cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mars Science Laboratory
მინი|250პქ|„კიურიოსიტი“ Mars Science Laboratory (შემოკლ. MSL, მარსის სამეცნიერო ლაბორატორია) — ნასას მისია, რომლის შესრულების დროს მარსის ზედაპირზე დაეშვა და ექსპლუატაციაში შევიდა მესამე თაობის მარსმავალი, „კიურიოსიტი“( Curiosity, [ˌkjʊərɪˈɒsɪti] — ცნობისმოყვარეობა, ცოდნისმოყვარეობა). მარსმავალი წარმოადგენს ავტონომიურ ქიმიურ ლაბორატორიას, რომელიც თავის წინამორბედი „სფირითისგან“ და „ოფორთუნითისგან“ სიდიდით და გაზრილი მასით განსხვავდება. მისიის ფარგლებში, აპარატმა რამდენიმე თვეში 5-დან 20 კილომეტრამდე უნდა დაფაროს და ჩაატაროს მარსული ნიადაგისა და ატმოსფეროს კომპონენტების სრულფასოვანი კვლევა. კონტროლირებადი და ზუსტი დაშვებისთვის გამოყენებულ იქნა დამატებითი სარაკეტო ძრავები. ქიურიოსითის გაშვება მოხდა კანავერალის კონცხზე მდებარე აშშ-ს საჰაერო ძალების ბაზიდან, 2011 წლის 26 ნოემბერს, UTC 15:02:00.211, რბილი დაშვება კი განხორციელდა გეილის კრატერში 2012 წლის 6 აგვისტოს, UTC 05:17:57.3.
MSL — ნასას გრძელვადიანი პროექტი, Mars Exploration Program რობოტიზირებული ზონდებით მარსის შესასწავლად. ამერიკის აერონავტიკის და კოსმოსური სივრცის კვლევის ეროვნული სამმართველოს გარდა, პროექტში მონაწილეობენ კალიფორნიის ტექნოლოგიური უნივერსიტეტი და რეაქტიული მოძრაობის ლაბორატორია. პროექტს ხელმძღვანელობს დუგ მაკკისტიონი, ნასას თანამშრომელი, სხვა პლანეტების შემსწავლელი განყოფილებიდან. პროექტ MSL-ის სრული ღირებულებაა 2,5 მლრდ. ამერიკული დოლარი.
ნასას სპეციალისტების გადაწყვეტილებით მარსმავალი გეილის კრატერში გაიგზავნა, რადგან უზარმაზარ ღრმულში კარგად ჩანს მარსული გრუნტის სიღმული ფენები, რომლებიც წითელი პლანეტის გეოლოგიურ ისტორიას ფარდას ახდიან. სახელწოდება ქიურიოსითი მარსმავალს დაერქვა 2009 წელს. ამ სახელწოდებამ გაიმარჯვა ინტერნეტ გამოკითხვის მეშვეობით, მოსწავლეების მიერ წარდგენილ ვარიანტებს შორის.
ისტორია
2004 წლის აპრილში ნასამ გამოაცხადა კონკურსი ახალი მარსმავალისთვის სამეცნიერო მოწყობილობების მიწოდებაზე. იმავე წლის 14 დეკემბრისთვის შეირჩა 8 საუკეთესო წინადადება, ხოლო წლის ბოლოსთვის დაიწყო სისტემის შემადგენელი ნაწილების დაპროექტება და გამოცდა. მათ შორის იყო Aerojet-ის ერთკომპლექტიანი ძრავის შემუშავება, რომელიც წევას ავითარებს 15-დან – მაქსიმალურ 100%-მდე დაბერვის მუდმივი წნევის ქვეშ. მარსმავალის ყველა კომპონენტის შექმნა 2008 წლის ნოემბრისთვის დასრულდა, მაგრამ პროგრამული უზრუნველყოფის კომპონენტების გამოცდები ისევ გრძელდებოდა. მისის ბიუჯეტის გადახარჯვამ 400 მილიონი ამერიკული დოლარი შეაგინა. გამოსაცდელად საჭირო დროის სიმცირის გამო ნასამ MSL-ის გაშვება 2011 წლის ბოლოსთვის გადადო. 2009 წლის 23 მარტიდან 29 მარტამდე ნასას ოფიციალურ საიტზე მიმდინარეობდა გამოკთხვა მარსმავლის სახეწოდების შესარჩევად. საზოგადოებისთვის წარდგენილი იყო 9 სიტყვა. 2009 წლის 27 მაისს გამოქვეყნდა გამოკითხვის შედეგები, რომლის თანახმადაც გამოკითხვაში გაიმარჯვა კანზასელმა მე-6 კლასელმა გოგონამ, კლარა მამ, სიტყვა „ქიურიოსითით“. მარსმავალი „ქიურიოსითის“ სტარტი, რაკეტა „ატლას V-ით“, 2011 წლის 26 ნოემბერს, კანავერალის კონცხიდან შედგა. 2012 წლის 11 იანვარს ჩატარდა სპეციალური მანევრი, რომელსაც სპეციალისტები მარსმავლისთვის „ყველაზე მნიშვნელოვანს“ უწოდებენ. მანევრის შედეგად აპარატმა აიღო კურსი, რომელიც მას მარსის ზედაპირზე დესანტირებისთვის ოპტიმალურ წერტილამდე მიიყვანა. 2012 წლის 28 ივლისს ჩატარდა მე-4 ტრაექტორიის შესწორება. ოპერაციის დროს ძრავები მხოლოდ 6 წამით ჩაირთო და იმდენად წარმატებულად დასრულდა, რომ 3 აგვისტოზე ჩანიშნული მე-5 გეგმიური შესწორება აღარ დასჭირვებია. წარმატებული რბილი დაშვება განხორციელდა 2012 წლის 6 აგვისტოს UTC 05:17:57.3. დაშვების დადასტური, რადიოსიგნალის მეშვეობით, დედამიწაზე UTC 05:32-ზე მოაღწია.
ამოცანები და მისიის მიზანი
MSL-ს გააჩნია ოთხი მთავარი მიზანი:
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მარსი
ნიკო ლომოური
ნიკოლოზ (ნიკო) იოსების ძე ლომოური (დ. 19 თებერვალი [ძვ. სტ. 7 თებერვალი], 1852, არბო, ახლანდელი გორის მუნიციპალიტეტი ― გ  30 აპრილი [ძვ. სტ. 17 აპრილი] , 1915, გორი) ― ქართველი მწერალი და საზოგადო მოღვაწე, პედაგოგი.
ბიოგრაფია
გორის სასულიერო სასწავლებლისა და თბილისის სასულიერო სემინარიის დამთავრების შემდეგ, 1875 წლიდან სწავლობდა კიევის სასულიერო აკადემიაში, რომელიც 1879 წელს დაამთავრა. ერთხანს თბილისის ქართულ გიმნაზიაში, 1881 წლიდან კი გორის სამასწავლებლო სემინარიასა და ქალთა პროგიმნაზიაში მასწავლებლობდა.
ლომოურის პირველი ლექსები 1871 წლის ჟურნალ „მნათობში“ გამოქვეყნდა. 1885 წელს მისი ლექსები და მოთხრობები ცალკე წიგნაკად გამოიცა. მწერლის პირველი მნიშვნელოვანი ნაწარმოები, რომელმაც განსაზღვრა მისი შემოქმედებითი მანერა, იყო მოთხრობა „ალი“ (1878, გამოქვეყნდა ჟურნალ „ივერიაში“, 1879).
ლომოურის შემოქმედება ქართველ „სამოციანელთა“, განსაკუთრებით ი. ჭავჭავაძისა და რუს რევოლუციურ-დემოკრატთა იდეურ-მხატვრული ნააზრევის ზეგავლენით განვითარდა. მისი მოთხრობების მთავარი თემაა ბატონყმობის გადავარდნის შემდეგდროინდელი ქართული სოფლის ყოფა სავაჭრო ბურჟუაზიის აღმავლობისა და სამრეწველო კაპიტალიზმის განვითარების დროს. ხალხოსანთა მსგავსად, ლომოური გლეხობის მძიმე ხვედრის მემატიანე იყო, თუმცა, მათგან განსხვავებით, იდეალად არ ჰქონდა დასახული თემური წყობილება (მოთხრობა „ბერუა ქრისტესიაშვილი“, 1904). ხალხის ცხოვრების გარდაქმნის მთავარ ფაქტორად მწერალს სწავლა-განათლება მიაჩნდა, რადგან გლეხთა გაუნათლებლობა, ცრუმორწმუნეობა და მავნე ჩვეულებები ხელსაყრელ პირობებს უქმნიდა ყველა ჯურის ექსპლუატატორს (მოთხრობები „ალი“, „ქაჯანა“, 1881; „პაწია მეგობრები“, 1906 და სხვა).
ლომოური გვიხატავდა გლეხთა სტიქიური პროტესტის უნაყოფობას, გლეხობის დამრაზმავ ძალად მას ხალხის წიაღიდან გამოსული განათლებული პირები ესახებოდა (მოთხრობები „ბედი უბედურთა“, 1880; „გიგო ღრუბელაშვილი“, 1894). ლომოურს ეკუთვნის აგრეთვე ისტორიული მოთხრობები, რომლებიც წარმოაჩენს ჩვენი წინაპრების გმირულ თავდადებას („წინაპართა აჩრდილნი“, 1902; „ხერხი სჯობის ღონესა“, 1914), პუბლიცისტური და ლიტერატურულ-კრიტიკული წერილები, ლექსები და სხვა.
