cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dhaptar lintang ing rasi lintang Horologium
Punika minangka lintang-lintang ingkang woten ing rasi lintang Horologium
Vikariat Apostolik Vientiane
Vikariat Apostolik Vientiane (Vicariatus Apostolicus Vientianensis) yaiku yurisdiksi teritorial Greja Katulik sing ana ing lor Laos. Minangka vikariat apostolik, wilayah grejawi kasebut menika yurisdiksi pra-kabiskopan, nduweni biskop tituler, lan ora dadi bagean provinsi grejawi lan tunduk langsung marang Tahta Suci liwat Kongregasi kanggo Evangelisasi Bangsa-bangsa. Tahta episkopal saka Vikariat Apostolik kasebut menika Katedral Hati Kudus ing Vientiane, salah sijining greja paling gedhe ing nagara kasebut.
Kabiskopan Agung New York
jmpl|Katedral Santo Patrick, New York Kabiskopan Agung New York yaiku kabiskopan agung Katulik Latin ing praja New York. Kabiskopan agung kasebut ngeliputi wilayah Manhattan, Bronx lan Pulo Staten ing New York City lan Kabupaten Dutchess, Orange, Putnam, Rockland, Sullivan, Ulster, lan Westchester ing New York. Kabiskopan Agung New York menika kabiskopan paling gedhe kapindho ing Amerika Sarekat.
Fluttershy
Fluttershy minangka salah sawijining tokoh utama ing My Little Pony: Friendship is Magic, lan My Little Pony: Equestria Girls. Dheweke yaiku pegasus jaran kuning kanthi maneka warna jambon sing dawa. Karakter iki adhedhasar generasi pertama My Little Pony, poni bumi Posey. Miturut jeneng kasebut, cetha karakter iki nduweni rasa sungkan, lembut, gaya ngomong sing tenang, lan minangka pacangan kewan lan pacangan lingkungan. Sanajan dheweke nduwe pirang-pirang kewan ing omah dheweke, nanging kewan peliharaan kelinci sing dijenengi "Angel Bunny" yaiku kewan peliharaan sing paling disenengi. Unsur sing dikuwasani iku Element of Kindness minangka unsur kebecikan.
Tandha Astamiwa
Tandha Astamiwa Fluttershy yaiku telu kupu kanthi badan toska lan sayap jambon. Tandha Astamiwa Fluttershy bisa dilambari minangka wong sing tresna marang kabèh kewan lan lingkungan.
Bella Esperance Lie
Bella Esperance Lie ya iku paraga. Miyos ing Singapura, 6 Juni 1965. Agama: Kristen. Pawiyatan: Secondaray School (SMA) Singapura. Kapisanan dhèwèké bola-bali Singapura-Jakarta, pungkasané dhèwèké manggon ana ing Indonésia awit warsa 1990. Bella nyoba ing jagad modé. Banjur dhèwèké mundur, amarga kerasa endhèk (167 cm). "Peragawati saiki akèh sing dhuwur", kandhané. Nanging kiprahé bocah wadon ayu iki ing jagad filem lumayan. Diwiwiti mawi Terang Bulan Ditengah Hari (1988). Jenengé kondhang sak wat sawisé kalebu nominasi kinarya aktris jempolan FFI 1992 ing Bibir Mer (1991), kang disutradarai menyang Arifin C. Noer (1941-1995). Wiwit 1991 punika dhèwèké mandeng ing geber kaca, awit Halimun (1991).
Sinetron : Halimun (6 babagan, 1991), Guru Natalia (1992), Serenade Biru (5 babagan, 1994), Mutiara Cinta (1995-1996), Nikita (13 babagan, 1996), Tirai Kasih Yang Terkoyak (1996-1997), Jalan Kehidupan (1997), lan saliya-liyané manèh.
Jalur sepur Kertasana–Wonokromo
Jalur sepur Kertasana–Wonokromo yaiku segmen jalur sepur lintas kidul Jawa sing nghubungake Setatsiyun Kertasana karo Setatsiyun Wonokromo. Jalur lintas Kertosono ngasi Curahmalang klebu ning Daerah Operasi VII Madiun, nalika jalur mulai perbatasan Mojokerto ngasi Wonokromo klebu ning Daerah Operasi VIII Surabaya.
Olahan Mexico City
jmpl|220x220px| Taco Cabeza ing [[Kutha Mèksiko|Mexico City]] Masakan Mexico City minangka salah sawijining jinis olahan kalebu macem-macem masakan. Restoran khusus kanggo masakan daerah ing 31 negara bagian Meksiko, lan kutha iki uga duwe sawetara cabang restoran sing diakoni sacara internasional. kiri|jmpl| [[Gordita|Gorditas nyiapake kanggo perayaan Dina Mati ing Coyoacan]] kiri|jmpl| Panganan Cina ing restoran ing Barrio Chino ing Meksiko
Basa Madura
Tlatah panyebarané Basa Madura
Basa Madura kang ing basa asliné diucapaké "medhureh" dicaturaké mligi ing tlatah Madura, kapuloan Kangéan, Masalembo, lan tlatah wétaning Jawa Wétan, kaya ta ing Surabaya, Pasuruan, Malang, lan mayoritas ing wewengkon Prabalingga, Situbondo, Bondowoso, Lumajang, Jember lan Banyuwangi. Kajaba iku, uga akèh wong Madura ing tlatah Kalimantan. Kira-kira cacahé ana 10 utawa 15 yuta jiwa.
Undhak-usuké basa Madura
Lumrahé, basa Madura ing undhak-usuké uga padha karo Basa Jawa. Ana alus lan kasar. Nanging ing basa iki, dibagi dadi telung rupa.
Rupa-rupaning Basa Madura
Basa Madura dhéwé uga kebagi dadi rupa-rupa, kang diweruhi kaya ta:
USB flash drive
USB flash drive (uga asring karan Flashdisk utawa UFD) ya iku piranti panyimenan data memori flash tipe NAND sing duwé piranti penghubung USB kang terintegrasi. Flash drive racaké ukurané cilik, ringan, sarta bisa diwaca lan gampang ditulisi. Saiki, kapasitas sing disedakaké kanggo USB flash drive ana saka 8 gigabyte nganti 512 gigabyte. Gedhenè kapasitas flashdisk tergantung saka téknologi memori flash sing digunakaké.
Panemu lan Sajarah
Panemu Flash Memory (NOR dan NAND) ya iku Dr Fujio Masuoka taun 1984 nalika kerja ing Toshiba déné jeneng flash dhéwé sing njenengi kancanè, Mr. Shoji Ariizumi. Durung bisa dipesthekakè sapa sing pertama ngembangakè USB flash drive amarga ana telung perusahaan sing ngembangke kaping pisan, ya iku M-Systems, Netac, lan Trek 2000 Flash drive wiwit dipasarakè taun 2001 ing Amérika déning IBM. Ukuran data sing bisa disimpen nalika iku ya iku 8 MB, data sing terakhir November 2006 wis tekan 64 GB.
