cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ჯეიმზ ჯოისი
დუბლინი, 1882–1904
ჯეიმზ ავგუსტინ ჯოისი დაიბადა კათოლიკეთა ოჯახში, დუბლინის გარეუბან რეთგერში. იგი ოჯახში უფროსი შვილი იყო. მისი ორი ტყუპისცალი ჯერ კიდევ მცირეწლოვნობისას ტიფით გარდაიცვალა. ჯოისების ოჯახი წარმოშობით ფერმოიდან, კორკის საგრაფოდან იყო. ჯოისის მამა და პაპა მდიდარი ოჯახის შვილებზე დაქორწინდნენ. 1887 წელს ჯეიმზის მამა ჯონ სტანისლოს ჯოისი გახდა ადგილობრივი ყადაღის შემგროვებელი, რამაც ოჯახის შემოსავალი მნიშვნელოვნად გაზარდა. ჯოისები საცხოვრებლად გადავიდნენ შედარებით პრესტიჟულ ქალაქ ბრეიში, დუბლინიდან 12 კილომეტრის დაშორებით. როგორც ცნობილია, ამ დროისათვის პატარა ჯეიმზს უკბინა ძაღლმა, რამაც მომავალში დიდი გავლენა იქონია მის ფსიქიკაზე, ჩამოუყალიბდა რა ძაღლებისადმი შიშის სინდრომი. ჯეიმზს ასევე ეშინოდა გრუხუნის. მისი ჩანაწერებიდან ირკვევა, რომ ბავშვობაში დეიდა ზღაპრებში გრუხუნს აღწერდა, როგორც ღმერთის მიერ მოვლენილ სასჯელს.
1981 წელს ჯოისმა დაწერა პოემა „Et Tu Healy” ჩარლზ სტიუარტ პარნელის გარდაცვალების პატივსაგებად. ჯოისის მამას არ მოწონდა პარნელი მისი კათოლიკურ ეკლესიაზე დამოკიდებულებითა და ირლანდიის ჰოუმრულის ინიციატივის ჩავარდნის გამო. უფროსმა ჯოისმა დაბეჭდა პოემა და პროტესტის ნიშნად გააგზავნა ვატიკანის ბიბლიოთეკაში. იმავე წლის ნოემბერში, ჯონ ჯოისი ოფიციალურად გაკოტრდა, ხოლო 1893 წელს ჩამოართვეს სახელმწიფო პენსია, რამაც ოჯახში დიდი ფინანსური პრობლემები წარმოშვა.სტრესის ნიადაგზე ჯონ ჯოისს სასმელისადმი მიდრეკილება ჩამოუყალიბდა.
უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ, 1903 წელს, ჯოისმა დატოვა დუბლინი და მედიცინის შესასწავლად გაემგზავრა პარიზში. თუმცა სინამდვილეში ფულის ფლანგვის მეტს არც არაფერს აკეთებდა. რამდენიმე თვის შემდეგ იგი დაბრუნდა ირლანდიაში მას შემდეგ, რაც დედამისს ეშინოდა რა თავისი შვილის უპატივცემლობის, ჯოისის დედა ცდილობდა, ეზიარებინა, თუმცა ყოველი მისი ცდა უშედეგოდ დასრულდა. საბოლოოდ ჯოისის დედა ჩავარდა კომაში და გარდაიცვალა 13 აგვისტოს, უარყოფილი შვილის მიერ, რათა მუხლმოყრილი ელოცა მისი სულის გადასარჩენად. დედის გარდაცვალების შემდეგ ჯოისმა მოუხშირა სმას, რამაც სახლში გამოიწვია სიტუაციის დაძაბვა. იგი თავს ირჩენდა წიგნების რევიუირებით, კერძო გაკვეთილებით და ასწავლიდა სიმღერას. მისმა ერთ ერთმა მოსწავლემ 1904 წელს ბრინჯაოს მედალი აიღო ერთ-ერთ მუსიკალურ კონკურსში.
1904 წლის 7 იანვარს ჯოისი ეცადა, გამოექვეყნებინა ახალგაზრდა ხელოვანის პოტრეტი - ესთეტიკური ესსე, მაგრამ ჟურნალმა დანამ უარი განაცხადა. ჯოისმა თავის 22-ე დაბადების დღისათვის გადაწყვიტა, ესსე განეახლებინა და ექცია რომანად, დაერქმია ახალი ვერსიისთვის „სტივენ ჰეროუ“. თუმცა ჯოისს არასოდეს არ გამოუქვეყნებია ეს ნაწარმოები მისი ორიგინალური სახელწოდებით. ეს იყო ის წელი, როდესაც ჯოისი შეხვდა ნორა ბენაქლს, ახალგაზრდა გოგონას გალვეიდან, რომელიც მუშაობდა დუბლინის ერთ-ერთ სასტუმროში. 1904 წლის 16 ივნისს, ჯოისი და ნორა პირველად შეხვდნენ ერთმანეთს პაემანზე. სწორედ ეს დღე გახდა ჯოისის ბრწყინვალე ნაწარმოებში, „ულისეში“ აღწერილი დღის თარიღი.
რამდენიმე ხნის განმავლობაში ჯოისი დარჩა დუბლინში, თუმცა ძალიან მოუმატა სასმელის სმას. ერთ დღეს, როდესაც მწერალი არაფხიზელ მდგომარეობაში იმყოფებოდა, იგი სკანდალის მიზეზი გახდა, რომლისგანაც მამამისის შორეულმა ნაცნობმა ალფრედ. ჰანტერმა იხსნა, რომელმაც იგი შეიკედლა საკუთარ სახლში. ჰანტერი აღმოჩნდა ებრაელი, რომელსაც ჰყავდა მოღალატე მეუღლე. სწორედ იგი გახდა ულისეს პერსონაჟის, ლეოპოლდ ბლუმის პროტოტიპი. ჯოისი დაუახლოვდა ოლივერ ჯონ გოგართს, ულისეს პერსონაჟ ბაკ მალიგანის პროტოტიპს. მწერალმა გოგართის ციხესიმაგრეში 6 ღამე გაატარა, რაც ბოლოს დასრულდა ამ უკანასკნელის მიერ ჯოისის მიმართულებით გასროლით. ჯეიმზი იმავე ღამეს დაბრუნდა დუბლინში. ამ ამბიდან ცოტა ხნის შემდეგ მწერალმა კუნძული დატოვა და კონტინენტზე ნორასთან ერთად გაემგზავრა.
1904–1920: ტრიესტი და ციურიხი
იმავე წელს, ნორას და ჯოისს შეეძინათ მათი პირველი ვაჟი ჯორჯიო. ჯოისმა მიმართა თავის ძმას სტანისლავს რომ შეერთებოდა მას ტრიესტში და სათადარიგოდ უპოვა მას ადგილი ინგლისური ენის მასწავლებლად ადგილობრივ სკოლაში. ფაქტობრივად მან შესთავაზა თავის ძმას მეტად საინტერესო სამსახური ვიდრე კლერკად მუშაობა დუბლინში, მაგრამ სინამდვილეში იგი ცდილობდა გაეზარდა მისი ოჯახის შცირე შემოსავალი მისი ძმის ახალი სამსახურით. სტანისლავს და ჯეიმზს ჰქონდათ ძალიან ახლო ურთიერთობა მთელი იმ დროის განმავლობაში რაც ისინი ცხოვრობდნენ ტრიესტში, მიუხედავად იმისა რომ ჯოისი კვლავ განუწყვეტლივ სვამდა და ხშირად არაორდინალურად იქცეოდა.
1906 წელს, მას შემდეგ რაც ჯოისმა დააგროვა საკმაო კაპიტალი ტრიესტრში მოღვაწეობის შედეგად, ქრონიკული ახლის ძიებით შეპყრობილი ჯოისი გაემგზავრა რომში, ვინაიდან მისთვის მოსაწყენი გახდა ტრიესტრში ცხოვრება. იმავე წელს ზაფხულში ჯოისს და ნორას შეეძინათ ქალიშვილი ლუცია ჯოისი.
ჯოისი დაბრუნდა დუბლინში 1909 წლის ზაფხულში, თავის შვილ გიორგიოსთან ერთად რათა მოენახულებინა მამამისი და ასევე გადაწყვიტა დაეწყო მუშაობა დუბლინელების გამოსაქვეყნებლად. მან აგრეთვე მოინახულა ნორას ოჯახი გალვეიში, შეხვდა რა მათ პირველად, თავისი აღმავლობის პერიოდში. ჯოისმა გადაწვყიტა თან წაეყვანა თავისი ერთ ერთი და ევა, რათა დახმარებოდა ნორას საოჯახო საქმეების მოგვარებაში. ჯოისმა მხოლოდ ერთი თვე გაატარა ტრიესტში, ვიდრე კვლავ უკან დაბრუნდებოდა დუბლინში, მაგრამ ამჟამად ახალი შემართებით, რომ დაეარსებინა ადგილობრივი კინომატოგრაფია დუბლინში. წამოწყება მეტად წარმატებული აღმოჩნდა, თუმცა მას შემდეგ რაც ჯოისმა მიატოვა დუბლინი, საქმე წარუმატებლად დასრულდა. ჯოისმა თან წაიყვანა თავისი მეორე და აილინი. მას შემდეგ რაც ევამ მიატოვა ტრიესტი 1910 წელს აილინი დარჩა კონტინენტზე და დაქორწინდა კიდეც ჩეხ ბანკირზე, ფრანტიჩეკ შურეკზე.
