cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fylkisstjóri (Bandaríkin)
Önnur hlutverk
Árlega halda flestir fylkisstjórar hina svokölluðu „Ræðu um ástand fylkisins“ (e. State of the State Address). Einnig eru fylkisstjórar viðstaddir ýmsar hátíðlegar uppákomur, til dæmis að veita hefðarfólki og þjóðhöfðingjum viðtöku, halda táknrænar viðhafnarræður og vera viðstaddir svonefnda ríkishátíð. Fylkisstjórar mega eiga sér opinber híbýli og kallast þau fylkisstjórasetur (e. Governor´s Mansion).
Kökustríðið
Forsaga
Átökin ollu miklu eignatjóni sem stjórnvöld vildu ekki bæta. Erlendir ríkisborgarar beindu þá kvörtunum sínum til ríkisstjórna sinna sem gerðu kröfur á hendur Mexíkóstjórn. Stjórnvöld Mexíkó hunsuðu allar kröfur um fjárhagslegar bætur.
Stefnuyfirlýsing
Á síðari hluta 19. aldar voru gefnar út nokkrar frægar stefnuyfirlýsingar róttækra stjórnmálahreyfinga. Frægust þeirra allra er vafalaust Kommúnistaávarpið (þýska: Das Manifest der Kommunistischen Partei) eftir Karl Marx og Friedrich Engels.
Spartium junceum
Ágeng tegund
Geislasópur hefur verið fluttur til margra svæða, og er talinn skaðleg ágeng tegund á svæðum með miðjarðarhafsloftslagi svo sem Kaliforníu og Oregon, Havaí, mið-Chile, suðaustur-Ástralíu, Vesturhöfða í Suður-Afríku og Kanaríeyjum og Azoreyjum. Hann var fyrst fluttur til Kaliforníu sem skrautplanta.
Þjórsárdalur
Náttúrufar
Þjórsárdalur klofnar í tvennt um Reykholt og Rauðukamba. Eystri dalurinn nefnist Fossárdalur þar sem Fossá rennur. Sandá og Bergólfsstaðaá renna um vestari dalinn. Rauðá kemur úr norðri og fellur fossum niður í dalinn um fagurt gil, Gjána, og sameinast Fossá. Athyglisvert er að þótt dalurinn sé kenndur við Þjórsá þá rennur hún ekki um hann. Þess í stað streymir hún fyrir mynni hans.
Eyðing byggðar í Þjórsárdal
Margskonar sögur og munnmæli eru til um eyðingu bæja á Íslandi fyrr á öldum, jafnvel gjöreyðingu heilla kirkjusókna. Þjórsárdalurinn er einn af þeim stöðum sem á slíkar sögur. Lengi hefur þó verið deilt um hvenær og hvers vegna byggðin í dalnum eyddist. Umræða fræðimanna hefur verið lífleg og á tímum einkennst af sterkum ágreiningi um þessi atriði. Eldgos hefur yfirleitt verið talið ástæða eyðingar, en kólnandi veðurfar, rýrari landgæði og farsóttir hafa sömuleiðis verið nefndar. Nýlegar kenningar hafa dregið í efa að hægt sé að benda á einhverja eina orsök í hverju tilviki og telja flóknari ástæður liggja að baki.
Ævintýri Harúns hins milda
Útgáfusaga
Tabary og Goscinny sendu sameiginlega frá sér fjórtán bækur um Fláráð og félaga. Eftir dauða þess síðarnefnda hóf Tabary að semja sögurnar auk þess að teikna þær. Nokkur breyting varð á sagnaflokknum við þessi umskipti, sem birtist meðal annars í lengri sögum, þar sem hver bók hafði að geyma eina sögu í stað margra styttri áður.
Úthverfi
Úthverfi voru byggð um allan heim á 20. öldinni vegna betri og ódýrari flutningatækja. Oft eru metin vera ófrjó og leiðinleg.
Túvalú
Túvalú (áður Elliseyjar) eru eyríki á eyjaklasa í Pólýnesíu í Kyrrahafi, um það bil miðja vegu milli Ástralíu og Hawaii. Það nær yfir þrjú rif og sex hringrif sem liggja á milli 5° og 10° suðlægrar breiddar og 176° og 180° vestlægrar lengdar, rétt vestan við daglínuna. Túvalú er fjórða minnsta land heims að flatarmáli, en efnahagslögsagan nær yfir 900.000 ferkílómetra hafsvæði. Næstu lönd eru Kíribatí, Nárú, Samóa og Fídjíeyjar. Íbúar eru rétt rúmlega tíu þúsund sem gerir Túvalú að þriðja fámennasta sjálfstæða ríki jarðar, á eftir Vatíkaninu og Nárú.
Landfræði
Funafuti er stærsta hringrifið. Það nær yfir nokkrar smáeyjar sem standa umhverfis sjávarlón sem er 25,1 km á lengd og 18,4 km á breidd með miðju staðsetta á 179°7'A og 8°30'S. Hringrifin eru náttúruleg kóralrif með nokkrum opnum rásum inn í sjávarlónið í miðjunni. Í rannsókn sem gerð var á rifunum Nanumea, Nukulaelae og Funafuti í maí 2010 fundust 317 tegundir fisk, þar af 66 tegundir sem ekki höfðu áður verið skráðar við Túvalú. Heildarfjöldi fiskitegunda sem fundist hefur varð þannig 607. Landhelgi Túvalú nær yfir um það bil 900.000 ferkílómetra svæði.
