cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა
ნავთობი
2007 წელს კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში ნაწარმოებია 836 000 ტონა ნავთობი, ექსპორტირებულია 836 000 ტონა და მარაგია 25 000 000 ტონა. 2005 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით ქვეყანაში ნავთობის გადამუშავება არ ხდებოდა და ის იძულებული იყო მოეხდინა ნავთობპროდუქტების იმპორტი. 2002 წელს ნავთობპროდუქტების იმპორტის მოცულობამ შეადგინა 8180 ბარელი დღე-ღამეში (1301 მ³/დღ-ღ.).
ნავთობპროდუქტების იმპორტი შედგება ბენზინისგან, რეაქტიული საწვავისგან, ნავთისგან, საავიაციო საწვავისაგან, მაზუთისაგან და ნავთობის შეკუმშული აირისაგან. ნავთობპროდუქტების ექსპორტს და იმპორტს ახორციელებს კომპანია Cohydro. ხელისუფლებას ქვეყანაში ნავთობის შემოსატანად ხელშეკრულება აქვს დადებული კომპანია Galaxy Moriah Oil-სთან.
ბუნებრივი აირი
2008 წლის შეფასებით კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში ბუნებრივი აირის მარაგი იყო 991,1 მილიონი მ³. ქვეყანაში არ არსებობს მისი წარმოება, მოხმარება, იმპორტი ან ექსპორტი.
ქვანახშირი
2005 წლის ივლისის მდგომარეობით კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში ქვანახშირის მარაგის რაოდენობა შეადგენს 97 მილიონ ამერიკულ ტონას (ton; short ton). 2003 წელს ქვანახშირის შიდა წარმოება და მოხმარება შეადგენდა შესაბამისად 0,11 მილიონ ამერიკულ ტონას და 0,26 მილიონ ამერიკულ ტონას.
ტრანსპორტი
thumb|right|350px|კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის რკინიგზის და სხვა სახმელეთო ტრანსპორტის სქემატური რუკა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში ყოველთვის არსებობდა სახმელეთო ტრანსპორტთან დაკავშირებული სიძნელეები. ქვეყნის რელიეფი და მდინარე კონგოს აუზის კლიმატი ბარიერებს უქმნის რკინიგზების და საავტომობილო გზების მშენებლობას. ამას გარდა, მრავალი წლის განმავლობაში არსებულმა ქრონიკულმა ქაოსმა და შიდა კონფლიქტებმა სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურაში გამოიწვია ინვესტიციების სერიოზული დანაკლისი.
მეორე მხრივ, კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში არსებობს ათასობით კილომეტრი სანაოსნო გზა და ტრადიციულად წყლის ტრანსპორტი ქვეყნის ტერიტორიის ⅔-ზე დომინანტურ სახეობას წარმოადგენს.
სატრანსპორტო პრობლემები
კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში სატრანსპორტო პრობლემების საილუსტრაციოდ შეიძლება მოვიყვანოთ საქონლის მიტანის ეგრეთ წოდებული „ეროვნული მარშრუტი“ მატადის პორტიდან ქალაქ ბუკავუში:
სხვა სიტყვებით, საქონელი უნდა დაიტვირთოს და დაიცალოს რვაჯერ, ხოლო მთელი გზის გავლის ხანგრძლივობამ შეიძლება შეადგინოს რამდენიმე თვე.
ქვეყნის ბევრი ავტოგზა იმყოფება ცუდ მდგომარეობაში და ფუნქციონირებს მხოლოდ ზოგიერთ მონაკვეთზე, მიუხედავად მათი მდგომარეობის გაუმჯობესების სულ ახლანდელი მცდელობებისა. კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურა საკმაოდ დაზიანდა კონგოს პირველი და მეორე ომების დროს. ბევრი სატრანსპორტო საშუალება განადგურდა ან გატაცებული იქნა ბოევიკების მიერ, განსაკუთრებით ქვეყნის ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ ნაწილში, ასევე ძლიერ დაზიანდა მილსადენები. კინშასის, მატადის და ლუბუმბაშის ფარგლებს გარეთ კერძო და კომერციული საავტომობილო ტრანსპორტი თითქმის არ არსებობს, ხოლო საავტომობილო ნაკადი დაბალია იქაც კი, სადაც ავტოგზები იმყოფებიან კარგ მდგომარეობაში. სატრანსპორტო საშუალებების ზოგიერთი რაოდენობა, რომლებსაც ამ ქალაქების ფარგლებს გარეთ მოიხმარენ, იმყოფება გაეროს დაქვემდებარებაში, იმ ორგანიზაციის, რომელიც ეხმარება კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკას და სამთომომპოვებელი და ენერგეტიკული დარგების რამდენიმე მსხვილ კომპანიას.
საჰაერო ტრანსპორტი ქვეყანაში ბევრ ქალაქებს შორის გადაადგილების ერთადერთი ეფექტური საშუალებაა. კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ხელისუფლება, გაერო, ჰუმანიტარული ორგანიზაციები და მსხვილი კომპანიები პერსონალის გადასაყვანად და ტვირთის გადასაზიდად იყენებენ საჰაერო და არა სახმელეთო ტრანსპორტს.
ჩვეულებრივი მოქალაქეები, განსაკუთრებით სოფლის რაიონებში, როგორც წესი გადაადგილდებიან ფეხით, ველოსიპედით ან ნავით.
კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ზოგიერთ რაიონში ჩასვლა სხვა ქვეყნებიდან უფრო ადვილია, ვიდრე დედაქალაქ კინშასიდან. მაგალითად, ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთში მდებარე ბუკავუ, გომა და სხვა ქალაქები კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სახელმწიფო საზღვრიდან დაკავშირებულია ასფალტირებული საავტომობილო გზით კენიის პორტ მომბასასთან. ხოლო უკანასკნელ წლებში ამ ქალაქებში საქონლის უმრავლესობა შედის ამ მარშრუტით. ანალოგიურად, ლუბუმბაში და კატანგის რეგიონის სხვა ქალაქები დაკავშირებული არიან ზამბიასთან, რისი საშუალებითაც უკავშირდებიან სამხრეთ აფრიკის ავტომაგისტრალებს და რკინიგზებს. მეზობელ ქვეყნებთან ასეთი სატრანსპორტო კავშირები ქვეყნის აღმოსავლეთი და სამხრეთ-აღმოსავლეთი რაიონებისთვის უფრო მთავარია, ვიდრე დედაქალაქთან.
ინფრასტრუქტურის განვითარების ძირითადი პროგრამები
2007 წელს ჩინეთმა სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის განვითარებისთვის ორი მსხვილი პროექტის რეალიზაციის მიზნით თანხმობა განაცხადა გამოეყო 5 მილიარდი ამერიკული დოლარი. პირველი პროექტი ითვალისწინებდა ერთმანეთთან რკინიგზით დაეკავშირებინა სასარგებლო წიაღისეულით მდიდარი კატანგის რეგიონი, კერძოდ ლუბუმბაში, საოკეანო პორტ მატადისთან და ავტომაგისტრალით სამდინარო პორტ კისანგანისთან. მეორე პროექტი ითვალისწინებდა აფრიკის სამხრეთის სატრანსპორტო ქსელის გაუმჯობესებას ზამბიაში. ეს პროექტები ასევე მიმართული იქნება სატრანსპორტო მარშრუტების გაუმჯობესებისკენ ქვეყნის რაიონებსა, რომლებსაც არ ემსახურება საწყლოსნო ტრანსპორტი, და ძირითად ეკონომიკურ ცენტრებს შორის. კრედიტი დაიფარება კონცესიის წარდგენით წიაღისეულის მოპოვებაზე, რომელიც აუცილებლად სჭირდება ჩინეთს: სპილენძი, კობალტი, ოქრო და ნიკელი, ასევე ფასიანი რკინიგზებიდან და ავტოგზებიდან მიღებული შემოსავლებით. საერთაშორისო ბიზნეს-თანამეგობრობის მიერ კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში თანხების ჩადების სურვილის არქონის პირობებში, ეს პროექტები აუცილებელია ქვეყნის ხელისუფლებისთვის ინფრასტრუქტურის გასაუმჯობესებლად.
რკინიგზები
thumb|right|300px|კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის რკინიგზის ხაზების სქემა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში რკინიგზას მართავს ეროვნული კომპანია Société Nationale des Chemins de Fer du Congo (SNCC). ყველა სარკინიგზო ხაზი არ არის ერთმანეთთან შეერთებული, მაგრამ მათი უმრავლესობა ერთმანეთთან შეერთებულია სამდინარო ტრანსპორტით. ქვემოთ ჩამოთვლილია ქვეყნის სარკინიგზო სისტემები:
რკინიგზის ხაზების სიგრძე
4007 კმ (2014 წელი).
