cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ბაღდათის მუნიციპალიტეტი
შიგა წყლები
მუნიციპალიტეტის მთავარი მდინარეა ხანისწყალი, რომელსაც სათავე აქვს მესხეთის ქედის თხემურ ნაწილში, ნაგების მთის ახლოს. მდინარე ქალაქ ბაღდათამდე მთის ტიპისაა, ხოლო მის ჩრდილოეთით — ვაკისა. ხანისწყალი ერთვის რიონს მარცხნიდან. ხანისწყლის მნიშვნელოვანი შენაკადებია ლაიშურია და საკრაულა (მარჯვნიდან), ქერშავეთი და წაბლარასწყალი (მარცხნიდან). მდინარეები საზრდოობენ წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით, წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმოვარდნები — ზაფხულსა და შემოდგომაზე.
მუნიციპალიტეტის ტერიტორია მდიდარია სამკურნალო მინერალური წყლებით, რომელთა ბაზაზე შექმნილია კურორტები საირმე და ზეკარი.
ნიადაგები და ლანდშაფტები
მუნიციპალიტეტის დაბლობ ტერიტორიაზე გავრცელებულია ალუვიური და სუბტროპიკული ეწერი ნიადაგები. დიდი ფართობი უჭირავს ტყის ყომრალ ნიადაგებს: ტყის ზონის ქვემო ნაწილში — საშუალო და მცირე სისქის ტყის ყომრალ ნიადაგებს, ზემოთ — ღია ფერის და გაეწერებულ ტყის ყომრალ ნიადაგებს. სუბალპურ ზონაში მთიდ მდელოს კორდიანი და კორდიან-ტორფიანი ნიადაგებია, ხოლო ალპურ ზონაში — მცირე სისქის მთისმდელოს კორდიან-ტორფიანი ნიადაგი.
მუნიციპალიტეტის ტერიტორია გაშლილია ნოტიო სუბტროპიკულ ვაკეთა, ნოტიო ჰავიანი მთა-ტყისა და მთა-მდელოს ლანდშაფტის ტიპების გავრცელების არეალში და მოიცავს ლანდშაფტის შემდეგ სახეს: 1. ვაკე-დაბლობი კოლხური მცენარეულობით, ალუვიური და ეწერი ნიადაგებით 2. ვაკე-დაბლობი მუხნარითა და ეწერი ნიადაგებით 3. ბორცვიანი მთისწინეთი კოლხური მცენარეულობით, ნეშომპალა-კარბონატული და ეწერი ნიადაგებით 4. დაბალ და საშუალომთიანეთი წიფლის ტყეებითა და ტყის ყომრალი ნიადაგებით 5. საშუალო მთები წიფლნარ-მუქწიწვიანი ტყეებით, ტიპური და გაეწერებული ტყის ყომრალი ნიადაგებით 6. სუბალპური ტყეები და მდელოები მთის ტყისა და მთის მდელოს ნიადაგებით. 7. ალპური მდელოები, მთის მდელოს კორდიანი და კორდიან-ტორფიანი ნიადაგებით.
ფლორა და ფაუნა
მუნიციპალიტეტის მთიანი ტერიტორია — მესხეთის ქედის კალთები — შემოსილია ტყით. გორაკ-ბორცვიან მთისწინეთში გავრცელებულია წიფლნარ-რცხილნარი, რომლიც ქვეტყეში ხარობს წყავი, შქერი, ბაძგი და სხვა. დაბალ და საშუალომთიან ზონაში გაბატონებულია წიფლნარი, რომელშიც შერეულია რცხილა, ნეკერჩხალი, წაბლი, ცაცხვი, თელა და სხვა. ტყის ზონის ზედა სარტყელი უკავია წიწვოვნებს — ნაძვნარ-სოჭნარს, რომელიც მთავრდება სუბალპური ტანბრეცილი ტყით. მესხეთის ქედის კალთები ტყის ზონის ზემოთ უჭირავს სუბალპურ და ალპურ მდელოებს.
მუნიციპალიტეტის ფარგლებში მოქცეულია აჯამეთის აღკვეთილი (მუხნარი). სოფლების, როკითისა და ვარციხის მიდამოებში შემორჩენილია ძელქვის ცალკეული ეგზემპლარები.
მუნიციპალიტეტში მრავლადაა გავრცელებული მთისა და დაბლობის ტყის ცხოველები: ირემი, შველი, გარეული ღორი, არჩვი, მურა დათვი, მგელი, ფოცხვერი, გარეული კატა, ტურა, მელა, წავი, კვერნა, კურდღელი და სხვა. ფრინველებიდან გვხვდება ტყის ქათამი, ოფოფი, მწყერი, გარეული მტრედი, გვრიტი, შაშვი, მოლაღური, კოდალა, ჩხიკვი, ჩხართვი, ქორი, მიმინო, ძერა და სვა. მდინარეებში ბევრია თევზი, მათ შორის კალმახი.
მოსახლეობა
მოსახლეობის რიცხოვნობა — 21 582 კაცი (2014); სიმჭიდროვე — 26,5 კაცი კვ.კმ-ზე. მუნიციპალიტეტში 25 დასახლებული პუნქტია: 1 ქალაქი და 24 სოფელი.
მოსახლეობის უმრავლესობა მართლმადიდებელი ქრისტიანია 99,17 %. მოქმედებს 12 ტაძარი. მუნიციპალიტეტის ტერიტორია ვანისა და ბაღდათის ეპარქიას ექვემდებარება.
ეკონომიკა
მუნიციპალიტეტში ეკონომიკის წამყვანი დარგია მევენახეობა და მეღვინეობა. ძირითადი გავრცელებული ჯიშებია ცოლიკოური, ძელშავი, ციცქა. გავრცელებულია აგრეთვე მეხილეობა, ხეხილიდან გავრცელებულია კურკოვანი ჯიშები. მებოსტნეობა, ნაწილობრივ მეცხოველეობა. მრეწველობის მთავარი დარგია კვების მრეწველობა: ღვინის ქარხნები, ასევე ცნობილია ვარციხის კონიაკის ქარხანა. განვითარებულია საშენი მასალების წარმოება.
მუნიციპალიტეტში გადის სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის საავტომობილო გზები ქუთაისის, ზესტაფონის, ვანისა და აბასთუმნის მიმართულებით. შიდა გზების სიგრძეა 207 კმ.
მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მდებარეობს ორი ბალნეოლოგიური კურორტი: საირმე და ზეკარი. მოიპოვება და იწარმოება მინერალური წყალი საირმე.
კულტურა
მუნიციპალიტეტში 27 საჯარო სკოლაა, 1 საშუალო პროფესიული სასწავლებელი, 23 ბიბლიოთეკა, 1 თეატრი და 1 მუზეუმი. ქალაქ ბაღდათში არის ვლადიმერ მაიაკოვსკის სახლ-მუზეუმი.
ისტორიული ძეგლები
მუნიციპალიტეტის ისტორიული ძეწგლებიდან აღსანიშნავია ადრინდელი შუა საუკუნეების ნაქალაქარი როდოპოლისი, ამაღლების ეკლესია წითელხევის მიდამოებში (X ს.), დევაძეების ეკლესია იქვე (X-XI სს, გადაკეთებულია გვიანდელ შუა საუკუნეებში), წმინდა გიორგის ეკლესია ქვედა ზეგანში (შუა საუკ.), ობჩის წმინდა გიორგის ეკლესია (შუა საუკ.), მაცხოვრის ეკლესია როკითში (შუა საუკ.), დიმის კოშკი (XVII-XVIII სს.).
სქოლიო
*
739
თარიღი უცნობია
*
კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კონგოს დემოკრატიულმა რესპუბლიკამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მერვედ იასპარეზა 2008 წელს, ჩინეთის დედაქალაქ პეკინში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აფრიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
დუგლაძე
საკუთარი სახელი დუგლაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
ჟაკ პოლ მინი
მინიატიურა|ჟაკ პოლ მინი ჟაკ პოლ მინი (Jacques Paul Migne; დ. 25 ოქტომბერი, 1800, სენ-ფლური, კანტალის დეპარტამენტი — გ. 24 ოქტომბერი, 1875, პარიზი) — ფრანგი კათოლიკე მღვდელი, ქრისტიანული ლიტერატურის გამომცემელი. ეკლესიის მამათა შრომების მინისეული გამოცემები – Patrologia Latina и Patrologia Graeca დღემდე ითვლება კლასიკურ გამოცემებად და არაოფიციალურად ეწოდება «მინის პატროლოგია».