Sun Myung Moon
Æviágrip
Kenningar Moons gengu út á að tveir spámenn hefðu komið á undan honum en báðum hefði þeim mistekist það verk sitt að stofna Guðs ríki á jörðu. Sá fyrsti hefði verið Adam en honum hefði mistekist verkið þar sem hann lét Evu ginna sig til samræðis eftir að hún hafði haft kynferðismök við Satan og hafi hún þannig spillt honum. Næsti hefði verið Jesús en honum hefði mistekist hlutverk sitt vegna þess að Gyðingar drápu hann áður en hann gat eignast börn. Það hafi alltaf verið ætlun Guðs að Jesús skyldi kvænast og stofna hina fullkomnu fjölskyldu en þetta hafi farið forgörðum vegna krossfestingar hans. Eftir andlát Jesú hafi djöfullinn getað leikið lausum hala á jörðinni. Hafi hann tekið sér bólfestu í Karli Marx og miðlað satanískum boðskap til mannkynsins í gegnum marxískar kennisetningar.
Forysta Moons í Sameiningarkirkjunni
thumb|left|Moon stýrir fjöldabrúðkaupi árið 2010. Söfnuður Moons varð einkum þekktur fyrir að standa fyrir fjöldabrúðkaupum þar sem meðlimir Sameiningarkirkjunnar eru gefnir saman. Fyrsta brúðkaup safnaðarins af þessu tagi var haldið árið 1961 og gengu þá 33 pör í það heilaga. Kirkjan hefur í seinni tíð gefið brúðhjón saman í tugþúsundatali í senn, gjarnan á leikvöngum eða öðrum fjöldasamkomustöðum. Árið 1999 gaf söfnuðurinn saman rúmlega 40 þúsund brúðhjón í fjöldabrúðkaupi og taldi það þá vera stærsta fjöldabrúðkaup sögunnar. Í mörgum tilfellum höfðu brúðhjónin aldrei hist fyrir giftingarathöfnina, heldur hafði söfnuðurinn undir handleiðslu Moons parað meðlimi Sameiningarkirkjunnar saman.
8. janúar
8. janúar er 8. dagur ársins samkvæmt gregoríska tímatalinu. 357 dagar (358 á hlaupári) eru eftir af árinu.
Parakeelya schistorhiza
Parakeelya schistorhiza er plöntutegund sem var lýst af M.A. Hershkovitz.
Seljan
Seljan er íslenskt millinafn.
Eyja Októberbyltingarinnar
Eyjan var uppgötvuð af Boris Vilkitsky árið 1913 í leiðangri á vegum opinberrar rússneskrar stofnunar, en að hún væri eyja var ekki staðfest fyrr en 1931, þegar Georgy Ushakov og Nikolay Urvantsev kortlögðu eyjaklasann í leiðangri þeirra árin 1930–1932.
Huldar
Huldar er íslenskt karlmannsnafn.
Uppreisnin í Ungverjalandi
Ungversku ríkisstjórninni var bolað burt. Ríkisstarfsmenn hliðhollir Sovétríkjunum voru fangelsaðir eða teknir af lífi. Ný ríkisstjórn lýsti því yfir að Ungverjaland myndi segja sig frá Varsjárbandalaginu og koma á lýðræðislegum kosningum. Upphaflega vildu yfirvöld í Kreml taka upp samningaviðræður við hina nýju ríkisstjórn. Þetta breyttist þó fljótt og Rauði herinn réðist inn þann 4. nóvember og barði uppreisnina niður. Um 2500 ungverskir uppreisnarmenn og 720 sovéskir hermenn létust í átökunum og þúsundir annarra særðust. Um 200 þúsund Ungverjar flúðu land, þ.á.m. til Íslands. Ein afleiðing uppreisnarinnar var dvínandi fylgi við marxískar hugmyndir á Vesturlöndum.
Yfirlit
Þann 4. nóvember voru sovéskar herdeildir, staðsettar í öðrum löndum, sendar til Ungverjalands. Ólíkt blóðsúthellingunni þann 23. október var þessi barátta ekki aðeins háð með byssum og örfáum skriðdrekum, heldur komu Sovétar með 6000 skriðdreka, sprengjur og flugskeyti. Ungverski herinn brást óskipulega við, en almenningurinn sjálfur veitti þó harða og skipulagða mótspyrnu. Þar af leiðandi urðu það ekki miðstéttarhverfin sem urðu verst úti, heldur fátækra- og iðnaðarhverfin.
Parakeelya sphaerophylla
Parakeelya sphaerophylla er plöntutegund sem var lýst af M.A. Hershkovitz.
1562
Erlendis
Dáin
Líkami
Líkami er í lífeðlisfræði efnisheild lífveru.
Fimmvörðuháls
Eldgos í Fimmvörðuhálsi 2010
Fréttir af eldgosi við Eyjafjallajökul fóru að berast eftir miðnætti þann 21. mars. Samkvæmt sjónarvottum sáust fyrstu ummerki um gosið rétt fyrir miðnætti þann 20. mars eða kl 23:58. 2010.
Höskuldur Þórhallsson
Höskuldur í íslensku máli
Uppruni hugtaksins er í atviki sem átti sér stað þann 6. apríl 2016, þegar Höskuldur greindi fjölmiðlum fyrir mistök frá ráðherraskipan í nýrri ríkisstjórn Sigurðar Inga Jóhannssonar, áður en opinber tilkynning hafði verið gefin út um það hvernig ráðuneytunum yrði skipt.
Filippus 2. Frakkakonungur
Filippus og Hinrik 2.
Filippus hóf stríð við Filippus greifa af Flæmingjalandi 1181 vegna yfirráða yfir Vermandois-héraði og náði hluta þess á sitt vald við friðarsamninga. Árið 1183 dó svo Hinrik ungi, elsti sonur Hinriks 2. Englandskonungs. Hann hafði verið giftur Margréti systur Filippusar, sem krafðist þess að heimanmundi hennar yrði skilað þar semþau voru barnlaus. Hinrik var tregur til en Filippus fylgdi kröfunni fast eftir, einkum þegar Bela 3. Ungverjalandskonungur bað um hönd ekkjunnar, og Hinrik lét að lokum undan.
Eftirmæli og ævilok
Filippus 2. dó 14. júlí 1223 og tók Loðvík 8., sonur hans og Ísabellu fyrstu konu hans, við ríkjum eftir hann.
