cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ილარიონ დასა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბოლივიის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 14 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1840 კატეგორია:გარდაცვლილი 27 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1894
გონსანამის კანტონი
გონსანამა (Gonzanamá) — კანტონი ეკვადორში, ლოხის პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი გონსანამა. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 14 987 ადამიანს შეადგენდა. მოიცავს 1 272 კმ² ტერიტორიას. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 045 მეტრზე.
კანდიდ კვიციანი
ბიოგრაფია
1975 წელს დაამთავრა შრომის წითელი დროშის ორდენოსანი, ვ. ი. ლენინის სახელობის საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. 1964-1970 წლებში იყო მესტიის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმის მეთვალყურე. 1976-1992 წლებში მუშაობდა საქართველოს საავტომობილო გზების სამინისტროში სხვადასხვა თანამდებობებზე. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი. 1992 წელს დაინიშნა მესტიის რაიონის გამგებლად. 1992-2004 წლებში მუშაობდა საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტში ხელმძღვანელ თანამდებობებზე. 2006-2008 წლებში იყო კერძო სამშენებლო კომპანიის პრეზიდენტი. 2008 წელს გახდა მესტიის ოლქის მაჟორიტარი დეპუტატი საქართველოს პარლამენტში. 2008-2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი (მესტიის მაჟორიტარი), პოლიტიკური ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1 მაისი კატეგორია:დაბადებული 1949 კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები კატეგორია:საქართველოს VII მოწვევის პარლამენტის წევრები კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები (1975) კატეგორია:მესტიაში დაბადებულები კატეგორია:ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენის კავალრები კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
ფარფლწითელა
ფარფლწითელა (Scardinius erythrophthalmus) — მტკნარი წყლის თევზი კობრისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 36 სმ-ს, მასა — 1 კგ აღწევს. აქვს მაღალი, გვერდებიდან შებრტყელებული სხეული, წითელი ფარფლები. გავრცელებულია ევროპასა და აზიაში. საქართველოში გვხვდება დასავლეთ საქართველოს წყალმცენარეებით მდიდარ მტკნარ წყლებში, სადაც სიმცირის გამო სარეწაო მნიშვნელობა არ აქვს. მისი სარეწაო მოპოვება ხდება ვოლგა-კასპიის რაიონში, დნეპრის დელტაში, შუა აზიაში და სხვ. იყენებენ ნედლს, დამარილებულს და შებოლილს. ხელოვნურად არის შეყვანილი: ირლანდიაში, ნორვეგიაში, ესპანეთში, მაროკოში, ტუნისში, მადაგასკარში, ახალ ზელანდიაში, აშშ-ში, კანადაში. ცოცხლობს 10 წლამდე. ახალ ზელანდიაში ფარფლწითელა უკანონოდ შეიყვანეს 1960-იან წლებში და ფართოდ გავრცელდა მთელი ქვეყნის ფარგლებში. აქ იგი მიჩნეულია მავნე თევზად, რადგან ანადგურებს სხვა ჯიშის თევზებს, აგრეთვე ადგილობრივ ეკოსისტემას.
სქოლიო
კატეგორია:კობრისებრნი
Camponotus darwinii themistocles
Camponotus darwinii themistocles — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
Camponotus darwinii rubropilosus
Camponotus darwinii rubropilosus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ბრენტ კორიგანი
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1986 კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:გეი პორნო მსახიობები კატეგორია:ამერიკელი მოდელები კატეგორია:დაბადებული 31 ოქტომბერი
Camponotus darwinii
Camponotus darwinii — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
Camponotus darwinii darwinii
სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
დანიდინი
დანიდინი (Dunedin, Ōtepoti) — სიდიდით მეორე ქალაქი ახალ ზელანდიაში, სამხრეთ კუნძულზე, ოტაგოს რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2013 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქ დანიდინის მოსახლეობა შეადგენს 120 249 ადამიანს. მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით დანიდინს მე-8 ადგილი უკავია ახალი ზელანდიის ქალაქებს შორის.
სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის ქალაქები
ნარსისო კამპერო
ნარსისო კამპერო (Narciso Campero Leyes, დ. 29 ოქტომბერი, 1813, ტარიხა, ბოლივია — გ. 11 დეკემბერი, 1896, სუკრე, ბოლივია) — ბოლივიელი პოლიტიკოსი, ბოლივიის პრეზიდენტი 1880-1884 წლებში. თანამდებობა დაიკავა 1880 წლის 19 იანვარს — დატოვა 1884 წლის 4 სექტემბერს.
წყაროები
2. Carlos Mesa, Teresa Guibert, Carlos Mesa Guibert, "Historia de Bolivia", Ed. Gisbert, La Paz, 2008. ISBN 978-99905-833-3-5
3. Lindaura Anzoátegui Campero de Campero, "Desafío de Mujer, Vivir sin el velo de la Ilusión", Estudio introductorio y datos biográficos de, Editorial Plural, La Paz, 2006.- ISBN 99905-63-94-2
კატეგორია:ბოლივიის პრეზიდენტები კატეგორია:დაბადებული 29 ოქტომბერი კატეგორია:დაბადებული 1813 კატეგორია:გარდაცვლილი 11 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1896
ბრენტ ევერეტი
ბრენტ ევერეტი (Brent Everett; დაბ. 10 თებერვალი, 1984, სასკაჩევანი, კანადა) — კანადელი გეი პორნოგრაფიული მსახიობი და რეჟისორი. 2003 წლიდან მოყოლებული მას 140 ფილმში აქვს მიღებული მონაწილეობა.
ბრენტს შესრულებული აქვს როლები დაუცველ სექს (უპრეზერვატივო) ფილმებში. მათი უმეტესობა გადაღებული აქვს მის ბოიფრენდ ჩეს მაკკენზისთან ერთად, ვისთან ერთადაც მან დაიწყო თავისი პორნო კარიერა.
პირადი ცხოვრება
მინიატიურა|მარჯვნივ|200პქ|ევრეტი (ზემოთ) თავის მეუღლე სტივ პენიასთან ერთად (2012 წელი) 2008 წლის სექტემბერში, ევერეტმა საჯაროდ განაცხადა, რომ დაქორწინებას აპირებდა თავის პარტნიორ სტივ პენიაზე და საზეიმო ცერემონია ოქტომბერში, კალიფორნიის შტატის ქალაქ სან-დიეგოში გაიმართებოდა. ქორწილი 2008 წლის 3 ოქტომბერს ვიწრო წრეში გაიმართა.
სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1984 კატეგორია:გეი პორნო მსახიობები
რია
მინი|რია ერთ-ერთი მდინარის შესართავში რია, რიასი (Ría) — ყურე, რომელიც წარმოიქმნება ზღვის ინგრესიის შედეგად. წარმოადგენს ზღვის წყლით დაძირულ რელიეფის ფორმას, რომლის ყველაზე ღრმა ადგილი მდებარეობს შესართავისპირა რაიონში. ხშირად წარმოდგენილია როგორც გრძელი კონუსისებური მოყვანილობის ყურე.
რია ფორმირდება იმ ადგილებში, სადაც ზღვის დონე აღემატება ხმელეთის დონის სიმაღლეს; ამასთანავე მის განვითარებას ხელს უწყობს ან ზღვის დონის ევსტატიკური შეცვლა (რომელიც გამოიხატება ზღვის დონის გლობალური მომატებით), ან ზღვის დონის იზოსტატიკური ცვლა (ხმელეთის წყლით დატბორვით). ასეთ შემთხვევაში, ხეობა, რომელიც აქამდე იმყოფებოდა ზღვის დონემდე, იძირება ამ უკანასკნელით. რია შესაძლებელია ესტუარის სახით მოგვევლინოს. ხშირად იგი წააგავს სკანდინავიაში არსებულ ფიორდებს, თუმცა ამ უკანასკნელისაგან განირჩევა უპირველეს ყოვლისა, შედარებით მცირე სიდიდით. ამასთანავე მათ სიღრმესა და სიგანეს აქვთ ზრდის პოტენციალი. ყველაზე მატად რია დამახასიათებელია ესპანეთის ჩრდილოეთ-დასავლეთ სანაპიროსთვის (გალისია).
აღსანიშნავია, რომ თავდაპირველად რია ეწოდებოდა მხოლოდ ესპანეთის სანაპიროებზე არსებულ უბეებს, ხოლო შემდგომ ამ ტერმინს ფართო მნიშვნელობა შეეძინა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჰიდროლოგია
ბურკინა-ფასო
ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება მალის, აღმოსავლეთიდან ნიგერს, სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან ბენინს, სამხრეთიდან ტოგოს და განას და სამხრეთ-დასავლეთიდან კოტ-დ’ივუარს.
სახელწოდება ნიშნავს „ნამუსიანი ხალხის სამშობლოს“ (მოსის ენიდან თარგმანში „ბურკინა“ — „ნამუსიანი ხალხი“, დიულას ენიდან თარგმანში „ფასო“ — „მამული“). თარგმანის მეორე ვერსიაა — „ღირსეული ხალხის ქვეყანა“.
ძველი ისტორია და შუა საუკუნეები
შუა საუკუნეების დროიდან XIX საუკუნის ბოლომდე ბურკინა-ფასოს ტერიტორია იმყოფებოდა მოსის ხალხის ხელისუფლების ქვეშ. ნავარაუდებია, რომ მოსის ხალხი ამ ადგილებში მოვიდა განის ჩრდილოეთიდან, სადაც დღემდე ცხოვრობს მათი ეთნიკურად მონათესავე დაგომბას ხალხი. რამდენიმე ასწლეულის განმავლობაში მოსის ხალხი იძულებული იყო ერთდროულად შეესრულებინა მიწადმოქმედების და მეომრების როლი, რადგანაც მოსის სამეფო წარმატებით ეწინააღმდეგებოდა მუსულმანური ჩრდილო-დასავლეთის მხრიდან ისლამის რჯულზე ძალდატანებით მოქცევის ცდებს და იცავდა საკუთარ ძირძველ რელიგიურ სარწმუნოებას და საზოგადოებრივ წყობას.
