cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ნანდა-დევის ეროვნული პარკი
პარკი გარს ერტყმის ნანდა-დევის ნაკრძალს, მყინვარულ აუზს, რომელიც მოიცავს 6.000 მეტრზე მეტი სიმაღლის მწვერვალების მასივს. იუნესკოს სიაში შესულია მსი ჩრდილო-დასავლეთით მდებარე ყვავილების ხეობის ეროვნულ პარკთან ერთად, რომელიც ამ სიას 2005 წელს დაემატა.
პარკის ტერიტორია დაუსახლებელია. ნაკრძალში დაცულია ლურჯი ცხვარი, თოვლის ლეოპარდი, შავი დათვი და ფრინველის ზოგიერთი სახეობა. ალპურ ზონაში გავრცელებულია მცენარეთა ენდემური სახეობები. პარკის მეორე ნაწილი გამოირჩევა მყინვარებით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინდოეთის ეროვნული პარკები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ინდოეთში
საჭმელი
საჭმელი — ყველაფერი, რასაც ცოცხალი ორგანიზმები ჭამისათვის იყენებენ.
საჭმლის ძირითადი დანიშნულებაა ენერგიის გამომუშავება, თუმცა ადამიანები მას სიამოვნების მისაღებადაც იყენებენ.
საჭმელი შეიცავს ისეთ ნივთიერებებებს, როგორიცაა ნახშირწყლები, ცხიმი, ცილები, ვიტამინები და მინერალები, რომელიც ზომიერი დოზით სასარგებლოა ორგანიზმისათვის.
რესურსები ინტერნეტში
*
დანაკილის უდაბნო
დანაკილის უდაბნო — უდაბნო აფრიკაში. მდებარეობს ეთიოპიის ჩრდილო-აღმოსავლეთ, ერიტრეის სამხრეთ და ჯიბუტის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილებში. უდაბნო ცნობილია იქ მცხოვრები აფარის ხალხითა და ზღვის დონიდან 100 მეტრზე მდებარე აფარის გეოლოგიური დეპრესიით.
უდაბნოში მრავლადაა მარილის საბადო, ასევე ბინადრობენ ველური ბუნების წარმომადგენლები, მათ შორისაა აფრიკული გარეული ვირი.
სქოლიო
კატეგორია:ეთიოპიის უდაბნოები კატეგორია:ჯიბუტის უდაბნოები კატეგორია:ერიტრეის უდაბნოები
ოპერა-ბუფა
ოპერა-ბუფა (opera buffa, კომიკური ოპერა) — კომიკური ოპერის იტალიური ნაირსახეობა. ჩამოყალიბდა XVIII საუკუნის 30-იან წლებში ნეაპოლში, შემდეგ კი მისი პოპულარობა რომსა და დანარჩენ იტალიაშიც გავრცელდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ოპერა
Solenopsis mameti
Solenopsis mameti — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Solenopsis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
Michael (მაიკლ ჯექსონის ალბომი)
Michael — ამერიკელი მომღერალ მაიკლ ჯექსონის ალბომი, რომელიც გამოიცა 2010 წლის 14 დეკემბერს, ლეიბლზე Epic Records. Michael-ში ძირითადად შეტანილოა მანამდე გამოუცემელი სიმღერები. მათ შორის არის სიმღერა Breaking News, რომელიც ჩაიწერა 2007 წელს ნიუ ჯერსიში, დასრულებული იქნა 2009 წელს, მომღერლის გარდაცვალების შემდეგ და გამოიცა 2010 წლის 8 ნოემბერს.
ალბომის გარეკანის ავტორია მხატვარი კადინ ნელსონი. ნახატი 2009 წელს შეიქმნა, ზეთის საღებავით. მასზე წარმოდგენილია მუსიკოსის მთელი მუსიკალური კარიერა.
სიმღერების სია
(*) თანაპროდიუსერი
სქოლიო
კატეგორია:მაიკლ ჯექსონის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:2010 წლის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:Epic Records-ის კომპილაციური ალბომები კატეგორია:გარდაცვალების შემდეგ გამოცემული ალბომები
ბრიტანელების მიერ ადენის აღება
ბრიტანელების მიერ ადენის აღება —   1839 წლის 19 იანვარს ბრიტანეთის ჯარების მიერ არაბეთის ნახევარკუნძულის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში მდებარე ადენის პორტის ოკუპაცია, რომელიც იმ დროს გახლდათ ლაჰეჯის სასულთნოს შემადგენლობაში. ქალაქი მოგვიანებით გახდა ამავე სახელწოდების კოლონიური სამფლობელოს ცენტრი და 128 წლის განმავლობაში, 1967 წლის 30 ნოემბრამდე  ბრიტანელების კონტროლის ქვეშ იყო.
წინაისტორია
მე-16 საუკუნიდან მოყოლებული, ადენი ერთდროულად რამდენიმე სახელმწიფოს ყურადღების ცენტრში მოექცა, რომლებიც ცდილობდნენ სამხედრო ბაზის შექმნას წითელ ზღვასა და სპარსეთის ყურეში. ეს  მათ საშუალებას მისცემდა გაეკონტროლებინათ სავაჭრო გზები ინდოეთის ოკეანეში და გავლენა მოეხდინათ რეგიონის ეკონომიკასა და პოლიტიკურ ვითარებაზე. 1548 წლის 26 თებერვალს ადენი აიღეს ოსმალეთის იმპერიის ჯარებმა სულთან სულეიმან I - ის მეთაურობით. შემდეგაც ქალაქი გადაიქცა ბაზად, საიდანაც ოსმალები ახორციელებდნენ მეკობრულ რეიდებს პორტუგალიის სამფლობელოების წინააღმდეგ ინდოეთის დასავლეთ სანაპიროზე. 1538 წლის სექტემბერში ალყის შედეგად ვერ აიღეს დიუ, ისინი გამაგრდნენ ადენში, სადაც აღმართეს მძლავრი ციხესიმაგრის კედლები, მათზე დაამონტაჟეს საარტილერიო ნაწილები. შემდგომში, ადენი გახდა  სულეიმან ფაშას ოსმალეთის ძალების საყრდენი წერტილი, რათა დაემყარებინათ კონტროლი თითქმის მთელ თანამედროვე იემენზე, მათ შორის სანაზე.
დიდმა ბრიტანეთმა, რომელიც მე-19 საუკუნის დასაწყისისთვის გახდა ერთ-ერთი უძლიერესი საზღვაო ძალა, 1835 წელს გაგზავნა ექსპედიცია ადენის ყურეში საზღვაო ოფიცერ ჰაინსის ხელმძღვანელობით, რომლის მიზანი იყო ამ რეგიონში ბრიტანეთის საზღვაო ბაზისა და ნავსადგურის განთავსების შედეგად მიღებული პოტენციური სარგებლის შეფასება. ჰაინსმა თავის მოხსენებაში დაასაბუთა ადენის პორტის სტრატეგიული მნიშვნელობა და მისი ოკუპაციის აუცილებლობა.
ადენის პორტი იყო ლაჰეჯის სასულთნოს ნაწილი, რომელიც ფორმალურად იყო დამოკიდებული ოსმალეთის იმპერიაზე (ფაქტობრივად, ეგვიპტეზე, რომელიც ფორმალურად ოსმალეთის ნაწილი იყო) 1839 წლამდე. 1839 წლის 19 იანვარს სულთანი იძულებული გახდა დაეთმო იგი დიდი ბრიტანეთისთვის.
ადენის აღება
ადენზე კონტროლის დასამყარებლად ბრიტანელები ეძებდნენ  გონივრულ საბაბს. შესაფერისი შესაძლებლობა გაჩნდა 1837 წელს, როდესაც სავაჭრო გემმა Driada-მ, რომელიც მიცურავდა ბრიტანეთის დროშის ქვეშ ბრიტანეთის ინდოეთის სამფლობელოებიდან, ღუზა ჩაუშვა ადენის პორტის სანაპიროსთან. ბრიტანელმა მეზღვაურებმა შემდგომში განაცხადეს, რომ გემი ხელში ჩაიგდეს და გაძარცვეს ქალაქის მაცხოვრებლებმა, ხოლო ძარცვის წამქეზებელი, სავარაუდოდ, გახლდათ "ლაჰეჯისა და ადენის სულთნის შვილი". იმავე წელს ამ ინციდენტმა მიიპყრო ბრიტანეთის მთავრობის ყურადღება: ბრიტანელებმა თვლიდნენ, რომ იემენელი მეთევზეების  მიერ გემის გაძარცვა  პორტის დაკავების შესაძლებლობა იყო  და ლაჰეჯის სულთან მოჰსენ ალ-აბდალას კომპენსაციის გადახდა ან ადენის პორტის ბრიტანეთისათვის გადაცემა მოითხოვეს. ალ-აბდალმა უარი განაცხადა ადენის დათმობაზე, თვლიდა, რომ ეს იყო მისი სასულთნოს სუვერენიტეტის დარღვევა, მაგრამ დათანხმდა გადაეხადა ნებისმიერი კომპენსაცია, რომელსაც ბრისტანელები მოითხოვდნენ. თუმცა, ბრიტანელებმა, რომელთა ჭეშმარიტი მიზანი იყო არა კომპენსაციის მიღება, არამედ სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი პორტის დაკავება და ამ გზით მიმდებარე რეგიონზე სამხედრო კონტროლის დამყარება, საბოლოოდ განაცხადეს, რომ ისინი  გემის გაძარცვის კომპენსაციის სანაცვლოდ მხოლოდ ადენის მიღებას დათანხმდებოდნენ. ამავდროულად დაიწყეს  მზადება შეიარაღებული ოპერაციისთვის.
