემიათი და მისი ლარვებით კვებავენ თევზებსა და ზღვის სხვა ცხოველებს თევზსაშენებსა და აკვარიუმებში, რისთვისაც არტემიას სპეციალურად აშენებენ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ლაყუჩფეხიანები
კეოლადეოს ეროვნული პარკი
კეოლადეოს ეროვნული პარკი, ცნობილი როგორც ბჰარადპურის ფრინველთა ნაკრძალი — ეროვნული პარკი და ფრინველთა ცნობილი ნაკრძალი ინდოეთის რაჯასტანის შტატის ქალაქ ბჰარადპურის სიახლოვეს. ამ ტერიტორიაზე გავრცელებულია ფრინველთა ათასობით უიშვიათესი და საფრთხიე ქვეშ მყოფი სახეობა, მათ შორის ციმბირული წერო, რომელიც აქ ზამთრის სეზონის განმავლობაში მოფრინავს. ფრინველთა 230 სახეობისთვის კი პარკი მუდმივ საცხოვრებელ ადგილს წარმოადგენს.
მუხრანი (მხარე)
მინი|300პქ|მუხრანის ციხე მუხრანი, მუხნარი — ისტორიულ-გეოგრაფიული რეგიონი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქართლში (ახლანდელი მცხეთის მუნიციპალიტეტის ტერიტორია).
კეოლადეოს ეროვნული პარკი
პარკი მნიშვნელოვანი ტურისტული ცენტრია, მას ხშირად სტუმრობენ ორნითოლოგისტები. 1971 წელს ტერიტორიას მიენიჭა ნაკრძალის სტატუსი, ხოლო 1985 წელს იუნესკომ შეიტანა მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინდოეთის ეროვნული პარკები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ინდოეთში
მუხრანი (მხარე)
სახელწოდება წარმოდაგება „მუხიდან“. მუხიანის ფიზიკურ-გეოგრაფიული პირობები და შედარებით ადვილად გასახორციელებელი ირიგაცია ხელს უწყობდა სოფლის მეურნეობის ინტენსიურ განვითარებას. აქვე ერთმანეთს კვეთდა მნიშვნელოვანი სავაჭრო-სამიმოსვლო გზები, რაც ზრდიდა რეგიონის ეკონომიკური სიმძლავრეს.
ანტიკურ ხანასა და განვითარებულ შუა საუკუნეებში მუხრანისა (ბარი) და თრიალეთის (მთა) კავშირმა დიდი როლი შეასრულა ქართლის (იბერიის) სამეფოს წარმოშობაში, შემდეგ კი — საქართველოს სახელმწიფოებრივ გაერთიანებაში. მუხრანი თავიდანვე ქართლის მეფეთა სანადირო ადგილი იყო. აქვე ჰქონდათ მათ რამდენიმე სასახლე-რეზიდენცია. II-IV საუკუნეებში მუხრანის ცენტრი იყო ქალაქი ძალისი. VIII-IX საუკუნეებში მუხრანის ძაგანისძეთა ფეოდალური საგვარეულო დაეუფლა. 1123 მეფე დავით აღმაშენებელმა მუხრანი კვლავ სამეფო დომენად აქცია. ამ პერიოდიდან მუხრანის მთავარი ციხე ვარაუდით ან ციხევდავია, ან კიდევ მტკვრის (ქსნის) ციხე. XVI საუკუნიდან სამეფო დინასტიის ქართლის ბაგრატიონთა ერთ-ერთი შტოს, საკუთრება-სათავადოა (სამუხრანბატონო). ეს ადმინისტრაციული სტატუსი ჰქონდა მას XIX საუკუნის 40-იან წლამდე.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები
Solenopsis megera
Solenopsis megera — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Solenopsis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
AC/DC
AC/DC (შემოკლება alternating current/direct current — ცვლადი დენი/მუდმივი დენი) — ავსტრალიური როკ-ჯგუფი, ჩამოყალიბებული 1973 წელს ძმების, მალკოლმ და ანგუს იანგების მიერ, რომლებიც რჩებოდნენ ჯგუფის მუდმივ წევრებად 2014 წელს მალკოლმის წასვლამდე. ჯგუფს, როგორც წესი, მძიმე ან ბლუზ-როკ კოლექტივს უწოდებენ, მაგრამ ისინი აგრეთვე ითვლებიან მძიმე მეტალის პიონერებად და ხოლმე მითითებულები არიან ამ ჟანრის წამრომადგენლებშიც. თუმცა, თავად ისინი საკუთარ მუსიკას ყოველთვის როკ-ენ-როლს უწოდებდნენ. დღეისთვის AC/DC მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე შემოსავლიანი როკ-ჯგუფია.
პირველი ალბომის High Voltage, 1975 წლის 17 თებერვალს გამოცემამდე ჯგუფის შემადგენლობა რამდენიმეჯერ შეიცვალა. წევრობა სტაბილური იყო, თუმცა 1977 წელს, ალბომის Powerage ჩაწერისას მარკ ევანსს ჩაენაცვლა კლიფ უილიამსი. ალბომ Highway to Hell-ის ჩაწერიდან რამდენიმე თვეში, 1980 წლის 19 თებერვალს, ალკოჰოლის გადაჭარბებული მოხმარების გამო დაიღუპა წამყვანი ვოკალისტი და სიმღერების თანაავტორი ბონ სკოტი. ჯგუფი დაშლას აპირებდა, მაგრამ სკოტის მშობლების მხარდაჭერით, განაგრძო არსებობდა და ეძებდა ახალ ვოკალისტს. ჯგუფ Geordie-ს ყოფილი ვოკალისტი ბრაიან ჯონსონი AC/DC-ის შეუერთდა. იმავე წლის ბოლოს გამოვიდა ახალი სტუდიური ალბომი Back in Black, მიძღვნა სკოტისადმი. მან ჯგუფი წარმატების ახალ მწვერვალზე აიყვანა და იქცა მის ყველაზე დროის ბესტსელერად, გაიყიდა რა გამოცემის პირველი კვირის ერთ დღეს 10.000 ასლის სახით.
ჯგუფის შემდეგი ალბომი, For Those About to Rock We Salute You იყო პირველი, რომელიც აშშ-ში პირველ პოზიციაზე მოხვდა. კოლექტივის პოპულარობამ იკლო, როდესაც დრამერი ფილ რადი 1983 წელს ჯგუფიდან წავიდა. მას ჩაენაცვლა დიოს საიმონ რაიტი. ჯგუფი 1990-იანებში გამოცოცხლდა ალბომით The Razors Edge. 1994 წელს ფილ რადი დაბრუნდა ჯგუფში და ჩაენაცვლა კრის სლეიდს, რომელიც უკრავდა 1989-1994 წლებში. იგი მონაწილეობდა 1995 წლის Ballbreaker-ის ჩაწერაში. ამის შემდეგ ჯგუფის შემადგენლობა არ შეცვლილა. 2000 წელს გამოვიდა Stiff Upper Lip, რომელიც კრიტიკოსებმა დადებითად შეაფასეს, შემდეგ კი - ჯგუფის დღეისთვის უკანასკნელი სტუდიური ალბომი Black Ice, 2008 წლის მეორე ყველაზე გაყიდვადი ალბომი. ალბომის For Those About to Rock შემდეგ ეს იყო AC/DC-ის ყველაზე დიდი წარმატება ჩარტში და საბოლოოდ მოხვდა მსოფლიოს ყველა წამყვანი ჩარტის პირველ პოზიციებზე.