თანამედროვე ბურკინა-ფასოს ტერიტორიაზე XIV საუკუნიდან არსებობდნენ სახელმწიფოები ვოგოდოგო, იატენგა, ტენკოდოგო და ფადან-გურმა. XIV საუკუნიდან XVI საუკუნის ჩათვლით იატენგის სახელმწიფომ დაიპყრო მეზობელი მალის და სონგაის იმპერიების ტერიტორიების ნაწილები.
კოლონიალური პერიოდი
XIX საუკუნის ბოლოს საფრანგეთმა დაიწყო ბურკინა-ფასოს ტერიტორიის კოლონიზაცია. 1895 წელს ფრანგებმა გაანადგურეს იატენგის სახელმწიფოს ჯარი და როდესაც 1896 წელს ფრანგებმა ფეხი მოიკიდეს ამ ტერიტორიაზე, მოსის ხალხის წინააღმდეგობა საბოლოოდ იქნა განადგურებული დედაქალაქ უაგადუგუს აღებით. 1897 წელს ფადან-გურმის სამეფომ აღიარა საფრანგეთის პროტექტორატი. 1904 წლიდან 1919 წლამდე ზემო ვოლტა შედიოდა საფრანგეთის კოლონიაში ზემო სენეგალი-ნიგერი, შემდგომში იგი გამოყვეს ცალკე კოლონიად. 1919 წელს დღევანდელი კოტ-დ’ივუარის ტერიტორიის რამდენიმე პროვინცია გაერთიანდა საფრანგეთის ზემო ვოლტაში საფრანგეთის დასავლეთი აფრიკის შემადგენლობაში. 1932 წელს ეკონომიის მიზნით კოლონია დაიშალა. 1934 წელს აშენდა რკინიგზა აბიჯანამდე. 1937 წელს განხორციელდა ადმინისტრაციული გამსხვილება. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ მოსის ტომის ხალხმა განაახლა საკუთარი პრეტენზიები ეროვნული ავტონომიის სტატუსის მიღების თაობაზე და 1947 წლის 4 სექტემბერს საფრანგეთის ზემო ვოლტა აღსდა, როგორც საფრანგეთის დასავლეთი აფრიკის შემადგენლობაში მყოფი საფრანგეთის ზღვისიქითა ტერიტორია. ძალას იკრებდა „აფრიკის დემოკრატიული გაერთიანება“ (ადგ), რომლის სათავეში თავიდან იდგა კულიბალი, შემდეგ მორის იამეოგო.
1947 წლიდან 1958 წლის ჩათვლით საფრანგეთის ზემო ვოლტა იყო საფრანგეთის ზღვისიქითა ტერიტორია. საფრანგეთის ზღვისიქითა ტერიტორიების საორგანიზაციო საკითხების გადახედვა დაიწყო 1956 წლის 23 ივლისს მიღებული ძირითადი კანონით (Loi Cadre). ამ აქტს მოჰყვა რეორგანიზაციული საკითხები, რომლის დროსაც მნიშვნელოვნად გაფართოვდა ცალკეული ტერიტორიების თვითმმართველობა. 1958 წლის 11 დეკემბერს საფრანგეთის თანამეგობრობის შემადგენლობაში ჩამოყალიბდა ავტონომიური ზემო ვოლტის რესპუბლიკა. 1958 წელს ზემო ვოლტამ გამოთქვა სურვილი შეერთებოდა იმ დროისათვის დაგეგმილ და 1959—1960 წლებში არსებულ მალის ფედერაციას (მალი და სენეგალი), მაგრამ მის მეზობლად არსებული სპილოს ძვლის ნაპირის (დღევანდელი კოტ-დ’ივუარი) ზეწოლით მან უარი თქვა ან ფედერაციაში მონაწილეობაზე. რესპუბლიკის პრეზიდენტი 1959 წლის დეკემბერში გახდა მორის იამეოგო, რომელმაც პოსტზე დადგომისთანავე საკუთარის გარდა აკრძალა ყველა პოლიტიკური პარტია.
დამოუკიდებლობის პერიოდი
ზემო ვოლტის რესპუბლიკამ დამოუკიდებლობა მოიპოვა 1960 წლის 5 აგვისტოს. პირველი პრეზიდენტი მორის იამეოგო ხელმძღვანელობდა ვოლტის დემოკრატიულ კავშირს (ვდკ). 1960 წლის კონსტიტუცია ითვალისწინებდა საყოველთაო საარჩევნო უფლებას, პრეზიდენტი და ეროვნული კრება ირჩეოდა 5-წლიანი ვადით. მაგრამ მალევე, მორის იამეოგოს ხელისუფლებაში მოსვლის თანავე, აიკრძალა ყველა პოლიტიკური პარტია ვოლტის დემოკრატიული კავშირის გარდა. ამ მთავრობამ ხელისუფლება შეინარჩუნა 1966 წლამდე, როდესაც მასობრივმა დემონსტრაციებმა, გაფიცვებმა და სტუდენტების, მუშების და სახელმწიფო მოხელეების გამოსვლებმა გამოიწვია სამხედრო გადატრიალება.
სამხედრო გადატრიალების დროს მორის იამეოგო გადააყენეს თანამდებობიდან, გააუქმეს კონსტიტუცია და დაითხოვეს ეროვნული კრება. ახალ მთავრობას სათავეში ჩაუდგა გენერალ-ლეიტენანტი სანგულე ლამიზანა, რომელიც შედგებოდა უმაღლესი სამხედრო წოდების პირებისაგან. არმია ხელისუფლებაში დარჩა 4 წლის განმავლობაში და 1970 წლის 14 ივნისს ზემო ვოლტაში მიიღეს ახალი კონსტიტუცია, რომელიც ითვალისწინებდა სამოქალაქო თვითმმართველობაზე საბოლოო გადასვლის წინ 4-წლიან სარეაბილიტაციო პერიოდს. სანგულე ლამიზანა ხელისუფლებაში დარჩა 1970-იანი წლების განმავლობაში, რომელიც ხელმძღვანელობდა როგორც სამხედრო, ასევე შერეულ სამოქალაქო-სამხედრო მთავრობას. 1970 წლის კონსტიტუციით გამოწვეული კონფლიქტის შემდეგ შემუშავდა და 1977 წელს რატიფიცირებული იქნა ახალი კონსტიტუცია. სანგულე ლამიზანა წელს ღია არჩევნების გზით ხელმეორედ იქნა არჩეული.
გენერალი ზერბო ასევე წააწყდა წინააღმდეგობას პროფკავშირების მხრიდან და ორი წლის შემდეგ 1982 წლის 7 ნოემბერს იგი ასევე გადააყენა მაიორმა ჟან-ბაპტისტ უედრაოგომ და საზოგადოების გადარჩენის საბჭომ. გადარჩენის საბჭო აგრძელებდა პოლიტიკური პარტიების და ორგანიზაციების აკრძალვის პოლიტიკას და პირობას დებდა მომავალში სამოქალაქო მმართველობაზე გადასვლისა და ახალი კონსტიტუციის შემოღების თაობაზე.
ვითარდებოდა დაძაბული წინააღმდეგობა საზოგადოების გადარჩენის საბჭოს რეფორმატორებსა და რადიკალებს შორის, რომლებსაც ხელმძღვანელობდა 1983 წლის იანვარში პრემიერ-მინისტრის პოსტზე დამდგარი კაპიტანი თომას სანკარა. სანკარას ინტენსიურმა პოლიტიკურმა ბრძოლამ და მემარცხენე რიტორიკამ გამოიწვია მისი დაპატიმრება. მიღებული იქნა ღონისძიებები მისი გათავისუფლების შესახებ, რომელსაც კოორდინაციას უწევდა კაპიტანი ბლეზ კომპაორე. ამ ძალისხმევების შედეგად 1983 წლის 4 აგვისტოს მოხდა კიდევ ერთი სახელმწიფო გადატრიალება.
თომას სანკარას მმართველობა (1983—1987)
1984 წლის 4 აგვისტოს ზემო ვოლტამ შეიცვალა საკუთარი დასახელება და მას ეწოდა ბურკინა-ფასო. ქარიზმატული ლიდერი თომას სანკარა ცდილობდა სიტყვით, საქმით და პირადი მაგალითით მასებისთვის მიეცა განვითარების ბიძგი. საზოგადოებაში ის პოპულარული იყო და ჰქონდა „ყველაზე უფრო ღარიბი პრეზიდენტის რეპუტაცია“, რომელიც ხალხთან სიახლოვის გამო იყო გამოწვეულ. მან გამოსცა ყველა სახელმწიფო მოხელისათვის შემოსავლების გამჭირვალეობის კანონი, უარი თქვა საკუთარი საპრეზიდენტო ხელფასის მიღებაზე (დაახლოებით 2000$) და ყოველთვიურად მას ურიცხავდა საბავშვო სახლებს, ცხოვრობდა 460 დოლარად თვეში, თავის სამუშაო კაბინეტში არ სარგებლობდა კონდიციონერით, რადგან ხალხის უმრავლესობას მისი შეძენა ფინანსურად არ შეეძლო, უარი თქვა საზოგადოებრივ ადგილებში და ოფისებში საკუთარი პორტრეტების გამოკვრაზე, რადგან „ჩვენთან ქვეყანაში ისეთები, როგორიც მე ვარ, 7 მილიონია“. თავისი შეხედულებების გამო სანკარას დაერქვა „აფრიკელი ჩე გევარა“.
