cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ყირიმელი თათრები თურქეთში
ყირიმელი თათრები ოსმალეთის იმპერიის მმართველ ორგანოებში
ყირიმელ თათრებს ფართო წარმომადგენლობა ჰყავდათ ოსმალეთის იმპერიის მმართველ ორგანოებში: უპირველეს ყოვლისა, ეს გამოიხატა სულთნის დივანში (დივან-ი ჰუმაიუნი) "კრიმჩაკების" თანდასწრებით, ისევე როგორც სხვა ძალაუფლების სტრუქტურებში, რომლებიც ასრულებდნენ. მმართველ ფუნქციებს. კერძოდ, სადრაზამ აჰმედ ტევფიკა ფაშა, ოსმალეთის უკანასკნელი დიდი ვეზირი, მინისტრთა კაბინეტს ხელმძღვანელობდა ოთხჯერ და სამჯერ სახელმწიფოსთვის ყველაზე რთულ პერიოდში: პირველ მსოფლიო ომში დამარცხების შემდეგ, 1918-1922 წლებში.
თათრებს სხვა გავლენიანი თანამდებობებიც ეკავათ: მათ შორის იყვნენ ნიშანჯები - სულთნის ბეჭდის მცველები (მეჰმედ საიდ ხალეთ-ეფენდი), ანატოლიის კადიასკერი, დეფტერდარა ( ხაზინადარი, ფინანსთა მინისტრები), "საგარეო საქმეთა მინისტრები". ყირიმელი თათრები იმყოფებოდნენ სხვადასხვა ფინანსური განყოფილების ხელმძღვანელებს შორის - ნაზირი, ვაკფები და ა.შ. პ. - ასევე საბაჟო და საგადასახადო დეპარტამენტების მაღალჩინოსნებს შორის.
ბევრ ეთნიკურ თათარს ეკავა ოსმალეთის იმპერიის სხვადასხვა პროვინციების ( ეიალეტები ) და დიდი ტერიტორიების ( სანჯაკები ) გუბერნატორების თანამდებობები ( ბეილერბეი, ვალი). ყირიმის მკვიდრნი სხვადასხვა დროს ხელმძღვანელობდნენ ოცდაათზე მეტ ოსმალეთის პროვინციას კრეტა კეფე, ტუნისი, ოზიუ ( ოჩაკოვი ), ბოსნია, თესალონიკი, სკოპიე, პრიზინერი, კრეტა, ადანა, ტრაპიზონი, ჰიჯაზი, ტირჰალა, სტამბოლი, ანკარა, რუმელია, მარაში, შარაზორი., სილისტრა, ნიშ, კიუსტენდილი, ვიდინი, ჯანიკი, იზმიტი, ნიგბოლუ, კაისერი და სხვა.
კაწარეთი
კაწარეთი — ფეოდალური ხანის საეპისკოპოსოს ცენტრი კახეთში, ამჟამად ნასოფლარი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში, მდინარე ივრის მარცხენა ნაპირზე. ვარაუდობენ, რომ უძველეს ხანაში აქ კუხებისა და სუჯების ტომთა წარმართული რელიგიის ცენტრი იყო. გადმოცემით, ქართველთა განმანათლებელმა ნინომ აქ მიაღებინა ქრისტიანობა კუხ და სუჯ მთავრებს და მათ ქვეშევრდომებს. ქართული საეკლესიო იერარქიაში კაწარელი ეპისკოპოსი რიგით მეოცედ იხსენიებოდა.
ყირიმელი თათრები თურქეთში
ყირიმელი თათრები ოსმალეთის იმპერიის მმართველ ორგანოებში
ყირიმელ თათრებს შორის იყვნენ ოსმალეთის სხვადასხვა წარმომადგენლობითი ორგანოების ხელმძღვანელები: კერძოდ, იუსტიციის უმაღლესი საბჭო, სახელმწიფო საბჭო (შურა-ი და დევლეთი), სამხედრო საბჭო (სერასკერიათუ - დარ-ი შურა-ი და ასკერი). ოსმალეთის იმპერიის არაერთი ელჩი და საელჩოს თანამშრომელი ავსტრია-უნგრეთში, გერმანიაში, საბერძნეთში, იტალიაში, დიდ ბრიტანეთში, საფრანგეთსა და რუსეთში მიეკუთვნებოდა დიასპორას.
კაწარეთი
ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები კატეგორია:კაწარეთის საეპისკოპოსო
ყირიმელი თათრები თურქეთში
მეცნიერება და ხელოვნება
ყირიმელმა თათრებმა მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს ოსმალეთის მეცნიერების განვითარების ისტორიაში — მათემატიკა, ქიმია, სამხედრო საქმეები, მედიცინა, ეგრეთ წოდებული "მუსლიმური" მეცნიერებები, კერძოდ ისლამური სამართალი ( ფიხი ). ყირიმიდან ემიგრანტებს შორის ბევრი მწერალი, პოეტი და ისტორიკოსი იყო. თურქეთში განათლების სფეროში რეფორმების ისტორია დაკავშირებულია მე-18 საუკუნის ბოლოს —  მე-19 საუკუნის დასაწყისის მათემატიკოსის, სახელმწიფო მოღვაწე ჯედიდ ჰუსეინ რივკა კრიმსკის სახელთან.
ყირიმელი თათრების იმიგრაცია თურქეთის რესპუბლიკაში (XX საუკუნე)
მე-19 საუკუნის ბოლო მეოთხედში ოსმალეთის იმპერიის დაცემის შემდეგ ყირიმელი თათრების უმეტესობა გადასახლდა ანატოლიაში.
მიწის მგელი
მიწის მგელი (Proteles cristata) — ძუძუმწოვარი მტაცებელი ცხოველი, აფთრისებრთა ოჯახისა.
კატეგორია:მიწის მგლები
Raphitoma volutella
Raphitoma volutella — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
15 ოქტომბერი
15 ოქტომბერი — გრიგორიანული კალენდრის 288-ე დღე (ნაკიან წლებში – 289-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 77 დღე.
ამ დღეს დაბადებულნი
right|100px
ამ დღეს გარდაცვლილნი
right|100px
იხილეთ აგრეთვე
სხვა თვეები:
ვარმინო-მაზურის სავოევოდო
ვარმინო-მაზურის სავოევოდო (Województwo warmińsko-mazurskie) — სავოევოდო პოლონეთში. მდებარეობს პოლონეთის ჩრდილოეთით. სავოევოდოს ცენტრია ქალაქი ოლშტინი. მოსახლეობა – 1,427,091 კაცი (2006). ფართობი – 24.173 კმ².
დაარსდა 1999 წლის 1 იანვარს, ოლშტინის, აგრეთვე ელბლონგისა და სუვალკის სავოევოდოების დიდი ნაწილის ადგილზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოლონეთის სავოევოდოები
არგოსის არქეოლოგიური მუზეუმი
thumb|არგოსის თეატრი არგოსის არქეოლოგიური მუზეუმი (Αρχαιολογικό Μουσείο Άργους) — მუზეუმი არგოსში, პელოპონესის არგოლისის პრეფექტურაში, საბერძნეთი. მუზეუმის ისტორია იწყება 1932 წლიდან, როდესაც ჯ. კალერგისის მემკვიდრეებმა შენობა არგოსის ქალაქის საბჭოს უსახსოვრეს. საბჭომ თავის მხრივ შენობა საბერძნეთის მთავრობას გადასცა ახლომახლო არემარესთან ერთად 1955 წლის 25 ოქტომბერს.
მუზეუმი ორი ნაწილისგან შედგება: კალერგიოს მუზეუმი, რომელიც 1957 წელს გაიხსნა, და 1961 წელს გახსნილი ახალი ნაწილი. საფრანგეთის არქეოლოგიური სკოლის დამსახურებაა მრავალი ექსპონატის აღმოჩენა არგოსში, რომლებიც ამჟამად მუზეუმშია გამოფენილი. მათი უმეტესობა შუა ელენისტური პერიოდიდან (დაახ. ძვ. წ. 2000) გვიანდელ ანტიკურობამდე (ახ. წ. 600) თარიღდება. ექსპონატების დიდი ნაწილი აღმოჩენილ იქნა უძველეს აგორაში, ძველი რომაული თეატრის არემარეს და ასევე მიკენის პერიოდის საფლავში დერასში.
კატეგორია:საბერძნეთის მუზეუმები
თორი (სამხედრო)
თორი, თორნი — აბჯრის ერთ-ერთი სახე. ძველ საქართველოში მეომრის რკინის ტანსაცმელი (მთლიანი ჯავშანი). საქართველოში გავრცელებული სხვა ტანსაცავი აბჯრებისაგან განსხვავებით თორი დიდხანს იხმარებოდა, რადგან უკეთ იცავდა მეომარს. მას ცეცხლსასროლი იარაღის შემოღების შემდეგაც ხმარობდნენ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ტანსაცმელი
სან-აგუსტინი (რომბლონი)
სან-აგუსტინი (ოფიციალურად სან-აგუსტინის მუნიციპალიტეტი) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი რომბლონის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 24 115 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 15 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:რომბლონის მუნიციპალიტეტები
ორგორის ახაშენის ეკლესია
ორგორის „ახაშენის“ ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ასპინძის მუნიციპალიტეტის სოფელ ორგორაში.
