cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ბორეადები
ბორეადები — ქარის ღმერთის ბორეასისა და ორითიას ფრთოსანი შვილები – ძეტე და კალაისი, უშიშარი და სწრაფი გმირები, არგონავტები, რომელთაც თავიანთი სიძე, ბრმა მეფე ფინევსი იხსნეს მტაცებელი ჰარპიებისაგან, სანოვაგეს რომ უსანსლავდნენ: სდიეს, დაეწივნენ და მოკლეს ან ღმერთების გადაწყვეტილების თანახმად გაუშვეს იმ პირობით, რომ ფინევსს აღარ შეაწუხებდნენ. გვიანდელი ვერსიით, ძმები კუნძულ ტენოსზე მოკლა ჰერაკლემ იმის გამო, რომ არგონავტებს მისი ტყეში დატოვება ურჩიეს და კოლხეთში მოლაშქრე გმირებს ჩამოაცილეს, როდესაც დაკარგულ ჰილასს ეძებდა. სხვა ვერსიით ბორეადები ვერ დაეწივნენ ჰარპიებს და დაიღუპნენ, რადგან ასეთი იყო განგების გადაწყვეტილება. მაშინ ისინი ვერ მოხვდებოდნენ კოლხეთში, მაგრამ ამას გადაჭრით უარყოფს მთავარი წყარო – როდოსელის „არონავტიკის“ შინაარსი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია კატეგორია:არგონავტები
850
თარიღი უცნობია
*
პატარა კლდეისი
პატარა კლდეისი (ყოფ. ქვეშელა) — სოფელი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში (კლდეისის თემი ). მდებარეობს ბედენის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე კლდეისისწყლის ხეობაში. ზღვის დონიდან 1370 მეტრი, თეთრიწყაროდან 35 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.
სქოლიო
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფლები
კაბრიოლეტი
კაბრიოლეტი — მსუბუქი ავტომობილის ძარა, რომელსაც გადასახასნელი რბილი ტენტი აქვს. კაბრიოლეტის ძარა ორგვარია, ორკარიანი კაბრიოლეტ-კუპე და ოთხკარიანი კაბრიოლეტ-სედანი. კაბრიოლეტის სიხისტე კანლებია ფოლადისსახურავიან ძარასთან შედარებით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ავტომობილები
Comitas eurina
Comitas eurina — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ორთაყარა
ორთაყარა — მწვერვალი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარ ქედზე, მყინვარების წანერის (მდინარე ენგურის აუზი) და ბეზენგის (მდინარე ბაქსანის აუზი) წყალგამყოფზე. სიმაღლე 3988 მ. ორთაყარა აგებულია პალეოზოური გრანიტოიდებითა და კრისტალური ფიქლებით. დამახასიათებელია ნივალური ლანდშაფტი.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მთები
საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი ს12
thumb|right|275px| [ს 12] [[სამტრედიაში]] საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი - [ს 12] — საქართველოს ერთ–ერთი საერთაშორისო ავტომაგისტრალი, რომელიც იწყება სამტრედიაში და მიემართება სამხრეთ–დასავლეთით. ლანჩხუთის გავლის შემდეგ სუფსაში უერთდება საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალ [ს 2]ს.
კატეგორია:საქართველოს გზები
საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი ს11
thumb|right|200px| [ს 11] [[ახალციხეში]] thumb|right|200px| [ს 11] [[ახალქალაქი|ახალქალაქში]]
საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი [ს 11] — საქართველოს ერთ–ერთი საერთაშორისო ავტომაგისტრალი, რომელიც იწყება ახალციხეში და მიემართება სამხრეთ–აღმოსავლეთით. ახალქალაქისა და ნინოწმინდის გავლით გადადის სომხეთში.
კაგოსიმა (ქალაქი)
კაგოსიმა — ქალაქი იაპონიაში, ამავე სახელწოდების პრეფექტურის დედაქალაქი. მდებარეობს კუნძულ კიუსიუს სამხრეთ ნაწილში, საცუმის ნახევარკუნძულზე. არის ნავსადგური და სატრანსპორტო კვანძი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იაპონიის ქალაქები
ვერიკო ანჯაფარიძისა და მიხეილ ჭიაურელის მუზეუმი
ვერიკო ანჯაფარიძისა და მიხეილ ჭიაურელის მუზეუმი — ქართული თეატრისა და კინოს გამოჩენილი მოღვაწეების სახლ-მუზეუმი, რომელიც 1992 წელს დაფუძნდა. მასში დაცულია 12000-ზე მეტი ექსპონატი: ვერიკო ანჯაფარიძის, მიხეილ ჭიაურელის, ასევე მათი შვილის — სოფიკო ჭიაურელის და სიძის — კოტე მახარაძის არქივები, მათი ცხოვრებისა და მოღვაწეობის ამსახველი მდიდარი ფოტომასალა, აუდიო-ვიდეო ჩანაწერები, ხელნაწერები, წერილები, საოჯახო ნივთები, ცნობილ ქართველ მხატვართა მიერ ოჯახისთვის საჩუქრად გადაცემული ფერწერული ნამუშევრები, მიხეილ ჭიაურელის მიერ შესრულებული შარჟები, ნახატები, ქანდაკებები და სხვა.
შენობის ისტორია
ცნობილია, რომ მიხეილ ჭიაურელმა სახლი ფიქრის გორაზე იმ ადგილზე ააშენა, სადაც ვერიკოსთან პირველი პაემანი ჰქონდა. არქიტექტურული პროექტიც თვითონ შექმნა. უშუალოდ იყო ჩართული მშენებლობის პროცესსა და შემდგომში ინტერიერის და დიზაინის მოწყობაში. ამავე სახლში ჰქონდა სახელოსნოც, სადაც დიდ დროს ატარებდა.
მუზეუმის ისტორია
მიხეილ ჭიაურელის სახლ-მუზეუმი 1979-1992 წლებში სოფელ დიღომში არსებობდა. 1992 წლის 23 სექტემბრიდან კი თბილისში, ფიქრის გორაზე, სოფიკო ჭიაურელის მშობლიურ სახლში (ვერიკო ანჯაფარიძის ქ. №16) დაიდო ბინა. პირველი სართული მთლიანად დაეთმო სახლ-მუზეუმის ექსპოზიციას, რომელიც ასახავდა ორი დიდი ხელოვანის — მიხეილისა და ვერიკოს შემოქმედებას.
2010 წელს მუზეუმმა მონაწილეობა მიიღო „თბილისობა-2010“-ის ფარგლებში განხორციელებულ გამოფენაში — „ისტორია, სტილი, კოსტიუმი“. გამოფენა ხელოვნების საერთაშორისო ცენტრ „ისტორიალის“ ავტორობით და ქალაქ თბილისის მერიის ორგანიზებით მოეწყო. გამოფენაზე მაყურებელი კიდევ ერთხელ შეხვდა ქართული თეატრისა და კინოს მდიდარ წარსულს. წარმოდგენილი ექსპონატების საშუალებით მათ საშუალება მიეცათ გაეხსენებინათ დროისა და სხვადასხვა გარემოებების გამო მივიწყებული ეპიზოდები ქართული თეატრისა და კინოს ისტორიიდან.
ვერიკოსა და მიხეილის შვილიშვილმა, ნიკუშა შენგელაიამ სახლში რემონტის შემდეგ ავეჯის რესტავრირებაც მოახდინა. შეეცადა იგივე გარემოს შექმნას, რომელიც ბებია-ბაბუის დროს იყო. მან ექსპოზიციების ნაწილი კინოსა და თეატრის მუზეუმს გადასცა, მაგრამ სახლშიც უხვი მასალა დარჩა. მუზეუმში მიხეილ ჭიაურელის მიერ გადაღებული ფილმების რეკვიზიტებიც ინახება. გამოფენილია სხვადასხვა მხატვრების ფერწერული ტილოები, ოჯახის წევრებისთვის საჩუქრად გადაცემული ნივთები. აქვეა შტატივზე მდგარი, კინოაფიშებსა და ფოტოების გარემოცვაში მყოფი კამერა, რომელიც 70 წელზე მეტი ხნისაა და ოჯახის სიმბოლოდაა ქცეული.
ერთი მსახიობის თეატრი
1987 წელს კოტე მახარაძემ დააარსა ერთი მსახიობის თეატრი „ვერიკო“, რომლის სამხატვრო ხელმძღვანელი და მსახიობი იყო სიცოცხლის ბოლომდე. თეატრმა თავისი არსებობა დარეჯანის სასახლის „სამლოცველო საჩინოში“ დაიწყო, 1996 წლიდან კი ვერიკო ანჯაფარიძისა და მიხეილ ჭიაურელის სახლ-მუზეუმში დაიდო ბინა და ორი დარბაზი დაიკავა. ექსპოზიციის ნაწილი შეიცვალა, მაგრამ კედლებზე გამოფენილი სურათები და ფოტომასალა შენარჩუნებულ იქნა.