მწერლის შემოქმედება ხასიათდება ლაკონიური და მკაფიო სტილით, დახვეწილი ენობრივი მასალით, პერსონაჟთა და სიტუაციათა რელიეფური ხატვით.
ლომოურის ფსევდონიმემი იყო: „ლევან ცაველი“, „არბოელი“, „გორელი“ და სხვა.
მისი ვაჟი, იულონ ლომოური აგრონომ-მემცენარე იყო, ქალიშვილი, თამარ ლომოური კი — ისტორიკოს-ნუმიზმატი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მწერლები კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები კატეგორია:ქართველი პედაგოგები კატეგორია:დაბადებული 1852 კატეგორია:გარდაცვლილი 1915 კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
Daphnella corbicula
Daphnella corbicula — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
Nine Mountains Away
Nine Mountains Away — ქართული როკ-ჯგუფ Soft Eject-ის მესამე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 2003 წელს. ალბომი ფოლკლორული მიმართულებისაა და მთლიანად ინსტრუმენტულია.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:2003 წლის ალბომები კატეგორია:Soft Eject-ის ალბომები
ტრანსციმბირის მაგისტრალი
thumb|300px|ტრანსციმბირის მაგისტრალის რუკა ტრანსციმბირის სარკინიგზო მაგისტრალი (რუს. Транссибирская железнодорожная магистраль (Трансси́б), Великий Сибирский Путь (ისტორიული სახელი)) — რკინიგზა, რომელიც ევრაზიის კონტინენტს ჭრის და მოსკოვს აკავშირებს აღმოსავლეთ ციმბირისა და შორეული აღმოსავლეთის უმსხვილეს სამრეწველო ქალაქებთან. მაგისტრალის სიგრძეა 9288,2 კმ, და ამგვარად ყველაზე გრძელი რკინიგზაა მსოფლიოში. მაგისტრალის უმაღლესი წერტილია იაბლონის უღელტეხილი (1019 მ). 2002 წელს დასრულდა მისი სრული ელექტრიფიკაცია. ისტორიულად ტრანსციმბირის მაგისტრალად შეიძლება იწოდოს მხოლოდ მისი აღმოსავლეთი ნაწილი, ჩელიაბინსკიდან (სამხრეთი ურალი) ვლადივოსტოკამდე. მისი სიგრძე 7 ათას კმ-ს აღემატება. სწორედ ეს მონაკვეთი აშენდა 1891-1916 წლებში.
კატეგორია:რუსეთის რკინიგზა კატეგორია:ციმბირი
კეტი (მდინარე)
300px|მინიატიურა|მდინარის აუზი
კეტი (სათავეში - დიდი კეტი. რუს. Кеть) — მდინარე რუსეთის კრასნოიარსკის მხარესა და ტომსკის ოლქში, მდინარე ობის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 1621 კმ. აუზის ფართობი 94200 კვ.კმ. სათავე აქვს ობ-ენისეის წყალგამყოფ ჭაობებში. მიედინება დასავლეთ ციმბირის ვაკეზე, ქვემოთში იყოფა მრავალ ნაკადად, მდინარე ობს უერთდება ტოგურისა და ნარიმის ტოტებით. წყლის საშუალო ხარჯი შესართავიდან 236 კმ-ზე დაახლოებით 502 კუბური მეტრია წმ-ში. წყალდიდობა იცის მაის-აგვისტოში. იყინება ოქტომბრის ბოლოს ან ნოემბრის დამდეგს. ყინულძვრაა აპრილის ბოლოს ან მაისის დამდეგს. სანაოსნოა დასახლებულ პუნქტ უსტ-ოზიორნოემდე.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კრასნოიარსკის მხარის მდინარეები კატეგორია:ტომსკის ოლქის მდინარეები
ლინკოლნი
საკუთარი სახელი ლინკოლნი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ვესელე (ბერისლავის რაიონი)
ვესელე (Веселе) — დასახლება უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის ბერისლავის რაიონში. 2013 წელს დასახლების მოსახლეობა 2637 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბერისლავის რაიონის დასახლებები
მაროკოს ქალაქების სია
მაროკოს ქალაქები (ملحق:قائمة مدن في المغرب) — მაროკოს მსხვილი დასახლებული პუნქტების სია. ინტერნეტ-რესურსის World Gazeteer მიხედვით, მაროკოში 200 ისეთი ქალაქია, რომლებშიც 7 500-ზე მეტი კაცი ცხოვრობს.
ლომაძე
კატეგორია:ქართული გვარები
წაღვლის განძი
განძი შეიცავს შემდეგი სახის მონეტებს:
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოში აღმოჩენილი განძები
ბელგრადის ალყა (1456)
ბელგრადის ალყა (Nándorfehérvár ostroma ან nándorfehérvári diadal; Опсада Београда) 一 ბელგრადის მილიტარისტული ბლოკადა, რომელიც განხორციელდა 1456 წლის ივლისში. კონსტანტინოპოლის დაცემის შემდეგ, ოსმალეთის სულთანმა, მეჰმედ II-მ, მთელი თავისი რესურსი უნგრეთის სამეფოს დამორჩილების მცდელობას შეალია. მის უმთავრეს მიზანს ბელგრადის ციხის აღება წარმოადგენდა. იანოშ ჰუნიადი, თემესის გრაფი და უნგრეთის სამეფოს მმართველი, რომელმაც გასული ორი ათწლეულის განმავლობაში თურქების წინააღმდეგ მრავალი საბრძოლო მოქმედება აწარმოა, გაემზადა ქალაქის გარნიზონების დასაცავად.
მოულოდნელად, ალყა დიდ ბრძოლაში გადაიზარდა, რომლის დროსაც ჰუნიადმა უეცარ კონტრშეტევას უხელმძღვანელა. ოსმალეთის არმიამ, იმის გათვალისწინებითაც, რომ თავად სულთანი შეტაკებისას დაიჭრა, დიდი დანაკარგი განიცადა, რამაც აიძულა სულთანი, ალყა მოეხსნა და უკან დაეხია. ბრძოლამ საკმაოდ დადებითი შედეგი გამოიღო უნგრელთათვის გამომდინარე იქიდან, რომ მათ შეძლეს უნგრეთის სამეფოს სამხრეთი საზღვრის ექსპანსია, შედეგად საზღვრის სტაბილური მდგომარეობა საუკუნეზე მეტი ხნის განმავლობაში შენარჩუნდა და მნიშვნელოვნად შესუსტდა ოსმალთა წინსვლა ევროპაში.
რომის პაპის ბრძანებით, ევროპაში არსებული ყველა კათოლიკური ეკლესია ვალდებული იყო, შეტაკებამდე უნგრეთის სამეფოსთვისა და ბელგრადის მშვიდობიანი შენარჩუნებისთვის ელოცათ. არსებობს ლეგენდა, რომ სწორედ პაპის მიერ გამოსული განკარგულების ძალით ბელგრადის კეთილდღეობაზე ლოცვასთან დაკავშირებით იქცა მიზეზად ოსმალეთის დამარცხებისა. გამარჯვების დღე, 22 ივლისი, დღემდე მემორიალური ხსოვნის დღედ აღინიშნება უნგრეთში.
მზადება
1455 წლის ბოლოს იანოშ ჰუნიადიმ დაიწყო მზადება ბელგრადის დაცვისთვის. საკუთარი ხარჯებით მან უზრუნველყო და შეძლო არმიის მობილიზება, განამტკიცა ციხე ძლიერი გარნიზონით და მის დასაცავად საკუთარი ძმა, მიხაილ შილაგი და შვილი 一 ლასლო ჩააყენა. ამის შემდეგ ჰუნიადიმ დაიწყო დამხმარე არმიისა და, დამატებით, ფლოტის გაძლიერება, რომელსაც 200 კორვეტი შეჰმატა. ბარონებს ჰუნიადის მზარდი ძალაუფლების უფრო ეშინოდათ, ვიდრე ოსმალთაგან წამოსული საფრთხისა, რის გამოც იანოშს ბარონთაგან დამოუკიდებლად მოქმედება მოუწია. მინი|311x311პქ|[[ბელგრადი|ბელგრადის ალყა, ოსმალური მინიატურა]] ჰუნიადის მოკავშირე იტალიელმა ფრანცისკანელმა ბერმა, ჯოვანი კაპისტრანოელმა, წამოიწყო მითქმა-მოთქმა ჯვაროსნული ლაშქრობის შესახებ. ეს იყო ერტგვარი ხრიკი იმ მიზნით, რომ ადგილობრივი გლეხი და ფეოდალი მოსახლეობა ომში ჩაბმულიყო. ახალწვეულ მოხალისეთა უდიდესი ნაწილი, მიუხედავად დიდი მოტივაციისა, საკმაოდ პრიმიტიულ აღჭურვილობას ფლობდნენ, ზოგიერთი კი მხოლოდ ბარითა და შურდულით იყო შეიარაღებული. ისინი ჰუნიადის არმიის გარშემო იყვნენ განლაგებულნი, რომლის ბირთვი შედგებოდა გამოცდილი დაქირავებული მებრძოლებისგან. მთლიანობაში, ჰუნიადმა მოახერხა 25-დან 30-მდე ათასი ჯარისკაცის მოგროვება.