ჯოისი დაბრუნდა დუბლინში 1912 წლის ზაფხულში, ჯორჯ რობერთან ერთწლიანი დავის შემდეგ, თავისი ნოველის დუბლინელების დაბეჭდვის გამო. მისი მოგზაურობა კვლავ უშედეგო აღმოჩნდა. ტრიესტში დაბრუნების შემდეგ ჯოისმა დაწერა პოემა Gas from a Burner რობერტთან პროტესტის მიმართებაში. ეს იყო მისი ბოლო მოგზაურობა ირლანდიაში, მას შემდეგ იგი არ გაკარებია ახლოს დუბლინს, მიუხედავად ჯონ ჯოისის და ახალგაზრდა ირლანდიელი მწერლის ვილიამ ბათლერ იეთსის გამუდმებული ხვეწნისა.
ჯოისმა დააბანდა ბლომად ფული რათა გამხდარიყო კინემატოგრაფიის ბიზნეს მაგნატი დუბლინში. მისი შემოსავალი ფაქტობრივად იყო ბერლიტსის სკოლიდან და აგრეთვე კერძო გაკვეთილების საზღაური. სწორედ ამ კერძო გაკვეთილების გამოისობით გაჩენილი ნაცნობობების წრე მომავალში მას მეტად დაეხმარა ავტრია-უნგერთის კონფლიქტის დროს და აგრეთვე 1915 წელს შვეიცარიაში.
მისი ერთ ერთი სტუდენტი ტრიესტში იყო ეტორე შმიცი, ცნობილი როგორც ფსევდონიმით იტალო სვევო, რომელიც შემდგომში გახდა ჯოისის ახლო მეგობარი. შმიცი იყო ებრაული ძირის მქონე კათოლიკე, ლეოპოლდ ბლუმის შესანიშნავი მაგალითი. ფაქტობრივად მასალა იუდაიზმის შესახებ რომელიც ჯოისმა მიაწოდა მკითხველს ულისეში არის შმიცის საპასუხო კორესპონდენცია ჯოისისადმი. ჯოისმა ცხოვრების უმეტესი ნაწილი გაატარა კონტინენტზე, ირლანდიისგან მოშორებით. სწორედ ტრიესტში გაუჩნდა ჯოისს თვალების პრობლემა, რამაც გამოიწვია რამდენიმე ოპერაცია.
1915 წელს, პირველი მსოფლიო ომის დროს, ჯოისი როგორც წარმომავლობით ბრიტანელი, გაერიდა ავსტრია-უნგრეთს და საცხოვრებლად გადავიდა შვეიცარიაში, სადაც იგი შეხვდა თავის მეგობარს ფრანკ ბურგენს, რომლის აზრიც ფაქტობრივად ძალზე მნიშვნელოვანი აღმოჩნდა ჯოისისათვის შემდგომში ულისეს და ფინეგანის სამძიმარის. აქვე გაიცნო მან ეზრა პონდი,რომელმაც თავისი მხრივ წარუდგინა ჯოისი ჰარიეტ შოუ ვეივერს, გამომცემელს, რომელიც ფაქტობრივად შემდგომი 25 წლის განმავლობაში გახდა ჯოისის მრჩეველი და პატრონი. ომის შემდგომ ჯოისი დაბრუნდა ტრიესტში. ომმა მნიშვნელოვნად შეცვალა ტრიესტი. 1920 წელს, ეზრა პონდის მიწვევით და რჩევით, ჯოისი გადავიდა საცხოვრებლად პარიზში, სადაც ფაქტობრივად ცხოვრობდა შემდგომი 20 წელიწადი.
1920–1941: პარიზი და ციურიხი
ამ დროის განმავლობაში, ჯოისი ხშირად მოგზაურობდა შვეიცარიაში, თვალის ოპერაციების გამო და ასევე ლუჩიას გამო, რომელიც როგორც ჯოისი ამტკიცებს დაავადებული იყო შიზოფრენიით. როგორც ცარლ იანგი ამტკიცებს, ლუჩია ფაქტობრივად დაავადდა შიზოფრენიით მას შემდეგ რაც წაიკითხა ულისე. იანგი აღნიშნავდა რომ ლუჩია და ჯეიმზი ორივენი არიან ფსიქოლოგიურად დაავადებული ადამიანნი, ორივენი მიექანებოდნენ რა მდინარის ფსკერისკენ, განსხვავება მხოლოდ იყო ის რომ ჯოისი წყალში გადახტომით იძირებოდა, და ლუჩია კი საბედისწერო შემთხვევითი ჩავარდნით. 1982 წელს, მას შემდეგ რაც სტივენ ჯოისი გახდა ჯეიმზ ჯოისის ერთადერთი მემკვიდრე, მან დაწვა ათასობით წერილი, რომელიც ფაქტობრივად აღწერდა ჯეიმზის და ლუჩიას ურთიერთობას. სტივენ ჯოისმა შემდგომში ნიუ იორკ ტაიმსის გამომცემელს მოახსენა რომ წერილები რომელიც მან დაწვა იყო მხოლოდ პერსონალური წერილები და დაწერილი იყო ნონო და ნონას (ე.წ. ჯოისის და ნორა ბარნაკლის) გარდაცვალების შემდგომ, და ფაქტობრივად არ ეხებოდა არანაირად მათ. ასევე მან დაწვა სამუელ ბეკეთის მიერ დაწერილი წერილი ლუჩიასათვის, რომელიც ფაქტობრივად თავად სამუელის წერილობითი მოთხოვნის თანახმად გაანადგურა.“
პარიზში ცხოვრების დროს ჯოისს პატრნობოდნენ მარია და ევგენი ჯოლები, ვიდრე იგი დაასრულებდა მუშაობას „ფინეგანის სამძიმარზე“. რომ არა მათ მიერ გაწეული დიდი თანადგომა, ჯოისი ალბათ ვერც შეძლებდა ამ დიდებული წიგნის დასრულებას. ჟურნალი ტრანზიშენი (ინგლ. „transition“) სერიულად აქვეყნებდა მოკლე ნაწყვეტებს ამ ნაწარმოებიდან სათაურით: „ნაწარმოები მუშაობის პროცესშია“.
გარდაცვალება
მინი|მარცხნივ|ჯეიმზ ჯოისის სასაფლაო
ჯოისი ციურიხში 1941 წელს დაბრუნდა. 1941 წლის 11 იანვარს თვალის მორიგი ოპერაცია გაიკეთა. ოპერაციის შემდგომ იგი კომაში ჩავარდა და მხოლოდ 1941 წლის 13 იანვრის ღამის ორ საათზე, ორი დღის შემდგომ, მოვიდა გონს. მისი პირველი მოთხოვნა იყო, სასწრაფოდ დაკავშირებოდნენ მისი ოჯახის წევრებს, ვიდრე კვლავ დაკარგავდა გონებას. ოჯახმა ჯოისს ვერ მოუსწრო, ვინაიდან ის კომადან გამოსვლიდან 15 წუთში გარდაიცვალა.
ჯეიმზ ჯოისი 58 წლის ასაკში გარდაიცვალა, როტენ კროიცის შვესტერჰაუზში, პერიტონიტული გლაუკომით. იგი დაკრძალეს ციურხში ფლუნტერნის სასაფლაოზე, ციურიხის ზოოპარკთან. როგორც ცნობილია, ნორა ჯოისმა ირლანდიის მთავრობას მიმართა თხოვნით, მისი მეუღლის ცხედარის გადასასვენებლად ირლანდიაში, თუმცა მისი მოთხოვნა უგულვებელყოფილ იქნა. ნორა გარდაიცვალა 1951 წელს და დაკრძალულია ჯოისის გვერდით. აგრეთვე ჯეიმზის გვერდით დაკრძალულია მისი შვილი ჯორჯიო, რომელიც გარდაიცვალა 1976 წელს. ჯეიმზ ჯოისის დაკრძალვაზე შვეიცარიელმა ტენორმა მაქს მეილსმა შეასრულა სიმღერა Addio terra, addio cielo კლაუდიო მონტევერდის ოპერიდან ორფეოსი.
დუბლინელები
ჯოისის ნაწარმოებებში მნიშვნელოვნად იგრძნობა მისი ირლანდიური წარმომავლობა. მისი ერთ-ერთი ადრეული მოთხრობების კრებულში, დუბლინელები აღწერილია დუბლინელი საზოგადოების დეგრადაცია და პარალიზება. 1987 დირექტორმა ჯონ ჰასტონმა (ფილმი იყო ჰასტონის ბოლო სერიოზული ნამუშევარი) გადაიღო კინო განსვენებულნი რომელიც იყო სწორედ დუბლინელების ბოლო მოთხრობის კინო-ინტერპრეტაცია.
პიესა „დევნილნი“ და პოეზია
მიუხედავად ჯოისის დიდი თაყვანისცემისა თეატრის მიმართ, მან მხოლოდ ერთადერთი პიესა დაწერა სახელწოდებით დევნილნი (ინგლ. Exiles) რომელიც მან შექმნა პირველი მსოფლიო ომის შემდგომ, 1918 წელს. პიესა ფაქტობრივად მოიცავს ცოლ-ქმრული ურთიერთობის სხვადასხვა სცენებს, სადაც მკაფიოდ იგრძნობა რომ იგი შეიქმნა მოთხრობის გარდაცვლილნის (ბოლო მოთხრობა დუბლინელებიდან) დასრულების შემდეგ და წინ უსწრებდა  ნოველას  ულისე. ულისეს შექმნა ჯოისმა სწორედ რომ პიესაზე მუშაობის დროს დაიწყო.