დაარსების პირველივე დღეებიდანვე თეატრში სოფიკო ჭიაურელი და კოტე მახარაძე მონოსპექტაკლებს წარმოადგენდნენ. აქ, მათ გარდა, მაყურებელს თავიათ შემოქმედებას აზიარებდნენ მსახიობები მურმან ჯინორია, გიორგი გეგეჭკორი, მარინა ჯანაშია, დუტა სხირტლაძე და სხვები. დადგმულ სპექტაკლებს შორისაა: „მარტოობის ბინადარი“ (რეჟ. ნანა მჭედლიძე), „დედა დედოფალი“ (რეჟ. თენგიზ კოშკაძე), „სიყვარულის სულთათანა“ (რეჟ. თემურ ჩხეიძე), „ილია“, „ბაგრატიონები“, „რაც მტრობას დაუნგრევია“, „მონატრება“, „პლანეტების დაბადება“, „თავო ჩემო, ბედი არ გიწერია!“, „გამოიღვიძე ქნარო“, „კარმენ!“, „ღამე და თუთიყუში“ (რეჟ. დიმიტრი ხვთისიაშვილი), „ეს რა წიგნი გვქონია“ (რეჟ. ივანე ხუციშვილი), „ლიფტი“, „დიდოსტატის ნადიმი“ და სხვა. თეატრი მართავდა შემოქმედებით საღამოებს, გასტროლებს, აწყობდა შეხვედრებს ხელოვნების გამოჩენილ მუშაკებთან. აღებული აქვს ფესტივალების პრიზები: 1996 წ. კიევში სპექტაკლი „ბაგრატიონები“ დაჯილდოვდა გრან-პრით, 1999 წ. კიშინიოვში მარინა ჯანაშიამ (სპექტაკლი „კარმენი“) მიიღო ფესტივალის უმაღლესი ჯილდო „ოქროს იონი“.
ორთო...
ორთო... (ბერძნ. orthos - სწორი, პირდაპირი) შეიძლება აღნიშნავდეს:
კაბოშიენების აჯანყება
კაბოშიენების აჯანყება — 1413 წელს მომხდარი აჯანყება პარიზში. მიზეზი იყო ასწლიანი ომის დროს გადასახადების გაზრდა და არმანიაკების და ბურგინიონების შინაომი. კაბოშინებების აჯანყების გამო მეფე იძულებული გახდა გადაეყენებინა ზოგი დიდი მოხელე და გაეტარებინა ადმინისტრაციული და ფინანსური რეფორმები. ამავე დროს მან ბასტილიაში ჩააყენა გარნიზონი. 227 აპრილს დაიწყო ხელოსანთა აჯანყება. აჯანყებულებმა ხელთ იგდეს დედაქალაქი, 26-27 მაისს აიძულეს პარლამენტი მიეღო ე.წ. კაბოშიენების ორდონანსი. აჯანყების შემდგომი გაფართოების შიშით ბუგრინიონები და არმანიაკები გაერთიანდნენ და აგვისტოში სასტიკად ჩაახშვეს აჯანყება. კაბოშიენების ორდონანსი გაუქმდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:პარიზის ისტორია კატეგორია:1413 კატეგორია:ასწლიანი ომი კატეგორია:აჯანყებები საფრანგეთში
რივერო
რივერო (Isla Rivero) - კუნძული წყნარ ოკეანეში, ჩილეს სანაპიროსთან. ჩონოსის არქიპელაგში, შედის ჩილეს აისენის რეგიონის შემადგენლობაში. მისი ფართობია  452 კვ.კმ.
იხილეთ აგრეთვე
Archipiélago de los Chonos
Comitas exstructa
Comitas exstructa — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ორთაჭალა
ორთაჭალა — ძველი თბილისის ერთ-ერთი უბანი თბილისის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში (კრწანისის რაიონი). სახელწოდება „ორთაჭალა“ 2 სიტყვის ნაერთია: თურქ. „ორთა“ (ქართ. „შუა“) და ქართ. „ჭალა“, ე. ი. „შუაჭალა“. ორთაჭალას „ჭალის ბაღსაც“ ეძახდნენ (ვახუშტი ბატონიშვილი, XVIII ს.). თავდაპირველად ერქვა კუნძულს, რომელსაც ორად განტოტილი მდინარე მტკვარი წარმოქმნიდა. XIX საუკუნეში მდინარე მტკვრის მარჯვენა მხარის მიმდებარე უბანსაც ორთაჭალა ეწოდა. ამავე საუკუნეში ორთაჭალა თბილისელთა დასასვენებელ და გასართობ ადგილად იქცა. 1954 წელს ორთაჭალის უბანში მდინარე მტკვარზე აშენდა ჰიდროელექტროსადგური „ორთაჭალჰესი“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია: თბილისის უბნები
პაკისტანის ქალაქების სია
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პაკისტანის ქალაქები კატეგორია:ქალაქების სია ქვეყნების მიხედვით
BRICS-ის VI სამიტი
BRICS-ის 2014 წლის შემადგენლობა:
მოწვეული სხვა ქვეყნის ლიდერები:
სამიტის თემა: „ინკლუზიური ზრდა: მდგრადი გადაწყვეტილებები“.
ღონისძიების შედეგად BRICS-ის ლიდერებმა ხელი მოაწერეს ფორტალეზას დეკლარაციას, შეთანხმებას ახალი განვითარების ბანკის შექმნის შესახებ და შეთანხმებას BRICS-ის ქვეყნების პირობითი სავალუტო რეზერვების ფონდის შექმნის შესახებ.
კერძოდ, განისაზღვრა განვითარების ბანკის მაქსიმალური საწესდებო კაპიტალი 100 მილიარდი დოლარი, ამ თანხის ნახევრის განაწილება BRICS-ის ქვეყნებს შორის იგეგმება.
ხელმოწერილი დოკუმენტების მიხედვით, შექმნილ პირობით ვალუტათა ფონდს (BRICS სარეზერვო ფონდი) სსფ-ის მსგავსი ფუნქციები ექნება: საჭიროების შემთხვევაში, ფონდი ფინანსურ დახმარებას გაუწევს BRICS-ის იმ ქვეყნებს, რომლებსაც აქვთ პრობლემები საგადასახდელო ბალანსთან დაკავშირებით. ფონდის კაპიტალი 100 მილიარდი დოლარი იქნება. თითოეული ქვეყნის წვლილი შეესატყვისება მისი ეკონომიკის ზომას, ხოლო BRICS-ის ცენტრალური ბანკები შეინარჩუნებენ თავიანთ წილებს ოქროსა და სავალუტო რეზერვების შემადგენლობაში, ხოლო ფინანსური დახმარების გამოყოფა გაჭირვებული BRICS-ის წევრისთვის დაკავშირებული იქნება შესაბამისთან. სავალუტო ფონდის პროგრამა. ანუ, თითოეულმა ქვეყანამ, რომელიც გადაწყვეტს დახმარებისთვის მიმართოს, უნდა დაასაბუთოს თავისი განაცხადი იმით, რომ მას აქვს პრობლემები სავალუტო ბაზრებზე ზეწოლის ან ეროვნული ვალუტის მკვეთრი გაუფასურების გამო. აღსანიშნავია, რომ BRICS-ის ქვეყნები იტოვებენ უფლებას არ მიიღონ მონაწილეობა ფონდის ფორმირებაში.
სქოლიო
06
არეტეოსი
არეტეოსი, არეტეოს კაპადოკიელი (Ἀρεταῖος ὁ Καππαδόκης, Aretaeus; დ. დაახლ. 81 – გ. დაახლ. 138) — რომაელი ექიმი. წარმოშობით ბერძენი იყო, რომის მცირეაზიური პროვინციიდან — კაპადოკიიდან. მედიცინას სწავლობდა ალექსანდრიის საექიმო სკოლაში, რომლის დამთავრების მოწმობა საუკეთესო რეკომენდაცია იყო და სამეფო კარის თანამდებობებისკენ გზას უხსნიდა. ავტორია თხზულებებისა „მწვავე და ქრონიკული დაავადებების მიზეზებსა და სიმპტომებზე“, „მწვავე და ქრონიკული დაავადებების მკურნალობაზე“. არეტეოსი როგორც ეპიდემიურ დაავადებას ისე აკვირდებოდა „სირიის წყლულს“, რომლის აღწერა შეესაბამება ხახისა და ხორხის დიფთერიის კლინიკურ სურათს. დაწვრილებით აღწერა დიფთერიული კრუპის, კეთრის, შაქრიანი დიაბეტის, პნევმონიის, ასთმის კლინიკური სურათები. დაადგინა, რომ ასთმა ყველაზე ხშირად ხვდებოდა თაბაშირთან, კირთან მომუშავე ადამიანებს, აბანოების მეცეცხლურებს. აუსკულტაციის შემოღებამდე დიდი ხნით ადრე შეძლო გულის მოსმენა და მისი ხმაური დაავადებების ნიშნად მიუთითა. დიდ ყურადღება დაუთმო ნერვული სისტემის დაავადებებს: ეპილეფსიას, დამბლას, ტეტანუსს და სხვ. ახსნა თავის ტვინის დაზიანებული ნაწილის საპირისპირო მხარეს დამბლის წარმოქმნის მიზეზი, აღწერა მამოძრავებელი გამტარი გზების ჯვარედინი.
სსრკ-ის და რუსეთის სერიული მკვლელების სია
აღსანიშნავია, რომ პირველ საბჭოთა სერიულ მკვლელად მიიჩნევენ ვასილი კომაროვს. საბჭოთა კავშირის მთელი ისტორიის მანძილზე ცხოვრობდა რამდენიმე ათეული სერიული მკვლელი. თუმცა მათი არსებობა საბჭოთა საზოგადოებაში გლობალური განხილვისა თუ მასობრივი ინფორმაციის საგანი არასდროს არ გამხდარა. . 1980-იანი წლების ბოლოსა და 1990-იანი წლების დასაწყისში საბჭოთა კავშირში – სოციალურ-ეკონომიკური კრახის პერიოდში სერიული მკვლელების რიცხვი საგრძნობლად გაიზარდა, ისევე როგორც საერთოდ მოკლულთა რაოდენობა. მეტად უბედური დანაშაულის ადგილია როსტოვის ოლქი და რუსეთის დედაქალაქი მოსკოვი. სიაში წარმოდგენილი სერიული მკვლელები თავიანთ დანაშაულს ეროვნებისა და მოქალაქეობის განურჩევლად სჩადიოდნენ სსრკ-ისა და რუსეთის ტერიტორიაზე.