სიგრძე და ლიანდაგის სიგანე:
სარკინიგზო ხაზები მეზობელ ქვეყნებში
ეს საერთაშორისო სარკინიგზო ხაზი არ ფუნქციონირებს:
არსებობს საბორნე კავშირი მეზობელი ქვეყნების რკინიგზებთან:
სამხრეთ სუდანთან, უგანდასთან, ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკასთან, რუანდასთან და ბურუნდისთან პირდაპირი სარკინიგზო კავშირი არ არსებობს.
საავტომობილო გზები
thumb|right|250px|ავტოგზა ქალაქებს [[კიკვიტი|კიკვიტსა და იდიოფას შორის]] კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში საავტომობილო გზები კარგი საფარით ნაკლებია, ვიდრე აფრიკის სხვა ქვეყნებში, რომლებიც მას ედრებიან ტერიტორიის ფართობით და მოსახლეობის რაოდენობით. საერთო ჯამში ქვეყანაში 2250 კმ საავტომობილო გზაა, რომელთაგან მხოლოდ 1226 კმ იმყოფება კარგ მდგომარეობაში. ყოველ 1 მილიონ მოსახლეზე მოდის მხოლოდ 35 კმ ასფალტირებული გზა. შედარებისათვის, ზამბიაში (აფრიკის ერთ-ერთი უღარიბესი ქვეყანა) და ბოტსვანაში (აფრიკის ერთ-ერთი მდიდარი ქვეყანა) — შესაბამისად 580 კმ და 3427 კმ.
2005 წელს UNJLC-ს მონაცემებით მთლიანი საგზაო ქსელი შეადგენდა:
იმავე დროს, კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ხელისუფლების დოკუმენტებით, 2005 წელს კარგ მდგომარეობაში მყოფი მაგისტრალური საავტომობილო გზების ქსელი დაიყო შემდეგნაირად:
UNJLC ასევე აღნიშნავს, რომ საავტომობილო გზების ქსელი, რომელიც არსებობდა კონგოს მეორე ომამდე, უკვე აღარ არსებობს, რადგანაც 20 000 ხიდის და 325 ბორანის უმრავლესობა საჭიროებს შეკეთებას ან შეცვლას.
UNJLC ცნობით, მიუხედავად იმისა, რომ საავტომობილო გზების ქსელი თეორიულად შეიძლება დავყოთ ოთხ კატეგორიად (ეროვნული ავტოგზები, უპირატესი რეგიონალური ავტოგზები, მეორეხარისხოვანი რეგიონალური ავტოგზები და ადგილობრივი დანიშნულების ავტოგზები), ამ კლასიფიკაციას არ აქვს დიდი პრაქტიკული მოხმარება, რადგანაც ზოგიერთი ავტოგზა უბრალოდ არ არსებობს. მაგალითად, ეროვნული ავტომაგისტრალი NR9 არ ფუნქციონირებს და მას ვერ აღმოვაჩენთ დედამიწის დისტანციური ზონდირების დახმარებით.
ქვეყნის ორი ძირითადი ავტომაგისტრალი:
საწყლოსნო ტრანსპორტი
კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკას აქვს უფრო ბევრი სანაოსნო მდინარე, ასევე ნავებით და ბორნებით სატვირთო გადაზიდვების და სამგზავრო გადაყვანების უფრო დიდი მოცულობა, ვიდრე აფრიკის სხვა ნებისმიერ ქვეყანას. კინშასა, სადაც სანაპირო ზოლის 7 კმ უკავია ნავსაყუდლებს, კონტინენტის უდიდესი სამდინარე პორტია. მაგრამ ინფრასტრუქტურის დიდი ნაწილი — გემები და საპორტე მოწყობილობები — იმყოფებიან ცუდ მდგომარეობაში არახარისხიანი მომსახურებისა და შიდა კონფლიქტების გამო. ქვეყანაში საკმაოდ ბევრი სამდინარე და ტბის პორტია, განსაკუთრებით მდინარეებზე კონგო და კასაი, ასევე ტბებზე ტანგანიიკა და კივუ.
საწყლოსნო გზების საერთო სიგრძე, მდინარე კონგოს, მისი შენაკადების და ტბების ჩათვლით, შეადგენს 15 000 კმ-ს.
ყველაზე უფრო გრძელი და ცნობილი მარშრუტია 1000-კილომეტრიანი მარშრუტი კინშასა—კისანგანი.
მთავარი საზღვაო პორტია — მატადი, ნავთობტერმინალი — ბანანა. კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სავაჭრო ფლოტის შემადგენლობაში ირიცხება ერთი ნავთობტანკერი.
საჰაერო ტრანსპორტი
საჰაერო ტრანსპორტი კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში ქვეყნის ბევრ ქალაქებს შორის გადაადგილების ერთადერთი ეფექტური საშუალებაა. ქვეყნის ხელისუფლება, გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია, ჰუმანიტარული ორგანიზაციები და მსხვილი კომპანიები პერსონალის გასამგზავრებლად ან ტვირთების გადასაზიდათ იყენებენ საჰაერო და არა სახმელეთო ტრანსპორტს. სხვა აფრიკული ქვეყნებისგან განსხვავებით, კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკას აქვს მცირე სამამულო ავიაკომპანიების დიდი რაოდენობა. სასარგებლო წიაღისეულის ტრანსპორტირება (და კონტრაბანდაც) ასევე ხშირად ხორციელდება ჰაერიდან. ხიდების დანგრევისა და საავტომობილო გზების გარკვეული მონაკვეთების გაუვალობის გამო, საავტომობილო გზების გარკვეული ასფალტირებული მონაკვეთები გადაიქცა ასაფრენ-დასაჯდომ ზოლად.
ქვეყნის ძირითადი ავიაკომპანიებია Hewa Bora Airways, Bravo Air Congo და Wimbi Dira Airways. ყველა მათგანი ბაზირებულია ნ’ჯილის აეროპორტში (კინშასა).
აეროპორტები
1999 წელს ქვეყანაში იყო 232 აეროპორტი, ხოლო 2002 წელს — 229. ზოგიერთ ქალაქს ემსახურება ორი აეროპორტი.
ფრენის უსაფრთხოება
კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში ყველა ავიაგადამყვანი სერთიფიცირებულია. უსაფრთხოების სტანდარტებთან შეუსაბამობის გამო ევროპულმა კომისიამ მას აუკრძალა ფრენები ევროპის კავშირის ქვეყნებში.
2008 წლის 15 აპრილს, გომის საერთაშორისო აეროპორტიდან აფრენის შემდეგ მოხდა ავიაკომპანია Hewa Bora Airways-ის თვითმფრინავის ავიაკატასტროფა. დაიღუპა 18 ადამიანი.
2011 წლის აპრილში კატასტროფა განიცადა გაეროს მისიის თვითმფრინავმა. 33 ადამიანიდან ცოცხალი გადარჩა ბორტზე მყოფი მხოლოდ ერთი ადამიანი.
სოფლის მეურნეობა
thumb|right|250px|მეცხოველეობა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში სოფლის მეურნეობა ეკონომიკის ერთ-ერთი მთავარიდარგია.
ერთწლიანი და მრავალწლიანი კულტურები
thumb|right|150px|კონგოელი ფერმერი სოფლის მეურნეობაში დაკავებულია 4 მილიონი ოჯახი, რომლებიც ამუშავებენ მიწის ნაკვეთებს, რაც თითოეული ოჯახისათვის საშუალოდ შეადგენს 1,6 ჰა-ს. ეს მიწის ნაკვეთები უფრო მეტად მდებარეობენ სავანის, ვიდრე ტროპიკული ტყეების ზონაში. ფერმერებს პირველ რიგში მოჰყავთ მანიჰოტი, სიმინდი, გორგლიანი კულტურები და სორგო. 2004 წლის მოსავალმა შეადგინა: მანიჰოტი — 14 950 000 ტონა, შაქრის ლერწამი — 1 787 000 ტონა, სიმინდი — 1 155 000 ტონა, არაქისი — 364 000 ტონა, ბრინჯი — 315 000 ტონა, ბანანი — 313 000 ტონა, ბატატი — 224 500 ტონა, იამსი — 84 000 ტონა, ანანასი — 193 000 ტონა. საკვები კულტურების შიდა წარმოება არასაკმარისი აღმოჩნდა ქვეყნის მოთხოვნილებების დასაკმაყოფილებლად, ამიტომ საჭირო გახდა კვების პროდუქტების ბევრი ძირითადი სახეობის იმპორტი.
ყავა
ყავა მთავარი სასოფლო-სამეურნეო საექსპორტო პროდუქტია და მესამეა ქვეყნის საერთო ექსპორტში (სპილენძისა და ნავთობის შემდეგ). 2004 წლის შეფასებით წარმოებული იქნა 33 000 ტონა ყავა (1989—1991 წლებში 97 000 ტონასთან შედარებით); პროდუქციის 80 % აწარმოებენ ეკვატორიალურ, მანიემის, ჩრდილოეთი კივუს და სამხრეთი კივუს პროვინციებში. ყავის მხოლოდ 10-15 % შეადგენს არაბიკის სახეობას, ხოლო დიდი უმრავლესობა წარმოადგენს — რობუსტას სახეობას. ყავის ექსპორტი ძირითადად ხორციელდება იტალიაში, საფრანგეთში, ბელგიაში და შვეიცარიაში.