USB Flash Drive ing Windows
Sistem operasi Microsoft Windows ngimplementasikakè USB flash drive dadi , lan nggunakaké device driver. Amarga Windows duwé fitur auto-mounting, lan USB flash drive iku perangkat plug and play, Windows arep nyoba nglakokaké sabisané nalika perangkat mau dicolokakè ing jero soket USB. Windows XP lan sing sawisé malah duwé fitur Autoplay, sing ngijinakè flash drive diakses sakabehané kanggo nentokakè apa isi ing jero USB flash drive mau. Nanging flashdisk dadi médhia empuk kanggo panyebaran virus, amarga kemampuan virus kanggo nyalin virus dhéwé ning flashdisk lan nglakokakè otomatis nalika dicolokaké ing port USB (fungsi Autoplay ing sistem Windows ora dipateni). Akèh virus komputer lokal kaya déné Brontok/RontokBro, PendekarBlank, lan virus lokal liyané nggunakaké USB flash drive dadi médhia transmisi virus saka inang siji marang inang liyanè, nggantekakè disket. Virus-virus sing akéh-akéhé lumaku ning dhuwur windows luwih rikat nyebar tinimbang Windows sing ngakses drive nggunakaké fitur autoplay duwekè Windows. Amarga, ana apikè kanggo nonaktifkè fitur autoplay, sanajan ora mbiyantu kanggo nyegah panyebaran virus.
Cupakabra
Cupakabra utawa chupacabras (, tegesé "panyerot-wedhus"; saka "chupar", "nyerot", lan "cabra", "wedhus") ya iku makluk legéndharis ing folklor saka Amérikah, kanthi weweruhané kang kawitan kang diakoni dilapuraké ana ing Puérto Riko. Jeneng iku asalé saka tebiyaté kéwan mau, ya iku nyerang rajakaya lan ngombé getihé, mligi wedhus.
Gegambaran awaké makluk iku manéka warna. Makluk iku dipitaya nduwé awak kang abot, kanthi ukuraning padha kaya bruwang cilik, kanthi sadèrètan balung lancip ana ing gegeré saka guluné tekan buntuté.
Silabik
Aksårå silabik iki têgêsé yèn sabên aksårå ugå nyandhang sawijiníng swårå.
Cupakabra
Sajarah
Serangan kawitan kang tau dilapuraké kelakon ing wulan Maret taun 1995 ing Puérto Riko. Ing serangan iki, Wedhus gembel cacah wolu tinemu mati, lan ing saben wedhus ana tatu tujesan cacah telu ing dhadhané lan kentèkan getih. Sawenèh wulan sawisé, ing wulan Agustus, sawijining seksi, Madelyne Tolentino, nglapuraké yèn dhèwèké menangi makluk kuwi ing sawijining kutha ing Puérto Riko ajeneng Kanóvanas, nalika akèhé 150 rajakaya lan ingon-ingon dilapuraké winunuh. Ing taun 1975, pepati kang mèmper uga kadadéan ing kutha cilik ajeneng Moka kang digayutaké marang El Vampiro de Moca (Vampiré Moka). Awal mulané, tinarka yèn pepati kuwi dilakokaké déning kultus Sètan; sabanjuré, pepati kang tansaya akèh dilapuraké ing saubengé pulo mau, lan akèh paternakan kang rajabranané mati. Saben kéwan kalapuraké yèn kéwan-kéwan iku mati kentèkan getih sarana sawenèh bedhèlan cilik ing awaké kang dhapuré nglingker.
Juru banyol lan wirausahawan saka Puérto Riko, Silverio Pérez diakoni minangka kang nyipta istilah chupacabras sawisé kadadéan kang kawitan dilapuraké marang pèrs. Ora let suwé sawisé kadadéan kawitan ing Puérto Riko kang kalapuraké, patiné kéwan-kéwan liyané uga dilapuraké ana ing nagara-nagara liya, kaya ta Républik Dominika, Argentina, Bolivia, Chili, Kolombia, Honduras, El Salvador, Nikaragua, Panama, Peru, Brasil, Amérikah Sarékat, lan Meksiko.
Legéndha kang ana gandhèng cenengé
Legéndha kang kondhang ing New Orleans gegayutan karo sawijining lajur karan Dalan Grunch, kang dinuga yèn ana makluk karan "grunches" ndunungi papan kuwi, makluk kuwi praèné mèmper karo Cupakabra.
Peuchen saka Chili uga mèmper ing bab tebiyat, nanging praèné ora digambaraké kaya asu nanging kaya ula kang nduwé sewiwi. Legéndha iki bokmenawa asalé saka lawa vampir, kéwan kang asliné saka wewengkon kana.
Ing Filipina, ana makluk legéndharis liya kang diarani Sigbin kang gegambarané uga mèmper karo Cupakabra. Tetemon anyar ngenani kucing-garangan ing Asia Kidul-Wétan mratèlaké yèn weweruhan kuwi uga bisa waé weweruhan saka makluk kang ora dimangertèni iki.
UNHRC
Dhéwan Hak Asasi Manungsa PBB (UNHRC) iku organisasi penerus Komisi Hak Asasi Manungsa PBB ing PBB.
Ing tanggal 15 Maret 2006 Majelis Umum PBB nganakaké voting kanggo nyiptakaké organisasi hak manungsa anyar, sanadyan ana panentangan saka Amérika Sarékat. Dhéwan Hak Manungsa duwé anggota 47 nagara iki bakal ngganti Komisi Hak Manungsa kang anggotané 53 nagara. Badan hak manungsa kang anyar iki disetujoni déning 170 anggota saka 190 anggota. Papat nagara nentang pambentukan Dhéwan, yaiku Amérika Sarékat, Kapuloan Marshall, Palau, lan Israèl) lan telu nagara abstain, yaiku Bélarus, Iran, lan Venezuela. Kapapat nagara kang nentang nyatakaké yèn Dhéwan anyar iki duwé kakuwasan luwih akèh lan ora nduwé pangreksan kang cukup kanggo nyegah nagara kang nglècèhaké HAM bisa ngontrol Dhéwan.
Pamilihan anggota
Pamilihan anggota Dhéwan HAM PBB diayahi Selasa, 9 Mèi 2006, wektu Amérika Sarékat ing Gedung Markas Besar PBB, New York.
Ana 63 nagara kang nyalonaké dhiri supaya bisa lungguh ing Dhéwan HAM kang anggotané 47 nagara. Saliyané Indonésia, kanggo kawasan Asia kang éntuk jatah 13 kursi, anggota kapilih liyané yaiku Banglades, Jepang, Malaysia, Pakistan, Koréa Kidul, Cina, Jordania, Arab Saudi, lan Sri Lanka. Sauntara nagara-nagara Asia kang gagal kapilih yaiku Iran, Irak, Kirgistan, Lebanon, Thailand.
Kapilihé Indonésia minangka anggota badan HAM anyar PBB éntuk panjurung 165 nagara saka 191 nagara anggota PBB. Sajeroning pangundian, Indonésia lan India mung éntuk mangsa kalungguhan setaun. Déné Malaysia, Jordania, lan Arab Saudi éntuk mangsa kalungguhan telung taun.
Pratélan penggawa gendéra Turkmenistan ing Olimpiade
Ing ngisor iki menika pratelan penggawa gendera sing ngewakili Turkmenistan ing Olimpiade.
Penggawa gendera nggawa gendera nasional negarane ing acara pambuka Gim Olympiadé.
Sumber sajarah
Sajarah lumrahé diwiwiti saking tulisan dadi sajarah iku disinau saking tilas-tilas tulisan (uga gambar) manungsa jaman rumiyin contoné Prasasti. Sadèrèngipun manungsa wiwit tepang tulisan iku asmané jaman Prasajarah. Dados pendhak wewengkon ana ing donya iku sajarahé diwiwiti saking kurun wektu kang béda-béda tergantung kapan masyarakate wiwit tepang kalih tulisan. Ana 2 sumber sajarah kang valid ya iku sumber utama utawa primer lan sumber tambahan utawa skunder.
Sumber utama
Ya iku tilas-tilas sajarah asli kang urung diolah utawa dicithak, sumber iki lumrahé tilas-tilas kang diyakini asli saking pelaku sajarah utawa wong kang urip ing jaman kang padha karo pelaku sajarah lan ora duwé kepentingan-kepentingan tinentu mligi politis. Wujud sumber utama iki contoné prasasti, candhi, fosil, manuskrip asli (kang urung dicithak), uga sumber-sumber lésan. Sumber sajarah utama iki kudu asli dadi dudu pertalan, kutipan utawa tafsiran.
Sumber tambahan
Lumrahé saka kasil kajian ahli sajarah dadi kasil tulisan ahli sajarah kang wis dicithak utawa online kanggo disebaraken ing masarakat umum. Wujud kasil cithakan iku antarané risalah, buku, kalawarta, lapuran uga kang online ing internet.
Masjid Raya Syekh Burhanuddin
Masjid Raya Syekh Burhanuddin yaiku masjid lan uga cagar budaya ing Sumatera Kilén, Indonésia. Masjid iki pernahé ana ing ini Nagari Ulakan, kacamatan Ulakan Tapakis, kabupatèn Padang Pariaman, Sumatera Barat.
Sajarah
Masjid iki diadhekakè déning Burhanuddin Ulakan ing taun 1670, sak hingga dadi salah sawijining masjid tuwa dhéwé ing Indonésia. Saat wiwit diyasa, wujud yasan masjid ini sangat prasaja dengan ukuran 15 x 15 mèter dan dibuat dari bahan kayu.
Masjid iki kapugar kapisan ing taun 1760, amargA kondisi yasan Kang sampun mbotén layak. Masjid iki rusak amarga lindhu kang ana ing Sumatera Kilén taun 2009. Banjur diyasa manèh lan rampung ing taun 2011.
Kadipatèn Mangkunagaran
Kadipatèn Mangkunagaran utawa Praja Mangkunagaran (Jawa: ꦑꦢꦶꦥꦠꦺꦤ꧀ꦩꦁꦑꦸꦟꦓꦫꦤ꧀) iku praja ing Jawa Tengah kang isih madeg nganti sapréné. Bebarengan karo Kasunanan Surakarta, Kasultanan Ngayogyakarta, lan Pakualaman, Praja Mangkunagaran iku ahli warisé Karajan Mataram kang tau maréntah sapérangan gedhé Tanah Jawa.
Praja Mangkunagaran diadegaké sawisé Prajanjèn Salatiga ing 17 Maret 1757, déning Radèn Mas Said kang sadurungé balané ing pambalélan karo pamané Pangéran Mangkubumi kang banjur dadi Sultan Hamengkubuwana I. Praja Mangkunagaran lestari nganti jaman pendudukan Jepang lan Indonésia mardika sawisé taun 1945. Sawisé taun 1945 banjur tanah wewengkoné, yaiku Karanganyar, Wanagiri disita ing pamaréntah Indonésia lan digabung karo Jawa Tengah. Banjur tanah Mangkunagara ing Surakarta, digabung karo tanah Kasunanan lan dadi Kutha Surakarta. Banjur tanahé kang wujud enklave ing Gunungkidul, Ngawèn disrahaké marang Daerah Istimewa Yogyakarta.
Wiwit taun 1990, Praja Mangkunagaran dipanggedhèni déning KGPAA Mangkunagara IX utawa uga ditepungi mawa asma Gusti Jiwa.
Garwa présidhèn Indonésia kapindho Soeharto: Bu Tien utawa asma jangkepé R.A. Siti Hartinah iku kerabat Mangkunagaran.
Sajarah dumadiné Praja Mangkunagaran
Praja Mangkunagaran diyasa ing tengahé abad kaping 18 lan persisé ing 17 Maret 1757 déning Radèn Mas Said utawa Pangéran Sambernyawa kang banjur olèh gelar KGPAA Mangkunagara I. Tanah wewengkoné dijupuk saka tanahé Kasunanan.
Kumpeni ngepung panguwasan ing Mataram
Sawisé Vereenigde Oost-Indische Compagnie (Kumpeni) bisa nguwasani papan-papan kang wigati ingatasing lakuné dagang saha lelayaran ing saindenging Nuswantara, sarta wis ngedohaké para among dagang bangsa Éropah liya-liyané kang angejori dadagangané ing tanah iki ngriki apa déné Nagara Mataram, mungsuhé kang kuwawi dhéwé sarta kang katon marsudi teka indhaking panguwasané arep madeg-adeg pribadi, iku wis kabuktèn kasoran bola-bali, adegé Kumpeni — sasambungan karo gedhéné olèh-olèhané paprangan ing Nagara Walanda, wis bisa madeg dhéwé ora kajajah déning nagara liya (Spanyol)— iku saya banjur langlung santosa.
Ora namung meneng samana baé, nanging saya suwé saya mundhak gedhé panguwasané, nganti bisa nguwasani lemah laladan tanah Jawa pérangan njero. Let saabad saka titimangsa olèhé Sinuhun Sultan Agung kasor panglurugé perang arep mbedhah bètèng Walanda ing Batavia (1628-1629), V.O.C. olèh tambahan panguwasa saka kaparengdalem Ingkang Sinuhun Pakubuwana II, bisa nguwasani tanah Mataram. Mataram banjur kaplorod drajadé, wis lugu dadi tanah jajahan (1749).
Wiwit titimangsa iku tuwuhé panguwasan pangadilané Kumpeni ing samukara bab kang sasambungan karo jeroné Nagara Mataram ; putusan-putusané ing bab prakara iku mau banjur ana panguwasané Kompeni.
Mataram koncadan katentreman
Mbarengi tedhaké Gubernur-Jéndral Van Imhoff papara ing tanah Jawa rawuh ing Sala (Juni 1746) parlu yasa prajanjian taun 1743 karo Ingkang Sinuhun Pakubuwana III; ing sapérangan wosing surasané, Kompeni sanggem ngakoni Sang Pangéran Adipati Anom ing tembé arep bisa gumanti jumeneng Nata. Saka panggalihdalem Ingkang Sinuhun saha panggalihé Sang Pangéran Adipati Anom arep bisa njagakaké pitulungé Kompeni kang sajatiné ya kagalih punjul prelu, amarga kanggo anyegah panduwané para Pangéran kang rumasa padha ndarbèni wewenang gumanti jumeneng Nata ; kaya mau wis bola-bali kalakonan wis kalebu lumrah, ing saben ana rembug sapa kang arep kacalonaké gumanti jumeneng Nata, iku banjur nuwuhaké dredah ing antarané para Pangéran, rebutan wahyuning Karaton.