სმარიდა
სმარიდა (Spicara smaris) — თევზი ქორჭილასნაირთა რიგისა. მისი სხეულის სიგრძე 20 სმ, მასა 50 გ აღწევს. აქვს მთლიანი ზურგის ფარფლი. პირი ზოგჯერ მილისებურად გრრლდება. სხეულზე სიგრძივი ცისფერი ზოლები აქვს, კენტ ფარფლებზე — ცისფერი ლაქები. გავრცელებულია ატლანტის ოკეანის აღმოსავლეთ ნაწილში, ხმელთაშუა, შავ და აზოვის ზღვებში. დაჭერილ თევზს მოჰყვება ხოლმე.
საისტორიო მოამბე
„საისტორიო მოამბე“ — სამეცნიერო ჟურნალი, რომელსაც 1924-1925 წლებში გამოსცემდა საქართველოს სსრ ცენტრალური არქივი, ხოლო 1945 წლიდან დღემდე ახალი ნუმერაციით გამოსცემდა საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოსთან არსებული მთავარი საარქივო სამმრთველო.
1924-1925 წლებში გამოვიდა 4 წიგნი (1924 - I და II, 1925 - I და II წიგნი, რედაქტორ-გამომცემელი სარგის კაკაბაძე). მათში გამოქვეყნებულია მასალები და გამოკვლევები საქართველოს ისტორიის საკითხებზე. 1945 წლიდან დღემდე (როდის შეწყდა???) გამოვიდა ამ ჟურნალის 46 ნომერი (28 წიგნად, XI ტომიდან გამოდის დაწყვილებული ნომრით). ჟურნალში გამოქვეყნებულია საინტერესო და მდიდარი საარქივო მასალა (მოკლე გამოკვლევები) რუსეთ-საქართველოს ისტორიული ურთიერთობის, XIX-XX საუკუნეებში საქართველოს სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების, ბურჟუაზიული და ადმინისტრაციული რეფორმების, მუშათა და გლეხთა რევოლუციური მოძრაობის, ქართული კულტურულ-საგანმანათლებლო საზოგადოებების და კულტურის მოღვაწეთა საქმიანობის შესახებ; აგრეთვე დიდძალი მასალა საბჭოთა საქართველოს სახალხო მეურნეობისა და კულტურის ცალკეულ დარგთა განვითარების და სხვათა შესახებ.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს სამეცნიერო ჟურნალები
გრაუბიუნდენის კანტონი
გრაუბიუნდენი (Graubünden; Grisons; რეტორ. Grischun) — შვეიცარიის უდიდესი კანტონი. მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში. ესაზღვრება ტიჩინოს, ურის, გლარუსისა და სანქტ-გალენის კანტონები, ასევე იტალია, ავსტრია და ლიხტენშტაინი. გრაუბიუნდენში სახლობს შვეიცარიის სამი განსხვავებული ეთნიკური ჯგუფი და შესაბამისად გავრცელებულია სამი ენა — შვეიცარიული გერმანული, იტალიური და რეტორომანული. ასევე, ის ერთადერთი კანტონია, სადაც უძველესი რეტორომანული ენის დიალექტებზე დღემდე საუბრობენ. ადმინისტრაციულად კანტონი 11 რაიონადაა დაყოფილი.
გრაუბიუნდენის ფართობი 7 105,2 კმ²-ია და ამ მხრივ უდიდესია შვეიცარიის კანტონებს შორის. პროდუქტიულად ტერიტორიის მხოლოდ 1/3 მიიჩნევა, მეხუთედი კი ტყითაა დაფარული. კანტონი მთლიანად მთიანია, მოიცავს მდინარე რაინისა და ინის ხეობებს. მის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს შვეიცარიის ერთადერთი ეროვნული პარკი. მისი ჩრდილოეთ ნაწილის მთები იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაშია შესული სახელწოდებით გლარნის შეცოცება.
კანტონის ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი ერთ დროს ძველი რომის რეტიის პროვინციას მიეკუთვნებოდა, რომელიც ძვ. წ. XV საუკუნეში შეიქმნა. თანამედროვე დედაქალაქი კური რომაელების დროს კურიას სახელით იყო ცნობილი.
შვეიცარიის კონფედერაციაში კანტონი 1803 წელს შევიდა.
სოფლის მეურნეობა დღემდე რჩება იმ დარგად, რომელიც კანტონის დაშორებულ ხეობებს კვლავ დასახლებულად ტოვებს, ამიტომ, მის სუბსიდირებას აქტიურად ახდენს როგორც რეგიონული, ისე ცენტრალური ხელისუფლება.
სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის კანტონები
რელონკავის ყურე
მინი|მარჯვნივ|250პქ|რელონკავის ყურე რელონკავი (Seno de Reloncaví) – ყურე ჩილეს სამხრეთით, ლოს-ლაგოსის რეგიონში. რელონკავი წარმოადგენს ცენტრალური ხეობის საზღვარს. ითვლება ჩილეს პატაგონიის გეოგრაფიულ საწყისად. მის სანაპიროზე გაშენებულია ქალაქი პუერტო-მონტი.
851
თარიღი უცნობია
*
სმენა (მრავალმნიშვნელოვანი)
სმენა შეიძლება აღნიშნავდეს:
ლობამბა
ლობამბა (Lobamba) — ესვატინის ისტორიული და საკანონმდებლო დედაქალაქი. აქ არის განთავსებული პარლამენტი და დედოფლის რეზიდენცია.
გეოგრაფია
მდებარეობს ესვატინის დასავლეთ ნაწილში, ეზულვინის ხეობაში , ზღვის დონიდან 694 მეტრში. დედაქალაქ მბაბანედან 16 კმ-ში, ჰოჰოს რეგიონში და აქვს სუბტროპიკული კლიმატი ზაფხულის სეზონური წვიმებით.
ისტორია
ორ ტერიტორიას ერქვა ლობამბა, რომლიდანაც პირველს დღეისათვის ჰქვია "ძველი ლობამბა", რომელიც 1750 წელს დაარსდა ესვატინის სამხრეთში. ეს დასახლება დაარსებულია სობჰუზა II-ს მიერ ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში.
1903 წელს, ბურების პირველი ომის შემდეგ, დიდი ბრიტანეთის ხელისუფლებამ საკუთარ კონტროლ ქვეშ მოაქცია სვაზილენდი და აქ მმართველად დანიშნა საკუთარი რეგენტი. 1921 წელს მეფე სობჰუზა II გახდა სვაზილენდის მმართველი, რომელიც ჯერ კიდევ ბრიტანეთის ხელისუფლებას ემორჩილებოდა. ესვატინმა ბრიტანელებისაგან დამოუკიდებლობა მიიღო 1968 წლის 6 სექტემბერს, რომლის დროსაც პრემიერ-მინისტრად დაინიშნა სობჰუზა II-ის უფროსი ვაჟი — მახოსინი დლამინი. დამოუკიდებლობის მიღების შემდეგ ესვატინი გახდა აფრიკის ერთობის ორგანიზაციის (OAU), ერთა თანამეგობრობის და გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის წევრი. ქვეყანაში დამკვიდრდა კონსტიტუციური მონარქიის წყობა და ქვეყნის მეთაურად გამოცხადდა მეფე სობჰუზა II, რომელიც ცხოვრობდა სამეფო რეზიდენციაში ქალაქ ლობამბაში.
სქოლიო
კატეგორია:ესვატინის ქალაქები
საიხვე
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ისტორიული სოფლები თურქეთის ტერიტორიაზე
არისტოტელე
thumb|200px|არისტოტელე, სტაგირიტი არისტოტელე (Αριστοτέλης), დაბადების ადგილის, სტაგირის მიხედვით ასევე მოიხსენიებენ სტაგირიტის (დ. ძვ. წ. 384, სტაგირა, მაკედონია ― გ. ძვ. წ. 322, ქალკიდა) — ძველი საბერძნეთის ფილოსოფოსი და მეცნიერი, მეცნიერ-ენციკლოპედისტი.
პლატონის მოსწავლე, ალექსანდრე მაკედონელის აღმზრდელი ძვ. წ. 343-დან, ძვ. წ. 335 ათენში დააარსა ლიცეუმი (ლიკეიონი), რომელიც ცნობილია პერიპატეტიკური სკოლის სახელით. პლატონთან და სოკრატესთან (პლატონის მასწავლებელთან) ერთად წარმოადგენს თანამედროვე ფილოსოფიის დასავლური სკოლის ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან დამფუძნებელს. ალექსანდრე მაკედონელის სიკვდილის შემდეგ არისტოტელე გაეცალა ანტიმაკედონურ მოძრაობას, გადასახლდა ვებეაზე ქ. ქალკიდაში, სადაც მალე გარდაიცვალა. არისტოტელეს ნაშრომთა სრული კრებული ბერძნულად გამოსცა ალდუს მანუციუსმა ვენეციაში 1491-1498. უახლესია მ. ბეკერის გამოცემა 1831-1870. არისტოტელეს ნაშრომთა ციტირება მიღებულია ამ გამოცემის მიხედვით. ფორმალური ლოგიკის შემქმნელი.