ეკლესია მდებარეობს მდინარე მტკვრის მარცხენა სანაპიროზე, ბუნებრივ ამაღლებულ ტერასაზე. იგი განთავსებულია ძველი ნამოსახლარის დასავლეთ კიდეზე. ეკლესია დარბაზული ტიპისაა და შირიმის ქვითაა ნაგები ასევე რესტავრაციის შედეგად თუნუქითაა გადახურული. დასავლეთ ნაწილში ერთი კედლის სახით მინაშენი და მასში ჩრდილოეთის მხრიდან შესასვლელი თაღის ნაწილია შემორჩენილი. ასევე დასავლეთის კედელში, რესტავრირებულ ნაწილში კარის სამხრეთ მხარეს ქტიტორის გამოსახულებაა შემორჩენილი, რომელსაც  ხელთ უჭირავს  კარის ჩრდილო ნაწილში ცხენზე ამხედრებული წმინდა გიორგის გამოსახულებიანი რელიეფი და ეკლესიის მოდელი. ორივე რელიეფის ცალი მხარე ორნამენტებითაა დეკორირებული. არქიტრავზე ჯვარია გამოსახული. ეკლესიის სამხრეთ ნაწილში რესტავრაციამდელი კედლის სტრუქტურა შეიმჩნევა, რომელიც ნაგებია დიდი ზომის შირიმის ქვებისგან დუღაბზე. ეკლესიის ინტერირეი სადაა და მოხატულობის კვალი არ შეიმჩნევა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ასპინძის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ქეთრინ გრეისონი
თორმეტი წლის ასაკიდან გრეისონი ვარჯიშობდა საოპერო სიმღერაში. მან ხელშეკრულება გააფორმა Metro-Goldwyn-Mayer– სთან 1940 – იანი წლების დასაწყისში და მალევე შექმნა კარიერა ძირითადად მიუზიკლში მუშაობით. რამდენიმე მეორეხარისხოვანი როლის შემდეგ, იგი იყო მთავარი როლის შემსრულებელი ისეთ ფილმებში, როგორიცაა Thousands Cheer (1943), Anchors Aweigh (1945) ფრენკ სინატრასთან და ჯინ ქელისთან ერთად, და Show Boat (1951) და Kiss Me Kate (1953), ჰოვარდ ქილთან ერთად როდესაც კინემატოგრაფიული წარმოება შემცირდა, იგი მუშაობდა თეატრში, გამოჩნდა Camelot-ში(1962–1964). ათწლეულის შემდეგ მან შეასრულა რამდენიმე ოპერა, მათ შორის La bohème, Madama Butterfly, Orpheus in the Underworld და La traviata.
ადრეული წლები
ზელმა კატრინი ელისაბედ ჰედრიკი დაიბადა 1922 წლის 9 თებერვალს, ჩრდილოეთ კაროლინაში, უინსტონ-სალემში, ჩარლზ ჰედრიკის მშენებლობის კონტრაქტორ-რეალტორისა და ლილიან ჰედრიკის ოჯახში. იგი ოთხი შვილიდან ერთერთია. ლილიანს ციმბირელი, ამერიკელი და ინგლისელი წარმოშობა ჰქონდა, ჩარლზი კი გერმანული, ციმბირული, უნგრული და პოლონური წარმოშობის იყო. მოგვიანებით ჰედრიკების ოჯახი საცხოვრებლად გადავიდა მისურში, მისურის შტატში, ქ. ლუისში, სადაც გრეიზონი აღმოაჩინა დამლაგებელმა, როდესაც მღეროდა სენტ – ლუის მუნიციპალური ოპერის თეატრის ცარიელ სცენაზე, რომელმაც მას გააცნო ჩიკაგოს სამოქალაქო ოპერის ფრენსის მარშალი, რომელიც თორმეტი წლის გოგონას ვოკალურ გაკვეთილებს უტარებდა. გრეისონის და, ფრენსის რაებურნი (დაიბადა მილდრედ ჰედრიკი) ასევე მსახიობი და მომღერალი იყო, რომელიც მის გვერდით მონაწილეობდა ფილმში შვიდი მიჯნური. მარცხნივ|მინი|გრეუსონი, როგორც მაგნოლია ჰოუკსი მას ჰყავდა ორი ძმა, კლარენს "ბუდი" ე. ჰედრიკი და ჰაროლდი. ოჯახი კალიფორნიაში გადავიდა, როდესაც გრეისონი 15 წლის იყო. კარიერა 1940 წელს MGM-ის ნიჭიერმა სკაუტმა ნახა გრეისონი, რომელიც მუსიკალურ ფესტივალზე ასრულებდა. მეტრო იმედოვნებდა, რომ მოძებნიდა შემცვლელს Deanna Durbin-ისთვის, რომელმაც სტუდია დატოვა Universal Pictures- ში გადასასვლელად. მომდევნო 18 თვის განმავლობაში გრეისონმა გაიარა ხმის გაკვეთილები, დრამის მწვრთნელები, დიქციები, დიეტები და ვარჯიშები. ერთ წელიწადში გრეისონს პირველი ეკრანული ტესტი ჩაუტარდა. ამასთან, სტუდიის ხელმძღვანელები არ იყვნენ კმაყოფილი და მან გაატარა შემდგომი ექვსი თვე გაკვეთილებში და მუშაობაში, სანამ ის პირველ ფილმში გამოჩნდა 1941 წელს ენდი ჰარდის პირადი მდივნის პერსონაჟის როლით. ფილმში ის მონაწილეობს სამ მუსიკალურ ნომერში. გრეისონისთვის დაგეგმილი იყო კიდევ ორი ​​ფილმი 1941 წელს; თეთრი სახლის გოგონა, რომელიც მოგვიანებით 1948 წელს გადაიღეს დურბინთან ერთად და Very Warm for May, ჯერომ კერნისა და ოსკარ ჰამერშტეინის ამავე სახელწოდების მიუზიკლი. ან სოტერნიც აპირებდა გამოჩენას, თუმცა, ესეც არ გამოვიდა. საბოლოოდ ფილმი 1944 წელს გადაიღეს, როგორც Broadway Rhythm. იგი 1942 წელს გამოჩნდა სამ ფილმში: The Vanishing Virginian, Rio Rita და Seven Sweethearts. პირველში გრეისონი ასრულებს თინეიჯერ ქალიშვილს, რებეკას, ექსცენტრიულ იენესის ოჯახს ლინჩბურგიდან, ვირჯინია. 1913 წელს გადაღებული ფილმი გადაღებულია რებეკა იენსი უილიამსის საკუთარი ოჯახის მიხედვით.
პირადი ცხოვრება
გრეისონმა ორჯერ იქორწინა, ჯერ მსახიობ ჯონ შელტონზე და შემდეგ მსახიობზე / მომღერალზე ჯონი ჯონსტონზე.
შელტონი და გრეისონი გაიქცნენ ლას– ვეგასში, სადაც ისინი დაქორწინდნენ 1941 წლის 11 ივლისს. 1942 წლის ივლისში შელტონი საცხოვრებლად ბრენტვუდის სახლიდან გადავიდა და საკუთარ ბინაში შევიდა. ეს მოხდა ერთი თვის შერიგების შემდეგ, როდესაც მოსამართლემ არ დააკმაყოფილა განქორწინების სარჩელი. გრეისონმა მომღერალ / მსახიობ ჯონი ჯონსტონზე იქორწინა 1947 წლის 22 აგვისტოს, კარმელში, კალიფორნია. 1948 წლის 7 ოქტომბერს დაიბადა გრეიზონის ერთადერთი შვილი, ქალიშვილი პატრიცია "პეტი ქეიტი" კატრინ ჯონსტონი. პატრიცია დაქორწინდა რობერტ თაუერზეზე და ჰყავდა ორი შვილი, კრისტინი და ჯორდანი. ჯორდი თაუერსი გახდა ჯგუფ SomeKindaWonderful- ის მთავარი მომღერალი. გრეისონი და ჯონსტონი ერთმანეთს დაშორდნენ 1950 წლის 15 ნოემბერს. 1951 წლის 3 ოქტომბერს გრეისონმა ჯონსტონისგან განქორწინება მიიღო ფსიქიკური ძალადობის გამო. მისი მდივნის თქმით, გრეისონი გარდაიცვალა ძილში, ლოს-ანჯელესის სახლში, 2010 წლის 17 თებერვალს, 88 წლის ასაკში.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 9 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1922 კატეგორია:გარდაცვლილი 17 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 2010 კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მოცეკვავეები
ნატივიდადი (რიო-დე-ჟანეირო)
ნატივიდადი (Natividade) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 182 მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს შტატის ჩრდილო-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იტაპერუანის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 15 082 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 39 კმ²-ზე. ფართობი 386 740 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რიო-დე-ჟანეიროს შტატის მუნიციპალიტეტები
Lasioglossum engeli
სქოლიო
engeli
ტურნეტრესკი
მინი|200პქ|მარცხნივ|ტურნეტრესკის მდებარეობა ტურნეტრესკი (Torneträsk) — ტბა შვედეთში. მდებარეობს ნორბოტენის ლენში, სკანდინავიის მთებში. ტრესკი (Träsk)ადგილობრივ ენაზე ტბას ნიშნავს (თანამედროვე შვედურ ენაზე ჭაობს). ტბის ფართობი 330 კმ²-ია, სიგრძე — 70 კმ და წარმოადგენს შვედეთის სიდიდით მეშვიდე ტბას. ტბიდან სათავეს იღებს მდინარე ტურნეელვენი, რომელიც შემდეგ სამხრეთ-აღმოსავლეთით მიედინება. სამხრეთ-დასავლეთით მდებარეობს აბისკოს ეროვნული პარკი და იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი — ლაპონია.
იმის გამო, რომ ტურნეტრესკი მყინვარული წარმოშობის ტბაა, მისი მაქსიმალური სიღრმე 168 მეტრია, რა მხრივაც ის მეორეა შვედეთის ტბებს შორის. დეკემბრიდან ივლისამდე ტბა როგორც წესი ყინულითაა დაფარული.
სქოლიო
კატეგორია:შვედეთის ტბები
თორტიზა (მრავალმნიშვნელოვანი)
თორტიზა შეიძლება აღნიშნავდეს:
ჯილიბის ბრძოლა
ჯილიბის ბრძოლა — 2006 წლის სომალის ომის შემადგენელი ბრძოლა, სადაც ისლამური სასამართლოების კავშირი (ICU) და მასთან დაკავშირებული მილიციები იბრძოდნენ ეთიოპიის და გარდამავალი ფედერალური მთავრობის (TFG) ძალების წინააღმდეგ ქალაქ ჯილიბის კონტროლისთვის. ეს დაიწყო 2006 წლის 31 დეკემბერს, როდესაც ისლამური სასამართლოების კავშირის ძალებმა სანგრები გათხარეს და გაამაგრეს ქალაქი, რათა თავიდან აეცილებინათ კისმაიოსთან მიახლოების შესაძლებლობა, რომელიც მათ ბოლო დასაყრდენად მიიჩნეოდა.