კაუჩუკი
კაუჩუკი ქვეყანაში მეორე ყველაზე უფრო მთავარი საექსპორტო პროდუქტია. ნაციონალიზაციის შემდეგ მისი პლანტაციების მოსავლიანობა თანდათან იზრდება. ზოგიერთ პლანტაციებში პირველად უკანასკნელი 20 წლის განმავლობაში განხორციელებული იქნა ახალი ხეების დარგვა.
სხვა კულტურები
thumb|right|175px|პალმის ზეთის წარმოება 2004 წელს პალმის ზეთის წარმოებამ შეადგინა 1 150 000 ტონა. კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში პალმის ზეთის წარმოება მომგებიანი რჩება ნავთობის იმპორტზე 100 %-იანი გადასახადის გამო. ბამბის წარმოებაში დაკავებულია დაახლოებით 250 000 ფერმერი, რომლებსაც ის ყოველწლიურად მოჰყავთ დაახლოებით 8000 ტონა. მაგრამ შიდა წარმოება არ არის საკმარისი ქვეყნის საფეიქრო მრეწველობისათვის. სხვა კულტურებიდან 2004 წელს ნაწარმოები იქნა: 3700 ტონა თამბაქო, 1400 ტონა ჩაი და 5800 ტონა კაკაო.
ექსპორტი
სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის წარმოება სერიოზულად დაარღვია უწესრიგობების ტალღამ, რომელიც ქვეყანას მოედო 1960 და 1967 წლებს შორის პერიოდში. წარმოების დონე ხელმეორედ დაეცა მას შემდეგ, როდესაც 1973—1974 წლებში მოხდა ბევრი მცირე უცხოური პლანტაციის ნაციონალიზაცია. 1990-იანი წლების შუა პერიოდისათვის ძირითადი საექსპორტო კულტურების წარმოება (ყავა, კაუჩუკი, პალმის ზეთი, კაკაო, ჩაი) ძირითადად რჩებოდა კერძო პირების ხელში. მეურნეობების რაოდენობა შეადგენდა 300 000-ს, მიწის ნაკვეთებით 12-დან 250 ჰა-მდე.
ტურიზმი
ტურიზმი კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში ქვეყნის ეკონომიკის ერთ-ერთი ძირითადი სექტორია.
ქვეყანაში ტურისტებს აქვთ ველური ბუნების, მკვიდრი მოსახლეობის კულტურის და ღირსშესანიშნაობების ნახვის ბევრი უნიკალური შესაძლებლობა, რომლებიც იშვიათად გვხვდება აფრიკის და მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხეებში. შესაძლებელია გამგზავრება ისეთ ადგილებში, სადაც ველურ ბუნებაში შეიძლება გორილების ნახვა, პიგმეებთან შეხვედრა და ტყეში მათ ტრადიციულ ცხოვრების წესთან გაცნობა, ორ იშვიათ სახეობასთან — ბონობოებთან და ოკაპებთან შეხვედრა, რომლებსაც ვერსად ვიპოვით დედამიწის სხვა ადგილებში და ვულკანის მწვერვალზე ასვლა.
ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში სამხედრო მოქმედებების გამო ტურისტების რაოდენობა შემცირდა. მაგრამ რეგიონში მშვიდობის დამყარების შემდეგ უცხოელი ტურისტების რაოდენობა კვლავ გაიზარდა.
განათლება
thumb|right|225px|მოსწავლეები კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დაწყებით სკოლაში დაწყებითი განათლება კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში არ არის არც სავალდებულო, არც თავისუფალი, არც უნივერსალური, და ბევრ ბავშვს არ შეუძლია იაროს სკოლაში, რადგანაც მშობლებს არ შეუძლიათ გადაიხადონ შესატანი საფასური. მასწავლებლებს ხელფასი როგორც წესი მშობლებმა უნდა გადაუხადონ. 1998 წლის მდგომარეობით, დაწყებით განათლებას იღებენ ბავშვების 50 %. ეს მაჩვენებელი აღებულია დაწყებით სკოლებში ოფიციალურად დარეგისტრირებული მოსწავლეების რაოდენობიდან, რაც არ ასახავს სკოლებში ფაქტობრივ დასწრებას. 2000 წელს 10-დან 14 წლამდე ასაკის ბავშვთა 65 % დადიოდა სკოლაში. 6-წლიანი სამოქალაქო ომის გამო ქვეყანაში 5,2 მილიონზე მეტი ბავშვი ვერ იღებს განათლებას.
კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის საგანმანათლებლო სისტემას არეგულირებს სამი სამინისტრო: Ministère de l’Enseignement Primaire, Secondaire et Professionnel (MEPSP), Ministère de l’Enseignement Supérieur et Universitaire (MESU) და Ministère des Affaires Sociales (MAS).
კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის საგანმანათლებლო სისტემა ბელგიის ანალოგიურია. 2002 წელს აღირიცხებოდა 19 000-ზე მეტი დაწყებითი სკოლა, რომლებშიც სწავლობდა 160 000 მოსწავლე და 8000 საშუალო სკოლა, რომლებშიც სწავლობდა 110 000 მოსწავლე.
ჯანდაცვა
2012 წელს გამოთვლილი იქნა, რომ 15-49 წლის ასაკის მოზრდილთა დაახლოებით 1,1 % შიდსის ვირუსით ცხოვრობს. ქვეყანაში ასევე პრობლემას წარმოადგენს მალარია. ქვეყანაში ყვითელი ციებ-ცხელება ასევე თავის კვალს ტოვებს ჯანდაცვის სფეროზე.
დედათა ჯანმრთელობა საკმაოდ სუსტია კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში. 2010 წლის შეფასებით, კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა მსოფლიოში დგას მეჩვიდმეტე ადგილზე დედათა სიკვდილიანობის მხრივ. გაეროს ბავშვთა ფონდის მონაცემებით, ხუთ წლამდე ასაკის ბავშვთა 43,5 % განიცდის სიმაღლეში ზრდის პრობლემას.
მასმედია
მასმედია კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში, როგორც ეროვნულ, ასევე საერთაშორისო დონეზე სახელმწიფო კონტროლ ქვეშაა.
სიტყვის და პრესის თავისუფლება
მიუხედავად იმისა, რომ კონსტიტუცია იძლევა სიტყვის და პრესის თავისუფლების გარანტიას, ხელისუფლება პრაქტიკაში ზღუდავს ამ უფლებებს. ხშირად ხდება ჟურნალისტების დაპატიმრებები, მკვლელობები და სხვა სახის შევიწროვებები.
2009 წელს პრესის თავისუფლების მხრივ ორგანიზაცია „რეპორტიორები საზღვრებს გარეთ“-ის ყოველწლიურ მოხსენებაში მსოფლიო რეიტინგში კონგოს დემოკრატიულმა რესპუბლიკამ 175 ქვეყანას შორის დაიკავა 146 ადგილი.
კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ბევრი ჟურნალისტი განიცდის მოსყიდვას, სადაც ჟურნალისტებს ფულს უხდიან, რათა მათ ისეთი სტატიები წერონ, რომელიც იმ მომენტში აქტუალურ თემას წარმოადგენს. დამოუკიდებელი პრესა დღემდე დიდ სიძნელეებს განიცდის.
პრესა
ქვეყნის მსხვილი გაზეთები მხოლოდ ნომინალურადაა კერძო საკუთრებაში. ჟურნალისტები თავისი პროფესიონალური მოვალეობის შესრულებისათვის უნდა იყვნენ სახელმწიფოს კონტროლ ქვეშ არსებული კავშირის წევრები. დღეისათვის პრესა იმყოფება სახელმწიფოს მკაცრი კონტროლის ქვეშ. ქვეყნის მსხვილი გაზეთებია Elima, Courrier d’Afrique და Salongo (ტირაჟი — 10 000).
ბეჭვდითი გამოცემების უმრავლესობა გამოდის ქვეყნაში ოფიციალურ — ფრანგულ ენაზე. მიუხედავად ეროვნული ახალი ამბების გაშუქების საკუთარი ამბიციებისა, ამ პუბლიკაციების გაშუქება გართულებულია, რაც გამოწვეულია ფართე გარემოცვის ინფორმაციის მიღების და ამ პუბლიკაცუების ფიზიკურ გავრცელების სიძნელეებთან. ამის გამო ბევრი ჟურნალისტი მიბმულია ქალაქებთან ან პროვინციებთან, უმრავლესობა კინშასასთან.
რამდენიმე ყოველდღიური გაზეთის უმრავლესობას აქვს პროსამთავრობო კურსი. ზოგიერთი გაზეთი არარეგულარულად გამოიცემა.