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კათოლიციზმი კატეგორია:პატროლოგია კატეგორია:დაბადებული 25 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1800 კატეგორია:გარდაცვლილი 24 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1875
თიურქან შორაი
1964 წელს ანტალიის ოქროს ფორთოხლის ფესტივალზე „ყველაზე წარმატებული მსახიობის“ ჯილდო მიიღო.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 28 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1945 კატეგორია:იუნისეფის კეთილი ნების ელჩები კატეგორია:თურქეთის სახელმწიფო არტისტები
მსოფლიოს თასი ხელბურთში
თასის მფლობელები  და პრიზიორები,  ვაჟები
! style="background: #ddffdd;"|# ! s! style="background: #ddffdd;"|წელი ! s! style="background: #ddffdd;"|ჩატარების ადგილი ! s! style="background: #ddffdd;"|მონაწილეთა რაოდენობა ! s! style="background: #ddffdd;"|პირველი ადგილი ! s! style="background: #ddffdd;"|მეორე ადგილი ! s! style="background: #ddffdd;"|ფინალური მატჩის შედეგი ! s! style="background: #ddffdd;"|მესამე ადგილი
თასის მფლობელები  და პრიზიორები,  ქალები
! style="background: #ddffdd;"|# ! s! style="background: #ddffdd;"|წელი ! s! style="background: #ddffdd;"|ჩატარების ადგილი ! s! style="background: #ddffdd;"|მონაწილეთა რაოდენობა ! s! style="background: #ddffdd;"|პირველი ადგილი ! s! style="background: #ddffdd;"|მეორე ადგილი ! s! style="background: #ddffdd;"|ფინალური მატჩის შედეგი ! s! style="background: #ddffdd;"|მესამე ადგილი
კატეგორია:ხელბურთი კატეგორია:საერთაშორისო ტურნირები ხელბურთში
Fortunes of War (ფიშის სიმღერა)
Fortunes of War — მეორე სინგლი ვოკალისტ და მუსიკოს ფიშის მეოთხე სოლო-ალბომიდან Suits. იგი გამოვიდა 1994 წელს, სინგლში ასევე შეტანილია b-მხარეები.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფიშის სიმღერები კატეგორია:1994 წლის სინგლები
დუნდუა
საკუთარი სახელი დუნდუა შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
დიდგორი (თბილისი)
დიდგორი — სოფელი თბილისში, საბურთალოს რაიონში. შედიოდა მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ დიღმის თემში. მდებარეობს დიდგორის მთის სამხრეთ კალთაზე, დიღმისწყლის ხეობაში. ზღვის დონიდან — 900 მეტრი, მცხეთიდან — 23 კილომეტრი, თბილისის რკინიგზის ცენტრალური სადგურიდან 16 კმ., სოფელ დიღმიდან 8 კმ. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 78 კაცი.
ისტორია
1069 წელს მეფე ბაგრატ IV დიდგორში დაბანაკდა და სათავეში ჩაუდგა საქართველოში შემოჭრილ განძის ამირა ფადლონის წინააღმდეგ წარმოებულ ბრძოლებს. ბაგრატ IV მტრის წინააღმდეგ გაგზავნა მესხთა რჩეული ლაშქარი. ქართველებმა სასტიკად დაამარცხეს ფადლონის ოცდაათიათასიანი ლაშქარი.
დიდგორი XVII-XVIII საუკუნეებში ლეკთა მარბიელი ლაშქრობების წინააღმდეგ ბრძოლის მნიშვნელოვან სტრატეგიულ პუნქტად იქცა. 1729 წელს ქართველ მეთოფეთა ლაშქარი დიდგორის კოშკში ჩაუსაფრდა დიდგორ-გელიყარა-სამადლოს გზით ჯავახეთში გადასულ ლეკთა მარბიელ რაზმებს. უკან მობრუნებული ლეკთა რაზმი ქართველმა მეთოფეებმა გაანადგურეს და ნადავლი დაატოვებინეს.
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ისტორიული სოფლები თბილისის ტერიტორიაზე
პორტუგალიის ტურიზმი
მინი|250პქ|[[ბელენის ციხესიმაგრე — ლისაბონის ერთ-ერთი მთავარი ტურისტული ღირსშესანიშნაობა]] მინი|250პქ|[[ალგარვი — პორტუგალიის მთავარი პლაჟების არეალი]] მინი|250პქ|[[პორტუ]] პორტუგალია ყოველწლიურად მრავალ ტურისტს იზიდავს. 2006 წელს ქვეყანა 12,8 მილიონმა ტურისტმა მოინახულა. ტურიზმი მზარდად მნიშვნელოვან როლს თამაშობს პორტუგალიის ეკონომიკაში და მთლიანი შიდა პროდუქტის დაახლოებით 5%-ს აწარმოებს.
მნიშვნელობის თვალზრისით, მთავარი ტურისტული არეალებია: ლისაბონი, ალგარვი, პორტუ, ჩრდილოეთი პორტუგალია, ატლანტის ოკეანეში მდებარე აზორისა და მადეირის კუნძულები, ასევე ალენტეჟუს რეგიონი.
ლისაბონი, ბარსელონის შემდეგ ევროპაში ტურისტების მიერ მეორე ყველაზე მონახულებადი ქალაქია. 2006 წელს, ქალაქის სასტუმროებში ტურისტთა მიერ ღამის გათევის 7 მლნ შემთხვევა დაფიქსირდა, რაც წინა წლის მაჩვენებელზე 11,8%-ით მეტი იყო. ბოლო წლებში, ლისაბონმა გადააჭარბა ალგარვის — პორტუგალიის მთავარ ტურისტულ რეგიონს. პორტუმ და ჩრდილოეთ პორტუგალიამ, განსაკუთრებით კი მდინარე დუეროს ჩრდილოეთით მდებარე ურბანულმა არეალებმა მნიშვნელოვანი ტურისტული ზრდა აჩვენეს და გადაუსწრეს მადეირას, 2010 წელს ისინი ქვეყნის მესამე ყველაზე მონახულებადი დესტინაცია იყო. დღეისათვის, პორტუგალიაში ჩამსვლელ ტურისტთა შორის სჭარბობენ ბრიტანელები, ესპანელები და გერმანელები, რომლებიც დაბალი ღირებულების ავიახაზებით სარგებლობენ და ძირითადად მიილტვიან არა მხოლოდ პლაჟებისა და მზის ხათრით, არამედ ძირითადად ეძებენ კულტურულ ძეგლებს, ქალაქებს, კავდებიან გასტრონომიული და საწყლოსნო ტურიზმით.
სქოლიო
კატეგორია:პორტუგალიის ტურიზმი
ონისიფორე დოლიძე
ონისიფორე (ონისე) ზაქარიას ძე დოლიძე (? — გ. 31 მარტი, 1918, ბათუმი) — ქართველი ოფიცერი, I მსოფლიო ომის (1914-1918) მონაწილე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გარდაცვლილი 31 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1918 კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ოფიცრები კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში ონისე კატეგორია:წმინდა სტანისლავის III ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:წმინდა ვლადიმერის IV ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:წმინდა ანას III ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:ოქროს იარაღი „მამაცობისთვის“-ის კავალრები
ხუტორ-ლეჟბადინი
ხუტორ-ლეჟბადინი — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, ქურთლარის თემში. მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე, მდინარე ხრამის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 300 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 24 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 273 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კონგოს დემოკრატიულმა რესპუბლიკამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეცხრედ იასპარეზა 2012 წელს, დიდი ბრიტანეთის დედაქალაქ ლონდონში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:აფრიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ლექსემიუელ რეი ჰესლერი
ლეკსემიუელ რეი ჰესლერი (Lexemuel Ray Hesler; დ. 20 თებერვალი, 1888 — გ. 20 ნოემბერი, 1977) — ამერიკელი მიკოლოგი. ამერიკის ფიტოპათოლოგიის საზოგადოების საპატიო წევრი.
დაიბადა 1888 წლის 20 თებერვალს ქალაქ ვიდერსბურგში, ინდიანას შტატში. სკოლის დასრულების შემდეგ სწავლა განაგრძო ვობაშის კოლეჯში. 1912 წელს ჩააბარა კორნელის უნივერსიტეტში. 1919 წელს ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი მოიპოვა. 1919 წელს გახდა ტენესის უნივერისტეტის პროფესორი.
საერთო ჯამში, ჰესლერი 60-მდე პუბლიკაციის ავტორია.
მისი სტანდარტული საავტორო ბოტანიკური შემოკლებაა Hesler.
ახვლედიანი
საკუთარი სახელი ახვლედიანი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
იხილეთ აგრეთვე
* კატეგორია:ქართული გვარები
Buccinaria teramachii
Buccinaria teramachii — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ებანოიძე
საკუთარი სახელი ებანოიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
რადვილიშკისი
რადვილიშკისი (ლიეტუვ. Radviliškis, პოლ. Radziwiliszki) — ქალაქი ლიეტუვის რადვილიშკის რაიონში, მისი ცენტრი 1950 წლიდან, მსხვილი სარკინიგზო ხაზების კვანძი.
ისტორია
რადვილიშკისი დაარსდა XV საუკუნის დასასრულს. სახელი მომდინარეობს 1546-1764 წლებში მისი მფლობელების გვარიდან რაძივილებიდან. პირველად 1567 წელს მ. დოვნარ-ზაპოლსკიმ მოიხსენია როგორც არგადამხდელ ქალაქთა სიაში. 1687 წელს იან სობესკიმ რაძივილებს უფლება მიანიჭა საკუთარი ბაზარი ჰქონოდათ. დასახლება მრავალჯერ დანგრეულა და დაცარიელებულა შავი ჭირის, შიმშილისა და ომების გამო. 1870 წელს ქალაქში რკინიგზა გაიყვანეს ლიეპაია-რომნი, 1873 წელს - რადვილიშკის-დაუგავპილსი, რის შემდეგ ქალაქმა სწრაფად დაიწყო ზრდა. მოსახლეობის უმეტესობას დღემდე რკინიგზელები შეადგენენ. 1999 წელს ქალაქში დაიდგა გამარჯვების ქალღმერთის ნიკეს ქანდაკება (პ. მაზურასის ნამუშევარი) ქალაქთან გერმანელებისა და თეთრგვარდიელების დამარცხების 80 წლის ხსოვნისადმი.