ალყა
სანამ ჰუიადი შეკრებდა საკუთარ ძალებს, მეჰმედ II-ის არმია უკვე მიადგა ბელგრადს. ალყა დაიწყო 1456 წლის 4 ივლისს. შილაგი ციხეში მხოლოდ 5000-7000 ჯარისკაცს ეყრდნობოდა. მეჰმედმა ალყა შემოარტყა ციხის სადავეებს და 29 ივნისს დაიწყო ქალაქის კედლების ძლიერი დაბომბვა. მან თავისი ჯარი სამ ნაწილად გაყო. რუმელიელთა კორპუსს ჰქონდა 300 ქვემეხი, ხოლო ფლოტს 200 საბრძოლო გემბანი. რუმელები მარჯვენა ფრთაზე იყვნენ განლაგებულნი, მარცხნივ კი ანატოლიელთა კორპუსი. შუაში სულთნის პირადი მცველები, აგრეთვე იანიჩრები და მისი სამეთაურო პოსტი. როგორც ანატოლიელთა, ისე იანიჩართა არმია მძიმე ქვეითი ჯარისგან შედგებოდა. მეჰმედმა თავისი მდინარის ხომალდები ძირითადად ქალაქის ჩრდილო-დასავლეთ მხარეში განათავსა ჭაობების პატრულირებისთვის. ისინი ასევე სამხრეთ-დასავლეთით მდებარე მდინარე სავას აკვირდებოდნენ, რომ ჰუნიადის ჯარი ადგილიდან არ დაძრულიყო. ზონას დუნაის აღმოსავლეთი ნაწილიდან სიპაჰთა არმია იცავდა 一 სულთნის ფეოდალური მძიმე კავალერიის კორპუსი 一 რათა მარჯვენა მხრიდან თავდასხმა აეცილებინათ. მარცხნივ|მინი|340x340პქ|[[ბელგრადის ციხესიმაგრე|ბელგრადის ციხესიმაგრის ჩრდილოეთ ნაწილი]] როდესაც ჰუნიადს ოსმალური განლაგების შესახებ შეატყობინეს, ის ამ დროს იმყოფებოდა უნგრეთის სამხრეთში, სადაც დამატებით მსუბუქ კავალერიას აგროვებდა ჯარისთვის. მიუხედავად სიმცირისა, მისი თანამემამულე დიდებულები მზად იყვნენ, უზრუნველეყოთ დამხმარე ძალა. ბერი ჯოვანი კაპისტრანოელი, ვატიკანის განკარგულების თანახმად, გაიგზავნა უნგრეთში ერეტიკოსთა წინააღმდეგ საბრძოლველად და, აგრეთვე, იმ ამბის გასავრცელებლად, რომ ოსმალეთის წინააღმდეგ მომდევნო ჯვაროსნული ლაშქრობა ეწყობოდა. ბერმა მოახერხა საკმაოდ დიდი რაოდენობის, თუმცა ცუდ მზადყოფნაში მყოფი, გლეხებით დაკომპლექტებული ჯარის შეკვრა, რომელიც, მოგვიანებით, ბელგრადისკენ დაიძრა. ბერი ჯოვანი და იანოში ერთად ლაშქრობდნენ, თუმცა ცალ-ცალკე ბატალიონებს განაგებდნენ. ორივე მათგანმა ჯამში დაახლოებით 40000-50000 ჯარისკაცი შეკრიბა.
იმ დროს ბელგრადის ციხის გარნიზონი ბალკანეთის მაშტაბით საუკეთესო დაცვით სისტემას შეიცავდა. მას შემდეგ, რაც სტეფან ლაზარევიჩმა სერბეთის დესპოტატის დედაქალაქი 1404 წელს ბელგრადში გადმოიტანა, არაერთი რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა ქალაქის ციხეს, რათა ბიზანტიური სტილი თანამედროვეთი შეეცვალა. ციხე შეიცავდა სამ თავდაცვით ფლანგს: ქვედა ქალაქი, რომელშიც საკათედრო ტაძარი იყო განლაგებული; ქალაქის ცენტრი და პორტი დუნაიზე; ზედა ქალაქი ოთხი კარიბჭითა და ორმაგი ციხის კედლით, რომელშიც ჯარი იყო განლაგებული. აგრეთვე, შიდა ციხესიმაგრე, სასახლე და დიდი დონჟონი. შედეგად, ბელგრადის ციხე იქცა სამხედრო არქიტექტურის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს მიღწევად შუა საუკუნეების ევროპაში.
1456 წლის 14 ივლისს იანოშ ჰუნიადი, დუნაის ფლოტითურთ, მიუახლოვდა მთლიანად გარშემორტყმულ ქალაქს. იმავე დღეს, მან მოახერხა საზღვაო ბლოკადის გარღვევა სამი დიდი ოსმალური გალეის ჩაძირვით, ასევე ოთხი დიდი და ოცი პატარა გემის ხელში ჩაგდებით. მან გაანადგურა სულთნის ფლოტი, რის შედეგადაც ჰუნიადმა შეძლო ჯარების ტრანსპორტირება და ქალაქისთვის საჭირო რესურსების გადაცემა. ამან გააძლიერა ციხის დაცვა. მინი|ტიტუს დუგოვიჩის გმირობა, ალექსანდრე ფონ ვაგნერის ფერწერული ნიმუში, [[1859]] თუმცა, ოსმალები არ ნებდებოდნენ 一 ინტენსიური საარტილერიო დაბომბვის შედეგად, რომელიც, თითქმის, ერთი კვირის განმავლობაში გრძელდებოდა, ციხის კედლის რამდენიმე უმთავრესი ნაწილი ჩამოინგრა. 21 ივლისს მეჰმედ II-მ ბრძანა ციხეზე შტურმით თავდასხმა, რომელიც საღამოს დაიწყო და მთელი ღამე გაგრძელდა. თურქულმა არმიის ციხეზე შეტევის წამოწყებისას ჰუნიადმა მცველებს უბრძანა, ალმოკიდებული მასალები გადაეყარათ სიმაგრიდან. შედეგად, ციხეში კიბით ამავალი იანიჩრები მოსწყდნენ კედელს, როცა ისინი სიმაგრეში შეღწევას ცდილობდნენ.
ქალაქის ზემო ნაწილში წამოწყებული ბრძოლა იანიჩრებსა და შილაგის ჯარისკაცებს შორის ქრისტიანთა წარმატებით დასრულდა. უნგრელებმა შეძლეს, სამხედრო მოქმედება ციხის გარეთაც გადაეტანათ, რითაც ადვილად გაიშალნენ. ქალაქის სიმაგრეში დარჩენილი იანიჩრები ერთიანად ამოიხოცნენ, ხოლო თურქულმა ჯარებმა, რომლებიც ცდილობდნენ ზემო ქალაქში შეჭრას, დიდი ზარალი განიცადეს.
იმ მომენტში, როდესაც თურქები ქალაქის ციხის ბასტიონზე ოსმალეთის დროშის აღმართვას ლამობდნენ, სერბმა ჯარისკაცმა, ტიტუს დუგოვიჩმა ის თურქებს ააცალა და მათთან ერთად ციხიდან გადავარდა. მსგავსი თავგანწირვის გამო, უნგრეთის მეფემ, მატიაშ ჰუნიადმა, რომელიც იანოშის ვაჟი იყო, ტიტუსის ვაჟს დიდგვაროვნის ტიტული მიანიჭა.
ბრძოლა
შეტაკების შემდეგ უნგრულ ქვედანაყოფებს უბვრძანეს, ღამე გაეთიათ კედლებს მიღმა, საბრძოლო მზადყოფნაში, თუმცა თურქთა კონტრშეტევას ამაოდ ელოდნენ. უკუნით სიბნელეში თურქებმა სასწრაფოდ უკან დაიხიეს და 140 დაჭრილებით დატვირთული ვაგონი თან გაიყოლეს. სულთანი გონს ქალაქ სარონაში ყოფნისას მოეგო. მას შემდეგ, რაც ამ უკანასკნელმა შეიტყო საკუთარი ჯარის დაქუცმაცების შესახებ, რომ ფაშათა უდიდესი ნაწილი ომში დაიღუპა და რომ, ფაქტობრივად, მთელი ქონება დაიკარგა, 24 წლის სულთან თვითმკვლელობა გადაეწყვიტა. უნგრელთა მოულოდნელმა თავდასხმამ ოსმალურ არმიაში დიდი დაბნეულობა გამოიწვია, შედეგად, იმ ღამეს დამარცხებული მეჰმედი დარჩენილი ჯარით უკან, კონსტანტინოპოლში დაბრუნდა.
შემდგომი
ბრძოლის შემდეგ უნგრელთა ბანაკში ეპიდემია გავრცელდა, ეს თავად უნგრელთა მეფესაც, იანოშსაც შეეხო, რის გამოც სამ კვირაში, 1456 წლის 11 აგვისტოს თავადაც გარდაიცვალა. ის დაკრძალეს ტრანსილვანიის დედაქალაქ ალბა-იულიაში, რიგით საკათედრო ტაძარში.
ბელგრადის ციხემ თავდასხმამდე ბოლო მოდიფიკაცია განიცადა. ეს იყო უკანასკნელი ცვლილება მანამ, სანამ 1521 წელს ქალაქი სულეიმან დიდებულმა არ იგდო ხელთ.
ალყის დროს რომის პაპმა კალიქსტუს III-მ ევროპის მორწმუნე საზოგადოებას მოუწოდა, შუადღით დაერეკათ ზარი და ელოცათ უნგრელთა გამარჯვებისთვის. თუმცა, ბევრგან ეს ბრძანება გვიან მივიდა და მრავალგან უკვე გამარჯვების ნიშნად რეკდა. სწორედ ამ მოვლენამ ჩაუყარა საფუძველი უნგრულ კულტურაში ერთგვარ ტრადიციას, რომელიც მიზნად ისახავს შუადღისას ზარების რეკვას.