ცხოვრება
მინი|პლატონი და არისტოტელე, [[რაფაელ სანტი|რაფაელი]] არისტოტელე, რომლის სახელიც ნიშნავს „საუკეთესო მიზანს“, დაიბადა სტაგირაში, ქალკედონიაში ძვ. წ. 384 წელს. მისი სამშობლო ქალაქი მდებარეობს თანამედროვე თესალონიკიდან დაახლოებით 55 კმ-ით (34 მილით) აღმოსავლეთით. მამა - ნიკომაქოსი მაკედონიის მეფის, ამინტასის პირადი ექიმი იყო. არისტოტელე აღზარდეს, როგორც არისტოკრატი. დაახლოებით თვრამეტი წლის ასაკში იგი გაემგზავრა ათენში პლატონის აკადემიაში სწავლის გასაგრძელებლად. არისტოტელე თითქმის ოცი წლის განმავლობაში დარჩა აკადემიაში, მანამ სანამ ძვ. წ. 348-47 წელს არ დატოვა საბოლოოდ ათენი. ძირითადი ახსნა წარმოადგენს იმას, რომ იგი გულნატკენი დარჩა იმ ფაქტით, რომ აკადემიის მმართველობა პლატონის სიკვდილის შემდეგ გადავიდა მის ძმისწულზე, სპევსიპეზე, თუმცა ისიც შესაძლებელია, რომ ცოტა უფრო ადრე, ჯერ კიდევ პლატონის სიკვილამდე, ანტიმაკედონურ მოძრაობასაც გაეცალა. შემდეგ მან იმოგზაურა თავის მეგობარ ქსენოკრატესთან ერთად მეგობრის, ჰერმიასის კარამდე ატარნეუსში, მცირე აზიაში. ამავე მოგზაურობის განმავლობაში არისტოტელემ მოინახულა კუნძული ლესბოსი თეოფრასტესთან ერთად, სადაც მათ ერთად გამოიკვლიეს კუნძულის ბოტანიკა და ზოოლოგია. არისტოტელემ ცოლად შეირთო ჰერმიასის ნაშვილები ქალიშვილი (ან ახლო ნათესავი) პითია. მან არისტოტელეს გაუჩინა გოგონა, რომელსაც ასევე პითია დაარქვეს. ჰერმიასის სიკვდილის შემდეგ, ძვ. წ. 343 წელს, არისტოტელე მაკედონიის მეფე ფილიპე მეორემ თავისი შვილის, ალექსანდრეს აღმზრდელად მიიწვია.
არისტოტელე დანიშნეს მაკედონიის სამეფო აკადემიის უფროსად. ამ დროის განმავლობაში ის ასწავლიდა არა მარტო ალექსანდრეს, არამედ ორ სხვა მომავალ მეფესაც: პტოლემეს და კასანდრეს. არისტოტელემ წაახალისა ალექსანდრე აღმოსავლური დაპყრობებისკენ და მისი დამოკიდებულება სპარსეთის მიმართ აშკარად ეთნოცენტრული იყო. ერთ-ერთ შემონახულ ცნობილ მაგალითში, იგი ურჩევს ალექსანდრეს, რომ „იყოს ბერძანთა ლიდერი და ბარბაროსთა დესპოტი, შეხედოს ბერძნებს, როგორც მეგობრებსა და ნათესავებს, ხოლო სპარსელებს კი როგორც მხეცებს ან მცენარეებს“.
მიიჩნევენ, რომ სწორედ ამ პერიოდში, დაახლოებით ძვ. წ. 335-323 წელს შეთხზა არისტოტელემ თავის შრომათა უმეტესობა არისტოტელემ დაწერა მრავალი დიალოგი, რომელთა მხოლოდ ფრაგმენტებიღაა შემორჩენილი. ის შრომები კი, რომელიც შემორჩა, ტრაქტატის ფორმას ატარებს და, როგორც ჩანს, განკუთვნილი არ იყო გამოქვეყნებისათვის და უბრალოდ სალექციო დამხმარე მასალას წარმოადგენდა სტუდენტებისათვის. მისი ყველაზე უფრო მნიშვნელოვანი ნაშრომებია: ფიზიკა, მეტაფიზიკა, ნიკომაქესეული ეთიკა, პოლიტიკა, De Anima (სულის შესახებ) და პოეზია.
არისტოტელემ არა მარტო შეისწავლა იმ დროისათვის შესაძლო ყველა დისციპლინა, არამედ მრავალ მათგანში მნიშვნელოვანი წვლილიც შეიტანა. ფიზიკის (ბუნებისმეტყველების) სფეროში არისტოტელემ დაამატა თავისი ნაშრომები შემდეგ დარგებში: ანატომია, ასტრონომია, ემბრიოლოგია, გეოგრაფია, გეოლოგია, მეტეოროლოგია, ფიზიკა (საკუთრივ ფიზიკა) და ზოოლოგია. ფილოსოფიის სფეროში (ზოგადად ჰუმანიტარული მეცნიერების) მან დაამატა შრომები ესთეტიკაზე, ეთიკაზე, მმართველობაზე, მეტაფიზიკაზე, პოლიტიკაზე, ეკონომიკაზე, ფსიქოლოგიაზე, რიტორიკასა და თეოლოგიაზე. იგი აგრეთვე იკვლევდა აღზრდა-განათლებას, უცხოურ ადათ-წესებს, ლიტერატურასა და პოეზიას. ითვლება, რომ არისტოტელე, შესაძლოა, იყო ბოლო პიროვნება, რომელმაც იცოდა ყველაფერი, რაც შეიძლება ადამიანს სცოდნოდა თავისი თანამედროვე მეცნიერების შესახებ. პლატონისგან განსხვავებით, რომელიც იყო იდეალისტური სკოლის მამამთავარი, არისტოტელე ითვლება მატერიალისტური სკოლის მამამთავრად.
თავისი მმართველობის ბოლოს ალექსანდრე ეჭვიანი გახდა, ყველგან შეთქმულებას ხედავდა და არისტოტელესაც კი ემუქრებოდა წერილებში. არისტოტელე არ ფარავდა თავის აზრს ალექსანდრეს ღვთაებრიობის პრეტენზიასთან დაკავშირებით. ალექსანდრემაც მოახერხა შურისძიება და არისტოტელეს ძმისშვილიშვილი კალისთენე სიკვდილით დასაჯა, როგორც მოღალატე.
ალექსანდრეს სიკვდილის შემდეგ ათენში კიდევ ერთხელ გაღვივდა ანტი-მაკედონური მოძრაობა. ევრიმედონემ, რომელიც იეროფანტი ანუ უმაღლესი ქურუმი იყო ათენში, შერისხა არისტოტელე, რადგანაც იგი ღმერთებს საკადრის პატივს არ სცემდა. არისტოტელე გაიქცა დედულეთში, ქალკისში და თავისი საქციელი ამგვარად ახსნა: „მე ვერ მივცემ ათენელებს იმის ნებას, რომ ორჯერ სცოდონ ფილოსოფიის წინაშე“ (სოკრატეს სიკვდილით დასჯას გულისხმობდა). სულ რაღაც ერთი წლის შემდეგ, ძვ. წ. 322 წელს, იგი ევბეაში, ბუნებრივი სიკვდილით აღესრულა. არისტოტელემ თავისი სურვილის აღმასრულებლად თავისი მოსწავლე ანტიპატრე დანიშნა და დატოვა ანდერძი, რომელშიც მეუღლის გვერდით დაკრძალვას ითხოვდა.
არისტოტელეს ფილოსოფია
არისტოტელე, მთელს ცოდნას ყოფდა სამ ნაწილად: თეორიულად (ფიზიკა და მეტაფიზიკა), პრაქტიკულად (ეთიკა და პოლიტიკა) და პოეტიკურად (ხელობები).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძველი ბერძენი ფილოსოფოსები კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 384 კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 322
მეცნიერთა სახლი (კრასნოდარი)
მეცნიერთა სახლი — კულტურული ცენტრი ქალაქ კრასნოდარში. სახელმწიფო საქალაქო ორგანიზაცია (არასამთავრობო ორგანიზაცია).
ისტორია
მეცნიერთა სახლი მის ძველ შენობაში 1924 წლიდან არსებობს. ის ერთ-ერთი უძველესია ქვეყანაში, აშენდა ცოტა მოგვიანებით ვიდრე მოსკოვის, ლენინგრადის, ყაზანისა და ოდესის მეცნიერთა სახლები. მისი კედლები ინახავს კრასნოდარის მუსიკალური ცხოვრების მდიდარ ისტორიას. სწორედ აქ დაიბადა ყუბანის ოპერა.
1924 წელს, შენობის კედლებში, ფუნქციონირებს მეცნიერთა და ინჟინერთა სახლი - შემოქმედებითი, კულტურული და საგანმანათლებლო კლუბი ინტელიგენციისა და სამეცნიერო საზოგადოებისთვის.
ომის დაწყებამდე კრასნოდარის ინტელიგენციას, რომელსაც ჰქონდა მუსიკალური და ლიტერატურული შესაძლებლობები, უყვარდა ამ სახლში ვოკალური სტუდიის ღონისძიებებზე შეკრება. აქ გაისმა სიმფონიური ორკესტრის მელოდიები, პირველად დაიდგა ნაწყვეტები ოპერებიდან, დაიდგა ლიტერატურული და მუსიკალური წარმოდგენები. ომმა გარკვეული დროით შეწყვიტა სტუდიურის ცხოვრება, მაგრამ მისი დასრულების შემდეგ მეცნიერთა სახლის კულტურული ცხოვრება და ტრადიციები აღორძინდა და დღემდე გრძელდება.
მეცნიერთა და ინჟინერთა სახლი დარეგისტრირდა 1997 წლის 7 ოქტომბერს. ევგენი ვინოგრადოვი არის სახლის დირექტორი.