Indverski glufustorkur
Indverski glufustorkur (fræðiheiti: Anastomus oscitans) er tegund storka.
Wenzhou Longwan alþjóðaflugvöllurinn
Vöxtur flugvallarins hefur verið mikill. Árið 2019 fóru 12,3 milljónir farþega um völlinn og um 81.107 tonn af farmi.
Mikis Þeódórakis
thumb|Mikis Theodorakis. Mikhaíl „Mikis“ Þeódórakis (gríska: Μιχαήλ "Μίκης" Θεοδωράκης, fæddur 29. júlí 1925 – látinn 2. september 2021) var grískt tónskáld sem samdi yfir 1000 verk. Hann var undir áhrifum frá grískri þjóðlagatónlist. Theodorakis samdi tónlist fyrir kvikmyndirnar Grikkinn Zorba (1964), Z (1969) og Serpico (1973).
A-vítamín
Kostir A vítamíns
A vítamín er nauðsynlegt vítamín fyrir líkamsstarfsemi manna og hefur marga kosti. Það styður, ásamt andoxunarefnum, starfsemi ónæmiskerfisins og hjálpar til við að halda sýkingum og sjúkdómum í skefjum (Mushtaq, 1998). A vítamín er nauðsynlegt til að viðhalda sjón, frjósemi, ónæmiskerfi, slímhúð í meltingarvegi, kynfærum og öndunarvegi meðal annars (Heilsa.is, e.d.). A vítamín stuðlar að nýmyndun glýkópróteina og er nauðsynlegt fyrir stöðugleika lýsósóm sameinda (Johnson, 2020).
A vítamín skortur
A vítamín skortur getur orðið í kjölfar lyfjagjafa. Þetta á við um lyf sem eru notuð til lengri tíma, eða að staðaldri, til dæmis sýrustillandi lyf við magasýru eða magasári (Guðrún Gyða Hauksdóttir, 2020). Langvarandi og stöðug áfengisnotkun getur einnig haft þau áhrif á að skortur verði á A vítamíni í líkamanum ásamt því að leiða til lifrarskemmda (Linus Pauling Institute, e.d.).
Þar sem að A vítamín er fituleysanlegt vítamín þá þýðir það að það leysist upp í fitu. Efni eins og laxerolía (Vitamin.is, e.d.) og paraffínolía draga úr upptöku fitu í þörmunum og hafa einnig áhrif á upptöku A vítamíns úr fæðu (Guðrún Gyða Hauksdóttir, 2020). Skortur á sinki virðist einnig draga úr upptöku A vítamíns. Það verður vegna þess að sink skorturinn veldur því að það dregur úr losun ensíma í líkamanum sem hafa áhrif á losun retínóls úr lifur (Linus Pauling Institute, 2021).
Meðferð og bati
Áætlað er að það taki um 1 - 4 vikur fyrir einkenni A vítamín eitrunar að ganga til baka eftir að inntaka A vítamíns hefur verið hætt alveg. Þó eru til alvarlegri atvik, eins og þegar um er að ræða fæðingargalla, þar sem það gengur ekki til baka þó að A vítamín inntöku hafi verið hætt (Johnson, 2020).
1564
Erlendis
Dáin
Skrifstofustjóri Alþingis
Til embættis skrifstofustjóra Alþingis eins og það er í dag, var fyrst stofnað með þingskaparlögum árið 1915 en í 11. og 12. grein núgildandi þingskapa er fjallað um embætti skrifstofustjóra þingsins. Forsætisnefnd þingsins ræður skrifstofustjóra og er hann skipaður til sex ára í senn. Hann stjórnar skrifstofu þingsins og framkvæmdum á vegum þingins og hefur umsjón með fjárreiðum þess og eignum í umboði forseta Alþingis og ræður annað starfsfólk þingsins.
Beinagrind mannsins
thumb|250px|right|Skýringarmynd sem sýnir beinagrind konu með heitum helstu beina. Beinagrind mannsins er hluti stoðkerfis mannslíkamans gegnir eftirfarandi hlutverkum:
Föroya Bjór
Föroya Bjór er færeyskur drykkjaframleiðandi í Klakksvík. Fyrirtækið er eitt af tveimur elstu fyrirtækjum Færeyja. Fyrirtækið var stofnað af Símun í Vági sem lærði að brugga í Danmörku árið 1883. Við andlát hans skiptist hlutur hans á milli Einar Waag þingmanni og bróður hans Heini Waag. Þeir áttu báðir í fyrirtækinu þangað til í desember 2008, þegar að Heini seldi Einari sinn hlut.
Fyrirtækið er með 70% markaðshluteild á færeyska markaðnum fyrir pilsner og 60% markaðshlutdeild fyrir lagerbjór. Starfsmenn fyrirtækisins eru 40.
Université Panthéon-Sorbonne
Université Panthéon-Sorbonne, þekktur sem Université Paris I, er opinber háskóli í París í Île-de-France í Frakkland. Háskólinn sérhæfir sig á sviði efnahags- og stjórnunar, list- og hugvísinda, lögfræði og stjórnmálafræði.
Atlantic Airways
Saga
Í upphafi var þyrluþjónustan sér fyrirtæki, SL Helicopters, en með ákvörðunnini að hafa flugþjónustu færeyja í einu fyrirtæki varð það hluti af Atlantic Airways árið 1994. Þyrlurnar fljúga í hring á milli eyjanna og farþegar geta farið úr á hvaða ey sem þeim lystir. Fyrirtækinu er skylt að hafa að lámarki eina þyrlu, í lagi og tilbúna til að taka þátt í björgunarstarfi.
Í desember 2018 sótti flugfélagið um leyfi fyrir flugferðir til Bandaríkjanna.