Sapa baé kang jumeneng Nata (Sunan) wis keéna katamtokaké ing batiné panggalihé mungsuhan karo kabèh kang padha rumangsa uga ndarbèni wenang kapilih gumanti jumeneng Nata. Bisa uga kagawa saka Kompeni olèhé njumenengaké Nata ing taun 1704, iku njalari saya gedhéné dredah lan kemèrèn ing antarané para kang padha rumangsa nduwé wewenang jumeneng Nata.
Kagawa saka Kumpeni olèhé wis kalakon njumenengaké Nata, yaiku Ingkang Sinuhun Pakubuwana I kang raket banget pamitrané karo Kompeni, nanging jumenengé mau ora ndadèkaké panarimahé para Pangéran sawatara, pranatan laku-lakuné njumenengaké Nata ing Mataram, iku banjur ilang kasingkur ora ditetepi kaya adat padatané.
Kalebu ing golonganing mungsuh-mungsuhé Ingkang Sinuhun Pakubuwana II kang isih jumeneng pribadi ing Nagari Mataram sarta durung kapecah-pecah ana loro, yaiku rakadalem dhéwé Sang Pangéran Mangkubumi lan Radèn Mas Said, putra tetilarané Kangjeng Pangéran Arya Mangkunagara, kang kacaritaké kaluputan banjur dibuwang menyang Ceylon déning Kompeni. Pangéran Mangkunagara iku ya rakadalem Ingkang Sinuhun Pakubuwana II dhéwé.
Wis ing sajeroné Gègèr Cina (1741 — 1743) Radèn Mas Said mirong kampuh jingga nglawan Kompeni lan Ingkang Sinuhun; sanadyan Von Hohendhorff ing taun 1745 wis rambah-rambah olèhé ngrerepa, meksa durung bisa ngendhakaké karsané Radèn Mas Said.
Radèn Mas Said iku wiwit timur wis kulina ulah kridhaning ngayuda, sarirané kulina ngrasakaké bot répot saha rekasané wong kang maju ing paprangan, betah tarak lan tapa-brata, mula ya banjur kajuwara mumpuni kabisanané ulah ing ngayuda. Saka puteking panggalih banjur lolos saka praja lelana mardika, njajah désa ingadésa tuwin wana-wana kang wekasané ngumpul karo barisané kang rama paman Pangéran Mangkubumi kang nalika samana uga lolos saka Praja, amarga dihina déning Jéndral Van lmhoff nalika mertamu ing Kraton Surakarta.
Wiwitan lan wekasané paprangan ngrebut wahyuning Kraton kang kaping telu
Sang Pangéran Mangkubumi lan Radèn Mas Said bareng wis kumpul dadi siji banjur wiwit mangun yuda. Ya paprangan iku kang banjur diarani "Paprangan ngrebut wahyuning Kraton kang kaping telu".
Kumpulé Priyagung loro iku saya santosa lan raket, amarga tinalènan ing katresnan; Radèn Mas Said kapundhut mantu déning rama paman Sang Pangéran Mangkubumi, dhaup karo putrané putri kang pambayun asma Radèn Ayu Inten, kang ing pungkasan olèh asma Kangjeng Ratu Bendara. Pramila iku loro-loroné ya ora gampang olèhé arep nelukaké.
Sanadyan perangé karo Kumpeni kerep kalah, nanging ora padha kemba ing panggalih. Papindhané kaya alang-alang (kambengan) kang padha tumiyung ing kalané katempuh ing jawah lan angin, nanging ora suwé bali ngadeg manèh, pulih kaya wingi uni. 13).
Sajeroné ana haruhara iku Ingkang Sinuhun gerah, nalika ngarepaké séda, yaiku ing surya kaping 11 Dhésèmber 1749, nganti lila legawaning panggalihdalem, tanah tlatah Mataram saisiné kaparingaké Kumpeni, ora mawa prajanjian apa-apa. Mangka ing kala iku wis ana kang ginadhang jumeneng Pangéran Adipati Anom.
Kajaba iku Pangéran Buminata kang uga lolos saka Kedhaton kumpul Pangéran liya-liyaé, nanging banjur pepisahan, bali menyang Karaton manèh, kajumenengaké Pangéran Adipati Anom. Menggah ganti-gumantiné kang jumeneng iku mawa katerangaké luwih cetha yèn kalakoné tetep bisa jumeneng iku ora kagawa saka wewenang-wewenangé, nanging namung mligi saka sih kadarmané Kompeni.
Kabèh Pangéran kang isih ana sajeroné Kedhaton padha manut miturut dicepengi banjur dikirim menyang Semarang. Amerga saka iku ora nama anèh, yèn sapérangan gedhé saka para manggalaning Praja padha suda pangidhep saha sumungkemé marang kang jumeneng Nata ing Surakarta, rasané nggléwang padha manah prayoga angantepi Karaton ing Ngayogyakarta. Tuwan Hartingh ngarani, yèn jumenengé Ingkang Sinuhun Pakubuwana III iku, namung kanggo jalaran anyuburaké saakèhé masalah baé
Déné perangé sekawit ing antarané kang padha musuhan, namung cilik-cilikan sawarna raméning reresah baé (gerilya) nganti tekan wekasané taun 1750. Sabubaré iku Kompeni ngirim wadya-bala saka Batavia prajurit aturan akèhé ora kurang saka 1500 wadya-bala pitulungan 3400, kawewahan manèh kuli cacahé 2000.
Kanggo angluluhaké kakuwatané kang padha mbaléla, Kumpeni angondhangaké, kabèh panggedhé, para Mantri tuwin lurah dalah saandhahané wong cilik, kang padha ngrujuki pambalélané para Pangéran mungsuhé Kompeni, yèn padha gelem ndarbèni rasa kaduwung munggah ing kalakuwan saha tindaké nglakoni mbaléla, iku padha ora arep katiban ing pidana (amnesti).
Ewadéné wadya-balané Kumpeni meksa ora bisa mrantasi gawé kaya pangarep-arepé, amarga sanadyan prajurité kang padha ngraman wis rambah-rambah kalah, saka ngendi-endi gumrubyug teka babantu tanpa kendhat, yaiku para kawula kang wedi kang mituhu piyandelé marang rah-tumrahé para Nata Susuhunan kang jumeneng satuhu kaya kang wis-wis.
Wadya-bala Kompeni ya bisa mbalèkaké kuwasané ing tlatah Kedhu, Ngayogya tuwin Bagelèn, olèh-olèh saka kamenangané, nanging ing wulan Oktober 1751 kalebu ing mungsuh manèh. Mayor Clerq bisa ngukuhi Kedhu, nanging ana ing Bagelèn Sang Pangéran Mangkubumi bisa ngremuk barisané Kompeni, malah tuwan Clerq kapupuh ing yuda (12 Dhésèmber 1751) ana ing sacedhaké Kali Bagawanta.
Ing wiwitané wulan Maart 1752 Sang Pangéran ngangsahaké wadya-balané dhateng bawahé Kompeni ing pasisir lor. Pekalongan bisa karebut. Para Bupati ing Pekalongan, Batang, Wiradésa lan Pemalang padha nungkul. Nanging bareng gagal panggebugé Tegal, sang Pangéran banjur budhal kondur marang Ngayogyakarta.
Amerga saka iku Sang Pangéran Mangkubumi ana ing sisih kulon wis gedhé panguwasané, nguwasani tlatah Mataram, Sokawati lan tanah paredèn sisih kidul. Radèn Mas Said nguwasani sisih wétan, yaiku Panaraga lan Madiyun.
Sakedhap papréntahan Kumpeni ing Batawi animbang parlu narik wadya-balané, kaklumpukaké ing pasisir prelu kanggo njaga kantor-kantoré dagang ing kana. Déné jajahané kang dumunung ing tanah Jawa pérangan jero, prasasat diculaké, ora arep kapikir manèh.
Ing wulan November taun 1752 Kompeni patemon karo Radèn Mas Said ana ing Banyudana, sakulon Surakarta, perlu arep bedhami, nanging kuciwa déné ora ana wohé. Patemon kang tanpa wasana mau malah nuwuhaké congkrahé Sang Pangéran Mangkubumi karo Radèn Mas Said, kang banjur padha musuhan dhéwé. Sing padha macung mungsuhan perang maju dadi telung golongan.
Ing taun 1753 Pangéran Buminata lolos saka Praja banjur kumpul karo Radèn Mas Said. Ngono mau saya nggawé ribeté Von Hohendhorff. Surasané palapurané marang Pamaréntahan Kompeni, mratélakaké yèn „mèh ora bisa ngaturaké pamrayoga apa-apa kaya ngendi olèhé arep bisa nglestarèkaké jumenengé Ingkang Sinuhun, Nata kang kajumenengaké déning Kompeni mau; mangka ora ana Nata liyané kang bisa minangkani kabèh méliké Kompeni".
Wanci patemon karo Kompeni manèh (Mèi 1753), Radèn Mas Said gadhah pamundhut marang Kompeni supaya kang rayi Pangéran Tirtakusuma, yaiku kang kalèntu kakonduraké saka Ceylon banjur katahan ing Semarang, iku banjur kaluwarana. Apa manèh mundhut supaya layoné kang rama kagawa bali menyang tanah Jawa. Kajaba iku kang perlu dhéwé anaa sihé Kompeni nyengkakaké ing ndhuwur ing sarirané. Sanadyan ora dielokaké pamundhuté, nanging sajatiné kang dikarsakaké inggih bisa-a jumeneng Susuhunan.
Ing wulan Juli 1753 Kompeni ngirim wangsulan, usul sagah arep kajumenengaké Pangéran Adipati Anom ngrangkep Papatihé kang jumeneng kanthi anyanggemi mbiyantu nelukaké mungsuhé Ingkang Sinuhun. Nanging amarga saka Radèn Mas Said mentas bisa numpes barisané kang rama marasepuh, ora karsa nampa usulé Kompeni mau.
Amerga saka ora kaleksanan pamundhuté (Radèn Mas Said) jumeneng Susuhunan iku, prasasat awèh dalan ing liya kang uga mbetahaké (Sang Pangéran Mangkubumi). Wekasan bareng Kompeni wis amupus, bisa ngundhuh wohing pandamelé.
Wis nalika surya kaping 11 April 1754 tuwan Nicolaas Hartingh kang anggentosi tuwan Hohendhorff, inggih iku panggedhéning among dagang sarta kumetiré tiyang tanah ing Batawi kang paham banget marang basa lan adat carané wong Jawa sarta bisa ngleboni kapracayan marang wong Jawa kagawa saka olèhé mulat banget marang teteping kabèh sasanggemané ora tau cidra, nganti nyebal banget karo punggawané Kompeni cukup liya-liyané, nerangaké yèn Kompeni cukup ngreksa bawah wewengkoné dhéwé, liyané namung mligi nuju menyang katentremaning Nagara sarana lampah ora mawa adus ing getih nanging rerembugan alus, mupung kang suwau padha kumpul mbaléla ing Kompeni saiki padha cecongkrahan dhéwé. Pramila ora ana dalan liya kajaba banjur bedhami karo Sang Pangéran Mangkubumi kang nrima olèh panduman separoné Nagara, ora kaya panjangkané kang putra mantu (Radèn Mas Said).
Prajanjian ing Giyanti
Nalika kaping 22 Sèptèmber 1754 tuwan Hartingh patemon karo Sang Pangéran Mangkubumi ana ing Padagangan antarané Grobogan karo Demak. Sanadyan kang dikarepaké déning Paréntah Hindhia sekawit arep njumenengaké Susuhunan Sang Pangéran Mangkubumi, nanging namung ambawahaké sapéranganing tlatah Surakarta kang sisih wétan, kagawa saka pangangseging barisané Radèn Mas Said, kanthi kasesa Sang Pangéran Mangkubumi énggal-énggal kajumenengaké, jejuluk Sultan Hamengkubuwana, ngerèhaké saparoné praja.
Miturut suraosing prajanjian ing antarané Kompeni lan Pangéran Mangkubumi, katetepaké ing Giyanti ing dina Kemis 13 Fèbruari 1755 padha nglairaké pangaksama arep nglestarèkaké tata tentremé Nagari, sarana sekabatan tulung-tinulung, Nagara kapérang dadi loro, sapérang-pérangané ana 53.100 cacah. Kajaba iku Kangjeng Sultan Hamengkubuwana isih nampa wewahan 33.950 cacah dumunung ing mancanagara; kang aji yaiku ing Madiyun, Kertasana, Jipan, Japan lan Grobogan.
Déné Ingkang Sinuhun ing Surakarta isih gadhah wewengkon ing tlatah mancanagara sawatara kalebu wewengkon ing Panaraga, Kadhiri ing sisih wétan lan Banyumas ing sisih kulon, kabèh ana 32.350 cacah, semana iku durung kaétung wewengkon cilik-cilik ing sawatara panggonan.
Nalika surya kaping 15 Fèbruari 1755 Kangjeng Sultan patemon karo Ingkang Sinuhun ana ing Jatisari perlu memulih rengkaning panggalih lan nyambung taliné katresnan. Wiwit iku akèh Pangéran kang padha nungkul aris menyang Kompeni; mula Kompeni banjur bisa anyuda-nyuda cacahing prajurité.
Ing salah sijiné bab ing serat prajanjiané karo Kumpeni, Kangjeng Sultan gadhah sasanggeman bebarengan karo Ingkang Sinuhun lan Kompeni sumedya nelukaké kang putra mantu Radèn Mas Said. Kanggo nenangi kekendelané wadya–bala, Hartingh ngondhangaké sayembara, sapa kang bisa nigas janggané Radèn Mas Said arep tampa ganjaran 1.000 ringgit, panigasé janggané para Pangéran pandhéréké Radèn Mas Said uga kasedyan ganjaran dhuwit separoné.
Kadereng santering panggalih Radèn Mas Said karoban tandhing, éwadéné ora kemba olèhé mbanjuraké perangé.
