cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
საქართველოს კონსტიტუცია
კომისია
საკითხთა უკეთ მოსამზადებლად შეიქმნა სპეციალიზირებული სამუშაო ჯგუფები:
ცვლილებები
ცვლილებები შეეხო კონსტიტუციის თითქმის ყველა ნაწილს, მათ შორის, პრეამბულასაც. პრეამბულის თხრობის სტილი შეიცვალა მესამე პირში, კონსტიტუცია ემყარება არა 1921 წლის კონსტიტუციის ძირითად პრინციპებს, არამედ მის ისტორიულ-სამართლებრივ მემკვიდრეობას.
ცვლილებები შევიდა ადამიანის ძირითადი უფლებებისა და თავისუფლებების, ხელისუფლების ორგანოთა ნორმებში. კონსტიტუციას ჩაემატა მეშვიდე1 თავი, რომელიც ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ საკითხებს არეგულირებს.
2010 წლის 15 ოქტომბრის რეფორმით გათვალისწინებულ იქნა ისეთი ცვლილებები, რომლებიც ძალაში შევიდა 2013 წლის 27 ოქტომბრის საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგად არჩეული პრეზიდენტის მიერ ფიცის დადების მომენტიდან. ამ ცვლილებებით შეიცვალა სახელმწიფო მმართველობის ფორმა — საქართველო გახდება ნახევრადსაპრეზიდენტო რესპუბლიკა. შეიზღუდა პრეზიდენტის უფლებამოსილებები. იგი აღარ არის მთავრობის მეთაური და მთავრობის ფორმირებაში ფორმალურად იღებს მონაწილეობას. გაეზარდა უფლებამოსილებები პრემიერ-მინისტრს. იგი გახდა მთავრობის მეთაური. შემოღებულ იქნა კონტრასიგნაციის ინსტიტუტი — პრემიერ-მინისტრის კონტრასიგნაციას საჭიროებს კონსტიტუციის 731 მუხლში გათვალისწინებული პრეზიდენტის სამართლებრივი აქტები. სრულიად შეიცვალა მთავრობის ფორმირების წესი — მას აყალიბებს არა პრეზიდენტი, არამედ პარლამენტი. მთავრობის უფლებამოსილება მოხსნილად ითვლება ახალარჩეული პარლამენტის უფლებამოსილების ცნობისთანავე. პრეზიდენტი მხოლოდ პარლამენტში საუკეთესო შედეგის მქონე მქონე საარჩევნო სუბიექტის მიერ მისთვის წარდგენილ პრემიერ-მინისტრობის კანდიდატს წამოაყენებს, ხოლო მთავრობის შემადგენლობისთვის ნდობის გამოცხადებიდან ორი დღის ვადაში ნიშნავს პრემიერ-მინისტრს. თუ ორი დღის ვადაში იგი არ გამოსცემს სამართლებრივ აქტს პრემიერ-მინისტრის დანიშვნის თაობაზე, პრემიერ-მინისტრი მაინც დანიშნულად ითვლება.
იმავე წელს, კონსტიტუციის ახალ რედაქციას დაემატა (კონსტიტუციური კანონი 15.12.2010წ, N4033-რს) 3 პუნქტი, რომლითაც დასრულდა მთავრობის 2009 წელს წამოყენებული ინციატივა ეკონომიკური და ფისკალური პოლიტიკის საკონტიტუციო დონეზე დარეგულირების ნაწილში. კერძოდ, კონსტიტუციის 94-ე მუხლს დაემატა შემდეგი შინაარსის მე-7 პუნქტი: „ხანგრძლივი, სტაბილური ეკონომიკური ზრდის უზრუნველსაყოფად ეკონომიკური პოლიტიკის ფუძემდებლური პრინციპები დგინდება ორგანული კანონით. მაკროეკონომიკური პარამეტრების დადგენილი ზღვრების დარღვევისა და განსაკუთრებული აუცილებლობის დროს ზღვრებისაგან გადაცდენის შემთხვევები, ასევე პარამეტრების ზღვრებთან დაბრუნების მიზნით განსახორციელებელი ღონისძიებები განისაზღვრება ორგანული კანონით.“, ხოლო 94-ე მუხლს დაემატა მე-4 და მე-5 პუნქტები, რომლითაც შეიზღუდა ხელისუფლების დისკრეცია გადასახადების დაწესებასა და ცვლიელბაში, რეფერენდუმის სასარგებლოდ.
კრიტიკა
2010 წლის 15 ოქტომბრის საკონსტიტუციო რეფორმამ საზოგადოებაში აზრთა სხვადასხვაობა გამოიწვია. მისი ერთი ნაწილი თვლის, რომ ამ რეფორმას დადებითი შედეგი მოყვა, მეორე ნაწილი კი მიიჩნევს, რომ ამას არანაირი ცვლილება არ მოყოლია, არამედ, პირიქით, გაუარესდა მდგომარეობა. დადებით მხარედ ყველა ასახელებს იმას, რომ შეიზღუდა პრეზიდენტის ძალაუფლება და მისი უფლებამოსილებები გადანაწილდა ხელისუფლების სხვა შტოებზე, განსაკუთრებით კი, პრემიერ-მინისტრზე — მას საგრძნობლად გაეზარდა უფლებამოსილებები. მაგრამ სწორედ ეს გახდა ერთ-ერთი უმთავრესი მიზეზი საზოგადოებაში გამოწვეული დავისა. კონსტიტუციური რეფორმის მოწინააღმდეგეთა და ზოგიერთი ოპოზიციური პარტიის აზრით, განხორციელებული კონსტიტუციური რეფორმა ემსახურებოდა არა მდგომარეობის გაუმჯობესებას, არამედ მიხეილ სააკაშვილის ხელისუფლებაში დარჩენას.
2011-2013 წწ
2011 წლიდან 2013 წლის ჩათვლით რამდენიმე ცვლილება და დამატება შევიდა საქართველოს კონსტიტუციაში.
2011 წლის 27 დეკემბრის კონსტიტუციური კანონით (N5630-რს) ხუთ მუხლში. სასჯელაღსრულების დაწესებულებაში მყოფ პირთაგან ნაკლებად მძიმე დანაშაულის ჩამდენთათვის დაშვებულ იქნა არჩევნებსა და რეფერენდუმებში მონაწილეობის უფლება. შეიცვალა პარლამენტის წევრთა მანდატების განაწილების წესი – საპარლამენტო ფრაქციის შექმნისათვის დადგენილზე ნაკლები მანდატის მოგროვების შემთხვევაში, საარჩევნო სუბიექტებს მანდატები შეევსებათ ფრაქციის შექმნისათვის საჭირო მინიმალურ რაოდენობამდე. შეიცვალა ვეტოს დაძლევის წესი, კერძოდ: კანონის პროექტი პირვანდელი სახით „მიღებულად ჩაითვლება, თუ მას მხარს დაუჭერს პარლამენტის სიითი შემადგენლობის ნახევარზე მეტი. ორგანული კანონის პროექტი მიღებულად ჩაითვლება, თუ მას მხარს დაუჭერს პარლამენტის სრული შემადგენლობის ნახევარზე მეტი. კონსტიტუციური კანონის პროექტი მიღებულად ჩაითვლება, თუ მას მხარს დაუჭერს პარლამენტის სრული შემადგენლობის არანაკლებ სამი მეოთხედი.“ დაზუსტდა კონსტიტუციის გადასინჯვის წესიც: „კონსტიტუციის გადასინჯვის კანონპროექტი მიღებულად ჩაითვლება, თუ მას საქართველოს პარლამენტის ორ თანამიმდევრულ სესიაზე სულ ცოტა სამი თვის ინტერვალით მხარს დაუჭერს საქართველოს პარლამენტის სრული შემადგენლობის არანაკლებ სამი მეოთხედი.“
2012 წლის 22 მაისის კონსტიტუციური კანონით საქართველოს მოქალაქის პარლამენტის წევრად აარჩევის ასაკი 25-დან 21 წელზე ჩამოვიდა. ასევე, ერთჯერადა 2014 წლის 1 იანვრამდე საპარლამენტო და საპრეზიდენტო არჩევნებში მონაწილეობის და ხმის მიცემის უფლება მიეცათ პირებს, რომლებიც დაბადებული იყვნენ და ბოლო 5 წლის განმავლობაში მუდმივად ცხოვრობენ საქართველოში და ნორმის ამოქმედების მომენტისთვის გააჩნდათ ევროკავშირის წევრი სახელმწიფოს მოქალაქეობა. 2012 წელსვე საქართველოს კონტროლის პალატა შეიცვალა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურით, რომელსაც ხელმძღვანელობს გენერალური აუდიტორი, და კონსტიტუციაში აისახა ქალაქ ლაზიკის შესახებ ჩანაწერი.
