cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მანანა ალოევა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 19 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1948 კატეგორია:ქართველი ექიმები
სურ-ლიპესის პროვინცია
სურ-ლიპესი ერთ-ერთია პოტოსის დეპარტამენტის თექვსმეტი პროვინციიდან. მდებარეობს ვულკან ლიკანკაბურის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთებზე. სამხრეთ დასავლეთით და სამხრეთით ესაზღვრება ჩილე, სამხრეთ-აღმოსავლეთით და აღმოსავლეთით — არგენტინა. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ გადაჭიმულია 230 კმ-ზე, აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ 100 კმ-ზე, ხოლო მთლიანი ფართობი 22 355 კმ²-ს შეადგენს.
მოსახლეობა
მინი|მარცხნივ|250პქ|[[პოტოსის დეპარტამენტის პროვინციები]] მინი|მარცხნივ|250პქ|[[ლაგუნა-ვერდესა და ლაგუნა-ბლანკას ხედი ლიკანკაბურიდან]]
მოსახლეობის ძირითადი ნაწილი კეჩუას შთამომავლები არიან.
დაყოფა
პროვინცია შედგება სამი მუნიციპალიტეტისაგან, რომლებიც თავის მხრივ კანტონებად იყოფა.
რესურსები ინტერნეტში
-22.06667°N, -67.11667°W
კატეგორია:პოტოსის დეპარტამენტის პროვინციები
მოტყიერის წმინდა გიორგის ეკლესია
ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია შირიმის თლილი, მომცრო კვადრებით. გადახურულია ორფერდა სახურავით. ეკლესია აგებულია დასავლეთ საქართველოში მოღვაწე ბერძენი ხელოსნების მიერ, თუმცა ნაგებობის დღევანდელი სახე მთლიანობაში, 2000 წელს ჩატარებული სამუშაოების შედეგადაა ჩამოყალიბებული.
ლიტერატურა
კატეგორია:ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
სიმინდი
thumb|Zea mays 'Ottofile giallo Tortonese'
სიმინდი (Zea mays) — ერთწლოვანი ბალახოვანი მცენარე მარცვლოვანთა ოჯახისა. მარცვლის შინაგანი აგებულებისა და მორფოლოგიის მიხედვით სიმინდი იყოფა 9 ჯგუფად: ბუშტარა სიმინდი (Zea mays everta), რბილი სიმინდი (Zea mays amylacea), კბილა სიმინდი (Zea mays indentata), ნახევარკბილა სიმინდი (Zea mays scmidentata), კაჟა სიმინდი (Zea mays imdurata), ტკბილი სიმინდი (Zea mays saccharata), რბილ-ტკბილი სიმინდი (Zea mays amyleosacharata), ცვილა სიმინდი (Zea mays ceratina), კილიანი სიმინდი (Zea mays tunicata).
სიმინდი ერთსახლიანი, გაყოფილსქესიანი მცენარეა. აქვს 50-80 სმ-იდან 5-6 მ-მდე სიმაღლის სწორმდგომი ღერო. ფოთოლი ფართო ლანცეტისებრია, ზემოდან შებუსული, მორიგეობით განლაგებული. მამრობითი ყვავილედი (ღეროს წვერზე) საგველაა, მდედრობითი (ფოთლის იღლიაში) — ტარო, რომლის სიგრძე 4-50 სმ, მასა 30-500 გ აღწევს. ღეროზე 1-2, ან იშვიათად 3 ტაროა. ნაყოფი მარცვალაა, 1000 მარცვლის მასა 50-1100 გ., ჩვეულებრივ 100–400 გ. მარცვალი ღვივდება 10-11 °C ტემპერატურაზე. სიმინდი თბილი და ტენიანი კლიმატის მცენარეა.
სიმინდის სამშობლოა ცენტრალური და სამხრეთ ამერიკა. საქართველოში პირველად XVII საუკუნეში შემოიტანეს. სიმინდის ნათეს ფართობს ხორბლის შემდეგ მეორე ადგილი უკავია. სიმინდი მაღალპროდუქტიულია და მრავამხრივ იყენებენ. მარცვალში 65-70% ნახშირწყლებია, 11,3-14,2% ნედლი პროტეინი, 4-6% ცხიმი (ჩანასახში 405-მდე) და 9-12% ცილა.
სიმინდის მარცვლისაგან იღებენ კრისტალურ შაქარს, სახამებელს, გლუკოზას, სპირტს, ზეთს და სხვა პროდუქტებს. ბუშტარა და კაჟა სიმინდისგან ამზადებენ ბურღულს, ფქვილს, იყენებენ კულინარიაში. მარცვალსა და ვეგეტატიურ ნაწილებს ხმარობენ ცხოველთა საკვებად.
სიმინდის მწვანე მასა ძვირფასი სასილოსე მასალაა.სიმინდის ღეროსა და ნაქუჩისაგან ქიმიურ და სამეურნეო დანიშნულების 40-მდე პროდუქტს ამზადებენ. სიმინდს თესავენ სამარცვლედ, სასილოსედ, მწვანე საკვებად, ამავე დროს თესავენ როგორც ცალკე, ისე ლობიოს, სოიას, გოგრისა და სხვა კულტურებთან ერთად. თესლბრუნვაში თესავენ უმთავრესად საშემოდგომო თავთავიანი კულტურების აღების შემდეგ. მოჰყავთ აგრეთვე მონოკულტურად, თავიანი კულტურების აღების შემდეგ ნიადაგს ჯერ აჩეჩავენ, შემდეგ ხნავენ შემოდგომაზე (მზრალად) 22-30 სმ სიღრმეზე, ხვნის წინ შეაქვთ ორგანული და ფოსფორ-კალიუმიანი მინერალური სასუქები. აზოტიანი სასუქის ნაწილი შეაქვთ მომდევნო გაზაფხულზე თესვისწინა დამუშავების დროს, დანარჩენი — მცენარის გამოსაკვებად.
ამჟამად შემუშავებულია და ფართოდ ხორციელდება სიმინდის ინდუსტრიული ტექნოლოგია. საქართველოში დარაიონებულია ჰიბრიდები: ქართული 9 ტვ, ქართული 52, ენგური, ვირ 42, კრასნოდარის 5 ტვ და 303, ივერია 503; ჯიშები: აბაშური ყვითელი, აჯამეთის თეთრი და სხვა. კარგი აგროტექნიკური და ხელსაყრელ პირობებში მარცვლის მოსავლიანობა 1 ჰა-ზე 130 ც აღწევს. სიმინდის ძირითადი მავნებლებია მავთულა და ცრუმავთულა იები, ღეროს ფარვანა, ბამბის ხვატარი და სხვა; დაავადებები:ბუშტოვანი და მტვრიანი გუდაფშუტა, ფუზარიოტი, სიმინდის თეთრა და სხვა.
სიმინდის მარცვალი შეიცავს წყალს, ცილოვან ნივთიერებებს, სახამებელს, ცხიმს, ნაცარს, ცხიმზეთს, მწარეებს, ეთერზეთს, ქლოროფილს; K, B1, B2, B6, D და E ვიტამინებს, ასკორბინის მჟავას. ფოჩისა და ღეროს პრეპარატები გამოიყენება, როგორც შარდმდენი, ნაღველმდენი საშუალება.
ლიტერატურა
კატეგორია:მარცვლოვანნი კატეგორია:ბიოსაწვავი კატეგორია:საკვები მცენარეები კატეგორია:მარცვლეული კულტურები
იაკობ პოულსენი
იაკობ ბენდიქს უჰდ პოულსენი (დ. 7 ივლისი, 1983) — დანიელი ფეხბურთელი. თამაშობს საფრანგეთის ლიგა 1-ს კლუბ „მონაკოს“ ნახევარმცველი. დანიის ეროვნულ ნაკრებში ჩატარებული აქვს 24 მატჩი და გატანილი აქვს ერთი გოლი.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1983 კატეგორია:დანიელი ფეხბურთელები კატეგორია:მონაკოს ფეხბურთელები კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები კატეგორია:მიდტიულანის ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 7 ივლისი
My Name Is
„My Name Is“ — ამერიკელი რეპერ ემინემის სიმღერა. იგი გამოიცა ალბომის The Slim Shady LP პირველი სინგლის სახით, 1999 წელს. ეს არის რეპერის მეორე, მაგრამ წინასთან („Just Don't Give a Fuck“) შედარებით კომერციულად წარმატებული სინგლი. გარკვეულწილად, პოპულარობა რეპერს მოუტანა სკანდალურმა ტექსტმა, რომლითაც იგი აკრიტიკებს პირადი და საზოგადო ცხოვრების სხვადასხვა ასპექტს. არანაკლებ სკანდალური რეპუტაცია შეიძინა სიმღერის მუსიკალურმა ვიდეომ, რომელშიც რეპერი განასახიერებს სხვადასხვა პერსონაჟს და ცნობილ პიროვნებას.