აქ არის ადგილობრივი ისტორიის განყოფილება, განყოფილების თავმჯდომარეა ნინა კონოვალოვა.
ბარისახო
ბარისახო — სოფელი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ხევსურეთის თემის ცენტრი (სოფლები: აკუშო, კორშა, გუდანი, ბისო, ღული, ჩხუბა, ჭიე, ბლო, ამღა, ატაბე, აყნელი, აჭე, ახიელი, ბაცალიგო, ბუჩუკურთა, გველეთი, დათვისი, ზეისტეჩო, კარწაულთა, მაღრაანი, მოწმაო, როშკა, უკანახო, ქობულო, ღელისვაკე, ჩირდილი, ძეძეურთა, ჭალისოფელი, ჭიმღა, ჭორმეშავი, წინხადუ, ხახმატი). მდებარეობს გუდამაყრის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე. მდინარე ხევსურეთის არაგვის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1460 მეტრზე, დუშეთიდან 63 კილომეტრში.
მეცნიერთა სახლი (კრასნოდარი)
ისტორია
ვოკალურმა სტუდიამ ნახევარი საუკუნის იუბილე აღნიშნა, ის 1960 წლიდან არსებობს.
ბარისახო
ისტორია
1813 წელს ბარისახოსთან გაიმართა ბრძოლა აჯანყებულ ხევსურებსა და რუსეთის ჯარს შორის, რომელიც ხევსურების დამარცხებით დამთავრდა. XIX საუკუნის მეორე ნახევარში სოფელში 46 კომლი სახლობდა. 1934 წელს ბარისახოში საზეიმოდ გაიხსნა ფშავ-ხევსურეთის გზა (დუშეთი-ბარისახო), რომლის მშენებლობაც 1930 წელს დაიწყო. საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში ინახება ბარისახოს ხმალას ანგელოზისადმი შეწირული რიტუალური წყლის ჭურჭელი, ლომის გამოსახულებით (XII–XIV სს.), რომელზეც შემონახულია XVII-XVIII სს. წარწერა: „ქ. შემოგწირე მარაულმა საღირამ ხმალას და მთავარანგელოზსა შვილისა და…“
მეცნიერთა სახლი (კრასნოდარი)
ისტორია
კრასნოდარის ახალგაზრდული კლუბი მუშაობს აღნშნულ სახლში. მეცნიერთა სახლში არის რამდენიმე სასწავლო კურსი, მათ შორის: ინგლისური ენის და სამხატვრო სცენის შემოქმედებითი ასოციაციის სამსახიობო კურსები.
ბარისახო
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 153 ადამიანი.
მეცნიერთა სახლი (კრასნოდარი)
ისტორია
მეცნიერთა და ინჟინერთა სახლი მნიშვნელოვანი კულტურული და ისტორიული ღირშესანიშნაობაა, რომელიც 90 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში ფუნქციონირებს. დღეს ის ყველანაირ საგანმანათლებლო და გასართობ ღონისძიებებს მასპინძლობს.
ფუნქციები
სახლმა შეასრულა შემდეგი ფუნქციები:
არქიტექტურა
ოთახები გაფორმებულია მდიდრული როზეტებით, სტიკოს დეკორაციით, ფილებით. ჭერი ძალიან მაღალია და ფართო დარბაზებს აქვს შესანიშნავი აკუსტიკური მახასიათებლები.
თანამედროვე ვითარება
მეცნიერებისა და ინჟინრების სახლში კულტურული ცხოვრება ჯერ კიდევ ძალიან მდიდარია: აქ სპექტაკლები ტარდება, კონცერტები ეწყობა და დღესასწაულებისადმი მიძღვნილი მომხიბლავი ღონისძიებები ტარდება. დაწესებულება რეგულარულად მონაწილეობს სხვადასხვა მსოფლიო ღონისძიებებშიც.
Comitas galatheae
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
კუალა-ლუმპური
კუალა-ლუმპური (Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur) — მალაიზიის ფედერალური ტერიტორია, დედაქალაქი და უმსხვილესი ქალაქი. მისი ფართობი 243 კმ², ხოლო მოსახლეობა 1.79 მილიონია.
ქალაქის მეტროპოლიტური რეგიონია კუალა-ლუმპურის საქალაქო აგლომერაცია, რომელიც ასევე კლანგის ხეობის სახელწოდებითაა ცნობილი და მოსახლეობის რაოდენობისა და ეკონომიკური განვითარების მიხედვით სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში ერთ-ერთი ყველაზე სწრაფად ზრდადი რეგიონია. აგლომერაციის მცხოვრებთა რიცხვი 7.564 მილიონია.
კუალა-ლუმპური ქვეყნის კულტურული, ფინანსური და ეკონომიკური ცენტრია. ქალაქში მალაიზიის პარლამენტი და მეფის რეზიდენცია მდებარეობს. დედაქალაქში ქვეყნის აღმასრულებელი და სასამართლო ორგანოებიც იყო განლაგებული, რომლებიც 1999 წელს ქალაქ პუტრაჯაიაში გადაიტანეს. მიუხედავად ამისა, ზოგიერთი სამთავრობო ორგანო დღემდე რჩება კუალა-ლუმპურში.
დედაქალაქი კუალა-ლუმპურის ფედერალური ტერიტორიის ცენტრშია მოქცეული, რომელიც ერთ-ერთია მალაიზიის სამ ფედერალურ ტერიტორიას შორის. კუალა-ლუმპურის ფედერალური ტერიტორია ანკლავია სელანგორის შტატში, რომელიც მალაკის ნახევარკუნძულის დასავლეთ სანაპიროს ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობს. 1990-იანი წლებიდან მოყოლებული, ქალაქი მრავალ საერთაშორისო სპორტულ, პოლიტიკურ და კულტურულ ღონისძიებას მასპინძლობს, მათ შორისაა 1988 წლის თანამეგობრობის თამაშები და 2017 წლის სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის თამაშები. კუალა-ლუმპურშია მსოფლიოს უმაღლესი ტყუპი ცათამბჯენები — პეტრონასის კოშკები, რომელიც მალაიზიის განვითარების საკულტო სიმბოლოდ იქცა.
კუალა-ლუმპური ალფა რანგის გლობალური ქალაქია. 2010 წელს ის გაზეთ Foreign Policy-ის გლობალური ქალაქების სიაში 48-ე ადგილზე მოხვდა. 2019 წელს კუალა-ლუმპურმა მსოფლიოში ყველაზე ხშირად მონახულებად ქალაქებს შორის მე-6 ადგილი დაიკავა. იუნესკომ ქალაქი 2020 წლის მსოფლიო წიგნის დედაქალაქად დაასახელა.
ისტორია
1886 წელს კუალა-ლუმპურსა და კლანგს შორის სარკინიგზო ხაზი გაიყვანეს, რამაც ქალაქის მოსახლეობის ზრდას შეუწყო ხელი. 1884-დან 1890 წლამდე კუალა-ლუმპურის მცხოვრებთა რიცხვი 4,500-დან 20,000-მდე გაიზარდა.
XX საუკუნიდან დღემდე
ქალაქის სივრცემ დღევანდელი სახე ძირითადად XX საუკუნეში მიიღო. 1895 წელს მისი ფართობი მხოლოდ 0.85 კმ იყო, 1903 წლისთვის კი 20 კმ-მდე გაიზარდა. 1948 წელს, როცა კუალა-ლუმპური მუნიციპალიტეტი გახდა, მისი ტერიტორიის ფართობი 93 კმ²-ს, ხოლო 1974 წლისთვის, როგორც უკვე ფედერალური ტერიტორიის, 243 კმ²-ს შეადგენდა.
XX საუკუნის დასაწყისში კუალა-ლუმპურში მანქანის საბურავზე გაზრდილმა მოთხოვნამ რეზინის ინდუსტრიის განვითარებას შეუწყო ხელი, რის შემდეგაც ქალაქის მოსახლეობა საგრძნობლად გაიზარდა. 1900 წელს კუალა-ლუმპურის მცხოვრებთა რიცხვი 30,000, ხოლო 1920 წელს 80,000 იყო. რეზინის ინდუსტრიის განვითარებამ ქალაქში უცხოური კაპიტალის შემოდინებას შეუწყო ხელი, სადაც უამრავი კომპანია და საწარმო დაარსდა და გაიხსნა. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში, კუალა-ლუმპური იაპონიის იმპერიულმა არმიამ 1942 წლის 11 იანვარს დაიპყრო. საბრძოლო პროცესისას მიღებული მცირე ზარალის მიუხედავად, ოკუპაციამ ქალაქს მძიმე კვალი დაატყო. იაპონელმა სამხედროებმა რამდენიმე კვირაში კუალა-ლუმპურის 5,000 ჩინელი მცხოვრები მოკლეს, ხოლო ათასობით ინდოელი იძულებით გაგზავნეს ბირმის რკინიგზაზე სამუშაოდ, სადაც მათი უმრავლესობა დაიღუპა. კუალა-ლუმპურში იაპონური ოკუპაცია 1945 წლის 15 აგვისტოს, ჰიროსიმასა და ნაგასაკის ატომური დაბომბვის შედეგად იაპონიის კაპიტულაციის შემდეგ დასრულდა.