სქოლიო
კატეგორია:ლიეტუვის ქალაქები
ედიბერიძე
საკუთარი სახელი ედიბერიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
740
თარიღი უცნობია
*
ლიანკიუე (მრავალმნიშვნელოვანი)
ტოპონიმი ლიანკიუე შეიძლება აღნიშნავდეს:
Brother 52
Brother 52 — პირველი სინგლი ვოკალისტ და მუსიკოს ფიშის მეხუთე სოლო-ალბომიდან Sunsets on Empire. იგი გამოვიდა 1997 წელს, სინგლში ასევე შეტანილია b-გვერდები, სიმღერების რემიქსების სახით და Do Not Walk Outside This Area, რომელიც ასევე შევიდა ალბომის რე-მასტერინგში.
კატეგორია:ფიშის სიმღერები
კოსტა-რიკა 1936 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კოსტა-რიკამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე პირველად იასპარეზა 1936 წელს, გერმანიის დედაქალაქ ბერლინში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1936 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:კოსტა-რიკა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კაპალონგი
კაპალონგი (ოფიციალურად კაპალონგის მუნიციპალიტეტი; Lungsod sa Kapalong; Bayan ng Kapalong) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი ჩრდილოეთ დავაოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 81 068 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 14 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ დავაოს მუნიციპალიტეტები
Buccinaria urania
Buccinaria urania — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ლიანკიუეს ტბა
ლიანკიუეს ტბა (Llanquihue) — ტბა ჩილეში. მდებარეობს ლოს-ლაგოსის რეგიონის ლიანკიუეს პროვინციაში.
ტბა მდებარეობს ცენტრალური ჩილეს სამხრეთ ნაწილში. ანდების დასავლეთ მთისწინეთის კალთებზე, ზღვის დონიდან 51 მეტრზე. ტბის აღმოსავლეთ სანაპიროსთან მდებარეობს ვულკანები ოსორნო (სიმაღლე 2652 მ) და კალბუკო (2003 მ). ლიანკიუეს ტბა მყინვარული წარმოშობისაა. ფართობი 740 კმ². უდიდესი სიღრმე 108 მ.
ტბის ნაპირზე მდებარეობს ქალაქები: პუერტო-ვარასი, პუერტო-ოკტაი და ფრუტილიარი.
იაკობ ნიკოლაძე
იაკობ ივანეს ძე ნიკოლაძე (დ. 28 მაისი [ძვ. სტ. 16 მაისი], 1876, ქუთაისი — გ.  10 მარტი, 1951, თბილისი) —  ქართველი მოქანდაკე, ქართული რეალისტური ქანდაკების ფუძემდებელი. საქართველოს სსრ სახალხო მხატვარი (1946), ყოფილი სსრკ-ის სამხატვრო აკადემიის ნამდვილი წევრი (1947), თბილისის სამხატვრო აკადემიის ერთ-ერთი დამაარსებელი და მისი პირველი პროფესორი (1922). სკკპ-ის წევრი 1939 წლიდან.
ბიოგრაფია
სწავლობდა მოსკოვში, სტროგანოვის ცენტრალური სამხატვრო-სამრეწველო სასწავლებელში (1892–1894), ოდესის სამხატვრო სკოლაში (1894–1895 და 1897–1898), პარიზის ხელოვნების უმაღლეს სკოლაში (1899–1901). ნიკოლაძის პირველ მნიშვნელოვან ნაწარმოებში, რომელიც 1895 წელს შეიქმნა ("იმერელი გლეხი", თიხა, დაკარგულია), უკვე ჩანდა მოქანდაკის სწრაფვა ადამიანის შინაგანი სამყაროს გადმოცემისაკენ.
1897 ნიკოლაძემ შექმნა ლადო ალექსი-მესხიშვილისა და შოთა რუსთაველის პორტრეტები. 1901 ნიკოლაძე მცირე ხნით პარიზიდან საქართველოში ჩამოვიდა; 1902 წელს იგი ამიერკავკასიის ხელოვნების წამახალისებელი საზოგადოების სამხატვრო სკოლაში მიიწვიეს მასწავლებლად. 1902-1903 ნიკოლაძემ ამიერკავკასიის სასოფლო-სამეურნეო გამოფენის ცენტრალური პავილიონისათვის შექმნა დეკორატიული რელიეფი და ქართული კულტურის მოღვაწეთა პორტრეტების სერია (შიო არაგვისპირელი, ვასო აბაშიძე, კოტე მესხი, ტასო აბაშიძე და სხვები). ამ ნამუშევრებში ნიკოლაძე უკვე გამოჩნდა როგორც დასრულებული, პროფესიულად საკმაოდ მაღალ დონეზე მდგარი მოქანდაკე. ნიკოლაძე 1904–1910 ისევ პარიზში ცხოვრობდა, 1906–1907 მუშაობდა რენე ფრანსუა ოგიუსტ როდენის სახელოსნოში (ამ პერიოდს ასახავს ნიკოლაძის მოგონებათა წიგნი „ერთი წელი როდენთან“).
აღნიშნული პერიოდის ნამუშევრებიდან აღსანიშნავია: „ქარი“(ქვა, 1905), „ჩრდილოეთის ასული“ (მარმარილო, 1906); „მოცეკვავე“ (ბრინჯაო, 1906), „სალომე“ (მარმარილო, 1906 — ყველა საქართველოს ხელოვნების მუზეუმი, თბილისი). როდენთან მუშაობამ გარკვეული კვალი დაამჩნია ამ ნამუშევრებს (მასალის ზედაპირის ზედმიწევნით დამუშავება, კრიალა და მქრქალი ზედაპირის ერთმანეთთან დაპირისპირება, ფორმების დანაწევრება). ნიკოლაძის პლასტიკა მატერიალურია, კომპოზიცია - ლაკონიური. ნიკოლაძის შემოქმედებას ახასიათებს სტატიკურობა, კამერულობა, ცხოველხატულობა, პოეტურობა; მოგვიანებით - შეკრული ფორმა, ჩაკეტილი კომპოზიცია. მოქანდაკე დიდ მნიშვნელობას ანიჭებდა განათებას. მისთვის შუქი მოდელირების არსებითი საშუალება იყო. მისი ნამუშევრები სავსეა შინაგანი დინამიკით; პორტრეტები გამოირჩევა ღრმა ფსიქოლოგიზმით. ნიკოლაძის დიდი მონუმენტური ნამუშევარი იყო ილია ჭავჭავაძის საფლავის ძეგლი „მწუხარე საქართველო“ (შეუკვეთეს 1908 პარიზში, იქვე შექმნა და ჩამოასხა ქალის მთლიანი ფიგურა, დაიდგა 1913  მთაწმინდის პანთეონში). ამის შემდეგ ნიკოლაძემ თუმცა რამდენიმე ცნობილი მოღვაწის საფლავის ძეგლი და მთლიანი ფიგურა შექმნა, მაგრამ იგი მაინც ძირითადად პორტრეტისტი იყო. 1919 წელს შექმნა ნოე ჟორდანიას ქანდაკება.
საბჭოთა პერიოდში ნიკოლაძის შემოქმედება მრავალფეროვანი გახდა. 1925 შექმნა ლენინის პორტრეტი, რომელიც 1926 წელს მარმარილოში გამოკვეთა (ტრეტიაკოვის გალერეა (მოსკოვი, რუსეთი),საქართველოს ხელოვნების მუზეუმი); 1927 — ლენინის მეორე პორტრეტი (თაბაშირი),  20-იან წლებში - რევოლუციონერთა პორტრეტები ("ა. წულუკუძე", ქვა, 1921; "როზა ლუქსემბურგი", ქვა 1922, დაკარგულია; მარქსის ბიუსტი, ქვა, 1924, და სხვა).
მუშაობდა მარქსიზმ-ლენინიზმის ინსტიტუტის თბილისის ფილიალის შენობის ფასადისათვის სკულპტურულ ჯგუფზე "ამიერკავკასიის ბოლშევიკური ორგანიზაციების ჩამოყალიბების ისტორიიდან" და "საბჭოთა კავშირის მშვიდობიანი მშენებლობა" (ჰორელიეფი, 1934–1936, ქვა, გაიხსნა 1938), 1937–1938 შექმნა  შოთა რუსთაველის 3 პორტრეტი (მრგვალი ბარელიეფი, ქვა; ოლალური, ტერაკოტა, რომელიც განსაკუთრებით პოპულარული გახდა, და ბიუსტი). 1922 წელს გაიხსნა ეგნატე  ნინოშვილისა (1908–1910, ბრინჯაო, თბილისი), ხოლო 1923 წელს  აკაკი წერეთლის (1915, ქვა, ამჟამად ხელოვნების მუზეუმში, მათ ადგილზეა ბრინჯაოს ახალი ძეგლები თბილისში). ნიკოლაძეს ეკუთვნის ახალგაზრდა სტალინის პორტრეტი "დიადი ჭაბუკი" (1940), რისთვისაც დამახასიათებელია ფორმის მთლიანობა, სიმკვრივე, მარმარილოს ზედაპირის ოსტატურად დამუშავება, ფსიქოლოგიური სიღრმე.
სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მოქანდაკეები კატეგორია:დაბადებული 28 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1876 კატეგორია:გარდაცვლილი 10 მარტი კატეგორია:გარდაცვლილი 1951 კატეგორია:მთაწმინდის პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კამპალა
კამპალა (Kampala, Kampala) — უგანდის დედაქალაქი და უმსხვილესი ქალაქი. მდებარეობს ვიქტორიას ტბის ჩრდილოეთ სანაპიროზე. არის ცენტრალური რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.
