cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
საქართველო
საქართველო-რუსეთის ომი
2008 წლის აგვისტოში რუსეთმა საქართველოს მიმართ ღია აგრესია განახორციელა, მოტივით სამხრეთ ოსეთის მშვიდობიანი მოქალაქეების დაცვა. ამ ომის შედეგად საქართველომ ზემო აფხაზეთად წოდებული კოდორის ხეობა, ლიახვის ხეობა და ახალგორის რაიონი დაკარგა.
2012 წლის საპარლამენტო არჩევნები
2012 წლის 1 ოქტომბერს საქართველოში საპარლამენტო არჩევნები ჩატარდა, რომელშიც გაიმარჯვა კოალიცია ქართულმა ოცნებამ, რომელსაც სათავეში ედგა ცნობილი ქართველი ბიზნესმენი ბიძინა ივანიშვილი. იმ არჩევნებში ქართულმა ოცნებამ ხმების 54 %-ის მიღება მოახერხა და უკან ჩამოიტოვა ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა, რომელიც საქართველოს სათავეში 2004–2012 წლებში იყო.
2013 წლის საპრეზიდენტო არჩევნები
2013 წელს საქართველოში საპრეზიდენტო არჩევნები ჩატარდა, რომელშიც ქართული ოცნების კანდიდატმა, გიორგი მარგველაშვილმა გაიმარჯვა. ამ გამარჯვებით მარგველაშვილი საქართველოს რიგით მე-4 პრეზიდენტი გახდა და ჩაანაცვლა მიხეილ სააკაშვილი, რომელიც საქართველოს პრეზიდენტი 2004–2007 და 2008–2013 წლებში იყო.
2016 წლის საპარლამენტო არჩევნები
2016 წლის 8 ოქტომბერს საქართველოში საპარლამენტო არჩევნები ჩატარდა, რომელშიც გაიმარჯვა პარტია ქართულმა ოცნებამ, რომელმაც 856 638 ხმა მიიღო (48,7 %) და მიიღო 115 მანდატი პარლამენტში.
2018 წლის საპრეზიდენტო არჩევნები
2018 წლის 28 ოქტომბერს გაიმართა საპრეზიდენტო არჩევნების პირველი ტური, სადაც პირველი ადგილი დაიკავა სალომე ზურაბიშვილმა 38,64 %-ით, ხოლო მეორე ადგილზე გავიდა გრიგოლ ვაშაძე 37,73 %-ით. არჩევნების მეორე ტური გაიმართა 28 ნოემბერს. არჩევნებში 1 146 258 ხმით (59,55 %) გაიმარჯვა სალომე ზურაბიშვილმა და გახდა პირველი ქალი პრეზიდენტი საქართველოს ისტორიაში.
გავრილოვის ღამე
მინი|საპროტესტო გამოსვლა, 21 ივნისი, 2019
საპროტესტო გამოსვლები და დარბევა თბილისში 2019 წლის 20 და 21 ივნისს, რომელიც თბილისში მართლმადიდებლობის საპარლამენტთაშორისო ასამბლეის სესიის დროს რუსეთის დუმის დეპუტატის სერგეი გავრილოვის მიერ საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის, ირაკლი კობახიძის სკამის დაკავებასა და საქართველოს პარლამენტში რუსულ ენაზე ასამბლეის სესიის ჩატარებას მოყვა. აქციების მეორე დღეს გადადგა პარლამენტის თავმჯდომარე ირაკლი კობახიძე, საქართველოს პარლამენტი დატოვა ზაქარია ქუცნაშვილმა.
ანთიმოზ ივერიელი
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მწიგნობრები კატეგორია:ქართველი მესტამბეები კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები კატეგორია:ქართველი საეკლესიო მოღვაწეები კატეგორია:ქართველი წმინდანები კატეგორია:რუმინელი წმინდანები კატეგორია:ქართველები რუმინეთში კატეგორია:ქართველი კალიგრაფები კატეგორია:გარდაცვლილი 1716
საქართველო
2020 წლის საპარლამენტო არჩევნები
არჩევნების პირველი ტური 2020 წლის 31 ოქტომბერს გაიმართა და მასში „ქართულმა ოცნებამ“ ხმათა 48,22 %-ით. არჩევნების მეორე ტური გაიმართა 2020 წლის 21 ნოემბერს. არჩევნების მეორე ტურს ოპოზიციურმა პარტიებმა ბოიკოტი გამოუცხადეს. პირველ ტურში ამომრჩეველთა აქტივობა 56,11 % იყო, ხოლო მეორე ტურში – 26,29 %.
გეოგრაფია
thumb|250px|left|საქართველოს ფიზიკური რუკა საქართველო ევროპისა და აზიის გასაყარზე, კერძოდ, კავკასიაში მდებარეობს. დასავლეთიდან მას ესაზღვრება შავი ზღვა, ჩრდილოეთით — რუსეთის ფედერაცია, სამხრეთ-აღმოსავლეთით — აზერბაიჯანი, სამხრეთით — სომხეთი და თურქეთი.
საქართველო იმ უძველეს სატრანსპორტო გზაჯვარედინზე მდებარეობს, რომელიც აკავშირებდა და აკავშირებს ჩრდილოეთისა და სამხრეთის, დასავლეთისა და აღმოსავლეთის ქვეყნებს. სწორედ მასზე გადიოდა ევროპა-აზიის დამაკავშირებელი სატრანსპორტო მაგისტრალი — ძველი აბრეშუმის გზა.
საქართველო შავი ზღვით უკავშირდება შავიზღვისპირეთის ქვეყნებს, ხოლო ბოსფორისა და დარდანელის სრუტეებით — ხმელთაშუა ზღვის აუზის ქვეყნებს; გიბრალტარის სრუტით შესაძლებელია კავშირი მთელს მსოფლიოსთან, მდინარე დუნაის მეშვეობით კი — აღმოსავლეთ და ცენტრალურ ევროპის ქვეყნებთან.
საქართველო ჩ.გ. 41°07' და 43°35' და ა.გ. 40°04' და 46°44'-ს შორის მდებარეობს.
ფიზიკურ-გეოგრაფიული მდებარეობა
გეოტექტონიკური თვალსაზრისით, საქართველოს ალპურ-ჰიმალაური დანაოჭების ვრცელ სარტყელში ცენტრალური მდებარეობა უკავია. იგი იწყება ატლანტის ოკეანის სანაპიროებიდან და მოიცავს ხმელთაშუა და შავი ზღვების მიმდებარე მთიან ნაწილებს, წინა აზიასა და ჰიმალაის მთიანეთს.
ცნობილია, რომ სუბტროპიკულ და ზომიერ კლიმატურ სარტყლებს შორის საზღვარი მიუყვება კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედს, რის გამოც საქართველო მდებარეობს სუბტროპიკულ კლიმატური სარტყლის უკიდურეს ჩრდილო ნაწილში.
ეკონომიკურ-გეოგრაფიული მდებარეობა
ეკონომიკურ-გეოგრაფიული თვალსაზრისით, საქართველო ევროპისა და აზიის შესაყარზე მდებარეობს და ოდითგან დასავლეთისა და აღმოსავლეთის ცივილიზაციების დამაკავშირებელ ხიდს წარმოადგენდა, შავიზღვისპირა მდებარეობა კი მას დიდ უპირატესობას ანიჭებს სამხრეთ კავკასიის სხვა სახელმწიფოებთან, აზერბაიჯანთან და სომხეთთან შედარებით.
საქართველოს ევროპასა და აზიას შორის მდებარეობის შესახებ რამდენიმე მოსაზრება არსებობს:
საქართველოს სატრანსპორტო-გეოგრაფიული მდებარეობა ამჟამად მეტად ხელსაყრელია. საბჭოთა კავშირში ყოფნისას იგი სატრანსპორტო „ჩიხში“ იყო და მსოფლიოს ქვეყნებთან ურთიერთობა მხოლოდ მოსკოვის გავლით ხორციელდებოდა. დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ ქვეყანამ პრაქტიკულად სატრანსპორტო გზაჯვარედინის ფუნქცია შეიძინა.
საწვავი ლითონები საშენი და სხვა მასალა მინერალური წყლები და სხვა
საქართველოს საზღვრები
სახმელეთო საზღვარი საქართველოს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, დაბა ლესელიძესთან იწყება. შემდგომ იგი მიუყვება ფსოუს, რომელიც სათავეს მთა აგეფსთასთან იღებს. საქართველოს ჩრდილო საზღვარი ძირითადად ემთხვევა კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედს. მთა ვაციკფარსიდან მთა შავიკლდემდე საქართველოს საზღვარი გადის წყალგამყოფი ქედის ჩრდილოეთით მთა მყინვარწვერზე და გვერდით ქედზე. აღმოსავლეთ საზღვარი იწყება მთა ტინოვროსოდან, ეშვება ალაზნის ველზე, მიუყვება მდინარე ალაზანს, ვიდრე 1 კმ არ დარჩება მინგეჩაურის წყალსაცავთან მდინარის შეერთებამდე. საქართველოს სამხრეთი საზღვარი იწყება შავ ზღვასთან, სოფელ სარფის მიდამოებში. იგი ჯერ მიუყვება, შემდეგ კი კვეთს ლაზისტანის ქედის ჩრდილო დაბოლოებას, მიუყვება შავშეთის და კვლავ კვეთს არსიანის ქედს, ჯავახეთ-სომხეთის ვულკანურ მთიანეთს, ლოქის ქედს, მდინარე მტკვარს და ივრის ზეგანს.
ფლორა და ფაუნა
thumb|200px|[[ცხვარი|ცხვრის ფარა ჩრდილო-აღმოსავლეთ საქართველოში]] საქართველოს მცენარეთა სამყარო (ფლორა) მდიდარი და მრავალფეროვანია. იგი დაახლოებით 13 300 სახეობას ითვლის, მათ შორის 4225 თესლოვან მცენარეთა რიცხვს მიეკუთვნება, 75 — გვიმრისებურს, 600 — ხავსებს, 650 — მღიერებს, 5000 — სოკოვნებსა და 2000 — წყალმცენარეებს.