1952 წლის 16 თებერვალს კუალა-ლუმპურში პირველი მუნიციპალური არჩევნები ჩატარდა, რომელშიც ხმათა უმრავლესობა ერთიანი მალაიზიის ეროვნული მოძრაობისა და მალაიზიის ჩინელთა პარტიის ალიანსმა გაიმარჯვა, რის შემდეგაც მათ ერთიანი პარტია დააფუძნეს. 1957 წლის 31 აგვისტოს მალაის ფედერაციამ დამოუკიდებლობა მოიპოვა და ბრიტანელთა მმართველობისგან გათავისუფლდა. დამოუკიდებლობის დეკლარაციის დამტკიცების ცერემონიალი 31 აგვისტოს დილას კუალა-ლუმპურში, მერდეკას სტადიონზე ჩატარდა. დეკლარაციას ხელი მალაის პირველმა პრემიერ-მინისტრმა, აბდულ რაჰმანმა მოაწერა. 1963 წლის 16 სექტემბერს მალაიზიის ფედერაცია დაარსდა. ამავე წელს კუალა-ლუმპურში, პერდანის ტბის ბაღებთან მალაიზიის პარლამენტის მშენებლობა დასრულდა.
1969 წლის 13 მაისს კუალა-ლუმპურში რასობრივი აჯანყებები დაიწყო, რომლებიც 13 მაისის ინციდენტის სახელწოდებითაა ცნობილი და ქალაქის მალაიელ და ჩინელ მცხოვრებლებს შორის ძალადობრივ დაპირისპირებას უკავშირდება. კონფლიქტის მიზეზი მალაიელთა თავიანთი სოციო-პოლიტიკური სტატუსით უკმაყოფილება იყო. დაპირისპირების შედეგად 169 ადამიანი დაიღუპა. 13 მაისის ინციდენტის შემდეგ შეიცვალა ქვეყნის ეკონომიკური პოლიტიკა. სხვა ეთნიკურ ჯგუფებთან შედარებით, პრიორიტეტული მალაიელთა ეკონომიკური წინსვლა გახდა. კუალა-ლუმპურს ქალაქის სტატუსი 1972 წლის 1 თებერვალს მიენიჭა. 1974 წლის 1 თებერვალს ქალაქი ფედერალური ტერიტორია გახდა, ხოლო 1978 წელს სელანგორის შტატის დედაქალაქის სტატუსი შეუჩერდა, რადგანაც შტატის ახალ დედაქალაქად შაჰ-ალამი გამოცხადდა. 1990 წლის 14 მაისს კუალა-ლუმპურმა ადგილობრივი საბჭოს 100 წლის იუბილე იზეიმა. ღონისძიებაზე ქალაქის ფედრალური ტერიტორიის ახალი დროშა და ჰიმნი წარადგინეს. 2001 წლის 1 თებერვალს პუტრაჯაია ფედერალურ ტერიტორიად და სამთავრობო ქალაქად გამოცხადდა, რის შემდეგაც მთავრობის აღმასრულებელი და სასამართლო სტრუქტურები კუალა-ლუმპურიდან პუტრაჯაიაში გადაიტანეს. დედაქალაქში საკანონმდებლო ორგანო და მეფის რეზიდენცია დარჩა.
1990 წლიდან კუალა-ლუმპურის მეტროპოლიტურ რეგიონში აქტიური ურბანიზაციის პროცესი მიმდინარეობს, რის შედეგადაც ქალაქის მეტროპოლია საგრძნობლად გაიზარდა. კუალა-ლუმპურის აგლომერაცია ფედერალური ტერიტორიიდან დასავლეთით კლანგის პორტამდე, ხოლო ჩრდილოეთით, აღმოსავლეთითა და სამხრეთით ტიტივანგსას მთებამდე ვრცელდება.
კლიმატი
კუალა-ლუმპური ეკვატორულ კლიმატურ სარტყელში მდებარეობს. აღმოსავლეთიდან ტიტივანგსას მთათა სისტემა, ხოლო დასავლეთიდან – კუნძული სუმატრა, ქალაქს ძლიერი ქარებისგან იცავს. კუალა-ლუმპურისთვის თბილი და მზიანი ამინდია დამახასიათებელი, ასევე უხვი ნალექი, განსაკუთრებით ჩრდილო-აღმოსავლეთის მუსონების პერიოდში, რომელიც ოქტომბრიდან მარტის თვემდე გრძელდება. საშუალო მაქსიმალური ტემპერატურა 32-დან 35 °C-მდეა, ხოლო საშუალო მინიმალური –  23.4-დან 24.6 °C-მდე. ატმოსფერული ნალექების მინიმალური წლიური რაოდენობა 2,600 მილიმეტრია.
მთავრობა
კუალა-ლუმპურს ქალაქის სტატუსი 1972 წელს მიენიჭა, რის შემდეგაც მისი აღმასრულებელი ხელისუფლების მეთაურია ლორდ-მერი, რომელსაც ყოველ სამ წელიწადში ერთხელი ფედერალური ტერიტორიების სამინისტო ირჩევს.
ქალაქის ადგილობრივი სამთავრობო ორგანოა კუალა-ლუმპურის მერია, რომელიც მალაიზიის ფედერალური ტერიტორიების სამინისტროს დაქვემდებარებაში იმყოფება. მერია პასუხისმგებელია ჯანდაცვაზე, ნარჩენების მართვაზე, გარემოს დაცვაზე, ქალაქის დაგეგმარებაზე, მშენებლობათა კონტროლზე, სოციალურ და ეკონომიკურ განვითარებაზე.
კუალა-ლუმპურში მალაიზიის საკანონმდებლო ორგანო, პარლამენტი მდებარეობს, რომელიც სენატისა და წარმომადგენელთა პალატისგან შედგება.
ეკონომიკა
კუალა ლუმპური ინდუსტრიული და ეკონომიკური თვალსაზრისით მალაიზიის ყველაზე სწრაფად ზრდადი რეგიონია. ქალაქში მალაიზიის ეროვნული ბანკი, კომპანიებისა და ფასიანი ქაღალდების ეროვნული კომისიები მდებარეობს. ასევე დედაქალაქშია განლაგებული საელჩოთა უმრავლესობა. კუალა-ლუმპურის ეკონომიკურ მნიშვნელობას კიდევ უფრო ზრდის ქალაქის მიმდებარე ტერიტორიებზე ინფრასტრუქტურის განვითარება, როგორებიცაა კუალა-ლუმპურის საერთაშორისო აეროპორტი და კლანგის პორტი. კუალა-ლუმპური ქვეყნის ეკონომიკური და საქმიანი ცენტრია. მალაიზიის ეკონომიკური საქმიანობების ბირთვი სწორედ დედაქალაქში ხორციელდება. 2013 წლის 5 ივლისის მონაცემებით, ქალაქის საბაზრო კაპიტალიზაცია 505.67 მილიარდს შეადგენდა. 2015 წელს კუალა-ლუმპურის მშპ 160,388 იყო, რაც ქვეყნის მშპ-ს 15.1%-ს შეადგენდა, ხოლო მშპ ერთ სულ მოსახლეზე 94,722 იყო.
ქალაქში ფართო სპექტრითაა წარმოდგენილი სერვისის სექტორი. კუალა-ლუმპურში მრავალი ადგილობრივი თუ უცხოური ბანკები და სადაზღვევო კომპანიები მოქმედებს. ქალაქში მდებარეობს არერთი საერთაშორისო კომპანიის რეგიონალური ოფისი. ასევე მალაიზიის უმსხვილესი კომპანიების შტაბ-ბინების უმრავლესობა სწორედ დედაქალაქშია განლაგებული. 2007 წელს Forbes 2000-ის მსოფლიოს უმსხვილესი კომპანიების სიაში კუალა-ლუმპურში დაფუძნებული 14 კომპანია მოხვდა.
კუალა ლუმპურის ეკონომიკის 17%-ს წარმოება და მშენებლობა, ხოლო 83%-ს სერვისის სექტორი მოიცავს, რომელიც ფინანსური, სადაზღვევო, სავაჭრო, სარესტორნო, სასტუმრო, სატრანსპორტო, კომუნალური და სამთავრობო მომსახურებითაა წარმოდგენილი.
ტურიზმი
სერვისის სექტორზე ორიენტირებული ქალაქის ეკონომიკისთვის ტურიზმი ერთ-ერთი წამმართველი ძალაა. ქალაქში მრავალი საერთაშორისო სასტუმროთა ქსელია წარმოდგენილი. ერთ-ერთი უძველესი სასტუმროა Hotel Majestic. დედაქალაქი ასევე ბიუჯეტური სასტუმროების სიმრავლით გამოირჩევა.
კუალა-ლუმპური მსოფლიოში მე-6 ყველაზე ხშირად მონახულებადი ქალაქია. ეს უკანასკნელი ყოველწლიურად 8.9 მილიონ ტურისტს მასპინძლობს, რომლებსაც ქალაქის კულტურული მრავალფეროვნება, დაბალი ფასები, ფართო გასტრონომიული არჩევანი და სავაჭრო ცენტრების სიმრავლე იზიდავთ. კუალა-ლუმპურში მსოფლიოს ათი უდიდესი სავაჭრო ცენტრიდან სამი მდებარეობს.
მთავარი ტურისტული დანიშნულების ადგილებია პეტრონასის კოშკები, კუალა-ლუმპურის კოშკი, მერდეკას მოედანი, პარლამენტის შენობა, ეროვნული მუზეუმი, ისლამური ხელოვნების მუზეუმი, ჯამეკის მეჩეთი და თეან ჰუს ტაძარი.
დემოგრაფია
მოსახლეობის რაოდენობისა და სიმჭიდროვის მიხედვით კუალა-ლუმპური მალაიზიის უდიდესი ქალაქია. მისი მცხოვრებთა რიცხვი 1.76 მილიონი, ხოლო სიმჭიდროვე 1 კმ²-ზე 7,366 ადამიანია. 2017 წლის მონაცემებით, კუალა-ლუმპურის მეტროპოლიტური რეგიონის მოსახლეობა 7.25 მილიონია. ქალაქის ძირითადი ეთნიკური ჯგუფები არიან მალაიები, ჩინელები და ინდოელები.