ტელევიზია და რადიო
ფოსტა, სატელეფონო და სატელეგრაფო კავშირგაბმულობა ეკუთვნის და მართავს სახელმწიფო. 2002 წელს ქვეყანაში არსებობდა დაახლოებით 10 000 სატელეფონო მაგისტრალი. 2003 წელს თითოეულ 1000 ადამიანზე არსებობდა დაახლოებით 19 მობილური ტელეფონი. სახელმწიფოს მიერ კონტროლირებადი რადიო და სატელევიზიო გადაცემები, რომელსაც მართავს კონგოს ეროვნული რადიო ტელევიზია (Radio Télévision nationale congolaise (RTNC)), მოიცავს ქვეყანაში ცნობილ რამდენიმე სატელევიზიო და რადიოსადგურებს, რომლებიც აღწევენ მოქალაქეთა დიდ რაოდენობამდე. კონგოს ეროვნული რადიო ტელევიზიის რადიოსადგურის La Voix du Congo-ს მაუწყებლობა მიმდინარეობს ფრანგულ, სუაჰილის, ლინგალას, ლუბას და კონგოს ენებზე. ასევე მაუწყებლობს ბევრი კერძო რადიოსადგური. 2001 წელს მაუწყებლობდა 3 AM, 11 FM რადიოსადგური და 4 ტელეარხი. 2003 წელს აღირიცხებოდა 385 რადიოსადგური და 2 ტელევიზორი თითოეულ 1000 ადამიანზე.
1990 წლიდან კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში მაუწყებლობს ბევრი სატელევიზიო სადგური. 2006 წელს ფუნქციონირებდა 58 სატელევიზიო არხი, მათ შორის 38 მდებარეობს კინშასაში.
კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში მაუწყებლობს ბევრი რადიოსადგური, რომელთაგან უმრავლესობა ფუნქციონირებს კინშასაში. გარდამავალი პერიოდის კონსტიტუციით ჩამოყალიბდა მასმედიის უმაღლესი საბჭო (Haute autorité des Medias (HAM)), რომელიც კურირებს საინფორმაციო მოღვაწეობას, მათ შორის რადიომაუწყებლობას.
გამოთვლილია, რომ მაუწყებლობის 60 % მიმდინარეობს ოთხ ეროვნულ ენაზე: (კონგოს, ლინგალას, სუაჰილის, ლუბას ენები). დანარჩენი მაუწყებლობს ფრანგულ და იშვიათად ინგლისურ ენაზე.
ინტერნეტი
ინტერნეტით სარგებლობა ზომიერი ფასებით შესაძლებელია მთელი ქვეყნის დიდი ქალაქების ინტერნეტ-კაფეებში. საერთაშორისო ტელეკომუნიკაციების კავშირის (ITU) მონაცემებით, 2011 წელს ადამიანთა მხოლოდ 1,2 % მოიხმარდა ინტერნეტს. 2012 წლის ბოლოსათვის ინტერნეტის მოხმარება გაიზარდა 1,7 %-მდე. .
კულტურა
კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის კულტურა ასახავს მისი ასობით ეთნიკური ჯგუფის მრავალფეროვნებას და მათი ცხოვრების სხვადასხვა ყოფას მთელ ქვეყანაში — მდინარე კონგოს სანაპიროსთან შესართავიდან მდინარის ზედა დინებამდე, ტროპიკული ტყეებისა და სავანების გავლით და ქვეყნის ცენტრიდან უკიდურესი აღმოსავლეთის უფრო მჭიდროდ დასახლებულ მთებამდე. XIX საუკუნის ბოლოდან ცხოვრების ტრადიციულმა სახემ განიცადა ცვლილებები, რაც გამოიწვია კოლონიალიზმმა, დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლამ, მობუტუს რეჟიმის სტაგნაციამ, და უახლოესი დროის კონგოს პირველმა და მეორე ომებმა. ამ მოვლენების მიუხედავად ქვეყნის კულტურამ შეინარჩუნა საკუთარი ინდივიდიალურობა. ქვეყნის 60 მილიონი მოსახლეობიდან 30 % ცხოვრობს ქალაქის რაიონებში, რომლებიც ადვილად შეეგუენ დასავლური ცხოვრების გავლენებს.
სამზარეულო
ქვეყნის სასოფლო-სამეურნეო სავარგულები ფართე სპექტრის კულტურების წყაროა. აქ შედის სიმინდი, ბრინჯი, მანიჰოტი, ბატატი, იამსი, ტარო, ბანანი, პომიდორი, გოგრა და ბარდის და კაკლის სახეობები. ეს პროდუქტები საკვებში იხმარება მთელ ქვეყანაში, მაგრამ ასევე არსებობენ რეგიონალური სამზარეულოს კერძები. ექსპორტისთვის ყველაზე უფრო მთავარი კულტურებია ყავა და პალმის ზეთი.
მუსიკა
კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მუსიკოსები, როგორიცაა ლე გრან კალე (Le Grand Kallé), არიან „აფრო-რუმბის“ ნოვატორული მუსიკალური სტილის საკმაოდ გავლენიანი წარმომადგენლები. აფრო-რუმბა სამხრეთამერიკული და ტრადიციული აფრიკული მუსიკალური სტილის ნარევია, რომელიც ბელგიის კონგოს დამოუკიდებლობამდე ხშირად ცნობილი იყო, როგორც Soukous. ცივი ომის დრო, ხოლო ისეთი მუსიკოსი, როგორიცაა პეპე კალე (Pépé Kallé) გახდა საკმაოდ პოპულარული საერთაშორისო ფრანგულენოვან ბაზარზე 1990-იან წლებში.
კინო
დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდგომ წლებში ქვეყანაში ჩასახული კინოს წარმოებამ გამოიარა ომის ბევრი წლები. მაგრამ, ქვეყნის პირველი მხატვრული ფილმი ცხოვრება მშვენიერია (La vie est belle, განთქმული რეჟისორი მვეზე ნგანგურა (Mwezé Ngangura)) გამოვიდა 1987 წელს. უკანასკნელ წლებში ქვეყნის კინემატოგრაფიამ დაიპყრო უფრო ფართე აუდიტორია, მიუხედავად იმისა, რომ ამ დარგს გააჩნია მცირე შემოსავალი, რომლითაც რეჟისორებს უჭირთ ახალ ფილმებზე მუშაობა.
სახვითი ხელოვნება
კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მოსახლეობა ცნობილია თავისი ხელოვნებით. ტრადიციული ხელოვნება მოიცავს ნიღბებს, ხის პატარა სტატუებს, კუბის სამეფოს ხელოვნებას, საფეიქრო და ქსოვილების ხელოვნებას. თანამედროვების ცნობილი მხატვრებია შერი სამბა (Chéri Samba) და ბოდი ისეკ კინგელესი (Bodys Isek Kingelez). ყველაზე უფრო მეტად ცნობილი მხატვრები წარმატებულები არიან, როგორც ქვეყნის შიგნით, ასევე მის ფარგლებს გარეთაც, ლემა კუშა (Lema Kusa) (მხატვრობა), ალფრედ ლიიოლო (Alfred Liyolo) (სკულპტურა), როჯერ ბოტემბე (Roger Botembe) (მხატვრობა), ნშოლე (Nshole) (მხატვრობა), ანრი კალამა აკულეზი (Henri Kalama Akulez) (მხატვრობა), მავინგა (Mavinga) (მხატვრობა), ფრედი ტსიმბა (Freddy Tsimba) (სკულპტურა), კლოდი ხანი (Claudy Khan) (მხატვრობა). ზოგიერთები ასწავლიან კინშასის უმაღლესი ხელოვნების აკადემიაში (Académie de Beaux-Arts de Kinshasa), რომელიც საუნივერსიტეტო დონის ხელოვნების ერთადერთი აკადემიაა ცენტრალურ აფრიკაში.
სპორტი
ქვეყანაში ყველაზე უფრო პოპულარული სპორტის სახეობაა ფეხბურთი. აფრიკულ დონეზე კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკას ჰყავს საკმაოდ ძლიერი საფეხბურთო ნაკრები. ეროვნული საფეხბურთო ისტორიის განმავლობაში ყველაზე უფრო წარმატებული პერიოდი იყო 1960-იან და 1970-იან წლებში, როდესაც ზაირის ნაკრებმა ორჯერ მოიგო აფრიკის ერთა თასი (1968 და 1974 წლებში), ხოლო 1974 წელს თავის ისტორიაში ერთადერთჯერ მონაწილეობა მიიღო გერმანიაში გამართულ მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატში, სადაც ჯგუფში ყველა სამი თამაში წააგო, საერთო ანგარიშით 0-14 (იუგოსლავიის ნაკრებთან სარეკორდო წაგების — 0:9 ჩათვლით). 1990-იან და 2000-იან წლებში კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები რეგულარულად მონაწილეობდა აფრიკის ერთა თასის გათამაშებებში, სადაც 1998 წელს დაიკავა მესამე ადგილი. კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის საუკეთესო ფეხბურთელები გამოდიან ინგლისის, გერმანიის, ბელგიის, საფრანგეთის და სხვა ქვეყნების ჩემპიონატების ევროპულ კლუბებში. XXI საუკუნეში ქვეყნის უძლიერეს ფეხბურთელებს შორის შეიძლება გამოვყოთ შაბანი ნონდა, დიომერსი მბოკანი, იუსუფ მულუმბუ, სედრიკ მაკიადი.
კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში დაბადებული ან ამ ქვეყანაში გარკვეული ფესვების მქონე მთელი რიგი ფეხბურთელები, ევროპაში გადასვლის შემდეგ, გახდნენ ევროპის კავშირის სახელმწიფოების მოქალაქეები, ძირითადად საფრანგეთის და ბელგიის. საფრანგეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში თამაშის გამოცდილება აქვთ მეკარე სტივ მადანდას, ნახევარმცველებს კლოდ მაკელელეს, იან მ’ვილას, რიო მავუბას (მისი მამა 1974 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე გამოდიოდა ზაირის ნაკრებში), თავდამსხმელს პეგი ლუიინდიულას.
საერთაშორისო არენაზე ქვეყანას საკმაოდ ასახელებს ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციაში მოთამაშე დიკემბე მუტომბო, ერთ-ერთი საუკეთესო აფრიკელი კალათბურთელი. მის გარდა ასევე კალათბურთს თამაშობენ სერჟ იბაკა, ბისმარკ ბიიომბო, კრისტიან ეიენგა და ემანუელ მუდიაი, რომლებმაც მოიპოვეს მნიშვნელოვანი საერთაშორისო აღიარება.
ქვეყნის ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტი შეიქმნა 1963 წელს და საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტმა აღიარა 1968 წელს. კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სპორტსმენებმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებში პირველად მონაწილეობა მიიღეს მექსიკის 1968 წლის ოლიმპიურ თამაშებზე, მაგრამ შემდეგ გამოტოვეს 1972 წლის მიუნხენის, 1976 წლის მონრეალის და 1980 წლის მოსკოვის თამაშები. ოლიმპიურ ოჯახში დაბრუნდნენ 1984 წლის ლოს-ანჯელესის თამაშებზე და მას შემდეგ ყველა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე რეგულარულად მონაწილეობენ, სადაც როგორც წესი აგზავნიან 5-10 სპორტსმენს. ოლიმპიურ თამაშებზე ქვეყნის სპორტსმენებმა მედლების მოგება ჯერ ვერ მოახერხეს. ზამთრის ოლიმპიურ თამაშებში ქვეყანას მონაწილეობა არასოდეს მიუღია.
სქოლიო
კატეგორია:აფრიკის ქვეყნები კატეგორია:ფრანგულენოვანი ქვეყნები კატეგორია:გაეროს წევრი სახელმწიფოები
სპლიტი
სპლიტი (ხორვატ. Split; იტალ. Spalato; ლათ. Spalatum; ძვ.-ბერძნ. ასპალათოსი, Ασπάλαθος) — სიდიდით მეორე ქალაქი ხორვატიაში ზაგრების შემდეგ. მდებარეობს ადრიატიკის ზღვის ნაპირას. ქალაქი გაშენებულია დიოკლეტიანეს სასახლეს გარშემო. წარმოადგენს ქვეყნის შიდა სატრანსპორტო კვანძს და მნიშვნელოვან ტურისტულ ქალაქს.
სპლიტი რეგიონის ერთ-ერთი უძველესი ქალაქია. ქალაქი ითვლის 1700 წლის ისტორიას, როდესაც 305 წელს აშენდა დიოკლეტიანეს სასახლე. თუმცა არქეოლოგიურმა გათხრებმა აჩვენა, რომ ამ ტერიტორიაზე დაახლოებით ძვ. წ. IV საუკუნიდან არსებობდა ბერძნული კოლონია ასპალათოსი (Aσπάλαθος) და მანამდეც არსებობდა გარკვეული ტიპის დასახლებები. ქალაქი განსაკუთრებით 650 წლიდან განვითარდა, როდესაც ის გახდა რომის პროვინცია დალმაციის ძველი დედაქალაქის სალონას მემკვიდრე. რომის იმპერიის დაშლის შემდეგ სპლიტი მოექცა ბიზანტიის იმპერიაში, ხოლო მოგვიანებით ვენეციის რესპუბლიკის შემადგენლობაში.
სქოლიო
კატეგორია:ხორვატიის ქალაქები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ხორვატიაში
აუქსოტროფები
აუქსოტროფები (ბერძნ. auxō — ვზრდი, ვადიდებ და trophē — კვება), ბაქტერიები, სოკოები ან წყალმცენარეები, რომლებსაც მუტაციის შედეგად დაკარგული აქვთ მარტივი წინამორბედი ნივთიერებებისაგან ზრდისათვის აუცილებელი ერთ-ერთი ნივთიერების სანთეზის უნარი.
აუქსოტროფების განვითარებისათვის აუცილებელია ამინომჟავები, ვიტამინები ან აზოტოვანი ფუძეები. ამით ისინი განსხვავდებიან ზრდის ნივთიერებათა სინთეზის უნარის მქონე აუქსოატოტროფებისაგან და აგრეთვე პროტოტროფებისაგან.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბიოქიმია კატეგორია:გენეტიკა
Knefastia altenai
Knefastia altenai — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ჩემპიონი (ვაზის ჯიში)
ჩემპიონი — ქართული წითელყურძნიანი სელექციური საღვინე ვაზის ჯიში.
1950 წელს გამოყვანილია საქართველოს მებაღეობა-მევენახეობისა და მეღვინეობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის თელავის საცდელ ბაზაზე ვასილ ლოლაძის მიერ. მშობელ წყვილებად გამოყენებულია საფერავი და ალიგოტე.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ხუთნაკვთიანი, საშუალოდ დანაკვთული. ფოთლის ქვედა მხარე სუსტი აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, კუმსი ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მრგვალი, მუქი-ლურჯი. რბილობი საშუალო სიმკვრივისაა, საშუალოდ წვნიანი. წვენი ვარდისფერია.
ჩემპიონი სრულ სიმწიფეში სექტემბრის მეორე ნახევარში შედის. ვაზი საშუალო ზრდისა და მაღალმოსავლიანია. საჰექტარო მოსავლიანობა 9.3-10.0 ტონაა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 25%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9.2-გ/ლ-ს.
ჯიში პერსპექტიულია ვარდისფერი ცქრიალა და სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.
ლიტერატურა
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი სელექციური საღვინე ქართული ჯიშები
უსახელო (ჭიათურის მუნიციპალიტეტი)
უსახელო — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში (ნიგოზეთის თემი). მდებარეობს ჭიათურის პლატოზე. ზღვის დონიდან 840 მეტრი, ჭიათურიდან 13 კილომეტრი.
ზოგადი ინფორმაცია
სოფელი ორ ნაწილად, ქვედა და ზედა უსახელოდ იყოფა. მოსახლეობის უმეტესობა მისდევს მესიმინდეობას, მეცხოველეობას, მევენახეობას და მებოსტნეობას. მოჰყავთ რამდენიმე სახის ბოსტნეული, მათგან აღსანიშნავია პრასი, რომლის სამშობლოდ ითვლებიან ხმელთაშუაზღვისპირა ქვეყნები. სოფელში ყველაზე გავრცელებული გვარებია: პაპიძე, ცერცვაძე, სამხარაძე, ტეფნაძე, კუსიანი და წერეთელი. აქ არის ორი ეკლესია: მთავარანგელოზის ეკლესია ქვედა უსახელოში (ფაქტობრივად ნანგრევებად ქცეული), რომელიც წარმოადგენს ერთავიან ბაზილიკას, და წითელი ეკლესია ზედა უსახელოში, რომელიც აღადგინეს 2015-2016 წლებში. სოფელში მდებარეობს ორი საჯარო სკოლა, რომლებიც ქვედა და ზედა უსახელოებზეა გადანაწილებული. სოფლისთვის დამახასიათებელია ზემო იმერეთის მთიანი ნაწილის კლიმატი: ზამთარში უხვი თოვლი, ხოლო ზაფხულში შუადღეს სითბო, საღამოს კი სიგრილე.
სქოლიო
კატეგორია:ჭიათურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
აქვაჩა
სქოლიო
კატეგორია:ანუხვის თემის სოფლები
უცუნომია
უცუნომია (宇都宮市) — ქალაქი იაპონიაში, კუნძულ ჰონსიუს ცენტრალურ ნაწილში. მდებარეობს დაბლობ ტერიტორიებზე, მდინარე ტონეს შენაკადის ნაპირზე. ტოტიგის პრეფექტურის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქის ფართობია 416,84 კმ². 2010 წლის აღწრის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობდა 510 699 ადამიანი. სიმჭიდროვე 1225,17 კაცი/კმ².
