cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Henry Ford
Upphafið af bílnum
Eftir þriggja ára starf í verksmiðjunni taldi hann sig hafa lært allt sem hann gat þarna svo hann sagði upp vinnunni. Hann sótti um vinnu á öðrum stað og vann þar þangað til hann taldi sig hafa lært allt. En þá flutti hann heim aftur og breytti smiðjunni í smáverkstæði þar sem hann dundaði sér við að smíða fyrstu gufuvélina sem átti að koma í stað hestsins. Hann kveikti undir katlinum, þrýstingurinn jókst og hjólin fóru að snúast en vélin komst ekki lengra en 20 metra því að ketillinn var of lítill. Stuttu síðar kynntist hann sprengihreyflinum og vildi ólmur fá svoleiðis í sinn „hestvagn“. Síðar setti hann sprengihreyfilinn í hestvagninn og lét síðan bensín í staðin fyrir ljósgas sem hafði áður verið notað á hreyfla. Faðir hans hafði ekki mikla trú á honum og bauð honum 200 hektara land ef hann myndi hætta þessu braski. Hann tók þessu tilboði vegna þess að hann hafði þá kynnst stúlku, að nafni Clara Bryant, sem honum langaði til að giftast og vildi koma sér fyrir svo þau gætu gift sig. En hann gafst ekki upp á bensín hreyflinum og fékk góðan stuðning frá konu sinni sem hafði gríðarlegan áhuga á því sem hann var að gera. Þau urðu að flytja til Detroit til þess að hann gæti einbeitt sér að smíða vélar því að of mikill tími fór í það að rækta upp jörðina. Hann fékk vinnu á rafmagnsverkstæði sem var alveg nýr heimur fyrir hann og á meðan kom hann sér sjálfur upp verkstæði. Þar byrjaði hann á fyrstu vélinni sinni alveg frá grunni.
Seðlabanki Bandaríkjanna
thumb|hægri|alt=Seðlabanki Bandaríkjanna.|Ríkisinnsigli stjórnar Seðlabanka Bandaríkjanna.
Sitjandi meðlimir Bankastjórnar
Aðrir sitjandi stjórnarmeðlimir eru Miki Bowman sem tók við embætti 26. nóvember 2018, Chris Waller sem tók við embætti 18. desember 2020, Lisa Cook sem tók við embætti 23. maí 2022, og Philip Jefferson sem tók við embætti 23. maí 2022.
Stjórnir bankanna 12
Réttarstaða hinna svæðisbundnu seðlabanka er sérstök að því leyti að bankarnir bera bæði einkenni einka- og ríkisfyrirtækja. Þessir bankar eru undanþegnir sköttum og allur hagnaður rennur í sjóði bandaríska ríkisins, að arði hluthafa undanskildum. Bankarnir gegna þannig mikilvægu hlutverki í efnahags- og fjármálakerfi Bandaríkjanna.
Viðarspónn
Viðarspónn er líka notað um tréflögur og flísar  sem verður til við heflun.
Dómkirkja heilags Basils
thumb|right|300px|St. Basil dómkirkjan St. Basil dómkirkjan er kirkja í Moskvu í Rússlandi.
Andrés postuli
Áhrif
Fáni Skotlands er með svokölluðum Andrésarkrossa (hvítur krossi á bláum bakgrunni).
Haldið er upp á Andrésarmessu í bæði vestrænu kirkjunni og rétttrúnaðarkirkjunni þann 30. nóvember. Það er þar að auki þjóðhátíðardagur Skotlands.
Fasttálknar
Fasttálknar (fræðiheiti: Elasmobranchii) er undirflokkur brjóskfiska sem telur bæði skötur og háfiska. Hann er annar tveggja flokka brjóskfiska. Hinn er flokkur hámúsa (Holocephali).
Tíbeskur búddismi
Sérkenni tíbeska búddismans
Það er einkum þrjú atriði sem einkenna tíbeskan búddisma og aðgreina frá öðrum greinum búddisma:
Heildun með innsetningu
Athugið að með ákveðin heildi er óþarfi að setja upprunalegu stærðina inn aftur, svo framarlega sem útgildunum(?) sé breytt þannig að miðað sé við nýja breytistærð. Í dæminu hér að ofan er t = 8x svo efra markið breytist úr 1 yfir í 8.
Móhumla
Móhumla (fræðiheiti: Bombus jonellus) er tegund af humlum, útbreidd og algeng um Evrópu og Norður-Asíu, sem og Norður-Ameríku.
Mínos (Platon)
Mínos er samræða sem er eignuð forngríska heimspekingnum Platoni. Margir fræðimenn telja að samræðan sé ekki ósvikin en sé eftir sama höfund og samræðan Hipparkos.
Guangzhou
Fornsögulegur tími
thumb|upright |Stytta af Baiyue (Yue) manni. Yue voru ýmis þjóðarbrot frá Suður-Kína og Norður-Víetnam á 1. árþúsundi f.Kr. og 1. árþúsund e.Kr. Þeir voru þekktir fyrir stutt hár, mikil húðflúr, fín sverð og sjómannahæfileika. Þeir svertu tennur sínar.|alt= Stytta af Baiyue (Yue) manni. Yue voru ýmis þjóðarbrot sem bjuggu í Suður-Kína og Norður-Víetnam á 1. árþúsundi f.Kr. og 1. árþúsund e.Kr. Þeir voru þekktir fyrir stutt hár, mikil húðflúr, fín sverð og sjómannahæfileika. Þeir svertu tennur sínar.
Á valdatíma Vestur-Zhou (1146–771 f.Kr.) var þegnleg hollusta Baiyue-fólksins á staðnum við lénsríkið Chu (sem nú er í norðausturhluta Guangzhou), sem gaf tilefni til nafnsins Chuting fyrir svæðið. Síðar var víggirtur bær þekktur sem Nanwu Cheng, í norðurhluta núverandi borgar, byggður á Chunqiu tímabilinu (770–476 f.Kr.). Á árunum 339 og 329 f.Kr. var bærinn endurbyggður og stækkaður og var þekktur sem Wuyang Cheng („Borg fimm geita“) - nefnd eftir goðsögninni um að guðir á fimm geitum hafi stigið niður af himni og bjargað borginni frá hungursneyð.
Keisaratímar
thumb|upright |Málverk af undirritun og innsiglun Nanking-sáttmálans árið 1842, er neyddi kínversku stjórnina til að opna fyrir utanríkisviðskipti í fimm hafnarborgum. Guangzhou var ein þessara „sáttmálahafna“.|alt=Málverk af undirritun og innsiglun Nanking-sáttmálans árið 1842, er neyddi kínversku stjórnina til að opna fyrir utanríkisviðskipti í fimm hafnarborgum. Guangzhou var ein þessara „sáttmálahafna“.
Þegar Guangzhou fór undir stjórn Tjingveldisins (1644–1912) var mikilvægi borgarinnar viðurkennt og árið 1746 var hún gerð að höfuðborg landstjóraumdæmanna Guangdong og Guangxi.
Efnahagur
alt=Frá kaupstefni í Guangzhou borg haldin árið 1957 í vináttubyggingu Kínverja og Sovétríkjanna|thumb|upright|Frá kaupstefnu Guangzhou borgar haldin árið 1957  í vináttubyggingu Kínverja og Sovétríkjanna.
Menntun
thumb|upright |Aðalinngangur háskólasvæðis Tækniháskóla Suður-Kína.|alt= Aðalinngangur háskólasvæðis Tækniháskóla Suður-Kína. Guangzhou er ein framsæknasta borg Kína hvað varðar menntun. Auk fjölda leikskóla, grunnskóla og gagnfræðaskóla eru í borginni meira en 40 háskólastofnanir.
Metnaðarfullt verkefni sem kennt var við „Guangzhou háskólaborgina“ (HEMC) var hleypt af stokkunum í upphafi 21. aldar, með það að markmiði að skapa háskólaborg margra stofnana háskólastig á eyju í Perlufljóti suður af miðborginni í Panyu-hverfi. Háskólaborgin nær yfir um 17,9 ferkílómetra svæði flatarmáli og 3,53 milljónir fermetra innandyra og getur tekið á móti 350 til 400 þúsund manns.
Flugsamgöngur
Alls bjóða um 80 kínversk og erlend flugfélög upp á meira en 220 áfangastaði um allan heim, þar á meðal um 90 alþjóðlegra og svæðisbundna áfangastaði. Lestir, snarlestir og strætisvagnar tengja flughöfnina við miðborg Guangzhou og nærliggjandi borgir og svæði.
„Vatnsrútur“
Meira en 14 „vatnsrútur“ (tvíbytnur) bjóða íbúum og ferðamönnum flutningaþjónustu meðfram Perlufljóti.
Áhugaverðir skoðunastaðir
alt=Guangzhou er stundum nefnd „Borg hrútanna“. Í Yuexiu almenningsgarðinum sjá „fimm hrúta skúlptúrinn“ eitt þekktasta höggmyndalistaverk borgarinnar.|thumb|upright|Guangzhou er stundum nefnd „Borg hrútanna“. Í Yuexiu almenningsgarðinum sjá „fimm hrúta skúlptúrinn“ eitt þekktasta höggmyndalistaverk borgarinnar.
Annar viðauki stjórnarskrár Bandaríkjanna
Annar viðauki stjórnarskrár Bandaríkjanna (e. Second Amendment to the United States Constitution eða Amendment II) er önnur grein réttindaskrár Bandaríkjanna (e. Bill of Rights) og kveður á um réttinn til vopnaeignar (e. the right to keep and bear arms). Þetta ákvæði hefur verið túlkað á mismunandi hátt frá því það tók gildi árið 1791 og er eitt það umdeildasta í bandarísku stjórnarskránni.
Heimsálfa
Eyjar eru annað vandamál við skilgreiningu heimsálfa, þær eru oft sagðar tilheyra þeirri heimsálfu sem þær eru næstar, það á við um t.d. Stóra-Bretland í Evrópu og Japan í Asíu. Aðrar eyjar eru skilgreindar sem úthafseyjar utan heimsálfa. Eyjaálfa er hugtak sem notað hefur verið yfir úthafseyjar á Kyrrahafi og er stundum talin heimsálfa með Ástralíu og stundum utan heimsálfa. Hvað Ísland varðar þá eru rökin fyrir því að það tilheyri Evrópu menningarleg og söguleg frekar en jarðfræðileg eða landfræðileg þar sem það væri kannski betur skilgreint sem hluti N–Ameríku eða bara utan heimsálfa.
Institut d'études politiques de Saint-Germain-en-Laye
Skólinn kennir sögu, félagsfræði, lögfræði, fjármál, markaðsfræði, samskipti, svæðisskipulag, stjórnun og fjölmiðlafræði.
Fritz Lang
Friedrich Anton Christian Lang (5. desember 1890 — 2. ágúst 1976) var austurrískur kvikmyndaleikstjóri og einn þekktasti kvikmyndagerðarmaður þýska expressjónismans. Þekktustu verk hans eru Metropolis (1927) og M (1931) sem hann gerði í Þýskalandi áður en hann fluttist til Bandaríkjanna 1934.
Stóra-Kólumbía
Stóra-Kólumbía („Gran Colombia“ á spænsku) er nafn sem notað er í dag fyrir ríki sem spannaði mestallan norðurhluta Suður-Ameríku og suðurhluta Mið-Ameríku frá árinu 1819 til 1831. Landið spannaði svæði sem tilheyrir í dag ríkjunum Kólumbíu, Panama, Venesúela, Ekvador, norðurhluta Perú, vesturhluta Gvæjana og norðvesturhluta Brasilíu.
CSI
Yfirlit
Þættirnir eru sýndir í 200 löndum með áhorfendur í kringum 2 milljarða, nokkrar útgáfur hafa verið þróaðar fyrir markaðinn þar á meðal bækur, teiknimyndasögur og tölvuleikir.
Leikir
CSI-fyrirtækið hefur gefið út nokkra tölvuleiki, sem eru byggðir á Las Vegas og Miami. Gameloft hefur líka gefið út hreyfanlega leiki (mobile games) byggða á þáttunum. Þar að auki þá hafa verið gerðar nokkur borðspil gerð út frá CSI: LV og CSI: Miami allt gefið út af Specialty Board Games Inc.
Elskendurnir (Platon)
Elskendurnir er samræða sem er eignuð forngríska heimspekingnum Platoni. Hún er almennt ekki talin vera ósvikin.
Norður-Ameríka
Landfræði
Norður-Ameríka er á norðurhelmingi landflæmisins sem almennt er kallað Nýi heimurinn, Vesturheimur eða einfaldlega Ameríka (sem er oft talin ein heimsálfa). Norður-Ameríka er þriðja stærsta heimsálfan að flatarmáli, á eftir Asíu og Afríku. Eina landtenging Norður-Ameríku er við Suður-Ameríku um Panamaeiðið. Suðaustanmegin eru mörk heimsálfunnar oftast miðuð við Darién-vatnaskilin meðfram landamærum Kólumbíu og Panama. Nánast allt Panama er því staðsett í Norður-Ameríku. Sumir landfræðingar vilja heldur miða suðurmörkin við Tehuantepec-eiðið sem útilokar þá Mið-Ameríku. Eyjar Karíbahafsins, eða Vestur-Indíur, eru taldar með Norður-Ameríku. Strönd meginlandsins er löng og óregluleg. Mexíkóflói er stærsta innhafið sem skerst inn í meginlandið, en Hudson-flói kemur þar á eftir. Aðrir stórir flóar eru Lawrence-flói og Kaliforníuflói. Áður en Mið-Ameríkueiðið myndaðist var það svæði neðansjávar. Eyjarnar í Vestur-Indíum liggja á sokkinni landbrú sem áður tengdi Norður- og Suður-Ameríku milli Flórída og Venesúela.
Vestari fjöllin skiptast í miðju milli Klettafjalla og Kyrrahafsfjalla í Kaliforníu, Óregon, Washington-fylki og Bresku Kólumbíu, ásamt Dældinni miklu, láglendissvæði með marga minni fjallgarða og eyðimerkur inn á milli. Hæsti tindurinn er Denali í Alaska.
Sean Gibson
Menntaskóli
Gibson lék körfubolta með Floyd Central High School þar sem hann lék meðal annars við hlið yngri bróður síns, Shane Gibson.
Þiður
Þiðrinum var fyrst lýst af Carolus Linnaeus í riti hans Systema naturae frá 1785.
Lýsing
thumb|left|150px|Hænan Auðvelt er að greina á milli kynjanna á stærð og litarafti fuglanna. Haninn er miklu stærri en hænan. Þiðurinn er með hvað mesta kynferðistvíbreytni allra fugltegunda að nokkrum doðru - og fashanategundum undanteknum.
Hænan er miklu minni og vegur um það bil helmingi minna en haninn. Hænan er yfirleitt 54–64 cm að lengd (frá goggnum að stélinu), með vænghaf í kringum 1,5–2,5 kg og vegur að jafnaði um það bil 1,8 kg. Fjaðrir á efri hluta líkamans eru brúnar með svörtum og silfurlituðum röndum en eru ljósari og gulleitari á maganum.
Dreifing og búsvæði
Stærsta ógnin við þiðurinn er eyðilegging búsvæða.
Kaldalón
Við sunnanvert Kaldalón hefur verið reistur minnisvarði um tónskáldið og lækninn Sigvalda Kaldalóns, sem bjó um ellefu ára skeið að Ármúla á Langadalsströnd, nálægt mynni Kaldalóns.