ისტორია
მოგადიშოს დაცემის შემდეგ, ისლამური სასამართლოების კავშირიდან დაახლოებით 3000 მებრძოლი გაიქცა საპორტო ქალაქ კისმაიოში. კისმაიოში, აღმასრულებელმა ლიდერმა, შარიფ შეიხ აჰმედმა განაცხადა: „ჩვენ არ გავექცევით ჩვენს მტრებს. ჩვენ არასოდეს წავალთ სომალიდან. ჩვენ დავრჩებით სამშობლოში.“
ჯილიბში ისლამისტებმა სანგრებისა და თავდაცვითი პოზიციების დასაცავად ბულდოზერები გამოიყენეს. მათ ჰყავდათ დაახლოებით 3000 მებრძოლი და 60 ტექნიკური მოწყობილობა, რომლებზეც დამონტაჟებული იყო საზენიტო და ტანკსაწინააღმდეგო იარაღი. 4700-მდე ადამიანმა დატოვა ტერიტორია ბრძოლის დაწყებამდე.
შაბათს, 30 დეკემბერს, ეთიოპიისა და გარდამავალი ფედერალური მთავრობის ერთობლივმა ჯარებმა მიაღწიეს ქალაქ ჯილიბს, ბოლო დიდ ქალაქს კისმაიოსკენ მიმავალ გზაზე. შარიფ შეიხ აჰმედმა ისლამური სასამართლოების ჯარისკაცებს ბრძოლისკენ მოუწოდა.
ბრძოლა
კვირას, 31 დეკემბერს, ბრძოლები დაიწყო მანგოს სქელ ტყეებში ჰელაშიდის მახლობლად, ჯილიბის ჩრდილო-დასავლეთით. თავდასხმის დროს ეთიოპიის მიგ- ის მებრძოლებმა, ტანკებმა, არტილერიამ და ნაღმმტყორცნებმა დაარტყეს ისლამურ პოზიციებს. მაცხოვრებლებმა განაცხადეს, რომ ჯილიბისკენ მიმავალი გზა სავსე იყო დისტანციური მართვის სახმელეთო ნაღმებით, რომელიც დაამონტაჟა ისლამური სასამართლოების კავშირმა. გარდამავალი ფედერალური მთავრობის და ეთიოპიის ძალებმა ასევე შეუტიეს ბულობალეს ნაღმტყორცნებით და რაკეტებით.
დაახლოებით საღამოს 5:00 საათზე, მძიმე ცეცხლსასროლი იარაღის გამოყენებით ბრძოლა დაიწყო ქალაქ ჯილიბის გარეუბანში ისლამ მებრძოლებსა და ეთიოპიის მიერ მხარდაჭერილ დროებით სამთავრობო ჯარებს შორის. გავრცელებული ინფორმაციით, ეთიოპიის ძალებმა ტანკები და ჯავშანტექნიკა გამოიყენეს. ადგილობრივი მცხოვრებლების თქმით, მძიმე საარტილერიო ცეცხლის ხმა ისმოდა ჯილიბის მახლობლად მდებარე ქალაქ ჯამამეში.
ისლამისტების მეთაურმა შეიხ იუსუფ ჰასანმა თქვა: „ბრძოლა დაიწყო. ორივე მხარეს დიდი დანაკარგები აქვს“ და დასძინა, რომ „არ აპირებენ დანებებას. ჩვენ ვიბრძოლებთ ჯილიბისა და კისმაიოს დასაცავად, სანამ არ მოვკვდებით.“
სომალის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ისმაილ მუჰამედ ჰურე ბუბამ განაცხადა, რომ ბრძოლა მთავრობისთვის სასარგებლოდ მიმდინარეობდა და კისმაიოს გარშემო ბრძოლებს შესაძლოა, კიდევ ორი დღე დასჭირდეს. მან მოითხოვა, რომ სომალის სანაპიროზე დაკვირვებოდნენ ნავები, პატარა კატარღებს, რომელთაც, სავარაუდოდ, შეეძლოთ კისმაიოში ისლამისტების გადარჩენა ან გაძლიერება. სპიკერმა თქვა, რომ შეერთებული შტატების მეხუთე ფლოტის საზღვაო სამუშაო ჯგუფი, რომელიც გამოსულია ჯიბუტიდან, პატრულირებდა სომალის სანაპიროზე, რათა თავიდან აიცილონ ისლამური სასამართლოების კავშირის მებრძოლების „შეტევა, პერსონალის, იარაღის ან სხვა მასალის ტრანსპორტირება“.
ღამის განმავლობაში საარტილერიო დარტყმები გაგრძელდა, რის შედეგადაც ისლამურმა კავშირმა ფრონტის ხაზებზე მოქმედებები შეაჩერა. შეიმჩნეოდა ისლამური სასამართლოების კავშირის წევრებს შორის უთანხმოება. შიდა აჯანყებამ გამოიწვია მათი ძალების დაშლა და მათ მიატოვეს ჯილიბის და კისმაიოს პოზიციები. საღამოს 10 საათზე ბრძოლის ხმები შეწყდა. შუაღამისას ჯილიბში მათი ფრონტი ჩამოინგრა და დაიწყეს გაქცევა. 2:00 საათისთვის კისმაიოდანაც გაიქცნენ. ადგილობრივი მილიციელები პატრულირებდნენ ქუჩებში და ძარცვავდნენ ისლამური კავშირის წევრების ქონებას. გავრცელებული ინფორმაციით, ისინი გარბოდნენ კუნძულ რასკამბონისკენ სამხრეთ სომალიში, ან კენიის საზღვარზე. მარცხნივ|მინი|218x218პქ| მდგომარეობა სომალიში, 2007 შედეგად, გარდამავალმა მთავრობამ მოითხოვა კენიისგან სომალის საზღვრის გამაგრება. BBC-ის ცნობით, კენიის ჯავშანტექნიკა გამოჩნდა საზღვრისკენ, თუმცა მთავრობას ოფიციალური განცხადება არ გაუკეთებია.
შემდგომი ეტაპი
როდესაც ისლამურმა სასამართლობის კავშირმა უკან დაიხია კენიის საზღვრისკენ, გარდამავალი ფედერალური მთავრობის ძალები ნელ-ნელა მიიწევდნენ კისმაიოსკენ, რათა თავიდან აეცილებინათ მიწების დანაღმვის საშიშროება. 2007 წლის 1 იანვრისთვის მათ მიაღწიეს კისმაიოს, რომელიც აიღეს უბრძოლველად.
სქოლიო
<references group="" responsive="0"> კატეგორია:XXI საუკუნის ბრძოლები
ანსოატეგი
ანსოატეგი (Estado Anzoátegui) — ვენესუელის 23 შტატიდან სიდიდით მეექვსე. შტატის დედაქალაქია ბარსელონა, ფართობი 43 300 კმ²-ია, მოსახლეობა შეადგენს 1 477 900 ადამიანს (2007 წლის აღწერით), ხოლო სიმჭიდროვე – 34,13 ად/კმ².
ისტორია
სახელი ანსოატეგი ეწოდა, დიდი გმირის, ხოსე ანტონიო ანსოატეგის (1789-1819) პატივსაცემად. ქალაქი ბარსელონა, რომელიც ახლა შტატის დედაქალაქი და ინდუსტრიული ცენტრია, დაარსდა 1677 წელს. თავიდან ანსოატეგის შტატი შედიოდა კუმანის პროვინციაში, რომელიც Captaincy General of Venezuela შემადგენლობაში იყო სხვა პროვინციებთან (გუაიანა, მარაკაიბო, კარაკასი, მარგარიტა და ტრინიდადი) ერთად. 1810 წელს გამოეყო კუმანის პროვინციას. დღევანდელი სახით მხოლოდ 1909 წელს მოხდა პოლიტიკური განლაგების ჩამოყალიბება.
გეოგრაფია
ანსოატეგი მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთით. მას აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება მონაგასის და სუკრეს შტატები, სამხრეთიდან — ბოლივარის, დასავლეთიდან — გუარიკოს, ჩრდილო-დასავლეთიდან — მირანდის შტატი, ხოლო ჩრდილოეთიდან — კარიბის ზღვა.
მოსახლეობა
2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მონაცემების მიხედვით, ანსოატეგის შტატის მოსახლეობა 1 477 900 შეადგენს.
ეკონომიკა
ანსოატეგის შტატის ეკონომიკის ძირითადი რესურსია ნავთობი. იგი გაერთიანებულია ლათინურ ამერიკაში არსებულ ერთ-ერთ უმსხვილეს ნავთობპროდუქტების მწარმოებელ კომპანიაში — „Complejo Petroquímico de Jose“. შტატში ასევე განვითარებულია ტურიზმი და თევზაობა.
მინი|მარჯვნივ|300 პქ|Puerto La Cruz Skyline
მუნიციპალიტეტები
ანსოატეგის შტატი მოიცავს 21 მუნიციპალიტეტს, ესენია:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვენესუელის შტატები
კენია
კენია (Kenya, Kenya), ოფიციალური სახელი — კენიის რესპუბლიკა (Jamhuri ya Kenya, Republic of Kenya) — სახელმწიფო აღმოსავლეთ აფრიკაში, ინდოეთის ოკეანის სანაპიროზე, კვეთს ეკვატორი. დიდი ბრიტანეთის ყოფილი კოლონია, რომელმაც დამოუკიდებლობა მიიღო 1963 წლის 12 დეკემბერს. შედის ერთა თანამეგობრობის შემადგენლობაში. დღეისათვის ქვეყანა ერთ-ერთი ყველაზე უფრო დინამიურად განვითარებადია აღმოსავლეთ აფრიკის ქვეყნებს შორის. დედაქალაქია ნაირობი. უკანასკნელ წლებში, ქვეყნის მოსახლეობა საკმაოდ სწრაფად გაიზარდა და 2009 წლის აღწერის მონაცემებით შეადგენს 38 610 097 ადამიანს. ქვეყნის ფართობია — 581 309 კმ². კენია ფლობს ველური ბუნების უზარმაზარ რეზერვებს. აქ გავრცელებულია ცხოველთა ათასობით სახეობა.