1838 წლის 22 იანვარს ლაჰეჯის სულთანმა მოჰსენ ალ-აბდალმა ბრიტანელებთან გააფორმა ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც მან დათმო 194 კმ² ფართობი ახლად ჩამოყალიბებული ბრიტანული კოლონიის — ადენის სასარგებლოდ, როგორც გემის ძარცვის კომპენსაცია. გემის ტვირთი, მისი თქმით, არ აღემატებოდა 15 ათას ფუნტის ღირებულებას, მაგრამ დათმობაზე იმ პირობით წავიდა, თუ დანარჩენი ტერიტორია, რომელზე ადრე პრეტენზიას ბრიტანელები აცხადებდნენ, დარჩებოდა მის კონტროლის ქვეშ; თუმცა ბრიტანელები ამ ხელშეკრულებით არ დაკმაყოფილდნენ.
სამი დღის შემდეგ, 1839 წლის 19 იანვარს, ბრიტანელებმა  საზღვაო არტილერის მეშვეობით მასიურად დაბომბეს ადენი. . ლაჰეჯის სასულთნოს ჯარებმა ვერ გაუძლეს ამ დაბომბვას და ბრიტანეთის იმპერიის ფლოტთან უთანასწორო ბრძოლაში დამარცხდნენ. ადენი ბრიტანელებმა დაიკავეს.
ადენის დაცემისა და მასში ჰეინსის ფაქტობრივი ძალაუფლების დამკვიდრების შემდეგ, ოსმალეთ-ეგვიპტის გავლენა თანამედროვე იემენის რეგიონში ძლიერ შეირყა. ჰეინსმა დაიწყო მოლაპარაკება სამხრეთ-დასავლეთ არაბეთის სხვადასხვა ტომებთან, ცდილობდა შეესუსტებინა ეგვიპტის გავლენა. მოისყიდა ადგილობრივი შეიხები საჩუქრებითა და ქრთამებით და დაარწმუნა ისინი გამოსულიყვნენ ოსმალეთ-ეგვიპტის არმიის წინააღმდეგ. ეს მოვლენები დაემთხვა მრავალი არაბული ტომის უკმაყოფილებას მუჰამედ ალის პოლიტიკით. საბოლოოდ განაპირობა ეგვიპტის ჯარების გაყვანა იემენიდან 1840 წელს და ადენის ოკუპაციის შემდეგ ბრიტანეთის მიერ სამხრეთ იემენის კოლონიზაციის დაწყება. ადენში სტაბილურობის უზრუნველსაყოფად მათი სტრატეგიული, კომერციული და საზღვაო ინტერესებისთვის, ბრიტანელებმა დადეს მეგობრული ხელშეკრულება ლაჰეჯის სასულთნოსთან. სულთანს დაეკისრა ყოველწლიური გადასახადი დიდი თანხის ოდენობით. თუმცა, ლაჰეჯას სულთანმა 1840 წლიდან 1841 წლამდე სამჯერ სცადა ძალით დაებრუნებინა ადენზე კონტროლი, მაგრამ ყველა ეს მცდელობა წარუმატებლად დასრულდა ბრიტანეთის ჯარების უპირატესობის გამო.
ამავე მიზეზით, 1846 წელს ადენის აღების მცდელობა არაბების მიერ წარუმატებელი აღმოჩნდა.
თავად ადენის აღება არ იყო ბრიტანეთის ინტერესების საბოლოო მიზანი რეგიონში, თუმცა, ეს მოვლენა გახდა საწყისი წერტილი ბრიტანეთის გავლენის გაფართოებისთვის თანამედროვე იემენის სამხრეთით, წითელი ზღვისა და შემდეგ აფრიკის აღმოსავლეთის სანაპიროებზე. ასევე შესაძლებელი გახადა  კოლონიზაციის მიზნით ნებისმიერი ან სხვა ძალების რეგიონში შეღწევის თავიდან აცილება.
სქოლიო
კატეგორია:კოლონიალური ომები კატეგორია:1839 წელი აზიაში კატეგორია:იემენის ომები კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ბრძოლები
285
თარიღი უცნობია
*
ლა-რეკუეხა
ლა-რეკუეხა (La Recueja) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია-ლა-მანჩის ავტონომიური გაერთიანების ალბასეტეს პროვინციის ლა-მანჩუელის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 29,74 კმ². მოსახლეობა — 231 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ალბასეტეს მუნიციპალიტეტები
ინდოეთის მთის რკინიგზა
ინდოეთის მთის რკინიგზა — ასე ეწოდება ინდოეთის მთებში გამავალ ხუთ სარკინიგზო ხაზს, რომელიც ამ ქვეყანაში XIX საუკუნესა და XX საუკუნის დასაწყისში, ბრიტანეთის კოლონიური მმართველობის დროს აიგო და დღემდე მოქმედებს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინდოეთის ეკონომიკა კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ინდოეთში
ჰესენი
ჰესენი (Hessen) — მხარე გერმანიაში.
კატეგორია:გერმანიის მხარეები
ფრიზი
ლიტერატურა
კატეგორია:არქიტექტურული ელემენტები
ზინგშპილი
ზინგშპილი (Singspiel, სიტყვასიტყვით — სიმღერა-თამაში) — კომიკური ოპერის ნაირსახეობა, მუსიკალური ნომრებს შორის ჩართული სალაპარაკო დიალოგით. გავრცელებული იყო გერმანიასა და ავსტრიაში XVIII საუკუნეში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ოპერა
ახალშენი (ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი)
ახალშენი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, ხიდისთავის თემში (სოფლები: ახალშენი, ზენობანი, მეწიეთი, წიფნაგვარა, ჭაჭიეთი, ხიდისთავი). მდებარეობს მდინარე გუბაზეულის მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 220 მ. ხიდისთავიდან 3 კმ.
კუნსტკამერა
მინი|330პქ|ხედი კუნსტკამერაზე ნევის მოპირდაპირე მხრიდან. კუნსტკამერა (Kunstkammer – იშვიათი ნივთების კაბინეტი) — პირველი მუზეუმი რუსეთში, დააარსა პეტრე დიდმა ნევის პირას ზამთრის სასახლის მოპირდაპირედ. პეტრინის ბაროკოს სტილის შენობა მუზეუმისთვის 1727 წელს გაიხსნა.
ახალშენი (ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი)
ისტორია
რუსეთის იმპერიის პერიოდში შედიოდა ჯვარცხმის სასოფლო საზოგადოებაში. სოფელში მოჰყავდათ სიმინდი და თამბაქო.
კუნსტკამერა
პეტრე დიდმა მუზეუმი მიუძღვნა „ბუნებისა და ადამიანთა უცნაურობებისა და იშვიათობების“ შენახვას. ცარის პირადი კოლექცია, რომელიც თავდაპირველად ზაფხულის სასახლეში ინახებოდა, სხვადასხვა ანომალიების მქონე ადამინისა და ცხოველთა პლაცენტების დიდ რაოდენობას შეიცავდა. ერთ-ერთი ყველაზე შემაძრწნუნებელი ამ კოლექციიდან ეკატერინე I-ის საყვარლის უილჰელმ მონსისა და მისი დის ანა მონსის თავებია, დღემდე შენახული ალჰოკოლის კოლბებში.
ახალშენი (ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი)
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 391 ადამიანი.
კუნსტკამერა
1716 წელს პეტრემ მინერალთა კაბინეტი დაამატა კუნსტკამერას, სადაც გდანსკის ექიმისგან შეძენილი 1195 მინერალთა კოლექცია შეიტანა. კოლექციას რუსული მინერალებიც დაემატა და საზოგადოებისთვის 1719 წელს გაიხსნა. შემდგომში ეს კოლექცია საფუძველი გახდა ფერშმანის მინერალოგიური მუზეუმის შექმნისთვის, რომელიც ამჟამად მოსკოვში მდებარეობს.
ახალშენი (ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი)
სქოლიო
კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კუნსტკამერა
1830-იან წლებში კუნსტკამერის კოლექციები გაიფანტა ახლად შექმნილ იმპერიულ მუზეუმებში, რომელთა შორის ყველაზე მნიშვნელოვანი იყო ანთროპოლოგიისა და ეთნოგრაფიის მუზეუმი, შექმნილი 1879 წელს, და რომლის კოლექციაში 2 მილიონამდე ნივთი იყო. ეს მუზეუმი დღემდე კუნსტკამერაში მდებარეობს და პეტრე დიდის სახელს ატარებს 1903 წლიდან.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის მუზეუმები კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგი
ჯენიფერ გარნერი
ჯენიფერ ენ გარნერი (Jennifer Anne Garner; დ. 17 აპრილი, 1972), უფრო უკეთ ცნობილი როგორც ჯენიფერ გარნერი — ამერიკელი მსახიობი. გარნერმა აღიარება მოიპოვა ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს აგენტ სიდნი ბრისტოუს როლის შესრულებით ფილმში „ჯაშუში“. დაქორწინებული იყო მსახიობ ბენ აფლეკზე. წყვილი ერთმანეთს 2017 წელს დაშორდა. ჰყავთ სამი შვილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1972 კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები კატეგორია:ოქროს გლობუსის მფლობელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 17 აპრილი კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
DMX
DMX, იგივე Dark Man X, ნამდვილი სახელი ერლ სიმონსი (დ. 18 დეკემბერი, 1970, ბალტიმორი, მერილენდი, აშშ — გ. 9 აპრილი, 2021) — ამერიკელი რეპერი და მსახიობი. ცნობილი გახდა როგორც ჯგუფით Ruff Ryders, ასევე სოლო-კარიერით. არის ავტობიოგრაფიული წიგნის E.A.R.L.: The Autobiography of DMX ავტორი.