ჯოისმა 1904 წელს გამოაქვეყნა პირველი სატირული ხასიათის პოეზიის კრებული, სადაც თავს იწონებდა როგორც კელტური აღორძინების ხანის ლიდერი. მისი კრებული „კამერული მუსიკა“ შეიცავდა 36 მოკლე ლირიკულ ლექსს. ამ პუბლიკაციამ იგი ფაქტობრივად ჩართო „იმიჯისტების ანთოლოგიაში“, (ინგლ. Imagist Anthology) რომელსაც აქვეყნებდა ეზრა პაუნდი, ჯოისის ერთ-ერთი უდიდესი თაყვანისმცემელი. სხვა პოეზია, რომელიც ჯოისმა გამოაქვეყნა მომავალში არის: Gas From A Burner (1912 წ.), Pomes Penyeach (1927 წ) and „Ecce Puer” (1932 წ, მიუძღვნა თავისი შვილიშვილის დაბადებას და მისი მამის გარდაცვალებას). იგი გამოქვეყნდა 1936 წელს კრებულში: ნარკვევი პოემები
ულისე
1906 წელს ჯოისმა დაიწყო მუშაობა ნოველაზე ულისე. თუმცა დასაწყისში მას არ ჰქონდა დაგეგმილი თუ როგორ განვითარდებოდა მოვლენები ნოველაში, მაგრამ გამოკვეთილი ჰყავდა პერსონაჟი ლეოპოლდ ბლუმი და ასევე მისდევდა 1914 წლის ქრონოლოგიურ მოვლენებს. ნაწარმოებზე მუშაობა დაასრულა 1921 წელს. კიდევ სამი თვე დასჭირდა იმისათვის, რომ ჯოისს საბოლოოდ დაესრულებინა მისი შესწორება, ეს ფაქტობრივად დაემთხვა მისი 40 წლის იუბილეს, 1922 წლის 2 თებერვალს.
ნაწარმოები ულისე, რომლის  600 გვერდი დათმობილი აქვს დუბლინელი ებრაელის ლეოპოლდ ბლუმის ერთი დღის ისტორიას (16 ივნისი, 1904), იმდენად ფართოდ განიხილავს დუბლინს, რომ თავად ავტორის მტკიცებით, წიგნზე დაყრდნობით ადვილი შესაძლებელი იქნებოდა ისტორიული დუბლინის აღდგენა მისი დანგრევის შემთხვევაში. 16 ივნისი მთელ მსოფლიოში ჯოისის თაყვანისმცემელთა მიერ აღინიშნება როგორც ბლუმსდეი (Bloomsday).
ეზრა პაუნდის დამსახურებით, ნოველის მოკლე ნაწყვეტების სერიული პუბლიკაცია, სახელწოდებით „მცირე მიმოხილვა“ ჯერ კიდევ 1918 წელს დაიწყო.
მემკვიდრეობა
მინი|180პქ|ჯეიმზ ჯოისის სტატუა დუბლინში.
რესურსები ინტერნეტში
საერთო მიმოხილვა
ულისე
Finnegans Wake (web)
პოემები and Exiles
სქოლიო
კატეგორია:ირლანდიელი მწერლები კატეგორია:ირლანდიელი პოეტები კატეგორია:ჯეიმზ ჯოისი კატეგორია:XIX საუკუნის ირლანდიელები კატეგორია:XX საუკუნის ირლანდიელი მამაკაცი მწერლები კატეგორია:XX საუკუნის ირლანდიელი რომანისტები კატეგორია:ირლანდიელი მამაკაცი რომანისტები კატეგორია:ირლანდიელი მამაკაცი პოეტები კატეგორია:ირლანდიელი ლიტერატურის კრიტიკოსები კატეგორია:მოდერნისტი მწერლები
ვილანუვის სასახლე
ვილანუვის სასახლე — ისტორიული ძეგლი პოლონეთშ, ვარშავაში. სასახლე ააშენა 1677 წელს იან III სობესკის მაშინდელი ძველი ვარშავიდან სამხრეეთით, 10 კმ-ის დაშორებით. სასახლე უნდა ყოფილიყო ვერსალის მსგავსი რეზიდენცია. ყოფილი სამეფო რეზიდენცია ამჟამად მუზეუმის როლს ასრულებს. გარშემორტყმულია ეზოთი და ტბით.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოლონეთის მუზეუმები კატეგორია:ვარშავის სასახლეები კატეგორია:სამეფო რეზიდენციები
კლონირება
მინი|ბევრი ორგანიზმი, მათ შორის ვერხვი მრავლდება კლონირებით. კლონირება — ბიოლოგიაში რამდენიმე იდენტური ორგანიზმის მიღების მეთოდი უსქესო (მათ შორის ვეგეტატიური) გამრავლების გზით.
ისევე როგორც ბევრ სხვა ენაში, ქართულშიც, ტერმინი „კლონირება“ ინგლისურიდან შემოვიდა, იგი სიტყვების — clone, cloning კალკია. თვით ინგლისურ ენაში კი ამ სიტყვის, როგორც ბიოლოგიური ტერმინის, ხმარება 100 წელზე ნაკლები ხნის წინ დაიწყეს. მიუხედავად სიტყვის არსებობის მოკლე პერიოდის, მან უკვე მოასწრო რამდენიმეჯერ მნიშვნელობის შეცვლა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გენეტიკა  კატეგორია:მოლეკულური ბიოლოგია
Acropyga wheeleri
Acropyga wheeleri — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Acropyga-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:Acropyga
ძვ. წ. 956
— 956 წელი ქრისტეშობამდე. ძვ. წ. 956 წლის წინამორბედია ძვ. წ. 957 წელი ხოლო მის შემდეგ მოდის ძვ. წ. 955 წელი.
გარდაიცვალნენ
*
იოანე პავლე I
იოანე პავლე I ერისკაცობაში ალბინო ლუჩანი (Albino Luciani); დ. 17 ოქტომბერი 1912, ფორნო-დი-კანალე, ვენეტო, იტალია — გ. 28 სექტემბერი 1978, ვატიკანი) — რომის პაპი 1978 წლის 26 აგვისტოდან 28 სექტემბრამდე. იქიდან გამომდინარე, რომ ის სულ 33 დღის მანძილზე იყო პაპის ტახტზე და იმავე წელს გარდაიცვალა, რომელშიც პაპად აირჩიეს, 1978 წელი ისტორიაში შევიდა „სამი პაპის წლის“ სახელწოდებით.
აფრიკული ლიტერატურა
აფრიკული ლიტერატურა მოიცავს შემდეგი ქვეყნების ლიტერატურას:
იოანე პავლე I
ლიტერატურა
კატეგორია:რომის პაპები კატეგორია:დაბადებული 1912 კატეგორია:გარდაცვლილი 1978 კატეგორია:დაბადებული 17 ოქტომბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 28 სექტემბერი
აფრიკული ლიტერატურა
რესურსები ინტერნეტში
* ლიტერატურა
ზოგადი მორფოლოგია
მინი|იოჰან ვოლფგანგ ფონ გოეთე ავტორი ტერმინისა „მორფოლოგია“. ზოგადი მორფოლოგია (ბერძნ. morphē – ფორმა და logos – სიტყვა, მოძღვრება) — მოძღვრება ფორმების შესახებ. ძირითადად შეისწავლის ცოცხალი არსებების ფორმებსა და მათ განვითარებას. ტერმინი „მორფოლოგია“ მეცნიერებაში დაამკვიდრა იოჰან ვოლფგანგ ფონ გოეთემ, როდესაც გამოაქვეყნა შრომა სახელწოდებით „მცენარეთა მეტამორფოზების ახსნის ცდა“. გოეთემ დაადგინა ერთიანობა მცენარეთა ორგანოების ფორმების მრავალგვარობაში და დაამტკიცა, რომ ყლორტის ყველა ნაწილი ერთიანი ორგანოს — ფოთლის სახეცვლილებებია (იხილეთ მცენარეთა მორფოლოგია). მორფოლოგიის ალტერნატიული ეგზეგეზები შეიძლება იყოს მაგალითად:
აგრეთვე გამოიყოფა: მორფოლოგიური ვერტიკალური ზონალობა, მორფოლოგიური ტექტონიკა, მათემატიკური მორფოლოგია და სხვ.
სქოლიო
კატეგორია:ლინგვისტური მორფოლოგია კატეგორია:ბიოლოგია კატეგორია:გეომორფოლოგია
რქანისკარტასებრნი
რქანისკარტასებრნი (Eurylaimidae) — ფრინველთა ოჯახი ბეღურასნაირთა რიგისა. აერთიანებს 8 გვარის 14 სახეობას, რომელთაგან 2 გვარის 4 სახეობა გავრცელებულია აფრიკაში, ხოლო 6 გვარის 10 სახეობა — სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში ტიპური ტყის ფრინველებია, ცხოვრობენ ხის კენწეროზე; ქსოვენ ჩანთისებურ ბუდეს თავისი „შესასვლელით“. ბუდე წვრილ ტოტზე კიდია. დედალი 2-6 კვერცხს დებს, რომელთა ზომა 13-27 სმ, მასა 20-150 გ აღწევს. რქანისკარტასებრნი იკვებებიან მწერებით, ხილით, მსხვილი ფორმები — ბაყაყებით, ხვლიკებით. რქანისკარტასებრნი გარდამავალი რგოლია ბეღურასნაირთა და ყაპყაპისნაირთა შორის.
ბრიკ-ალგა
ბრიკ-ალგა (Берек-Алға; Брик-Алга) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბელებეის რაიონში.
რქანისკარტასებრნი
ლიტერატურა
კატეგორია:ბეღურასნაირნი
ბრიკ-ალგა
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 50 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბელებეიდან დაშორებულია 11 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია აქსაკოვო, რომელიც დაშორებულია 2 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები შეადგენენ (61 %).
სქოლიო
კატეგორია:ბელებეის რაიონის სოფლები
Singapore Sling
მინი|250პქ|Singapore Sling Singapore Sling — ჯინისაგან დამზადებული კოქტეილის სახეობა.
ინსტრუმენტული როკი
ინსტრუმენტული როკი — როკ-მუსიკის ჟანრის ქვეჟანრი, რომელიც უფრო პოპულარული იყო 1950-იან და 1960-იან წლებში.