Fyrir utan Kaldalón eru nokkrir bæir: Bæir undir Bæjarhlíð, Dalbær, Lyngholt og Unaðsdalur í mynni Unaðsdals. Unaðsdalur er kirkjustaður og þar stendur samnefnd kirkja. Utar er svo bærinn Tyrðilmýri. Þaðan er stutt til Æðeyjar.
Jane Lynch
Einkalíf
Lynch skrifaði ævisögu sína Happy Accidents sem var gefin út haustið 2011 af Hyperion Voice. Hefur verið kynnir á Do Something verðlaunahátíðinni sem er stærsta verðlaunahátíðin í Bandaríkjunum sem heiðrar fólk sem hafa látið gott að sér leiða fyrir samfélagið.
Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshlutverk Lynch var árið 1992 í sjónvarpsmyndinni In the Best Interest of the Children. Lynch hefur komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við Party of Five, NewsRadio, 3rd Rock from the Sun, Frasier, JAG, Gilmore Girls, The West Wing, Boston Public, Friends, Monk, CSI: Crime Scene Investigation, Weeds, og Desperate Housewives. Lynch var með stór gestahlutverk í The L Word, Criminal Minds, og Two and a Half Men. Hefur síðan 2009 leikið eitt af aðalhlutverkunum í söngþættinum Glee sem Sue Sylvester.
Verðlaun og tilnefningar
Florida Film Critics Circle verðlaunin: Ft. Lauderdale International Film Festival:
People´s Choice verðlaunin:
Nefskattur
Kostir nefskatts eru þeir að álagning er einföld í sniðum og auðvelt er að fylgjast með skattgreiðslum. Auk þess er álagning nefskatts ekki vinnuletjandi líkt og oft er með tekjuskatt. Ókostir nefskatts eru hins vegar þeir að greiðslukvaðir leggjast misþungt á einstaklinga, þannig að þeir tekjulægstu greiða hæst hlutfall tekna og eigna. Vegna þessa misræmis í hlutfallslegri skattgreiðslu þeirra tekjulægstu og tekjuhæstu er sjaldgæft að skattayfirvöld leggi á nefskatt.
Þéttmerski
Þéttmerski (Dithmarschen) er hérað í fylkinu Slésvík-Holtsetalandi í Norður-Þýskalandi. Það afmarkast af Norðursjó og ánum Saxelfi og Egðu.
Kastorkirkjan í Koblenz
Saga kirkjunnar
thumb|left|Gamall skírnarfontur Það var Hetti, erkibiskupinn í Trier, sem reisti kirkjuna 817-836. Til þess naut hann fulltingis Lúðvíks guðhrædda (syni Karlamagnúsar). Kirkjan var vígð 836 og helguð heilögum Kastor, en hann hafði verið kristniboði í héraðinu á 4. öld. Dóttir Lúðvíks, Rizza, var einnig dýrkuð í kirkjunni, en hún hvílir í henni enn í dag. Seinna á 9. öld var klaustri bætt við. Í þessu klaustri fór fram fundur um skiptingu hins mikla frankaríkis Karlamagnúsar árið 842, en Karl hinn sköllótti fékk vesturhlutann (Frakkland í dag), Lóþar fékk miðhlutann (og borgina Koblenz) og Lúðvík hinn þýski fékk austurhlutann (Þýskaland og Norður-Ítalía í dag). Samningur þessi var svo undirritaður í borginni Verdun árið eftir. Á 10. öld var kirkjan lengd og á 11. öld var núverandi turnum skipt út fyrir gamla hringturna. 1138 var Konráður III kjörinn konungur þýska ríkisins í kirkjunni. 1110 stofnaði erkibiskupinn Bruno von Lauffen spítala (einn hinn fyrsta norðan Alpa). Seinna var þýska riddarareglan kölluð til borgarinnar og henni gefið landstykki við kirkjuna og spítalann. Þetta svæði kallaðist Deutscher Ordt og seinna Deutsches Eck sem það heitir enn í dag og er tanginn við samflæði Rín og Mosel. 1338 gerðist síðasti markverði atburðurinn í kirkjunni, er keisarinn Lúðvík IV hinn bæríski og Játvarður III Englandskonungur gerðu með sér vinasamning. 1803 lögðu Frakkar klaustrið niður. Kirkjan sjálf skemmdist nokkuð í loftárásum seinna stríðsins. Viðgerðum lauk ekki fyrr en 1973, en turnarnir voru ekki teknir í gegn fyrr en 1979-80. Árið 2002 var kirkjan sett á heimsminjaskrá UNESCO.
Sólarúr
thumb|left|Sólarúrið Í garðinum fyrir utan kirkjuna stendur sólarúr. Það er tiltölulega nýtt og sýnir klukkuna og dagsetninguna. Vegna sólargangs verður hins vegar að færa miðkúlu úrsins til, allt eftir því hvaða árstími er í gangi. Þá er einnig hægt að lesa stjörnumerkið sem ríkir hverju sinni.
Turku
Allan þann tíma sem Finnland var hluti af sænska ríkinu, allt frá byrjun 13. aldar til 1805, var Åbo stærsta borg finnska ríkishlutans og þjónaði í raun sem höfuðborg. Fyrsti háskóli Finnlands (Åbo akademi) var stofnaður 1640 og starfar enn í borginni. Rússnesk yfirvöld völdu, eftir að Finnland varð hluti af Rússneska keisaradæminu, að gera Helsinki - Helsingfors að höfuðborg 1812 í staðinn og olli það langvarandi togstreitu á milli borganna.
Gadsden-fáninn
Tilkoma fánans
Fyrsta skráða tilkoma þessa fána var árið 1775. Fyrstu landgönguliðarnir sem skráðir voru í Fíladelfíu héldu á trommum sem málaðar voru gular með mynd af vöfnum skröltormi með þréttán skröltum, einnig voru á trommunum skrifuð sömu orðin Don't Tread on Me. Á Bandaríkjaþinginu það sama ár var ofurstinn Christopher Gadsden fulltrúi Suður-Karólínu. Var hann einn af sjö meðlimum Nefndar landgöngu- og sjóliða (e. Marine Committee) sem stóðu að skipulagningu fyrsta leiðangurs flotans. Fyrir brottför þessa fyrsta leiðangurs í desember árið 1775 gaf Gadsden þáverandi hershöfðingja sjóhersins, Esek Hopkins, gula fánann með skröltorminum til þess að þjóna sem hið einstaka og persónulega merki flaggskips hans og var svo fánanum flaggað á mastur þess.
Gróið land
Gróið land kallast allt það land sem hefur vissa gróðurþekju, svo sem 50-75% mælt við svörð.
Terre Adélie
Terre Adélie er landsvæði á Suðurskautslandinu sem Frakkland gerir kröfu um. Svæðið samanstendur af um 350 km strandlengu og allt land inn af því til suðurpólsins og myndar því einskonar þríhyrning eða keilu.
Claytonia scammaniana
Claytonia scammaniana er plöntutegund sem var lýst af Hulten. Hún vex í Alaska, Yukon og austur Rússlandi.
Koblenz
Saga Koblenz
Landsvæðin sem Koblenz heyrði til:
Franski tíminn
thumb|Kastorbrunnurinn Í frönsku byltingunni bauð kjörfurstinn Clemens Wenzeslaus frönskum konungssinnum hæli í Koblenz. Borgin varð brátt að nokkurs konar miðstöð þeirra. Þegar franskur byltingarher réðist inn í Rínarlöndin 1794, var Koblenz nánast varnarlaus borg. Hún gafst þegar upp og hertóku Frakkar hana bardagalaust. Kjörfurstinn flúði til Ágsborgar. Herseta Frakka markaði endalok kjörfustadæmisins Trier. Koblenz var innlimuð Frakklandi 1801. Napoleon sjálfur sótti heim borgina 1804 ásamt Jósefínu eiginkonu sinni. Hinn franski borgarfógeti Koblenz, Jean Marie Thérèse Doazan, gaf borginni merkilegan minnisvarða, kallaður Kastorbrunnurinn. Hann var í formi eins og 3ja metra hár turn og átti að minna á hina sigursælu innrás Napoleons í Rússland. Innrásin misheppnaðist hins vegar herfilega. Engu að síður var minnisvarðinn látinn standa og er hann á sínum stað enn í dag. Það var rússneski herforinginn Saint-Priest sem fékk það hlutverk 1814 að ráðast á Koblenz og hrekja Frakka þaðan.
