cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
პერეგრინ ტუკი
ორი ციხე-კოშკი
ხისწვერას ჰობიტებმა უამბეს ყველაფერზე, რაც გზად შეემთხვათ, ხოლო არსებამ მათ საკუთარი ხალხის ისტორია გაუზიარა. მისი გადაწყვეტილებით, შეიკრიბა ენტთა საბჭო, რომელსაც უნდა გადაეწყვიტა, თუ რას მოიმოქმედებდნენ მტრის წინააღმდეგ. სანამ ეს კრება მიმდინარეობდა, ჰობიტები დროს ატარებდნენ ენტ რტოსხართან, რომელმაც უკვე გადაწყვიტა ორკებთან ბრძოლა - მრავალი მისი მეგობარი განადგურებული იქნა.
ენტებთან ერთად მერი და პიპინი იზენგარდისკენ გაემგზავრნენ. იქ ენტებმა მოკლეს სარუმანის განკარგულებაში დარჩენილი ორკები და იზენგარდი დატბორეს. მოგვიანებით ჰობიტები კვლავ შეუერთდნენ არაგორნს, გიმლის, განდალფსა და ლეგოლასს.
იზენგარდში განდალფი დაუპირისპირდა სარუმანს. გრიმა ენაგესლმა ციხე-კოშკის ფანჯრიდან განდალფს პალანტირი ესროლა, რომელიც პიპინმა აიღო. განდალფმა მას ქვა გამოართვა და პიპინი უფრო დაინტერესდა, თუ რას წარმოადგენდა ეს ნაკეთობა. ღამით მან განდალფისგან ქვა აიღო და მასში ჩაიხედა. იგი საურონმა იხილა და იფიქრა, რომ პიპინი ფლობდა ბეჭედს და ბეჭედიც და ჰობიტიც იზენგარდში უნდა ეძებნა. იქაურობას ნაზგულმა ჩაუფრინა და განდალფი მიხვდა, რომ ომი მოახლოებული იყო, ამიტომ პიპინი მინას ტირითში თან გაიყოლა.
მეფის დაბრუნება
მინას ტირითში პიპინი დენეთორმა ბორომირის შესახებ გამოჰკითხა. ჰობიტმა მოურავს მსახურობა შესთავაზა და ციტადელის გუშაგი გახდა. იგი დაუმეგობრდა ციტადელის საგუშაგოს სხვა წევრ ბერეგონდს, რომელმაც მას უჩვენა ქალაქი და სხვადასხვა დონეზე შესასვლელი საიდუმლო პაროლებიც გაანდო. ჰობიტი აგრეთვე ბერეგონდის ძე ბერგილის მეგობარი გახდა.
გონდორის ალყისას პიპინმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ფარამირის სიცოცხლის გადარჩენაში. მოურავის ძე სასიკვდილოდ იყო დაჭრილი და შავი სუნთქვის მოქმედების ქვეშ იყო. დენეთორმა მაშინ ჩაიხედა მინას ტირითის პალანტირში და მორდორის მთელი სიმძლავრე იხილა. ფიქრობდა რა, რომ საურონის ძალები გაიმარჯვებდნენ, მოურავმა გადაწყვიტა საკუთარი თავის და ფარამირის დაწვა, მაგრამ განდალფისა და ბერეგონდის დახმარებით ფარამირი სიკვდილს გადაურჩა.
პელენორის მინდვრების ბრძოლის შემდეგ პიპინმა მერიადოკი უგონოდ იპოვა - უკანასკნელი ხომ ანგმარის გრძნეულ მეფეს დაუპირისპირდა - და სამკურნალო სახლში გადაიყვანა, სადაც მერიზე არაგორნი ზრუნავდა. პიპინი როჰანსა და გონდორს ახლდა შავი კარიბჭის გზად და მონაწილეობდა მორანონის ბრძოლაშიც. მან ბერეგონდის სიცოცხლე გადაარჩინა, როდესაც ტროლი მოკლა. თავად პიპინი ტროლის ქვეშ მოექცა, მაგრამ იგი გიმლიმ გამოათრია, რომელმაც ბეწვიანი ფეხი ამოიცნო.
ბეჭდის ომის შემდეგ
პიპინი სხვა ჰობიტებთან ერთად მაზრაში დაბრუნდა. იქ დახვდათ გაპარტახებული მხარე და ტუკი ტუკლენდში გაემგზავრა, სადაც სხვა ტუკები ააჯანყა. 100 ჰობიტის სახით ისინი მდინარისპირეთის ბრძოლას შეუერთდნენ. პიპინმა და მერიმ მნიშვნელოვანი როლი შეასრულეს ჰობიტების გამარჯვებაში და მათი სახელები აღიბეჭდა დიდი სიის თავში, სადაც ნახსენები იყო ყველა, ვინც ამ ბრძოლაში ჩაერთო.
პიპინიც და მერიც გმირებად გამოაცხადეს და შემდგომმა თაობებმა კარგად იცოდნენ მათი შორეულ მიწებში მოგზაურობის ამბავი. ისინი ხოლმე საკუთარი იარაღით დადიოდნენ და მათი შემხედვარე, ბევრი გაოგნებული იყო - საკუთარ ხალხს შორის ფიზიკურადაც გამოირჩეოდნენ. სიმაღლეზე, რა თქმა უნდა, გავლენა იქონია ენტებთან დალეულმა წყალმა. ამბობენ, რომ ბანდობრას „ჭრიალა“ ტუკზე მინიმუმ 4.5 დუიმით მაღლებიც კი იყვნენ.
მაზრის წელთაღრიცხვით 1427 წელს, 37 წლის ასაკში, პიპინმა იქორწინა ოქროსთვალა გრძელკბოდელთან და სამი წლის თავზე მათ ერთი შვილი, ფარამირი ეყოლათ. მ.წ. 1434 (44 წლის ასაკში) პიპინმა პალადინი მაზრის თაინის თანამდებობაზე ჩაანაცვლა და 32-ე თაინი გახდა. მეფე ელესარმა იგი ჩრდილოეთ-სამეფოს მრჩევლად დანიშნა.
მ.წ. 1436 წელს ელესარი ჩრდილოეთისკენ გაემგზავრა და ანუმინასში გაჩერდა, სადაც, ბრენდივაინის ხიდზე პიპინი, მერი და სემი შეხვდნენ. მ.წ. 1452 წელს მან, ძღვენის სახით, მაზრას დასავლეთის მიწები შეუერთა (შორეული მაღლობებიდან კოშკთა ბორცვებამდე). მ.წ. 1455 წელს პიპინმა ფასტრედი (სემის სიძე) დასავლეთ მიწების პირველ მცველად დანიშნა.
თაინობისას პიპინმა დიდ სმიალებში დიდი რაოდენობის ისტორიული ცნობები შეაგროვა, განსაკუთრებით ნუმენორისა და ელენდილის მემკვიდრეთა შესახებ. სწორედ იქ, მერიადოკის თანაშემწეობით შეადგინეს "წლების ამბავი".
მ.წ. 1484 წელს, 94 წლის ასაკში, როდესაც პიპინი უკვე 50 წლის განმავლობაში იყო თაინი, ორივე მეგობარმა მოვალეობები და კუთვნილი სახლები შვილებს დაუტოვა. მაზრიდან როჰანში და გონდორში წავიდნენ. წლების შემდეგ სწორედ იქ აღესრულა ორივე. მათი ნეშტები კი რათ დინენზე მოათავსეს (მინას ტირითის ქუჩაზე, სადაც ასაფლავებდნენ გონდორის მმართველებს და მოურავებს). მეოთხე ეპოქის 120 წელს (მ.წ. 1541) აღესრულა არაგორნ II-იც და მოგვიანებით ორივე მის გვერდით დაასვენეს.
ადაპტაციები
პიტერ ჯექსონის „ბეჭდების მბრძანებელში“ პიპინს განასახიერებს ბილი ბოიდი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბეჭდების მბრძანებლის პერსონაჟები
Figuren in Tolkiens Welt
ტომი ბოლინი
250პქ|მინი
ტომას რიჩარდ „ტომი“ ბოლინი (Thomas Richard „Tommy“ Bolin; 1 აგვისტო 1951, ქალაქი სიუ, აიოვა - 4 დეკემბერი 1976) ამერიკელი გიტარისტი და სიმღერების ავტორი. ცხოვრების მანძილზე მოღვაწეობდა ჯგუფებში Zephyr (1969-1971 წლებში), James Gang (1973-1974 წლებში) და Deep Purple (1975-1976 წლებში). ასევე გაითქვა სახელი სოლო კარიერითაც.
მუსიკალური კარიერა
ტომიმ გიტარაზე დაკვრა ადრეულ ასაკში დაიწყო. ბოლინი უკრავდა გჯუფ American Standard-ში, შემდეგ შეუერთდა ჯგუფ Ethereal Zephyr. ჯგუფს ერქვა მატარებლის სახელი, რომელიც დენვერიდან ჩიკაგომდე დადიოდა. როდესაც ხმის ჩამწერი სტუდიები ჯგუფით დაინტერესდნენ, ჯგუფს სახელად მხოლოდ Zephyr დატოვეს.
ამ დროისათვის შემადგენლობაში იყვნენ ტომი ბოლინი (გიტარა), დევიდ გივენსი (ბას-გიტარა) და გივენსის მეუღლე ქორდი გივენსი (ვოკალი).