Singapore Sling
ინგრედიენტები
ჯინი 30მლ კუანტრო 30მლ ბენედიქტელი 10მლ ბლის ლიქიორი 10მლ ლაიმის ან ლიმნის წვენი 10მლ გრენადინი 10მლ ანანასის წვენი 40მლ ანგოსტურა 1-3 წვეთი
მომზადება
ჯინი, ახალ დაწურული ლიმნის ან ლაიმის წვენი ჩავასხათ ყინულთან ერთად შეიკერში და ძლიერად შევანჯღროთ. ჩავასხათ ჭიქაში (250 მლ) 3-4 ყინულთან ერთად.
ინსტრუმენტული როკი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:როკ-მუსიკის ჟანრები
მაკატურინგი
მაკატურინგი — სტრატოვულკანი ფილიპინების კუნძულ მინდანაოზე. მისი სიმაღლე ზღვის დონიდან 1 940 მეტრია, ფუძის დიამეტრი 29 კმ. წარმოადგენს ცენტრალური მინდანაოს ვულკანური სარტყელის ნაწილს.
მაკატურინგი ფილიპინების ერთ-ერთი ვულკანია. მეზობელ ვულკანებთან ერთად წყნაროკეანურ ცეცხლოვან ვულკანურ სარტყელს მიეკუთვნება.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფილიპინების ვულკანები
ნაბასი (აკლანი)
ნაბასი (ოფიციალურად ნაბასის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Nabas) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი აკლანის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 40 632 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 20 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:აკლანის მუნიციპალიტეტები
ჰალიმ გირეი
ჰალიმ გირეი (Halim Geray, حليم كراى; დ. 1689 — გ. 1759, სტამბოლი, ოსმალეთის იმპერია) — ყირიმის ხანი  1756–1758 წლებში, საადეთ IV გირეის ვაჟი, სელიმ I გირეის შვილიშვილი.
ვარშავის სამეფო სასახლე
ვარშავის სამეფო სასახლე — ისტორიული ძეგლი პოლონეთში, ვარშავაში, დედაქალაქის უძველესი შენობა. სასახლე ააშენა XIII საუკუნეში ბოლესლავ II გულადმა. XVI საუკუნეში იტალიელი არქიტექტორის, ჯოვანი დი კვადროს ხელმძღვანელობით ჩაუტარდა რესტავრაცია რენესანსის სტილში, ხოლო XVIII საუკუნეში მეფის არქიტექტორმა, სანტა გუჩიმ, განახორციელა სამეფო სასახლის რეკონსტრუქცია ბაროკოს სტილში. მეფე სასახლეში გადავიდა 1611 წლიდან. XVIII საუკუნეში სასახლის ინტერიერი განაახლა სტანისლავ ავგუსტ პონიატოვსკიმ. XX საუკუნეში მეორე მსოფლიო ომის დროს სასახლე განადგურდა. სასახლის რეკონსტრუქცია განხორციელდა 1970-იან წლებში.
ჰალიმ გირეი
ბიოგრაფია
ჰალიმ გირეი იყო ყირიმის ხანის, საადეთ IV გირეის ვაჟი. ჰალიმმა თავისი ცხოვრების ნახევარი სტამბოლში, სულთნების კარზე გაატარა. 1727–1730 წლებში მენლი II-ის ნურედინად იყო დანიშნული. 1756 წელს 67 წლის ასაკში მიიღო ხანის ტიტული. ჰალიმ გირეიმ საკადრო ცვლილებები მოახდინა სახელმწიფო სისტემაში, მნიშვნელოვანი თანამდებობები ანდო თავის უმცროს ნათესავებს. ჰალიმ გირაის ყველა გარემოცვა დიდად არ ფლობდა მართვის აუცილებელ უნარებს, რამაც დიდებულთა აღშფოთება გამოიწვია. ბუჯაკის, იედისანის, დნესტრისა და დნეპრის რეგიონებში იფეთქა აჯანყებებმა. ხანს ასევე აუჯანყდნენ თავისი ნათესავები, რომელთაგან გამოირჩა ყირიმ გირეი.
ოსმალთა სულთნის დივანმა ყირიმში დიდი არეულობის თავიდან აცილების მიზნით, გადაწყვიტა ჰალიმ გირეი ხანის თანამდებობიდან გაეთავისუფლებინა. 1758 წელს ჰალიმი ტახტიდან გადადგა სწორედ ყირიმ გირეის სასარგებლოდ, პენსია მიიღო და დასახლდა სარაჯ-ელიში, სტამბოლის ახლოს, სადაც 1 წელიწადში, 70 წლის ასაკში გარდაიცვალა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ყირიმის ხანები კატეგორია:ყირიმის სახანო კატეგორია:გირეის დინასტია კატეგორია:დაბადებული 1689 კატეგორია:გარდაცვლილი 1759 კატეგორია:ტახტიდან გადამდგარი მონარქები
ვარშავის სამეფო სასახლე
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოლონეთის მუზეუმები კატეგორია:ვარშავის სასახლეები კატეგორია:სამეფო რეზიდენციები
ძვ. წ. 866
— წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.
რიო-ტინტო
რიო-ტინტო — ქალაქი პორტუგალიაში. ქალაქის მოსახლეობა 2004 წლის აღწერით შეადგენდა 61227 კაცს.
ძვ. წ. 866
გარდაიცვალნენ
*
რიო-ტინტო
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პორტუგალიის ქალაქები
ბულანოვკა (ბაშკირეთი)
ბულანოვკა  (Болан; Булановка) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბელებეის რაიონში.
Acropyga yaeyamensis
Acropyga yaeyamensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Acropyga-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
ბულანოვკა (ბაშკირეთი)
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 409 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბელებეიდან დაშორებულია 23 კილომეტრით.
სქოლიო
კატეგორია:ბელებეის რაიონის სოფლები
Acropyga yaeyamensis
სქოლიო
კატეგორია:Acropyga
ტანგალანი
ტანგალანი (ოფიციალურად ტანგალანის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Tangalan) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი აკლანის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 23 704 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 15 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:აკლანის მუნიციპალიტეტები
ძვ. წ. 957
— 957 წელი ქრისტეშობამდე. ძვ. წ. 957 წლის წინამორბედია ძვ. წ. 958 წელი ხოლო მის შემდეგ მოდის ძვ. წ. 956 წელი.
ლაზიენკის სასახლე
ლაზიენკის სასახლე — ისტორიული ძეგლი პოლონეთში, ვარშავაში. აშენდა XVII საუკუნის 80-იან წლებში. არის ლაზიენკის პარკის კომპლექსის ნაწილი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოლონეთის მუზეუმები კატეგორია:ვარშავის სასახლეები კატეგორია:სამეფო რეზიდენციები
ძვ. წ. 957
გარდაიცვალნენ
*
უშარნი
უშარნი — ნასოფლარი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ქვეშეთის თემში. მდებარეობს მდინარე სონჩოსხევის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1450 მ. დუშეთიდან 62 კმ.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.
სქოლიო
კატეგორია:ქვეშეთის თემის ნასოფლარები
ძვ. წ. 867
— წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.
გარდაიცვალნენ
*
ბელი-გოროდი
მინი|XVII საუკუნის მოსკოვის ნაწილები ბელი-გოროდი (Белый город) — ციხესიმაგრე, მოსკოვის დაცვის მესამე სარტყელი. მდინარე მოსკოვის მარცხენა ნაპირიდან ემიჯნებოდა კრემლსა და კიტაი-გოროდს. ააგეს 1585–1593 წლებში. ციხესიმაგრე თეთრი ქვითა (აქედან სახელწოდება „თეთრი ქალაქი“) და აგურით იყო ნაშენი, ზოგიერთი წყაროს მიხედვით, თეთრად შელესილიც უნდა ყოფილიყო. თანამედროვეებს იგი ერთ-ერთ უმტკიცეს სიმაგრედ მიაჩნდათ მთელ ევროპაში. ბელი-გოროდი უმნიშვნელოვანესი არქიტექტურული ნაგებობაც იყო, რომელიც ამკობდა მოსკოვს. XVIII საუკუნის 70-80-იან წლებში ბელი-გოროდი სიძველის გამო დაშალეს და მის ადგილას ბულვარები გააშენეს. ბელი-გოროდი ეწოდებოდა აგრეთვე (უმთავრესად XVII საუკუნეში) კიტაი-გოროდსა და ბელი-გოროდს შორის მდებარე რაიონს.
ლიტერატურა
კატეგორია:მოსკოვის ისტორიული ადგილები და რაიონები კატეგორია:რუსეთის ციხესიმაგრეები
დიდი აფეთქება
დიდი აფეთქება (Big Bang) ― დაკვირვებადი სამყაროს ყველაზე მიღებული კოსმოლოგიური მოდელი მისი არსებობის უადრესი პერიოდებიდან შემდგომი ევოლუციის ჩათვლით. მოდელი აღწერს, თუ როგორ გაფართოვდა სამყარო მაღალი სიმკვირივისა და ტემპერატურის საწყისი მდგომარეობიდან და გვთავაზობს დაკვირვებადი ფენომენების ფართო სპექტრის, მათ შორის, მსუბუქი ელემენტების გავრცელების, კოსმოსური მიკროტალღური ფონის (CMB) და სამყაროს ფართომასშტაბიანი სტრუქტურის ახსნას.
პუშტუ
პუშტუ (پښتو‎), იგივე ავღანური ენა — ავღანეთში მცხოვრები პუშტუნების ენა, მიეკუთვნება ინდოევროპული ოჯახის ირანულ ჯგუფს. იგი ავღანეთის ერთ-ერთი ოფიციალური და ლიტერატურული ენაა, გავრცელებულია აგრეთვე პაკისტანის დასავლეთ და ჩრდილო-დასავლეთ რაიონებში.