ქვეყანას სახელი ეწოდა მწვერვალ კენიისგან, რომელიც სიმაღლით მეორეა აფრიკის მწვერვალებს შორის. 1920 წლამდე, ის ტერიტორია, რასაც დღეს ჩვენ კენიას ვუწოდებთ, ცნობილი იყო, როგორც ბრიტანეთის აღმოსავლეთ აფრიკის პროტექტორატი.
გეოგრაფია
thumb|right|270px|კენიის რუკა thumb|right|270px|კენიის ფიზიკური რუკა thumb|right|270px|კენიის ტერიტორიის ხედი კოსმოსიდან ფართობის მიხედვით (581 309 კმ²) კენია მსოფლიოს ქვეყნებს შორის ორმოცდამეშვიდე ადგილზეა (მადაგასკარის შემდეგ). მოსაზღვრე ქვეყნებია ეთიოპია (ჩრდილოეთით), სომალი (ჩრდილო-აღმოსავლეთით), ტანზანია (სამხრეთით), უგანდა (დასავლეთით), სამხრეთი სუდანი (ჩრდილო-დასავლეთით). სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან გარს ერტყმის ინდოეთის ოკეანის წყლები, დასავლეთიდან — ვიქტორიის ტბის. სახელმწიფო საზღვრის საერთო სიგრძე შეადგენს 3477 კმ²-ს, მათ შორის: ეთიოპიასთან — 861 კმ, ტანზანიასთან — 769 კმ, უგანდასთან — 933 კმ, სომალისთან — 682 კმ და სამხრეთ სუდანთან — 232 კმ. ინდოეთის ოკეანის სანაპირო ზოლის სიგრძე შეადგენს 536 კმ-ს.
ქვეყნის უმაღლესი წერტილია — კენიის (5199 მ) მთა, ეს აფრიკაში კილიმანჯაროს (5895 მ) შემდეგ მეორე უმაღლესი წერტილია. კენიის ტერიტორიის მაქსიმალური სიგრძე სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან ჩრდილო-დასავლეთისკენ შეადგენს 1131 კმ-ს და ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთამდე 1025 კმ-ს. კენია ღარიბია კუნძულების სიდიდით და რაოდენობით, შეიძლება აღინიშნოს ლამუს არქიპელაგი. ეკვატორი კვეთს ქვეყნის ტერიტორიას და ყოფს მას თითქმის ორ ტოლ ნაწილად.
რელიეფი
38-ე მერიდიანი ქვეყნის ტერიტორიას ყოფს ორ ერთმანეთისგან მკვეთრად განსხვავებულ რეგიონად: შედარებით ბრტყელი და თანაბარი აღმოსავლეთის და დასავლეთის ვაკეები, რომელიც მკვეთრად იწევა მაღლა მთიანეთში ზეგნების გავლით და პლატო აღმოსავლეთ აფრიკის რღვევის ხაზთან. რღვევის ხაზიდან დასავლეთით მდებარე ადგილი წარმოადგენს დახრილ პლატოს, რომლის ყველაზე უფრო დაბალ ნაწილზე მდებარეობს ვიქტორიის ტბა. ამ მონაცემებზე დაყრდნობით, კენია შეიძლება დავყოთ შემდეგ ფიზიკურ-გეოგრაფიულ რეგიონებად: ვიქტორიის ტბის აუზი, აღმოსავლეთ აფრიკის რღვევის ხაზი და მასთან დაკავშირებული მთიანი ადგილი, აღმოსავლეთის პლატოები, ნახევრადმშრალი და მშრალი ტერიტორიები ჩრდილოეთში და სამხრეთში, სანაპირო ვაკე.
ვიქტორიის ტბა მდებარეობს უშუალოდ პლატოს ტერიტორიაზე, რომელიც აქ დაბლდება ზღვის დონიდან 900—1200 მეტრ სიმაღლეზე. აღმოსავლეთით ტბა ღრმად შედის კენიის ტერიტორიის შიგნით უინამის ყურეში. ყურიდან ჩრდილოეთით და სამხრეთით აღმართულია მაღლობები; ტბის აუზის უკიდურეს ჩრდილოეთით, უგანდის საზღვართან, წამოჭიმულია 4321 მეტრის სიმაღლის ელგონის მთა. აღმოსავლეთ აფრიკის რღვევის ხაზი მაღალმთიან რეგიონს ყოფს 2 რაიონად: მაუს შვერილი — დასავლეთში და აბერდერის ქედი — აღმოსავლეთში. თვითონ რღვევის ხაზს აქვს სიგანე 50 კმ-დან 130 კმ-მდე. მისი ფსკერის სიმაღლე ამოწეულია ზღვის დონიდან 450 მეტრიდან ტურკანის ტბასთან სიახლოვეს ჩრდილოეთით 2100 მეტრამდე ნაივაშის ტბასთან, მაგრამ ისევ დაბლდება 600 მეტრამდე ტანზანიის საზღვრის სიახლოვეს. რღვევის ხაზის ფსკერზე მდებარეობს რამდენიმე პატარა ტბა, რომელთა შორის მდებარეობენ ჩამქრალი ვულკანები, რომელთა შორის ყველაზე უფრო გამორჩეულია ნაივაშის ტბა. მაღალმთიანი რაიონები გრძელდება აღმოსავლეთით, თვით ქვეყნის ყველაზე უფრო მაღალ წერტილამდე — კენიის მთამდე. პლატოს აღმოსავლეთი ნაწილი თანდათან დაბლდება სანაპირო დაბლობისკენ, სადაც მას კვეთავენ რამდენიმე ზეგნიანი რაიონები.
ნახევრადმშრალი და მშრალი ტერიტორიები ჩრდილოეთში ვრცელი რეგიონის ნაწილია, რომელიც გადაჭიმულია ტურკანის ტბის გავლით უგანდის საზღვრიდან კენიისა და ეთიოპიის მთიანეთს შორის. ყველაზე უფრო გვალვიანი და მშრალი რაიონია — თიხოვან-მლაშობიანი ჩალბის უდაბნო, რომელიც მდებარეობს ტურკანის ტბის აღმოსავლეთით. სანაპირო ვაკე გადაჭიმულია 400 კმ-ზე უფრო მეტ მანძილზე ინდოეთის ოკეანის სანაპიროს გასწვრივ, რომლის სიგანე სამხრეთში 16 კმ-ია, ხოლო ჩრდილოეთში 160 კმ-ზე მეტი. ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში სანაპირო ვაკე გადადის სომალის ვაკეებში. მომბასას ბუნებრივი ნავსაყუდელი ერთ-ერთი საუკეთესოა მთელ აღმოსავლეთ აფრიკაში.
წყლის რესურსები
აღმოსავლეთ აფრიკის რღვევის ხაზი გიგანტური წყალგამყოფია. კენიის ყველაზე უფრო მნიშვნელოვანი მდინარე — ტანა, რომელიც სათავეს იღებს აბერდერის ქედზე და მიედინება დაახლოებით 800 კმ ინდოეთის ოკეანემდე უნგვანის ყურეში. მეორე დიდი მდინარეა ევუასო-ნგირო, სიგრძით 700 კმ-ზე მეტი, რომელიც იწყება კენიის ცენტრალურ ნაწილში და მიედინება აღმოსავლეთისკენ სომალის ტერიტორიაზე მდინარე ჯუბასთან შეერთებამდე. ქვეყნის სხვა მდინარეების უმრავლესობა შედარებით მოკლეა, ან აქვთ მხოლოდ სეზონური ხასიათი.
ვიქტორიის ტბა აფრიკის ყველაზე უფრო დიდი ტბაა. კენიის სიდიდით მეორე ტბაა — ტურკანის ტბა, რომელიც სიგრძეში გადაჭიმულია თითქმის 240 კმ-ზე და 30 კმ-ზე სიგანეში, მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში. დანარჩენი ტბები შედარებით პატარებია.
ნიადაგი
ცენტრალური მთიანეთის მაგმურ ქანებს აქვთ ნაყოფიერი მურა ნიადაგი, ვიქტორიის ტბის სანაპიროს სიახლოვეს გავრცელებულია მინდვრის მურა-წითელი ნიადაგი. ინდოეთის ოკეანის სანაპიროს გასწვრივ — შავი და რუხი ნიადაგი. აღმოსავლეთის პლატოებზე და ჩრდილოეთის ვაკე მშრალ რაიონებში გავრცელებულია ქვიშოვანი, ხშირად მლაშე ნაკლებად ნაყოფიერი ნიადაგი.
სასარგებლო წიაღისეული
კენიის ძირითადი სასარგებლო წიაღისეულია: სოდა, სუფრის მარილი, კირქვა, ოქრო, ლალი, თუთია, ფლუორიტი, თაბაშირი და სხვა.
კლიმატი
კენიაში წარმოდგენილია ტროპიკული კლიმატი. სანაპირო რაიონებში ის ცხელი და ტენიანია, ქვეყნის შიდა რაიონებში ზომიერი, ხოლო ჩრდილოეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში მშრალი. მარტი და მაისი უხვნალექიანი სეზონია, ასევე ნალექიანია ოქტომბერი და ნოემბერი, მაგრამ შედარებით ნაკლებად, მიუხედავად წვიმებისა, ამ თვეებში ტემპერატურა მაინც საკმაოდ მაღალია.