Sesambungané perang mungsuh Radèn Mas Said
Perangé Radèn Mas Said dikroyok telu, yaiku mungsuh Ingkang Sinuhun, Kompeni lan Kangjeng Sultan. Sanajan kerep dikepung ing mungsuh arep bisa tumpes, éwadénné tansah bisa ngoncadi. Bareng campuhing perang ing sakiwa-tengené Kali Semangka lan ing sacedhaké désa Sidakersa (18 lan 29 Oktober 1755) bola-bali tansah kaseser baé, Panjenengané banjur linggar mundur menyang Pacitan. Wadya-balané akèh kang padha mbalik kumpul karo wadya-bala ing Ngayogyakarta.
Kadhèrèkaké déning para punggawa kang isih padha setya, Radèn Mas Said kasembuh suraning panggalih mbanjuraké perangé. Kaprigelan ulah sontan-santuning gelar bisa mbingungaké mungsuh kang rambah-rambah kacélik, kablasuk-blasuk. Ing alas sacedhaké Blora kalakon bisa numpes wadya-balané Kompeni sabrigadhe, nganti tindhihé nemoni pati.
Pancèné Ingkang Sinuhun, Kompeni lan Kangjeng Sultan, telu pisan wis sarembug nedya bedhami karo Radèn Mas Said, nanging Radèn Mas Said puguh ing karsa, ngantepi tékading panggalih, karsa bedhami yèn Panjenengané bisa jumeneng pribadi ngerèhaké kabèh wewengkoning Nagara. Amerga saka karsané kaya ngono, bedhaminé banjur jugar tanpa wasana.
Saya rapet pangupangé mungsuh. Pusering wadya-balané Radèn Mas Said manggon ana ing Daha sarta wis rambah-rambah ngangkataké bala nggebug mungsuh. Wadya-bala Kasultanan wis bisa angepung rapet, éwadéné Panjenengané meksa isih bisa oncad mawa anilar wadya-balané kang wis nipis banget.
Dumadiné Mangkunagaran lan bedhami karo Radèn Mas Said
Tuwan Hartingh satunggalé panggedhé Walanda kang limpat ing budi ora niyat arep numpes utawi nyirnakaké Radèn Mas Said, pupung nyarengi mangsakala kang becik, ora kendhat ing pambudidaya angrerepa Radèn Mas Said amrih karsa-a rukun karo Ingkang Sinuhun, ngèndelana olèhé rerempon. Akèh-akèh rembugé satemah Radèn Mas Said saka sithik nyondhongi pamrayogané Hartingh, amarga gadhah pangarep-arep ing wuri sasurudé Ingkang Sinuhun bisa uga gumanti, ngerèhaké Praja Mataram kabèh.
Ingkang rayi Pangéran Timur kautus sowan ing ngarsané Ingkang Sinuhun, perlu ngaturaké kabèh panyuwuné. Ing panyuwuné katitik yèn Radèn Mas Said ing sajeroné panggalih gadhah pangangkah bisané tanah Jawa iku dirèhaké ing Nata siji baé.
Éwadéné manawa meksa ora bisa kalakon pangarep-arepé panggalihé ya arep nrimah, uger minangka papanciné bisa mengkoni tlatah Nglaroh, Matésih, Keduwang lan Pacitan. Amerga saka atur pamrayogané Hartingh, Ingkang Sinuhun paring wangsulan, yèn bab pambagéning Nagari iku wis kabanjur ditindakaké éwadéné bab prakara pamundhuté tanah-tanah ing ngarep mau, mesthiné ya arep bisa karembug manèh.
Saka adhrengé Hartingh, Ingkang Sinuhun kapeksa marengaké paturané Radèn Mas Said, nyuwun patemon ana ing Grogol, sakidulé Kutha Surakarta, kang kalakon nalika surya kaping 21 Fèbruari 1757.
Ing surya kaping 17 Maret 1757 ngaanakaké patemon manèh ana ing Salatiga uga ditunggoni déning Papatih ing Ngayogyakarta. Wigatiné patemon namtokaké kalenggahané lan papancèné Pangéran kang cilik sarirané nanging saka sura, santosa lan wantering panggalihé, bisa nggawé oyag, retuning tanah Jawa, Radèn Mas Said banjur jinunjung ing lenggah jumeneng Pangéran Miji, lenggahé sangisoré Ingkang Sinuhun caket. Kajaba iku wenang ngagem upacara saubarampéning kaluhuran luwih tinimbang karo liyané. Déné lenggahé tanah 4.000 karya dumunung ing tlatah Keduwang, Nglaroh, Matésih lan ing gunung kidul (Surakarta sisih kidul-wétan lan Ngayogyakarta sisih wétan). Déne asma lan sasebutané Pangéran Adipati Mangkunagara.
Jumenengé iku tinalènan ing sumpah kudu setya tenan marang Kangjeng Susuhunan, Kangjeng Sultan lan Kompeni. Saben dina pasowanan (Senen, Kemis lan Setu) katetepaké sowan ing Kraton Surakarta. Apa manèh kudu ngèstokaké kabèh dhawuh timbalané Ingkang Sinuhun; sarta kudu dedalem ing sajeroning Kutha Surakarta.
Kaya ngono wekasané paprangan kang lawasé taunan. Saka pratikel lan rerigené Hartingh, pecahé Mataram kabagé-bagé, yekti wis kalakon, mungguh cethané katerangaké ing gambar pepethan paméranging Nagari ing sakiwa-tengené taun 1757 iki kang kapacak ing dhuwur iki.
Kaanan lan wates-watesé tanah lenggah kang kaparingaké
Sadurungé ngrembug tanah 4.000 karya paringané Ingkang Sinuhun marang Radèn Mas Said kang banjur jejuluk Pangéran Adipati Mangkunagara, kaya ora ana alané saupama banjur nyawang rekasané kaanan ing tlatah Mataram kang, kapecah-pecah mau, kalebu tanah lenggahé Radèn Mas Said.
Paprangan mau ngrusakaké tanah Mataram kang sumau gemah ripah loh jinawi, cacahing jiwa suda, akèh kang padha téwas ing paprangan, kawulané nandhang kamlaratan, kacingkrangan uripé. Akèh papan kang suwung mluwa, paceklik tuwin pageblug iku dadi tabet tetilarané paprangan. Tanah-tanah sawah, pategalan sapanunggalané diidak-idak sarta dibesmi déning musuh.
Sawisé Ingkang Sinuhun saha Kangjeng Sultan ing taun 1755 wis padha patemon ing karukunan. Gubernur-Jéndral lan Raad van Indië ngaturaké layang marang panggedhéné Kompeni, surasané: Nata loro-loroné padha mratélaké gedhéning kasangsarané para kawula ing sabubaré perang. Kakantunaning cacah (brayat) ora ana saprapat pétung sadurungé perang ; kaanan rekasané uripé para kawula ngono mau rata, saya manèh ing tanah-tanah pagunungan.
Hartingh bisa mbuktèkaké dhéwé, isih ing sajeroné taun 1761, yèn tanah-tanah panduman kang isih dadi wewengkoné Ingkang Sinuhun saha tanah kang kairisaké dadi wewenangé Kanjeng Sultan iku namung wujud lemah; nanging kakantunané cacah jiwa ora ana saprateloné.