ძვ. წ. 960
— 960 წელი ქრისტეშობამდე. ძვ. წ. 960 წლის წინამორბედია ძვ. წ. 961 წელი ხოლო მის შემდეგ მოდის ძვ. წ. 959 წელი.
პუშტუ
ზოგადი ცნობები
პირველი წერილობითი ძეგლები XIII ს-ს მიეკუთვნება (ზოგიერთი ტექსტები, მაგალითად კრორის ლექსები, შეიძლება უფრო ძველიც იყოს. პუშტუ იყენებს არაბულ-სპარსულ დამწერლობას. ენაში გამოიყოფა ორი ძირითადი დიალექტური ჯგუფი: სამხრეთდასავლური ანუ ყანდაარის და ჩრდილოაღმოსავლური ან ფეშავარის.
ბელიზი (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი ბელიზი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ძვ. წ. 960
გარდაიცვალნენ
*
ცოტნე დადიანის უფსკრული
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს უფსკრულები
ჯაზ-ფიუჟენი
ჯაზ-ფიუჟენი (jazz fusion), აგრეთვე ცნობილი როგორც ჯაზ-როკი — როკ-მუსიკის ჟანრის შერეული ქვეჟანრი, რომელიც წარმოიშვა 1960-იან წლებში, ჯაზისა და სხვადასხვა მუსიკალური სტილის აღრევით. იგი შეიცავდა ფანკისა და რიტმ ენდ ბლუზის ელემენტებს და მოგვიანებით დაემატა ელექტრონული ინსტრუმენტები. ჯაზ-ფიუჟენი ხშირად ჟღერდა ამა თუ იმ მუსიკოსის ჩანაწერებში, რომლებიც გამოირჩეოდა იმპროვიზაციით.
პავლე VI
პავლე VI (ლათ. Paulus Sextus) ერისკაცობაში ჯოვანი ბატისტა ენრიკო ანტონიო მარია მონტინი (იტალ. Giovanni Battista Enrico Antonio Maria Montini) (დ. 26 სექტემბერი 1897, კონჩესიო, ლომბარდია, იტალია - გ. 6 აგვისტო 1978, კასტელ-განდოლფო, იტალია) - რომის პაპი 1963-1978 წ.წ.
ჯაზ-ფიუჟენი
სქოლიო
კატეგორია:ჯაზ-ფიუჟენი კატეგორია:როკ-მუსიკის ჟანრები კატეგორია:ჯაზის ჟანრები კატეგორია:ფუჟენ-მუსიკის ჟანრები კატეგორია:პროგრესული მუსიკა კატეგორია:1960-იანები მუსიკაში
Anoplolepis bothae
Anoplolepis bothae — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Anoplolepis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:Anoplolepis
ძვ. წ. 958
— 958 წელი ქრისტეშობამდე. ძვ. წ. 958 წლის წინამორბედია ძვ. წ. 959 წელი ხოლო მის შემდეგ მოდის ძვ. წ. 957 წელი.
გარდაიცვალნენ
*
ვეროვკა (ბაშკირეთი)
ვეროვკა  (Веровка; Веровка) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბელებეის რაიონში.
საბუგალი
საბუგალი — ქალაქი პორტუგალიაში. ქალაქის მოსახლეობა 2004 წლის აღწერით შეადგენდა 2300 კაცს.
ვეროვკა (ბაშკირეთი)
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 357 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბელებეიდან დაშორებულია 30 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია აქსაკოვო, რომელიც დაშორებულია 40 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (70 %).
სქოლიო
კატეგორია:ბელებეის რაიონის სოფლები
რუანდის პრეზიდენტი
thumb|200px|რუანდის დროშარუანდის პრეზიდენტი — პრეზიდენტის თანამდებობა დაარსდა 1961 წლის 28 იანვარს, მას შემდეგ, რაც რუანდამ დამოუკიდებლობა მოიპოვა ბელგიისაგან. რუანდის 2003 წლის 26 მაისის კონსტიტუციის მიხედვით პრეზიდენტს ირჩევს მოსახლეობა 7 წლით და ერთი საპრეზიდენტო ვადით.
საბუგალი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პორტუგალიის ქალაქები
რუანდის პრეზიდენტი
უფლება
პრეზიდენტი:
ტრიპ-როკი
ტრიპ-როკი (Trip rock) — როკ-მუსიკის ჟანრის შერეული ქვეჟანრი, რომელიც წარმოიშვა 1990-იან წლებში. მთავარი გავლენა მის წარმოშობაზე იქონია ტრიპ-ჰოპის განხრამ.
რქაფოთოლასებრნი
რქაფოთოლასებრნი (Ceratophyllaceae) — ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი წყლის მრავალწლოვანი უფესვო ერთსახლიანი მცენარეებია. მ
რუანდის პრეზიდენტი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუანდა კატეგორია:აფრიკის ქვეყნების პრეზიდენტები *
ტრიპ-როკი
ჟანრში თავს იყრის სხვა რამდენიმე სტილი — ტრიპ-ჰოპი, პანკ-როკი, ჰიპ-ჰოპი და სხვები. ჟანრის უფრო პოპულარული შემსრულებლები არიან: Gorillaz, The Gathering, Unkle, Nine Inch Nails (რომელიც ინდუსტრიულ როკსაც მიეკუთვნება), Cut Chemist.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:როკ-მუსიკის ჟანრები
რქაფოთოლასებრნი
ქრქალი, მრავალგზის განკვეთილი და რგოლურად განწყობილი ფოთლები აქვთ. მათი ერთსქესიანი, მარტივყვავილსაფრიანი ყვავილები ფოთლის იღლიებში მარტოულადაა განლაგებული, ნაყოფი ერთთესლიანი კაკლუჭაა, ეკლისებრი ან ქიცვისებრი გამონაზარდები აქვს შეიცავს მხოლოდ ერთ გვარს — რქაფოთოლას.
ლიტერატურა
*
რობერტ ბოილი
thumb|250px|რობერტ ბოილი რობერტ ბოილი (Robert Boyle; დ. 25 იანვარი, 1627, ლიზმორი, ირლანდია, — გ. 31 დეკემბერი, 1691, ლონდონი) — ანგლო-ირლანდიელი ქიმიკოსი და ფიზიკოსი. 1665 მიიღო ოქსფორდის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორის ხარისხი ფიზიკაში. ლონდონის სამეფო საზოგადოების თანადამფუძნებელი.
ნუმანსია (აკლანი)
ნუმანსია (ოფიციალურად ნუმანსიის მუნიციპალიტეტი; Bayan ng Numancia) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი აკლანის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 35 693 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 17 ბარანგაის.
სქოლიო
კატეგორია:აკლანის მუნიციპალიტეტები
მუსუანი
მუსუანის პიკი — აქტიური ვულკანი ფილიპინების კუნძულ მინდანაოზე. მისი სიმაღლე ზღვის დონიდან 646 მეტრია, ფუძის დიამეტრი 3 კმ-ია. მდებარეობს ქალაქ ვალენსიადან 4.5 კმ-ით სამხრეთით.
რობერტ ბოილი
ბოილს უკუთვნის ფუნდამენტური შრომები ფიზიკაში. 1662 რ. ტოუნლეისთან ერთად დაადგინა აირის ერთი და იმავე მასისათვის მოცულობის დამოკიდებულება წნევისაგან უცვლელი ტემპერატურის პირობებში.
ჰუნები
ბიზანტიურ ისტორიოგრაფიაში ტერმინი „ჰუნები“, საკუთრივ ჰუნების გარდა, ევროპის რიგი სხვა მომთაბარე ხალხების აღსანიშნავადაც გამოიყენებოდა, მაგალითად, უნგრელების. კულტურული ფასეულობების მანადგურებელი შეუბრალებელი ველური ჰუნების სახე გავრცელდა შუა საუკუნეების ქრისტიანულ ლიტერატურაში, შეითვისეს ახალი დროის მწერლებმა, ასახვა ჰპოვა სახვით ხელოვნებასა და კინემატოგრაფიაში.
რობერტ ბოილი
ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 25 იანვარი კატეგორია:დაბადებული 1627 კატეგორია:გარდაცვლილი 31 დეკემბერი კატეგორია:გარდაცვლილი 1691 კატეგორია:ინგლისელი ფიზიკოსები კატეგორია:ინგლისელი ქიმიკოსები
მუსუანი
გეოლოგიურად, მუსუანი ვულკანურ გუმბათს წარმოადგენს. ფილიპინების ვულკანოლოგიისა და სეისმოლოგიის ინსტიტუტი იუწყება, რომ ვულკანი ბოლოს 1866 - 1867 წლებში ამოიფრქვა, მაგრამ მას არ ეთანხმება სმტსონიანის მსოფლიო ვულკანიზმის პროგრამა. 1888 წელს, იეზუიტი მღვდელი იუწყებოდა, რომ ვულკანზე მიმდინარეობდა დიდი გოგირდოვანი აქტივობები.
მუსუანი ფილიპინების ერთ-ერთი ყველაზე აქტიური ვულკანია და დანარჩენებთან ერთად მიეკუთვნება წყნარი ოკეანის ცეცხლოვან ვულკანურ სარტყელს.
ჰუნები
სქოლიო
კატეგორია:ძველი ხალხები კატეგორია:უნგრეთის ისტორია კატეგორია:თურქულენოვანი ხალხები
ძვ. წ. 868
— წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.
ვერხნეერმოლგი
ვერხნეერმოლგი (Үрге Ермолги; Верхнеермолги) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბელებეის რაიონში.