მემკვიდრეობა
მინი|ციხესთან არსებული მემორიალური წარწერა ბელგრადის გადარჩენამ და უნგრელთა გამარჯვებამ ხელი შეუშალა თურქთა პროგრესს ევროპის მაშტაბით მომდევნო 70 წლის განმავლობაში, მიუხედავად მრავალი შემოსევისა, მათ შორის 1480-1481 წლების ოტრანტოს აღებისა და 1493 წლის ხორვატიასა და შტირიაზე თავდასხმისა. ბელგრადის ციხესიმაგრე აგრძელებდა უნგრეთის დაცვას ოსმალეთის იმპერიისგან მის აღებამდე, სახელდობრ 1521 წლამდე.
აღსანიშნავია, რომ თურქთა ბატონობას ევროპაში ხელი შეუშალა იანოშ ჰუნიადის ვაჟის, მატიაშ ჰუნიადის მოძლიერებამ, აგრეთვე სერბეთსა და ბოსნიაში ახალი ბაზების ჩამოყალიბებამ. ანტიოსმალურ ოპერაციებში არანაკლებ დიდი როლი მიუძღვით ვლახეთის მეფე ვლად ცეპეშსა (ტირგოვიშტეს ღამის თავდასხმა) და მოლდოვის სამთავროს მმართველს, შტეფან დიდს.
მიუხედავად ამისა, ქრისტიანებმა მაინც ვერ შეძლეს კულმინაციური წარმატების მიღწევა და კონსტანტინოპოლის დაბრუნება. უნგრეთის მეფე, მატიაშ ჰუნიადი, დიდად არ ინტერესდებოდა ოსმალთა წინააღმდეგ არსებული კამპანიებით და ძირითადად საკუთარი სიმდიდრის დაცვაზე იყო ორიენტირებული. უნგრეთის უდიდესი ნაწილი ოსმალებმა 1526 წელს, მოჰაჩის ბრძოლის შედეგად დაიკავეს.
ოსმალთა ექსპანსია ევროპაში საკმაოდ არაერთგვაროვანი წარმატებით გაგრძელდა 1529 წლის ვენის დარბვევამდე. შედეგად, თურქები ჯერ კიდევ ინარჩუნებდნენ საკუთარ სადავეებს და დიდ საფრთხეს წარმოადგენდნენ ცენტრალური ევროპისთვის 1683 წლის ვენის ალყამდე.
სქოლიო
კატეგორია:ოსმალეთის ბრძოლები კატეგორია:XV საუკუნის ბრძოლები
თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თურქეთის პოლიტიკა კატეგორია:პარლამენტები ქვეყნების მიხედვით
Texaco
მინი|250პქ|კომპანიის ლოგო ტექსაკო (The Texas Company) — ამერიკული ნავთობკომპანია.
ტექსაკო დამოუკიდებელი კომპანია იყო, სანამ 2001 წელს იგი კომპანია Chevron-თან გაერთიანდა. იგი შეიქმნა სახელით Texas Fuel Company 1901 წელს ტეხასში ჯოსეფ კულინანის მიერ.
ღაზის ალყა
ღაზის ალყამ 2 თვე გასტანა და ღაზის 10000 დამცველი დაიღუპა. მაკედონელებს ქალაქი არ დაუნგრევიათ, მოსახლეობა ტყვედ გაყიდეს, ხოლო მათ ადგილზე ახალი ოჯახები დაასახლეს. ფილისტიმელების სახელი ამ ბრძოლის შემდეგ გაქრა ისტორიიდან. ალექსანდრემ გზა გააგრძელა ეგვიპტისკენ და 7 დღეში მიაღწია კიდეც ნილოსის ქვეყანას.
ლიტერატურა
კატეგორია:ძვ. წ. 332 კატეგორია:ალექსანდრეს სპარსეთის კამპანია კატეგორია:ალექსანდრე მაკედონელის ბრძოლები კატეგორია:ძვ. წ. IV საუკუნის ბრძოლები
ტირნოვის ტყე
ტირნოვის ტყე (სლოვენ. Trnovski gozd, trn – ეკალი და gozd – ტყე, ანუ ქართულად „ეკლნარი“) მდებარეობს სლოვენიის ალპების ცენტრალური მთაგრეხილის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კიდეზე და წარმოადგენს იულიუსის ალპების სამხრეთ ნაწილს. ტირნოვის ტყე სხვა მხრივ წარმოადგენს ასევე ნაწილს დინარის მთებისა და მის სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარე ჰრუშიცას ტყის (სლოვენურად Hrušica — მსხლის ტყე, ანუ „მსხალნარი“) ჩათვლით შიდა კრაინას კარსტულ რეგიონს.
ტირნოვის ტყის ჰავა წარმოადგენს ვიპახის ხეობაში რაღაც საშუალოს ორ, ზომიერ კონტინენტურსა და სუბ-ხმელთაშუაზღვიურ კლიმატს შორის. ეს მხარე ერთ-ერთი ყველაზე ნალექიანია (2000 მმ-ზე მეტი) სლოვენიაში.
ტირნოვის ტყის ყველაზე მაღალი წერტილი არის 1495 მეტრის სიმაღლეზე მდებარე მთა მალი-გოლაკი (პატარა მთა)
ეს რეგიონი მეჩხერადაა დასახლებული და იგი წარმოადგენს დინარის წიწვოვან ტყეთა (Abieti-fagetum dinaricum) ნაწილს, რადგან მისი ვეგეტაცია წიფლნარითა და ნაძვნარით შემოიფარგლება. ტირნოვის წიწვნარი ნანოს ჩათვლით მიეკუთვნება მოვლილ ტყეთა რიგს და ნაკრძალადაა გამოცხადებული. აქ მისდევენ მეტყევეობას.
ტირნოვის ტყის სამხრეთით გადის გზატკეცილი სლოვენიის დედაქალაქ ლიუბლიანასა (ლიუბლიანის უწინდელი სახელი ლაიბახი, ავსტრიაში ამ ქალაქს დღემდე შემორჩა ეს სახელი) და იტალიის გორიციას შორის.
გრაფ გერცების დინასტიის გადაშენების შემდეგ ეს რეგიონი 1335 წელს როგორც კრაინას ნაწილი ჰაბსბურგების მონარქიას გადაეცა და ასე დარჩა ავსტრიის შემადგენლობაში, სადაც იგი დროთა განმავლობაში მემკვიდრეობის გადანაწილების გზით სხვადასხვა პატრონის ხელში გადადიოდა.
ეს მხარე მნიშვნელოვანია დღემდე ასევე ხის ნახშირის მოპოვების თვალსაზრისით.
ლიტერატურა
კატეგორია:სლოვენიის ქედები
980
თარიღი უცნობია
*
გორდანა ვუნიაკ-ნოვაკოვიჩი
გორდანა ვუნიაკ-ნოვაკოვიჩი ( Гордана Вуњак Новаковић, დ. 1948, ბელგრადი ) — სერბი ამერიკელი ბიოსამედიცინო ინჟინერი და უნივერსიტეტის პროფესორი. ის არის კოლუმბიის უნივერსიტეტის უნივერსიტეტის პროფესორი, ასევე მიკატის ფონდის ბიოსამედიცინო ინჟინერიისა და სამედიცინო მეცნიერებების პროფესორი. ხელმძღვანელობს კოლუმბიის უნივერსიტეტის ღეროვანი უჯრედებისა და ქსოვილების ინჟინერიის ლაბორატორიას. არის ირვინგის კიბოს ყოვლისმომცველი ცენტრისა და ადამიანის განვითარების ცენტრის ფაკულტეტის წევრი, ორივე დაარსებულია კოლუმბიის უნივერსიტეტში. არის ბელგრადის უნივერსიტეტის ტექნოლოგიური და მეტალურგიის ფაკულტეტის საპატიო პროფესორი, ნოვი სადის უნივერსიტეტის საპატიო პროფესორი და ტაფტსის უნივერსიტეტის ბიოსამედიცინო ინჟინერიის განყოფილების დამხმარე პროფესორი.
მისი ყურადღება გამახვილებულია ადამიანის ქსოვილების ინჟინერიაზე რეგენერაციული მედიცინის, ღეროვანი უჯრედების კვლევისა და დაავადების მოდელირებისთვის. თავის გუნდთან ერთად მან გამოაქვეყნა 380-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი, წიგნის 70 თავი და სამი წიგნი ქსოვილის ინჟინერიაზე. ვუნიაკ-ნოვაკოვიჩმა, როგორც მიწვეულმა პროფესორმა, წაიკითხა 380 ლექცია მთელ მსოფლიოში. გარდა ამისა, არის ფედერალური მთავრობის მრჩეველი ქსოვილების ინჟინერიასა და რეგენერაციულ მედიცინაში.
ბიოგრაფია
ვუნიაკმა მიიღო ბაკალავრის, მაგისტრის და დოქტორის ხარისხები ქიმიურ ინჟინერიაში ბელგრადის უნივერსიტეტში ბელგრადში, სერბეთი. გერმანიაში ასპირანტურაში სწავლის შემდეგ, იგი დაბრუნდა ბელგრადის უნივერსიტეტის ქიმიური ინჟინერიის ფაკულტეტზე. იგი იყო ფულბრაიტის სტიპენდიანტი მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიური ინსტიტუტის ჰარვარდის–MIT-ის ჯანმრთელობის მეცნიერებათა და ტექნოლოგიების განყოფილებაში 1986 წლიდან 1987 წლამდე. 1998 წელს იგი გახდა სრულ განაკვეთზე მთავარი მკვლევარი მეცნიერი ჰარვარდ-MIT-ის ჯანმრთელობის მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების განყოფილებაში MIT-ში, სადაც თანამშრომლობდა ბიოსამედიცინო ინჟინერ რობერტ ს. ლანგერთან. 2005 წელს მან მიიღო სრული პროფესორის თანამდებობა კოლუმბიის უნივერსიტეტის ბიოსამედიცინო ინჟინერიის განყოფილებაში.