2019 წლის 31 ივლისის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 1 650 800 ადამიანია და ხუთ ნაწილად იყოფა: კამპალის ცენტრალურ, კავემპეს, მაკინდიის, ნაკავისა და რუბაგის დანაყოფებად.
კამპალის მეტროპოლიტური სივრცე 8 451.9 კმ²-ია და შედგება ქალაქისა და მეზობრელი რაიონებისგან: ვაკისოს, მუკონოს, მპგის, ბუიკვესა და ლუვეროს რაიონებისგან. უგანდის სტატისტიკის ბიუროს მონაცემების მიხედვით, მეტროპოლიტური სივრცის მოსახლეობა სწრაფად იზრდება და 2019 წლისთვის 6 709 000-ს ასცდა.
კამპალა აფრიკის ერთ-ერთი ყველაზე სწრაფმზარდი ქალაქია, რომლის მოსახლეობის წლიური ზრდის მაჩვენებელი 4.03%-ია. Mercer-ის, ნიუ-იორკში დაფუძნებული გლობალური განვითარების საკონსულტაციო სააგენტოს მონაცემების მიხედვით, კამპალა ნაირობისთან და კიგალისთან ერთად აღმოსავლეთ აფრიკაში საცხოვრებელ საუკეთესო ქალაქად დასახელდა.
ეტიმოლოგია
თავდაპირველად კამპალა ეწოდებოდა დღევანდელი ძველი კამპალის ბორცვს, რომელის მწვერვალზეც ლუგარდის ფორტი და ბრიტანელი კოლონისტების თავდაპირველი შტაბ-ბინა მდებარეობდა.
ბაგანდა, რომლის ტერიტორიაზეც ბრიტანელი კოლონისტები დასახლდნენ მალე Akasozi ke'Empala-დ, „იმპალების ბორცვად“ თარგმნეს. Kasozi ბორცვს ნიშნავს, ხოლო ke და empala იმპალის მრავლობითი ფორმაა. შემდეგში დასახელება კემპალად (K'empala), საბოლოოდ კი კამპალად შეიკვეცა. მართალია თავდაპირველად ეს სახელი ბრიტანულ დასახლებას ერქვა, მაგრამ შემდეგში დასახელება ძველი კამპალის ბორცვის მახლობელ ბუგანდის სამეფოს დედაქალაქ კიბუგაზეც გავრცელდა.
ისტორია
ის ტერიტორია, რომელიც არაერთი ბორცვითა და ჭაობით იყო დაფარული და მოგვიანებით ცნობილი გახდა როგორც კამპალა, თავდაპირველად მკაცრად ცენტრალიზებული ბუგანდის სამეფოს ბირთვს წარმოადგენდა. მეფეები კორონაციის შემდეგ ირჩევდნენ კიბუგას, დედაქალაქს, რომელიც სურვილის მიხედვით რომელიმე ბორცვზე განლაგდებოდა.
პირველი წერილობითი წყაროები კიბუგის (დედაქალაქი) შესახებ მკვლევარ რიჩარდ ფრენსის ბარტონს ეკუთვნის. 1860 წელს გამოცემულ წიგნში, აღმოსავლეთ აფრიკის ტბის რეგიონი, ბარტონი სნეი ბინ ამირის, არაბი ვაჭრის მიერ შეგროვებულ ინფორმაციაზე დაყრდნობით კიბუგას შემდეგნაირად აღწერს: „...დასახლება სიგრძით იმხელაა ერთ დღეზე ნაკლებ დროში ვერ დაფარავ, ნაგებობები ლერწმისა და როტანგისგანაა აგებული. ქაბაქის (მეფე) სასახლე სულ ცოტა ერთი მილის სიგრძისაა. ხაზობრივად ჩაწყობილი წრიული ქოხები გარშემორტყმულია ძლიერი ღობით, რომელსაც მხოლოდ ოთხი კარიბჭე აქვს.“
1862 წელს მკვლევარი ჯონ სპიკი ბუგანდაში ჩავიდა, რომლის დედაქალაქიც ამ დროისთვის ბანდაბაროგო იყო, დღევანდელი ბანდის ბორცვი, ხოლო მეფე მუთესა I იყო.
1875 წელს მკვლევარ ჰენრი მორტონ სტენლის მოხსენების თანახმად, დედაქალაქი თანამედროვე ლუგაბის ბორცვის ადგილას მდებარეობდა, სადაც მკვლევარი მეფე მუთესა I-საც შეხვედრია. ჰენრი სტენლი მორტონმა Daily Telegraphy-სთვის წერილიც დაწერა, რომელშიც მისიონერებს ბუგანდაში ჩასვლისკენ მოუწოდებდა. 1870-იან წლებში მან კიბუგა New York Herald-სთვისაც აღწერა.
1877 წელს Church Mission Society-ის პირველი პროტესტანტი მისიონერები გაერთიანებული სამეფოდან ჩავიდნენ და ნამირემბეს ბორცვი დაიკავეს. ორი წლის შემდეგ, 1879 წელს კათოლიკე „თეთრი მამები“ ჩავიდნენ და თავდაპირველად თანამედროვე სოფელ კითების მახლობლად დასახლდნენ, მაგრამ მალევე ლუბაგის ბორცვზე გადაინაცვლეს. ორი რელიგიური ჯგუფის ჩასვლამ 1888-1892 წლებში რელიგიური ომები გამოიწვია.
1890 წელს ბუგანდაში ბრიტანეთის იმპერიის აღმოსავლეთ აფრიკის კომპანიის აგენტი ფრედერიკ ლუგარდი ჩავიდა, რომელმაც იმდროინდელ მეფესთან, მვანგა II-სთან ხელი მოაწერა ხელშეკრულებას, რომლის მიხედვითაც ბუგანდა ბრიტანეთის იმპერიის დაცვის ქვეშ ექცეოდა. იმ დროისთვის დედაქალაქი მენგოს ბორცვზე იყო განთავსებული. კაპიტანმა ლუგარდმა შემდეგში ძველი კამპალის ბორცვი დაიკავა, სადაც ფორტიც ააგო.
1895 წელს ნამირემბეს ბორცვზე ეკლესიის მისიონერულმა საზოგადოებამ მენგოს სკოლა ააშენა, პირველი სკოლა, რომელშიც დასავლური განათლების მიღება იქნებოდა შესაძლებელი, თუმცა თავდაპირველად იქ შეძლებულთა და სამეფო სასახლის წევრთა შვილები იღებდნენ განათლებას.
1897 წელს მეფე მვანგა ბრიტანელებს აუჯანყდა, მაგრამ იმპერიამ აჯანყება ჩაახშო და 1899 წელს მვანგა II ომუკამა კაბალეგასთან ერთად სეიშელის კუნძულებზე გადაასახლა. ბრიტანელი მოხელეების, ნუბიელი ჯარისკაცებისა და ბუგანდელი კოლაბორაციონისტების მცდელობის შემდეგ მეფეს მვანგას 3 წლის ვაჟი დანიშნეს. შემდეგში გაფორმდა ბუგანდის შეთანხმება (1900), რომლის მიხედვითაც ბუგანდა ოფიციალურად ბრიტანეთის კოლონიად გამოცხადდა.
1897 წელს ნამირემბეს ბორცვზე ბრიტანელი ექიმისა და მისიონერის, სერ ალბერტ რასკინ კუკის ხელმძღვანელობით პირველი დასავლური სამედიცინო ჯანდაცვის მქონე მენგოს საავადმყოფო აშენდა. 1913 წელს დოქტორ ალბერტ კუკის ხელმძღვანელობით კიდევ ერთი საავადმყოფო აიგო, ამჯერად მულაგოს ბორცვზე, დღევანდელი ეროვნული რეფერალური საავადმყოფო.
რელიეფი
ქალაქ კამპალას ფართობია 189 კმ², საიდანაც 176 კმ² ხმელეთს, ხოლო 13 კმ² წყალს უკავია. კამპალა მთიანი ადგილია, რომლის ხეობები მდორე მდინარეებითა და ჭაობებითაა სავსე. ქალაქის უმაღლესი წერტილი 1 311 მეტრის სიმაღლის კოლოლოს ბორცვი, რომელიც ქალაქის ცენტრში მდებარეობს. ქალაქის უდაბლესი წერტილი ზღვის დონიდან 1 135 მეტრის სიმაღლეზეა და ვიქტორიას ტბის სამხრეთ სანაპიროზე მდებარეობს.
ბორცვები
კამპალა თავდაპირველად შვიდ ბორცვზე გაშენდა, თუმცა შემდეგში უფრო მეტი ბორცვი მოიცვა. თავდაპირველი შვიდი ბორცვი იყო: ძველი კკამპალის ბორცვი, რომელზეც ბრიტანელი კოლონისტების პირველი დასაყრდენი, ლუგარდის ბორცვი მდებარეობდა. მეორე მენგოს ბორცვი იყო, რომელიც ბრიტანეთის კოლონიური მმართველობის დასაწყისში ბუგანდის სამეფოს დედაქალაქი (კიბუგა) იყო. მესამე, კიბულის ბორცვზე კიბულის მეჩეთი მდებარეობს. მეოთხე, ნამირემბეს ბორცვი, რომელიც 1888-1892 წლებში ბუგანდის რელიგიური ომების დროს ანგლიკანური ფრაქციის დასაყრდენს წარმოადგენდა და იქ მდებარეობდა ნამირემბეს ანგლიკანური საკათედრო ტაძარი. მეხუთე, ლუბაგის ბორცვზე ზემოთ ხსენებული რელიგიური ომების დროს თეთრი მამების კათოლიკური ფრაქცია იყო განლაგებული და ლუბაგის კათოლიკური საკათედრო ტაძარი მდებარეობდა. მეექვსე, ნსამბიას ბორცვზე ადრე ნსამბიის წმ. პეტრეს საკათედრო ტაძარი მდებარეობდა. მეშვიდე, ნაკასეროს ბორცვზე ძველი იმპალის ფორტიდან, ლუგარდიდან ბრიტანელების ადგილმდებარეობის შეცვლის შემდეგ ნაკასეროს ფორტი ააგეს და ბრიტანული სამხედრო დანადგარები განათავსეს. ბორცვზე განლაგებული იყო ევროპული საავადმყოფოც (დღევანდელი სამთავრობო ანალიტიკური ლაბორატორია საჯარო სამსახურების სამინისტროს შტაბ-ბინის მოპირდაპირედ).
ჭაობები და მდინარეები
კამპალის ბორცვოვანი მდებარეობისა და ტროპიკული კლიმატის გამო ველებზე მდორე მდინარეები და ჭაობები უხვადაა, რომლებიც სამხრეთიდან ჩრდილოეთით ვიქტორიას ტბისკენ მიედინებიან. კამპალის სახმელეთო სივრცის 15% სწორედ სეზონურ და მუდმივ ჭაობებს უკავია, რომელთა შორსაა: კინავატაკის ჭაობი/მდორე მდინარე, რომელიც 1.5 კმ²-ის ფართობს იკავებს, ნაკავის დანაყოფში მდებარეობს და ვიქტორიის ტბისკენ მიედინება. ნაკივუბოს ჭაობი/ მდორე მდინარე, რომელსაც 5.29 კმ² ფართობი უკავია, 9 კმ სიგრძისა, მაკერერეს მთისწინეთში მდებარეობს და სამხრეთით ვიქტორიის ტბისკენ მიედინება. ლუბიგის ჭაობი/მდორე მდინარე 2.85 კმ²-ის ფართობს იკავებს და კისაასის მთისწინეთიდან მაიანჯას მდინარისკენ მიედინება. სხვა ჭაობებს შორის აღსანიშნავია კანსანგისა და კეიტინდის ჭაობი/მდორე მდინარეები.
მცენარეულობა
ჭარბტენიანი ტერიტორიებითა და ბორცვებით გამორჩეული ჰაბიტატების მრავალფეროვნების გამო ბორცვები ბალახებით, სპილოს ბალახით (Pennisetum purpureum Schumach), Cyperus papyrus-ითა, აფრიკული წყლის ლილიებით და ა.შ. არის დაფარული. ჭაობებსა და მარადმწვანე ტყეებში კი აფრიკული ზეთისხილი (მპაფუ) და Ficus natalensis გვხვდება.
გეოლოგია
კამპალა მდებარეობს აღმოსავლეთ აფრიკის პლატოზე, აღმოსავლეთ აფრიკის რიფტსა და ტანზანიის კრატონის ჩრდილოეთ საზღვარს შორის.
კლიმატი
კამპალის კლიმატი სუბეკვატორიალურია, შერბილებული ზღვის დონიდან ქალაქის საკმაოდ მაღალი სიმაღლით. არსებობს ორი ნოტიო სეზონი (გამოკვეთილი — მარტი-მაისი და არაგამოკვეთილი — აგვისტო-დეკემბერი) და ორი მოკლე მშრალი სეზონი (იანვარი-თებერვალი და ივნისი-ივლისი). ქალაქში წლის საშუალო ტემპერატურის მაქსიმუმი მერყეობს 25 °C-დან ივნის-აგვისტოში 28 °C-მდე იანვარ-თებერვალში, ხოლო წლის საშუალო ტემპერატურის მინიმუმი მერყეობს შესაბამისად 18-16 °C დიაპაზონში. აბსოლუტური მინიმუმი შეადგენს 12 °C-ს, ზოგჯერ კამპალას აღწევს გაცხელებული ჰაერის მასები უდაბნოდან და მაშინ ტემპერატურა შეიძლება აიწიოს +36 °C-მდე.
მოსახლეობა
2002 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 1 189 150 ადამიანს, ხოლო 2014 წლის აღწერის მონაცემებით 1 516 210 ადამიანს.
კამპალას მოსახლეობა მრავალი ეთნიკური ჯგუფისგან შედგება, თუმცა ადგილობრივი ეთნიკური ჯგუფის — განდას ხალხი შეადგენს მოსახლეობის 60 %-ზე მეტს. ქალაქის ეთნიკური შემადგენლობა განისაზღვრება პოლიტიკური და ეკონომიკური ფაქტორებით. წარმოშობით ჩრდილოეთ უგანდელი მილტონ ობოტეს და იდი ამინის მმართველობის დროს ჩრდილოეთ უგანდიდან კამპალაში დასახლდა იქაურების მნიშვნელოვანი რაოდენობა 1950-იანი წლებიდან 1980-იანი წლების შუა პერიოდამდე. მათი უმრავლესობა მსახურობდა დედაქალაქის და მასთან ახლომდებარე ტერიტორიაზე მდებარე შეიარაღებული ძალებისა და მილიციის ყაზარმებში. 1986 წელს ობოტეს გადადგომის შემდეგ ბევრმა ჩრდილოელმა უგანდელმა დატოვა ქალაქი. ამავე დროს, დიდი რაოდენობით დასავლელი უგანდელი, განსაკუთრებით ნკოლეს ხალხი, რომლებსაც საკმაო რაოდენობა უკავია იოვერი მუსევენის ახალ მთავრობაში, გადმოსახლდა დედაქალაქში.
მსხვილი ქალაქების ფარგლებს გარეთ სხვადასხვა ხალხებს შორის ქორწინება უგანდაში ჯერ კიდევ არ არის ჯეროვნად გავრცელებული. თუმცა კამპალაში დაბადებული და გაზრდილი ბევრი მაცხოვრებელი ჯერ კიდევ იხსენებს საკუთარ ტომობრივ წარმომავლობას და ლაპარაკობს საკუთარი წარმომავლობის ტომის ენაზე. ეს გამსაკუთრებით იგრძნობა გარეუბნებში, სადაც ბევრ სხვადასხვა ენებთან ერთად ისმის ინგლისური, სუაჰილი და ლუგანდა. განდას და ნკოლეს ხალხთან ერთად ქალაქში ასევე ცხოვრობენ სხვა ეთნიკური ჯგუფები, კერძოდ: სოგა, ბაფუმბირა, ტორო, ჩიგა, ალური, გისუ, ნიორო, ტესო, ლანგო და აჩოლი.
კულტურა
ქალაქი ქვეყნის მთავარი პოლიტიკური, კულტურული, ფინანსური და სავაჭრო ცენტრია. ქალაქის ტერიტორიაზე მოქმედებს მაკერერეს უნივერსიტეტი, უგანდის მუზეუმი (მათ შორის მუსიკალური ინსტრუმენტების უნიკალური კოლექცია), არქეოლოგიური კვლევის ცენტრი, ეროვნული თეატრი, ნელსონ მანდელას სახელობის ეროვნული სტადიონი, გრაციოზული ხელოვნების სკოლა, მხატვრული გალერეა, წმინდა პავლეს ტაძარი, ბუგანდის მმართველთა საფლავი.
ქალაქში მდებარეობს უგანდის ყველაზე უფრო დიდი მეჩეთი — „კადაფის“ მეჩეთი.
ეკონომიკა
ქალაქში მოძრაობის განტვირთვის მიზნით მძიმე მრეწველობის ქალაქის ცენტრალური ბიზნეს-რაიონიდან 4-ის მოშორებით, ნამავანეში, მუკონოს რაიონში, კამპალის ბიზნეს და სამრეწველო პარკში გადატანის სამუშაოები მიმდინარეობს. იმ ბიზნეს კომპანიებს შორის რომელთაც სათავო ოფისები ქალაქის ცენტრში აქვთ, არიან: უგანდის 25 კომერციული ბანკი, New Vision Group - მთავრობის დაქვემდებარებაში მყოფი წამყვანი საინფორმაციო მედია კონგლომერატი; და Daily Monitor გამომცემლობა, რომელიც კენიაში დაფუძნებული Nation Media Group-ის წევრია. Air Uganda-ის შტაბ-ბინა კამპალაში, კოლოლოს ბორცვზე მდებარეობს. Crown Beverages Limited ნაკავაში, ქალაქის ცენტრიდან 5 კმ-ის დაშორებით მდებარეობს.
ოლივია ჰარისონი
ოლივია ტრინიდად ჰარისონი (დ. 18 მაისი, 1948) — ამერიკელი ავტორი და კინოპროდიუსერი, The Beatles-ის წევრი ჯორჯ ჰარისონის ქვრივი. მან მუსიკალურ ინდუსტრიაში მუშაობა ლოს-ანჯელესში ხმისჩამწერ ლეიბლში A&M Records დაიწყო, სადაც ჯორჯ ჰარისორი გაიცნო და მას საკუთარი ლეიბლის Dark Horse ამუშავებაში დაეხმარა. 1990 წელს ჰარისონმა გამოუშვა საქველმოქმედო ალბომი Romanian Angel Appeal, რომელიც რუმინეთში კომუნიზმის დაცემის შედეგად დაობლებულ ბავშთა დახმარებას ემსახურებოდა.