არჩიბალდ სეისი
არჩიბალდ ჰენრი სეისი (The Reverend Archibald Henry Sayce; დ. 25 სექტემბერი, 1846, შირჰემპტონი, ბრისტოლი, ინგლისი — გ. 4 თებერვალი, 1933) — ასირიოლოგიის პიონერი, ენათმეცნიერი, 1891–1919 წლებში ასირიოლოგიის პროფესორი ოქსფორდის უნივერსიტეტში. ცნობილია აგრეთვე ძველი ეგვიპტის და მცირე აზიის ცივილიზაციების (ხეთების, კარიელების, ლიდიელების და სხვ.) შესწავლით. სეისმა საფუძველი დაუდო ლუვიური იეროგლიფების გაშიფრვაზე მუშაობის დაწყებას, რომლებსაც, ენის წინასწარ არცოდნის გამო, შეცდომით „ხეთური“ უწოდა. მიუხედავად ამისა, ამ დამწერლობის გაშიფრვრის შემდეგაც, ტრადიციულად, მათ „ხეთურს“ უწოდებდნენ.
ძვ. წ. 868
გარდაიცვალნენ
*
ვერხნეერმოლგი
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 10 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბელებეიდან დაშორებულია 14 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია აქსაკოვო, რომელიც დაშორებულია 24 კმ-ით.
არჩიბალდ სეისი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 25 სექტემბერი კატეგორია:დაბადებული 1846 კატეგორია:გარდაცვლილი 4 თებერვალი კატეგორია:გარდაცვლილი 1933 კატეგორია:ინგლისელი ენათმეცნიერები კატეგორია:ინგლისელი არქეოლოგები
Anoplolepis carinata
Anoplolepis carinata — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Anoplolepis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
ძვ. წ. 869
გარდაიცვალნენ
*
ვერხნეერმოლგი
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ჩუვაშები შეადგენენ (71 %) რუსები (29 %).
ტროპიკული როკი
ტროპიკული როკი - როკ-მუსიკის ჟანრი, რომელიც ერთად ითავსებს როკ-ენ-როლის, რეგეის, ქანთრი, კარიბული მუსიკის ელემენტებს. ჟანრი გამოირჩევა კუნძულებით შთაგონებული მელოდიებით, რომლებიც მშვიდ ხასიათს ატარებენ.
ძვ. წ. 959
— 959 წელი ქრისტეშობამდე. ძვ. წ. 959 წლის წინამორბედია ძვ. წ. 960 წელი ხოლო მის შემდეგ მოდის ძვ. წ. 958 წელი.
უძილაურთა
უძილაურთა — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, უკანაფშავის თემში. მდებარეობს მთიულეთ-ფშავის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე. მდინარე ფშავის არაგვის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1200 მ. დუშეთიდან 60 კმ.
ბანგკოკი
ბანგკოკი (ოფიციალურად กรุงเทพมหานคร კრუნ თხეფ მაჰა ნახონი —  სრული სახელი კრუნ თხეფ მაჰანკხონ ამონ რატტანაკოსინ მაჰიტარაიუტთხაია მაჰადილოკ ფხოპ ნოპპარატ რატხატანი ბურირომ უდომრათჩანივეტ მაჰასტან ამონ პიმან ავატან სათით საკკათხატთია ბიტსანუკამ) — ტაილანდის დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქი. მდებარეობს მდინარე ჩაო-ფრაიას ნაპირებზე, ტაილანდის ყურესთან. ბანგკოკის ფართობი 1,4668 კმ²-ია. 2010 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 8 280 925 ადამიანს შეადგენდა; მისი კოორდინატებია: ჩ. გ. 13°45 და ა. გ. 100°31.
პიუს X
პიუს X (Pius Decimus) ერისკაცობაში ჯუზეპე მელკიორე სარტო (Giuseppe Melchiorre Sarto) (დ. 2 ივნისი, 1835, რიეზე, ვენეტო, იტალია — გ. 2 აგვისტო, 1914, რომი, იტალია) — რომის პაპი 1903-1914 წ.წ. კათოლიკური ეკლესიის მიერ წმინდანადაა შერაცხილი.
უძილაურთა
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 15 ადამიანი.
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სანტა-კომბა-დანი
სანტა-კომბა-დანი — ქალაქი პორტუგალიაში. ქალაქის მოსახლეობა 2004 წლის აღწერით შეადგენდა 3200 კაცს.
ბანგკოკი
ბანგკოკი ეკონომიკური თვალსაზრისით ერთ-ერთი ყველაზე სწრაფად მზარდი და დინამიური ქალაქია სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში. ბოლო დროს ის რეგიონური ცენტრის პოზიციაში ეპაექრება სინგაპურსა და ჰონკონგს. ქალაქი ცნობილია თავისი კულტურული ღირშესანიშნაობებით და მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ტურისტული ადგილია, რომლის მიმზიდველობას სხვა დანარჩენთან ფაქტორებთან ერთად ასევე შედარებითი სიიაფეც განაპირობებს. ბანგკოკი მუდმივად ხვდება ტურისტული დანიშნულების ადგილების საერთაშორისო რეიტინგების სათავეებში. მისი მთავარი ღირშესანიშნაობებია წითელი ფარნების კვარტალები, დიდი სასახლე და ბუდისტური ტაძრები.
სანტა-კომბა-დანი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პორტუგალიის ქალაქები
ბანგკოკი
ისტორია
ბანგკოკის ისტორია XV საუკუნეში იწყება, როცა ის მდინარე ჩაო ფრაიას დასავლეთ სანაპიროზე მდებარე სოფელი და აიუთაიას სამეფოს ნაწილი იყო. მდინარის ნაპირზე სტრატეგიულმა მდებარეობამ ქალაქის მნიშვნელობის გაზრდას შეუწყო ხელი. თავდაპირველად, ბანგკოკი საბაჟო პუნქტის ფუნქციას ასრულებდა. მდინარის ორივე ნაპირზე ციხე-სიმაგრეები იყო განლაგებული. მათთან დაკავშირებული ცნობილი მოვლენაა 1688 წლის ალყა, რომლიც შედეგადაც ფრანგები სიამიდან განდევნეს. დღევანდელი ბანგკოკის დაარსების თარიღად 1782 წლის 21 აპრილი სახელდება, დღე, როდესაც ქალაქის სვეტები აღმართეს.
ბანგკოკის ეკომომიკა თანდათანობით საერთაშორისო ვაჭრობის საშუალებით იზრდებოდა, თავდაპირველად ჩინეთთან, ხოლო XIX საუკუნიდან – ევროპელ ვაჭრებთან. ბანგკოკი სიამური მოდერნიზაციის ცენტრს წარმოადგენდა. მეფეებმა, რამა IV-მ და რამა V-მ ქალაქში მრავალი სიახლე დანერგეს, რომელთა შორისაც იყო ორთქლის ძრავა, საბეჭდი მანქანა, რკინიგზა, კომუნალური ინფრასტრუქტურა, ფორმალური განათლება და ჯანდაცვა. ბანგკოკი დაპირისპირების სარბიელს წარმოადგენდა სამხედრო და პოლიტიკურ ელიტას შორის 1932 წელს, როცა ქვეყანაში აბსოლუტური მონარქია გაუქმდა.
მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ბანგკოკში აშშ-მ და გაერთიანებული სამეფომ საჰაერო დაბომბვები განახორციელეს, რადგანაც ტაილანდი იაპონიის მოკავშირე ქვეყანა იყო. ომის შემდგომ პერიოდში ქალაქი აშშ-ს დახმარებისა და მთავრობის დაფინანსების საშუალებით მალევე აღადგინეს. არაპროპორციულმა ურბანულმა განვითარებამ შემოსავლის უთანასწორობა და მოსახლეობის სოფლებიდან დედაქალაქში მიგრაცია განაპირობა. 1960-იან წლებში ბანგკოკის მოსახლეობა 1.8 მილიონიდან 3 მილიონამდე გაიზარდა.
ვიეტნამის ომის დასრულების შემდეგ, იაპონიამ ბანგკოკში ინვესტიციების ჩადება დაიწყო. ამის შედეგად გაფართოვდა ექსპორტზე ორიენტირებული წარმოება, რამაც ქალაქის ფინანსური ზრდა განაპირობა, რომელიც დიდი წარმატებით გრძელდებოდა 1980-იან და 1990-იან წლებში. ბანგკოკის ეკონომიკური ზრდა 1997 წლის აზიის ფინანსურმა კრიზისმა შეაჩერა, რომელმაც ქალაქში მრავალი საზოგადოებრივი და სოციალური პრობლემა წარმოშვა.
პიუს X
ბიოგრაფია
დაიბადა გლეხის, ჯოვანი ბატისტა სარტოს და მარგერიტა სანსონის ათშვილიან ოჯახში მეორე შვილად. 1858 წელს, მას შემდეგ რაც წარმატებით დაამთავრა გიმნაზია, ეკურთხა მღვდლად. 1879 წელს გახდა ეპისკოპოსი, 1893 წელს კარდინალი და ვენეციის პატრიარქი. პაპად არჩევის შემდეგ გამოაცხადა თავისი პონტიფიკატის მიზნად „ყველაფრის აღდგენა ქრისტეში“. პიუს X-ს ენციკლიკები, მისი პოლიტიკა და შიდა საეკლესიო ცვლილებები მიმართული იყო მოდერნიზმისა და რელატივიზმის ყოველნაირი გამოვლინების წინააღმდეგ (1907-დეკრეტი მოდერნიზმის წინააღმდეგ). საფრანგეთის მთავრობის ანტიეკლესიური პოლიტიკის გამო პიუს X-მ 1905 წელს საერთოდ გაწყვიტა საფრანგეთთან დიპლომატიური ურთიერთობა. პიუს X-მ ისევ დააბრუნა ჩვეულებრივ მღვდელთმსახურებაში უძველესი გრიგორიანული საგალობლები და მოუწოდებდა მრევლს ზიარების რაც შეიძლება ხშირი მიღებისკენ. მან შემოიღო ყველა სასულიერო პირისთვის სავალდებულო ანტიმოდერნისტული ფიცი (1910), რომელშიც მომავალ სასულიერო პირს უნდა დაეგმო ყოველგვარი სიახლე, რაც კათოლიკურ ტრადიციას ეწინააღმდეგებოდა.