AC/DC-ის მსოფლიო მასშტაბით გაყიდული აქვს 200 მილიონზე მეტი ალბომი, მათ შორის 71.5 მილიონი - მხოლოდ აშშ-ში. ამით იგი აშშ-ში რიგით მე-10 ყველაზე და მსოფლიოს ყველა დროის ერთ-ერთი გაყიდვადი ჯგუფია. Back in Black მსოფლიო მასშტაბით დაახლოებით 50 მილიონი ასლის სახით გაიყიდა, იქცა რა შემსრულებლის მიერ ყველა დროის მეხუთე და რომელიმე ჯგუფის მიერ მესამე ყველაზე გაყიდვად ალბომად. იგი მხოლო აშშ-ში 22 მილიონი ასლის სახით გაიყიდა და იქცა ამ ქვეყანაში ყველა დროის რიგით მეექვსე ყველაზე გაყიდვად ალბომად. AC/DC მოხვდა მეოთხე პოზიციაზე VH1-ის „მძიმე როკის ყველა დროის 100 უდიდესი შემსრულებლის“ სიაში და MTV-ის მიერ დასახელებული იქნა „ყველა დროის უდიდეს მძიმე მეტალ ჯგუფად.“ 2004 წელს იგი Rolling Stone-ის „ყველა დროის 100 უდიდესი შემსრულებლის სიაში“ 72-ე პოზიციას იკავებდა. პროდიუსერმა რიკ რუბინმა, რომელმაც ჟურნალის ამ სიისთვის ჯგუფის შესახებ ესე დაწერა, AC/DC-ის უწოდა „ყველა დროის უდიდესი როკ-ენ-როლ ჯგუფი.“ 2010 წელს AC/DC VH1-ის „ყველა დროის 100 უდიდესი შემსრულებლის“ სიაში 23-ე ადგილს იკავებდა.
დაარსება და სახელი
ჯგუფის შექმნა ძმებმა, მალკოლმ და ანგუს იანგებმა გადაწყვიტეს. ანგუსი 5 წლიდან დაინტერესებულია გიტარაზე დაკვრით. ანგუსის უფროსმა ძმამ ცუდად იცოდა გიტარაზე დაკვრა და რაც იცოდა, ანგუსს გაუზიარა. ამის შემდეგ ანგუსმა გიტარის სწავლა დამოუკიდებლად განაგრძო - ის ფაქტობრივად, თვითნასწავლი გიტარისტია. მის ოჯახს არ ჰქონდა საშუალება შვილი გიტარის შემსწავლელ კურსებზე ეტარებინა, რადგან ოჯახში ცხრა და–ძმა იყო. ოჯახს თავის გატანაც კი უჭირდა, ანგუსისთვის ახალი გიტარის ყიდვაზე ლაპარაკიც კი ზედმეტი იყო. ანგუსს პატარაობიდანვე მუსიკა იზიდავდა, ხოლო მალკოლმი სპორტით იყო დაინტერესებული და ანგუსს დასცინოდა კიდეც მისი მუსიკალური ინტერესების გამო. თუმცა მან საბოლოოდ სპორტს მუსიკა არჩია და ანგუსს გიტარაზე დაკვრის სწავლა სთხოვა. 15 წლის ანგუსი, მაშინ უკვე უკრავდა როკ კლუბებში, წარმატებულ ჯგუფებთან ერთად.
ძმებმა პირველი ჯგუფი 1968 წელს შექმნეს. თუმცა ამ ჯგუფმა სახელიც და წევრებიც შეიცვალა, უცვლელი მხოლოდ ძმები იანგები დარჩნენ და 1973 წელს საბოლოოდ გამოვიდნენ AC/DC-ს სახელით.
იანგების ერთ-ერთი და მკერავი იყო. ანგუსმა მის საკერავ მანქანაზე დაინახა წარწერა AC/DC. მისი მნიშვნელობა ინგლისურად არის alternating current/direct current — ცვლადი დენი/მუდმივი დენი.
სქოლიო
კატეგორია:გრემის ჯილდოს მფლობელები კატეგორია:ბლუზ-როკ ჯგუფები კატეგორია:ავსტრალიური როკ-ჯგუფები კატეგორია:1973 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები კატეგორია:AC/DC
მაიკლ ვესერა
მაიკლ ვესერა (დ. 13 ივნისი, 1960, კონექტიკუტი, აშშ) — ამერიკელი მძიმე მეტალის შემსრულებელი მომღერალი სხვადასხვა ჯგუფებისა და პროექტებისთვის: ლაუდნესი (Soldier of Fortune, On the Prowl, Live at the Budokan), ობსეშენი (Marshall Law, Scarred for Life, Methods of Madness), ინგვი მალმსტინი (The Seventh Sign, Magnum Opus), Dr. Sin (Dr. Sin II), როლანდ გრაპოუ (Kaleidoscope) და მისი საკუთარი ჯგუფი MVP (მაიკ ვესერას პროექტი).
გარდა ვოკალისტობისა, ვესერა არის ასევე მუსიკალური პროდიუსერი. მას აქვს საკუთარი სტუდია The Toy Room ნეშვილში, ტენესი და სატელიტური სტუდია Toy Room North მილფორდში, კონექტიკუტი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1960 კატეგორია:ამერიკელი მომღერლები კატეგორია:დაბადებული 13 ივნისი
პინდუსის სამთავრო
წინაპირობები
1859 წელს შექმნიდან მოყოლებული, რუმინეთი ცდილობდა მოეპოვებინა გავლენა ოსმალების იმპერიაში მცხოვრებ არომუნებსა და, ასევე, მეგლენო-რუმინელებზე. 1860-იან წლებში ის აფინანსებდა აპოსტოლოს მარგარიტისის საქმიანობას, რომელმაც დააარსა რუმინული სკოლები ოსმალთა ტერიტორიაზე მდებარე ეპირუსსა და მაკედონიაში, რადგანაც არომუნულ ენას ბევრი საერთო აქვს რუმინულ ენასთან. რუმინეთმა, ავსტრო-უნგრეთის მხარდაჭერით, მიაღწია 1905 წლის 22 მაისს სულთან აბდულჰამიდის ბრძანებულებით არომუნებისთვის ცალკე მილეთის შექმნას. ასე რომ, ულაჰის მილეთს (არომუნებისთვის - "ვლახების მილეთს") შეეძლო ჰქონოდა საკუთარი ეკლესიები და სკოლები. ეს იყო ევროპულ თურქეთში მე-19 საუკუნის ბოლოს რუმინეთის დიპლომატიური წარმატება.
