cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Katédral Aleksander Nevski, Tallinn
Katédral Aleksander Nevski (basa Èstlan: Aleksander Nevski katedraal, basa Ruslan: Александро-Невский собор) iku gréja katédral ortodoks ing sadhuwuré wukir Toompea ing punjeré Kutha Tallinn, Estlan. Gréja iki diyasa déning désainé Mikhail Preobrazhensky kanthi gagrag revivalisme Ruslan antara taun 1894–1900, nalika Estlan isih bagéan Kakaisaran Ruslan. Katédral iki gréja kupola ortodoks sing gedhé dhéwé. Gréja iki disembahaké marang Pangéran Kiyèf lan Santo Aleksander Nevski sing menangaké Paprangan Ès ing Tlaga Peipus, cedhak wates Estlan lan Ruslan saiki. Batrik Ruslan Alexis II swarga miwiti karièré ing gréja iki.
Intèrior katédral
Nalika Estlan dadi bagéan Uni Sovyèt, gréja iki ora diopèni lan dadi rusak, amarga Uni Sovyèt iku atéis lan anti agama. Sawisé Estlan mardika ing taun 1991, gréja iki dirénovasi.
Balenciaga
Balenciaga SA iku prodhusèn modhe méwah sing diadegaké ing Spanyol ing taun 1919 déning Cristóbal Balenciaga, salah sawijiné dhésainer Spanyol, ing San Sebastian, Spanyol. Saiki Balenciaga dunungé ana ing Paris, Prancis. Balenciaga mrodhuksi alas sikil, tas tangan, lan aksesori liyané. Saliyané iku Balenciaga nglisènsi jenengé kanggo mèrek Coty kanggo parfum. Saiki mèrek Balenciaga didarbèni déning perusahaan Prancis Kering.
Hoatzin
Hoatzin (Opisthocomus hoazin) iku spesies manuk tropis sing tinemu ing rawa-rawa, alas riparian, lan bakau ing Amazon lan cekungan Orinoco ing Amérika Kidul. Manuk iki ya siji-sijiné spèsiès sing isih ana ing genus Opisthocomus sing mung siji-sijiné genus sing isih ana ing kulawarga Opisthocomidae miturut urutan Opisthocomiformes.
Song of the South
Song of the South ya iku filem drama musik live-action/animasi Amérika taun 1946 kang disutradarai déning Harve Foster lan Wilfred Jackson; diprodhuksi dening Walt Disney lan dirilis dening RKO Radio Pictures. Iki adhedhasar crita Pakdhe Remus sing diadaptasi dening Joel Chandler Harris.
Glutamat monosodium
MSG biasane digunakake minangka penyedap panganan kanggo nambah rasa umami, yaiku rasa sing sugih lan enak sing rada beda karo legi, kecut, asin lan pait. MSG duweni pengaruh ing reseptor rasa ing ilat, saengga bisa nambah rasa panganan, utamane ing masakan kayata sup, saos utawa panganan cepet.
Sanajan ana sawetara kontroversi babagan panggunaan MSG, utamane ana hubungane karo efek samping sing potensial, kayata ngelu utawa masalah kesehatan tartamtu, studi ilmiah ora nemokake bukti konklusif yen MSG langsung mbebayani kanggo mayoritas wong nalika dikonsumsi kanthi jumlah sing cukup. Parameter baku mutu air limbah industri MSG.
Papua Tengah
Provinsi Papua Tengah ya iku salah sawijining provinsi kang dimekarké saka Provinsi Papua ing tahun 2022. Provinsi iki dimekarké saka Provinsi Papua bareng karo Provinsi Papua Pagunungan lan Papua Kidul ing surya 30 Juni 2022 miturut Undang-Undang Nomor 15 Tahun 2022. Kutha krajané yaiku Nabire. Provinsi iki dumadi saka 8 kabupatèn.
Haley Cavinder
Haley Cavinder (lair 13 Januari 2001) iku sawijining influencer ing médhia sosial Amérika Sarékat lan manten juru main baskèt kolésé. Dhèweké wiwitané main karo Fresno State Bulldogs lan Mountain West Conference. Terus dhèwèké main karo Miami Hurricanes of the Atlantic Coast Conference.
Haley Cavinder lan sedulur kembarané Hanna Cavinder nduwé follower akèh ing médhia sosial kaya ta TikTok. Followeré nganti yutan. Ing rong usum pungkasan karièr baskètbalé, Haley lan Hanna iku dadi wong sing akèh dhéwé ngwèhi endhorsemen ulah raga kolése, kaya ta napakastani, lan citrané dienggo sawatara perusahaan, kalebu Boost Mobile lan WWE. Saliyané iku wong loro iki mèlu ngedegaké perusahaan klambi Baseline Team.
Awal urip
Cavinder lair South Bend, Indiana, ing surya 13 Januari 2001, samenit sadurungé sedulur kembarané. Aboté ya sapon (454 g) luwih abot tinimbang Hanna, sedulur kembarané. Wong tuwané Katie lan Tom Cavinder. Kulawargané ngalih menyang laladan Phoenix nalika si kembar iki cilik. Dhèwèké wiwit main baskèt sadurungé sekolah lan kerep nonton latihan ing YouTube kanggo mbenakaké katrampilané. Haley Cavinder tetandhingan nglawan bocah-bocah lanang nganti kelas enem SD, sawisé iku awaké tetandhingan nglawan bocah-bocah wadon sing umuré bisa rong telung taun luwih tuwa. Dhèwèké uga main bal-balan lan voli sadurungé fokus marang baskèt ing SMP. Dhèwèké niru gayané Skylar Diggins-Smith.
Muséum Kagunan Turku
Museum Kagunan Turku iku salah sawijining museum ing Turku.
Karin Månsdotter
Karin Månsdotter (1550-1612) iku pramèswari Swèdhen, minangka garwané Raja Erik XIV. Sadurungé panjenengané selir, nanging sawisé iku dadi pramèswari.
Babad slira
Karin lair ing Stockholm, bapané kuwi prajurit lan ing tembé dadi sipir kunjara. Bapané jenengé Måns (Månsdotter kuwi patronim, tegesé "anak wadon Måns"). Ibuné jenengé Ingrid lan asalé saka kulawarga tani ing Uppland.
Mikir kritis
Mikir kritis ya iku cara mikir manungsa nalika nanggepi wong kanthi cara nganalisis kasunyatan saperlu nggawé pambijèn. Subjèké komplèks, lan ana sawenèh dèfinisi kang béda babagan konsèp iki, kang lumrahé ngrakup analisis rasional, skèptis, ora bias, utawa évaluasi bukti kang sunyata. Pokok isiné wujud mikir kritis iku pamikiran mandhiri, pandhisiplinan, pawawangan, lan korèksi awaké dhéwé. Mikir kritis ancasé kanggo nggolèki pasarujukan marang standar unggul kang ketat lan panganggo kang bener. Bab iki mbutuhaké sesambungan kang éfèktif lan kabisan parampungan prakara sarta kanggo ngadhepi égoséntrisme lan étnoséntrisme.
Sajarah
Sokratès netepaké kasunyatan yèn sawijining wong ora bisa gegondhèlan karo wong kang "wenang" kanggo ndarbèni kawruh lan wawasan kang becik. Dhèwèké nuduhaké yèn wong bisa nduwé kuwasa lan pangkat dhuwur, nanging bingung lan irasional banget. Sokratès awèh panemu yèn wong kang kapéngin nduwé kauripan kang apik lan patut dilakoni, dhèwèké kudu dadi tukang takon mawa sipat kritis lan jiwa interogatif. Dhèwèké netepaké kaya apa wigatiné ngajokaké pitakonan kang jeru menyang pamikiran sadurungé awaké dhéwé nampa gagasan minangka kaanan kang patut dipitayani.
Sokratès netepaké kaya apa wigatiné "nggolèki bukti, mriksa panalaran lan asumsi kanthi ngati-ati, nganalisis konsèp dhasar, lan nlusuri implikasi ora mung saka apa kang diujaraké, nanging uga saka apa kang ditindakaké". Mètodhe pitakonan iki sapréné aran "Pitakonan Sokratès" lan minangka strategi pamulangan mikir kritis kang paling kawentar. Ing sajroning modhe pitakonané, Sokratès miterang preluné mikir kanggo pawedharan lan konsistènsi logis. Dhèwèké ngajokaké pitakonan marang wong-wong kang ngudhar pamikiran irasional utawa kurangé kawruh kang bisa diandelaké. Sokratès nuduhaké yèn ndarbèni wenang ora njamin kawruh kang akurat. Dhèwèké netepaké mètodhe mitakoni kapitayan, mriksa asumsi kanthi ngati-ati lan ngandelaké bukti lan alesan kang kena ing nalar. Plato nyathet piwulangé Sokratès lan mbacutaké tradhisi mikir kritis. Aristotélès lan skèptis Yunani sabanjuré nyampurnakaké piwulangé Sokratès, nganggo pamikiran sistematis lan ngajokaké pitakonan kanggo mesthèkaké sipat satemené saka babagan kang nyata ing jaba cara bab-bab saka pasawangan saklébatan.
Sokratès netepaké agènda tradhisi mikir kritis, ya iku kanthi cara réflèktif mitakonaké kapitayan lan wedharan umum kanthi ngati-ati mbédakaké kapitayan kang kena ing nalar lan logis karo kurangé bukti kang cukup utawa landhesan rasional kanggo njamin kapitayan.
Mikir kritis diandharaké déning Richard W. Paul minangka obahan (movement) kang dumadi saka rong gelombang (1994). "Gelombang kapisan" mikir kritis kerep ingaran 'analisis kritis' kang cetha, ya iku pamikiran rasional kang nglebokaké kritik. Rerincèné akèh jinisé manut wong-wong kang mènèhi surasa. Miturut Barry K. Beyer (1995), mikir kritis tegesé nggawé pambijèn kang cetha lan nduwé alesan. Sasuwéné prosès mikir kritis, idé-idé kudu nduwé alesan, dipikir kanthi trep, lan dibiji. Dhéwan Nasional AS kanggo Kaunggulan sajroning Mikir Kritis nyurasani yèn mikir kritis minangka "prosès dhisiplin intelèktual kanthi giyat lan prigel ngonsèptualisasiaké, nrapaké, nganalisis, nyintèsis, utawa mbiji katrangan kang diklumpukaké saka–utawa diasilaké déning–pangamatan, pangalaman, réflèksi, panalaran, utawa sesambungan, minangka panuntun kanggo kapitayan lan tindak tanduk."
Sacara padatan
Sacara padatan, mikir kritis nduwé manéka dèfinisi kaya ta:
Sacara panalitèn
Para sarjana pamikir kritis kontèmporèr njembaraké mikir kritis ing sajroning dèfinisi padatan. Bab iki kalebu kuwalitas, konsèp, lan prosès kaya déné kréativitas, angen-angen, panemon, réflèksi, empati, kawruh panghubung, téori fèminis, subjèktivitas, ambiguitas, lan kaora-cethaan. Sawenèh dèfinisi mikir kritis ora nglebokaké praktik subjèktif iki.
Déning National Council for Excellence in Critical Thinking
Ing taun 1987, ing sajroning prèsentasi ing Annual International Conference on Critical Thinking and Education Reform ka-8, Michael Scriven lan Richard Paul medharaké yèn mikir kritis nglebokaké prosès kang giyat lan kebak kabisan saperlu nggawé konsèp, nrapaké, nganalisis, nyintèsis, lan mawang sawiji prakara kang diolèhaké apadéné diripta saka pangamatan, pangalaman, sesambungan, lan sapanunggalané.
Ana 2 komponèn kang mujudaké kabisan mikir kritis, ya iku:
Déning Edward Glaser
Ing seminar pawiyatan lan pamikiran kritis ing taun 1941, Edward Glaser medhar 3 bab kang mujudaké kabisan mikir kritis.
Tikus Polinésia
Tikus Polinésia, tikus Pasifik utawa tikus cilik (Rattus exulans), sing dikenal wong Māori minangka kiore, minangka spesies tikus nomer telu sing paling nyebar ing donya sawise tikus coklat lan tikus ireng. Tikus Polinésia asalé saka Asia Kidul-Wétan, lan kaya seduluré wis nyebar, migrasi menyang sebagian besar Polinésia, kalebu Selandia Baru, Pulo Paskah, lan Hawaii. Iku nuduhake kemampuan adaptasi sing dhuwur karo spesies tikus liyane sing ana ing pirang-pirang lingkungan, saka padang rumput nganti alas.
Kali Aura, Finlan
Kali Aura iku salah sawijining kali ing Finlan. Sumberé ing Oripää, lan banjur mili ngliwati Pöytyä, Aura, lan Lieto sadurungé metu ing Sagara Saaristomeri ing tengahing Kutha Turku. Kali iki dawané ana 70 km.
Merpati penumpang
Merpati penumpang utawa merpati liar (Ectopistes migratorius) iku spesies merpati sing wis punah sing endemik ing Amerika Utara. Jeneng umumé asalé saka tembung Prancis passager, sing tegesé "liwat", amarga kebiasaan migrasi spesies kasebut. Jeneng ilmiah uga nuduhake karakteristik migrasi.
Turku
Turku iku manten kutha krajan Finlan, sadurungé Helsinki diadegaké. Kutha iki dunungé ana ing pasisir kulon ing sungabaning Kali Aura. Turku iku kutha sing gedhé dhéwé nomer enem ing Finlan. Cacah jiwané ana 198.211 (2023). Kutha iki nduwé peparab Kutha Parisé Finlan.
Ora dimangertèni kapan Turku olèh kak-kak kutha. Paus Grégorius IX kapisan ngarani Kutha Aboa ing Bulla Paus ing taun 1229 lan taun iki saiki dienggo minangka taun pangadegan Turku.
Sagara Saaristomeri
Sagara Saaristomeri iku sagara ing lepas pasisir saka Kutha Turku. Jeneng Saaristomeri iki tegesé "kapuloan". Dadi karepé Sagara Kapuloan. Pancèn ing lepas pasisir Kutha Turku ana akèh pulo-pulo cilik.
Gréja Finja
56.15103°N, 13.68358°W
Kobongan Gedhé Turku
Kobongan Gedhé Turku (Finlan: Turun palo, Swèdhen: Åbo brand, Ruslan: Пожар Або) iku prastawa ing sajarah Kutha Turku in Finlan sing kadadèan ing taun 1827. Nganti saiki kobongan iki isih dadi kobongan kutha sing gedhé dhéwé ing sajarahé Finlan lan nagara-nagara Lor. Sadurungé Turku tau kobongan gedhé ing taun 1681.
Gréja Finja
Gréja Finja (basa Swèdhen: Finja kyrka) iku gréja saka abad tengahan ing Finja, ing provinsi Skåne, Swèdhen. Gréja iki kalebu ing paroki Tyringe ing kabiskopan Lund.
Alcatraz
Alcatraz tegesé bisa:
Gréja Finja
Bangunan pasamuwan
Gréja iki dibangun nganggo gaya Romawi ing tengahan abad kaping 12. Menara gréja iki ditambahaké ing tembé lan ing taun 1664 diyasa nduwé fasad undhak-undhakan. Sawijining 'vapenhus ing sisih kidul ditambahaké ing abad kaping 15. Lengkungan triumphal lan kapital watu wedhi nuduhake kekerabatan kanthi rincian ing katédral Lund sing digawe dening Mårten Stenmästare.
Ing njero gereja ana lukisan plester saka taun 1140-an, digawé déning Finjamästaren. Ing kor ana gambar Kristus. Ing lengkungan triumphal lan témbok nave ana sisa-sisa gambar saka Kitab Suci lan legenda para suci. Ing jubin ana watu kijing saka taun 1666 kanggo pasangan Christian Willemson lan Magdalen Pedersdater.
Prabotan gréja
Bak baptis ing watu wedhi kanthi motif palem kontemporer lan gereja. Misbah kasebut saka abad kaping 16, kanthi kanopi lan kolom kanthi ukiran kayu barok. Nanging, lukisan kasebut diganti ing abad kaping 18. Mimbar lan kanopi bak baptis uga saka tengah abad kaping 18.
Pakicetus
Pakicetus iku salah sawijining genus cetacea amfibi sing wis pupus. Kéwan iki urip ing Pakistan nalika mangsa Eosen, sakiwatengené 50 yuta taun kapungkur.
Partai Demokrat (Thailand)
jmpl Partai Demokrat (Thai: พรรคประชาธิปัตย์) yaiku partai politik Thailand. Partai paling tuwa ing Thailand, didegaké minangka partai royalis; saiki njunjung posisi konservatif lan pro-pasar.
Baita votif
Baita votif iku baita utawa kapal miniatur sing dipajang sajeroning gréja. Miniatur kapal iki sumbangané para warigaluh.
Gladri foto
<Gallery> Kerkscheepje, Huisduinen.jpg|Huisduinen, Walanda. Grote Kerk, Haarlem Modell Schiff 01.jpg|Sint-Bavokerk, Haarlem, Walanda Duinenkerkje30.jpg|Mariakerke, Belgi Seilskip Larvik kirke.JPG|Larvik, Nurwègen Dalarö kyrka votivskepp.jpg|Dalarö, Swèdhen Birkerød Kirke 'Georg Stage' rum 2009-09-08.jpg|Birkerød, Denemarken Kimito church, pulpit 3.jpg|Kimito, Finlan BarcoVotivoMontSaintMichel.jpg|Mont-Saint-Michel, Parangakik Sitges vinyet ship model ex voto (3).jpg|Sitges, Spanyol </Gallery>
Partai Demokrat (Thailand)
Partai Demokrat nggawe pertunjukan paling apik ing parlemen ing taun 1948, 1976, lan 1996. Partai Demokrat ora tau menang mayoritas parlementer. Basis panyengkuyung pemilihan partai ana ing sisih kidul Thailand lan Bangkok, sanajan asil pemilihan ing Bangkok wis fluktuatif banget. Wiwit taun 2004, para kandidat Demokrat menang telung pemilihan kanggo gubernur Bangkok. Saka 2005 nganti 2019, Partai Demokrat dipimpin déning Abhisit Vejjajiva, mantan perdana menteri.
Takahē
Takahē Pulo Kidul (Porphyrio hochstetteri) iku rallidae pribumi sing ora bisa mabur ing Niu Sélan lan anggota kulawarga rallidae gedhé dhéwé sing isih urip. Manuk iki kerep ditepungi kanthi jeneng takahē sing dicekak, sing padha karo takahē Pulo Lor sing wis bubar punah.
Takahē diburu kanthi èkstènsif déning Wong Māori nanging ora dijenengi lan diterangaké dening wong Eropa nganti taun 1847, lan mung ditepungi saka balung fosil. Ing taun 1850 manuk sing isih urip kacekel, lan telu liyané diklumpukaké ing abad kaping 19. Sawisé manuk liyané dicekel ing taun 1898, lan ora ana manèh sing ditemokaké, spesies kasebut dianggep wis punah.
Sèkèt taun sawisé, nanging ditemokaké Takahē Pulo Kidul manèh déning Geoffrey Orbell, sawisé wong nganakaké panggolèkan sing wis direncanakaké sadurungé, ing salah sawijining lebak ing Pagunungan Murchison ing Pulo Kidul.
Kucing Savannah
Kucing Savannah iku kucing hibrida sing diternakaké ing pungkasané abad ping 20 kanthi nyilang serval (Leptailurus serval) karo kucing omah (Felis catus). Pasilangan iki lumrahé nggawé turunan sing langsing lan gedhé.
Pasaréan Ratu Mas Malang
Pasaréan Ratu Mas Malang, Pasaréan Antakapura (basa Kawi: ”karaton pepati” utawa “karaton papan methak layon”), utawa Pasaréan Gunung Kelir (Carakan: ꦥꦱꦫꦺꦪꦤ꧀ꦒꦸꦤꦸꦁꦏꦼꦭꦶꦂ; basa Indhonésia: Makam Gunung Kelir) ya iku situs cagar budaya tinggalan Amangkurat I utawa Amangkurat Agung kang papané ana ing Padhukuhan Gunung Kelir, Kalurahan Plèrèt, Kapanéwon Plèrèt, Kabupatèn Bantul, Provinsi Daérah Istiméwa Yogyakarta. Situs iki ana ing pucuk Gunung Sentana, kang dhuwuré + 99 mèter saka praèn samudra.
Anané pasaréan kasebut magepokan karo Ratu Mas Malang lan Ki Panjang Mas kang disarèkaké ing papan iki. Mas Malang ya iku anak saka Ki Wayah, sawijining dhalang wayang gedhog, sarta salah siji selir Amangkurat I. Sadurungé dadi sélir, dhèwèké dadi garwané Dhalang Panjang, salah sawijining dhalang kawentar ing wewengkon Kasultanan Mataram.
Pasaréan iki diyasa kurang luwih telung taun suwéné, ya iku wiwit Mas Malang tilar donya taun 1665 nganti rampung tanggal 11 Juni 1668. Wewangunan témboké karakit saka balok-balok watu putih, wondéné maésané kagawé saka watu andhesit. Yèn sinawang kahanané saiki, akèh bagéan pasaréan iki kang rusak. Bab kasebut kadadéan amarga papan kuwi naté katrajang lindhu gedhé luwih saka sepisan.
Kahanan wewangunan
Dhedhasar dhata sajroning Laporan Studi Teknis Arkeologis kang dileksanakaké déning Balai Pelestarian Peninggalan Purbakala (BP3) Yogyakarta (saiki BPK Wilayah X) tanggal 27 Sèptèmber–12 Oktober 2004, Pasaréan Ratu Mas Malang miturut administratifé mapan ing pucuk Gunung Sentana, Padhukuhan Gunung Kelir, Kalurahan Plèrèt, Kapanéwon Plèrèt, Kabupatèn Bantul, Provinsi Daérah Istiméwa Yogyakarta, kang dhuwuré + 99 mèter saka praèn samudra. Priswanto lan Alifah nambahaké yèn akèh bagéan pasaréan iki nemahi rusak jalaran katrajang lindhu kang dumadi tanggal 10 Juni 1867 lan 27 Mèi 2006 uga tanduran-tanduran kang ngrusak témbok pasaréan, kaya ta alga lan lumut godhong.
Babad Momana nyathet yèn pasaréan iki diyasa kurang luwih telung taun suwéné, ya iku wiwit Mas Malang tilar donya taun 1665 nganti rampung tanggal 11 Juni 1668. Amangkurat I jenengaké papan iki Antakapura (basa Kawi: ”karaton pepati” utawa “karaton papan methak layon”), wondéné masarakat sakiwa-tengené ngarani kanthi jeneng Pasaréan Gunung Kelir jalaran ana tatahan-tatahan ing témbok pasaréan iki kang mèmper kaya ta kélir ing pagelaran wayang kulit.
Situs cagar budaya kasebut duwé jembar udakara + 32 mèter x 33 mèter2, wondéné gunggung sakabèhing maésan kang ana ing jero cacah 28 iji lan kapérang dadi telung bagéan. Sepisan ya iku latar ngarep cacah 19 iji, latar tengah akèhé wolung iji (salah sijiné kijing Mas Malang), lan latar mburi akèhé sakijing (kijing Dhalang Panjang). Prasetyo ing laman resmi Balé Palestarèn Cagar Budaya (BPCB) Ngayogyakarta medharaké yèn wangunan témbok pasaréan kasebut kagawé saka balok-balok watu putih, wondéné maésané umumé kagawé saka watu andhesit, kanthi princèn 14 iji wujud kurung kurawal lan siji mèmper jajaran génjang. Prasetyo nambahi katrangan yèn kijing-kijing liyané arupa tumpukan watu putih tanpa maésan.
Situs liya kang ana ing sapepadha panggonan pasaréan iki ya iku Sendhang Maya. Situs kang duwèni rong kolam iku mapan ing sisih lor wétan pasaréan lan kagunakaké kanggo tandhon banyu udan. Kolam kang ana ing jero pager ubeng ukurané + 3,5 mèter x 5 mèter, wondéné kang ana ing jaban pager ubeng ukurané + 6 mèter x 6 mèter. Sendhang kasebut diubengi déning témbok bata kang padha karo Pasaréan Ratu Mas Malang, sarta dhuwuré + 3 mèter lan kandel 2,1 mèter. Surakso Sardjito minangka juru kunci pasaréan nuturaké yèn sendhang kasebut wiwitané arep dinggo Amangkurat I methak Mas Malang, nanging lemahé terus ngetokaké banyu nalika didhudhuk. Amangkurat I tundhoné methak Ratu Mas Malang ing panggonan kang padha déning Dhalang Panjang.
Sistem Registrasi Nasional Cagar Budaya uga nyathet yèn ana sawijining balok watu andesit kang tinemokaké ing panggonan pasaréan iki. Masarakat sakiwa-tengen mitayani yèn watu kang diarani Watu Jonggol lan duwèni rong blendhukan ing kaloro pucuké kuwi ya iku kothak wayang duwéné Dhalang Panjang. Sardjito neguhaké panemu kasebut kanthi nambahi yèn sapa wae kang ranggèhan tangané bisa nyandhak dawaning watu kasébut, kepénginané bisa kabul.
Mula bukané kayasa
Miturut Adrisijanti, ananing situs iki gegayutan karo Ki Dalem utawa Ki Panjang Mas lan Ratu Mas Malang. Mas Malang ya iku anak saka dhalang wayang wedhog kang jenengé Ki Wayah, dhèwèké banjur didadèkaké selir déning Amangkurat I. Sawenèh sumber nyebutaké yèn Mas Malang duwé jeneng asli Retna Gumilang utawa Nyai Truntum. Sadurungé kaangkat dadi sélir, dhèwèké dadi garwané Ki Dhalang Panjang, salah sawijining dhalang kawentar ing wewengkon Kasultanan Mataram kang urip kawit papréntahan Susuhunan Anyakrawati utawa Panembahan Seda ing Krapyak. Dhalang Panjang duwèni jeneng asli Sapanyana, wondéné asalé saka Karésidhènan Pathi. Sawenèh sumber tutur uga nyebut yèn dhèwèké iku murid saka Sunan Kalijaga, nanging panemu kasebut ora pener.
Dhalang Panjang nganti saiki didadèkaké trah silsilah spiritual lan kawruh kanggo para dhalang ing wewengkon Ngayogyakarta lan Jawa Tengah. Miturut carita tutur kang diceritakaké kanthi turun-tumurun, jeneng Panjang Mas diolèhi sawisé dhèwèké nggelar pagelaran wayang ing Segara Kidul. Panguwasa Segara Kidul banjur maringi baki dawa kang ginawé saka kencana jalaran dhèwèké ora gelem nampa sembulih arupa dhuwit. Bebana kasebut kang nyebabaké dhèwèké tinepung kanthi jeneng Ki Panjang Mas.
Dhalang Panjang duwèni ambegan dawa lan swara kang pénak dirungokaké, satemah suluké ora pedhot-pedhot utawa menggèh-menggèh. Dhèwèké uga duwé pakaryan dadi panitera kang nggawé paugeran ngenani tata cara ngruwat. Dhèwèké nggawé paugeran yèn sapa waé kang arep nindakaké upacara ruwatan ing wewengkon Mataram kudu jaluk idin marang dhèwèké. Saliyané iku, dhèwèké uga ngganti pagelaran wayang bèbèr kalawan wayang kulit sajeroning upacara ruwatan. Minangka sawijining dhalang, Ki Panjang uga duwèni rombongan wiyaga lan waranggana. Salah sawijining warangganané ya iku bojoné dhéwé, wanodya kang duwé pawakan semlédhot katilik saka katuranggan (ngèlmu ngenani sipat sawijining barang, manungsa, lan kéwan dhedhasar wujud blegeré). Bab iki kang jalari Amangkurat I uga kesengsem marang Mas Malang.
Katrangan sajeroning Babad Tanah Jawi: Javanese Rijskroniek nuduhaké yèn Amangkurat I wiwitané ngutus bregadané kanggo golèk wanodya kang bakal didadèkaké selir anyar. Amangkurat I banjur ketemu déning Dhalang Wayah kang duwé anak wadon, nanging wis dadi bojoné Dhalang Panjang lan mbobot rong sasi. Amangkurat I ora ngrèwès lan ngutus bregadané supaya mboyong kanthi peksa wanodya kasebut menyang karaton. Johannes Jacobus Meinsma ngandharak​é yèn Amangkurat I nresnani banget Mas Malang, satemah Mas Malang banjur kaangkat dadi selir kinasih (selir kang paling ditresnani)  kanthi gelar Ratu Wétan. Nanging, wanodya kasebut kaanggep wis ngrusak sajroning karaton. Hermanus Johannes de Graaf mbantah panemu kasebut ing buku Runtuhnya Istana Mataram. Dhedhasar panalitèné, Amangkurat I satemené ora nglirwakaké selir lan ratuné liyané, nanging kawigatèné pancèn luwih akèh tumuju marang Mas Malang. Bab kasebut kang jalari Mas Malang uga diarani kanthi jeneng Ratu Malang, kang mengku teges “kang malang ing dalan”.
Cekak crita, Mas Malang banjur mbabaraké jabang bayi lanang kasil sesambungané déning Dhalang Panjang udakara taun 1649, kang diwènèhi jeneng Pangeran Natabrata utawa Radèn Resika. Amangkurat I banjur meneng-meneng ngutus bregada kanggo mateni Dhalang Panjang lan methakaké ana ing pucuk Gunung Sentana kanggo nyingkiraké perkara kang ora dipéngini. Nanging, Margana kang diwawancara marang Sabandar duwé panemu séjé gegayutan patiné Dhalang Panjang. Dhèwèké nuturaké yèn Amangkurat I ngundang Dhalang Panjang, Mas Malang, sarta rombongan wiyaga lan warangganané kanggo nggelar wayang ing karaton. Dhalang Panjang lan kabèh rombongané kasebut banjur dipateni ing satengahing pagelaran, kajaba Mas Malang. Wanodya kasebut banjur sarujuk dadi seliré Amangkurat I jalaran ora duwé pilihan liya.
Pasliyun
Pasliyun inggih punika sesebutan kagem tiyang ingkang nggelak utawi ngelisi kudha rakitaning kareta kanthi nunggang salah satunggaling kudha saben kudha sarakit, kerepipun wonten kudha sisih kering.Bentenipun pasliyun kaliyan kusir inggih punika menawi kusir ngelisi kudha saking nginggiling kareta.
Pasaréan Ratu Mas Malang
Mula bukané kayasa
Babad Tanah Jawi sabanjuré nyebutaké yèn Amangkurat I ngrebut Mas Malang kanthi cara peksa saka Dhalang Panjang, satemah ora gumunaké yèn dhèwéké mateni bojo kang ditresnani seliré kuwi. Nanging, Daghregister 1677, cathetan pamaréntah Walanda kang diolèhi saka carita salah sawijining jagabaya karaton, nyebut yèn Dhalang Panjang tilar donya kanthi salumrahé. Nalika wis dadi randha, Amangkurat I dadèkaké Mas Malang minangka seliré. De Graaf lan Ricklefs ing kéné mangu-mangu déning panemu kasebut. Kaloroné nganggep yèn Amangkurat I duwèni dosa kang akèh banget, satemah kelakuané kang dilakoni marang Dhalang Panjang dudu sawijining prastawa kang nggumunaké. De Graaf duwé panemu yèn pawarta resmi pegawé karaton luwih bisa dipercaya, wondéné carita tutur luwih becik disingkiri.
Kudzu
Kudzu iku tanduran saka Jepang, tembung iki disilih saka tembung Jepang kuzu (クズ/葛). Tanduran iki saklumpuking tanduran mènèk sing sangkané saka Asia Wétan, Asia Kidul-Wétan, lan Kapuloan Pasifik. Nanging saiki tanduran iki dadi tanduran invasif in Amérika Sarékat.
Pasaréan Ratu Mas Malang
Mula bukané kayasa
Mas Malang suwé-suwé ngonangi yèn Dhalang Panjang wis dipateni para bregada karaton. Wanodya kasebut tansah ngelantur lan nelangsa saben ngélingi. Ora gantalan suwé, Mas Malang nututi tilar donya jalaran nandhang lara muntabèr, nanging uga ana kang nyebut yèn dhèwèké wis diracun déning wong-wong karaton kang ora seneng. Amangkurat I uga nduga-duga yèn selir kinasihé kuwi kena teluh utawa santhèt jalaran awake ngetokaké cuwèran kang ambuné ora énak sadurungé tilar donya.
Dhèwèké uga nganggep yèn ngelanturé Mas Malang kang ngucap “dalem, dalem, dalem…” ya iku para batih lan selir kang mèri marang dhèwèké.  Sauntara Amangkurat I ngutus bregadané supaya yasa pasaréan kanggo wanodya kang ditresnani kuwi ing Gunung Sentana, dhèwèké uga ngutus supaya para abdi dalem lan selir kang disigèni dipateni tanpa pangaksama. Wong-wong kang disigèni iku dipateni kanthi cara dibanda lan dikurung ana jero omah, uga ora diwènèhi pangan lan ombénan pirang-pirang dina nganti mati jalaran lemes. Kabèh kurban kuwi katut kapethak ing Gunung Sentana.
De Graaf nyethakaké yèn ukuman kasebut bisa dimangertèni jalaran Amangkurat I sujana nalika seliré kasebut tilar donya kanthi nuduhaké sasmita kang nylenèh. Dhèwèké uga gampang sumelang marang bab kang sepélé. Umpama racun kang dadi jalarané, wong-wong kang nindakaké kuwi tamtu kudu digolèki ing kalangan kang cedhak karo Mas Malang, ya iku para selir kang naté kong-kalikong déning Pangeran Dipati kang ngraman papréntahané.
De Graaf sabanjuré nambahaké yèn ing kalangan sedulur karaton uga tuwuh cubriya yèn Amangkurat I arep ngalihaké kalungguhan pangéran pati marang Natabrata, senajan ta dhèwèké dudu trah Mataram. Kacubriyan kasebut samsaya cetha nalika kadadéan kaping pindho upaya kanggo mateni pangéran pati nganggo racun kang dilakokaké déning Amangkurat dhéwé. Tumindaking Amangkurat I kasebut nuwuhaké kawigatèn gedhé nganti jaban karaton. Mlebuné Mas Malang ing karaton wis nuwuhaké rena-rena pulitik kang ngédab-édabi, satemah raja dadi tegel kanggo mateni anaké dhéwé kanggo kawigatèn selir kinasih lan anak kuwaloné. Tumindaking Amangkurat I iku yèn dipikir angel tinemu ing nalar. Ora mokal yèn kadadéan kasebut cinathet déning pamaréntah Walanda ing Batavia sajeroning palaporan umum kanthi tanggal 21 Dhésèmber 1663, kang unine nyebutaké kadurjanan kang nggegirisi kasebut “bakal angluwihi apa wae kawengisan kang wis ana sadurungé”.
Dhedhasar tradhisi lisan kang ngrembaka ing wewengkon Plèrèt, Margana nuturaké yèn Amangkurat I pancèn durung bisa nampa Mas Malang tilar donya. Dhèwèké banjur nggotong layon Mas Malang menyang Gunung Sentana, nanging malah ora dipethak, diturokaké lan dirumat supaya ora bosok, malah kadhang kala isih disaresmi. De Graaf njlèntrèhaké yèn Amangkurat I uga nggawa anaké, Pangéran Natabrata, supaya ngancani dhèwèké lan ora saguh bali menyang karaton. François Valentijn (menteri nagara Walanda) uga nganti gawé tulisan sajeroning Oud en Nieuw Oost-Indien (Hindia Timur Dulu dan Sekarang), kang nggambaraké kahanan Amangkurat I nalika katinggal mati Mas Malang kang uniné kaya mangkéné:
Pasliyun
Pasliyun kerep kadhawuhan ngayahi nunggang kudha rakitaning kareta upacara wonten adicara adicara nagara kadosta upacara ngiring layon.
Pasaréan Ratu Mas Malang
Mula bukané kayasa
"❝Nalika wanodya kuwi mati, sunan dadi nandang sungkawa kang abot, satémah dhèwèké nglirwakaké urusan papréntahan. Sawisé pamethaking layon, kanthi sesidheman bali menyang pasaréan tanpa diweruhi sapa waé. Saking tresnané marang wanodya iku, satemah dhèwèké ora bisa ngampet lan mèlu nglékar ing pasaréan❞."Sawisé rong Minggu ana ing pasaréan, Amangkurat I jroning impènè ngerti yèn Mas Malang wis nyawiji déning Dhalang Panjang. Nalika tangi, dhèwèké éling tumindaké kang wis misahaké Mas Malang déning Dhalang Panjang lan bisa nampa patiné seliré kuwi. Amangkurat I banjur ngutus para bregada kanggo methak layon Mas Malang ing papan kono banjur bali menyang karaton. Kacaritakaké, tuk sumber Sendhang Mayang metu bebarengan nalika layon Mas Malang arep dipethak ing papan kuwi. Masarakat sakiwa-tengen pasaréan percaya yèn banyu ing sendhang kasebut duwèni mumpangat kang mandi. Patiné Mas Malang dadi pacoban abot kanggo Amangkurat I. Miturut palaporan pegawé Walanda, dhèwèké ora bisa nglakokaké papréntahan kanthi becik nganti 4–5 taun sawisé, malah dhèwèké ora mèlu mapag utusan agung nagara Walanda nalika téka ing Mataram. Pagawéané sauntara dilakokaké déning para menteri karaton.
Pasliyun
Pasliyun ugi ngayahi wonten sajroning paprangan utawi upacara pahargyan agung mliginipun bilih nalika panggelaking kudha boya saget katindakna dening cepenging kusir.
Pasaréan Ratu Mas Malang
Kasusastran
Situs iki ing sastra Indhonésia kaangkat dadi cerkak déning Indra Tranggono kanthi sesirah Makam Para Pembangkang. Cerkak kasebut sepisan kamot ing kalawarti Jawa Pos édhisi 15 Mèi 2005, sarta kababar ana ing buku kumpulan cerkak asesirah Menebang Pohon Silsilah déning pangecapan Kompas taun 2017. Mangkéné pethikan tugelan cerkak kasebut.
Pasliyun
Tata Panungganging Pasliyun
Pasliyun nunggang kudha sisih kering awit saking nalika minggah, minggahing pasliyun saking keringing kudha. Saben kudha sarakit bakal kagelak satunggal pasliyun, utawi saget ugi satunggal pasliyun nggelak kudha kalih rakit kanthi nunggang kudha ingkang karakit wonten wingking sisih kering, saengga pasliyun saget nggelak ngantos dumugi sekawan kudha sesarengan. Nanging ewa semanten ing padatan, pasliyun namung ngelisi kudha sarakit.
Ving Rhames
Irving Rameses Rhames (12 Mèi 1959) iku salah sawijining artis Amérika Sarékat. Ing Amérika Sarékat Dhèwèké ditepungi minangka swara ing iklan Arby's. Saliyané iku dhèwèké misuwur déning filem Mission Impossible (1996-2024).
Pasaréan Ratu Mas Malang
Kapustakan
Buku
Jurnal
Kalawarta
Wacan bacutan
Perucetus
Perucetus iku salah sawijining genus iwak paus awal saka mangsa Éosèn sing ditemokaké ing Péru. Dawané antara 17,0 nganti 20,1 mèter lan aboté antara 85 - 340 ton. Perucetus bisa-bisa aboté madhani utawa ngluwihi iwak paus biru. Iki déné balungé sing padhet lan kandel banget saha gedhéné kéwan iki. Nanging ékologi Perucetus durung dimangertèni. Katoné Perucetus manggoné ing dhasaring banyu sing cethek. Kayané pangané kéwan kaya ta kepithing lan kerang sing urip ing dhasaring samodra. Saiki iki lagi ditepungi spèsiès tunggal Perucetus colossus.
Stone Mountain
Stone Mountain iku gunung granit ing cedhak Atlanta, Amerika Sarekat.
Rangkaian Melati
Rangkaian Melati adalah sebuah lagu keroncong Indonesia yang diciptakan oleh R.Maladi Arimah Noramin. yang bercerita tentang rangkaian melati yang peringkat dua insan.
Lirik lagu Rangkaian Melati
Rangkaian Melati adalah lagu Indonesia yang ditulis oleh Maladi.
Marion Cotillard
Marion Cotillard ya iku juru maraga saka Perancis sing menang penghargaan Oscar, BAFTA, Golden Globe, lan César Award. Dheweke wis ana ing jagad perfilman wiwit taun 1998.
Jepang
Jepang (basa Jepang: 日本 Nippon/Nihon, teges kang barès: "asal-usuling srengéngé") yaiku Nagara ing Asia Wétan sing papané ing siji ranté kapuloan bawana Asia ing pojok kulon Samodra Pasifik. Ing sisih wetan Sagara Jepang, lan tetanggan karo Républik Rakyat Cina, Korea, lan Ruslan. Pulo sisih paling lor ana ing Sagara Okhotsk, lan wilayah paling kidul minangka klompok pulo cilik ana ing Sagara China Wétan, ing sisih kidul Okinawa, sing cedhak karo Taiwan.
Rangkaian Melati
Uga delengen
Rangkaian Melati Rangkaian Melati
Jepang
Jepang kapérang saka 6.852 pulo kang ndadekaken Jepang kalebu nagara kapuloan. Pulo-pulo utama saka lor menyang kidul yaiku Hokkaido, Honshu (pulo gedhé dhéwé), Shikoku, lan Kyushu. Gunggung 97 % wewengkon dharatan Jepang ana ing patang pulo gedhé iki. Sapérangan gedhé pulo ing Jepang wujud pagunungan, lan sapérangan liyané wujud gunung kang ngandhut geni. Gunung paling dhuwur ing Jepang yaiku Gunung Fuji. Jepang duwe 128 yuta wong, lan dadi negara paling katah pedununge nomer 10 ing saindenging jagad. Tokyo minangka kutha krajan de facto Jepang, lan uga dadi prefektur piyambak. Tokyo Raya minangka jeneng wilayah kutha Tokyo lan sawetara kutha ing prefektur sekitarnya. Minangka wilayah metropolitan paling gedhe ing donya, Wilayah Tokyo Raya duwe pedunung luwih saka 30 yuta wong.
Kakāpō
Kakāpō (Māori: kākāpō; Strigops habroptila), uga dikenal minangka manuk beo uga dikenal minangka manuk beo, iku spesies manuk beo gedhe, nokturnal, manggon ing lemah saka super- kulawarga Strigopoidea Manuk iki endemik ing Selandia Baru.
Jepang
Miturut mitologi tradisional, Jepang didegake dening Kaisar Jimmu ing abad kaping-7 SM. Kaisar Jimmu miwiti rantai monarki Jepang sing nganti saiki durung rusak. Nanging, sajrone sejarah, kekuwatan paprentahan ana ing tangan para anggota kraton, shogun, militer, lan saiki ing tangan Nayakotama. Miturut Konstitusi Jepang taun 1947, Jepang minangka negara monarki konstitusional kapimpin dening Kaisar Jepang lan Parlemen Jepang.
Kakāpō
Kakāpō bisa nganti 64 cm (25 in). Dheweke duwe kombinasi sipat unik ing antarane manuk beo: wulu kuning-ijo sing bledosan alus, cakram rai sing béda, mata sing madhep ing ngarep gaya manuk hantu kanthi cakram ing sakubengé kanthi wulu tekstur khusus, cucuk werna abu-abu gedhe, sikil cendhak, sikil biru gedhe, wings relatif cendhak lan buntut cendhak. Iku mung manuk beo sing ora bisa mabur ing donya, manuk beo paling abot ing donya, lan uga nokturnal, herbivora, katon dimorfik seksual ing ukuran awak, nduweni tingkat metabolisme basal sing kurang, lan ora duwe perawatan wong tuwa. Iku mung manuk beo sing duwe sistem breding lek poligini. Iki uga salah sawijining manuk sing paling dawa umure ing donya, kanthi umure nganti 100 taun. Wong lanang diwasa bobote watara 1,5–3 kilogram (3,3–6,6 lb); angka sing padha kanggo wanita yaiku 0,950–1,6 kilogram (2,09–3,53 lb).
Jepang
Minangka negara maju ing perekonomian, Jepang duwe produk domestik bruto paling gedhe nomer loro sawise Amerika Serikat. Jepang uga anggota saka PBB, G8, OECD, lan APEC. Jepang uga duwe kekuwatan militer sing cukup lengkap karo sistem pertahanan modern kaya ta sistem kombat AEGIS lan armada perusak. Ing perdagangan luar negeri, Jepang dadi negara eksporter nomer 4 lan negara importer nomer 6 paling gedhe ing saindenging jagad. Minangka negara maju, masarakat Jepang duwe standar urip sing dhuwur (rangking nomer 8 ing Indeks Pembangunan Manungsa) lan harapan urip paling dhuwur ing donya miturut prakiraan PBB. Ing bidang teknologi, Jepang uga maju ing bidang telekomunikasi, mesin lan robot.
Etimologi
Jepang diarani Nippon utawa Nihon ing basa Jepang. Kaloro tembung mau ditulis nganggo kanji sing padha, yaiku 日本 (teges kang barès: asal-usuling srengéngé). Sebutan Nippon asring digunakake ing urusan ingkang resmi, kalebu jeneng negara kasebut ing dhuwit Jepang, prangko, lan acara olahraga internasional. Istilah Nihon digunakake kanggo perkara sing ora resmi kaya ta pacelathon saben dinane.
Tembung Nippon lan Nihon ateges "negara/tanah srengéngé mletek." Jeneng iki disebutake ing korespondensi keakaisaran Jepang lan Dinasti Sui ing Cina, lan ngrujuk lokasi Jepang sing ana ing sisih wetan China daratan. Sadurunge Jepang duweni hubungan karo Cina, negara kasebut dikenal kanthi jeneng Yamato (大和). Ing Cina sajrone jaman Tiga Bangsa, istilah kanggo Jepang yaiku negara Wa (倭).
Ing basa Cina dialek Shanghai sing minangka salah sawijining dialek Wu, aksara Tionghoa 日本 diwaca dadi Zeppen ([]). Ing dialek Wu, karakter 日 secara ora resmi diwaca dadi [] lan kanthi resmi diwaca dadi []. Ing dialek Wu Kidul, 日本 diwaca [niʔpən] ingkang padha karo jeneng ing basa Jepang.
Tembung Jepang ing basa Indonesia bisa uga asale saka basa Cina, luwih tepat dialek Cina Wu. Basa Melayu kuno uga nyebut negara iki yaiku Jepang (nanging ejaan basa Malaysia saiki: Jepun). Tembung Jepang ing basa Melayu banjur digawa menyang Kulon dening pedagang Portugis, sing ngenal sebutan iki nalika ing Malaka ing abad kaping 16. Dheweke minangka sing pertama ngenalake jeneng ing basa Melayu iki menyang Eropa. Dokumen paling tuwa ing basa Inggris sing nyebutake Jepang yaiku surat ing taun 1565, ingkang wonten tembung Giapan katulis.
Prasajarah
Wiwitane jaman Yayoi udakara taun 300 SM lan menehi tandha teknologi-teknologi anyar kaya ta budidaya pari ing sawah lan teknik nggawe alat saka wesi lan prunggu sing digawa para migran saka tanah Cina utawa Korea.
Ing sejarah cina, wong Jepang pisanan disebutake ing naskah sejarah klasik, Buku Han, ingkang ditulis ing taun 111. Sawise jaman Yayoi diarani periode Kofun sekitar taun 250, sing ditandhani karo ngadheke negara-negara militer sing kuwat. Miturut Cathetan Sejarah Telung Negara, negara sing paling sukses ing kepuloan Jepang nalika semana yaiku Yamataikoku.
Jaman klasik
Babagan Sejarah Jepang ninggali dokumen tertulis wiwit abad kaping 5 lan 6 Masehi, nalika sistem nulis Cina, agama Buda, lan budaya Tiongkok liyane digawa menyang Jepang saka Kerajaan Baekje ing Ujung Koréa.
Perkembangan Sabanjure babagan agama Buda ing Jepang lan seni patung akeh dipengaruhi dening agama Buda Tionghoa. Sanajan wiwitane tekane agama Buda ditentang dening para panguwasa sing nganut agama Shinto, kalangan pamarentah pungkasane mbantu promosi agama Buda ing Jepang, lan saiki wus dadi agama ingkang populer ing Jepang wiwit jaman Asuka.
Miturut perintah Reformasi Taika ing taun 645, Jepang nyusun sistem papréntahan kanthi nuladha Cina. Hal iki mbukak dalan kanggo filsafat Konfusianisme Cina kangge dadi dominan ing Jepang nganti abad kaping 19.
Periodhe Nara ing abad kaping 8 ditandhani negara Jepang kanthi kekuwatan terpusat. Kutha krajan lan istana kekaisaran ana ing Heijo-kyo (saiki Nara). Ing sajrone jaman Nara, Jepang terus nggunakake praktik administrasi pamrentah saka China. Salah sawijining prestasi sastra Jepang sing paling gedhe sajrone periode Nara yaiku ngrampungake buku sejarah Jepang sing diarani Kojiki (712) lan Nihon Shoki (720).
Ing taun 784, Kaisar Kammu mindhah kutha krajan menyang Nagaoka-kyō, lan tetep ana ing kana mung 10 taun. Sawise iku, kutha krajan dipindhah maneh menyang Heian-kyō (saiki Kyoto). Relokasi kutha krajan menyang Heian-kyō diwiwiti saka jaman Heian, yaiku jaman keemasan budaya klasik pribumi Jepang, utamane ing bidang seni, puisi lan sastra Jepang. Hikayat Genji gaweane Murasaki Shikibu lan lirik lagu kebangsaan Jepang Kimigayo diwiwiti saka jaman Heian iki.
Jaman pertengahan
Jaman abad pertengahan ing Jepang yaiku jaman feodalisme sing ditandhani karo parebutan kakuasaan antar klompok panguwasa sing kalebu saka ksatriya sing diarani samurai. Ing taun 1185, sawise ngancurake klan Taira sing dadi klan saingane klan Minamoto, Minamoto no Yoritomo diangkat dadi shogun, lan nggawe dheweke dadi pamimpin militer sing mbagi kakuasaan karo Kaisar. Papréntahan militer sing digawe dening Minamoto no Yoritomo diarani Kashogunan Kamakura amarga pusat papréntahan ana ing Kamakura (sisih kidul Yokohama saiki). Sawise sedane Yoritomo, klan Hōjō nulungi kashogunan dadi shikken, yaiku sajinis patih kanggo para shogun. Kashogunan Kamakura bisa nahan serangan Mongol saka wilayah Cina sing dikuasai Mongol ing taun 1274 lan 1281. Sanajan stabil ing politik, kashogunan Kamakura akhire digulingake dening Kaisar Go-Daigo, sing mulihake kakuasaan ing tangan kaisar. Kaisar Go-Daigo akhire digulingke dening Ashikaga Takauji ing taun 1336. Kashogunan Ashikaga gagal nyegah kekuwatan para panguwasa militer lan tuan tanah feodal (daimyo) lan perang sipil pecah ing taun 1467 (Perang Ōnin) sing miwiti abad sing ditandhani karo perang-perang faksi sing diarani negara-negara saling perang utawa jaman Sengoku.
Ing abad kaping 16, pedagang lan misionaris Sarekat Yesuit saka Portugal teka kaping pisanan ing Jepang, lan miwiti pertukaran perdagangan lan budaya ingkang aktif antarane Jepang lan Donya Kulon (Dagang karo Nanban). Wong Jepang ngarani wong asing saka Kulon minangka namban sing tegese barbar saka sisih kidul.
Oda Nobunaga ngalahake daimyo-daimyo saingane kanthi nggunakake teknologi lan sanjata api Eropa. Nobunaga meh sukses nyawijikake Jepang sadurunge tiwas ing Kejadian Honnōji 1582. Toyotomi Hideyoshi nggenteni Nobunaga, lan ndhaptarke deweke minangka penyawiji Jepang ing taun 1590. Toyotomi Hidesyoshi nyoba nguwasani wliayah Korea, lan kaping pindho nginvasi menyang Koréa, nanging kabeh gagal sawise kalah ing partempuran ngelawan tentara Korea sing dibantu karo kekuwatan Wangsa Ming. Sawise Hideyoshi sedha, pasukan Hideyoshi ditarik mundur saka Semenanjung Korea ing taun 1598.
Sawise sedane Hideyoshi, putrane Hideyoshi, Toyotomi Hideyori, entuk kekuwasaane bapake. Tokugawa Ieyasu njupuk kauntungan saka jabatane minangka adipati kanggo Hideyori kanggo golek dhukungan politik lan militer saka daimyo liyane. Sawise ngalahake klan-klan pandukung Hideyori ing Peperangan Sekigahara ing taun 1600, Ieyasu diangkat dadi shogun ing taun 1603. Papréntahan militer Ieyasu sing didegake ing Edo (saiki Tokyo) diarani Kashogunan Tokugawa. Keshogunan Tokugawa curiga karo kegiatan misionaris Katulik, lan nglarang kabeh kontak karo wong Eropa. Hubungan perdagangan diwatesi mung karo pedagang Walanda ing Pulo Dejima, Nagasaki. Pamrentah Tokugawa uga ngetrapake macem-macem kabijakan kaya ta undang-undang buke shohatto kanggo ngontrol daimyo ing wilayah kasebut. Ing taun 1639, Kashogunan Tokugawa miwiti kabijakan sakoku ("negara tertutup") ingkang lumaku rong setengah abad sing diarani jaman Édo. Sanajan ngalami periode isolasi, wong Jepang tetep sinau ilmu-ilmu saka Donya Kulon. Ing Jepang, ilmu saka buku-buku Kulon diarani rangaku (ilmu Walanda) amarga saka kontak Jepang karo enklave Walanda ing Dejima, Nagasaki. Sajrone periode Edo, masarakat Jepang uga miwiti pasinaon bab Jepang, lan diarani "studi nasional" bab Jepang minangka kokugaku.
Jaman Modern
Ing tanggal 31 Maret 1854, tekane Komodor Matthew Perry lan "Kapal Ireng" Angkatan Laut Amerika Serikat meksa Jepang supaya mbukak diri marang donya Kulon liwat Perjanjian Kanagawa. Kesepakatan sabanjure karo negara-negara Kulon sajrone jaman Bakumatsu nggawe Jepang dadi krisis ekonomi lan politik. Samurai nganggep Keshogunan Tokugawa ringkih, lan nindakake pambrontakan nganti Perang Boshin pecah ing taun 1867-1868. Sawise Keshogunan Tokugawa digulingake, kekuasaan banjur dibalekakke menyang tangan kaisar (Restorasi Meiji) lan sistem domain dihapus. Sajrone Restorasi Meiji, Jepang nggunakake sistem politik, hukum, lan militer saka Donya Kulon. Kabinet Jepang ngatur Dewan Penasihat Kekaisaran, nyusun Konstitusi Meiji, lan nggawe Parlemen Kekaisaran. Restorasi Meiji ndadekake Kekaisaran Jepang dadi negara industri modern lan sekaligus dadi kekuwatan militer dunia sing nyebabake konflik militer nalika nyoba ngembangake pengaruh wilayah ing Asia. Sawise ngalahake Cina ing Perang Cina-Jepang lan Ruslan ing Perang Ruslan-Jepang, Jepang nguwasani Taiwan, setengah saka Sakhalin, lan Koréa.
Ing wiwitan abad kaping 20, Jepang ngalami "demokrasi Taisho" sing dibayang-bayangi karo tuwuhing ekspansionisme lan militerisme Jepang. Sajrone Perang Donya I, Jepang ana ing pihak Sekutu sing menang, saengga Jepang isa nggedhekake pengaruh lan wilayah kekuasaan. Jepang nglajengake politik ekspansionis kanthi ngrebut Manchuria ing taun 1931. Rong taun sabanjure, Jepang ninggalake Liga Bangsa-Bangsa sawise dikutuk internasional amarga penjajahan Manchuria. Ing taun 1936, Jepang lumebu Pakta Anti-Komintern karo Jerman Nazi, lan gabung karo Jerman lan Italia kanggo mbentuk Blok Poros ing taun 1941.
Ing taun 1937, invasi Jepang ing Manchuria nyebabake Perang Cina-Jepang kaping pindho (1937-1945) sing nyebabake Jepang dikenake embargo minyak dening Amérika Sarékat. Tanggal 7 Desember 1941, Jepang nyerang markas Angkatan Laut Amerika Serikat ing Pearl Harbor, lan ngumumake perang karo Amerika Serikat, Inggris, lan Walanda. Serangan Pearl Harbor narik AS menyang Perang Donya II. Sawise kampanye militer dawa ing Samodra Pasifik, Jepang kelangan wilayah sing diduweni nalika wiwitan perang. Amerika Serikat nindakake pamboman strategis menyang Tokyo, Osaka lan kutha-kutha utama liyane. Sawise AS ngeculake bom atom ing Hiroshima lan Nagasaki, Jepang pungkasane nyerah tanpa sarat karo Sekutu ing tanggal 15 Agustus 1945 (Dina Kamenangan kalawan Jepang).
Perang kasebut nyebabake kasengsaran gawe masarakat Jepang lan masarakat ing wilayah jajahan Jepang. Mayuta-yuta wong sedha ing negara-negara Asia sing dikuasai Jepang kanthi slogan Kemakmuran Bareng Asia. Meh kabeh industri lan infrastruktur ing Jepang rusak amarga perang. Sekutu nindakake repatriasi etnis Jepang gedhe-gedhean saka negara-negara Asia sing dikuwasani Jepang. Pengadilan Militer Internasional kanggo Timur Jauh sing digawe Sekutu ing tanggal 3 Mei 1946, dipungkasi kanthi ukuman gawe sawetara pimpinan Jepang sing terbukti salah nindakake Kadurjanan perang.
Ing taun 1947, Jepang nggunakake Konstitusi Jepang sing anyar. Adhedhasar konstitusi anyar, Jepang ditunjuk minangka negara sing nganut faham pasifisme lan prioritasake praktik demokrasi liberal. Pendudukan AS ing Jepang resmi dipungkasi ing taun 1952 kanthi ditandatanganine Prajanjian San Francisco. Sanajan mangkono, pasukan AS isih njaga basis-basis penting ing Jepang, utamane ing Okinawa. PBB resmi nampa Jepang dadi anggota ing taun 1956.
Sawise Perang Donya II, Jepang ngalami pertumbuhan ekonomi sing cepet, lan Jepang dadi kekuatan ekonomi paling gedhe nomer loro ing donya, kanthi rata-rata pertumbuhan prodhuk dhomèstik bruto 10% per taun suwene patang dekade. Pertumbuhan ekonomi Jepang sing cepet dipungkasi ing wiwitan taun 1990an sawise tibane ekonomi gelembung.