გარდაცვალება
ნარკოტიკებისადმი მიჯაჭვულობის გამო ტონი ბოლინი ხშირად ვერ ახერხებდა გიტარაზე დაკვრას. მის გამო კონცერტის გადადებაც ბევრჯერ მოუწიათ Deep Purple-ის წევრებს. 1968-1976 წლების Deep Purple-ის ფინალური შოუს დროს, გიტარის სოლოს შესრულებისას, ჰეროინის ცუდად შერეული დოზის გამო ბოლინს მარცხენა ხელი დროებით წაერთვა. Deep Purple-ის დაშლის შესახებ საბოლოოდ 1976 წლის ივლისში გამოაცხადეს.მაგრამ ნამდვილი ტრაგედია მაშინ მოხდა, როდესაც ბოლინმა თავის მეორე სოლო ალბომზე ფრაივით აის დაამთავრა. წლის 4 დეკემბერს, მაიამიში, ბოლინი მისმა მეგობარმა გოგონამ უგონოდ იპოვა. როდესაც ტონის გაღვიძება ვერ შესძლო, სასწრაფო დახმარება გამოიძახა. მაგრამ უკვე გვიან ოყო. სიკვდილის ოფიციალურ მიზეზად სხვადასხვა სახის ნარკოტიკით ინტოქსიკაცია დასახელეს. ტომი ბოლინი მხოლოდ 25 წლის იყო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ამერიკელი როკ-გიტარისტები კატეგორია:დაბადებული 1951 კატეგორია:გარდაცვლილი 1976 კატეგორია:Deep Purple-ის წევრები
ლეონ-ვიეხო
ლეონ-ვიეხო (León Viejo) — ადგილი სადაც თავდაპირველად დაარსდა ქალაქი ლეონი, მდებარეობს ლეონის დეპარტამენტში, ნიკარაგუა. ქალაქი დააარსა ესპანელმა კონკისტადორმა ფრანსისკო ერნანდეს დე კორდოვამ 1524 წლის 15 ივნისს.
ლეონ-ვიხეო ერთადერთი ქალაქია ამერიკაში, რომელსაც არ შეხებია თანამედროვე ქალაქთმშენებლობა, სწორედ ეს იყო იუნესკოს ერთ-ერთი მთავარი კრიტერიუმი 2000 წელს, როდესაც იგი შეიყვანეს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
რომის დიდი ხანძარი
მინი|300პქ|ნერონის ჩირაღდნები, ავტ. [[გენრიხ სემირადსკი. ტაციტუსის მიხედვით ნერონი ცეცხლის გაჩენაში ქრისტიანებს ადანაშაულებდა]] რომის დიდი ხანძარი ისტორიკოს ტაციტუსის თანახმად, დაიწყო 64 წლის 18 ივლისის ღამეს და გაგრძელდა 19-ში ცირკუს მაქსიმუსის გარშემო შეჯგუფებულ მაღაზიებში. ვინაიდან იმ პერიოდში რომაელთა უმრავლესობა ხის სახლებში ცხოვრობდა, ხანძარი სწრაფად მოედო მეზობელ უბნებს. სვეტონიუსის მტკიცებით, ხანძარი ექვსი დღე და შვიდი ღამე მძვინვარებდა და მან თოთხმეტი უბნიდან ოთხი სრულიად გაანადგურა, შვიდი კი ძლიერ დააზიანა. ასევე განადგურდა ნერონის სასახლე, იუპიტერის ტაძარი და ვესტას ტაძრის სამსხვერპლო.
სქოლიო
კატეგორია:64 კატეგორია:რომის ისტორია
Polyrhachis sumatrensis
Polyrhachis sumatrensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ჭელიათა
ჭელიათა (ჩელიათა) — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ჯავის მუნიციპალიტეტში (ედისის თემი; ყოფ. სამხრეთ ოსეთის აო), მდინარე დიდი ლიახვის ხეობაში, ზღვის დონიდან 1860 მეტრი, ჯავიდან 38 კილომეტრი. სოფლის მახლობლად შემორჩენილია გვიანი შუა საუკუნეების კოშკების ნანგრევები.
შენიშვნა
კატეგორია:ედისის თემის სოფლები
ძვ. წ. 457
გარდაიცვალნენ
*
ენციკლოპედია ამერიკანა
მინიატიურა|ენციკლოპედია ამერიკანა ენციკლოპედია ამერიკანა ( Encyclopedia Americana, „ამერიკანა“) — ნიუ-იორკში გამოცემული უნივერსალური ენციკლოპედია, რომელიც ერთ-ერთი უდიდესია ინგლისურენოვან ენციკლოპედიებს შორის. ენციკლოპედია მოიცავს 45 ათასზე მეტ სტატიას, რომელთა უმეტესობა 500 სიტყვაზე მეტს შეიცავს. საენციკლოპედიო მასალის დაწერაში მონაწილეობდა 6500 ავტორი, შედეგად — 9 000 ბიბლიოგრაფია, 150 000 ჯვარედინი ბმული, 1000-ზე მეტი ცხრილი, 1 200 რუკა და დაახლოებით 4 500 შავ-თეთრი და ფერადი ილუსტრაცია მივიღეთ. დღეისათვის ენციკლოპედია ხელმისაწვდომია ინტერნეტხელმომწერთათვისაც.
ისტორია
არსებობს მოსაზრება, რომ ენციკლოპედიის პირველი გამოცემა 16 ტომად გამოვიდა 1903—04 წწ., მეორე გამოცემა კი — 30 ტომად 1918—20 წწ., და 1918 წლიდან საგამომცემლო კორპორაცია „გროლერი“ (ანგლ.) (Grolier) გამოსცემს.
სხვა მოსაზრებით, პირველი 13 ტომეული გამოიცა 1829-1833 წლებში კომპანია Carey, Lea & Carey-ის მიერ და 1846 წელს უკვე დასკვნითი, მე-14 ტომი გამოქვეყნდა, ხოლო ეს ვარიანტი ხელახლა რამდენიმეჯერ გამოიცა დაახლოებით 1858 წლამდე. ცალკე Encyclopedia Americana გამოქვეყნდა 1883—1889 წლებში J.M. Stoddart-ის მიერ, როგორც მეცხრე ბრიტანიკის ამერიკული ვერსია, მაგრამ ამ ნამუშევარს არაფერი ჰქონია საერთო მანამდელ გამოცემებთან.
1902 წლის გამოცემა მანამდე არსებულ მასალებზე დაყრდნობით დაიბეჭდა 16 ტომად ჟურნალ Scientific American-ის სუპერვიზიით. ჟურნალთან თანამშრომლობა 1911 შეწყდა და 1907 - 1912 ენციკლოპედია გამოიცემოდა სახელწოდებით The Americana.
1918-20 წწ. ახალი 30 ტომეული ჯორჯ ერვინ რაინსის რედაქტურით გამოვიდა. 1923-იდან 2000 წლამდე იბეჭდებოდა წელიწდეულები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ენციკლოპედიები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ენციკლოპედიები
Aforia inoperculata
წყარო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ამნიონიანები
ამნიონიანები (Amniota) — უმაღლესი ხერხემლიანი ცხოველები, რომლებსაც განვითარების ადრეულ სტადიებში უჩნდებათ განსაკუთრებული ჩანასახოვანი გარსი — ამნიონი (აქედან ჯგუფის სახელწოდება). ამნიონიანებს ეკუთვნიან ქვეწარმავლები, ფრინველები და ძუძუმწოვრები. უამნიონებისაგან (მრგვალპირიანები, თევზები, ამფიბიები) განსხვავებით, რომელთა ემბრიონული განვითარება წყალში მიმდინარეობს, ამნიონიანები ხმელეთზე განვითარებას არიან შეგუებული.
ლიტერატურა
კატეგორია:ხერხემლიანები
უხერხემლოები
უხერხემლოები ფართოდ არიან გავრცელებული. ბინადრობენ ხმელეთზე, მტკნარ წყლებში, ზღვებში, ნიადაგის სიღრმეში, მრავალი უხერხემლოები ცხოველთა და მცენარეთა პარაზიტია. უხერხემლოების ზოგ სახეობას ან მათ მიერ გამომუშავებელ პროდუქტს ადამიანი ხმარობს საკვებად (კიბოსნაირები, მოლუსკები, ფუტკრის თაფლი და სხვა), ბევრს ხერხემლიანი ცხოველები ეტანებიან. ზოგიერთი უხერხემლოების ცხოველმოქმედების პროდუქტს სამეურნეო-ტექნიკური მნიშვნელობა აქვს (ფუტკრის ცვილი, აბრეშუმხევევიას აბრეშუმის ძაფი, მოლუსკების ნიჟარები და მარგალიტი, მარჯნის პოლიპების ჩონჩხი და სხვა). პარაზიტ და მტაცებელ უხერხემლოებს მრავალრიცხოვან მავნებელთა წინააღმდეგ იყენებენ, რაც ბრძოლის ბიოლოგიური მეთოდების დამუშავებას დაედო საფუძვლად. ნამარხი უხერხემლოების ნაშთები ხელს უწყობენ დანალექი ქანების ასაკის დადგენას. სასარგებლო უხერხემლოების გარდა, არსებობს მავნებელი უხერხემლოებიც. ზოგი პარაზიტულ დაავადებათა გადამტანია, სხვები — პარაზიტული ჭიების შუამავალი მასპინძელი ან ტრანსმისიულ დაავადებათა გადამტანი. არიან შხამიანი უხერხემლოები, მარცვლეულისა და სხვა პროდუქტების, სასოფლო-სამეურნეო მცენარეების, ტყეების მავნებლები და ა. შ.