Innanlands flug
Flugfélagið rekur þyrluþjónustu til færeysku eyjanna. Þyrlan fer frá Vogaflugvelli á sunnudögum, mánudögum, miðvikudögum og föstudögum. Flogið er til Þórshafnar, Klakksvíkur, Stóra Dímun, Froðba, Koltur, Skúfeyjar, Hattarvíkur, Kirkja, Mykiness og Svíneyjar.
Storm
Storm er íslenskt millinafn.
Álfheiður Ingadóttir
Menntun og fyrri störf
Álfheiður lauk grunnskólaprófi frá Melaskóla, landsprófi frá Hagaskóla og stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík 1971. Hún lauk BS-prófi í líffræði frá Háskóla Íslands 1975 og stundaði nám í þýsku og fjölmiðlun í Freie Universität í Berlín 1976-1977. Hún kenndi líffræði með námi í MR og MH, var blaðamaður við Þjóðviljann 1977-1987, upplýsingafulltrúi Samtaka um kvennaathvarf 1994–1995 og framkvæmdastjóri ráðstefnu norrænna kvennaathvarfa á Íslandi í nóvember 1995. Álfheiður var útgáfustjóri Náttúrufræðistofnunar Íslands 1997-2007 og ritstjóri Náttúrufræðingsins, tímarits Hins íslenska náttúrufræðifélags, 1997-2006 og aftur 2014-2021.
1565
Erlendis
Dáin
Rahm Emanuel
Ævi
Í persaflóastríðinu árið 1991 vann hann sem sjálfboðaliði fyrir ísraelska herinn.
Pólitískur ferill
Þegar Bill Clinton, þáverandi ríkisstjóri Arkansas bauð sig fram til forseta árið 1992 var Emanuel ráðin fjármálastjóri kosningabaráttunnar. Undir hans stjórn safnaði kosningasjóður Clinton 72 milljón dollurum sem var á þeim tíma mesta upphæð sem safnast hafði. Sagt var að þessum árangi hafi hann náð vegna þeirra tengsla sem hann átti við hóp fjársterkra gyðinga. Eftir að Clinton náði kjöri réð hann Emanuel sem einn af sínum helstu ráðgjöfum og starfaði Emanuel í Hvíta Húsinu frá 1993 til 1998.
Persónuleiki
Emanuel þykir harður í horn að taka og er hann þekktur fyrir mikinn skapofsa.
Olaf Scholz
Þingkosningar 2021
Þrátt fyrir að vera ekki formaður Jafnaðarmannaflokksins var Scholz frambjóðandi flokksins til embættis kanslara Þýskalands í þýsku þingkosningunum sem haldnar voru þann 26. september 2021.
Þann 24. nóvember var tilkynnt að Jafnaðarmenn hefðu komist að samkomulagi um stjórnarmyndun við Græningja og Frjálsa demókrata. Scholz tók við sem kanslari í samsteypustjórn flokkanna þriggja þann 8. desember.
Mizunodeild kvenna í knattspyrnu 1995
Árið 1995 var Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu haldin undir merkjum styrktaraðilans Mizuno.
Stigatafla
Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur
Baffinseyjarstraumurinn
thumb|right|Kort sem sýnir Baffinseyjarstrauminn Baffinseyjarstraumurinn er hafstraumur vestan við Baffinseyju í norðvesturhluta Atlantshafs. Hann á upptök sín í Austur-Grænlandsstraumnum og straumum úr Norður-Íshafinu.
Eystra-Geldingaholt
Búfjárrækt
Frægasta hross sem komið hefur frá Geldhyltingum er trúlega Gulltoppur frá Eystra-Geldingaholti. Hann var aðalreiðhestur Jóns heitins Ólafssonar í Geldingaholti og var hann fermingargjöf Jóns. Tamdi Jón hann sjálfur og keppti á á kappreiðum um sveitirnar, gjarnan á Murneyrum. Gulltoppur hlaut Hreppasvipuna alls 6 sinnum á árunum 1944 til 1956.
Siggi sixpensari
thumb|Stytta af Sigga sixpensara í Hartlepool á [[Englandi.]]
Hagfræði
Klassísk hagfræði
Klassíska tímabilið í hagfræði er yfirleitt talið hefjast með útgáfu bókar Adams Smith Auðlegð þjóðanna árið 1776, en bókin er almennt talin eitt áhrifamesta hagfræðirit allra tíma. Meginkenning Smith var að ósamhæfðar ákvarðanir óháðra einstaklinga, sem hver um sig hugsar aðeins um eigin hag, sé besta leiðin til velferðar í samfélaginu öllu. Smith hafnaði þeirri kenningu kaupskaparstefnunnar að viðskipti einstaklinga eða þjóða feli í sér að einn græði og annar tapi og hélt því þvert á móti fram að allir græði af viðskiptum. Sem boðberi upplýsingarinnar taldi Smith að samfélagslega þróun mætti útskýra út frá náttúrulegum lögmálum sem giltu alltaf og almennt. Hann taldi í því samhengi að hinn frjálsi markaður væri náttúruleg skipan sem kæmist á að öðru jöfnu. Þá taldi hann að eiginhagsmunahyggja, einkaeignarréttur og verkaskipting væru drifkraftar hagvaxtar.
Aðrir straumar á 20. öld
Stofnanahagfræði er í senn undirgrein hagfræði og sjálfstæður kenningaskóli. Stofnanahagfræði á rætur sínar að rekja til söguhyggju í hagfræði sem naut nokkurra vinsælda á 19. öld, sér í lagi í Þýskalandi. Báðar þessar nálganir leitast við að skilja hvernig þjóðfélagsstofnanir hafa áhrif á hagrænt atferli einstaklinga. Hinn bandaríski hagfræðingur Thorstein Veblen, sem skrifaði í byrjun 20. aldar, lýsti því hvernig kapítalískir framleiðsluhættir ýttu undir neysluhyggju og spáði vaxandi ítökum viðskiptalífsins í stjórnmálum. Gunnar Myrdal og Gary Becker skrifuðu um hagrænar ástæður og afleiðingar kynþáttamismununar í Bandaríkjunum, og Becker fjallaði jafnframt um hagræna eiginleika fjölskyldunnar sem stofnunar. Elinor Ostrom benti á að skilvirkar stofnanir geti með hagkvæmum hætti séð um ráðstöfun sameiginlegra náttúruauðlinda, þvert á spár nýklassískrar hagfræði.
Verðbólga, atvinnuleysi og hagstjórn
Í keynesískri þjóðhagfræði, sem liggur til grundvallar bæði IS-LM líkaninu og líkaninu um heildareftirspurn og heildarframboð, er gert ráð fyrir því að verðlag og laun séu tregbreytanleg til skamms tíma. Jafnframt hafi auknar tekjur í hagkerfinu margfaldaraáhrif. Samkvæmt þessu geta ríki og seðlabanki aukið framleiðslustig í hagkerfinu með því að lækka stýrivexti, auka ríkisútgjöld eða lækka skatta. Hagfræðingar nú á dögum telja almennt að orsakasamhengið á milli ríkisinngripa og framleiðslustigs sé flóknara en þetta, og sér í lagi að væntingar skipti miklu máli. Philipskúrfan er sú kenning að verðbólga og atvinnuleysi á hverjum tíma standi í öfugu sambandi við hvort annað. Nú til dags er almennt talið að þessi kenning standist til skamms tíma, en að til langs tíma ráðist verðbólga af vexti peningamagns og atvinnuleysi af ýmsum kerfislægum þáttum á vinnumarkaði, svo sem stærð verkalýðsfélaga og umfangi atvinnuleysistrygginga.
Rekstrar- og þjóðhagfræði
Hagfræði er gjarna skipt í tvennt:
Undirgreinar
Í hagfræði eru ýmsar undirgreinar, sem hver um sig rannsakar tiltekna gerð hagræns atferlis frá rekstrar- og/eða þjóðhagfræðilegu sjónarhorni. Sumar af þeim greinum sem taldar eru upp hér að neðan eru þverfaglegar, þ.e. á mörkum hagfræði og annarra fræðigreina.
Vesturlandskjördæmi
Vesturlandskjördæmi var kjördæmi sem búið var til árið 1959 og náði frá botni Hvalfjarðar í suðri til Gilsfjarðar í norðri. Í kjördæminu voru Mýrasýsla, Borgarfjarðarsýsla, Snæfells- og Hnappadalssýsla og Dalasýsla og fimm þingsæti.
Við breytingar á kjördæmaskipan 1999 varð Vesturlandskjördæmi hluti af Norðvesturkjördæmi ásamt Vestfjarðakjördæmi og Norðurlandskjördæmi vestra utan Siglufjarðar sem varð hluti af Norðausturkjördæmi.
Eik banki
Saga
Eik var stofnaður árið 1832 sem sparisjóður. Árið 1992 var honum breytt í banka og árið 2002 í hlutafélag. Þann 11. júlí 2007 var fyrirtækið skráð í Íslensku- og Dönsku kauphöllinni sem Eik banki P/F.
Clawfinger
thumb|Zak Tell úr Clawfinger. 2009. Clawfinger er sænsk þungarokkshljómsveit sem var stofnuð árið 1989. Sveitin blandar saman þungarokki, rappi, industrial metal og raftónlist. Hún hefur samið pólitíska texta og á m.a. lagið Nigger sem er andrasískt. Hljómsveitin hefur endurhljóðblandað efni fyrir Rammstein og hefur notið talsverðra vinsælda í Þýskalandi.
Noam Chomsky
Noam Chomsky hefur gefið út rit og haldið fyrirlestra um málvísindi, heimspeki og stjórnmál. Hann er þekktur fyrir baráttu sína fyrir auknu lýðræði og félagslegu réttlæti. Mikið hefur borið á honum frá því að á Víetnamstríðinu stóð en hann hefur oft gagnrýnt utanríkisstefnu Bandaríkjanna. Chomsky er gjarnan álitinn einn helsti hugsuður vinstrisinnaðra í Bandaríkjunum en hann forðast þó sjálfur að nota hugtakið „vinstrisinnaður“ um eigin stjórnmálaskoðanir. Sjálfur lýsir hann sér sem anarkista.
Í september 2011 var Chomsky öndvegisfyrirlesari Hugvísindasviðs á aldarafmæli Háskóla Íslands.
Cronartium ribicola
Cronartium ribicola er ryðsveppategund í ættinni Cronartiaceae, sem er sníkill á fimm nála furum. C. ribicola er ættuð frá Kína en hefur breiðst út til Norður-Ameríku. Sumar evrópskar og asískar furur (t.d. Balkanfura, lindifura og Himalajafura) eru að mestu ónæmar fyrir sýkinni, enda hafi þróast með sveppinum.
Ian Anderson
Árið 2011 spilaði Anderson flautudúett með geimfaranum Cady Coleman sem staddur var í Alþjóðageimstöðinni í tilefni þess að 50 ár voru síðan Júrí Gagarín fór í fyrstu mönnuðu ferðina út í geim.
Sameinuðu arabísku furstadæmin
Sameinuðu arabísku furstadæmin eru sambandsríki sjö furstadæma á suðausturhorni Arabíuskagans. Furstadæmin eru Abú Dabí, Adsman, Dúbæ, Fúdsaíra, Ras al-Kaíma, Sjarja og Úmm al-Kúvaín. Þau eiga landamæri að Sádí-Arabíu og Óman og strönd að Persaflóa. Sameinuðu arabísku furstadæmin eru þriðji stærsti olíuframleiðandinn við Persaflóa, á eftir Íran og Sádí-Arabíu.