გარდაიცვალა 2021 წლის 9 აპრილს, გულის შეტევით․
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი რეპერები კატეგორია:დაბადებული 1970 კატეგორია:დაბადებული 18 დეკემბერი
მძლეოსნობა
მძლეოსნობა — სპორტის ოლიმპიური სახეობა. მოიცავს სხვადასხვა დისტანციაზე რბენას და სპორტულ სიარულს, ხტომას, ტყორცნას, მძლეოსნურ მრავალჭიდს. მძლეოსნობა სპორტის ერთ-ერთი ყველაზე ძველი, პოპულარული და მასობრივი სახეობაა. მძლეოსნობა კაცობრიობის ისტორიის ადრეულ პერიოდში ჩაისახა. შედიოდა ძველი საბერძნეთის ოლიმპიადების პროგრამაში. ძვ. წ. 708 წლიდან თამაშების პროგრამაში იყო პენტატლონი — რბენა, სიგრძეზე ხტომა, შუბის, ბადროს ტყორცნა და ჭიდაობა.
თანამედროვე მძლეოსნობის განვითარება XIX საუკუნის 30–40-იანი წლებიდან დაიწყო. პირველი შეჯიბრება 1837 წელს გაიმართა ინგლისში. 1880–90 წლებში ბევრ ქვეყანაში გაჩნდა მძლეოსნობის მოყვარულთა კლუბი. ევროპის ჩემპიონატი იმართება 1934 წლიდან; მსოფლიოს ჩემპიონატი 1983 წლიდან.
ოლიმპიური თამაშების პროგრამაშია: 1896 წლიდან — კაცები, 1928 წლიდან — ქალები. 1912 წელს შეიქმნა მძლეოსნობის საერთაშორისო ფედერაცია (IAAF), რომელიც აერთიანებს მსოფლიოს 212 ქვეყანას. საქართველოს მძლეოსნობის ფედერაცია დაარსდა 1991 წლის 30 აპრილს. იგი 1992 წლის 30 მაისიდან IAAF-ის წევრია.
ჩვენამდე მოღწეული ცნობების მიხედვით შეჯიბრებები მძლეოსნურ სახეებში (სიარული, რბენა, ხტომა, შუბის ტყორცნა და სხვა) ჯერ კიდევ წარმართულ ქართულ ხალხურ დღესასწაულებზე იმართებოდა, რისთვისაც სპეციალური ადგილები იყო გამოყოფილი. მძლეოსნურ ვარჯიშებს, როგორც სამხედრო მომზადების საშუალებას, ფართოდ იყენებდნენ მეფის რუსეთის დროინდელ საქართველოში. პირველი პროფესიონალური მძლეოსნური ჯგუფი 1918 წელს თელავში ჩამოყალიბდა და მას გიორგი ჩიკვაიძე ჩაუდგა სათავეში. იქვე ჩატარდა პირველი შეჯიბრებები რამდენიმე მძლეოსნურ სახეობაში.
საქართველოს მძლეოსანთაგან ყველაზე დიდ წარმატებას მიაღწიეს ვიქტორ სანეევმა, რობერტ შავლაყაძემ, ლევან სანაძემ, ნინო დუმბაძემ, ნადეჟდა დვალიშვილი-ხნიკინამ და სხვებმა.
სქოლიო
კატეგორია:მძლეოსნობა კატეგორია:სპორტის ინდივიდუალური სახეობები
ქინძათის წმინდა გიორგის ეკლესია
300px|მინი ქინძათის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქინძათის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, დაახლ. 1,5 კმ-ზე, მუხნარში. ეკლესია თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.
ეკლესია დარბაზულია (6,8X4,3 მ), ნაგებია არაწესიერი ფორმის ქვიშაქვით. ნახევარწიული აფსიდის ღერძზე ფართო თაღოვანი სარკმელია, რომელიც მკვეთრად ვიწროვდება. დარბაზში, სამხრეთის კედელთან, ნანგრევებში აღმოჩნდა ქვის სტელის ბაზისის ქვა (0,47X0,44 მ, სიმ. 0,52 მ),რომლის სამი გვერდი ირიბადაა ჩამოკვეთილი, ხოლო მეოთხე ბრტყელია. ბრტყელი გვერდის მოპირდაპირე გვერდზე ჩაჭრილი სამკუთხედების მწკრივით შედგენილ წრიულ ჩარჩოში (დიამ. 0,27 მ) ჩასმულია ბოლნური ჯვარი. ბაზისს ზედა ზედაპირზე წრიული ბუდე (დიამ. 0,2 მ) აქვს გაკეთებული. ქვა ადრინდელ ფეოდალურ ხანას განეკუთვნება.
ლიტერატურა
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიები
კერიკ-ონ-შური
კერიკ-ონ-შური (Carrick-on-Suir; Carraig na Siúire) — ქალაქი ირლანდიაში, ტიპერარის საგრაფოში (მანსტერის პროვინცია).
დემოგრაფია
მოსახლეობა — 5906 ადამიანი (2006 წლის მონაცემებით). 2002 წელს მოსახლეობა შეადგენდა 5586 ადამიანს.
2006 წლის აღწერის მონაცემები:
ქვემოთმოყვანილ დაფებში ყველა პასუხის ჯამი (სვეტი „ჯამი“), როგორც წესი, დასახლებული პუნქტის სრულ მოსახლეობაზე ნაკლებია (სვეტი „2006“).
1 — ენასთან დაკავშირებით დასმულ კითხვაზე პასუხის გამცემთა წილი მტელ მოსახლეობასთან შეფარდებით.
სქოლიო
კატეგორია:ირლანდიის ქალაქები კატეგორია:ტიპერარის საგრაფოს დასახლებული პუნქტები
ოდესის საერთაშორისო კინოფესტივალი
ოდესის საერთაშორისო კინოფესტივალი (უკრ: Оде́ський міжнаро́дний кінофестива́ль) ― ყოველწლიური კინოფესტივალი, ტარდება ოდესაში, უკრაინაში, ივლისის მეორე ნახევარში. ფესტივალი პირველად 2010 წლის 16-24 ივლისს ჩატარდა.
2016 წლიდან ფესტივალის პროგრამა სამი ნაწილისგან შედგება: საერთაშორისო შეჯიბრი, ეროვნული შეჯიბრი და ევროპული დოკუმენტური კონკურსი. ეროვნული შეჯიბრი ორ, მოკლემეტრაჟიან და სრულმეტრაჟიან ნაწილებად იყოფა.
ფესტივალის პრეზიდენტია ვიქტორია ტიგიპკო.
ისტორია
thumb|right|თეატრი „Родина“ thumb|right|ოდესის საერთაშორისო კინოფესტივალი ოდესის პირველი საერთაშორისო კინოფესტივალი 2010 წლის 16-24 ივლისს გაიმართა. ფესტივალზე 16 ფილმის 50-ზე მეტი ფილმი აჩვენეს. მთავარ ღონისძიებას თეატრმა „Родина“ უმასპინძლა. თეატრში ყველა საკონკურსო ფილმის ჩვენება გაიმართა და სპეციალურ საფესტივალო ღონისძიებებსაც უმასპინძლა. კინოფესტივალის გახსნისა და დახურვის ცერემონიები ოდესის ოპერისა და ბლაეტის თეატრში გაიმართა. 2012 წლიდან მთავარი ღონისძიებები ოდესის მუსიკალური კომედიის თეატრში იმართება, საფესტივალო სასახლეში იმართება.
პირველ წელს 40 ათასი მაყურებელი, მომდევნო წელს კი 70 ათასი მაყურებელი და 5 ათასი სტუმარი დაესწრო.
ფესტივალი მოიცავს სპეციალურ პროგრამას „საზაფხულო კინოსკოლა“.
ფესტივალს საერთაშორისო ჟიური ჰყავს, რომელიც საერთაშორისო საკონკურსო პროგრამას აფასებს და საუკეთეს ფილმს, საუკეთესო რეჟისორსა და საუკეთესო მსახიობს ავლენს. 2012 წლიდან ფესტივალს კიდევ ერთი საკონკურსო პროგრამა დაემატა: უკრაინის ეროვნული კონკურსი, რომელშიც საუკეთესო უკრაინულ ფილმს ავლენენ.2016 წლიდან ევროპული დოკუმენტური კინოკონკურსის ჟიური საუკეთესო დოკუმენტურ ფილმს ირჩევს.
2011 წელს ოდესის საერთაშორისო კინოფესტივალმა დახურვის ცერემონიაზე ჰოლივუდის უცხოური პრესის ასოციაციის აღიარება მოიპოვა.
ოდესის მესამე საერთაშორისო კინოფესტივალი 2012 წლის 13-21 ივლისს გაიმართა, ხოლო მეოთხე კინოფესტივალი 2013 წლის 12-20 ივლისს. მესამე კინოფესტივალზე საუკეთესო უკრაინული მოკლემეტრაჟიანი ფილმის ჯილდო დაემატა. იმავე წელს ფესტივალზე სერგეი ფარაჯანოვის ფილმების რეტროსპექტივა გაიმართა. .
ოდესის მეხუთე საერთაშორისო კინოფესტივალი 2014 წლის 11-19 ივლისს გაიმართა. უკრაინელი რეჟისორი, ოლეგ სენცოვი რუსეთში ტერორისტული მოქმედებების ბრალდებით დააპატიმრეს.
ოდესის მეექვსე საერთაშორისო კინოფესტივალი 2015 წლის 10-18 ივლისს გაიმართა. უკრაინელმა კინომწარმოებელმა, მიროსლავ სლაბოშპიცკიმ მთელი ცხოვრების მიღწევებისთვის დარენ არონოვსკის „ოქროს ჰერცოგი“ გადასცა.
ოდესის მეშვიდე საერთაშორისო კინოფესტივალი 2016 წლის 15-23 ივლისს გაიმართა. მთელი ცხოვრების მიღწევისთვის „ოქროს ჰერცოგი“ ქრისტოფერ ჰემპტონს გადაეცა.
ოდესის მერვე საერთაშორისო კინოფესტივალი 2017 წლის 14-22 ივლისს გაიმართა. მთელი ცხოვრების მიღწევისთვის „ოქროს ჰერცოგი“ იზაბელ იუპერსა და აგნეშკა ჰოლანდს გადაეცა.
ოდესის მეცხრე საერთაშორისო კინოფესტივალი 2018 წლის 13-21 ივლისს გაიმართა. მთელი ცხოვრების მიღწევისთვის „ოქროს ჰერცოგი“ ადა როგოვცევასა და ჟაკლინ ბისეტს გადაეცა.
ოდესის მეათე საერთაშორისო კინოფესტივალი 2019 წლის 12-20 ივლისს გაიმართა. ფესტივალის მთავარი ჯილდო პირველად ორმა ფილმმა მოიგო: ნარიმან ალიევის ფილმმა „სახლი“ და ლევან აკინის ფილმმა "და ჩვენ ვიცეკვეთ.
ოდესის მეთერთმეტე საერთაშორისო კინოფესტივალი 2020 წლის 25 სექტემბრიდან 3 ოქტომბრამდე გაიმართა. ეროვნული კონკურსის ჟიურიმ საუკეთესო უკრაინულ მოკლემეტრაჟიან ფილმად მათეუ გრიმარის ფილმი „ნახვამდის, გოლოვინ“ დაასახელა. ეროვნული კონკურსის საუკეთესო მსახიობი ქალი მარია ხომუტოვა გახდა. საუკეთესო ფილმისა და საუკეთესო რეჟისორის ჯილდო ადრიან პირვუსა და ოლენა მასიომას ფილმმა „ყველაფერი კარგად არ იქნება“ მიიღო.
საკონკურსო პროგრამა
ფესტივალი სამ საკონკურსო პროგრამას მოიცავს: სრულმეტრაჟიანი ფილმების საერთაშორისო საკონკურსო პროგრამას, ეროვნულ საკონკურსო პროგრამასა და ევროპული დოკუმენტური ფილმების კონკურსს.
ჟიური
ფესტივალის საკონკურსო პროგრამის ფილმებს საერთაშორისო ჟიური აფასებს, რომელიც კინოსა და კულტურის მოღვაწეების, ცნობილი რეჟისორების, მსახიობების, კინოკრიტიკოსების, კინოპროდიუსერებისგან შედგება. ჟიურის შემადგენლობა ფესტივალის მენეჯმენტით განისაზღვრება.
2016 წლიდან ფესტივალი საერთაშორისო საკონკურსო პროგრამის ჟიურის, ეროვნული საკონკურსო პროგრამის ჟიურის, ევროპული დოკუმენტური კინოს ჟიურისა და საერთაშორისკო კინოს პრესის ფედერაციის ჟიურის მოიცავს.
ჯილდოები
thumb|right|„ოქროს ჰერცოგი“ — ფესტივალის მთავარი ჯილდო ოდესის საერთაშორისო კინოფესტივალის მთავარი ჯილდოა გრანპრი, „ოქროს ჰერცოგი“ და ფულადი ჯილდო 10 000 ევროს ოდენობით, რომელიც აუდიტორიის ხმის მიცემის შედეგად გამარჯვებულ კინორეჟისორს გადაეცემა. 2019 წლიდან აუდიტორიის ჯილდო ეროვნულ საკონკურსო პროგრამაშიც გამოჩნდა.
საერთაშორისო ჟიური გამარჯვებულებს სამ კატეგორიაში ავლენს (მაგრამ კიდევ 2 სპეციალური ჯილდოს გაცემის უფლება აქვს):
ეროვნული კონკურსის ჟიური გამარჯვებულებს 4 კატეგორიაში ავლენს (მაგრამ ეროვნულ ჟიურის 2 სპეციალური დიპლომის გაცემის უფლებაც აქვს):
საზაფხულო კინოსკოლა
thumb|right|კინოსკოლა „საზაფხულო კინოსკოლის“ პროგრამა კინოსკოლების სტუდენტებისა და კინოხელოვანთათვის დაარსდა. საზაფხულო კინოსკოლის მონაწილეთათვის მასტერკლასები იმართება. ლექციებსა და განხილვებს მსოფლიო კინო ინდუსტრიის პროფესიონალები, ფესტივალის სტუმრები უძღვებიან. საღამოობით თეატრებში საფესტივალო პროგრამის ფილმების ჩვენება იმართება. გვიან ღამით საზაფხულო კინოსკოლის წევრები სხვადასხვა სახის ღონისძიებაში მონაწილეობენ.
ოდესის პირველ საერთაშორისო კინოფესტივალზე მასტერკლასები ჰოლივუდის მსახიობებმა: ჯონ მაკოვიჩმა და რუთგერ ჰაუერმა, რეჟისორებმა: კშიშტოფ ზანუსიმ, ოთარ იოსელიანმა, ვადიმ პერელმანმა, კირა მურატოვამ, დარენ არონოფსკიმ, ქრიტიან პეცოლდმა, ჯოს სტელინგმა და ალექსანდრე მიტამ, მსახიობმა ეჟი შტურმა; კინომცოდნე ნაუმ კლეიმანმა და სხვ. გამართეს.
სქოლიო
კატეგორია:ოდესის საერთაშორისო კინოფესტივალი კატეგორია:ოდესის ისტორია
Solenopsis marxi
Solenopsis marxi — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Solenopsis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
მოტილიეხა
მოტილიეხა (Motilleja) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია-ლა-მანჩის ავტონომიური გაერთიანების ალბასეტეს პროვინციის ლა-მანჩუელის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 25 კმ². მოსახლეობა — 578 კაცი (2020 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:ალბასეტეს მუნიციპალიტეტები
ალაზანი
ალაზანი (Qanıx) — მდინარე აღმოსავლეთ საქართველოსა და აზერბაიჯანში, ნაწილობრივ მიედინება ამ ქვეყნების საზღვრის გასწვრივ. სიგრძე 390 კმ, აუზის ფართობი — 11 800 კმ², წყლის საშუალო ხარჯი — 98 მ³/წმ. სათავე აქვს კავკასიონზე, მწვერვალ დიდი ბორბალოს აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2750 მ სიმაღლეზე. ზემო დინებაში მთის მდინარეა, შემდეგ გამოდის ალაზნის ვაკეზე და იტოტება. ერთვის მინგეჩაურის წყალსაცავს აზერბაიჯანის ფარგლებში. წყალსაცავის აგებამდე ალაზანი პირდაპირ მტკვარში ჩაედინებოდა. ალაზნის აუზი სამი მხრიდან მაღალი მთებით არის გარშემორტყმული, რომლებიც ვაკეს და მთისწინეთს ჰაერის ცივი მასებისგან იცავენ.
საზრდოობა შერეულია. ალაზანი იკვებება წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. წყლის ჩამონადენის დაახლოებით 40 %-ს მიწისქვეშა წყალი შეადგენს, წვიმისა და თოვლის — 30-30 %-ს. წყალდიდობა გაზაფხულსა და ზაფხულის პირველ ნახევარში იცის, წყალმოვარდნა — შემოდგომაზე. ზამთარში წყალმცირეა. გაზაფხულზე მოდის წყლის ჩამონადენის 38,3 %, ზაფხულში — 29,1 %, შემოდგომაზე — 20,3 %, ზამთარში — 12,3 %. არ იყინება. აუზის საშუალო სიმაღლე 850 მ-ია, ხოლო მდინარის საშუალო ქანობი 2,12 %-ია. ალაზნის მიმდებარე ვაკეები მევენახეობის რაიონებია.
ალაზნის მარცხენა შენაკადებია: სტორი, ლოპოტა, ინწობა, ჩელთი, დურუჯი, ავანისხევი, კაბალი, მაწიმისწყალი, გიშისწყალი და სხვა. მარჯვენა — ილტო, თურდო, კისისხევი, ჭერმისხევი და სხვა. ზოგი შენაკადი ღვარცოფულია (მაგ., დურუჯი). ალაზანს მინგეჩაურის წყალსაცავში წლიურად შეაქვს 2,5 მლრდ მ³ წყალი.