შიდა პოლიტიკა მიმართული იყო შესაძლო შიმშილობის თავიდან აცილებისაკენ თვითუზრუნველყოფილი სოფლის მეურნეობის შექმნისა და მიწის რეფორმების ჩატარების გზით. ჩატარდა განათლების ამაღლების და მენინგიტის, წითელის და ყვითელი ციებ-ცხელების წინააღმდეგ 2,5 მილიონზე უფრო მეტი ბავშვის ვაქცინაციის საერთოეროვნული კამპანია, რამაც ხელი შეუწყო ბავშვთა სიკვდილიანობის შემცირებას. ასევე ჩატარდა 10 მილიონზე უფრო მეტი ხის დარგვის კამპანია საჰელის სავანის გაუდაბნოების შესაჩერებლად; გაორმაგდა ხორბლის წარმოება მსხვილი მიწათმფლობელებისაგან გლეხებზე მიწის გადანაწილების გზით; შეჩერდა სოფლის სულადობის გადასახადის მოქმედება; „ქვეყნის გასამთლიანებლად“ გაიშვა საავტომობილო გზებისა და რკინიგზების მოდერნიზაციის პროგრამა.
ადგილობრივ დონეზე სანკარამ თითოეულ სოფელს მოუწოდა აეშენებინა სამედიცინო დისპანსერი. 350-ზე მეტმა თემმა საკუთარი ძალებით ააშენეს სკოლები. ის ასევე მხარს უჭერდა ქალთა უფლებებს და კანონ გარეშე გამოაცხადა ქალთა წინადაცვეთა, იძულებითი ქორწინება და პოლიგამია, ქალებს ნიშნავდა მაღალ სახელმწიფო თანამდებობებზე და შექმნა ქალთა გვარდიის რაზმი მოტოციკლეტებზე.
ხუთდღიანი ომი მალისთან
1985 წლის აღდგომის დღეს მალისთან ურთიერთობის გამწვავების გამო, რომლის მიზეზიც გახდა სასარგებლო წიაღისეულით მდიდარი აგაშერის ზოლი, დაიწყო აგაშერის ომი, რომელიც 5 დღეს გაგრძელდა და დაიღუპა დაახლოებით 100 ადამიანი. კონფლიქტი დარეგულირდა სპილოს ძვლის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ფელიქს უფუე-ბუანის ჩარევით და სახელად მიიღო „აღდგომის ომი“ ბურკინა-ფასოში.
ბლეზ კომპაორეს მმართველობა (1987—2014)
რევოლუციის დაცვის კომიტეტებმა, რომლებიც საწყის ეტაპზე ჩამოყალიბდნენ, როგორც საზოგადოებრივი ორგანიზაციები, ზოგიერთ რაიონში მიიღეს შეიარაღებული ადამიანების დაჯგუფებების ფორმა და ხშირად ადგილობრივ პროფკავშირებს უპირისპირდებოდნენ. დაძაბულობა ხელისუფლების რეპრესიული ტაქტიკისა და მისი აბსოლუტური მმართველობის გამო სულ უფრო იზრდებოდა. 1987 წლის 15 ოქტომბერს სახელმწიფო გადატრიალების დროს სანკარა მოკლეს და ხელისუფლებაში მოვიდა კაპიტანი ბლეზ კომპაორე.
კომპაორემ, კაპიტანმა ანრი ზონგომ და მაიორმა ჟან-ბატისტ ბუკარი ლინგანიმ ჩამოაყალიბეს სახალხო ფრონტი (სფ), რომელსაც უნდა გაეგრძელებინა რევოლუციის საქმეები, გამოესწორებინა სანკარას „გადახვევები“ ძირითადი კურსიდან. ახალმა მთავრობამ, რომელმაც გააცნობიერა საშუალო კლასისადმი მხარში დადგომის აუცილებლობა, ჩვეულებრივად გადაუხვია სანკარას პოლიტიკას. ქვეყნის „გახსნილობის“ პროცესის ჩარჩოებში რამდენიმე პოლიტიკურმა გაერთიანებამ, სადაც სამი მათგანი არამარქსისტულია, ჩაითვალა პოლიტიკურ ორგანიზაციად, რომელიც სახალხო ფრონტმა შექმნა 1989 წლის ივნისში.
მემარცხენე ორგანიზაცია სახალხო დემოკრატიის (Organisation pour la Démocratie Populaire) ზოგიერთი წევრი წინააღმდეგი იყო არამარქსისტულ დაჯგუფებებთან თანამშრომლობისა. 1989 წლის 18 სექტემბერს, როდესაც კომპაორე დაბრუნდა აზიაში ორკვირიანი ვიზიტიდან, ლინგანის და ზონგოს ბრალი წაუყენეს გადატრიალების მომზადებაში, რომლის მიზანი იყო სახალხო ფრონტისთვის ხელისუფლების ჩამორთმევა. იმავე ღამეს ისინი დააპატიმრეს და სიკვდილით დასაჯეს. კომპაორემ მოახდინა ხელისუფლების რეორგანიზაცია, დანიშნა რამდენიმე ახალი მინისტრი და საკუთარ თავზე აიღო თავდაცვისა და უსაფრთხოების მინისტრის უფლებამოსილებები. 1989 წლის 23 დეკემბერს პრეზიდენტის უსაფრთხოების სამსახურმა დააპატიმრა დაახლოებით 30 სამოქალაქო და სამხედრო პირი გადატრიალების მომზადების ბრალდებით.
2011 წლის თებერვალში მოსწავლის სიკვდილმა გამოიწვია მღელვარება ქვეყანაში, რომელიც გაგრძელდა 2011 წლის აპრილამდე. დემონსტრაციის ჩახშობას თან მოჰყვა ჯარების შემოსვლა და მანიფესტანტების დახვრეტა.
ახალი კონსტიტუცია, რომელიც ამკვიდრებდა მეოთხე რესპუბლიკას, მიღებული იქნა 1991 წლის 2 ივნისს. სხვა სიახლეების გარდა, იგი ითვალისწინებდა 107 ადგილიანი (დღეისათვის 111) სახალხო დეპუტატების ყრილობის შექმნას. სახელმწიფოს მეთაურია პრეზიდენტი, რომელიც ნიშნავს მინისტრებს და პრემიერ-მინისტრს და ეროვნულ კრების მხარდაჭერით ასრულებს მთავრობის მეთაურის ფუნქციებს. 2000 წლის აპრილში კონსტიტუციაში შეიტანეს ცვლილებები (ძალაში შევიდა 2005 წლიდან), რომლის მიხედვითაც პრეზიდენტის მმართველობის ვადა 7 წლიდან შემცირდა 5 წლამდე და მას აქვს მხოლოდ ერთხელ ხელმეორედ არჩევის უფლება. საკანონმდებლო ხელისუფლება ეკუთვნის 111 ადგილიან ეროვნულ კრებას (Assemblée Nationale). ეროვნული კრების წევრები ირჩევიან საყოველთაო კენჭისყრით 5 წლის ვადით.
2005 წლის აპრილში პრეზიდენტი კომპაორე მესამეჯერ ხელმეორედ აირჩიეს თავის პოსტზე. მან მიიღო ხმების 80,3 %, მაშინ როდესაც მისმა უახლოესმა მოწინააღმდეგემ ბენევენდე სტანისლას სანკარამ სულ მოაგროვა ხმების 4,9 %. 2010 წლის ნოემბერში ჩატარებული საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგების მიხედვით უმაღლესი სახელმწიფოებრივი პოსტი ისევ დაიკავა ბლეზ კომპაორემ (ხმების თითქმის 81 %), მან უკან ჩამოიტოვა თავისი მთავარი კონკურენტები — ყოფილი დიპლომატი ჰამა არბა დიალო (7,96 %) და ცნობილი ოპოზიციონერი ბენევენდე სტანისლას სანკარა (5,52 %).
ბლეზ კომპაორეს ჩამოგდება
2014 წლის ოქტომბერში დაიწყო დემონსტრაციები და არეულობები, რომლებიც სწრაფად გავრცელდა რამდენიმე ქალაქში. მათი საფუძველი გახდა კონსტიტუციაში ცვლილებების შეტანის მცდელობა, რომელიც ითვალისწინებდა კომპაორეს პრეზიდენტობის ვადის გაზრდას კიდევ 5 წლით, მიუხედავად იმისა, რომ იგი ამ პოსტს 27 წელი ფლობდა. 30 ოქტომბრის დიდი არეულობების, მათ შორის პროტესტანტების მიერ პარლამენტის შენობისა და სხვა სახელმწიფო შენობების, ასევე მმართველი კონგრესი დემოკრატიისათვის და პროგრესისათვის შტაბ-ბინის დაკავებისა და დაწვის შემდეგ, კომპაორემ განაცხადა საგანგებო მდგომარეობის შემოღების, მთავრობისა და პარლამენტის დათხოვნის შესახებ.
2014 წლის 31 ოქტომბერს ბლეზ კომპაორემ ადგილობრივი რადიოთი და ტელევიზიით განაცხადა საგანგებო მდგომარეობის გაუქმებისა და თავისი გადადგომის შესახებ: „მე გავიგონე სიგნალი. მე გახსნილი ვარ მოლაპარაკებებისათვის გარდამავალი პერიოდის თაობაზე, რის შემდეგაც ქვეყანაში ხელისუფლება გადაეცემა ახალ პრეზიდენტს, რომელსაც აირჩევენ დემოკრატიული გზით იმ პერიოდში, რომელიც არ გადააჭარბებს 90 დღეს“. დიპლომატიური წყაროების თანახმად, ამის შემდეგ ის შეიარაღებული ავტოკოლონის შემადგენლობაში გაემართა ქვეყნის სამხრეთში მდებარე ქალაქ პოში, განის სახელმწიფო საზღვართან.