ინდოეთის ოკეანე დიდ გავლენას ახდენს ქვეყნის კლიმატზე. ეკვატორის ჩრდილოეთით დეკემბრიდან მარტის ჩათვლით ჭარბობს ჩრდილო-აღმოსავლეთის ქარი, ეკვატორის სამხრეთით ამ დროს ჭარბობს სამხრეთ-აღმოსავლეთის ქარი. ამ თვეებში საკმაოდ სიმშრალეა, თუმცა ზოგიერთ რაიონებში შეიძლება მოვიდეს ნალექების მცირე რაოდენობა. წვიმების სეზონი გრძელდება მარტის ბოლოდან მაისის ჩათვლით ორივე ნახევარსფეროში აღმოსავლეთის ჰაერის მასების სიჭარბით. ივნისიდან აგვისტოს ჩათვლით მოდის შედარებით მცირე რაოდენობის ნალექი, ჩრდილოეთით ჩვეულებრივია სამხრეთ-დასავლეთის ქარები, სამხრეთით — სამხრეთ-აღმოსავლეთის.
ვიქტორიის ტბის აუზში ნალექების წლიური დონე მერყეობს 1000 მმ-დან, ტბის სანაპიროს სიახლოვეს 1800 მმ-მდე ტბის აღმოსავლეთით მდებარე მთიან რაიონებში. აქ დღის მაქსიმალური ტემპერატურა მერყეობს ივლისში 27 °С-დან ოქტომბერში და თებერვალში 32 °С-მდე. აღმოსავლეთ აფრიკის რღვევის ხაზზე საშუალო ტემპერატურა იცვლება ჩრდილოეთით 29 °С-დან სამხრეთში 16 °С-მდე — ნაკურუს და ნაივაშის ტბების შემოგარენში. იქვე მდებარე მთიანი რაიონები ხასიათდება შედარებით ზომიერი კლიმატით, საშუალო ტემპერატურა იცვლება 13 °С-დან 18 °С-მდე. ზეგნებამდე საკმაოდ სიმშრალეა, თუმცა იქვე მდებარე მაღალმთიანეთში მოდის 760 მმ-ზე მეტი ნალექი წელიწადში.
აღმოსავლეთის პლატოზე მოდის დაახლოებით 500—760 მმ ნალექი წელიწადში. ქვეყნის ჩრდილოეთის, ჩრდილო-აღმოსავლეთის და სამხრეთის მშრალი რაიონები ხასიათდება საკმაოდ არასტაბილური ნალექებით. ასეთი რაიონების დიდ ნაწილში, როდესაც საშუალო ტემპერატურა დაახლოებით 29 °С და უფრო მეტი, წელიწადში ნალექების საშუალო რაოდენობა სამხრეთში შეადგენს 500 მმ-ზე ნაკლებს და ჩრდილოეთში მხოლოდ დაახლოებით 250 მმ-ს. სანაპიროზე რაიონების დიდ ნაწილში საშუალო ტემპერატურა შეადგენს დაახლოებით 27 °С-ს, აქ შედარებით ნოტიო კლიმატია მთელი წლის განმავლობაში. სანაპიროზე ნალექების წლიური საშუალო დონე იცვლება 760 მმ-დან 1270 მმ-მდე, შემდეგ დასავლეთისკენ ის თანდათან იკლებს 500 მმ-მდე.
ფლორა და ფაუნა
მთებში ზღვის დონიდან 2100 მეტრიდან 2700 მეტრამდე მცენარეულობა წარმოდგენილია მარადმწვანე ტყეების პატარა მონაკვეთებით, რომლებიც იყოფა ბალახოვანი რაიონებით. ტყეების ზონის ზემოთ, დაახლოებით 3000 მეტრამდე მდებარეობს ბამბუკის ნარგავები, ხოლო მათ მაღლა — ხისმაგვარი თავყვითელას, ხისებრი მანანის (Erica aborea), გიგანტური ლობელიის ნარგავები; აქ ფართედაა გავრცელებული სხვადასხვა ბალახოვანი მცენარეები. მაღალმთიანი რაიონების აღმოსავლეთით და დასავლეთით ტყეები იცვლება დაბალი, განცალკევებით მდგომი, ბალახოვან ტერიტორიაზე მიმოფანტული ხეებით. ქვეყნის ნახევარუდაბნოებიან რაიონებში ზღვის დონიდან 900 მეტრზე დაბლა საკმაოდ ტიპიურია ბაობაბი; ჩრდილოეთში, კიდევ უფრო მეტად დამშრალ რაიონებში იზრდებიან უდაბნოს ეკლიანი ბუჩქები. სანაპირო ვაკეები წარმოადგენს სავანას მიტოვებული ტყეების მონაკვეთებით. მაშინ როდესაც სანაპიროს ჩრდილოეთ ნაწილში ტყის რაიონები ჯერ კიდევ შენარჩუნებულია, სამხრეთით დღეისათვის ის თითქმის მთლიანად განადგურებულია ადამიანის მრავალსაუკუნიანი ზემოქმედების გამო.
კენია ველური ბუნების ერთ-ერთი კერაა. განსაკუთრებით მისი ერთ-ერთი ნაკრძალი – მასაი-მარა, სადაც ყოველწლიურ მიგრაციისას უამრავი ლურჯი ანტილოპა (Connochaetes taurinus) და სხვა ძუძუმწოვრები გადაადგილდებიან. ყოველ მშრალ სეზონზე 250 000-ზე მეტი ლურჯი ანტილოპა იღუპება საკვების ძიებისთვის რთულ და მომქანცველ ხეტიალში. ფლორისა და ფაუნის სხვა არაერთი წარმომადგენელი გვხვდება ეროვნულ პარკებსა და ქვეყნის დაცულ ტერიტორიებზე. გაუარესებული გარემო დიდ საფრთხეს უქმნის კენიაში არსებული პოპულაციების გამრავლებას.
ეკოლოგიური პრობლემები
კენიის ძირითადი ეკოლოგიური პრობლემებია: ტყეების გამეჩხერიანობა, ნიადაგის ეროზია, გაუდაბნოება, წყლის არასაკმარისობა, ბრაკონიერობა, საწარმოო დანაგვიანება და სხვა.
მოსახლეობის რაოდენობის მატებასთან ერთად სოფლის მეურნეობაში გამოყენებული წყლის მოხმარების ზრდა, უახლოეს წლებში სავარაუდოდ კენიისთვის გახდება წყლის რესურსების არასაკმარისობის სერიოზული პრობლემა. ამას გარდა, ქვეყნის წყლის რესურსები საკმაოდ ჭუჭყიანდება, როგორც საწარმოო, ასევე საყოფაცხოვრებო ნარჩენებით. კენიის მეორე სერიოზული პრობლემაა ტყის გამეჩხერიანობა. დღეისათვის ქვეყნის ტერიტორიის მხოლოდ დაახლოებით 2,5 % უკავია ტყეებს, ამასთან ყოველწლიურად ნადგურდება ტყის დაახლოებით 50 კმ². ბუნებრივი ტყის საფარის მიწების დაკარგვა ხელს უწყობს ნიადაგის ეროზიას, წყალდიდობებს და ბიონაირფეროვნების შემცირებას. ტყის გამეჩხერიანობა ასევე ნეგატიურ კვალს ტოვებს სოფლის მოსახლეობაზე, რომლებსაც ხშირად უძნელდებათ მოიპოვონ აუცილებელი შეშა. არსებობს ხეების დიდი რაოდენობით დარგვის მოძრაობა, რომელსაც აქტიურად უჭერენ მხარს ადგილობრივი ეკოლოგები. ტყეების გამეჩხერიანობის პრობლემასთან მჭიდროდაა დაკავშირებული გაუდაბნოების პრობლემა, რომელიც ასევე უკავშირდება მოსახლეობის სწრაფ ზრდას და უკანასკნელი წლების ხშირ გვალვებს. ამას გარდა, ტყეების გამეჩხერიანობის და ადამიანის ზემოქმედების გამო მთავარი პრობლემა ხდება ცხოველების მიერ საკუთარი ბუნებრივი საბინადრო ტერიტორიების დაკარგვა, რაც ემუქრება ქვეყნის მდიდარ ფაუნას.
კენიაში ბრაკონიერობისგან განსაკუთრებით იჩაგრებიან ისეთი სახეობები, როგორებიცაა სპილოები და მარტორქები. მიუხედავად მთავრობის მიერ გატარებული მკაცრი ღონისძიებებისა, ამ პრობლემის გადაწყვეტა ჯერ ვერ ხერხდება.
ძველი დრო
კენიის ტერიტორია, ბევრი მეცნიერის აზრით, შედის რეგიონში, რომელიც კაცობრიობის უძველესი სამშობლოა. ტურკანის ტბის აღმოსავლეთ სანაპიროზე აღმოჩენილია შრომის იარაღები ადამიანის წინაპარის მაშთები, რომლებიც დაახლოებით 3 მილიონი წლის წინ ცხოვრობდნენ.
გაცილებით მოგვიანებით კენიის ტერიტორია დასახლდა ადამიანებით, რომლებიც თავიანთი იერით ახლო იყვნენ დღევანდელ ეთიოპიურ რასასთან. იქ ასევე ცხოვრობდნენ კაპოიდების (დღეისათვის სამხრეთაფრიკული) რასის ტიპის ტომები. მოგვიანებით დასავლეთიდან მოვიდნენ ნეგროიდული რასის ბანტუს ხალხის ტომები, დღევანდელი პოკომოს, სუაჰილის და მიჯიკენდას წინაპრები.
VII—VIII საუკუნეებში კენიის სანაპიროზე ჩამოყალიბება დაიწყო სუაჰილის ხალხის სავაჭრო ცენტრებმა (ლამუ, მანდა, პატე, მალინდი, მომბასა და სხვა). ისინი დაკავებულები იყვნენ შუამავალი ვაჭრობით აფრიკის შიდა რაიონებიდან და ინდოეთში და არაბეთში. აფრიკიდან გაჰქონდათ რკინა, ოქრო, სპილოს ძვალი, მარტორქის რქა, მონები, ხოლო შემოჰქონდათ ლითონის იარაღი, ხელნაკეთი ნაწარმი, ქსოვილი.
შუა საუკუნეები
1498 წელს კენიის ნაპირებთან მიცურდნენ პორტუგალიური ექსპედიციის გემები ვასკო და გამას მეთაურობით, რომლებიც ეძებდნენ საზღვაო გზას ინდოეთში. XVI საუკუნის დასაწყისში პორტუგალიელებმა დაიპყრეს ბევრი საპორტე ქალაქი კენიის სანაპიროზე, რათა გამოეყენებინათ ისინი, როგორც საშუალედო პუნქტი ინდოეთის გზაზე.
XIX საუკუნე
XIX საუკუნის დასაწყისისთვის კენიის ეკონომიკის საფუძველი იყო მონათვაჭრობა. არაბი მონების ვაჭრების ერთ-ერთი მთავარი გზა აღმოსავლეთ აფრიკაში იყო მომბასიდან აფრიკულ სახელმწიფო ვანგამდე.
XIX საუკუნის დასაწყისში მომბასაში აღმოცენდა სეპარატისტული ტენდენციები — მაზრუის სუაჰილური დინასტია ესწრაფოდა ზანზიბარის სასულთნოდან დამოუკიდებლობას და საკუთარი ძალაუფლების დამყარებას აღმოსავლეთი აფრიკის მთელ სანაპირო ზოლზე.
1824 წელს მაზრუის დინასტიამ აღიარა დიდი ბრიტანეთის პროტექტორატი მომბასაზე. მაგრამ ამან მათ ვერ უშველა. 1828 წელს ზანზიბარის სულთანმა მომბასაში გააგზავნა ფლოტი და გაანადგურა მაზრუის ჯარი. ომი გაგრძელდა 1837 წლამდე და დამთავრდა ზანზიბარის სულთნის გამარჯვებით. მაზრუის ოჯახის ყველა წევრი მონების სახით გააგზავნეს ომანში.
1846 წლიდან კენიაში გამოჩნდნენ ქრისტიანი მისიონერები, ჯერ სანაპიროზე, ხოლო შემდეგ სანაპიროს სიღრმისეულ რაიონებში.
1870-იანი წლებიდან აღმოსავლეთი აფრიკა გახდა წინააღმდეგობის ობიექტი ევროპულ დიდ სახელმწიფოებს შორის, უპირველეს ყოვლისა, დიდ ბრიტანეთსა და გერმანიას შორის. 1886 წელს მათ დადეს შეთანხმება აღმოსავლეთი აფრიკის გაყოფის შესახებ, რის თანახმადაც თანამედროვე კენიის ტერიტორია შევიდა ბრიტანეთის გავლენის სფეროში.
1890 წელს დიდმა ბრიტანეთმა და გერმანიამ დადეს ეგრეთ წოდებული ჰელგოლანდის შეთანხმება, რომლის თანახმადაც ბრიტანელებმა გერმანიას მისცეს პატარა კუნძული ჰელგოლანდი, მის ჩრდილოეთ სანაპიროზე, აღიარეს გერმანიის უფლება ტანგანიიკაზე (თანამედროვე ტანზანიის მატერიკული ნაწილი), ხოლო სანაცვლოდ მიიღეს უფლება კენიაზე და ზანზიბარზე.
1890 წლიდან ბრიტანელებმა დაიწყეს კენიის შიდა რაიონების ნაყოფიერი მიწების ინტენსიური ათვისება და აარსებდნენ „თეთრ“ დასახლებულ კოლონიებს. უკვე 1897—1901 წლებში აშენდა რკინიგზა და კავშირგაბმულობის ხაზი მომბასიდან ვიქტორიის ტბამდე. ბრიტანელი-დამსახლებლები ქმნიდნენ მსხვილ პლანტაციურ მეურნეობებს, მათ შორის საექსპორტო კულტურების, როგორებიცაა — ჩაი, ყავა, აგავა. ბრიტანელები ქმნიდნენ სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის გადამუშავების და სამომხმარებლო საქონლის საწარმოებს, ინფრასტრუქტურებს და სხვა.
ბალხაშ-ალაქოლის ქვაბული
ქვაბული წარმოქმნილია ტექტონიკური გაღუნვის შედეგად. ქვაბულის ძირზე ზოგან ქვიშის 30 მ სიმაღლის სერებია.
კენია
XX საუკუნე
XX საუკუნის დასაწყისში გააქტიურდა ბრიტანელთა იმიგრაცია კენიაში. 1902 წელს აღმოსავლეთი აფრიკის პროტექტორატის ადმინისტრაციულ ცენტრში, ნაირობიში, ბრიტანელმა დასახლებულებმა შექმნეს პირველი საზოგადოებრივი ორგანიზაცია — კოლონისტების ასოციაცია. 1906 წელს ბრიტანეთის გუბერნატორთან ჩამოყალიბდა ორი საბჭო — აღმასრულებელი და საკანონმდებლო, რომელშიც შედიოდნენ მხოლოდ თეთრები.
1907 წელს ბრიტანეთის გუბერნატორის განკარგულებით კენიაში აიკრძალა მონათმფლობელობა, რომელსაც ტრადიციული სახე ჰქონდა ადგილობრივ აფრიკულ ტომებში.
ბალხაშ-ალაქოლის ქვაბული
მცენარეულ საფარში ჭარბობს საქსაული, ჯუზღუნი, ავშანი და სხვ. ძირითადად უდაბნო-სტეპური მურა და მცირეკარბონატული ნაცრისფერი ნიადაგები, მლაშობებია. ნალექები 135-200 მმ წელიწადში.
ერნა სულბერგი
ერნა სულბერგი (Erna Solberg, დ. 24 თებერვალი 1961, ბერგენი) — ნორვეგიელი პოლიტიკოსი და საზოგადო მოღვაწე, კონსერვატიული პარტიის ლიდერი 2004 წლიდან. ნორვეგიის 28-ე პრემიერ-მინისტრი.
ბალხაშ-ალაქოლის ქვაბული
ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზახეთის ქვაბულები
ერნა სულბერგი
დაიბადა ბერგენში 1961 წელს. სკოლის დამთავრების შემდეგ სწავლა განაგრძო ბერგენის უნივერსიტეტში, რომელიც 1986 წელს სოციოლოგიისა და პოლიტოლოგიის სპეციალობით დაამთავრა.
კენია
XX საუკუნე
XX საუკუნიდან კენიის სანაპიროზე განვითარება დაიწყო ისლამმა.
ერნა სულბერგი
1989 წლიდან ნორვეგიის პარლამენტის სტორტინგის წევრია. 2001 წელს შევიდა ხიელ მაგნე ბუნევიკის მთავრობაში და დაიკავა კომუნალური მეურნეობის მინისტრის თანამდებობა. 2013 წლის საპარლამენტო არჩევნებში ოთხ პარტიასთან ალიანსში მიიღო ხმების უმრავლესობა და 16 ოქტომბერს დაიკავა პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა.
კენია
XX საუკუნე
პირველი მსოფლიო ომის წლებში ბრიტანეთის ხელისუფლებამ არმიაში მობილიზაცია გაუკეთა დაახლოებით 200 ათას კენიელს, ძირითადად სამხედრო ტვირთების მზიდავების სახით, მაგრამ რამდენიმე ათასმა ადგილობრივმა შავკანიანმა (სამეფო აფრიკელი მსროლელების კორპუსის შემადგენლობაში) უშუალო მონაწილეობა მიიღო საბრძოლო მოქმედებებში გერმანიის ჯარების წინააღმდეგ აღმოსავლეთ აფრიკაში.
1927 წლიდან საკანონმდებლო საბჭოში შევიდნენ არაბების და აზიელების (ძირითადად სამხრეთ აზიიდან) არჩეული წარმომადგენლები, საკანონმდებლო საბჭოში შავკანიანებმა პირველი ადგილი მიიღეს მხოლოდ 1944 წელს, მაშინვე შეიქმნა კენიის აფრიკელების ასოციაცია (1946 წლიდან — კენიის აფრიკელების კავშირი (კაკ)), ქვეყანაში პირველი მასობრივი პოლიტიკური ორგანიზაცია, რომელიც სათავეში ჩაუდგა განმანთავისუფლებელ ბრძოლას. კაკ-ის პროგრამა შეიცავდა შემდეგ ძირითად მოთხოვნებს: პოლიტიკური ხელისუფლების აფრიკელებისთვის გადაცემა, უფლებების გარანტია ყველა რასობრივი უმცირესობისთვის და რასობრივი დისკრინიმაციის ლიკვიდაცია, აფრიკელთა მიწაზე მოთხოვნილებების დაკმაყოფილება, პროფკავშირების მოღვაწეობის თავისუფლება, არჩევნების დაუყოვნებელი ჩატარება.
ერნა სულბერგი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნორვეგიელი პოლიტიკოსები კატეგორია:ნორვეგიელი პოლიტიკოსი ქალები კატეგორია:ნორვეგიის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:დაბადებული 1961 კატეგორია:ქალი პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:დაბადებული 24 თებერვალი
კენია
XX საუკუნე
1949 წელს შეიქმნა პროფკავშირების აღმოსავლეთ-აფრიკული კონგრესი (პააკ), რომელმაც პირველად გააერთიანა შავკანიანი და ინდოელი მუშები. გაძლიერდა საგაფიცვო მოძრაობა. 1950 წლის მაისში პააკ-ის ხელმძღვანელის დაპატიმრების პასუხად ნაირობიში ჩატარდა საყოველთაო გაფიცვა.