Kalkofn
thumbnail|Skýringarmynd af brennslu í kalkofni. Kalkofn er ofn sem notaður var til að vinna kalsíumoxíð úr kalksteini. Kalkofnsvegur í Reykjavík dregur nafn sitt af turnlaga kalkofni sem var við enda götunnar  þar sem lækurinn rann til sjávar. Kalkbrennsla hefur tíðkast um þúsundir ára og verkþekking við slíka brennslu barst til Noregs með enskum munkum á víkingatímanum. Kalkbrennslan fór fram í steinofnum sem bændur byggðu við fjall þar sem finna mátti kalkstein. Notað var þurrt timbur og var eldsneytið sett neðst og síðan ofninn fylltur með kalksteini. Kalkið var brennt við 1000 gráður. Þannig fékkst brennt kalk og ef vatni var bætt í það (leskjað) og bætt við sandi þá var það notað sem steinlím við múrun. Á árunum 1500 til 1800 var mikill útflutningur af brenndu kalki frá Noregi til Svíþjóðar og Danmerkur.
Kalkofninn í Reykjavík og kalknám í Esjunni
Árin 1916-17 var gerð önnur tilraun með kalknám í Esju og var þá notað dýnamít og hrundi námugangur í einni sprengingu þar og var þá kalknámi hætt.
John Maynard Keynes
Æviágrip
Keynes lést í Sussex árið 1946, 63 ára að aldri. Hann er af mörgum talinn einn merkasti hugsuður 20. aldarinnar.
Heimspekingurinn Bertrand Russell sagði að Keynes hefði verið einn gáfaðasti maður sem hann hefði nokkru sinni þekkt og bætti við: „Ætíð þegar ég átti í rökræðum við Keynes fannst mér ég hafa líf mitt í lúkunum og gekk sjaldan frá slíkum rökræðum án þess að finnast ég vera svolítill kjáni.“ Keynes á að hafa sagt konu sinni að hann hefði hitt guð á 5:15 lestinni þegar hann hafði hitt lærisvein Russells, Ludwig Wittgenstein.
Mótrök
Mörgum hefur þótt hugmyndafræði Keynes ekki hafa staðist tímans tönn. Ef til vill sást honum yfir að hagkerfi er ekki eins og vel smurð vél og mannlega hegðun er ekki hægt að kryfja til mergjar. Það skapar augljósa hættu að færa miðstýrt fjárfestingarvald á hendur fárra eins og mörg ríki hafa sopið seyðið af, þar á meðal Ísland.
Hagfræðin
Kenningar Keynes hafa, eins og áður hefur komið fram, haft gríðarlega áhrif á nútímahagfræði. Það hefur þó ekki verið raunin alla tíð. The General Theory of Employment, Interest and Money, helsta rit Keynes, sem hann skrifaði á tímum kreppunnar miklu, var mjög vel tekið. Hins vegar, eftir seinni heimsstyrjöldina var hugmyndafræði Keynes gagnrýnd. Einn helsti gagnrýnandi þessarar hugmyndafræði var Milton Friedman, en hann benti á hvernig hún geti leitt til kreppuverðbólgu, þ.e. samspil stöðnunar og verðbólgu. Þetta varð síðan raunin á áttunda áratugnum en var þá frekar horft til peningamagns til þess að leiðrétta verðbólgu. Keynísk hugmyndafræði lét því undan. Það var síðan eftir fjármálakreppuna 2007-2008 þar sem verður eins konar endurvakning Keynisma.
Eryxías (samræða)
Samræðan fjallar um það hvort raunverulegt ríkidæmi felst í veraldlegum eignum eða viskunni. Í samræðunni vakna einnig spurningar um eðli heimspekilegrar samræðu.
Bessastaðaskóli
Kennarar
Svo til allir menntamenn og embættismenn Íslands sem voru ungir menn á fyrri hluta 19. aldar stunduðu nám í skólanum og skólinn átti því mikinn þátt í þróun íslenskra mennta og menningar á öldinni. Þar gegndu kennarar hans lykilhlutverki.
Kjarnsýra
Kjarnsýra er lífefnafræðileg stórsameind sem gerð er úr línulegum fjölliðum af ýmist deoxýríbókirnum (DNA) eða ríbókirnum (RNA). Hlutverk kjarnsýra felst ýmist í að varðveita erfðaupplýsingar (DNA, RNA sumra veira) eða að hafa hvötunar-, stjórnunar- eða boðberavirkni (RNA).
Axíokkos
Í samræðunni veitir Sókrates Axíokkosi huggun er hann liggur fyrir dauðanum.
Orrustan við Hemmingstedt
Bændalýðveldið Þéttmerski
Árið 1319 höfðu bændur í Þéttmerski orðið sigursælir í uppreisn gegn lénsherrum sínum og stofnað lýðveldi. Að nafninu til játaði það erkibiskupnum af Brimum hollustu sína, en var í reyndinni sjálfstætt. Stjórnsýsluumdæmi lýðveldisins voru kirkjusóknir Þéttmerskis, og sameiginlegum málum var ráðið til lykta á árlegu þingi sem fulltrúar 48 málsmetandi fjölskyldna sátu. Þar sem lýðveldinu stóð stöðug ógn af hertoganum af Steinburg og öðrum aðalsmönnum, kom það á fót tiltölulega öflugu heimavarnarliði sem samanstóð af öllum vopnfærum karlmönnnum í héraðinu. Þéttmerskir vörðust nokkrum innrásum nágranna sinna og héldu þannig sjálfstæði sínu, allt til ársins 1559.
Vörnin
Svarti vörðurinn fór fremstur, næst kom riddaraliðið, eftir það fótgönguliðið, en stórskotaliðið og trússvagnarnir festust að mestu leyti í aurnum á veginum og komu að litlu gagni. Þar sem vegurinn einn var fær, fór hinn stóri her eftir honum í langri halarófu, svo þegar Svarti vörðurinn kom að skansi heimamanna var bakvarðasveitin ennþá í Meldorf, sem liggur ekki langt frá Hemmingstedt. Þéttmerskir höfðu þétta slyddu í bakið, svo árásarmenn höfðu vindinn í fangið og skyggnið var slæmt fyrir þá. Svarti vörðurinn réðst beint til atlögu með brugðna branda og heróp sitt á vörum sér: „Wahr Di, Buer, de Gaar de kummt!“ (frísneska fyrir „Varið ykkur, bændur, hér kemur Vörðurinn!“). Þéttmerskir hrundu fyrsta áhlaupi þeirra á skansinn, einnig öðru áhlaupi og þegar þeir hrundu því þriðja hófu þeir gagnsókn og sneru líka herópinu við: „Warr Di, Garr, de Buer de kummt!“ -- „Varið ykkur, Verðir, hér koma bændurnir!“ Orrustan var hörð og miskunnarlaus og engir fangar voru teknir. Þótt kalt væri í veðri fóru sumir heimamanna úr stígvélum og herklæðum og notuðu löng spjót sín til að fara um akrana í kring á stangastökki og gátu þannig umkringt og skotið á árásarherinn, sem kom litlum vörnum við. Flótti brast á lið Svarta varðarins og á æsilegum flóttanum duttu margir riddaranna af baki, ofan í forina og drukknuðu þar sem þeir komust ekki upp úr henni. Aðrir voru drepnir þar sem þeir lágu. Sjálfur Hans konungur komst naumlega undan á flótta og missti um 7000 menn fallna (flestir drukknuðu) og um 1500 særða, eða meirihluta hers síns. Mannfall heimamanna er ekki þekkt. Þéttmerskir tóku mikið herfang, bæði fallstykki og önnur vopn, hesta, vagna og fleira -- auk þess sem þeir tóku gunnfána Danakonungs, sem var sagður vera hinn upphaflegi Dannebrog-fáni sem átti að hafa fallið af himnum ofan í orrustu í Eistlandi löngu fyrr. Fáninn var hengdur upp í kirkjunni í Meldorf, en glataðist síðar (auk þess sem heimildir eru misvísandi).