1 ნოემბერს პრეზიდენტის გვარდიის მეთაურის მოადგილემ პოლკოვნიკმა ისააკ ზიდამ ტელემიმართვაში განაცხადა საკუთარ თავზე სახელმწიფოს მეთაურის როლის აღების შესახებ, მან თქვა, რომ „სამოქალაქო და შეიარაღებულმა ძალებმა გადაწყვიტეს ხელში აეღოთ ხალხის ბედი“, „ბურკინა-ფასოს ახალგაზრდობას ყველაფერი ძვირად დაუჯდა. მე მინდა ისინი დავარწმუნო, რომ მათი სწრაფვა დემოკრატიული გარდაქმნებისკენ არ იქნება დაღალატებული და შესაბამისად მათ არ უნდა განიცადონ უიმედობა“, „მე ჩემ თავს ვაკისრებ პრეზიდენტის მოვალეობას და მოვუწოდებ დასავლეთი აფრიკის ქვეყნების ეკონომიკურ და საერთაშორისო თანამეგობრობას წარმოაჩინოს თავისი გაგება და ახალი ხელისუფლებისადმი მხარდაჭერა“, ხოლო „გარდამავალი ორგანოს შემადგენლობა გამოცხადებული იქნება მოგვიანებით“.
2014 წლის 17 ნოემბერს პრეზიდენტის მოვალეობის დროებითი შემსრულებელი გახდა მიშელ კაფანდო. ისააკ ზიდა დარჩა გარდამავალი მთავრობის მეთაურად. 2014 წლის 23 ნოემბერს მიშელ კაფანდომ დაამტკიცა ისააკ ზიდას მთავრობა, რომელშიც ზიდამ, პრემიერ-მინისტრის პოსტის გარდა, დაიკავა თავდაცვის მინისტრის პოსტი.
2015 წლის 16 სექტემბერს მიშელ კაფანდო სამხედრო გადატრიალების შედეგად გადააყენეს და დააპატიმრეს. 18 სექტემბერს ეროვნული დემოკრატიის საბჭომ გაათავისუფლა მიშელ კაფანდო. 23 სექტემბერს მიშელ კაფანდო და მისი მთავრობა ოფიციალურად დაუბრუნდა საკუთარი მოვალეობის შესრულებას. 1 ოქტომბერს დააპატიმრეს ამბოხებულებთა მეთაური ბრიგადის გენერალი ჟილბერ დენდრე.
გეოგრაფიული მდებარეობა
thumb|right|250px|ბურკინა-ფასოს რუკა thumb|right|250px|ბურკინა-ფასოს ხედი ხელოვნური თანამგზავრიდან thumb|right|250px|ბურკინა-ფასოს ტოპოგრაფიული რუკა ბურკინა-ფასოს სახელმწიფო მდებარეობს დასავლეთ აფრიკაში. ფართობი: საერთო — 274 200 კმ² (ხმელეთი — 273 200 კმ², წყალი — 1000 კმ²). სახელმწიფო საზღვრის სიგრძე ბენინთან (სამხრეთ-აღმოსავლეთით) შეადგენს — 306 კმ-ს, კოტ-დ’ივუართან (სამხრეთ-დასავლეთით) — 584 კმ-ს, განასთან (სამხრეთით) — 548 კმ-ს, მალისთან (ჩრდილოეთით) — 1000 კმ-ს, ნიგერთან (აღმოსავლეთით) — 628 კმ-ს, ტოგოსთან (სამხრეთით) — 126 კმ-ს.
რელიეფი
ქვეყნის რელიეფი შედგება ორი ძირითადი რეგიონისაგან. ბურკინა-ფასოს დიდი ნაწილი შედგება პენეპლენისაგან, რომელიც ქმნის ტალღისებურ ზომიერ ლანდშაფტს, სადაც ზოგიერთ რაიონში არსებობს რამდენიმე იზოლირებული პრეკემბრიული მასივების ნარჩენების ბორცვები. მეორე მხრივ, ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთში ჩამოყალიბებულია ქვიშაქვიანი მასივი, სადაც ყველაზე უფრო მაღალი წერტილი – ტენაკურუს მთა მდებარეობს ზღვის დონიდან 749 მეტრ სიმაღლეზე. მასივი შემოფარგლულია 150 მეტრი სიმაღლის მსუბუქი კლიფებით. ბურკინა-ფასოს საშუალო სიმაღლე შეადგენს შეადგენს 400 მეტრს, ხოლო სხვაობა ყველაზე უფრო მაღალ და დაბალ ადგილებს შორის არ აჭარბებს 600 მეტრს. ამიტომ ბურკინა-ფასო შედარებით დაბლობი და ვაკე ქვეყანაა. ქვეყნის ყველაზე უფრო დაბალი წერტილია მდინარე შავი ვოლტის დონე (200 მეტრი), ხოლო ყველაზე უფრო მაღალი – ტენაკურუს მთა (749 მეტრი).
გეოლოგია
გეოლოგიური თვალსაზრისით ბურკინა-ფასოს ტერიტორიაზე ჭარბობს ჩრდილოეთ გვინეის მაღლობის პრეკემბრიული პერიოდის არქეული ეონის ქანები, რომლებიც ძირითადად შედგებიან მიგმატიტებისგან, გნაისებისგან და ამფიბოლიტებისგან, რომლებსაც მოსდევს ადრეული პროტეროზოური ეონის ასაკის მწვანექვიანი ზოლი. მას მოსდევს მეტამორფული ქანების ტიპი მეტადანალექი ქანები და მეტავულკანური ქანები, რომლებიც ძირითადად მიეკუთვნებიან ბირიმიანის სუპერჯგუფებს. ქანების ამ კრებულს საკმაოდ დიდი ეკონომიკური მნიშვნელობა გააჩნია. ბირიმიანის ქანების ქვეშ სავარაუდოდ განლაგებული მიგმატიტები, გნაისები და ამფიბოლიტები ქვეყნის უძველესი ქანებია. ბირიმიანის ქანების დანალექები ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, როგორც წესი, იყოფა ნატეხ და ვულკანურ-ნატეხ ფორმაციებად.
სასარგებლო წიაღისეული
ბურკინა-ფასოს სასარგებლო წიაღისეულია: მანგანუმი, კირქვა, მარმარილო, ფოსფატები, პემზა, სუფრის მარილი და ოქროს მცირე საბადოები.
ნიადაგი
ქვეყნის ტერიტორიის ნიადაგი დაფარულია ლუვისოლით. მხოლოდ მდინარეების ხეობებში გვხვდება ფლუვისოლი. ლუვისოლი, რომელსაც უკავია ქვეყნის თითქმის მთელი ტერიტორია, მდინარის ხეობების გარდა უნაყოფოა, რის გამოც ქვეყნის სოფლის მეურნეობა სუსტადაა განვითარებული. ნიადაგის დაბალი ნაყოფიერების ძირითადი მიზეზია ტყის ზონების ცვალებადობის შედეგად გამოწვეული მისი ლატერიტიზაციის მაღალი ხარისხი.
ჰიდროგრაფია
ქვეყნის ადრინდელი სახელწოდება – ზემო ვოლტა, დაფუძნებულია სამ მდინარეზე, რომლებიც მიედინებიან მის ტერიტორიაზე: შავი ვოლტა (ანუ მუჰუნი), თეთრი ვოლტა (ნაკამბე) და წითელი ვოლტა (ნაზინონი). შავი ვოლტა ერთ-ერთია ორი მდინარიდან, რომელიც მთელი წლის განმავლობაში მოედინება, მეორეა კომოე, რომელიც მიედინება სამხრეთ-დასავლეთისაკენ. მდინარე ნიგერის აუზი შეადგენს ქვეყნის ტერიტორიის 27 %-ს.
მდინარე ნიგერის შენაკადები – ბელი, გორუოლი, გუდებო და დარგოლი – სეზონურია და ისინი მიედინებიან მხოლოდ ოთხი-ექვსი თვე წელიწადში. მაგრამ წვიმიანი სეზონის დროს მათი დინება შესამჩნევად მატულობს და შეიძლება გამოიწვიოს წყალდიდობა.
ქვეყანაში ასევე არსებობს მრავალრიცხოვანი ტბები, რომელთაგან ყველაზე უფრო მნიშვნელოვანია მარ-ო-ჰიპოპოტამი, ტენგრელა, ბამი და დემი. ქვეყანაში ასევე არსებობს დიდი წყალსატევები: ურსი და კომპიენგა. წყლის უკმარისობა ხშირად ქმნის დიდ პრობლემებს, განსაკუთრებით ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში.
კლიმატი
thumb|right|250px|ბურკინა-ფასოს რუკა [[კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაცია|კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაციის მიხედვით]] ბურკინა-ფასოს კლიმატი მთლიანობაში ხასიათდება, როგორც ტროპიკული ორი მკვეთრად გამოყოფილი სეზონით. წვიმიან სეზონში ქვეყანაში მოდის 600 მმ-დან 900 მმ-მდე ნალექების რაოდენობა; მშრალ სეზონში საჰარის უდაბნოდან ქრის მშრალი და ცხელი ქარი – ჰარმატანი. წვიმიანი სეზონი გრძელდება დაახლოებით 4 თვე – მაის/ივნისიდან სექტემბრის ჩათვლით, ხოლო ქვეყნის ჩრდილოეთში იგი უფრო ხანმოკლეა. ბურკინა-ფასოში გამოკვეთილია სამი კლიმატური ზონა: საჰელის, სუდან-საჰელის და სუდან-გვინეის. ქვეყნის ჩრდილოეთში არსებულ საჰელის კლიმატურ ზონაში, როგორც წესი მოდის 600 მმ-ზე ნაკლები ნალექი წელიწადში, ხოლო ჰაერის ტემპერატურა საკმაოდ მაღალია და შეადგენს 45-47 °C-ს.
შედარებით მშრალი ტროპიკული სავანა – საჰელი გადის ბურკინა-ფასოს საზღვრებს გარეთ, სომალის ნახევარკუნძულიდან ატლანტის ოკეანემდე და ჩრდილოეთით მდებარე საჰარის საზღვრებამდე, ასევე სამხრეთით მდებარე სუდანის ნაყოფიერ რაიონებამდე. ჩრდილოეთის განედის 11°3' და 13°5' შორის მდებარე სუდან-საჰელი ნალექებისა და ჰაერის ტემპერატურის გარდამავალი ზონაა. კიდევ უფრო სამხრეთისკენ, სუდან-გვინეის ზონაში ყოველწლიურად მოდის 900 მმ-ზე მეტი ნალექი და ჰაერის საშუალო ტემპერატურა უფრო გრილია.
ფლორა და ფაუნა
ბურკინა-ფასოს მთელი ტერიტორიის ლანდშაფტზე ჭარბობს სავანები. ქვეყანაში მცენარეული საფარი გეოგრაფიული განედების შესაბამისად იცვლება. ქვეყნის სამხრეთში გვხვდება ტყის სავანები, ხოლო ჩრდილოეთში მშრალი ბუნების შესაბამისი ეკლიანი ბუჩქები. სახეობების მიხედვით ხეების ჯიშები ასევე ზონალურია. სამხრეთით, მდინარეების გასწვრივ იზრდებიან წითელი ხეები. დანარჩენ რაიონებში ჭარბობს ზეთის ხე, ბამბის ხე და ბაობაბი. ჩრდილოეთის მიმართულებით ხეები სულ უფრო მეტად მეჩხერდება. საჰელის ზონაში იშვიათად იზრდება აკაციის ხეები და ეკლიანი ბუჩქები.
ბურკინა-ფასოში ცხოველების რაოდენობა მცირეა მოსახლეობის სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობისა და ადამიანების ურბანიზაციის გამო. მაგრამ ქვეყანაში მაინც შეიძლება შევხვდეთ დიდ აფრიკულ ძუძუმწოვრებს, როგორებიცაა სპილოები, აფრიკული კამეჩები, ასევე ლომები. ამ სახეობის ცხოველები ძირითადად ბინადრობენ ნაკრძალებში და დაცულ ტერიტორიებში, როგორებიცაა არლის ეროვნული პარკი და W-ს ეროვნული პარკი.
პოლიტიკური მოწყობა
2015 წლის 29 ნოემბრის არჩევნების შედეგად — ყველაზე უფრო წარმომადგენლობითი პარტიაა სახალხო მოძრაობა პროგრესისათვის (55 დეპუტატი), მეორე — კავშირი პროგრესისათვის და რეფორმებისათვის (33 დეპუტატი) და მესამე — კონგრესი დემოკრატიისათვის და პროგრესისათვის (18 დეპუტატი). პარლამენტში კიდევ წარდგენილია 11 პარტია (5-დან 1 დეპუტატამდე).
შეიარაღებული ძალები
2011 წლის აპრილში ქვეყნის საჯარისო ნაწილებში მოხდა ამბოხი; პრეზიდენტმა დანიშნა შტაბის ახალი უფროსები და უაგადუგუში გამოცხადდა კომენდანტის საათი.
ბურკინა-ფასოში ფუნქციონირებს პოლიციელთა და უსაფრთხოების ძალების მრავალრიცხოვანი ჯგუფი, რომელიც მოქმედებს საფრანგეთის პოლიციის მსგავსი მეთოდებით. საფრანგეთი აგრძელებს პოლიციური ძალების წვრთნის მნიშვნელოვან მხარდაჭერას. ჟანდარმერია შექმნილია სამხედრო ძალების მსგავსი სტრუქტურებით, პოლიციური ძალების დიდი მხარდაჭერით. ჟანდარმერია ფუნქციონირებს თავდაცვის მინისტრის ხელმძღვანელობით, ხოლო მისი წევრები ძირითადად მუშაობენ სოფლებში და საზღვრების გასწვრივ.
ადმინისტრაციული დაყოფა
thumb|right|350პქ|ბურკინა-ფასოს რეგიონები ბურკინა-ფასო დაყოფილია 13 რეგიონად, 45 პროვინციად და 301 დეპარტამენტად. შენიშვნა: ცხრილში ნაჩვენებია რეგიონის მოსახლეობის აღწერის წინასწარი მონაცემები.
დემოგრაფია
thumb|right|250px|მოსახლეობის რაოდენობის ცვლილება 1960 წლიდან 2010 წლის ჩათვლით (სტატისტიკის და დემოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის მონაცემები, 2012 წელი). მოსახლეობა (ათასი ადამიანი)
ეთნიკური ჯგუფები
ბურკინა-ფასოს მკვიდრი მოსახლეობა მიეკუთვნება ორ ძირითად ეთნიკურ ჯგუფს: გურის ენებზე მოლაპარაკე ხალხს, რომელიც მოიცავს ქვეყნაში ყველაზე უფრო მეტი რაოდენობის მოსის ხალხს (მთლიანი მოსახლეობის 52,5 %), ასევე გურმას (6,8 %), ბობოს (4,8 %), გურუნსის (4,5 %), სენუფოს (4,4 %), ლობის (2,5 %), დაგააბას (2,4 %) ტომის ხალხი; და მანდეს ენებზე მოლაპარაკე ხალხს, რომელსაც მიეკუთვნებიან ფულბეს (8,4 %), ბისას (3,9 %), ჯოლას (0,8 %) ხალხი ; ჩრდილოეთში ცხოვრობენ სონგაი და ტუარეგები (1,9 %).
ენები
thumb|250px|ბურკინა-ფასოს ძირითადი ენების რუკა ბურკინა-ფასო მრავალენოვანი ქვეყანაა, სადაც ლაპარაკობენ დაახლოებით 69 ენაზე, რომელთაგან დაახლოებით 60 ენა მკვიდრი მოსახლეობისაა. მოსის ენაზე ლაპარაკობს მოსახლეობის დაახლოებით 45 %, უპირატესად ცენტრალურ რეგიონებში, დედაქალაქ უაგადუგუს ირგვლივ. გურუნსის ენებთან მჭიდროდ დაკავშირებული სხვა ენები გაფანტულია მთელ ბურკინა-ფასოში.
ქვეყნის დასავლეთში ფართედაა გავრცელებული მანდეს ენები, რომელთაგან ყველაზე უფრო მეტია დიულას ენა და სხვა ენები, რომელთა შორისაა ბობო, სამო და მარკა. ასევე ფართედაა გავრცელებული ფულანის ენა, განსაკუთრებით ჩრდილოეთით. გურმანშეს ენაზე ლაპარაკობენ ქვეყნის აღმოსავლეთში, ხოლო ბისას ენაზე სამხრეთში.
ქვეყნის ოფიციალური ენაა ფრანგული, რომელიც შემოღებული იქნა კოლონიალურ პერიოდში. ფრანგული ადმინისტრაციული, პოლიტიკური და სასამართლო ინსტიტუტების, ასევე სახელმწიფო სამსახურების და პრესის ძირითადი ენაა. ფრანგული საკანონმდებლო, ადმინისტრაციული და სასამართლოს ერთადერთი ენაა.
რელიგია
რელიგიის შესახებ სტატისტიკა ბურკინა-ფასოში მთლიანობაში ვერ გამოსახავს ქვეყანაში არსებულ რეალურ სიტუაციას, რადგანაც ისლამი და ქრისტიანობა ხშირად შერეულია ადგილობრივ რელიგიურ რწმენებში. 2006 წელს ბურკინა-ფასოს ხელისუფლების მიერ ჩატარებული მოსახლეობის აღწერის მონაცემებით ქვეყნის მთლიანი მოსახლეობის 60,5 % მუსლიმია, რომელთა უმრავლესობა მიეკუთვნება სუნიტურ ფრთას, ხოლო უმნიშვნელო უმცირესობა შიიტურ ფრთას. ასევე არსებობს აჰმადიას მიმდევარ მუსლიმთა დიდი კონცენტრაცია. სუნიტი მუსლიმების მნიშვნელოვანი რაოდენობა მიეკუთვნება სუფიზმის ტიჯანიის მიმდევრობას.
2006 წლის აღწერის თანახმად მოსახლეობის 23,2 % ქრისტიანია (კათოლიკები – 19 % და პროტესტანტები – 4,2 %); 15,3 % ადგილობრივი ტრადიციული რელიგიის მიმდევარია, 0,6 % სხვა რელიგიების მიმდევარია, ხოლო 0,4 % არარელიგიურია.
ეკონომიკა
2014 წელს ბურკინა-ფასოში მსყიდველობითი უნარის პარიტეტის მიხედვით ერთ სულ მოსახლეზე საშუალო შემოსავალი შეადგენს $1666, ხოლო ნომინალური შემოსავალი $790. ქვეყნის მოსახლეობის 80 %-ზე მეტი დაკავებულია ნატურალური სოფლის მეურნეობით და ადამიანთა მხოლოდ მცირე ნაწილი უშუალოდ მონაწილეობს მომსახურების სფეროში და მრეწველობაში. ნალექების რაოდენობის მკვეთრი ცვალებადობა, ღარიბი ნიადაგი, შესაბამისი კომუნიკაციების და სხვადასხვა სახის ინფრასტრუქტურის არქონა, განათლების დაბალი დონე და ეკონომიკის სტაგნაცია ამ ზღვაზე გასასვლელის არმქონე სახელმწიფოს ძველის-ძველი პრობლემებია. ქვეყანის საექსპორტო ეკონომიკა ჯერაც დამოკიდებულია მსოფლიო საბაზრო ფასების მერყეობაზე.
ქვეყანაში შეიმჩნევა მოსახლეობის მაღალი სიმჭიდროვე, ნაკლებია ბუნებრივი რესურსები და ღარიბია ნიადაგი. მრეწველობაში ისევ დომინირებს არანაყოფიერად სახელმწიფოს მიერ კონტროლირებადი კორპორაციები. 1994 წელს ეროვნული ვალუტის – CFA ფრანკის დევალვაციის შემდეგ ხელისუფლებამ საერთაშორისო ორგანიზაციებთან ერთად განაახლა თავისი განვითარების პროგრამა, რის შემდეგაც ექსპორტი და ეკონომიკური ზრდა გაიზარდა. საკუთარი მაკროეკონომიკური პროგრესის განვითარება დამოკიდებულია ინფლაციის დაბალი ტემპების შენარჩუნებაზე, სავაჭრო დეფიციტის შემცირებაზე და იმ რეფორმების გატარებაზე, რომელთა მიზანია კერძო ინვესტიციების სტიმულირება.
სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვება
სამთომომპოვებელი მრეწველობა ბურკინა-ფასოში კონცენტრირებულია ოქროს მსხვილი საბადოების მოპოვებაზე (ყოველწლიურად მოიპოვება 3 ტონამდე). მცირე რაოდენობით მიმდინარეობს სტიბიუმის და მარმარილოს მოპოვება. ქვეყნის უკიდურეს ჩრდილო-აღმოსავლეთში, მალის და ნიგერის სახელმწიფო საზღვრის სიახლოვეს, აღმოჩენილია მანგანუმის მადნის საბადოები (14 მილიონ ტონაზე მეტი), რომლებიც საბადოების რაიონში ცუდად განვითარებული სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის გამო ჯერჯერობით არ მუშავდება.
Perkoa-ს ფირმა ბურკინა-ფასოში ფლობს თუთიის რესურსებს. 2001 წელს კომპანიამ გამოთქვა თუთიის საბადოების დამუშავების მზადყოფნა.
ბურკინა-ფასო ალმასის ექსპორტის მიხედვით მიეკუთვნება „სენსიტიურების“ კატეგორიას, ანუ ქვეყნებს რომლის მიმართაც საჭიროა განსაკუთრებული ყურადღება. იმპორტიორ ქვეყნებს მიეცათ რეკომენდაცია საფუძვლიანად შეამოწმონ ალმასის საექსპერტო დოკუმენტები სენსიტიური ქვეყნებიდან და ალმასის წარმოშობაზე ეჭვების წარმოშობის შემთხვევაში დააკავონ ისინი შესამოწმებლად.
ქვეყანაში ასევე მოიპოვება და იწარმოება შემდეგი მინერალური ნედლეული: ცემენტი, დოლომიტი, გრანიტი, მარმარილო, ფოსფატები, პემზა, სხვა ვულკანური ქანები და სუფრის მარილი.
ენერგეტიკა
ბურკინა-ფასოში ენერგეტიკა წარმოადგენს მზარდ სამრეწველო დარგს უზარმაზარი პოტენციალით.
2003 წლამდე ქვეყანაში ყველა ნავთობ-პროდუქტი იმპორტირდება, რადგანაც უცნობია ნავთობის მარაგი ან ნავთობგადამამუშავებელი სიმძლავრეები. 2002 წელს ნავთობის იმპორტმა და მოხმარებამ შეადგინა 8870 ბარელი დღე-ღამეში. რაც შეეხება ბუნებრივ აირს, როგორც ცნობილია ბურკინა-ფასოში მისი მოპოვება, მოხმარება ან მარაგი არ არსებობს.
ელექტროენერგიაზე მოდის ენერგეტიკის მთლიანი წარმოება. 2001 წელს მთლიანი დადგენილი ელექტროსიმძლავრეები შეადგენდა 121 მგვტ-ს. წარმოება გაიზარდა 1973 წლის 42 გიგავატ/სთ-დან в 2001 წლის 280 გიგავატ/სთ-მდე, რომელთაგან 73,6 % მოდიოდა თბო და 26,4 % ჰიდროელექტროსადგურებზე. 2001 წელს ელექტროენერგიის მოხმარება შეადგენდა 0,26 მილიარდ კილოვატ/სთ-ს. 15 მეგავატიანი ჰიდროელექტროსადგურის ობიექტის — კომპიენგას კაშხლის მშენებლობა დამთავრდა 1989 წელს. 1999 წელს დანიის ხელისუფლების გრანტის დახმარებით ბურკინა-ფასოში აშენდა ახალი ელექტროსადგური. 1968 წლიდან ელექტროენერგიის და წყლის წარმოება და განაწილება იმყოფება სახელმწიფო ორგანიზაციის – „Société Nationale d'électricité du Burkina Faso“-ს (SONABEL) კონტროლ ქვეშ.
2008 წლის მდგომარეობით ელექტროენერგიით უზრუნველყოფილია ქვეყნის დაახლოებით 7 %.
ტრანსპორტი
ბურკინა-ფასოს სატრანსპორტო სისტემა წარმოადგენს სახმელეთო (საავტომობილო და რკინიგზა), საჰაერო და სამდინარე გადაზიდვებს და გადაყვანებს.
სარკინიგზო ტრანსპორტი
ბურკინა-ფასოს შიდაკონტინენტალური მდგომარეობის გამო იგი დამოკიდებულია მეზობელი ქვეყნების პორტებზე. რკინიგზის ხაზი უაგადუგუს და ბობო-დიულასოს აკავშირებს კოტ-დ’ივუარის ძირითად პორტ აბიჯანთან, რომლის მეშვეობითაც ხდება ბურკინა-ფასოს ტვირთების გადამუშავება. 2003 წელს კოტ-დ’ივუარში სიტუაციის გამწვავებამ გამოიწვია ტვირთგადაზიდვების ტრადიციული გზების შეცვლა: აბიჯანის სატრანსპორტო კორიდორთან ერთად დაიწყო ტოგოს, ბენინის და განის პორტების გამოყენების შესაძლებლობების განხილვები. შედეგად, ბურკინა-ფასოს და განის ხელისუფლებმა შეისწავლეს ახალი რკინიგზის ხაზის გაყვანის შესაძლებლობები ბურკინა-ფასოს ტერიტორიაზე უაგადუგუსა და პოს შორის და აქედან განის ტერიტორიაზე არსებულ კუმასისა და ბონკარას (სამდინარე) პორტებამდე. ამჟამად მიმდინარეობს ამ პროექტის ტექნიკურ-ეკონომიკური დასაბუთება. ორი ქვეყნის სატრანსპორტო სისტემების ერთ მთლიან სისტემაში გაერთიანების ძირითადი სიძნელეა განსხვავებული ლიანდაგის სიგანე, მაგრამ ამ სირთულის გადაჭრა შესაძლებელია სხვადასხვა მეთოდებით.
საავტომობილო ტრანსპორტი
ბურკინა-ფასოში დაგებულია 15 272 კმ სიგრძის საავტომობილო გზა, სადაც 4766 კმ-ს აქვს მყარი საფარი.
2000 წელს ქვეყნის ხელისუფლების მონაცემებით ეროვნულ საავტომობილო ქსელში, რომელიც იმყოფება ინფრასტრუქტურის, ტრანსპორტის და საბინაო მშენებლობის სამინისტროს (Ministry of Infrastructures Transport and Housing (MITH)) დაქვემდებარებაში, შედიოდა დაახლოებით 15 000 კმ ავტოგზა. ამ რაოდენობაში შედის ძირითადი საქალაქთაშორისო შოსეები და ქალაქების — რეგიონების ადმინისტრაციული ცენტრების — მთავარი გზები. მათგან მხოლოდ ათს, თუნდაც ნაწილობრივ, გააჩნია მყარი საფარი, ხოლო მათი ტექნიკური მდგომარეობა არადამაკმაყოფილებელია: ავტოგზები არ არის საღებავით დახაზული, არ არსებობს გამყოფი წინაღობები, მაჩვენებლები და ნიშნები, შემხვედრი მოძრაობის ზოლი არ არის მარკირებული, გზის საფარი სავსეა ორმოებით.
საავტომობილო გზები
საჰაერო ტრანსპორტი
ქვეყანის დედაქალაქ უაგადუგუში და ქალაქ ბობო-დიულასოში ფუნქციონირებს საერთაშორისო აეროპორტი, ასევე მცირე ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლიანი აეროპორტების დიდი რაოდენობა. 2013 წელს ქვეყანაში არსებობდა 23 აეროპორტი, მაგრამ მხოლოდ ორს ჰქონდა მყარი საფარის ზოლი. ბურკინა-ფასო ფლობს კომპანია Air Afrique-ის აქციების ნაწილს, რომელიც ახორციელებს საერთაშორისო რეისებს. ქვეყნის შიგნით მონოპოლური გადამზიდია 1967 წელს დაარსებული კომპანია Air Burkina. ის ასევე ახორციელებს ფრენებს მეზობელ ქვეყნებში. 2003 წელს ჯამურმა მგზავრთა ბრუნვამ შეადგინა 55 000 ადამიანი.
აეროპორტები
ტურიზმი
ბურკინა-ფასო მდებარეობს დასავლეთ აფრიკაში და დასახლებულია დაახლოებით 60 ეთნიკური ჯგუფით 10 000-ზე მეტი ადამიანის რაოდენობით, რომელთაგან თითოეულს გააჩნია საკუთარი კულტურა განსაკუთრებული ტრადიციებით და წეს-ჩვეულებებით. ღირსშესანიშნავი ადგილები მოიძებნება ქვეყნის პრაქტიკულად ყველა რეგიონში; ქვემოთ ჩამოთვლილი ადგილები ყველაზე უფრო პოპულარულებია წლიდან წლამდე.
ქვეყნის ცენტრი
იგი მდებარეობს ქვეყნის დედაქალაქ უაგადუგუს ცენტრალურ ნაწილში. 2006 წელს მოგზაურები აღნიშნავდნენ, რომ „ქალაქის ბანგრ ვეუგუს პარკში იზრდება 360 სახეობაზე მეტი მცენარე და ბინადრობს ფრინველების 160 და ცხოველების 40 სახეობა, მაგალითად ანტილოპები, ნიანგები, მაიმუნები და ციყვები. პარკის ინფრასტრუქტურული ობიექტებია: ცხოველთა სამყაროსადმი მიძღვნილი მუზეუმი, სპორტული სექტორი, საბავშვო სექტორი „პარკი ფასო“ და რესტორანი“.
უაგადუგუში ტურისტებს ასევე იზიდავს ხელოვნებისა და ხელსაქმეობის საერთაშორისო სალონი და კინოს ფესტივალი. თითოეული მათგანი ტარდება ორ წელიწადში ერთხელ. SIAO ახორციელებს მთავარ როლს აფრიკული ხელსაქმეობის პოპულარიზაციაში და აფრიკის კულტურის შესწავლის საუკეთესო საშუალებაა, რადგანაც აქ წარმოდგენილია კონტინენტის ყველა ქვეყანა. თავის მხრივ უნიკალურია FESPACO-ს ფესტივალი, რადგან აქ ნაჩვენებია ყველა აფრიკული ფილმი. ფესტივალი პოპულარულია უცხოელ ტურისტებს შორისაც, რადგანაც იგი ერთადერთი ადგილია, სადაც აფრიკელი მსახიობები და რეჟისორები ერთმანეთს ხვდებიან და განიხილავენ აფრიკული კინოს პერსპექტივებს და პრიორიტეტულ ვექტორებს. ფესტივალის 2-3 კვირის განმავლობაში ფილმებს აჩვენებენ არა მარტო კინოთეატრებში, არამედ სატელევიზიო არხებიც მათთვის გამოყოფენ საეთერო დროის დიდ ნაწილს.
ზინიარეს ბუნებრივი საფარი-პარკში თავისუფლად დაიარება ცხოველთა დიდი რაოდენობა. ეს საუკეთესო ადგილია იმისთვის, რომ მნახველებმა დაათვალიერონ სპილოები, ლომები, ანტილოპები და ცხოველთა სამყაროს სხვა წარმომადგენლები. ტურისტებს ასევე შეუძლიათ ეწვიონ იქვე ახლოს მდებარე პრეზიდენტ ბლეზ კომპაორეს მამულს.
ქალაქ ზინიარეს სიახლოვეს მდებარე ლოანგოში მდებარეობენ გრანიტის სალოცავები. სინამდვილეში, ლოანგო ფართედაა ცნობილი მთელ მსოფლიოში მოქანდაკეთა შორის, რომლებიც წელიწადში ერთხელ ჩამოდიან აქ და ქვისგან თლიან ახალ და ახალ ძეგლებს. ეს ღონისძიება წარმოადგენს მშვენიერ შესაძლებლობას შევხვდეთ თანამედროვეობის უდიდეს მოქანდაკეებს და შევაფასოთ მათი ოსტატობა.
ყველაზე უფრო უჩვეულო ტურისტული ობიექტია მანეგას მუზეუმი, აგრეთვე ცნობილი როგორც „დასასვენებელი ადგილი“. მდებარეობს უაგადუგუდან 50 კმ-ით ჩრდილოეთში, რომელიც დააარსა ფრედერიკ ტიტინგა პასერემ — იურისტმა და კულტურის დამფასებელმა. პასერეს ჩანაფიქრის თანახმად, მუზეუმი „იდუმალი სახით დაკავშირებულია ქვეყნის ეთნიკური ჯგუფების სალოცავ ადგილებთან, ის მალავს ბევრ მოვლენებს, რომლებიც მისტიკური საიდუმლოებებითაა მოცული“. მუზეუმში წარმოდგენილია 500 ნიღაბი, რომლებსაც ხმარობენ დაკრძალვის რიტუალების დროს გარდაცვლილთა წინაშე, რამდენიმე ათეული სამარხის ფილა, რომლებზეც ამოკვეთილია მამაკაცთა გამოსახულებები, რომელთა ასაკი შეადგენს რამდენიმე ათასწლეულს, უძველესი აფრიკული კულტების სხვა ობიექტები.
ქალაქი კუდუგუ ცნობილია მის სიახლოვეს მდებარე საბუსთან მობინადრე საღვთო ნიანგების გამო. სინამდვილეში, ადგილობრივი მოსახლეობის თაყვანისცემა ნიანგების მიმართ დაკავშირებულია არა მარტო რელიგიურ კულტებთან, არამედ უფრო მეტად მომგებიანი მოტივებით: ნიანგებს უმრავლეს შემთხვევაში მშვიდი ხასიათი აქვთ და არსებობს მათთან სამახსოვრო ფოტოსურათის გადაღების შესაძლებლობა, რისი მეშვეობითაც ადგილობრივი მოსახლეობა გარკვეულ შემოსავალს ღებულობს.
ქვეყნის დასავლეთი
thumb|right|ბობო-დიულასოს ძველი [[მეჩეთი]]
უაგადუგუსგან განსხვავებით ბობო-დიულასოში ტარდება საკუთარი კულტურის კვირეული, სადაც სხვადასხვა ეთნიკური ჯგუფები წარადგენენ საკუთარ ტრადიციულ კულტურას თეატრალური დადგმების სახით, სადაც ასრულებენ ტრადიციულ სიმღერებს და რიტუალურ ცეკვებს. კვირეულს ეძღვნება სხვადასხვა ღონისძიებები, რაც ბობო-დიულასოში იზიდავს ბევრ მაყურებელს.
სინდუს ბიუტები, რომლებიც წარმოადგენენ ქვიშაქვის შვერილებს, შეყვანილია იუნესკოს ბუნებრივი მემკვიდრეობის სიაში.
საჰელი
როგორც მუზეუმი, ასევე ქვის სკულპტურები წარმოადგენენ „ნამუსიანი ხალხის“ ცხოვრების ისტორიას (ბურკინა-ფასო — ნამუსიანი ხალხის ქვეყანა).
ბურკინა-ფასოს საჰელის ერთადერთი ქალაქი, რომელსაც გააჩნია აუცილებელი ინფრასტრუქტურა, როგორც წესი ემსახურება ტურისტების საბაზო ბანაკს, რომლებიც მოგზაურობენ ქვეყნის ჩრდილოეთში.
სოფლის მეურნეობა
მიუხედავად იმისა, რომ ბურკინა-ფასოს არ შეუძლია საკუთარი თავი დაიკმაყოფილოს საკვები პროდუქტებით, სოფლის მეურნეობას ქვეყანაში აქვს უზარმაზარი პოტენციალი. სოფლის მეურნეობაში დაკავებულია მუშა ძალის დიდი უმრავლესობა და 2004 წელს მასზე მოდიოდა მთლიანი შიდა პროდუქტის დაახლოებით 31 %. მაგრამ იმავე წლის შეფასებით მიწის საერთო ფართობის მხოლოდ 13 % დაკავებულია ერთწლოვანი ან მრავალწლოვანი კულტურებით. ქვეყნის ხელისუფლების მცდელობებმა აგრარული სექტორის მოდერნიზაციაზე მოიტანა გარკვეული წარმატებები, განსაკუთრებით ბამბასთან მიმართებაში, რომლის ექსპორტმა 2004 წელს შეადგინა ექსპორტის საერთო მოცულობის 51 %. 2004 წელს წარმოებული 210 000 ტონა ბამბის დაახლოებით 85 % გავიდა ექსპორტზე. წარმატებებს პირველ რიგში ხელს უშლის არადამაკმაყოფილებელი წყალმომარაგება და ღარიბი ნიადაგი. თუმცა მარცვლეული კულტურების საერთო წარმოება გაიზარდა 1990 წლის 1 547 000 ტონიდან 2004 წლის 3 063 000 ტონამდე. სურსათზე მოთხოვნების დასაკმაყოფილებლად აუცილებელია საკვები პროდუქტების იმპორტი.
1980-იანი წლების დასაწყისში ადგილობრივი ძალებით აშენდა 1144 კმ-იანი არხი, რათა სარწყავი წყალი მიყვანილიყო მდინარე შავი ვოლტიდან ახალმშენებარე სურუს კაშხლამდე. ეს სამუშაოები 40 000 ჰა სარწყავი მიწების შექმნის სახელმწიფოებრივი პროექტის გეგმის ნაწილია.
2004 წლის ძირითადი სასურსათო კულტურების წარმოების მაჩვენებლები შემდეგია: სორგო – 1 481 000 ტონა; ფეტვი – 881 000 ტონა; სიმინდი 595 000 ტონა; ბრინჯი 95 000 ტონა. ტექნიკურ კულტურებში (2004 წლის საწარმოო მაჩვენებლები) შეყვანილია ბამბა (315 000 ტონა), არაქისი (321 000 ტონა), ბამბის ბოჭკო (210 000 ტონა), ასევე შირბახტი (29 000 ტონა).
სხვა მთავარი კულტურებია – მანიჰოტი, ძაძა, ბატატი და თამბაქო. შაქრის ლერწამი შემოტანილი იქნა განსაკუთრებით დიდი რაოდენობით და გახდა მთავარ სასაქონლო კულტურად; 2004 წელს ნაწარმოები იქნა 450 000 ტონა.
ჯანდაცვა
2012 წელს სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა შეადგენს 57 წელს მამაკაცებისათვის და 59 წელს ქალებისათვის. 5 წლის ასაკამდე სიკვდილიანობის კოეფიციენტი და ბავშვთა სიკვდილიანობის კოეფიციენტი შესაბამისად შეადგენდა 102 და 66 ადამიანს 1000 დაბადებულზე. 2014 წელს ქვეყნის მოსახლეობის საშუალო ასაკი შეადგენს 17 წელს, ხოლო მოსახლეობის რაოდენობის ტემპის ზრდა შეადგენს 3,05 %-ს.
2011 წელს ჯანდაცვის ხარჯებმა შეადგინა მთლიანი შიდა პროდუქტის 6,5 %; დედათა სიკვდილიანობის კოეფიციენტი შეადგენდა 300 ადამიანს 100 000 დაბადებულზე, ხოლო 2010 წელს ექიმების რაოდენობა 1000 მოსახლეზე შეადგენს 0,05-ს. 2012 წელს გამოთვლილი იქნა, რომ ზრდასრული ადამიანების (15-49 წელი) აიდ-ინფექციით დაავადებულთა გავრცელება შეადგენდა 1,0 %-ს. 2011 წლის UNAIDS-ის მონაცემებით, აიდ-ინფექციის გავრცელება მცირდება ორსულ ქალთა შორის, რომლებიც გამოკვლევებს იკეთებენ სამშობიარო კლინიკებში. 2005 წელს მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის მიერ ჩატარებული კვლევების მონაცემებით, ბურკინა-ფასოს გოგონების და ქალების დაახლოებით 72,5 % განიცდის ქალთა წინადაცვეთას, რომლის მიზეზი ტრადიციული რიტუალების შესრულებაა.
2001 წელს ცენტრალური ხელისუფლების ხარჯები ჯანდაცვაზე შეადგენდა 3 %-ს. 2009 წლის კვლევების მდგომარეობით 100 000 ადამიანზე სულ მხოლოდ 10 ექიმი მოდიოდა. ამას გარდა, ქვეყანაში არსებობდა 41 მედდა და 13 ექთანი 100 000 ადამიანზე. 1993 წლიდან დაწყებული 2009 წლამდე ქვეყანაში დემოგრაფიული და სამედიცინო-სანიტარული კვლევები სამჯერ ჩატარდა.
2016 წელს დენგეს ციებ-ცხელების დროს დაიღუპა 20 ადამიანი. ამ დაავადების შემთხვევები დარეგისტრირებულია უაგადუგუს ყველა 12 რაიონში.
განათლება
განათლება ბურკინა-ფასოში იყოფა სამ ნაწილად – დაწყებით, საშუალო და უმაღლეს განათლებად. საშუალო სკოლებში სწავლა ჯდება დაახლოებით 25 000 CFA ფრანკი ($50 აშშ დოლარი) წელიწადში, რაც გაცილებით აღემატება ქვეყნის მოსახლეობის ოჯახების უმრავლესობის შესაძლებლობებს. ბიჭები განათლებას უპირატესობას აძლევენ, მაგრამ გოგონებში სწავლისა და განათლების დონე საგრძნობლად დაბალია. გოგონების სასკოლო განათლებაში დასწრების დონის ამაღლება შეიმჩნევა გოგონებისადმი სწავლის გაიაფებისა და მათთვის სტიპენდიების მიცემის სახელისუფლებო პოლიტიკის მეშვეობით.
განათლების შესახებ კანონის საფუძველზე სასკოლო განათლება სავალდებულოა 6-დან 16 წლამდე ბავშვებისათვის. მიუხედავად ამისა ხელისუფლებას არ გააჩნია საყოველთაო უფასო დაწყებითი განათლების უზრუნველყოფის საკმარისი რესურსები. ბავშვები მაინც იხდიან სწავლის საფასურს და ადგილობრივ თემებს ხშირად უწევთ დაწყებითი სკოლების შენობებისა და მასწავლებელთა საცხოვრებლების აშენება. ბავშვები ღარიბი ოჯახებიდან განაგრძობენ უფასო განათლების მიღებას საშუალო და უმაღლეს სასწავლებლებში გამოცდების ჩაბარების შემდეგ.
გადასვლა დაწყებითი სკოლიდან საშუალო სკოლაში (middle school), საშუალოდან ზედა საშუალო სკოლაში (high school) ან ზედა საშუალო სკოლიდან კოლეჯში ხდება ეროვნული გამოცდების ჩაბარების შემდეგ. უმაღლესი განათლების დაწესებულებებია უაგადუგუს უნივერსიტეტი, ბობო-დიულასოს პოლიტექნიკური უნივერსიტეტი და კუდუგუს უნივერსიტეტი. დედაქალაქ უაგადუგუში ასევე ფუნქციონირებს რამდენიმე მცირე კერძო კოლეჯი, მაგრამ იქ სწავლა შეუძლია ქვეყნის მოსახლეობის საკმაოდ მცირე ნაწილს.
ასევე ფუნქციონირებს აშშ-ში ბაზირებული კერძო სკოლის დედაქალაქ უაგადუგუში მდებარე უაგადუგუს საერთაშორისო სკოლა (უსს).
გაეროს განვითარების პროგრამის 2008 წლის მოხსენებაში ბურკინა-ფასოს უკავია მსოფლიოში განათლების ყველაზე უფრო დაბალ დონეზე მყოფი ქვეყნის ადგილი, მიუხედავად იმისა, რომ ხელისუფლების მიერ ჩატარებული ღონისძიებების შედეგად 1990 წელს არსებული 12,8 %-იანი განათლების დონე 2008 წელს გაორმაგდა და მიაღწია 25,3 %-ს.
მასმედია
მასმედიას ბურკინა-ფასოში წარმოადგენს ბეჭვდითი ორგანოები, ასევე სახელმწიფო დაქვემდებარებაში მყოფი რადიოს, ახალი ამბების და სატელევიზიო სადგურები. ქვეყანაში ასევე ფუნქციონირებს რამდენიმე კერძო სამაუწყებლო პროგრამა, რომლებიც გადმოსცემენ სპორტულ, მუსიკალურ, კულტურულ და რელიგიურ თემებს.
ორი რადიოსადგური, აქედან ერთი უაგადუგუში და ერთიც ბობო-დიულასოში, იმყოფება სახელმწიფო რადიოკორპორაცია Radiodiffusion Nationale-ს დაქვემდებარებაში. იგი მაუწყებლობს ფრანგულ და მკვიდრი მოსახლეობის 13 ენაზე, იყენებს ორ საშუალო ტალღას AM და FM სიხშირეზე. Radio Nationale Burkina (RTB) დედაქალაქ უაგადუგუდან მოკლე ტალღებზე 100 კილოვატიანი გადამცემის საშუალებით 4.815 და 5.030 მეგაჰერც ტალღებზე ფრანგულ ენაზე მთელ მსოფლიოში გადასცემს ახალ ამბებს.
ასევე ფუნქციონირებს რამდენიმე დამოუკიდებელი და უცხოური რადიოსადგური, როგორებიცაა BBC და "Radio France Internationale" (RFI 1 - Afrique), რომლებიც იყენებენ თანამგზავრულ არხებს. 2002 წლის მდგომარეობით ფუნქციონირებდა 3 AM და 17 FM რადიოსადგური.
სახელმწიფო სატელევიზიო სამაუწყებლო სადგური – Télévision Nationale du Burkina შეიქმნა 1963 წელს. გადაცემები მიმდინარეობს 6 დღე კვირაში და მისი მიღება შესაძლებელია მხოლოდ უაგადუგუში და ბობო-დიულასოში. ხელისუფლება ახორციელებს მათი ყურებისათვის საერთო-საზოგადოებრივი ცენტრების შექმნას. ასევე არსებობს რამდენიმე კერძო ტელეარხი. 2003 წლის შეფასებით ქვეყანაში თითოეულ 1000 ადამიანზე მოდიოდა 433 რადიო და 12 ტელევიზორი.
ქვეყანაში გამოიცემა რამდენიმე ყოველდღიური, ყოველკვირეული და ყოველთვიური გაზეთი:
სატელეფონო და სატელეგრაფო მომსახურება შესაძლებელია პარიზამდე და მეზობელ ქვეყნებამდე. 2003 წელს თითოეულ 1000 ადამიანზე მოდიოდა დაახლოებით 5 სატელეფონო ნომერი; ტელეფონის დადგმის რიგში იმყოფებოდა დაახლოებით 12 400 ადამიანი. იმავე წელს თითოეულ 1000 ადამიანზე მოდიოდა დაახლოებით 19 მობილური ტელეფონი.
ქვეყანაში ინტერნეტის გამოყენების ხარისხი იყო დაბალი, მაგრამ მისი გაუმჯობესება დაიწყო 22 მეგაბიტი/სთ-იანი ოპტიკურბოჭკოვანი საერთაშორისო კავშირგაბმულობის დამონტაჟების შემდეგ, რომელმაც გაცილებით გააუმჯობესა ადრინდელი 128 კილობიტი/სთ-იანი სისტემა.