იაპონიის დედაქალაქ ტოკიოდან მდებარეობს 100 კილომეტრში, ქალაქ ნიკოდან 35 კილომეტრში. ქალაქის გასწვრივ გადის სწრაფმავალი სარკნიგზო ხაზი სინკანსენი. განვითარებულია მანქანათმშენებლობა, ფერადი მეტალურგია; მიმდინარეობს ხის დამუშავება, ცელულოზა-ქაღალდის წარმოება. მოჰყავთ კვების პროდუქტები, თამბაქო, ხოლო ქალაქის მიმდებარე ტერიტორიაზე ბრინჯი და ბოსტნეული კულტურები. პრეფექტურის ადმინისტრაციული ცენტრი გახდა 1884 წელს. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში მრეწველობა უცუნომიიდან გადაიტანეს ქალაქ ტოკიოში.
დაარსდა 1896 წელს. ქალაქის გეგმა და შენებობების უმეტესობა უცვლელია. 1949 წელს უცუნომიაში დაარსდა უნივერსიტეტი. განვითარებულია ტურიზმი. უცხოელების ძირითადი ინტერესი მიმართულია რამდენიმე უძველესი ტაძრის და სხვა ღირსშესანიშნავი ობიექტის მიმართ. ოიას ტაძარი დაარსდა ჰეიანის ეპოქაში (794-1185).
ჩანჩქერი
მინი|[[იოსემიტი (ჩანჩქერი)|იოსემიტის ჩანჩქერი]] ჩანჩქერი — ეწოდება ადგილს, სადაც წყალი სწრაფად ეშვება მდინარეში. მსოფლიოში ყველაზე დიდი ჩანჩქერია ანხელი (979 მ ), რომელიც მდებარეობს სამხრეთ ამერიკაში (ვენესუელა). შემდეგ მოდის 948 მეტრის ტუგელა (სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა) და 914 მეტრის სამი დის ჩანჩქერი (პერუ). ყველაზე წყალუხვია ჩანჩქერი ბოიომის ჩანჩქერი მდინარე კონგოზე (17 000 მ³/წ.).
ჩანჩქერები ძირითადად მდინარის ზედა წელში წარმოიქმნებიან. ისეთ ადგილებში სადაც კალაპოტი ვიწროა და ღრმა. როდესაც მდინარე მიედინება ძირითად ქანებზე ეროზია ხდება შედარებით ნელი ტემპით, მაშინ როდესაც დინების ქვემო წელში ეროზიას უფრო ჩქარი ტემპები აქვს. მდინარე ჩანჩქერიდან ვარდნის დროს სისწრაფეს კრეფს და უფრო მეტად შლის კალაპოტს, ასევე ჩანჩქერის ქვეშ შექმნილი მორევი ზრდის ეროზიის შედეგს. ეს იწვევს ჩაჩქერის გაღრმავებას და ვარდნის სათავესთან დაშორების ზრდას.
სქოლიო
კატეგორია:წყალი
კაესი
კაესი (Kayes) — ქალაქი მალიში. მდებარეობს ქვეყნის უკიდურეს დასავლეთ ნაწილში, სენეგალის სახელმწიფო საზღვართან ახლოს მდინარე სენეგალის ნაპირებზე. კაესის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა შეადგენს 127 368 ადამიანს (2009 წელი).
კაესში დაიბადა ქვეყნის ორი პრეზიდენტი მუსა ტრაორე და ალფა უმარ კონარე.
ისტორია
1892-1899 წლებში იყო საფრანგეთის სუდანის დედაქალაქი (1899 წლიდან დედაქალაქი გადაიტანეს ბამაკოში). კაესი იყო ნაოსნობის საბოლოო პუნქტი მდინარე სენეგალზე. მეორე მსოფლიო ომის დროს კაესში გადაზიდეს და შეინახეს საფრანგეთის ბანკის ოქროს მარაგი.
გეოგრაფია
ქალაქი მდებარეობს სენეგალის სახელმწიფო საზღვრის სიახლოვეს, მდინარე სენეგალზე, დაახლოებით 420 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით ქვეყნის დედაქალაქ ბამაკოდან, ზღვის დონიდან 46 მეტრ სიმაღლეზე. ქალაქი კაესი არის ფრანგების მიერ 1880-იან წლებში გაყვანილი «დაკარი — ბამაკოს» ხაზის რკინიგზის სადგური. ფუნქციონირებს საერთაშორისო აეროპორტი.
მოსახლეობა
2013 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 153 222 ადამიანს.
ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობის დინამიკა წლების მიხედვით:
სქოლიო
კატეგორია:მალის ქალაქები
ჩიქოვანი
საკუთარი სახელი ჩიქოვანი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ჩიქოვანები
ძილი
thumb|ბავშვის ძილი ძილი — მაღალგანვითარებული ორგანიზმის პერიოდული ფიზიოლოგიური მდგომარეობა, რომელსაც განსაზღვრავს თავის ტვინის მთელი რიგი სტრუქტურების კოორდინაციული მოქმედება. გარეგნულად ხასიათდება უმოძრაობით და გარესამყაროს გამღიზიანებლებისგან გამოთიშვით. ადამიანის ძილის დროს დათრგუნულია შეგნებული ფსიქოლოგიური აქტივობა, რომელიც პერიოდულად აღდგება სიზმრის დროს.
ძილის მექანიზმები
ძილს უზრუნველყოფს ნერვულ სისტემათა დაქსაქსული სისტემა, რომელშიც ტვინის ყველა დონე მონაწილეობს. მაგალითად, ნელი ძილის განვითარებაზე პასუხისმგებელი ე.წ. მასინქრონიზებელი მექანიზმები შუა და შუამდებარე ტვინის, ნაწილობრივ წინა ტვინის ორბიტაბაზალური უბნის დონეზე მდებარეობს. სწრაფ პარადოქსულ ძილზე და მის რეგულაციაზე პასუხისმგებელი მექანიზმები მოთავსებულია ვაროლის ხიდის ბადებრიც ფორმაციასა და ლიმბური სისტემის ემოციოგენურ სტრუქტურებში. ძილის ფაზების აღმოცენება დამოკიდებულია აგრეთვე თავის ტვინში წარმოქმნილ ქიმიურ მედიატორებზე. შესაბამისად განასხვავებენ სეროტონინერგულ ნორადრენერგულ სისტემებს. ძილის მარეგულირებელი მექანიზმების საშუალებით ძილზე გავლენას ახდენს ტვინის სხვადასხვა უბნიდან და საკუთრივ ორგანიზმიდან, ასევე გარემოდან მოსული სიგნალები. ეს მექანიზმები უზრუნველყოფენ საარსებო პირობებთან შეგუებითი ქცევის გამომუშავებას.
ძილის თეორიები
ადრინდელი თეორიები ძილს განიხილავდნენ როგორც ტვინის ნერვული უჯრედების (ნეირონების) აქტივობაში შესვენების პერიოდს. ასეთებია: ძილის წარმოშობის ტოქსიკური თეორია, რომლის თანახმადაც, ღვიძილს თან ახლავს ორგანიზმში ჰიპნოტოქსინების დაგროვება, რომლებიც ტვინის უჯრედებს წამლავენ და ძილს იწვევენ. ძილში ორგანიზმი თავისუფლდება ამ პროდუქტებისგან. ი. პავლოვის თეორიის მიხედვით, ძილი შინაგანი შეკავებაა და გაპირობებულია თავის ტვინის დიდი ნახევარსეფროების ქერქის და ქერქქვეშა სტრუქტურების ნეირონთა შეკავებით, რომლებიც აღმოცენდება ქერქის ზოგიერთ უბანში და ვრცელდება მთელ ქერქში. მოგვიანებით ცალკეულ ნეირონთა შესწავლამ ცხადყო, რომ ძილი დაკავშირებულია მათი მოქმედების გარდაქმნასთან და არა დათრგუნვასთან.
ძილის დარღვევა
ძილის დარღვევა ვლინდება ძილის პერიოდის შემოკლებაში ან მის ავადმყოფურ გახანგრძლივებაში. ძილის დროის შემოკლებას (უძილობა) დაერთვის ძილის თვისებრივი დარღვევები, გაძნელებული დაძინება, მოუსვენარი ზერელე ძილი, მკვეთრი (ზოგჯერ კოშმარული) სიზმრები, ნაადრევი გაღვიძება და გაღვიძებისას დაღლილობის გრძნობა. სპეციალური გამოკვლევებით, რომლის დროსაც იყენებდნენ თავის ტვინის მოქმედების გრაფიკული რეგისტრაციის თანამედროვე მეთოდებს, დადგინდა, რომ აბსოლუტური უძილობა არ არსებობს და რომ ავადმყოფებს მაინც სძინავთ გარკვეული დროის განმავლობაში. ძილის დარღვევის ეს სახე არ არის დამოუკიდებელი დაავადება; ის სხვადასხვა მიზეზის, უფრო ხშირად ნევროზის შედეგია (იხილეთ უძილობა).