Hóllinn sem skansinn var hlaðinn á, og vígvöllurinn allt um kring, fékk nafnið Dusenddüwelswarf -- Þúsunddjöflahæð -- og heitir enn.
Möðruvellir (Hörgárdal)
Kirkjusaga
thumb|right|150px|[[Ágústínusarregla er klausturregla, kennd við heilagan Ágústínus frá Hippó. Möðruvallaklaustur í Hörgárdal var eitt af fimm munkaklaustrum reglunnar á Íslandi fyrr á öldum. Það var starfrækt frá 1295 allt til siðaskipta um miðja 16. öld.]]
Bygginga- og brunasaga
Brunasaga Möðruvalla er landsfræg. Vitað er um klausturbyggingu þó ummerki hennar séu nú hvergi sjáanleg, en fræg er sagan af klausturbrunanum 1316 er munkarnir áttu að hafa komið ölvaðir úr Gásakaupstað og farið óvarlega með eld. Davíð Stefánsson frá Fagraskógi gerði sér þetta að yrkisefni í leikritinu Munkarnir á Möðruvöllum. Árið 1712 brunnu til grunna öll hús staðarins nema kirkjan. Amtmannsstofan brann árið 1826 og var þá Baldvin Einarsson nær brunninn inni. Þá var byggt amtmannssetur úr dönskum tígulsteini sem var gjöf Friðriks 6. Danakonungs og var húsið því nefnt Friðriksgáfa en það brann síðan 1874 og lagðist þá amtmannssetur af á Möðruvöllum.
Andy Murray
Ævi
Andy hóf kornungur að leika tennis, einungis þriggja ára gamall að sagt er. Hann tók þátt í móti í fyrsta sinn fimm ára gamall og var farinn að keppa við fullorðna átta ára.
Únst
Ekki er vitað hvað nafn eyjarinnar þýðir, en talið er að það gæti verið komið úr tungumáli Pikta.
Möðruvellir (Hörgárdal)
Nokkrar heimildir um sögu Möðruvalla
Haraldur Haraldsson 1988. Jón Sveinsson (Nonni). Nonni. Brot úr æskusögu Íslendings. 304-326.
Jón Sveinsson (Nonni) 1988. Brot úr æskusögu Íslendings. Eigin frásögn. Fjórða útgáfa. Almenna Bókafélagið. 328 s.
Jón Þórarinsson 1923. Foreldrar Hannesar Hafstein. Óðinn 19 12-14.
Matthías Jóhannessen 1962. Með Valtý Stefánssyni á Möðruvöllum. Með Valtý Stefánssyni. Bókfellsútgáfan. 11-61.
Sigurður Guðmundsson 1959. Norðlenski skólinn. Menningarsjóður. 523-533.
Steindór Steindórsson 1961. Á Möðruvöllum. Jólablað Alþýðumannsins 10-11.
Þorsteinn Þorsteinsson 1953. Smásögur um Bjarna Thorarensen. Sagnaþættir Fjallkonunnar 163-165.
Johann Gutenberg
thumb|right|Johann Gutenberg Johann Gutenberg eða Johannes Gensfleisch zur Laden zum Gutenberg (um 1398 – 3. febrúar 1468) var þýskur málmsmiður og uppfinningamaður sem öðlaðist frægð fyrir að finna upp aðferð við að nota lausa leturstafi í prentun. Árið 1448 fann hann upp meðal annars málmblöndu fyrir leturgerð, prentblek með olíu sem bindiefni, aðferð til að steypa leturstafina í nokkru magni með mikilli nákvæmni og nýja gerð prentvélar sem byggðist á vínberjapressu. Með því að sameina þessar nýjungar í nýtt framleiðslukerfi tókst honum að fjöldaframleiða bækur með miklum hraða og meiri gæðum en þekktust í prentvinnslu fram að því. Hin nýja prenttækni olli byltingu í bókaútgáfu og þar með útbreiðslu hugmynda og lærdóms í allri Evrópu.
Svavar Lárusson - Fiskimannaljóð frá Capri
Fiskimannaljóð frá Capri
(Lag: Bella, Bella Maria)
Hallveig Fróðadóttir
Hallveig Fróðadóttir (f. 850 ) er jafnan talin fyrsta landnámskona Íslands. Hún settist að í Reykjavík ásamt eiginmanni sínum, Ingólfi Arnarsyni. Hallveig og Ingólfur áttu soninn Þorstein. Ekki er vitað hvort Hallveig kom til Íslands með Ingólfi eða í seinni ferð. Mágkona hennar Helga Arnardóttir var gift fósturbróður Ingólfs, Hjörleifi Hróðmarssyni. Í Kjalnesingasögu er sagt að Ingólfur og Hallveig hafi átt dóttur (Þórnýju) en sú saga þykir ekki nægilega áreiðanleg. Hallveig átti bróður, Orm Flosason, sem átti soninn Loft, sem nam land við Gaulverjabæ.
Hornasumma þríhyrnings
Hornasumma þríhyrnings (samtala úr samlagningu allra þriggja horna í þríhyrningi) er 180° (gráður).
Konstantínus mikli
Leiðin til valda
Þegar Diocletianus og Maximianus sögðu af sér árið 305 varð Constantius Clorus yfirkeisari (augustus) í vesturhluta Rómaveldis og Galerius í austurhlutanum. Við skipun undirkeisara var hinsvegar gengið var framhjá Konstantínusi því Flavius Valerius Severus var skipaður caesar í vesturhlutanum og Maximinus Daia í austurhlutanum. Að sama skapi var gengið framhjá Maxentiusi syni Maximianusar.
Handknattleiksárið 1971-72
2. deild
B riðill
Skúli Magnússon
Landfógeti
Árið 1749 var Kristjáni Drese landfógeta vikið úr embætti fyrir drykkjuskap, sukk og sjóðþurrð og í desember sama ár var Skúli skipaður í hans stað, fyrstur Íslendinga. Skúli fékk meðmæli Johans Pingels, amtmanns í embættið. Um það segir hann sjálfur í ævisögu sinni: „Allir urðu forvirraðir, því áður höfðu þeir þeinkt, að so illur djöfull sem landfógetinn gæti ómögulega verið íslenskur." Hann fluttist suður sumarið 1750 og settist fyrst að á Bessastöðum.
Tage Reedtz-Thott
Ævi og störf
Átökin á stjórnarárum Reedtz-Thott ollu klofningi milli hans og ýmissa flokksfélaga og gekk hann til liðs við hóp íhaldsmanna sem nefndust De Frikonservative og voru flokksbrot eða stjórnmálaflokkur sem átti eftir að reynast mikilvægur í að miðla málum og mydna meirihluta á þingi á upphafsárum tuttugustu aldar. Sem almennur þingmaður kom hann mjög við sögu í ýmsum stórum málum, s.s. á sviði kirkjunnar, menntamála og skattlagningar á áfengi. Hann hætti afskiptum af stjórnmálum árið 1910 og lést árið 1923.
Halldór Bjarnarson
Halldór Bjarnarson, (fæddur. 11. nóvember 1855, lést 19. september 1945) var íslenskur prestur, aðallega þekktur vegna svonefndra "Presthólamála," en þau mál voru talsvert ofarlega á baugi í blöðum og tímaritum um aldamótin 1900.
