cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Maako Puolo
Maako Puolo, nuo az Marco Polo (Septemba 15, 1254 – Janiweri 9, 1324 a di horlies, bot no lieta ahn Juun 1325) wehna chrieda ahn hexpluora frahn di Viniishan Ripoblik uu gien fiem fi hihn wolwaid chrabl dem, rikaad ina di buk Il Milione ("Di Milian" ar Di Chrabl dem a Maako Puolo) alzwel nuo az Oriente Poliano (di Uorient a di Puolo dem) ahn di Diskripshan a di Wol.
Ieti
Ieti, ofishali di Ripoblik a Ieti, a wah Afro-French Kryuol ah French-taakin Kiaribiyan konchri. Wid di Daminikan Ripoblik, iakiupai di ailan a Ispanyuola, ina di Grieta Antiliiz Aakipelago. Ayiti ("Ai-op lan") a weh di hindijinos Taino niem fi di ailan. Di ayis paint ina di konchri a Pik la Sele, 2,680 miita ai (8,793 fut). Di tuotal ieria a Ieti a 27,750 skwier kilamita (10,714 sk ml) ah di kiapital niem Puot-o-Prins.
Ieti a weh di fos indipendant nieshan ina di Kiaribiyan, di fos puos-koluonial indipendant blak-ron nieshan ina di wol, ah di onggl konchri we get indipendans afta wah soksesful sliev ribelian. Ieti a di onggl muosli Frankofuon nieshan ina di Kiaribiyan, ah wan outa tuu ina Naat Amoerka (wid Kianada) we ab French az ofishal languij.
Azabaijan
Azabaijan a wah savrin konchri a Ieja an Yuurop.
Fuentecantos, Soria, Spien
Fuentecantos a wahn miunisipaliti luokiet ina di pravins a Soria, Kiastiil ahn León, Spien. Askaadn tu di 2007 sensos (INE), di miunisipaliti ab papyulieshan a 55 inabitant.
Rispiriechri fielia
Respichri fielia rizolt frah inadikuet gias exchienj bai di respichri sistim, miin se di haatiirial axijen, kaaban dayaxaid ar buot kyaah kip naamal lebl.
Ienshent Ruom
Ienshent Ruom wena Italik sivilizieshan we bigin pah di Italian Peninsiula az hoerli az di 8t senchri BKE. Lokiet pah di Meditarienian Sii ah senta pah di siti a Ruom, iexpan teli bikomps wan a di laajis empaya ina di ienshent wol wid estimet a 50 tu 90 milian inabitant (rofli 20% a di wol papilieshan deh taim de) ah iweh-kova 6.5 milian skwier kilomita weni de a ipiik bitwiin di fos ah sekan senchri KE.
Ina apraximetli 12 senchri a egzistans, Ruoman siblizieshan shif frah manaaki tu wah klasikal ripoblik ah den tu wah ingkriisinli aatokratik empaya. Chuu kangkues ah asimilieshan, iweh-kom fi daminiet Sodan ah Westan Yuurop, Ieja Maina, Naat Afrika, ah paat a Nadan ah Iistan Yuurop. Ruom weh pripandarant raichuu di Meditarienian riijan ah wena wan a di muos powaful entiti a di ienshent wol. Muotaim igruup ina klasikal antikuiti tigeda wid ienshent Griis, ah deh simila kolcha ah sasayati nuo az di Griiko-Ruoman wol.
Ienshent Ruoman sasayati eh-kanchibiut tu madan gobament, laa, palitix, injinierin, aat, lichicha, aachitecha, teknalaji, waarfier, rilijan, languij ah sasayati. Ruom ena wah aili divelop siblizieshan, we profeshanalaiz ah expan imilichri ah kriet sistim a gobament kaal res publica, di inspirieshan fi madan ripoblikdem[8][9][10] laka di Yunaitid Stiet ah Frans. Iachiiv impresiv teknalajikal ah aachitechal fiit, laka di kanschokshan a wah extensiv sistim a akuidok ah ruod, azwel di kanschokshan a laaj maniument, palis, ah poblik fasiliti.
Bai di hen a di Ripoblik (27 BKI), Ruom eh-don-kangka di landem rong di Meditarienian ah biyan: idomien exten frah di hAtlantik tu Ariebia ah frah di mout a di Rain tu Naat Afrika. Di Ruoman Empaya himoerj wid di hen a di Ripoblik ah di diktietaship a Agostos Siiza. 721 ier a Ruoman-Poerjan Waar taat ina 92 BKI wid deh fos waar gens Paatia. Iwuda bikoms di langgis kanflik ina yuuman ischri, ah ab mieja ifek ah kangsikuens we laas fi buot empaya. Anda Chriejan, di hEmpaya riich iterituorial piik. Ripoblikan muoriez ah chadishan taat fi diklain juurin di himpiirial piiriad, wid sivl waar az priluud kaman tu di raiz a nyuu empara. Plinta stiet, laka di Palmairiin Empaya, wuda temparerili divaid di hEmpaya juurin di kraisis a di 3d senchri.
Plieg bai hintoernal instabiliti ah atak bai difrah-difrah maigrietin piipldem, di westan paat a di hempaya brokop ina hindipendant kindom ina di 5f senchri. Disya plinta-plinta a di lanmaak we istuorian yuuz fi divaid di ienshent piiriad a yunivoersal ischri frah di prii-midiival "Daak Iejiz" a Yuurop.
Naat Amoerka
Naat Amoerka a di naadan kantinent a di Amoerkaz, sitiet ina di hoert naadan emisfier ah liklmuos di wuola i ina di westan emisfier. Ibaada pah di naat bai di Aaktik Uoshan, pah di iis bai di Naat Atlantik Uoshan, pah di soutiis bai di Kiaribiyan Sii, ah pah di wes bai di Naat Pasifik Uoshan; Sout Amoerka de tu di soutiis.
Ietiyizim
Ietiyizim ina braad sens, a di rijekshan a biliif ina di egzistans a diyiti. Ina narowa sens, ietiyizim spisifikali a di pozishan se no diyiti no de. Muos ingkluusivli, ietiyizm a di absens a biliif se eni diyiti egzis. Ietiyizim kanchraas wid tiyizim, we, ina imuos jinaral fam, a di biliif se akliis wan diyiti egzis.
BRIC
Brazil, Rosha, hIndia ahn di Piiplz Ripoblik a Chaina
Jaajia
Jaajia a wahn konchri ina Yuurop uufa kyapaital an bigis siti niem Tbilisi.
Frejrik Shuopah
Frejrik Shuopah adawaiz nuo az Frédéric Chopin, 1 Maach 1810 – 17 Aktuoba 1849, wena kompuoza ah voerchuoso pianis a di Yuropiian Ruomantik piiriad. Ih wel rigyaad az di grietis Puolish kompuoza, ah wan a di grietis tuon puoyt ina myuuzik.
Shuopah baan ina di vilij a Żelazowa Wola, ina di Dochi a Waarsaa, tu ih Puolish mada ah French-expiechriet faada, ah ina ih hoerli laif ih rigyaad az chail-pradiji pianis. Ina Novemba 1830, a hiej tuenti, ih go a farin; afta di sopreshan a di Puolish Novemba Opraizn a 1830–1831, ih ton wan a di nof expiechriet a di Puolish "Griet Emigrieshan."
A Paris, Shuopah mek a komfatebl libm az kompuoza ah piano tiicha, siem taim im a-gi wan-ah-tuu poblik pofaamans. Duo im a haadent Puolish piechriat, ina Frans ih yuuz di French voerjan a ih niemdem ah hivenchual, fi avaid afi rilai pah hImpiirial Roshan dakiument, ton French sitizn. Afta bad-lokid ruomantik invalvment wid sohn Puolish uman, frah 1837 tu 1847 ih de ina wan piis a torbiulent rilieshanship wid di French raita Jaaj San (Aurore Dudevant). Aazwie ina friel elt, ih ded a Paris ina 1849, a di iej a toti-nain, frah kranik pulmaneri tiubakulosis.