2017 წლის რეფორმა
2016 წლის საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ, 15 დეკემბრის N65-Iს დადგენილებით საქართველოს პარლამენტმა შექმნა სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისია, რომელსაც 2017 წლის 30 აპრილამდე უნდა ემუშავა კონსტიტუციის მორიგ გადასინჯვაზე. კონსტიტუციის გადასინჯვა კოალიცია „ქართული ოცნების“ ერთ-ერთი წინასაარჩევნო დაპირება იყო ჯერ კიდევ 2012 წლის საპარლამენტო არჩევნებისთვის, სადაც საპროგრამო დოკუმენტში გაცხადებულ იქნა მმართველობის საპარლამენტო მოდელის მხარდაჭერა. თუმცა მანამდე დაწყებული გადასინჯვის მცდელობები უშედეგოდ დასრულდა.
დაახლოებით 4 თვის მუშაობის შედეგად, 2017 წლის 22 აპრილს საკონსტიტუციო კომისიამ კენჭი უყარა და დაამტკიცა საკონსტიტუციო ცვლილებების პროექტი, რომელიც სხვა ცვლილებებთან და დამატებებთან ერთად, მოქმედ კონსტიტუციის ტექსტს მთლიანად უცვლიდა რედაქციას. ამით კომისიამ მუშაობა დაასრულა და მიღებული კონსტიტუციური კანონის პროექტი 108 წევრის ინიციატივით 1 მაისს წარედგინა პარლამენტს, რის შემდეგაც დაიწყო საყოველთაო სახალხო განხილვები. საკონსტიტუციო ცვლილებების საყოველთაო-სახალხო განხილვის ფორმატში საჯარო შეხვედრები 2 ეტაპად გაიმართა. I ეტაპი მიმდინარეობდა: ქუთაისში, ამბროლაურში, ჩოხატაურში, ბათუმში, ზუგდიდში, ახალციხეში, გორში, თელავში, მცხეთაში, რუსთავში, თბილისში. II ეტაპი გაგრძელდა: ზესტაფონში, სამტრედიაში, სიღნაღში, ხულოში, კასპში, ოზურგეთში, მესტიაში, ყაზბეგში, მარტვილში და თბილისის 9 რაიონში - ჯამში 29 შეხვედრა. ასევე გროვდებოდა წერილობითი ინფორმაციაც. კომისიამ შემაჯამებელი ოქმი მოამზადა 5 ივნისს და გაუგზავნა საქართველოს პარლამენტს.
პროცესის პარალელურად საქართველოს პრეზიდენტი გიორგი მარგველაშვილი, რომელმაც მანამდე უარი განაცახადა კომისიაში თავისი წარმომადგენლის მონაწილეობაზე, ქვეყნის მასშტაბით აქტიურად ეწეოდა საინფორმაციო კამპანიას „კონსტიტუცია ყველასია“, რომლის მიზანიც იყო კონსტიტუციის შექმნის პროცესში საზოგადოების ჩართულობისა და მონაწილეობის უზრუნველყოფა, ასევე ცნობიერების ამაღლება.
საქართველოს პარლამენტმა კანონპროექტი საკონსტიტუციო უმრავლესობით ოპოზიციის ხმების გარეშე, ორი მოსმენით 2017 წლის ივნისში მიიღო, რამაც კიდევ უფრო დაძაბა პოლიტიკური ვითარება რეფორმის გარშემო. მმართველმა პარტიამ გადაწყვიტა ვენეციის კომისიის საბოლოო დასკვნის მიღებამდე გადაედო მესამე მოსმენა პარლამენტში. განსაკუთრებული აზრთა სხვადასხვაობა გამოიწვიეს კანონპროექეტით შემოთავაზებულმა პრეზიდენტის და პარლამენტის არჩევის წესებმა და მათმა გარდამავალმა დებულებებმა, ასევე პროცედურულმა საკითხებმა, რამაც თავის მხრივ კონსტიტუციის დაბალი ლეგიტიმაციის კითხვები გააჩინა. საბოლოო პარლამენტმა მესამე მოსმენა სექტემბერში ჩანიშნა, რისთვისაც საჭირო გახდა რიგგარეშე სხდომის მოწვევა და რაზეც თავის მხრივ პრეზიდენტმა უარი განაცხადა. ამის მიუხედავად, კონსტიტუციის მაშინდელი რედაქციის შესაბამისად, პარლამენტი მაინც შეიკრიბა და 26 სექტემბერს მესამე მოსმენით კენჭი უყარა ცვლილებების პროექტს. სხდომა პროტესტის ნიშნად დატოვეს საპარლამენტო ოპოზიციის წარმომადგენლებმა. საბოლოოდ, კანონპროექტი 117 მომხრე და 2 წინააღმდეგი შედეგით დამტკიცდა და იმავე დღესვე გაუგზავნა პრეზიდენტს ხელმოსაწერად.
საქართველოს პრეზიდენტმა საკონსტიტუციო პროცესში ჩართული პოლიტიკური პარტიებთან კონსულტაციები გამართა. გიორგი მარგველაშვილმა შეხვედრაზე ასევე მიიწვია საპრალამენტო უმრავლესობის წევრები, თუმცა არც მათ და არც მმართველ პარტიას პროცესში მონაწილეობა არ მიუღიათ. პოლიტიკური პარტიები კონსტიტუციის მიღებულ რედაქციაზე ვეტოს დადებას ითხოვდნენ პრეზიდენტისგან. თავის მხრივ საპარლამენტო უმრავლესობა პრეზიდენტს, როგორც კონსესუს, სთავაზობდა ვეტო მხოლოდ ორ ნაწილში, ბონუსების ამოღების და ბლოკების გაუქმების ნაწილში გამოიყენებინა. საბოლოოდ პრეზიდენტმა, 9 ოქტომბერს, კანონპროექტს ვეტო დაადო და მოტივირებული შენიშვნებით დაუბრუნა პარლამენტს ხელახლა განსახილვევლად. პრეზიდენტის განცხადებით, მის მიერ პარლამენტში წარდგენილი 6-პუნქტიანი მოტივირებული შენიშვნებიდან პირველი 4 პუნქტი, სრულად იმეორებდა ვენეციის კომისიის წინაშე „ქართული ოცნების“ მიერ აღებულ ვალდებულებას და ესენი იყო: ბონუსის, საარჩევნო ბლოკების, საკონსტიტუციო სასამართლოსა და აღმსარებლობის თავისუფლების საკითხები, ხოლო მე-5 საკითხი — 2020 წელს პროპორციული არჩევნების დანიშვნის საკითხი — მისი თქმით ასევე „ქართულ ოცნებას“ ეკუთვნოდა. ბოლო საკითხი კი ეხებოდა პრეზიდენტის არჩევის წესს და პრეზიდენტი საკითხის მომავალში განხილვას სთავაზობდა პარლამენტს, ხოლო პირდაპირი არჩევის წესის დატოვებას იმ დრომე, სანამ საქართველოს ეყოლებოდა ორპალატიანი პარლამენტი. პრეზიდენტის მოტივირებულ შენიშვნებს მხარი არასამთავრო სექტორის ნაწილმაც დაუჭირა. პარლამენტმა არ გაიზიარა პრეზიდენტის მოტივირებული შენიშვნები და 13 ოქტომბრის რიგგარეშე სხდომაზე კენჭი უყარა კანონპროექტის პირვანდელ (წარდგენილ) რედაქციას. სხდომაზე რეგისტრაცია 124-მა წევრმა გაიარა, აქედან პრეზიდენტის შენიშვნებს 110 მოწინააღმდეგე და 8 მომხრე ჰყავდა. კონსტიტუციური კანონის პროექტის პირვანდელ რედაქციას კი მხარი 117-მა წევრმა დაუჭირა. სხდომა განხილვამდე დატოვა ფრაქია „ნაციონალურმა მოძრაობამ“, ხოლო ფრაქია „ევროპულმა საქართველომ“ პროცესი სხდომაზე მიტანილი სპეციალური ბანერით გააპროტესტა. მიღებული კონსტიტუციური კანონი (N1324-რს, 2017) ხელმოსაწერად გაეგზავნა პრეზიდენტს. არსებობდა მოლოდინი, რომ დაპირისპირების ფონზე პრეზიდენტი ხელს არ მოაწერდა კანონს, თუმცა მან 19 ოქტომბერს კანონს ხელი მოაწერა და ის ძალაში შევიდა.
ამის შემდგომ, საპარლამენტო უმრავლესობამ კონსტიტუციის ტექსტის მორიგ გადასინჯვაზე დაიწყო მუშაობა უკვე მიღებულ კანონში (N1324-რს ) ცვლილებების განხილვით, რაც მეტწილად განპირობებული იყო ბონუსების ამოღებისა და ბლოკების ერთჯერადად დატოვების დაპირებით. ამჯერადაც პროცესი პოლიტიკური დაძაბულობის და დაპირისპირების ფონზე წარიმართა. ოპოზიციურმა ფრაქციებმა უარი განაცხადეს გადასინჯვის პროცესში მონაწილეობაზე. 2 ნოემბერს საქართველოს პარლამენტს 116 წევრის ინიციატივით წარედგინა ცვლილებების მორიგი პროექტი, რომელიც გარდა ბონუსების და ბლოკების დაპირებული საკითხისა, ცალკეულ ნორმათა სამართლებრივ და რედაქციულ დაზუსტებებს ითვალისწინებდა. საბოლოოდ, 2017 წლის საკონსტიტუციო რეფორმა დასრულდა 2018 წლის 23 მარტს, საქართველოს კონსტიტუციური კანონის N2071-IIს მიღებით.