Dagur íslenskrar náttúru
Dagur íslenskrar náttúru var stofnaður þann 16. september árið 2010 af ríkisstjórn Íslands að tillögu Svandísar Svavarsdóttur þáverandi umhverfisráðherra. Dagurinn er fæðingardagur Ómars Ragnarssonar og stofnaður til heiðurs því mikla starfi sem Ómar hefur lagt til náttúruverndar og almenningsfræðslu um mikilvægi íslenskrar náttúru sem og allra þeirra sem lagt hafa sitt af mörkum til að fræða um íslenska náttúru.
Hljóðvarp
A-hljóðvarp
A-hljóðvarpið er elsta hljóðvarpið sem til er og það kemur mjög sjaldan fram í íslensku. Í a-hljóðvarpi verður sérhljóðinn i að e. Hér er hljóðvarpsvaldurinn a. Stafurinn a togar í rótarsérhljóðið i og færir það svo það er nær myndunarstað a-hljóðsins og breytir því i í e.
U-hljóðvarp
U-hljóðvarp er mjög algengt hljóðvarp í íslensku. Í því verður hljóðið a að hljóðinu ö eða u. Áður fyrr verkaði u-hljóðvarpið einnig þannig að i varð að y.
I-hljóðvarp
Tegundir:
Hólavallaskóli
Aðbúnaður
Þegar skólinn var fluttur var ákveðið að kennarar fengju laun sín greidd ársfjórðungslega í peningum og þeir nemendur sem nytu ölmusu (skólastyrks) skyldu líka fá hana greidda í peningum en sjá sér sjálfir fyrir mat. Áður hafði ölmusan verið í formi fæðis. Skólapiltar urðu því að lifa á skrínukosti eða koma sér sjálfir í fæði í einhverjum af kotunum í kring og ganga þangað í hvaða veðri sem var.
Skólinn fluttur
Af öllu þessu var skólinn illa þokkaður og margir voru tregir til að senda syni sína þangað vegna lélegs aðbúnaðar. Og þegar konungsboð kom um það haustið 1801 að leggja skyldi Hólaskóla niður og Hólavallaskóli varð eini skóli landsins varð óánægjan svo mikil að farið var að leita annarra úrræða. Á endanum varð úr að flytja skólann á Bessastaði og var það gert árið 1805, en veturinn 1804-1805 var enginn opinber skóli á Íslandi.
Beinisvørð
Tvö af frægustu skáldum Færeyja hafa ort um bjargið, þeir Poul F. Joensen (1898-1970) og Janus Djurhuus (1881-1948). Hanus G. Johansen hefur samið lög við ljóð Pouls og þau hafa verið mjög vinsæl meðal allra aldurshópa í Færeyjum.
Auður Laxness
Um uppruna íslensku lopapeysunnar hafa orðið til sögusagnir og ein þeirra segir að Auður hafi hannað hana og prjónað fyrst allra. Sannleiksgildi sögunnar er umdeilt, þó Auður hafi án efa verið frumkvöðull í að prjóna peysur úr lopa í stað garns og hafi átt þátt í að móta hefðina.
Nokia
Nokia er finnskt fyrirtæki sem var leiðandi í heimi fjarskipta og farsíma á alþjóðamarkaði.
Samkeppni og nafnabreytingar
Fyrirtækið gaf út í fjölmiðlum árið 2008 að þeir ætluðu að fylgja frumkvæði Motorola og byrja að gefa farsímum sínum nöfn í stað númera, en það hafa þeir þegar gert með nýju Nseries og Eseries farsímunum. Þessi nafnabreyting ein og sér virðist hafa verið nóg til að koma Nokia aftur á kortið og því hafa þeir ákveðið að gefa næstu kynslóðar símunum einnig nöfn í stað númera.
Tay
thumb|250px|Séð í norðurátt yfir Tay í borginni [[Perth (Skotlandi)|Perth.]]
Lengjubikar karla í knattspyrnu 2016
Grótta varð Lengjubikarmeistari í B-deild eftir sigur gegn Magna. Grótta hafði betur í vítakeppni eftir að leikurinn hafði endað 4-4.
Minningarkirkja Vilhjálms keisara
Nýja kirkjan
1959 var byrjað á því að reisa nýja kirkju við hliðina á gamla turninum. Kirkjan er lág ferningslaga bygging, en við hliðina var hár klukkuturn reistur í sama stíl. Einkenni nýju kirkjunnar og klukkuturnsins eru hinar dökkbláu glerrúður, en þær eru alls um 20 þúsund talsins. Byggingarnar þrjár, nýja kirkjan, klukkuturninn og rústir Minningarkirkjunnar standa saman í hnapp og eru friðaðar. Saman mynduðu þær helsta kennileiti Vestur-Berlínar síðustu áratugi.
Hildur Sverrisdóttir
Ævi og störf
Hún lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum við Hamrahlíð árið 2000, lögfræðiprófi frá Háskóla Íslands árið 2008 og hlaut réttindi sem héraðsdómslögmaður árið 2009. Hildur var framkvæmdastjóri Jafningjafræðslunnar frá 1997-2000, starfaði á lögmannsstofunni Ambrose Appelbe Solicitors í London frá 2001-2003 og var framkvæmdastjóri Reykjavík Dance Festival árið 2007. Hún starfaði sem lögfræðingur og lögmaður hjá fjölmiðlafyrirtækinu 365 frá 2007-2012, var varaborgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík frá 2010-2016 og borgarfulltrúi frá 2016-2017. Hildur tók sæti á Alþingi við andlát Ólafar Nordal árið 2017 en náði ekki kjöri í alþingiskosningunum síðar sama ár en var 1. varaþingmaður flokksins í Reykjavíkurkjördæmi suður út kjörtímabilið. Í janúar árið 2018 var Hildur ráðin aðstoðarmaður Þórdísar Kolbrúnar Reykfjörð Gylfadóttur ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra. Hildur var kjörin á þing í alþingiskosningunum í september árið 2021.
Sunnanpósturinn
Sunnanpósturinn var mánaðarrit sem kom út 1835, 1836 og 1838. Það var prentað í Viðeyjarprentsmiðju árið 1835-36. Í ritinu voru fréttir, tilkynningar, greinar, frásagnir og kvæði. Í fyrstu var Þórður Sveinbjörnsson ritstjóri en síðar séra Árni Helgason.
Skjákort
Skjákort (t.d. GPU eða APU) er tölvuíhlutur sem býr til (reiknar út) myndirnar fyrir tölvuskjái, sér um (mest af) vinnslunni (en ekki sjálfa birtinguna). Í seinni tíð hafa skjákort líka komið hljóði yfir í sjónvörp, því svokallað HDMI-tengi fyrir þau er líka fyrir hljóð auk myndar, og algengt er að hafa líka) úttak fyrir þann staðal en ekki bara staðla fyrir tölvuskjái sem alla vega áður fyrr notuðu ekki staðla fyrir annað en mynd. thumb|MSI GeForce GT 1030 Skjákort
Nú orðið er venjulega talað um GPU sem skjákortið, eða alla vega sem tölvukubb á því sem sér um vinnsluna. GPU stendur fyrir "graphics processing unit", en þetta hugtak var búið til af Nvidia, þegar vinnslan við að búa til mynd, og þá sér í lagi hreyfimynd í þrívídd fór að verða of erfið (á ásættanlegum tíma) fyrir aðalörgjörva tölva, en skjákort með hraðli fyrir tvívídd eingöngu (eða engan hraðal) eins og áður voru til, voru ekki kölluð GPU, þó svo að hugtakið eigi ekki illa við.
Í sumum tilvikum er þetta GPU ekki sér kubbur heldur er örgjörvi tölvunnar með þetta hlutverk líka. Þá er sá kubbur bara tvískiptur, og er í reynd með hefðbundið CPU og GPU að auki. AMD fyrirtækið (sem hafði keypt ATI skjákortafyrirtækið) bjó til hugtakið APU, eða "AMD Accelerated Processing Unit" yfir þetta, og selur sumar örgjörva sína þannig (sem dæmi eru Sony PlayStation 4 og Microsoft Xbox með nýrri gerð þannig kubba). Intel selur líka svipaða tækni, þ.e. CPU og GPU saman, þó munur sé á öðru; í t.d. sumum eldri (og hægari útgáfu, markaðsett sem "Intel HD Graphics") og svo í nýrri og hraðari/öflugri útgáfu undir nöfnunum "Intel Iris Graphics" og "Intel Iris Pro Graphics".
Patton Oswalt
Uppistand
Árið 2004, ferðaðist Oswalt um bandaríkin ásamt Zach Galifianakis, Brian Posehn og Maria Bamford til að sýna Comedians of Comedy. Hópurinn kom fram á fámennum stöðum í stað dýra grínklúbba. Um haustið 2004 var ferðlagið tekið upp og gefið út sem heimildarmynd árið eftir. Á ferðlaginu komu fram þekktir gestauppistandarar á borð við Blaine Capatch, David Cross, Rob Gasper, Bobby Tisdale og Todd Barry.
1. deild kvenna í knattspyrnu 1982
Stigatafla
Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur
Pálskirkjan í Frankfurt
Pálskirkjan
Mikil reikistefna var um nýbygginguna. Sitt sýndist hverjum. Loks fékk Johann Georg Hess það verkefni að reisa nýja kirkju og hófust framkvæmdir 1789. Hér er um hringlaga byggingu að ræða með lágan turn sem vísar til suðurs. Grunnmúrarnir voru komnir upp 1792, en þá stöðvuðust framkvæmdir sökum frönsku byltingarinnar. Franskur her hertók Frankfurt til skamms tíma. 1796 var þakið reist, en þá voru Frakkar aftur í borginni. Allar framkvæmdir á vegum borgarinnar voru stöðvaðar. Þó voru gluggar voru settir í kirkjuna 1803 til varnar skemmdum af völdum veðurs. Eftir fall Napoleons voru fjármunir af skornum skammti og borgarráð hafði brýnni verkefni á sinni könnu. Því var ekki tekið til við að halda smíðinni áfram fyrr en 1830. Þá voru komnar skemmdir í bygginguna. Rúður höfðu brotnað, jarðvegur hafði fokið inn og grös og jafnvel runnar byrjuðu að vaxa innan hennar. Á aðeins þremur árum tókst að ljúka smíðinni og innréttingunum. Turninn var lágreistur og fékk ekki spíruþak. Vígslan fór fram 9. júní 1833 og var kirkjan helguð Páli postula.
Skriðdýr
Skriðdýr (fræðiheiti: Reptilia) eru flokkur dýra af undirfylkingu hryggdýra. Skriðdýr eru líknarbelgsdýr, þar sem fóstur þeirra eru umlukin líknarbelg. Flestar tegundir skriðdýra verpa eggjum, en ýmsar tegundir hreisturdýra eiga lifandi afkvæmi. Flestar tegundirnar þurfa á hita að halda úr umhverfinu þar sem efnaskipti líkamans framleiða ekki nægan hita til að halda stöðugum líkamshita, leðurskjaldbakan er þó undantekning. Þetta gerir það að verkum að skriðdýr eru algengust í hitabeltinu. Skriðdýrafræði er sú vísindagrein sem fæst við rannsóknir á skriðdýrum og froskdýrum.
Millinafn
Millinafn getur átt við hvaða nafn, sem kemur á milli fyrsta og síðasta nafns. Mismunandi er milli landa og menningarheima hvað nákvæmlega er átt við.
Perth (Skotlandi)
thumb|250px|Áin [[Tay-á rennur um Perth.]]
Perth (skosk gelíska: Peairt) er borg í miðju Skotlandi á bakka Tay-ár og er höfuðstaður Perth og Kinross. Íbúar Perth eru um það bil 47.180. Á seinni hluta miðalda kallaðist Perth St John's Toun eða Saint Johnstoun en þetta nafn er ekki lengur í daglegri notkun.
Suðvesturkjördæmi
Sveitarfélög
thumb|left|300px|Yfirlitskort af sveitarfélögum í Suðvesturkjördæmi. Í kjördæminu eru eftirfarandi sveitarfélög (íbúafjöldi 2021 í sviga): Landfræðilega skiptist kjördæmið í fjóra aðgreinda búta þar sem Kjósarhreppur og Seltjarnarnes eiga ekki mörk að öðrum sveitarfélögum kjördæmisins auk þess sem Krýsuvíkurland Hafnarfjarðar liggur ekki að landi annarra sveitarfélaga í kjördæminu.
Svensk Ungdom
Svensk Ungdom er ungliðahreyfing Sænska þjóðarflokksins (Svenska folkpartiet) í Finnlandi. Hreyfingin er stofnuð árið 1943 og á m.a. aðild að Nordiska Centerungdomens Förbund.
Actinidia chrysantha
Actinidia chrysantha er klifurrunni í Actinidiaceae ætt. Hún er einlend í Kína (Guangdong, Guangxi, Hunan, Jiangxi.).
Karkur
Karkur er íslenskt karlmannsnafn.
Holtahreppur (Rangárvallasýslu)
Holtahreppur var hreppur í ofanverðum Holtum í Rangárvallasýslu. Hann varð til ásamt Ásahreppi hinn 11. júlí 1892 við að Holtamannahreppi var skipt í tvennt.
Dragnót
Helstu kostir dragnótar eru þeir, hversu góðum fiski hún skilar. Smáfiskur veiðist því í minna mæli en í botnvörpu af sömu möskvastærð. Einkum á þetta við um þorsk. Unnt er líka að nota afllítil skip við þessar veiðar og nýta smábleyður, þar sem trolli verður tæpast komið við. Dragnótin eyðileggur botninn ekki eins mikið og þung botntroll geta gert.
Pétur Havsteen
Fjölskylda
Foreldrar Péturs voru Jakob Havsteen (f. 1774, d. 1829) kaupmaður á Hofsósi og kona hans Maren Jóhannsdóttir Havsteen, fædd Birch. Pétur var þríkvæntur. Árið 1847 kvæntist hann Guðrúnu Hannesdóttur Havstein, dóttur Hannesar Stephensen alþingismanns og Þórunnar Magnúsdóttur Stephensen. Saman áttu þau tvö börn. Eftir andlát Guðrúnar 1851 kvæntist Pétur aftur, Sigríði Ólafsdóttur Havstein, fædd Stephensen dóttur Ólafs Magnússonar Stephensen. Þau skildu nokkru síðar og gekk hún þá að eiga Stefán Thordersen alþingismann. Árið 1857 kvæntist Pétur þriðja sinn, Katrínu Kristjönu Gunnarsdóttur Havstein, dóttur Gunnars Gunnarssonar, prests í Laufási, systur Eggerts Gunnarssonar alþingismanns og Tryggva Gunnarssonar alþingismanns. Saman áttu þau níu börn.
Publius Quinctilius Varus
Publius Quinctilius Varus (46 f.Kr. – 9) var rómverskur herforingi, sem þekktur er fyrir að hafa tapaði þremur herdeildum í átökum við Barbara í Germaníu. Í kjölfarið svipti hann sig lífi.
Efsta deild karla í knattspyrnu 1932
Heimild
http://www.rsssf.com/tablesi/ijshist.html
Fáni Íraks
thumb|right|Fáni Íraks Fáni Íraks er með þremur jafnbreiðum láréttum röndum. Rendurnar eru í arabískum litum: efsta röndin er rauð, miðröndin hvít og neðsta röndin svört. Fáninn var tekinn upp þegar Ba'ath-flokkurinn komst til valda í Írak 1963. Á miðröndinni hafa verið mismunandi tákn. Frá 2008 er þar aðeins takbir (arabíska ákallið Allāhu akbar, الله أكبر) með grænum stöfum.