ლიტერატურა
კატეგორია:რომის პაპები კატეგორია:დაბადებული 2 ივნისი კატეგორია:დაბადებული 1835 კატეგორია:გარდაცვლილი 2 აგვისტო კატეგორია:გარდაცვლილი 1914
ბანგკოკი
ისტორია
ქალაქი დღევანდელი სახით 1972 წელს, ბანგკოკის მეტროპოლიტურ ადმინისტრაციასთან ერთად დაარსდა.
მთავრობა
ქალაქის ადგილობრივი სამთავრობო ორგანოა ბანგკოკის მეტროპოლიტური ადმინისტრაცია, რომლის მეთაურიც ოთხ წელიწადში ერთხელ ირჩევა. ადმინისტრაცია ორ, აღმასრულებელ და საკანონმდებლო შტოებად იყოფა, ესენია: ბანგკოკის მთავრობა და ბანგკოკის მეტროპოლიტური საბჭო. მთავრობის მეთაურია ბანგკოკის მეტროპოლიტური ადმინისტრაციის მდივანი. საბჭოს არჩევნები მაჟორიტარული სისტემით ტარდება. საკანონმდებლო ორგანოში თითოეულ რაიონს ერთი ან მეტი წარმომადგენელი ჰყავს. 2014 წელს, ტაილანდის სამხედრო გადატრიალების შემდეგ, ბანგკოკში ყველა ადგილობრივი არჩევნები გაუქმდა და ამავე წლის 15 სექტემბერს საბჭოს წევრები მთავრობამ დანიშნა.
ბანგკოკი 5 რაიონად და 180 ქვერაიონადაა დაყოფილი. თითოეულ რაიონს მთავრობის მიერ დანიშნული მოხელე ხელმძღვანელობს. რაიონული საბჭოები, რომლებიც ოთხ წელიწადში ერთხელ ირჩევიან, რაონის ხელმძღვანელის საკონსულტაციო ორგანოს ფუნქციას ასრულებენ.
ბანგკოკის მეტროპოლიტური ადმინისტრაცია პასუხისმგებელია ქალაქის ინფრასტრუქტურაზე, დაგეგმარებაზე, მშენებლობათა კონტროლზე, ტრანსპორტზე, ნარჩენების მართვაზე, განათლებასა და ჯანდაცვაზე. ადმინისტრაცია ექვს დეპარტამენტადაა დაყოფილი, რომლებიც მისი პასუხისმგებლობების სხვადასხვა ასპექტებს მოიცავს.
ჯონ დალტონი
ჯონ დალტონი (John Dalton; დ. 6 სექტემბერი, 1766, იგლსფილდი, ინგლისი — გ. 27 ივლისი, 1844, მანჩესტერი) — ინგლისელი ფიზიკოსი და ქიმიკოსი. ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრი (1822).
ბანგკოკი
გეოგრაფია
ბანგკოკის ფართობია 1,568.7 კმ², რითაც ტაილანდის პროვინციებს შორის 69-ე ადგილს იკავებს. ქალაქის ურბანული სივრცე 700 კმ²-ზეა გადაჭიმული.
ბანგკოკი ტაილანდის ცენტრალურ ვაკეზე, მდინარე ჩაი ფრაიას ნაპირებზე მდებარეობს, რომელიც ქალაქის ცენტრიდან 25 კილომეტრში ტაილანდის ყურეში ჩაედინება. ქალაქის საშუალო სიმაღლე ზღვის დონიდან 1.5 მეტრია. ბანგკოკის ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი ჭაობებით იყო დაფარული, რომლებიც თანდათანობით ამოშრა, რის შემდეგაც სარწყავი მიზნით არხები გაიყვანეს. დღეისათვის არხების უმრავლესობა საკმაოდ დაბინძურებულია; ბანგკოკის მეტროპოლიტენის ადმინისტრაციამ რამდენიმე მათგანის გასაწმენდად სპეციალური სამუშაოები ჩაატარა.
ცხემლისხიდი
ცხემლისხიდი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ცხემლისხიდი, ზედა უჩხუბი, ბაღდადი). მდებარეობს მდინარე ნატანების მარცხენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 90 მ., ოზურგეთიდან 7 კმ. სოფელში არის საჯარო სკოლა, გიორგი სალუქვაძის სახლ-მუზეუმი. საავტობუსო მიმოსვლით დაკავშირებულია ქალაქ ოზურგეთთან.
რქაფოთოლა
რქაფოთოლა (Ceratophyllum) — მცენარეთა გვარი რქაფოთოლასებრთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი წყალში რესურსული ბალახებია. გვარში 10-მდე სახეობაა, რომელიც გავრცელებულია მთელ დედამიწაზე.
ცხემლისხიდი
ისტორია
thumb|200პქ|ძლევისკარის ეკლესიის ნანგრევები სოფლის ძველი სახელწოდებაა უჩხუბი, ამ სახელწოდებით იხსენიება XX საუკუნის დასაწყისამდე. სოფელი დასახლებული იყო ჯერ კიდევ XVII საუკუნეში. აქ აღმოჩენილია 1622-25 წლების 10 ცალი პოლონური ვერცხლის მონეტა. მონეტები მოჭრილია მეფე სიგიზმუნდ III ვაზას მიერ. მონეტები ამჟამად დაცულია ოზურგეთის ისტორიულ მუზეუმში. XVII-XVIII საუკუნეებს მიეკუთვნება „ძლევისკარის“ ეკლესია, რომლის ნანგრევები დღემდეა შემორჩენილი. ეკლესია იყო სავარაუდოდ წმინდა სტეფანეს სახელობისა, ხოლო მის მიმდებარე ადგილებს სტეფანწმინდა ეწოდებოდა. XVIII საუკუნის ბოლომდე უჩხუბში იყო გურიელების რეზიდენცია, სანამ მას გადაიტანდნენ ჯერ შემოქმედში, შემდეგ კი ოზურგეთში. რუსეთის იმპერიის დროს უჩხუბი შედიოდა ბახვის სასოფლო საზოგადოებაში. 1892 წლიდან ჩნდება დასახელება ცხემლისხიდი. 1950-იან წლებში სოფლის ცენტრში, ძველი სავაჭროების ადგილას აშენდა 40 ადგილიანი კულტურის სახლი, მოეწყო ცენტრი, დაირგო 3000 ძირი ხე: ჭადარი. თეთრი აკაცია, ნაძვი, გაკეთდა ჩვინიას გზა, ხიდი მდინარე ნატანებზე. 1999 წელს აშენდა წმინდა ნიკოლოზის სახელობის ეკლესია.
ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადნენ:
სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დიდი აფეთქება
მნიშვნელოვანია, რომ დიდი აფეთქების თეორია თანხვედრაშია ჰაბლი–ლემეტრის კანონთან — რაც უფრო შორს არიან გალაქტიკები დედამიწიდან, მით უფრო სწრაფად შორდებიან ისინი პლანეტას. თეორია, ფიზიკის დადგენილი კანონების გამოყენებით, ახდენს ამ დაკვირვების ექსტრაპოლაციას უკან დროში. ეს შედეგად იძლევა კოსმოსის ზრდად კონცენტრაციას, რასაც წინ უძღოდა გრავიტაციული სინგულარობა, რომელშიც დროისა და სივრცის ცნებები მნიშვნელობას კარგავს (ე.წ. „დიდი აფეთქების“ სინგულარობა). სამყაროს გაფართოების სიჩქარის დეტალური გამოთვლების თანახმად, აღნიშნულ სინგულარობას ადგილი ჰქონდა დაახლოებით 13.8 მილიარდი წლის წინ, რაც, შესაბამისად, სამყაროს ასაკს წარმოადგენს.
ჯონ დალტონი
ბიოგრაფია
პირველმა აღწერა (1794) მხედველობის დეფექტი, რომლითაც თვითონ იყო დაავადებული და რომელმაც შემდგომში დალტონიზმის სახელწოდება მიიღო.
პუშტუ
სტატუსი
ოფიციალური ენა:
ჯონ დალტონი
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისელი ქიმიკოსები კატეგორია:ინგლისელი ფიზიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1766 კატეგორია:გარდაცვლილი 1844
Anoplolepis custodiens
Anoplolepis custodiens — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Anoplolepis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:Anoplolepis
Anoplolepis carinata
სქოლიო
კატეგორია:Anoplolepis
ბესარიონ ბელინსკი
ბესარიონ გრიგოლის ძე ბელინსკი (Виссарион Григорьевич Белинский; დ. 11 ივნისი [ძვ. სტ. 30 მაისი], 1811, სვეაბორგი, ფინეთი — გ. 7 ივნისი [ძვ. სტ. 26 მაისი] , 1848, პეტერბურგი) — რუსი კრიტიკოსი, ფილოსოფოსი, პუბლიცისტი.
ბიოგრაფია
დაიბადა ექიმის ოჯახში. სწავლობდა ჯერ ჩემბარის (ახლანდელი ბელინსკი) სამაზრო სასწავლებელში, შემდეგ პენზის გიმნაზიაში. 1829 წელს შევიდა მოსკოვის უნივერსიტეტის სიტყვიერების განყოფილებაზე. სტუდენტობისას დაწერა და სტუდენტთა ლიტერატურულ წრეში კითხულობდა ბატონყმობის წინააღმადეგ მიმართულ დრამას „დიმიტრი კალინინი“, რისთვისაც 1832 წელს უნივერსიტეტიდან გარიცხეს. 1833 წლიდან სისტემატურად თანამშრონლობდა ნ. ნადეჟდინის ჟურნალ „ტელესკოპში“. მის ლიტერატურულ დამატებაში გაზეთ „მოლვაში“ 1834 წელს გამოქვეყნდა ბელინსკის პირველი დიდი სტატია „ლიტერატურული ოცნებანი“, რომელმაც საზოგადოების ინტერესი გამოიწვია და ავტორს ნიჭიერი კრიტიკოსის სახელი მოუპოვა. 1835 წელს „ტელესკოპში“ გამოქვეყნდა მისი პირველი ლიტერატურულ-კრიტიკული ნაშრომი „რუსული მოთხრობებისა და გოგოლის მოთხრობების შესახებ“. 1836 წელს „ტელესკოპისა“ და „მოლვას“ დახურვის გამო მუშაობდა ჟურნალ „მოსკოვსკი ნაბლიუდაწელის“ რედაქციაში.