ამის შემდეგ, რუმინეთმა დააფინანსა მრავალი სკოლის მშენებლობა და ფუნქციონირება მაკედონიისა და ეპირუსის უფრო ფართო რეგიონებში. ამ სკოლებმა მაშინაც კი განაგრძეს მუშაობა, როცა 1912 წელს მაკედონიის და თრაკიის ზოგიერთი ტერიტორია საბერძნეთის ხელისუფლებას გადაეცა. რუმინეთის მიერ მათი დაფინანსება გაგრძელდა 1913 წელს მაშინდელ პრემიერ-მინისტრ ელეფთერიოს ვენიზელოსთან შეთანხმებით. მსგავს რუმინულ სკოლებში იყო კოორდინირებული ძალისხმევა, რათა არომუნებს შორის გაეწიათ რუმინული იდენტობის პოპულარიზაცია. ამ სკოლების კურსდამთავრებულები, რომლებსაც სურდათ სწავლის გაგრძელება, ჩვეულებრივ მიდიოდნენ რუმინეთის საგანმანათლებლო დაწესებულებებში.
ისტორია
მარჯვნივ|მინი|184x184პქ| [[ღერძი ბერლინი-რომი-ტოკიო|ღერძის მიერ ოკუპირებული საბერძნეთის რუკა. წარდგენილი პინდუსის სამთავრო მონიშნულია ყვითლად.]] არომუნები იყვნენ იმ პროექტის ნაწილი, რომელიც ითვალისწინებდა იტალიის მიერ საბერძნეთის დანაწევრებას. 1941 წელს, როცა მე-11 არმიამ განახორციელა ტერიტორიების ოკუპაცია, მათმა ხელმძღვანელობამ მიიღო ბრძანება პალაცო ჩიგისგან (რომელსაც ეკავა იტალიის საგარეო საქმეთა მინისტრის ადგილი), რომ გამოეკითხათ თითოეული სოფელი და ჩაეწერათ მათი ეთნიკურობა და ოკუპანტების მიმართ დამოკიდებულება. იტალიელებმა აღმოაჩინეს, რომ არომუნების უმეტესობა გაითქვიფა და ასიმილირდა ბერძნულ საზოგადოებაში, იმ ზოგიერთი ჯგუფის გამოკლებით, რომლებიც ჩანიშნული იყვნენ, როგორც ანტიბულგარელი, ანტიბერძენი, პროიტალიელი და პრორუმინელი. არომუნების საკითხზე იტალიის მთავრობის ომისწინა დოსიე ეწეოდა იმ იდეის პოპულარიზაციას, რომ არომუნები იყვნენ ძველი რომაელების შთამომავლები და რომ, ისინი ბარბაროსთა შემოსევების წინააღმდეგ თავშესაფრად იყენებდნენ პინდუსის მთებს, რათა შესაბამისი მომენტით ესარგებლათ.
1941 წლის გაზაფხულზე გერმანელებთან საბერძნეთის დაცემისა და "ღერძის ბლოკის" ძალებს შორის ქვეყნის გაყოფის შემდეგ, ალქიბიადეს დიამანდიმ შექმნა კოლაბორაციონისტული ორგანიზაცია, ცნობილი, როგორც "რომაული ლეგიონი", რომელიც მხარს უჭერდა იტალიური ოკუპაციის ხელმძღვანელობას და ეწეოდა არომუნების კანტონის ან ნახევრად-დამოუკიდებელი სახელმწიფოს იდეის პოპულარიზაციას. რამდენიმე ათწლეულის შემდეგ, ამ სახელმწიფოს ეწოდა "პინდუსის სამთავრო", რომელიც მომავალში მოიცავდა ჩრდილო-დასავლეთ საბერძნეთს. დიამანდი, ასევე, შეხვდა ბერძენ კოლაბორაციონისტ პრემიერ-მინისტრს, გეორგიოს წოლაკოგლოუს, მაგრამ წოლაკოგლოუმ უარი განაცხადა მისი მოთხოვნების დაკმაყოფილებაზე. რეალურად, იტალიელმა "სამხედრო მეთაურობამ უარი განაცხადა არომუნებისთვის მიეცა თვითადმინისტრაციის უფლება იმის გაცნობიერებით, რომ მათი ირედენტისტული მისწრაფებები, ან იტალიისთვის ანექსიის მოწოდებები, იყო უმცირესობის მოძრაობის მასკარადი პოლიტიკური და ეკონომიკური შურისძიების მოსაწყობად".
1942 წლის შუა პერიოდიდან მოყოლებული, შეიარაღებულმა ბერძნულმა წინააღმდეგობამ შექმნა ისეთი ვითარება, რამაც იტალიისა და მათი მოკავშირეების წინააღმდეგ მებრძოლი "რომაული ლეგიონის" ლიდერი ალქიბიადეს დიამანდი აიძულა 1942 წელს რუმინეთში წასულიყო. აღსანიშნავია, რომ მისი, როგორც მეთაურის ადგილი 1943 წელს დაიკავა ნიკოლაოს მატუსისმა.
რა მმართველობაც არ უნდა გამოეცადა "რომაულ ლეგიონს", მან პრაქტიკულად შეწყვიტა არსებობა 1943 წლის სექტემბერში იტალიის კაპიტულაციის შემდეგ და ცენტრალური საბერძნეთის კონტროლი გერმანულმა ჯარმა გადაიბარა.
სქოლიო
<references group="" responsive="1">
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:არომუნების ისტორია
სამხრეთი ტროპიკი
thumb|350px|სამხრეთი ტროპიკი სამხრეთი ტროპიკი ან თხის რქის ტროპიკი — ეკვატორის სამხრეთით 23º 26′ 17″ მდებარე პარალელი (ერთ-ერთი ხუთ ძირითადთაგანი). წარმოადგენს ყველაზე სამხრეთ პარალელს, სადაც მზე შეიძლება იყოს ზენიტში. ჩვეულებრივ ეს მოვლენა ფიქსირდება 22 დეკემბერს და ამ დროს ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში არის ყველაზე დიდი ღამე და ყველაზე მოკლე დღე, სამხრეთ ნახევარსფეროში კი პირიქით.
Solenopsis megergates
Solenopsis megergates — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Solenopsis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სამხრეთი ტროპიკი
გეოგრაფია
გრინვინჩის მერიდიანიდან აღმოსავლეთის მიმართულებით მოძრაობისას სამხრეთი ტროპიკი კვეთს:
Solenopsis megergates
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
სამხრეთი ტროპიკი
გეოგრაფია
thumb|right|350px|სამხრეთი ტროპიკის აღმნიშვნელი მონუმენტი, [[ჩილე]]
კატეგორია:ტროპიკები
Wendekreis (Breitenkreis)
ალესილი კეპები
ალესილი კეპები (Peaky Blinders) — ბრიტანული სერიალი, კრიმინალური დრამა, რომლის შექმნილია სტივენ ნაითიმ. მოვლენები ბირმინგემში, ინგლისის პატარა ქალაქში ვითარდება, სერიალი დაფუძნებულია შელბის კრიმინალურ ოჯახზე, რომელიც პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ იწყებს აქტიურობას. შელბის ოჯახი ქალაქში აქტიური იყო 1890-იანი წლებიდან მეოცე საუკუნის დასაწყისამდე.
ალესილ კეპებში მონაწილეობენ მსახიობები: კილიან მერფი, ჰელენ მაკკრორი, ჯო კოული და პოლ ანდერსონი, რომლებიც თამაშობენ ტომი "თომას" შელბის, ელიზაბეტ "პოლი" გრეის, ჯონ შელბისა და არტურ შელბის, რომლებიც გახლავთ ოჯახის უფროსი და გავლენიანი წარმომადგენლები. სერიალში ვხედავთ სხვა მსახიობებსაც: სემ ნილს, ტომ ჰარდის, პედი კონსიდინს, ადრიენ ბროიდს, აიდან გილენს, შარლოტა რაილის, სემ კლაფლინს და ანია ტეილორ-ჯოის რომლებიც მნიშვნელოვან ეიპოზდურ როლებში გვევლიანებიან. სერიალის პრემიერა შედგა 2013 წლის 12 სექტემბერს, სატელევიზიო გადაცემა BBC two-ზე გადიოდა მეოთხე სეზონამდე, ხოლო მეხუთე სეზონი უკვე BBC One-ზე ვიხილეთ.
2018 წელს, შოუს დრამატული სერიის გამარჯვების შემდეგ, BAFTA TV Awards-ზე, ნაითმა თქვა რომ მიაღწია თავის მიზანს, რომ "შექმნიდა ამბავს ორ ომს შორის მოყოლილ ოჯახზე, რომელიც ბირმინგემში პირველი იყო თავისი ისტორიით", მეოთხე სეზონის დასრულების შემდეგ, მან განაცხადა რომ ის კიდევ სამ სეზონს გადაიღებდა და მეშვიდე სეზონი იქნება ფინალური (დასკვინითი) სეზონი. მეხუთე სერიის პრემიერა შედგა BBC One- ზე 2019 წლის 25 აგვისტოს და დასრულდა 2019 წლის 22 სექტემბერს. Netflix-მა, ვაინშტაინის კომპანიასთან და Endemol-თან დადებული ხელშეკრულებით, მოიპოვა ალესილი კეპების ეთერში გასვლის უფლება ამერიკაში და მთელ მსოფლიოში.
ბიბლიოგრაფია
Paul (2017) "Class, Place and History in the Imaginative Landscapes of Peaky Blinders" in Forrest, D. & Johnson, B. (eds.), Social Class and Television Drama in Contemporary Britain, Palgrave
სქოლიო
კატეგორია:ბრიტანული ტელესერიალები კატეგორია:2010-იანი წლების ტელესერიალები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ტელეპროგრამები კატეგორია:BBC-ის გადაცემები კატეგორია:ბრიტანული კრიმინალური დრამატული სერიალები
უსაბაში
უსაბაში (Уҫыбаш; Усабаш) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბლაგოვეშჩენსკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 93 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბლაგოვეშჩენსკიდან დაშორებულია 81 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ზაგოროდნაია, რომელიც დაშორებულია 81 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას მარიელები შეადგენენ (96%).
სქოლიო
კატეგორია:ბლაგოვეშჩენსკის რაიონის სოფლები
კახარეთი
კახარეთი — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ადიგენის მუნიციპალიტეტში, ლელოვანის თემში. მდებარეობს ერუშეთის ქედის ჩრდილოეთით, მდინარე ქვაბლიანის მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 1160 მეტრზე. დაბა ადიგენიდან დაშორებულია 5 კილომეტრით. სოფელში დგას XIX საუკუნის მეჩეთი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 285 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ნაძვის დიდი ლაფნიჭამია
ნაძვის დიდი ლაფნიჭამია (Dendroctonus micans) — ხოჭო ქერქიჭამიების ოჯახისა (ლაფნიჭამიების ქვეოჯახი). იმაგო შავია (ახალგაზრდა — ღია ყავისფერი), მისი სიგრძე 6,5-8 მმ აღწევს, დაფარულია მურა ჟანგისფერი ბეწვით, ზედა ფრთებზე შავი წერტილები მწკრივადაა განლაგებული. მატლი თეთრია, მოხრილი, 11—13 მმ სიგრძის. ნაძვის, იშვიათად ფიჭვის მავნებელია. ფართოდ არის გავრცელებული. საქართველოში პირველად 1956 შეამჩნიეს ბორჯომში. ის ყოფილი სსრკ-ის ჩრდილოეთ რაიონებიდან შემოყვა გაუქერწავ ნაძვის მორებს და ადვილად განიცადა აკლიმატიზაცია. ამჟამად საქართველოში (აფხაზეთის გარდა) ყველგანაა გავრცელებული. აზიანებს როგორც საღ, ისე მექანიკურად დაზიანებულ ხეებს. ეტანება გამეჩხერებულ კორომებს. სახლდება ნიადაგით დაუფარავ ზემომდებარე ფესვებზე, ფესვის ყელის მიდამოში და ღეროზე 5 მ სიმაღლემდე (კენწეროსკენ თანდათან მცირდება). ხოჭო ქერქში შესასვლელ ვერტიკალურ ხვრელს (სიგანით 4-5 მმ) იკეთებს. ხვრელის ირგვლივ გამოიყოფა ფისი, რომელიც ნაღერღ ფქვილთან ერთად ძაბრისებრ წარმონაქმნს იძლევა. ქერქში ხოჭო და მატლი აკეთებს სადედე, სანაღმე და საოჯახო სამატლე სავალს. სადედე სავალში ხოჭო 250-მდე კვერცხს დებს; ზამთრობს ქერქის ქვეშ განვითარების ყველა ფაზაში. ზღვის დონიდან 1000 მ-ზე მას ერთწლიანი გენერაცია აქვს, ხოლო 1600-1800 მ-ზე სრული განვითარება ორ წლამდე გრძელდება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქერქიჭამიასებრნი
ანასტასიუს III (პაპი)
ანასტასიუს III (Anastasius PP. III; დ. უცნობია — გ. ივნისი, 913) — რომის პაპი 911-913 წლებში. წარმოშობით რომაელი. პორნოკრატიის პერიოდის პაპი.
ტახტზე მოხვდა მხოლოდ იმ დამსახურების გამო, რომ იგი მაროზიას საყვარელი იყო. ლობირებდა რომის კონსულის თეოფილაქტეს ოჯახის იტერესებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რომის პაპები კატეგორია:გარდაცვლილი 913
ზენობანი (ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი)
ზენობანი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, ხიდისთავის თემში (სოფლები: ახალშენი, ზენობანი, მეწიეთი, წიფნაგვარა, ჭაჭიეთი, ხიდისთავი). მდებარეობს მდინარე გუბაზეულის ხეობაში, ზღვის დონიდან 250 მ. ხიდისთავიდან 4 კმ., ჩოხატაურიდან 8 კმ., საჯავახოს რკინიგზის სადგურიდან 27 კმ. სოფელში მიედინება მდინარე ლაშისწყალი. რუსეთის იმპერიის პერიოდში შედიოდა ჯვარცხმის სასოფლო საზოგადოებაში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 108 ადამიანი.
ისტორიული ძეგლები
ღვინიანთ საყდარი მდებარეობს ადგილ ღვინიანთეულებში. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია რიყის ქვითა და აგურით, ნახევრად დანგრეულია. ეკლესიას შესასვლელები სამხრეთით და დასავლეთით ჰქონდა, თითო სარკმელი - ოთხივე მხარეს. ნახევარწრიული აფსიდის სარკმლის ორივე მხარეს თითო მოზრდილი ნიშია. ეკლესია გადახურული იყო ცილინდრული კამარით.
ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადა ისტორიკოსი მამია დუმბაძე. ზენობანში გაატარა თავისი ბავშვობა მწერალმა ნოდარ დუმბაძემ. მისი ბებიისა და ბაბუის სახლის პირდაპირ, იმ ადგილას, რომელიც დუმბაძეს განსაკუთრებით უყვარდა და სახლის აშენება სურდა, ამჟამად დგას მისი მემორიალური მუზეუმი.
სქოლიო
კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
287
თარიღი უცნობია
*
Solenopsis metanotalis
Solenopsis metanotalis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Solenopsis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
Dire Straits-ის დისკოგრაფია
აქ წარმოდგენილია ჯგუფ Dire Straits-ის სრული დისკოგრაფია.
სქოლიო
კატეგორია:Dire Straits კატეგორია:ბრიტანელი შემსრულებლების დისკოგრაფიები კატეგორია:როკ-ჯგუფების დისკოგრაფიები
მანასის ეროვნული პარკი
მანასის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი ჰიმალაის მთისწინეთში, ინდოეთის ასამის შტატში, ბჰუტანის საზღვართან. მისი ფართობია 950 კმ². ბჰუტანის მხარეს ესაზღვრება როიალ-მანასის ეროვნული პარკი.
პარკის ტერიტორიაზე გავრცელებულია მაიმუნის უიშვიათესი სახეობა ლანგური და ვეფხვების მნიშვნელოვანი რაოდენობა. აქ არსებული ვეთლენდები სასიცოცხლო მნიშვნელობისაა გაუჩინარების პირას მყოფი ისეთი სახეობებისთვის, როგორებიცაა ეკლიანი კურდღელი და ჯუჯა ღორი. პარკში ასევე ბინადრობენ: ინდური მარტორქა, გარეული ხარი, სპილო, გაური (ინდური ბიზონი), ზოლებიანი ლეოპარდი, ბარასინგა. ტემპერატურის წლიური მაჩვენებელი მერყეობს 15 °C - 37 °C -ს შორის.
1985 წელს, იუნესკომ პარკი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა, მაგრამ 1992 წელს, საფრთხის ქვეშ მყოფ ძეგლთა სიაში გადაინაცვლა. 2011 წელს დაუბრუნდა სიას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინდოეთის ეროვნული პარკები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ინდოეთში
მოზამბიკის სამოქალაქო ომი
მოზამბიკის სამოქალაქო ომი — სამოქალაქო ომი მოზამბიკში, დაიწყო 1977 წელს, ორი წლის შემდეგ, რაც დამოუკიდებლობა გამოაცხადა ქვეყანამ პორტუგალიისაგან. გაგრძელდა 1992 წლამდე.
1974 წლის 25 აპრილს პორტუგალიაში დიქტატორული რეჟიმი დაემხო. ხელისუფლებაში მოსულმა მემარცხენე ძალებმა დამოუკიდებლობა მიანიჭეს კოლონიებს. მოზამბიკში მმართველი პარტია გახდა ფრელიმო (მოზამბიკის განმათავისუფლებელი ფრონტი), რომელმაც სოციალიზმის მშენებლობისა და სსრკ-სთან თანამშრომლობის კურსი აიღო. ამ გადაწყვეტილებას ბევრი მოწინააღმდეგე ჰყავდა. ისინი გაერთიანდნენ რენამოს გარშემო, რომელმაც დაიწყო ანტისამთავრობო პარტიზანული ომები ქვეყნის ჩრდილოეთ და ცენტრალურ რაიონებში. რენამოს მხარს უჭერდა სამხრეთი როდეზია, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა და მალავი. 1980 წელს, მას შემდეგ, რაც როდეზიაში ხელისუფლების სათავეში მოვიდა ადგილობრივი მოსახლეობისაგან შემდგარი მთავრობა, პრემიერ-მინისტრმა რობერტ მუგაბემ მხარი დაუჭირა ფრელიმოს. მოზამბიკის მთავრობას ასევე დახმარებას უწევდა ტანზანია და სსრკ.
80-იანი წლების მეორე ნახევარში საომარი ოპერაციების უმრავლესობაში მხოლოდ მოზამბიკის არმია იღებდა მონაწილეობას. 1984 წელს სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკამ ფორმალურად უარი განაცხადა რენამოს დახმარებაზე, გაიყვანა ბაზები მოზამბიკიდან, მიიღო სავაჭრო შეღავათები, თუმცა ფარულად კვლავ განაგრძობდა მათ დახმარებას. 1986 წლის 19 ოქტომბერს ავიაკატასტროფაში დაიღუპა მოზამბიკის პრეზიდენტი სამორა მაშელი, რომლის დაღუპვაშიც სავარაუდოდ იკვეთება ამ ქვეყნის სპეცსამსახურების კვალი.
მაშელის გარდაცვალების შემდეგ ქვეყნის პრეზიდენტი გახდა ჟოაკიმ ჩისანო, რომელმაც დაიწყო საზოგადოებრივი ცხოვრების ლიბერალიზაცია და მოლაპარაკება ოპოზიციასთან. რეგიონის პოლიტიკური რუკის შეცვლამ და სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ახალი მთავრობის უარმა რენამოს მხარდაჭერაზე, 1992 წელს გამოიწვია სამშვიდობო ხელშეკრულების დადება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მოზამბიკის ისტორია კატეგორია:სამოქალაქო ომები კატეგორია:XX საუკუნის ომები
ბუდაპეშტი
ბუდაპეშტი (Budapest) — უნგრეთის დედაქალაქი და მოსახლეობის რაოდენობით ქვეყნის ყველაზე დიდი ქალაქი. მოსახლეობის მიხედვით ის ევროკავშირის სიდიდით მეცხრე ქალაქია, სადაც 525კმ² ფართობის ტერიტორიაზე 1 752 286 ადამიანი ცხოვრობს. ბუდაპეშტი, რომელიც ერთოდროულად ქალაქიცაა და მედიეც, ქმნის ბუდაპეშტის აგლომერაციის ცენტრს. აგლომერაციის ფართობი 7626კმ²-ია და მისი მოსახლეობა 3 303 786 კაცს შეადგენს, რაც მთელი უნგრეთის მოსახლეობის 33%-ია.
ბუდაპეშტის ისტორია იწყება მაშინ, როდესაც ადრეული კელტური დასახლება რომაულ ქალაქ აკვინკუმად გარდაიქმნა და ქვემო პანონიის დედაქალაქი გახდა. უნგრელები ამ ადგილზე IX საუკუნის ბოლოს გამოჩნდნენ, მაგრამ 1241–42 წლებში ტერიტორია მონღოლების შემოსევის დროს გაიძარცვა და განადგურდა. აღდგენილი ბუდა XV საუკუნისთვის რენესანსული ჰუმანიზმის ერთ-ერთ მთავარ ცენტრად გადაიქცა. 1526 წელს მოჰაჩის ბრძოლას ოსმალების თითქმის 150 წლიანი მმართველობა მოჰყვა. 1686 წელს ბუდას გათავისუფლების შემდეგ, რეგიონი განვითარების ახალ ეპოქაში შევიდა და პეშტ-ბუდა გლობალური ქალაქი გახდა, ხოლო 1873 წლის 17 ნოემბერს ბუდას, ობუდასა და პეშტის გაერთიანების შემდეგ ახალ დედაქალაქს „ბუდაპეშტი“ ეწოდა. ბუდაპეშტი, ასევე, ავსტრია-უნგრეთის იმპერიის თანადედაქალაქი გახდა, რომელიც 1918 წელს პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ დაიშალა. ქალაქი იყო 1848 წლის უნგრეთის რევოლუციის, 1945 წლის ბუდაპეშტის ბრძოლისა და 1956 წლის უნგრეთის რევოლუციის ეპიცენტრი.
ბუდაპეშტი არის ბეტა + გლობალური ქალაქი რომელსაც აქვს ძლიერი კომერცია, ფინანსები, მედია, ხელოვნება, მოდა, კვლევები, ტექნოლოგიები, განათლება და გართობა. უნგრეთის ფინანსური ცენტრი, 2014 წელს ევროპის რიგით მეორე სწრაფად განვითარებად ურბანულ ეკონომიკად დასახელდა. ბუდაპეშტში მდებარეობს ინოვაციისა და ტექნოლოგიის ევროპული ინსტიტუტის, ევროკავშირის პოლიციის კოლეჯისა და ჩინეთის საინვესტიციო ხელშეწყობის სააგენტოს პირველი საგარეო ოფისის შტაბ-ბინები. ბუდაპეშტში წარმოდგენილია 40-ზე მეტი კოლეჯი და უნივერსიტეტი, მათ შორის, ეტვეშ ლორანდის უნივერსიტეტი, ბუდაპეშტის კორვინუსის უნივერსიტეტი, ზემელვაისის უნივერსიტეტი და ბუდაპეშტის ტექნოლოგიისა და ეკონომიკის უნივერსიტეტი. 1896 წელს გახსნილი ბუდაპეშტის მეტროთი ყოველდღიურად 1,27 მილიონი ადამიანი, ხოლო ბუდაპეშტის ტრამვაის მომსახურებით კი 1,08 მილიონი ადამიანი სარგებლობს.
ბუდაპეშტის ცენტრალური რაიონი, მდინარე დუნაის გასწვრივ, გამოცხადებულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ნაწილად და წარმოდგენილია კლასიკური არქიტექტურის რამდენიმე ცნობილი ძეგლით, მათ შორისაა უნგრეთის პარლამენტი და ბუდას ციხესიმაგრე. ქალაქს ასევე აქვს 80-მდე გეოთერმული წყარო, თერმული წყლის გამოქვაბულების უდიდესი სისტემა, სიდიდით მეორე სინაგოგა და სიდიდით მესამე პარლამენტის შენობა მსოფლიოში. ბუდაპეშტი ყოველწლიურად 12 მილიონამდე ტურისტს მასპინძლობს, რაც მას ევროპის ერთ-ერთ ყველაზე მოთხოვნად მიმართულებად აქცევს. ის ასევე Big7Media-ს „ევროპის 2020 წლის საუკეთესო მიმართულებების“ სიის სათავეშიც მოექცა. კომპანია Which?-ის მიერ ჩატარებულ ანალოგიურ გამოკითხვაში ბუდაპეშტმა მესამე ადგილი დაიკავა.
სქოლიო
კატეგორია:უნგრეთი კატეგორია:უნგრეთის ქალაქები კატეგორია:ევროპის დედაქალაქები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები უნგრეთში
Solenopsis metatarsalis
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ნაძვნარი
ნაძვნარი — ნაძვის წმინდა და შერეული კორომი (ტყე). გავრცელებულია ევროპაში, აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. საქართველოში ნაძვის წმინდა კორომები შედარებით იშვიათია, უფრო ხშირია შერეულ ნაძვნარები, სადაც ნაძვთან ერთად იზრდება კავკასიური სოჭი, კავკასიური კაუჭა ფიჭვი, წიფელი, რცხილა და სხვა.
საქართველოსათვის დამახასიათებელია ნაძვნარები კოლხური ქვეტყით (შქერით, წყავით, ჭყორით, მოცვით), ბალახოვანი საფრით და ხავსით. ეს ტყეები მეტწილად ნაირხნოვანია, იშვიათად ერთხნოვანიც. მაღალი წარმადობის კორომები ნაძვისა და სოჭის სარტყელშია, ზღვის დონიდან 1500-1800 მ-ზე (სვანეთში, აფხაზეთში, აჭარაში, რაჭაში, ბორჯომის ხეობაში). მაღალი ბონიტეტის ნაძვნარები ჰა-ზე 800-1000 და ზოგჯერ 15003 მერქანს იძლევა, რომელიც გამოირჩევა კარგი ფიზიკური-მექანიკური თვისებებით და მრავალმხრივი გამოყენება აქვს წარმოებაში.
საქართველოში ნაძვნარებში, რომლებიც უმთავრესად მთის ფერდობებზეა გავრცელებული, დასაშვებია მხოლოდ სანიტარული და ნებითი ამორჩევითი ჭრა ისე, რომ ტყე ძალიან არ გამეჩხერდეს და არ დაიკარგოს საკურორტო, წყალშემნახავი და ნიადაგდაცვითი მნიშვნელობა. ნაძვნარებში გავრცელებული მავნებლებიდან განსაკუთრებით საშიშია ექვსკბილა ქერქიჭამია და ნაძვის დიდი ლაფნიჭამია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ტყეები კატეგორია:ნაძვი
ხოგენის აჯანხება
მინი|250x250პქ| ბრძოლა უბედურების დროს ხოგენინი — სამოქალაქო ომი 1156 წელს იაპონიაში ხოგენის ეპოქაში, ხეიანის პერიოდში.
ხოგენის აჯანხება დროს გადაწყდა იაპონიაში ტახტის მემკვიდრეობის საკითხი, ისევე როგორც იმპერატორზე კონტროლი, როგორც ფუდზივარას კლანის რეგენტები. ამ არეულობის შედეგად საიმპერატორო სახლზე ძალაუფლება გადავიდა სამურაიების კლანების ხელში და პირველად იაპონიის ისტორიაში, ქვეყნის მთავრობას სათავეში ჩაუდგა სამურაიების ოჯახის მკვიდრი.
მოვლენების მსვლელობა
მას შემდეგ, რაც იმპერატორი ტობა გარდაიცვალა, მის ვაჟებს შორს, მმართველ იმპერატორ გო-სირაკავასა და მის წინამორბედს, იმპერატორ სუტოკუს შორს, რომელმაც უარი თქვა ხელისუფლებაში, დაიწყო დავა ქვეყანაში ტახტის მემკვიდრეობის შესახებ და შემოღებულ იქნა ინსეი სამთავრობო სისტემის გაგრძელება. მათი მამის მიერ, რომელშიც იაპონიის ფაქტური მმართველი ოფიციალურად დარჩა ძალაუფლებისგან და მონასტერში წასული იმპერატორი. ფუდზივარა-ნო ტადამიტი, იმპერიული რეგენტის ფუჯივარა ნო ტადადზანეს უფროსი ვაჟი, იმპერატორ გო-სირაკავას მხარი დაუჭირა, ხოლო მისი უმცროსი ძმა ფუჯივარა ნო იორინაგა სუტოკუს მხარი დაუჭირა. ორივე მხარე ცდილობდა მხარდაჭერას ყველაზე გავლენიანი კლანების მინამოტო და ტაირა. მინამოტოს კლანის მეთაური, მინამოტო ნო ტამეიოში და ტაირა ნო ტადამასა სუტოკუსა და იორინაგას მხარი დაუჭირეს. ტაირას კლანის მეთაურმა, ტაირა-ნო კიომორიმ და მინამოტო ნო იოსიტომომ, ტამეიოსის უფროსმა ვაჟმა, ისაუბრეს გო-სირაკავასა და ტადამიტიზე.
28 ივლისს ორივე მხარის შეიარაღებულმა ნაწილებმა დაიწყეს ბრძოლა კიოტოში. მინამოტო ნო ტამეტომომ, ტამეიოსის ვაჟმა, შესთავაზა თავდასხმა მტრის გამაგრებულ სასახლეს ღამით, მაგრამ ეს ტაქტიკა უარყო ფუდზივარა-ნო იორინაგამ. თავის მხრივ, მინამოტო ნო იოშიტომოს რაზმებმა განახორციელეს მსგავსი შეტევა და წარმატებითაც. 29 ივლისის ღამეს მინამოტო-ნო იოსიტომომ და ტაირა-ნო კიომორმა 600 მხედრის რაზმის სათავეში იმპერატორ სუტოკუს სასახლე აიღეს. მეომრები კიომორის ხელმძღვანელობით ცდილობდნენ დაეპყრო მისი დასავლეთი კარიბჭე, რომელსაც იცავდა ტამეტომო, მაგრამ უკუგდებულ იქნა ალყაში მოქცეული კარგად გაწვრთნილი მშვილდოსნების მიერ მიყენებული დანაკარგებით. შემდეგ იოშიტომოს მეომრებმა დაარტყეს, მაგრამ ისინიც მოიგერიეს. ამის შემდეგ იოშიტომომ ციხის დაწვა ბრძანა და ცეცხლსა და მტრის მეომრებს შორის მოხვედრილი სუტოკუ სამურაი გაიქცა.
ბრძოლა გო-სირაკავასა და სუტოკუს შორის გაგრძელდა ამ უკანასკნელის სრულ დამარცხებამდე 1156 წლის 16 აგვისტოს და ნება დართო 1158 წელს ტახტზე ასულიყო იმპერატორ ნიდზიოსთვის, რომლის მეფობის წლებში ფაქტობრივად მართავდა ქვეყანას გო-სირაკავას მონასტრიდან. აჯანხების დასრულების შემდეგ იმპერატორი სუტოკუ გადაასახლეს სანუკის პროვინციაში, კუნძულ სიკოკუზე, სადაც მოგვიანებით გარდაიცვალა. ფუდზივარა-ნო იორინაგა ბრძოლაში დაეცა, მინამოტო-ნო ტამეიოსი და ტაირა-ნო ტადამასა სიკვდილით დასაჯეს. მინამოტო ნო ტამეტომო ბრძოლებს გადაურჩა და იძულებული გახდა დამალულიყო. მამის გარდაცვალების შემდეგ, მინამოტო-ნო იოსიტომო ხდება მინამოტოს კლანის ხელმძღვანელი. ტაირას კლანთან ერთად, რომელსაც ტაირა ნო კიომორი ხელმძღვანელობს, მინამოტოს კლანი ხდება კიოტოს ორი ყველაზე გავლენიანი პოლიტიკური პარტიიდან ერთ-ერთი. ხოგანის აჯანხება ამ შედეგმა და ორ ოჯახს შორის შემდგომმა მეტოქეობამ გამოიწვია 1159 წელს ხეიდზის აჯანხება.
პლისკის ბრძოლა
პლისკის ბრძოლა ან ვარბიცის უღელტეხილის ბრძოლა (811 წლის 26 ივლისს) — ბრძოლათა სერია, ბიზანტიის იმეპრიასა და ბულგარეთის პირველ იმპერიას შორის. ბიზანტიის ჯარებს ხელმძღვანელობდა იმპერატორი ნიკიფორე I, ხოლო ბულგარეთს კრუმი. ბიზანტიელებმა გაძარცვეს და გადაწვეს ბულგარეთის დედაქალაქი პლისკა, რამაც დრო მისცა ბულგარელებს გადაეკეტათ ბალკანეთის მთებში უღელტეხილები, ამით ბიზანტიელებს ქვეყნიდან გასასვლელი გზა გადაუკეტეს. საბოლოო ბრძოლა გაიმართა 811 წლის 26 ივლისს ბალკანეთის აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარე რამდენიმე უღელტეხილზე, სავარაუდოდ ვარბიცას უღელტეხილზე. იქ ბულგარელებმა გამოიყენეს მოულოდნელობის ეფექტი და სწრაფი შეტევის საშუალებით გაანადურეს ბიზანტიის თითქმის მთელი არმია, მათ შორის იმპერატორი. ბრძოლის შემდეგ კრუმმა ნიკიფორეს თავის ქალა ვერცხლით შეამკო და სასმელ თასად იყენებდა.
ეს ბრძოლა ისტორიაში შევიდა, როგორც ბიზანტიის იმპერიის ერთ-ერთი ყველაზე გამანაგურებელი მარცხი. ბრძოლის შემდეგ დაახლოებით 150 წელი ბიზანტიის იმპერიას ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე არ უბრძოლია, ამან კი ბულგარეთის იმპერიის გაფართოება გამოიწვია.
მსგავსი კამპანიები
802 წელს როდესაც ნიკოფორე იმპერატორი გახდა, მისი მიზანი იყო ბულგარეთის მიე ბიზანტიის კონტროლირებადი ტერიტორიების დაბრუნება. 807 წელს წამოიწყო ლაშქრობა, რის დროსაც მივიდა ადიანაპოლამდე, თუმცა ვერ დაიპყრო რადგან კონსტანტინოპოლში შეთქმულება მოუწყვეს და უკან დაბრუნება მოუწია. თუმცა, თავდასხმის მცდელობამ საფუძველი მისცა ბულგარეთის ხანს, კრუმს, გაეტარებინა სამხედრო ოპერაციები ბიზანტიის იმპერიის წინააღმდეგ. მომდევნო წელს ბულგარეთის არმიამ შეაღწია სტრუმის ხეობაში და დაამარცხა ბიზანტიელები. ბულგარეთის ჯარებმა დაიპყრეს 1100 ლიტრი (დაახლოებით 332-დან 348 კილოგრამამდე) ოქრო და მოკლეს მრავალი მტრის ჯარისკაცი, მათ შორის ყველა სტრატეგი და მეთაური. 809 წელს კრუმმა პირადად ალყა შემოარტყა სერდიკას ციხეს და აიღო ქალაქი, მოკლა გარნიზონის ყველა წევრი 6000 კაცი.
პლისკის ალყა
არმია პირველად შეიკრიბა მაისში და 10 ივლისს დადეს ბანაკი ციხესიმაგრე მარსელაში (დღევანდელი კარნობატი) ბულგარეთის საზღვართან. ნიკიფორეს სურდა ბულგარელების დაბნევა და მომდევნო ათი დღის განმავლობაში რამდენიმე მოჩვენებითი თავდასხმა მოახდინა. კრუმმა შეაფასა ვითარება, მიხვდა რომ ვერ გაიმარჯვებდა და შესთავაზა ზავი,მაგრამ ნიკოფორემ უარყო. თეოფანე წერდა, რომ იმპერატორი "დაამარცხა საკუთარმა ბოროტმა აზრებმა და მისმა მრჩევლებმა, რადგან ისინი მის მსგავსად ფიქრობდნენ" მისმა ზოგიერთმა სამხედრო მეთაურმა ბულგარეთში შეჭრა გაუაზრებლად მიიჩნია, მაგრამ ნიკიფორე დარწმუნებული იყო მის საბოლოო წარმატებაში.
ნიკოფორე, შეიჭრა ბულგარეთში, გაიარა უღელტეხილები და მივიდა ქალაქ პლისკამდე. 20 ივლისს ნიკიფორემ ჯარი სამ ჯგუფად დაყო, თითოეული პლისკისკენ სხვადასხვა მარშრუტით უნდა წასულიყო. სამი დღის შემდეგ ბიზანტიელებმა მიაღწიეს პლისკის, რომელსაც იცავდა 12000 ელიტური ბულგარელი ჯარისკაცი. ბიზანტიელებმა დაამარცხეს ბულგარელი მცველები და კიდევ 15 000 ბულგარელი რომლბიც ნაადრევად შეკრიბეს. 23 ივლისს ბიზანტიელებმა დაარბიეს ქალაქი და მიმდებარე სოფლები. კრუმმა კიდევ ერთხელ სცადა მოლაპარაკება მშვიდობის შეთავაზებით. ისტორიკოს თეოფანეს ცნობით, კრუმის განცხადებაში ნათქვამია: "აი, შენ გაიმარჯვე, აიღე რაც გინდა და წადი მშვიდობით". ნიკოფორემ სიამაყით კვლავ უარყო შეთავაზება და სჯეროდა რომ ბულგარეთს დაიპყრობდა.
მიქაელ სირიელი, სირიელი იაკობიტების პატრიარქი მეთორმეტე საუკუნეში, თავის ქრონიკებში აღწერს ნიკიფორეს ჯარების სისასტიკეს: ,,ნიკიფორე, რომაელთა იმპერატორი, დადიოდა ბულგარეთის მიწაზე: მან გაიმარჯვა და მოკლა უამრავი ადამიანი. მიაღწია მათ დედაქალაქს, აიღო და გაანადგურა. მისი ველურობა იქამდე მივიდა, რომ მათი პატარა ბავშვები გამოიყვანეს, მიწაზე მიაბეს და წისქვილის ქვებით დაამსხვრიეს. ბიზანტიელმა ჯარისკაცებმა გაძარცვეს და დაწვეს, დაუკრეფელი მინდვრები, ხარები დაღორები დახოცეს“. იმპერატომა აიღო კრუმის ფული და არ გაუნაწილა ჯარისკაცებს.
ბრძოლა
როდესაც ნიკოფორემ ქალაქი აიღო, კრუმმა მოახდინა ხალხის მობილიზაცია (მათ შორის დაქირავებული ჯარისკაცები) და შეუდგა მთების გამაგრებას. თავდაპირველად ნიკიფორეს განზრახული ჰქონდა გაელაშქრა მეზიაში და მიაღწია სერდიკას კონსტანტინოპოლში დაბრუნებამდე, მაგრამ მან გადაწყვიტა უმოკლესი გზით დედაქალაქში დაბრუნება. ზედმეტად თავდაჯერებულმა იმპერატორმა არ მოისმინა სკაუტების ინფორმაცია და 25 ივლისს ვარბიცას უღელტხილზე შეაბიჯა. ბიზანტიურმა ცხენოსანმა ჯარისკაცებმა კი უთხრეს ნიკიფორეს, რომ გზა ხის კედლებით იყო გადაკეტილი და კრუმის ძალები მიმდებარე სიმაღლიდან უყურებდნენ. იმპერატორი პანიკაში ჩავარდა ამ სიტუაციის გამო და არაერთხელ განუცხადა თავის თანმხლებ პირებს: „ფრთები რომც გვქონდეს, საფრთხეს ვერ გავექცევით“.
ნიკიფორეს, რომელსაც არ სურდა განეხილა თავდასხმა პალისადებზე, უბრალოდ დაბანაკდა, მიუხედავად მისი გენერლების გაფრთხილებისა. კრუმის ჯარისკაცებმა ბიზანტიელების შესაწუხებლად დაიწყეს მათი დაცინვა და ფარებს დარტყმა, რათა ვერ დაესვენათ. სამი დღის შემდეგ ბიზანტიელებმა მოთმინება დაკარგეს. ბულგარლებმა შეკრიბეს ჯარი და შეუდგნენ გეგმის განხორციელებას. გამთენიისას ბულგარელები ბორცვებით დაეშვნენ და პანიკაში ჩავარდნილი და დაბნეული ბიზანტიელები მოკლეს. ბიზანტიის საიმპერატორო დაცვა იყო პირველი, ვინც შეტევაზე გადავიდა. ბიზანტიელებმა მცირე ხნით უშედეგო წინააღმდეგობა გაუწიეს და დაიღუპნენ. ამხანაგების ბედის დანახვისას დანარჩენები გაიქცნენ.
როდესაც ბიზანტიელები სამხრეთისაკენ გაიქცნენ, ისინი წააწყდნენ ტალახიან მდინარეს, რომელიც ძნელად გადასალახი იყო. ბევრი მცდელობის მიუხედავად ვერ შეძლეს მდინარის გადალახვა. ამის მიუხედავად, კიდევ უფრო მეტი ჯარისკაცი შევიდა მდინარეში და მათ ერთმანეთის ხოცვაც კი დაიწყეს. მდინარე იმდენი მკვდრით აივსო, რომ დევნილმა ბულგარელებმა ადვილად გადალახეს მკვდრები და განაგრძეს დევნა.