ძილის პერიოდის ავადმყოფური გახანგრძლივება ანუ ჰიპერსომნია დამახასიათებელია პათოლოგიური მდგომარეობის გარკვეული ჯგუფისთვის; ყველაზე ხშირია ნარკოლეფსია, რომლის დროსაც აღინიშნება ძილიანობის დაუძლეველი შეტევები, დაძინებისას საშიში სიზმრები და ღამით მოუსვენარი ძილი. ე.წ. პიკვიკის სინდრომის (გულ-ფილტვების უკმარისობა მეტისმეტი სიმსუქმნის დროს) შემთხვევაში დღისით გამუდმებულ ძილიანობას ღამით ძილის დარღვევა ენაცვლება. ლეთარგიის დროს ავადმყოფებს საათების, ზოგჯერ მრავალი დღის მანძილზე სძინავთ ისე, რომ მათი გაღვიძება შეუძლებელია, ან თვითონ ეღვიძებათ მხოლოდ თავიანთი ფიზიოლოგიური მოთხოვნილებების დასაკმაყოფილებლად.
მკურნალობა
მკურნალობა დამოკიდებულია ძილის დარღვევის მიზეზებზე. აუცილებელია შრომისა და დასვენების სწორი რეჟიმის დაცვა: იყენებენ ფსიქოტროპულ საშუალებებს, ფსიქოთერაპიას, საძილე საშუალებებს (მხოლოდ ექიმის დანიშნულებით). ნარკოლეფსიის დროს იყენებენ ტვინის მოქმედების გამააქტივებელ პრეპარატებს. პიკვიკის სინდრომის ძირითადი მკურნალობაა გახდომა. ლეთარგიის დროს ტვინის ორგანული დაზიანების გამო მკურნალობენ სათანადო დაავებას.
ლიტერატურა
კატეგორია:ნერვული სისტემის ფიზიოლოგია *
ანიბალ პინტო
ანიბალ პინტო გარმენდია (Aníbal Pinto Garmendia; დ. 15 მარტი, 1825, სანტიაგო, ჩილე — გ. 9 ივნისი, 1884, ვალპარაისო, ჩილე) — ჩილელი პოლიტიკური მოღვაწე. ჩილეს პრეზიდენტი 1876–1881 წწ.
კარიერა
დაიბადა სანტიაგოში 1825 წლის 25 აპრილს. ყოფილი პრეზიდენტის ფრანსისკო ანტონიო პინტოს ვაჟი. განათლება მიიღო სანტიაგოში. 20 წლის ასაკში შევიდა დიპლომატიურ სამსახურში. ორი წლის შემდეგ 1850 წელს ის დაბრუნდა ჩილეში. კიდევ ორი წლის შემდეგ იგი არჩულ იქნა კონგრესის ქვედა პალატაში. მოგვიანებით ის გახდა სენატორი და 1861 წლიდან ათი წლის განმავლობაში ეკავა ინტენდანტის პოსტი. 1871 წელს პრეზიდენტმა ფედერიკო ერასურის სანიარტუმ ის ომისა და საზღვაო ძალების მინისტრად დაასახელა, რითიც ის პრეზიდენტობის რეალური კანდიდატი შეიქმნა. საპრეზიდენტო არჩევნებში დაამარცხა ბენჯამინ ვიკუნა მაკენა.
ავატარი: ჰაერის უკანასკნელი მბრძანებელი
ავატარი: ჰაერის უკანასკნელი მბრძანებელი, ზოგიერთ რეგიონში ასევე ცნობილია სახელით ავატარი: ლეგენდა აანგზე — ამერიკული ანიმაციური ტელესერიალი რომელიც Nickelodeon Animation Studio-ს მიერ არის წარმოებული. სერიალი ერთობლივად შექმნეს მაიკლ დანტე დიმარტინომ და ბრაიან კონიეტზკომ, აარონ ეჰაზთან, სერიალის მთავარ სცენარისტთან ერთად. სერიალი მიმდინარეობდა Nickelodeon-ზე სამი სეზონის განმავლობაში, 2005 წლის თებერვლიდან 2008 წლის ივლისამდე.
ავატარი არის აზიურით შთაგონებული სამყარო, სადაც ზოგიერთ ადამიანს შეუძლია ტელეკინეზით მანიპულირონ ოთხი კლასიკური ელემენტი (წყალი, მიწა, ცეცხლი და ჰაერი.), მანიპულირების, მართვის მოძრაობები შთაგონებულია ჩინური საბრძოლო ხელოვნებებით. ერთადერთი პიროვნება რომელსაც შეუძლია მართოს ოთხივე ელემენტი, „ავატარი“ არის პასუხისმგებელი მსოფლიოს ოთხ ერს შორის ბალანსის შენარჩუნებაზე და ასევე ფიზიკურ და სულიერ სამყაროთა ხიდად მსახურობს. სერიალი წარმოდგენილია სტილში, რომელიც აერთიანებს ანიმეს და თანამედროვე ამერიკულ ანიმაციის სტილს, და ძირითადად ეყრდნობა ამღმოსავლეთ აზიური კულტურის ხატოვანებას, სამხრეთ აზიის, ინუიტური და სირენიკური კულტურის გავლენით.
სერიალი ბრუნავს თორმეტი წლის აანგის თავგადასავლის გარშემო, ავატარი აანგი არის თვისი ერის, ჰაერის ბერების უკანასკნელი გადარჩენილი, ის თავის მეგობრებთან: კატარასთან სოკასთან და მოგვიანებით ტოფ ბეიფონგთან ერთად, ცდილობს ცეცხლის ერის ომი სხვა ერების წინააღმდეგ დაასრულოს. ის ასევე ზუკოს, ცეცხლის სამეფოს გაძევებული პრინცის ისტორიას  მიყვება, რომელიც თავისი ღირსების დასაბრუნებლად ავატარის დაჭერისაკენ მიისწრაფის. მას თან ახლავს მისი ბრძენი ბიძა აირო, და მოგვიანებით მისი ამბიციური და აზულა.
გაშლილი ავატარის ფრენჩაიზი მიმდინარე კომიქსის სერიებს, რომანის სახის წინაისტორიას, სერიების ანიმაციური გაგრძელებას და ფილმს, ასევე Netflix-ისთვის გამოცემული ფილმის მომავალ სერიებს შეიცავს. სრული სერიები დისკზე 2018 წლის ივნისში გამოვიდა, მისი ფინალის ათი წლის აღნიშვნის საპატივსაცემოდოდ, 2020 წლის მაისს კი შეგეძლო სერიალისთვის Netflix-ზე გეყურებინა, 2020 ივნისისთვის Paramount+-ზეც დაემატა, Amazon Prime Video-ზე კი 2021 წლის იანვარში გახდა ხელმისაწვდომი.
ხელბურთის საერთაშორისო ფედერაცია
thumb|ხელბურთის საერთაშორისო ფედერაცის ლოგო ხელბურთის საერთაშორისო ფედერაცია (International Handball Federation — IHF) — სპორტული ორგანიზაცია, რომელიც შეიქმნა 1946 წლის 11 ივლისს. ამ დღეს კოპენჰაგენში შეიკრიბნენ დანიის, ნორვეგიის, პოლონეთის, საფრანგეთის, ფინეთის, შვედეთის, შვეიცარიის და ნიდერლანდების წარმომადგენლები, რომლებმაც დააფუძნეს კიდეც ხელბურთის საერთაშორისო ფედერაცია. ამჟამად იგი აერთიანებს 150 ქვეყანას და 5 კონფედერაციას (აზიის, აფრიკის, პანამერიკის, ოკეანეთის და ევროპის). ფედრაციის შტაბ-ბინა მდებარეობს შვეიცარიის ქალაქ ბაზელში.
ფედერაცია აღიარებულია საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის მიერ და არის საერთაშორისო სპორტული ფედერაციების გენერალური ასოციაციის წევრი.
ფედერაციის უმაღლესი ორგანოა კონგრესი, რომელიც ორ წელიწადში ერთხელ იმართება. რიგგარეშე კონგრესის მოწვევა შეუძლია ფედერაციის პრეზიდენტს ან შეიძლება მოწვევულ იქნას ფედერაციის წევრთა უმრავლესობის მოთხოვნით. კონგრესებს შორის ფედერაციის უმაღლესი ორგანოებია საბჭო და აღმასრულებელი კომიტეტი. საბჭო შედგება პრეზიდენტის, ორი ვიცე-პრეზიდენტის, გენერალური მდივნის, მთავარი ფინანსისტის და არჩეული 10 წევრისაგან. საბჭოს წევრებს ირჩევენ 4 წლით. აღმასკომის შემადგენლობაში არიან პრეზიდენტი, ორი ვიცე-პრეზიდენტი, გენერალური მდივნი, მთავარი ფინანსისტი და საშეჯიბრო კომისიის თავმჯდომარე. აღმასკომი ხელმძღვანელობს ფედერაციის ყოველდღიურ საქმიანობას. გარდა ამისა ფედერაციის შემადგებლობაში არიან შემდეგი მუდმივმომქმედი კომისიები: საშეჯიბრო, წესებისა და მსაჯთა, საფინანსო, მეთოდური და მწვრთნელთა, სამედიცინო და პროპაგანდისა და განვითრების კომისიები. მისი წევრები ირჩევიან ოთხი წლით.
ფედერაციის ოფიციალური ენებია: ინგლისური, გერმანული და ფრანგული.
ფედერაციის უმთავრესი ტურნირებია მსოფლიოს ჩემპიონატი ვაჟთა და ქალთა შორის, მსოფლიოს თასი ხელბურთში ვაჟთა და ქალთა გუნდებს შორის. ფედერაცია ატარებს მსოფლიოს ჩემპიონატებს 20 წლამდე ხელბურთელ ვაჟთა და ქალთა გუნდებს შორის. გარდა ამისა გერმანიის ფედერაციასთან ერთად ატარებს მსოფლიოს სუპერ-თასის გათამაშებას. საკლუბო დონეზე ფედერაციამ სამჯერ ჩაატარა მსოფლიოს თასი ვაჟთა გუნდებს შორის.
თავის მხრივ ყველა კონფედერაცია ატარებს თავისი კონტინენტების ჩემპიონატებს ვაჟთა და ქალთა გუნდებს შორის. ტარდება კონტინენტალური ჩემპიონტები ახალგაზრდა ხელბურთელთა შორის და საკლუბო ტურნირები.
ხელბურთის საერთაშორისო ფედერაციის წევრები არიან:
კონტინენტალური ფედერაციები და მისი წევრი ქვეყნები
{| style="width:100%; font-size:90%; background: #eee" !bgcolor=blue colspan=5| ევროპის ხელბურთის ფედერაცია {| style="width:100%; font-size:90%; background: #eee" !bgcolor=blue colspan=5| აზიის ხელბურთის ფედერაცია {| style="width:100%; font-size:90%; background: #eee" !bgcolor=blue colspan=5| აფრიკის ხელბურთის კონფედერაცია {| style="width:100%; font-size:90%; background: #eee" !bgcolor=blue colspan=5| პანამერიკის ხელბურთის ფედერაცია
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საერთაშორისო სპორტული ორგანიზაციები კატეგორია:ხელბურთი
ტრასტი
ნდობითი ფუნქცია ანუ ტრასტი (trust) — ურთიერთობების სისტემა ზოგად სამართალში, რომლის დროსაც საკუთრება, რომელიც ეკუთვნის  მფლობელს, გადაეცემა ნდობით მმართველს (ან მეურვეს), მაგრამ მართვის შედეგად მიღებულ შემოსავალს ინაწილებენ შემოსავლის ბენეფიციარები. მფლობელი (რომელიც შეიძლება იმავდროულად იყოს შემოსავლის ბენეფიციარი და/ან, ცალკეულ შემთხვევაში, მმართველი), შესაბამისად სპეცილაური შეთანხმებისა, მის საკუთრებაში არსებულ ფასეულობებს სამართავად გადასცემს მეურვე პირს, რომელიც თავის მხრივ ვალდებულია განახორციელოს ის ოპერაციები, რომლებსაც შედეგად მოყვება ბენეფიციარებისთვის სასურველი, მაქსიმალური მოგება ან იხელმძღვანელოს მფლობელის სხვა ინსტრუქციებით.
მურტოგი
მურტოგი (Murtaugh) — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს აიდაჰოს შტატში, ტვინ-ფოლსის ოლქში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 115 კაცს.
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:აიდაჰოს ქალაქები
ტრასტი
ნდობითი მართვის წარმოშობის ისტორია
ბრიტანეთის სამართალში ტრასტის შესახებ ჩანაწერების ისტორია ჯვაროსნული ბრძოლების პერიოდს უკავშირდება, როდესაც ურწმუნოთაგან ისრაელის განთავისუფლებისთვის წასული მებრძოლი რაინდები, სახლში საკუთარ ქონებას, სამართავად სანდო ნათესავებს უტოვებდნენ. მმართველებს ევალებოდათ ისე ემართათ ქონება, რომ მებრძოლთა ოჯახებს სათანადო შემოსავალი მიეღო.
მოგვიანებით, შუა საუკუნეებში, სატრასტო ურთიერთობების ფორმამ გამოყენება ჰპოვა, საზოგადოების მაღალი წრეების, - ფეოდალთა და რაინდთა ქონების, მეფისა და კრედიტორების მხრიდან დაცვის საკითხებში. სატრასტო მმართველობა ხშირად ეკლესიას ბარდებოდა, - საეკლესიო ქონება კი მეორე მხრივ არ ემორჩილებოდა ცივილურ (საერთოსაზოგადოებრივ) სამართალს, - იგი კლერიკალური სამართალის კანონებს ითვალისწინებდა. მოგვიანებით, XVI საუკუნეში ტრასტს ასევე იყენებდნენ, როგორც ანდერძის ალტრნატიულ ფორმას, რომელიც იძლეოდა მაღალი გადასახადებისგან თავის არიდების შესაძლებლობას. ამრიგად, ირკვევა, რომ ურთიერთობის ამ ფორმას გადასახადებისგან და კონფისკაციისგან დაცვის ფუნქცია გააჩნდა.
ამგვარად, ბრიტანელმა კანონმდებლებმა არათუ შექმნეს, არამედ განავითარეს კიდევაც სატრასტო მფლობელობის ისეთი ფორმა, როდესაც ქონება ეკუთვნის ერთ პირს, მაგრამ მისი მართვის უფლებით სარგებლობს მეორე პირი (მფლობელის მხრიდან კონტროლის უფლების გათვალისწინებით). ცნობილი ინგლისელი ისტორიკოსი, ფედერიკ უილიამ მეიტლენდი (Frederic William Maitland, 1850 – 1906) გამოთქვავს აზრს, რომ ”სატრასტო ფონდის ისტორია, რომელიც დღეს ინვესტირდება მიწაში, შემდეგ ვალუტაში, ზეგ კი აქციებში და ობლიგაციებში, - წარმოადგენს ინგლისის იურისპრუდენციის ერთ-ერთ ღირსშესანიშნავ მონაპოვარს”.
ნდობითი მართვის უპირატესობები და ნაკლოვანებები
თანხის გატანის და შეტანის ოპერატიულობის თვალსაზრისით, ნდობითი მართვის ფორმა, განსხვავებით სხვა სახის საპაიო-საინვესტიციო ფონდების მხრიდან შემოთავაზებული მომსახურების ფორმებისაგან, მნიშვნელოვანი უპირატესობით სარგებლობს. აქტივების მართვის ოპერატიულობა დღეს, საინფორმაციო-სატელეკომუნიკაციო ტექნოლოგიების განვითარების ფონზე, აქტივებთან მუშაობის ეფექტურობის გაზრდის მნიშვნელოვანი ფატორია იმდენად, რამდენადაც დროის მცირედ ინტერვალშიც კი ფასიანი ქაღალდების, ვალუტის თუ სხვა ფინანსური ინსტრუმენტების ფასები მნიშვნელოვნად იცვლება.
საბროკერო კომპანიები, მფლობელის მხრიდან მოსახერხებელი კონტროლისა და შესაბამისად, კიდევ უფრო მეტი ნდობის მოპოვების მიზნით, ხშირად სარგებლობენ PAMM (Percent Allocation Management Module) - ანგარიშებით.
ნდობითი მართვა საბირჟო და გარე-საბირჟო სავალუტო ბაზარზე
საბროკერო კომპანიები რეგულარულად აცხადებენ მონაცემებს, რომლის მიხედვითაც აქტივების ნდობით მართვაში გადაცემის რიცხოვნობა და მოცულობები ყოველწლიურად 30-40%-ით იზრდება. პროფესიონალი სპეკულანტები, რომლებიც ვაჭრობენ კლიენტთა ინტერესებით, ყოველთვიურად გამოიმუშავებენ ვაჭრობისთვის მიღებული აქტივების 5-10%-ს, ანუ იღებენ შემოსავალს ყოველწლიური 60-120%-ის მოცულობით. კერძო თრეიდერები და საბროკერო კომპანიები, ბაზრის აქტივობის შესაბამისად და საკუთარი ინტერესების გათვალისწინებით, სხვადასხვა დროს აწესებენ მართვაში მიღებული თანხების მინიმალური მოცულობების სხვადასხვა ზღვრულ მოცულობებს
საინვესტიციო - სატრასტო კომპანიების საქმიანობა, როგორც წესი უკავშირდება ფინანსური ინსტრუმენტებით სავაჭრო ოპერაციებს მსოფლიოს გლობალურ ბირჟებზე.
სქოლიო
კატეგორია:სამართალი
Lasioglossum actuarium
Lasioglossum actuarium — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1924 წელს.
სქოლიო
actuarium
Knefastia dalli
Knefastia dalli — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
ხიდისთაური წითელი
1953 წელს გამოყვანილია სელექციონერ ვასილ ბესტავაშვილის მიერ. მშობელ წყვილებად გამოყენებულია თავკვერი და საფერავი.