საქართველოს ცხოველთა სამყარო (ფაუნა) საკმაოდ მრავალფეროვანია. აქ ცნობილია ძუძუმწოვრების 100-მდე, ფრინველების 330-ზე მეტი, ქვეწარმავლების 48, ამფიბიების 11, თევზების 160-მდე და უხერხემლო ცხოველების ათასობით სახეობა.
სახელმწიფო
thumb|350px|right|საქართველოს გზები საქართველო საპარლამენტო რესპუბლიკაა. სახელმწიფოს მეთაურია პრეზიდენტი, რომელიც ირჩევა 5 წლის ვადით პირდაპირი წესით. 2018 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების შემდეგ ამოქმედდება კონსტიტუციური ცვლილებები, რომლის მიხედვითაც უქმდება პრეზიდენტის პირდაპირი წესით არჩევა, მის ნაცვლად პრეზიდენტს საარჩევნო კოლეგია აირჩევს. აღმასრულებელ ხელისუფლებას ახორციელებს მთავრობა, რომელსაც ხელმძღვანელობს პრემიერ-მინისტრი. ქვეყნის უმაღლესი საკანონმდებლო ორგანოა ერთპალატიანი პარლამენტი (150 წევრი), რომელიც ოთხ წელიწადში ერთხელ ირჩევა პროპორციული და მაჟორიტარული სისტემით.
შეიარაღებული ძალები
2007 წლის მონაცემებით ქვეყნის შეიარაღებულ ძალებში ირიცხებოდა 37 000-მდე სამხედრო მოსამსახურე. სახმელეთო ჯარები (35 000), სამხედრო-საჰაერო ძალები (1300), სამხედრო-საზღვაო ძალები (400). რეზერვში ირიცხებოდა 60 000 ადამიანი. შეიარაღებაში იმყოფებოდა 235-მდე ტანკი, 250-მდე საბრძოლო შეჯავშნული მანქანა, 240-ზე მეტი საველე არტილერიის ქვემეხი, ზალპური ცეცხლის რეაქტიული სისტემა და ნაღმსატყორცნი, 80-მდე საზენიტო სარაკეტო კომპლექსი, 15 თვითმფრინავი და 50 შვეულმფრენი, (ასევე 40 ერთეული უპილოტო საფრენი აპარატი), 25 საპატრულო კატარღა და მცირე ხომალდი. შეიარაღებული ძალების დაკომპლექტება ხდება შერეული პრინციპით — სავალდებულო გაწვევით და კონტრაქტის საფუძველზე. 2007 წელს თავდაცვის სამინისტროს საქართველოს ბიუჯეტიდან გამოეყო დაახლოებით 1 მლრდ. დოლარი.
ტერიტორიული მოწყობა
დღევანდელი ტერიტორიული დაყოფით საქართველოში 2 ავტონომიური რესპუბლიკა: აჭარისა და აფხაზეთის. ეს უკანასკნელი ოკუპირებულია რუსეთის მიერ. ქვეყნის დანარჩენი ტერიტორია დაყოფილია პირობით მხარეებად, რომლებიც მეტ-ნაკლებად ემთხვევა საქართველოს ისტორიულ მხარეებს, თუმცა მხარეებს იურიდიული სტატუსი არ გააჩნიათ. კონსტიტუციის თანახმად ქვეყნის სახელმწიფო-ტერიტორიული მოწყობა უნდა განისაზღვროს საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე ცენტრალური ხელისუფლების იურისდიქციის აღდგენის შემდეგ. ადგილობრივი თვითმმართველობის ერთეულია 69 მუნიციპალიტეტი. მუნიციპალიტეტის სტატუსი აქვს დედაქალაქ თბილისსაც.
დემოგრაფია
275px|მინი|საქართველოს მუნიციპალიტეტების მოსახლეობის სიმჭიდროვე ისტორიოგრაფიაში მიღებული მონაცემებით XIII საუკუნეში ქართველები რაოდენობა 5 მილიონს აღწევდა. უცნობია XIV-XVII საუკუნეების მონაცემები. XVIII საუკუნის შუა ხანებში საქართველოს მოსახლეობას (დღევანდელ საზღვრებში) 761 ათასით ანგარიშობენ, აქედან 5 % ცხოვრობდა ქალაქებში. 1800 წლისთვის საქართველოს (დღევანდელ საზღვრებში) მოსახლეობა 675 ათასზე მეტი იყო, აქედან აღმოსავლეთ საქართველოზე მოდიოდა მოსახლეობის 45,6 %, ხოლო დასავლეთზე – 54,4 %. 1832 წელს ის 840 ათასამდე გაიზრდა, ხოლო 1865 წელს 1 289 200-ს გადააჭარბა. 1897 წელს საქართველოს მოსახლეობა იყო 1 919 400 ადამიანი, 1914 წელს კი 2 600 400. ერთი საუკუნის განმავლობაში საქართველოს მოსახლეობა 3,4-ჯერ გაიზარდა. პავლე ინგოროყვას ცნობით 1916 წელს საქართველოს მოსახლეობა შეადგენდა 3 365 000 ადამიანს, აქედან 2 349 000 ადამიანი იყო ქართველი. საქართველოს მოსახლეობა დაახლოებით 200 ათასით შემცირდა პირველი მსოფლიო ომის დროს და პირველი რესპუბლიკის წლებში, რაც გამუდმებული ომებით და ტერიტორიების დაკარგვით იყო განპირობებული. 1921 წელს საქართველოს მოსახლეობა 2410 ათასამდე დავიდა. XX საუკუნიდან მოსახლეობის რაოდენობის დადგენა მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის საშუალებით ხდება. პირველი აღწერა საბჭოთა საქართველოში 1926 წელს ჩატარდა, უკანასკნელი 1989 წელს. დამოუკიდებელ საქართველოში მოსახლეობის აღწერები ჩატარდა 2002 და 2014 წლებში.
საქართველოს მიერ დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ 25 წლის განმავლობაში საქართველოს მოსახლეობა ერთი მეხუთედით შემცირდა, რაც განაპირობა ომებმა და სოციალურ-ეკონომიკურმა კრიზისმა და ემიგრაციამ. მკვეთრად იკლო შობადობამ, იმატა სიკვდილიანობამ და საბოლოოდ ქვეყანა მძიმე დემოგრაფიულ მდგომარეობაში აღმოჩნდა. უკანასკნელი, 2014 წლის აღწერის წინასწარი მონაცემების მიხედვით, საქართველოს ტერიტორიაზე (გარდა ოკუპირებული ტერიტორიებისა) მოსახლეობა დაახლოებით 3 729 635 ადამიანს შეადგენს. მოსახლეობის 57,4 % ქალაქებში ცხოვრობს.
ეთნიკური და რელიგიური შემადგენლობა
2014 წლის აღწერის შედეგების მიხედვით საქართველოს ეთნიკური შემადგენლობა ასეთია: ქართველები — 86,8 %, აზერბაიჯანელები — 6,3 % , სომხები — 4,5 % , რუსები — 0,7 % , ოსები — 0,4 % , ეზიდები — 0,3 % , უკრაინელები — 0,2 % , ქისტები — 0,2 % , ბერძნები — 0,1 % , ასირიელები — 0,1 %, სხვა 0,4 %;
(ძირითადად საქართველოს 2014 წლის აღწერის შედეგების მიხედვით): მართლმადიდებელი ქრისტიანები — 83,4 %, მუსლიმანები — 10,7 % , სომეხი გრიგორიანელები — 2,9 % , კათოლიკეები — 0,5 % , იეჰოვას მოწმეები — 0,3 %, ეზიდები – 0,2 % , პროტესტანტები — 0,1 %, იუდეველები — 0,0 % , სხვა – 0,0 %, ათეისტები – 0,5 %.
ურბანიზაცია
XVIII საუკუნის მეორე ნახევარში საქართველოს მოსახლეობის მხოლოდ 5 % ცხოვრობდა ქალაქებში. 1800-1832 წლებში ეს მაჩვენებელი კვლავ 5 %-ის ფარგლებში რჩებოდა. 1865 წელს ურბანული მოსახლეობის წილმა 9,2 %-ს მიაღწია. 1913 წელს ქალაქებში მოსახლეობის 25,6 % ცხოვრობდა, 1939 წელს — 30,1 %.
დიდი ქალაქებია: თბილისი — 1 118 300, ბათუმი — 152 839, ქუთაისი — 147 635, რუსთავი — 125 103, სოხუმი — 64 441, გორი — 49 700, ზუგდიდი — 42 998, ფოთი — 41 465, ცხინვალი — 30 432.
ეკონომიკა
დამოუკიდებლობის გამოცხადებიდან დღემდე გრძელდება საბაზრო რეფორმები. ეკონომიკის მთავარი დარგებია სოფლის მეურნეობა (ჩაი, ციტრუსი, ხილი, თამბაქო, ღვინო), მანქანათმშენებლობა, მეტალურგია, ჰიდრორესურსები. დიდი ყურადღება ეთმობა საკურორტო-ტურისტული კომპლექსის აღდგენას, რომელიც ადრე ყოველწლიურად 2 მლნ ადამიანს ემსახურებოდა. სოფლის მეურნეობის პროდუქცია (ყურძენი, ჩაი, ციტრუსები); მთავარი სავაჭრო პარტნიორებია რუსეთი (18 %), თურქეთი (14 %), აზერბაიჯანი (12 %) და აშშ (6 %).
• ერთობლივი ეროვნული პროდუქტი: სტრუქტურა (%) — სოფლის მეურნეობა 32; 1 სულ მოსახლეზე — 860 $.
• ვალუტა — ქართული ლარი (GEL).
