cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
შიდა ქართლი
ისტორია
XVII-XVIII სს. მკვეთრად ქვეითდება კერამიკული წარმოების დონე. მზადდება მხოლოდ სამეურნეო საჭიროებისათვის გამოსადეგი მოუჭიქავი წითლად გამომწვარი უბრალო ჭურჭლეული. საზოგადოების ზედა ფენა ხმარობს ირანულ ფაიანსს.
1801 წელს რუსეთმა დაარდვია 1783 წლის გეორგიევსკის მფარველობითი ტრაქტატი და აღმოსავლეთი საქართველო რუსეთის იმპერიას შეუერთა. რეგიონის ტერიტორია ადმინისტრაციულად მოექცა ტფილისის გუბერნიის გორის და, ნაწილობრივ, დუშეთ-ანანურის მაზრებში.
XIX საუკუნის 20-იან წლებში მთელი საქართველოს, კერძოდ რეგიონის, სოციალურ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში რიგი ცვლილებები მოხდა: ქართლში, გაუქმდა სათავადოები, აილაგმა ლეკთა თარეში, სათავადო და საეკლესიო აზნაურები გაათავისუფლეს ეკლესიისა და თავადების დამოკიდებულებისაგან, სამეფო და საუფლისწულო გლეხები კი გამოაცხადეს რუსეთის სახაზინო გლეხებად და სხვ. მოხდა ძვრები ეკონომიკაშიც.
ამასთან ხალხი ვერ ურიგდებოდა მეფის რუსეთის კოლონიურ პოლიტიკას. XIX საუკუნის ჰირველ ნახევარში ხდება სახალხო, კლასობრივი მღელვარებები, აჯანყებები. ამ მოვლენების ექო რეგიონსაც სწვდებოდა.
XIX საუკუნის 30-50-იან წლებში საქართველოში ყალიბდება კაპიტალისტური წყობა. სასაქონლო-ფულადი ურთიერთობების, ვაჭრობის, მრეწველობის განვითარება იწვევდა ნატურალური მეურნეობის დაშლას. ეს ხელს უწვობდა გლეხთა კლასობრივ დიფერენციაციას. თანდათან ისპობა მიწის ფეოდალური საკუთრება, მას ბურჟუაზიული საკუთრება ცვლის. ამან თავის მხრივ გამოიწვია ფეოდალთა მხრივ გლეხთა ექსჰლუატაციის გაძლიერება. საქართველოს გლეხობა 38 სახის სხვადასხვა გადასახადს იხდიდა. ეს მთავარი საბაბი იყო გლეხთა უკმაყოფილებისა.
ამავე დროს ისპობა ქალაქური ამქრული ხელოსნობა. ვითარდება როგორც წვრილი კაპიტალისტური, ასევე მსხვილი მანუფაქტურული წარმოება, ჩნდება მანქანური ტექნიკის ჩანასახები. ეს პროცესი კარგად ჩანს რეგიონშიც. მაგალითად, სოფ. ღვარებში (გორის მაზრა) თავადებმა ერისთავებმა მინის ქარხანა მოაწყვეს. ამ საწარმოში დაქირავებულ მუშებთან ეროად ყმებიც მუშაობდნენ.
რეგიონში კაპიტალიზმის განვითარებაზე მიუთითებს აგრეთვე ვაჭრობის განვითარება. 50-იან წლებში გორში საქმიანობდა 55 მსხვილი ვაჭარი, რომელთა ერთ ნაწილს რუსეთში და საზღვარგარეთაც კი გაჰქონდა საქონელი. ამავე ხანებში რეგიონში, ვითარდება მეხილეობა-მებოსტნეობა, რაც განპირობებული იყო ქალაქების სწრაფი ზრდა-განვითარებით (თბილისი, გორი, სურამი). იზრდება რეგიონის მოსახლეობა.
გლეხთა მოძრაობა საქართველოში განსაკუთრებით გამწვავდა ბატონყმობის გაუქმების წინ. გლეხთა კლასობრივი ბრძოლა რეგიონში სხვადასხვა ფორმით — საჩივრების, მღელვარებისა და აჯანყების სახით ვლინდებოდა. გლეხთა მოძრაობამ კიდევ უფრო ფართო ხასიათი მიიღო რუსეთში, ბატონყმობის გაუქმების შესახებ ხმების გავრცელებასთან დაკავშირებით.
1857-1864 წწ. გლეხთა გამოსვლებიდან აღსანიშნავია ამილახვრების ყმების მღელვარება სოფ. ჭალაში. ყმებმა უარი თქვეს გადასახადებზე, თავს დაესხნენ მებატონის კარმიდამოს და ააოხრეს. 1858 წელს ამირეჯიბების წინააღმდეგ გამოვიდნეს აბისელი გლეხები. ამავე წელს ნოსტელმა გლეხებმა შეიარაღებული გამოსვლა მოაწვვვს მებატონე თარხნიშვილების წინააღმდეგ. 1860 წელს მებატონეებს ებრძოდნენ ფხვენისის, ბრეთის, ხვითის, კავთისხევის გლეხები. 1862 წელს ერისთავთა წინააღმდეგ გამოვიდნენ თეზის გლეხები. 1863-1864 წწ. გლეხთა გამოსვლები მოხდა ბოშურში, დრეში, ბობნევში, ხოვლეში, დიცში, ტყვიავში, ქარელში, კეხიჯვარში, ცხრამუხაში.
ბატონყმობის საქმეში მეფის რუსეთის საერთო პოლიტიკისა და საქართველოში შექმნილი, მწვავე კლასობრივი, მდგომარეობის გამო რუსეოთის მეფემ ალექსანდრე II 1864 წლის 13 ოქტომბერს ხელი მოაწერა თბილისის გუბერნიის გლეხთა ყმობისაგან განთავისუფლების დებულებას.
რეგიონში, ისევე როგორც მთელ საქართველოში, გატარდა სასოფლო მმართველობის, სასამართლო და საქალაქო რეფორმები. 1876 წელს გორმა თვითმმართველობა, ხოლო 1881 წელს კი ქალაქის თავის არჩევის უფლება მიიღო.
საქართველოს რუსეთთან შეერთების შემდეგ შექმნილმა მშვიდობიანი განვითარების პირობებმა ხელი შეუწყო ქართული ეროვნული კულტურის აღმავლობას.
XIX საუკუნეში საქართველოში გაიზარდა სკოლების რიცხვი: შეიქმნა ზოგადსაგანმანათლებლო და საშუალო სპეციალური სასწავლებლები. რეგიონში სწავლა-განათლების ცენტრი იყო ქალაქი გორი. 1817 წელს აქ გაიხსნა სასულიერო, ხოლო 1830 წელს სამაზრო სასწავლებელი. მნიშვნელოვანი მოვლენა იყო გორში ამიერკავკასიის სამასწავლებლო სემინარიის (1875 წ.), ქალთა პროგიმნაზიის (1881 წ.) გახსნა. 1883 წელს ილია წინამძღვრიშვილმა სოფ. წინამძღვრიანთკარში დააარსა სასოფლო-სამეურნეო სასწავლებელი, რომელმაც დიდი როლი შეასრულა სოფლის მეურნეობის სპეციალისტების აღზრდის საქმეში.
საქართველოში ეროვნულ ნიადაგზე სწავლა-განათლების განვითარებას დიდად შეუწყო ხელი ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელმა საზოგადოებამ (1879-1927 წწ.). მისი თაოსნობიო რეგიონში რამდენიმე ადგილას გაიხსნა ქართული სკოლა, მათ შორის წინარეხში (1882 წ.), ხელოუბანში (1884 წ.). საზოგადოება მატერიალურაღ ეხმარებოდა რუისისა და კავთისხევის სკოლებს. მრავალ ადგილას გაიხსნა ბიბლიოთეკა-სამკითხველო. საზოგადოების ფილიალები შეიქმნა გორსა და ხაშურში. წერა-კითხვის გამავრცელებელმა საზოგადოებამ დიდად შეუწყო ხელი ქართველ ხალხში ეროვნული თვითშეგნების ამაღლებას.
XIX საუკუნის ქართულმა არქიტექტურამ დაჰკარგა თავისი წამყვანი მდგომარეობა ხელოვნებაში, პირველობა დაუთმო სხვა დარგებს დაზგურ ფერწერას, ქანდაკებას, დეკორაციული ხელოვნების სხვადასხვა სახეობას. XIX საუკუნეშიც შენდება ერთნავიანი და გუმბათოვანი ეკლესიები, მაგრამ ისინი მოკლებული არიან მხატვრულ ღირებულებას. გორში, ისე როგორც საქართველოს ზოგიერთ სხვა პროვინციულ ქალაქში, ყალიბდება გეგმარებითი ხასიათის ქართული ხუროთმოძღვრების ძირეულ ტრადიციებთან მჭიდროდ დაკავშირებული ქალაქური საცხოვრებელი სახლის ვარიანტები. ამ სახლების არქიტექტურაში ჩნდება ახალი ელემენტები, რომლებიც ცხადყოფენ რუსული კლასიციზმის გავლენას (სვეტისთავები და ბაზისები, ცალკეული პროფილები). ქართლში აგრძელებს არსებობას ქართული გლეხური საცხოვრებელი სახლის ტიპი „დარბაზი“, რომელსაც მრავალსაუკუნოვანი ადგილობრივი ტრადიცია აქვს.
XIX საუკუნის 60-80-იან წლებში ქართული საზოგადოებრივი აზრისა და მოძრაობის განვითარება განსაზღვრა „თერგდალეულთა“ (ი. ჭავჭავაძე, ა. წერეთელი და სხვ.) მოღვაწეობამ. ისინი აყენებდნენ როგორც ეროვნულგანმათავისუფლებელ, ასევვ პროგრესულ სოციალურ-პოლიტიკურ პრობლემებს. ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის იდეური მეთაური იყო გამოჩენილი ქართველი მწერალი და საზოგადო მოღვაწე ილია ჭავჭავაძე. საგურამოს ილიასეულ კარმიდამოში ყოველწლიურად 20 ივლისს ტარდებოდა საქართველოს საზოგადოებრივი ცხოვრების ერთ-ერთი მნოშვნელოვანი მოვლენა „ილიაობა“. ეს დღესასწაული, რომელზეც თავს იყრიდა ფართო საზოგადოებრიობა, გამსჭვალული იყო ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის სულისკვეთებით. აქ იმართებოდა მსჯელობა ლიტერატურის, ხელოვნების, ისტორიისა თუ სოფლის მეურნეობის საჭირბოროტო საკითხებზე.
რეგიონთან დაკავშირებული იყო აგრეთვე ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის გამოჩენილი მოღვაწის, პედაგოგის იაკობ გოგებაშვილის ცხოვრება და მოღვაწეობა (სოფ. ვარიანი). გორში სწავლობდა (საოსტატო სემინარიაში) და ერთხანს იქვე მოღვაწეობდა დიდი ქართველი პოეტი ვაჟა-ფშაველა, სოფელ ხოვლესთანაა დაკავშირებული გამოჩენილი ქართველი ისტორიკოსისა და საზოგადო მოღვაწის ივანე ჯავახიშვილის ცხოვრება.
რეგიონში განსაკუთრებით ფართო გაქანება ჰპოვა ხალხოსანთა მოძრაობამ, რომლის მთავარი ცენტრი იყო ქალაქი გორი. 1873 წელს გორში რუსეთიდან ჩამოსულმა სოფრომ მგალობლიშვილმა საფუძველი ჩაუყარა ხალხოსნურ ორგანიზაციას. ხალხოსანთა გორის ჯგუფი მიზნად ისახავდა თვითმპყრობელობისა და მემამულეთა მოსპობის გზით ეროვნული დამოუკიდებლობის მიღწევას და გლეხობის დაბეჩავებული მდგომარეობის გაუმჯობესებას. გორის მაზრაში ხალხოსნები ავრცელებდნენ პოლიტიკურ ლიტერატურას და პროკლამაციებს, რომლებიც მრავლდებოდა სოფ. ტყვიავში მოწყობილ საიდუმლო სტამბაში.
XIX-X X საუკუნეთა მიჯნაზე იწყება რეგიონის მუშათა კლასობრივი გამოსვლები. ამიერიდან გლეხთა აგრარულ-რევოლუციური ხასიათის გამოსვლებსაც ძირითადად წარმართავს, პოლიტიკურ და ორგანიზებულ სახეს ანიჭებს მუშათა რევოლუციური მოძრაობა.
XX საუკუნის დასაწყისში რეგიონში შეიქმნა პირველი სოციალ-დემოკრატიული ჯგუფები (გორში 1902 წლის გაზაფხულზე, ხაშურში 1903 წწლის დასაწყისში), ცალკეული სოციალ-დემოკრატები ეწეოდნენ რევოლუციურ აგიტაციას. გორში მოდიოდა „ისკრისა“ და „ბრძოლის“ ნომრები, პროკლამაციები, რომლებიც იგზავნებოდა ქართლის სხვა ადგილებში. 1903 წლის მარტში ტფილისში ჩატარებულ ამიერკავკასიის სოციალ-დემოკრატიული ორგანიზაციების I ყრილობაში მონაწილეობდნენ გორისა და ხაშურის სოციალ-დემოკრატიული ჯგუფების წარმომადგენლებიც.
1903 წლის 7 ივნისს გორში პირველად მოეწყო პოლიტიკური დემონსტრაცია, იმავე წლის 14 ივლისს დემონსტრაცია მოაწყვეს ხაშურის რკინიგზის გაფიცულმა მუშებმა. დემონსტრაციაში მონაწილეობა მიიღეს ახლო სოფლების გლეხებმაც. რეგიონის მშრომელები მონაწილეობღნენ რუსეთის 1905-07 წწ. რევოლუციაში.
1905 წ. იანვრის მეორე ნახევარში მღელვარება მოედო გორს, ხაშურს, ბორჯომს, თებერვალში კავთისხევსა და მეჯვრისხევში შედგა სოფლის საზოგადოებათა კრებები. 14 მარტს გორში სოციალ-დემოკრატიული ორგანიზაციის თაოსნობით მოეწყო დიდი დემონსტრაცია, რომელიც მთავრობის ჯარებმა სისხლში ჩაახშვეს. იმართებოდა გლეხთა კრებები (შინდოსი, საღოლაშენი, აჩაბეთი, ხელთუბანი, მეჯვრისხევი, ქარელი, ვარიანი). 1905 წლის აგვისტოში გორის მაზრის ადმინისტრაციამ დაიწყო მასობრივი დაპატიმრებები. ხდებოდა შეტაკება წითელრაზმელებსა და კაზაკებს შორის (აღაიანი, ქვემო ჭალა). ეწყობოდა გლვხთა მრავალრიცხოვანი მიტინგები (უფლისციხე, წინარეხი, ყარაღაჯი, ხოვლე, მეტეხი, დოესი, ხანდაკი, სასირეთი).
1905 წლის დეკემბრის შეიარაღებული აჯანყების დამარცხების შემდეგ დაიწყო რევოლუციის უკანდახევისა და ცარიზმის იერიშზე გადასვლის პერიოდი. 1906 წლის იანვარში გორის მაზრაში შეიქმნა დამსჯელი რაზმები. გადაწვეს ხაშური, დაარბიეს სოფლები ტყვიავი, ნიქოზი, ავნევი, ყორნისი, დგვრისი, დიცი, ფლავი, მეჯვრისხევი, ხელთუბანი. 1906 წელს გაზაფხულ-ზაფხულში გორის მაზრაში კვლავ გრძელდებოდა რევოლუციური ბრძოლები. მღელვარება გაგრძელდა 1907 წლის გაზაფხულამდე.
1910 წლიდან რეგიონში კვლავ დაიწყო მშრომელთა რევოლუციური ბრძოლა. მუშათა მოძრაობით აღინიშნა 1910 წელი ხაშურში. 1912 წელს აგრარულმა კანონმა ვერ შეამსუბუქა გლეხთა მდგომარეობა. რეგიონის სოფლებს გლეხთა მღელვარება მოედო.
1914 წლის პირველი მსოფლიო ომი დაიწყო. ომისათვის რუსეთი მოუმზადებელი აღმოჩნდა. ომმა დიდი სამეურნეო ნგრევა გამოიწვია. არმიაში გაიწვიეს მწარმოებლური მოსახლეობის დიდი ნაწილი. ამან რეგიონის მეურნეობის წამყვან დარგებს საგრძნობი ზიანი მიაყენა. სასურსათო სიძნელეების გამო მოსახლეობა დაიმშა. ამის შედეგად უფრო გაძლიერდა აგრარული მოძრაობა, რომელიც რეგიონში სხვადასხვა ფორმით გამოიხატა.
1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ სოფლად მდგომარეობა კიდვვ უფრო გამწვავღა. რეგიონში გახშირდა გლეხების მიერ მემამულეთა მიწების მიტაცებისა და თვითნებური დამუშავების, მემამულეთა დაწიოკების, მკვლელობების, ტყეების უნებართვოდ გაჩეხვის შემთხვევები (სოუ. მუხრანი და სხვ.). 1917 წლის მარტში გორში ჩამოყალიბდა მუშათა დეპუტატთა საბჭო.
ოქტომბრის სოციალისტური რევოლუციის (1917 წ., 25 ოქტომბერი) შემდეგ საქართველო საბჭოთა რუსეთს ჩამოსცილდა. 1918 წლის 25 მაისს აღღგენილ იქნა საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობა - შეიქმნა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა. იგი 1920 წლის 7 მაისს სცნო საბჭოთა რუსეთმა. საქართველოს დემოკრატიულმა რესპუბლიკამ იარსება 1921 წლის თებერვლამდის, როდესაც რსფსრ-მ დაარღვია სამშვიდობო ხელშეკრულება და რესპუბლიკაში შემოიყვანა წითელი არმიის ნაწილები. საქართველოში გამოცხადდა საბჭოთა ხელისუფლება.
დაიწყო ახალი ხანა ქართველი ხალხის ისტორიაში. ქვეყნის ცხოვრებაში მოხდა ძირეული ცვლილებები. რეგიონში ერთ-ერთი პირველი სასოფლო-სამეურნეო არტელი „ახალი ცხოვრება“ შეიქმნა სამთავისში (1921 წ. მარტი). მის ბაზაზე 1924 წ. 6 ნოემბერს ჩამოყალიბდა პირველი სასოფლო-სამეურნეო კომუნა, რომელიც 1930 წელს კოლმეურნეობად გადაკეთდა.
გეორგ აგრიკოლა
გეორგ აგრიკოლა (Georgius Agricola; ნამდვილი სახელი და გვარია გეორგ ბაუერი; დ. 24 მარტი, 1494, გლაუხაუ — გ. 21 ნოემბერი, 1555, კემნიცი) — გერმანელი ექიმი, მინერალოგი და მეტალურგი.
შიდა ქართლი
ისტორია
რეგიონის სოფლის-მეურნეობის განვითარებისათვის დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა ტირიფონის სარწვავი არხის მშენებლობას (1924-1934 წწ), რომელმაც შესაძლებელი გახადა დამატებით ათეული ათასი ჰექტარი მიწის გამოოყნება, სოფლის მეურნეობის ისეთი ტრადიციული დარგების გვერდით, როგორიცაა მემინდვრეობა, მეხილეობა-მევენახეობა, ვითარდება ახალი დარგი - მეჭარხლეობა (შაქრის ჭარხალი). 1931 წლის სოფელ აგარაში აიგო შაქრის ქარხანა.
გეორგ აგრიკოლა
ბიოგრაფია
1514-1518 წლებში ფილოლოგიას სწავლობდა ლაიფციგის უნივერსიტეტში. 1518-1522 წლებში იყო ცვიკაუში სკოლის რექტორი. 1521 წლიდან ლაიფციგში სწავლობდა მედიცინას. მუშაობდა ქალაქის ექიმად, ჩეხეთის სამთამადნო და მეტალურგიული მრეწველობის ცენტრში — ქალაქ იახიმოვში.
შიდა ქართლი
ისტორია
რეგიონში დიდად განვითარდა საქალაქო ცსოვრება, ქ. გორის გარდა ქალაქის სტატუსი მიიღო დაბად ქცეულმა ქალაქებმა - მცხეთამ და კასპმა. 1921 წელს ქალაქად გამოცხადდა ხაშური.
გეორგ აგრიკოლა
ბიოგრაფია
პირველმა შეადგინა სასარგებლო წიაღისეულის, მისი დამუშავების ხერხებისა და მეტალურგიული პროცესების სისტემატური აღწერილობა, შეისწავლა 20 ახალი მინერალი და დაადგინა გარეგანი ნიშნების მიხედვით მათი განსაზღვრის მეთოდები, აღწერა მაღაროებში გავრცელებული დაავედებანი, გამოიკვლია მათი გამომწვევი მიზეზები და შეიმუშავა ამ დაავადებებთან ბრძოლის ღონისძიებათა სისტემა.
შიდა ქართლი
ისტორია
სოციალისტური მრეწველობისა და სოფლის მეურნეობის განვითარებამ რეგიონში ისე როგორც მთელ რესპუბლიკაში გამოიწვია ქალაქებისა და სოფლების სწრაფი ზრდა. ახალმა ყოფამ, ახალმა სოციალურმა ურთიერთობებმა მოითხოვა ძველი ქალაქებისა და სოფლების ისტორიულად ჩამოყალიბებული განაშენიანების, საბონაო ფონდის, კომუნალური, კულტურულ-საყოფაცხოვრებო მომსასურების ქსელის რეკონსტრუქცია. ძირეული გაუმჯობესება ჯევრ კიდევ 80-იან წლებში დაიწეო ზოგიერთი ქალაქისა და სასოფლო დასახლების რეკონსტრუქციისა და განვითარების პერსპექტიული გენერალური გეგმის პროექტების დამუშავება. ეს სამუშაოები გაგრძელდა სამამულო ომის შემდგომ წლებში და განსაკუთრებული გაქანება ჰპოვა უკანასკნელი ორი ათეული წლის განმავლობაში. წარმოიშვა წინასწარ გააზრებული პროექტებით განაშენიანებული გორის ბამბეულის კომბონატის (1950-60-იანი წლები), კასპის ცემენტის ქარხნის მუშათა დასახლებები, მეჯვრისხევის (გორის რაიონი) მეფრინველეობოს ფაბრიკის ექსპერიმენტული დასახლება (1970-იანი წლები), ახალი სოფელი გოსტიბე (1080-იანი წლები) და სხვ.
გეორგ აგრიკოლა
ბიოგრაფია
აგრიკოლა პროფესიონალური ჰიგიენის ერთ-ერთი პიონერია. მისი შრომა „სამთო საქმისა და მეტალურგიისათვის“ (დაიწერა 1550, გამოქვეყნდა 1556) ორი საუკუნის მანძილზე ითვლებოდა სამთო ტექნიკისა და მეტალურგიულ სახელმძღვანელოდ. გეორგ აგრიკოლა გარდაიცვალა 1555 წლის 21 ნოემბერს ქალაქ ხემნიცში.
შიდა ქართლი
ისტორია
გაიხსნა სკოლები, ბიბლიოთეკები, კლუბები, კინო-თეატრები, სამვდიცინო-პროფილაქტიკური დაწესებულებები, საყოფაცხოვრებო მომსახურების ცენტრები და სხვა. რეგიონის კულტურულ ცვნტრად რჩება ქალაქი გორი, სადაც მრავალი, კულტურულ-საგანმანათლებლო დაწესებულებაა. მათ შორის აღსანიშნავია ნ. ბარათაშვილის სახ. პედაგოგიური ინსტიტუტი (დაარსდა 1937 წ.) და გ. ერისთავის სახ. სახელმწიფო დრამატული თეატრი (აშენდა 1939 წ.). 1955 წ. მცხეთის მახლობლად ამუშავდა საქართველოს სსრ მეინიერებაოა აკადემიის ფიზიკის ინსტიტუტის მუხათგვერდის ატომური რეაქტორი.
გეორგ აგრიკოლა
სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი გეოლოგები კატეგორია:გერმანელი მინერალოგები
შიდა ქართლი
ისტორია
გაიხსნა რამდენიმე მემორიალური სახლ-მუზეუმი. მათ შორის აღსანიშნავია ი. ჭავჭავაძისა საგურამოში, ი. სტალინისა გორში, ლ. კეცხოველის ტყვიავში, ი. გოგებაშვილის ვარიანში, ნ. ლომოურის არბოში, ი. ჯავახიშვილის ხოვლეში, ე. გაბაშვილის ახალქალაქში და სხვ.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები
Polyrhachis tubifex
Polyrhachis tubifex — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ჰარპიები
ჰარპიები (ჰარპაგოს – მტაცებელი; ტაცება; ხარბი) — ქარიშხლიანი ქალღმერთები, შმაგი ქარიშხლისა და ორომტრიალის სწრაფი ღმერთქალები, მტაცებელი ურჩხულები, ნარევი სახეები, ხარბი დემონები. ზოგი ღმერთებს უწოდებს, ზოგი დემონებს,რომელთაც ქალის თავი, ფრინველის ტანი და კლანჭები ჰქონდათ. ჰომეროსი უბრალოდ პოდარგეს ეძახის, ესაა აქილევსის ცხენების ქსანთოსის და ბალიოსის დედა (პოდარგოს - სწრაფი, „ფეხმარდი“, მენელაოსის და ჰექტორის ცხენებსაც ეწოდათ). ეს მტაცებელი ფრთოსნები, რომელნიც მეფე ფინევსს მიუჩინეს და სანოვაგეს პირიდან აცლიდნენ, ერთი ვერსიით უგზო-უკვლოდ დაკარგულებსაც დააცხრებიან, სულებს იტაცებენ. ჰესიოდეს მიხედვით მშვენიერ კულულებიანი ქალღმერთებია, თავმანტისა და ოკეანიდ ელექტრას ასულები, სახელად აელე და ოკიპეტე. შემდეგ ბოროტი მტაცებელი ფრთოსანი ქალწულების სახე მიიღეს, რიცხვმაც იმატა (აელოპე, თიელა, კელენო და ა.შ.). მათი სახე განსაკუთრებით ჩამოყალიბდა აპ. როდოსელის „არგონავტიკაში“, სადაც ანაზდეულად ღრუბლებიდან მოფრენილი ჰარპიები სუფრას უცარიელებენ და სასახლეს უყროლებენ თრაკიელ მისანს, ბრმა მეფე ფინევსს. მტაცებლებს ძმები — ბორეადები დაედევნებიან და სამუდამოდ განდევნიან, ან სტროფადებთან ეწევიან, კლავენ და ზოგი ვერსიით თვითონაც კვდებიან. აქ, სტროფადებთან ნახა ენეასმა საზარელი, ჭანგებიანი, მუდამ მშიერი ჰარპიები - ბოროტი კელენო და მისი დები. როგორც კი ენეასმა და მისმა მხლებლებმა სუფრა გაშალეს, ყრანტალით დაესხნენ თავს, შესანსლეს სანოვაგე და ააყროლეს იქაურობა. ბოლოს ხმლით შეუტიეს, მაგრამ ვერა ავნეს რა. კლდეზე შემომჯდარმა „ფურია კელენომ“ უწინასწარმეტყველა: ქალაქს გალავანს ვერ შემოავლებთ, ვიდრე შიმშილით ისე არ გამწარდებით, რომ მამიდასაც კი დახრავთო.
ძვ. წ. X ათასწლეული
ათასწლეულის მიმოხილვა
X ათასწლეულში სრულდება პალეოლითის ხანა. კაცობრიობის რაოდენობა სავარაუდოდ 5 მილიონ ადამიანამდეა.
ძვ. წ. 419
'''ძვ. წ. 419''' — წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.
ძვ. წ. X ათასწლეული
უმნიშვნელოვანესი მოვლენები
-90
ძვ. წ. 419
გარდაიცვალნენ
*
კოიტე-დუ-ნოია
კოიტე-დუ-ნოია (Coité do Nóia) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ალაგოასის შტატში. მიეკუთვნება აგრესტი-ალგოანუს მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 926 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 88.488 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 120 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალაგოასის შტატის მუნიციპალიტეტები
Anacithara punctostriata
Anacithara punctostriata — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
წყარო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ზაქარია აგულეცი
ლიტერატურა
კატეგორია:სომეხი ვაჭრები კატეგორია:დაბადებული 1630 კატეგორია:გარდაცვლილი 1691
კობა შალამბერიძე
კობა შალამბერიძე (დ. 15 ოქტომბერი, 1984, ქუთაისი) — ქართველი ფეხბურთელი, ლანჩხუთის „გურიას“ ნახევარმცველი.
უმაღლესი ლიგის 2013-2014 წლების სეზონის დაწყებამდე საფეხბურთო კლუბ ლანჩხუთის „გურიაში“ მომხდარი არეულობის ფონზე შალამბერიძემ და კიდევ შვიდმა ფეხბურთელმა გურულთა რიგები გაურკვეველი დროით დატოვეს, თუმცა საბოლოოდ ამისდა მიუხედავად კობა შალამბერიძე „გურიას“ დაუბრუნდა და უკვე ჩემპიონატის მეორე ტურიდან მოყოლებული გუნდის ღირსებას იცავდა, 2014 წლის იანვარში გარიერა გორის „დილაში“ განაგრძო. სეზონის დასრულების შემდეგ ისევ „გურიაში“ განაგრძო კარიერა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1984 კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები კატეგორია:თბილისის სპარტაკის ფეხბურთელები კატეგორია:ქუთაისის ტორპედოს ფეხბურთელები კატეგორია:ბათუმის დინამოს ფეხბურთელები კატეგორია:ამერის ფეხბურთელები კატეგორია:ცხინვალის ფეხბურთელები კატეგორია:ბოლნისის სიონის ფეხბურთელები კატეგორია:ლანჩხუთის გურიას ფეხბურთელები კატეგორია:გორის დილას ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 15 ოქტომბერი კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
ლეილი
ლეილი — მწვერვალი ჯავახეთის ქედზე, საქართველოს და სომხეთის საზღვარზე. სიმაღლე 3157 მ. აგებულია პლიოცენ-მეორეული ვულკანური ანდეზიტური და ბაზალტური ლავებით. ახასიათებს ალპური მდელოს ლანდშაფტი.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთის მხარის მთები კატეგორია:სომხეთის მთები
ძვ. წ. 418
'''ძვ. წ. 418''' — წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.
გარდაიცვალნენ
*
ულაფ დუუნი
ადრეული წლები
დუუნი კუნძულ იეაზე, იტრე ნამდალის რაიონში დაიბადა, რომელიც ნურ-ტრენდელაგის საგრაფოს ფუსნესის მუნიციპალიტეტს მიეკუთვნებოდა. ნამდვილი სახელი და გვარია ულე იოჰანსენ რააბი. დუუნი რვა დედმამიშვილიდან უფროსი იყო. ბავშვობის პერიოდში ულაფის ოჯახი რამდენიმე ფერმაში ცხოვრობდა, რომელთაგან ბოლო დუუნი იყო. გვარად დუუნი კუნძული დატოვების შემდეგ მიიღო, როცა მასწავლებლობა გადაწყვიტა.
სწავლობდა ტრენდელაგის საჯარო სკოლაში. 1901 წელს სკოლის მასწავლებლის პოზიცია დაიკავა ლევანგერის მუნიციპალიტეტში.
სქოლიო
კატეგორია:XX საუკუნის ნორვეგიელი რომანისტები
Polyrhachis turneri
Polyrhachis turneri — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ტრამვაი
thumb|250px|ტრამვაი Pesa 120N ტრამვაი (ინგლ. tram - ვაგონი, და way - გზა, სახელი წარმოიშვა დიდი ბრიტანეთის შახტებში ქვანახშირის გადამტანი ვაგონეტიდან) — საქალაქო რელსიანი საზოგადოებრივი ტრანსპორტის სახე, როგორც წესი ელექტრო გაწევით, გამოიყენება მეტწილად ქალაქებში ფიქსირებულ მარშრუტებზე მგზავრების გადასაყვანად.
ისტორია
პირველი მექანიკური ტრამვაი XIX საუკუნის პირველ ნახევარში გამოჩნდა. 1879 წელს ვ. ფონ სიმენსმა ბერლინის სამრეწველო გამოფენაზე წარადგინა ელექტრო ტრამვაი. 1881 წელს პირველი ელექტრო ტრამვაი გაიხსნა ბერლინსა და ლიხტერფელდს შორის. იტევდა 20 მგზავრს. 1885 წელს სიმენსისგან დამოუკიდებლად ამერიკელი გამომგონებლის, ლ. დაფტის შრომის შედეგად ელექტრო ტრამვაი შეიქმნა აშშ-ში. ელექტრო ტრამვაი მომგებიანი აღმოჩნდა და დაიწყო მისი სწრაფი გავრცელება მთელ მსოფლიოში. მას ასევე ხელს უწყობდა დენმიმღების პრაქტიკული სისტემების შექმნა (სპრეიგის შტანგიანი და სიმენსის ბიგელიანი დენმიმღებები).
ამერიკული ტრამვაის ასეთი პროგრესის მიუხედავად მრავალ განვითარებულ ქვეყანაში ტრამვაის შეექმნა ჩამორჩენილი, მოუხერხებელი და ქალაქისთვის შეუფერებელი ტრანსპორტის რეპუტაცია. დაიწყო ტრამვაის ხაზების შეკვეცა. 1937 წლის მარტში პარიზში ტრამვაის სისტემა მთლიანად დაიხურა. შეკვეცა და ლიკვიდაცია განიცადა ტრამვაის ქსელმა მსოფლიოს მრავალ მსხვილ ქალაქში. ტრამვაის ხშირად ცვლიდნენ ტროლეიბუსით, თუმცა ტროლეიბუსის ხაზებიც ბევრგან მალევე იხურებოდა, რადგან ისინი ვერ უძლებდნენ ავტოტრანსპორტთან კონკურენციას. ტრამვაის სახელი ომამდელ სსრკ-შიც შეერყა, თუმცა ამ ქვეყნის რიგით მოქალაქეებს ავტომობილებზე ხელი არ მიუწვდებოდათ, რაც ნახევრად ცარიელ ქუჩებთან ერთად ტრამვაის მეტად კონკურენტუნარიანს ხდიდა. გარდა ამისა მეტროპოლიტენის პირველი ხაზები მოსკოვშიც კი საკმაოდ გვიან, 1935 წელს გაიხსნა და მისი ქსელი ჯერ კიდევ მცირე და განუვითარებელი იყო. ტროლეიბუსებისა და ავტობუსების წარმოებაც მცირე იყო და არ იზრდებოდა. ამის გამო 1950-იან წლებამდე მგზავრთა გადაზიდვებში ტრამვაი უალტერნატივო იყო. ტრამვაის არ აუქმებდნენ, არამედ მისი ხაზები ცენტრალური ქუჩებიდან ნაკლებად დატვირთულ პარალელურ ქუჩებზე გადაქონდათ. 1960-იან წლებამდე ტრამვაი მგზავრთა გადაზიდვებში თავის ადგილს ინარჩუნებდა.მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ბევრ ქვეყანაში გრძელდებოდა ტრამვაის ლიკვიდაცია. არ ხდებოდა ომის დროს დაზიანებული ხაზების აღდგენა. ხაზებზე, რომლებიც გამოიმუშავებდნენ საკუთარ რესურსს, დროთა განმავლობაში უარესდებოდა ლიანდაგისა და ვაგონების მდგომარეობა. არ ტარდებოდა მოდერნიზაცია, რაც საავტომობილო ტრანსპორტის მზარდი ტექნიკური დონის ფონზე ხელს უწყობდა ტრამვაის მიმართ უარყოფითი საზოგადოებრივი აზრის ჩამოყალიბებას. მიუხედავად ამისა გერმანიაში, ბელგიაში, ნიდერლანდებში, შვეიცარიასა და საბჭოთა ბლოკის ქვეყნებში ტრამვაი „თავს შედარებით კარგად გრძნობდა“. მათგან პირველ სამ ქვეყანაში ფართო გავრცელება ჰპოვა შერეული ტიპის სისტემებმა (მეტროტრამი, პრემეტრო), რომლებსაც გააჩნდათ მეტროსა და ტრამვაის მახასიათებლები. მიუხედავად ამისა ამ ქვეყნებშიც გარდაუვალი აღმოჩნდა ხაზებისა და სისტემების დახურვა.
XX საუკუნის 70-იან წლებში მსოფლიოსთვის ნათელი გახდა, რომ მასობრივი ავტომობილიზაცია ქმნის პრობლემებს (გამონაბოლქვი, საცობები, ხმაური, ადგილის უკმარისობა), რომელთა ექსტენსიური მეთოდებით გადაწყვეტა დიდ რესურსს მოითხოვს და ნაკლებშედეგიანია. თან და თან ხდებოდა სატრანსპორტო პოლიტიკის გადახედვა საზოგადოებრივი ტრანსპორტის სასარგებლოდ. იმ დროისთვის უკვე არსებობდა ტრანსპორტის მოძრაობის ორგანიზების ახალი ტექნიკური საშუალებები, რომელთა მეშვეობით ტრამვაი კონკურენტუნარიანი ხდებოდა. დაიწყო ტრამვაის აღორძინება. ტრამვაის ახალი სისტემები გაიხსნა კანადაში (ტორონტო 1972, ედმონტონი 1978, კალგარი 1981).
1990-იან წლებში მსოფლიოში ტრამვაის აღდგენის პროცესი მთელი ძალით დაიწყო. ხელახლად გაიხსნა პარიზის (1999), ლონდონისა და მსოფლიოს სხვა განვითარებული ქალაქების ტრამვაის სისტემები.
საქართველოში პირველი ტრამვაი ამუშავდა 1904 წელს თბილისში. 1985 წლისთვის თბილისის ტრამვაის ხაზის სიგრძე იყო 106,4 კმ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ტრანსპორტი კატეგორია:რკინიგზა  კატეგორია:მეტროპოლიტენი
ნალუთი
ნალუთი (نالوت‎) — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ ლიბიაში, ნალუთის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. ძირითადად დასახლებულია ბერბერებით.
მდებარეობს ტრიპოლისა და ღადამესს შორის, დაახლოებით შუაგზაზე, ნაფუსის სანაპირო მთების დასავლეთ დაბოლოებაზე, ტრიპოლიტანიის რეგიონში.
ისტორია
ნალუთში მდებარეობს ქსარ-ნალუთი — ქალაქის უძველესი ქსარი და ალულას მეჩეთი, რომელიც 1312 წელს აშენდა.
ლიბიის სამოქალაქო ომის მიმდინარეობისას, გაანადგურეს ქალაქის მოედანზე აღმართული მუამარ კადაფის მწვანე წიგნის მონუმენტი.
2011 წლის აპრილის ბოლოს, ქალაქში ამოქმედდა რადიო „თავისუფალი ნალუთი“. ის ერთ ერთი იყო აჯანყებულების მიერ სამოქალაქო ომის პერიოდში ქვეყანაში დაარსებული რამდენიმე რადიოსადგურიდან. მაუწყებლობდა ბერბერულ ენაზე.
სქოლიო
კატეგორია:ლიბიის ქალაქები
სან-სუსის სასახლე (ჰაიტი)
სან-სუსის სასახლე (Palais de Sans-Souci) – ჰაიტის ერთადერთი მეფის ანრი კრისტოფის ნახევრადდანგრეული ნაგებობა, მდებარეობს ქალაქ კაპ-აიტენიდან 13 კილომეტრში.
სასახლე ააშენეს 1810-1813 წწ. გრანდიოზული ციხე–სიმაგრის ლა-ფერიერის მახლობლად. სასახლე დაანგრია 1842 წლის დამანგრეველმა მიწისძვრამ.
1982 წელს იუნესკომ სასახლე შეიტანა მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჰაიტიში
Nasdaq-100
Nasdaq-100 — ამერიკული საფონდო ინდექსი. მასში შესულია კაპიტალიზაციის მიხედვით 100 უმსხვილესი კომპანია, რომელთა აქციებით ვაჭრობაც ხდება NASDAQ-ს ბირჟაზე. ინდექსში არ არის შესული ფინანსური სექტორს კომპანიები.
წელიწადში ერთხელ, დეკემბრის მესამე კვირას, კომპანიები, რომლებიც აღარ შეესაბამებიან Nasdaq 100-ში ჩართვის წესებს იცვლება ახლი ფირმებით.
ისტორია
ინდექსის ისტორია იწყება 1985 წელს, როდესაც ერთდროულად შემოღებულ იქნა 2 ახალი ინდექსი: NASDAQ-100 და NASDAQ Financial-100. პირველ ინდექსში შეყვანილ იქნა სამრეწველო მაღალტექნოლოგიური კომპანიები, მეორეში კი — საფინანსო. თავდაპირველად ინდექსის ბაზა შეადგენდა 250 პუნქტს.
1998 წელს ინდექსში დაშვებულ იქნან უცხოური კომპანიები. თავდაპირველად მოთხოვნები მათ მიმართ იყო მკაცრი, მაგრამ 2002 წელს ისინი შემსუბუქდა.
4700 პუნქტზე მეტი ისტორიული მაქსიმუმი მიღწეულ იქნა ინდექსის მიერ 2000 წელს, დოტკომების ტალღაზე.
2021 წლის მდგომარეობით NASDAQ 100-ის 57% შეადგენენ ტექნოლოგიური კომპანიები. დარგის სიდიდით მომდევნო სექტორია — სამომხმარებლო მომსახურება 21,99%-ით. ჯანდაცვა შეადგენს NASDAQ 100-ს 7,08%, სამომხმარებლო საქონლით დაკავებული კომპანიები შეადგენენ NASDAQ 100-ს 6,14%, ხოლო სამრეწველო კომპანიები შეადგენენ 5,92%.
NASDAQ-100-ზე დაფუძნებული სავაჭრო ინსტრუმენტები
NASDAQ-ს ბირჟაზე QQQ-ს ტიკერის ქვეშ ვაჭრობს ფონდი, რომლის სტრუქტურაც NASDAQ-100-ს ინდექსის ანალოგიურია და მაღალი სიზუსტით იმეორებს მის დინამიკას.
განსხვავება NASDAQ Composite-ს ინდექსისგან
ინდექსი Nasdaq Composite შეიცავს NASDAQ-ს ბირჟაზე კოტირებული ყველა კომპანიების აქციებს (სულ 3000 მეტი).
ცვლილებები 2021 წ
21 ივლისს Honeywell-მ ჩაანაცვლა Alexion Pharmaceuticals მისი AstraZeneca-ს მიერ შეძენის შემდეგ. 26 აგვისტოს Crowdstrike ჩაანაცვლა Maxim Integrated Products, რომელიც შეიძინა კომპანია Analog Devices-მა.
სქოლიო
კატეგორია:1985 წლის სიახლეები კატეგორია:საფოსტო ინდექსები
კრაიბასი
კრაიბასი (Craíbas) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ალაგოასის შტატში. მიეკუთვნება აგრესტი-ალგოანუს მეზორეგიონს.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 22 643 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 275 325 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 82.24 კმ²-ზე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალაგოასის შტატის მუნიციპალიტეტები
სურმა
სურმა (সুরমা নদী) — ბანგლადეშის მთავარი მდინარე, სურმა-მეგჰნას სამდინარო სისტემის ნაწილი. სათავეს იღებს ჩრდილო-აღმოსავლეთ ინდოეთში, ბანგლადეშის საზღვართან, იქ, სადაც მდინარე ბარაკი ორ მდინარედ — კუშიარად და სურმად იყოფა. კიშორგანჯის რაიონში, ბჰაიარაბის ბაზართან უერთდება მეგჰნას, რომელიც თავის მხრივ, ბენგალის ყურეში ჩაედინება.
ბანი-სუაფი
ბანი-სუაფი (بني سويف) — ქალაქი ეგვიპტეში, ბანი-სუაფის მუჰაფაზის ადმინისტრაციული ცენტრი. გაშენებულია მდინარე ნილოსის ნაპირას. ბანი-სუაფი 115 კილომეტრითაა დაცილებული ქვეყნის დედაქალაქ კაიროს. 2008 წლის მიხედვით ქალაქის მოსახლეობა 219 754 ადამიანს შეადგენდა.
სურმა
სურმას საშუალო სიღრმე 86 მეტრია, მაქსიმალური — 170 მ.
ბანი-სუაფი
სქოლიო
კატეგორია:ეგვიპტის ქალაქები
სურმა
რესურსები ინტერნეტში
25.01667°N, 91.35°W
კატეგორია:ინდოეთის მდინარეები კატეგორია:ბანგლადეშის მდინარეები
Anacithara querna
Anacithara querna — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
წყარო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
პეტროს ადამიანი
პეტროს ჰერონომოსის ძე ადამიანი (Պետրոս Ադամյան; დ. 21 დეკემბერი, 1849, კონსტანტინოპოლი — გ. 3 ივნისი, 1891, იქვე) — სომეხი მსახიობი, პოეტი, მწერალი და საზოგადო მოღვაწე. მისი თანამედროვე რუსი კრიტიკოსების თანახმად, ჰამლეტისა და ოტელოს მისეული განსახიერებები მას მსოფლიოს უდიდეს ტრაგიკოსთა რიგში აყენებს.
ბიოგრაფია
ადამიანს დედა ჯერ კიდევ ჩვილ ასაკში გარდაეცვალა (წლინახევრის იყო). მისი სამსახიობო კარიერა 1866 წელს დაიწყო კონსტანტინოპოლის სომხურ თეატრში. 1879 წლიდან ის ბაქოში, შუშაში, ალექსანდრაპოლსა და ტფილისში გამოდიოდა. 1880-იან წლებში, როცა ოსმალებმა ეროვნული უმცირესობების დევნა დაიწყეს, ადამიანი რუსეთისა და უკრაინის ქალაქებში გასტროლებს მართავდა სომხურ და ფრანგულ ენებზე შესრულებით. 1888 წელს რუსი თეატრალური კრიტიკოსი „ოდესკი ვეტნიკში“ წერდა: „არა პოსარტი, არა როსი, არა ბარნაი, არც ერთ ევროპელ მსახიობს, რომელიც რუსეთს წვევია, მოუცია ჩვენთვის ასეთი აბსოლუტური, არტისტულად სრული ჰამლეტი, როგორც ბატონმა ადამიანმა გააკეთა“. 1888 წელსვე ის კონსტანტინოპოლში ბრუნდება. ამ პერიოდის მის საუკეთესო როლებს შორისაა: მეფე ლირი, არბენინი (ლერმონტოვის „მასკარადი“), ხლესტაკოვი (გოგოლის „რევიზორი“), მიქაელი (სუნდუკიანის „კიდევ ერთი მსხვერპლი“) და სხვ.
ადამიანი ყელის კიბოთი გარდაიცვალა რუსულ საავადმყოფოში.
ადამიანის სახელს ატარებს თბილისის სომხური დრამატული თეატრი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სომეხი მსახიობები კატეგორია:სომეხი მწერლები კატეგორია:დაბადებული 21 დეკემბერი კატეგორია:დაბადებული 1849 კატეგორია:გარდაცვლილი 3 ივნისი კატეგორია:გარდაცვლილი 1891
1912 წლის ბეირუთის ბრძოლა
1912 წლის ბეირუთის ბრძოლა-საზღვაო ბრძოლა ბეირუთის სანაპიროსთან იტალია-თურქეთის ომის დროს. 1912 წლის 24 თებერვალს ორმა იტალიურმა ჯავშანტრანსპორტიორმა შეუტია და ჩაძირა ოსმალეთის კაზამატის კორვეტი და ექვსი გემი და ოსმალეთის წყალქვეშა ნავი.
ბრძოლის შედეგად რეგიონში ოსმალეთის ყველა საზღვაო ძალა განადგურდა, რითაც სუეცის არხთან მისადგომები ღია იყო იტალიელებისთვის. გარდა საზღვაო დანაკარგებისა, თავად ქალაქ ბეირუთს მნიშვნელოვანი ზიანი მიაყენა იტალიის სამხედრო ხომალდებმა.
საკითხის ისტორია
იტალია-თურქეთის ომის დროს იტალიელი სამხედროები შიშობდნენ, რომ ოსმალეთის საზღვაო ძალები ხმელთაშუა ზღვაში მოაწყობდნენ შეტევას იტალიის მომარაგებაზე და სამხედრო ხომალდებზე, რომლებიც მიემართებოდნენ იტალიის აღმოსავლეთ აფრიკაში. ასეთი დარბევის თავიდან ასაცილებლად, კონტრადმირალ პაოლო თაონ დი რეველს დაევალა გაეწმინდა ბეირუთის ნავსადგური ოსმალეთის საზღვაო ხომალდებისგან. რეველის ძალები შედგებოდა ორი ჯავშნიანი კრეისერისგან: ორივე კრეისერი იყო ჯუზეპე გარიბალდის კლასიფიკაციის.
ბრძოლა
ორი იტალიური კრეისერი მიუახლოვდა ნავსადგურს და ესროლეს იქ მდებარე ოსმალეთის გემებს. იტალიური გემების დანახვისას, ავნილაზე ოსმალეთის სარდალმა ზავი დროშის ქვეშ წყალში ჩაუშვა გემი მტერთან დასაკავშირებლად. მოლაპარაკების დროს ოსმალეთის სარდალმა ანგორას უბრძანა, პოზიცია დაეჭირა ნავსადგურთან. 09:00 საათზე იტალიელებმა შეტევა დაიწყეს ნავსადგურში ოსმალეთის გემების წინააღმდეგ. 6000 მეტრის მანძილზე იტალიელებმა ცეცხლი გაუხსნეს ოსმალეთის კორვეტს. ოსმალებმა უშედეგოდ უპასუხეს, სანამ იტალიელებმა ცეცხლი არ წაუკიდეს ხომალდს. მძიმე ზიანის მიყენების შემდეგ დანებების მიზნით დროშა დაუშვეს და ეკიპაჟმა გემი მიატოვა. ამ დროს გარიბალდიმ ახლოს მიცურა და ანგორას 600 მეტრზე ცეცხლსასროლი იარაღით დაუპირისპირდა, მაგრამ ვერ დააზიანა იგი.
შემდეგ გარიბალდი ცდილობდა ავნილას განადგურებას მასზე რაკეტის გასროლით. თუმცა, გემმა გადაუხვია ტრაექტორიას და დაეჯახა რამდენიმე ხომალდს, რომლებიც იქვე ახლოს იყო, რის გამოც ექვსი მათგანი ჩაიძირა. იტალიურმა კრეისერმა გაისროლა მეორე რაკეტა, რომელმაც ოსმალეთის კორვეტას დაარტყა გემის შუაგულში. 11:00 საათისთვის კორვეტა ჩაიძირა წყალში და წყვილი კრეისერი ჩრდილოეთისკენ დაიძრა. თუმცა ბრძოლა არ დასრულებულა. 13:45 საათზე იტალიური კრეისერები დაბრუნდნენ და კიდევ ერთხელ ჩაერთნენ ოსმალეთის ძალებთან ბრძოლაში. ნავსადგურში დარჩენილი ერთადერთი სამხედრო ხომალდი იყო წყალქვეშა ნავი ანგორა, ამიტომ ფერუჩიო ახლოს მივიდა და სამი წუთის განმავლობაში ცეცხლსასროლი იარაღით ესროლა, სანამ ბეირუთის ნავსადგურის ბოლოში ავნი-ილლაჰს შეუერთდებოდა. როგორც კი ბრძოლა დასრულდა, ორი იტალიური კრეისერი დასავლეთის მიმართულებით წავიდა.
შემდგომი პერიოდი
ოსმალეთის საზღვაო ფლოტი ბეირუთში მთლიანად განადგურდა, მოიხსნა საზღვაო საფრთხე ამ მხარეში იტალიის ტრანსპორტისთვის და იტალიელებს მისცა სრული საზღვაო დომინირება სამხრეთ ხმელთაშუა ზღვაზე ომის დანარჩენი პერიოდისთვის. მძიმე იყო ოსმალეთის მხრიდან მსხვერპლი. ოსმალეთის ორივე საბრძოლო ხომალდი ჩაიძირა, მხოლოდ ავნილამ წაიყვანა 2 ოფიცერი და 49 მოკლული და 19 დაჭრილი ჯარისკაცი. იტალიურმა გემებმა მსხვერპლი და პირდაპირი დარტყმები ოსმალეთის საბრძოლო ხომალდებიდან. ზიანი ქალაქსაც მიდგა. ხანძარი გაჩნდა სროლის შედეგად, რამაც დააზინა სანაპირო, ქალაქის საბაჟოს ნაწილი და სხვა შენობები. ხანძრისა და დაბომბვის შედეგად ქალაქში დაიღუპა 66 მშვიდობიანი მოქალაქე და ასობით დაიჭრა.
ბეირუთში იტალიის ქმედებების საპასუხოდ, ბრძოლიდან ოთხი დღის შემდეგ, ცენტრალურმა ოსმალეთის მთავრობამ უბრძანა ბეირუთის, ალეპოს და დამასკოს ვილიეტებს, განედევნათ იტალიის ყველა მოქალაქე მათი იურისდიქციებიდან, რის შედეგადაც რეგიონიდან 60000-ზე მეტი იტალიელი იქნა დეპორტირებული. მიუხედავად ამისა, ბრძოლამ იტალიის ძალებს მისცა სრული საზღვაო უპირატესობა სუეცის არხის მისადგომებთან და ერითრეაში იტალიური ძალები გაძლიერდნენ. ამრიგად, ბრძოლა იყო იტალიის სტრატეგიული და ტაქტიკური გამარჯვება.
სქოლიო
კატეგორია:1912 წლის ბეირუთის ბრძოლა კატეგორია:ბეირუთის ბრძოლა
რამიერსი
რამიერსი – მდებარეობს დასახლება მილოში, ჰაიტის ჩრდილოეთ ნაწილში. 1982 წელს შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში ლა-ფერიერის ციტადელთან და სან-სუსის სასახლესთან ერთად.
ეს სასახლე ააშენა ჰაიტის თვითგამოცხადებულმა მეფემ ანრი კრისტოფმა და იგი წარმოადგენდა თავისუფლების ერთ-ერთ ეროვნულ სიმბოლოს, რადგან იგი შავკანიანი მონების მიერ იყო აშენებული, მას შემდეგ რაც მათ დამოუკიდებლობა და თვისუფლება მოიპოვეს.
ძვ. წ. 417
'''ძვ. წ. 417''' — წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.
რამიერსი
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჰაიტიში
ძვ. წ. 417
გარდაიცვალნენ
*
ზახორი
ზახორი — ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზემო ზახორის, ქვემო ზახორისა და შუა ზახორის გავრცელებული სახელწოდება. ზახორი მდებარეობს მდინარე ლეხურის ხეობაში. ვახუშტი ბატონიშვილის (XVIII ს.) სოფელთა სიაში ზახორი შეტანილია „ქართლით” სახელდებულ თემში. სოფლის სახელწოდება უნდა მომდინარეობდეს მდ. ლეხურის ზემოწელის მფლობელის აზნაურ ზახორ ღაზნელიძის სახელიდან, რომელიც XVI ს-ში ცხოვრობდა. 1625 წელს ანდუყაფარ ამილახვარმა ქსნის ერისთავთან ერთად ამოწყვიტა აზნაურ ღაზნელიძის ოჯახი, ხოლო მისი მამულები გაინაწილეს. XVII ს. საამილახვროს დავთრის მიხედვით ზახორში ცხოვრობდნენ ზურაბ ღაზნელიძის ყმები – ქართველი გლეხები, 1791 საბუთის მიხედვით ამოწყვეტილი ღაზნელიძის ყმებიდან ზახორში დარჩენილია მხოლოდ ოთხი კომლი. 1865 წელს ზახორი 21 კომლი მოსახლით ქსნის უბნის ზახორის სას. თემის შემადგენლობაშია. სოფელში, მდ. ლეხურის ნაპირას, საყარაულო ოთხკუთხა კოშკებია. არის აგრეთვე ტაძრის ნანგრევები. ზახორიდან 2 კმ-ზე ჩრდ-ით მდებარეობს ღაზნელიძის ციხე-დარბაზი, ე. წ. კაბერის ციხე. ციხე-დარბაზი შემოზღუდული ყოფილა ქვითკირის გალავნით, რომელსაც ჰქონია სათოფურები და ქონგურები. ძეგლი XVI ს. თარიღდება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტი
კომის უღრანი ტყეები
კომის უღრანი ტყეები (Девственные леса Коми) — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ბუნებრივი ძეგლი რუსეთში, ჩრდილოეთ ურალის მთებზე, კომის რესპუბლიკაში. ტყის მასივის ფართობი 32,800 კმ²-ია და ევროპის ყველაზე დიდ უღრან ტყეს წარმოადგენს.