ლიტერატურა
კატეგორია:უხერხემლოები
Aaliyah (ალბომი)
Aaliyah — ამერიკელ მომღერალ აალიას რიგით მესამე და უკანასკნელი სტუდიური ალბომი, გამოცემული 2001 წელის 7 ივლისს, Blackground-ის და Virgin Records-ის მიერ. ალბომი გამოირჩევა მრავალფეროვანი მუსიკალური სტილით. იგი აერთიანებს თანამედროვე ურბანულ ჟანრებს, როგორიცაა ფანკი, ჰიპ-ჰოპი, ალტერნატიული როკი და ელექტრონული მუსიკა. ახასიათებს ფრაგმენტული დარტყმები და გიტარის მძაფრი ჟღერადობა. ალბომის სიმღერების უმეტესობაში საუბარია სასიყვარულო ურთიერთობებში არსებულ სირთულეებზე.
ისტორია
ალბომის ჩაწერა დაიწყო 1998 წელს. აალია მუშაობდა Blackground-ის ხელმძღვანელობასთან, მათ შორის Bud'da, Rapture, ჯ. დაბი, ერიკ სიტსი და Static Major-თან. ასევე თანამშრომლობდა ტიმბალენდთან. სიმღერების უმრავლესობა ჩაიწერა ნიუ-იორკში, Manhattan Center-ის ხმისჩამწერ სტუდიაში. პირველი კომპოზიცია რომელიც შეიქმნა იყო "I Care 4 U", რომლის ავტორი ამერიკელი რეპერი მისი ელიოტი არის. ამ დროს აალია იყო დაინტერესებული UK garage სტილით.
ალბომმა კრიტიკოსებისგან უაღრესად დადებითი შეფასება მიიღო და Billboard 200-ში 2 ადგილი დაიკავა. Blackground-ს და Virgin Records-ს სურდათ, რომ ალბომის გაყიდვების მაჩვენებელი უფრო გაზრდილიყო. ამისთვის აალია გაემგზავრა ბაჰამის კუნძულებზე მუსიკალური ვიდეოს გადასაღებად, სიმღერაზე Rock the Boat. გზად იგი ავიაკატასტროფის შედეგად დაიღუპა. მომღერლის სიკვდილის შემდეგ გაიზარდა ალბომის გაყიდვების მაჩვენებელი. Billboard 200-ში ის უკვე 1 ადგილზე მოხვდა. კრიტიკოსებმა შეაფასეს ნამუშევარი, როგორც ერთ-ერთი საუკეთესო ალბომი რიტმ-ენდ-ბლუზის ჟანრში.
სქოლიო
კატეგორია:2001 წლის ალბომები კატეგორია:აალიას ალბომები კატეგორია:Virgin Records-ის ალბომები
კათრინ ვუდვილი
კათრინ ვუდვილი (Catherine Woodville; დ. 1458, გრაფტონი, ნორთჰემპტონშირი, ინგლისი — გ. 18 მაისი, 1497, ინგლისი) — ვუდვილთა საგვარეულოს წარმომადგენელი. ინგლისის მეფე ედუარდ IV-ის მეუღლის, დედოფალ ელიზაბეთ ვუდვილის უმცროსი და. რივერსის პირველი ერლის, რიჩარდ ვუდვილისა და მისი მეუღლის, ჟაკეტა ლუქსემბურგელის უმცროსი ქალიშვილი.
ისტორიული წყაროებიდან ვიგებთ, რომ იგი თავისი დის, დედოფალ ელიზაბეთის კორონაციამდე ცოტა ხნით ადრე, ანუ 1465 წლის მაისში დააქორწინეს ბუკინგემის ჰერცოგ ჰენრი სტაფორდზე. ქორწინებისას სიძეცა და პატარძალიც ბავშვები იყვნენ. როგორც ცნობილია, ბუკინგემის პატარა ჰერცოგი უკმაყოფილო დარჩენილა დაბალი წარმომავლების ქალზე დაქორწინების გამო. ამის მიუხედავად, კათრინმა მას ოთხი შვილი გაუჩინა:
1485 წელს რიჩარდ III ბრძოლაში მოკლა ჰენრი VII ტიუდორმა და ინგლისის ტახტიც დაიკავა. იმავე წლის 7 ნოემბერს კათრინი ცოლად ჰენრი VII-ის ბიძას, ბედფორდის ჰერცოგ ჯასპერ ტიუდორს გაჰყვა.
ათწლიანი უშვილო ქორწინების შემდეგ, 1495 წელს ჯასპერი გარდაიცვალა. სულ რამდენიმე თვეში, 1496 წლის 24 თებერვალს კათრინი მესამედ და უკანასკნელად დაქორწინდა სირ რიჩარდ უინგფილდზე, რომლისგანაც კიდევ ერთი ვაჟი გააჩინა, სახელად ჰამფრი.
მესამე ქორწინებიდან მალევე, 1497 წლის 18 მაისს, 38-39 წლის კათრინ ვუდვილი გარდაიცვალა. მისი სიკვდილის ადგილი და მიზეზი დღემდე უცნობია.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1458 კატეგორია:გარდაცვლილი 18 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1497 კატეგორია:ტიუდორები
ლეყერეთი
ლეყერეთი (ყოფილი კიროვი) — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ტყიბულის მუნიციპალიტეტში (ჯვარისის თემში). მდებარეობს მდინარე რიონის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 450 მეტრი, ტყიბულიდან 38 კილომეტრი.
ხათუნა იოსელიანი
ხათუნა იოსელიანი (დ. 9 იანვარი, 1944, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მსახიობი.
ლეყერეთი
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 21 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ტყიბულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ხათუნა იოსელიანი
ბიოგრაფია
ხათუნა–ბელა გივის ასული იოსელიანი დაიბადა 1944 წლის 9 იანვარს გივი იოსელიანისა და ნინო წეროძის ოჯახში. ხათუნა იოსელიანის ძმა ალექსანდრე (საშკა) იოსელიანი, აგრეთვე ცნობილი ქართველი მსახიობი იყო, რომელიც აფხაზეთის ომში დაიღუპა (1993).
მსახიობი მონაწილეობდა არაერთ სპექტაკლსა, თუ ფილმში. ერთხანს მუშაობდა რუსთავის თეატრშიც, რომელიც რამდენიმე მსახიობთან ერთად დატოვა.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1944 კატეგორია:დაბადებული 9 იანვარი
იხვნისკარტა
იხვნისკარტა (Ornithorhynchus anatinus) — ძუძუმწოვარი ცხოველი ერთგასავლიანების ქვეკლასისა. მისი სიგრძე 45 სმ აღწევს. აქვს გაბრტყელებული სხეული, მოკლე ფეხები, საცურაო აპკით გაერთიანებული თითები, გრძელი და ბრტყელი რქოვანი ნისკარტი. სხეული შემოსილია უხეში ფაცახით, რომლის ქვეშ ნაზი თივთიკია. ფერად მუქი მურაა. იკვებება ნაირგვარი ცხოველებით. გავრცელებულია ავსტრალიასა და ტასმანიაზე. კარგად ცურავს და ყვინთავს. ბინადრობს სოროში. მრავლდება წელიწადში ერთხელ, დებს 1-2 კვერცხს. ნაშიერს კვებავს რძით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ერთგასავლიანები
ძვ. წ. 456
გარდაიცვალნენ
*
ადელინა გოგუაძე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება
შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება (შპს) — მსოფლიოში სამეწარმეო საზოგადოების ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ფორმაა, რომლის წარმოშობას საფუძვლად დაედო ორი მიზეზი. პირველი, მისი შექმნის პროცედურა გაცილებით ადვილი იყო, ვიდრე სააქციო საზოგადოებისა; და მეორე, მათ გააჩნიათ საწესდებო კაპიტალი, რომლითაც შემოიფარგლება საზოგადოების კრედიტორების წინაშე პასუხისმგებლობა. უმთავრესად, სწორედ ეს, მეორე მიზეზი გახდა შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების შექმნის საფუძველი, რადგან დამფუძნებლები ხშირად გაურბიან თავიანთი პირადი ქონებით პასუხისმგებლობას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სამეწარმეო იურიდიული პირები
რიფათ ალ-ასადი
რიფათ ალ ასადი (არაბ. رفعت علي الأسد; დ. 22 აგვისტო, 1937, ლატაკიას პროვინცია, სირია) — სირიელი სამხედრო,  სახელმწიფო მოღვაწე ბაასის პარტიის პრო-სირიული ფრაქციიდან,   სირიის ვიცე-პრეზიდენტი 1984 - 1998 წლებში. სირიის ყოფილი პრეზიდენტის ჰაფეზ ასადის ძმა. 1983 წელს მას სახელმწიფო გადატრიალების წარუმატებელი მცდელობა ჰქონდა, რისთვისაც გააძევეს სირიიდან და ფაქტობრივად ჩამოაშორეს ქვეყანაში არსებულ პოლიტიკურ ცხოვრებას, ნომინალურად შეინარჩუნა რამდენიმე თანამდებობა 1998 წლამდე.
პირადი ცხოვრება
მარცხნივ|მინი|რიფათ ასადი [[ჰაფეზ ასადი|ჰაფეზ ასადთან ერთად (1980 წ.)]] დაიბადა 1937 წელს სოფელ კარდახაში (ლატაკიის მუჰაფაზა), ალავიტების ღარიბ ოჯახში, იყო  მე -11 და ბოლო შვილი. სწავლობდა დამასკოს უნივერსიტეტში პოლიტიკურ მეცნიერებასა და ეკონომიკას, შემდეგ სწავლობდა ქალაქ ჰომსის სამხედრო აკადემიაში. 1963 წელს დაიწყო სამხედრო სამსახური. იგი ოთხჯერ იყო დაქორწინებული (სავარაუდოდ, ერთსა და იმავე დროს): თავის ბიძაშვილ ამირზე (ასევე კარდახიდან), ანისაზე (ჰაფეზ ალ ასადის ცოლის ბიძაშვილი) რაჯა ბარაკატისა (ცნობილი სუნიტური ოჯახის წარმომადგენელი) და ლინა ალ-ჰაირზე ( სირიის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ალავიტური გვარის წარმომადგენელი).
1986 წლიდან მუდმივად ცხოვრობს საზღვარგარეთ (ძირითადად საფრანგეთსა და ესპანეთში). რიფათის შვილი რიბალ ალ ასადი დამფუძნებელი და დირექტორია პარტიისა „მოძრაობა სირიის დემოკრატიისა და თავისუფლებისთვის", მუდმივად აკრიტიკებს სირიის ამჟამინდელ რეჟიმს. მისი მეორე ვაჟი, სუმერი, ლონდონში განთავსებული სატელიტური ტელეკომპანიის მფლობელია, რომელიც რიფატის ინტერესებს გამოხატავს და კრიტიკულია სირიის ამჟამინდელი რეჟიმის მიმართ.
ახალგაზრდობაში რიფათ ალ ასადი მონაწილეობდა სირიის დიქტატორების ჰუსნი ალ-ზაიმისა და ადიბ ალ-შიშაქლის წინააღმდეგ გამართულ საპროტესტო აქციებში. 1952 წელს იგი შეუერთდა ბაასის პარტიას.1965 წელს გახდა სპეციალური უსაფრთხოების ძალების მეთაური, რომელიც ანგარიშვალდებული იყო მხოლოდ სირიის სამხედრო კომიტეტის წინაშე.
1969-1970 წლებში ის და მისი ქვედანაყოფი გახდნენ ჰაფეზ ალ ასადის მთავარი საყრდენი იმ დროს სირიის დე ფაქტო მმართველის — სალაჰ ჯადიდის წინააღმდეგ ბრძოლაში.
1971 წელს, მისი უსაფრთხოების ძალების ბაზაზე, შეიქმნა  ე.წ. "თავდაცვის ბრიგადები" (არაბ. سرايا الدفاع) —მაღალკვალიფიციური ქვედანაყოფები დაკომპლექტდა  ძირითადად ალავიტებისგან. ამ დანაყოფებში სამხედრო ტექნიკის ყველაზე თანამედროვე მოდელები შედიოდა. თავდაცვის ბრიგადების რაოდენობამ 15,000-20,000-ს მიაღწია. ისინი ძირითადად დამასკოს მიდამოებში  განალაგეს და მათი მთავარი ფუნქცია იყო რეჟიმის დაცვა გადატრიალების მცდელობებისაგან. ბრიგადები  ასევე  მონაწილეობდნენ 1976 წლის ივნის-ოქტომბერის   სირიის პირველ სამხედრო ოპერაციაში— ლიბანსა და ჰამაში აჯანყების ჩახშობაში.
აჯანყების ჩახშობა ჰამაში
რიფათ ალ -ასადის ბიოგრაფიის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი პუნქტია მისი მონაწილეობა ჰამას აჯანყების ჩახშობაში, რომელიც 1982 წლის თებერვალში  მოაწყვეს რადიკალური ისლამური დაჯგუფების მუსლიმთა საძმოს წევრებმა. ოპერაციამ ჰამაში 3 კვირა გასტანა (პირველი კვირა — ქალაქში კონტროლის აღდგენა და შემდეგი ორი კვირა — გაწმენდა), შედეგად, სხვადასხვა შეფასებით, 7000 – დან 40 000 ადამიანი გარდაიცვალა. სავარაუდოდ, თავად რიფათმა დაადგინა დაღუპულთა რიცხვი არანაკლებ 38,000. რიფათ ალ -ასადი ითვლება კონტრსაწინააღმდეგო ოპერაციის მთავარ ლიდერად, რომელშიც აქტიური მონაწილეობა მიიღეს მის დაქვემდებარებაში მყოფმა თავდაცვითმა ბრიგადებმა.
სამხედრო გადატრიალების მცდელობა და სირიიდან გაძევება
1983 წელს რიფათის უფროსმა ძმამ და სირიის პრეზიდენტმა ჰაფეზ ალ ასადმა ჯანმრთელობის სერიოზული პრობლემების გამო შექმნა ქვეყნის დროებითი კომიტეტი, რომელიც ძირითადად ასადის მომხრე სუნიტებით  დაკომპლექტდა. კომიტეტის უკან არცერთი ძალა არ არსებობდა. ამ ნაბიჯმა უკმაყოფილება გამოიწვია ალავიტების სამხედრო წრეებში. რიფათის ერთგულმა ჯარმა (დაახლოებით 55 000 კაცი, ტანკებით, არტილერიითა და თვითმფრინავებით) დაიმორჩილა დამასკო. დაიწყო დაპირისპირება რიფათის ჯარებსა და მისი ძმის ერთგულ ჯარს შორის. 1984 წელს ჰაფეზ ალ ასადი გამოჯანმრთელდა. დედამ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ორ ძმას შორის კონფლიქტის მოგვარებაში. ითვლება, რომ ეს საკითხი საბოლოოდ მოგვარდა სამივეს შეხვედრის შემდეგ. გადაწყდა, რომ რიფატი წავიდოდა საზღვარგარეთ და ჰაფეზი დაუბრუნდებოდა ქვეყნის მმართველობას. რამდენიმე თვიანი საზღვარგარეთ ყოფნის შემდეგ, 1984 წლის ბოლოს რიფათი, დაინიშნა ქვეყნის ვიცე-პრეზიდენტად. ამასთან, აღმოჩნდა, რომ ეს თანამდებობა წმინდა ნომინალური იყო. მალე რიფათი გაათავისუფლეს თავდაცვითი ბრიგადების მეთაურის პოსტიდან, შემდეგ კი (1986 წ.) სირიიდან გააძევეს (ოფიციალური ფორმულირების თანახმად, იგი განუსაზღვრელი საქმიანი ვიზიტით გაგზავნეს).რიფათის წასვლის   შემდეგ წამყვანი თანამდებობებიდან  გადააყენეს  მისი მომხრეები. მან ვიცე-პრეზიდენტის პოსტი შეინარჩუნა 1998 წლამდე. 1992 წელს რიფათს  უფლება მისცეს სირიაში ჩასულიყო დედის დაკრძალვაზე. 1998 წელს რიფათ ალ- ასადს ჩამოერთვა ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობა; 1999 წელს სირიაში მისი მომხრეები კვლავ რეპრესიების ქვეშ მოყვნენ, ხოლო ლატაკიაში მისი უკანონო პორტი შტურმით აიღეს. ანალიტიკოსებმა ეს მოვლენები განიხილეს, როგორც ჰაფეზ ალ ასადის მზადება შვილის— ბაშარ ალ ასადისთვის  ძალაუფლების გადასაცემად.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 22 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1937 კატეგორია:სირიელი პოლიტიკოსები კატეგორია:სირიის სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:ასადების ოჯახი
ვერხვი
ვერხვი (Populus) — დიდი ზომის ფოთოლმცვივანი ორსახლიანი ხეების გვარი ტირიფისებრთა ოჯახისა. ყვავის ადრე გაზაფხულზე, ფოთლების გაშლამდე, ზოგიერთი — ფოთლების გამოტანასთან ერთად. ერთსა და იმავე ხეს სხვადასხვა ტოტზე სხვადასხვა ფორმის ფოთოლი ასხია. ნაყოფი კოლოფია.
ვერხვი მრავლდება თესლით, ძირკვის ამონაყარით, ზოგჯერ ფესვის ნაბარტყით. სწრაფმზარდია, ხარობს კარგად დრენირებულ, ტენიან ნიადაგზე, თუმცა გაშენება თითქმის ყველანაირ ნიადაგზე შეიძლება. ზოგი სახეობა მარილგამძლეა და ხანგრძლივი დატბორვისაგან ნაკლებად ზიანდება, დაჭაობებას ვერ იტანს. სინათლის მოყვარულია, ქარგამძლე, ფართოდ იყენებენ გასამწვანებლად.
იზრდება მთისა და მდინარისპირა ტყეებში. აქვს თეთრი, მსუბუქი და რბილი მერქანი, რომელსაც ქაღალდის, ასანთისა და საფანერო წარმოებაში, აგრეთვე ლატნებისა და სარების დასამზადებლად, ზოგჯერ საშენ მასალად. ქერქი შეიცავს მთრიმლავ და საღებავ ნივთიერებებს, ზოგი სახეობის სურნელოვანი კვირტები — ძვირფას ეთეროვან ზეთებს.