Tumindaking pranatan pambagining Nagari ing taun 1755 njalari kisrah-kisruhing pèngetan kahanané tanah. Munggah baku kang dikarepaké iku paron tanah sigar semangka kang padha gedhéné. Para Bupati saandhahané patuh nggawa tanah lungguhé dhéwé-dhéwé kaparingan „wewenang milih Nata endi kang arep disuwitani. Mula tanah-tanah kang dumunung ing telenging Nagari lungguhé para abdidalem ing Kadhaton, iku pamanggoné banjur campur ora karu-karuwan.
Wosé baé kerep ana lelakon, ing tanah lungguh kang sekawit dadi gadhuhané panggedhé siji banjur ana panggedhéné loro kang njalari mindhaking cacahé panggedhé. Béda karo Nagaragung saha pusering wewengkoné Ingkang Sinuhun saha Kangjeng Sultan, kaya pratélan ing dhuwur, kang siji-siji kaerèhaké déning Bupati Nayaka 12, dunungé tanah campuran ora karu-karuwan, ora ana tengeran wates-watesé kang njalari tuwuhé akèh prakara ing bab-wewenang gadhuhan tanah lungguh sarta cecongkrahiné para kawula, ing désa-désa, iku pambagéné tanah ing mancanagara, kang kabagé dadi pérangan gedhé-gedhé. Tanah-tanah ing mancanagara mau ora kapecah-pecah manèh dadi tanah lungguh cilik-cilik, nanging, banjur dadi wewengkoné para Bupati kang kuwajiban nglumpukaké paos katur Sang Nata.
Déné tanah lenggahé Pangéran Adipati Mangkunagara kagawa saka gedhéning karusakané ing wanci paprangan sarta akèhé sudané jiwa kang téwas ing paprangan, iku wis cetha ora nyukupi pawetoné: mula kala semono temtuné gadhah prajurit kang mesthi cadhongé.
Tanah Kasunanan kang kaparingaké dhateng Mangkunagaran pamanggon sarta gedhéné kapacak ing ngisor iki :
Layang piagem bab wewenang lan kuwajibané Pangéran Miji (Kangjeng Pangéran Adipati Mangkunagara) kang kira-kira digawé nalika surya kaping 17 Maret 1757 ing Salatiga, iku digolèki ora bisa katemu. Saupama isih ana kaya ya ora nyebutaké cetha dunung sarta watesé tanah bawah Mangkunagaran mau.
Sadurungé ngrembug pilah-pilahing wewengkon tanah kang kapérang-pérang mau, kaya perlu kaandharaké kepriyé réka-dayané Ingkang Sinuhun saha Kangjeng Sultan olèhé padha mranata kisruhing wates ing wektu pambagéning Nagari ing taun 1755. Amerga saiki banjur mbutuhaké banget marang anané register tanah gagayutan karo anané tanah lenggah wewengkon Mangkunagaran.
Kanggo nyapih para kawula Kasunanan lan Kasultanan kang padha dredah pradanda babagan prakara lemah, nalika surya kaping 26 September 1757 wakilé Nata loro-loroné mau banjur nggawé patemon ana ing désa Klepu. Désa Klepu iku ana ing sapinggiring dalan gedhé Surakarta-Ngayogyakarta (antarané Klathèn kutha karo Delanggu). Déné wigatiné patemon arep bebarengan nggawé register gedhé (legger) bab watesing tanah-tanah mau. Buku register gedhé babagan watesing tanah-tanah mau banjur diarani Buku ing Klepu.
Buku register gedhé babagan watesing tanah (Buku ing Klepu) kang kagawé tanpa pamrayogané Kompeni, iku suwé-suwé ora nyukupi (kurang sampurna), tandhané dredah prakara watesing tanah isih ajeg ora ana mendhané. Bukakan tanah anyar sabubaring perang, njalari lungséné pèngetan tanah (Walanda legger) mau.
Babagan dhuwit
Kajaba sariradalem Kangjeng Gusti Mangkunagara I dhéwé, dhasar sarta adegé Praja Mangkunagaran ing pamburiné iku, sapérangan gedhé kadayan saka sikepé wewakiling Kompeni.
Sanadyan katoné wis tentrem nanging sajatiné ing batin isih padha ngamot rasa kurang nrima sarta pingget ing panggalih, amarga saka pranatan pambagéning praja mau anané ya namung tansah nuwuhaké rasa èwoh pakèwohing laku.
Ing taun 1777 tuwuh pasulayan ramé ing antarané Ingkang Sinuhun Kangjeng Susuhunan nunggil Kangjeng Gusti Mangkunagara, kang amarga saka prajanjiyan ing surya kaping 17 Juli 1772, saya raket sasambetané karo Ingkang Sinuhun, musuh Kangjeng Sultan ing Ngayogyakarta. Wadya-balané wis tempuh padu ngarep. Nanging saka rerigené Kompeni banjur wurung bisa sirep.
Nyarengi gerahdalem Ingkang Sinuhun Pakubuwana III kang kari dhéwé, Surakarta katempuh wadya-balané Kangjeng Sultan Ngayogyakarta, nanging banjur ditanggulangi déning Kangjeng Gusti Mangkunagara I (1788). Amerga saka panggawéné Kompeni, Kangjeng Sultan sawadya-balané kapeksa mundur bali dhateng Ngayogyakarta. Déné Pangéran Adipati Anom ing Surakarta, kala samanten banjur bisa nampèni sasanggeman tetep arep gumanti jumeneng Pakubuwana IV.
Prakara iku tumrap Kompeni angèl banget olèhé arep nyapih; nadyan bener wis bisa nggawé prajanjiyan telu (Walanda drie ledige acte), yaiku pranatan babandhingan kaluhuran kang bisa maremaké panggalihé para Nata (basa Walanda vergelijking en bevrediging) nalika surya kaping 28 lan 29 September 1790. Ing prajanjiyan mau ana surasané kang mratélakaké ilanging pangajengé Pangéran Mangkunagara gumanti Nata ing Ngayogya, mawa dikuwataké déning prajanjiyané Pangéran Mangkunagara, dhéwé, éwadéné Kangjeng Sultan ing Ngayogya isih asring karsa damel dhadhakan njarah tanah wewengkon Surakarta, nyulayani prajanjiyan kang sinartan sumpah kanthi absah (sawisé surya kaping 6 November). Kajaba iku mbarengi wektu Ingkang SinuhunPakubuwana 1V, saka panggosoké ngulama pitu (pangajengé nama Kyahi Santri tuwin Bachman), gadhah panggalih arep mungsuh Kompeni sarta kadakwa arep nempuh perang nglurug menyang Batavia.
Réhning Kompeni ora bisa migunakaké akal taktik divide et impera, pramila banjur golèk dalan liya, yaiku ngarem-aremi Pangéran Mangkunagara kanthi alusing patrap lan akal warna-warna, kang wekasané Kangjeng Gusti Mangkunagara bisa uwal pethal saka panguwasané Ingkang Sinuhun Kangjeng Susuhunan.