კვლევა
ვუნიაკ-ნოვაკოვიჩის მრავალრიცხოვანმა სამეცნიერო მიღწევებმა არსებითად იმოქმედა კონკრეტულად ქსოვილის ინჟინერიის სფეროზე და ზოგადად ბიოსამედიცინო ინჟინერიაზე. მისი კვლევა ფოკუსირებულია ადამიანის ფუნქციონალური ქსოვილების ინჟინერიაზე, ღეროვანი უჯრედების, ბიომასალის ხარაჩოების და ბიორეაქტორების ინტეგრირებული გამოყენებით, რომლებიც კულტურული სისტემებია და შექმნილია ქსოვილების განვითარების რეგულირებისა და სტიმულირებისთვის. თავის ნამუშევრებში მან ჩაუყარა თეორიული და ექსპერიმენტული საფუძველი ახალი ბიომასალისა და ხარაჩოების არქიტექტურის განვითარებას ქსოვილების რეგენერაციისთვის. ამ ძალისხმევის საფუძველზე, ვუნიაკ-ნოვაკოვიჩმა განაგრძო კომპლექსური უჯრედული ბიოლოგიური კვლევების ჩატარება, რომელიც ეხება ფუნდამენტურ პრობლემებს, როგორიცაა ღეროვანი უჯრედების ზრდა და დიფერენციაცია ფუნქციური ჩონჩხისა და გულის მექანიკისთვის, ძუძუმწოვრების უჯრედების ზრდა მიკროგრავიტაციულ გარემოში და ქონდროციტების როლი ხრტილოვანი ქსოვილის ბიომექანიკა. სხვა კვლევითი ჯგუფის მიერ მიუღწეველი გზებით, ვუნიაკ-ნოვაკოვიჩის ჯგუფმა მოახერხა აკონტროლოს უჯრედების ზრდა, მეტაბოლიზმი და ინჟინერიული ქსოვილების ფუნქცია. ამ ყველაფრის შედეგად, მან მოიპოვა აღიარება სამეცნიერო საზოგადოებისგან.
აღიარება
2007 წელს ვუნიაკ-ნოვაკოვიჩი გახდა პირველი ქალი ინჟინერი, რომელსაც წილად ხვდა პატივი ჩაეტარებინა ლექციები ჯანმრთელობის ეროვნულ ინსტიტუტში. 2008 წელს იგი შეიყვანეს ტექნოლოგიების საერთაშორისო დიდების ქალთა დარბაზში. 2009 წელს აირჩიეს ნიუ-იორკის მეცნიერებათა აკადემიაში. ერთი წლის შემდეგ მან მიიღო ბიომასალათა საზოგადოების კლემსონის ჯილდო „ბიომასალების მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების ლიტერატურაში შეტანილი მნიშვნელოვანი წვლილისთვის“. ვუნიაკ-ნოვაკოვიჩი ამჟამად მსახურობს NIBIB-ის საბჭოში, და მანამდე მსახურობდა სამედიცინო და ბიოლოგიური ინჟინერიის ამერიკული ინსტიტუტის სტიპენდიანტთა თავმჯდომარედ. ის არის ბიოსამედიცინო ინჟინერიის საზოგადოების წევრი, AAAS-ის წევრი და TERMIS-ის დამფუძნებელი წევრი. არის Academia Europaea- ს, სერბეთის მეცნიერებათა და ხელოვნების აკადემიის წევრი და საგარეო პოლიტიკის 100 წამყვანი გლობალური მოაზროვნედან ერთ-ერთი 2014 წლისთვის. 2017 წელს მიიღო რობერტ ა. პრიცკერის გამორჩეული ჯილდო, ბიოსამედიცინო ინჟინერიის საზოგადოების მთავარი ჯილდო.
2012 წელს ის აირჩიეს საინჟინრო ეროვნულ აკადემიაში „ბიორეაქტორული სისტემებისა და ქსოვილების ინჟინერიისა და რეგენერაციული მედიცინის მოდელირების მიდგომების შემუშავებაში“. გორდანა გახდა პირველი ქალი კოლუმბიაში, რომელმაც მიიღო ეს პრესტიჟული აღიარება. ორი წლის შემდეგ ამას მოჰყვა მედიცინის ეროვნული აკადემიის და გამომგონებელთა ეროვნული აკადემიის არჩევნები. 2019 წელს იგი აირჩიეს ამერიკის ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემიაში.
2017 წელს ვუნიაკ-ნოვაკოვიჩი დაინიშნა უნივერსიტეტის პროფესორის რანგში კოლუმბიის უნივერსიტეტში.
2021 წლის თებერვალში მას მიენიჭა სერბეთის რესპუბლიკის Sretenje ორდენი. 2021 წლის ივლისში მას მიენიჭა პოპულარული პრიზი ევროპის გამომგონებლების ჯილდოს მიერ.
მისი ნამუშევრები გამოქვეყნებულია ნიუ-იორკ ტაიმზში, Scientific American, Forbes Magazine-ში,  ეროვნულ საზოგადოებრივ რადიოში ( NPR ), და BBC-ში. ის 2018 წელს გამოჩნდა დოკუმენტურ ფილმში Tesla Nation, სადაც საკუთარი თავის შესახებ მოუთხრობდა მაყურებელს.
სქოლიო
<references group="" responsive="1">
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალები კატეგორია:კოლუმბიის უნივერსიტეტის ფაკულტეტი კატეგორია:სერბი ქალი ინჟინრები კატეგორია:ინჟინრები ეროვნების მიხედვით კატეგორია:ინჟინრები სპეციალობის მიხედვით კატეგორია:დაბადებული 1948
კოზაცკე (დაბა)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბერისლავის რაიონის დაბები
მოლური მასა
ნივთიერების მოლური მასა — ერთი მოლი ნივთიერების მასა. ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში მოლური მასის ერთეულია კგ/მოლი. მოლური მასა µ=m/n, სადაც m არის ნივთიერების მასა, n — ნივთიერების რაოდენობა (მოლებით). მოლური მასის რიცხვითი მნიშვნეობა ტოლია ფარდობითი მოლეკულური მასისა.
წყლის მოლური მასა შემდეგია: (H2O) არის MH 2O = 2 MH +MO = 2·1+16 = 18 (გ/მოლი).
Daphnella corbula
Daphnella corbula — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
მიმინო
საქართველოში ბინადრობს, ბუდეს ხეზე იკეთებს. 4-5 კვერცხს დებს. 31-33 დღე-ღამეს კრუხობს. ამ პერიოდში დედალს და მართვეებს (ქულებს) მამალი აჭმევს. მიმინო იკვებება უმთავრესად პატარა ჩიტებით (ორნითოფაგია), აგრეთვე მღრღნელებით, ქვეწარმავლებით, ამფიბიებითა და მწერებით. დასავლეთ საქართველოს ზოგ რაიონში მიმინოს შავარდნის მაგივრად იყენებენ სანადიროდ. წვრთიან მართვეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:მიმინოსებრნი
სალთვისის არხი
სალთვისის არხი — სარწყავი არხი შიდა ქართლის მხარეში. წყალს იღებს მდინარე დიდი ლიახვიდან. სათავე ნაგებობა დგას ქალაქ ცხინვალში (ამავე ნაგებობიდან, მდინარის მარცხენა მხარეს იწყება ტირიფონის არხი). მაგისტრალური არხის სიგრძეა 8 კმ, სარწყავი ქსელისა — 325 კმ. მაქსიმალური გამტარუნარიანობა 9,0 მ³/წმ. ექსპლუატაციაშია 1950 წლიდან. რწყავს 11 978 ჰა სავარგულს. აქედან გორის მუნიციპალიტეტში — 7735 ჰა. ქარელის მუნიციპალიტეტში — 4243 ჰა.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს არხები
Daphnella crebriplicata
Daphnella crebriplicata — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ის ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
მატროსივკა (დასახლება)
მატროსივკა (Матросівка) — დასახლება უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის ბერისლავის რაიონში. 2013 წელს დასახლების მოსახლეობა 93 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბერისლავის რაიონის დასახლებები
Yeah Yeah Yeahs
Yeah Yeah Yeahs — ამერიკული ინდი-როკ ჯგუფი, ჩამოყალიბებული ნიუ-იორკში 2000 წელს. მასში შედიან ვოკალისტი და პიანისტი კარენ ო, გიტარისტი და კლავიშისტი ნიკ ზინერი და დრამერი ბრაიან ჩეიზი. ცოცხალი გამოსვლების დროს მათ უერთდება მეორე გიტარისტი დევიდ პაჯო. ჯგუფს გამოცემული აქვს ოთხი სტუდიური ალბომი.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკული ინდი როკ-ჯგუფები კატეგორია:ამერიკული პანკ-როკ ჯგუფები კატეგორია:Interscope Records-ის შემსრულებლები კატეგორია:2000 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები კატეგორია:Modular Recordings-ის შემსრულებლები კატეგორია:Polydor Records-ის შემსრულებლები კატეგორია:Touch and Go Records-ის შემსრულებლები
ალექსანდრ ზელენკო
thumb|300px|სეტლმენტის საზოგადოების საბავშვო კლუბი, მოსკოვი. ალექსანდრ ზელენკო (Александр Устинович Зеленко; 1871 - 1953) — რუსი, საბჭოთა არქიტექტორი და პედაგოგი. აგებდა სამარაში და მოსკოვში მოდერნის სტილში. თანამშრომლობდა ს. შაცკისთან მოზარდთა კლუბების ორგანიზაციაში. 1917 წლის შემდეგ მუზეუმების ორგანიზატორი, განმანათლებელი.