2017 წლის რეფორმის შედეგად მიღებული კონსტიტუციის ახალი რედაქცია საბოლოოდ ძალაში შევდა 2018 წელს საქართველოს მომდევნო პრეზიდენტის – სალომე ზურაბიშვილის მიერ ფიცის დადებისთანავე.
კომისია
2016 წელს საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის 23 დეკემბრის N253/3 ბრძანებით დამტკიცდა საკონსტიტუციო კომისიის შემადგენლობა, რომელშიც შევიდნენ: საპარლამენტო უმრავლესობის და უმცირესობის წევრები, წევრები სხვა ფრაქციებიდან და დამოუკიდებელი დეპუტატები, აგრეთვე იმ პარტიის წარმომადგენლები, რომელთაც ვერ გადალახეს საარჩევნო ბარიერი მაგრამ მიიღეს ამომრჩეველთა ხმების 3% მაინც. კომისიის წევრებად დასახელდნენ ასევე: საქართველოს პრეზიდენტის, მთავრობის და სასამართლოს წარმომადგენლები, აჭარისა და აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკების უმაღლესი საბჭოს და მთავრობის თავმჯდომარეები, საქართველოს სახალხო დამცველი, საქართველოს ეროვნული ბანკის პრეზიდენტი, გენერალური აუდიტორი, ეროვნული უშიშროების საბჭოს მდივანი, დამოუკიდებელი ექსპერტები და არასამთავრობო ორგანიზაციის წარმომადგენლები. ჯამში კომისია შედგებოდა 73 წევრისგან.
კომისიამ მუშაობა წარმართა თემატურ ჯგუფებად:
ცვლილებები
კონსტიტუციურ ნორმად იქცა:
შეიცვალა:
გარდამავალი ნორმები:
კონსტიტუციურ კანონი (N1324-რს), რომელითაც კონსტიტუციას ეცვალა რედაქცია, ასევე ადგენს გარდამავალ ნორმებს, რომელითაც:
კრიტიკა
კონსტიტუციის გადასინჯვის პროცესში, საწყის ეტაპზევე წარიმართა კრიტიკის ფონზე, რამდენადაც პოლიტიკურ მხარეებს შორის დაპირისპირების საგანი აღმოჩნდა თავად საკონსტიტუციო კომისიის ფორმირების საკითხი.
შინაარსი
პირვანდელი რედაქციით, საქართველოს კონსტიტუცია შედგებოდა პრეამბულისგან, ძირითადი ნაწილისა და გარდამავალი დებულებებისგან, სულ, 9 თავი და 109 მუხლი. ამჟამად, კონსტიტუცია შედგება პრეამბულისგან, ძირითადი ნაწილისა და გარდამავალი დებულებებისგან, სულ, 11 თავი და 124 მუხლი. კონსტიტუციას ჩაემატა მეოთხე1 და მეშვიდე1 თავები, 341, 481, 511, 731, 801, 811, 812, 813, 814, 861, 1011, 1012, 1013, 1041, 1042, 1043 მუხლები, ამოღებულ იქნა 761 და 91-ე მუხლები.
პრეამბულა
პრეამბულაში გამოთქმულია საქართველოს მოქალაქეთა ნება, რომ დაამკვიდრონ დემოკრატიული საზოგადოებრივი წესწყობილება, ეკონომიკური თავისუფლება, სოციალური და სამართლებრივი სახელმწიფო, უზრუნველყონ ადამიანის საყოველთაოდ აღიარებული უფლებანი და თავისუფლებანი, განამტკიცონ სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობა და სხვა ხალხებთან მშვიდობიანი ურთიერთობა. პრეამბულას იურიდიული ძალა არ გააჩნია.
ძირითადი ნაწილი
ძირითადი ნაწილი მოიცავს 10 თავს, რომელთაგან პირველი ეხება ზოგად დებულებებს, მეორე — საქართველოს მოქალაქეობასა და ადამიანთა უფლებებს, მესამე — საქართვეთველოს პარლამენტს, მეოთხე — საქართველოს პრეზიდენტს, მეოთხე1 — საქართველოს მთავრობას, მეხუთე — სასამართლო ხელისუფლებას, მეექვსე — სახელმწიფო ფინანსებსა და კონტროლს, მეშვიდე — სახელმწიფო თავდაცვას, მეშვიდე1 — ადგილობრივ თვითმმართველობას, მერვე — კონსტიტუციის გადასინჯვას.
ზოგადი დებულებები
კონსტიტუციის პირველ თავში ჩამოყალიბებულია კონსტიტუციური წყობილების საფუძვლები. პირველი თავი აცხადებს, რომ საქართველო არის დემოკრატიული რესპუბლიკა ; ქვეყნის ტერიტორია განსაზღვრულია 1992 წლის 21 დეკემბრის მდგომარეობით ; სახელმწიფო ხელისუფლების წყაროა ხალხი ; სახელმწიფო ცნობს და იცავს ადამიანის საყოველთაოდ აღიარებულ უფლებებსა და თავისუფლებებს, ხელისუფლების განხორციელებისას ხალხი და სახელმწიფო შეზღუდული არიან ამ უფლებებითა და თავისუფლებებით, როგორც უშუალოდ მოქმედი სამართლით ; საქართველოს სახელმწიფო ენა არის ქართული, ხოლო აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, აგრეთვე, აფხაზური. ხაზგასმულია საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის განსაკუთრებული ისტორიული როლი და აქვე აღიარებულია რწმენის სრული თავისუფლება. საქართველოს დედაქალაქად გამოცხადებულია თბილისი.
საქართველოს მოქალაქეობა. ადამიანის ძირითადი უფლებანი და თავისუფლებანი
მეორე თავში განმტკიცებულია ადამიანის საყოველთაოდ აღიარებული ძირითადი უფლებები და მათი განხორციელების გარანტიები. მეორე თავი აცხადებს, რომ ყველა ადამიანი დაბადებით თავისუფალია და კანონის წინაშე თანასწორია განურჩევლად რასისა, კანის ფერისა, ენისა, სქესისა, რელიგიისა, პოლიტიკური და სხვა შეხედულებებისა, ეროვნული, ეთნიკური და სოციალური კუთვნილებისა, წარმოშობისა, ქონებრივი და წოდებრივი მდგომარეობისა, საცხოვრებელი ადგილისა ; სიცოცხლე ადამიანის ხელშეუვალი უფლებაა და სიკვდილით დასჯა აკრძალულია ; ყველას აქვს საკუთარი პიროვნების თავისუფალი განვითარების უფლება ; ადამიანის პატივი და ღირსება ხელშეუვალია ; ადამიანის თავისუფლება ხელშეუვალია ; ყოველ ადამიანს აქვს სიტყვის, აზრის, სინდისის, აღმსარებლობისა და რწმენის თავისუფლება. ; საკუთრების უფლება აღიარებული და ხელშეუვალია ადამიანის პირადი ცხოვრება დაცულია ; ინტელექტუალური შემოქმედების თავისუფლება უზრუნველყოფილია ; მასმედია თავისუფალია და ცენზურა დაუშვებელია ; აღიარებულია შეკრებებისა და მანიფესტაციების თავისუფლება ; ყველას აქვს საზოგადოებრივი და პოლიტიკური გაერთიანებების შექმნისა და მათში გაერთიანების უფლება ; უზრუნველყოფილია ამომრჩეველთა ნების თავისუფალი გამოვლინება, სახელმწიფო თანამდებობის დაკავების უფლება , შრომის თავისუფლება , უდანაშაულობის პრეზუმფცია , სასამართლოსადმი მიმართვის უფლება.
საქართველოს პარლამენტი
მესამე თავი არეგულირებს საქართველოს პარლამენტის ჩამოყალიბების, მის უფლებამოსილებებსა და უფლებამოსილების შეწყვეტის წესს, დეპუტატთა სამართლებრივ სტატუსსა და გარანტიებს, დეპუტატის იმუნიტეტს, ინდემნიტეტს. საქართველოს პარლამენტი არის ქვეყნის უმაღლესი წარმომადგენლობითი ორგანო, რომელიც ახორციელებს საკანონმდებლო ხელისუფლებას, განსაზღვრავს ქვეყნის საშინაო და საგარეო პოლიტიკის ძირითად მიმართულებებს, აკონტროლებს მთავრობის საქმიანობას და სხვ. .
საქართველოს პრეზიდენტი
მეოთხე თავში მოცემულია საქართველოს პრეზიდენტის სტატუსი, უფლებამოსილებები, მისი არჩევის, უფლებამონაცვლეობისა და იმპიჩმენტის წესი. საქართველოს პრეზიდენტი არის საქართველოს სახელმწიფოს მეთაური, ქვეყნის ერთიანობისა და ეროვნული დამოუკიდებლობის გარანტი. იგი კონსტიტუციით მისთვის მინიჭებული უფლებამოსილებების ფარგლებში უზრუნველყოფს სახელმწიფო ორგანოთა ფუნქციონირებას.
საქართველოს მთავრობა
მეოთხე1 თავი არეგულებს საკითხებს საქართველოს მთავრობის შესახებ. საქართველოს მთავრობა არის აღმასრულებელი ხელისუფლების უმაღლესი ორგანო, რომელიც ახორციელებს ქვეყნის საშინაო და საგარეო პოლიტიკას. მთავრობა ანგარიშვალდებულია პარლამენტის წინაშე. მთავრობა შედგება პრემიერ-მინისტრისა და მინისტრებისაგან. მთავრობის შემადგენლობაში შეიძლება იყოს ერთი ან რამდენიმე სახელმწიფო მინისტრი.
სახელმწიფო ფინანსები და კონტროლი
მეექვსე თავში მოცემულია სახელმწიფო ბიუჯეტის მიღების წესი ; დადგენილია მოქალაქეთა ვალდებულება, გადაიხადონ გადასახადები და მოსაკრებლები ; საქართველოს ეროვნული ბანკის სტატუსი, ეროვნული ბანკის საბჭოს ფორმირების წესი, შემადგენლობა და უფლებამოსილებები ; სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის საქმიანობა, სტატუსი და უფლებამოსილებები.
სახელმწიფო თავდაცვა
მეშვიდე თავი აცხადებს, რომ თავდაცვითი ომი საქართველოს სუვერენული უფლებაა ; ქვეყნის დამოუკიდებლობის, სუვერენიტეტისა და ტერიტორიული მთლიანობის დასაცავად, აგრეთვე საერთაშორისო ვალდებულებათა შესასრულებლად საქართველოს ჰყავს სამხედრო ძალები ; საქართველოს დაცვა საქართველოს ყოველი მოქალაქის მოვალეობაა. სამხედრო ვალდებულების მოხდა საამისო უნარის მქონე ყველა მოქალაქის ვალია ; ამ თავში მოცემულია ნორმები ეროვნული უშიშროების საბჭოსა და სამხედრო ძალების გამოყენების შესახებ.
კონსტიტუციის გადასინჯვა
მერვე თავი ითვალისწინებს კონსტიტუციის გადასინჯვის ორ სახეს, ზოგადსა და ნაწილობრივს. ზოგადი გადასინჯვა გულისხმობს ახალი კონსტიტუციის მიღებას, ხოლო ნაწილობრივი — არსებულ ტექსტში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანას. კონსტიტუციის კანონპროექტის შეტანის უფლება აქვთ პარლამენტის წევრთა სრული შემადგენლობის ნახევარზე მეტს და არანაკლებ 200 000 ამომრჩეველს. კონსტიტუციის გადასინჯვის კანონპროექტი წარედგინება საქართველოს პარლამენტს, რომელიც აქვეყნებს მას საყოველთაო-სახალხო განხილვისათვის. პარლამენტში კანონპროექტის განხილვა იწყება მისი გამოქვეყნებიდან ერთი თვის შემდეგ. კონსტიტუციის გადასინჯვის კანონპროექტი მიღებულად ჩაითვლება, თუ მას საქართველოს პარლამენტის ორ თანამიმდევრულ სესიაზე სულ ცოტა სამი თვის ინტერვალით მხარს დაუჭერს საქართველოს პარლამენტის სრული შემადგენლობის არანაკლებ სამი მეოთხედი. კონსტიტუციის გადასინჯვის კანონს, კონსტიტუციის 68-ე მუხლით გათვალისწინებული წესით, ხელს აწერს და აქვეყნებს საქართველოს პრეზიდენტი.
გარდამავალი დებულებები
მეცხრე თავში რეგლამენტირებულია კონსტიტუციის ძალაში შესვლის პირობები და წესები, მისი ამოქმედების შედეგები კანონმდებლობისათვის, სახელმწიფო ვალდებულება კონსტიტუციის ძალაში შესვლამდე ნორმატიული აქტების სახელმწიფო რეგისტრაციის, კონსტიტუციასთან და კანონებთან შესაბამისობის მოყვანის შესახებ ; საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ ორგანული კანონის მიღების ვადა.
წყარო
*
109
თარიღი უცნობია
*
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2012
მინი|250პქ|ქალაქ პოზნანის სიმბოლო-თხები ევრო 2012-ის მონაწილე ქვეყნების დროშებით ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2012 (ან უბრალოდ ევრო 2012) — უეფა-ს მიერ ჩატარებული რიგით მე-14 საფეხბურთო ჩემპიონატი, რომელსაც უმასპინძლეს უკრაინამ და პოლონეთმა 8 ივნისიდან 1 ივლისამდე. ორივე ქვეყანამ პირველად უმასპინძლა ევროპის ჩემპიონატს.
ამ ჩემპიონატზე წინა ჩემპიონატის მსგავსად 16 გუნდი ასპარეზობდა. შესარჩევი მატჩები გაიმართა ევროპის 51 ქვეყანაში 2010 წლის აგვისტოდან 2011 წლის ნოემბრამდე.
მასპინძლის შერჩევა
უკრაინა-პოლონეთის გაერთიანებულმა ვარიანტმა გაიმარჯვა 2007 წლის 18 აპრილს კარდიფში, უეფა-ს აღმასკომის სხდომაზე. ამ ვარიანტმა დაამარცხა იტალიისა და უნგრეთ-ხორვატიის კანდიდატები და გახდა ორ ქვეყანაში ჩატარებული ევროპის ჩემპიონატის რიგით მესამე შემთხვევა.
მზადება
მინი|250პქ|წამზომი ჩართულია ევრო 2012-ის დაწყებამდე (ლვოვი, 22 ივლისი 2011) 2008 წლის იანვარში უეფა-ს პრეზიდენტმა მიშელ პლატინიმ ტურნირის ორგანიზატორებს გაფრთხილება მისცა მზადების პროცესში შეცდომების თავიდან აცილებისაგან.
უკრაინამ განაცხადა იმ პრობლემების შესახებ, რომელიც საფრთხეს უქმნიდა მას, როგორც თანა-მასპინძელს: კიევის ოლიმპიური სტადიონის რეკონსტრუქციის შეჩერება და ეკონომიკური კრიზისის შედეგად ინფრასტრუქტურული სამუშაოების დაფინანსების შეწყვეტა. მიშელ პლატინიმ 2009 წლის აპრილში განაცხადა, რომ უკრაინა კვლავაც ერთ-ერთ მასპინძლად მოიაზრებოდა, თუმცა ამასთანავე მიანიშნა, რომ მატჩების უმეტესობა პოლონეთში გაიმართებოდა. პოლონეთის პრემიერ-მინისტრმა დონალდ ტუსკმა განაცხადა, რომ პოლონეთი მზად იყო ამისთვის, მაგრამ უეფა-მ კვლავ 4+4 გეგმა დატოვა ძალაში.
2010 წლის მაისში მიშელ პლატინიმ გერმანიის ფეხბურთის ასოციაციასთან ინტერვიუში განაცხადა, რომ შესაძლოა გერმანია-უნგრეთს ჩაენაცვლებინა უკრაინა-პოლონეთი, რადგანაც გაჩნდა ახალი ეჭვები ამ ორი ქვეყნის მზადყოფნასთან დაკავშირებით. მაგრამ აგვისტოში პლატინი ისევ ესტუმრა ამ ქვეყნებს და თქვა, რომ ოპტიმისტურად იყო განწყობილი ამ ორი ქვეყნის მზადებასთან დაკავშირებით და დაბრკოლებები აღარ არსებობდა. 2011 წლის სექტემბერში უეფა-ს დელეგაციამ უკრაინაში ვიზიტისას საბოლოოდ დაადგინა, რომ უკრაინა მზად იყო ევრო 2012-სთვის.
შესარჩევი ეტაპი
2012 წლის ევროპის ჩემპიონატის შესარჩევი ეტაპის წილისყრა 2010 წლის 7 თებერვალს ვარშავაში შედგა.შესარჩევში მონაწილეობდა 51 გუნდი,მათ უნდა გამოევლინათ ევროპის ჩემპიონატის 14 მონაწილე, რომლებიც შეუერთდებოდნენ მასპინძლებს-პოლონეთს და უკრაინას.გუნდები განაწილდნენ 9 ჯგუფში.კენჭისყრა შედგა იმდროსათვის არსებული უეფას ეროვნულ ნაკრებთა კოეფიციენტების მიხედვით.
საკვალიფიკაციო ეტაპი დაიწყო 2010 წლის აგვისტოში და დამთავრდა 2011 წლის 15 ნოემბერს.2011 წლის 11 ოქტომბერს დასრულდა საკვალიფიკაციო ჯგუფური ეტაპი,რომელმაც გამოავლინა ევროპის ჩემიონატის მონაწილე 10 გუნდი:9 გამარჯვებული და ერთი საუკეთესო მეორეადგილოსანი.დანარჩენმა მეორეადგილოსნებმა ითამაშეს პლეი-ოფში და გამოავლინეს ჩემპიონატის მონაწილე კიდევ 4 გუნდი.