Shuopah hextant kompozishandem rait praimeri fi di piano az suolo inschrument. Duo deh teknikali dimaandin, ih stail emfasaiz nuans ah hexpresiv dep. Shuopah hinvent myuuzikal faam laka di balaad ah ih weh rispans fi mieja hinovieshan ina faam laka piano sonaata, waals, naktoern, etyuud, impramtyuu ah priilyuud. Ih wokdem a fongdieshan ah maastapiis a Ruomantisizim ina 19t-senchri klasikal myuuzik.
Santyaago, Chili
-33.45°N, -70.66667°W
Santyaago (Panish: Santiago de Chile) a di kyapital fi Chili.
Jaaloji
Jaaloji (frah Griik γῆ, gē, i.e. "oert" ah -λoγία, -lojia, i.e. "todi a, diskuos") a wah oert sayans wa kompraiz todi a di salid Oert, di raktuon wa mekiop, ah di pruoses ou deh chienj. Jaaloji azwel kiah refa jinarali tu di todi a di salid fiicha a heni silestial badi (laka jaalaji a di Muun ar Maarz).
Maakit
Maakit a wan a di nof varayati a sistim, instityuushan, prosiija, suoshal rilieshan ah infrachokcha ina we paati ingiej ina hexchienj. Wails paati kiah exchienj gudz ah saabis bai baata, muos maakit rilai pah sela a-aafa deh gudz ar saabis (ingkluudn lieba) ina hexchienj fi moni frah baya. Wi kiah se dat maakit a di pruoses we di prais a gudz ah saabis get extablish. Maakit fasilitiet chried ah iniebl di dischribyuushan ah alokieshan a rizuos ina sasayati. Maakit lou heni chriedebl aitem fi bi ivaliuwiet ah prais. Maakit imoerj muo ar les spantienos ar kiah bi kanschrok dilibaret bai yuuman intarakshan ina aada fi iniebl di hexchienj a raits (cf. uonaship) a saabis ah gudz.
Fuentelmonge, Soria, Spien
Fuentecantos a wahn miunisipaliti luokiet ina di pravins a Soria, Kiastiil ahn León, Spien. Askaadn tu di 2007 sensos (INE), di miunisipaliti ab papyulieshan a 104 inabitant.
Ignarans
Ignarans a stiet a bi aninfaam (lak a nalij). Di wod ignarant a ajitiv we diskraib smadi uu anawier ah noftaim yuuz fi diskraib indivijual uu dilibaretli ignuor ar disrigyaad impuotant infamieshan ar fax. Ignoraamos kamanli yuuz ina di Yunaitid Kindam, Airilan, ah di Yunaitid Stiet. Ina Jumiekan Kryuol ignarant ab wah nex miinin ina di sens fi get bex, anggri ar ajitietid. Di noun ina dis sens a ignaransi.
Gobna-Jinaral a Jumieka
Di Gobna-Jinaral a Jumieka riprizent di Jumiekan manaak ah ed a stiet, korantli Charles III.
Di Kwiin, pah di hadvais a di praim minista, apaint wah gobna-jinaral az ar riprizentitiv ina Jumieka. Buot di Kwiin ah di gobna-jinaral uol nof powa, bot deh aadli exasaizi, yuujal onggl ina imoerjensi ah ina som kies [ush?] waar.
Di gobna-jinaral riprizent di manaak pah serimuonial okiejan laka di hopnin a paaliment, di prezentieshan a hanaz, ah milichri paried. Anda di kanstityuushan, ih get aatariti fi ak ina som mata, fi egzampl fi apaint ah disiplin afisa a di sibl saabis, pruoruog paaliment, ah so fuot, bot onggl ina fyuu kies ih gat powa fi ak dege pah ih uona diskreshan.
Grien
Grien a sumaal, aad, jrai siid, wid ar widoutn ox ar fruut leya faasn tui, aavis fi yuuman ar animal kansomshan.
Gran Kianyan
Di Gran Kianyan (Uopi: Ongtupqa; Yavapai: Wi:kaʼi:la, Panish: Gran Cañón) a wah kianyan wid stiip-stiip said kaavout bai di Kalaraado Riva ina di stiet a Arizuona ina di Yunaitid Stiet.
Maashal Ailanz
Maashal Ailanz a wahn konchri ina Uoshania.
Jacques Cartier
Jak Kaatie, nuo az Jacques Cartier (Disemba 31, 1491–Septemba 1, 1557) wehna French expluora uu kliem wa a nou Kianada fi Frans. Ihn wehna di fos Yuuropian fi diskraib ahn map di Golf a Sin Larens ahn di shuor dem a di Sin Larens Riba, ush ihn niem "Di Konchri a Kianadas", afta di hIrokwoi (Iroquois) niem dem fi di tuu big seklment ihn si a Stadacona we Kibek Siti (Quebec City) de ahn a Hochelaga wa nuo tide az Manchriaal Ailant (Montreal Island).
Naawie
Di Kindom a Naawie a wahn konchri ina Nadorn Yuurop. Naawie a wan a di riches konchri dem ina di worl, an kansistentli get rangk az wan a di bes plies dem fi liv.
Gormaz, Soria, Spien
Gormaz a wahn miunisipaliti luokiet ina di pravins a Soria, Kiastiil ahn León, Spien. Askaadn tu di 2007 sensos (INE), di miunisipaliti ab papyulieshan a 20 inabitant.
Soliedra, Soria, Spien
Soliedra a wahn miunisipaliti luokiet ina di pravins a Soria, Kiastiil ahn León, Spien. Askaadn tu di 2007 sensos (INE), di miunisipaliti ab papyulieshan a 38 inabitant.
Maamanizam
Di Choch a Jiizas Krais a Lata-die Sient (LDS Choch, muor taim kaal Maaman Choch) a di muos bigis dinaminieshan fi pring fram out a di Lata Die Sient muuvment arijiniet bai Joseph Smith roun 1830. Di choch bies ina Salt Liek Siti, Yuutaa, an idon extablish nof kanggrigieshan (we dem prefa kaal "waad" an "branch") aal bout di wol. Dem se di mount a memba ina di choch ron fram bout 13 milian (6 milian ina di U.S. aluon) tu onggl bout aaf a dat nomba de, dipen pan ou dem a kounti.
Jah
Jah a di krieta a di uol woerl an aal di kriicha dem we de iina it. Dis a wan a di niem dem weh Rasta kaal deh Gad.
Grama
Ina lingguistix, grama a di set a schrokchral ruul we goban di kampozishan a klaaz, friez, ah wod ina heni potikiula nachral languij. Di toerm refa azwel tu di todi a soch ruul, ah dis fiil ingkluud maafalaji, sintax, ah fonalaji, noftaim kampliment bai fonetix, simantix, ah pragmatix.
Enaji
Ina fizix, enaji a di prapati a abjek we kiah chanzfor tu ada abjek ar kanvoert ina difrah-difrah faam. Di "abiliti a sistim fi pofaam wok" a kaman diskripshan, boti misliidn bikaa enaji no nesiserili avielebl fi du wok. Far instans, ina SI yuunit, enaji meja ina juul, ah wan juul difain "mikianikali", az di enaji chansfor tu wah abjek bai di mikianikal wok fi muuvi a distant a 1 miita gens a fuos a 1 nyuutan. Ousomeba, a nof eda difinishan a enaji, dipen pah di kantex, laka toermal enaji, riediant enaji, ilekchomagnetik, nyuuklier, etc., we di difinishan diraiv we a di muos kanviiniant.
Nachral satilait
Nachral satilait, ar muun, a silestial badi we aabit waneda silestial badi wid grieta mas (e.g. wah planit, staar, ar dwaaf planit), kaal fii praimeri. Fi egzampl, di Muun a nachral satilait a Oert, ah Oert a nachral satilait a di Son.
Griet Riba
Di Griet Riba a wan a Jumieka mieja riba, ah ifaam di bongjri a di parish a Sin Jiemz wid Wesmolan ah Anuova.
Montyaaguila, Chili
Montyaaguila (Panish: Monte Águila) a di siti fi Chili.
Somaalia
Somaalia a wahn konchri ina Afrika.
Golmayo, Soria, Spien
Golmayo a wahn miunisipaliti luokiet ina di pravins a Soria, Kiastiil ahn León, Spien. Askaadn tu di 2007 sensos (INE), di miunisipaliti ab papyulieshan a 1.688 inabitant.
Fuos
Ina fizix, wah fuos a heni intarakshan we, wen ianopuoz, wi chienj di muoshan a wah abjek. Ina ada wod, wah fuos kiah kaaz abjek wid mas fi chienj ivelasiti (we ingkluud fi bigin muuv frah stiet a res), i.e., fi axalariet. Fuos kiah aalso diskraib bai intyuuitiv kansep laka shub ar pul. Fuos ab buot magnityuud ah direkshan, so meki a vekta kuantiti. Imeja ina di SI yuunit a nyuutan ah riprizent bai di simbal F.
Agostos
Agostos, baan Gaius Octavius Thurinus, weh adap bai ih griet-ongkl Julios Siiza ina 44 BKI, ah bitwiin datde taim de ah 27 BKI, get di nyuu ofishal niem Gaius Julius Caesar. Afta 27 BKI, ih weh niem Gaius Julius Caesar Augustus. Chuu im ab sumoch niem, ikaman fi jos kaal im Aktievios wen yaa refa tu di iventdem bitwiin 63 ah 44 BKI. Ih ton di fos empara a di Ruoman Empaya, we im ruul bai ihself frah 27 BKI tel ih ded ina 14 KI. Yong Aktievios kom ina ih legisi (ded lef) wen Siiza get asasiniet ina 44 BKI.
Japan
Japan a wahn ailan konchri ina Iis Ieja. Di papyulieshan a di konchri a 128 milian, di tent bigis ina di worl. Di kyapital de ina Tuokio.
Griet Baria Riif
Di Griet Baria Riif a di wol laajis karal riif sistim kompuoz a uoba 2,900 indivijual riif ah 900 ailan we chrech fi uoba 2,300 kilamita uoba wah ieria a apraximetli 344,400 skwier kilamita. Di riif lokiet ina di Karal Sii, aaf di kuos a Kwiinzlan, Aschrielia.
Agostos
Ina 43 BKI, Aktievian jain fuos wid Maak Antuoni ah Marcus Aemilius Lepidus ina wah milichri diktietaship we kaal di Sekan Trayomviret. Di trayomviret ivenchal kalaps chuu ebribadi wena resl fi powa: Lepidus go ina egzail, ah Antuoni komit suisaid afta ih luuz a di bakl a Aktiom bai di fliit a Aktievian we Agripa eh-liid ina 31 BKI. Afta di Sekan Trayomviret kalaps, Aktievian ristuor di outwod luk a di Ruoman Ripoblik, wid gobament powa ina di Ruoman Senit, bot ina praktis ih ritien aatakratik powa sieh wie. Ih powa koh frah di finanshal sokses ah rizuos we ih get chuu kangkues, di rilieshanshipdem we ih ab ina di empaya, di laayalti a di milichri suoja ah vechrandem, ah di rispek a di piipl.
Agostos expan di Ruoman empaya, sikior di bongjridem, ah mek piis wid Paatia chuu diplumasi. Ih rifaam di Ruoman sistim a taxieshan, divelop nof ruod netwok wid ofishal kuuria sistim, setop wah aami (ah wah likl nievi), setop di Prituorian Gyaad, ah mek ofishal poliis ah faya-faitin fuos fi Ruom. Muos a di siti get bil bak anda Agostos; an ih rait wah rekaad a ih wuona akomplishment, kaal di Res Gestae Divi Augusti, we sovaiv tu dis die. Wen ih ded ina 14 KI, di Senit diklier se Agostos a wah gad, uu deh (di Ruoman piipl) fi priez. Ih niemdem, Agostos ah Siiza tekop bai ebri ada empara afta im, ah di mont we yuus fi niem Sextilis, get riiniem Aagos ina fiim hana. Ih pozishan eh-tek uoba bai ih stepson ah sonahlaa, Taibiirios.
Avisena
Abū ‘Alī al-Ḥusayn ibn ‘Abd Allāh ibn Sīnā, nuo az Abū Alī Sīnā (Poerjan ابوعلی سینا), ar Ibn Sīnā (arabik ابن سینا), ar Avitzianós (Griik Aβιτζιανός), ar latnaiz Avisena (s. 980 - 1037) a weh wah Poerjan palimat ah di bes fizishan ah filasafa fiih taim. Im a weh wah aschranama, kimis, jaalajis, lajishan, pielientalajis, matimatishan, fizisis, puoyt, saikalajis, sayantis, ah tiicha. Im eh-todi medisn anda wah fizishan niem Koushyar. Ih rait nieli 450 ese pan a waid rienj a sobjek, bot a onggl 240 sovaiv. 150 a di wandem we sovaiv a pah filasafi ah 40 a dem de pah medisn. Ih muos fiemos wok a Di Buk a Iilin, wah filasafikal ah sayantifik ensaiklopidia, ah Di Kianan a Medisn, we a weh wah standad medikal texbuk ina nof midiival yunivoersiti. Ah tu, im a weh di smadi we taat Avisenian lajik ah di filasafikal skuul a Avisenizim, we influens nof Mozlim ah Skalastik tingka. Wi kansida Avisenna di Faada a Madan Medisn ah klinikal faamakalaji, espeshali fi di inchadokshan a sistimatik experimentieshan ah kuantifikieshan ina di todi a fizialaji, ih diskovri se infekshos diziiz kantiejos, ah di inchadokshan a kuarantiin fi lesn di pred a kantiejos diziiz, di inchadokshan a experimental medisn, evidens-bies medisn, klinikal chrayal, randomaiz kanchuol chrayal, ifishensi tes, klinikal faamakalaji, nyuurosaikayachri, rix fakta analisis, di aidie a di sinjuom, ah di impuotans a dayetix ah di influens a klaimit ah invairament pah elt. Im a di faada a fondamental kansep bout momentom ina fizix, an a weh di payanier a aruomaterapi fi im invenshan a stiim distilieshan ah exchrakshan a nof isenshal ail. Ih divelop di kansep a yunifaamitierianizim ah di laa a suupazishan ina jaalaji.
Pratistant Refamieshan
Di Pratistant Refamieshan, noftaim refa tu jos az di Refamieshan (frah Latn reformatio, lit. "restorieshan, rinyual"), wena skizim frah di Ruoman Kiaklik Choch inishiet bai Maatn Luuta ah kantiniu bai Jan Kialvin, Huldrych Zwingli ah ada hoerli Pratestant Rifaama ina 16t senchri Yuurop.
Jainizim
Jainizim (Jainism) a wan a di huolis rilijan fi harijiniet ina hIndia. Di Jaindem biliib se hebri suol divain ah ab di potenshal fi hachiib hinlaitnment, ar Moksha. hEni suol we manij fi kangka fii wuona hintoernal henimidem ah hachiib di stietos a supriim egzistans deh kaal jina (kangkara, vikta). Jainizim kansida az di ruod fi fala fi hachiib dat stietos de. Jainizim azwel sohtaim kaal Jain Daama (जैन धर्म) ar Shraman Daama, ar di rilijan fi "Nirgantha" ar di rilijan fi "Vratyas" ina di ienshent texdem.
James Joyce
James Augustine Aloysius Joyce (2 Febiweri 1882 – 13 Janiweri 1941) wehna wahn Airish expachriet aata ina di 20t senchri. Im bes binuon fi im lanmaak navl Ulysses (1922) an di kanchrovorshal buk we kom bifuo i, Finnegan's Wake (1939), az wel az di shaat tuori kalekshan Dubliners (1914) an di semi aatabaiyagrafikal navl A Portrait of the Artist as a Young Man (1916).
Ba'ai Fiet
Di Ba'ai Fiet (nastaliq بهائیت fa Bahá'iyyat, Arabik بهائية Bahá'iyya IPAc-en bəˈhaɪ, a monotiyistik rilijan we emfasaiz di pirichual yuuniti a aal yuumankain. Chrii kuor prinsipl extablish di biesis fi Ba'ai tiichin ah dakchrin: di yuuniti a Gad, dat a onggl wan Gad uu a di suos a aal krieshan; di yuuniti a rilijan, dat aal mieja rilijan ab di siem pirichual suos ah kom frah di sieh Gad; ah di yuuniti a yuumaniti, dat aal yuuman eh-kriet iikual, kopl wid yuuniti ina daivoersiti, dat daivoersiti a ries ah kolcha wot aprishieshan ah axeptans. Askaadn tu di Ba'ai Fiet tiichin, di yuuman poerpos a fi laan fi nuo ah fi lob Gad chuu soch metad az Praya, riflekshan ah fi bi a saabis tu yuumaniti.
Nalij
Nalij a familiariti, awiernis ar andastandin a smadi ar sinting, laka fax, infamieshan, diskripshan, ar skil, we akwaya chuu expiiriens ar edikieshan bai smadi posiiv, diskova, ar laan.
Schruok
Schruok a wen puo blod fluo tu di brien rizolt ina sel det.
Fuentelsaz de Soria, Spien
Fuentelsaz de Soria a wahn miunisipaliti luokiet ina di pravins a Soria, Kiastiil ahn León, Spien. Askaadn tu di 2007 sensos (INE), di miunisipaliti ab papyulieshan a 60 inabitant.
Soplai ah dimaan
Ina maikroikanamix, soplai ah dimaan a wah ikanamik magl a prais ditoerminieshan ina maakit. Ikangkluud se ina kampetitiv maakit, di yuunit prais fi a potikiula gud, ar ada chried aitem laka lieba ar likuid finanshal aset, wi vieri antel isekl a wah paint we di kuantiti dimaan (a di korant prais) wi iikual di kuantiti soplai (a di korant prais), rizolt ina ikanamik ikuilibriom fi prais ah kuantiti chranzak.
Nafría de Ucero, Soria, Spien
Nafría de Ucero a wahn miunisipaliti luokiet ina di pravins a Soria, Kiastiil ahn León, Spien. Askaadn tu di 2007 sensos (INE), di miunisipaliti ab papyulieshan a 76 inabitant.
Fraasbait
Fraasbait ar kuol bon a medikal kandishan wen luokalaiz damij kaaz tu kin ah ada tishu juu tu friiz.
Natsumi Takamori
Natsumi Takamori(Japaniiz:高森　奈津美,Febiweri 14, 1987 –) o le Japaniiz actor.
Napuolian I a Frans
Napuolian Buonapaat, nuo az Napoleon Bonaparte (15 Aagos 1769 – 5 Mie 1821) lieta nuo az Napuolian I a Frans, ahn priivos az Napoleone di Buonaparte, wehna milichri ahn palitikal liida a Frans uufa akshandem shiep Yuuropiian palitix ina di horli 19t senchri.
Sou Paalo
°N, °W
Bab Maali
__INDEX__
Sou Paalo
Sou Paalo a di bigis siti ina Brazil.
Bab Maali
Bab Maali (baan Rabat Nesta Maali, Febiweri 6 1945, a Nain Mail, Jumieka), wehna Jumiekan rege-haatis ahn sang raita. Ihm ded pahn Mie 11 1981 ina Mayami, Flarida. Ihm wehna wan a di bigis rege-haatis. Ihm mek rege myuuzik wel papila chuu di wuol werl but ihm no onggl pred fiim myuuzik, ihm pred Jah mechiz chuu di werl tu.
Herli laif ahn karier
Rabat Nesta Maali (Robert Nesta Marley) eh-baan pan ih maternal grampa faam a Nain Mail, Sint An Parish, Jumieka, tu Naaval Singklier Maali (Norval Sinclair Marley, 1885-1955) ahn Sidela Buka (Cedella Booker, 1926-2008). Naaval Maali (Norval Marley) ena wah wait Jumiekan arijinali frah Sosex, Ingglan, uufa fambili kliem Sirian Juwish arijin. Naaval kliem se ihm ena kiaptin ina di Rayal Mariinz ; a di taim wen ihm marid tu Sidela Buka (Cedella Booker), wah Afro-Jumiekan den 18 ier uol, ih weh emplai az plantieshan uobasier. Duo Bab Maali eh niem Nesta Robert Marley, wah Jumiekan paaspuot ofishal uda lieta rivoers ih fos ah migl niemdem. Naaval provaid finanshal supuot fi ih waif ah pitni bot skiesli si dem kaaz ih weh gaan we muotaim. Bab Maali aten Stepni Praimri ah Juunia Ai Skuul we saab di kiachment ieria a Sint An. Ina 1955, wen Bab Maali a 10 ier uol, ih faada ded fram aat atak a di hiej a 70.
Maali ah Nevl Livinstan (Neville Livingston) (lieta nuo az Boni Wiela) ena kombolo frah dem a pitni a Nain Mail. Dem eh-taat fi plie myuuzik tugiada wails deh de a Stepni Praimri ah Juunia Ai Skuul. Maali lef Nain Mail wid ih mada wen im a 12 ah muuv gaa Chrench Tong, Kinston. Sidela Buka ah Tadios Livinstan (Thadeus Livingston) (fi Boni Wiela faada) eh-ab wah daata tugiada uu deh niem Poerl, uu wena yongga sista tu buot Bab ah Boni. Nou dat Maali ah Livinstan ena-lib tugiada ina di siem ous ina Chrench Tong, deh myuuzikal expluorieshan diipn fi hingkluud di lietis R&B fran Amoerkan riedio stieshan uufa braadkyaas kuda kech Jumieka, ah di nyuu Skia myuuzik. Di muuv tu Chrench Tong pruuv fi bi faachunet, az Maali kuiktaim fain ihself ina vuokal gruup wid Boni Wiela, Piita Toch, Bevali Kelso ah Juunia Bratwiet. Juo Igz, uu wena paat a di soxesful vuokal ak Igz ah Wilsn (Higgs and Wilson), eh-rizaid pah 3d Schriit, an ih singin paadna Rai Wilsn eh-riez bai fi Juunia Bratwiet grani. Igz ah Wilsn uda ryoers a di bak a di ousdem bitwiin 2n ah 3d Schriit, an a neh lang bifuo Maali (nou ih de-rizaid pah 2n St.), Juunia Bratwiet ah deh adawandem ena-kanggrigiet rong disaya soxesful dyuo. Maali ah di res neh plie no hinschument a disaya taim, az deh weh muo hinchestid fi bi a vuokal aamani gruup. Igz eh glad fi elp dem divelop deh vuokal aamani, alduo muo impuotant, ih eh-taat fi laan Maali ou fi plie gitaar—bai so dwiin ih kriet di bedrak we wuda lieta lou Maali fi kanschok som a di bigis-selin rege sing ina di ischri a die jahra.
1962-72: Hoerli ierdem
Ina 1963, Bab Maali, Boni Wiela, Piita Toch, Juunia Bratwiet, Bevali Kelso, ah Cheri Simit eh kaal Di Tiiniejaz. Deh lieta chienj di niem tu Di Wielin Ruudbwaiz, den tu di Wielin Wielaz, a we paint deh diskova bai rekaad projuusa Kaxuon Dad (Coxsone Dodd), ah fainali tu Di Wielaz. Deh singgl "Sima Dong" fi di Kaxsuon liebl bikom Jumiekan #1 ina Febiweri 1964 bai sel wa estimiet a 70,000 kapi.[26] Di Wielaz, nou rekaad regiula fi Styuujo Wan, fain dehself a-wok wid extablish Jumiekan myuuzishan laka hOernis Rangglin (Ernest Ranglin arienja "Iat Fi Bi Aluon” [It Hurts To Be Alone],[27] di kiibuodis Jaki Mitu (Jackie Mittoo) ah saxofuonis Ruolan Alfanso (Roland Alphonso). Bai 1966, Bratwiet, Kelso, ah Simit eh-lef Di Wielaz, lef di kuor chriyo a Bab Maali, Boni Wiela, ah Piita Toch.[28]
Namibia
Namibia a wahn konchri ina Afrika.
Bab Maali
1962-72: Hoerli ierdem
Ina 1966, Maali marid tu Rita Andisn (Rita Anderson), ah muuv nier ih mada rezidens ina Wilmintan, Delawier ina di Yunaitid Stiet fi wah shaat taim, wentaim ih wok az wah DuPant lab asistant ah pah di asembli lain a wah Kraisla plaant, anda di ielias Danal Maali.[29]
Duo ih eh-riez az Kiaklik, Maali bikom inchestid ina Rastafarai biliif ina di 1960z, wen ih get we fran ih mada influens.[30] Afta ih gubak a Jumieka, Maali faamali kanvoert tu Rastafarai ah bigin gruo ih jredlax. Di Rastafarai proskripshan gens ier kotin bies pah di biblikal Samsn, uu az Nazirait, eh-expek fi mek soertn rilijos vou, ingkluudn di richual chriitment a ih ier az diskraib ina Chapta Six a di Buk a Nomba:
Bitwiin 1968 ah 1972, Bab ah Rita Maali, Piita Toch ah Boni Wiela rii-kot soh uol chrak wid JAD Rekaad ina Kinston ah Landan fi atemp fi komoershalaiz Di Wielaz song. Boni lieta asoert se demaya sing "shuda neba riliis ina albom ... deh wena onggl demo fi rekaad kompini lisn". Ina 1968, Bab ah Rita visit singraita Jimi Naaman (Jimmy Norman) a ih apaatment ina di Brangx. Naaman eh-rait di extendid lirix fi Kai Winding "Time Is on My Side" (kova bai di Ruolin Stuonz) ah ih eh aalso rait fi Jani Nash ah Jimi Enjrix.[31] Wah chrii-die jam seshan wid Naaman ah adawandem, ingkluudn Naaman kuo-raita Al Pyfrom, rizolt ina wah 24-minit tiep a Maali a-pofaam wuoliip a ih uona ah Naaman-Pyfrom kompozishan. Dis tiep, askaadn tu Rege aakaivis Raja Stefenz (Roger Steffens), rier sens iweh influens bai pap muo dah rege, az paat a efoert fi Maali brok ina di Amoerkan chaat.[31] Askaadn tu wah aatikl ina Di Nyuu Yaak Taimz, Maali experiment pah di tiep wid difrah-difrah song, bai adap wah duu-wap stail pah "Tan Wid Mi" ah "di sluo lob sing stail a 1960z aatisdem" pah "Splish fi Mi Splash".[31] Aatis stil fi extablish ihself outsaida ih nietiv Jumieka, Maali lib ina Rijmount Gyaadn, Bluumzberi, juurin 1972.[32]
1972-74: Muuv tu Ailan Rekaad
Ina 1972, Bab Maali sain wid CBS Rekaad a Landan ah imbaak pan a UK tuor wid Amoerkan suol singa Jani Nash (Johnny Nash).[33] Wails deh de a Landan di Wielaz ax deh ruod manija Brent Klaak (Brent Clarke) fi inchajuus dem tu Kris Blakwel (Chris Blackwell) uu eh-laisn som a deh Kaxuon riliis fi ih Ailan Rekaadz. Di Wielaz eh-inten fi diskos di rayalti asosietid wid demde riliis; steda dat di miitn rizolt ina di aafa a wah advans a £4,000 fi rekaad wah albom.[34] Sens Jimi Klif, fi Ailan tap rege staar, eh riisantli lef di liebl, Blakwel eh-praim fi a ripliesment. Ina Maali, Blakwel rekanaiz di eliment we eh-niid fi kech di rak aadiens: "Mi wena diil wid rak myuuzik, we a riili rebl myuuzik. Mi eh-fiil se dat uda riilli bi di wie fi brokout Jumiekan myuuzik. Bot yu niid smadi uu kuda bi datde imij. Wen Bab waakiin ih riili wena dat imij."[35] Di Wielaz ritoern a Jumieka fi rekaad wid Ari J ina Kinston we rizolt ina di albom Kech a Faya.
Praimerili rekaad pah wah iet-chrak Kech a Faya maak di fos taim wah rege ban eh-ab axes tu stiet-a-di-aat styuujo ah weh akaad di siem kier az deh rak ah ruol pierdem.[35] Blakwel eh-dizaya fi kriet "muo a jrif-jrif, ipnatik-taip fiil dan a rege ridim",[36] ah rischrokcha Maali mix ah arienjmentdem. Maali chrabl gaa Landan fi syuupavaiz Blakwel uovadobin a di albom we ingkluud we ih tempa-tempa di mix frah di bies-ebi song a Jumiekan myuuzik ah we ih omit tuu chrak.[35]
Di Wielaz fos albom fi hAilan, Kech a Faya, weh-riliis wolwaid ina hIepril 1973, pakij laka rak rekaad wid wah yuuniik Zippo laita lifop-tap. Inishali hi sel 14,000 yuunit, neh mek Maali ton no staar, bot irisiiiv pazitiv kritikal risepshan.[35] Iweh-fala lieta datde ier bai di albom Boernin we ingkluud di sing "Ai Shat di Sherif". Erik Klaptan (Eric Clapton) get di albom fran ih gitaaris Jaaj Teri (George Terry) uu weh-uop se ih uda eh-injai hi.[37] Klaptan eh suutebli impres ah chuuz fi rekaad wah kova voerjan a "Ai Shat di Sherif" we bikom ih fos US it sens "Layla" tuu hier hoerlia ah riich #1 pah di Bilbuod At 100 pah 14 Septemba 1974.[38] Nof Jumiekandem neh kiin pah di nyuu rege song pah Kech a Faya, bot di Chrench Tong stail a Boernin fain fan kraas buot rege ah rak aadiens.[35]
Juurin dis piiriad, Blakwel giwe ih Kinston rezidens ah kompini edkwaataz a 56 Uop Ruod (deh taim nuo az Ailan Ous) tu Maali. It ouz Tof Gang Styuujo, ah di prapati bikom no honggl Maali afis, bot azwel ih yaad.[35]
Di Wielaz eh-skejuul fi hopm sebmtiin shuo ina di US fi Slai ah di Fambili Stuon. Afta fuo shuo, di ban get faya bikaa deh weh muo papiula dah di akdem deh wena-opm fa.[39] Di Wielaz brokop ina 1974 ah iich a di chrii mien memba go poersyuu suolo kiarier. Di riizn fi di brokop shroudop ina kanjekcha; som piipl biliiv se a chuu disagriiment mongx Boni, Piita, ah Bab kansoernin pofaamans, wails adawandem kliem se Boni ah Piita simpli prefa suolo wok.
1974-76: Lainop chienj ah shuutin
Dispait di brokop, Maali kantiniu rekaad az "Bab Maali & Di Wielaz". Ih nyuu bakin ban eh-ingkluud di bredadem Kaaltan ah Astan "Fambili Man" Baret pah jom ah bies rispektivli, Juunia Maavin ah Al Andisn pah liid gitaar, Tairuon Douni ah Oerl "Waya" Lindo pah kiibuod, ah Alvin "Siiko" Patisn pah pokoshan. Di "Ai Chriiz", kansis a Judi Muowat, Maasia Grifit, ah Maali waif, Rita, provaid bakin vuokal. Ina 1975, Maali ab ih intanashinal briekchuu wid ih fos it outsaida Jumieka, "No Uman, No Krai", frah di Nati Jred albom.[40] Dis fala bai ih briekchuu albom ina di Yunaitid Stiet, Rastaman Vaibrieshan (1976), we riich di Tap 50 a di Bilbuod Suol Chaat.[41]
Jalal ad-Din Muhammad Balkhi-Rumi
Jalāl ad-Dīn Muḥammad Balkhī (porzhan جلال الدین محمد بلخى), ar Jalāl ad-Dīn Muḥammad Rūmī (arabik جلال‌الدین محمد رومی), ar Mowlānā (porzhan مولانا), nuon tu di Ingglish worl as jos Rumi, (September 30, 1207 – December 17, 1273) a wehna wahn 13t senchri Porzhan puoin raita, Suni Izlamik juura, an tioluojan. Rumi a wahn diskriptiv neim we stan fa "di Ruoman" kaa im wehn liv muos a im laif ina wahn ieriya niem Rūm, we dii ruul bai di Bixantiin Empaiya wan taim.
Bab Maali
1974-76: Lainop chienj ah shuutin
Pah 3 Disemba 1976, tuu die bifuo "Sumail Jumieka", wah frii kansoert aaganaiz bai di Jumiekan Praim Minista Maikal Manli fi atemp fi hiiz tenshan bitwiin tuu waarin palitikal gruup, Maali, ih waif, ah manija Dan Tiela weh-wuundid ina asaalt bai anuon gonmandem ina Maali yaad. Tiela ah Maali waif sostien siiros injri, bot lieta mek ful rikovri. Bab Maali risiiv maina wuun ina ih chis ah haam.[42] Piipl tingk se di atemp pan ih laif palitikal motiviet, az nof piipl eh-fiil se di kansoert eh riilli wah rali fi supuot Manli. Nondiles, di kansoert prosiid, ah Maali wid ih hinjri pofaam az skejuul, tuu die afta di hatemp. Wen deh ax ou komz, Maali rispan se, "Di piipl uu a-chrai fi mek dis wol wosara naa tek no die aaf. So ou mi fi do so?" Di membadem a di gruup Zap Pow plie az Bab Maali bakop ban bifuo wah festival kroud a 80,000 wails di membadem a Di Wielaz eh stil misn ar a-aid.
1976-79: Rilokieshan gaa Ingglan
Maali lef Jumieka a di hen a 1976, ah afta wah mont-lang "rikovri ah raitin" sojorn a di sait a Kris Blakwel Kompas Paint Stuujo ina Nasaa, Ba’aamaz, araiv a Ingglan, we ih spen tuu hier ina self-impuoz egzail.
Anda di niem Bab Maali ah di Wielaz ilebm albom eh-riliis, fuo laiv albom ah sebm styuujo albom. Di riliisdem ingkluud Babilan bai Bos, wah dobl laiv albom wid totiin chrak, eh-riliis ina 1978 ah risiiv kritikal akliem. Dis albom, ah spisifikali di fainal chrak "Jamin" wid di aadiens ina frenzi, kiapcha di intensiti a Maali laiv pofaamans.
1979-81: Lieta ierdem
Sovaival, wah difayant ah palitikali chaaj albom, eh-riliis ina 1979. Chrak laka "Zimbabue", "Afrika Yunait", "Wiek Op ah Lib", ah "Sovaival" riflek Maali supuot fi di schrogl a di Afrikandem. Ih apierans a di Amandla Festival a Bastan ina Julai 1979 shuo ih chrang opozishan tu Sout Afrikan apaataid, we ih eh aredi shuo ina ih sing "Waar" ina 1976. Ina hoerli 1980, ih weh invait fi pofaam a di 17 Iepril selibrieshan a Zimbabue Indipendans Die.
Opraizin (1980) wena Bab Maali fainal styuujo albom, an a wan a ih muos rilijos prodokshan; ihingkluud "Ridemshan Sing" ah "Fieba A-Lob Ja".[49] Kanfrontieshan, riliis postyuumosli ina 1983, kantien anriliis matiirial rekaad juurin Maali laiftaim, ingkluudn di it "Bofalo Suoja" ah nyuu mix a soh singgl priivosli onggl avielebl ina Jumieka.
Siknis ah det
Ina Julai 1977, deh fain se Maali eh-ab wah taip a malignant melanuoma anda di niel a wan a ih tuo. Kanchrieri tu oerban lejen, dis liijan neh kaaz praimerili bai no injri juurin wah futbaal mach dat ier, bot insted a wena simtom a di aredi-egzis kiansa. Maali tondong ih dakta advais fi get ih tuo ampiutiet, a-sait ih rilijos biliif, ah insted di niel ah niel bed eh-rimuuv ah kin graaf tek fran ih tai fi kiba di ieria.[51][52] Dispait ih ilnis, ih kantiniu tuor ah weh ina di pruoses a skejuul wah wol tuor ina 1980.[53]
Di albom Opraizin eh-riliis ina Mie 1980. Di ban kompliit wah mieja tuor a Yuurop, we deh plie deh biggis kansoert bifuo 100,000 piipl ina Milan. Afta di tuor Maali gaa Amoerka, we ih pofaam tuu shuo a Madisn Skwier Gyaadn ina Nyuu Yaak Siti az paat a di Opraizin Tuor.
Bab Maali apier a die Stanli Tieta (nou kaal Di Benidom Senta Fi Di Pofaamin Aats) ina Pitsboerg, Penslvienia, pah 23 Septemba 1980; ihuda bi ih laas kansoert. Di onggl fotograaf nuo bout frah di shuo weh-fiicha ina Kevin Makdanal dakiumenchri flim Maali.[54]
Shaatli afta, Maali elt ditiiriariet az di kiansa eh-don pred raichuu ih badi. Di res a di tuor eh-kiansl ah Maali go siik chriitment a di Bavierian klinik a Josef Iselz, we ih risiiv wah kanchovoershal taip a kiansa terapi (Iselz chriitment) paatli bies pah avaidans a soertn fuud, jingx, ah adaels sobstans. Afta ih fait di kiansa widoutn soxes fi iet mont Maali buod plien fi gu uom a Jumieka.[55]
Wails Maali wena-flai uom frah Joermani gaa Jumieka, ih vaital fongshandem get wosara. Afta ih lan a Mayami, Flarida, deh tek im gaa aspital fi imidiet medikal atenshan. Bab Maali ded pah 11 Mie 1981 a Siidaz a Lebanan Aspital ina Mayami (nou Yunivoersiti a Mayami Aspital) a di iej a 36. Di pred a melanuoma tu ih longdem ah brien kaaz ih det. Ih fainal wod tu ih son Zigi se "Moni kyaah bai laif."[56]
Maali risiiv stiet fiunaral a Jumieka pah 21 Mie 1981, we kombain eliment a Iityuopian Aatadaxi[57][58] ah Rastafarai chadishan.[59] Ih beri ina chapl nier ih boertplies wid ih red Gibsn Lez Paal (som akount se a wena wah Fenda Schratokasta).[60][61]
Pah 21 Mie 1981, Jumiekan Praim Minista Eduad Siaga diliva di fainal fiunaral yuuloji tu Maali, a-diklier se:
Rilijan
Bab Maali wena memba fi som ier a di Rastafarai muuvment, uufa kolcha wena kii heliment ina di divelopment a rege. Bab Maali eh-bikoms wah dai-aatid propuonent a Rastafarai, a-tek deh myuuzik outa di suoshali dipraiv ieria a Jumieka ah laanchi pah di hintanashinal myuuzik siin. Wantaim ih gi di falarin rispans, we tipikal, tu wah kuestian put tu im juurin wah rekaadid intavyuu:
Askaadn tu Maali bayagrafa, ih eh-afiliet wid di Twelb Chraib Manshan, wan a di Manshan a Rastafarai. Ih weh ina di dinaminieshan nuo az "Chraib a Juozif", bikaa ih weh-baan ina Febiweri (iich a di twelb sek kompuoz a memba baan ina difrah mont). Ih signifai dis ina ih albom laina nuot, a-kuot di puoshan frah Jenisis we ingkluud Jiekob blesn tu ih son Juozif.
Aachbishop Abuna Yesehak baptaiz Maali ina di hIityuopian Aatadax Choch, pah 4 Novemba 1980, shaatli bifuo ih det.
Fambili
Bab Maali marid tu Alfarita Kanstantia “Rita” Andisn (Alpharita Constantia Anderson) ina Kinston, Jumieka, pah 10 Febiweri 1966.[66] Maali eh-ab uoliip a pitni: chrii wid ih waif Rita, tuu adap frah Rita priivos rilieshanshipdem, ah nof adaels wan wid difrah-difrah uman. Di Bab Maali ofishal websait aknalij ilebm pitni.
Demde lis pah di ofishal sait a:
Ada sait nuot adishanal indivijal uu kliem fi bi fambili memba,[67] az nuot biluo:
Futbaal
Asaid frah myuuzik, futbaal plie mieja ruol raichuu ih laif.[70] Azwel az plie di giem, ina paakin lat, fiil, ah aal insaida rekaadin styuujo, wen im a-gruo op ih eh-fala di Brazilian klob Santos ah deh staar plieya Pelé.[70] Maali sorong imself wid piipl frah di spuot, ah ina di 1970z mek di Jumiekan intanashinal futbaala Alan “Skil” Kuol ih tuor manija.[70] Ih tel wah joernalis, “Ef yu waah fi get fi nuo mi, yu wi afi plie futbaal gens mi ah di Wielaz.”[70]
Jibuuti
Jibuuti a wahn konchri ina Afrika.
Bab Maali
Gianja
Maali kansida kianabis wah iilin oerb, wah "sakriment", ah "ied fi meditieshan"; ih supuot di liigalizieshan a di jogz.[74] Ih eh-tingk se mariwaana yuus eh prevalent ina di Baibl, an ih riid pachiz laka Saamz 104:14 az fi shuo apruuval fii yuus.[74] Maali bigin fi yuuz kianabis wen ih kanvoert tu di Rastafarai fiet frah Kiaklikizim ina 1966. Ih weh-ares ina 1968 afta deh kech im wid kianabis, bot ih kantiniu fi yuuz mariwaana askaadn tu ih rilijos biliif. Bout ih mariwaana yuus, ih se, "Wen yu sumuok oerb, oerb riviil yuself tu yu. Aal di wikidnis yu du, di oerb riviil iself tu yuself, yu kanshans, shuo op yuself klier, bikaa oerb mek yu meditiet. A onggl wah nachral ting an igruo laka chrii."[75] Maali si mariwaana yuus az wah vaital fakta ina rilijos gruot ah kanekshan wid Ja, an az a wie fi filasafaiz ah bikomz waiza.[76]
Naijiiria
Di Fedaral Ripoblik a Naijiiria a wahn konchri ina Wes Afrika. Naijiiria a di konchri wid di muos piipl ina Afrika, di iet muos piipl ina di worl. Abuja a di kyapital fi Naijiiria.
Bab Maali
Ada chribiut
Wah stachiu weh-inaagiuriet, nex tu di Nashinal Stiediom pah Aata Wint Jraiv ina Kinston fi komemoriet im.[85] Ina 2006, di Nyuu Yaak Siti Dipaatment a Edikieshan kuo-niem puoshan a Choch Avinyuu frah Remsen Avinyuu tu Iis 98t Schriit ina di Iis Flatbush sekshan a Bruklin az "Bab Maali Bulivaad".[86][87] Ina 2008, wah stachiu a Maali weh-inaagiuriet ina Banatski Sokolac, Soerbia.[88]
Intanashinali, Maali mechiz aalso kantiniu fi rivoerbariet mongx vierios indijinos komiuniti. Far instans, di Astrielian Abarijinii kantiniu fi bon wah siekrid fliem fi hana ih memri ina Sidni Viktuoria Paak, wails soh memba a di hAmarindian Uopi ah Avasupai chraibdem rivier ih wok.[77] Aalso wuoliip a chribiut tu Bab Maali de raichuu India, ingkluudn restarant, otel, ah kolcharal festival.[89][90]
Maali eh aalso ivalv ina gluobal simbal, we moerchandaiz sotel, chuu difrah-difrah miidiom. Sieka dis, aata Diev Tamsn (Dave Thompson) ina ih buk Rege ah Kiaribiyan Myuuzik, lament wa ih posiiv fi bi di komoershalaiz pasifikieshan a Maali muo militant hej, wen ih stiet:
Ina Aktuoba 2015, Jumiekan aata Maalan Jiemz navl Wah Briif Ischri a Sebm Kilin, wah fikshanal akount a di atemp asasinieshan a Maali, win di 2015 Man Buka Praiz a wah serimoni a Landan.
Maakos Gyaavi
Maakos Mozaya Giaavi (Marcus Mosiah Garvey, Jr.) ONH (baan 17 Aagos 1887 an ded 10 Juun 1940) a wah Nashinal Iiro a Jumieka an a weh wah sivl raits aktivis uu weh kruushal tu di Blak Nashinalizim ah di Pan Afrikanizim muuvmentdem. Im a weh di fos wan ina deh taim de fi elp mek Blak piipl fiil soh praid ina dehself. Di muuvment we ih staat weh veri influenshal tu nof Blak liida ina Naat Amoerka laka Malcolm X, Dr. Martin Luther King Jr. ah nof-nof ada liida ina Afrika, di Kiaribiyan ah aal uoba di wol. Fi push faawod ih biliifdem, ih weh foun di Universal Negro Improvement Association and African Communities League (UNIA) fi promuot rieshal praid ah ikanamik self-rilayans mongx Blak piipl, ah di faamieshan ah wan indipendant Blak nieshan ina Afrika. Ih weh aalsuo foun di Black Star Line fi promuot di ripachrieshan a Blak piipl frah aal uoba di Afrikan dayaspora bak to Afrika di madalan. Di gluobal muuvment weh ih kaaz a wa wi kaal Garveyism. Dis ya muuvment inspaya nof-nof piipl ah weh influenshal ina di faamieshan ah aaganizieshan laka di Rastafarai Muuvment (Rastafari Movement) ah di Nieshan a Izlam (Nation of Islam).
Ih Yong Diez
Maakos Gyaavi weh baan 17 Aagos 1887 ina Sint Anz Bie ina Sint An Parish, Jumieka.
Di UNIA
Ina 1914, Gyaavi gubak a Jumieka, we ih aaganaiz di Yunivoersal Niega Impruuvment Asosieshan (UNIA). Ina wah aatikl ingtaikl "Di Niega Grietis Henimi", poblish ina Korant Ischri (Septemba 1923), Gyaavi hexplien di harijin a di haaganizieshan niem:
Sotillo del Rincón, Soria, Spien
Sotillo del Rincón a wahn miunisipaliti luokiet ina di pravins a Soria, Kiastiil ahn León, Spien. Askaadn tu di 2007 sensos (INE), di miunisipaliti ab papyulieshan a 210 inabitant.
Nomba e
Di nomba e a wah impuotant matimatikal kanstant we a di bies a di nachral lagaridim. Iapraximetli hiikual tu 2.71828, ah a di limit a (1 + 1/n)n az n apruoch infiniti, wah expreshan we araiz ina di todi a kompoun inchres. Ikiah aalso kialkiuliet az di som a di hinfinet siiriz.
Kimikal eliment
Kimikal eliment ar eliment a wah spiishiz a atom we ab di sieh nomba a pruotan ina deh atamik nyuuklios (dat a di siem atamik nomba, Z). A 118 eliment we eh-aidentifai, outa we di fos 94 okor nachrali pah Oert wails di rimienin 24 a sintetik eliment. A 80 eliment we ab akliis wan stiebl aisotuop ah 38 we ab exkluusivli riedioaktiv aisotuop, we dikie uoba taim ina ada eliment. Ayan a di muos abondant eliment (bai mas) we mekop Oert, wails axijen a di muos kaman eliment ina di kros a Oert.
Yugianda
Yugianda a wahn konchri ina Afrika.
Pi
Di nomba π a matimatikal kanstant, di riesho a soerkl sokomfrans tui dayamita, kamanli apraximiet az 3.14159. Iriprizent bai di Griik leta "π" sens di migl-18t senchri, duo azwel isohtaim spel out az "pi" (/paɪ/).
Nail
Di Nail a mieja naat-fluowin riva ina naatiistan Afrika, jinarali rigyaad az di langgis riva ina di wol. Ia 6,853 km lang. Di Nail a wah "intanashinal" riva az fii waata rizuos shier bai ilebm konchri, niemli, Tanzania, Yugianda, Ruanda, Burundi, Konggo-Kinshasa, Kenia, Iityuopia, Erichria, Sout Sudan, Sudan ah Iijip. Di Nail a di praimri waata suos fi Iijip ah Sudan.
Moltiplikieshan
Moltiplikieshan (muotaim dinuot bai di kraas simbal "×", bai a point "·", ar bai di absens a simbal) a wan a di fuo elimenchri, matimatikal aparieshan a aritmitik; wails di adawandem a hadishan, sobchakshan ah divijan.
Pratistantizim
Pratistantizim arijiniet ina di 16t senchri Pratistant Refamieshan. Pratistant dakchrin, nuo azwel ina kantinental Yuropiyan chradishan az Ivanjelikal dakchrin, ina apozishan tu daa fi Kiaklikizim. Itipikal uol se Skripcha (reda dah chradishan ar ikliiziastik intoerpritieshan a Skripcha) a di suos a riviil chuut.
Jaz
Jaz a myuuzik jaahra we arijiniet ina hAfrikan Amoerkan komiuniti ina Nyuu Aaliinz ina di Yunaitid Stiet juurin di liet 19t ah hoerli 20t senchri. It imoerj ina di faam a indipendant chradishanal ah papila myuuzikal stail, aal a dem lingk bai di kaman ban a hAfrikan Amoerkan ah Yuropiyan Amoerkan myuuzikal pierentij wid pofaamans orientieshan. Jaz span a piiriad a uoba wan onjrid ier, inkompas waid-waid rienj a myuuzik, so meki difikolt fi difain. Jaz mek ebi yuus a improvizieshan, paliridim, singkopieshan ah di suing nuot, azwel aspek a Yuropiyan aamani, Amoerkan papila myuuzik, di braas ban chradishan, ah hAfrikan myuuzikal eliment laka bluu nuot ah hAfrikan Amoerkan stail laka ragtaim. Alduo di foundieshan a jaz ruut diip ina di blak expiirians a di Yunaitid Stiet, difrah-difrah kolcha kanchribiut fi deh uona expiirians ah stail tu di aat faam azwel. Intilekchal rong di wol ielop jaz az "wan a Moerka arijinal aat faam".
Griet Waal a Chaina
Di Griet Waal a Chaina a siiriz a faatifikieshan mekout a stuon, brik, tampdong doert, ud, ah adaels matiirial, jinarali bil fi fala saida wah iis-tu-wes lain kraas di istarikal nadan baada a Chaina fi protek di Chaini stiet ah hempayadem gens di ried ah inviejan a di difrah-difrah nuomadik gruup a di Yuriejan Step. Nof waal eh-bil az hoerli az di 7t senchri BKE. Demaya lieta jainop tugiada ah mek bufo-bufo ah chrangga, ah nou kalektivli refa tu az di Griet Waal. Espeshali fiemos a di waal bil 220–206 BKE bai Chin Shi Huang, di fos Empara a Chaina. Onggl likl a daade waal lef. Sens da taim, di Griet Waal ribil ah ribil an ah aaf, mentien, ah inans; di majariti a di egzisin waal a frah di Ming Dainasti.
Pravins a Siguovia
Di pravins a Siguovia (Panish: provincia de Segovia) a wahn pravins luokiet ina Kiastiil ahn León, Spien.
Narros, Soria, Spien
Narros a wahn miunisipaliti luokiet ina di pravins a Soria, Kiastiil ahn León, Spien. Askaadn tu di 2007 sensos (INE), di miunisipaliti ab papyulieshan a 45 inabitant.
Naaman Manli
Naaman Washintan Manli ar Norman Washington Manley MM, QC, Nashinal Iiro a Jumieka (4 Julai 1893 – 2 Septemba 1969), wena Jumiekan stietsman. Wah Ruodz Skala, Manli eh-bikomps wan a Jumieka liidn laaya ina di 1920z. Manli wena advoket a yunivoersal sofrij, we eh-grant bai di British koluonial gobanment tu di kalani ina 1944.
Tugiada wid Azman Fierklof (Osmond Fairclough), di bredadem Frangk ah Ken Il (Frank and Ken Hill), Edli P. Jiekobz (Hedley P. Jacobs, nuo bai ih inishal H.P. Jiekobz) a soh ada wandem, ina 1938 ih foun di Piipl Nashinal Paati we lieta weh tai tu di Chried Yuunian Kanggres (Trade Union Congress,TUC) ah iibm lieta tu di Nashinal Woka Yuunian (National Workers Union, NWU). Ih liid di PNP ina ebri ilekshan frah 1944 tu 1967. Deh efat rizolt ina di Nyuu Kanstityuushan a 1944, we grant ful adolt sofrij.
Manli saab az di kalani Chiif Minista frah 1955 tu 1959, ah az Primier frah 1959 tu 1962. Ih wena propuonent a self-gobanment bot eh-poswied fi jain nain ada British kalani ina di Kiaribiyan terichri ina di Fedarieshan a di Wes Indiz bot ih kaal refarendom pah di ishu ina 1961. Di vuotadem chuuz fi mek Jumieka witjraa frah di yuunian. Manli den ap fi kaal jinaral ilekshan iibm duo ih faib-ier mandiet eh bieli aafwe chuu. Ih laas di ilekshan tu ih kozn Aligzanda Bostamanti a di Jumieka Lieba Paati we liid di konchri tu Indipendans.
Bayagrafi
Naman Washinton Manli eh-baan tu mix-ries pierans ina Raxboro ina Manchesta Parish, Jumieka. Ih faada T.A.S. Manli wena sumaal-biznizman ah di son a wah chrieda uu eh-maigriet frah Yaaksha, Ingglan (Yorkshire, England); ih mada, Maagrit Shiera (Margaret Shearer), wena di daata a wah mix-ries uman ah ar Airish ozban, wah pen-kipa.
Manli wena briliant skala, suoja ah atliit, ah weh-stodi laa a Jiizas Kalij, Axfad az Ruodz Skala. Ih saab ina di Rayal Fiil Aatilari juurin Wol Waar I, ah weh-awaad di Militeri Medal (M.M.).
Juu tu resprichri ilnis, Manli ritaya frah palitix pah ih boertdie ina 1969. Ih ded lieta da ier de, pah 2 Septemba 1969. Ih tuum eh-dizain bai di kritikali akliem Jumiekan skolpta, Kristifa Ganzaaliz (Christopher Gonzalez).
Posnal laif
Az yongman, ih marid ih kozn Edna Suidinbangk (Edna Swithinbank, 1 March 1900 – 2 February 1987) ina 1921. Deh eh-ab tuu pitni tugiada. Deh sekan son, Maikal Manli (Michael Manley), go ina palitix tu ah raizop fi ton di fuot Praim Minista a Jumieka. Di uola son, Doglas Manli (Douglas Manley), eh-bikomps wah yunivoersiti lekchara, palitishan ah gobament minista.
Manli wena memba a Alpha Phi Alpha fratoerniti. Manli spiich intaikl, Fi Yunait ina Kaman Bakl (To Unite in a Common Battle) eh-diliva ina 1945 a di fratoerniti Toti-fos Jinaral Kanvenshan ina Chikaago, Ilinai.