კომის ტყეები ურალის მთების ტაიგის ეკორეგიონს მიეკუთვნება. აქ გავრცელებული ხის ძირითადი ჯიშებია ციმბირული ნაძვი, ციმბირული სოჭი და ციმბირული ლარიქსი, ხოლო ყველაზე გავრცელებული ძუძუმწოვრები ჩრდილოეთის ირემი, სიასამური, წაულა და კურდღელი. ტერიტორია შედის რუსეთის პეჩორა-ილიჩის ბუნებრივ ნაკრძალისა და იუგიდ-ვას ეროვნული პარკის შემადგენლობაში. მსოფლიო მემკვიდრეობის სტატუსი ტერიტორიამ 1995 წელს მიიღო და გახდა ამ სტატუსის მატარებელი პირველი ძეგლი რუსეთიდან. სწორედ ამ დრომდე, იუგიდ-ვას ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე, მთავარ უპირატესობას ოქროს მოპოვება წარმოადგენდა.
მიუხედავად მსოფლიო მემკვიდრეობად აღიარებისა, კომის რესპუბლიკის მთავრობა დღემდე ვერ ვერ ეგუება რეგიონში ოქროს მოპოვებითი სამუშაოების შეწყვეტას და ამ საქმიანობის გაგრძელების მიზნით, ცდილობს ოქროთი მდიდარი არეალი დაცული ტერიტორიის ფარგლებს გარეთ მოაქციოს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის ნაკრძალები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები რუსეთში კატეგორია:ურალის მთები
ოლდენბურგები
thumb|ოლდენბურგების დინასტია ოლდენბურგების დინასტია (დან Oldenborgske slægt, გერმ Haus Oldenburg) — გერმანული წარმოშობის საგვარეულო, რომლის განშტოებებიც ევროპის სხვადასხვა ქვეყნებში მეფობდნენ. ოლდენბურგთა პირდაპირი ხაზი 1448-1863 წწ დანიაში მეფობდა, 1523 წლამდე კი დანიის პირად უნიაში შვედეთი და ნორვეგიაც ერთიანდებოდნენ (კალმარის უნია), ხოლო 1814 წლამდე დანია-ნორვეგიის უნიას უდგნენ სათავეში.
ოლდენბურგების მამრობითი ხაზით შთამომავლებად შეიძლება ჩაითვალონ უკანასკნელი რომანოვები (1762-1917), შვედეთის მეფეების ჰოლშტეინ-გოტორპის დინასტია 1751-1818 წწ, გლუქსბურგების დანიური, ნორვეგიული და ბერძნული შტო, ბერძენი გლუქსებურგებიდან კი მაუნთენბერი-უინძორების ბრიტანული განშტოება (ელისაბედ II შვილებით დაწყებული).
საგვარეულოს ისტორია
დინასტიის ისტორია ჩრდილოეთ გერმანიის ოლდენბურგის საგრაფოს მმართველი გრაფების საგვარეულოდან იწყება. ოლდენბურგების დიდჰერცოგული სახლის პირველი ცნობილი წინაპარი მატიანეში 1091 წელს ნახსენები ეგილმარი იყო, ლერიგაუს გრაფი (გ. 1108). მისი ვაჟი გერმანიის ჩრდილო-დასავლეთით, ჩრდილოეთის ზღვის სანაპიროზე მდებარე ოლდენბურგის გრაფი გამხდარა; გვარის საგრძნობი ამაღლება XV საუკუნეში დაიწყო, როდესაც ეგილმარის შთამომავალი გრაფი დიტრიჰ ბედნიერი შლეზვიგ-ჰოლშტეინის ჰედვიგის ჰერცოგ გერჰარდ VI ქალიშვილზე დაქორწინდა. მათი უფროსი ვაჟი ქრისტიანი ბიძამისის, შლეზვიგ-ჰოლშტეინის ჰერცოგ ადოლფ VIII თანადგომით 1448 წელს დანიის მეფედ აირჩიეს, 1450 წელს კი ნორვეგიის, ხოლო 1460 წლის მერე, ანუ ადოლფის გარდაცვალების შემდეგ, მისი საჰეროგოს მმართველადაც. მან დაუდო დანიურ სამეფო დინასტიას სათავე, რომელიც 1863 წელს მეფე ფრედერიკ VII გარდაცვალებით დასრულდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მსოფლიოს სამეფო დინასტიები კატეგორია:გერმანიის ისტორია კატეგორია:დანიის ისტორია კატეგორია:დინასტიები
გიორგი I (ტრაპიზონი)
გიორგი დიდი კომნენოსი (Γεώργιος Μέγας Κομνηνός; დ. დაახლ. 1255,  ტრაპიზონი, ტრაპიზონის იმპერია – გ. 1284 წლის შემდეგ) — ტრაპიზონის იმპერიის მეექვსე იმპერატორი 1266–1280 წწ. კომნენოსების დინასტიის წარმომადგენელი. იმპერატორ მანუელ I-ისა და მისი მესამე ცოლის, ტრაპიზონელი აზნაურის, ირინა სირიკაინას უფროსი შვილი. ტრაპიზონის იმპერატორი გახდა უფროსი ძმის, ანდრონიკე II-ის გარდაცვალების შემდეგ.
ბიოგრაფია
თავისი მმართველობის დროს გიორგი ატარებდა ანტიარისტოკრატიულ პოლიტიკას. გარდა ამისა მან კავშირი დაამყარა კარლ ანჟუელთან და ბიზანტიელ უნიის მოწინააღმდეგეებთან ბიზანტიის იმპერატორ მიხეილ VIII-ის წინააღმდეგ. ასევე უარი უთხრა სპარსეთში მონღოლების მმართველს აბაღას სამხედრო დახმარებაზე ეგვიპტელი მამლუქების წინააღმდეგ. გიორგი კომნენოსმა ილაშქრა თურქ-სელჩუკების წინააღმდეგ, რომლებიც არბევდნენ იმპერიის სასაზღვრო მხარეებს. ტავრეზიონის მთებში მთავრებმა და სარდლებმა მას უღალატეს და ჩავარდა ტყვედ. ტახტი კი დაიკავა მისმა უმცროსმა ძმამ იოანე II-მ. გიორგიმ თავისუფლება 1282 წელს, აბაღას სიკვდილის შემდეგ მიიღო. 1284 წელს გიორგის ჰქონდა ტახტის დაბრუნების მცდელობა, მაგრამ მისი მომხრეები დამარცხდნენ და თავს აფარებდნენ მთებში. 1284 წლის შემდეგ მისი ბედის შესახებ აღარაფერია ცნობილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტრაპიზონის იმპერატორები კატეგორია:დაბადებული 1255 კატეგორია:XIII საუკუნის ადამიანები კატეგორია:დამხობილი მონარქები
Innuendo (სიმღერა)
„Innuendo“ — ბრიტანული როკ-ჯგუფ Queen-ის სიმღერა. იგი გამოიცა, როგორც 1991 წლის ალბომიდან Innuendo. ეს არის ჯგუფის ერთ-ერთი ყველაზე ხანგრძლივი კომპოზიცია, რომელიც Bohemian Rhapsody-ს ხანგრძლივობას 35 წამით აღემატება. გამოცემისთანავე კომპოზიცია მოხვდა ბრიტანეთის ჩარტის #1 ადგილზე.
სიმღერაში ფლამენკოს სტილის გიტარის პარტიას ასრულებს ჯგუფ Yes-ის გიტარისტი სტივ ჰაუ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1991 წლის სიმღერები კატეგორია:Queen-ის სიმღერები კატეგორია:1991 წლის სინგლები
მარადა
მარადა (مرادة) — უდაბნო ოაზისი და დასახლებული პუნქტი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ლიბიაში. მდებარეობს კირენაიკის ტერიტორიაზე, ელ-ვახატის რაიონში. ქალაქ ელ-აჯეილიდან მდებარეობს სამხრეთით 120 კმ-ში. ოაზისის ირგვლივ შექმნილია დასახლება. 2006 წლის აღწერის მონაცემებით მარადაში ცხოვრობს 2,229 ადამიანი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლიბიის ოაზისები
ქვემო ენთელის წმინდა ნინოს ეკლესია
ქვემო ენთელის წმინდა ნინოს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო ენთელში. შვერილაფსიდიანია დარბაზული ეკლესია.
ეკლესია ნაგებია კარგად დამუშავებული სხვადასხვა ფერის ბაზალტის ქვით, ზოგ ადგილას ჩასმულია გრანიტის ან მარმარილოს ქვაც. ეკლესიის საფასადო ქვები საგულდაგულოდაა შერჩეული და ლამაზი ფერადოვანი კოლორიტით იქცევს ყურადღებას. ნახევარწრიული შვერილი აფსიდი შედარებით წრვილი ქვითაა ნაგები.
ეკლესიაში ერთადერთი შესასვლელი სამხრეთიდანაა, კამარით გადახურული კარიბჭის გავლით. ცილინდრული კამარით გადახურული დარბაზი მარტივია, აღმოსავლეთიდან ნახევარწლიური აფსიდით. სარკმელი ოთხია თითო ყველა კედელში. სამი სარკმელი თაღოვანია, ერთი — დასავლეთისა — სწორკუთხაა. ოთხივე სარკმელი თითქმის ერთ სიმაღლეზეა გაჭრილი. სახურავი და დარბაზის სახურავი გაერთიანებულია და შემოსილია მოთითბერებული თუნუქის ფურცლებით. სახურავი საკმაოდ მაღალია, შესაბამისად დასავლეთის ფასადის ფრონტონიც უცვეულოდ მაღალია.
ლიტერატურა
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ძმები ლუმიერები
ადრეული კინემატოგრაფია
ლუმიერებმა პირველი კინოჩვენება ვიწრო წრეში 1895 წლის 22 მარტს ჩაატარეს. პირველი ფასიანი საზოგადო კინოჩვენება კი 1895 წლის 28 დეკემბერს ჩატარდა პარიზის გრან კაფეს ინდურ სალონში. ეს ისტორიული ჩვენება მათ პირველ ფილმს ეფუძნებოდა — 45 წამიანი "მუშები ლუმიერების ქარხანას ტოვებენ" (Sortie de l'usine Lumière à Lyon), გადაღებული 1894 წელს ლეონ ბულის სინემატოგრაფით, რომელიც წინა წელს დაპატენტდა. სინემატოგრაფში გაერთიანებული იყო სამი მოწყობილობა, რომელსაც შეეძლო მოძრავი ფილმის ჩაწერა, დამუშავება და პროექტირება. მოწყობილობა მოგვიანებით ძმებმა ლუმიერებმა დახვეწეს.
მიუხედავად იმისა, რომ მაქს და ემილ სკლადანოვსკიმ ერთი თვით ადრე მოაწყვეს პროექტიული ცვლადი გამოსახულებების ფასიანი სახალხო ჩვენება ბერლინში, კინოს ისტორიკოსები გრან კაფეს თვლიან კინოს დაბადების ნამდვილ ადგილად. სკლადოვსკების ჩვენება არ იყო მოძრავი სურათების ფილმი არამედ უბრალოდ უძრავი ფოტოების მონაცვლე სლაიდები, რაც თავისი არსით კინემატოგრაფიას არ წარმოადგენს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფრანგი გამომგონებლები კატეგორია:კინოს ისტორია
კოჩერილ რამან ნარაიანანი
დაიბადა ღარიბი ინდოელი ექიმის ოჯახში. დაამთავრა ტრავანკორის უნივერსიტეტი, სადაც მიიღო ინგლისური ლიტერატურის მაგისტრის ხარისხი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 27 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1920 კატეგორია:გარდაცვლილი 9 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2005 კატეგორია:XX საუკუნის ინდოელი პოლიტიკოსები კატეგორია:ინდოელი პოლიტიკოსები კატეგორია:ინდოეთის პრეზიდენტები
ძვ. წ. 416
გარდაიცვალნენ
*
Anacithara rissoina
Anacithara rissoina — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
წყარო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
Polyrhachis tyrannica
Polyrhachis tyrannica — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ფეირა-გრანდი
ფეირა-გრანდი (Feira Grande) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ალაგოასის შტატში. მიეკუთვნება აგრესტი-ალგოანუს მეზორეგიონს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალაგოასის შტატის მუნიციპალიტეტები
ალექსანდრე დიდებულიძე (სამხედრო)
ალექსანდრე დიმიტრის ძე დიდებულიძე (დ. 22 ივლისი, 1895, სოფ. ატოცი, ახლანდ. ქარელის მუნიციპალიტეტი, — გ. 15 აგვისტო, 1937) — ქართველი სამხედრო პირი.
მსახურობდა რუსეთის იმპერიის, შემდეგ საქართველოს რესპუბლიკის არმიაში. პირველი მსოფლიო ომის დროს დასავლეთის ფრონტზე ბრძოლაში თავის გამოჩენისთვის ლაიბ-გვარდიის ლიტვის პოლკის პორუჩიკმა დიდებულიძემ მიიღო გიორგის იარაღი მორთული ვადით (1916) და წმ. გიორგის IV ხარისხის ორდენი (1917). გასაბჭოების შემდეგ მუშაობდა სამხედრო საქმეთა კომისარიატში. 1937 წლისთვის იყო აფხაზეთის ასსრ განათლების სახალხო კომისარიატის სამხედრო ინსპექტორი. 1937 წლის ივნისში დააპატიმრეს „კონტრრევოლუციური მავნებლური ორგანიზაციის“ წევრობის ბრალდებით და დახვრიტეს. რეაბილიტირებულია 1957 წელს.
ადამიანის უფლებები ბულგარეთში
ბულგარეთი ევროკავშირში გაწევრიანდა 2007 წელს, თუმცა, ადამიანის უფლებათა ნორმებთან მისი შესაბამისობა, ჯერ კიდევ შორს არის სრულყოფილებისგან. მიუხედავად იმისა, რომ ბულგარეთში მასმედიას აქვს მიუკერძოებელი საქმიანობის ისტორია, სპეციფიკური კანონმდებლობის არარსებობა, რომელიც დაიცავდა მას სახელმწიფოს მხრიდან ჩარევისგან, თეორეტიკულ სისუსტედ გვევლინება. ზოგადად, გადავსებულ ციხეებში პირობები ცუდია და 2005 წლის შუა პერიოდში წარდგენილ რეფორმას, წესით, ეს პრობლემა უნდა შეემსუბუქებინა.
პოლიციას ბრალად ედება პატიმრებზე ძალადობა და უკანონო საგამოძიებო მეთოდების გამოყენება, ხოლო ინსტიტუციონალური წახალისება ხელს უშლის მრავალი დანაშაულის სრულყოფილ გამოძიებას. კონსტიტუცია რელიგიის თავისუფლების გარანტიას იძლევა, მაგრამ ადგილობრივი ხელისუფლება ცდილობს გააძლიეროს სპეციალური სარეგისტრაციო მოთხოვნები ზოგიერთ იმ ჯგუფზე, რომელიც ისტორიულად სრულ პროტექციას საჭიროებს. ბულგარეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის გარდა, ასეთი რელიგიური ჯგუფები არიან ებრაელები, მუსულმანები და რომის კათოლიკური ეკლესია. სასამართლო რეფორმების ჩამორჩენისა და სუსტი ადმინისტრირების გამო მათი უფლებების დაცვა ზოგიერთ შემთხვევაში პრობლემას წარმოადგენს.
შეზღუდული გონებრივი შესაძლებლობების მქონე ბავშვთა და მოზარდთა დაწესებულებები
ბულგარეთის შეზღუდული გონებრივი შესაძლებლობების მქონე ბავშვთა და მოზარდთა დაწესებულებების ქსელში არსებულმა პირობებმა შეშფოთება გამოიწვია. მენტალური შეზღუდულობის ადვოკატირების ცენტრმა, "სოციალური უფლებების ევროპული კომიტეტის" ფარგლებში, შეიტანა კოლექტიური საჩივარი იმასთან დაკავშირებით, რომ "შრომისა და სოციალური პოლიტიკის სამინისტრომ" ვერ უზრუნველყო სოციალური მზრუნველობის მქონე სახლებში ბავშვებისთვის განათლების მიწოდება; და, მიმდინარე ეტაპზე, მოზარდების დაწესებულებებში არაადამიანური და ღირსების შემლახავი მოპყრობის საქმეზე გამოძიების სავარაუდო ჩავარდნა განიხილება "ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში". დოკუმენტური ფილმი "ბულგარეთის მიტოვებული ბავშვები" (TrueVision, 2007) საჩვენებლად გავიდა BBC Four-ზე, გაერთიანებულ სამეფოში, 2007 წლის სექტემბერში. ის ასახავს მოგილინოს დაწესებულებაში ბავშვებისთვის საკვების, განათლებისა და ჯანდაცვის მომსახურების ჩამორთმევის ფაქტებს. ბულგარეთში ბავშვების ფართო ინსტიტუციონალიზაცია ნაკლებად სავარაუდოა, რომ შეესაბამებოდეს მათ საუკეთესო ინტერესებს და თითქმის დანამდვილებით არღვევს კიდეც "ბავშვთა უფლებების კონვენციის" 23-ე და ეკონომიკური, სოციალური და კულტურული უფლებების შესახებ საერთაშორისო პაქტის მე-11, მე-12 და მე-13 მუხლებს.
მაკედონური უმცირესობა
ბულგარეთის ბლაგოევგრადის პროვინციაში არსებობენ მცირე რაოდენობის ინდივიდები, რომლებიც იდენტიფიცირდებიან ეთნიკურ მაკედონიელებად. 2011 წლის აღწერის მიხედვით, 1654 ადამიანი აცხადებდა თავს ეთნიკურ მაკედონიელად, რომელთაგან 561 ცხოვრობდა ბლაგოევგრადის პროვინციაში. "ბერძნული ჰელსინკის მონიტორი" იუწყება, რომ "ბულგარეთის სახელმწიფო და საზოგადოებრივი აზრი ერთმანეთის მსგავსად უარყოფენ მათი თვით-იდენტიფიკაციის უფლებას", და რომ "ნებისმიერი ქმედება, რომელიც მიმართული იქნება ბულგარეთში მაკედონიური იდენტობის საჯარო დემონსტრირებისკენ, დაექვემდებარება მეტ-ნაკლებად პირდაპირ ჩახშობასა და უარყოფას. ამის გათვალისწინებით, მოსახლეობის აღწერაში, ერთ-ერთ ეროვნებად მითითებულია "მაკედონიელი". ბულგარელების უმრავლესობა (მათ შორის, პრესა), ბულგარეთში მცხოვრებ მაკედონიელებს "ნამდვილ" ბულგარელებად მიიჩნევს.
2006 წლის ნოემბერში, ევროპარლამენტის წევრებმა მილან ჰორაჩეკმა, იოსტ ლაგენდიკმა, ანჯელიკა ბერმა და ელი დე გროენ-კოუვენჰოვენმა "ევროკავშირის" პროტოკოლში შეიტანეს ბულგარეთის მიერთებასთან დაკავშირებული შესწორება, რომელშიც "მოუწოდებდნენ ბულგარეთის ხელისუფლებას, თავიდან აეცილებინა ნებისმიერი მომდევნო დაბრკოლება ეთნიკური მაკედონიელების პოლიტიკურ პარტიად რეგისტრაციის თაობაზე და წერტილი დაესვა დისკრიმინაციის ყველა ფორმისა და უმცირესობის მიმართ შევიწროებისთვის."