სიმღერაში გამოყენებულია ლაბი სიფრეს 1975 წლის „I Got The...“-ს სემპლი. „My Name Is“ VH1-ის 90-იანების უდიდესი სიმღერების სიაში #26 პოზიციას იკავებდა. იგი აგრეთვე მოხვდა Q-ს ყველა დროის 1001 უდიდესი სიმღერის სიაში, #6 ადგილზე, Rolling Stone-მა კი 2016 წელს ყველა დროის 100 უდიდესი ჰიპ-ჰოპ სიმღერის რეიტინგში #39 ადგილი მიანიჭა. „My Name Is“-მა რეპერს მოუპოვა პირველი გრემი, 2000 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:ემინემის სიმღერები კატეგორია:1999 წლის სინგლები კატეგორია:1999 წლის სიმღერები კატეგორია:Aftermath Entertainment-ის სინგლები კატეგორია:Interscope Records-ის სინგლები
ვოლკონსკის ელჩობა
ვოლკონსკის ელჩობა — 1637-1640 წლების რუსეთის სამეფოს ელჩობა კახეთში. საქართველოში გამოემგზავრა თეიმურაზ I-ის ელჩთან ბერძენ მიტროპოლიტ ნიკიფორესთან მოლაპარაკების (1637, ივნისი) შემდეგ, ელჩობაში მონაწილეობდნენ. თავადი თედორე ვოლკონსკი, დიაკი არტემ ხვატოვი, თარჯიმნები, სასულიერო პირები, მხატვრები და ხელოსნები. 1637 წლის ოქტომბერში ვოლკონსკის ელჩობა რუსეთიდან გამოემგზავრა და 1638 წლის სექტემბერში თერგის გზით ალავერდში ჩავიდა. ელჩებმა თეიმურაზ I-ს რუსეთის ხელმწიფის წერილი გადასცეს, რომელშიც ნათქვამი იყო რომ რუსეთი კისრულობდა მტრებისაგან დაეცვა ივერიის ქვეყანა. კახეთის მეფე ითხოვდა: რუსეთს კახეთის ახლოს ციხესიმაგრე აეგო და იქ 2000 კაცი ჩაეყენებინა. ეშუამდგომლა ირანთან, რათა შაჰს თეიმურაზისათვის დაებრუნებინა ქართლი.
1639 წლის აპრილში მოლაპარაკება განახლდა ზაგემში. ქართველმა დიპლომატებმა ფიცის წიგნის საკუთარი პროექტი წარადგინეს, მაგრამ რუსმა ელჩებმა მოითხოვეს რუსეთში შედგენილი ფიცის წიგნის უცვლელად მიღება. 1936 წლის 23 აპრილს თეიმურაზ I-მა, ხოლო 25 აპრილს კახელმა დიდებულებმა, ხელი მოაწერეს რუსეთის ერთგულების ფიცის წიგნს. 1640 წლის იანვარში ვოლკონსკის ელჩობა ქართველთა ელჩის ნიკიფორეს თანხლებით მოსკოვში დაბრუნდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის სამეფო კატეგორია:საქართველოს ისტორია
Polyrhachis revoili
Polyrhachis revoili — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ქოჯა იუსუფ-ფაშა
მინი|ოსმალეთის დიდი ვეზირი ქოჯა იუსუფ-ფაშა ქოჯა იუსუფ-ფაშა (Koca Yusuf Paşa, 1730, საქართველო — 1800, ჯიდა) — ოსმალეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე. ორჯერ (1786-1789 წწ. და 1791-1792 წწ.) ეკავა დიდი ვეზირის თანამდებობა.
დაიბადა 1730 წელს საქართველოში. იგი დაატყვევეს და ჩაიყვანეს სტამბოლში. ორჯერ დიდი ვეზირის თანამდებობის დაკავების შემდეგ სულთანმა სელიმ III-მ დანიშნა ჯიდის გენერალ-გუბერნატორად. სადაც გარდაიცვალა 1800 წელს.
სქოლიო
კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირები კატეგორია:ოსმალეთში მოღვაწე ქართველები კატეგორია:დაბადებული 1730 კატეგორია:გარდაცვლილი 1800
აბდ ალ-ქარიმ კასიმი
მინი|აბდ ალ-ქარიმ კასიმი აბდ ალ-ქარიმ კასიმი (عبد الكريم قاسم; `Abd al-Karīm Qāsim; დ. 1914 — გ. 9 თებერვალი, 1963) — ერაყელი ნაციონალისტი სამხედრო ოფიცერი, რომელიც ხელისულებაში 1958 წლის პუტჩის შემდეგ მოვიდა, როდესაც ერაყის მონარქია დაამხეს. სახელმწიფოს სათავეში ერაყის პრემიერ-მინისტრის რანგში იგი სიცხოხლის ბოლომდე, 1963 წლამდე მსახურობდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1914 კატეგორია:გარდაცვლილი 9 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1963 კატეგორია:ერაყის პრემიერ-მინისტრები კატეგორია:ერაყის ისტორია
სოციალური კონტრაქტი
thumb|170px|ჟან-ჟაკ რუსოს წიგნი „[[საზოგადოებრივი ხელშეკრულება (წიგნი)|საზოგადოებრივი ხელშეკრულება“.]]
სოციალური კონტრაქტი ეთიკასა და პოლიტიკურ ფილოსოფიაში წარმოადგენს ერთგვარ თეორიას ან მოდელს, რომელისც შეიქმნა განმანათლებლობის ეპოქაში და ეხება სახელმწიფო ხელისუფლების ლეგიტიმურობას ინდივიდთან მიმართებაში. სოციალური კონტრაქტის არგუმენტების თანახმად, ინდივიდებმა, სოციალური წესრიგისა და რიგი უფლებების შესანარჩუნებლად, განაცხადეს ნებაყოფლობითი თანხმობა დათმონ თავისი სხვადსხვა თავისუფლებები ხელისუფლებისთვის სასარგებლოდ. ბუნებრივ და სამართლებრივ უფლებებს შორის კავშირის საკითხი ხშირად გამოიყენება სოციალური კონტრაქტის თეორიაში. ტერმინის სახელი მოდის ჟან-ჟაკ რუსოს მიერ 1762 წელს დაწერილი წიგნიდან საზოგადოებრივი ხელშეკრულება (ფრანგ.: Du contrat social ou Principes du droit politique), სადაც მან განიხილა ეს კონცეფცია. იმის მიეხედავად, რომ სოციალური კონტრაქტის თეორიის წინამორბედები გვხდება ჯერ კიდევ ძველბერძნულ სამართალში, სტოიციზმში, რომის სამართალსა და კანონიკურ სამართალში, სოციალური კონტრაქტის აყვავების პერიოდი მოდის XVII საუკუნის შუა რიცხვებიდან XIX საუკუნის დაწყებამდე, როცა იგი ყალიბდება როგორც პოლიტიკური ლეგიტიმურობის წამყვანი დოქტრინა.
სოციალური კონტრაქტის იდეის მიხედვით სახელმწიფოსა და საზოგადოების ჩამოყალიბების ამხსნელ ყველა თეორიაში საწყისი წერტილი არის ადამიანთა მდგომარეობა იმ პერიოდში, რომლის დროსაც არ არსებობს რაიმე სახის საზოგადოებრივი წესრიგი (ტომას ჰობზის „ბუნებითი მდგომარეობა“. ამ მდგომარეობაში ინდივიდის ქმედებები მხოლოდ მისი ძალის ზომითა და სინდისითაა შეზღუდული. ამ საერთო საწყისი წერტილიდან მოყოლებული, სოციალური კონტრაქტის თეორიის მომხრეები სხვადასხვა გზებით ცდილობენ ახსნან თუ რატომაა ერთი ინდივიდის ინტერესებში უარი თქვას სრულ თავისუფლებაზე და სანაცვლოდ პოლიტიკური წესრიგისგან სარგებელი მიიღოს. სოციალური კონტრაქტისა და ბუნებითი მდგომარეობის XVII და XVIII საუკუნეების გამოჩენილი თეორეტიკოსები არიან: ჰუგო გროციუსი (1625), ტომას ჰობზი (1651), სამუელ პუფენდორფი (1673), ჯონ ლოკი (1689), ჟან-ჟაკ რუსო (1762) და იმანუელ კანტი (1797), თითოეულ მათგანს ხელისუფლებისადმი განსხვავებული მიდგომა ახასიათებდათ. გროციუსი ამტკიცებდა, რომ ცალკეულ ინდივიდებს აქვთ ბუნებითი უფლებები. ტომას ჰობზი კი ამბობდა, რომ ადამიანს „ბუნებითი მდგომარეობის“ პირობებში ექნება „ეული, ღარიბი, საზიზღარი, სასტიკი და მოკლე“ ცხოვრება. პოლიტიკური წესრიგისა და კანონის არარსებობის შემთხვევაში ყველას ექნებოდა შეუზღუდავი ბუნებრივი თავისუფლებები, მათ შორის „უფლება ყველაფერზე“, რაც შესაბსმისად ითვალისწინებს ძარცვის, მკვლელობისა და გაუპატიურების თავისუფლებას, ეს იქნებოდა დაუსრულებელი ყველას ომი ყველას წინააღმდეგ.“ (bellum omnium contra omnes). ამის თავიდან ასაცილებლად, თავისუფალი ადამიანები ხელშეკრულების დადებით ჰქმნიან თემს (სამოქალაქო საზოგადოებას), რომელშიც ისინი ერთი ან რამდენიმე კაცის დამორჩილების სანაცვლოდ იღებენ უსაფრთხოებას. მართალია სუვერენის ბრძანებები შეიძლება აღმოჩნდეს ტირანული და თვითნებური ხასიათის, თუმცა ჰობზი აბსოლუტურ მთავრობაში ხედავდა ბუნებითი მდგომარეობის შემზარავი ალტერნატივის ერთადერთ ალტერნატივას. ჰობზი ამტკიცებდა, რომ ადამიანები თანხმდებიან უარი თქვან თავიანთ თავისუფლებებს ხელისუფლების აბსოლუტური ძალაუფლების სასარგებლოდ, იქნება ეს მონარქიული თუ საპარლამენტო. თავის მხრივ, ლოკი და რუსო მიიჩნევდნენ, რომ ადამიანები იღებენ სამოქალაქო უფლებებს ერთმანეთის უფლებებისა და მოვალეობების პატივისცემისა და დაცვის პირობიბით, რისთვისაც ისინი თმობენ ზოგიერთ თავისუფლებებს.