კამპალა
ეკონომიკა
კამპალის GDP-ის მნიშვნელოვანი ნაწილი არაოფიციალურ სექტორზე მოდის. მოქალაქეები, რომლებიც ოფიციალურ სექტორში არიან ჩართული, მეტი შემოსავლის მიღების მიზნით არაოფიციალურ სექტორშიც მუშაობენ, როგორებიცაა ტაქსების გაქირავება და ურბანული სოფლის მეურნეობა. უკანასკნელ წლებში კამპალის ჭარბტენიანი ტერიტორიების ურბანული ფერმერობისთვის გამოიყენების მაჩვენებლები გაიზარდა, რაც არაოფიციალურ სოფლის დასახლებებს ქალაქის მეტად ინდუსტრიალიზებულ ნაწილებთან აკავშირებს. ჭარბტენიან ტერიტორიებზე მოყვანილი პროდუქტი ურბანულ სივრცეებში იყიდება. კამპალის მოსახლეობის 30% ურბანული სოფლის მეურნეობითაა დაკავებული. ამ სფეროს განვითარებისთვის ნაკავის დანაყოფში 13 ჰექტარი მიწაა გამოყოფილი.
ოლივია ჰარისონი
2001 წელს მეუღლის სიკვდილის შემდეგ ჰარისონმა საერთაშორისო დახმარების პროგრამებში UNICEF-თან მისი თანამშრობლობა განაგრძო. იგი მეუღლის მემკვიდრეობასთან დაკავშირებული ფილმების, წიგნებისა და მუსიკის წარმოების კურატორია და The Beatles-ის კორპორაციის Apple Corps საბჭოში მისი წარმომადგენელია. ოლივია აგრეთვე მეუღლის საქველმოქმედო ორგანიზაციას Material World Foundation ხელმძღვანელობს. ფონდის ეგიდით იგი მარტინ სკორსეზესთან თანამშრომლობით კინოისტორიის აღდგენის პროექტებს სპონსორობს, მათ შორისაა ჩარლი ჩაპლინის მოკლემეტრაჟიანი და 1940-იანი წლების მექსიკური ფილმები.
კამპალა
ეკონომიკა
2015 წელს კამპალაში Google-მა პირველი Wi-Fi ქსელი გაიყვანა.
კოსტა-რიკა 1964 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კოსტა-რიკამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეორედ იასპარეზა 1964 წელს, იაპონიის დედაქალაქ ტოკიოში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
ოლივია ჰარისონი
2005 წელს ჰარისონის პროდიუსერობით შექმნილმა ფილმმა კონცერტი ჯორჯისთვის გრემის ჯილდო მოიპოვა. ასევე წარმატებული იყო 2011 წელს მარტინ სკორსეზესთან ერთად მისი თანაპროდიუსერობით შექმნილი დოკუმენტური ფილმი ჯორჯ ჰარისონი: ცხოვრება მატერიალურ სამყაროში, რომელმაც ემის ჯილდო მიიღო.
კოსტა-რიკა 1964 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქვეყნები 1964 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:კოსტა-რიკა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კამპალა
განათლება
კამპალაში განათლების მისაღებად არაერთი საჯარო და კერძო სკოლამდელი, დაწყებითი, საშუალო, ტექნიკური და სხვა სასწავლო დაწესებულებები მდებარეობს. სკოლამდელი განათლების დაწესებულებები კამპალის სხვადასხვა სამეზობლოში მდებარეობს და განათლებისა და სპორტის სამინისტროს დაქვემდებარებაშია. დაწყებითი და საშუალო სკოლები სამრევლოებში უმეტესად კერძო საკუთრებაშია, ნაწილი სახელმწიფო საკუთრებაშია, ზოგიერთი კი ქალაქის განათლების დირექტორიისა და განათლებისა და სპორტის სამინისტროს მიერ იმართება. მაკერერეს უნივერსიტეტი უგანდის უძველესი (დაარსდა 1922 წელს) და უდიდესი საგანმანათლებლო დაწესებულებაა.
ოლივია ჰარისონი
ბავშვობა
ერიასი ლოს-ანჯელესში დაიბადა. მისი ბებია-ბაბუა კალიფორნიაში გუანახუატოდან იყო ემიგრირებული. ერიასის მამა მწმენდავი იყო, ხოლო დედა ‒ მკერავი. 1960-იან წლებში იგი ნოუთორნის საშუალო სკოლაში სწავლობდა. 2016 წლის ინტერვიუში ოლივიამ გაიხსენა, რომ იგი მექსიკურ მუსიკასა და ფილმებზე გაიზარდა.
კამპალა
ტრანსპორტი
კამპალაში ფუნქციონირებს ენტებეს საერთაშორისო აეროპორტი, რომელიც ქვეყნის უდიდესი აეროპორტია.
ქალაქის ფარგლებსა და მის გარეთაც პოპულარული სატრანსპორტო საშუალებაა ბოდა-ბოდა (მოტოციკლეტები). ფასები 1000-დან 2000-მდე უგანდურ შილინგს შორის მერყეობს. ბოდა-ბოდები მოსახერხებელი სატრანპორტო საშუალებებია პიკის საათის დროს გადასაადგილებლად, თუმცა ბევრი მათგანი ძველი, ცუდად აღჭურვილი და სახიფათოცაა.
ოლივია ჰარისონი
კარიერა მუსიკალურ ინდუსტრიაში
ჰარისონთან შეხვედრამდე ერიასს მედიტაცია ინდოელ გურუსთან ჰქონდა ნასწავლი. მათ სპირიტუალიზმისა და ვეგეტარიანული ცხოვრების წესისადმი საერთო ინტერესი ჰქონდათ, რაც ჰარისონს ნარკოტიკებსა და ალკოჰოლზე უარის თქმაში დაეხმარა.
ჯორჯ ჰარისონთან ქორწინება
1978 წელს ჰარისონსა და ერიასს ვაჟი, დჰანი, შეეძინათ. წყვილი მომდევნო თვეში ჰენლი-ონ-ტემსში დაქორწინდა. 1979 წელს ჰარისონმა ალბომი George Harrison გამოუშვა, რომლის ერთ-ერთი სიმღერა „Dark Sweet Lady“, როგორც თავად აღნიშნა, იმ განახლებას გამოხატავს, რომელიც ოლივიამ მის ცხოვრებას მოუტანა.
კამპალა
ტრანსპორტი
2007 წელს კამპალაში ტაქსების ტევადი საზოგადოებრივი ავტობუსებით ჩანაცვლება გადაწყვიტეს (კამპალაში ტაქსი აღნიშნავს 15 ადგილიან მიკრო ავტობუსებს). ავტობუსებმა კამპალის მეტროპოლიტური სივრცე: მუკონო, მპიგი, ბომბო, ენტებე, ვაკისო და გაიაზა უნდა მოიცვას. 2011 წლის დეკემბრისთვის პროექტი ჯერ კიდევ არ იყო დაწყებული. 2012 წლის 12 აპრილს დედაქალაქში Pioneer Easy Bus Company-მ დაიწყო ფუნქციონირება, რომელიც 100 სამოცი ადამიანსითვის (30 დასაჯდომი და 30 დასადგომი ადგილი) განკუთვნილ ავტობუსს ფლობა, რომელიც ჩინეთისგან შეიძინეს. ავტობუსები 24 საათის მანძილზე ოპერირებდნენ. 2014 წელს მთავრობის ახალი გეგმით კამპალაში ჩქაროსნული ავტობუსების დანერგვა გადაწყვიტეს.
ოლივია ჰარისონი
ჯორჯ ჰარისონთან ქორწინება
1990 წელს ჰარისონმა რუმინეთში კომუნიზმის დაცემით გამოწვეული არეულობის შედეგად დაობლებულ ბავშვთა დასახმარებლად საქველმოქმედო ალბომი Romanian Angel Appea გამოუშვა. ჯორჯი მას ალბომის ბრიტანულ ტელევიზიასა და რადიოში რეკლამირებაში დაეხმარა. მან აგრეთვე ალბომისთვის ჯგუფის Traveling Wilburys წევრებთან ერთად სიმღერის „Nobody's Child“ ქავერ ვერსია ჩაწერა.
1992 წელს ოლივიამ გაზეთში The Guardian ჯეფრი გილიანო გააკრიტიკა, რომელმაც ჯორჯ ჰარისონის ბიოგრაფია გამოაქვეყნა. მან გილიონო ჯორჯთან ხანმოკლე ნაცნობობის მეგობრობად გასაღებაში დაადანაშაულა და პოლ მაკარტნის მისეული დახასიათება გააკრიტიკა.
კამპალა
ტრანსპორტი
2014 წელს უგანდის პრეზიდენტმა იოვერი მუსევენიმ და ჩინურმა სატრანსპორტო კომპანიამ ხელი მოაწერეს ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმს, რომელიც კამპალაში მსუბუქი სარკინიგზო სისტემის დანერგვას ითვალისწინებდა, რომლის მსგავსიც ცოტა ხნით ადრე ადის-აბებაში, ეთიოპიაში დასრულდა. 2016 წელს ნამანვესა და კამპალას შორის რიფტის ხეობის სარკინიგზო კონსორციუმი გაიხსნა.