საბანკო-საფინანსო და დაზღვევის სისტემები
დღეს საქართველოს ეკონომიკის სექტორში მუშაობს რამდენიმე ძლიერი კომერციული ბანკი და ბანკების ასოციაცია:
არასაბანკო საკრედიტო-სადეპოზიტო ორგანიზაციები და საფინანსო-საკრედიტო მხარდაჭერის პროგრამები:
სახელმწიფო ინსტიტუტები:
განათლება
thumb|120px|შოთა რუსთაველი უნივერსიტეტები, სასწავლო დაწესებულებები და განათლების ცენტრები:
არქიტექტურა
thumb|200px|[[სვანური კოშკი]] ქართული არქიტექტურა დიდი მრავალფეროვნებითა და თავისებურებით გამოირჩევა. საქართველოს ყოველ კუთხეს თავისი დამახასიათებელი არქიტექტურული სტილი ჰქონდა და საცხოვრებელი სახლებიც მხარეების მიხედვით მკვეთრად განსხვავდებოდა ერთმანეთისაგან. ეს განსხვავება ახლა თანდათან მცირდება: საქართველოს ყველა რაიონში ფართოდ გავრცელდა ევროპული სტილი. მიუხედავად ამისა, განსხვავება მთისა და ბარის რაიონებს, დასავლეთ და აღმოსავლეთ საქართველოს შორის მაინც საგრძნობია.
აღმოსავლეთ საქართველოს სოფლები უფრო კომპაქტურია და მჭიდროდაა დასახლებული. ეზოები აქ პატარაა და ამიტომ დასამუშავებელი მიწები სოფლის გარეთაა. დასავლეთ საქართველოში საკარმიდამო ნაკვეთები გაცილებით დიდია და საცხოვრებელი და სამეურნეო ნაგებობებიც ერთადაა.
საცხოვრებელი სახლები სხვადასხვა ეთნოგრაფიულ პროვინციებში მეტად განსხვავებულია. სვანეთსა და აღმოსავლეთ კავკასიონის კუთხეებში (თუშეთში, ფშავ-ხევსურეთში) უმეტესად ქვისა და ფიქლის ციხე-სახლებია. ამასთან განსხვავება საკმაოდაა სვანური და თუშურ-ხევსურული კოშკების არქიტექტურაშიც. ამავე რეგიონებში გვხვდება 2-4 სართულიანი ჩარდახიანი სახლები, აგრეთვე ერთსართულიანი ქვითკირის სახლები მიწის ბრტყელი სახურავით (ძირითადად ფშავ ხევსურეთში). ფიქლით აშენებული სახლები, როგორც წესი, მშრალი (დუღაბის გარეშე) წყობისაა.
აღმოსავლეთ საქართველოს ბარისა და მთისწინეთის ზონაში საცხოვრებელი სახლი ძირითადად დარბაზის ტიპისა იყო. ქვითა და აგურით აშენებული ერთსართულიან ნაგებობას საფეხურებრივ-გვირგვინისებური გუმბათის მსგავსი გადახურვა ჰქონდა, რომელიც ბოლოვდებოდა ერდოთი - კვამლისა და სინათლისათვის დატოვებული ხვრელით. დარბაზის გარდა, აღმოსავლეთ საქართველოს ბარის ზოგიერთ რაიონში განსაკუთრებით სამცხე-ჯავახეთში გაცრცელებული იყო მიწური სახლები — მიწის სიღრმეში გამოკვეთილი ქვისკედლებიანი და მიწის სახურავიანი ნაგებობები.
XIX საუკუნის მეორე ნახევრიდან საქართველოში ახალი არქიტექტურული სტილი დამკვიდრდა: ორსართულიანი, რამდენიმეოთახიანი, ფანჯრებიანი და ხისიატაკიანი სახლები, რომლებშიც ღია კერიის ნაცვლად ბუხრები იყო ამოშენებული. აღმოსავლეთ საქართველოში სახლები ძირითადად ქვითა და აგურით შენდებოდა, დასავლეთ საქართველოში კი — ხით. გადასახურავად ძირითადად კრამიტი გამოიყენებოდა, გურია-სამეგრელოში კი ყავარი. სახლის მნიშვნელოვანი ელემენტი გახდა ხის აივანი.
XX საუკუნის მეორე ნახევრიდან ტრადიციულმა არქიტექტურამ ადგილი თანამედროვე ევროპულ სტილს დაუთმო. ამჟამად ძირითად საშენ მასალად გამოიყენება აგური, ცემენტის ბლოკები, რკინა-ბეტონი და თუნუქი. განსხვავებაც სხვადასხვა კუთხეში აშენებულ სახლებს შორის მინიმუმამდე დავიდა.
სამზარეულო და სუფრის ტრადიციები
thumb|left|250px|ქართული ტრადიციული სამზარეულო ქართული ტრადიციული სამზარეულო ერთ-ერთი უმდიდრესია მთელ მსოფლიოში. ეროვნული ტანსამცლსაგან განსხვავებით, ქართული სამზარეულო არა მარტო შენარჩუნებული იქნა, არამედ ფართოდ გავრცელდა საქართველოს ფარგლებს გარეთაც.
წარსულში საქართველოს ცალკეული კუთხეების სამზარეულოებს შორის საგრძონი განსხვავება შეინიშნებოდა. ამჟამად ეს განსხვავება თითქმის აღარ არის და ნებისმიერ კუთხეში ფართოდ გავრცელდა ის კერძები, რომლებიც ადრე დამახასიათებელი არ იყო.
აღმოსავლეთ საქართველოს ბარის რაიონებში ძირითადად ხორბლის პურს აცხობდნენ (შოთი, ლავაში), მთაში კი — ქერის ხმიადებს. დასავლეთ საქართველოში ხორბლის მაგივრობას სიმინდი ასრულებდა და ამიტომ მოსახლეობის ძირითადი საკვებიც მჭადი (იმერეთი, გურია) ან ღომი (სამეგრელო, აფხაზეთი) იყო. დასავლეთ საქართველოში ძირითადად სულგუნი და იმერული ყველია მიღებული, აღმოსავლეთ საქართველოში კი — გუდის ყველი.
ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში ფართოდ არის გავრცელებული მრავალფეროვანი მცენარეული საკვები, რომლებიც ნიგვზითა და სანელებლებითაა შეზავებული (სხვადასხვა ფხალეული). აღმოსავლეთ საქართველოს მოსახლეობის კვების რაციონში კი ხორცს უფრო დიდი ადგილი უკავია.
ქართული სუფრის ტრადიციები მკაცრ წესრიგს ემორჩილება. თამადა და სადღეგრძელოები სუფრის აუცილებელი ელემენტებია საქართველოს ნებისმიერი კუთხისათვის. სადღესასწაულო სუფრა ასევე წარმოუდგენელია სიმღერის, ცეკვისა თუ ხუმრობების გარეშე. სადღეგრძელოების თანმიმდევრობა თამადაზეა დამოკიდებული, თუმცა გარკვეული ტრადიციები ჩამოყალიბებულია და განსხვავებებიც შეინიშნება სხვადასხვა პროვინციებს შორის. გურიაში მაგალითად, პირველი სადღეგრძელო მშვიდობისაა, კახეთში კი ოჯახის ჭერს დალოცავენ ხოლმე. აღმოსავლეთ საქართველოში ბოლო სადღეგრძელო საყველაწმინდოა, თუშეთსა და ფშავ-ხევსურეთში კი სუფრაზე განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობენ წინაპრებისა და გარდაცვლილთა მოგონების სადღეგრძელოებს.
სქოლიო
* კატეგორია:ევროპის ქვეყნები კატეგორია:აზიის ქვეყნები კატეგორია:გაეროს წევრი სახელმწიფოები კატეგორია:სუამის წევრი ქვეყნები
მოქცევაჲ ქართლისაჲ
მოქცევაჲ ქართლისაჲ — ჩვენამდე მოღწეული ერთ-ერთი პირველი ქართული ისტორიულ-ჰაგიოგრაფიული ხასიათის თხზულება. ცნობილია შატბერდული, ჭელიშური და სინური (N/Sin48 და N/Sin50) რედაქციები.
ხელნაწერთა გაერთიანება
„მოქცევაჲ ქართლისაჲ“ ერთი სათაურის ქვეშ გაერთიანებული 2 თხზულებისაგან შედგება. I ნაწილში, რომელსაც „ქრონიკას“ უწოდებენ, მოკლედ არის გადმოცემული ქართლის ისტორია ალექსანდრე მაკედონელის ლაშქრობიდან IX საუკუნემდე; II ნაწილი, რომლის სახელი "ნინოს ცხოვრებაა“, მხოლოდ ქართლში ქრისტიანობის სახელმწიფო სარწმუნოებად გამოცხადების ისტორიას გადმოგვცემს.
სამეცნიერო ლიტერატურაში აზრთა სხვადასხვაობაა იმის თაობაზე, არის თუ არა „მოქცევაჲ ქართლისაჲ“ ერთი მთლიანი თხზულება, თუ შედგება სხვადასხვა ავტორის მიერ სხვადასხვა დროს დაწერილი 2 ერთმანეთისაგან დამოუკიდებელი ნაწარმოებისაგან. უფრო საფუძვლი ჩანს ვარაუდი, რომ „ქრონიკა“ და „ნინოს ცხოვრება“ სხვადასხვა ავტორს ეკუთვნის და გვიან არის გაერთიანებული რედაქტორის მიერ. მათი გაერთიანება უფრო ადრე უნდა მომხდარიყო, ვიდრე შატბერდის კრებული შედგებოდა: ლეონტი მროველი „მოქცევაჲ ქართლისაჲს“ უკვე ერთიანი სახით იცნობს და ამასთანავე იგი სარგებლობს ისეთი პროტორედაქციით, რომლისგანაც უნდა მომდინარეობდეს როგორც შატბერდული, ისე ჭელიშური რედაქცია.