Strandfaraskip Landsins
Strandfaraskip Landsins er færeyskt almenningssamgöngufyrirtæki. Það er í eigu færeysku landstjórnarinnar og er bæði með strandsiglingar og strætisvagnaferðir. Með auknum fjölda neðansjávarganga sem tengja eyjarnar saman hefur ferjuleiðum fækkað. Upphaflega voru fraktflutningar einnig hluti af rekstri félagsins, en þeir voru einkavæddir árið 2005.
Langvinn lungnateppa
Langvinn berkjubólga, lungnaþemba, og astmi á lokastigi eru eldri hugtök yfir það sem nú flokkast undir langvinna lungnateppu.
Meinolf Finke
Meinolf Finke (fæddur 14. ágúst 1963 í Arnsberg í Norðurrín-Vestfalía, Þýskaland) er þýskt skáld.
Öxndal
Öxndal er íslenskt millinafn.
Höskuldur
Höskuldur er íslenskt karlmannsnafn.
1567
thumb|right|Darnley lávarður. Árið 1567 (MDLXVII í rómverskum tölum)
Árni Þór Sigurðsson
Tenglar
Fésbókarsíða Árna Þórs.
Gautland
Eftir því sem fornsögur greina heitir Gautland eftir Gaut konung langafa Ólafs trételgju.
François Quesnay
Framlög til hagfræði
Quesnay er með þeim fyrstu hagfræðingum sem hafði trú á því að lögmál markaðarins gætu ein tryggt efnahagslega velsæld og að afskipti ríkisins væru til trafala. Quesnay og aðrir talsmenn búaðgisstefnunnar voru töldu að háir tollar og verslunarhömlur sem voru hluti merkantílískrar hagstjórnar, sem hann kallaði Colbertisma eftir Jean-Baptiste Colbert fjármálaráðherra Loðvíks XV konungs. Quesnay lagði ýmsar tillögur fyrir konung til að auka viðskiptafrelsi, þar á meðal vildi hann lækka skatta og afnema tolla auk breytinga á lögum um viðskipti innan Frakklands. Með þessu vildi hann líkja meira eftir Bretum, ríku nágrönnum þeirra. Þó Quesnay væri talsmaður verslunarfrelsis var hann eindreginn stuðningsmaður upplýsts einveldis.
1569
Erlendis
Dáin
John Kerry
Æviágrip
Kerry giftist Julia Thorne (f. 1944) árið 1970 og eignuðust þau tvær dætur. Kerry og Thorne skildu árið 1988 og fengu síðan hjónabandið ógilt árið 1997. Kerry giftist aftur árið 1995, þá stúlku að nafni Teresa Simões-Ferreira Heinz.
Stjórnmálaferill
Árið 1972 bauð Kerry sig fram til þings en náði ekki kjöri en hugsanlega höfðu hneykslismál og ádeilur á hann áhrif auk þess sem aðeins nokkrum dögum fyrir kosningarnar dró sjálfstæður frambjóðandi framboð sitt tilbaka en mótframbjóðandi Kerry, repúblikaninn Paul W. Cronin, græddi á því og sigraði kosningarnar.
Eftir ósigurinn í þingkosningunum hóf Kerry laganám sem hann lauk árið 1976 frá Boston-háskóla og tók þá strax lögmannspróf og fór að vinna sem saksóknari á skrifstofu ríkissaksóknara í Massachusetts. Síðar varð hann aðstoðarríkissaksóknari og svo ríkisstjóri Massachusetts árið 1982.
1570
thumb|right|James Stewart, ríkisstjóri Skotlands. Árið 1570 (MDLXX í rómverskum tölum)
Erlendis
Dáin
Alþjóðaréttur
Alþjóðaréttur er aðgreindur frá lagakerfum ríkja að því leyti að hann á aðeins við um ríkin sjálf, og byggist að stórum hluta á samþykki, þar sem enginn aðili getur framfylgt lögunum gegn fullvalda ríkjum. Ríkin geta því kosið að brjóta alþjóðalög og jafnvel samninga. Slíkt getur þó haft afleiðingar og leiðir stundum til þvingandi aðgerða annarra ríkja, eins og slit stjórnmálasambands, efnahagsþvingana eða stríðs.
Manon Roland
Manon Roland (17. mars 1754 – 8. nóvember 1793), fædd undir nafninu Jeanne Marie Phlipon og oft kölluð Madame Roland, var frönsk stjórnmála- og byltingarkona sem var einn af leiðtogum Gírondínaflokksins á tíma frönsku byltingarinnar. Fundarsalur sem Roland átti varð samkomuhús Gírondínanna og því naut Roland mikilla áhrifa á fundum stjórnmálahreyfingarinnar. Madame Roland var hálshöggvin á tíma Ógnarstjórnarinnar.
Hróarskeldusáttmálinn
17. júlí sama ár réðist Karl Gústaf X aftur inn í Danmörku með það að augnmiði að leggja hana alla undir sig. Hann settist um Kaupmannahöfn en íbúar borgarinnar vörðust hetjulega og náðu að halda umsátrið nógu lengi út til að hollenski flotinn næði að koma þeim til bjargar og sigra sænska flotann í orrustunni um Eyrarsund 8. nóvember. 1659 var afgangurinn af Danmörku smám saman leystur undan yfirráðum Svía með aðstoð Hollendinga og 1660 var undirritaður Kaupmannahafnarsáttmálinn sem gaf Dönum aftur Þrændalög (sem gert höfðu uppreisn gegn Svíum) og Borgundarhólm.
Numb3rs
Söguþráður
Þátturinn snýst aðallega um sambandið á milli bræðranna og föður þeirra, Alan Epps, (Judd Hirsch) og tilraun þeirra til að berjast við glæpi í kringum Los Angeles.
Sjötta þáttaröð
Þáttaröðin byrjar með trúlofun Charlie og Amitu. Stuttu á eftir þá hættir Larry við að fara og vinna hjá CERN í Geneva og hættir að vera með námskeið fyrir næstu önn og Charlie uppgvötar að Larry er enn og aftur að fara og skilja alla vinnu sína hjá Charlie. Don kemst að því að fyrrverandi leiðbeinandi hans er svikull, sem kemur niður illa á Don þegar hann þarf að skjóta leiðbeinanda sinn. Charlie og Don komast að því að Alan hefur misst mikið af peningum sínum. Eftir smá töf yfirgefur Larry LA en finnur land til sölu rétt fyrir utan borgina. Alan ákveður að byrja að vinna aftur sem tölvubúnaðs ráðgjafi. David óskar eftir aðstoð frá Don varðandi vinnuferil innan alríkislögreglunnar. Charlie og Amita byrja að skipuleggja brúðkaup sitt og ákveða að ganga í prógram sem kallast Big Brothers Big Sisters of America til þess að æfa sig í foreldrahlutverkinu.
Verðlaun og tilnefningar
Emmy verðlaunin
Kópaskersviti
Kópaskersviti er 14 metra hár ferhyrndur turnlaga svartur og hvítur viti sem stendur norðan við þorpið á Kópaskeri og við suðurenda Kópaskersflugvallar. Vitinn var reistur árið 1945 eftir teikningu Axels Sveinssonar, en var ekki tekinn í notkun fyrr en 1951 vegna erfiðleika við að kaupa í hann ljóstæki. Ljóseinkenni vitans er Fl WRG 20s (eitt þrískipt blikkljós á 20 sekúndna fresti).
1523
Á Íslandi
Dáin
Fjalakötturinn
Saga Reykjavíkur Biograftheater
Fjalakötturinn var ekki lengi eina kvikmyndahúsið á Íslandi því árið 1912 tók Nýja bíó til starfa. Við það varð Reykjavíkur Biograftheater að Gamla bíói í hugum bæjarbúa þó það hefði vart slitið barnsskónum. Gamla bíó flutti svo á þriðja áratugnum upp á Ingólfsstræti þar sem kvikmyndasýningum var fram haldið þar til 1980. Íslenska óperan var þar frá 1980 til 2011 þegar hún flutti í Hörpuna.
Mexíkó (fylki)
thumb|Kort. Mexíkó-fylki (spænska: Estado de México) er eitt af fylkjum Mexíkó. Íbúar eru um 17 milljónir (2020) og er stærð 22.351 km2. Fylkið umkringir Mexíkóborg í miðhluta landsins. Höfuðborgin er Toluca. Astekar voru með kjarna ríkis síns þar sem Mexíkófylki er.
Jean-Baptiste Say
Jean Baptiste Say (fæddur 5. janúar 1767 – 15. nóvember 1832) var Franskur kaupmaður og hagfræðingur sem er þekktastur fyrir kenningu sína um að framboð skapaði eigin eftirspurn, sem er kallað lögmál Say. Hann er einnig þekktur fyrir kenningar sínar um hlutverk frumkvöðla.
Ísabella af Hainaut
Tengdamóðir Ísabellu, Adela ekkjudrottning, og bræður hennar voru óánægð með valið á brúðinni en það var móðurbróðir hennar, Filippus greifi af Flæmingjalandi, sem hafði samið um hjónabandið við Loðvík konung. Filippus konungur taldi að héraðið Vermandois væri hluti af heimanmundi Ísabellu en það vildi Filippus greifi ekki fallast á. Þeir fóru í stríð 1181 og stóð það í nokkur ár. Árið 1184 reyndi Filippus að segja skilið við Ísabellu, bæði vegna þess að faðir hennar studdi mág sinn en ekki tengdasoninn og ekki síður vegna þess að hin fjórtán ára drottning hafði enn ekki alið honum erfingja. Róbert af Dreux, föðurbróðir konungs, gat þó talað um fyrir honum og þann 5. september 1187 ól Ísabella son, Loðvík, síðar konung.
Rotherham
thumb|Svipmyndir.
Ingibjörn
Ingibjörn er íslenskt karlmannsnafn.
Megawati Sukarnoputri
Æviágrip
Á níunda áratugnum lét Suharto undan þrýstingi alþjóðasamfélagsins um aukið lýðræði í Indónesíu og leyfði börnum Sukarnos að taka sæti á leppþingi landsins. Megawati var kjörin á þing fyrir indónesíska Lýðræðisflokkinn (PDI) árið 1987 og var kjörin formaður flokksins árið 1993. Innan fárra ára var Suharto farinn að óttast vinsældir Megawati og árið 1996 sendi hann hermenn inn í höfuðstöðvar Lýðræðisflokksins og lét bola henni úr leiðtogastöðunni. Afskipti hans af flokknum urðu mjög umdeild og svo fór að honum var steypt af stóli í kjölfar efnahagskreppu árið 1997. Eftir fall Suhartos stofnaði Megawati nýjan flokk, Indónesíska lýðræðisbaráttuflokkinn, sem byggði á marxískum hugsjónum föður hennar.
Árið 1999 vann Lýðræðisbaráttuflokkurinn undir stjórn Megawati flest sæti á indónesíska þinginu. Þrátt fyrir sigurinn tókst flokkabandalagi múslima að koma því til leiðar að múslimaklerkurinn Abdurrahman Wahid yrði kjörinn forseti Indónesíu. Eftir kosningu Wahids héldu stuðningsmenn Megawati uppi mótmælum víðs vegar um Indónesíu þar til fallist var á þá málamiðlun að Megawati yrði varaforseti í stjórn Wahids.
Seljalandsfoss
Seljalandsfoss var áður fyrr nefndur sem dæmi um brimrofsfoss. Slíkan foss mætti einnig nefna brimklifsfoss. thumb|200px|left|Staðsetning Seljalandsfoss
Tom Araya
thumb|Tom Araya, 2016. Tomás Enrique "Tom" Araya Díaz (fæddur 6. júní, 1961 í Viña del Mar, Síle) er sílesk-amerískur tónlistarmaður, betur þekktur sem söngvari og bassaleikari þrasssveitarinnar Slayer.