კატეგორია:რუსი არქიტექტორები კატეგორია:რუსი პედაგოგები კატეგორია:დაბადებული 1871 კატეგორია:გარდაცვლილი 1953
მოზამბიკის ისტორია
მინიატიურა|მარჯვნივ|250პქ|[[ვასკო და გამას გემი]] მინიატიურა|მარცხნივ|250პქ|[[მოზამბიკი (კუნძული)|კუნძულ მოზამბიკის გრავიურა (1598)]] 1498 წელს, როდესაც პორტუგალიელი მეზღვაურის, ვასკო და გამას ექსპედიციამ მოზამბიკს მიაღწია, იქ უკვე არსებობდა არაბული სავაჭრო დასახლებები. XVI საუკუნეში მოზამბიკი პორტუგალიურ დასახლებას წარმოადგენდა, რომელიც სამხრეთ აზიური სავაჭრო გზების ბაზა იყო. მალე მოზამბიკში თეთრკანიანები გამოჩნდნენ, რომლებიც იქ ოქროსა და მონებისთვის იყვენ ჩასული. რეგიონში პორტუგალიის გავლენა ფართოვდებოდა და ისიც მეტ ყურადღებას აქცევდა მომგებიან ვაჭრობას ინდოეთსა და სამხრეთ აზიაში, აგრეთვე დიდი ყურადღება ექცეოდა ბრაზილიის კოლონიზაციას. XX საუკუნის დასაწყისში, პორტუგალიამ სამ ბრიტანულ კომპანიაზე: მოზამბიკის, ზამბეზისა და ნიასას კომპანიებზე კონტროლი დაკარგა.
დეკოლონიზაცია და ბრძოლა თავისუფლებისთვის
მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, პორტუგალიამ არ მიბაძა სხვა ევროპულ ქვეყნებს და თავის კოლონიებს დამოუკიდებლობა არ მიანიჭა. კოლონიები პორტუგალიის „ზღვისიქითა ტერიტორიებად” გამოცხადდა. მასშტაბურ დეკოლონიზაციასა და ეროვნულ-განმანთავისუფლებელ მოძრაობებს საერთაშორისო არენაზე, პორტუგალიის მმართველობის ოპონენტების პოლიტიკური კონსოლიდაცია მოჰყვა. 1962 წელს რამდენიმე ანტიკოლონიური პოლიტიკის გამტარებელმა ჯგუფმა დააარსა მოზამბიკის განმათავისუფლებელი ფრონტი (ფრელიმო) და ქვეყნის დამოუკიდებლობისთვის დაიწყო ბრძოლა. 1964 წლის სექტემბერში ფრონტმა პორტუგალიის კოლონიური ხელისუფლების წინააღმდეგ შეიარაღებული ბრძოლა წამოიწყო. ფრონტი თავიდანვე მჭიდრო კავშირში იყო ანგოლისა (MPLA) და გვინეა-ბისაუს (PAIGC) მეამბოხე ძალებთან.
ფრელიმო ტანზანიაში ბაზირებდა, სსრკ-სა და ჩინეთის მხარდაჭერას იღებდა და აქტიურად იბრძოდა ქვეყნის ჩრდილოეთ რეგიონებში.
თავისუფლება და სამოქალაქო ომი
1975 წლის 25 ივნისს, პორტუგალიის პუტჩის შემდეგ, რომელიც ცნობილია მიხაკების რევოლუციის სახელით, მოზამბიკმა თავისუფლება მოიპოვა. ფრელიმომ ქვეყანაში ერთპარტიული პოლიტიკური სისტემა ჩამოაყალიბა. დაიხურა რელიგიური სკოლები, დაიშალა ტრადიციული მმართველობის სისტემა, აგრარული რეფორმა ჩავარდა, პორტუგალიელი ახალმოსახლეები ქვეყნიდან გააძევეს, რის შედეგადაც ქვეყნაში კვალიფიციური, პროფესიონალური კადრები აღარ დარჩა. სამხრეთ როდეზიისა და სამხრეთ აფრიკის მხარდაჭერით ქვეყანაში შეირაღებული ოპოზიციური ძალა ჩამოყალიბდა და სამოქალაქო ომი დაიწყო. ომმა უამრავი სამოქალაქო პირი შეიწირა. ქვეყნის ინფრასტრუქტურა საბოლოოდ მოიშალა. ქვეყანაში საომარი მოქმედებები საბოლოოდ დასრულდა 1992 წელს, მას შემდეგ რაც რეგიონში პოლიტიკური სურათი შეიცვალა.
სამშვიდობო ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ და ოპოზიციური ძალების მოზამბიკის პოლიტიკურ სივრცეში გადასვლის შემდეგ, დაიწყო ქვეყნის ორი გიგანტი პოლიტიკური ძალის ბრძოლა ქვეყნის ხელისუფლებისთვის. ფრელიმო ქვეყნის ჩრდილოეთ მხარისგან იღებს მხარდაჭერას, ხოლო რენამოს მხარს სამხრეთი რეგიონები უჭერს. ფრელიმო მოზამბიკის საპრეზიდენტო და საპარლამენტო არჩევნებში გამუდმებით იმარჯვებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მოზამბიკის ისტორია
კეტები
ისტორია
მე-18 საუკუნეში შევიდნენ რუსეთის სახელმწიფოს შემადგენლობაში. მისდევდნენ ნადირობას და მეთევზეობას, ჩრდილოეთში მეირმეობას. საბჭოთა პერიოდში კეტები კოლმეურნეობებში გააერთიანეს. ვითარდებოდა მეურნეობის ახალი დარგები - მებაღეობა, სარძეო მესაქონლეობა. სსრკ-ის დაშლის შემდეგ კეტები, ეკონომიკური პირობების გაუარესების გამო, ცხოვრების ძველ წესსა და წარმოების ისტორიულ დარგებს დაუბრუნდნენ.
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის ხალხები კატეგორია:გადაშენების პირას მყოფი ხალხები
ზურაბ ფოჩხუა
ზურაბ ფოჩხუა (დ. 11 ივლისი, 1963) — ქართველი პოლკოვნიკი, საქართველოს საჰაერო ძალების მეთაური 2008 წლის 15 სექტემბერიდან.
1998 წელს ფოჩხუამ საჰაერო თავდაცვის მოკლე კურსები დაასრულდა ჟუკოვის საჰაერო თავდაცვის მართვის აკადემიაში ტვერში, რუსეთი.
1993–1995 წლებში მსახურობდა პირველი ჰაერსაწინააღმდეგო სარაკეტო ბრიგადის საკომუნიკაციო ბატალიონის მეთაურად. შემდეგ კი როგორც შტაბის უფროსი 1995–2002 წლებში, ხოლო 2002–2005 წლებში კი როგორც საკომანდო-საკონტროლო ცენტრის მეთაური.
2005 წლიდან და 2008 წლის რუსეთთან ომის პერიოდში ფოჩხუა საქართველოს საჰაერო ძალების მეთაურის მოადგილე იყო.
დაჯილდოებულია სამხედრო სიმამაცის მედლით (2000) და წმინდა გიორგის გამარჯვების ორდენით (2008).
გარიყულა
გარიყულა — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში, ახალქალაქის თემში. მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ მთისწინეთში, მდინარე ცხავერისწყლის (თეძმის მარჯვენა შენაკადი) შესართავის ახლოს, მდინარის ორივე ნაპირზე. ზღვის დონიდან 700 მეტრზე, კასპიდან დაშორებულია 13 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 435 ადამიანი.
ისტორია
გარიყულაშია XIX საუკუნის „მარშლიანთ სასახლე“ (თარხნიშვილების სასახლე), XVIII საუკუნის კოშკი და IX-X საუკუნეების ფავნისის წმინდა გიორგის ეკლესია.
სქოლიო
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ანსელმ კენტერბერიელი
მინი|მარჯვნივ|ანსელმ კენტერბერიელი ანსელმ კენტერბერიელი (დ. დაახ. 1033 აოსტა — გ. 21 აპრილი, 1109, კენტერბერი) — შუა საუკუნეების ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ფილოსოფოსი. 23 წლის ასაკში დატოვა იტალია. 1093 წლიდან კი იყო კენტერბერიში ეპისკოპოსად. განსაკუთრებით მოიპოვა სახელი მისმა „ონთოლოგიურმა მტკიცებულებამ“ ღვთის აუცილებელი არსებობის შესახებ. ეს მტკიცებულება ხშირი თემაა ახალი დროის ფილოსოფიაში (მაგ. კანტის კრიტიკა ონთოლოგიური მტკიცებულებისა). მისი ნაშრომებიდან ყველაზე ცნობილია ორი: "მონოლოგიონი" და „პროსლოგიონი“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შუა საუკუნეების ფილოსოფოსები კატეგორია:დაბადებული 1033 კატეგორია:გარდაცვლილი 21 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 1109
ნანომედიცინა
ნანომედიცინა ნანოტექნოლოგიის სამედიცინო გამოყენებაა. მისი მთავარი იდეა ის არის, რომ შესაძლებელია კონსტრუირებული და დამზადებული იყოს უმცირესი ზომის ნანორობოტები და მათთან დაკავშირებული მექანიზმები, რომლებიც შეიძლება შეყვანილი იქნენ ადამიანის ორგანიზმში და მოახდინონ უჯრედების შეკეთებები მოლეკულურ დონეზე.