„ქრონიკაში“ შედარებით ვრცლად არის მოთხრობილი ალექსანდრე მაკედონელის ლაშქრობა ქართლში და არიან- ქართლის მეფის ძია აზოს გამეფება, შემდეგ მოცემულია ქართლის წარმართ მეფეთა სია და ლაკონიურად აღის აღნუსხული მათი საქმიანობის უმთავრესი მომენტები; ეს სია უკანასკნელი წარმართი მეფით მირიანით მთავრდება. შემდეგ მოთხრობილია პირველი ქრისტიანი მეფის, იმავე მირიანის, შესახებ. ამ ნაწილში „ქრონიკის“ საერთო მასშტაბებთან შედარებით დიდი ადგილი უკავია ქართლის გაქრისტიანების ისტორიას, რომელიც მთავრდება წმინდა ნინოსა და მირიან მეფის გარდაცვალებით. ამას მისდევს მეფე-ერისთავთა და კათოლიკოს-ეპისკოპოსთა სია ბაკურ მეფის დროიდან სტეფანოს II ერისმთავრამდე. ზოგჯერ აღნიშნულია მათი საქმიანობის უმთავრესი მომენტები. შედარებით ვრცელი ადგილი უკავია ვახტანგ გორგასლის მეფოსბას და ჰერაკლე კეისრის ლაშქრობას ქართლში; მოცემულია ქართლის ერისთავთა და კათოლიკოსთა სია გუარამ ერისთავამდე.
სავარაუდოა, რომ თავდაპირველად დაიწერა ქართლის ისტორია მირიან მეფის გარდაცვალებამდე და მას ეწოდებოდა „მოქცევაჲ ქართლისაჲ“  მასში შედიოდა ქართლის სამეფოს შექმნის, მცხეთის შენების მშრალი ქრონიკა, წარმართ მეფეთა სია და ნინოს მიერ ქართლის გაქრისტიანების ვრცელი მოთხრობა. ასეთი სტრუქტურა ზუსტად ასახავს ტრადიციული საეკლესიო ისტორიებისა და ქრონიკების მოდელს. შემდეგში „მოქცევაჲ ქართლისაჲს“, როგორც ჩანს, დაემატა სხვა ნაწილებიც, ხოლო სათაური ძველი შერჩა. სულ ბოლოს (IX საუკუნის 30-იანი წლები) მას უნდა დართვოდა ერისთავებისა და კათოლიკოსების სია. ამასთან ერთად უნდა შექმნილიყო ის პროტორედაქცია, რომლიდანაც მიმდინარეობს შატბერდული და ჭელიშური რედაქციები და რომელმაც „მოქცევაჲ ქართლისაჲს“ სათაურით გააერთიანა „ქრონიკა“ და „ნინოს ცხოვრება“.
„მოქცევაჲ ქართლისაჲს“ აღმოჩენას თავის დროზე დიდი კულტურულ-ეროვნული მნიშვნელობა ჰქონდა. იგი სწორედ მაშინ გამოჩნდა, როდესაც „ქართლის ცხოვრების“ ცნობებს ზოგი კავკასიოლოგი უსაფუძვლოდ XII საუკუნეში შეთხზულ ლეგენდად მიიჩნევდა.
ქართული ისტორიოგრაფიის დაწინაურებამ და ახალი მასალის გამოვლენამ ცხადი გახადა, რომ „მოქცევაჲ ქართლისაჲ“ სარგებლობს უძველესი ადგილობრივი წყაროებით, რისი გაკონტროლებაც შესაძლებელია საქართველოში მიმდინარე არქეოლოგიური გათხრებით, აქვე აღმოჩენილი ბერძნულ-არამეული წარწერებით თუ ბერძნულ-რომაული და სომხური წყაროებით. თხზულებაში, ზოგჯერ აღწერილი ამბების თანამედროვის ხმაც ისმის (მთიელთა მოსაქცევად მახვილის გამოყენება, მიქაელ მთავარეპისკოპოსსა და ვახტანგ გორგასალს შორის კონფლიქტის დეტალები და სხვა).
სქოლიო
კატეგორია:ქართული ქრონიკები
ფრანსუა მორიაკი
ბიოგრაფია
ფრანსუა მორიაკი, ფრანგული ლიტერატურის ერთ-ერთი დიდი წარმომადგენელი, კათოლიკე მწერალია. იგი დაიბადა 1885 წელს ბორდოში, მდიდარ ბუღჟუაზიულ ოჯახში. დაამთავრა ბორდოს უნივერსიტეტის ჰუმანიტალურ–ფილოლოგიური ფაკულტეტი. ლექსების პირველი კრებული თავის ხარჯზე გამოსცა 1909 წელს. 1913 წელს გამოსცა პირველი რომანი „ბავშვი ბორკილებში“, რომელშიც უკვე რელიგიური პრობლემებია წამოჭრილი. მორიაკმა მიიღო მონაწილეობა პირველ მსოფლიო ომში. ომის შემდეგ გამოცემულ ყველა რომანში კათოლიკე მწერლის მსოფლმხეფველობა და მისწრაფება ჩანს; მისთვის მთავარია ადამიანის ვნებებსა და რწმენას შორის კონფლიქტის დაძლევა ღმერთის აღიარებით. მისი რომანებიდან გამოირჩება „კეთროვანის ამბორი“, „ტერეზ დესკეირუ“, „ასპიტთა ბუდე“, „თამის დასასრული“ და სხვა.
მეორე მსოფლიო ომის დროს მორიაკი „წინააღმდეგობის“ მონაწილე იყო და ფორეზის ფსევდონიმით გამოაქვეყნა წიგნი „შავი რვეული“. არაგონთან ერთად იღვწოდა გაზეთ „ლეტრ ფრანსეზის“ არსებობისათვის და ფრანგი მწერლების ნაციონალური კომიტეტის წევრი გახდა.
მორიაკმა პირველი პიესა „ასმოდე“ 1938 წელს გამოსცა. პიესების წერა განაახლა საფრანგეთის განვითარების შემდეგ და გამოაქვეყნა: „ცეცხლი მიწაზე“, „ავი სულის გარდმოვლენა“ და სხვა.
1950 წლიდან დაიწყო მთელი რიგი სტატიების ბეჭდვა ჟურნალებში ლიტერატურის საკითხებზე. დიდი ნაშრომი მიუძღვნა დე გოლს. დაწერა რამდენიმე წიგნი მემუარებისა: „შინაგანი მემუარები“ და „ახალი მემუარები“.
1925 წელს მორიაკს მიენიჭა საფრანგეთის აკადემიის ლიტერატურის პრემია, 1933 წელს აკადემიის წევრად იქნა არჩეული, ხოლო 1952 წელს ნობელის პრემია მიენიჭა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1885 კატეგორია:გარდაცვლილი 1970 კატეგორია:ფრანგი რომანისტები კატეგორია:ფრანგი ესეისტები კატეგორია:ფრანგი დრამატურგები კატეგორია:ფრანგი ჟურნალისტები კატეგორია:ფრანგული წინააღმდეგობის წევრები კატეგორია:ფრანგი ნობელის პრემიის ლაურეატები კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი რომანისტები კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი დრამატურგები კატეგორია:ფრანგი ლიტერატურის კრიტიკოსები კატეგორია:ფრანგი მამაკაცი რომანისტები კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
ქათაიბი
ლიბანის ფალანგისტური პარტია ქათაიბი (არაბ. حزب الكتائب اللبنانية) — ლიბანის მემარჯვენე -ნაციონალისტური პოლიტიკური პარტია, რომელიც ძირითადად წარმოადგენს ლიბანელი მარონიტი ქრისტიანების ინტერესებს. დაარსდა 1936 წელს პიერ ჯემაიელის მიერ, როგორც ულტრამემარჯვენე ფალანგისტური ორგანიზაცია. 1975-1990 წლებში სამოქალაქო ომის პერიოდში წარმოადგენდა წამყვან ძალას მემარჯვენე ქრისტიანთა ბანაკში. სირიის მიერ ლიბანის ოკუპაციის დროს პარტია კრიზისს განიცდიდა. 2005 წლის კედრების რევოლუციის შემდეგ, იგი თანდათან აღორძინდა,  დაბრუნდა ჯემაიელების კლანის გავლენის ქვეშ და გადავიდა მემარჯვენე ქრისტიანული დემოკრატიის პოზიციაზე. არის „14 მარტის კოალიციის“ წევრი.
სახელწოდება
პარტია  ქათაიბი ასევე ცნობილია როგორც „ლიბანური ფალანგა“ ან  „ფალანგისტების პარტია“. ქათაიბი  სიტყვა ქათიბას მრავლობითი რიცხვია, რომელიც არაბულ ენაზე ითარგმნა ბერძნული სიტყვიდან ფალანგა (ბერძ. φάλαγξ) და ნიშნავს ქვეითთა საბრძოლო წესრიგს (მწყობრს) ძველ მაკედონიაში, საბერძნეთსა და სხვა სახელმწიფოებში. 2021 წელს პარტიამ შეიცვალა თავისი ოფიციალური სახელი და გახდა "პარტია ქათაიბი — ლიბანის სოციალ -დემოკრატიული პარტია" (არაბულად: حزب الكتائب اللبنانيّة – الحزب الديمقراطي الاجتماعي اللبناني‎).
ისტორია
ლიბანური ფალანგის დამფუძნებელია  პიერ ჯემაიელი, მარონიტი მეწარმე, ფარმაცევტი და ლიბანის ფეხბურთის ფედერაციის პრეზიდენტი. იგი იცავდა რადიკალურ მემარჯვენე ნაციონალისტურ შეხედულებებს, თანაუგრძნობდა იტალიის ფაშისტურ პარტიას და ესპანურ ფალანგას. 936 წელს ჯემაილი დაესწრო ბერლინის ოლიმპიურ თამაშებს. მასზე დიდი შთაბეჭდილება მოახდინა ნაციონალ-სოციალისტური გერმანიის მუშათა პარტიის (NSDAP) ორგანიზაციულმა სტრუქტურამ, ნაცისტების სამობილიზაციო შესაძლებლობებმა.
პიერ ჯემაიელი ეწვია გერმანიას, იტალიას, ესპანეთს, ჩეხოსლოვაკიას. ყველა ამ ქვეყანაში მან გულდასმით შეისწავლა ულტრამემარჯვენე მოძრაობების პოლიტიკური და ორგანიზაციული პრინციპები. ლიბანში დაბრუნებულმა დაიწყო პარტია „ქათაიბის“ ორგანიზება. იგი ეყრდნობოდა აქტიურ ქრისტიან ახალგაზრდებს, განსაკუთრებით სპორტული მოძრაობიდან. მისი უახლოესი თანამებრძოლები იყვნენ ოთხი ლიბანელი ახალგაზრდა: ჩარლზ ელუ ( 1964 წლიდან ლიბანის პრეზიდენტი), შაფიკ ნასიფი, ემილ იარედი და ჟორჟ ნაკაში. ჟენევიევა ჯემაიელი მეუღლის პოლიტიკური თანამოაზრე გახლდათ. ქათაიბის ძალოვან სტრუქტურებს სათავეში ჩაუდგა უილიამ ჰავი.
იდეოლოგია და პოლიტიკა
ქათაიბის იდეოლოგია არასოდეს ყოფილა ნაცისტური. პარტიული დოქტრინა დაფუძნებული იყო ლიბანურ ნაციონალიზმზე, შეიცავდა ფინიკიზმის, აღმოსავლური კათოლიკური სოლიდარობის, მემარჯვენე სოციალური პოპულიზმის, "მესამე გზის ეკონომიკის" ელემენტებს და უფრო ახლოს იყო სამხრეთ ევროპულ — იტალიურ, ესპანურ, ფრანგულ  — ფაშიზმთან. პარტიის დევიზი გახდა ტრიადა—  ღმერთი, ქვეყანა და ოჯახი. ადრეულ წლებში  ლიბანელი ფალანგისტების უნიფორმის შემადგენელი ნაწილი, ისევე როგორც გერმანელი  მოიერიშეების, იყო ყავისფერ პერანგები,  იყენებდნენ ნაცისტური მისალმების ფორმას. პიერ ჯემაიელმა მოგვიანებით გაიხსენა, რომ მესამე რაიხში მას განსაკუთრებით იზიდავდა  დისციპლინა და ორგანიზებულობა.
ფალანგისტები მკაცრად  უჭერდნენ მხარს ლიბანის დამოუკიდებლობას — არა მხოლოდ საფრანგეთის მანდატისგან, არამედ  არაბი მეზობლების, განსაკუთრებით სირიისგან. პარტიამ კატეგორიულად უარყო პანარაბიზმის იდეები. ამავე დროს, ლიბანის სუვერენიტეტი ფალანგისტებმა განიხილეს როგორც ღირებულება ლიბანელი ქრისტიანებისთვის, რომლებიც აღიქმებიან როგორც დამოუკიდებელი ეროვნულ-ეთნიკური საზოგადოება. ქრისტიანულ თემში ქათაიბის საყრდენი, უპირველეს ყოვლისა, მარონიტი კათოლიკები იყვნენ. ფალანგისტები აქტიურად იყვნენ ჩართულნი მოძრაობაში დამოუკიდებლობისათვის, რომელსაც მიაღწიეს 1943 წლის 22 ნოემბერს.
1950 -იანი წლების ბოლომდე ქათაიბის გავლენა არ იყო მნიშვნელოვანი. ლიბანის პოლიტიკაში დომინირებდა "მარონიტული არისტოკრატია", რომელიც ორგანიზებული  იყო ბიშარა ელ-ხურის და ქამილ შამუნის საკონსტიტუციო ბლოკში. სიტუაცია მკვეთრად შეცვალა 1958 წლის ლიბანის კრიზისმა. ქათაიბი უპირობოდ უჭერდა მხარს პროდასავლურ პრეზიდენტს შამუნს. პარტიის ბოევიკებმა აქტიური მონაწილეობა მიიღეს ნასერისტებისა და პანარაბისტი  მემარცხენეების აჯანყების ჩახშობაში. შამუნის გადადგომის შემდეგაც კი, პრეზიდენტ ფუად შეჰაბის დროს, პიერ ჯემაიელი გახდა მთავრობის წევრი და  შემდეგ არაერთხელ დაიკავა მინისტრის სავარძელი.
ქათაიბის ლიდერმა  ჯანდაცვის მინისტრის, საზოგადოებრივ საქმეთა მინისტრის, ფინანსთა მინისტრის, შინაგან საქმეთა მინისტრის და ტურიზმის მინისტრის რანგში წამოიწყო 440 ინფრასტრუქტურული პროექტი და  ახალი სოციალური და შრომითი კანონმდებლობის ინიცირება მოახდინა. კატაიბის იდეოლოგიაში გაიზარდა სოციალური აქცენტები, პარტიის სახელს დაემატა მახასიათებელი "სოციალ -დემოკრატი". ეს იყო მნიშვნელოვანი განსხვავება ფალანგისტებსა და ქამილ შამუნის ეროვნულ -ლიბერალურ პარტიას (NLP) შორის. თავის ეკონომიკურ პროგრამაში,ქათაიბი მუდმივად მერყეობდა სოციალურ პოპულიზმსა და ეკონომიკურ ლიბერალიზმს შორის, თუმცა ჩვეულებრივ, პირველი მიმართულება ჭარბობდა.
1961 წელს ოფიციალურად შეიქმნა პარტიის ძალოვანი სტრუქტურა—ქათაიბის მარეგულირებელი ძალა, ფალანგისტური მილიცია.
1968 წელს,ქათაიბი შევიდა ქრისტიანულ კოალიციაში ეროვნულ -ლიბერალურ პარტიასთან (NLP)- ქამილ შამუნთან და რაიმონდ ედის ეროვნულ ბლოკთან. ლიბანის პარლამენტის არჩევნებში პარტიამ  99 ადგილიდან 9 მოიპოვა. ეს იყო მნიშვნელოვანი შედეგი  მას შემდეგ, რაც  უმრავლესობას დამოუკიდებელი დეპუტატები წარმოადგენდნენ.
სამოქალაქო ომი
1975 წელს ლიბანში სამოქალაქო ომი დაიწყო. პარტია ქათაიბი ლიბანის ფრონტის მემარჯვენე ქრისტიანული კოალიციის ერთ-ერთი წამყვანი წევრი იყო. ფალანგისტური მილიცია გახდა ლიბანის ძალების მემარჯვენე ქრისტიანული სამხედრო ორგანიზაციის უძლიერესი ელემენტი. მემარჯვენე ქრისტიანულ ბანაკში ლიდერობის ფასად ქათაიბმა 5000 აქტივისტი დაკარგა.
ფალანგისტმა ბოევიკებმა გადამწყვეტი როლი შეასრულეს ომის პირველ ეტაპზე მთავარ ბრძოლაში — თელ ზაატარისთვის 1976 წლის ზაფხულში. ეს იყო ომის უდიდესი იდეოლოგიზაციის პერიოდი, როდესაც გამყოფი ხაზი გადიოდა მემარჯვენე ანტიკომუნისტებისა და "მემარცხენე-მუსლიმების" ბლოკს შორის 1976 წლის 12 აგვისტოს აიღეს პალესტინის გათავისუფლების ორგანიზაციის (პგო) ყველაზე დიდი ბაზა. თელ ზაატარის ალყის დროს მოკლეს უილიამ ჰავი, რის შემდეგაც ქათაიბის შეიარაღებულ ფორმირებებს სათავეში პიერ ჯემაიელის ვაჟიშვილი ბაშირ ჯემაიელი ჩაუდგა სათავეში.
ფალანგისტები წარმოადგენდნენ მემარჯვენე ქრისტიანული ბანაკის მთავარ ძალას 1978  წლის ასდღიან ომში სირიის ძალების წინააღმდეგ. ხანგრძლივი სასტიკი ბრძოლები მემარჯვენე ქრისტიანების გამარჯვებით დასრულდა.
1981 წლის დასაწყისში ბექააში დაიწყო ზაჰლას ბრძოლა მემარჯვენე ქრისტიანებსა და სირიულ-პალესტინურ ძალებს შორის. ექვსთვიანი ბრძოლის შედეგად მემარჯვენე ქრისტიანებმა ბაშირ ჯემაიელის მეთაურობით მოიპოვეს სტრატეგიული გამარჯვება. ბაშირ ჯემაიელ უმცროსი, ფალანგისტური შეიარაღებული ძალების მეთაური და პარტიის უსაფრთხოების სამსახურის უფროსი დაწინაურდა პარტიის დე-ფაქტო ლიდერად, თუმცა პარტიის ფორმალური თავმჯდომარე ოფიციალურად   პიერ ჯემაილ უფროსი გახლდათ. 1982 წლის ივნისში ბაშირ ჯემაიელი გახდა ლიბანის პრეზიდენტის ილიას სარკისის მიერ შექმნილი ეროვნული ხსნის საბჭოს წევრი.
სამხრეთ ლიბანის  საად ჰადადის არმიისგან განსხვავებით, ფალანგისტები ღიად არ თანამშრომლობდნენ ისრაელთან, მაგრამ მოქმედებდნენ ისრაელის მხარეზე პალესტინის გათავისუფლების ორგანიზაციის წინააღმდეგ ბრძოლაში და ოპერატიულად მოქმედებდნენ ცახალთან ერთად (მაგალითად, ზაჰლის ბრძოლაში ისრაელის ავიაციამ დაბლოკა სირიის საჰაერო ძალები, რითაც ლიბანის ძალების სახმელეთო უპირატესობის უზრუნველყოფა მოახდინეს). 1982 წლის ლიბანის ომის დროს, ქათაიბმა შეინარჩუნა ნეიტრალიტეტი კეთილგანწყობილი ისრაელის მიმართ.