1952 წლის ოქტომბერში კენიაში დაიწყო „მაუ-მაუს აჯანყება“. ამასთან დაკავშირებით ქვეყანაში შემოიღეს საგანგებო მდგომარეობა. კოლონიალურმა ხელისუფლებამ დააპატიმრა კაკ-ის 86 ლიდერი, მათ შორის კაკ-ის თავმჯდომარე (1947 წლიდან) ჯომო კენიატა. „მაუ-მაუს“ ტერორისტული ორგანიზაციის“ ხელმძღვანელობის ყალბი ბრალდებით. კენიატას და კაკ-ის სხვა 5 ხელმძღვანელს 1953 წლის აპრილში მიუსაჯეს 7 წელი თავისუფლების აღკვეთა თითოეულს, ივნისში კაკ აიკრძალა. (1959 წელს აღმოჩნდა, რომ კენიატას და კაკ-ის სხვა ლიდერების ბრალდებისთვის და ციხეში ჩასმისთვის პოლიციამ მოისყიდა მოწმეები).
მაუ-მაუს აჯანყებაში მონაწილეობას ძირითადად იღებდნენ კიკუიუს, ემბუს, მერუს ტომები. ზოგიერთი შეფასებით, პარტიზანული არმიის რაოდენობა შეადგენდა 30, ან 50 ათას მებრძოლსაც კი. ამ არმიას ხელმძღვანელობდა 32 წლის დედან კიმატი, კიკუიუს ტომიდან, რომელსაც ჰქონდა ბრიტანეთის არმიაში სამსახურის გამოცდილება.
მაუ-მაუს სასროლი იარაღით, ასევე ლახვრებით, მშვილდ-ისრებით და დანებით შეიარაღებული პარტიზანები, თავს ესხმოდნენ ადგილობრივი პოლიციის განყოფილებებს, ხოცავდნენ იმ შავკანიანებს, რომლებიც ბრიტანელებთან მუშაობდნენ, ძარცვავდნენ და წვავდნენ ბრიტანელი დასახლებულების ფერმერულ მეურნეობებს.
ოფიციალური მონაცემებითაც კი 1955 წლისთვის 11 ათასზე მეტი აფრიკელი იქნა დახოცილი, 60 ათასზე მეტი იმყოფებოდა საკონცენტრაციო ბანაკებში. სადამსჯელო ექსპედიციებისგან თავის დასაცავად, მოსახლეობა გარბოდა მთებში და ქმნიდა პარტიზანულ რაზმებს. წინააღმდეგობის ძირითადი ცენტრები გახდნენ ძნელადმისადგომი ტყის მასივები კენიის და აბერდერის მთებში.
1956 წელს მაუ-მაუს პარტიზანები გაანადგურეს, მათი მეთაურების უმრავლესობა მოკლეს ან ტყვედ აიყვანეს, მათ შორის მთავარსარდალი დედან კიმატიც კი, რომელიც სიკვდილით დასაჯეს.
იმავე 1956 წელს აფრიკელებს მიეცათ შეზღუდული საარჩევნო უფლება.
1960 წლის 12 იანვარს კოლონიალურმა ხელისუფლებამ სიმშვიდის შესანარჩუნებლად გააუქმა საგანგებო მდგომარეობა და ნება დართო შექმნილიყო აფრიკული პოლიტიკური პარტიები. 1961 წლის მარტში ჩატარდა საკანონმდებლო საბჭოს არჩევნები (1961 წლის თებერვალში ძალაში შესული კონსტიტუციის საფუძველზე), რომელმაც 1960 წელს შექმნილ კენიის აფრიკელთა ეროვნულ კავშირს მოუტანა უმრავლესობა — KANU (23 ადგილი), ხოლო იმავე წელს შექმნილმა კენიის აფრიკელთა დემოკრატიულმა კავშირმა დაიკავა მეორე ადგილი — KADU (16 ადგილი). მიუხედავად იმისა, რომ ორივე პარტია მხარს უჭერდა დამოუკიდებლობის მოპოვებას, მათ შორის გაჩნდა მნიშვნელოვანი უთანხმოებები, უპირველეს ყოვლისა, ქვეყნის სახელმწიფოებრივი მოწყობის საკითხებზე დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ. KANU (სარგებლობდა მოსახლეობის ორი მსხვილი ეთნიკური ჯგუფის მხარდაჭერით — კიკუიუ და ლუო) მხარს უჭერდა უნიტარულ სახელმწიფოს, ხოლო KADU (გამოხატავდა სანაპირო ზოლის ხალხების და მთიანეთის მცირერიცხოვანი მეცხოველეობის მიმდევარი მოსახლეობის ინტერესებს) ფედერალურს. არჩევნების შემდეგ KADU-ს ლიდერებმა დაარღვიეს შეთანხმება KANU-ს წარმომადგენლებთან კენიატას განთავისუფლებამდე მთავრობის ჩამოყალიბებაზე უარის თქმის შესახებ და შევიდნენ ახალ მთავრობაში.
1962 წლის თებერვალ-მარტში ლონდონში ჩატარდა კონფერენცია, რომელმაც განიხილა ახალი კონსტიტუციის პროექტი. კონფერენციის მუშაობის და მოლაპარაკებების დროს მიღებული იქნა კენიის 7 პროვინციად დაყოფის გადაწყვეტილება, ხელისუფლების პროვინციალური ორგანოების მნიშვნელოვანი ავტონომიით.
1963 წლის მაისში ახალი კონსტიტუციის საფუძველზე ჩატარდა ეროვნული კრების არჩევნები, რომელმაც გამარჯვება მოუტანა KANU-ს პარტიას; KADU-ს პარტიამ მარცხი განიცადა (1964 წლის ნოემბერში გამოცხადდა მისი თვითდაშლა). 1963 წლის 1 ივნისს ქვეყანამ მიიღო შიდა თვითმმართველობა. ჯომო კენიატა გახდა კენიის ისტორიაში პირველი პრემიერ-მინისტრი.
1963 წლის სექტემბერ-ოქტომბერში ლონდონში ჩატარებულ კონფერენციაზე, KANU-ს დელეგაციის დაძალებით კონსტიტუციაში შეტანილი იქნა ცვლილებები, რომელმაც გაზარდა ცენტრალური ხელისუფლების უფლებამოსილებები. კენიელთა გამათავისუფლებელმა ბრძოლამ აიძულა დიდი ბრიტანეთის ხელისუფლება მიეცა თანხმობა დამოუკიდებლობის მინიჭებაზე.
დამოუკიდებლობის პერიოდი
1963 წლის დეკემბერში კენია გახდა დამოუკიდებელი სახელმწიფო, ხოლო 1964 წლის დეკემბერში გამოცხადდა რესპუბლიკად.
კენიის პირველი მმართველი გახდა დამოუკიდებლობისსათვის ბრძოლის ვეტერანი — 72 წლის ჯომო კენიატა, რომელმაც ჯერ კიდევ 1963 მაისში წამოაყენა „აფრიკული დემოკრატიული სოციალისტური კენიის“ შექმნის პროგრამა. პროგრამის მთავარი პუნქტი იყო „აფრიკანიზაცია“, ანუ არაშავკანიანების შევიწროვება მმართველობისა და ეკონომიკის სფეროდან. სოფლის მეურნეობის სფეროში ტარდებოდა შავკანიანების კოლექტიური მეურნეობების შექმნის პოლიტიკა იმ მიწებზე, რომლებიც ჩამოართვეს თეთრკანიან მოსახლეობას.
1964 წლის 12 დეკემბერს კენია რესპუბლიკად გამოცხადდა. ადგილობრივი ხელისუფლების პრეროგატივები შეიკვეცა და ქვეყანა გახდა ცენტრალიზებული სახელმწიფო.
განხორციელება დაიწყო ევროპელი დასახლებულებისთვის 480 ათასი ჰა მიწის გამოსყიდვის გეგმა და ამ მიწებზე 1 მილიონზე მეტი აფრიკელის დასახლება. მიწების ნაწილზე შეიქმნა პირველი სახელმწიფო ფერმები და კოოპერატივები.
1978 წლის აგვისტოში 87 წლის კენიატას გარდაცვალების შემდეგ კენიის მმართველი გახდა დანიელ არაპ მოი, რომელსაც ეკავა შინაგან საქმეთა მინისტრის პოსტი. 1982 წელს მან ქვეყანაში ოფიციალურად შემოიღო ერთპარტიული რეჟიმი (რომელიც ფაქტობრივად მოქმედებდა 1969 წლიდან).
ქვეყანაში რამდენიმეჯერ შეიმჩნეოდა სხვადასხვა ეთნიკური ჯგუფის მოსახლეობას შორის კონფლიქტი, 1963—1968 წლებში დიდი გამოხმაურება ჰქონდა ეთნიკური სომალელების აჯანყებულთა მოძრაობას, 1969 წელს მოხდა სისხლიანი შეტაკებები კიკუიუს და ლუოს ხალხს შორის, ხოლო 1990-იან წლებში ადგილი ჰქონდა ნელ-ნელა მიმდინარე ეთნიკურ კონფლიქტებს პოლიტიკური სარჩულებით. მაგრამ მთლიანობაში ამ მხრივ ქვეყანა ითვლებოდა საკმაოდ სტაბილურად.
1969 წელს ქვეყანაში აიკრძალა ერთადერთი ოპოზიციური პარტია — კენიის სახალხო კავშირი და ქვეყანა დე-ფაქტო გახდა ერთპარტიული.
1970-იან წლებში კენია შეეჯახა რამდენიმე სიძნელეს, გაიზარდა ინფლაცია, მოხდა დანაშაულებების მყისიერი ზრდა, მკვეთრად დაეცა ტურისტების ნაკადი.
1982 წლის 1 აგვისტოს ადგილი ჰქონდა სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობას, რომელსაც ხელმძღვანელობდნენ ყოფილი ვიცე-პრეზიდენტი ოგინგა ოდინგა, მისი ვაჟი (პრემიერ-მინისტრი 2008 წლიდან) რაილა ოდინგა და სამხედრო-საჰაერო ძალების უმცროსი ოფიცრები ჰ. ოჩუკას მეთაურობით. მეთაურები მოგვიანებით სიკვდილით დასაჯეს.
1991 წელს დანიელ არაპ მოი, შიდა და საგარეო დაწოლით, დათანხმდა რეჟიმის ლიბერალიზაციას და ოპოზიციური პარტიების შექმნას. მაგრამ ის დარჩა ხელისუფლებაში 2002 წლის ბოლომდე, გამოიყენა რა ოპოზიციის განხეთქილება და ეთნიკური აშლილობა ქვეყანაში.
2003 წლიდან ეკონომიკური მდგომარეობა თანდათან გამოსწორდა. ეს ზრდა გრძელდებოდა 2007 წლის ბოლომდე. მაგრამ თანამედროვე დროის კენიის ბევრი მიღწევა დიდი კითხვის ნიშნის ქვეშ დააყენა 2007 წლის ბოლოს ჩატარებული საპრეზიდენტო არჩევნების შემდეგ დაწყებულმა ახალმა ეთნიკურ ჯგუფებს შორის დაწყებულმა კრიზისმა.
2013 წლის სექტემბერში ნაირობიში მოხდა დიდი ტერაქტი.
სახელმწიფოებრივი წყობის საფუძვლები
კენია — საპრეზიდენტო ტიპის უნიტარული სახელმწიფო, წარმომადგენლობითი დემოკრატიის ქვეყანაა მრავალპარტიული სისტემით. სახელმწიფოს ძირითადი კანონია 2010 წელს მიღებული კონსტიტუცია.
კენიის სახელმწიფოებრიობის ძირითადი ინსტიტუტები ჩამოყალიბდა ქვეყნის დამოუკიდებელი განვითარების პირველივე წლებში. ამასთან, მათი ფუნქციონირების სამართლებლივ საფუძველში მნიშვნელოვანი ცვლილებები შეტანილი იქნა მასშტაბური ლიბერალურ-დემოკრატიული გარდაქმნის დროს 1990-იანი წლების ბოლოს — 2000-იანი წლების დასაწყისში. რეფორმების ძირითადი შედეგი გახდა შეიარაღებული ძალების ჩამოშორება პოლიტიკური მოღვაწეობიდან, ქვეყანაში რეალური მრავალპარტიულობის შემოღება და პირდაპირი საპრეზიდენტო არჩევნები და ხელისუფლების საკანონმდებლო ორგანოების როლის ამაღლება.
აღმასრულებელი ხელისუფლება
კენიის რესპუბლიკის პირველი პრემიერ-მინისტრი ჯომო კენიატა პოსტზე იყო 1963 წლის 1 ივნისიდან 1964 წლის 12 დეკემბრამდე, რის შემდეგაც კენიაში პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა გაუქმდა 2008 წლამდე. 2008 წლის 28 თებერვალს კენიის პრეზიდენტმა მვაი კიბაკიმ და საპრეზიდენტო არჩევნებში დამარცხებულმა რაილა ოდინგამ ხელი მოაწერეს შეთანხმებას კოალიციური მთავრობის ჩამოყალიბების შესახებ, რომელშიც რაილა ოდინგა კენიის ისტორიაში გახდა მეორე პრემიერ-მინისტრი.
2013 წლის მარტში კენიაში ჩატარდა საპრეზიდენტო არჩევნები, რომელშიც პირველ ტურში გაიმარჯვა (50,07 %) უჰურუ კენიატამ. არჩევნებზე მისი მოწინააღმდეგე იყო პრემიერ-მინისტრი რაილა ოდინგა, რომელმაც ამომრჩეველთა 40 %-ზე მეტი ხმა მიიღო.
სასამართლო ხელისუფლება
სასამართლო ხელისუფლება დამოუკიდებელია აღმასრულებელი და საკანონმდებლო ხელისუფლებისაგან.
საგარეო პოლიტიკა
სახელმწიფოებრიობის პირველი წლებიდან კენიის საგარეო პოლიტიკის ძირითად პრინციპებად დეკლარირებულია დამოუკიდებლობა და აქტიურობა, ასევე ერთმანეთის მიმართ კონფრონტაციული ბლოკებისგან თანაბრად დაშორება. 1980-იანი წლების შუიდან კენიის საგარეო პოლიტიკის პრიორიტეტების ნუსხაში მთავარი ადგილი უკავია რეგიონალურ თანამშრომლობას. დღეისათვის მთავრობის საერთაშორისო მოღვაწეობის ძირითადი მიზანია ნაყოფიერი საგარეო პირობების შექმნა კენიის სოციალ-ეკონომიკური განვითარებისათვის, მისი დემოკრატიულ ქვეყანად ჩამოყალიბებისთვის.
შეიარაღებული ძალები
კენიის თავდაცვის ძალები (Kenya Defence Forces) — კენიის სამხედრო ორგანიზაციაა, რომლის დანიშნულებაა თავისუფლების, დამოუკიდებლობის და სახელმწიფოს ტერიტორიული მთლიანობის დაცვა. შედგება სახმელეთო ჯარებისაგან, სამხედრო-საზღვაო ძალებისაგან და სამხედრო-საჰაერო ძალებისაგან.
კენიის შეიარაღებული ძალები კომპლექტება ნებაყოფილობის საფუძველზე, კენიის მოქალაქე მამაკაცებით და ქალებით, 18−26 წლის ასაკში; მშობლების ნებართვით ჯარში სამსახური შესაძლებელია უფრო ადრეულ ასაკშიც; კონტრაქტის მინიმალური ვადა — 9 წელია (7 წელი სამხედრო-საზღვაო ძალებში); ახალწვეული ვალდებულია წარადგინოს პირადობის მოწმობა და სკოლის დამთავრების სერტიფიკატი; ქალები იმავე პირობებში და იმავე საფუძველზე მსახურობენ, როგორც მამაკაცები; სამხედრო მოსამსახურეთა მაქსიმალური ასაკია — 55 წელი (2011 წლის მონაცემებით). სამხედრო ხარჯები შეადგენს ქვეყნის მთლიანი შიდა პროდუქტის 2,8 %-ს (2006 წლის მონაცემებით).
ადმინისტრაციული დაყოფა
კენია იყოფა 7 პროვინციად, ხოლო თითოეული პროვინცია რაიონებად (ვილაია). 1999 წლის მონაცემებით არსებობდა 69 ვილაია. რაიონები თავის მხრივ იყოფა დანაყოფებად (ტაარაფა) სულ ასეთი 497 დანაყოფია, რომლებიც კიდევ იყოფა სულ 2427 დასახლებად (მთაა). დედაქალაქი ნაირობი ატარებს სრული ადმინისტრაციული პროვინციის სტატუსს. კენიის პროვინციებია:
200px|thumb|კენიის პროვინციები
კენია 2010 წლის ახალი კონსტიტუციის შესაბამისად 2013 წლიდან ადმინისტრაციული თვალსაზრისით იყოფა 47 ოლქად. ისინი დაჯგუფებულია ქვემოთ ცხრილში იმ პროვინციის ჩვენებით, რომლებშიც ისინი შედიოდნენ 2013 წლამდე, ასევე ტერიტორიებით და 2009 წლის მოსახლეობის აღწერის მონაცემებით:
ეთნიკური შემადგენლობა
კენიას ჰყავს საკმაოდ მრავალფეროვანი მოსახლეობა, რომლებიც მოიცავენ აფრიკაში არსებულ ყველაზე უფრო მსხვილ ეთნიკურ, რასობრივ და ენობრივ ჯგუფებს. ქვეყნის მოსახლეობის უმრავლესობა ეკუთვნის ბანტუს ხალხის სხვადასხვა ქვეჯგუფებს, ნილოტების მნიშვნელოვან რაოდენობასთან ერთად.
ქუშიტური ენების ჯგუფის ხალხი ქვეყანაში ცხოვრობს მცირერიცხოვანი ეთნიკური უმცირესობის ჯგუფების სახით და შეადგენს მოსახლეობის დაახლოებით 2 %-ს, ისინი ძირითადად წარმოდგენილია ორომოების და სომალელების სახით.
კენიაში ყველასე უფრო მრავალრიცხოვანი ეთნიკური ჯგუფია კიკუიუ, რომელიც შეადგენს ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის ერთ მეხუთედზე ცოტა ნაკლებს. მას შემდეგ, რაც 1963 წელს კენიამ მოიპოვა დამოუკიდებლობა, ქვეყნის პოლიტიკა ხასიათდებოდა ეთნიკური დაძაბულობით და დიდი ჯგუფების ერთმანეთში მეტოქეობით, რომელსაც 2007-2008 წლებში მოჰყვა ეთნიკური ძალადობა და კენიის კრიზისი.
2009 წლის აღწერის შედეგად კენიაში ცხოვრობენ მრავალი ეთნიკური ჯგუფების წარმომადგენლები. ქვემოთ მოყვანილია 11 ყველაზე მრავალრიცხოვანი ჯგუფი :
ქვეყანაში ასევე ცხოვრობენ სხვა აფრიკელები — 13 % და არა-აფრიკელები — 1 %.
რელიგიური შემადგენლობა
2009 წლის აღწერით კენიის მოსახლეობის უმრავლესობა ქრისტიანია (83 %), აქედან პროტესტანტია მოსახლეობის 47,7 % და კათოლიკე — 23,5 %. პროტესტანტების სხვა ჯგუფებს შორის უნდა აღინიშნოს ორმოცდაათიანელები (ორმოცდაათიანელების ღმერთის ასამბლეა და კენიის ღმერთის ასამბლეა), ანგლიკანები, ლუთერანები, ხსნის არმიის მიმდევრები, პრესვიტერიანელები, მეთოდისტები და სხვა.
მუსლიმების რაოდენობა ქვეყანაში შეადგენს – 4 304 798 ადამიანს. ტრადიციული რელიგიების მორწმუნეთა რაოდენობაა – 635 352 ადამიანი, ინდუსების რაოდენობა – 53 393 ადამიანი და სხვა რელიგიების აღმსარებლობის ადამიანთა რაოდენობა – 557 450 ადამიანი. არც ერთ რელიგიას არ განეკუთვნება – 922 128 ადამიანი.