ამჟამად ნანომედიცინა დაყოფილია 100-ბით სხვადასხვა მიმართულებად და ჩვენ შეგვიძლია ჩამოვთვალოთ მათგან რამდენიმე მთავარი:
2006 წლის აპრილისთვის ჟურნალ Nature Materials-ის შეფასებით, შექმნილი იყო 130 წამალი და წამლის მიწოდების საშუალება ნანოტექნოლოგიის საფუძველზე (მაგ. ნანოვერცხლი, ნანოკოსმეტიკა - Nano Age, Nano Pure, Nano White და სხვ.). წამლების მიმართული მიწოდება დაავადებული უჯრედების მიმართ საშუალებას აძლევს მედიკამენტებს მხოლოდ დაავადებულ ორგანოებში მოხვდნენ და მოერიდონ ჯანმრთელებს, რომლებისთვისაც ზიანის მოტანა შეუძლიათ.
ახალ ბაქტერიციდულ საშუალებებს ქმნიან რიგი ნანონაწილაკების სასარგებლო თვისებების გამოყენებით. ასე, ვერცხლის ნანონაწილაკების გამოყენება შესაძლებელია წყლის და ჰაერის გაწმენდისათვის, ტანსაცმლის და სპეციალური საფარების დეზინფექციისათვის.
ნანორობოტების მაგალითია რესპიროციტები - ერითროციტების ხელოვნური ანალოგი. მათი ფუნქციონალური უნარი მრავალჯერ აჭარბებს ბუნებრივ ერითროციტებს და მათი საშუალებით ადამიანის სისხლის უნარი ჟანგბადის გადატანისა შეიძლება გაორმაგდეს და მათი გამოყენება მომავალში უნდა მოიცავდეს გადასხმით სისხლის შენაცვლებას, ანემიის მკურნალობას, პერინატალურ/ ნეონატალურ და ფილტვის დაზიანებებს.
მიკრობივორები - ხელოვნური მექანიკური თეთრი უჯრედები იქნება,რომელთა პირველადი ფუნქცია მიკრობული პათოგენების მწყობრიდან გამოყვანა იქნება.
ნანომედიცინა დიდი ინდუსტრიაა და ნანომედიცინის გაყიდვებმა 2004 წელს 6,8 მლრდ დოლარს მიაღწია, ხოლო ყოველწლიური ინვესტირება კვლევასა და განვითარებაში მინიმუმ 3,8 მილიარდი დოლარია.
ამჟამად მიმდინარეობს ფართო კვლევები, რომლებშიც აშშ ლიდერობს, სადაც შექმნილია უკვე 8 ნანომედიცინის განვითარების ცენტრი, სადაც საწყისი ფაზის (2005-2010) კვლევა მიმდინარეობდა, რათა შეგროვებულიყო დიდი რაოდენობით ინფორმაცია ნანომასშტაბის ბიოლოგიური სტრუქტურების ქიმიური და ფიზიკური თვისებების შესახებ.მომავალში მიღებული ცოდნა და შემუშავებული ნანომოწყობილობები გამოყენებული იქნება არა რომელიმე ერთი დაავადების ან გარკვეული სახის უჯრედების მიმართ, არამედ მთელი რიგი დაავადებებისა და სხვადასხვა ქსოვილებისადმი.
კატეგორია:ნანოტექნოლოგია კატეგორია:სამედიცინო კვლევები
დაღესტნის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი
მინი|დაღესტნის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის გერბი
დაღესტნის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი — მახაჩყალაში უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება, რომელიც ამზადებს სპეციალისტებს მედიცინისა და ფარმაცევტულ სფეროში.
უნივერსიტეტში 5 ათასზე მეტი სტუდენტი სწავლობს, მათ შორის 240-ზე მეტი უცხო ქვეყნის მოქალაქე მსოფლიოს 28 ქვეყნიდან.
ისტორია
უნივერსიტეტი დაარსდა 1932 წელს, როგორც დაღესტნის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი, თავდაპირველად მასში მხოლოდ ერთი სამედიცინო ფაკულტეტი შედიოდა.
დაღესტნის სამედიცინო ინსტიტუტის პირველ დირექტორად დაინიშნა მუსლიმი იუსუპოვიჩ ნახიბაშევი, ადამიანი, რომელიც ჩვეულებრივი ექთანიდან დაღესტნის ჯანმრთელობის სახალხო კომისარი გახდა.
1976 წელს ინსტიტუტი გახდა პირველი კატეგორიის უმაღლესი სასწავლებელი. 1982 წელს უნივერსიტეტს მიენიჭა ხალხთა მეგობრობის ორდენი.
1995 წელს რუსეთის ფედერაციის სამედიცინო უნივერსიტეტების სარეიტინგო შეფასების შედეგების მიხედვით, დაღესტნის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტს სახელად აკადემია ეწოდა, ხოლო 2016 წელს - უნივერსიტეტის სტატუსი.
აღსანიშნავია, რომ დღემდე აღნშნული უნივერსიტეტი დაამთავრა 27 ათასზე მეტმა ექიმმა.
უნივერსიტეტში 700 – ზე მეტი პედაგოგია, მათ შორის 116 მეცნიერებათა დოქტორი და 66 პროფესორი, მეცნიერებათა 418 კანდიდატი და 179 ასოცირებული პროფესორი.
სტრუქტურა
დაღესტნის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტში მოქმედებს 5 ფაკულტეტი და 75 განყოფილება, ესენია:
ბოლო წლების პროგრესული განვითარების პროცესში უნივერსიტეტი გახდა დიდი სასწავლო და სამედიცინო ცენტრი, რომელშიც შედის 8 ფაკულტეტი, რომელსაც აქვს ფუნდამენტური და პარაკლინიკური დისციპლინების საკმაოდ ძლიერი საკუთარი ბაზა.
სქოლიო
კატეგორია: დაღესტნის უნივერსიტეტები კატეგორია: კავკასია კატეგორია: დაღესტანი
კავკასიონის მთავარი ქედის ანტიკლინორიუმი
კავკასიონის მთავარი ქედის ანტიკლინორიუმი — კავკასიის ერთ-ერთი მთავარი გეოტექტონიკური ერთეული. ჩამოყალიბდა ალპური ტექტოგენეზისის დროს კავკასიონის გეოსინკლინის დანაოჭებისა და აზევების შედეგად. შედგება ცენტრალური აზევებისა და დასავლეთ და აღმოსავლეთ დაძირვის ზონებისაგან. ცენტრალური აზევების ზონა აგებულია ძლიერ დისლოცირებული კამბრიულისწინა, ქვედა- და შუაპალეოზოური მეტამორფული ქანებითა და პალეოზოური გრანიტოიდებით. დასავლეთ და აღმოსავლეთ დაძირვის ზონებში განვითარებულია ძირითადად ქვედა- და შუაიურული ასპიდური ფორმაცია და აგრეთვე (დასავლეღ დაძირვის ზონაში) ზედაიურულ-ცარცულ-ქვედაპალეოგენური ფლიშური ფორმაცია.
ლიტერატურა
კატეგორია:კავკასიონი
სტროგანოვის სასახლე
სტროგანოვის სასახლე (Строгановский дворец) - აშენდა არქიტექტორ ფრანჩესკო ბარტოლომეო რასტრელის მიერ 1753-1754 წლებში, ესაა უნიკალური რასტრელის "ბაროკო-როკაილის სტილის" ერთ-ერთი მაგალითი. ახლა ის არის რუსული სახელმწიფო მუზეუმის ფილიალი, რომელიც შენობას ეკუთვნის 1988 წლიდან. მისამართი: პეტერბურგი, ნევსკის პროსპექტი, 17 / ნაბ. მოიკა, 46.
ისტორია
არქიტექტორი რასტრელი, რომელიც აკონტროლებდა იმპერატრიცა ელიზაბეტ პეტროვნასთვის ზამთრის სასახლის მშენებლობას, ცხოვრობდა სახლში, რომელიც შეიძინა ბარონმა ს.გ. სტროგანოვმა 1742 წელს, მდინარის კუთხეში. უნდა აღინიშნოს, რომ რასტრელი არ მუშაობდა ნულიდან, არამედ ფართოდ გამოიყენებოდა ის სტრუქტურები, რომლებიც მან მემკვიდრეობით მიიღო ადრეული პერიოდიდან შენების შედეგად.
რასტრელის მიერ აგებული სასახლე შედგება ორი შენობისაგან, რომელსაც აქვს შიდა ეზო, ფასადები, როგორც თავად არქიტექტორი წერდა, "გაფორმებულია საუკეთესო არქიტექტურით იტალიური წესით". ფასადები თავდაპირველად მოხატული იყო "ქვიშიანი საღებავი პროექციით". ზოგიერთი დეტალი (აივანი) მოოქროვილია.