ბაშირ ჯემაიელის სიკვდილი
1982 წლის 23 აგვისტოს პარლამენტმა ბაშირ ჯემაიელი აირჩია ლიბანის პრეზიდენტად. ქათაიბი გახდა სამოქალაქო ომის გამარჯვებული. თუმცა,1982 წლის 14 სექტემბერს. სიტუაცია მკვეთრად შეიცვალა   ბეირუთის ტერორისტული აქტით. ბაშირ ჯემაიელი დაიღუპა მანამ, სანამ ის ოფიციალურად დაიკავებდა  თანამდებობას. ძლიერი ნებისყოფის, პოპულარული და ქარიზმატული ლიდერის სიკვდილი მძიმე დარტყმა იყო კატაიბისათვის, რამაც პარტიის გავლენა შეუქცევადად შეარყია.
პრეზიდენტად აირჩიეს პიერ ჯემაიელის უფროსი ვაჟი,  ბაშირ ჯემაიელის ძმა— ამინ ჯემაიელი.
1983 წლის 17 მაისს მან დადო სამშვიდობო ხელშეკრულება ისრაელთან. ამინ ჯემაიელი მხარს უჭერდა ყველა პალესტინელი ლტოლვილის ლიბანიდან დეპორტაციას. თუმცა, უფროს ძმას არ გააჩნდა უმცროსის ენერგია და ავტორიტეტი, არ ჰქონდა შესაბამისი დონის პოლიტიკური და ძალოვანი მხარდაჭერა.
ამჟამინდელი მდგომარეობა
2015 წლიდან ქათაიბის თავმჯდომარეა სამი ჯემაიელი. საპატიო პრეზიდენტი — ამინ ჯემაიელი, პარტიის ხელმძღვანელობაში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს სოლანჟ ჯემაიელი, ბაშირის ქვრივი, პიერის, ამინისა და სამის ბიცოლა, ყველაზე  განსაკუთრებულ, რადიკალურ  პოზიციას იკავებს ნადიმ ჯემაიელი — ბაშირისა და სოლანჟის ვაჟი, რომელიც მიდრეკილია „ლიბანის ძალებთან“— სამირ ჯააჯასთან ალიანსისკენ. ქათაიბის წევრია იუმნა ჯემაიელი, ბაშირისა და სოლანჟის ქალიშვილი. ფუად აბუ ნადერმა, რომელიც ასევე არის თავისუფლების ფრონტის მოძრაობის ლიდერი, აღადგინა თავისი  წევრობა პარტიაში.
2014-2016 წლების ლიბანის საპრეზიდენტო არჩევნებში, ქათაიბმა მხარი დაუჭირა სამირ ჯააჯას კანდიდატურას „14 მარტის კოალიციის“ შემადგენლობაში. თუმცა, 2016 წელს ჯააჯამ მოულოდნელად  მხარი დაუჭირა თავისი დიდი ხნის მოწინააღმდეგის მიშელ აუნის კანდიდატურას. ამ გადაწყვეტილებამ გამოიწვია კონფლიქტი „ლიბანის ძალებსა“ და ქათაიბს შორის. სამი ჯემაილმა უარი თქვა მხარი დაეჭირა ჯააჯას  ალიანსისთვის აუნთან.
სქოლიო
კატეგორია:ლიბანი კატეგორია:ლიბანის პოლიტიკური პარტიები
საკენი (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკენი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ორჰან ფამუქი
ფერით ორჰან ფამუქი (თურქ. Ferit Orhan Pamuk, დ. 7 ივნისი, 1952,  სტამბოლი) — თურქული პოსტმოდერნისტული ლიტერატურის წამყვანი მწერალი-რომანისტი. საკუთარ სამშობლოში უზომოდ პოპულარული მწერლის მკითხველთა რიცხვი დღითიდღე იზრდება მთელ მსოფლიოში. მისი, როგორც ევრაზიის ერთ-ერთი ყველაზე გამოჩენილი თანამედროვე რომანისტის ნამუშევრები თარგმნილია ორმოცზე მეტ ენაზე. მიღებული აქვს წამყვანი თურქული და საერთაშორისო ლიტერატურული ჯილდოები. 2006 წლის 12 ოქტომბერს ნობელის პრემიის ლაურეატი გახდა ლიტერატურის დარგში — თურქეთის პირველი მოქალაქე, რომელიც ნობელის პრემიას იღებს.
ბიოგრაფია
ფამუქი შეძლებულ ოჯახში დაიბადა, მამამისი ინჟინერი იყო. სტამბოლის ამერიკული სასწავლებლის რობერტ კოლეჯის დამთავრების შემდეგ, ოჯახის ზემოქმედებით ის სტამბოლის ტექნიკური უნივერსიტეტის არქიტექტურის ფაკულტეტზე აბარებს, თუმცა სამ წელიწადში ის უნივერსიტეტს თავს ანებებს და წერას იწყებს. 1977-ში ფამუქი სტამბოლის უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტს ამთავრებს. 22-დან 30 წლამდე, დედასთან ერთად ცხოვრობს და წერს თავის პირველ რომანს.
1982 წლის 1 მარტს ფამუქმა ეილინ ტურეგენზე იქორწინა, 1991-ში შეეძინათ ქალიშვილი რუია. 1985-1988 წლებში ასწავლიდა ნიუ-იორკის კოლუმბიის უნივერსიტეტში, სადაც მისი მეუღლე სწავლობდა. ამავე პერიოდში, ფამუქი იყო მიწვეული წევრი აიოვას უნივერსიტეტში. ამის შემდეგ, ის ისევ სტამბოლში ბრუნდება, სადაც დღემდე ცხოვრობს. 2001-ში წყვილი განქორწინდა.
2006 წლიდან ორჰანი კვლავ კოლუმბიის უნივერსიტეტში მუშაობს მიწვეული პროფესორის თანამდებობაზე. ამჟამად, თანამშორმლობს უნივერსიტეტის კომიტეტთან გლობალურ საკითხებში და ატარებს შეხვედრებს ახლო აღმოსავლეთისა და აზიის ენებისა და კულტურის განყოფილებაზე, ასევე კოლუმბიის უნივერსიტეტის ხელოვნებათა სკოლაში.
შემოქმედება
ფამუქი სრული დატვირთვით წერას 1974 წლიდან იწყებს. მისმა პირველმა რომანმა „წყვდიადი და სინათლე“ (თურქ. Karanlık ve Işık) 1979 წელს მილიეთ პრესის ნოველის კონკურსში გამარჯვება გაიყო მეორე ფინალისტ მწერალ მეჰმეთ ეროღლისთან. ამავე ნოველამ, რომელიც გამოიცა სათაურით „ბატონი ჯევდეთი და მისი ვაჟები“ (Cevdet Bey ve Oğulları) 1982 წელს ორჰან ქემალის ლიტერატურული ჯილდო დაიმსახურა. რომანში მოცემულია ერთი შეძლებული ოჯახის სამი თაობის ცხოვრება სტამბოლის ნიშანთასის უბანში, სადაც ფამუქი გაიზარდა.
ფამუქს ადრინდელი ნამუშევრებისთვის კრიტიკოსთა რამდენიმე ჯილდო აქვს მიღებული, მათ შორის 1984 წლის მადარალის ლიტერატურული ჯილდო მისი მეორე ნოველისთვის „ჩუმი სახლი“ (Sessiz Ev) და 1991 წლის Prix de la Découverte Européenne მისი ნოველის ფრანგული თარგმანისთვის. მისმა ისტორიულმა ნოველამ „თეთრი კოშკი“ (Beyaz Kale) 1990 წელს მიიღო აშშ-ის დამოუკიდებელი ჯილდო საუკეთესო საზღვარგარეთული რომანისთვის, რამაც საზღვარგარეთ მისი რეპუტაცია კიდევ უფრო გაზარდა. იმ დღეს ნიუ-იორკ ტაიმზის წიგნების განხილვამ ის ასე მოიხსენია: „აღმოსავლეთით ახალი ვარსკვლავი ამოსულა — ორჰან ფამუქი“.
1995 წელს გამოცემულმა ფამუქის მეოთხე რომანმა „ახალი ცხოვრება“ (Yeni Hayat) თურქეთში სენსაცია მოახდინა და თურქეთის ისტორიაში ყველაზე სწრაფად გაყიდვადი წიგნი გახდა. ამ დროისთვის ფამუქი უკვე ცნობილი პიროვნება იყო, ქურთთა პოლიტიკური უფლებების დაცვის წყალობით. ამავე წელს ფამუქი სხვა ავტორთა ჯგუფთან ერთად მიცემულ იქნა სამართალში თურქეთის მთავრობის მიერ ქურთი მოსახლეობის დისკრიმინაციისთვის კრიტიკის გამო.
thumb|250px|ფამუქი წერისას
ფამუქის საერთაშორისო რეპუტაცია იზრდება 2000 წელს მისი შემდგომი რომანის „მე მქვია წითელი“ (Benim Adım Kırmızı) გამოცემის შემდეგ. რომანში ერთმანეთში გადახლართულია მისტერია, სიყვარული და ფილოსოფიური გამოცანები მე-16 საუკუნის სტამბოლის გარემოში. მასში აღწერილია 1591 წლის ცხრა თოვლიანი დღე სულთან მურათ III-ის მმართველობის დროს, აღმოსავლეთსა და დასავლეთს შორის არსებული მწვავე დაპირისპირების ფონზე. რომანი „მე მქვია წითელი“ თარგმნილ იქნა 24 ენაზე და 2003 წელს დაიმსახურა საერთაშორისო ლიტერატურის ყველაზე პრესტიჟული პრიზი — დუბლინის „იმპაკ“ ჯილდო (IMPAC Dublin Award).