სქოლიო
კატეგორია:რუსი კრიტიკოსები
ძვ. წ. 870
— წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.
გარდაიცვალნენ
*
ტროპიკული როკი
კატეგორია:როკ-მუსიკის ჟანრები
ნუტრია
ნუტრია (Myocastor coypus) — ძუძუმწოვარი ცხოველი მღრღნელების რიგისა. მისი მასა 12 კფ-ს აღწევს. აქვს მომრგვალო, გრძელვიბრისებიანი ცხვირი. უკანა კიდურების თითები აპკითაა შეერთებული. გავრცელებულია სამხრეთ ამერიკის ზომიერ და სუბტროპიკულ სარტყელში. საქართველოში შემოყვანილია 1932 წელს და ამჟამად გვხვდება აფხაზეთიდან ქობულეთამდე, აღმოსავლეთით კი ზესტაფონის მუნიციპალიტეტამდე აღწევს. ბინადრობს მდინარეებისა და ტბების დაჭაობებულ სანაპიროებზე, მურყნიან-ლაქაშიან ჭაობებში. კარგად ცურავს და ყვინთავს. იკვებება როგორც მცენარეული, ისე ცხოველური საკვებით. შობს 4-6, იშვიათად 1-12 ნაშიერს.
აქვს ძვირფასი ბეწვი, იყენებენ ხორცსაც (გემოთი კურდღლისას წააგავს).
ლიტერატურა
კატეგორია:ნუტრიასებრნი
ივანე გეორგი
ივანე ივანეს ძე გეორგი (იოჰან გოტლიბ გეორგი; Johann Gottlieb Georgi; დ. 31 დეკემბერი, 1729, პომერანია — გ. 8 ნოემბერი [ძვ. სტ. 27 ოქტომბერი], 1802, სანქტ-პეტერბურგი) — რუსი მოგზაური, ბოტანიკოსი, გეოგრაფი, ეთნოგრაფი, ნატურალისტი. ციმბირის მკვლევარი. დაიბადა მღვდლის ოჯახში. დაამთავრა უფსალის უნივერსიტეტი. მიღებული ჰქონდა მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი, მუშაობდა ფარმაცევტათ. პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1783). წარმოშობით გერმანელი. 1768-1772 წლებში მოიარა სამხრეთ-აღმოსავლეთი რუსეთი, ალთაი, იმიერბაიკალეთი, ურალი, ვოლგისპირეთი და დაწერა პირველი განმაზოგადებელი ნაშრომი რუსეთის ხალხთა შესახებ — „რუსეთის სახელმწიფოში მოსახლე ყველა ხალხის, აგრეთვე მათი საყოფაცხოვრებო წესების, რწმენების, ჩვეულებების, ტანსაცმლის, საცხოვრებლისა და სხვა ღირსშესანიშნაობათა აღწერა“ (ნაწილი 1-3, 1776-1777). 1768 წელს რუსეთში მოგზაურობისას თან ახლდა პეტრე პალასს. 1770-1774 წლებში პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის დავალებით მოინახულა ასტრახანი, ტომსკი, ირკუტსკი, მდინარე ურალის სანაპირო, ბაიკალი და სხვ. განსაკუთრებით იკვლევდა ბაიკალის რეგიონს.
გეორგი აგრეთვე დაინტერესებული იყო ქიმიით, მედიცინით, მეცნიერული აღმოჩენების ისტორიით. გამოაქვეყნა რამდენიმე სტატია საბუნებისმეტყველო და სამთო საქმის შესახებ. მისი სახელობისაა რთულყვავილოვანთა ოჯახში შემავალი მცენარის სახეობა გეორგინა.
სქოლიო
კატეგორია:რუსი მოგზაურები კატეგორია:რუსი ეთნოგრაფები კატეგორია:რუსი ბოტანიკოსები კატეგორია:რუსი გეოგრაფები კატეგორია:გერმანელი მოგზაურები კატეგორია:გერმანელი ეთნოგრაფები კატეგორია:გერმანელი გეოგრაფები კატეგორია:გერმანელი ბოტანიკოსები კატეგორია:გერმანელი გეოგრაფები კატეგორია:გერმანელი ორნითოლოგები
ჭურია
ჭურია — მდინარე საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ხობის მუნიციპალიტეტში, წარმოიქმნება მდინარეების მუნჩიისა და დღვაბის შეერთებით, ერთვის შავ ზღვას. სიგრძე 12 კმ, მდინარის აუზის ფართობი 296 კმ², ტიპური ჭაობის მდინარეა. ძირითადად საზრდოობს წვიმის წყლით. დამახასიათებელია წყალმოვარდნები, საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 5,9 მ³/წმ.
შირინ ებადი
2003 წლის 10 ოქტომბერს მას ნობელის პრემია გადასცეს მშვიდობის, დემოკრატიისა და ადამიანის უფლებათა დაცვის დარგში, განსაკუთრებით კი დევნილების, ქალებისა და ბავშვების საკითხში. შირინი პირველი ირანელია, რომელსაც ასეთი პრემია ხვდა წილად.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ირანელი პოლიტიკოსები კატეგორია:დაბადებული 1947 კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები მშვიდობის განმტკიცებაში კატეგორია:დაბადებული 21 ივლისი კატეგორია:თეირანის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ძვ. წ. 959
გარდაიცვალნენ
*
ბანგკოკი
გეოგრაფია
XIX საუკუნემდე, სანამ ქალაქში გზებს გაიყვანდნენ, ნაოსნობა გადაადგილების ერთადერთი საშუალება იყო და მოსახლეობის უმეტესობა მდინარის ნაპირას ცხოვრობდა, რამაც განაპირობა ის ფაქტი, რომ XIX საუკუნეში ბანგკოკს „აღმოსავლეთის ვენეციას“ უწოდებდნენ.
კლიმატი
ბანგკოკში ტროპიკული სავანის ჰავაა. წლის განმავლობაში ქალაქში ძირითადად მაღალი ტემპერატურა ფიქსირდება. ყველაზე ცივი თვეა დეკემპერი, რომლის საშუალო ტემპერატურა 22.0 °C-ია, ხოლო ყველაზე ცხელი თვე აპრილია, რომლის დროსაც საშუალო ტემპერატურა 35.4 °C-ია. ქალაქისთვის დამახასიათებელია სამი სეზონი: ცხელი, წვიმიანი და ცივი. წვიმიანი სეზონი მაისის შუა რიცხვებიდან ოქტომბრამდე, ხოლო ცივი სეზონი ოქტომბრიდან თებერვლამდე გრძელდება. ბანგკოკში რეკორდული ტემპერატურული მაქსიმუმი –  40.1 °C 2013 წლის მარტში დაფიქსირდა, ხოლო მინიმუმი – 9.9 °C 1955 წლის იანვარში.
NASA-ს გოდარდის სახელობის კოსმოსური კვლევების ინსტიტუტის კლიმატის გავლენის შემსწავლელი ჯგუფის მეცნიერები მსოფლიოს დიდი ქალაქების, მათ შორის ბანგკოკის კლიმატურ მონაცემების ანალიზს აკეთებენ. 1960 წელს ქალაქში 32 °C-ზე მაღალი ტემპერატურა ერთი წლის განმავლობაში 193 დღის მანძილზე დაფიქსირდა. 2018 წელს ასეთი დღეების რიცხვმა 276-ს მიაღწია. NASA-ს მეცნიერთა პროგნოზით, 2100 წლისთვის ბანგკოკში 32 °C-ზე მაღალი ტემპერატურა 297-დან 344 დღემდე დაფიქსირდება.
დემოგრაფია
2018 წლის აღწერის მიხედვით, ბანგკოკში დაახლოებით 10 მილიონი ადამიანი ცხოვრობს. მათი ნახევარი ქალაქში საცხოვრებლად ტაილანდის სხვა პროვინციებიდანაა გადასული. 2010 წლის აღწერის მიხედვით, ბანგკოკის მეტროპოლიტური რეგიონის მცხოვრებთა რიცხვი 14,6 მილიონია.
ბანგკოკი კოსმოპოლიტური ქალაქია. აზიის ქვეყნებიდან ქალაქში 567,120 ემიგრანტი ცხოვრობს, მათ შორის 71,024 ჩინეთიდან და 63,069 იაპონიიდან, 88,177 – ევროპიდან, 32,241 – ჩრდილოეთი და სამხრეთი ამერიკიდან, 5,856 – ოკეანეთიდან და 5,758 – აფრიკიდან. მეზობელი ქვეყნებიდან გადმოსულ ემიგრანტებს შორის 216,528 ბირმელია, 72,934 კამბოჯელი და 52,498 ლაოსელი. 2018 წელს ბანგკოკის დასაქმების დეპარტამენტში 370,00-ზე მეტი ემიგრანტი დარეგისტრირდა.
ქალაქში ყველაზე გავრცელებული რელიგიაა ბუდიზმი. მისი მიმდევარი მოსახლეობის 91%-ია. დანარჩენ რელიგიებს შორისაა ისლამი, ქრისტიანობა, ინდუიზმი, სიქიზმი და კონფუციანიზმი.