მონაწილე გუნდები
2012 წლის ევროპის ჩემიონატის ჯგუფური ეტაპის ფორმატი მოქმედებს 1996 წლის ევროპის ჩემპიონატიდან.ევროპის ზოგიერთი ქვეყნის საფეხბურთო ფედერაცია მოითხოვდა მონაწილეთა გაზრდას 24-მდე,რადგანაც 1996 წლის შემდეგ გაიზარდა უეფას წევრთა რიცხვი.2007 წლის აპრილში უეფას აღმასკომმა მხარი არ დაუჭირა 2012 წლის ევროპის ჩემიპიონატის მონაწილეთა როცხვის გაზრდას.
right|thumb|320px|
ამ ჩემპიონატის მონაწილე 12 გუნდი მონაწილეობდა 2008 წლის ევროპის ჩემპიონატზეც,ხოლო ორი-ინგლისი და დანია 2004 წლის შემდეგ დაუბრუნდნენ კონტინენტურ პირველობას.ირლანდია ოცდაოთხწლიანი შესვენების შემდეგ მეორედ გამოდის ევროპის ჩემპიონატზე.მასპინძელი უკრაინა დამოუკიდებლობის შემდეგ პირველად ასპარეზობს ევროპირველობაზე.
აი ევროპის ჩემპიონატის მონაწილე 16 გუნდი:
ფინალური ეტაპის კენჭისყრა
ფინალური ეტაპის კენჭისყრა 2011 წლის 2 დეკემბერს კიევში, სასტუმრო „უკრაინაში“ შედგა. ერთსაათიან პროცესს უძღვებოდნენ ორი მასპინძელი ქვეყნის წარმომადგენელი-ტელეწამყვანები: ოლგა ფრეიმუტი და პიოტრ სობჟინსკი.
უეფა-ს კოეფიციენტთა რეიტინგის მიხედვით, მონაწილე 16 გუნდი 4 კალათში განათავსდა. მასპინძელი ქვეყნები მოქმედ ჩემპიონ ესპანეთთან ერთად პირველ კალათში მოხვდნენ.
კენჭისყრის პროცედურის თანახმად ყოველი ჯგუფში თითოეული კალათიდან მოხვედრილი გუნდით კომპლექტდებოდა. კენჭისყრის ბურთულებს იღებდნენ სხვადასხვა დროის ევროპის ჩემპიონები: ჰორსტ ჰრუბეში, მარკო ვან ბასტენი, პეტერ შმეიხელი და ზინედინ ზიდანი.
მსაჯები
2011 წლის 20 დეკემბერს უეფა-მ მსაჯები დაასახელა:
მეოთხე მსაჯები:
პირველად, ევროპის ჩემპიონატების ისტორიაში, კარის ხაზებთან განლაგდა ორი დამხმარე მსაჯი.
ბომბარდირები
მუქი შრიფტით აღნიშნულია ბომბარდირი უეფას ოფიციალური წესების მიხედვით
თილისმა
thumb|სლავეკი და სლავკო
თილისმების სახელები შეირჩა 2010 წლის დეკემბერში უეფას საიტზე გამოკითხვის შედეგად:
ლოგო და სლოგანი
ჩემპიონატის ლოგო დამტკიცდა 2009 წლის 14 დეკემბერს კიევში.იგი პოლონეთის და უკრაინის ქვანახშირის რეგიონებისათვის დამახასიათებელი ქაღალდების გამოჭრის ხელოვნების სტილისაა.აქვე დამტკიცდა სლოგანი:ისტორიას ვქმნით ერთად(პოლონურად:Razem tworzymy przyszłość,უკრაინულად:Творимо історію разом).სლოგანი ეფუძნება იმ ფაქტს,რომ ეს ორი აღმოსავლეთევროპული ქვეყანა პირველად მასპინძლობს კონტინენტურ პირველობას.
ბილეთები
ბილეთები გაიყიდა უეფას ოფიციალური საიტის მეშვეობით ან მონაწილე 16 ქვეყნის საფეხბურთო ფედერაციების მიერ ბილეთების ფასი მერყეობდა 30 ევროდან 600 ევრომდე. გულშემატკივარს შეეძლო შეიძინა ბილეთის პაკეტები (თავისი ფავორიტი გუნდის ან ერთ კონკრეტულ სტადიონზე გასამართი მატჩების).
ბურთი
2012 წლის ევროპის ჩემპიონატის ოფიციალური ბურთია ადიდას ტანგო 12.
სქოლიო
2012
დუეინ ოლმენის დისკოგრაფია
სტატიაში წარმოდგენილია დუეინ ოლმენის სრული დისკოგრაფია, რომელიც შექმნილი არის ჯგუფებში Hour Glass, Allman Brothers Band, Derek and the Dominos-სა და Allman Joys-ში მოღვაწეობისას და დახარისხებულია წლების მიხედვით.
სქოლიო
კატეგორია:დისკოგრაფიები
Adelomyrmex robustus
Adelomyrmex robustus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Adelomyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Myrmicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:Adelomyrmex
.ac
.ac — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) ამაღლების კუნძულისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
ac კატეგორია:ამაღლების კუნძული
Toppdomän
Big Wedge
Big Wedge — მეორე სინგლი ვოკალისტ და მუსიკოს ფიშის პირველი სოლო-ალბომიდან Vigil in a Wilderness of Mirrors. იგი გამოვიდა 1989 წელს, 12 და ვრცელი 12 ტიპის ვინილის ფირფიტებზე. სინგლში ასევე შეტანილია b-გვერდი Jack And Jill და სიმღერის Faith Healer საკონცერტო ჩანაწერი.
სიმღერები
კატეგორია:ფიშის სიმღერები
ჩაკმა
ჩაკმა (Papio ursinus) — ცხვირვიწრო მაიმუნი პავიანის გვარისა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანთრისებრნი
გონძაგა (ლომბარდია)
გონძაგა (Gonzaga) — დაბა იტალიურ პროვინცია მანტუაში, ლომბარდიის რეგიონში, რომელშიც 2001 წლის მონაცემებით ცხოვრობდა 8.039 მოსახლე.
დაბის ფართობია 49 კმ², მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 164 მოსახლეს კმ²-ზე. მოსაზღვრე დაბებია: ლუძარა, მოლია, პეგონიაგა, რეჯოლო და სუძარა.
სატელეფონი კოდია: +39-(0)376.
კატეგორია:იტალიის ქალაქები
გონძაგა
საკუთარი სახელი გონძაგა შეიძლება აღნიშნავდეს:
Hey Jude
— ინგლისური როკ-ჯგუფ The Beatles-ის სიმღერა. იგი გამოიცა სინგლის სახით, 1968 წელს. კომპოზიციის ტექსტი მიეძღვნა ჯულიანს, ჯონ ლენონის შვილს.
სქოლიო
კატეგორია:The Beatles-ის სიმღერები კატეგორია:1968 წლის სიმღერები
ახალი ზირბითი
ახალი ზირბითი — სოფელი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში (ორბეთის თემის თემი). მდებარეობს საყარაულოს ქედზე (თრიალეთის ქედის შტოქედი), მდინარე ფარცხისისწყლის (ალგეთის შენაკადი) სათავეში. ზღვის დონიდან 1250 მეტრზე, თეთრიწყაროდან დაშორებულია 18 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 52 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფლები
უფლისაშვილები
უფლისაშვილი — ქართული გვარი გვარის ფუძეა საკუთარი სახელი უფლისა. 1818 წელს დიდ ენაგეთში მოიხსენება სოლომონ უფლისაშვილი. საქართველოში 402 უფლისაშვილი ცხოვრობს. 197 კაცი და 205 ქალი. ჭიათურაში 133, ტყიბულში 96, თბილისში 54.
რესურსები ინტერნეტში
*
A Gentleman's Excuse Me
A Gentleman's Excuse Me — მესამე სინგლი ვოკალისტ და მუსიკოს ფიშის პირველი სოლო-ალბომიდან Vigil in a Wilderness of Mirrors. იგი გამოვიდა 1989 წელს, 12 ტიპის ვინილის ფირფიტებზე. სინგლში ასევე შეტანილია b-გვერდი Whiplash და სიმღერის A Gentleman's Excuse Me დემო-ვერსია.
ისაკყაუ
ისაკყაუ (ყოფილი  გიორგიწმინდა) — სოფელი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში (ყორნისის სადაბო თემი). მდებარეობს მდინარე შუა ფრონის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 900 მეტრი, ყორნისიდან 3 კილომეტრი.
A Gentleman's Excuse Me
სიმღერები
კატეგორია:ფიშის სიმღერები
ისაკყაუ
ლიტერატურა
კატეგორია:ყორნისის სადაბო თემის სოფლები
გივი ნოდია
გივი ნოდია (დ. 2 იანვარი, 1948, ქუთაისი, საქართველოს სსრ, სსრ კავშირი — გ. 7 აპრილი, 2005, თბილისი, საქართველო) — ქართველი და საბჭოთა ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი. თამაშობდა თავდამსხმელის პოზიციაზე. საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი (1972). ღირსების ორდენის კავალერი.
ხუთჯერ იყო დასახელებული საბჭოთა კავშირის წლის 33 საუკეთესო ფეხბურთელის სიაში. აქედან ორჯერ აღიარებული იყო სსრ კავშირის წლის საუკეთესო თავდამსხმელად.