მდინარე ალაზნის აუზი მდებარეობს საქართველოს აღმოსავლეთ ნაწილში, კახეთის რეგიონში. აუზში დაახლოებით 350 000 ადამიანი ცხოვრობს, აქედან 80 % სოფლად. აუზში სამუშაო ძალის მთავარი საქმიანობა სოფლის მეურნეობის სექტორია. მდინარე ალაზნის აუზში ფუნქციონირებს გარკვეული რაოდენობის მცირე საწარმოები: ხის გადამამუშავებელი მცირე საწარმოები, სასოფლო-სამეურნეო მანქანების და აღჭურვილობის შემკეთებელი საამქროები. აუზში განვითარებულია კვების მრეწველობა; მთავარ ნაწილს ღვინის წარმოება შეადგენს.
სქოლიო
კატეგორია:ალაზანი კატეგორია:კახეთის მხარის მდინარეები კატეგორია:აზერბაიჯანის მდინარეები
უკმანი
უკმანი (Ухман; Укман) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბლაგოვეშჩენსკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 28 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბლაგოვეშჩენსკიდან დაშორებულია 34 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ზაგოროდნაია, რომელიც დაშორებულია 31 კმ-ით.
სქოლიო
კატეგორია:ბლაგოვეშჩენსკის რაიონის სოფლები
არტაშეს II
არტაშეს II (Արտաշես Բ) — დიდი სომხეთის მეფე (ძვ. წ. 34 - ძვ. წ. 20) არტავაზდ II-ის ძე. ებრძოდა რომის იმპერიის ექსპანსიას. გაანადგურა სომხეთში დარჩენილი რომაელთა გარნიზონები. რომაელებთან ბრძოლაში დამარცხდა და პართიაში გაიქცა. პართიის სამეფოს დახმარებით ძვ. წ. 30 წელს სომხეთში დაბრუნდა, რომაელებთან სამშვიდობო ხელშეკრულება დადო და აღადგინა სომხეთის დამოუკიდებლობა. ძვ. წ. 20 წელს რომის იმპერატორმა ავგუსტუსმა ომი დაიწყო პართიისა და სომხეთის წინააღმდეგ. როდესაც რომაელთა ლაშქარი სომხეთის საზღვრებს მიადგა, არტაშეს II ღალატით მოკლეს.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სომხეთის მეფეები კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 20 კატეგორია:მოკლული მონარქები
ბენაშვილი
საკუთარი სახელი ბენაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
სანდრო დე ამერიკა
რობერტო სანჩეს-ოკამპო სასცენო სახელი სანდრო დე ამერიკა (დ. 19 აგვისტო, 1945 — გ. 4 იანვარი, 2010) — ბოშური წარმომავლობის არგენტინელი მომღერალი და მსახიობი. მიჩნევა ერთ-ერთ პირველ ლათინო ამერიკელად, რომელიც როკს ესპანურ ენაზე მღეროდა. მან გამოუშვა 52 ოფიციალური ჩანაწერი და გაყიდა 50-75 მილიონამდე ეგზემპლარი. მისი ყველაზე ცნობილი სიმღერებია: Dame fuego, Rosa, Rosa, Quiero llenarme de ti, Penumbras, Porque yo te amo, Así, Mi amigo el Puma, Tengo, Trigal და Una muchacha y una guitarra. მისი ყველაზე ცნობილი სიმღერაა Rosa, Rosa, რომლის 2 მილიონი ჩანაწერია გაყიდული. MTV-სა და როლინგ სტოუნის მიხედვით მისი ჰიტი Tengo 100 საუკეთესო არგენტინულ როკ სიმღერაში XV ადგილზე დაასახელეს.
სანდრო იყო პირველი ლათინო ამერიკელი, რომელმაც მედისონ-სკვერ-გარდენში იმღერა. 2005 წელს სანდრო დააჯილდოვეს ლათინური გრემით.
ჯანმრთელობა და გარდაცვალება
2009 წლის 20 ნოემბერს სანდროს მენდოზაში გაუკეთეს გულის და ფილტვის ტრანსპლანტაცია. ოპერაციამ წარმატებით ჩიარა, 5 დღის შემდეგ მისმა ექიმმა განაცხადა, რომ სანდრო რესპირატორის გარეშე დამოუკიდებლად სუნთქავდა. 2010 წლის 4 იანვარს, ოპერაციიდან 45 დღის შემდეგ საავადმყოფოში გარდაიცვალა.
სქოლიო
კატეგორია:ესპანელი არგენტინელები კატეგორია:არგენტინელი მუსიკოსები კატეგორია:დაბადებული 19 აგვისტო კატეგორია:დაბადებული 1945 კატეგორია:გარდაცვლილი 4 იანვარი კატეგორია:გარდაცვლილი 2010
მაჰაბოდჰი
მაჰაბოდჰი (महाबोधि मंदिर) — ბუდისტური ტაძარი ბოდჰ-გაიაში, იქ, სადაც სიდჰართა გაუტამამ მიაღწია გაბრწყინებას და გახდა ბუდა. ბოდჰ-გაია მდებარეობს ინდოეთის ბიჰარის შტატის დედაქალაქ პანტიდან 96 კმ-ის დაშორებით. კომპლექსი ასევე მოიცავს ბოდჰის წმინდა ხეებს, რომლების ქვეშაც გაბრწყინდა ბუდა.
ბუდას სიკვდილიდან 250 წლის შემდეგ, ბოდჰ-გაისა სწვევია მეფე აშოკა, რომელმაც აქ მაჰაბოდჰის მონასტერი დააფუძნა, მაგრამ ზოგიერთი ისტორიკოსი მიიჩნევს, რომ ის I საუკუნეში, ქუშანის იმპერიის დროს აიგო. ინდოეთში ბუდიზმის დაკნინების პერიოდში, ტაძარი მივიწყებულ იქნა და მტვრისა და ნაგვის სქელი ფენით დაიფარა.
XIX საუკუნეში, ბრიტანეთის კოლონიური რეჟიმისას, ტაძარს რეკონსტრუქცია ჩაუტარა ბრიტანეთის არქეოლოგიურმა საზოგადოებამ, რის შედეგადაც, მან პირვანდელი ფორმა დაიბრუნა.
2002 წელს, იუნესკომ კომპლექსი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ინდური კულტურა კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ინდოეთში
ცხინვალი (საფეხბურთო კლუბი)
„ცხინვალი“ — ქართული საფეხბურთო კლუბი. თამაშობს გორის „ქართლის“ სტადიონზე. 2007 წელს საფეხბურთო  კლუბ  „ცხინვალთან“ გაერთიანებით  შეიქმნა  საფეხბურთო  კლუბი  ცხინვალის  „სპარტაკი“. 2015 წლის იანვრიდან კლუბი საფეხბურთო კლუბ „ცხინვალის“ სახელით გამოდის.
ისტორია
ქალაქ ცხინვალის საფეხბურთო კლუბი 1936 წელს დაარსდა. გუნდს არაერთხელ შეეცვალა სახელი, მაგრამ, უმეტესად «სპარტაკი» ერქვა. საბჭოთა კავშირის ეპოქაში ცხინვალელთა გუნდი საქართველოს პირველობასა და თასის გათამაშებაში, ამიერკავკასიის, შემდეგ კი სხვადასხვა ზონებში გამოდიოდა. საბჭოური ხანიდან 1987 წელი ცხინცალის «სპარტაკისთვის» ყველაზე ღირსსახსოვარი იყო. 1987 წლის ნოემბერში ცხინვალელებმა საქართველოს თასი მოიგეს. ფინალამდე «სპარტაკმა» ხაშურის «ივერიას» 4:1 სძლია, თასის წინა გამარჯვებული ბოლნისის «სიონი» სტუმრად 1:0 დაამარცხა და ნეიტრალურ მოედანზე «დუშეთს» 2:1 მოუგო. «სპარტაკმა» ფინალში ოზურგეთის «მერცხალი» 1:0 დაამარცხა. ეს ერთადერთი გოლი მატჩის მე-15 წუთზე ალან ჯიოევმა ვლადიმერ ჩოჩიევის გადაცემის შედეგად გაიტანა. ფინალში, რომლის მთავარი მსაჯი მევლუდ მიმინოშვილი იყო, ცხინვალელებმა ასეთი შემადგენლობით იასპარეზეს: რამაზ კობალაძე, სერგო გაბელაია, ვადიმ ჯიოევი, ინალ ჯიოევი, მელსიკ დურგლიშვილი, ვიაჩესლავ მარგიევი, ვალერი ჩოჩიევი, ვაჟა ხუბეჯიშვილი, ახსარ ბეკოევი, გია ხუბეჯიშვილი, ალან ჯიოევი. თბილისში, ლოკომოტივის" სტადიონზე" გამართული ფინალური მატჩის შემდეგ ცხინვალელებს საქართველოს თასი გადასცეს. thumb|left|260px|სპარტაკი 1987
ზედა რიგში (მარცხნიდან მარჯვნივ): ვლადიმერ ხაჩიროვი, ჩერმენ გათიკოევი, ვლადიმერ კოზაევი (მთავარი მწვრთნელი), გოდერძი რომელაშვილი, გია ხუბეჯიშვილი, ვაჟა ხუბეჯიშვილი, ვადიმ ჯიოევი, რამაზ კობალაძე, ალან ჯიოევი, ინალ ჯიოევი, ალან ჯიოევი (მწვრთნელი); ქვედა რიგში: იგორ გობოზოვი, მელსიკ დურგლიშვილი, ახსარ ბეკოევი, ვლადიმერ ჩოჩიევი, სერგო გაბელაია, ვიაჩესლავ მარგიევი; ცხინვალის «სპარტაკი» ფეხბურთელები, ბახვა თედეევი, ახსარ ბეკოევი, ინალ ჯიოევი და სხვები საბჭოთა კავშირის სხვადასხვა ასაკობრივ ნაკრებებში გამოდიოდნენ. 1987 წელს ცხინვალელებმა, თბილისში, მოსამზადებელ შეკრებაზე მყოფი საბჭოთა კავშირის ჭაბუკთა ნაკრები (მთ. მწვრთნელები ბორის იგნატიევი) 2:0 დაამარცხა, ბურთები ვალერი ჩოჩიევმა და გიორგი ხუბეჯიშვილმა გაიტანეს. ორივე საგოლე პასი სამხრეთ ოსეთის რეგიონული ფედერაციის ახლანდელმა პრეზიდენტმა სერგო გაბელაიამ გააკეთა.
ახლო წარსული
1990-2003 წლებში ცხინვალელთა გუნდს ლიახვი ერქვა, 2003-07 წლებში კი ცხინვალის სახელით იასპარეზა. 2007 წლიდან კი ისევ ცხინვალის სპარტაკია. სამაჩაბლოს ცნობილი მოვლენების შემდეგ, გუნდის დისლოკაციის ადგილი ცხინვალის ნაცვლად, გორი გახდა.
დამოუკიდებელი ქართული ფეხბურთის ისტორიაში, ჯერჯერობით, ცხინვალის სპარტაკისთვის ყველაზე დასამახსოვრებელი 2009-10 წლების სეზონი იყო. ჩვენმა გუნდმა ჩემპიონატში მე-5 ადგილი დაიკავა და საქართველოს დავით ყიფიანის თასის გათამაშების ნახევარფინალში იასპარეზა. ცხინვალის სპარტაკში საქართველოს ეროვნული ნაკრების ყოფილი ფეხბურთელები — გიორგი დემეტრაძე, ლადო ბურდული, სოსო გრიშიკაშვილი და ლაშა ჯაკობია გამოდიოდნენ. გუნდში დღესაც არიან ახალგაზრდული და ჭაბუკთა ასაკობრივი ნაკრები გუნდების წევრ-კანდიდატები. გუნდს სერგო გაბელაია, კობა ჟორჟიკაშვილი, ვლადიმერ ხაჩიძე, გოჩა ჩიქოვანი, ბადრი კვარაცხელია წვრთნიდნენ. 2011 წლის 15 სექტემბრიდან ცხინვალის სპარტაკის მთავარი მწვრთნელი კვლავ ვლადიმერ ხაჩიძე გახდა.
შემადგენლობა 2014/2015
მონაცემები ზამთრის სატრანსფერო ფანჯრისას.
მოვიდნენ
** — იჯარიდან
წავიდნენ
* — იჯარით
** — იჯარიდან
მუქი შრიფტით — ტრანსფერები, რომლებიც განხორციელდა ზამთრის სატრანსფერო ფანრჯისას.
ნიკოლი (ჩილელი მომღერალი)
დენის ლილიან ლავალ სოზა (დ. 19 იანვარი, 1977) — ჩილელი მომღერალი და მსახიობი, უკეთ ცნობილი მისი სასცენო სახელით ნიკოლი. საკუთარ საქმიანობას იგი, ძირითადად, სანტიაგოსა და მაიამიში ახორციელებს.
ცხინვალი (საფეხბურთო კლუბი)
სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს საფეხბურთო კლუბები კატეგორია:ცხინვალი (საფეხბურთო კლუბი)
ნიკოლი (ჩილელი მომღერალი)
ბიოგრაფია
ნიკოლმა კარიერა ბავშვობიდან დაიწყო. მის პირველ ალბომს Tal Vez me Estoy Enamorando ადგილობრივი წარმატება ჰქონდა და მიაღწია ოქროს სტატუსს თექვსმეტი წლის ასაკში გამოუშვა მეორე ალბომი Esperando Nada, რომლის 75 000-ზე მეტი ეგზემპლარი გაიყიდა მხოლოდ მის ქვეყანაში. 1997 წელს გამოსულმა ალბომმა Sueños en Tránsito ნიკოლი ლათინურ ამერიკას გააცნო, როგორც ჩამოყალიბებული მომღერალი.
საკუთარი ჰორიზონტების გასაფართოვებლად ნიკოლი გადავიდა მექსიკაში, შემდეგ კი მაიამიში, აშშ, სადაც ის შეხვდა ბრუნო დელ გრანადოს. მან, მას შემდეგ რაც მოისმინა ნიკოლის სიმღერა, წაიყვანა იგი მადონას ლათინოამერიკულ ლეიბლში: Maverick Música.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩილელი მომღერლები კატეგორია:დაბადებული 1977 კატეგორია:ჩილელი მსახიობები კატეგორია:დაბადებული 19 იანვარი
Nicole ニコール
Solenopsis maxillosa
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
ილია მელია
ილია მელია (Élie Mélia; დ. 20 თებერვალი, 1915 — გ. 15 მარტი, 1988) — ქართველი მღვდელი, ეკლესიის ისტორიკოსი და თეოლოგი.
ლარაძე
საკუთარი სახელი ლარაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
კატეგორია:ქართული გვარები
მრავალძალი
მრავალძალი — XI საუკუნის ხუროთმოძღვრების ძეგლი რაჭაში. წმინდა გიორგის სახელობის დარბაზული ეკლესია მდებარეობს ონის მუნიციპალიტეტის სოფელ მრავალძალის მიდამოებში. ეკლესია გამოირჩევა განუმეორებელი ბარელიეფებით. მასში რამდენიმე ისტორიული მნიშვნელობის საგანი იყო დაცული (მათ შორის ჯალალ-ედ-დინის მუზარადი და შაჰ აბას I-ის ხმალი). 1894 წელს დარბაზული ეკლესია გუმბათოვან ნაგებობად გადააკეთეს და დასავლეთის მხრიდან სამრეკლო მიუშენეს. 1991 წლის 29 აპრილს რაჭაში მომხდარმა მიწისძვრამ მნიშვნელოვნად დააზიანა, როგორც ეკლესიის ძველი, ასევე ახალი ნაწილები. 2009 წელს დასრულდა ტაძრის სარესტავრაციო სამუშაობი და ეკლესიამ თავდაპირველი სახე დაიბრუნა.
2018 წელს, მრავალძალის ეკლესიას საქართველოს მთავრობის დადგენილებით მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
ისტორია
რაჭაში, სოფელ მრავალძალთან, უძველესი დროიდან იყო მონასტერი. სოფლიდან დაახლოებით 3 კილომეტრის დაშორებით, ჭოლევის კლდის დაბოლოებასთან, „ჭიქის ტბის“ ზევით, ახლაცაა შენობათა ხავსმოდებული ნანგრევები, რომელთაც ხალხი „ნაეკლესიევს“ უწოდებს. როგორც ჩანს, რაღაც მიზეზის გამო, ბერები აყრილან და კვინწიხის გორის კალთაზე გაუჩაღებიათ სამონასტრო მოღვაწეობა, იქ, სადაც ახლა მრავალძლის წმინდა გიორგის ტაძარია აღმართული.
მრავალძალის ეკლესიის აგება სავარაუდოდ ბაგრატ III-ის მიერ 1010 წელს რაჭის საერისთაოს დაარსებას უკავშირდება. ამ დროს რაჭა მთლიანად მოიფინა ახლადაგებული ეკლესია-მონასტრებით, ციხე-სიმაგრეებით, სასახლეებით. მაშინ აიგო რაჭაში ყველა გამორჩეული ეკლესია-მონასტრები: ნიკორწმინდა, პატარა ონი, ზემო კრიხი, ხიმში და მრავალი სხვა.
თავდაპირველად წმინდა გიორგის ეკლესია რაჭისათვის დამახასიათებელი ტიპური საშუალო ზომის (10.75 X 6.75) ცალნავიანი დარბაზული ეკლესია ყოფილა. იგი სახელგანთქმული იყო სილამაზით, დახვეწილი არქიტექტურული ფორმებით, ჩუქურთმებით, ლაპიდალური წარწერებით, შიგნიდან მთლიანად მხატვრობით დაფარული კედლებით, თაღ-კამარებით, ქვის მოჩუქურთმებული კანკელით, ძვირფასი ჯვარ-ხატებით, საეკლესიო ხელნაწერი წიგნებითა და ეკლესიისათვის შეწირული იშვიათი საერო ნივთებით.
შუა საუკუნეებში მთელ დასავლეთ საქართველოში მის რელიგიურ „ავტორიტეტს“ ძნელად თუ შეედრებოდა სხვა რომელიმე საკულტო დაწესებულება. რაზეც მეტყველებს ის ფაქტიც, რომ ონის მუნიციპალიტეტში შემავალ სოფელ სორის საკმაოდ ძველი „ჯვარცმის მონასტერი“ (XIII საუკუნე) მის სახელობაზე ყოფილა აგებული.
XIX საუკუნეში რუსმა ეგზარქოსმა მრავალძლის მონასტერი გააუქმა და სამრევლო ეკლესიად გადააკეთა. იმავე საუკუნის მიწურულს, 1894 წელს, დეკანოზ მიხეილ სხირტლაძის ხელმძღვანელობით, ტაძარი განახლდა და გადიდდა. ახალი ეკლესია შედარებით დიდი ზომის (18.75 X 13.10 მ) ჯვრისსახა ნაგებობა იყო, რომელსაც ათწახნაგა გუმბათი ედგა. ძველი ეკლესიიდან მხოლოდ აღმოსავლეთი ნაწილი დარჩა.
1991 წლის 29 აპრილის რაჭის მიწისძვრამ XIX საუკუნის შენობა ჩამოაქცია, ასევე დააზიანა მისი ძველი ნაწილიც. 2007 წელს კულტურის სამინისტროს ძეგლთა დაცვის კომიტეტის მიერ წამოწყებული აღდგენითი სამუშაოები 2009 წლის შემოდგომაზე დასრულდა. იგი ადრინდელ სახეს დაუბრუნდა.
ეტიმოლოგია
thumb|300px|[[ხარისა და ძროხის გამოსახულებები]] ტაძარი თავიდანვე წმინდა გიორგის სახელობის ყოფილა, ხოლო რატომ ეწოდა მას „მრავალძალი“, გადმოგვცემს 1894 წელს გაზეთ „ივერიაში“ გამოქვეყნებული სტატია:
აღსანიშნავია, რომ XIX საუკუნეში ტაძრის გადიდებისას, დასავლეთ კედელზე, ტაძრის კარიბჭის თავზე გამოუსახავთ ხარისა და ძროხის თავები, რომელთა ნახვა დღესაც შეიძლება.
ზემოთხსენებული ყანწები აღწერილი აქვს ექვთიმე თაყაიშვილს, რომელმაც მრავალძლის ეკლესია 1920 წელს მოინახულა. ტაძარში დაცული ნივთების აღწერისას მას მოხსენიებული აქვს წყვილი ყანწი, ვერცხლით შემკული. მარი ბროსეს ცნობით ამ ყანწებს აწერია მეფე ალექსანდრე.
ტაძარში დაცული ნივთები
მრავალძლის წმინდა გიორგის ეკლესიაში მრავალი ისტორიული ნივთი ინახებოდა. 1934 წლის გაზაფხულზე ეკლესია გაძარცულა. გიორგი ბოჭორიძის ცნობით ყაჩაღებს მთელი ვერცხლეული წაუღიათ. გადარჩენილა ჯალალ-ედ-დინის მუზარადი, გაძარცვული შაჰ-აბასის ხმალი და ქარახსები (ყანწები).
ჯალალ-ედ-დინის მუზარადი
ჯალალ-ედ-დინის მუზარადის შესახებ ცნობას გვაწვდის „ამირეჯიბთა გვაროვნობითი სიგელი.“ ამ სიგელიდან ირკვევა, რომ ხვარაზმის სულთანი, ჯალალ-ედ-დინი, იმერეთის საზღვარზე სასტიკად დაუმარცხებია ამერეთიდან გადახვეწილ რუსუდან მეფეს და მის ჯარებს. დასახელებულ ამირეჯიბთა სიგელში ვკითხულობთ:
საყურადღებოა, რომ ეს თაჯი, ე. ი. რკინის საომარი ქუდი, ნიშნად მტერზე გამარჯვებისა მაშინვე შეუწირავთ მთელ იმერეთში სახელგანთქმული მრავალძალის მონასტრისათვის. ამის შესახებ იმავე სიგელში ნათქვამია: „...და დროშაცა შევსწირეთ მეხოიშნესა (ე. ი. ულუმბოს მონასტრის ღვთისმშობლის ხატისათვის) ჩუჱნსა, და თაჯი მრავალძალსა“.
იმავე ბრძოლაში მტრისთვის წართმეული შაჰის მთავარი დროშა „ულუმბოს მონასტრის ღვთისმშობლის ხატისთვის“ შეუწირავთ, რომელიც შემდგომში მრავალძლის მონასტერში გადაუტანიათ.
შაჰ-აბასის ხმალი
შაჰ-აბასის ხმლის შესახებ საინტერესო ცნობას გვაწვდის ვახუშტი ბატონიშვილი თავის კაპიტალურ ნაშრომში „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა“:
ვახუშტის ამ ცნობაში განცვიფრებას იწვევს ის ფაქტი, რომ მრავალძალის წმ. გიორგის ეკლესიისათვის საკუთარი ხმალი შეუწირავს ქართველთა მტერს, შაჰ-აბას I-ს. თუმცა ამაზე მეტყველებს სხვა წყაროებიც. ეხება რა შაჰისეული ხმლის ისტორიას, პლატონ იოსელიანი წერს:
აღნიშნული ხმალი, მეოცე საუკუნის 20-იან წლებში, მოინახულა და აღწერა გიორგი ბოჭორიძემ: „სპარსული ხმალი ტარმოტეხილი; ტარი შეჭედილია ოქროთი და შემკული 1 დიდი, 31 საშუალო და 14 წვრილი თვლით.“
წმინდა მეომრები
აღმოსავლეთის ფასადზე, სარკმლის ღიობს ორსავ მხარეს წმინდა მეომართა ფრონტალურად მდგომი რელიეფური გამოსახულებებია - მარჯვნივ წმ. გიორგია, რომლის ფეხქვეშ მეფე დიოკლეტიანეს ფიგურაა განრთხმული; მარცხნივ კი - წმ. თევდორე, რომელიც გველეშაპს განგმირავს. ორივეს ზეაღმართულ ცალ ხელში ჯვრით დაგვირგვინებული შუბი უპყრია. ორივე შარავანდმოსილია, ერთნაირი ტიპის, ოვალური მოყვანილობის მოგრძო სახეებითა და სწორი, მხრებამდე ჩამოშლილი თმებით. განსხვავება მხოლოდ ისაა, რომ წმ. თევდორეს გრძელი, ორად გაყოფილი წვერი ამშვენებს, წმ. გიორგი კი ტრადიციულად უწვერულია.
ჯვარცმა
წმინდა მეომრების თავზე გამოსახულია ”ჯვარცმის” კომპოზიცია” — მაცხოვრის დიდი ზომის ფიგურა, რომლის ორსავ მხარეს, ჯვრის განივი მკლავების ქვემოთ, ღმრთისმშობლისა და იოანე ღმრთისმეტყველის ფიგურებია. მათ თავს ადგას ორი მფრინავი ანგელოზი. თავად ჯვარი უჩვეულოდ, ზედა მკლავიდან არის განედლებული, რაც კუთხეებიდან გამომავალი ორი ფოთოლიათაა გამოხატული.
ასევე უჩვეულოა ჯვარცმული მაცხოვრის შიშვლად გამოსახვა, ნაცვლად გრძელი კოლობიუმით ან თეძოებზე მოხვეული ქსოვილით მისი წარმოდგენისა. ეს უდავოდ ამ ეპოქის პლასტიკურ ხელოვნებაში არსებული ახალი სტილური მიმართულების — ადამიანის სხეულის გადმოცემისადმი ინტერესის — გამოძახილს უნდა წარმოადგენდეს. აღსანიშნავია ემოციურობის გამომხატველი დეტალები, როგორიცაა მაცხოვრის ოდნავ გვერდზე დახრილი თავი, იოანე ღმრთისმეტყველის ლოყაზე მიდებული ხელი, ფიგურათა ფართოდ გახელილი თვალების შეშფოთებული მზერა და სხვა.
ამავე ფილაზე, ჯვარცმის კომპოზიციის ქვემოთ, რელიეფური ვიწრო ზოლით ცალკე გამოყოფილ არეზე გამოკვეთილია ადამის დიდი ზომის თავი, რომელიც აქვე გამოსახულ ჯვარცმული მაცხოვრის სახეს იმეორებს. ოღონდ ქრისტესაგან განსხვავებით მას მკაცრი, გაყინული გამომეტყველება აქვს. ადამის თავის ორსავ მხარეს პალმის მსგავსი ორი დიდი ფოთოლია მისკენ გადმოხრილი. როგორც ჩანს, აქ წარმოდგენილია განახლებული, ახალი ადამის ხატი (და არა ადამის თავის ქალა გოლგოთის მთის ძირში, რაც ხშირად გვხვდება ჯვარცმის კომპოზიციებში).
ფრესკები
თავდაპირველი ტაძრის ფრესკების შესახებ მწირი ცნობები მოიპოვება. ცნობილია, რომ კონქში მოჩანდა ვედრების სცენა: ტახტზე დაბრძანებული მაცხოვარი მარცხენა მუხლზე გაშლილი სახარებით, მის მარჯვნივ ღვისმშობელის, მარცხნივ კი იოანე ნათლისმცემლის გამოსახულებებით. დანარჩენი მხატვრობიდან ცნობილია, რომ ყოფილა დიოკლეტიანეს მიერ წმინდა გიორგის წამების ამსახველი ფრესკები. დღეისათვის არც ერთი ფრესკა არ გადარჩენილა.
სქოლიო
კატეგორია:ონის მუნიციპალიტეტის ტაძრები კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ხუროთმოძღვრების ძეგლები კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
ამხერი
ამხერი — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ადიგენის მუნიციპალიტეტში, ლელოვანის თემში. მდებარეობს მესხეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ქვაბლიანის ხეობაში, ზღვის დონიდან 1200 მეტრზე. ადიგენიდან დაშორებულია 6 კილომეტრით. სოფელში შემორჩენილია შუა საუკუნეების ეკლესიის ნანგრევები.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 97 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დიალექტი
დიალექტი (διαλέγομαι) — გარკვეული ლიტერატურული ენის არასტანდარტიზებული ვარიანტი, მისი რეგიონალურ-კუთხური ან სალაპარაკო ფორმა, რომელიც ამავე ენის სხვა დიალექტებისგან გარკვეული რაოდენობის ლექსიკური, სინტაქსური თუ ფონეტიკური თავისებურებებით გასხვავდება. მას იყენებს მოსახლეობის შედარებით მცირე ნაწილი, თუმცა იგი ძირითადში გასაგებია სტანდარტული ენის მატარებლებისთვის.
ძირითადად დიალექტთა ორ ტიპს განასხვავებენ:
ცნება „დიალექტი“ განსხვავდება ცნებისგან „ კილო “ (შეადარე ქართლური კილო), რომელიც ენის მხოლოდ ფონოლოგიურ ასპექტს მოიცავს. ასე მაგალითად, აჭარელს შეუძლია ლიტერატურულ ქართულ ენაზე აჭარული კილოთი ისაუბროს, მაგრამ არ შეუძლია სტანდარტიზირებულ ქართულად აჭარული დიალექტით ლაპარაკობდეს.
დიალექტური, კუთხური ენა ლიტერატურაშიც გამოიყენება, ძირითადად ამა თუ იმ რეგიონის ან გარკვეული მოსახლეობის ცხოვრებისეული რეალიების აღსაწერად.
ზღვარი სტანდარტულ ენასა და დიალექტს შორის
დიალექტი გარკვეული ადამიანის დაბადებისა და ჩამოყალიბების ადგილთან იდენტურობის სფეროს მიეკუთვნება, რაც ურთიერთობას დიალექტის მატარებლისა და ლიტერატურულ-სტანდარტულ ენაზე მოლაპარაკეს შორის ემოციურად დატვირთულს ხდის. სრულიად უსაფუძლოდ არის გავრცელებული აზრი, თითქოს დიალექტი ლიტერატურულ ენასთან შედარებით უფრო „ნაკლოვანია“, მისი სოციალური ღირებულება სტანდანტიზებულ ენასთან მიმართებაში უფრო დაბალია. აღსანიშნავია ის ფაქტიც, რომ დიალექტსა და სტანდარტულ ენას შორის არსებული ზღვარი ხშირად პოლიტიკურ ნიადაგზეა შექმნილი.
ენებისა და დიალექტების ურთიერთდიფერენცირების პრობლემა
უპირველეს ყოვლისა, გერმანიკულ ენებზე მოლაპარაკეთა ზუსტი რაოდენობის დადგენა შეუძლებელია, რაც იმ მიზეზით აიხსნება, რომ მსოფლიოში არსებულ ენათა რაოდენობა არაა საბოლოოდ დადგენილი, ანუ
საქმე ის არის, რომ არსებობს ერთი ენის დიალექტები, რომლებიც
ენებად დიფერენცირება სიშორის მიხედვით
ენებად გეოგრაფიული სიშორის გამო, ან გეოგრაფიული სიშორის მიხედვით განარჩევენ მონათესავე ენების წყვილებს, რომელთა შორის განსხვავება იმდენად დიდია, რომ ურთიერთგაგებინება (1.) გაძნელებულია, ანდა (2.) სრულიად შეუძლებელი. მაგ.; (1.) რუსული და ჩეხური; (2.) ნორვეგიული და აფრიკაანსი.
დღეს არსებულ ენათაგან ნახევარი მოდის ინდონეზიაზე, მექსიკაზე, ბრაზილიაზე, კამერუნზე, ინდოეთზე, ჩინეთზე, ამერიკის შეერთებულ შტატებსა და რუსეთის ფედერაციაზე. სპეციალისტთა პროგნოზების მიხედვით, 2100 წლისთვის შეიძლება გაქრეს ენათა 90 პროცენტი: ენის შესანარჩუნებლად აუცილებელია, რომ მასზე ლაპარაკობდეს არაუმცირეს რამდენიმე ათასი კაცისა.
ენათა ოჯახები
მონათესავე ენები შეადგენენ ენათა ოჯახებს. ეს ოჯახები ძალიან განხსვავდებიან ერთმანეთისაგან როგორც მოლაპარაკეთა რაოდენობის, ასევე ენათა რაოდენობის მიხედვით. არის ე.წ. „გიგანტი-ოჯახები“, რომლებზე მოსაუბრეთა რიცხვი ასეულ მილიონს მოითვლის, არის აგრეთვე ე.წ. „ჯუჯა-ოჯახები“. უფრო მეტიც, მსოფლიოში არის ცალკეული ენები, რომლებიც არცერთ სხვა ენას არ ენათესავებიან. (მაგ.; ქაშმირში არსებული (ე.წ. იზოლირებული) ბურუშასკი ენა (Burushaski).
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დიალექტები კატეგორია:ენათმეცნიერება
პრაღა
პრაღა — ჩეხეთის რესპუბლიკის დედაქალაქი, ქვეყნის პირველი  და ევროკავშირის მე-13 უდიდესი ქალაქი, ბოჰემიის ისტორიული დედაქალაქი. მდებარეობს მდინარე ვლტავას ხეობაში. ქალაქის ურბანული ნაწილის მცხოვრებთა რიცხვი 1.3 მილიონი, ხოლო მეტროპოლიტური არეალის – 2.7 მილიონია. პრაღაში ოკეანური კლიმატია, რომლისთვისაც შედარებით თბილი ზაფხული და გრილი ზამთარია დამახასიათებელი.
პრაღაში ათზე მეტი დიდი მუზეუმი, ამასთანავე უამრავი თეატრი, გალერეა და კინოთეატრი მდებარეობს. ქალაქი თანამედროვე სატრანსპორტო სისტემითაა აღჭურვილი. პრაღაში უამრავი საჯარო და კერძო სკოლა მდებარეობს. კარლის უნივერსიტეტი, რომელიც პრაღის უნივერსიტეტის სახელწოდებითაცაა ცნობილი, ჩეხეთის უდიდესი და ყველაზე პრესტიჟული, ხოლო ცენტრალური ევროპის უძველესი უნივერსიტეტია.
პრაღას მინიჭებული აქვს „ალფა“ რანგის გლობალური ქალაქის სტატუსი. 2019 წელს ქალაქი მერსერის კვლევის მიხედვით, მსოფლიოს ქალაქებს შორის სიცოცხლისუნარიანობის დონით 69-ე ადგილზე დასახელდა. პრაღა პოპულარული ტურისტული დანიშნულების ადგილია. 2017 წლის კვლევის მიხედვით, ქალაქს ყოველწლიურად 8.5 მილიონზე მეტი მნახველი სტუმრობს. ამავე წელს პრაღა ევროპის მეხუთე ყველაზე მონახულებულად ქალაქად დასახელდა ლონდონის, პარიზის, რომისა და სტამბოლის შემდეგ.
ჩეხოსლოვაკიის პირველი რესპუბლიკა
პირველი მსოფლიო ომი ავსტრია-უნგრეთის დამარცხებით და ჩეხოსლოვაკიის წარმოქმნით დასრულდა. რესპუბლიკის დედაქალაქად პრაღა დასახელდა. ამ პერიოდში პრაღა ინდუსტრიულად განვითარებული ჭეშმარიტად ევროპული დედაქალაქი იყო. 1930 წლისთვის ქალაქის მცხოვრებთა რიცხვი 850 000 იყო.
მეორე მსოფლიო ომი
1939 წლის 15 მარტს პრაღაში ადოლფ ჰიტლერის ბრძანებით გერმანიის არმია შევიდა. 16 მარტს მან პრაღის სასახლიდან ქალაქი ბოჰემიისა და მორავიის პროტექტორატად გამოაცხადა. მთელი მისი არსებობის მანძილზე პრაღა ეთნიკურად მრავალფეროვანი ქალაქი იყო. მისი მაცხოვრებლების უმრავლესობას ჩეხები, გერმანელები და ებრაელები შეადგენდნენ. 1939 წლიდან, მას შემდეგ, რაც ქვეყანა ნაცისტურმა გერმანიამ დაიპყრო, პრაღელ ებრაელთა უმრავლესობა ჰოლოკოსტს შეეწირა. ქალაქში 1942 წელს ჩეხოსლოვაკიელმა დივერსანტებმა ნაცისტური გერმანიის ერთ-ერთი უძლიერესი ადამიანი, სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწე – რაინჰარდ ჰაიდრიხი მოკლეს, რასაც ჰიტლერის სისხლიანი რეპრესიები მოჰყვა.
1945 წლის თებერვალში აშშ-ს საჰაერო სამხედრო ძალებმა პრაღაში დაბომბვითი რეიდები განახორციელეს. ამერიკელთა იერიშის შედეგად 701 ადამიანი დაიღუპა და 1000-ზე მეტი დაშავდა, დაინგრა შენობა-ნაგებობები, ქარხნები და ისტორიული ღირშესანიშნაობები, მათ შორის ემაუსის მონასტერი. ნგრევას მრავალი ისტორიული ნაგებობა გადაურჩა და ზარალი, რომელიც პრაღას მიადგა, იმ პერიოდში სხვა ქალაქების ზარალთან შედარებით მცირე იყო. ამერიკელმა პილოტებმა პრაღაში განხორციელებულ რეიდებს ნავიგაციური შეცდომა უწოდეს. ამავე წლის მარტის თვეში პრაღის სამხედრო ქარხნებში მიზანმიმართული დარბევა განხორციელდა, რომელსაც 370 ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა.