cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kethèk Oglèng Wanagiri
Pagelaran kethèk oglèng
jmpl|Panji Asmarabangun Ing pagelaran kethèk oglèng, tiyang-tiyang ingkang njogèd nyariosaken babagan cariyos tresnanipun Dewi Sekartaji saking Kraton Jenggala lan Raden Gunung Sari utawi Panji Asmarabangun saking Kraton Kediri. Nalika Dewi Sekartaji mireng menawi badhé dipunjodokaken kaliyan pengeran saking kraton sanès, piyambakipun mlajeng dhateng redi lan nyamar dados Endang Rara Tompe. Dewi Sekartaji boten remen menawi piyambakipun kedah dipundhut garwa priya sanès. Boten dangu, Panji Asmarabangun mireng menawi putri ingkang dipuntrésnani mlajeng lajeng madosi Dewi Sekartaji lan nyamar dados kethèk.
Ing sajroning lampah, Panji Asmarabangun sowan dhateng dalemipun pandhita lan pikantuk wejangan supados mlampah dhateng kilèn. Ing wekdal selajengipun, Dewi Sekartaji lan Panji Asmarabangun pinanggih ing setunggaling panggènan, nanging sami-sami boten nepangi setunggal kaliyan sanèsipun. Bibar menika, kekalihipun dados rencang saé lan nyaosi pirsa sinten piyambakipun sejatinipun.
Wusananipun, kekalihipun madhep mantep badhé wangsul malih dhateng Jenggala kanggé neningkahan. Wonten ing pista menika, pagelaran dipunwiwiti déning dalang ingkang nyariosaken kethèk oglèng gegayutan cariyosipun Endang Roro Tompe. Ing pagelaran menika wonten dialog, tari, lan tetembangan ingkang binarung gamelan. Kethèk oglèng mratèlakaken larasipun seni tari, seni suwanten, lan seni musik. jmpl|Dewi Sekartaji Ing salajengipun tari kethèk oglèng menika dados salah setunggaling iburan ingkang dipunremeni masarakat. Masarakat Wanagiri ndadosaken tari kethèk oglèng menika minangka kesenian rakyat bibaripun panen utawi iburan wonten ing pista hajatan, sunatan, nadar bibar saras saking sesakit, utawi nalika sampun saget nggayuh kekajenganipun. Panggènan ingkang dinggé gelar tari kethèk oglèng inggih menika ing panggenan-panggenan umum kados ta lapangan, pekarangan, kebon ingkang wiyar, panggung sarta pendapa lan gedung-gedung pertemuan.
Kostum ingkang dipuginakaken déning tokoh utawi lèdhèkipun saé sanget, mirip kethèk pethak kados tokoh Anoman ing pewayangan. Ingkang bèntènaken, Anoman nganggé kain corak kotak sekawan werni, wondéné kethèk oglèng nganggè kain corak kotak kalih werni, yaiku cemeng lan pethak.
Setiawan Djodi
K.P.H. Salahuddin Setiawan Djodi Nur Hadiningrat iku sawijining penyanyi lan pengusaha Indonésia.
Kembul Sèwu Dulur
Kembul Sèwu Dulur utawa Saparan Bendhung Khayangan yaiku upacara kang diwontenaken ing dèsa Pendawareja, Kapanéwon Girimulya, Kabupatèn Kulon Praga, Daerah Istimewa Ngayogyakarta. Upacara menika diwontenaken ing dinten Rabu Pungkasan wulan Sapar. Upacara menika gadhahi artos kempalipun warga Pendawareja.
Sajarah
Upacara kembul sèwu dulur saparan bendhung khayangan ing dèsa Pendawareja kang kaitane marang bendungan kanggo upacara salah sijine kang arane kayangan. Bendungan Kayangan iku papan petilasan sesepuh dèsa Pendawareja kang isih turunan saka Raja Brawijaya V kang asmané Mbah Bei. Mbah Bei dipracaya marang warga duweni kasekten. Kapaercayaan iki ndadekake Bendung Khayangan kanggo papan tapa, pesuhihan, utawa ruwatan. Bendhung Khayangan uga dadi sumber banyu tani lan panguripan. Anane kapercayan antarane gaib lan nyata ora dadi perkara marang warga. Anane Mbah Bei, Bendhung Khayangan, lan guna saka bendhungan iku mau dadi sabab anane Kembul Sèwu Dulur Saparan Bendhung Khayangan.
Sadurunge taun 1990, acara kembul sèwu mung dianani kanggo cara sak anane. Sabanjure iku, acara iku banjur digawè supaya ramè tinimbang sadurunge. Nalika iku, namung warga Pendawareja kang ana ing kembul sèwu. Nanging saiki akeh masyarakat kang teka ing upacara iki.
Sadurunge acara kembul sèwu iki ramé, acara ing masyarakat mung gendhurèn ing omah dhukuh kang ana ing Pendawareja. Padhukuhan kang ana ing dèsa iki yaiku Gunturan, Jetis, Ngrancah, Kèpèk, Turusan, Tileng, Banaran, Kalingiwo, lan Krikil. Nanging amarga dukungan masyarakat, seniman, lan sak panunggalané, acara iki banjur ramè. Akeh acara kang ditambahake ing Kembul Sèwu kaya dene pagelaran wayang kulit, taicihi, karnaval, lan sak panunggalane.
Acara Kembul Sèwu Dulur iki dadi pepéling masyarakat menawa ing mangsa kétiga masyarakat gawè bendhungan kanggo nyukupi tani. Tekan saiki bendungan iki menehi guna marang masyarakat. Pamong Dèsa banjur nganake upacara iki supaya masyarakat eling amarga bendhungan iki kasil tani isa akeh.
Ing taun 2018, Kembul Sèwu Dulur Saparan Bendhung Khayangan diwenehi Dana Kaistimewan DIY. Mula, Kundha Wisata Kulon Praga menehi dhukungan supaya ana turis ing acara iki. Menawa akèh turis, iki uga bakal nambahi kemakmuran masyarakat Pendawareja.
Tata Cara
Upacara Rebu Pungkasan iki dianake setaun sepisan ing dina Rebu Pungkasan ing sasi Sapar. Upacara iki wis dianake pirang-pirang taun dening warga Pendawareja. Kasil itungan miturut tanggalan Jawa (Saka) kang cacahe 354 dina. Wayah gelar upacara iki isih migunakake cara lawas miturut leluhur.
Upacara iki uga duweni tembang kang judule "Kembu Sèwu Dulur". Tembang iki dadi cara cerita sajarah upacara. Upacara iki nduweni arti kaendahan, ritual-religi, lan gotong royong.
Tembang Kembul Sèwu Dulur sanadyan ora dingerteni artine tumrap masyarakat saengga namung dadi catetan upaca Kembul Sewu Dulur. Sandayan tembang Kembul Sewu Dulur namung dadi salah siji bagean saka upacara, nanging tembang iki dadi sumber asal upacara iki. Katerangan saka upacara iki kaya sumber pikiran upacara, ilmu ing masa kapengker, lan prastawa sajarah. Tembang Kembul Sewu Dulur iki dadi sumber upacara Kembul Sèwu Dulur Saparan Bendhung Khayangan.
Upacara Rebu Pungkasan Kembul Sèwu Dulur iki nduweni arti marang warga Pendawareja. Sepisan, upacara iki dadi sarana kerukunan ing masyarakat Pendawareja saka donga kang migunakake Basa Jawa lan tembung Kembul sewu dulur uga nduweni arti menawa kabeh warga iku sedulur. Arti liyane yaiku cara nguri-uri upacara iki. Upacara iki uga dadi cara ngelingake masyarakat marang sajarah Bendhung Khayangan, karukunan warga, lan sesepuh Pendawareja.
Kembul Sèwu Dulur Bendhung Khayangan urut-urutane kaya ing ngisor iki:
Kembar mayang
jmpl Kembar mayang (ꦏꦼꦩ꧀ꦧꦂꦩꦪꦁ) kadhapuk saking kalih tembung inggih menika kembar kalihan mayang. Tegesipun kembar inggih menika sami; boten wonten bedanipun. Dene, mayang menika araning sekar jambe ingkang ngemu teges rerenggan sekar ingkang endahing warni. Kembar mayang menika wonten kalih wujudipun. Kekalihipun awujud rerenggan saking janur kuning. Kembar mayang ingkang satunggal minangka pralambang temanten kakung, satunggalipun pralambang temanten putri. Kembar mayang mengku makna sinandi inggih menika kembaripun temanten kekalih, kembar sih tresnanipun, cipta, rasa, saha karsanipun. Wondene kembar mayang menika ugi asring kasebut Sekar Kalpataru Dewadaru utawi wit pagesangan utawi wit kelanggengan. Minangka pralambang karahayun saha kaslametan. Dados sarana tulak sarik saking maneka bebendu pepalang amrih lampahing tata cara penganten rahayu kalis ing sabekala.
Panebusing kembar mayang menika saged dipunprangguli ing tata cara awal mantu adat Jawi.
Beksan Èthèng
Beksan Èthèng menika salah satunggaling jogètan yasan dalem Sri Sultan Hamengku Buwana I. Beksan menika dipun yasa nalika Ngayogyakarta sampun tenterem. Ing Kraton Ngayogyakarta Hadiningrat, Besan menika dipun ginakaken kagem resepsi nalika mantenipun putra utawi putri Sultan.
Sajarah
Beksan èthèng menika dipun yasa ing taun 1763 dening Sri Sultan Hamengku Buwana I. Taun menika Ngayogyakarta Hadiningrat sampun tenterem lan binangun negari. Beksan menika dados gambaran tandhing lan toh-tohan èthèng, adu tangkas kang wajibaken para pemain nika ndemuok raganipun lawan supados menang. Pemain kang kalah menika mboten saget ngalajengaken babak sabanjuripun.
Beksan èthèng menika karipta sesarengan kaliyan Beksan Trunajaya (Lawung Ageng, Lawung Alus, lan Sekar Medura). Nanging Beksan èthèng menika jogèt kang bèntèn. Beksan menika sami kaliyan Beksan Trunajaya kang dipagelaraken nalika hajad ageng putra menap putrinipun Sultan.
Nalika Sultan Hamengku Buwana V dumugi Sultan Hamengku Buwana VIII jumeneng nata, beksan èthèng menika dipagelarakane dinten kaping kalih nalika hajad dalèm ing Kepatihan lan wonten Sri Sultan. Nalika Sri Sultan menika ing jamuan kang kasebat Jangan Meniran. Jamuan dinten sepindhah menika wonten ing Pepatih Dalem tanpa Sri Sultan. Nalika semanten, Beksan Trunajaya dados Parahargya, dados restu lan rawuhipun Sri Sultan. Ing sakmenika beksan èthèng sampun mboten digelar amargi namung setunggal dinten.
Nalika rumiyin, Beksan Èthèng dipagelaraken dumugi 2 jam. Para botoh menika jumeneng jejeg lan sampurna. Mula rencang botoh paring panglipuran. Beksan menika dipagelaraken dening Bebadan Among Beksa nalika Sultan Hamengku Buwana IX menika ambal warsa taun 1955 lan 1972, uga ing Taman Ismail Marzuki taun 1974.
Tata Cara
Beksan èthèng menika dibetakaken dening 12 tiyang kanthi tiga lakon: botoh, sawung, lan rencang botoh. Botoh menika wonten sekawan tiyang kang mandhegani jogètan. Botoh menika obah kagok bapang kang gagah. Sawung menika ugi sekawan tiyang, lan menika dados kang tandhing. Sawung menika obah kalang kinantang alus kang alus nanging kathah obahipun. Ingkang pungkasan, rencang botoh ugi sekawan tiyang. Rencang botoh menika abdi para botoh kang obahipun gecul. Tiga lakon menika dados pralambang prajurit migunakaken nami piyambak-piyambak, mboten saking ringgit. Nami menika disebat ing pocapan utawi kandha.
Pocapan ing beksan èthèng menika kathahipun migunakaken basa Madura, ugi migunakaken basa Bugis, Melayu, lan Jawi Bagongan. Pocapan menika dibetakaken nalika jogètan. Pocapan menika diyasa dening Sultan Hamengku Buwana I kaliyan para prajuritipun kang saking kathah bangsa.
Itzy
Itzy (있지) ya iku klompok pamusik bocah wadon besutané JYP Entertainment kanthi 5 anggota, ya iku Hwang Ye-ji, Choi Ji-su, Shin Ryu-jin, Lee Chae-ryeong, lan Shin Yu-na. Klompok pamusik iki debut tanggal 12 Februari 2019, kanthi ngrilis singel judulé It'z Different.
Beksan Èthèng
Tata Cara
Beksan èthèng menika dipagelaraken ing sekawan pèrangan, inggih menika majeng gendhing, adon-adon, tagihan, lan mundhur gendhing. Iringan utaminipun Gendhing Tawang Ganjur slendro pathet sanga. Gendhing kasebat dibetakaken migunakaken Gangsa Kanjeng Kiai Surak. Dumugi Sultan Hamengku Buwana VIII gamelan menika tasih digunakaken ngiringi Beksan Èthèng.
Majeng gendhing menika diwiwiti migunakaken iringan lagon ngelik slendro sanga, kang dados iringanipun nalika para tiyang kang joget menika mlebet ing papan pagelaran. Sabanjuripun, Gendhing Tawang Ganjur slendro sanga kan kendhangan ketawang menika dados iringan nalika lakon wonten tantang tantangan, menika saget botoh lan botoh utawi sawung kaliyan sawung.
Perangan kaping kalih menika wonten adon-adon kang iringanipun Gendhing Ayak-Ayak, banjur gantos Srepegan slendro sanga, banjur kendhangan patut. Sabanjuripun nalika èthèng menika sampun dumugi sekawan tandhing, nalika kalih pur utawi imbang lan kalih dimenangaken dening salah satunggaling sawung. Gending Tawang Ganjur slendro sanga lan kendhangan ketawang dimainaken malih.
Perangan kaping tiga, menika tagihan, botoh kang sampun menang tandhing menika dhawuh sawungipun supados nyuwun arta marang botoh kang kalah, nanging botoh kang kalah menika mboten purun. Ing pungkasanipun, arta menika saget kasuwun nalika para sawung saget numpas alangan saking rencang botoh kang kalah kanthi nyuwun ujuran saking menang kasebat. Cariyos menika dipungkasi nalika sawung paring arta menika kaliyan botohipun.
Perangan kaping pungkasan menika mundur gendhing. Gendhing Tawang Ganjur slendro sanga lan kendhangan ketawang menika dados iringan para jogetan nalika mundhur ing tengah papan pagelaran. Pagelaran menika dipungkasi dipungkasi migunakaken iringan lagon wetah slendro sanga.
Beksan Èthèng menika wonten gambaran sigrakipun para prajurit. Beksan menika dados jogètan pusaka, lan mboten saget dipagelaraken sawayah-wayah. Jogètan menika kathah banyolanipun, nanging tetep wibawa lan ageng.
Biksu Mongol
jmpl Bhikkhu Mongol minangka praktisi monastik Buddhisme ing Mongolia. Biksu Mongol kerja lan manggon ing biara lan kuil Buddha ing saindhenging Mongolia lan ing negara liya.
Sajarah
Buddhisme pisanan teka ing Mongolia liwat Himalaya lan Tibet. Buddhisme Tibet dadi agama resmi Wangsa Yuan sing dipimpin Kubilai Khan. Sawisé runtuhé Dinasti Yuan ing taun 1368, Tengriisme dadi agama utama ing steppes Eurasia wétan nganti abad kaping 16. Sajrone Wangsa Qing, agama Buddha maneh dadi agama utama, ing Mongolia Luar lan Mongolia Dalam.
Panganiaya
Ing abad kaping 20, Republik Rakyat Mongolia nganiaya para bhikkhu Mongol lan umat Buddha liyane.
Singo Ulung
jmpl|Pagelaran Singo Ulung dipentasaken ing festival budaya. Pagelaran tari Singo Ulung menika salah setunggaling pagelaran ingkang tansah dipunleksanakaken sadèrèngipun wulan Ramadan, inggih menika wulan Sya'ban sesarengan pahargya bersih desa. Kejawi menika, tari Singo Ulung biyasanipun ugi dipungelar kanggé manembrama tamu utawi ing gelaran festival kebudayaan ing Kabupatèn Bondowoso. Kesenian tradhisional tari Singo Ulung dyasa kanggé nggambaraken mila bikanipun dhusun Blimbing ing Bondowoso, Jawa Wétan. Kesenian tradhisional menika sampun dados warisan turun-temurun ingkang dados identitas budaya Bondowoso.
Amargi menika, kesenian Singo Ulung ugi dipunpitotonaken ing sajumlah agenda penting ing kabupatèn sakiwa tengenipun. Kesenian menika inggih nggadhahi sajarah panjang lan cariyos mranani ingkang eman menawi boten dipunpirsani.
Sajarah
Tari Singo Ulung dipunciptakaken déning ngedegaken dhusun Blimbing, yaiku Kyai Singo Wulu. Tari ingkang dipunyasa menika lair saking sajarah ngadegipun dhusun Blimbing ing Kabupatèn Bondowoso, Jawa Timur.
Kala semanten, Kyai Singo Wulu tindak dhateng laladan sanès. Ing sajroning lampah, piyambakipun lèrèh wonten ing wana lan ngiyup ing sangandhapipun wit belimbing.
Karawuhanipun Kyai Singo Wulu ing panggen menika ndadosaken pangwasa wana ingkang nama Jasiman duka, lajeng sami kerengan. Nalika kerengan kalih-kalihipun nyepeng rotan mingka gaman kanggé nggecak lan nglindhungi diri piyambak-piyambak. Ujug-ujug, Kyai Singo Wulu malih ujud dados singa pethak. Amargi menika, Jasiman boten sagah nglawan singa pethak émba-émbanipun Kyai Singo Wulu.
Sabibaripun padudon menika, Kyai Singo Wulu lan Jasiman sami ngendikan. Jebulipun, kekalihipun menika sinau saking padepokan ingkang sami. Jasiman nggumun kaliyan kasèktenanipun lan sikep prasaja Kyai Singo Wulu ingkang ngédab-édabi. Salajengipun, Jasiman badhe maringaken rayinipun dados sèmahipun Kyai Singo Wulu.
Ing wekdal samangké, bibar krama Kyai Singo Wulu kaliyan semahipun saha Jasiman mbangun dhusun ing wana ing pundi tiyang kalih menika naté pepanggihan. Dhusun menika dados gemah ripah loh jinawi lan dipunsebat dhusun Blimbing. Masarakat sakiwa tengenipun panggenan menika ugi netepaken Kyai Singo Wulu dados kepala dhusun ingkang sepindah ing dhusun Blimbing.
Sabrèbètan tari menika mirip kaliyan barongsai. Ingang bèntènaken inggih menika tema ingkang dipunpitontonaken kaliyan kostum pambeksanipun.
Singo Ulung dipunanggep minangka tetunggilaning antawis seni tari Topeng dan Ojhung. Tari menika dipuntarèkaken déning kalih pambeksa ingkang ngagem kostum singa pethak. Tari menika dipunbinarung musik tradhisional mirunggan.
Piji lan Paédah Tari Singo Ulung
Piji-piji budaya ingkang dipunkandhut cariyos Singo Ulung menika wonten tiga. Piji wau awujud piji kapribadèn, religius, lan sosial. Tari Singo Ulung ugi nggadhahi paédah kados ta ngèngetaken babagan tuladhanipun pemimpin, mingka pangurmatan dhateng leluhur, pirantos kanggé kalestantunanipun budaya, minangka pirantos pawiyatan nilai budaya, minangka pirantos pawiyatan sajarah, lan minangka iburan.
Ritual Singo Ulung
Ing dhusun Blimbing, Klabang, tari Singo Ulung boten naming dipungelar minangka séndratari, nanging ugi dados ritual kramat mirunggan kanthi nuansa mistis kanggé keslametanipun dhusun menika. Warga ing wewengkon mriku mitadosi bilih ritual menika wajib dipunleksanakaken saben taun supados dhusun Blimbing ditebihaken saking sedaya piawon lan kacilakan.
Kenging menapa kedah wulan Sya’ban? Amargi wonten ing taun Hijriyah, Sya’ban menika wulan saderengipun Ramadan. Mila mekaten, wekdal menika saé sanget kanggé nyucekaken diri sakdèrèngipun nglampahi siam ing wulan Ramadan. Ing séndratari Singo Ulung, tokoh Kyai Singo digambaraken dados singa pethak lan sirahipun ngagem topeng barong saking kajeng. Wondéné badanipun kadamel saking karung plastik pethak ingkang dipunoré.
Tetandhingan para pambeksa ingkang migunakaken gaman ampuh awujud rotan sakmenika dados seni ojhung, ingkang dipunpitadosi kanggé ndhawahaken jawah.
Krabby Patty
Sajarah
Krabby Patty pisanan minangka nenangake "naga uwur-uwur" saka penyihir jahat "Plantonamor", mbah-mbahane Sheldon J. Plankton. Sawisé iku Krabby Patty dadi resep kulawarga Krab tuwa iku. Ibuke Eugene Krabs uga ngerti formula rahasia Krabby Patty, sanajan dhèwèké nikah kaliyan kulawarga Krab lan manawa ora keturunan langsung saka Raja Krabs.
Mr. Krabs nggawé Burger awet dhèwèké isih enom karo kanane Sheldon J. Plankton, amarga panggonan kanggo nuku burger mung ana ing Stinky Burger kang duwéke wong sugih jenenge Stinky. eugene lan Sheldon pengen tuku burger iku, nanging Stinky ora seneng yèn wong kaloro teka ing resterane. Amerga kayane Stinky, Krab lan Plankton kepikiran kanggo nggawé restoran kang padha.
Préfèktur Gunma
Prefektur Gunma (群馬県) inggih punika prefektur Jepang ingkang mapan wonten ing wewengkon Kanto, Pulo Honshu, Jepang. Kutha krajan prefektur punika Maebashi.
Géografi
Gunma kalebet prefektur paling baratlaut ing Kanto. Ing Gunma kathah pagunungan ing sisih lèr kanthi populasi langkung konsèntrasi dhateng pérangan kidul ingkang madep Prefektur Saitama. Prefektur punika gadhah iklim ingkang adhem langkung sami kados Wewengkon Hokuriku tinimbang dhataran andhap Kanto. Wujuding wewengkon Gunma punika kados manuk bangau ingkang nembé mabur (Jomo Karuta).
Kutha alit lan désa
Wonten sapérangan kutha alit lan désa ing Gunma miturut distrik.
Pawiyaran Numata
Nalika tanggal 13 Fèbruari 2005, désa-désa ingkang rumiyinipun mawi nama Shirasawa lan Tone saking Distrik Tone kagabung dados pawiyaran kutha Numata.
Pawiyaran Isesaki
Tanggal 1 Januari 2005, kutha-kutha alit ingkang rumiyinipun mawi nama Akabori lan Sakai ugi désa ingkang kala rumiyin gadhah nama Azuma saking Distrik Sawa kagabung dados pawiyaran kutha Isesaki.
Pawiyaran Maebashi
Ing tanggal 5 Dhésèmber 2004, kutha alit ingkang rumiyin anama Ogo ugi désa-désa anama Kasukawa lan Miyagi saking Distrik Seta kagabung dados pawiyaran kutha Maebashi.
Ékonomi
Industri modern Gunma kados ta piranti transportasi lan elektronik kanthi pusatipun wonten ing Maebashi lan wonten ing wewengkon wétan ingkang langkung caket kaliyan Tokyo. Ing Gunma punika kathah indhustri tradhisional kados sutra lan tetanèn.
Pariwisata
Kathah papan wonten ing Gunma ingkang kawéntar minangka Onsen padusan toya panas. Pariwisata sanèsipun punika aréna ski ing aréa pagunungan.
Simbol Prefektur
Simbol Prefektur punika kanji saking tembung 'Gunma' dipunubengi déning tigang gunung minangka simbol tigang gunung utami ing Prefektur Gunma: Gunung Haruna, Gunung Akagi, lan Gunung Myogi.
Sanèsipun
Serial manga/anime balapan Initial D ngginakaken papan ing Prefektur Gunma.
Tayub Ngayogyakarta
Tayub Ngayogyakarta inggih menika salah satunggiling tari saking Yogyakarta. Tari menika asalipun saking kraton lan dipunbeksa déning raja sinambi mucalaken babagan kapemimpinan (Astha Brata) kanggé putra mahkota (miturut RT Kusumakesawa taun 1980). Boten wonten tiyang sanès ingkang ndhèrèk lan mirsani prosesi ini. Ing catetan Mangkunegaran wonteng setunggal dongeng babagan raja saking negari Purwacarita asmanipun Prabu Kano. Ing negari menika wonten aturan ingkang dipunsebat Badudakan inggih menika pasamuan neningkahan mila kaluarga putri menapa déné kakung sami jejogèdan.
Saking asal tembungipun Tayub menika momot kalih tembung inggih menika mataya ateges tari lan guyub ateges rukun ingkang lajeng dipundhaupaken sesaréngan satemah dados setunggal tembung. Ing salajengipun dados nayub. Ing Yogyakarta piyambak wonten ugi tradhisi kados nayuban ingkang dipunsebat beksan pangeranan. Tari menika naming dipunbeksa déné setunggal penari tanpa gendhing ingkang mbarung. Dados pambeksanipun naming kaliyan lèdhèk. Tayub ugi kawentar ing Serat Centini. Ing ngriki tayub dipunsebat tari rerencangan ingkang nuju dhateng pambeksa putri ingkang nggadhahi panyebutan sanès kados ta ronggèng, talèdhèk (tlèdèk), lan tandhak.
Kesenian Tayub minangka gambaraning gesang manungsa ingkang nyariosaken gegayutan ingkang raket antawisipun manungsa kaliyan alam sakiwa tengenipun. Geguletan kados mekaten menika katingal cetho sanget ing bab tetanduran tradhisional. Miturut cariyos Sayem (piyantun putri saking Dhusun Bandongan), piyambakipun pikantuk pantun sakbongk lajeng dipuncaosaken ing sandhingipun gamelan. Bibar mekaten, Sayem wiwit mbeksa piyambak manut kaliyan gendhing ingkang dipungamel déning para yaga. Gendhing kaping pisan dipunginakaken minangka binarung sepindah nalika ngasta pantun wonten ngajengipun pambeksa ledhok. Istilahipun tandhak inggih menika gendhing Sri Boyong utawi Boyong kemawon. Menika kanggé binarungi pradatan nalika Mbok Sri (Dewi Pantun -- dewi ingkang ngrimat para tani) dipunboyong supados dewi menika tansah wonten ing satengahipun para tani satemah asil panen tansah kathah.
Tata Cara Tayuban
Kesenian Tayub nggadhahi tata cara Tayuban/Ngibing inggih menika:
Brahala
thumb|Wayang Brahala gagrag [[Wayang Bali|Bali]]
Wayang buta gedhe sing wujude kaya gambar iki, diarani Brahala. Mujudake gambarane wong nesu. Mula diarani brahala:wis bubrah tur ala. Yen dipriksani, wong nesu kae mesthi polatane medeni. Mripate mentheleng, alise gathuk, ucape kasar. Kaya wujude buta iku, medeni. Ana ing crita wayang, sing bisa malih buta gedhe kaya ngono iku mung titah panjanmane Bathara Wisnu.
Raden Arjunawijaya bareng jumeneng nata ing Maespati, jejuluk Prabu Arjuna Sasrabahu. Panjenengané panjanmane utawa titise Bathara Wisnu, mula yen pinuju duka bisa tiwikrama wujud buta gedhe abahu sewu (Sasra, asale saka Jawa kuna, sahasra: sewu). Tembung tiwikrama asline triwikrama, tegese jumangkah kaping telu. Ujaring kandha: Bathara Wisnu yen wis wujud brahala kaya gambar iku, ngubengi jagad nganti kemput temu gelang mung sarana njangkah ping 3. Nanging ing jaman saiki, tembung triwikrama mingsed pakecapane dadi tiwikrama, lumrahe ditegesi malih rerupan kang nggegirisi banget (amarga nesu), kayata malih buta kang gedhene kagila-gila.
Arema
Arema Indonésia, rumiyin ingkang nama Arema Malang, inggih punika sawijining klub bal-balan ingkang gadhah markas ing Malang, Jawi Wétan, Indonésia. Arema dipunadegaken rikala tanggal 11 Agustus 1987, Arema gadhah jejuluk  "Singo Edan" .Arema main wonten ing Stadion Kanjuruhan lan Stadion Gajayana. Arema minangka klub satunggal kutha kaliyan Persema Malang. Wonten ing mangsa 2010-11, ing adicara launching sempet migunakaken nama Arema FC, nanging 2 dinten candhakipun wangsul malih dhateng nama Arema Indonésia. Wiwit ndhèrèk wonten ing bal-balan nasional, Arema sampun dados ikon saking warga Malang Raya (Kota Malang, Kabupatèn Malang, Kota Batu) lan sakitaripun. Minangka perwujudan saking simbol Arema, mèh wonten ing saben sudut kutha dumugi gang-gang kalit wonten patung lan gambar singa. Kelompok suporteripun jejuluk Aremania lan Aremanita (kanggé pendukung wanita)
Nama Arema lan masa Karajan
Nama Arema inggih punika legenda Malang. Inggih punika Kidung Harsawijaya ingkang kaping pisanan nyathet nama mau, inggih punika cariyos babagan Patih Kebo Arema rikala Singosari ddipunparèntah déning Raja Kertanagara. Prestasi Kebo Arema gilang gemilang. Piyambakipun ngasoraken pemberontakan Kelana Bhayangkara kados ingkang sinerat wonten ing Kidung Panji Wijayakrama dumugi sadaya pambrontak sirna kados godhong kapangan uler. Mekaten ugi pemberontakan Cayaraja kados ingkang sinerat wonten ing kitab Nagarakretagama. Kebo Arema ugi ingkang dados penyangga pulitik ekspansif Kertanagara. Sesarengan kaliyan Mahisa Anengah, Kebo Arema ngasoraken Karajan Pamalayu ingkang pusatipun wonten ing Jambi. Lajeng saged nguwaosi Selat Malaka. Sajarah heroik Kebo Arema panci kasilem. Buku-buku sajarah namung nyathet Kertanagara minangka raja paling ageng wonten ing krajan Singosari, ingkang pusat pamarèntahanipun caket kutha Malang.
Lelampahan Arema ing ISL
Kompetisi Liga Super Indonésia kaping 1 2008-2009 Arema wonten ing urutan kaping 10. 2 wulan sasampunipun kompetisi pungkasan, tanggal 3 Agustus 2009 ing Hotèl Santika Malang pemilik klub Arema, PT Bentoel Investama, Tbk nglepasaken Arema dhateng kumpulan tiyang-tiyang peduli tumrap Arema (konsorsium). Pelepasan Arema punika minangka dampak saking panyadean saham mayoritas PT Bentoel Investama, Tbk. dhateng British American Tobacco. Sadèrèngipun wonten wacana kangè nggabungaken Arema kaliyan Persema Malang dados 1, nanging dipuntampik déning Aremania. Arema nalika mangsa kompetisi 2009-10 ingkang dipunlatih déning Robert Rene Alberts pikantuk gelar Juara Liga Super Indonésia lan Runner-up Piala Indonésia.
Keboan Aliyan Osing
Keboan Aliyan Osing inggih punika tradhisi unik ingkang dipun wontenaken minangka srana kanggé kawilujengan désa lan wujud sukur atas panèn ingkang sampun dipun paringaken déning Gusti tumrap bebrayan Osing wonten ing Kabupatèn Banyuwangi, Propinsi Jawi Wétan. Ritual puniki rutin katindakaken saben taun sepisan saben wulan Muharram utawi Sura ing pananggalan Jawi, ingkang dipun cariyosaken wiwit abad kaping 18. Bebrayan Osing pitaya yèn ritual kasebat boten dipun tindakaken, bakal wonten pageblug ing désanipun. Wiwit taun 2016 saking Direktorat Jenderal Kebudayaan Bidang Warisan Budaya Takbenda Kementerian Pendidikan lan Kebudayaan Républik Indhonésia sampun netepaken tradhisi Keboan Aliyan Osing dados WBTB.
Cikal-bakal
Keboan Aliyan Osing dipun lampahaken déning tiyang jaler lema ingkang macak kados kebo, nganggé tudhung awujud sungu damelan lan nganggé kalung klinthing supados katingal kados kebo. Dhèwèkipun ugi blonyo awak kanthi cairan cemeng ingkang limrahipun kadamel saking lisah lan areng. Lajeng mlampah-mlampah kanthi narik luku ing pinggir margi désa kanthi kairing musik tradhisional Banyuwangi. Tampilan ritual kebo-keboan wonten ing kalurahan Aliyan, kapanéwon Ragajampi dipun wiwiti saking pageblug (epidemi). Inggih punika jinis sesakit ingkang gegirisi lan awrat pados jampinipun, amargi ingkang kénging énjing bakal pejah ing wanci siyang, yèn ketaman dalu bakal pejah ing wanci énjing lan sapiturutipun. Kawontenan ingkang nemen, sesepuh désa ingkang asmanipun Mbah Karti semèdi wonten ing punthuk. Salebeting semedi, tokoh ingkang dipepundhi puniki pikantuk ilham, wosipun warga dipun dhawuhi nindakaken ritual kebo-keboan lan ngluhuraken Dèwi Sri utawi tiyang ingkang kapitaya minangka simbul kamakmuran.
Sadèrèngipun Acara
Sewulan sadèrèngipun upacara adat kebo-keboan dipun wontenaken pamilihan ketua panitia déning sedaya warga dhusun satemah para anggota ugi saking warga dhusun. Sasampunipun ketua panitia kapilih, ketua panitia milih anggota miterat kaprigelanipun. Panitia anggagdhahi jejibahan kanggé nyawisaken sedaya kabutuhan upacara, nata upacara saking wiwitan ngantos pungkasan upacara. Kagiyatan salajengipun inggih punika damel gapura saking palawija. Padamelan gapura punika dipuntindakaken kanthi gugur gunung antawisipun warga désa. Saasanèsipun damel gapura saking palawija, ugi damel kréta Dewi Sri lan panggung. Gapura palawija mengku tegesi kasil panen ing bebrayan Osing saé. Sedaya jinis palawija saénipun kapendhet minangka rerenggan ing gapura palawija. Gapura palawija kadamel saben RT, mila kados-kados wonten sayembara damel gapura palawija paling saé.
Acara Inti
Tanem palawija minangka babak wiwitan ing acara panggih upacara adat Kebo-keboan. Warga sami grejegan tanpa pandeng-pandengan laré enèm lan sepuh nanem jinis palawija ing pinggir margi kanthi pangajeng-ajeng ngenjang saged suksès lan ngasilaken woh ingkang migunani kanggé nyengkuyung ékonomi kulawarganipun piyambak-piyambak. Palawija ingkang dipun tanem masyarakat ing saben margi dhusun wiwit saking Kilèn, Wétan, Kidul lan Lèr kanthi jejeg ing salah satunggal titik tengah ngantos sekawan pojok. Ing sapanjang margi panggénan taneman kasebat dipun umpamakaken kalihan lahan tetanèn masyarakat ing dhusun ingkang salajengipun wonten gegayutanipun kalihan prosèsi ngleksanakake acara. Sasampunipun rerangkèning kagiyatan nanem palawija lan nyawisaken donga kawilujengan, salajengipun kirab kawilujengan désa utawi bersih désa. Rikala dinten kaleksanan sedaya warga dhusun sami nglempak ing margi bekta piranti upacara ingkang limrah dipun wastani ancak utawi sekul tumpeng, saben ancak nganggé klasa. Ingkang unik inggih punika tiyang-tiyang ingkang tumut prosès kawilujengan ngutamakaken tiyang ingkang rawuh utawi penonton saking njawi désa. Rerangkèning arak-arakan salajengipun inggih punika arak-arakan ider bumi ingkang ngubengi dhusun lumantar sekawan pancer inggih punika Wétan, Kilèn, Lèr, saha Kidul, ingkang dipun wiwiti saking sisih Kilén minangka titik kumpul tengah. Arak-arakan punika gadhah ancas kanggé ngiringi pralambang Dèwi Sri. Sasanèsipun kebo-keboan, ugi wonten paguyuban tani jaler lan èstri ugi pawang kebo. Arak-arakan Dèwi Sri mlampah sinambi nembangaken tembang Dèwi Sri. Kebo dipun paragani déning manungsa, arak-arakan Ider Bumi dipun pandhégani déning Buldrah, tokoh ingkang katingal anggadhahi kaprigellan ing babagan tetanèn. Arak-arakan ider bumi sengaja nyakup maneka warni kagunan rakyat Osing. Kagunan puniku kalebèt ing upacara adat Kebo-keboan sasanèsipun kanggé narik kawigatèn para rawuh ugi kanggé narik wulu pamedal ingkang tumanja. Kagunan utami inggih punika kesenian tradhisional, kalebet Barong ider bumi, tari Gandrung, Angklung Paglak, Damarwulan utawa Jinggoan, Kuntul, Buta Jaranan. Sedaya jinis kagunan tumut pawai Ider Bumi. Sadèrèngipun dipun lampahi slulupan, jangkah ingkang sepisanan inggih punika nyempit kebo utawi nyekar kebo. Remet puniki ugi kapitaya saged nambani sesakit napa kémawon lan saged nambani tiyang ingkang kangslupan roh. Kathah warga ingkang sami rebutan nyuwun remet kanggé dipun gosok ing saranduning badan, utaminipun ing pasuryan.
Suran Tutup Ngisor
Suran Tutup Ngisor inggih punika upacara adat ingkang asalipun saking Dhusun Tutup Ngisor, Désa Sumber, Kacamatan Dhukun, Kabupatèn Magelang. Upacara punika katindakaken nalika malem kaping 13–15 wulan Sura, manut pananggalan Jawi. Ing tigang malem Suran Tutup Ngisor dipun wontenaken pagelaran kagunan minangka laku donganipun. Ancasipun dipun wontenaken upacara Suran Tutup Ngisor inggih punika kanggé mèngeti ambal warsa padhépokan Tjipta Boedaja ingkang dipun pandhégani déning Rama Yoso Soedarmo saha kanggé acara donga dhumateng Gusti Ingkang Maha Kuwaos.
Sajarah
Suran Tutup Ngisor dipun wiwiti déning Rama Yoso Soedarmo nalika warsa 1937. Yoso Soedarmo naté dados abdi dalem kaliyan nyinaoni beksan ing Pura Mangkunagaran saha saking Ndara Panji Tukiman ing Gamping, Ngayogyakarta. Sasampunipun kagungan kawruh babagan beksan, piyambakipun ngadegaken padhépokan Tjipta Boedaja ingkang kagiyatanipun arupi pagelaran ringgit tiyang, macapatan, kaliyan pencak silat. Kathah tiyang-tiyang saking saubenging Dhusun Tutup Ngisor kaliyan njawi kitha ingkang mara péngin sinau ing padhépokan punika nalika upacara Suranan. Dumugi sapunika, ingkang ngurusi, mbeksa, kaliyan pangrawit Suran Tutup Ngisor inggih punika kulawarganipun Yoso Soedarmo. Sasanèsipun wulan Sura, pagelaran gamelan kaliyan ringgit saking Tjipta Boedaja kagelar nalika dinten kamardikan Républik Indonésia, wulan Mulud, riyaya Idul Fitri, kaliyan saben malem Jumuwah.
Reroncèning upacara
Upacara adat Suran Tutup Ngisor dipun leksanakaken dangunipun tigang dinten tigang wengi ing surya kaping 13–15 wulan Sura.
Tanggal 13 Sura
Nalika jam 19.00, kulawarga Yoso Soedarmo miwiti acaranipun kanthi uyon-uyon ing plataran candhi utawi makam Yoso Soedarmo. Uyon-uyon punika dipun tindakaken kanggé sarana laku donga dhumateng Gusti Ingkang Maha Kuwaos supados kasalahaning swargi Yoso Soedarmo dipun apunteni saha nyuwun tulung dipun lancaraken upacara Suranipun.
Tanggal 14 Sura
Nalika jam 13.00–14.00, bebrayan ing Dhusun Tutup Ngisor, mliginipun tiyang jaler ngawontenaken Yasinan ing salah satunggal griyanipun warga. Nuli jam 14.00–15.00, dipun wontenaken kendurèn kanthi sajèn ingkang dumados saking ingkung, tumpeng rasul, tumpeng golong, tumpeng uruping damar, tumpeng robyong, tumpeng wenang, tumpeng punar, sekul liwet slamet, sekul takiran, jenang abrit, jenang pethak, jajan peken, kaliyan woh-wohan. Ingkang kendurèn sanès bebrayan saking Dhusun Tutup Ngisor, nanging tiyang-tiyang plesiran saking Indonésia punapa déné manca kaliyan para wartawan. Bab punika amergi sekul kendurènipun pancèn dipun suguhaken dhumateng para rawuh saking njawi dhusun ingkang numuti upacara Suran punika, satemah para warga namung ngawontenaken Yasinan kémawon.
Tanggal 15 Sura
Nalika jam 21.00, kawedalaken beksan Kembar Mayang kaliyan pagelaran ringgit tiyang mawi lakon Lumbung Tugu Emas. Beksan Kembar Mayang inggih punika beksan sakral ingkang bineksa déning putri-putri kulawarga Yoso Soedarmo ingkang ngewrat cariyos widadari saking kahyangan ingkang nglipur kadang tani amrih langkung kiyat pagesanganipun ing celak Redi Merapi. Pasaratan kanggé mbeksa Kembar Mayang inggih punika badanipun kedah suci utawi boten pas. Pagelaran ringgit tiyang mawi lakon Lumbung Tugu Emas dipun wedalaken kanggé wujud sukur dhumateng Dèwi Sri ingkang sampun njagi kasuburan tanah-tanah celak Redi Merapi. Isi ringgit tiyang punika ugi wonten wejangan ingkang mligi kanggé katurunanipun Yoso Soedarmo kémawon, ingkang speaker-ipun bakal dipun patèni nalika ngandharaken wejanganipun.
Langendriya Ngayogyakarta
thumb|250px|[[Damarwulan kaliyan kalih réncangipun ing pagelaran Langendriya, Kraton Ngayogyakarta.]]
Langendriya Ngayogyakarta inggih punika drama beksan klasik gagrag Ngayogyakarta ingkang sumber cariyosipun saking Serat Damarwulan. Pacelathon ing Langendriya awujud tembang macapat, bènten kaliyan pacelathon ing ringgit tiyang ingkang ngginakaken pacelathon antawacana. Kawit 2016, Langendriya Ngayogyakarta resmi kaakèni déning Papréntahan Républik Indonésia minangka salah satunggaling Warisan Budaya Sanès Barang salebeting bab seni pagelaran.
Sajarah
thumb|left|page=9|Serat Damarwulan (PDF). Langendriya Ngayogyakarta kajiwani saking cariyos-cariyos ing serat punika. Langendriya Ngayogyakarta dipun ripta déning Pangèran Mangkubumi–yoganipun Sultan Hamengkubuwana VI–nalika warsa 1876. Mangkubumi–minangka lurah pangèran–ngripta Langendriya kanthi kajiwani saking tradhisi macapatan ing Dalem Mangkubumèn (sadèrèngipun ingaran Dalem Kadipatèn). Nalika wulan Siyam, kagiyatan lantihan mbeksa ing Dalem Mangkubumèn dipun endheg, kagantos kaliyan kagiyatan macapatan. Sakawit, ingkang nembang macapat namung tiyang satunggal kémawon, nanging Purwadiningrat–yoganipun Mangkubumi–paring pamanggih murih ingkang nembang kawewahan satunggal tiyang malih utawi malah langkung kathah. Ingkang nembang ugi kados ta tiyang ingkang caturan saha nglakonaken paraga ing tembang macapat punika. Lajeng, tradhisi macapatan ing Dalem Mangkubumèn ingaran mondrèngan ingkang ateges "kathah".
Purwadiningrat tansah ngrembakakaken tradhisi mondrèngan mawi pitulung saking ramanipun. Salah satunggal tuwuh-rembakanipun inggih punika macapatanipun kawewahan ébahan mustaka kaliyan asta tur mèh sami kaliyan tiyang ingkang nembé mbeksa. Anggènipun mbeksa boten sami kaliyan ringgit tiyang ingkang ngadeg, nanging kanthi sikap jèngkèng, sukunipun nekuk dhengkulipun. Purwadiningrat lajeng gadhah pamanggih menawi tradhisi mondrèngan prayoginipun dipun damel dados pagelaran drama beksan. Mangkubumi nyuwun tulung dhumateng kangmasipun–Sultan Hamengkubuwana VII–supados pikantuk salinan Serat Damarwulan ingkang salajengipun dipun idini déning panjenenganipun.
Mangkubumi milih Serat Damarwulan (1885) anggitanipun Radèn Ngabèhi Sélawinata supados cariyosipun bènten kaliyan cariyos ing ringgit tiyang ingkang asumber saking wiracarita Ramayana kaliyan Mahabharata saha asring ginelar ing Kraton Ngayogyakarta. Purwadiningrat mantha seratipun dados pitung lakon ingkang dumados saking Jumenengan Nata Dèwi Kencanawungu, Pejahipun Ranggalawé, Gunjaran, Pejahipun Ménak Jingga, Damarwulan Jumeneng Nata, Ratu Wandan Dhateng Majapait, kaliyan Panji Wulung Dhateng Majapait. Pagelaran Langendriya mbetahaken wekdal pinten-pinten jam ing saben lakonipun, pramila namung cuplikanipun kémawon ingkang dipun wedalaken. Layang éwahaning Purwadiningrat dados sumber cariyos Langendriya Ngayogyakarta saha ing tembé bakal ingaran Pakem Mangkubumèn.
Ing tuwuh-rembakanipun, pagelaran Langendriya Ngayogyakarta mandheg ing warsa 1913. Sasampunipun 64 taun boten kagelar, ing warsa 1977, Yeyasan Siswa Among Beksa nembé nindakaken panalitèn tuwin kasil kanthi ngyasa malih drama beksan Langendriya Ngayogyakarta punika.
Jumenengan Nata Dèwi Kencanawungu
Cariyos Langendriyan Ngayogyakarta asumber saking Serat Damarwulan ingkang papan cariyosipun wonten ing Majapait. Prabu Brawijaya peputri Dèwi Kencanawungu ingkang badhé dipun dadosaken minangka panerusing Majapait nalika panjenenganipun sampun mangkat. Nanging boten sedaya pangageng sarujuk kaliyan putusanipun, sawenèh pangageng boten sarujuk lajeng mbaléla. Sinaosa wonten ingkang boten sarujuk, Dèwi Kencanawungu tetep jumeneng nata dados ratuning Majapait ingkang dipun rawuhi déning para déwa, widadari, punggawa, pandhita, juru nujum, dhayang, manggung, biyada, kaliyan abdi bedhaya.
Sampun setunggal wulan Ménak Jingga saking Praja Blambangan boten saba dhumateng Majapait. Piyambakipun namung hura-hura kaliyan wadyabalanipun tuwin badhé ngraman lumawan Majapait, nanging piyambakipun ugi kesengsem kaliyan Kencanawungu. Ménak Jingga tindak dhumateng Majapait, nuli ngutus Kotbuta kaliyan Katbuta ngintun layang lamaran dhumateng Kencanawungu, nanging dipun tulak. Kalih carakanipun wangsul tur ingawasan wadyabala Majapait. Ménak Jingga lajeng dipun cariyosi kadadosan ing Majapait lan dipun tantang déning Layangséta, yoganipun Patih Majapait Logendèr. Ménak Jingga muring krungu kabar punika, lajeng nyerang Majapait. Paprangan ageng dumados antawising wadyabala Blambangan lumawan wadyabala Majapait. Wadyabala Blambangan ing pungkasanipun kalah, nuli mundur dhumateng Prabalingga. Nalika mundur, piyambakipun dipun kiter saha nglawan Patih Sindhura ingkang pungkasanipun Sindhura tilar donya.
Pejahipun Ranggalawé
Ranggalawé inggih punika salah satunggal pangageng saking Tuban ingkang sarujuk menawi Dèwi Kencanawungu jumeneng nata. Ranggalawé ingkang nembé dugi Bangil dipun parani Layangséta kaliyan Layangkumitir saperlu ngaturi piyambakipun ngadhep Kencanawungu. Ranggalawé nyaguhi dhawuhing ratu. Ing Majapait, Kencanawungu ndhawuhi Ranggalawé mejahi Urubisma, nanging ing dalan piyambakipun prang lumawan wadyabala saking Jipang kaliyan Blambangan. Kalih gabungan wadyabalanipun dipun tumpes déning Ranggawalé, nanging piyambakipun ugi pejah ing paprangan.
Pejahipun Ménak Jingga
thumb|250px|Lakon Ménak Jingga, paraga antagonis ing Langendriya Ngayogyakarta. Patih Majapait Logendèr anggadhahi abdi aran Damarwulan ingkang ngopèni titihan ing Kepatihan. Logendèr kaliyan kalih larènipun ajeg ngala-ala Damarwulan, nanging satunggal putrinipun aran Anjasmara paring asih dhumateng Damarwulan. Layangséta ugi ngala-ala Damarwulan ing ngajengipun Kencanawungu, nanging piyambakipun boten mitadosi kojahipun Layangséta. Damarwulan lajeng ngadhep sang ratu, nuli dipun dhawuhi mejahi Ménak Jingga. Anjasmara boten purun menawi Damarwulan késah nindakaken dhawuhing sang ratu. Nalika Anjasmara tilem, Damarwulan meneng-meneng tindak dhumateng Blambangan. Bénjingipun Anjasmara bingung dipun tinggal Damarwulan. Piyambakipun lajeng nyusul madosi dhumateng Majapait.
Ing Daha, Damarwulan dipun cegat déning Katbuta kaliyan Kotbuta saking Blambangan, nanging piyambakipun saged nglajengaken lampahipun kanthi pitulungan kalih réncangipun, inggih punika Sabdapalon kaliyan Nayagénggong. Dumugi ing Blambangan, Damarwulan mlebet mawi ajian panglémunan dhumateng Keputrèn, papan dununging garwa ampilipun Ménak Jingga. Dèwi Susilawati kaliyan Dèwi Sasmitaningrum kagèt katekanan Damarwulan tur kesengsem dhumateng piyambakipun. Ménak Jingga muring meruhi garwa ampilipun caturan kaliyan Damarwulan. Piyambakipun njotos Damarwulan ngantos semaput. Ménak Jingga ingkang taksih lungkrah saking paprangan mikir menawi Damarwulan sampun séda, lajeng lèrèn ing kasur sari. Kekalih garwa ampil Ménak Jingga nulungi Damarwulan ingkang kinira séda. Damarwulan lajeng tangled babagan karingkihaning Ménak Jingga, inggih punika pusaka wesi kuning. Kekalih garwa ampil wau lajeng mundhut pusakanipun. Ménak Jingga ingkang nembé tilem dipun pejah déning Damarwulan kanthi satunggal serangan.
Damarwulan Jumeneng Nata
Damarwulan kondur bali dhumateng Majapait, nanging dipun cegat déning Layangséta kaliyan Layangkumitir. Kekalihipun gadhah akal ala kagem ngrebut sirahipun Ménak Jingga minangka bukti pejahipun tiyang mbaléla punika. Kekalihipun dumugi ing Majapait ndhaku ingkang mejahi Ménak Jingga punika piyambakipun pribadi, nanging Kencanawungu boten mitadosi jalaran piyambakipun sampun pikantuk wangsit saking déwata ageng ngenani tiyang ingkang saged mejahi Ménak Jingga namung Damarwulan kémawon. Damarwulan ingkang nembé dugi mbekta buktinipun ingkang nentremaken manahipun Kencanawungu.
Salajengipun, Damarwulan winisuda dados panggantosing Ménak Jingga saha piyambakipun dados garwanipun Kencanawungu, wondéné Dèwi Anjasmara ugi taksih dados garwanipun Damarwulan. Kajawi punika, kekalih garwa ampil Ménak Jingga, Dèwi Susilawati kaliyan Dèwi Sasmitaningrum, inggih dados garwanipun Damarwulan. Wondéné Layangséta, Layangkumitir, kaliyan wadyabala Ménak Jingga dipun apunteni klénta-klèntunipun. Kagem mèngeti kamimpanganing Majapait, para rawuh dipun aturi tuguran (melèk wengi) kaliyan hura-hura.
OpenAI
OpenAI yaiku laboratorium riset kacerdhasan gawéyan sing dumadi saka parusahan waralaba OpenAI LP lan perusahaan induk nirlaba, OpenAI Inc. Para pangadegé (utamané Elon Musk lan Sam Altman ) kasurung rasa wedi marang kemungkinan yen kacerdhasan gawéyan bisa ngancam uripé manungsa. Klompok pandukung OpenAI wis niati kanggo mbiayai proyek iki sing gedhéné $ 1 milyar, wong- wong kuwi yaiku Reid Hoffman, Jessica Livingston, Peter Thiel, Greg Brockman lan Sam Altman. Elon Musk mundur saka dewan ing Februari 2018 nanging isih dadi panderma. Ing 2019, OpenAI LP nampa invèstasi US$1 milyar saka Microsoft.
Mocoan Lontar Yusup Banyuwangi
Mocoan Lontar Yusup Banyuwangi menika salah satunggaling tradhisi kang ngrembaka ing Banyuwangi, Jawi Wetan. Lontar Yusup menika salah satunggaling cariyos kang tasih diwaos wonten ing Banyuwangi. Lontar menika didamel ing abad kaping 16.
Sajarah
Blambangan menika salah satunggaling Kraton Hindu kang tasih wonten ing Jawi sabanjuripun Senjakala Majapait taun 1530. Antawisipun abad 15 dumugi 16 menika wekdal kang penting ing sajarah Jawi, amargi wekdal menika bedhahipun Majapait kang Hindu lan Buda dumugi Demak kang Islam. Ing Jawi, tatan sosiyal, pulitik, lan kabudayan, saking Banten dumugi Blambangan menika uga gantos dados enggal. Sakmanten ugi bab agami, masyarakat Jawi menika saking Hindu Buda dados Islam.
Ing Blambangan, menika nyariyosaken karawuhanipun Sayid Ishak utawi Syekh Walilanang nalika Santaguna jumeneng nata (1575). Syekh Walilanang menika dipitadosi dados tiyang ingkang miwiti dakwah ing Jawi Wetan. Panjenenganipun ugi gadhahi putra, Raden Paku utawi Sunan Giri, salah satunggaling Walisanga.
Nalika panyebaran Islam menika mboten saget lancar. Dumugi sepalih abad 18, Blambangan menika dereng saget Islam. Kalih rajanipun kang kiyat, Tawangalun lan Danureja tasih Hindu. Islam ing kaluwarga Kraton Blambangan menika ketawis nalika Pangeran Adipati Danuningrat utawi Pangeran Pati jumeneng nata (1736-1764).
Nalika Blambangan sirna taun 1768, Islam menika ngrembaka ing Bnayuwangi. Ngremabakanipun Islam menika mboten namung agami, nanging ugi kabudayan, salah satunggalipun aksara Arab kang dados pègon. Menika medalaken kabudayan enggal kang diarani Islam-Jawi. Saking menika kathah ngrembaka pesantren kang dados sumber Kasusastran Islam. Salah satunggalipun menika Lontar Yusup Banyuwangi.
Lontar Yusup Banyuwangi menika salinan saking tembang Yusup Cirebon kang diripta ing taun Jawi 1555 (1633-1634 Masehi). Nanging, kalih cariyos menika wonten bentenipun ing pilihan tembung lan cara nyariyosaken. Lontar Yusup Banyuwangi menika mboten wonten tanggal nalika diripta, saengga mboten dimangertosi kapan Lontar menika diripta. Nanging, lontar menika tasih disalin dumugi ing samenika, nyantumaken nami kang nulis lan wekdal nalika nulis naskah menika. Naskah Lontar Yusup Majapait kang paling sepuh menika angka taunipun 1829 Jawa (1890 M). Ing Banyuwangi, Lontar Yusup menika tasih diwaos kaliyan masyarakat, utaminipun ing dèsa. Babad Blambangan lan Kidung Sritanjung sampun mboten diwaos malih.
Cariyos
Lontar Yusup Banyuwangi menika kaperang aturan macapat. Wonten 12 pupuh, 593 gatra, lan 4.366 larik ing lontar menika. Pupuh ing lontar menika wonten 4 jinis inggih menika kasmaran, durma, sinom, lan pangkur.
Lontar Yusup Banyuwangi menika nyariosaken bab Nabi Yusup, salah satunggaling nabi kang wonten ing agami Islam. Lontar menika nyariosaken gesangipun duta nabi linuwih saking yuswa 12 taun. Nalika semanten panjenenganipun ngimpi bab surya, wulan, lan sewelas lintang menika sujud marang nabi Yusup. Cariyos menika dumugi nabi Yusup jumeneng nata sabanjuripun cariyosipun bab impen Raja Mesir nalika ngimpi 7 lembu kang lemu dhahar 7 lembu kang kuru, lan 7 godhong garing kang nglalap 7 godhong kang tasih seger.
Cariyos Yusup kang saking Mesir menika mlumpati sagara dumugi pucuk wetan Jawi dados larikan tembang Lontar Yusup Banyuwangi. Jawi nalika dados Islam menika salah satunggaling sabab lontar menika wonten. Lontar Yusup, sae menika dados catthetan utawi nalika dipagelaraken menika dados wujud Islam-Jawa ing Banyuwangi kang saderenge dados kuthanegara Blambangan.