საკლუბო
ფეხბურთის თამაში 1957 წელს ქუთაისში, მწვრთნელ კარლო ხურციძის ხელმძღვანელობით დაიწყო. 1965–1966 წლებში თამაშობდა ქუთაისის „ტორპედოში“, 1967–1975 წლებში — თბილისის „დინამოში“, ხოლო 1976–1978 წლებში — მოსკოვის „ლოკომოტივში“. საკავშირო ჩემპიონატების ფარგლებში ჩაატარა 312 მატჩი (გაიტანა 93 ბურთი), მათ შორის თბილისის „დინამოში“ — 312 მატჩი (76 ბურთი). გარდა ამისა, თბილისის „დინამოს“ შემადგენლობაში ჩაატარა 26 სათასო (10 ბურთი) და 30 საერთაშორისო (20 ბურთი) შეხვედრა.
ქუთაისის „ტორპედოს“ ძირითად შემადგენლობაში საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატების ფარგლებში პირველად 1965 წლის 11 ოქტომბერს, საკავშირო პირველობის 26-ე ტურის კალენდარულ მატჩში, თბილისის „დინამოს“ წინააღმდეგ გამოვიდა მინდორზე. შეხვედრა თბილისის „დინამოს“ სტადიონზე გაიმართა და მას 35 ათასი ფეხბურთის გულშემატკივარი დაესწრო. ტორპედოელებმა თამაში ასეთი შემადგენლობით დაიწყეს: კვასხვაძე, ლოსაბერიძე, წივწივაძე, წვერავა, ზარია, ჯანშიევი, ასიტაშვილი, ვეკუა, ჩხარტიშვილი, ხაჟალია და გივი ნოდია. დაპირისპირება სლავა მეტრეველის დუბლის წყალობით თბილისელთა გამარჯვებით, ანგარიშით — 2–0 დამთავრდა.
ქუთაისის „ტორპედოს“ მაისურით ბოლოჯერ 1966 წლის 30 ნოემბერს, საკავშირო ჩემპიონატის 35-ე ტურის კალენდარულ მატჩში, ამჯერადაც თბილისის „დინამოს“ წინააღმდეგ ითამაშა. შეხვედრა ქუთაისის ცენტრალურ სტადიონზე გაიმართა და მას 25 ათასამდე ფეხბურთის გულშემატკივარი დაესწრო. მასპინძლებმა თამაში ასეთი შემადგენლობით დაიწყეს: კვასხვაძე, ლოსაბერიძე, ებრალიძე, სიამაშვილი, ძოძუაშვილი, ჭოლაძე, კუტივაძე, ასიტაშვილი, ხერხაძე, ხაჟალია და გივი ნოდია. შეხვედრა ფრედ, ანგარიშით — 3–3 დამთავრდა.
სანაკრებო
მისი დებიუტი საბჭოთა კავშირის ეროვნულ ნაკრებში შედგა 1967 წლის 29 ნოემბერს, ამხანაგურ შეხვედრაში ჰოლანდიის წინააღმდეგ. 1968 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე იგი მოხვდა შემადგენლობაში, თუმცა ამ ჩემპიონატში თამაში არ ჩაუტარებია.
1970 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის მონაწილე და 1972 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფინალისტი საბჭოთა კავშირის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში.
სამწვრთნელო
იყო ქუთაისის „ტორპედოს“ (1982, 1984–86), რუსთავის „გორდას“ (1988–92), თბილისის „დინამოს“ (1993–94, 2001), სანქტ-პეტერბურგის „ლოკომოტივის“ (რუსეთი, 1995-99) და თბილისის „ლოკომოტივის“ (2001) მთავარი მწვრთნელი. მისი ხელმძღვანელობით თბილისის „დინამო“ ორჯერ გახდა საქართველოს ჩემპიონი (1993, 1994) და ასევე ორჯერ მოიპოვა საქართველოს თასი (1993, 1994).
საინტერესო ფაქტები
1970 წელს საქართველოს სპორტულ ჟურნალისტთა ფედერაციამ მოაწყო ტრადიციული საახალწლო ანკეტა რესპუბლიკის ათი საუკეთესო სპორტსმენის გამოსავლენად. გამოკითხვის შედეგად გივი ნოდია საქართველოს მეხუთე საუკეთესო სპორტსმენად დასახელდა.
სქოლიო
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები კატეგორია:დაბადებული 2 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1948 კატეგორია:გარდაცვლილი 7 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 2005 კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:საბჭოთა ფეხბურთელები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატები კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ნაკრების ფეხბურთელები კატეგორია:1970 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები კატეგორია:ქუთაისის ტორპედოს ფეხბურთელები კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები კატეგორია:მოსკოვის ლოკომოტივის ფეხბურთელები კატეგორია:ქართველი ფეხბურთის მწვრთნელები კატეგორია:საბჭოთა ფეხბურთის მწვრთნელები კატეგორია:ქუთაისის ტორპედოს მწვრთნელები კატეგორია:რუსთავის მეტალურგის მწვრთნელები კატეგორია:თბილისის დინამოს მწვრთნელები კატეგორია:თბილისის ლოკომოტივის მწვრთნელები კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები კატეგორია:გრიგორი ფედოტოვის კლუბის წევრები
კასიგიანგუიტი
კასიგიანგუიტი (Qasigiannguit) ყოფილი კრისტიანსჰობი (Christianshåb) — ქალაქი დასავლეთ გრენლანდიაში, კაასუიტსუპის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს დისკოს ყურის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაპირზე. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 1,253 კაცს. ამ მაჩვენებლით ის ქვეყნის მასშტაბით მეთორმეტე ადგილზეა.
Adelomyrmex samoanus
Adelomyrmex samoanus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Adelomyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Myrmicinae-ს ქვეოჯახს. .
გრიპსჰოლმის სასახლე
გრიპსჰოლმის სასახლე (შვედ.: Gripsholms slott) მდებარეობს შვედეთში, მარიეფრედთან. 1370 წელს მის ადგილზე ბო იონსენმა ააშენა ციხესიმაგრე, რომლის ნანგრევებზეც მოგვიანებით 1526 წელს გუსტავ I-მა ააგო სასახლე, რომელიც ვაზას დინასტიის დომენი იყო 1713 წლამდე. 1713-1773 სასახლე საპყრობილედ გამოიყენებოდა, სანამ გუსტავ III-ემ იგი ხელახლა არ შეაკეთებინა და თეატრის დასს არ მიუჩინა ადგილი. დღეს სასახლე ცნობილია თავისი ნახატების გალერეათი. აქ თავმოყრილია 2000-ზე მეტი სურათი.
ზვიად ცეცხლაძე
ზვიად ცეცხლაძე (დ. 26 თებერვალი, 1946, სოფელი ბახვი, მახარაძის რაიონი — გ. მაისი, 2007) — ქართველი მეცნიერი, პოლიტიკოსი, ფილოსოფოსი.
გრიპსჰოლმის სასახლე
კატეგორია:შვედეთის სასახლეები
ზვიად ცეცხლაძე
დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი. 2002-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „დემოკრატიული აღორძინების კავშირი“.
2007 წლის 28 მაისს ზვიად ცეცხლაძე თბილისში, საკუთარ ოფისში მოკლული იპოვეს.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 26 თებერვალი კატეგორია:დაბადებული 1946 კატეგორია:გარდაცვლილი 2007 კატეგორია:საქართველოს V მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
არჩაიები
არჩაია — ქართული გვარი. გვარის ფუძეა საკუთარი სახელი არჩა, რომელიც საკუთარი სახელის არჩილის კნინობითი ფორმაა. საქართველოში 505 არჩაია ცხოვრობს. 244 კაცი და 261 ქალი. სენაკში 107, თბილისში 75. ქუთაისში 9.
რესურსები ინტერნეტში
*
The Company (ფიშის სიმღერა)
The Company — მეოთხე სინგლი ვოკალისტ და მუსიკოს ფიშის პირველი სოლო-ალბომიდან Vigil in a Wilderness of Mirrors. იგი გამოვიდა 1990 წელს, 12 ტიპის ვინილის ფირფიტებზე. სინგლში ასევე შეტანილია b-გვერდები - Family Business (საკონცერტო ვერსია), Punch & Judy (საკონცერტო ვერსია) და The Company-ს დემო ვერსია.
სიმღერები
კატეგორია:ფიშის სიმღერები
იუსუფ I
იუსუფ I ჯაყელი — ახალციხის ფაშა 1635-1647 წლებში, საფარ-ფაშას ძე. ქართულ წყაროებში იგი ათაბაგად ან ფაშა-ათაბაგად იხსენიება. XVII საუკუნის 20-30-იან წლებში, როდესაც მესხეთი სპარსეთსა და ოსმალეთს შორის ხელიდან ხელში გადადიოდა, საფარ-ფაშა თურქეთის ზონაში რჩებოდა ფაშად, ხოლო იუსუფ I - ირანის ზონაში. ასე ინარჩუნებდნენ ისინი თავიანთ სამემკვიდრო უფლებას სამცხე-ჯავახეთში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ახალციხის ფაშები კატეგორია:ჯაყელები კატეგორია:გარდაცვლილი 1647 კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
Hey-Hey-Hey-Hey!
„Hey-Hey-Hey-Hey!“ — ლიტლ რიჩარდის მიერ დაწერილი სიმღერა. იგი თავდაპირველად მის სინგლზე Good Golly Miss Molly 1958 წელს გამოვიდა. ჯგუფ The Beatles-ის მიერ ასევე ჩაწერილი იქნა მისი საკუთარი ვერსია, რომელიც შევიდა ალბომში Beatles for Sale, ამერიკულ გამოცემაში Beatles VI და 1994 წელს საარქივო ჩანაწერების ალბომზე Live at the BBC გამოვიდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:The Beatles-ის სიმღერები კატეგორია:1958 წლის სიმღერები
HTC
HTC Corporation (ეიჩ-თი-სი კორპორაცია) — სმარტფონების ერთ-ერთი ყველაზე მსხვილი ტაივანურ მწარმოებელი მსოფლიოში. სათავო ოფისი მდებარეობს ქალაქ ტაოიანში (ტაივანის ჩრდილო-აღმოსავლეთი ნაწილი).
ისტორია
HTC 1997 წელს დააარსეს ჩერ ვანგმა და პეტერ ჩოუმ. კომპანიის სახელი წარმოადგენს აბრევიატურას High Tech Computer. თავდაპირველად კომპანია აწარმოებდა მცირე ზომის პორტატულ კომპიუტერებს. შემდგომში ბაზარზე გამოჩნდა HTC კორპორაციის მიერ წარმოებული სმარტფონები, რომლებსაც კომპანია აწარმოებდა სხვადასხვა საერთაშორისო კავშირგაბმულობის კომპანიებისათვის, როგორებიცაა T-Mobile, Orange, O2 და Vodafone. 1998 წელს HTC-მ შექმნა მსოფლიოში პირველი სენსორული პორტატული მოწყობილობა, რომელიც აღჭურვილი იყო wireless კავშირის შესაძლებლობით. 2000 წელს კი შეიქმნა სენსორული ეკრანის მქონე პირველი სმარტფონი. 2006 წლიდან კომპანიამ აქტიურად დაიწყო სმარტფონების წარმოება საკუთარი ბრენდის სახელით, რომლებშიც ძირითად ოპერაციულ სისტემას წარმოადგენდა Microsoft Windows Mobile, მაგრამ 2008 წელს HTC-მ გამოუშვა პირველი სმარტფონი (HTC Dream, რომელიც ასევე გავრცელებული იყო, როგორც T-Mobile G1) Android-ის ოპერაციული სისტემით.
პროდუქცია
კომუნიკატორები (Android)
კომუნიკატორები (Windows Phone 8)
კომუნიკატორები (Windows Phone 7)
სმარტფონები (Windows Mobile Standard)
კომუნიკატორები (Windows Mobile Professional)
ინოვაციები
HTC კორპორაცია არაერთხელ გამხდარა ინოვატორი სმარტფონების წარმოების განვითარებასა და სრულყოფაში. 2010 წლის 17 თებერვალს HTC დასახელდა ერთ-ერთ ყველაზე ინოვატორ კომპანიად მსოფლიოში და ამ სიაში დაიკავა 31-ე ადგილი. ამჟამად კომპანია მუშაობს საკუთარი ოპერაციული სისტემის შესაქმნელად, რომელმაც კონკურენცია უნდა გაუწიოს ისეთ ოპერაციულ სისტემებს, როგორებიცაა Apple iOS, Google Android და Microsoft Windows Phone 8.
სქოლიო
კატეგორია:ტაივანის კომპანიები კატეგორია:მობილური ტელეფონების მწარმოებელი კომპანიები
Adelomyrmex silvestrii
სქოლიო
კატეგორია:Adelomyrmex
სამარყანდი
thumb|240px|რეგისტანი - სამარყანდის ცენტრი სამარყანდი (Samarqand / Самарқанд; ) — უზბეკეთის სიდიდით მეორე ქალაქი და სამარყანდის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. ისტორიულად ცნობილია, მისი ცენტრალური პოზიციით აბრეშუმის გზაზე ჩინეთსა და დასავლეთს შორის, ასევე სამეცნიერო სწავლების ისლამური ცენტრის სახით. ქალაქის ყველაზე გამორჩეული ღირსშესანიშნაობა ბიბი-ხანიმის მეჩეთია. მდებარეობს ზღვის დონიდან 702 მეტრზე. 2001 წელს იუნესკომ 2750 წლის ქალაქი მსოფლიო კულტურული მეკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა, როგორც „სამარყანდი - კულტურათა გზაჯვარედინი“.
სქოლიო
კატეგორია:სამარყანდი კატეგორია:უზბეკეთის ქალაქები კატეგორია:აბრეშუმის გზა კატეგორია:უძველესი ქალაქები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები უზბეკეთში
ჰენრი უოლესი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტები კატეგორია:აშშ-ის ვაჭრობის მდივნები კატეგორია:აშშ-ის სოფლის მეურნეობის მდივნები კატეგორია:დაბადებული 7 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1888 კატეგორია:გარდაცვლილი 18 ნოემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1965
აზერბაიჯან-გაერთიანებული სამეფოს ურთიერთობები
გაერთიანებული სამეფო-აზერბაიჯანის ურთიერთობები — წარმოადგენს ურთიერთობებს აზერბაიჯანსა და გაერთიანებულ სამეფოს შორის. აზერბაიჯანს აქვს საელჩო ლონდონში. გაერთიანებულ სამეფოს აქვს საელჩო ბაქოში. ორივე ქვეყანა არის სრულუფლებიანი წევრი ევროსაბჭოსი და ევროპის უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციისა.
ისტორია
გაერთიანებული სამეფო-აზერბაიჯანის ურთიერთობები იწყება 1920 წლის 18 იანვარს, როდესაც ბრიტანეთის ექსპედიცია ლიონელ დანსტერვილის ხელმძღვანელობით გაიგზავნა ბაღდადიდან ბაქოში, ნავთობის საბადოების საკუთარი კონტროლის ქვეშ მოქცევის მიზნით, რომელიც მანამდე გერმანიისა და ოსმალეთის იმპერიის კონტროლქვეშ იყო. ფაქტობრივად ამ პერიოდში გაფორმდა დიპლომატიური ურთიერთობა აზერბაიჯანის დემოკრატიულ რესპუბლიკასა და ბრიტანეთის იმპერიას შორის კავკასიაში ბრიტანეთის უმაღლესი კომისრის საშუალებით, რომელიც თბილისში იმყოფებოდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აზერბაიჯანის დიპლომატიური ურთიერთობები კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს დიპლომატიური ურთიერთობები
თეიმურაზ ციხელაშვილი
თეიმურაზ ციხელაშვილი (დ. 3 აგვისტო, 1953, სოფელი განთიადი, დმანისის რაიონი — გ. 11 აპრილი, 2022) — ქართველი პოლიტიკოსი.
1991 წელს დაამთავრა საქართველოს ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო სასწავლო-კვლევითი ინსტიტუტის ზოოსაინჟინრო ფაკულტეტი. 1999-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი (დმანისის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი საინიციატივო ჯგუფი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 3 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1953 კატეგორია:საქართველოს V მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო სასწავლო-კვლევითი ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები კატეგორია:გარდაცვლილი 2022 კატეგორია:გარდაცვლილი 11 აპრილი
სუბართუ
სუბართუ (შუმერ. Su-bir/Subar/Šubur; აქად. Šubartum/Subartum/ina Šú-ba-ri, ასირ. mât Šubarri) — ქვეყანა ძველ ახლო აღმოსავლეთში. მოიხსენიება ძვ. წ. III-I ათასწლეუულებში შუამდინარულ ლურსმულ წყაროებში. სუბართუ გეოგრაფიული ცნებაა, ამ სახელწოდებით ძვ. წ. III-I ათასწლეულებში აღინიშნებოდა მთელი ჩრდილოეთ მესოპოტამია მომიჯნავე რაიონებით — ბაბილონის ჩრდილოეთით მდებარე ვრცელი მხარე (ასურეთის ჩათვლით), რომელიც მოიცავდა ტიგრის ზემო დინების აღმოსავლეთითა და დასავლეთით, ისევე როგორც ევფრატის ზემო დინების აღმოსავლეთით მდებარე მიწებს (ზოგჯერ ლურსმულ წყაროებში სუბართუ საერთოდ ჩრდილოეთის აღსანიშნავად გამოიყენებოდა). ძვ. წ. II ათასწლეულში ძველაღმოსავლური წყაროების მიხედვით, სუბართუ ძირითადად ხურიტებით დასახლებული ტერიტორია იყო. იგი მოიცავდა სხვადასხვა სახელმწიფოებრივ გაერთიანებებს. სუბართუს სახელწოდებას მკვლევრები აიგივებენ ძვ. წ. I ათასწლეულის მესოპოტამიური წყაროების „სუბრია, შუფრიასთან“ (ამ სახელის მატარებელი ქვეყანა ვანის ტბის დასავლეთით მდებარეობდა).