ცნობილია 100-ზე მეტი სახეობა, მათგან ბევრი კულტივირებულია. ჩვენში მთისა და ჭალის ტყეებში ვერხვის 8 სახეობა იზრდება: ტურანგი (Populus euphratica), თეთრი ხვალო (Populus alba), ჭალის ვერხვი (Populus canescens), მთრთოლავი ვერხვი (Populus tremula) და ოფი (Populus nigra), მ. შ. ოფი, თეთრი ხვალო და მთრთოლავი ვერხვი კულტივირებულიცაა. ინტროდუცირებული სახეობებიდან უფრო ფართოდაა მოშენებული პირამიდული ვერხვი (Populus pyramidalis), კანადური ვერხვი (Populus deltoides) და სხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ტირიფისებრნი
Polyrhachis sylvicola
Polyrhachis sylvicola — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
კორინთული მუზარადი
მინი|287x287პქ|კორინთული მუზარადი კორინთული მუზარადი — ანტიკურ საბერძნეთში გავრცელებული ბრინჯაოს საბრძოლო თავსაბურავი, რომლის სახელიც მომდინარეობს ქალაქ-სახელმწიფო კორინთიდან. კორინთული მუზარადი მთლიანად ფარავდა თავს, ხოლო მუზარადის უკანა მხარეს მომრგვალებული დაბოლოება — კისრის არეს. მუზარადზე დატანებული იყო ღიობები თვალებისა და პირისთვის, რომელთა შორის ცხვირის საფარი იყო. მარცხნივ|მინი|[[პერიკლე|პერიკლეს ბიუსტი, ჰოპლიტები სწორედ ასე ატარებდნენ მუზარადს, როცა ბრძოლაში არ იყვნენ.]] კორინთული მუზარადი ბერძენი ჰოპლიტების აღჭურვილობის განუყოფელი ნაწილი იყო. არასაბრძოლო სიტუაციაში ჰოპლიტები ჩაფხუტს ზევით წევდნენ და თავზე დახრილად ატარებდნენ, ისე, რომ სახე უჩანდათ და დისკომფორტი არ ექმნებოდათ. იმის მიუხედავად, რომ კორინთული მუზარადი კარგ დაცვას უზრუნველყოფდა, ბრძოლაში ორიენტაციისას ის მეომარს მხედველობისა და სმენის დაბრკოლებას მაინც უქმნიდა. ამიტომ დროთა განმავლობაში ბერძნებმა უფრო ღია და მსუბუქი, მაგალითად, თრაკიული და ქალკიდური, მუზარადების გამოყენება დაიწყეს, რომელთა დამზადება უფრო იაფიც ჯდებოდა და მებრძოლს ნაკლებად უზღუდავდა მხედველობასა და სმენას. ამის მიუხედავად, იტალო-კორინთული მუზარადები ახალი წელთაღრიცხვით I საუკუნემდე მაინც გამოიყენებოდა, მათ შორის რომაულ არმიაში.
ფიზიკური მასალა
რომაული მხატვრობის საშუალებით ცნობილია, რომ კორინთული მუზარადი რომში თანდათან განვითარდა იტალო-კორინთულ მუზარადად, რომელზეც ცხვირის საფარი და თვალებისთვის ამოჭრილი ღიობები უბრალოდ ამოტვიფრულ დეკორაციად ჩამოყალიბდა.
კაილ უოკერი
კაილ ენდრიუ უოკერი (Kyle Andrew Walker; დ. 28 მაისი, 1990) — ინგლისელი ფეხბურთელი. „მანჩესტერ სიტისა“ და ინგლისის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მარჯვენა მცველი. ითვლება მსოფლიოში ერთ-ერთ საუკეთესო მცველად.
კარიერა
უოკერმა ფეხბურთის თამაში „შეფილდ იუნაიტედის“ ბავშვთა გუნდში შვიდი წლის ასაკში დაიწყო. მისი დებიუტი პირველ გუნდში 18 წლის ასაკში შედგა, როდესაც იჯარით „ნორთჰემპტონ თაუნში“ გადავიდა. მან კარგი შთაბეჭდილება მოახდინა „შეფილდ იუნაიტედის“ რიგებში გამოსვლისას და 2009 წლის ჩემპიონშიპის პლეი-ოფის ფინალში ითამაშა.
საკლუბო კარიერის შემდგომ წლებში „ქუინს პარკ რეინჯერსსა“ და „ასტონ ვილაში“ იჯარით თამაშის შემდეგ, უოკერმა თავისი ადგილი „ტოტენჰემ ჰოტსპურის“ პირველ გუნდში დაიმკვიდრა, რომლის შემადგენლობაშიც პრემიერ ლიგის 183 მატჩში მიიღო მონაწილეობა და 4 გოლი შეაგდო.
უოკერი „მანჩესტერ სიტის“ 2017 წელს შეუერთდა 45 მილიონი ფუნტის სანაცვლოდ. „სიტიში“ ყოფნისას მან ხუთჯერ მოიგო პრემიერ ლიგის ტიტული, ოთხჯერ ინგლისის ლიგის თასი, ორჯერ ინგლისის ასოციაციის თასი და უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა 2023 წელს, როგორც კონტინენტური ტრებლის ნაწილი.
ნათამაშები აქვს ინგლისის 19 და 21-წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებებში. ევროპის 2016 და 2020 წლების და მსოფლიოს 2018 და 2022 წლების მონაწილე ინგლისის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების შემადგენლობაში.
თამაშის სტილი
კაილ უოკერი ცნობილია თავისი სისწრაფითა და სიძლიერით, და ნეიმარის შეფასებით იგი ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი მეტოქეა, რომლის წინააღმდეგაც ოდესმე უთამაშია. როგორც ამჟამინდელი, ისე ყოფილი თანაგუნდელები მას აფასებენ, როგორც ერთ-ერთ ყველაზე საუკეთესო და წარმატებულ მცველს მსოფლიოში.
საკლუბო
ქუინს პარკ რეინჯერსი
მანჩესტერ სიტი
სანაკრებო
ინგლისი U19
ინგლისი
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 28 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1990 კატეგორია:ინგლისელი ფეხბურთელები კატეგორია:ინგლისის საფეხბურთო ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები კატეგორია:შეფილდ იუნაიტედის ფეხბურთელები კატეგორია:ტოტენჰემ ჰოტსპურის ფეხბურთელები კატეგორია:ასტონ ვილას ფეხბურთელები კატეგორია:ქუინზ პარკ რეინჯერსის ფეხბურთელები კატეგორია:მანჩესტერ სიტის ფეხბურთელები კატეგორია:2016 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:ინგლისის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ფეხბურთელები
ინგრიდ ნარგანგი
ინგრიდ ნარგანგი ( Ingrid Nargang ; 17 აპრილი, 1929 — 10 მაისი, 2019 ) — ავსტრიელი იურისტი, მოსამართლე და თანამედროვე ისტორიის სპეციალისტი. 1964- დან 1993 წლამდე იკავებდა ენგელჰარცელის რაიონული სასამართლოს ხელმძღვანელის თანამდებობას. ის იყო პირველი ქალი, რომელიც ავსტრიის სასამართლო სისტემაში ხელმძღვანელობდა სოფლის რაიონულ სასამართლოს.
ბიოგრაფია
ალისა ინგრიდ ანემარი ნარგანგი დაიბადა 1929 წლის 17 აპრილს ჩერნივცში, რუმინეთში. იგი ეკუთვნოდა ძველ ავსტრიელ სახელმწიფო მოხელეთა ოჯახს. დიდი ბაბუა, კლასიკური ფილოლოგიის სპეციალისტი სტეფან ვოლფი, საშუალო სკოლის დირექტორად მუშაობდა; ბაბუა ადვოკატი იყო. ოჯახი ცხოვრობდა ჩერნოვეცში ბუკოვინაში (ისტორიული ოლქი აღმოსავლეთ ევროპაში, ამჟ. უკრაინა), რომელიც პირველი მსოფლიო ომის დასრულებამდე ავსტრიის მონარქიას ეკუთვნოდა,შემდეგ  გადაეცა რუმინეთის სამეფოს. ამჟამად ნაწილობრივ უკრაინის ტერიტორიაზეა (ჩერნოვეცის ჩათვლით). ალისა დედამ და ბებიამ გაზარდეს. მამამ ოჯახი დატოვა, როდესაც გოგონა ორი წლის იყო.
1940 წლის ზაფხულში, როდესაც ნარგანგი თერთმეტი წლის იყო, დაიწყო გერმანული წარმოშობის მოქალაქეების გადასახლება გერმანიაში. ალისა ნარგანგი დედასთან და ბებიასთან ერთად ჯერ ქვემო სილეზიაში გადავიდა საცხოვრებლად, შემდეგ— ზემო სილეზიაში. როდესაც მეორე მსოფლიო ომის ბოლოს საბჭოთა კავშირის წითელი არმიის ჯარები სილეზიას მიუახლოვდნენ, ისინი გაიქცნენ ზემო ავსტრიაში.
ინგრიდ ანემარი, რომელიც ე. წ. "გადასახლებულების" და "ეთნიკური გერმანელების" ოჯახს ეკუთვნოდა, 1945 წლის შემოდგომაზე გმუნდენის საშუალო სკოლაში შევიდა. 1948 წელს სკოლის დამთავრების შემდეგ ავსტრიის ქალაქ ინსბრუკში გააგრძელა სწავლა სამართალმცოდნეობის მიმართულებით. 1952 წელს მიიღო სამართლის დოქტორის ხარისხი. ერთი წელი იმუშავა სასამართლოში და გადაწყვიტა ეკონომიკური განათლება მიეღო. 1959 წელს გახდა დოქტორის ხარისხის მფლობელი სოციალურ და ეკონომიკურ მეცნიერებებში. ამ ხნის განმავლობაში ნარგანგმა უკვე დაიწყო მუშაობა ლინცში სტაჟიორ - იურისტად და ჩააბარა ადვოკატთა გამოცდა. შემდგომში იგი მუშაობდა იურისტად ლინცის მაგისტრატურაში.
1963 წელს ნარგანგი მოსამართლე გახდა. 1964 წლიდან 1993 წელს პენსიაზე გასვლამდე ხელმძღვანელობდა ენგელჰარცელის რაიონულ სასამართლოს. ის იყო პირველი ქალი, რომელიც სათავეში ჩაუდგა ავსტრიის სოფლის რაიონულ სასამართლოს.
როგორც თანამედროვე ისტორიკოსი, ნარგანგი იკვლევდა ბუკოვინელი გერმანელების ისტორიას და ზემო ავსტრიაში მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ლტოლვილთა მდგომარეობას. ის ასევე იყო ლინცში ბუკოვინელი გერმანელების რეგიონალური გუნდის ერთ-ერთი დამფუძნებელი.
მომდევნო წლებში ნარგანგი ცხოვრობდა ენგელჰარცელში, ლინცში და ვენაში.