Solomon Asch
Sálfræðingurinn Solomon Asch (14. september 1907 - 20. febrúar 1996) er aðallega þekktur fyrir félagssálfræðirannsóknir sínar á hópþrýstingi, þar sem hann sýndi fram á að fólk getur verið tilbúið til að samþykkja skoðanir sem augljóslega eru rangar ef meirihluti manna gerir það.
Þórður Sveinbjörnsson
Þórður Sveinbjörnsson (4. september 1786 – 20. febrúar 1856) var háyfirdómari, landfógeti og bæjarfógeti í Reykjavík. Hann var konungkjörinn alþingismaður 1845-1850 og forseti Alþingis 1847. Þórður var ritstjóri Sunnanpóstsins árið 1835.
Mariano Rajoy
Áður en Rajoy var forsætisráðherra starfaði hann sem varaforsætisráðherra frá 2000 til 2003. Fyrir þann tíma var hann í ýmsum hlutverkum í ólíkum ráðuneytum.
Dar es Salaam
Árið 1998 var bandaríska sendiráðið í Dar es Salaam sprengt í loft upp. Al-Kaída lýsti ábyrgð á sprengingunum.
Indverska karlalandsliðið í knattspyrnu
Indverska karlalandsliðið í knattspyrnu er er fulltrúi Indlands í knattspyrnu. Liðið hefur aldrei tekið þátt heimsmeistaramóti, það hafa hinsvegar oft tekið þátt í asíubikarnum og einu sinni nælt sér í silfur þar. Það hefur líka náð 4. sæti á Ólympíuleikunum einu sinni, það var árið 1956.
Ulrik Christian Gyldenløve
thumb|right|Ulrik Christian Gyldenløve Ulrik Christian Gyldenløve (eða Úlrik Kristján Gyldenlöve) (1678 – desember 1719) var aðmíráll í danska sjóhernum og launsonur Kristjáns 5. danakonungs. Móðir hans var Sophie Amalie Moth, greifynja af Samsø. Gyldenløve var eftirnafn sem laungetnum börnum dönsku konunganna Kristjáns 4., Friðriks 3. og Kristjáns 5. var gefið.
Mongólía
Heiti
Í stjórnarskrá Mongólíu frá 1992 er opinbert heiti landsins Mongol Uls („Mongólía“).
Landfræði
Mongólía er hálf önnur milljón ferkílómetra að stærð, sem jafngildir ríflega fimmtánfaldri stærð Íslands, og eins og Ísland er Mongólía afar fámennt land. Einungis tvær milljónir af 5 ½ milljón Mongóla, búa í Mongólíu, hinir búa í ýmsum héröðum nágrannalandanna. Þetta fámenni gerir landið allnokkru strjálbýlla, með 1,7 íbúa á ferkílómetra, en til dæmis Ísland, sem hefur 3,4 íbúa á ferkílómetra. Í höfuðborginni, Ulaanbataar, búa um 700.000 manns. Aðrar borgir eru öllu minni. Landið liggur beggja vegna við 46°N sem þýðir að hnattstaða þess er svipuð og Frakkland s.
Skipting í stjórnsýsluumdæmi
Mongólía skiptist í 21 hérað (aimag) sem aftur skiptast í 331 umdæmi (sum). Höfuðborgin er undir sérstakri stjórn og hefur sömu stöðu og hérað. Héruðin eru:
Taípei 101
Nafnið (101) er dregið af fjölda hæða í húsinu. Allt í allt er byggingin 509,2 metra há ef turninn á þakinu er talinn með, en sú tala er oftast notuð þegar hæð byggingarinnar er talin. Fleira er merkilegt við bygginguna en hæðin: t.d. er meginhluti hennar átta kassar sem hver inniheldur átta hæðir, en átta er talin gæfutala í Tævan, enda stendur byggingin við eitt virkasta jarðskjálftasvæði heims. Meðan á byggingunni stóð skók einn stór jarðskjálfti Taípei og féllu þá tveir risakranar niður á jörðina en aðeins einn lét lífið.
Eyþór Ingólfsson Melsteð
Eyþór Ingólfsson Melsteð (f. 2. febrúar 1994) er íslenskur kraftlyftingamaður. Hann keppti í mótinu Sterkasti maður heims 2020 og hafnaði í 4 sæti í sínum riðli. Árið 2021 hafnaði hann í 10. sæti í sömu keppni. Eyþór á heimsmet í náttúrusteinapressu (137 kg).
Dódóma
Upphaf borgarinnar má rekja til nýlenduáhrifa Þjóðverja þegar þeir voru að byggja upp járnbrautakerfi í Tansaníu. Þegar ákveðið var að flytja höfuðborgina þá var það hluti af stærri áætlun um efnahagslega uppbyggingu svæðisins; áætlun upp á um 200 milljónir punda sem átti að taka tíu ár. Allt frá byrjun 20. aldar höfðu verið uppi hugmyndir um að Dódóma að höfuðborg.
Yoshihide Suga
Suga hóf stjórnmálaferil árið 1986 með því að bjóða sig fram í borgarstjórn Yokohama. Suga var þá reynslulaus og án nokkurs baklands en bætti upp fyrir það með kröftugri kosningabaráttu þar sem hann gekk á milli húsa og heimsótti allt að 30.000 heimili. Suga náði kjöri og sat í borgarstjórn til ársins 1996, en þá náði hann kjöri á japanska þingið. Suga varð náinn samstarfsmaður Shinzo Abe, forsætisráðherra Japans á árunum 2006-2007 og 2012-2020, og varð á seinni ráðherratíð hans nokkurs konar talsmaður ríkisstjórnarinnar út á við.
Þórir Baldvinsson
Árið 2021 kom út bókin Þórir Baldvinsson - arkítekt. Sjálfur skrifaði Þórir ýmislegt um byggingarlist hér á landi og samdi smásögur og ljóð. Hann skrifaði smásögurnar undir dulnefninu Kolbeinn frá Strönd.
Gallerí Fold
Gallerí Fold sinnir sýningum og uppboðshaldi. Galleríið var stofnað árið 1992. Árið 1994 flutti galleríið starfsemi sína í eigið húsnæði að Rauðarárstíg 12-14. Galleríið er nú í 600 fermetra húsnæði og hefur yfir 5 sýningarsölum að ráða en salirnir eru frá 30 – 110 fermetrar. Að jafnaði býður Gallerí Fold verk um 60 íslenskra úrvalslistamanna. Auk þess tekur galleríið verk í endursölu frá einstaklingum og fyrirtækjum, bæði í beina sölu og á uppboð.
Karl (mannsnafn)
Heimildir
Carles Kaarle
Kákasusbjörk
Betula medwediewii er tegund af birkiætt sem var lýst af Eduard August von Regel. Engar undirtegundir eru skráðar.
Gríska
Forngrískum mállýskum er oftast skipt í vestrænar og austrænar mállýskur.
Bréf (Platon)
Yfirlit
Bréfin eru tölusett samkvæmt röð þeirra í handritunum. Fjögur þeirra eru skrifuð til Díonýsíosar II (fyrsta, annað, þriðja og þrettánda bréfið), fjögur eru skrifuð til frænda Díonýsíosar, Díons og félaga hans (fjórða, sjöunda, áttunda og tíunda bréfið) og fimm þeirra eru skrifuð til ýmissa annarra manna.
fyrsta bréfið
Fyrsta bréfið er skrifað Díonýsíosi í Sýrakúsu og er líklega forn fölsun. Í bréfinu kvartar Platon yfir dónalegri framkomu Díonýsíosar í sinn garð og spáir honum illu gengi. Bréfið er athyglisvert vegna fjölda tilvitnana í ýmis harmleikjaskáld.