ლიტერატურა
კატეგორია:ახლო აღმოსავლეთის ისტორია
რიჩარდ ჰარისი
რიჩარდ ჰარისი (Richard Harris, დაბ. სახელი Richard St John Francis Harris; დ. 1 ოქტომბერი, 1930, ლიმერიკი — გ. 25 ოქტომბერი, 2002, ლონდონი) — ირლანდიელი მსახიობი და მომღერალი, გრემის და ოქროს გლობუსის პრემიების ლაურეატი.
ბიოგრაფია
რიჩარდ ჰარისი დაიბადა 1930 წლის 1 ოქტომბერს ირლანდიის ქალაქ ლიმერიკში. 1955 წელს ჰარისი შევიდა ლონდონის მუსიკისა და დრამატული ხელოვნების აკადემიაში სამსახიობო ხელოვნების შესასწავლად. მისი დამთავრების შემდეგ შეუერთდა ჯოანა ლიტვუდის თეატრალურ სახელოსნოს.
ჰარისის კინოდებიუტი შედგა 1959 წელს მეორეხარისხოვანი როლით ბრიტანულ კომედიაში „ცოცხალ-მკვდარი“. 4 წლის შემდეგ კი ცნობილი გახდა მთელი მსოფლიოსთვის სპორტსმენ ფრენკ მეჩინის როლით რეჟ. ლინდზი ანდერსონის ფილმის — „ასეთია სპორტული ცხოვრება“ გამოსვლის შემდეგ. წარმატებული გამოდგა მიუზიკლი „კამელოტი“, სადაც ჰარისი მეფე არტურს განასახიერებდა და „კრომველი“, სადაც მთავარი როლი შეასრულა.
1971 წელს ჰარისი გადაიღეს BBC-ის ტელევერსიაში „თოვლის ბატი“. ფილმმა მიიღო „ოქროს გლობუსი საუკეთესო სატელევიზიო ფილმის“ ნომინაციაში და იყო ნომინირებული როგორც BAFTA-ს, ასევე „ემის“ ჯილდოზე.
ჰარისის დებიუტი, როგორც რეჟისორის და სცენარის ავტორის, შედგა ფილმში „ბლუმფილდი“ (1971).
2002 წლის აგვისტოში მსახიობი ჰოსპიტალიზირებულ იქნა პნევმონიით და დაუდგინდა დიაგნოზი — ხოჯკინის ლიმფომა. მისი მდგომარეობა ორი თვის შემდეგ დამძიმდა და 25 ოქტომბერს გარდაიცვალა.
ხსოვნა
2006 წლის 30 სექტემბერს რიჩარდ ჰარისის მეგობარმა, მანუელ დი ლუსიამ ირლანდიის პატარა ქალაქ კილკიში მსახიობის ბრინჯაოს ქანდაკების დადგმას გაუკეთა ორგანიზაცია. სკულპტურის ავტორია შეიმუს კონოლი. ქანდაკება წარმოადგენს 18 წლის ასაკის რიჩარდ ჰარისის ნატურალური ზომის სკულპტურას, რომელიც თამაშობს სკვოშს. ძეგლი გახსნა რასელ კროუმ, რომელიც ჰარისთან ერთად თამაშობდა ფილმში „გლადიატორი“. მარჯვნივ|მინი|245x245პქ| ჰარისის ქანდაკება. კილკი (ირლანდია)
2007 წლის შემოდგომაზე მსახიობის მშობლიური ქალაქის — ლიმერიკის ცენტრში დაიდგა მისი მეორე ქანდაკება მეფე არტურის როლში ფილმიდან „კამელოტი“. სკულპტურის ავტორია ჯიმ კონოლი.
2009 წელს BIFA-ს დაჯილდოებაზე, მიკი რურკმა თავისი „ჯილდო საუკეთესო მსახიობისთვის“ მიუძღვნა რიჩარდ ჰარისს, რომელსაც „კარგი მეგობარი და უდიდესი მსახიობი“ უწოდა.
2013 წელს დაწესდა რიჩარდ ჰარისის სახელობის ყოველწლიური საერთაშორისო კინოფესტივალი, რომელიც ერთ-ერთი სწრაფად მზარდი კონოფესტივალია ირლანდიაში. ყოველწლიურად მას ჰარისის ერთ-ერთი ვაჟი ესწრება.
2015 წელს ლიმერიკში, ჰარისის საყვარელ ადგილზე, მწერალთა ცენტრის ინიციატივით გაიხსნა მემორიალური დაფა. რომელიც მსახიობის ვაჟმა — ჯარედ ჰარისმა გახსნა.
სქოლიო
კატეგორია:ირლანდიელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 1930 კატეგორია:დაბადებული 1 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 2002 კატეგორია:გარდაცვლილი 25 ოქტომბერი კატეგორია:ოქროს გლობუსის გამარჯვებულები
.ba
.ba — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) ბოსნია და ჰერცეგოვინასთვის.
რესურსები ინტერნეტში
Toppdomän
უპერნავიკი
უპერნავიკი (Upernavik) — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ გრენლანდიაში, კაასუიტსუპის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ამავე სახელწოდების კუნძულზე. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 1,129 კაცს და ამ მაჩვენებლით მეცამეტეა გრენლანდიაში.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გრენლანდიის ქალაქები
პანტიანი (თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი)
პანტიანი — სოფელი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში (ორბეთის თემი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ბოგვისწყლის (ალგეთის შენაკადი) სათავეში. ზღვის დონიდან 1230 მეტრზე, თეთრიწყაროდან დაშორებულია 36 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 36 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფლები
State of Mind (ფიშის სიმღერა)
ისევე როგორც შემდგომში, ფიშის ამ სინგლის ყდაც შექმნილია მხატვარ მარკ უილკინსონის მიერ (რომელიც მანამდე Marillion-ის ალბომების და სინგლების ყდებს ქმნიდა). სინგლზე ასევე პირველად იქნა გამოყენებული უილკინსონის მიერ შემუშავებული ფიშის ლოგო.
სიმღერები
კატეგორია:ფიშის სიმღერები
Hippy Hippy Shake
Hippy Hippy Shake — ჩენ რომეროს მიერ დაწერილი სიმღერა. იგი სინგლის სახით 1959 წელს გამოვიდა. ჯგუფ The Beatles-ის მიერ ჩაწერილი იქნა მისი საკუთარი ვერსია, რომელიც 1994 წელს საარქივო ჩანაწერების ალბომზე Live at the BBC გამოიცა.
სქოლიო
კატეგორია:The Beatles-ის სიმღერები კატეგორია:1959 წლის სიმღერები
ანტონიო მაკეოს აეროპორტი
2010 წლის 4 ნოემბერს თვითმფრინავმა ATR 72, ბორტზე მყოფ 68 მგზავრთან ერთად განიცადა კატასტროფა, რასაც ყველა მგზავრი შეეწირა.
სქოლიო
კატეგორია:კუბის აეროპორტები
იუსუფ II
იუსუფ II ჯაყელი — ახალციხის ფაშა 1679-1688 წლებში. ოსმალეთის სულთნისაგან მას მინდობილი ჰქონდა დასავლეთ საქართველოს სამეფო-სამთავღოების მეურვეობა. ქართლის მეფის გიორგი XI-ის თხოვნით იუსუფ II-მ 1683 იმერეთის სამეფო ტახტზე დასვა ბაგრატ IV-ის ძე ალექსანდრე IV. იბრძოდა საფაშოში მაჰმადიანური წეს-ჩვეულებების გავრცელებისათვის.
ლიტერატურა
კატეგორია: ახალციხის ფაშები კატეგორია:ჯაყელები კატეგორია:გარდაცვლილი 1688
Adelomyrmex tristani
Adelomyrmex tristani — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Adelomyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Myrmicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:Adelomyrmex
ანკილოზავრები
ანკილოზავრები (Ankylosauria, ankylos — მრუდე, sauros — ხვლიკი) — ცარცული პერიოდის ფრინველმენჯა დინოზავრების ქვერიგი. ჰქონდათ დიდი ზომის (8-9 მ-მდე სიგრძის) გაბრტყელებული ტანი, ძვლის ფირფიტებისაგან შემდგარი, ჯავშნით დაფარული ქალა და ზურგი და კუდის ბოლოზე თავდასაცავი წვეტიანი გამონაზარდები. იკვებებოდნენ მცენარეებით. ანკილოზავრების ნაშთები ნაპოვნია ყველა მატერიკზე (ავსტრალიისა და ანტარქტიდის გარდა), მეტწილად ჩრდილოეთ ამერიკის, ევროპისა და აზიის ზედა ცარცულ ნალექებში, აგრეთვე ცენტრალურ ყაზახეთში.
კარლოს სასტრე
კარლოს სასტრე კანდილი (Carlos Sastre Candil; დ. 22 აპრილი, 1975, მადრიდი) — ესპანელი პროფესიონალი ველომრბოლელი და 2008 წლის ტურ დე ფრანსის ჩემპიონი. მთაგორიან რელიეფზე რბოლის ოსტატი მუდმივად ხვდება ესპანეთის ვუელტას საუკეთესო ათეულში.