ფამუქის ბოლო ნამუშევარია „თოვლი“ (Kar, 2002), რომელშიც თანამედროვე თურქეთში ისლამიზმისა და ვესტერნიზმის კონფლიქტია წარმოსახული. ნიუ-იორკ ტაიმზმა ეს რომანი 2004 წლის ათ საუკეთესო წიგნთა შორის დაასახელა.
ფამუქის წიგნებისთვის დამახასიათებელია ეროვნული თვითგამორკვევის კრიზისი გამოწვეული ევროპულ და ისლამურ ღირებულებათა შორის კონფლიქტის გამო. თემა თანამედროვე მკითხველისთვის შეიძლება ერთგვარად გამაღიზიანებელიც კი იყოს, მაგრამ ფამუქისეული მოვლენების კომპლექსურ განვითარებას, დამაინტრიგებელ სიუჟეტებსა და ხასიათთა სიღრმეს აღტაცებაში მოვყავართ ხოლმე.
იოკალიის მუნიციპალიტეტი
მუნიციპალიტეტი თავის მხრივ კანტონებად იყოფა.
Apache HTTP Server
Apache HTTP Server — კროს-პლატფორმული ვებ-სერვერი თავისუფალი და ღია საწყისი კოდით. იგი უზრუნველყოფს მომხმარებლის მიერ ვებ-გვერდის მისამართზე გაგზავნილი მოთხოვნის პასუხად შესაბამისი კონტენტის დაბრუნებას, ხშირ შემთხვევაში ეს არის HTML-გვერდები. HTTP პროტოკოლით შემოსული მოთხოვნები, სერვერზე აღწევს 80-ე პორტის საშუალებით და პასუხი კლიენტს უბრუნდება ასევე HTTP პროტოკოლით.
იოკალიის მუნიციპალიტეტი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოტოსის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები
Apache HTTP Server
ყველაზე მეტად გამოყენებული ვებ სერვერები
ყველაზე მეტად გამოყენებული ვებ სერვერების სია, netcraft.com-ის მიხედვით.
Some Kind of Monster
ქვემოთ მოყვანილია სტატიები მსგავსი სახელწოდებებით:
კასარ-დე-კასერესი
კასარ-დე-კასერესი (Casar de Cáceres) — ქალაქი მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების კასერესის პროვინციის ტახო-სალორისს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 130,47 კმ². მოსახლეობა — 4499 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:კასერესის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:კასერესის ქალაქები
ბახტრიონი (პოემა)
„ბახტრიონი — ქართველი პოეტის, ვაჟა-ფშაველას პოემა, რომელიც 1892 წელს დაწერა. პოემაში აღწერილია 1659 წლის ბახტრიონის აჯანყება, რომელშიც კახეთს მთიელი მოსახლეობა ყიზილბაშებისგან ბახტრიონის გათავისუფლებაში დაეხმარა.
მოკლე შინაარსი
ვაჟა-ფშაველა პოემაში ერთ ისტორიულ ეპიზოდს, ბახტრიონის ციხის აღებას, მოგვითხრობს და ამ ეპიზოდშიც მხოლოდ ერთ მომენტს ეხება, სახელდობრ თუშ-ფშავ-ხევსურების მიერ ირანელთა მიერ ბახტრიონის ციხეში ჩაყენებულ, ყიზილბაშთა მეციხოვნე ჯარის გაჟლეტას.
ბახტრიონი იტყვნება მისასალმებელი ჰიმნით ქედებისადმი. პოემის სიუჟეტი ერთგვარი კონტრასტების გზით ვითარდება. გავერანებულ ფშავში თითქოს მამაკაცი აღარ დარჩენილა; სალოცავში, ხატის წინაშე ხევისბერის მაგივრად ხანში შესული დიაცი – სანათა, დგას, რათა კულტის წესები შეასრულოს: ხატს სანთელი აუნთოს, საკმეველი უკმიოს, სამსხვერპლო ცხოველი დაუკლას. მაგრამ ეს დედაკაცი, რომელმაც მტერთან ბრძოლაში ქმარი და შვიდი ვაჟიშვილი დაკარგა და ორი კვირა მათი საფლავების გათხრას მოანდომა, მაინც მტრის ჯავრის ამოყრაზე ოცნებობს; მისი ლოცვა ფშავ-ხევსურთა პატრონის – ლაშარის ჯვარისადმი, შურისძიების გრძნობითაა ნაკარნახევი. სწორედ აქ ხვდება სანათას კვირია, თუშებისგან ფშავ-ხევსურეთს მაცნედ გაგზავნილი, რათა კახეთის აოხრების ამბავი შეატყობინოს და ბრძოლაში საშველად მოიხმოს. ამ სურათს ფშავ-ხევსურთა თავმოყრის მონუმენტალური სურათი მოსდევს. აღმოჩნდება, რომ ქვეყანა არც ისე გაუკაცრიელებული ყოფილა; მაცნეს დაბარებისთანავე კლდეებიდან და ხეობებიდან მეომრები გამოდიან. ლაშქრის წარმომადგენელი ქადაგი ლაშარის ჯვარს ბრძოლაში მონაწილეობის შესახებ თანხმობას სთხოვს. ლაშარის ჯვარი არა თუ თანხმობას აცხადებს ფშაველ-ხევსურთა გალაშქრებაზე, არამედ მხედრების წარმოსახვით, თვითონაც ლურჯ ჯავშანს ჩაიცვამს, თავზე ჩაჩქანს დაიხურავს და ლურჯ ცხენზე შეჯდება, რათა თავისი ყმების ჯარს წინ გაუძღვეს. ასეთი მეთაურის წინამძღოლობით მიმავალი ლაშქარი თავს უძლეველად სთვლის: ის ბახტრიონის ციხეს იღებს, ირანელებისა და თათრების რაზმებს ჟლეტს და უკან თავიანთ მხარეში დასამარხად მიაქვთ და-ძმად შეფიცული და გმირულად დაღუპული ლელას და კვირიას გვამები, რომელთაც ლაშქარს შიგნიდან გაუღეს ციხის კარი. თუმცა ისინი დაუმარხავად, გარეული მხეცების და ფრინველების ანაბარა ტოვებენ ომიდან სულმოკლედ ლტოლვილ წიწოლას, რომელმაც თავი ჩამოიხრჩო. სულ სხვაგვარია ფშაველთა გმირი სარდლის ლუხუმის დასასრული. ის მძიმედ დაიჭრა და ტყეში დარჩა უპატრონოდ, მაგრამ მისი კვნესის ხმა შეესმა გველს, სიბრალული იგრძნო და ლოკვა დაუწყო, რათა მისი ჭრილობები გაემრთელებინა. ერთი თვის განმავლობაში ის საზრდოს უზიდავდა სნეულ ლუხუმს და მთის წყაროს წყალს ასმევდა.
ბახტრიონი ჟანრობრივი თვალსაზრისით
ბახტრიონი ისეთი ლექსითი ქმნილებაა, რომელიც მოგვითხრობს სიუჟეტის მქონე ამბავს, განვითარების განსხვავებული საფეხურებით. პოემა ისტორიულად ცნობილ ვითარებას ასახავს: 1659 წელს კახელთა აჯანყებას ირანელ დამპყრობთა წინააღმდეგ. ამ თვალსაზრისით ბახტრიონი თითქოსდა ისტორიული პოემა უნდა იყოს, მაგრამ ის სავსებით ასეთად ვერ ჩაითვლება, რადგან პოეტი ისტორიას იმდროინდელი ეპოქის აღდგენა-დახასიათების მიზნით არ მიმართავს. ამიტომაც არ ვხვდებით ამ პოემაში ისტორიულად ცნობილ ბევრ ფაქტს. აქ არც ზაალ ერისთავის, არც ბიძინა ჩოლოყაშვილის, არც შალვა და ელიზბარ ერისთავების როლია აღნიშნული. ბრძოლისთვის კახელების მზადებაც არაა ნაჩვენები და თვით ბრძოლის პროცესიც არაა აღწერილი. მაშასადამე, ვაჟას ისტორიული ფაქტები იმდენად არ იზიდავს, რამდენადაც საკუთარი პოეტური განსახიერება თანამედროვეობისათვის უაღრესად აქტუალური პატრიოტული იდეისა.
ცნობილია, რომ ამ პოემის შეთხზვისას პოეტის ფანტაზიას ფრაგმენტულად შემორჩენილმა ხალხურმა გადმოცემებმაც უბიძგა. ამაზე საფუძვლიანად თვითონ ვაჟა მოგვითხრობს იპოლიტე ვართაგავას საპასუხოდ დაწერილ სტატიაში. ამ გადმოცემებში აღნიშნულია ბახტრიონის ბრძოლის სახალხო მნიშვნელობა და მისი მონაწილეების გამბედაობა, თავგანწირვა და გმირობა. მაგრამ ბახტრიონი ხალხური გადმოცემებით შემონახული ცნობების თავმოყრას და მათ გადამუშავებას არ წარმოადგენს. ამ შემთხვევაში იგი მხოლოდ საგმირო პოემების ტიპის იქნებოდა. ეს ნაწარმოები საგმირო პოემებისთვის დამახასიათებელ ტენდენციასაც შეიცავს და აერთიანებს ისტორიული პოემებისთვის დამახასიათებელ ნიშნებთან, ამიტომ მას საგმირო-ისტორიული პოემის სახელწოდება უფრო შეეფერება.
თემა და მთავარი იდეა
ბახტრიონის მთავარ თემას შეადგენს საქართველოს მთიანეთის მცხოვრებთა ბრძოლა სპარსელებთან.
ფაბულა, სიუჟეტი და კომპოზიცია
ვაჟამდე მოუღწევია ზეპირ ცნობებს ლუხუმის, ხოშარეულის, სუმელჯის ბრძოლათა შესახებაც, მაგრამ ეს ყველაფერი ბახტრიონის აღებასთან არ ყოფილა დაკავშირებული. პოეტი პირდაპირ აცხადებს, რომ „კვირია და ლელა არიან საკუთარი ფანტაზიის ნაყოფნი. იმათი ხსენება არც ხალხურ ლექსში და არც ზეპირგადმოცემაში არსად არ მოიპოვება: დედაკაცს რომ რაიმე როლი ეთამაშნოს ბახტრიონის აღებაში, ამაზე არც ლექსები, არც ზეპირგადმოცემა არავითარ ცნობას არ იძლევა“.
ეს მასალა გამხდარა ვაჟას პოემის წყაროდ. ამ ნიადაგზე აღმოცენდა ბახტრიონის შემდეგი სქემა ანუ ფაბულა: თუშეთში მოჯამაგირედ ნამყოფი ფშაველი მოდის წინადადებით, რომ გაერთიანდნენ ფშავლები, ხევსურები და თუშები, რათა გაათავისუფლონ ბახტრიონი ყიზილბაშებისგან. ყოველი მხრიდან იკრიბებიან მებრძოლნი, რადგან პირდაპირი შეტევით ამ ციხის აღება სათუოა, ორი ახალგაზრდა — ქალი და ვაჟი — გადაწყვეტს იხმარონ ხერხი, მოტყუებით შევიდნენ ციხეში, შიგნიდან გაუღონ კარი თავისიანებს, თვითონ დაიღუპონ, მაგრამ თანამონაწილეების გამარჯვება უზრუნველყონ.
ასეთ ფაბულაზეა აგებული ბახტრიონის სიუჟეტი. თვით ვაჟას მიერ მოწესრიგებული ფაბულა თანდათან გამდიდრებული და შევსებულია ამბებით, ვაჟკაც პატრიოტთა სახეებით, პოეტური გადახვევებით, ზღაპრულ-ლეგენდარული ელემენტებით, მედიტაციებით და სიმბოლიკით. ყველაფერი ეს ქმნის ამ პოემის კომპოზიციას, კომპოზიცია კი პოეტის მიზანდასახულობის მოწოდების ფორმაა, მისი სურვილების, სწრაფვის და თვალსაზრისის გადმოშლის და აგების რაგვარობა.
პერსონაჟები
პოემაში სულ 10 პერსონაჟი მოქმედებს — წარმოსახული ბატონის (ლაშარელას) ჩათვლით. ესენია:
ბახტრიონში, გარდა ცალკეული პერსონაჟებისა მოქმედებს ხალხი, ადამიანთა, მებრძოლთა ჯგუფი. მთელი პოემის მანძილზე ამ ხალხის პატრიოტული შინაარსის ერთსულოვნებაა ხაზგასმული.
ბუნებისადმი მიმართება
ბუნებას მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს ბახტრიონში. ხშირად პოეტი ბუნებას ხატავს, როგორც პერსონაჟთა სულიერი მდგომარეობისა თუ ამბავთა შემდგომი განვითარების დამხმარე, ანდა ხელისშემშლელ ფაქტორს. ასეთ შემთხვევაში, ბუნება არ არის ნეიტრალური ნაწარმოებში მიმდინარე ამბებისადმი, იგი ვითარების აქტიური მონაწილეა, როგორც მისი განმსაზღვრელი თუ განმმარტებელი.
პოემის პირველი თავი მთლიანად, განსაკუთრებით კი, პირველი 16 სტრიქონი, პოემის ამბავთან ისეთ შორეულ კავშირში მყოფი ნაწილია, რომ დამოუკიდებელი ღირებულების მქონე ბუნების სურთად აღიქმება. ასეთივე თავისებურებით ხასიათდება პოემის IV თავის პირველი ხუთი სტრიქონი, X თავის პირველი ექვსი სტრიქონი, თითქმის მთელი XII თავი და XVII თავის პირველი ათი სტრიქონი. მათ განცალკევებით აღქმასა და განცდას არაფერი აბრკოლებს, მათში ისეთი არაფერია, რაც შემდგომ ამბის გაგრძელებას აუცილებელ მოთხოვნილებად აქცევს. ამ პოემის ეს ადგილები მიუთითებს ვაჟას იმ თავისებურებაზე, რომ მისთვის ბუნება სხვა თემისადმი დაქვემდებარებული კი არა, მხატვრული ასახვის თვითღირებული სფეროა.
პოემის ხალხურობა
ბახტრიონის ლექსიკა თავიდან ბოლომდე ხალხურია და ხალხურ მეტყველებით ფორმებს მისდევს. თუმცა, საგულისხმოა, რომ ამ ნაწარმოებში მხოლოდ უაღრესად დახვეწილი ეპითეტები და შედარებები გვხვდება. ამასთანავე, პოემაში ისეთი ხატოვანებაა დამკვიდრებული, რომელიც ვაჟა-ფშაველას ინდივიდუალურობისა და თავისებურების ნაყოფია.
დიალექტიზმის ფუნქცია
ბახტრიონში დიალექტს გარკვეული სტილისტიკური ფუნქცია აკისრია, ფუნქცია ყოველდღიურობის, ყოფითი დეტალების ამაღლებულად წარმოსახვისა. ამ დიალექტის ფონზე და მისი საშუალებით კიდევ უფრო კონკრეტდება მეტყველების სუბიექტიცა და მისი შეხების ობიექტიც, რაც იმის პირობაა, რომ ხელოვნებაში უჩვეულო ხატოვნება დამკვიდრდეს; პირველ რიგში, დიალექტიზმის წყალობით შეუნარჩუნა ვაჟამ განუმეორებელი კოლორიტი მთას და მის მკვიდრთ. ვაჟას შემოქმედებას დიალექტმაც შესძინა ვაჟკაცური, მთის მცხოვრებთათვის შესაფერისი იერი.
სტროფიკა
სტროფიკის თვალსაზრისით ბახტრიონი, ისე როგორც ვაჟას პოეზია საერთოდ, განსაკუთრებული ორიგინალობით ხასიათდება. ქართული ლექსის სტროფი ჩვეულებრივად მყარი და უცვლელია: ძირითადად გავრცელებულია ოთხტაეპიანობა (კატრენი). განსხვავებული შემადგენლობის სტროფები ლექსის დამოუკიდებელ სახეობებს ქმნის: მაგალითად მრჩობლედისათვის აუცილებელია ორტაეპიანობა, იამბიკოსა და მუხამბაზისათვის – ხუთტაეპიანობა, შეწყობილისათვის – ექვსტაეპიანობა და ა. შ.
ბახტრიონის სტროფის მთავარი განმსაზღვრელი არის პოეტური ფრაზის აზრობრივ-ემოციური ჩარჩო. ერთი კონკრეტული ვითარება ჩვეულებრივად ერთი სტროფის მანძილზეა გაშლილი. იშვიათად იგი ორ ან რამდენიმე სტროფს მოიცავს. მაგრამ ერთსა და იმავე სტროფში ორი სხვადასხვა სურათის, ორი სხვადასხვა ამბის გადმოცემის არც ერთი შემთხვევაა. აზრობრივ-ემოციური ჩარჩო ჩვეულებრივ ერთი რითმით არის შეკრული; რითმა იწყებს და ამთავრებს სტროფს; ახალი რითმა ახალ სტროფზე გადასვლის მაუწყებელია.
ბახტრიონის სტროფები სხვადასხვა შედგენილობისაა. ჭარბობს ოთხტაეპიანები; ამასთან, ხშირია გრძელი, მრავალტაეპიანი სტროფები, რომლებიც ექვს, რვა, ათ და ზოგჯერ კიდევ მეტ ტაეპს აერთიანებს (ოღონდ გამორიცხულია სტროფების კენტტაეპიანობა).
მეტაფორა
ბახტრიონში გამოყენებული მეტაფორები რამდენიმე კატეგორიად შეიძლება დაიყოს:
გაპიროვნება ანუ პერსონიფიკაცია
ბახტრიონში მოხმობილი გაპიროვნებათა შემთხვევებიც რამდენიმე ჯგუფს ქმნის:
ეპითეტი
ეპითეტები განსხვავდება ხასიათითა და წარმომავლობით. ეპითეტებში არჩევენ მუდმივს, მარტივს, რთულს განმარტებითს, მეტაფორულს. ბახტრიონის მარტივ, ესე იგი ისეთ ეპითეტთაგან, როცა მსაზღვრელი სიტყვა ერთცნებიანია, აქ შეგვიძლია მაგალითად მოვიხმოთ „მომაქვს სალამი გვიანი“, „შიგ გრძნობა უდუღს ღვთიანი“.
პოემაში მრავლად გვხვდება ეპითეტი, რომელიც ორ ან მეტ განსაზღვრებას შეიცავს. ასეთია მაგალითად, ეპითეტები: „გმირთ ოფლისმღვრელი ძვალები“, „დიდი ლოდები შავფერი, ციხისკარული“, „ლიბოდათხრილი კოშკები“.
ბახტრიონის მხატვრული ოსტატობის ნიმუშად რთული მეტაფორული ეპითეტი უნდა ჩაითვალოს. პოეტი მას დიდ ემოციურ ფუნქციას აკისრებს და მკითხველიც განიცდის საგანთა სიცოცხლეს და აღტაცებული რჩება მოულოდნელი განსაზღვრებით.
შედარება
ბახტრიონის სემანტიკაში გაცილებით ნაკლები ადგილი აქვს დათმობილი შედარებას. რაოდენობრივი სიმცირის მიუხედავად პოემის შედარებები მრავალფეროვანია. ერთმანეთისგან განირჩევიან კავშირიანი და უკავშირო შედარებები, გვხვდება თანდებულიანი და ვითარებითის ფორმით წარმოდგენილი შედარება, აგრეთვე მარტივი და რთული შედარებები, უარყოფითი შედარება, გაშლილი შედარება, რომელიც პარალელიზმს უახლოვდება; უფრო ხშირად ბახტრიონის შედარებებს შედარების ნიშანი არ აქვს. ასეთი ნიშნის უქონლობა, შედარების შემოკლება, მას მეტაფორასთან აახლოებს.