მთავარი მტკიცება, რომელსაც შეესაბამება სოციალური კინტრაქტის თეორია გულისხმობს იმას, რომ კანონი და პოლიტიკური წესრიგი არ ატარებენ ბუნებრივ ხასიათს, რადგან მათ ადამიანი ჰქმნის. ეს არის მიზნის მისაღწევი ინსტრუმენტი, დააკმაყოფილოს მონაწილე პირები და მისი ლეგიტიმურობა განისაზღვრება იმ ზომებში, რა ზომებშიც სრულდება შეთანხმება. ჰობზის მტკიცებით, მთავრობა არ წარმოადგენს კონტრაქტის თავდაპირველ მონაწილეს და მიქალაქეები არ არიან ვალდებულნი მას დაემორჩილონ თუ იგი სუსტია და ვერ შეიკავებს სამოქალაქო არეულობას. სოციალური კონტრაქტის სხვა თეორეტიკოსების თანახმად, როდესაც მთავრობა ვერ ახდენს მოქალაქეების ბუნებითი უფლებების დაცვას (ჯონ ლოკი) ან ვერ აკმაყოფილებს საზოგადოების საუკეთესო ინტერესებს (რუსოს ზოგადი ნება, მათ შეუძლიათ უარი თქვან თავიანთ მოვალეობებზე, ან შეცვალონ ხელმძღვანელობა არჩევნებისა თუ სხვა საშუალებებით, ძალადობის ჩათვლით თუ ასეთის აუცილებლობაა). ჯონ ლოკს სჯეროდა ბუნებითი უფლებების განუყოფლობაში, შესამაბისად ღმერთის მმართველობა ცვლიდა მთავრობის ხელისუფლებას, რა დროსაც ჟან-ჟაკ რუსო მიიჩნევდა, რომ დემოკრატია (თვითმართველობა) კეთილდღეობის შენარჩუნების საუკეთესო საშუალებაა, კანონის უზენაესობის პირობებში ინდივიდუალური თავისუფლების შენარჩუნებასთან. სოციალური კონტრაქტის კონცეფციის ჯონ ლოკის ინტერპრეტაცია გამოყენებულ იქნა ამერიკის შეერთებული შტატების დამოუკიდებლობის დეკლარაციაში. XIX საუკუნედან კი ამ თეორიებმა ადგილი დაუთმეს უტილიტარიზმს, ჰეგელიანობასა და მარქსიზმს, ხოლო XX საუკუნეში კი სოციალური კონტრაქტის თეორიები ისევ აღორძინდა, განსაკუთრებით კი ჯონ ჯონ როულსის სამართლიანობის თეორიის საფუძველზე.
სოციალური კონტრაქტის მოდელი
არსებობს სოციალური კონტრაქტის თეორიების ზოგადი ფორმულა, რომელიც გამოიყურება ასე: "I ირჩევს R-ს ხოლო M გარემოება აძლევს I*-ს მიზეზს დაიცვას R რეალურ სამყაროში, ვინაიდან მიზეზი, რომლის გამო I ირჩევს R-ს M-ის პირობებში, მისაღებია აგრეთვე I*-სთვის." სადაც M ნიშნავს სათათბირო გარემოს; R - წესებს, პრინციპებსა თუ ინსტიტუტებს; I ნიშნავს სოციალური კონტრაქტის შექმნის დროს მყოფ ჰიპოთეტურ ადამიანებს; ხოლო I* ნიშნავს ადამიანებს სოციალური კონტრაქტის შექმნის შემდეგ.
ისტორია
სოციალური კონტრაქტის კონცეფცია თავდაპირველად ახსენა გლაუკონმა, პლატონის სახელმწიფოში აღწერილის საფუძველზე, წიგნი მეორე.
სოციალური კონტრაქტის თეორია ასევე ჩნდება პლატონის კიდევ ერთ დიალოგში,კრიტოში. დროთა განმავლობაში, თეორია უფრო ფართოდ გავრცელდა მის შემდეგ, რაც ეპიკურემ (341-270 ძვ.წ.) ის წინა პლანზე წამოწია. ეპიკურე იყო პირველი ფილოსოფოსი, რომელიც სამართლიანობას უყურებდა როგორც სოციალურ კონტრაქტს და არა როგორც ღვთიურ ჩარევას (იხ. აგრეთვე ეპიკურეიზმი). შემდგომში, ტრადიციული პოლიტიკური და სოციალური აზრის ისეთმა ფილოსოფოსებმა როგორებიცაა ლოკი, ჰობზი და რუსო გამოთქვეს თავისი მოსაზრებები სოციალური კონტრაქტის შესახებ, რამაც ეს საკითხი უფრო პოპულარული გახადა.
კლასიკური აზროვნება
სოციალური კონტრაქტის მსგავსი ფორმულირებები აღნიშნულია მსოფლიოს სხვადასხვა უძველეს ჩანაწერებში. ბუდისტურ ჩანაწერში, რომელიც თარიღდება ძვ. წ. II საუკუნით, მაჰავასტუ, ყვება ლეგენდას მაჰასამატას შესახებ. იგი წერდა: "კოსმოსური ციკლის პირველ დღეებში კაცობრიობა ცხოვრობდა არამატერიალურ დონეზე - ცეკვავდა ჰაერში ერთგვარ ზღაპრულ ქვეყანაში, სადაც არ იყო მოთხოვნილება არც საჭმლის, არც ტანსაცმლის, არც ოჯახის და არც კერძო საკუთრების, კანონებისა თუ ხელისუფლების. შემდეგ ეტაპობრივად დაიწყო კოსმოსური გახრწნის პროცესი, ადამიანები მიწაზე დაეშვნენ და მათ იგრძნეს საკვებისა და თავშესაფრის საჭიროება. როგორც კი ადამიანებმა დაკარგეს პირველყოფილი დიდებულება, წარმოიშვა კლასობრივი განსხვავებები და ისინი ერთმანეთთან შეთანხმდნენ კერძო საკუთრებისა და ოჯახის ინსტიტუტებზე. ამასთან ერთად დაიწყო ქურდობა, მკვლელობა, მრუშობა და სხვა დანაშაულებები, ამიტომ ხალხი შეიკრიბა და გადაწყვიტა მათგან ერთი კაცის არჩევა იმისთვის, რათა შენარჩუნდეს წესრიგი მათი მინდვრებისა და ნახირისგან მოსავლის წილის სანაცვლოდ. მას უწოდებდნენ „დიდ რჩეულს“ და მან რაჯას ტიტული მიიღო, რადგან ყველას უყვარდა იგი."
თავის მკაცრ ბრძანებებში, ბუდისტი მეფე აშოკა აღნიშნავდა, რომ ეთანხმებოდა ფართო საზოგადოებრივ ხელშეკრულებას. ბუდისტური ვინაია აგრეთვე ასახავს ბერებისგან მოსალოდნელ სოციალურ კონტრაქტებს; ერთ-ერთი შემთხვევის თანახმად, ქალაქის მოსახლეობა გამოხატავდა უკმაყოფილებას ბერებთან მიმართებაში, რადგან ისინი საკას ხეებს ჭრდიდნენ, რის შემდეგ ბუდამ უთხრა თავის ბერებს შეჩერდნენ და სოციალურ ნორმებს დაუთმონ.
ძვ.წ. IV საუკუნეში, როგორც ჩანს ეპიკურეს ჰქონდა სოციალური კონტრაქტის მაღალი გრძნობა, რომლის თანახმად სამართლიანობა და კანონი ურთიერთშეთანხმებაზე იყო ჩამოყალიბებული, რაზეც მიუთითებს მისი ძირითადი მოძღვრება (იხ.აგრეთვე ეპიკურეს ეთიკა):
"31. ბუნებრივი სამართლიანობა ურთიერთსარგებლის საშუალებაა, რომელიც ხელს უშლის ერთ კაცს მიაყენოს ზიანი მეორეს ან პირიქით.
32. იმ ცხოველებს, რომლებსაც არ შეუძლიათ ერთმანეთთან შეთანხმდნენ ურთიერთვალდებულებებზე ერთმანეთს ზიანი არ მიაყენონ, არ გააჩნიათ არც სამართლიანობა და არც უსამართლობა; და აგრეთვე იმ ხალხისთვის, რომელსაც არ შეეძლო ან არ უნდოდა ერთმანეთისთვის ზიანის მიუყენებლობის ურთიერთვალდებულებების დადება.
33. არასდროს არსებობდა აბსოლუტური სამართლიანობა, იქმნებოდა მხოლოდ შეთანხმებები, რომლებიც ნებისმიერ ადგილასა და ნებისმიერ დროს ადამიანებს უზრუნველყოფდნენ ერთმანეთისთვის ზიანის მიუყენებლობას."
რენესანსის პერიოდი
ქვენტინ სკინერი ამტკიცებდა, რომ სოციალური კონტრაქტის თეორიაში რამდენიმე თანამედროვე კრიტიკული ინოვაცია გვხდება ფრანგი კალვინისტებისა და ჰუგენოტების ჩანაწერებში, რომლების ნაშრომებს თავის მხრივ იყენებდნენ ისტორიული ნიდერლანდების მწერლები, რომლებიც ეწინააღმდეგებოდნენ ესპანეთისადმი დამორჩილებას, მოგვიანებით კი კათოლიკეები ინგლისში. ფრანცისკო სუარესი (1548–1617) სალამანკას სკოლიდან, შეიძლება ჩაითვალოს სოციალური კონტრაქტის ერთ-ერთ პირველ თეორეტიკოსად, რომელიც აბსოლუტური მონარქიის მეფეთა საღვთო უფლების შეზღუდვის მცდელობის მიზნით ახდენდა ბუნებრივი კანონის თეორიზაციას. ყველა ამ ჯგუფმა მოახდინა სახალხო სუვერენიტეტის წარმოდგენების ფორმულირება სოციალური შეთანხმებისა თუ კონტრაქტის საფუძველზე, და ყველა არგუმენტი დაიწყო პროტო-„ბუნებითი მდგომარეობით“ იმ თვალსაზრისით, რომ თავისი ბუნებით ყველა თავისუფალია პოლიტიკისგან, რაც პოლიტიკის ქვაკუთხედს წარმოადგენს.
თუმცა, რომაულ სამართალში გვხდება კორპორატიული თეორიის ხასიათის არგუმენტები, რომლების თანახმად „ე პოპულუსი“ (a populus) შეიძლება არსებობდეს, როგორც ცალკე იურიდიული პირი. ამრიგად, ამ არგუმენტების მიხედვით, ადამიანთა ჯგუფს შეუძლია შეუერთდეს ხელისუფლებას, რადგან მას აქვს შესაძლებლობა გამოხატოს ერთიანი ნება და სუვერენული ხელისუფლების არარსებობის პირობებში ერთხმად მიიღოს გადაწყვეტილებები - ჰობზმა და მოგვიანებით სოციალური კონტრაქტის სხვა თეორეტიკოსებმაც უარყვეს ეს ცნება.
თომას ჰობზის ლევიათანი (1651)
ტომას ჰობზი (1588–1679) იყო პირველი თანამედროვე ფილოსოფოსი, რომელმაც დეტალურად ჩამოაყალიბა კონტრაქტების თეორიები. ჰობზის თანახმად, ბუნებით მდგომარეობაში მყოფი ინდივიდების ცხოვრება იყო „ეული ღარიბი, მწარე, ცხოველური და მოკლე“, ეს იყო სახელმწიფო, რომელშიც პირადი ინტერესის ფაქტორი და უფლებებისა თუ კონტრაქტების არარსებობა ხელს უშლიდა „სოციალურს“, ან საზოგადოებას. ცხოვრება იყო ანარქიული (ხელმძღვანელობისა და სუვერენიტეტის კონცეფციის გარეშე). ბუნებით მდგომარეობაში ინდივიდები აპოლიტიკურნი და ასოციალურნი არიან. ასეთ ბუნებით მდგომარეობას კი სოციალური კონტრაქტი მოსდევს.
სოციალური კონტრაქტი განიხილებოდა როგორც „მოვლენა“, რომლის დროსაც ინდივიდები იკრიბებოდნენ და თმობდნენ თავიანთ უფლებებს იმ პირობით, რომ სხვებიც დათმობდნენ. ამან კი განაპირობა სახელმწიფოს შექმნა და სუვერენული სუბიექტი ინდივიდების სახით ჩნდებოდა ამ სახელმწიფოს დაქვემდებარებაში, რომელიც შექმნიდა კანონებს, სოციალური ურთიერთობების მოსაწესრიგებლად. ამრიგად, ადამიანთა ცხოვრება ამიერიდან აღარ იყო „ყველას ომი ყველას წინააღმდეგ“.
თუმცა, სოციალური კონტრაქტის საფუძველზე შექმნილი სახელმწიფოც ანარქიული იყო (ხელმძღვანელობი გარეშე). სახელმწიფოები, ბუნებით მდგომარეობაში არსებული ინდივიდების მსგავსად, მოქმედებდნენ საკუთარი ინტერესებიდან გამომდინარე და ერთმანეთს კონკურენციას უწევდნენ. ასევე, ბუნებითი მდგომარეობის მსგავსად, სახელმწიფოები ერთმანეთთან კონფლიქტში უნდა ყოფილიყვნენ რადგან არ არსებობდა სახეკმწიფოზე უფრო ძლიერი სუვერენი, რომელსაც ექნებოდა საშუალება დააკისროს ამ სახელმწიფოებს სოციალური კონტრაქტის მსგავსი სისტემის შექმნა. მართლაც, ჰობზის ნამუშევრები გამოყენებულ იქნა როგორც საერთაშორისო ურთიერთობების რეალიზმის თეორიების საფუძველი, რომლებიც წარადგინეს ედუარდ ქარმა და ჰანს მორგენთაუმ. ჰობზი ლევიათანში წერდა, რომ ადამიანებს სჭირდებათ „შემაშინებელი ძალა“, წინააღმდეგ შემთხვევაში ისინი არ დაიცავენ ზნეობრიობის ოქროს წესს, და „მოექცევიან ერთმანეთს ისე, როგორც ჩვენ მოვექცეოდით“.
ჯონ ლოკის მეორე ტრაქტატი სამოქალაქო მმართველობაზე (1689)
სოციალური კონტრაქტის ჯონ ლოკის კონცეფცია ჰობზისგან განსხვავდებოდა რამდენიმე ფუნდამენტურ საკითხში, და ერთიანი იყო მხოლოდ იმ თვალსაზრისით, რომ ადამიანები ბუნებით მდგომარეობაში ერთიანდებიან სახელმწიფოს შესაქმნელად. ლოკს სჯეროდა, რომ ბუნებითი მდგომარეობის პირობებში ბუნებითი კანონი ადამიანებს დაავალდებულებდა ერთმანეთის ცხოვრებასა თუ საკუთრებას ზიანი არ მიაყენონ. აგრეთვე იგი მიიჩნევდა, რომ ადამიანები იცხოვრებდნენ შიშის ქვეშ და მათი უფლებები არ იქნებოდა დაცული იმ შემთხვევაში თუ არ იარსებებს ხელისუფლება, როელიც მათ დაიცავს ზიანისგან თუ დამონებისგან. მისი აზრით, ადამიანები თანახმა იქნებოდნენ მხოლო ისეთი სახელმწიფო შექმნან, რომელიც ნაწილობრივ უზრუნველყოფს „ნეიტრაურ მოსამართლეს“, რომელიც იმოქმედებს მოქალაქეების სიცოცხლეს, თავისუფლებისა და საკუთრების დასაცავად.
იმ დროს, როცა ჰობზი მხარს უჭერდა თითქმის აბსულუტურ ძალაუფლებას, ჯონ ლოკი თავის მეორე ტრაქტატში იცავდა კანონის შესაბამისად ხელშეუხებელ თავისუფლებას. იგი ამტკიცებდა, რომ ხელისუფლების ლეგიტიმურობა მოდის მოქალაქეებისგან მთავრობისადმი ძალადობის დელეგირებაზე (თავდაცვის ან „თვითგადარჩენის“ უფლების შენარჩუნებით), და საჭიროების მიხედვით, უსაფრთხობის მიზნის მისაღწევად, ძალადობაზე მონოპოლიის უფლების მთავრობისთვის გადაცემიდან. ამის საშუალებით, მთავრობას, ისევე როგორც მიუკერძოებელ მოსამართლეს, ექნება საშუალება გამოიყენოს მოსახლეობის კოლექტიური ძალა კანონის აღსრულების უზრუნველყოფის მიზნით და არა როგორც ეს შეიძლება იყოს ბუნებითი მდგომარეობის პირობებში, როცა თითოეული ადამიანი თვითონ არის მოსამართლეც, ნაფიცი მსაჯულიც და ჯალათიც.
ჟან-ჟაკ რუსოს საზოგადოებრივი ხელშეკრულება (1762)
ჟან-ჟაკ რუსო (1712–1778), თავის 1762 წელს გამოსულ ტრაქტატში საზოგადოებრივი ხელშეკრულება, აღწერა სოციალური კონტრაქტის თეორიის სხვა ვერსია, რომელიც ეფუძნებოდა შეუზღუდავ სახალხო სუვერენიტეტს, როგორც პოლიტიკური უფლებების საფუძველს. მართალია რუსო წერდა, რომ ბრიტანელები იყვნენ იმ ფროის ალბათ ყველაზე თავისუფალი ხალხი, იგი მაინც იწუნებდა მათ წარმომადგენლობით მთავრობას. მისი აზრით, თავისუფლება შესაძლებელი იყო მხოლოდ იქ, სადაც ხალხი მართავს უშუალოდ კანონის მიღებას, სადაც სახალხო სუვერენიტეტი განუყოფელია. თუმცა, ჟან-ჟაკი ასევა ამტკიცებდა იმას, რომ ხალხმა ხშირად არ იცის თავისი „ნამდვილი ნება“ და სათანადო საზოგადოება არ შეიქმნება მანამ სანამ არ გამოჩნდედა დიდი ლიდერი („კანონმდებელი“), რომელიც შესაძლოა რელიგიით სტრატეგიული გამოყენების მეშვეობით შეცვლის ხალხის ღირებულებებსა და ადათ-წესებს.
რუსოს პოლიტიკური თეორია მნიშვნელოვნად განსხვავდება ლოკისა და ჰობზის თეორიებისგან. მისი კოლექტივიზმი აშკარაა მისი ხოგადი ნების „ნათელ კონცეფციაში“ (რომელიც მან დენი დიდროს მიაწერა). იგი ამტკიცებდა, რომ მოქალაქეს არ შეუძლია თავისი ინტერესების გატარება ეგოიზმის სახით, მაგრამ ის უნდა დაემორჩილოს კანონს, რომელიც კოლექტიურად მოქმედმა მოქალაქეემბა შექმნეს.
რუსოს გასაოცარი ფრაზა იმის შესახებ, რომ ადამიანი უნდა „აიძულო იყოს თავისუფალი“ შეიძლება გაგებულ იქნას შემდეგნაირად: რადგან განუყოფელი სახალსო სუვერენუტეტი წყვეტს იმას, თუ რა არის მისთვის კარგი, ასეთ შემთხვევაში კანონისადმი დაუმორჩილებელი ეგოისტი მოქალაქე იძულებული იქნება მიიღოს ის, რაც აქამდე გადაწყვეტილი იყო (მოქალაქეების) კოლექტიური მოქმედებით. ამრიგად, კანონი, რომელიც იქმნება ერთიანად მოქმედი ხალხის მიერ წარმოადგენს არა ინდივიდუალური თავისუფლების შეზღუდვას, ადამედ, მის გამოხატვის საშუალებას.
აქედან გამომდინარე, კანონის შესრულება, სისხლის სამართლის ჩათვლით, არ წარმოადგენს ინდივიდუალური თავისუფლების შეზღუდვას: ადამიანი როგორც მოქალაქე, მკაფიოდ ეთანხმება შეზღუდვას, რა დროსაც იგივე ადამიანი, უკვე როგორც კერძო პირი აღარ სცემს ზოგადი ნებით განსაზღვრულ თავის ნებას. ვინაიდან კანონი ზღუდავს სამოქალაქო თავისუფლებას, იგი წარმოდგენილია, როგორც ადამიანის ერთვარი ნახრომი ბუნებითი მდგომარეობიდან სამოქალაქო საზოგადოებაში. ამ თვალსაზრისით კანონი არის ცივილიზაციის შემქმნელი ძალა, რის საფუძველზეც რუსოს სჯეროდა, რომ სწორედ ამ კანონებს, რომლებიც მართავენ ხალხს, შეუძლიათ ხელი შეუწყონ მათი ხასიათის ჩამოყალიბებას.
ჟან-ჟაკ რუსო აგრეთვე აანალიზებს სოციალურ კონტრაქტს რისკის მენეჯმენტის თვალსაზრისით, რითაც მიანიშნებს სახელმწიფოს წარმოშობაზე, როგორც ურთიერთდაზღვევის ფორმაზე.
პიერ-ჟოზეფ პრუდონის ინდივიდუალური სოციალური კონტრაქტი (1851)
რუსოს სოციალური კონტრაქტისგან განსხვავებით, რომელშიც იგი ემყარება სახალხო სუვერენიტეტს და არა ინდივიდუალურს, არსებობს სხვა თეორიები, რომლებსაც მხარს უჭერენ ინდივიდუალისტები, ლიბერტარიანისტები და ასევე ანარქისტებიც, რომლებიც თანხმდებიან მხოლოდ ნეგატიური უფლებების არსებობასა და შეზღუდულ მდგომარეობაზე.
პიერ-ჟოზეფ პრუდონი (1809–1865) იცავდა სოციალური კონტრაქტის იმ კონცეფციას, რომელიც არ გულისხმობდა ინდივიდის მიერ სუვერენიტეტის დათმობას სხვისთვის სასარგებლოდ. მისი აზრით, სოციალური კონტრაქტი შედგა არა ხალხსა და ხელისუფლებას შორის, არამედ ინდივიდებს შორის, რომლებიც იღებდნენ ვალდებულებებს თავი შეიკავონ ერთმანეთის მართვისა და იძულებისგან, რითაც თითოეული შეინარჩუნებს სრულ სუვერენიტეტს.
ჯონ როულსის სამართლიანობის თეორია (1971)
იმანუელ კანტის ნაშრომებზე დაყრდნობით, რომლებიც ემყარება სახელმწიფოსთვის შეზღუდვების დაწესების ვარაუდით, ჯონ როულსმა (1921–2002) სამართლიანობის თეორიაში (1971), შესთავაზა კონტრაქტული მიდგომა, რომლის მიხედვით რაციონალური ადამიანები ჰიპოთეტურ „თავდაპირველ პირობებში“ გადადებენ თავიანთ პირად ინტერესებსა და შესაძლებლობებს „უმეცრების საბურვლის“ ქვეშ და შეთანხმდებიან საერთო სამართლიანობის სხვადასხვა პრინციპებს. ეს იდეა ასევე გამოიყენება თამაშთა თეორიაში სამართლიანობის თეორიულ-თამაშებრივი გაგების ფორმულირებისთვის.
დევიდ გოტიეს მორალი შეთანხმებით (1986)
დევიდ გოტიეს „ნეო-ჰობზისტური“ თეორია ამტკიცებს იმას, რომ თანამშრომლობა ორ დამოუკიდებელ და თვითდაინტერესებულ მხარეებს შორის სრულიად შესაძლებელია, განსაკუთრებით მაშინ, როცა საქმე პოლიტიკისა და მორალის გაგებას ეხება. გოტიე განსაკუთრებით აღნიშნავს ორ მხარეს შორის თანამშრომლობის უპირატესობას პატიმრის დილემის შემთხვევაში. იგი სთავაზობს, რომ თუ მხარეები დაიცავენ თავდაპირველად კონტრაქტში განსაზღვრულ პირობებსა და მორალს, ორივე ოპტიმალურ შედეგს მიიღებს. დევიდ გოტიეს სოციალური კონტრაქტის მოდელში, ისეთი ფაქტორები, როგორებიცაა ნდობა, რაციონალურობა და პირადი ინტერესი, თითოეულ მხარეს ადებენ ვალდებულებას მოიქცნენ სამართლიანად და თავი შეიკავონ წესების დარღვევებისგან.
ფილიპ პეტიტის რესპუბლიკანიზმი (1997)
ფილიპ პეტიტი (დაბ. 1945) თავის რესპუბლიკანიზმში (1997) ამტკიცებდა, რომ მართულთა თანხმობაზე ჩამოყალიბებული კლასიკური სოციალური კონტრაქტი უნდა შეიცვალოს. მისი აზრით, აშკარა თანხმობაზე კამათის მაგივრად, რომლის წარმოება ყოველთვის არის შესაძლებელი, კონტრაქტის ერთადერთ ლეგიტიმურობას წარმოადგენს მის წინააღმდეგ ეფექტური აჯანყების არარსებობა.
მართულთა თანხმობა
სოციალური კონტრაქტის ერთ-ერთი ადრეული კრიტიკოსი იყო რუსოს მეგობარი დევიდ იუმი, რომელმაც 1742 წელს გამოაქვეყნა ესე „სამოქალაქო თავისუფლების შესახებ“. ამ ესეს მეორე ნაწილში, რომელსაც ჰქვია „თავდაპირველი სოციალური კონტრაქტის შესახებ“ იუმი ხაზს უსვამს იმას, რომ „სოციალური კონტრაქტის“ კონცეფცია არის კარგი და მოსახერხებელი ფიქცია:
- 100%
იუმი ამტკიცებდა, რომ მართულთა თანხმობა წარმოადგენდა იდეალურ საფუძველს, რომელსაც მთავრობა უნდა დაეყრდნოს, მაგრამ სინამდვილეში ეს საერთოდ არ მომხდარა. "ჩემი მიზანი არ მდგომარეობს იმაში, რომ გამოვრიცხო ხალხის თანხმობა იყოს ხელისუფლების ერთადერთი საფუძველი. ეს ნამდვილად ყველაზე საუკეთესო და წმინდა რამაა. მე მხოლოდ იმას ვამტკიცებ, რომ ამას იშვიათად ჰქონდა ადგილი რაიმე სახით და არასდროს სრული მასშტაბით. ამრიგად, უნდა მიღებულ იქნას ხელისუფლების სხვა საფუძვლის ფორმაც."
ბუნებრივი კანონი და კონსტიტუციონალიზმი
იურიდიული მეცნიერი რენდი ბარნეტი ამტკიცებდა რომ იმის მიუხედავად, რომ საზოგადოების ტერიტორიაზე ყოფნა საჭიროა თანხმობისთვის, ეს არ ნიშნავს თანხმობას „ყველა“ იმ წესზე, რომელსაც ადგენს საზოგადოება, შინაარსის მიუხედავად. თანხმობის მერე პირობა მდგომარეობს იმაში, რომ წესები უნდა შეესაბამებოდეს სამართლიანობის, ბუნებითი და სოციალური უფლებების დაცვას და აგრეთვე ჰქონდეს ამ უფლებების (ან თავისუფლებების) ეფექტური დაცვის საშუალება. ამას ასევე განიხილავდა აუგუსტ ბრაუნსონი, რომელიც ამტკიცებდა, რომ არსებობს სამი სახის „კონსტიტუცია“: პირველი არის „ბუნების კონსტიტუცია“, რომელიც მოიცავს ყველაფერს, რასაც დამფუძნებლები ეძახიან „ბუნებით კანონებს“; მეორე, „საზოგადოების კონსტიტუციაა“, რომელიც წარმოადგენს დაუწერელი და საყოველთაოდ მიღებული კანონების კრებულს, რომელიც ჩამოყალიბებულია საზოგადოებრივი ხელშეკრულებით და გათვლილია იმ პერიოდზე, სანამ არ ჩამოყალიბდება მთავრობა, რომლის მეშვეობითაც ყალიბდება მესამე, „მთავრობის კონსტიტუცია“. წესები, ამ გაგებით იყოს კონსტიტუციური, რაც თანხმობისთვის აუცილებელ პირობას წარმოადგენს.
ჩუმი თანხმობა
ფარული სოციალური კონტრაქტის თეორიის მიხედვით, ხალხი, რომელიც ცხოვრობს გარკვეულ ტერიტორიაზე და კონტროლდება კონკრეტული საზოგადოებით, აცხადებს თანხმობას გაერთიანდეს მასთან და იყოს მართული ამ საზოგადოების ხელისუფლებით. ასეთი თანხმობა კი ხელისუფლებას ლეგიტიმურობას ანიჭებს.
სხმა მწერლები კი ამტკიცებემ, რომ საზოგადოებასთან გაერთიანება სულაც არ ნიშნავს თანხმობას მის ხელისუფლებასთან. ამისათვის ხელისუფლება უნდა შეიქმნას მთავრობის კონსტიტუციის შესაბამისად, რომელიც თავის მხრივ უნდა შეესაბამებოდეს სოციუმისა და ბუნების დაუწერელ კონსტიტუციებს.
აშკარა თანხმობა
ფარული სოციალური კონტრაქტის თეორია აგრეთვე ეყრდნობა აშკარა თანხმობის პრინციპებს. მთავარი სხვაობა ფარულ და აშკარა თანხმობებს შორის ისაა, რომ აშკარა თანხმობა გამორიცხავს არასწორი ინტერპრეტაციის საშუალებას. მეტიც: შენ მკაფიოდ უნდა თქვა ის, თუ რა გსურს და უნდა გაგცენ მოკლე პასუხი, რომელიც დაადასტურებს ან უარყოფს შენს წინადადებას.
ვოლუნტარიზმი
ნების თეორიის თანახმად, კონტრაქტი ვერ ჩაითვლება ვალიდურად, თუ მას ყველა მხარე ნებაყოფლობით არ დათანხმდება, ყოველგვარი იძულების გარეშე ფარულად თუ აშკარად. ლიზანდერ სპუნერი, XIX საუკუნის იურისტი და ინდივიდებს შორის კონტრაქტის მტკიცე მომხრე, თავის ესეში არავითარი ღალატი ამტკიცებდა, რომ სოციალური კონტრაქტი არ შეიძლება გამოყენებულ იქნას ხელისუფლების ისეთი ქმედებების გასამართლებლად, როგორებიცაა დაბეგვრა, რადგან მთავრობა გამოიყენებს ძალას ნებისმიერის წინააღმდეგ, ვინც ამას არ გააკეთებს. შედეგად, სპუნერი ამტკიცებს, რომ ასეთი კონტრაქტი არ არის ნებაყოფლობითი და შესაბამისად საერთოდ არ შეიძლება ჩაითველოს ლეგიტიმურად.
მასჯიდ ალ-ნაბავი
მინი ალ-მასჯიდ ალ-ნაბავი (المسجد النبوي „წინასწარმეტყველის მეჩეთი“) — მეჩეთი მედინაში, ისლამის მეორე სიწმინდე მექის მეჩეთის შემდეგ. წინასწარმეტყველი მუჰამედის ბოლო განსასვენებელი მეორე უწმინდეს ადგილად მიიჩნევა, როგორც შია, ისე სუნი მუსლიმთა მიერ. ეს ასევე სიდიდით მეორე მეჩეთია მსოფლიოში.
ნაგებობის ყველაზე გამორჩეული ადგილია მწვანე გუმბათი მეჩეთის ცენტრში, სადაც მუჰამედის აკლდამა მდებარეობს. მწვანე გუმბათის აგების ზუსტი თარიღი უცნობია, მაგრამ უკვე ადრეული XII საუკუნის ხელნაწერებში გუმბათის აღწერაა მოყვანილი.
ამ ადგილას მეჩეთის აგებამდე მუჰამედის სახლი იდგა. ის აქ დასახლდა მედინაში ჰიჯრას (ემიგრაციის) შემდეგ. შემდეგ აქვე დაიწყო მეჩეთის აგება. მუჰამედი თავად მონაწილეობდა მშენებლობის სამუშაოებში. პირველ მეჩეთს სახურავი არ ჰქონდა. ამ მარტივი გეგმით იქნა შემდგომში აგებული მეჩეთები მთელ მსოფლიოში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მედინა კატეგორია:ისლამის წმინდა ადგილები კატეგორია:საუდის არაბეთის მეჩეთები
ლორაქსი (ფილმი)
ლორაქსი (ასევე ცნობილი როგორც დოქტორ სიუზის ლორაქსი) (The Lorax) — Illumination Entertainment-ის 2012 წლის 3D კომპიუტერული ანიმაციური მუსიკალური ფენტეზი კომედიური ფილმი. დაფუძნებული დოქტ სიუზის იმავე სახელწოდების საბავშვო წიგნზე. Universal Pictures-მა ფილმი გამოუშვა დოქტორ სიუზის 108 წლისთავის აღსანიშნავად 2012 წლის 2 მარტს გამოუშვა.
ფილმმა კრიტიკოსთაგან სხვადასხვაგვარი შეფასება დაიმსახურა, თუმცა კომერციულად წარმატებული აღმოჩნდა და მსოფლიო მასშტაბით 348.8 მილიონი აშშ დოლარი დააგორვა.
მუსიკა
კომპოზიციები ეკუთვნის ჯონ პაუელს.
სქოლიო
კატეგორია:2012 წლის ფილმები კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები კატეგორია:2012 წლის კომპიუტერული ანიმაციური ფილმები კატეგორია:2012 წლის 3D ფილმები კატეგორია:ამერიკული საბავშვო ანიმაციური კომედიური ფილმები კატეგორია:ამერიკული საბავშვო ანიმაციური ფენტეზი ფილმები კატეგორია:ამერიკული ფილმები კატეგორია:ამერიკული კომპიუტერული ანიმაციური ფილმები კატეგორია:ანტიუტოპიური ფილმები კატეგორია:2012 წლის კომედიური ფილმები კატეგორია:3D ანიმაციური ფილმები
ყრანჩის წმინდა გიორგის ეკლესია
ყრანჩის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩრდილში, ძველ სასაფლაოზე. აგებულია XX საუკუნის დასაწყისში.
ეკლესია დარბაზულია. ნაგებობა ერთსაფეხურიან ცოკოლზეა დაფუძნებული. ნაგებია თლილი ქვის კვადრებით. ეკლესია აგებულია დასავლეთ საქართველოში მოღვაწე ბერძენი ოსტატების მიერ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ვოლოშური ცხვარი
ვოლოშური ცხვარი — უხეშმატყლიანი ცხვრის ჯიში სახორცე-სამატყლე მიმართულებისა. გრძელტანიანი და გრძელცხიმკუდიანია. ერკემლის მასაა 60–80 კგ, ნერბისა — 50–60 კგ. წელიწადში მატყლის ნაპარსი ერკემლისა 3–5 კგ. ნერბისა 2–4 კგ. მატყლი უხეშია, არაერთგვაროვანი, კულულის სიგრძე 12–20 სმ. საკლავის გამოსავალი 55%-ს აღწევს. ვოლოშური ცხვარი ფართოდ გამოიყენეს წმინდამატყლიან ცხვართან შესაჯვარებლად, რის შედეგადაც მიიღეს წმინდამატყლიანი ცხვრის ძვირფასი ჯგუფი, რომელსაც საუკეთესო ხარისხის მატყლი აქვს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ცხვრის ჯიშები
ჟუჟუნას მზითევი
ჟუჟუნას მზითევი — სიკო ფალავანდიშვილის 1934 წლის ფილმი. გახმოვანებულია 1965 წელს. რეჟისორმა ფილმის პრემიერის შემდეგ კინოსტუდიის ეზოში თავი მოიკლა.
სიუჟეტი
კომედია ლაღი იუმორით მოგვითხრობს, თუ როგორ ცდილობს ღარიბი გლეხი ვარდენი მდიდარი საცოლის მზითევის საშუალებით თავისი მატერიალური მდგომარეობის გამოსწორებას. მაგრამ მისი სიღარიბე მაჭანკალსაც აფრთხობს. თანასოფლელ ჟუჟუნას რეკომენდაციით ვარდენს სამუშაოს შესთავაზებენ. მალე პატიოსანი გლეხი საჭირო, დაფასებული ადამიანი ხდება და ჟუჟუნაც აღარ თაკილობს მის მიჯნურობას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1934 წლის ქართული ფილმები კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები კატეგორია:შავ-თეთრი ფილმები კატეგორია:მუნჯი ფილმები
კაჩაეთი
კაჩაეთი — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში (ნიკორწმინდის თემი), მდებარეობს რაჭის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1180 მეტრი, ამბროლაურიდან 18 კილომეტრი.
სქოლიო
კატეგორია:ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სოხუმი (საკალათბურთო კლუბი)
საკალათბურთო კლუბი სოხუმი — პროფესიონალური საკალათბურთო კლუბი ქალაქ სოხუმიდან, საქართველო. საშინაო თამაშებს ამჟამად თბილისში ატარებს.
ისტორია
კლუბი დაარსდა 1991 წელს. 1992 წელს გუნდს აფხაზეთის ომის გამო სოხუმის დატოვება მოუწია, და მას შემდეგ თბილისში თამაშობს.
კლუბი საქართველოს ეროვნულ ჩემპიონატში სხვადასხვა სახელის ქვეშ გამოდიოდა („სოხუმი-91,“ „კოლხა,“ „სსუ,“ და 2009 წლიდან როგორც „სოხუმი“). მისი საუკეთესო შედეგი ჩემპიონატში მეოთხე ადგილია, რომელიც მან 2011 და 2012 წლებში დაიკავა.
თეიმურაზ II მუხრანბატონი
თეიმურაზ მუხრანბატონი (დ. 1649 – გ. 1688) – სამუხრანბატონოს სახლის უფროსი და შიდა ქართლის მარცხენა სადროშოს მეთაური 1667-1688 წლებში.
ბიოგრაფია
თეიმურაზი დაიბადა 1649 წელს, კონსტანტინე I მუხრანბატონისა და დარეჯან აბაშიძის ოჯახში.
1667 წელს, მამამისი გარდაიცვალა. იგი გახდა სამუხრანბატონოს სახლის უფროსი და შიდა ქართლის სადროშოს მეთაური. აგრეთვე, ის იყო მდივანბეგი 1668-1688 წლებში.
ოჯახი და შვილები
თეიმურაზ II მუხრანბატონი დაქორწინებული იყო ორჯერ: პირველად მან ცოლად შეირთო ანა, ხოლო მეორედ ქეთევან ორბელიანი.
მას ჰყავდა 4 ვაჟი:
ლიტერატურა
კატეგორია:მუხრანელების თავადური შტო კატეგორია:დაბადებული 1649 კატეგორია:გარდაცვლილი 1688
Private Parts and Pieces II: Back to the Pavilion
Private Parts and Pieces II: Back to the Pavilion — ინგლისელ გიტარისტ ენტონი ფილიპსის მეხუთე სოლო-ალბომი, გამოცემული 1980 წელს.
კომპოზიციების ნაწილი ეფუძნება დისკის Wise After the Event პერიოდში ჩაწერილ ინსტრუმენტულ კომპოზიციებს. რამდენიმე მათგანის ჩაწერაში მონაწილეობდნენ მაიკ რეზერფორდი და ენდრი მაკ-კალოჰი.
ერაყის კომუნისტური პარტია
ერაყის კომუნისტური პარტია (არაბ. الحزب الشيوعي العراقي‎; ჰიზბ აშ-შუიუი ალ - ირაკი)—კომუნისტური პარტია ერაყში.
ისტორია
პარტია დაარსდა 1934 წლის 31 მარტს მესოპოტამიაში 1920-იანი წლებიდან არსებული მარქსისტული ჯგუფებისა და წრეების გაერთიანების შედეგად. იმავე წელს ორგანიზაცია შეუერთდა კომინტერნს. დაარსების დღიდან ის უკანონოა.
1944 წელს გაიმართა პირველი კონფერენცია, ხოლო 1945 წელს პარტიის პირველი ყრილობა. ყრილობაზე მიიღეს პროგრამა და წესდება და აირჩიეს ცენტრალური კომიტეტი იუსეფ სალმან იუსეფის (ფაჰედი) ხელმძღვანელობით. პარტია აწარმოებდა აქტიურ ბრძოლას ქვეყანაში ბრიტანული გავლენისა და ბრიტანელებთან თანამშრომლობის ნური საიდის მთავრობის წინააღმდეგ, რისთვისაც პარტიის წევრები ხელისუფლების მხრიდან რეპრესიებს განიცდიდნენ. 1947 წელს ფაჰედი და ცენტრალური კომიტეტის წევრები ზაქი ბასემი და ჰუსეინ ალ-შაბიბი დააპატიმრეს და 1949 წელს სიკვდილით დასაჯეს. 1954 წლის ივნისის არჩევნებში გაიმარჯვა ერთიანმა ეროვნულმა ფრონტმა, რომელშიც შედიოდნენ კომუნისტები (ერაყის კომუნისტური პარტია არ შედიოდა ფრონტის შემადგენლობაში, როგორც დამოუკიდებელი ორგანიზაცია). მინი|[[აბდ ალ-ქარიმ კასიმი|აბდ-ალ ქარიმ ქასიმი]] პარტიის მე-2 კონფერენციაზე (1956 წ.) აირჩიეს ცენტრალური კომიტეტის ახალი შემადგენლობა სალამ ადილის (არ-რადა) ხელმძღვანელობით, ჯამალ ჰაიდარ ალ-ჰაიდარი გახდა პოლიტბიუროს წევრი; მიღებულ იქნა დოკუმენტი „პარტიის პოლიტიკური ხაზი ეროვნულ-განმათავისუფლებელ ბრძოლაში“. 1957 წელს პარტია გამოვიდა ერთიანი  ეროვნული ერთიანობის ფრონტის შექმნის ინიციატივით, რომლის შემადგენლობასიც  ერაყის კომუნისტური პარტია აქტიურად მონაწილეობდა 1958 წლის 14 ივლისის ანტიმონარქისტურ რევოლუციაში, რომელმაც დაარსა რესპუბლიკა ერაყში.
რევოლუციის შემდეგ ქასემის მთავრობამ გააუქმა აკრძალვა ერაყის კომუნისტური პარტიის საქმიანობაზე, რის შედეგადაც ეს უკანასკნელი სწრაფად გადაიქცა მთავარ პოლიტიკურ ძალად. კომუნისტებმა დაამყარეს კავშირი ქურთისტანის დემოკრატიულ პარტიასთან, რომელთან  ერთობლივადაც აწყობდნენ ანტისამთავრობო დემონსტრაციებს. ერაყის ქურთისტანი გახდა მათი ბაზა.
1959 წლის 5-6 მარტს, ერაყელი კომუნისტების მიერ მოსულში ორგანიზებული დიდი მშვიდობის ფესტივალის დასრულების შემდეგ, ბაასის მომხრეები პანარაბისტური ლოზუნგებით აჯანყდნენ. კომუნისტები წარმოადგენდნენ მთავარ ძალას, რომელმაც მოაწყო წინააღმდეგობა აჯანყებულებისთვის. 8 მარტს სამთავრობო ჯარებმა შეტევა დაიწყეს მოსულზე და მეორე დღეს კომუნისტების არმიამ და შეიარაღებულმა რაზმებმა ჩაახშეს აჯანყება.
ერაყის კომუნისტური პარტიის გავლენის გაზრდით შეშინებულმა ქასემის მთავრობამ პარტიის დევნა დაიწყო 1959 წლის მეორე ნახევარში და 1960 წლის თებერვალში აკრძალა მისი საქმიანობა. ამის მიუხედავად, მხოლოდ ჯოხებითა და თოხებით შეიარაღებულმა კომუნისტურმა შენაერთებმა დაუჭირეს მხარი ქასემს გადატრიალების დროს, რის გამოც ერაყის ლიდერი სიკვდილით დასაჯეს.
ბაასის მიერ ორგანიზებული 1963 წლის სახელმწიფო გადატრიალების და გენერალ აბდელ სალამ არეფის სამხედრო რეჟიმის ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ, მასობრივი ტერორი დაიწყო მემარცხენეებისა და კომუნისტების წინააღმდეგ. პარტიის ლიდერების უმეტესობა, სალამ ადილის მეთაურობით, განადგურდა, ათასობით კომუნისტი დააპატიმრეს. ამის მიუხედავად, 1967-1968 წლებში კომუნისტებმა მოახერხეს ამბოხებული მოძრაობის მოწყობა.
ბაასის პარტიის მთავრობამ, რომელიც ხელისუფლებაში მოვიდა 1968 წლის ივლისში, განახლებული ხელმძღვანელობით, გაათავისუფლა კომუნისტები ციხებიდან და დამყარდა თანამშრომლობა კომუნისტურ პარტიასა და ბაასს შორის ერაყის პროგრესული ეროვნულ-პატრიოტული ფრონტის შესაქმნელად. 1972 წლის მაისში ერაყის კომპარტიის 2 წარმომადგენელი ოფიციალურად შეიყვანეს მთავრობაში, ამ დროს კომუნისტური პარტია ჯერ კიდევ არაოფიციალურ პოზიციაზე იყო. თუმცა, თანამშრომლობა ხანმოკლე იყო: 1977-1978 წლებში კომუნისტების წინააღმდეგ რეპრესიების განახლების შემდეგ, 1979 წლის აპრილში, კომუნისტმა მინისტრებმა დატოვეს მთავრობა, კომუნისტურმა პარტიამ შეწყვიტა თანამშრომლობა ეროვნულ ფრონტთან. 1979 წლის მაისში, პარტიის ხელმძღვანელობამ გადაწყვიტა  და წასულიყო იატაკქვეშეთში. ისარგებლა რა კომუნისტების მოთხოვნით ქვეყანაში საგანგებო მდგომარეობის მოხსნისა და ეროვნული ასამბლეის არჩევნების ჩატარების შესახებ, ერაყის რევოლუციური სარდლობის საბჭომ აკრძალა კომპარტიის საქმიანობა მასობრივ ორგანიზაციებში. იმავე თვეში 30-ზე მეტი კომუნისტი და მათი მხარდამჭერი ს.ჰუსეინმა დაადანაშაულა ერაყის რევოლუციის ღალატში და ჯარში საკუთარი რგოლები შექმნაში და დახვრიტეს. კომუნისტური პარტიის ლიდერებმა ქვეყანა დატოვეს. ერაყში კომპარტიის დამარცხებით შეიქმნა ერთპარტიული სისტემა ბაასის პარტიის მონოპოლიით.
1993 წელს ქურთმა კომუნისტებმა შექმნეს ქურთისტანის ნახევრად ავტონომიური კომუნისტური პარტია.
სადამ ჰუსეინის რეჟიმის ლიკვიდაციამდე წინა პერიოდში, კომპარტია ლეგალურად მოქმედებდა ერაყის ქურთისტანში და აწარმოებდა მიწისქვეშა ორგანიზაციულ მუშაობას ბაღდადში და ერაყის სხვა რეგიონებში. პარტია ეწინააღმდეგებოდა ომს, მაგრამ ასევე ეწინააღმდეგებოდა დიქტატორული რეჟიმის გაგრძელებას.
ჰუსეინის რეჟიმის დამხობისა და უცხოური ჯარების მიერ ერაყის ოკუპაციის შემდეგ, ერაყის კომუნისტური პარტია პოლიტიკურად თანაბარი დისტანციას იჭერს როგორც პროამერიკული ხელისუფლებისგან, ასევე ერაყის წინააღმდეგობისგან. კომუნისტური პარტია მიესალმა სადამ ჰუსეინის სიკვდილით დასჯას. ერაყის კომუნისტური პარტიის მდივანი ჰამიდ მაჯიდ მუსა ერაყის ეროვნული ასამბლეის წევრი გახდა.
2005 წლის საპარლამენტო არჩევნებში ერაყის კომპარტია გახდა სახალხო კავშირის მთავარი ძალა, ზოგიერთ რეგიონში კომუნისტები ცალკე სიებით გავიდნენ. 2005 წლის დეკემბრის საპარლამენტო არჩევნებში კომუნისტები შევიდნენ ერაყის ეროვნულ სიაში, რომელმაც მიიღო ხმების 8% და პარლამენტში 25 ადგილი. რაიდ ჯაჰიდ ფაჰმი, კომუნისტური პარტიის მომავალი მდივანი 2016 წლიდან, გახდა მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების მინისტრი ნური ალ-მალიქის კაბინეტში.
სქოლიო
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ქვეყნების მიხედვით კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები იდეოლოგიის მიხედვით კატეგორია:ერაყის კომუნსიტური პარტია კატეგორია:კომუნისტური პარტიები ქვეყნების მიხედვით
ვილაფლორი
ვილაფლორი (Vilaflor) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კანარის კუნძულების ავტონომიური გაერთიანების სანტა-კრუს-დე-ტენერიფეს პროვინციის შემადგენლობაში. მდებარეობს კუნძულ ტენერიფეზე. ფართობი — 56,26 კმ². მოსახლეობა — 1767 კაცი (2022 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:სანტა-კრუს-დე-ტენერიფეს მუნიციპალიტეტები
ნოელ-კემპფ-მერკადოს ეროვნული პარკი
ნოელ-კემპფ-მერკადოს ეროვნული პარკი (Parque Nacional Noel Kempff Mercado) — ეროვნული პარკი ბოლივიაში, სანტა-კრუსის დეპარტამენტის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ბრაზილიის საზღვართან. დაარსდა 1979 წლის 28 ივნისს. ეროვნული პარკის ფართობია 15,234 კმ.² პარკში გვხვდება ფლორის 4 000 სახეობის წარმომადგენელი, ცხოველების – 130, ფრინველების – 617 და ქვეწარმავლების – 74 სახეობა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ბოლივიაში კატეგორია:ბოლივიის ეროვნული პარკები კატეგორია:1979 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები კატეგორია:სანტა-კრუსის დეპარტამენტის გეოგრაფია (ბოლივია) კატეგორია:სანტა-კრუსის დეპარტამენტის ღირსშესანიშნაობები (ბოლივია)
კახეთის მეფეები
ლიტერატურა
*
Polyrhachis rhea
Polyrhachis rhea — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
კემადო-დე-გუინესი
კემადო-დე-გუინესი (Quemado de Güines) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კუბაში, ვილია-კლარას პროვინციაში. მდებარეობს კუნძულის დაახლოებით ცენტრალურ ნაწილში, ზღვის დონიდან 85 მ სიმაღლეზე.
დემოგრაფია
მუნიციპალიტეტის ფართობია 338 კმ². 2004 წლის აღწერის მონაცემებით მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 22,590 ადამიანი. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 66,8 ადამიანს კმ²-ზე.
სქოლიო
კატეგორია:კუბის ქალაქები
გურჯი იუსუფ-ფაშა
გურჯი იუსუფ-ფაშა (დ. 1652 — გ. 1713, როდოსი) — ოსმალეთის სახელმწიფო მოღვაწე, დიდი ვეზირი, მხედართმთავარი, დიპლომატი. წარმოშობით ქართველი.
ბავშვობაში ტყვედ წაუყვანიათ, გაუყიდიათ და იენიჩართა კორპუსში ჩაურიცხავთ. მალე დაწინაურდა. 1702 წელს იენიჩართა ერთ-ერთი ოდის (ნაწილის) უფროსი გახდა. მისი მოვალეობა იყო ნადირობისას სულთნის თანხლება და მომსახურება. მსახურობდა კრეტაზე, შემდეგ — კვიპროსზე. 1707 წელს პენსიაზე გავიდა. 1710 წელს სამსახურში დააბრუნეს და იენიჩართა აღად (უფროსად) დანიშნეს, 1711 წელს კი ვეზირობა უბოძეს. იმავე წელს წარმატებით ხელმძღვანელობდა რუსეთის წინააღმდეგ პრუტის ლაშქრობას, თუმცა დიდი ვეზირი ბალთაჯი მეჰმედ-ფაშა რუსეთის მეფე პეტრე I-ს ქრთამის სანაცვლოდ ზავზე დათანხმდა. 1711 წლის 9 ნოემბერს ბალთაჯი მეჰმედ-ფაშა გადააყენეს და ცოტა ხნის შემდეგ სიკვდილით დასაჯეს. 20 ნოემბერს დიდ ვეზირად გურჯი იუსუფ-ფაშა დანიშნეს. სულთანმა მას გამარჯვებულის ტიტული უბოძა. 1712 წელს წავიდა რუსეთთან ომის განახლების წინააღმდეგ, რის გამოც 1712 წლის 12 ნოემბერს გადააყენეს, თუმცა საზავო შეთანხმების მის მიერ შემუშავებული პუნქტები 1713 წლის ადრიანოპოლის საზავო ხელშეკრულებაში გაითვალისწინეს. გადაყენების შემდეგ იუსუფ ფაშა როდოსზე გადაასახლეს და მალევე სიკვდილით დასაჯეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირები კატეგორია:ოსმალეთში მოღვაწე ქართველები კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ოსმალეთის დიდი ვეზირები კატეგორია:დაბადებული 1652 კატეგორია:გარდაცვლილი 1713
ნიკოლო ტრიბოლო
ნიკოლო ტრიბოლო (Niccolò di Raffaello di Niccolò dei Pericoli, მოკლედ "Il Tribolo"; დ. 1500 — გ. 7 სექტემბერი, 1550) — იტალიელი მანიერისტი ხელოვანი კოზიმო I მედიჩის სამსახურში მის მშობლიურ ფლორენციაში.
ტრიბოლომ თავდაპირველად შეგირდობა ხის მთლელთან დაიწყო, თუმცა მალევე, ჯერ კიდევ მოზარდობის ასაკში, ანდრეა სანსოვინომ საკუთარ თანაშემწედ აიყვანა. ჯიორჯიო ვაზარი საკუთარ "ვიტე"-ში აღნიშნავს ტრიბოლოს მიერ შექმნილ უამრავ ადრეულ ფიგურასა და შადრევანს, რომლებიც დღემდე არ შემორჩენილა. ისევე, როგორც მისი მემკვიდრე კარის ხელოვანი ბერნარდო ბუონტალენტი, ტრიბოლოს შემოქმედება გაცილებით უფრო დიად ხელოვანთა ჩრდილში მოექცა. მაგალითისთვის, XVII და XVIII საუკუნეებში ხელოვნების თაყვანისმცემლები ტრიბოლოს ზოგიერთ ნახაზსა და გეგმას სკულპტურული ანსამბლებისა და კედლის შადრევნებისთვის მიქელანჯელოს მიაკუთვნებდნენ, რაც ტრიბოლოს უსაზღვო ნიჭიერებასა და მის სტილზე მიქელანჯელოს გავლენაზე მიანიშნებდა.
კატეგორია:იტალიელი მოქანდაკეები კატეგორია:მანიერისტი მოქანდაკეები კატეგორია:ტოსკანელები კატეგორია:დაბადებული 1500 კატეგორია:გარდაცვლილი 7 სექტემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1550
შილდაყის წმინდა გიორგის ეკლესია
შილდაყის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩრდილის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 2 კმ-ზე, შემორჩენილია ნანგრევები. აგებულია შუა საუკუნეებში.
იქ სადაც ადრე ეკლესია იდგა მისი ნანგრევებისაგან წარმოქმინილია ბორცვი. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს, რომელსაც მიდგმული აქვს მეტრნახევარი სიგრძის ორი კედელი, რომლის მარჯვენა ნაწილში გამოყენებულია ერთი თაღის ქვა, ასევე ძველი ეკლესიის საინტერესო ქვა დევს ჩრდილოეთი კედლის ქვედა წყობაში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ვომბატისებრნი
ვომბატისებრნი (Vombatidae) — ძუძუმწოვართა ოჯახი ჩანთოსნების რიგისა. მათი სხეულის სიგრძეა დაახლოებით 1 მ, წონა — 40 კგ. გავრცელებული არიან ავსტრალიასა და კუნძულ ტასმანიაზე. ცნობილია 2 გვარი: Vombatus და Lasiorhinus. ბინადრობენ უმთავრესად ტყეებში, პატარ-პატარა ჯგუფებად. იკვებებიან ბალახით, ზოგჯერ ჭამენ ხის ქერქსა და ფესვებს, სოკოებს. შობენ 2-3 ნაშიერს. ადგილობრივი მოსახლეობა ბეწვისათვის ანადგურებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჩანთოსნები
ჯონ ადამსი
ჯონ ადამსი (John Adams; დ. 30 ოქტომბერი, 1735, ქუინსი, მასაჩუსეტსი — გ. 4 ივლისი, 1826, ქუინსი, მასაჩუსეტსი) — ამერიკის შეერთებული შტატების რიგით მე-2 პრეზიდენტი 1797-1801 წლებში. 1789-97 წლებში ჯორჯ ვაშინგტონის პრეზიდენტობისას იყო აშშ-ის პირველი ვიცე-პრეზიდენტი. იგი ითვლება ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან პიროვნებად ამერიკის დამაარსებელთა შორის.