სასახლის ორივე ფასადის კომპოზიცია მიჰყვება კლასიკურ სამი ნაწილის სქემას, თუმცა, მთავარი ფასადი ნეველის პროსპექტის გასწვრივ, ეზოსკენ მიმავალი თაღით, უფრო ბაროკოს ჰგავს მძლავრი სამაგრების, სამი ოვალური ფანჯრის, სვეტების დაჯგუფების და დახეული მშვილდის გამო. მთავარი კიბე, დიდი დარბაზი, სარკისებული გალერეა - მხოლოდ ორმოცდაათი საზეიმო ოთახი ბრწყინვალედ იყო გაფორმებული "რასტრელის სტილში". ჩამოსხმული როკალის დეკორი, ფანჯრის ჩარჩოების მასკარი და ფრესკები დამზადებულია იტალიელი ოსტატების მიერ. მკვლევარები აღნიშნავენ, რომ ამ შენობაში, ისევე როგორც სხვა დანარჩენებში, რასტრელმა გამოიყენა თავისი საყვარელი კომპოზიტური მეთოდი, რომელიც აერთიანებდა განსხვავებულ ელემენტებს ახალ, უჩვეულო კომბინაციებში. მაგალითები არის კლასიკური პარიზის სასტუმროები (ქალაქის სასახლეები): სასტუმრო ლამბერტი (1642-1644; არქიტექტორი ლუი ლევო), სასტუმრო ლოზენი (1657; L. Leveaux), სასტუმრო ლებრუნი (1700; ჟერმენ ბოფრანი), სასტუმრო კროზატი (1724; პიერ ტყვია) თუმცა, რასტრელიმ თავად აღნიშნა, რომ ის მუშაობს "იტალიურად". აქედან გამომდინარე, "ჩვენ შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ არქიტექტორმა ურბანული კეთილშობილური სასახლის ტიპში გააერთიანა კლასიკური იტალიური პალაცოს და ფრანგული სასტუმროს მახასიათებლები".
ასევე მნიშვნელოვანია, რომ პირველ პროექტში, სტროგანოვის სასახლის შიდა ეზოს ჰქონდა ნახევარწრიული მონახაზი, რომელშიც შესამჩნევია იტალიური ბაროკოს არაპირდაპირი გავლენა, რასტრელიანულ სტილში გერმანულ-ავსტრიული სკოლის ფიშერ ფონის მეშვეობით. ემსგავსი ნახევარწრიული ეზო არსებობს ტრაუზონის სასახლეში და პარიზის სასტუმრო ბოვეში ანტუან ლეპოტრეს მიერ.
სტროგანოვის სახლში რასტრელის ინტერიერიდან დაცულია შემდეგი: დიდი დარბაზი (ნაწილობრივ შეცვალა ვორონიხინმა) და წინა ლობი.
სტროგანოვის სასახლის ბაღი
სტროგანოვის სასახლე გეგმაში ქმნის კვადრატს, რომლის ცენტრში არის ეზო. შესაძლებელია, რომ უკვე 1793 წელს ეზოში იყო ბაღი, რომელიც ააშენა A. N. ვორონიხინმა. მე -19 საუკუნის პირველი ნახევრის სტროგანოვის სახლის გეგმებზე არ არის ბაღი. 1908 წელს ხელახლა დაიგეგმა ქანდაკებებისა და "ჰომეროსის საფლავის" განთავსება, რომლებიც ადრე სტროგანოვის დაჩაზე მდებარეობდა. ეს იყო მისასვლელი და მრავალი ქალაქის მცხოვრებთა სულში დარჩა ახალგაზრდობის დროინდელი ნოსტალგიური კვალი. ის არსებობდა 2003 წლამდე, როდესაც იგი შეწყდა და მის ნაცვლად გაიხსნა საზაფხულო რესტორანი ჩარდახების ქვეშ.
კოლექცია
ნახატების კოლექციის ძირითადი ნაწილი ეკუთვნოდა გრაფ სტროგანოვს. ნიჟარების არქიტექტორმა დემერცოვმა შექმნა სამხატვრო გალერეა. მშენებლობა დაასრულა ვორონიხინმა. გალერეა დასაწყისში და ბოლოს სვეტებით არის გამოსახული აკვარელში "გრაფი სტროგანოვის სურათების გალერეის ხედი", რომელიც დახატა თავად ვორონიხინმა 1793 წელს (ერმიტაჟი). სამხატვრო გალერეაში ჩატარდა გაკვეთილები სამხატვრო აკადემიის სტუდენტებისთვის. გარდაცვალების წინა დღეს გრაფმა სტროგანოვმა სთხოვა გალერეაში გადაყვანა, რათა მოკვდეს მის მიერ შეგროვებული ხელოვნების ნიმუშებს შორის.
სტროგანოვის კოლექცია შეიცავდა მსოფლიო ხელოვნების შედევრებს: "ახალგაზრდა მამაკაცის პორტრეტი წმინდა სებასტიანის გამოსახულებით" გ. ბოლტრაფიოს მიერ (იმ დროს ნახატი ლეონარდო და ვინჩის ნამუშევრად ითვლებოდა; 1922 წლიდან ერმიტაჟის კოლექციაშია, 1930 წლიდან - მოსკოვში პუშკინის სახელობის სახვითი ხელოვნების მუზეუმში), ს. ბოტიჩელის "წმინდა დომინიკი" (ახლა ერმიტაჟში), რემბრანდტის, პ. რ. რუბენსის ნამუშევრები. სტროგანოვის სასახლის სამხატვრო გალერეაში ინახებოდა ასევე ა.ვატოს "კაპრიზული ქალი" (შეძენილი პ.ს. სტროგანოვის მიერ ჰორასიუს ვალპოლის კოლექციიდან, 1923 წლიდან ერმიტაჟის კოლექციაში).
სქოლიო
კატეგორია:მუზეუმის ტიპები კატეგორია:მუზეუმები დაარსების წლის მიხედვით კატეგორია:მუზეუმები ევროპაში კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის მუზეუმები
არდეშენის რაიონი
არდეშენის რაიონი — რაიონი რიზეს პროვინციაში, თურქეთი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი არდეშენი. ფართობი 130 კმ². 2021 წლის მონაცემებით კი მოსახლეობა შეადგენს 42 542 ადამიანს.
ადმინისტრაციული დაყოფა
რაიონის შემადგენლობაშია ორი მუნიციპალიტეტი:
არდეშენის რაიონის შემადგენლობაშია 41 სოფელი:
Daphnella cubana
Daphnella cubana — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
კატეგორია:მუცელფეხიანები
ილოილო
ილოილო — ქალაქი და ნავსადგური ფილიპინებში, პანაის ნახევარკუნძულის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, გიმარასის სრუტის ნაპირზე, ილოილოს პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2015 წლის მდგომარეობით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 447 992 კაცს. ქალაქშია გემთსარემონტო დოკები, ასევე განვითარებულია კვებისა და სამკერვალო მრეწველობა. ილოილო შაქრის ექსპორტის ერთ-ერთი ცენტრია.
ბეტუნგ-კერიჰუნის ეროვნული პარკი
ბეტუნგ-კერიჰუნი (Taman Nasional Betung Kerihun) — ეროვნული პარკი ინდონეზიაში, კუნძულ ბორნეოზე, დასავლეთ კალიმანტანის პროვინციაში. მდებარეობს შიდა ნაწილში, მალაიზიის საზღვრის გასწვრივ. შეიქმნა 1995 წელს. მოიცავს 8 000 კმ²-ს. მალაიზიის მხარეს მდებარე ლანჯაგ-ენტიმაუს ველური ბუნების ნაკრძალთან ერთად, შეთავაზებულ იქნა იუნესკოსთვის, რათა შეიტანოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში სახელით „ბორნეოს ტრანსსასაზღვრო წვიმის ტყეების მემკვიდრეობა“.
ეროვნული პარკი გორაკ–ბორცვიანი და მთიანია. სიმაღლე 150 მეტრიდან 1 800 მეტრამდე მერყეობს. ტოპოგრაფია ხასიათდება ციცაბო მწვერვალებით, უმაღლესი მწვერვალია კერიჰუნის მთა (1 790 მ). პარკში მდებარეობს მდინარე კაპუასის სათავე.
სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის ეროვნული პარკები კატეგორია:დასავლეთ კალიმანტანის გეოგრაფია კატეგორია:დასავლეთ კალიმანტანის ღირსშესანიშნაობები კატეგორია:კალიმანტანის დაცული ტერიტორიები
ბენალა
ბენალა (Benalla) — ქალაქი ავსტრალიაში. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ვიქტორიის შტატში. 2011 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 9328 ადამიანს. შტატის ადმინისტრაციულ ცენტრ მელბურნიდან დაშორებულია 188 კილომეტრით, ქალაქ უონგარატადან 40 კილომეტრით. დაარსდა 1840 წელს. მდებარეობს ზღვის დონიდან საშუალოდ 169,5 მ სიმაღლეზე. ყველაზე ცხელი თვეებია იანვარი და თებერვალი, ყველაზე ცივი ივლისი და აგვისტო. ატმოსფერული ნალექების ყოველწლიური რაოდენობა შეადგენს 670,5 მმ-ს.
შლიახოვე (დასახლება)
შლიახოვე (Шляхове) — დასახლება უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის ბერისლავის რაიონში. 2013 წელს დასახლების მოსახლეობა 126 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბერისლავის რაიონის დასახლებები
დამოუკიდებელ მემარჯვენეთა ესპანური კონფედერაცია
მინი|პარტიის დროშა დამოუკიდებელ მემარჯვენეთა ესპანური კონფედერაცია (Confederación Española de Derechas Autónomas, CEDA) იყო ესპანური პოლიტიკური პარტია ესპანეთის მეორე რესპუბლიკაში. კათოლიკური კონსერვატიული ძალა, რომლის ტენდეციებიც ქრისტიანული დემოკრატიიდან ფაშიზმად გადაიქცა.
981
თარიღი უცნობია
*
ზურაბ მამალაძე
ზურაბ მამალაძე (დ. 2 ოქტომბერი 1982, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, მარტვილის „მერანის“ მეკარე.