ოლივია ჰარისონი
ჯორჯ ჰარისონთან ქორწინება
1999 წლის დეკემბერში ჯორჯსა და ოლივიას საკუთარ სახლში თავს სულიერად ავადმყოფი მამაკაცი დაესხათ, რომელიც ამბომდა, რომ „მისიაზე ღვთისაგან იყო გამოგზავნილი“ და The Beatles-ის წევრები „გრძნეულები“ იყვენ. მან ჯორჯს ცივი იარაღით რამდენიმე ჭრილობა მიაყენა. ოლივიამ მაგიდის სანათურის საშუალებით მისი მოგერიება სცადა, რის შემდეგაც იგი მას დაესხა თავს. როცა შემთხვევის ადგილას ადგილობრივი სამართალდამცავები მოვიდნენ და თავდამსხმელიდ დააკავეს, ჰარისონები საავადმყოფოში გადაიყვანეს. თავდასხმის შესახებ ინფორმაციამ მსოფლიო მასშტაბით ბეჭდვითი საინფორმაციო საშუალებების პირველი გვერდები მოიცვა, მათ შორის არაერთი გაზეთი ოლივიას მეუღლის „გადამრჩენს“ უწოდებდა.
ჯორჯის სიკვდილი და შემდგომი პერიოდი
ჯორჯის ჭრილობები ბევრად უფრო მძიმე იყო, ვიდრე ამის შესახებ პრესაში გავრცელებული ინფორმაცია იტყობინებოდა. ღრმა დაზიანებების გამო მას ერთ-ერთი ფილტვის ნაწილის მოცილება მოუხდა. ერთი წლის შემდეგ ჰარისონს ფილტვის კიბოს დიაგნოზი დაუსვეს. იგი 2001 წლის 29 ნოემბერს ლოს-ანჯელესში გარდაიცვალა, რა დროსაც მასთან ერთად ოლივია და დჰანი იყვნენ.
კამპალა
თაყვანისცემის ადგილები
სალოცავ ადგილებს შორის კამპალაში უმეტესწილად ქრისტიანულ ტაძრები და ეკლესიები მდებარეობს: კამპალის რომის კათოლიკური არქიეპარქია, უგანდის ტაძარი (ანგლიკანური ტაძარი), უგანდის პრესვიტერიანული ტაძარი, უგანდის ბაპტისტური კავშირი და სხვ. დედაქალაქში რამდენიმე მუსლიმური მეჩეთიც მდებარეობს.
ოლივია ჰარისონი
ჯორჯის სიკვდილი და შემდგომი პერიოდი
მეუღლის სიკვდილის შემდეგ ოლივია იოკო ონოსთან, პოლ მაკკარტნისთან და რინგო სტართან ერთად The Beatles-ის ფინანსური იმპერიის მართვას შეუდგა. იგი Apple Corps-ის ხელმძღვანელია.
კამპალა
თაყვანისცემის ადგილები
კამპალაში მდებარეობს ბაჰაისტური ტაძარიც, რომელიც აფრიკის დედა ტაძრის სახელითაა ცნობილი და კიკაიის ბორცვზე მდებარეობს. ტაძარი 1961 წელს აიგო.
ოლივია ჰარისონი
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 18 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1948 კატეგორია:ამერიკელი კინოპროდიუსერები კატეგორია:გრემის ჯილდოს მფლობელები კატეგორია:ემის ჯილდოს მფლობელები
კამპალა
ლიტერატურა
}} }}
{{აფრიკის დედაქალაქები}}
კატეგორია:უგანდის ქალაქები კატეგორია:აფრიკის დედაქალაქები
იონი
thumb იონები (ἰόν) — ელექტრულად დამუხტული ატომები ან ატომთა ჯგუფები (მოლეკულები, რადიკალები და სხვა), რომლებიც წარმოიქმნება მათ მიერ ელექტრონების (ან სხვადასხვა დამუხტული ნაწილაკის) დაკარგვის ან შეძენის შედეგად. მაიკლ ფარადეიმ 1834 წელს, როდესაც იკვლევდა მჟავების, ტუტეებისა და მარილების წყალხსნარებზე ელექტრული დენის მოქმედებას, დაუშვა, რომ ასეთი წყალხსნარების ელექტროგამტარობა განპირობებულია იონების მოძრაობით. დადებითად დამუხტულ იონებს, რომლებიც ხსნარებში უარყოფითი პოლუსისაკენ (კათოდისაკენ) მოძრაობენ, ფარადეიმ კათიონები უწოდა, ხოლო უარყოფითად დამუხტულებს, რომლებიც დადებითი პოლუსისაკენ (ანოდისაკენ) მოძრაობენ, — ანიონები. ამის შესაბამისად იონების მუხტის ნიშანი ან დადებითია, ან უარყოფითი, მუხტის სიდიდე დამოკიდებულია ატომის მიერ დაკარგული ან შეძენილი ელექტრონების რაოდენობაზე. მაგ., Na+, Ca+, Al3+, Cl−, SO42−. იონები გვხვდება ნივთიერების ყველა აგრეგატულ მდგომარეობაში — აირებში, სითხეებში, კრისტალებში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქიმია კატეგორია:ელექტრონიკა
იოსებ ჟორდანია
იოსებ თევდორეს ძე ჟორდანია (დ. 15 მაისი, 1895, თბილისი — გ. 20 აგვისტო, 1962, რიო-დე-ჟანეირო) — ქართველი გინეკოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით.
ბიოგრაფია
ისტორიკოს თედო ჟორდანიას შვილი, იურისტ გიორგი ჟორდანიას ძმა. 1923 წელს ჟორდანიამ დაამთავრა პეტროგრადის სამხედრო-სამედიცინო აკადემია. 1939 წლიდან იგი განაგებდა სამხედრო-სამედიცინო აკადემიის მეანობა-გინეკოლოგიის კათედრას. 1942 წელს დაინიშნა საბჭოთა კავშირის არმიის მთავარ გინეკოლოგად. ამასთან, 1944 წლიდან იყო მოსკოვის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის სამეანო-გინეკოლოგიური კათედრის გამგე. 1950 წლიდან დაინიშნა მოსკოვისა და საბჭოთა კავშირის მთავარ გინეკოლოგად. 1958 წელს იოსებ ჟორდანია თბილისში გადმოვიდა და იმავე წელს სათავეში ჩაუდგა მისივე თაოსნობით დაარსებულ ქალის ფიზიოლოგიურ და პათოლოგიურ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტს (1968 წლიდან იოსებ ჟორდანიას სახელობის ადამიანის გენერაციული ფუნქციის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი), სადაც მუშაობდა კიდეც სიცოცხლის ბოლომდე.
იოსებ ჟორდანია შეისწავლიდა სამეანო სამსახურის ორგანიზაციას, საშვილოსნოს კუმშვადობის ფუნქციას კლინიკასა და ექსპერიმენტში, მშობიარობის ანომალიებს, ქალის უშვილობის მიზეზების დიაგნოსტიკასა და მკურნალობას და სხვა.
დაიღუპა 1962 წლის 20 აგვისტოს რიო-დე-ჟანეიროში, თვითმფრინავის კატასტროფის შედეგად, როდესაც თავისი მაშველი რგოლი უბილეთო მგზავრ გოგონას დაუთმო.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი მეან-გინეკოლოგები კატეგორია:დაბადებული 15 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1895 კატეგორია:გარდაცვლილი 20 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1962 კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
ენუქიძე
საკუთარი სახელი ენუქიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
ერაძე
საკუთარი სახელი ერაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
ნიუ-მექსიკოს სამზარეულო
მარჯვნივ|მინი|250x250პქ|წითელი ჩილი წიწაკა (Capsicum annuum) ნიუ-მექსიკური სამზარეულო - ამერიკის შეერთებული შტატების სამხრეთ-დასავლეთ შტატ ნიუ-მექსიკოს სამზარეულოა. რეგიონში პირველ რიგში ცნობილია თავისი შერწყმით მშობლიურ ესპანურ და მექსიკურ სამზარეულოებთან. ამ სამზარეულოს ჰქონდასხვადასხვა მნიშვნელოვანი საზარეულოს გავლენა მთელი თავისი ისტორიის განმავლობაში, მათ შორის ადრეული აპაჩისგან, ნავახოდან და ახალი ესპანეთიდან და ესპანეთის იმპერიიდან, ასევე ფრანგული, იტალიური, ხმელთაშუა, პორტუგალიური სამზარეულოდან და ევროპული კაფეებიდან, უფრო მეტიც ამერიკის ტერიტორიული ფაზის განმავლობაში. კოვბოის სტილისაგან და დასავლეთის სალონებიდან, ამერიკული სასადილოდან, სწრაფი კვების რესტორნებიდან და გლობალური სამზარეულოდან. ნიუ-მექსიკოს სამზარეულო საკმაოდ იზოლირებულ ვითარებაში განვითარდა, რამაც მას საშუალება მისცა შეენარჩუნებინა მკვიდრი, ესპანური და მექსიკური იდენტობა, ამიტომ არ ჰგავს სხვა ლათინურ საკვებს, რომელიც მეზობელ შეერთებულ შტატებში წარმოიშვა.
ის ადვილად გამოირჩევა მექსიკური და ამერიკული სამზარეულოსგან, რადგან აქცენტი კეთდება ახალ მექსიკურ სუნელებზე, მწვანილებსა და არომატიზატორებზე; განსაკუთრებით წითელი და/ან მწვანე ჩილი წიწაკაზე, ანისულზე (გამოიყენება bizcochitos ), და პინონზე (გამოიყენება როგორც სასუსნავი ან დესერტი). ნიუ-მექსიკოში წარმოიშვა ისეთი კერძები, როგორიცაა მშობლიური ამერიკული frybread sopapillas, ბურიტო, ენჩილადა მონტადა, მწვანე ჩილის სტიუ, კარნე ადოვადა (ღორი მარინირებული წითელ ჩილიში), კარნე სექა (წვრილად დაჭრილი ჯერქი), მწვანე ჩილი ბურგერები, პოსოლე, ნელ ცეცხლზე მოხარშული Frijoles / ლობიო (როგორც წესი, Pinto ლობიო ), და calabacitas.
ისტორია
მინი|ჰორნო ნიუ-მექსიკოში ესპანელებმა მოიტანეს თავიანთი სამზარეულო, რომელიც კარგად ერწყმოდა ძირძველ ხალხს. მათ გააცნეს ხორბალი, ბრინჯი, საქონლის ხორცი, ცხვრის/თხის ხორცი, სხვა საკვები და არომატები დაუმატეს მშობლიურ სიმინდს, ჩილის, ლობიოს, გოგრას და სხვა ძირძველ ინგრედიენტებს. განვითარების ამ ადრეულ პერიოდში ჰორნო, მომრგვალო ფორმის ღუმელი, პუებლოს და ჰისპანოს თემებში გახდა საყოველთაოდ ცნობილი. ამ განსხვავებულმა ისტორიამ, ადგილობრივ რელიეფთან და კლიმატთან ერთად, მნიშვნელოვანი განსხვავება გამოიწვია ნიუ-მექსიკის სამზარეულოსა და გარკვეულწილად მსგავსი სტილის მქონე ჩრდილოეთ მექსიკისა და აშშ-ის სამხრეთ-დასავლეთის სხვა შტატებს შორის, როგორიცაა კალიფორნია, არიზონა და ტეხასი.
ჩილი
ნიუ-მექსიკის ჩილი ახალი მექსიკური საკვების განმსაზღვრელი ინგრედიენტია. ჩილი ნიუ-მექსიკის უდიდესი სასოფლო-სამეურნეო კულტურაა. მწვანე ჩილი ასევე პოპულარულია არა ახალ-მექსიკურ სამზარეულოებში, მათ შორის მექსიკური სტილის საკვებში და ამერიკულ საკვებში, როგორიცაა ჩიზბურგერები, კარტოფილი ფრი და პიცა.
პინონი
Piñones, ან პინონის კაკალი, არის ამერიკელი მკვიდრი მოსახლეობისა და ესპანური ხალხის ტრადიციული საკვები, რომელიც მოიპოვება ყველგან ნაყოფიერი ფიჭვის ხისგან.
Სხვა ინგრედიენტები
ალტ=|მინი|უმი ლურჯი სიმინდი ხორბლის ფქვილის ტორტილა უფრო გავრცელებულია ნიუ-მექსიკოს სამზარეულოში, ვიდრე სიმინდის ტორტილა. ამასთან, სიმინდის ტორტილები, სიმინდის ტორტილას ჩიპსები ნიუ-მექსიკოს მრავალი ტრადიციული კერძის საფუძველია. ამასთან, სიმინდი ძირითად მარცვლეულად რჩება. ყვითელი ტკბილი სიმინდის ჯიში ყველაზე ხშირად გვხვდება ნიუ-მექსიკოში, თუმცა ზოგჯერ იყენებენ თეთრსაც.
ანისული ზოგ დესერტში გამოიყენება, განსაკუთრებით ფუნთუშებში. ქინძი, მწვანე ბალახია (მას ასევე მექსიკურ ან ჩინურ ოხრახუშს უწოდებენ), რომელსაც ახალ წელს იყენებენ სალსაში და უმატებენ პრაქტიკულად ნებისმიერ კერძს.
სქოლიო
კატეგორია:ნიუ-მექსიკოს სამზარეულო კატეგორია:ესპანური სამზარეულო კატეგორია:ამერიკული სამზარეულო
Change of Heart (ფიშის სიმღერა)
Change of Heart — მეორე სინგლი ვოკალისტ და მუსიკოს ფიშის მეხუთე სოლო-ალბომიდან Sunsets on Empire. იგი გამოვიდა 1997 წელს, სინგლში ასევე შეტანილია b-გვერდები, დამატებითი სიმღერების სახით.
სიმღერები
კატეგორია:ფიშის სიმღერები
იოზეფ ვირთი
კარლ იოზეფ ვირთი (Karl Joseph Wirth; დ. 6 სექტემბერი, 1879 — გ. 3 იანვარი, 1956) — გერმანელი პოლიტიკოსი. გერმანიის რაიხსკანცლერი 1921-1922 წლებში ვაიმარის რესპუბლიკის დროს. იყო კათოლიკური პარტია „ცენტრის“ მემარცხენე ფრთის ლიდერი. 1914-1918 და 1920-1933 წლებში რაიხსტაგის დეპუტატი. 1921 წლის მაისიდან 1922 წლის ნოემბრამდე ჯერ რაიხსკანცლერი, შემდეგ კი რაიხსკანცლერი და საგარეო საქმეთა მინისტრი. მისმა მთავრობამ ხელი მოაწერა რაპალოს ხელშეკრულებას. (1922). 1930-1931 წლებში იყო შინაგან საქმეთა მინისტრი. 1933-1948 წლებში იყო ემიგრაციაში. გამოდიოდა გერმანიაში მილიტარიზმის აღორძინების წინააღმდეგ. 1955 წელს სსრკ-მ მიანიჭა ლენინური პრემია „ხალხთა შორის მშვიდობის განმტკიცებისთვის“
ლიტერატურა
კატეგორია:ვაიმარის რესპუბლიკა კატეგორია:გერმანიის კანცლერები კატეგორია:გერმანიის რაიხსკანცლერები კატეგორია:გერმანიის საგარეო საქმეთა მინისტრები კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 6 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1879 კატეგორია:გარდაცვლილი 3 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 1956
ჯორჯიან ბიზნეს უიკი
ჯორჯიან ბიზნეს უიკი (Georgian Business Week) — ინგლისურენოვანი გაზეთი. გამოიცემა შპს ბზიფის მიერ საქართველოში 2004 წლიდან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები კატეგორია:ინგლისურენოვანი გაზეთები
ალევის ეკლესია
ალევის სამების ეკლესია — ადრეული შუა საუკუნეების ქართული ქრისტიანული ტაძარი ახალგორის მუნიციპალიტეტში, კორინთის თემში, სოფელ ზემო ალევიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 5 კმ-ში აღმართული უნაგირა მთის თხემზე, ზღვის დონიდან 2000 მეტრზე. ცნობილია ალევის „ოქროსკარიანი“ სამების სახელით.
ხუროთმოძღვრება
ეკლესია დარბაზულია, სწორკუთხა საკურთხევლითა და ტრომპებზე დაყრდნობილი კონქით. სამხრეთის და ჩრდილოეთის კედლებზე პილასტრებია, რომლებსაც ეყრდნობა კამარული გადახურვა. ცენტრალურ დარბაზს ჩრდილო, დასავლეთ და სამხრეთ მხრიდან აქვს მინაშენები, რომლებშიც შესასვლელებია გაჭრილი. მთავარ ეკლესიას აღმოსავლეთის მხრიდან მიშენებული აქვს მეორე ეკლესია, მომრგვალებული საკურთხევლით. ალევის სამება ნაგებია წესიერი, წაგრძელებული ქვის ბლოკებით და აქვს სადა ფასადები.
ტაძარს გარს უვლის ფლეთილი ქვით ნაგები ოვალური ფორმის გალავანი, რომელსაც შიგნითა მხრიდან რამდენიმე ნაგებობა აქვს მიშენებული. სამხრეთის მხარეს მიშენებულია გრძელი ვიწრო ორსართულიანი შენობა. ქვედა სართული მიწაშია, ზედას კარი კი მიწის ზედაპირის დონეზე. შენობას კედლებზე ეტყობა სართულებს შორის გადახურვის ძეგლების ფოსოების კვალი. ქვედა სართულს ჰქონია მიწისქვეშა შესასვლელი, რომელიც მწყემსების თქმით ეკლესიაში შედიოდა. შენობა, შესაძლოა, სატრაპეზოს წარმოადგენდა. გალავანს გარეთ ირგვლივ ორმოცამდე წვრილი სათავსოს ნაშთია. ალევის სამების კომპლექსი მონასტრის შთაბეჭდილებას ტოვებს.
ისტორია
მთავარი ეკლესია თარიღდება VIII-IX საუკუნეებით, ხოლო მცირე – X საუკუნით, თუმცა დიმიტრი ბაქრაძის ცნობით, ალევის ეკლესიის აშენებას, ისევე როგორც ლომისისას, ხალხი დავით აღმაშენებელს მიაწერდა. მთელს აღმოსავლეთ საქართველოში დიდად სახელგანთქმული და მდიდარი სალოცავი იყო. მის მოსალოცად მოდიოდნენ ქსნის ხეობიდან, ნარეკვავიდან, ბაზალეთ-არაგვისპირიდან, კახეთიდან. დღეობა იმართებოდა ძველი სტილით 15 აგვისტოს. ვახუშტი მას უჩვეულოდ დიდ ადგილს უთმობს: