cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
სოციალ-დემოკრატია
ისტორიულად, სოციალ დემოკრატია ევოლუციური რეფორმისტური სოციალიზმის ფორმას წარმოადგენს. XX საუკუნის დასაწყისში ძირითადმა ევროპულმა სოციალ-დემოკრატიულმა პარტიებმა უარის თქმა დაიწყეს მარქსიზმის ელემენტებზე, რევოლუციურ სოციალიზმსა და კლასთა ბრძოლის იდეებზე და დაიკავეს უფრო ზომიერი პოზიცია, რაც გულისხმობდა იმის რწმენას რომ სოციალიზმის დამყარება პოლიტიკური რეფორმების მეშვეობით იყო შესაძლებელი. ამ დროისათვის განსხვავება სოციალ-დემოკრატიასა და დემოკრატიულ სოციალიზმს შორის ჯერ კიდევ არ იყო სრულად ჩამოყალიბებული. სოციალისტური ინტერნაციონალის ფრანკფურტის დეკლარაცია 1951 წელს, რომლის შექმნაშიც მრავალმა სოციალ-დემოკრატიულმა პარტიამ მიიღო მონაწილეობა მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნიდან, უპირისპირდებოდა და უარყოფდა ბოლშევიკურ კომუნიზმსა და სტალინიზმს და მიზნად ისახავდა კაპიტალიზმის სოციალიზმში თანდათანობით ტრანსფორმაციას. ბევრი დემოკრატი სოციალისტი მხარს უჭერდა სოციალ-დემოკრატიას, როგორც გზას არსებული სისტემის რეფორმირებისათვის, მაგრამ იყვნენ ისეთებიც, რომლებიც სოციალისტური მიზნების მიღწევისათვის, უფრო რადიკალური და რევოლუციური ტაქტიკის უპირატესობას აღიარებდნენ. მეორე მხრივ თანამედროვე სოციალ-დემოკრატია აქცენტს აკეთებს კაპიტალიზმის თანდათანობით საკანონმდებლო გზით რეფორმირების პროგრამაზე, რათა მიღწეულ იქნას უფრო მეტი სამართლიანობა და ჰუმანურობა, თეორიულად კი საბოლოო მიზანი სოციალისტური საზოგადოების მშენებლობის შესახებ თითქმის მთლიანად იქნა დავიწყებული.
ახალი მემარჯვენეობისა და ნეოლიბერალიზმის პოპულარობის ზრდასთან ერთად, მთელმა რიგმა მნიშვნელოვანმა სოციალ-დემოკრატიულმა პარტიებმა უარი თქვეს კაპიტალიზმიდან სოციალიზმზე თანდათანობით ევოლუციური გზით გადასვლის მიზანზე და სანაცვლოდ საყოველთაო კეთილდღეობის სახელმწიფოს კაპიტალიზმის მხარდაჭერა დაიწყეს. სოციალ-დემოკრატია წარმოიშვა როგორც დემოკრატიული სოციალიზმისგან განსხვავებული იდეოლოგია. ბევრ ქვეყნებში სოციალ-დემოკრატები არსებობენ დემოკრატიულ სოციალისტებთან ერთად, რომლებიც პოლიტიკურ სპექტრზე, მათზე უფრო მარცხნივ არიან განლაგებულნი. ეს ორი მოძრაობა ზოგჯერ ერთი პოლიტიკური პარტიის შიგნით მოქმედებს, როგორებიცაა ბრაზილიის მუშათა პარტია და საფრანგეთის სოციალისტური პარტია. უკანასკნელ წლებში ზოგიერთმა სოციალ-დემოკრატიულმა პარტიებმა(მაგალითად ბრიტანეთის ლეიბორისტულმა პარტიამ) გაიზიარეს უფრო ცენტრისტული, მესამე გზის პოლიტიკური პოზიციები. ამგვარმა განვითარებამ მემარცხენე და მემარცხენე-ცენტრისტულ წრეებში მნიშვნელოვანი დისკუსიები გამოიწვია.
სოციალისტური ინტერნაციონალი სოციალ-დემოკრატიული და ზომიერი სოციალისტური პარტიების მთავარ საერთაშორისო ორგანიზაციას წარმოადგენს, რომელიც შემდეგ პრინციპებს აღიარებს: პირველი, თავისუფლება - არა მხოლოდ ინდივიდუალური თავისუფლებების, არამედ თავისუფლება დისკრიმინაციისგან, თავისუფლება რაიმე სახის დამოკიდებულებისგან წარმოების საშუალებების მფლობელებისგან ან პოლიტიკოსთა მიერ პოლიტიკური ძალაუფლების ბოროტად გამოყენებისგან; მეორე, თანასწორობა და სოციალური სამართლიანობა - თანასწორობა არა მხოლოდ კანონის წინაშე, აგრეთვე ეკონომიკური და სოციალურ-კულტურული თანასწორობა; თანაბარი შესაძლებლობები ყველასთვის, მათ შორის ფიზიკურად, მენტალურად და სოციალურად შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე ადამიანებისთვისაც; და მესამე, სოლიდარობა - ერთობა და თანაგრძნობის გრძნობა უსამართლობისა და უთანასწორობის მხვერპლთა მიმართ. სწორედ ეს იდეალებია(უფრო ვრცლად) ასახული სოციალისტური ინტერნაციონალის პრინციპების დეკლარაციაში.
თავდაპირველი სოციალ-დემოკრატია
მინი|[[ფერდინანდ ლასალი]] XIX საუკუნეში ტერმინი „სოციალ-დემოკრატი“ ფართო მნიშვნელობით გამოიყენებოდა, ყველა ინტერნაციონალისტ სოციალისტს მოიცავდა და გამოხატავდა მათ იდეოლოგიურ ერთგულებას კარლ მარქსისა და ფერდინანდ ლასალის იდეების მიმართ. განსხვავებით იმათგან ვინც მხარს უტოპიური სოციალიზმის განსხვავებულ ფორმებს უჭერდა. ერთ-ერთი პირველი სამეცნიერო ნაშრომი, რომელიც ეძღვნებოდა ევროპულ სოციალიზმს დაწერილი იქნა ამერიკული აუდიტორიისათვის, რიჩარდ ელი თავის 1883 წელს დაწერილ წიგნში ფრანგული და გერმანული სოციალიზმი თანამედროვე ეპოქაში, სოციალ-დემოკრატებს ახასიათებს როგორც „სოციალისტების ექსტრემისტულ ფრთას“. უკვე მოგვიანებით მოხდა სოციალისტური მოძრაობის შიგნით განხეთქილება და მისი გაყოფა ორ ნაწილად რეფორმისტულად განწყობილ სოციალ-დემოკრატებად და რევოლუციურად განწყობილ კომუნისტებად.
ამ ეპოქის ბევრი პარტია საკუთარ თავს „სოციალ-დემოკრატებს“ უწოდებდა, მათ შორის საერთოგერმანელ მუშათა ასოციაცია და გერმანიის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტია (რომლებიც მოგვიანებით გაერთიანდნენ როგორ გერმანიის სოციალ-დემოკრატიული პარტია SPD), ბრიტანეთის სოციალ-დემოკრატების ფედერაცია და აგრეთვე რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტია. ტერმინი „სოციალ-დემოკრატია“ ამ კონტექტსში არსებობას აგრძელებდა 1917 წლის ნოემბრის ბოლშევიკურ რევოლუციამდე, მანამდე სანამ ტერმინი „კომუნისტი“ შემოვიდოდა მოდაში იმ ფიზიკური პირებისა თუ ორგანიზაციების აღსანიშნავად რომლებიც სოციალიზმისკენ მიმავალ რევოლუციურ გზას უჭერდნენ მხარს.
თანამედროვე სოციალ-დემოკრატია
თანამედროვე სოციალ-დემოკრატიული მოძრაობა XX საუკუნის დასაწყისში სოციალისტურ მოძრაობაში მომხდარი განხეთქილების შედეგად წარმოიშვა. ფართო მნიშვნელობით რომ ვთქვათ ეს განხეთქილება შეიძლება აღწერილ იქნას როგორც გზების გაყოფა მათ შორის ვინც დაჟინებით მიიჩნევდა რომ პოლიტიკური რევოლუცია აუცილებელი წინაპირობაა სოციალისტური მიზნების მისაღწევად და მათ შორის ვინც ამტკიცებდა, რომ თანდათანობითი ან ევოლუციური გზით სოციალიზმამდე მისვლა შესაძლებელი და უფრო სასურველია.
თანამედროვე სოციალ-დემოკრატიის იდეების ჩამოყალიბებაში უმნიშვნელოვანესი როლი ითამაშა ედუარდ ბერნშტეინმა, რომელიც რეფორმისტულ სოციალიზმსა და რევიზიონისტულ მარქსიზმს ემხრობოდა. ბერნშტეინი თავდაპირველად მარქსისტი იყო და ახლო ურთიერთობა ჰქონდა კარლ მარქსთან და ფრიდრიხ ენგელსთან, მაგრამ მოგვიანებით მან მარქსისტულ შეხედულებებში სუსტი წერილების დანახვა და მათი კრიტიკა დაიწყო. ბერნშტეინი აკრიტიკებდა მარქსიზმის კონცეფციას „კლასების შეურიგებელი ბრძოლის“ შესახებ და მარქსიზმის მტრულ დამოკიდებულებას ლიბერალიზმის მიმართ. ბერნშტეინი ეწინააღმდეგებოდა მარქსის პოზიციას ლიბერალიზმის შესახებ და ამტკიცებდა, რომ ლიბერალ დემოკრატებსა და სოცაილ დემოკრატებს გააჩნიათ ის საერთო საფუძვლები, რომლებსაც „სოციალისტური რესპუბლიკის“ შექმნა უნდა უზრუნველეყო.
კლასობრივი ბრძოლის საკითხთან დაკავშირებით ბერნშტეინი თვლიდა, რომ ეკონომიკური განსხვავება ბურჟუაზიისა და პროლეტარიატის კლასებს შორის თანდათანობით გაქრებოდა ლეგალური საკანონმდებლო რეფორმებისა და რედისტრიბუციის ეკონომიკური პროგრამების მეშვეობით. ბერნშტეინმა უარყო მარქსისტული პრინციპი პროლეტარიატის დიქტატურის შესახებ და ამტკიცებდა, რომ თანდათანობითი დემოკრატიული რეფორმები გააუმჯობესებდა მუშათა კლასის მდგომარეობას. გარდა ამისა ის თვლიდა, რომ კლასთა შორის თანამშრომლობა უკეთესი გზა იყო სოციალიზმის მისაღწევად ვიდრე შეურიგებელი კლასობრივი ბრძოლა. ბერნშტეინი აღიარებდა, რომ სოციალ-დემოკრატები ამჯობინებენ კაპიტალისტური ეკონომიკის სოციალისტურ ეკონომიკაში ტრანსფორმიების გრძელვადიან გეგმას და არა კაპიტალიზმის უცაბედად რევოლუციურად ჩანაცვლებას.
სოციალ-დემოკრატებს, რომლებმაც იმ ეპოქისთვის უმსხვილესი სოციალისტური ორგანიზაციები შექმნეს არ უარყვიათ მარქსიზმი, მაგრამ რამდენიმე მნიშვნელოვანმა წევრმა დაიწყო მარქსის არგუმენტების რეფორმირების მცდელობა, რათა კაპიტალიზმის კრიტიკა უფრო ნაკლებად რადიკალური და მტრული ყოფილიყო. ისინი ამტკიცებდნენ, რომ სოციალიზმი საზოგადოების ევოლუციის მეშვეობით უნდა მიღწეულიყო და არა რევოლუციის. ეს შეხედულებები მიმართული იყო რევოლუციონერი სოციალისტების წინააღმდეგ, რომლებიც ამტკიცებდნენ რომ კაპიტალიზმის რეფორმირების ნებისმიერი მცდელობა წარუმატებლობისთვისაა განწირული, თავად რეფორმატორები კი თანდათანობით გაიყიდებიან და საბოლოო ჯამში თავად გადაიქცევიან კაპიტალისტებად.
მიუხედავად განსხვავებებისა სოციალიზმის რეფორმისტულ და რევოლუციურ ფრთებს შორის მეორე ინტერნაციონალი პირველი მსოფლიო ომის დაწყებამდე ერთიანობას ინარჩუნებდა. ომის ლეგიტიმურობის შესახებ განსხვავებული შეხედულებები კი უკანასკნელი წვეთი აღმოჩნდა ამ ისედაც უკვე არამყარი კავშირისთვის. რეფორმისტი სოციალისტები ომში საკუთარ ნაციონალურ მთავრობებს უჭერდნენ მხარს, რაც რევოლუციონერი სოციალისტებისთვის აღქმული იყო როგორც მუშათა კლასის პირდაპირი ღალატი. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ რევოლუციონერი სოციალისტები მიიჩნევდნენ რომ ამგავარი პოზიცია უარყოფდა პრინციპს, რომ ყველა ქვეყნის მშრომელები უნდა გაერთიანებულიყვნენ კაპიტალიზმის წინააღმდეგ. ომს კი აფასებდნენ როგორც დაბალი კლასებისთვის იძულებას, რათა ებრძოლათ და იმპერიალისტურ და კაპიტალისტურ ომში დაღუპულიყვნენ.
1920 წლის შემდეგ დოქტრინალური სხვაობები სოციალ-დემოკრატებსა და კომუნისტების ყველა ფრაქციას(ორთოდოქსი მარქსისტები, ბოლშევიკები, მენშევიკები) შორის უფრო აშკარა გახდა.
მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ
ფაშიზმის დამარცხების შემდეგ სოციალ-დემოკრატია 1951 წლისთვის ევროპაში ჩამოყალიბდა, როგორც სოციალისტური მოძრაობა, რომელიც მხარს უჭერს გრადუალიზმს; ანუ მათ სჯეროდათ რომ კაპიტალისტური ეკონომიკის თანდათანობითი დემოკრატიული რეფორმირების მეშვეობით შესაძლებელი იქნება მისი ტრანსფორმირება სოციალისტურ ეკონომიკად და უარს ამბობდნენ სოციალიზმის რევოლუციის მეშვეობით, ძალადობრივი გზით დამყარებაზე. ასეთი პოზიციის გამო სხვადასხვა რადიკალურმა მემარცხენე ჯგუფებმა, მათ შორის კომუნისტებმა დაიწყეს სოციალ-დემოკრატების დადანაშაულება, იმაში რომ მათ მიიღეს და გაითავისეს კაპიტალისტური საზოგადოების ფასეულობები და შესაბამისად ისინი აღარ იყვნენ ნამდვილი სოციალისტები. სოციალ-დემოკრატებმა უარყვეს მარქსის პრინციპი პროლეტარიატის დიქტატურისა და სოციალისტური სახელმწიფოს შექმნის შესახებ და ამტკიცებდნენ, რომ თანდათანობითი დემოკრატიული რეფორმების გზით შესაძლებელია მუშათა უფლებებისა და მდგომარეობის გაუმჯობესება. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ 1951 წელს ახალი სოციალისტური ინტერნაციონალი შეიქმნა, საერთაშორისო ორგანიზაცია სადაც წარმოდგენილი უნდა ყოფილიყო სოციალ-დემოკრატიული პარტიები. სოციალისტური ინტერნაციონალის დამფუძნებელ ფრანკფურტის დეკლარაციაში გაკრიტკებული იქნა როგორც კაპიტალიზმი, ისე ბოლშევიკური კომუნიზმი.
სოციალ-დემოკრატებსა და კომუნისტებს შორის განხეთქილების შემდეგ მეორე აზრთა სხვადასხვაობა სოციალ-დემოკრატების შიგნით წარმოიშვა; მათ შორის ვისაც კვლავაც ჯეროდა რომ აუცილებელია კაპიტალიზმის გაუქმება (რევოლუციის გარეშე) და მისი შეცვლა სოციალისტური სისტემით, დემოკრატიული საპარლამენტო გზის საშუალებით და მათ შორის ვინც თვლიდა რომ კაპიტალისტური სისტემა შეიძლება შენარჩუნებულ იქნას, მაგრამ საჭიროა დემოკრატიული რეფორმები, ისეთები როგორიცაა მსხვილი საწარმოების ნაციონალიზაცია, სოციალური პროგრამების რეალიზაცია და აგრეთვე სიმდიდრის ნაწილობრივი გადანაწილება პროგრესული გადასახადების სისტემის მეშვეობით.
საბოლოოდ სოციალ-დემოკრატიული პარტიების უმრავლესობა უკანასკნელი პოზიციის უპირატესობის აღიარებამდე მივიდა და პოსტ II მსოფლიო ომის პერიოდში უარი თქვა რაიმე სახის ვალდებულებაზე კაპიტალისტური სისტემის დასრულებისთვის ბრძოლის შესახებ. მაგალითად 1959 წელს გერმანიის სოციალ-დემოკრატიულმა პარტიამ ქალაქ გოდესბერგში მიიღო პროგრამა, რომელიც უარყოფდა კლასობრივ ბრძოლასა და მარქსიზმს. იტალიაში დემოკრატიულ სოციალისტური პარტია 1947 წელს დაარსდა და 1948 წელს მხარი დაუჭირა ცენტრისტული ალიანსის იდეას. 1980-იანი წლების შემდეგ ბევრმა სოციალ-დემოკრატიულმა პარტიამ გაიზიარა „მესამე გზა“ და მისი პრინციპები როგორც ფორმალურად ისე პრაქტიკაში. თანამედროვე სოციალ-დემოკრატები როგორც წესი ემხრობიან შერეულ ეკონომიკას, რომელიც დიდწილად კაპიტალისტურია, მაგრამ აგრეთვე დაცულია დაქირავებული მუშახელის უფლებები, არსებობს ფართო სოციალური პროგრამები და საყოველთაო ხელმისაწვდომობა კეთილდღეობის ინსტიტუტებზე.
დღეს
იმ პოლიტიკის დიდი ნაწილი რასაც სოციალ-დემოკრატები მეოცე საუკუნის დასაწყისში უჭერდნენ მხარს, მსოფლიოს ყველა ინდუსტრიულად განვითარებულ ნაწილში პრაქტიკაში იქნა განხორციელებული სოციალ-დემოკრატიული მთავრობების მიერ. ინდუსტრიული სფერო ნაციონალიზებული იქნა, ჩამოყალიბდა საყოველთაო კეთილდღეობის სახელმწიფო ანუ გაუმჯობესდა მუშათა უფლებები და მდგომარეობა, ხოლო სახელმწიფოს როლი უფასო ან სუბსიდირებული სამედიცინო მომსახურებისა და ჯანდაცვის მიმართულებით მნიშვნელოვანდ გაიზარდა.
ბევრი სოციალ-დემოკრატიული პარტიის მიერ მესამე გზის იდეოლოგიის მიღებამ განხეთქილება გამოიწვია უფრო ფართო სოციალ-დემოკრატიულ საზოგადოებაში. ტრადიციული სოციალ-დემოკრატები ამტკიცებენ რომ მესამე გზის იდეოლოგია მეტისმეტად ცენტრისტულია და უფრო მეტიც ასეთი ტემპებით მოძრაობა შეიძლება მემარჯვენე ცენტრისტულიც კი გახდეს. პარტიის შიგნით ოპოზიციის გარდა მესამე გზის მომხრეები პრობლემებს წააწყდნენ თავიანთ ძირითად ამომრჩევლებთანაც, რომლებიც მიიჩნევენ, რომ მათმა ლიდერებმა სოციალ-დემოკრატიის ძირითად პრინციპებს უღალატეს.
მესამე გზის მომხრეები კი ამტკიცებენ, რომ ეს უბრალოდ წარმოადგენს სოციალ-დემოკრატიული იდეების თანამედროვე სამყაროს რეალიებთან აუცილებელ და პრაგმატულ ადაპტაციას: ტრადიციული სოციალ-დემოკრატიის აღმავლობის პერიოდი ომის შემდგომ ბრეტონ-ვუდსის კონსესუსის ჩამოყალიბებას დაემთხვა რომელიც 1970-იან წლებში დასრულდა. გარდა ამისა განვითარებული ქვეყნის პოლიტიკური პარტიებისთვის მკაფიო მემარცხენე პალატფორმით არჩევნებში გამარჯვება სულ უფრო ძნელი გახდა, რადგან ამომრჩეველების უდიდესი ნაწილი საშუალო კლასს შეადგენს და უფრო სხვა სახის წინასაარჩევნო პროგრამებს უჭერს მხარს.
ბრიტანეთში სწორედ ასეთმა ამომრჩეველმა ლეიბორისტული პარტია ზედიზედ ოთხჯერ 1979-დან 1997 წლამდე არ აირჩია ხელისუფლებად, ამის გამო მესამე გზის პოლიტიკოსმა ტონი ბლერმა და მისმა კოლეგებმა მიიღეს სტრატეგიული გადაწყვეტილება საჯაროდ უარყვეს მათი პარტიის ძველი აშკარად უფრო სოციალ-დემოკრატიული პრინციპები და საფუძველი ჩაუყარეს უფრო ცენტრისტული ორიენტაციის ახალ ლეიბორიზმს, რომლის მეშვეობითაც არჩევნებში გამარჯვება მოახერხეს, თუმცა ლეიბორისტულმა მთავრობამ, რომელიც ხელისუფლებაში 1997 წელს მოვიდა, ვერ შესძლო რეალური ცვლილებების მიღწევა და გააგრძელა ტენდენცია, რომელიც მარგარეტ ტეტჩერმა დაიწყო 1980-იან წლებში და პრივატიზირების პოლიტიკას გულისხმობდა. ხოლო განხვავება მდიდრებისა და ღარიბების შემოსავლებში კვლავაც არ შემცირებულა. მესამე გზის წარუმატებლობამ და მსოფლიოს ეკონომიკურმა კრიზისმა სოციალ-დემოკრატიის განახლება და ახალი პოლისების შემუშავება დააყენა დღის წესრიგში, რომლის ძირითადი პრინციპებისა და მიმართულებების შემუშავება ფართო განსჯის საგანი გახდა მემარცხენე და მემარცხენე-ცენტრისტულ პოლიტიკურ ძალებსა და ანალიტიკურ ცენტრებს შორის. ეს დისკუსია ჯერ კიდევ არ დასრულებულა, მაგრამ დღეისთვის არსებული ტენდენცია იმისაკენ მიუთითებს, რომ სოციალ-დემოკრატიული პარტიები ცდილობენ უფრო ტრადიციულ სოციალ-დემოკრატიულ პრინციპებსა და პოზიციებს დაუბრუნდნენ.
რესურსები
კატეგორია:პოლიტიკური იდეოლოგიები
Cataglyphis adenensis adenensis
Cataglyphis adenensis adenensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cataglyphis-ის გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Cataglyphis
Invisible Sun
Invisible Sun — ინგლისური როკ-ჯგუფ The Police-ის სინგლი მეოთხე სტუდიური ალბომიდან Ghost in the Machine. ეს არის ტრიოს ერთ-ერთი ყველაზე რადიკალური სიმღერა, რომლის ტექსტი კრიტიკულად განიხილავს პოლიტიკურ მოვლენებს. სიმღერა ეხმაურება დაძაბულობას ჩრდილოეთ ირლანდიაში.
სქოლიო
კატეგორია:The Police-ის სიმღერები კატეგორია:1981 წლის სიმღერები
Dolichoderus vectensis
Dolichoderus vectensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Dolichoderus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
NGC 499
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:თევზების თანავარსკვლავედი
საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1941
საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1941 — საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის გათამაშება, რომელიც დაიწყო 27 აპრილს და უნდა დასრულებულიყო 9 ნოემბერს. თუმცა საბჭოთა კავშირზე გერმანიის თავდასხმის გამო ჩემპიონატი შეწყდა. უკანასკნელი ტური ჩატარდა 24 ივნისს.
საპროფაგია
250პქ|მინი|მარჯვნივ|ბუზი 250პქ|მინი|მარჯვნივ|მეორე გაგებით, სოკოები, რომლებიც მკვდარ ორგანიზმებზე ვითარდებიან, აგრეთვე საპროფაგებს განეკუთვნებიან საპროფაგია (σαπρός — „დამპალი“ და  — „შთამნთქმელი“) — ცხოველთა კვება სხვა ცხოველთა ლეშით, ლპობადი ნარჩენებითა და გამონაყოფით (ექსკრემენტებით). ასეთებია აფთარი, სვავი, ყორანი, ლეშიჭამია და ტყავიჭამია ხოჭოები, ხორცისა და ლეშის ბუზების მატლები, წყლის ცხოველებიდან ზოგი კიბოსნაირი (განსაკუთრებით ფსკერის გვერდულები, მდინარის კიბოები). მეორე გაგებით, საპროფაგებს მიეკუთვნება ყველა ის ორგანიზმი (ცხოველი, მცენარე, სოკო და სხვ.), რომელიც ლპობადი ბიომასით იკვებება. საპროფაგებს ნაწილობრივ მტაცებელი და ყველაფრისმჭამელი ცხოველებიც განეკუთვნება. ორგანული ნივთიერებების დაშლის პროცესში მონაწილეობით საპროფაგები ნივთიერებათა და ენერგიის ბიოლოგიური წრებრუნვის ერთ-ერთ რგოლს წარმოადგენენ. წყლის საპროფაგები მონაწილეობენ წყლის ბიოლოგიურ გასუფთავებაში, ნიადაგში მობინადრენი — ნიადაგთწარმოქმნაში, ხელს უწყობენ ნიადაგის ნაყოფიერების ამაღლებას. ლპობადი ნარჩენების მოსპობით საპროფაგები სანიტრის როლს ასრულებენ.
საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1941
ჯგუფი „А“: ცხრილი
ჩემპიონატის შეწყვეტისას ცხრილი შემდეგნაირად გამოიყურებოდა:
რესურსები ინტერნეტში
1941 კატეგორია:1941 წელი ფეხბურთში
საპროფაგია
სქოლიო
კატეგორია:კვების ეკოლოგია
ხაიში (მესტიის მუნიციპალიტეტი)
ხაიში — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში. ხაიშის თემის ცენტრი (სოფლები: ბარჯაში, გაღმა ხაიში, ზედა ვედი, ზედა წვირმინდი, ზედა ხაიში, ზემო ვედი, თოთანი, ლალხორალი, ლახანი, ლუხი, მუხაშურა, ნაკი, ნალქორვალი, ნანყბული, სკორძეთი, ტობარი, ქედანი, ქვედა ვედი, ქვედა წვირმინდი, შგედი, ციცხვარი, ჭერი, ჯორკვალი).
გეოგრაფია
მდებარეობს მდინარე ენგურისა და მისი მარცხენა შენაკადის, ხაიშურას ნაპირებზე, ბალსქვემო სვანეთში, ზუგდიდი-მესტიის გზატკეცილზე, ზუგდიდისა და მესტიისგან დაახლოებით 70 კილომეტრის დაშორებით, ზღვის დონიდან 700 მეტრის სიმაღლეზე. მდინარეები სოფელს სამ ნაწილად ჰყოფენ: მდინარე ენგურის მარჯვნივ, ჩრდილოეთით მდებარეობს მეჩხერი დასახლება გაღმა ხაიში, მდინარე ხაიშურას მარჯვნივ ზედა ხაიში, ხოლო მარცხნივ - ქვემო ხაიში, რომლებიც მჭიდრო დასახლებებს წარმოადგენენ. ქვემო ხაიშში მდებარეობს სოფლის ცენტრი.
ისტორია
XX საუკუნის 50-იან წლებამდე სოფელში ათამდე ოჯახი ცხოვრობდა. სოფლის გარშემო არსებული დიდი ტყის მასივისა და დასახლების ხელსაყრელი მდებარეობის გამო, ამ პერიოდში, აქ სატყეო მეურნეობა და მეცხოველეობის ფერმა გაიხსნა. ამ გარემოებებმა ხელი შეუწყო დროთა განმავლობაში სოფლის შემდგომ განვითარებას. სოფელში გაიხსნა საავადმყოფო, აფთიაქი, ფოსტა, სახანძრო ბრიგადა, საგზაო მეურნეობა, სხვადასხვა დარგობრივი მაღაზიები და ბაზარი, რამაც ხაიში არა მარტო თემის, არამედ მთლიანად ბალსქვემო სვანეთის ეკონომიკური ცენტრად აქცია.
2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 554 კაცი. სოფელში მოქმედებს სკოლა, საბავშვო ბაღი, საექიმო პუნქტი, პოლიცია, აფთიაქი, სასტუმრო. 2011 წელს ხაიშის ტერიტორიაზე არსებული 1536 ჰექტარი მიწა გადაეცა კომპანია „ტრანსელექტრიკას“ ხუდონჰესის ასაშენებლად.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 174 ადამიანი.
ეკონომიკა
სოფლის ეკონომიკის ძირითადი დარგებია ვაჭრობა და სოფლის მეურნეობა. მოქმედებს რამდენიმე სახერხი, თუმცა მათი წილი ეკონომიკაში უმნიშვნელოა. ზუგდიდი--მესტიის ავტომაგისტრალზე მდებარეობა ხელს უწყობს სოფელში ვაჭრობისა და ტურიზმის განვითარებას. ხაიშისთვის სოფლის მეურნეობა შედარებით სუსტადაა განვითარებული. მაღალმთიანი სოფლებისგან განსხვავებით აქ ზომიერი კლიმატია, რაც მებაღეობის, მებოსტნეობის და მარცვლეული კულტურების (მაგ. სიმინდი) წარმოების საშუალებას იძლევა. შედარებით უკეთაა განვითარებული მესაქონლეობა. ხაიშიდან სამხრეთ აღმოსავლეთით მდებარეობს კასლეთის საზაფხულო სავარგულები, რომლებიც საძოვრებად და კარტოფილის წარმოებისთვისაა გამოსადეგი. დაბალია სოფლიდან მიგრაციის დონე.
ხუდონჰესი
2011 წელს ხაიშის ტერიტორიაზე არსებული 1536 ჰექტარი მიწა 1 აშშ დოლარად გადაეცა კომპანია „ტრანსელექტრიკას“ ხუდონჰესის ასაშენებლად. 650 მეგავატი სიმძლავრის ჰიდროელექტროსადგურის მშენებლობა სოფლის 250-მდე ოჯახს დატბორვით ემუქრება. აღნიშნული ფაქტი ეკოლოგებისა და სოფლის მოსახლეობის მკვეთრ უკმაყოფილებას იწვევს.
სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Cataglyphis adenensis
Cataglyphis adenensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cataglyphis-ის გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Cataglyphis
სესტაო
სესტაო  — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ბასკეთის ავტონომიური გაერთიანების ბისკაიის პროვინციის გრან-ბილბაოს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 3,5 კმ². მოსახლეობა — 27 452 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ბისკაიის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ბისკაიის ქალაქები
ჰერალდიკა
მინი|250პქ|[[საქართველოს სახელმწიფო დიდი გერბი.]] ჰერალდიკა — ისტორიის დამხმარე დისციპლინა, რომელიც გერბებს შეისწავლის. ის ასევე აყალიბებს ფორმალურ ცერემონიებსა და კანონებს, რომელიც ამგვარი ნიშნების გამოყენებას არეგულირებს. ჰერალდიკის წარმოშობა დაკავშირებულია სახეზე აფარებულ ლითონის ჩაფხუტიან მებრძოლთა ან ორთაბრძოლის მოპაექრეთა გამორჩევის საჭიროებით. სხვადასხვა ქვეყანაში ვითარდებოდა დამოუკიდებლად და ყალიბდებოდა ადგილობრივი პირობების გათვალისწინებით. ჰერალდიკა დაკავშირებულია გერბების წარმოშობასთან.
ჰერალდიკა საქართველოში
ქართული გერბების შესწავლით პირველად დაინტერესდა ვახუშტი ბატონიშვილი, რომელმაც თავის გეოგრაფიულ ატლასში შეიტანა, როგორც გაერთიანებული საქართველოს, ისე ცალკეულ სამეფო-სამთავროთა გერბების ილუსტრაციები. ჰერალდიკის საკითხებს ეხება იოანე ბატონიშვილი თხზულებაში „კალმასობა“, სადაც, განმარტებულია გერბი, მოცემულია მისი ფუნქცია, ჩამოთვლილია გერბის მთავარი ელემენტები, აქვე გამოთქმულია ავტორის მოსაზრება საქართველოში საგვარეულო გერბების ფართოდ დანერგვის საჭიროებაზე, გერბის ელემენტებს იოანე ბატონიშვილი აღნიშნავს სიტყვებით: „ნიშანი“, „მაგალითი“. ერთმანეთისაგან განასხვავებს დიდებულისა და მონასტრის წინამძღვრის გერბებს. დიდებულის გერბს, იოანე ბატონიშვილის აზრით, აქვს შემდეგი „ნიშნები“ ანუ „მაგალითები“: გვირგვინი, პორფირი, სახე (გამოსახულება); მონასტრის წინამძღვრისას კი — მიტრა, მანტია და ეკლესიის სახე (გამოსახულება). „კალმასობაში“ ავტორი ეხება ჰერალდიკური ნივთების (გერბები) დამზადების ტექნიკას.
ქართული გერბები, რომლებიც გამოსახულია ქართულ დროშებსა და საბეჭდავებზე, შესწავლილი აქვს სარა ბარნაველს.
ჰერალდიკის აღმოცენება
ჰერალდიკის გამოჩენას მიაკუთნებენ პერიოდს პირველიდან, როდესაც გერბები ჯერ არ არსებობდა, მეორე ჯვაროსნულ ომამდე, როდესაც ეს გახდა ჩვეულებრივი საქმე. XI საუკუნისის ბოლოს და XII საუკუნის დასაწყისში ადამიანზე ინფორმაციის მიღება, ხშირად უცნობი ადამიანს შეეძლო, რომელსაც სახე დაფარული აქვს შლემით. ეს ძალზე პრობლემატური იყო. ჰქონდათ სურვილი გამხდარიყნენ ცნობილნი საბრძოლო ველზე. შემდგომ ეს გახდა მიზეზი ტრადიციის აღმოცენების, მოეხატათ ფარები სხვადასხვა ფიგურებით, რომელიც მალე გახდა ცნობილი და ასოცირდებოდა კონკრეტულ პიროვნებებთან. ამ მიზეზით ადრეული ჰერალდიკი სომბოლოები იყო უბრალო, ადვილად კითხვადი და არ შეიცავდა რთულ ნახატებს ან წარწერებს. თანდათან შემოვიდა მხაზველობითი წესები და გერბების გამოყენება, რომელმაც საბოლოოდ ჩამოაყალიბა წესების თვისებურებანი. გარდა ამისა ჰერალდიკის დაბადება იყო გამოწვეული ცვლილებებით, ევროპულ სახელმწიფოებში, რომელიც შეიქმნა 1000 წლის შემდეგ. ფეოდალური ურთიერთობების განვითარებამ მიიყვანა. გვარის წარჩნებულობა, ამ დროს გახდა ერთგვარი კულტი. ამ პირობებში გერბების პირადი ემბლემის ბუნებრივი განვითარება გახდა ტრადიციის გაჩენის მიზეზი, რომელიც გადდაეცემოდა მემკვიდრეობით.
ოდესღაც არსებობდა ჰერალდიკის წარმოშობის უამრავი სხვა ვერსია. პირველი მცდელობა, აეხსნათ, თუ რა იყო გერბი, ეკუთვნის შუა საუკუნეებს. 1671 წელს ნაწარმოებში „ჰერალდიკის ჭეშმარიტი ხელოვნება და მათი წარმომავლობა“, მისი ავტორი კლოდ ფრანსუა მენესტრიე იყო. მას მოყვანილი აქვს ორი ათეული ვერსია, რომელთა შორის არის როგორც არასწორი, ასევე არგუმენტირებული. პირველები უკვე XVI საუკუნის ბოლოს სერიოზულად აღარ განიხილებოდა, ხოლო მეორე არსებობდა XIX საუკუნის ბოლოდან XX დასაწყისამდე. თანდათან უარყოფილი იყო ვერსიები მემკვიდრეობითობა, ანტიკური სამხედრო, საოჯახო ემბლემებს და XII საუკუნის პირველ გერბებს შორის.
ბაიეს ცნობილ გობელინზე, სადაც გამოსახულია ინგლისის დაპყრობა ვილჰელმ I-ის მიერ, რომელიც მალე შეიქმნა ამ ფაქტის მერე, ნორმანდიელი მეომრების ფარებზე ამოქარგული იყო უამრავი გამოსახულებები, რომელიც ჰგავდა ჰერალდიკულს. ამ დროს სხვადასხვა ეპიზოდებში ერთი და იგივე რაინდი გამოსახულია სხვადასხვა ფარით, რაც არ მეტყველებდა მათ ჰერალდიკულ ხასიათზე.
უფრო ადრეული მოწმობა ჰერალდიკის არსებობის არის ფარი, რომელზეც გამოსახულება იყო ფერადი ემალით დაფარული გრაფი ჟოფრუა V ანჟუელის აკლდამაზე, რომელიც დაიღუპა 1151 წელს. იგივე გერბი გამოსახულია ჟოფრუას შვილიშვილის - უილიამის სკულპტურულ აკლდამაზე, რომელიც დაიღუპა 1127 წელს. ჟოფრუას მატილდებზე ქორწინებასთან დაკავშირებით, მისმა მამამ ინგლისი მეფემ ჰენრიხ I-მა მიანიჭა ჟოფრუას რაინდის წოდება და აჩუქა ფარი, რომელიც გამოსახულია ჟოფრუას და მისი შვილიშვილის აკლდამაზე. მარმუტურის ქრონიკა დაწერილია ჟოფრუას სიკვდილის შემდეგ 1170 წელს, ხოლო აკლდამა იყო დამზადებული 1155 და 1160 წლებს შორის. ამის გარდა ჟოფრუას ერთადერთ ცნობილ ბეჭედზე, რომელიც თან ახლავს 1149 წლის დოკუმენს, არ არის არანაირი გერბი, რაც მეტყველებს იმაზე, რომ იგი არ ფლობდა გერბს.
გავრცელება
არსებითი როლი ჰერალდიკის გავრცელებაში სარაინდო წრის გარეთ ითამაშა ბეჭედმა, რომელიც თან ახლდა თითქმის ყველა დოკუმენტს. უმრავლეს ბეჭედზე გამოყენებულია იგივე გამოსახულებები, რაც გერბებზე, იმ განსხვავებით, რომ ისინი იწერებოდა ბეჭედის ველზე. სენიორებმა და რაინდებმა გერბებით მოხატული ფარების გარდა,დაიწყეს გერბების გამოსახულების დატანება საჭურველის დეტალებზე და დროშებზე.
ჰერალდიკის გავრცელებაში დიდი როლი ითამაშა რაინდული ტურნირების ჩატარების პრაქტიკამ. უმეტესწილად ტურნირს მოჰყვებოდა ხანგრძლივი გერბების ატრიბუტების დემონსტრაცია. ტურნირში მონაწილეებს წარმოადგენდნენ გლაშატაი-ჰეროლდები, რის სახელწოდებიდან XIX ს.წარმოიშვა სახელწოდება გერბების მეცნიერების შესახებ. გერბების გამოცხადებამ ტურნირზე ჩამოაყალიბა სპეციალური ჰერალდიკური ენა, რომელიც ხასიათდება სიზუსტით, ფორმულირების ერთმნიშვნელობით და ასევე გარკვეულწილად პოეტურობით. ტურნირზე მონაწილეების გერბები დემონსტრირდებოდნენ დამსწრე ორი მამაკაცის და ბიჭის მიერ, რომლებიც იყვნენ შემოსილნი ანგელოზის, ურჩხულის ან ველურის ფორმაში. ამგვარი პრაქტიკის შედეგად ჩამოყალიბდა ისეთი საპატიო გერბის ელემენტი, როგორიცაა ფარისდამჭერები.
დაახლოებით XII საუკუნის ბოლოდან გერბებს მიაწერდნენ ფანტასტიკურ პერსონაჟებს, რეალურ ხალხს, რომლებსაც გერბები არასოდეს უტარებიათ. მაგალითად იყო შეთხზული გერბები ადამისთვის, ქრისტესთვის, ძველი აღთქმის წინასწარმეტყველებისთვის, ანტიკური ეპოქის მოღვაწეებისთვის და სხვა მრავალი.
ჰერალდიკა აღმოცენდა ერთდროულად რამდენიმე ევროპის რეგიონებში: ლუარას და რეინს შორის რაიონში, დასავლეთ ინგლისში, შვეიცარიაში, ჩრდილოეთ იტალიაში და ძალიან მალე გავრცელდა მთელ კონტინენტზე. დაწყებული XVIII საუკუნიდან ემბლემატიკის ევროპული ტრადიცია იწყებს ევროპის საზღვრებს იქით შეღწევას, ევროპიდან გადასახლებულებთან ერთად იგი მოხვდა ახალ სამყაროში, შემდეგ აზიაში, აფრიკაში და ავსტრალიაში.
XVII საუკუნის შუა წლებამდე ინტერესი ჰერალდიკის მიმართ სულ უფრო იზრდებოდა, ხოლო გამოყენების პრაქტიკა აგრძელებდა გაფართოებას. XVIII საუკუნის მეორე ნახევრიდან ინტერესი ჰერალდიკის მიმართ იკლებს, განსაკუთრებით საფრანგეთსა და ინგლისში. მიშელ პასტერი ხსნის გერბებს, როგორც ამოსაცნობ ნიშანს, იგი კონკურენციას უწევს ახალ ემბლემატურ ფორმა-მონოგრამებს, კრიპტონიმებს, ნიშნებს და დევიზებს. საფრანგეთის პირველი რევოლუციის დროს 1790 წ. ახალმა მთავრობამ საერთოდ აკრძალა გერბები, როგორც „ფეოდალური ნიშანი“. თუმცა გერბების უმრავლესობა სულაც არ ეკუთვნოდა გამოჩენილ პირებს. საფრანგეთში გერბების ტარების წეს-ჩვეულება იყო აღგენილი 1808 წ. ნაპოლეონ I-ის მიერ, ახალი ჰერალდიკური სისტემის შემოტანასთან ერთად, რომელიც იყო ლიკვიდირებული ბურბონების რესტავრაციის შემდეგ. XIX საუკუნეში აღინიშნება კიდევ ერთი დაცემა, რომელიც გაგრძელდა მომავალ საუკუნეში.
რუსული ჰერალდიკა
რუსეთში ჰერალდიკა იყო გადმოღებული აღმოსავლეთ ევროპიდან, პოლონეთის ჰერალდიკის გავლენის შედეგად, XVII საუკუნისს მეორე ნახევარში. პირველი თხზულება წარმოადგენდა გერბების ნაკრებს („ტიტულიარნიკი“, 1672 წ.). 1705 წელის პეტრე I-ის ბრძანებით ამსტერდამში იყო დაბეჭდილი წიგნი „ სიმბოლო და ემბლემატა “, რომელიც მოიცავს 800 ნიმუშს და რომელიც შემდგომში გამოიყენეს მაგალითად რუსეთის გერბების შესაქმნელად. 1722 წელი ს შექმნილი იყო ჰერალდიკა, 1726 წელის პეტერბურგის მეცნიერების აკადემიაში. ჩამოყალიბდა ჰერალდიკის კათედრა. 1797 წლიდან იქმნებოდა „რუსეთის იმპერიის სააზნაურო გვარის საერთო გერბების ნაკრები“, რომელიც მოიცავს 500 გერბს. საბჭოთა დროში გერბების მეცნიერება შესუსტდა.
ჰერალდიკის ფერები
ჰერალდიკის ტინკუტრა (ფერები) იყოფა ლითონებზე, ბეწვზე და ემალზე. ჰერალდიკაში გამოიყენება 9 უმთავრესი ტინკუტრა: ორი ლითონი, ხუთი ემალი და ორი ბეწვი. თავდაპირველად იყო მხოლოდ ოთხი ფერი: წითელი, ცისფერი, შავი და თეთრი, ხოლო შემდეგ გაჩნდა დამატებითი ფერები: მწვანე, ყვითელი და მეწამული, ყვითელი და თეთრი, თავიდან დამოუკიდებელი ოქროს და ვერცხლის ფერებისაგან. მოგვიანებით შეცვალეს ეს ორი ლითონი და როგორც დამოუკიდებელი უკვე არ გამოიყენებოდა. ამჟამად გამოიყენება ორი ლითონი - ოქრო და ვერცხლი, ასევე ხუთი ძირითადი ემალი - ლაჟვარდი, მწვანე, შავი და მეწამული. ჰერალდიკის ფერების განსაკუთრებული ტიპია ბეწვი - ყარაყუმის და ციყვის.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჰერალდიკა კატეგორია:ისტორიის დამხმარე დისციპლინები
ალდამან ღეზა
ალდამან ღეზა (ჩეჩნურად: ალდამან ღეზა; რუსულად: გაზი ალდამოვი) — მე –17 საუკუნეში ჩეჩნეთის გუბერნატორი და მეთაური ჩებერლოიდან. ღეზა ჩეჩნურ-ინგუშურ ფოლკლორში ძალზე თვალსაჩინო ფიგურაა და აღინიშნება როგორც გმირი, რომელიც იცავდა ვაინახის საზღვრებს უცხოთა შემოსევებისგან.
ადრეული წლები
ღეზა ალდამის ძე დაიბადა ჩეჩნეთის მაკაჟას მაღალმთიან მხარეში. ღეზა ახალგაზრდობაში ცნობილი იყო როგორც მამაცი და კეთილშობილი მეომარი, რომელიც განდიდებულია ჩეჩნურ-ინგუშურ ილიებში (საგმირო სიმღერებში). ღეზას მამა ალდამი მოღალატეობრივად მოკლეს, როდესაც ის მხოლოდ 9 წლის იყო. 13 წლის ასაკში ღეზამ შური იძია მამის სიკვდილისთვის და პირველი სერიოზული "სანადირო დარბევა" მოახდინა მტრის წინააღმდეგ. მან პატარძალი, ზაზ (იაზბიკი) ანზორი გადაარჩინა უცხოელზე დაქორწინებას და თვითონ შეირთო ცოლად.
ადმინისტრაცია
ღეზას მზარდმა პოპულარობამ იგი მიიყვანა მეჰკ-ხეტაშოში (ეროვნული ასამბლეა), როგორც ჩებერლოის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. XVII საუკუნის 30-40-იან წლებში ღეზა მიიწვიეს მოზაროში, ნაშკაში და იგი დაინიშნა ერდა-კორტის მთაზე ჩებარლოის მეთაურად. ამ მომენტიდან ღეზამ დაიწყო თავისი აქტიური პოლიტიკური და ადმინისტრაციული საქმიანობა. პირველ რიგში, როგორც აღნიშნა ჩეჩენმა ეთნოგრაფმა და ისტორიკოსმა ი. მ. საიდოვმა, მან გაატარა ღონისძიებები ჩეჩნეთის საზღვრების გასამყარებლად.
ღეზამ მაშინვე დაიწყო ჩებერლოის მიწების გამაგრება, მან ააშენა რამდენიმე ციხე-სიმაგრე, მათ შორის დასაყრდენი ალდამ-ღეზაკი თავის მშობლიურ ქალაქ მაკაჟაში, რომელიც მთაზე სტრატეგიულ სავაჭრო გზაზე მდებარეობდა. ასევე გამაგრდ ხოის ძველი დასაყრდენია და მთლიანობაში ჩებერლოიმ რეორგანიზაცია მოახდინა და გააძლიერა ნაშხა (დასავლეთ ჩეჩნეთი) და იჩკერია (ჩრდილო-აღმოსავლეთი ჩეჩნეთი). ამ ქმედებებმა შეაჩერა ნებისმიერი დარბევა ან შემოჭრა და მალევე მიიპყრო უცხო სახელმწიფოების ყურადღება.
პოლიტიკური კარიერა
ღეზამ დაღესტანში რამდენიმე ხელშეკრულება და ალიანსი დადო ადგილობრივ ძლიერ ბატონებთან. ღეზა ჩეჩნეთის დელეგაციასთან ერთად ასევე ეწვია რუსეთის ტერეკის გუბერნატორებს და მათთან რამდენიმე ხელშეკრულება გააფორმა. ყველა ეს ხელშეკრულება და ალიანსი დაიდო ჩრდილოეთ აღმოსავლეთ კავკასიაში ირანელთა ხელყოფის ჩაშლის მიზნით.
ის ჩეჩნეთის ერთ- ერთ ყველაზე გავლენიან მმართველად ჩამოყალიბდა. იგი მოქმედებდა როგორც მეხ- და(ერის ლიდერი), მეხ-დას ტიტულის მინიჭება მხოლოდმეხ-კელას (ერის საბჭოს) შეეძლო. ღეზა მჭიდროდ თანამშრომლობდა ყუმიხებსა და ყალბუხებთან ჩეჩნეთის საზღვრების ხელყოფის თავიდან აცილების მიზნით. ფოლკლორის თანახმად, 1654 წელს ყალმუხური ხან-სურგოტი განდევნეს ჩეჩნეთიდან და ხელი მოეწერა სამშვიდობო ხელშეკრულებას. ყალმუხების წასვლის შემდეგ ღეზამ დაიწყო ჩეჩნეთსა და ინგუშეთს შორის სტრატეგიული თავდაცვითი ნაგებობების გამაგრება. მან მოახერხა ყაბარდოელი მთავრების ინგუშეთიდან განდევნა და ჩრდილოეთ საზღვრის გადაღმა გამაგრებები შექმნა, როგორიცაა ღეზი-კოვი (გაზი-იურტი, ინგუშეთი), ღეზი-იურტი (ჩერნოკოზოვო), ღაფკეს ციხე (მეკენსკაია). მან ასევე გააძლიერა დოლაკოვი (ფსიდახი) აღმოსავლეთ ჩეჩენი მეომრებით.
სამხედრო კარიერა
1667 წელს რუსეთის მეფემ ჩეჩნეთში შეჭრა დაიწყო. ვართა ჯარი შეიკრიბა თავიანთ დედაქალაქ ხუნზახში და ხელმძღვანელობდა ხანის ვაჟი მუჰამედი. ისინი ჩეჩნეთში გაემართნენ და ცენტრალურ ჩეჩნეთში მთიან ხაჭარას მიადგნენ. იქ ღეზამ და მისმა ჯარმა არგუნის ხეობის შესასვლელი დახურეს და მათ არმიას ალყა შემოარტყეს, რომელთა ნახევარიც გაანადგურეს. გარდაცვლილთა შორის იყო გამოჩენილი ავარი მეცნიერი, ატანასილ ჰუსეინი. 1859 წელს რუს-გერმანელი გენერალი ა.პ.ბერგერი წერს: ,,ავარებმა, რომ დაინახეს, რომ მათ უკან დახევა არ შეეძლოთ, სცადეს წინააღმდეგობის გარღვევა, მაგრამ მაშინვე გარშემორტყმულნი იყვნენ და გაიფანტნენ. მათი ნახევარი დახოცეს."
სქოლიო
კატეგორია:ჩეჩენი პოლიტიკოსები კატეგორია:ჩეჩენი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:რუსი პოლიტიკოსები
ცხვარა
ცხვარა — ისტორიული სოფელი სამხრეთ საქართველოში, ახლანდელი თურქეთის ტერიტორიაზე, ჩრდილის (ჩილდირის) ტბასთან. იხსენიება „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში“ (XVI ს.).
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ისტორიული სოფლები თურქეთის ტერიტორიაზე
Dolichoderus vexillarius
Dolichoderus vexillarius — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Dolichoderus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ერისწყალი
ერისწყალი, დიდი ერისწყალი — მდინარე აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გალის მუნიციპალიტეტში, ოქუმის მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 75 კმ, აუზის ფართობი 296 კმ². იწყება ოხაჩქუეს კარსტული მასივის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კალთის ძირში, ზღვის დონიდან 560 მ-ზე. საზრდოობს წვიმისა და მიწისქვეშა კარსტული წყლებით, გაზაფხულზე იცის ხანმოკლე წყალდიდობა, წელიწადის სხვა დროს — წყალმოვარდნები. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 12,0 მ³/წმ. ერისწყლის შენაკადია რთომისწყალი, პატარა ერისწყალი და სხვა. ერისწყალზე, სოფელ რეჩხთან, აგებულია გალის წყალსაცავი.
ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მდინარეები
პორტ-საიდის სტადიონის ტრაგედია
პორტ-საიდის სტადიონის ტრაგედია — 2012 წლის 1 თებერვალს, ეგვიპტის ქალაქ პორტ-საიდში მოხდა. ადგილობრივ საფეხბურთო კლუბ „ალ-მასრსა“ და კაიროს საფეხბურთო კლუბ „ალ-აჰლს“ შორის გამართული საფეხბურთო მატჩი ანგარიშით 3-1 დასრულდა. მატჩის დასრულებისას ორივე გუნდის გულშემატკივრები მოედანზე ჩავიდნენ და მასობრივი ჩხუბი წამოიწყეს, რასაც სერიოზული მსხვერპლი მოჰყვა: დაიღუპა 79 და დაშავდა 1000-ზე მეტი კაცი. ფეხბურთელებმა თავს გასახდელში გაქცევით უშველეს. ტრაგედიის შემდეგ ეგვიპტის ფეხბურთის ფედერაციამ ეროვნული ჩემპიონატის ყველა მატჩი გაურკვეველი ვადით გადადო. მალევე აღშფოთებულმა გულშემატკივრებმა კაიროს სტადიონებს ცეცხლი წაუკიდეს. ეგვიპტის პოლიციამ 50-მდე კაცი დააპატიმრა, ქალაქის ქუჩებში ეგვიპტის არმია გამოჩნდა. კაიროს მმართველი პირები გადააყენეს.
გამოძიება და სასამართლო პროცესი
2013 წლის იანვარში ეგვიპტის სასამართლომ 73-დან 21 დაპატიმრებულს სიკვდილი მიუსაჯა. ამის გამო სიკვდილმისჯილთა ნათესავებმა და მეგობრებმა საპატიმროზე შტურმი მოაწყეს. მათ მმართველი ძალის ოპოზიციაც შეუერთდა. ეგვიპტის ხელისუფლება იძულებული გახდა ქალაქში არმია და საბრძოლო ტექნიკა გამოეყვანა. არეულობების დროს ორი პოლიციელი და 20 სამოქალაქო პირი დაიღუპა, 250-მდე კი დაშავდა.
მატჩის სპორტული დეტალები
კატეგორია:ეგვიპტის ისტორია კატეგორია:ეგვიპტის ფეხბურთი კატეგორია:2012 წელი სპორტში
როგაგუადო
როგაგუადო (Lago Rogaguado) — მტკნარი ტბა ჩრდილოეთ ბოლივიაში, ბენის დეპარტამენტის იაკუმას პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 143 მეტრზე, მდინარე მამორეს მარცხენა სანაპიროზე, მიეკუთვნება ამაზონის აუზს. მისი ფართობი 315 კმ²-ია. მაქსიმალური სიგრძე 25 კმ-ია, სიგანე 18 კმ. წარმოადგენს ბოლივიის მტკნარი წყლის ერთ-ერთ უდიდეს მარაგს. ტბაში მდებარეობს ცხრა კუნძული, რომელთა ფართობის 1 კმ²-ს აღემატება.
Cataglyphis abyssinicus
Cataglyphis abyssinicus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cataglyphis-ის გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Cataglyphis
როგაგუადო
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბოლივიის ტბები
საბერძნეთის კულტურა
საბერძნეთში წინათ ქალაქს პოლისს უწოდებდნენ.მთავარ პოლისს ერქვა აკროპოლისი.აკროპოლისი წარმოადგენდა ანსამბლს ანუ სხვადასხვა ელემენტებისა და არქიტექტურული ნაგებობების ერთობლიობას.მასში შედიოდა:მთავარი პანთეონი,პროფილეები,პონაკოთეკა(ხელოვნების ნიმუშების საცავი),ნიკეს ტაძარი და ერეხთეიონი (პატარა სვეტებიანი ნაგებობა რომელსაც ძველ საბერძნეთში არანაირი დანიშნულება არ ჰქონდა).პართენონში იდგა ათენას (ომის ქალღმერთის) ქანდაკება.ათენას ქანდაკების ავტორი იყო ფიდიასი,რომელიც მოღვაწეობდა ძვ.წ მე–5 საუკუნეში.სპარსეთთან ომის დროს ამ შენობაში მოათავსეს ტყვიაწამალი რომელიც აფეთქდა.ათენას ქანდაკება დაინგრა,დღესდღეობით მისი ნანგრევებია შემორჩენილი.
ხელოვნების ისტორიაში ელინიზმი ეს არის ბერძნული ანტიკური ხელოვნება რომელიც მოიცავს ძვ.წ. მესამე–პირველ საუკუნეებს.ელინური ნიშნავს ყველაფერ ბერძნულს.ელინიზმის დროს ბეძნული კულტურა გავრცელდა ჩრდილოეთ აფრიკაში ახლო და შუა აღმოსავლეთში.ამ პერიოდში შეიქმნა არტემიდას ტაძარი ეფესოში,როდოსის კოლოსი,ალექსანდრიის შუქურა.ამ დროს ასევე შეიქმნა მარმარილოს ქანდაკება ვენერა მილოსელი (ძვ.წ.პირველ საუკუნეში) და ინახება პარიზის დიდ მუზეუმ ლუვრში.ასევე ზევსის საკურთხეველი პერგამონში, რომელიც დაცულია ბერლინის სახელმწიფო მუზუმში.
ბერძნული კერამიკა
ბერძნული კერამიკა მიიღებოდა თიხის გამოწვის შედეგად. ბერძნების მიერ შექმნილი კერამიკული ნივთები მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნებში გადიოდა.კერამიკული ჭურჭელი იყო სხვადასხვა სახის: ამფორა,ჰიდრია,კრატერი და სხვ.ამფორებში ასხამდნენ ღვინოსა და ზეითუნის ზეთს.ჰიდრიაში წყალს.კრატერებში სურნელოვან ნელსაცხებლებს.თიხის ამ ჭურჭელს სხვადასხვაგვარი ფორმა ჰქონდა.
გრავიტაცია
right|350px|thumb|გრავიტაციის გამო პლანეტები ბრუნავენ მზის გარშემო გრავიტაცია — ერთ-ერთი ოთხ ფუნდამენტურ ურთიერთქმედებას შორის (დანარჩენი ფუნდამენტური ურთიერთქმედებებია სუსტი ურთიერთქმედება, ძლიერი ურთიერთქმედება და ელექტრომაგნიტური ურთიერთქმედება), რომლის მეშვეობითაც მასის მქონე სხეულები ერთმანეთს იზიდავენ. ყოველდღიურ ცხოოვრებაში გრავიტაციის გამოვლინებაა ის, რომ სხეულებს გააჩნიათ წონა და ისინი საყრდენის ან საკიდის არარსებობის შემთხვევაში დედამიწაზე ეცემიან. გრავიტაციის გავლენით სხეულები ერთმანეთს იზიდავენ, რაც არის დედამიწის, მზის, და სამყაროში არსებული მაკროსკოპული სხეულების უმეტესობის წარმოქმნის მიზეზი. გრავიტაციის გამო პლანეტები ბრუნავენ მზის გარშემო წრიულ ორბიტებზე.
ადალა-შუხგელმერი
ადალა-შუხგელმერი (Аддала-Шухгельмеэр) — მწვერვალი აღმოსავლეთ კავკასიონზე, ბოღოზის ქედზე (რუსეთი, დაღესტანის რესპუბლიკა). სიმაღლე 4151 მ. დაღესტანის ერთ-ერთ უმაღლესი მწვერვალი. არის მყინვარები. ევროპელი ალპინისტებისთვის ადალა-შუხგელმერი ცნობილია 1892 წლიდან. მთისკენ გაწოლილია რიგი ალპინისტური მარშრუტი.
სქოლიო
კატეგორია:დაღესტნის მთები
Dolichoderus voraginosus
Dolichoderus voraginosus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Dolichoderus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
გრან-პარადიზო
გრან-პარადიზო (Gran Paradiso; Grand Paradis) — მთა გრაის ალპებში, იტალიაში. სიმაღლე 4061 მ. მდებარეობს ალპების პოპულარულ საკურორტო ზონაში გრან-პარადიზოს ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე, რომელმაც მოგვიანებით ხელი შეუწყო ვანუაზის ეროვნული პარკის შექმნას. გრან-პარადიზოს მასივი მდებარეობს იტალიის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. აგებულია ძირითადად გნაისებით. 1860 წლის სექტემბერში გრან-პარადიზო პირველად დაიპყრო ინგლისელმა ჯონ კოუელმა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიის მთები კატეგორია:ალპები
ცხია
ცხია — ისტორიული სოფელი სამხრეთ საქართველოში, ახლანდელი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხანდოსა და წალკის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხანდოს ახლოს, იხსენიება "გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში" (XVI ს.).
ლიტერატურა
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
NGC 500
NGC 500 — გალაქტიკა თევზების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1850 წლის 6 დეკემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გალაქტიკები კატეგორია:თევზების თანავარსკვლავედი
ალან ძაგოევი
ალან ძაგოევი (Зæгъойты Алан, Алан Дзагоев) — ოსი ფეხბურთელი, რუსეთის ეროვნული ნაკრებისა და საფეხბურთო კლუბ „ცსკას“-ს წევრი. მონაწილეობა მიიღო ევრო 2012-ში, სადაც გაიტანა სამი გოლი.
თეტუანი
ტეტუანი (ბერბერ. Tiṭṭawin; არაბ. تطوان; Tetuán; Tétouan) — ქალაქი ჩრდილოეთ მაროკოში. მისი ბერბერული სახელი ლიტერატურულად „თვალებს" ნიშნავს, ხოლო ფიგურულად „წყაროებს". ტეტუანი ერთ-ერთია მაროკოს ორი უმთავრესი ხმელთაშუაზღვიური ნავსადგურიდან. მდებარეობს გიბრალტარის სრუტიდან რამდენიმე მილით სამხრეთით. 2004 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 320 539 ადამიანს შეადგენდა. ქალაქიდან 6 კმ-ით აღმოსავლეთით მდებარეობს სამოქალაქო, სანია-რამელის აეროპორტი.
მიუხედავად იმისა, რომ არაბული ოფიციალური ენაა, ის ყოველდღიურ საუბარში არ გამოიყენება, ქალაქს არაბულის საკუთარი დიალექტი გააჩნია, რომელიც ჯებლი არაბულისგან მნიშვნელოვნად განსხვავდება. ეს უკანასკნელი დომინირებდა XX საუკუნის იმ პერიოდში, როდესაც მიმდებარე სასოფლო დასახლებებიდან ხალხი ტეტუანში გადმოდიოდა საცხოვრებლად. ფართოდ რჩება გავრცელებული ესპანური და ფრანგული, განსაკუთრებით ბიზნეს და ინტელექტუალურ წრეებში. მთავარი რელიგიაა ისლამი, თუმცა ქალქიში ცხოვრობს ქრისტიანული უმიცრესობაც.
აღწერა
ტეტუანი მდებარეობს ქალაქ ტანგიედან 60 კმ-ით აღმოსავლეთით, და 40 კმ-ით სამხრეთით ესპანურ ანკლავ სეუტადან და გიბრალტარის სრუტიდან, რიფის მთების ოდნავ ჩრდილოეთით, მარტილის ხეობაში, შესაბამისად, ქალაქის სამხრეთით და დასავლეთით მთებია განლაგებული. ტეტუანი განლაგებულია ხეხილის ბაღების სარტყელის შუაგულში, რომელიც მოიცავს ფორთოხალს, ნუშს, ბროწეულს და კვიპაროზის ხეებს.
სონდიკა
სონდიკა (Sondica, Sondika) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ბასკეთის ავტონომიური გაერთიანების ბისკაიის პროვინციის გრან-ბილბაოს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 6 კმ². მოსახლეობა — 4547 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ბისკაიის მუნიციპალიტეტები კატეგორია:ბისკაიის ქალაქები
თეტუანი
ისტორია
დაახლოებით 1305 წელს, ამ ადგილას ქალაქი ააშენა მარინიდმა მეფე აბუ-ტჰაბიტმა. ის წარმოადგენდა სეუტაზე იერიშების მისატან ბაზას. 1400 წელს, ქალაქი კასტილიელებმა დაანგრიეს, რადგან მას მეკობრეები იყენებდნენ მათზე თავდასხმებისთვის. XV საუკუნის დასასრულს, ქალაქი აღადგინეს ესპანეთის რეკონკისტის დროს ანდალუსიიდან გამოქცეულებმა. იმის გამო, რომ ქალაქს მეკობრული რეპუტაცია ჰქონდა მისი ისტორიის სხვადასხვა დროს, 1860 წლის 4 თებერვალს ის ესპანელებმა აიღეს ლეოპოლდო ო'დონელის მეთაურობით და გარდაქმნეს მთლიანად ევროპულ სტილში, სანამ 1862 წლის 2 მაისს ისინი ევალუაციას მოახდენდნენ. ამის შემდეგ, ადგილობრივებმა ასე საძულველი ცვლილებებსი ყველანაირი კვალი დაანგრიეს, სრულიად წაშალეს და ქალაქს ყოფილი იერსახე დაუბრუნეს.
1997 წლიდან, ტეტუანის მედინა შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.
სქოლიო
კატეგორია:მაროკოს ქალაქები
პეტრე კონჭოშვილი
ეპისკოპოსი პეტრე (ერისკაცობაში პეტრე დავითის ძე კონჭოშვილი; დ. 1836, თელავი, საბუე — გ. 5 თებერვალი, 1909) — ქართველი საეკლესიო მოღვაწე, ღვთისმეტყველი, ალავერდელი ეპისკოპოსი.
ბიოგრაფია
პეტრე დავითის ძე კონჭოშვილი დაიბადა 1836 წელს თელავის მაზრის სოფელ საბუეში, მღვდლის ოჯახში. დაწყებითი განათლება ოჯახში მიიღო. სწავლობდა თელავის სასულიერო სასწავლებელში, რის შემდეგაც სწავლა განაგრძო თბილისის სასულიერო სემინარიაში.
თბილისის სასულიერო სემინარიის დამთავრების შემდეგ, მღვდლად იყო საინგილოში, იქიდან ოსეთში გადაიყვანეს, შემდეგ ამიერკავკასიის ქალთა ინსტიტუტში საღვთო სჯულს ასწავლიდა. მონაწილეობდა საღვთო წიგნების, მ.შ. ბიბლიის ქართული ტექსტის შესწორებასა და ბეჭდვაში. 1899 იმოგზაურა იერუსალიმში. თავისი მოგზაურობა აღწერა წიგნში: „მოგზაურობა წმ. ქალაქს იერუსალიმსა და წმ. ათონის მთაზედ“.(თბილისი, 1901)
1905 წლის 26 აგვისტოს მამა პეტრე ეპისკოპოსად აკურთხეს. 1906 წელს იგი იმერეთის ეპარქიის მმართველად, ხოლო 1907 წლის აპრილში გორის ეპარქიის მმართველად იქნა გადაყვანილი.
აქტიურად იღვწოდა ქართული მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის ავტოკეფალიის აღდგენისათვის. ახლო ურთიერთობა ჰქონდა გამოჩენილ სასულიერო და საზოგადო მოღვაწესთან, იმერეთის ეპისკოპოს გაბრიელთან (ქიქოძე). დაკრძალულია ალავერდის მონასტერში. ეპისკოპოსი პეტრე მუდამ მხარს უჭერდა ეპისკოპოს კირიონს (საძაგლიშვილი).
იგი 1909 წლის 5 თებერვალს გარდაიცვალა. მისი პირადი საარქივო ფონდი დაცულია საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ეპისკოპოსები კატეგორია:დაბადებული 1836 კატეგორია:გარდაცვლილი 5 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1909
წყაროსმთა
წყაროსმთა — მთა საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარეში, წალკის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ჯავახეთის ქედის აღმოსავლეთ კალთზე. მდინარე ჭოჭიანის შუა აუზში. სიმაღლე 1860 მეტრი. აგებულია ზედაპლიოცენურ-შუამეოთხეული დოლერიტული, ბაზალტური და ანდეზიტური ლავებით. შემოსილია მთის გასტეპებული მდელოს მცენარეულობით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის მთები
ხანდო
საკუთარი სახელი ხანდო შეიძლება აღნიშნავდეს:
სუსტი ურთიერთქმედება
მინი|ელემენარული ნაწილაკების სტანდარტული მოდელი სუსტი ურთიერთქმედება — ელემენტარულ ნაწილაკებს შორის 4 ცნობილი ფუნდამენტური ურთიერთქმედების ერთ-ერთი ტიპი (დანარჩენი ტიპებია ელექტრომაგნიტური, გრავიტაციული და ძლიერი). სუსტი ურთიერთქედება გაცილებით სუსტია არა მარტო ძლიერ, არამედ ელექტრომაგნიტურ ურთიერთქედებაზეც, მაგრამ გაცილებით ძლიერია გრავიტაციულზე.
ელემენტარული ნაწილაკების ფიზიკაში არსებული ე.წ. სტანდარტული მოდელის მიხედვით, სუსტი ურთიერთქმედება განპირობებულია ელემენტარულ ნაწილაკებს შორის მძიმე W და Z ბოზონების მიმოცვლით. სუსტი ურთიერთქმედების ყველაზე ცნობილი გამოვლინებაა ბეტა-დაშლა (რომლის გამოც, მაგალითად, ნეიტრონი არ არის მდგრადი ნაწილაკი და იშლება პროტონად, ელექტრონად და ანტინეიტრინოდ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფუნდამენტური ურთიერთქმედება
აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნები (1912)
1912 წლის აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნები 5 ნოემბერს გაიმართა და სამ ძირითად კანდიდატს შორის დაძაბული ბრძოლით აღინიშნა, რომელთაგან ორ კანდიდატს პრეზიდენტობის გამოცდილება ჰქონდა. მოქმედი პრეზიდენტი უილიამ ჰოვარდ ტაფტი ნომინირებულ იქნა რესპუბლიკელების მიერ პარტიის კონსერვატიული ფრთის მხარდაჭერით. ყოფილმა პრეზიდენტმა თეოდორ რუზველტმა რესპუბლიკელთა ნომინაცია ვერ მოიპოვა, რის შემდეგაც საკუთარი კონვენცია მოიწვია და პროგრესული პარტია დააარსა. ახალმა პარტიამ რუზველტი პრეზიდენტობის კანდიდატად წამოაყენა და ასევე დიდი შტატების ადგილობრივ არჩევნებში თავისი კანდიდატები დაასახელა. დემოკრატი ვუდრო უილსონი მხოლოდ 46-ე კენჭისყრის შემდეგ იქნა პარტიის მიერ ნომინირებული გავლენიანი დემოკრატის უილიამ ბრაიანის მხარდაჭერის წყალობით.
უილსონმა არჩევნებში ორივე ძირითადი კონკურენტი დაამარცხა, მოიპოვა ამომრჩეველთა კოლეგიის ხმების დიდი უმრავლესობა და მოსახლეობის ხმების 42%. ამ გამარჯვებით იგი 1892 წლის შემდეგ პირველი დემოკრატი გახდა, ვინც არჩევნებში გაიმარჯვა. ეს არჩევნები ბოლო იყო, სადაც მეორე ადგილზე გასული კანდიდატი დემოკრატებს ან რესპუბლიკელებს არ წარმოადგენდა და პირველი, სადაც კონტინენტური აშშ-ის 48-ვე შტატი მონაწილეობდა.
კატეგორია:აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნები კატეგორია:1912 წლის არჩევნები‎
Carebara winifredae
Carebara winifredae — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Carebara-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
როგაგუა
როგაგუა (Lago Rogagua) — მტკნარი ტბა ჩრდილოეთ ბოლივიაში, ბენის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 164 მეტრზე, როგაგუადოს ტბის სიახლოვეს. ტბის სიგრძე 21 კმ-ია, სიგანე 9 კმ, ხოლო ზედაპირის საერთო ფართობი 155 კმ². როგაგუა ბოლივიის მტკნარი წყლის ერთ-ერთ უდიდეს მარაგს წარმოადგენს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბოლივიის ტბები
მუნიციპალური სტადიონი (ვროცლავი)
ვროცლავის მუნიციპალური სტადიონი (Stadion Miejski we Wrocławiu) — საფეხბურთო სტადიონი პოლონეთის ქალაქ ვროცლავში. აშენდა 2009-2011 წლებში სპეციალურად ევრო 2012-სთვის. არის ვროცლავის „შლიონსკის“ საშინაო მოედანი. იტევს 42,771 მაყურებელს და სიდიდით მესამე სტადიონია პოლონეთში (ვარშავის ეროვნულისა და სილეზიის სტადიონების შემდეგ).
სქოლიო
კატეგორია:პოლონეთის საფეხბურთო სტადიონები
The Madcap Laughs
The Madcap Laughs — სიდ ბარეტის პირველი სოლო ალბომი, რომელიც ჩაიწერა პინკ ფლოიდიდან წამოსვლის შემდეგ.
ისტორია
1968 წლის მაისში სიდი, პინკ ფლოიდის მენეჯერ პიტერ ჯენერთან ერთად, შევიდა სტუდიაში და დაიწყო რამდენიმე ახალ სიმღერაზე მუშაობა. ჯენერს სწამდა, რომ ბარეტის პოტენციალი ბოლომდე არ გამოვლინდა პინკ ფლოიდის პირველ ორ ალბომზე. თუმცა, ჩაწერა გადაიდო ერთი წლით.
1969 წლის აპრილში სიდის პროდიუსერად დაინიშნა მალკოლმ ჯოუნსი. სტუდიაში აგრეთვე მუშაობდნენ ჯგუფი The Soft Machine და Humble Pie-ს მუსიკოსი ჯერი შირლი (რომელიც უკრავს დასარტყამებზე).
მოგვიანებით, ალბომ Ummagumma-ს ჩაწერის პარალელურად, სიდს თანაპროდიუსერებისა და დამატებითი მუსიკოსების სახით შეუერთდნენ როჯერ უოტერსი და დეივიდ გილმორი, რომლებმიც მას ალბომის დასრულებაში დაეხმარნენ.
ალბომს თან ახლდა ჩაწერის უცნაური პროცესი, რომლის პერიოდშიც სიდი თავდაპირველად იწერდა საკუთარ ვოკალს და გიტარას, ხოლო დანარჩენი მუსიკოსები ამატებდნენ თავის პარტიებს. სიდის სიმღერისა და შესრულების მანერა იცვლებოდა - იგი ამატებდა ან ტოვებდა ტაქტებს, ცვლიდა ტემპს. ბევრ სიმღერაში იგრძნობა მისი დეპრესიული განწყობა, ჩაწერილია მისი კომენტარები, რომლებიც ჟღერდა სტუდიური მუშაობის დროს.
Dolichoderus ypsilon
Dolichoderus ypsilon — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Dolichoderus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
The Madcap Laughs
ისტორია
1993 წელს გამოიცა კომპილაცია Crazy Diamond, რომელშიც შევიდა ალბომის სპეციალური გამოცემა, სიმღერების დამატებითი დუბლების ჩანაწერებით.