რელიგია
კუალა-ლუმპური რელიგიური მრავალფეროვნებით გამოირჩევა. ქალაქში მრავალი განსხვავებული აღმსარებლობის სამლოცველო მდებარეობს.
ისლამს ძირითადად მალაიები, ინდოელი და ჩინელი მუსლიმები აღიარებენ. ბუდიზმის, კონფუციანიზმისა და დაოსიზმის მიმდევრები ძირითადად ჩინელები აირან. ინდოელთა უმრავლესობა ინდუიზმის მიმდევარია. აგრეთვე ჩინელთა და ინდოელთა ნაწილი ქრისტიანული აღმსარებლობისაა.
2010 წლის კვლევის მიხედვით, კუალა-ლუმპურის მოსახლეობის 46.4% მუსლიმია, 35.7% – ბუდისტი, 8.5% – ინდუისტი, 5.8% – ქრისტიანი, 1.1% – დაოსისტი, ხოლო 0.5% არარელიგიურია. ამავე კვლევის მიხედვით, ჩინელი მოსახლეობის 87.4% ბუდისტია, 7.9% – ქრისტიანი, 2.7% – ჩინური ხალხური რელიგიის, ხოლო 0.6% ისლამის მიმდევარია. ინდოელი მოსახლეობის 81.1% ინდუისტია, 7.8% – ქრისტიანი, 4.9% – მუსლიმი, 2.1% – ბუდისტი.
არქიტექტურა
დედაქალაქში მალაიზიის უმაღლესი ცათამბჯენი, 452 მეტრის სიმაღლის პეტრონასის კოშკები მდებარეობს, რომლებიც ამასთანავე მსოფლიოში უმაღლესი ტყუპი ნაგებობებია. 2010 წლის მსოფლიოს 50 უმაღლესი ურბანული აგლომერაციის პროექტის კვლევის მიხედვით, კუალა-ლუმპური მაღალსართულიანი შენობების რაოდენობის მიხედვით მე-10 ადგილზე მოხვდა. ქალაქში ნაგებობათა უმრავლესობა 100 მეტრზე მაღალია, რომელთა შორის 224 უმაღლესი მაღალსართულიანი შენობის საერთო სიმაღლე 34,035 მეტრია.
რეკრეაცია
კუალა-ლუმპური პარკების, ბაღებისა და ღია რეკრეაციული სივრცეების სიმრავლით გამოირჩევა. ქალაქის უძველესი რეკრეაციული პარკი 92 ჰექტარზე გადაჭიმული პერდანის ტბის ბაღებია, რომელიც 1888 წელს დაარსდა. ბაღების შემადგენლობაში შედის პეპლების პარკი, ორქიდეების ბაღი, ირმების პარკი, ჰიბისკუსის ბაღი და კუალა-ლუმპურის ფრინველთა პარკი, რომელიც უდიდესია მსოფლიოში. რეკრეაციული ზონის მახლობლად მალაიზიის პარლამენტი და მეფის რეზიდენცია მდებარეობს.
ქალაქის სხვა პარკებს შორის აღსანიშნავია ASEAN-ის სკულპტურების ბაღი, კუალა-ლუმპურის ცენტრალური პარკი, ტიტივანგსას ტბის ბაღები, საცხენოსნო პარკი, დედოფლის ტბის ბაღები და დასავლეთი ხეობის პარკი.
განათლება
2000 წლის მონაცემების მიხედვით, კუალა-ლუმპურში წიგნიერების დონე 97.5% იყო, რითაც ქალაქი ქვეყანაში პირველ ადგილს იკავებდა. კუალა-ლუმპურში 13 უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება, 79 საშუალო და 155 დაწყებითი სკოლა და 136 საბავშვო ბაღია.
ქალაქში მალაის უნივერსიტეტი მდებარეობს, რომელიც 1949 წელს დაარსდა და მალაიზიის უძველესი უნივერსიტეტია. 2019 წლის უნივერსიტეტების მსოფლიო რეიტინგში მალაის უნივერსიტეტი აზიაში 22-ე, სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში მე-3, ხოლო მალაიზიაში საუკეთესო უნივერსიტეტებს შორის პირველ ადგილზე დასახელდა.
სპორტი
კუალა-ლუმპურში ყველაზე პოპულარული სპორტია ფეხბურთი. ქალაქის მთავარი სპორტული მოედანი მერდეკას სტადიონია. კუალა-ლუმპურს ფეხბურთის ასოციაცია ჰყავს, რომელიც 1945 წელსაა დაარსებული და მალაიზიის სუპერ ლიგის წევრია.
1965, 1977 და 1985 წლებში კუალა-ლუმპურში კალათბურთის საერთაშორისო ფედერაციის აზიის ჩემპიონატები ჩატარდა. 2016 წელს ქალაქის საკალათბურთო ნაკრები Westports Malaysia Dragons სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნების ასოციაციის საკალათბურთო ლიგის ჩემპიონი გახდა.
1988 წელს კუალა-ლუმპურმა მე-16 თანამეგობრობის თამაშებს უმასპინძლა. 2015 წელს ქალაქში საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის 128-ე სესია ჩატარდა, რომელზედაც 2022 წლის ზამთრის ოლიმპიური თამაშების მასპინძელ ქალაქად პეკინი დასახელდა.
დამეგობრებული ქალაქები
კუალა-ლუმპური დამეგობრებულია შემდეგ ქალაქებთან:
სქოლიო
კატეგორია:აზიის დედაქალაქები კატეგორია:მალაიზიის ქალაქები
ტრაიგუენი (კუნძული)
ტრაიგუენი (Isla Traiguen) - კუნძული წყნარ ოკეანეში, ჩილეს სანაპიროსთან. ჩონოსის არქიპელაგში, შედის ჩილეს აისენის რეგიონის შემადგენლობაში. მისი ფართობია 520 კვ.კმ.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ჩილეს კუნძულები
ოსკარი საუკეთესო მხატვრული გაფორმებისთვის
ამერიკული კინოაკადემიის ჯილდო საუკეთესო მხატვრული გაფორმებისთვის — ერთ-ერთი ჯილდო ოსკარის დაჯილდოებაზე, რომელიც იმართება ყოველწლიურად ამერიკის შეერთებულ შტატებში. ჯილდოს ამერიკის კინემატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემია გადასცემს კინემატოგრაფიაში მომუშავე ხალხს.
ერნსტ ტოლერი
ერნსტ ტოლერი (Ernst Toller; დ. 1 დეკემბერი, 1893, ზამოჩინი, ახლანდელი შამოცინი, პოლონეთი — გ. 22 მაისი, 1939, ნიუ-იორკი) — გერმანელი მწერალი, მემარცხენე ექსპრესიონიზმის („აქტივიზმის“) ერთ-ერთი ლიდერი. აქტიურად მონაწილეობდა 1918 წლის ნოემბრის რევოლუციაში, იყო ბავარიის საბჭოთა რესპუბლიკის მთავრობის წევრი. მისი შემოქმედების მთავარი პრობლემაა ადამიანი და საზოგადოება, გმირი და მასა (დრამები „ჰოპლა“, „ჩვენ ვცოცხლობთ!“, 1927; „ცეცხლი ალყიდან“, 1930; „ადამიანი-მასა“, 1921; ლექსები „რეკვიემი დაღუპულ ძმებზე“ 1920; „მერცხლების წიგნი“, 1924 და სხვა). ემიგრაციის წლებში აშშ-ში (1933-1039) გამოსცა ავტობიოგრაფიული ჩანაწერები „სიყმაწვილე გერმანიაში“ (1933), „წერილები ციხიდან“ (1935), დრამა „პასტორი ჰალი“ (1939).
1923 წლის 4 იანვარს კ. მარჯანიშვილის სახელობის თეატრში დაიდგა „ადამიანი-მასა“, „ჰოპლა“, „ჩვენ ვცოცლობთ!“. 1928 წლის 3 დეკემბერს ქუთაისში დადგა კოტე მარჯანიშვილმა.
სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 1893 კატეგორია:გარდაცვლილი 1939 კატეგორია:გერმანელი კომუნისტები კატეგორია:ნოემბრის რევოლუციის მონაწილენი კატეგორია:რევოლუციონერები კატეგორია:ებრაელი მწერლები კატეგორია:გერმანელი ექსპრესიონისტი დრამატურგები კატეგორია:მოდერნისტული თეატრი კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი დრამატურგები კატეგორია:XX საუკუნის გერმანელი დრამატურგები
კაგუასი
კაგუასი (Caguas) — ქალაქი აშშ-ში, პუერტო-რიკოს აღმოსავლეთ ნაწილში. საავტომობილო გზით უკავშირდება სან-ხუანს. მოსახლეობა 127 244 ადამიანი (2020). XX საუკუნის განმავლობაში იყო პუერტო-რიკოს შაქრის წარმოების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ცენტრი.
სქოლიო
კატეგორია:პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები კატეგორია:სან-ხუანი-კაგვასი-გვაინაბოს მეტროპოლიტენური ტერიტორია
ვალეს კანტონი
ვალე (Valais; Wallis) — კანტონი შვეიცარიაში. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, რონის ხეობის ირგვლივ, სადაც ის სათავეს იღებს ჟენევის ტბიდან და ერთმანეთისგან ჰყოფს პენინისა და ბერნის ალპებს. კანტონი ერთ-ერთი უმშრალესი ადგილია მთელს შვეიცარიაში. განთქმულია მატერჰორნის მთითა და სათხილამურო კურორტ ცერმატითა და ვერბიეთი.
ვალეს კანტონი შვეიცარიის კონფედერაციის ნაწილი 1815 წელს გახდა. ადმინისტრაციულად 13 რაიონად იყოფა.
2010 წლის მონაცემებით, კანტონის მოსახლეობა 312 684 ადამიანს შეადგენს. 81% კათოლიკეა, 6% პროტესტანტი. ძირითადი ენებია ფრანგული და ფრანკო-პროვანსული. თუმცა, აღმოსავლეთ ნაწილში ასევე საუბრობენ გერმანული ენის ვალურ დიალექტზე. უმსხვილესი ქალაქი და დედაქალაქია სიონი.
კანტონის ეკონომიკის მთავარი საფუძვლებია მეღვინეობა-მეხილეობა და ტურიზმი.
სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის კანტონები
ალექსანდრე ჟორჟოლიანი
ალექსანდრე (სანდრო) მაქსიმეს ძე ჟორჟოლიანი (დ. 8 თებერვალი [ძვ. სტ. 27 იანვარი], 1888, ოზურგეთი — გ. 24 ივნისი, 1969, თბილისი) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1942).
ბიოგრაფია
1911 წელს დაამთავრა ოდესის უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტი. პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა ბაქოსა (1913–1918) და თბილისში (1918–1920). ამავე დროს აქტიურად მონაწილეობდა ქართველ სცენისმოყვარეთა დასის სპექტაკლებში. 1921 წლიდან შოთა რუსთაველის სახელობის აკადემიური თეატრში. იყო მდიდარი შემოქმედებითი ბუნების მსახიობი. ამ პერიოდის საუკეთესო როლებია: ყარამანი (ნინო ნაკაშიძის „ვინ არის დამნაშავე“), დიტო (ვალერიან შალიკაშვილის „უნიადაგონი“), კოწია (შალვა დადიანის „გუშინდელნი“, მინისტრის მდივანი (ნატალია აზიანი დონდაროვა|ნატალია აზიანი დონდაროვის „დეზერტირკა“) და სხვა. 1928 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე მოღვაწეობდა კოტე მარჯანიშვილის სახელობის სახელმწიფო აკადემიური დრამატული თეატრში. კოტე მარჯანიშვილთან მუშაობის დროს გაიარა შესანიშნავი აქტიორული სკოლა, ჩამოყალიბდა როგორც ბრწყინვალე კომიკოსი. ჟორჟოლიანის აქტიორული ხელოვნება გამოირჩეოდა ფსიქოლოგიური სიღრმით, გრძნობისა და განცდის უშუალობით, უბრალოებით, დიდი სცენური მომხიბვლელობით, მხატვრული ტაქტით, გულწრფელობით.
მის მიერ შექმნილ უნიკალურ სცენურ სახეებს კომიზმთან ერთად ხშირად თან ახლდა ლირიზმი, პოეტურობა, სევდა, სიკეთე, როლებიდან აღსანიშნავია: ყვარყვარე (პოლიკარპე კაკაბაძის „ყვარყვარე თუთაბერი“), გოჩოლავა (შალვა დადიანის „კაკალ გულში“), მოსე მწერალი (ეგნატე ნინოშვილის „გურია“), ხანანია (გერცელ ბააზოვის „იცკა რიჟანიშვილი“), ბენ აკობა (კარლ გუცკოვის „ურიელ აკოსტა“), დარისპანი (დავით კლდიაშვილის „დარისპანის გასაჭირი“), კირკიტა (მიხეილ ჯაფარიძის „ჟამთაბერის ასული“), ილიკო (ნოდარ დუმბაძის „მე, ბებია, ილიკო და ილარიონი“) და სხვა.
1925 წლიდან იღებდნენ კინოში. როლები: იმერელი თავადი („სამანიშვილის დედინაცვალი“, 1927), გენერალი („ელისო“, 1928), მოსე მწერალი („დარიკო“, 1936), კოსტაია („ნარინჯის ველი“, 1937), მაჭანკალი არისტო („დაკარგული სამოთხე“, 1938), ფოსტალიონი კირილე („ჭრიჭინა“, 1954), სანდრო („აბეზარა“, 1956), პაპა („მანანა“, 1956), ილიკო („მე, ბებია, ილიკო და ილარიონი“, 1963), ედემიკა („მე ვხედავ მზეს“, 1963) და სხვა. ფართო პოპულარობით სარგებლობდა როგორც ესტრადის მსახიობი. დაჯილდოებულია 2 შრომის წითელი დროშის ორდენითა და მედლებით.
დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 8 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1888 კატეგორია:გარდაცვლილი 24 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1969 კატეგორია:ქართველი მსახიობები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები კატეგორია:ოზურგეთში დაბადებულები კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები ალექსანდრე
აპოლონიოს როდოსელი
აპოლონიოს როდოსელი (დ. ძვ. წ. 295 — გ. ძვ. წ. 215) — გამოჩენილი ალექსანდრიელი ეპიკოსი, სწავლული, პოეტი.
ბიოგრაფია
დაიბადა ძვ.წ. 295 წელს ალექსანდრიაში. იყო კალიმაქეს მოწაფე და შემდეგ მეტოქე. მერე ლიტერატურულ მოქიშპეებს გაერიდა, როდოსზე გადასახლდა და დაამუშავა „არგონავტიკის“ პირველი ვარიანტი, რომელიც კალიმაქემ და სხვა მოღვაწეებმა სასტიკად გაუკრიტიკეს. ამიტომ შექმნა ახალი ვარიანტი, რამაც დიდად განუთქვა სახელი. ეს წიგნი მრავალგზის ითარგმნა თითქმის ყველა ევროპულ ენაზე და იმდენად მნიშვნელოვანია, რომ როდოსელ მგოსანს თვით ვალერიუს ფლაკუსი და ვერგილიუსი ბაძავდნენ, იყენებდნენ და სწავლობდნენ. მართალია, მან სრულყოფილი ოსტატობით ვერ განახორციელა გაბედული მიზანი, ჰომეროსის დიდი ეპოსი უნდა აღვადგინოო, მაგრამ მისმა ეპოსმაც ლიტერატურის ისტორიაში წარუშლელი კვალი დატოვა და წყაროს მნიშვნელობა შეიძინა.
Comitas granuloplicata
Comitas granuloplicata — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
ვიქტორია (ჩონოსი)
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ჩილეს კუნძულები
852
თარიღი უცნობია
*
გოჭა (მრავალმნიშვნელოვანი)
ტერმინით გოჭა შეიძლება აღნიშნული იყოს:
ცხენისებრი ანტილოპა (გვარი)
ცხენისებრი ანტილოპა (Hippotragus) — წყვილჩლიქოსან ძუძუმწოვართა გვარი ხმალრქიანი ანტილოპების ქვეოჯახისა. მოიცავს სამ სახეობას:
ლიტერატურა
* კატეგორია:ძროხისებრნი
აუსკულტაცია
220პქ|მინი|მარჯვნივ|[[ვირჯინია აპგარი აუსკულტაციას უტარებს ჩვილს]] აუსკულტაცია (ausculto — მოსმენა) — შინაგანი ორგანოების გამოკვლევის ერთ-ერთი ძირითადი მეთოდი ამ ორგანოებში წარმოშობილი ხმიანობის მოსმენით. ორგანოს მოსმენა შეიძლება უშუალოდ ყურით ან სპეციალური ხელსაწყოების — სტეთოსკოპისა და ფონენდოსკოპის საშუალებით. გულის გამოკვლევა მოსმენით პირველად შემოიღო ბერძენმა ექიმმა არეტეოსმა. თანამედროვე აუსკულტაციის ფუძემდებლად ითვლება ფრანგი ექიმი რენე თეოფილ იაცინტ ლაენეკი, რომელმაც პირველად (1819) გამოიყენა სტეთოსკოპი.
კლინიკურ პრაქტიკაში აუსკულტაციის მეთოდის გავრცელებაში დიდი წვლილი შეიტანა ფრანგმა თერაპევტმა პიერ ადოლფ პიორიმ, იოსეფ ფონ შკოდამ, სერგეი ბოტკინმა, გრიგოლ ზახარინმა, თეოფილე იანოვსკიმ, ალექსი ოსტროუმოვმა, ვასილი ობრაზცოვმა. ხმიანობის პირველი გრაფიკული ჩანაწერი გააკეთა ვილემ ეინტჰოვენმა (1894).
აუსკულტაციისათვის უმეტესად იყენებენ ფონენდოსკოპს, რომელიც მემბრანიანი ღრუ კაფსულისა და რეზინის ორი მილისაგან შედგება. კაფსულას ადებენ ავადმყოფის სხეულს, მემბრანა გადასცემს ამა თუ იმ ორგანოში წარმოშობილ ხმიანობას, რომელსაც მილების საშუალებით ისმენს ექიმი. ფილტვების აუსკულტაციით ისმენენ სუნთქვით ხმაურს, გარკვეული დაავადებისათვის დამახასიათებელ სხვადასხვაგვარ ხიხინს; გულის ტონების ცვალებადობისა და გულში წარმოქმნილი შუილის მიხედვით განსაზღვრავენ გულის მოქმედებას, დაავადებას. არტერიებს ისმენენ სისხლის წნევის გასინჯვის დროს, მუცლის აუსკულტაციით ადგენენ კუჭისა და ნაწლავების პერისტალტიკას, ორსულობის დროს ნაყოფის გულისცემას და ა. შ.
სქოლიო
კატეგორია:დიაგნოზი (მედიცინა)