Pethalé mau mawa tampa sasanggeman papanci dhuwit apanage 4.000 mat (f 8000) satauné, kasangga ing sumpah dalah para putra-putrané sanggem yasa miturut marang Kompeni. Kajaba iku kudu ngunduraké prajurit Mangkunagaran kang tinanggenah nandhingi krodhaning prajurit Kasultanan.
Amerga saka pambudidayané Gubernur Greeve Kompeni bisa olèh pitulungan saka Kangjeng Sultan Ngayogya, samangsa Kompeni tetemu èwoh-pakèwoh (pasulayan) karo Ingkang Sinuhun Kangjeng Susuhunan. Kajaba iku Kompeni ngreksa adegé tansah mewahi kakuwatané nganti ora mlèsèd pétungé bisa mrabawani kaanan ing Kedhatoné Ingkang Sinuhun ing Surakarta, ing ngendi wis katitik kurang prayoga tangkepé wekasan bisa nglestarèkaké tata-tentreming Praja.
Pranatan kang nemtokaké wewenang ganti-gumantiné kang jumeneng ing Praja Mangkunagaran
Ing serat prajanjiyan mau ing ngarep kang wosing surasané mratélakaké yèn Kangjeng Gusti Mangkunagara wis pethal saka Ingkang Sinuhun, banjur memitran karo Kumpeni, ana surasané manèh kang ngangkah raketé kang jumeneng dalah kabèh putrané karo Kompeni murih bisané Kompeni olèh pambiyantu ing sawanci-wanci ana perluné apa déné tambahan pranatan bab wewenang ganti-gumantié kang jumeneng ing Praja Mangkunagaran, kang arep kalampahan watawis rong taun manèh.
Tata jeneng IUPAC
Tatajeneng IUPAC iku sistem pamènèhan jeneng senyawa kimia lan panjlasan èlmu kimia kanthi umum. Tatajeneng iki dikembangaké lan dimutakiraké ing sangisoré pangawasan International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC).
Kadipatèn Mangkunagaran
Pranatan kang nemtokaké wewenang ganti-gumantiné kang jumeneng ing Praja Mangkunagaran
Sasurudé Kangjeng Sultan Hamengkubuwana ing taun 1792, sajaké arep ana dredah manèh rebutan sapa kang arep gumanti. Ora namung sikepé Ingkang Sinuhun, luwih manèh Kangjeng Gusti Mangkunagara, apa déné Pangéran ing Ngayogyakarta sawatara. Sing banget ndadèkaké aboting kuwajibané Gubernur Van Overstraten, iku ngreksa aja nganti kadadéan ana perang manèh.
Tata jeneng IUPAC
Aturan pamènèhan jeneng senyawa organik (tatajeneng organik) lan inorganik (tatajeneng anorganik) diamot sajeroning rong publikasi, kang ditepungi kanthi jeneng Blue Book lan Red Book. Publikasi katelu, kang ditepungi kanthi jeneng Green Book, ngamot rékomèndhasi kanggo panggunaan simbol kanggo kuantitas fisik (kanthi kerja bebarengan karo IUPAP). Sauntara iku, buku kapapat, Gold Book, ngamot dhéfinisi saka akèh istilah tèknis kang dipigunakaké sajeroning kimia. Ana uga publikasi sarupa kanggo biokimia (kanthi kerja bebarengan karo IUBMB), kimia analitik, sarta kimia makromolekular. Kabèh publikasi iki dijurung déning rékomendhasi kang luwih cendhak kanggo kaanan spèsifik kang dipublikasikaké kanthi berkala sajeroning jurnal Pure and Applied Chemistry.
Pranala njaba
تسمية الاتحاد الدولي للكيمياء البحتة والتطبيقية Номенклатура на Международния съюз за чиста и приложна химия Nomenclatura orgànica IUPAC nomenklatur Nomenklatur (Chemie) IUPAC nomenclature Nomenclatura química IUPACi nomenklatuur Nomenklatura kimiko fa:نام‌گذاری اتحادیه بین‌المللی شیمی محض و کاربردی IUPAC-nimeämiskäytäntö Nomenclature IUPAC Ainmníocht IUPAC Nomenclatura מונחון IUPAC आईयूपीएसी नामकरण Tata nama IUPAC IUPAC-nafnakerfi Nomenclatura chimica IUPAC命名法 IUPAC 명명법 IUPAC nomenklatūra IUPAC nomenklatūra Tatanama IUPAC IUPAC-nomenclatuur IUPAC nomenklatur Nomenklatura chemiczna Nomenclatura IUPAC Номенклатура ИЮПАК IUPAC nomenklatura IUPAC номенклатура IUPAC-nomenklatur ระบบการเรียกชื่อสารเคมีของ IUPAC IUPAC adlandırma sistemi تسمیۂ عالمی اتحاد برائے خالص و نفاذی کیمیاء Danh pháp IUPAC IUPAC命名法
Kadipatèn Mangkunagaran
Pranatan kang nemtokaké wewenang ganti-gumantiné kang jumeneng ing Praja Mangkunagaran
Bareng ruweding kaanan ing Ngayogyakarta, wis kalakon bisa katata apik, sang Pangéran Adipati Anom ing Ngayogyakarta kang uga jejuluk Mangkunagara (putrané Kangjeng Sultan Hamengkubuwana I) gumanti kajumenengaké Sultan Hamengkubuwana II (2 April 1792). Déné Pangéran Mangkubumi putra kang sepuh miyos saka garwa padmi kajumenengaké Pangéran Adipati Anom.
Ing Surakarta pranatan kang nemtokaké wewenang ganti-gumantiné Nata uga banjur katata, putra sepuh saka garwa padmi kajumenengaké Pangéran Adipati Anom, calon kang arep gumanti jumeneng Nata.
Ora antara suwé Gubernur Van Overstraten golèk dalan rékadaya murih bisané wayahdalem Kangjeng Gusti Mangkunagara gumanti kang Éyang darbèni tanah-tanah lenggahé. Amerga Kompeni mbutuhaké banget marang anané Pangéran ing Surakarta dadi Pangéran Mangkunagara iku, dalan samangsa ana prelu mesthi arep mbiyantu Kompeni lan tenanan. Mangka kahananing praja kapétung ora nama kalah manawa katandhing karo Ngayogya. Saupama Kompeni utawa Ingkang Sinuhun katempuh mungsuh saka Ngayogya, gampang bisané olèh pambiyantu saka Pangéran kang bisa golong siji karo Kompeni saha Ingkang Sinuhun Surakarta, Kajaba iku perluné kang baku, bisa-a tansah ngalang-alangi raket-rukuné Kraton Surakarta karo Ngayogyakarta.
Sabanjuré uga dicondhongi yèn Panjenengan dalem Prangwadana namung kéna nganggo sesebutan Pangéran nadyan mawa tambahan asma Prangwadana nanging ora kéna mawa sesebutan Pangéran Adipati.
Undha-usuking pangkat kalenggahané (gelar lan status) kasapadha karo Pangéran Arya Mangkubumi (Sedulurdalem Ingkang Sinuhun) utawa Pangéran Adipati Anom ing Kraton Surakarta.
Prajurit Mangkunagaran
Sasurud-dalem Kangjeng Gusti Mangkunagara I, pepanci dhuwit 4.000 mat mau semuné kacabut bali.