ინგრიდ ნარგანგი გარდაიცვალა შერდინგში (ზემო ავსტრია) 2019 წლის 10 მაისს.
სქოლიო
<references group="" responsive="1"> კატეგორია:დაბადებული 17 აპრილი კატეგორია:დაბადებული 1929 კატეგორია:გარდაცვლილი 10 მაისი კატეგორია:გარდაცვლილი 2019 კატეგორია:ავსტრიელი ისტორიკოსები კატეგორია:ავსტრიელი იურისტები
საბჰა
საბჰა (سبها‎) — ქალაქი სამხრეთ-დასავლეთ ლიბიაში. ისტორიულად იგი ფეცანის რეგიონის დედაქალაქი იყო, ამჟამად კი საბჰის რაიონის დედაქალაქია. მდებარეობს ტრიპოლიდან 640 კმ-ით სამხრეთით.
საბჰის მოსახლეობა სწრაფად იზრდება. დიდია ქალაქის მნიშვნელობაც, რაც განპირობებულია მისი საკვანძო მდებარეობით ფეცანის რეგიონში, სამხედრო ბაზითა და უდაბნოში გაშენებული სოფლის მეურნეობით.
საბჰა ცნობილია ფორტ-ელენას ციხესიმაგრით, რომელიც ლიბიის ათ დინარიანი ბანკნოტის უკანა მხარესაა გამოსახული. იგი იტალიურ კოლონიურ ხანაში აშენდა. ამჟამად მასში სამხედრო ინსტიტუცია ფუნქციონირებს.
სქოლიო
კატეგორია:ლიბიის ქალაქები
ბურაიდა
ბურაიდა — ელ-ქაზიმის რეგიონის დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქი საუდის არაბეთის ჩრდილო-ცენტრალურ ნაწილში, არაბეთის ნახევარკუნძულის ცენტრში. ბურაიდა თანაბარი მანძილით არის დაშორებული წითელი ზღვის დასავლეთით და აღმოსავლეთით სპარსეთის ყურედან. ცნობილია ფინიკის პალმის ფესტივალით, რომელიც მსოფლიოში ყველაზე დიდია სხვადასხვა სახის ფინიკებით. მას ფინიკის პალმის ქალაქი უწოდეს. 2021 წლის 8 ნოემბერს გაეროს განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის ორგანიზაცია „UNESCO“-მ ქალაქი ბურაიდა შეიყვანა იუნესკოს შემოქმედებითი ქალაქების ქსელში, გასტრონომიის დარგში.
ბურაიდაში სოფლის მეურნეობა კვლავ ეკონომიკის ქვაკუთხედია. ჯერ კიდევ მნიშვნელოვანია ფინიკის, ლიმონის, ფორთოხლის და სხვა ხილის ტრადიციული ოაზისური პროდუქტები. ხორბლის წარმოების თანამედროვე ტექნოლოგია იმდენად წარმატებული გახდა, რომ ბურაიდა სამეფოში ერთ-ერთი უმსხვილესი მწარმოებელია, რაც საუდის არაბეთს მარცვლეულის ექსპორტიორად აქცევს.
გზები და ტრანსპორტი
მაგისტრალები აკავშირებს ბურაიდას მის მიმდებარე დიდ ქალაქებთან. გზატკეცილი სიგრძე რიადამდე მისასვლელად 317 კილომეტრია, მედინამდე 450 კმ, ჰაილამდე 250 კილომეტრია. იორდანიის საზღვრამდე მისვლა შეიძლება გზების ორმაგი ქსელით. ქალაქში არის სარკინიგზო ქსელი.
პრინც ნაიეფ ბინ აბდულაზიზის საერთაშორისო აეროპორტი აშენდა 1964 წელს და გაფართოვდა 1964 წელს 55 000 კმ2 ფართობზე და 550 000 მგზავრზეა გათვლილი. 2009 წელს დაიწყო საერთაშორისო ფრენები. შიდა მიმართულებებთან ერთად რეგულარულად იგეგმება ფრენები დუბაიში, სტამბულში, მანამაში, ქუვეითსა და კაიროში.
ლოს-კატიოსის ეროვნული პარკი
ლოს-კატიოსის ეროვნული პარკი (Parque Nacional Natural Los Katíos) — მდებარეობს ჩრდილო-დასავლეთ კოლუმბიაში და უჭირავს 720 კმ² ტერიტორია. წარმოადგენს დარიენის ნაპრალის ნაწილს, რომელსაც კოლუმბია პანამასთან იყოფს. პარკს პანამის მხარეს ესაზღვრება დარიენის ეროვნული პარკი. როდესაც საბოლოოდ დასრულდება პანამერიკული მაგისტრალის მშენებლობა, იგი გაივლის ან ლოს-კატიოსის ეროვნული პარკის შორიახლოს ან უშუალოდ მის ტერიტორიაზე. 1994 წელს, იუნესკომ პარკი შეიტანა მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში, აქ წარმოდგენილი მცენარეთა და ცხოველთა სახეობების განსაკუთრებული მრავალფეროვნების გამო. მიუხედავად იმისა, რომ ეს პარკი კოლუმბიის მთლიანი ტერიტორიის მხოლოდ 1%-ს იკავებს, აქ წარმოდგენილია მთელი ქვეყნის ფრინველთა სახეობების 25%.
ბურაიდა
კლიმატი
ბურაიდას აქვს ცხელი უდაბნოს კლიმატი. გრძელი, უკიდურესად ცხელი ზაფხულით და მოკლე, ძალიან თბილი ზამთრით. ნალექების რაოდენობა ძალიან დაბალია, რომელიც მოდის ნოემბრიდან მაისამდე, რის გამოც ზაფხული უკიდურესად მშრალია.
ლოს-კატიოსის ეროვნული პარკი
2009-2015 წლებში იმყოფებოდა საფრთხის ქვეშ მყოფი ძეგლების ქვეშ. სიიდან ამოიღეს 2015 წლის 30 ივნისს.
ბურაიდა
Საჯარო სკოლები
ელ-ქაზიმის რეგიონის განათლების ადმინისტრაცია მოიცავს 118,589-ზე მეტ მოსწავლეს ბურაიდას დაწყებით, საშუალო და საშუალო საჯარო სკოლებში.77 კერძო სკოლაში ირიცხება 9754 მოსწავლე. ბურაიდაში არის მრავალი საერთაშორისო სკოლა, ისევე როგორც მრავალი კერძო საბავშვო ბაღი.
ლოს-კატიოსის ეროვნული პარკი
სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კოლუმბიაში კატეგორია:კოლუმბიის ეროვნული პარკები
ბურაიდა
კოლეჯები და უნივერსიტეტები
ქაზიმის უნივერსიტეტი არის უდიდესი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება ელ-ქაზიმის რეგიონში, რომელიც მდებარეობს ბურაიდას დასავლეთით, სადაც 70000-ზე მეტი ბაკალავრიატისა და მაგისტრატურის სტუდენტი სწავლობს 38 კოლეჯში. ქაზიმის უნივერსიტეტი საუდის არაბეთის უმსხვილეს 29 საჯარო უნივერსიტეტს შორისაა სტუდენტების რაოდენობის მიხედვით. ქაზიმის უნივერსიტეტის გარდა, ბურაიდაში არის სამი კერძო უმაღლესი სასწავლებელი. მუსტაქბალის უნივერსიტეტი არის კერძო უნივერსიტეტი, სადაც 1234 ბაკალავრიატის სტუდენტი სწავლობს ინჟინერიის, კომპიუტერული მეცნიერების, სტომატოლოგიის და ადმინისტრაციულ და ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა კოლეჯებში. ბურაიდას კოლეჯი არის კიდევ ერთი კერძო უმაღლესი განათლების დაწესებულება, სადაც 2987 ბაკალავრიატის სტუდენტი ირიცხება ოთხ ფაკულტეტზე, რომლებიც ორიენტირებულია სტომატოლოგიის მიმართულბებზე. მესამე კერძო უმაღლესი საგანმანათლებლო ინსტიტუტი არის ალ-გადის ჯანდაცვის საერთაშორისო მეცნიერებათა კოლეჯი.
პროფესიული მომზადების კოლეჯები
ტექნიკური მომზადების უმაღლესი სკოლის გარდა, არის ბურაიდას ტექნოლოგიური კოლეჯი და სურსათისა და გარემოს დაცვის ტექნოლოგიების კოლეჯი. საუდის სარკინიგზო პოლიტექნიკური არის უნიკალური პროფესიული სასწავლო ინსტიტუტი სარკინიგზო ტექნოლოგიებისთვის, რომელიც მდებარეობს ქალაქში.
ბიბლიოთეკები
გარდა ქაზიმის უნივერსიტეტის ცენტრალური ბიბლიოთეკებისა, რომლებიც ინახავს 2,200,000-ზე მეტ ნივთს, მეფე საუდის საჯარო ბიბლიოთეკა არის მთავარი საჯარო ბიბლიოთეკა ბურაიდაში, დაახლოებით 30,000 დოკუმენტი და ის არის უძველესი სამთავრობო საჯარო ბიბლიოთეკა საუდის არაბეთში. სულეიმან ალ რაჯის საჯარო ბიბლიოთეკა და ლიტერატურული კლუბის ბიბლიოთეკა ღიაა ქალაქის საზოგადოებისთვის.
სქოლიო
კატეგორია:ბურაიდა კატეგორია:საუდის არაბეთის ქალაქები
ნიუ-იორკ ნიქსის მთავარი მწვრთნელები
ნიუ-იორკ ნიქერბოკერსი (New York Knickerbockers), მიღებული და ცნობილი, როგორც ნიქსი (Knicks) — კალათბურთის პროფესიონალური გუნდი, რომელიც მდებარეობს ნიუ-იორკ სიტიში. გუნდი არის ატლანტიკური დივიზიონის და აღმოსავლეთ კონფერენციის წევრი NBA-ში. დაარსებული იქნა 1946 წელს ამერიკის კალათბურთის ასოციაციის (Basketball Association of America) წევრის მიერ, რომელიც შემდგომ ნბა შეუერთდა.
ნიქსი არის იმ ორი გუნდიდან ერთ-ერთი ნბა-ში, რომლის ადგილმდებარეობა დაარსებიდან მოყოლებული არ შეცვლილა. (მეორე გუნდი ბოსტონ სელტიკია).
გუნდს ისტორიაში 24 მთავარი მწვრთნელი ჰყავდა. ჰოლცმენი იყო ნიქსის პირველი მთავარი მწვრთნელი. ჰოლცმენი დიდების დარბაზში 1986 წელს შევიდა როგორც მწვრთნელი, მის გარდა კალათბურთის დიდების დარბაზს პეტ რაილი, ლენი უილკინსი და ლარი ბრაუნი იკავებენ. გუნდის ახალნდელი მწვრთნელი - მაიკ ბვუდსონია.
მწვრთნელები
სტატისტიკა ბოლოს განახლდა: 2012 წლის 22 მარტს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნიუ-იორკ ნიქსი კატეგორია:NBA გუნდების მწვრთნელები კატეგორია:ნიუ-იორკი
სიხშირე
სიხშირე — ფიზიკური სიდიდე, რომელიც ახასიათებს პერიოდულ პროცესს და ტოლია დროის ერთეულში შესრულებული სრულ ციკლთა რაოდენობისა. მის შებრუნებულ სიდიდეს პერიოდი ეწოდება.
განმარტება და ერთეულები
რაიმე პერიოდული პროცესის (მაგალითად, ბრუნვა, რხევა და ტალღა) სიხშირე განიმარტება როგორც დროის ერთეულში შესრულებული ციკლების ოდენობა. ფიზიკის სხვადასხვა დარგებში სიხშირე აღინიშნება ლათინური ასოთი ~f ან ბერძნული ასოთი ~{\nu}.
მბრუნავი მექანიკური ხელსაწყოებისა და დანადგარების მოძრაობის დასახასიათებლად ტრადიციულად გამოიყენება აგრეთვე ერთეული ბრუნი წუთში. 60 ბრუნი წუთში 1 ჰერცის ექვივალენტურია.
პერიოდი როგორც წესი აღინიშნება როგორც T, და არის დრო, რომელიც ერთი ციკლის შესრულებას სჭირდება. პერიოდი და სიხშირე დაკავშირებულია როგორც: SI სისტემაში პერიოდის ერთეულია წამი.
სქოლიო
კატეგორია:ფიზიკური სიდიდეები
ძვ. წ. 455
გარდაიცვალნენ
*
საჯაია
საკუთარი სახელი საჯაია შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
არისტოფანე
არისტოფანე (Ἀριστοφάνης; დ. დაახ. ძვ. წ. 446, ათენი – გ. დაახ. ძვ. წ. 386, დელფო) — ძველი ბერძენი დრამატურგი, „კომედიის მამად“ წოდებული.
მისი დაბადების ზუსტი თარიღი უცნობია, ვარაუდობენ რომ იგი დაიბადა ძვ. წ. 446 წელს, თუმცა 420-იან წლებში ჯერ კიდევ საკმაოდ ახალგაზრდა უნდა ყოფილიყო, როდესაც დიდ წარმატებას აღწევს დიონისეს თეატრში. როგორც ფიქრობენ, განათლებული და საკმაოდ შეძლებული ოჯახიდან იყო. მისი ყველაზე განთქმული კომედიები იყო ათენის დრამატული ფესტივალებისთვის დაწერილი „ჩიტები“. დაწერილი აქვს ორმოცი სპექტაკლი, რომელთაგან დღემდე მოღწეულია თერთმეტი. მისი ნამუშევრები დღეისთვის გადარჩენილი ერთადერთი სრული ნიმუშებია ძველი ბერძნული კომედიების, თუმცა ასევე შემორჩენილია მისი თანამედროვეების კრატინუსისა და ეუპოლისის ნამუშევრების ვრცელი ფრაგმენტები.
არისტოფანეს ნაწარმოებთა უმრავლესობა პოლიტიკური იყო და ხშირად ათენის ცნობილ მოქალაქეებსა და მათ პელოპონესის ომში მოქმედებებზე სატირას წარმოადგენდა. მის ნამუშევრებში ირიბად მინიშნებულია, რომ ის არაერთხელ დაუსჯია კლეონს ათენელების უცხოელთა თანდასწრებით დაკნინებისა და დაცინვის გამო.
სქოლიო
კატეგორია:ძველი ბერძენი დრამატურგები
ქორდიანები
ქორდიანები (Chordata) — მეორეულღრუიანი ცხოველების უმაღლესი ტიპი. მათ განეკუთვნებიან გარსიანები, უქალოები, ხერხემლიანები. ქორდიანებისთვის დამახასიათებელია ქორდა, ზურგის ნერვული მილი და ლაყუჩის ნაპრალები. ქორდიანების ერთ ნაწილს ქორდა მთელი სიცოცხლის განმავლობაში აქვს, ზოგს კი — განვითარების ადრეულ პერიოდში. ხერხემლიანების ზურგის ნერვული მილის წინა ნაწილი ქმნის თავის ტვინს, მოზრდილ ასციდიებში კი ნერვულ მილს ნერვული განგლიონი ცვლის. ლაყუჩის ნაპრალები ხმელეთის ქორდიანებს მხოლოდ ლარვის ან განვითარების ადრეულ საფეხურებზე გააჩნიათ, ხოლო წყლის ფორმებს — მთელი სიცოცხლის მანძილზე. ქორდიანებს ახასიათებთ მეტამერია, რაც კარგად აქვთ გამოხატული უქალოებსა და ხერხემლიანებს მათი ჩანასახოვანი განვითარების პერიოდში.
ლიტერატურა
*
Č
Čč - ლათინური ასო ბოსნიური, ხორვატული, სლოვაკური და სლოვენიური ანბანებისთვის. გამოითქმის როგორც ქართული ჩ. სერბულ "კირილიცაში" შეესაბამება Ч
კატეგორია:ლათინური ანბანი
ჟან დიუჟარდენი
ჟან ედმონ დიუჟარდენი (Jean Edmond Dujardin ; დ. 19 ივნისი, 1972) — ფრანგი კომიკოსი და კინომსახიობი. ცნობილი გახდა ნათამაშები როლებით ფილმებში „აგენტი 117“, „99 ფრანკი“ და „არტისტი“. 2007 და 2012 წლებში ნომინირებული იყო სეზარზე, 2011 წელს გახდა კანის, ოსკარის, BAFTAს და ოქროს გლობუსის ლაურეატი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფრანგი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 19 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1972 კატეგორია:ოსკარის მფლობელი კინომსახიობები
Aforia kincaidi
წყარო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
Polyrhachis tambourinensis
Polyrhachis tambourinensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ჭელიათისწყალი
ჭელიათისწყალი — მდინარე საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე (ყოფ. სამხრეთ ოსეთის აო), ერმანისწყლის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 7,4 კმ, აუზის ფართობი 19,3 კმ². სათავე აქვს მაღრან-დვალეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე 3375 მ სიმაღლეზე. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე და ზაფხულში, წყალმცირობა — ზამთარში. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 0,75 მ³/წმ.
ლიტერატურა
კატეგორია:შიდა ქართლის მხარის მდინარეები
ხოია-დე-სერენი
ხოია-დე-სერენი (Joya de Cerén) — არქეოლოგიური ობიექტი სალვადორში. მდებარეობს დედაქალაქ სან-სალვადორიდან ჩრდილო-დასავლეთით 25 კმ-ის დაშორებით. ეკუთვნოდა მაიას ცივილიზაციას. ხოია-დე-სერენს ამერიკის პომპეის უწოდებენ. ობიექტი აღმოაჩინა კოლორადოს უნივერსიტეტის პროფესორმა პაიტონ შიტსმა 1976 წელს.
არქეოლოგიური ძეგლი 1993 წელს შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სალვადორში
მანუელ I (ტრაპიზონი)
მანუელ I დიდი კომნენოსი (Μανουήλ Α΄ Μέγας Κομνηνός;დ. 1218, ტრაპიზონი, ტრაპიზონის იმპერია – გ. მარტი, 1263,  ტრაპიზონი, ტრაპიზონის იმპერია) — ტრაპიზონის იმპერიის მეოთხე იმპერატორი 1238–1263 წწ. კომნენოსების დინასტიის წარმომადგენელი. ალექსი I-ის უმცროსი შვილი. მისი იმპერატორობის დროს, 1243 წელს, გაჩნდა დიდი ხანძარი ტრაპიზონში. მანუელმა მოჭრა მონეტა, რომელიც „კირმანაულის“ სახელით გავრცელებული იყო სამხრეთ და დასავლეთ საქართველოში.
სქოლიო
კატეგორია:ტრაპიზონის იმპერატორები კატეგორია:დაბადებული 1218 კატეგორია:გარდაცვლილი 1263 კატეგორია:კომნენოსები კატეგორია:XIII საუკუნის ადამიანები
ძვ. წ. 454
გარდაიცვალნენ
*
Ć
Ćć — ასო ბოსნიურ, ხორვატიულ, პოლონურ, სერბულ და მაკედონიურ ანბანებში. გამოითქმის, როგორც ქართული ჩ. კირილიცაში შეესაბამება - Ћ.
კატეგორია:ლათინური ანბანი
Aforia kupriyanovi
Aforia kupriyanovi — მუცელფეხიანთა (ლოკოკინათა) კლასის, Turridae-ს ოჯახის ერთ-ერთი წარმომადგენელი.
წყარო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ზანგეზურის ქედი
ზანგეზურის ქედი (Zəngəzur dağları; Զանգեզուրի լեռնաշղթա) — ქედი ამიერკავკასიის მთიანეთში. გადაჭიმულია მერიდიანულად მდინარეების ტერტერისა და არფის ზემო დინებიდან მდინარე არაქსამდე, დაახლოებით 130 კმ-ზე, სიმაღლე 3904 მ-მდე (მთა გაფიჯიღი). ძირითადად აგებულია გრანიტებითა და გრანოდიორიტებით. დასავლეთი კალთები შემოსილია სტეპისა და ნახევრად უდაბნოს მცენარეულობით; აღმოსავლეთი კალთები — ფართოფოთლოვანი ტყით (მუხა, რცხილა, ნეკერჩხალი) და სუბალპური მდელოებით. არის სპილენძისა და მოლიბდენის საბადოები.
ლიტერატურა
კატეგორია:სომხეთის ქედები კატეგორია:აზერბაიჯანის ქედები
მორიელები
მორიელები (Scorpiones) — უხერხემლო ცხოველების რიგი ობობასნაირთა კლასისა. აქედან გამომდინარე, მათ ენათესავებიან ობობები და ტკიპები. ოდითგანვე საშიშნი იყვნენ ადამიანებისთვის.
ცნობილია მორიელების 1500-ზე მეტი სახეობა, რომლებიც ძირითადად ტროპიკებში ან სხვა თბილ ადგილებში ბინადრობენ. ყველაზე დიდი მორიელი გვინეაში გავრცელებული ე. წ. „იმპერატორი“, რომლის სიგრძე 180 მმ-ს აღწევს. უმცირესი მორიელის სიგრძე 13 მმ.
მორიელები, ობობები და მათი მონათესავე ცხოველები მიეკუთვნებიან ფეხსახსრიანების ტიპის არაქნიდების კლასს და ერთიანდებიან ცხოველთა რიგში. არაქნიდების სხეული ორი ნაწილისაგან შედგება: თავ-მკერდისა (cephalothorax) და მუცლისაგან. მორიელის შემთხვევაში სხეულის ძირითადი ნაწილი უჭირავს თავ-მკერდს, მუცელი კი, სხვა არაქნიდებისაგან განსხვავებით, დანაწევრებულია და ასევე გადადის დანაწევრებულ კუდში, რომელიც საოცრად მოქნილია და შეუძლია მოკეცვა მთელი სხეულის გასწვრივ. კუდის ბოლოზე მორიელს გააჩნია შხამიანი ჯირკვალი და ნესტარი, რომელსაც ცხოველი იყენებს თავდაცვისა და თავდასხმის დროს.
კიდურები
thumb|250px|მორიელის აგებულება მორიელებს ხუთი წყვილი კიდური აქვთ, რომელთგანაც ოთხი სასიარულოა, ხოლო დანარჩენი მარწუხები. მათი დახმარებით, მორიელი ადვილად იჭერს მსხვერპლს. სხვა არაქნიდებისაგან განსხვავებით, მათ პირის მიდამოებში გააჩნიათ წყვილი მარწუხებისა. სხეულის ქვედა ნაწილში მორიელებს აღენიშნებათ გარკვეული წანაზარდები, რომლებსაც pectin-ები ჰქვიათ,და მათი დანიშნულება მიწის ვიბრაციის შეგრძნებაა.Pectin-ები მორიელის კორდინაციის უმნიშვნელოვანესი ორგანოა.მორიელთა შეფერილობა მერყეობს ღია ყავისფერიდან შავ ფერამდე.
ღამის ცხოველები
thumb|250xp|მორიელი მიუხედავად იმისა, რომ არაქნიდებს პატარა სხეული, გარეგანი ჩონჩხი და ბევრი კიდური აქვთ, ისინი მწერებში არ უნდა შეგვეშალოს. მწერებს ექვსი კიდური აქვთ, ხოლო მორიელებსა და ობობებს - რვა. ბევრი მწერისაგან განსხვავებით, მორიელს არ გააჩნია საცეცები, რომელიც გამოიყენება გარემოს აღქმისათვის. მორიელი ღამით ნადირობს, მთელი დღის განმავლობაში კი იმალება ფოთლების ქვეშ ან ქვების ნაპრალებში. ისინი იძულებულები არიან ასე მოიქცნენ, რადგან მათი ძირითადი მსხვერპლი-ტარაკნები და ჭრიჭინებია, რომლებიც ასევე ღამით „ფუნქციონირებენ“. მორიელი ადამიანისთვის ძალიან საშიშია, რადგან მან შეიძლება დღისით თავშესაფარი იპოვოს ფეხსაცმელში ან ზურგჩანთაში და სასიკვდილო ნაკბენი მიაყენოს ადამიანს მისი აღმოჩენის შემთხვევაში.
მორიელის შხამი
thumb|246px|მორიელის კუდი მორიელზე თავდასხმის შემთხვევაში, მისი კუდი იკეცება მთლიანი სხეულის გასწვრივ და ნესტრის საშუალებით თავს ესხმის მტერს. მორიელის შხამის ორი ძირითადი ტიპი არსებობს. პირველი ტიპის შხამს შეუძლია პარალიზება გაუკეთოს ან მოკლას უხერხემლო ცხოველი, ადამიანისთვის მას არანაირი საფრთხე არ მოაქვს ისევე, როგორც ბზიკის ნაკბენს, თუმცა ძალიან მტკივნეულია. მეორე ტიპის შხამი სასიკვდილოა. იგი პარალიზებას უკეთებს გულის ნერვებს და გულ-მკერდის კუნთებს. ასეთი ტიპის შხამი გააჩნია რამდენიმე სახეობის მორიელს. მას შეუძლია შვიდ წუთში მოკლას ძაღლი, რამდენიმე საათში კი-ადამიანი, ამ შხამის მიმართ განსაკუთრებით მგრძნობიარენი არიან ბავშვები. მორიელის მსხვერპლს შეიძლება გაუკეთდეს ანტივენინი(ანტივირუსი), რაც ხშირ შემთხვევაში იძლევა გადარჩენის შანსს. მართალია, მორიელები ცხელ კლიმატურ პირობებში ბინადრობენ, მაგრამ მათი ნახვა შეიძლება ყველგან, გრენლანდიის, ანტარქტიკის და ახალი ზელანდიის გარდა. ევროპაში გავრცელებულები არიან გერმანიამდე, ბრიტანულ კუნძულებზე კი ვხვდებით მორიელის ისეთ სახეობას, როგორიცაა Euscorpius flavicuadis, რომელიც ადამიანისთვის საშიშროებას არ წარმოადგენს.
ნადირობა და კვება
ნადირობისას მორიელი მსხვერპლის ადგილმდებარეობას იგებს მიწის ვიბრაციის გათვალისწინებით. მიახლოებისას იგი ხტება მსხვერპლის მიმართულებით და „კლანჭებით“ იჭერს მას. დაუმორჩილებლობის შემთხვევაში მორიელი კეცავს კუდს და ნესტრით განგმირავს მსხვერპლს. მორიელის პირი პატარა ზომისაა, ამიტომ მას საკვებად დიდი დრო სჭირდება. იგი აქუცმაცებს მსხვერპლს და ისე მიირთმევს, შემდგომ კი შეიწოვს რბილ ქსოვილებს და წვენს. მორიელის საკვების მომნელებელი სისტემა ძალიან ეფეკტურია, ამიტომ არ ესაჭიროება ყოველდღიური კვება. მას უნარი აქვს კვების დროს მიღებული სითხე დიდი ხნის განმავლობაში შეინახოს ორგანიზმში, ამიტომ წყალს იშვიათად სვამს.
სასიცოცხლო ციკლი
thumb|250px|დედის ზურგზე შეგროვილი ახალშობილი მორიელები. მორიელების შეჯვარების პროცესი ცეკვას ჰგავს და რამდენიმე საათს გრძელდება. მამალ მორიელს დედალი კიდურებში ჰყავს დაჭერილი და ასეთნაირად ატრიალებს. შემდგომ მამალი სპერმას აფრქვევს მიწაზე, საითკენაც მიუძღვება დედალს, რომელიც თავისი გენიტალიებით იწოვს მას. მორიელები რამდენიმეჯერ ჯვარდებიან, ხოლო გადმოფრქვეული სპერმა დიდხანს ინარჩუნებს სასიცოცხლო ფუნქციებს. მას შეუძლია გაანაყოფიეროს რამდენიმე დედალი მორიელი. დედალი მორიელის სანაყოფე ორგანოში კვერცხები ინახება ერთი წლის განმავლობაში და მხოლოდ ამის შემდეგ იბადებიან ახალშობილი მორიელები. სახეობების მიხედვით, მორიელები შობენ ერთიდან 100-მდე მორიელს. ბევრი ახალშობილის გაჩენას ზოგ შემთხვევაში რამდენიმე დღე სჭირდება. ჩვეულებრივ კი, მორიელი მშობიარობს ორ ეტაპად და ეს პროცესი 24 საათს გრძელდება, ხშირ შემთხვევაში ღამით. იბადება ცოცხალი ახალშობილები, რომელებიც სიცოცხლის პირველ დღეებს დედის ზურგზე ატარებენ. მას შემდეგ, რაც პატარები კანს იცვლიან და უვითარდებათ ახალი, მკვრივი გარეგანი ჩონჩხი, მათ დამოუკიდებლად არსებობა შეუძლიათ.