NASDAQ
NASDAQ (National Association of Securities Dealers Automated Quotations system) (nasdaq: NDAQ) er bandarísk kauphöll.
Fredrik Ljungberg
Titlar
Arsenal
Anja
Anja er íslenskt kvenmannsnafn.
Hasarblaðið Blek
Árið 1996 fór af stað átaksverkefni Hins hússins: „Starfsnám fyrir unga atvinnuleitendur í Reykjavík“ sem stóð yfir í 6 mánuði. Þar var ungu fólki boðin starfsþjálfun á ýmsum sviðum en einnig var boðið upp á sjálfsprottin verkefni fyrir þá sem voru með hugmyndir sem þá langaði að vinna að. Í kjölfarið var stofnað félag  áhugamanna um myndasögur og gerð þeirra og í framhaldi af stofnuninni var sótt um styrk til Menningarmálanefndar Reykjavíkur til að gefa út Hasarblaðið Blek.
Jónas frá Hriflu
Jónas Jónsson (fæddur á Hriflu í Suður-Þingeyjarsýslu, 1. maí 1885, dáinn í Reykjavík 19. júlí 1968), oftast kenndur við fæðingarstaðinn og nefndur Jónas frá Hriflu, var íslenskur stjórnmálamaður sem naut mikilla áhrifa í íslensku þjóðfélagslífi á fjórða og fimmta áratugnum. Jónas var formaður Framsóknarflokksins í tíu ár og dóms- og kirkjumálaráðherra 1927—1932. Jónas var mjög umdeildur maður á sinni tíð. Ekki má rugla Jónasi frá Hriflu við Jónas frá Hrafnagili, höfund Íslenskra þjóðhátta.
Eftir nám - Stjórnmál
Jónas var formaður Framsóknarflokksins á árunum 1934-1944.
Marie-Louise af Austurríki
Marie-Louise (12. desember 1791 – 17. desember 1847), fullu nafni Maria Ludovica Leopoldina Francisca Theresa Josepha Lucia af Habsborg-Lorraine, erkihertogaynja Austurríkis, prinsessa Ungverjalands og Bæheims, var önnur eiginkona Napóleons Bónaparte Frakkakeisara. Sem slík var hún keisaraynja Frakka frá 1810 til 1814 og síðan hertogaynja í Parma til dauðadags.
Pinus strobiformis
Útbreiðsla
Pinus strobiformis finns á fjallendum svæðum í Arizona, suðvestur Colorado, New Mexico, og vestur Texas. Flestar fururnar eru í Mexíkó, í Sierra Madre Occidental fjöllumí norður Mexíkó, frá stutt sunnan við landamæri Bandaríkjanna og Mexíkó suður í gegn um Chihuahua og Durango til Jalisco. Hún vex sjaldan í hreinum skógum, en yfirleitt með öðrum innfæddum tegundum, svo sem sveigfuru (Pinus flexilis), gulfuru (P. ponderosa), broddgreni (Picea pungens), nöturösp (Populus tremuloides), hvítþin (Abies concolor), degli (Pseudotsuga menziesii), og blágreni (Picea engelmannii).
Austrænar rétttrúnaðarkirkjur
Saga
Þó deilurnar um eðli Krists hafi skipt miklu máli réði einnig deilur um stjórnmál og kirkjulegt skipulag og stjórnum miklu máli við klofninginn. Það var þó ekki fyrr en 518 að keisari Justinus 1. skipaði svo um, að óskum patríarkans í Róm, að allir prestar og biskupar kirkjunnar játuðust undir samþykktir Kalkedon-þingsins og yrðu annars bannfærðir. Frá 525 hófu rómversk yfirvöld og kirkjudeildir sem þeim fylgdu að ofsækja alla þó sem ekki gengust undir þetta. Þessum ofsóknum á hendur austrænu kirkjunum lauk ekki fyrr en íslam hafði lagt undir sig að mestu þau lönd þar sem þær störfuðu í. Frá öðru Vatíkan-þinginu á sjöunda áratug 20. aldar hefur samband austrænu kirknanna við kaþólsku kirkjuna batnað mjög.
Assýríska austurkirkjan
Assýríska austurkirkjan er stundum flokkuð með austrænu rétttrúnaðarkirkjunum þó það sé alls ekki rétt. Kirkjan starfaði aðallega í Persíu og sagði skipulagslega skilið við kirkjuna í Rómaveldi um ár 400 og rauf allt samstarf eftir kirkjuþingið í Efesos 431. Assýríska austurkirkjan fylgir kenningum Nestoríana sem er algjörlega hafnað af austrænu rétttrúnaðarkirkjunum.
Sagnorð
Orsakarsagnir
Orsakarsagnir má mynda af eftirfarandi sögnum; rísa, líta, sitja, þrífa, sleppa, drekka, sjóða, fljóta, rjúka, spretta, hníga.
Samgöngur í Færeyjum
Saga
Sögu færeyskra samgangna má skipta í fjögur megintímabil.
Jórdanía
Jórdanía (arabíska: أردنّ ʼUrdunn; opinbert heiti: Jórdanía konungsríki Hasemíta) er land í Miðausturlöndum með landamæri að Sýrlandi í norðri, Írak í norðaustri, Sádí-Arabíu í austri og suðri og Ísrael og Vesturbakkanum í vestri. Það deilir strandlengju með Ísrael við Akabaflóa og Dauðahaf.
Einhverfa
Orsakir einhverfu
Álitið er að ekki sé eitt gen orsök vandans heldur sé um fjölgenavandamál að ræða, þannig að fleiri en einu ákveðnu geni sé um að kenna. Oft er sagt að orsökina megi rekja til bólusetningar við mislingum, rauðum hundum og hettusótt en hingað til hafa engar rannsóknir sýnt fram á að bólusetning orsaki einhverfu.
Rannsóknir
Niðurstöður rannsókna á skynjun og skynúrvinnslu barna á einhverfurófi sem hófust upp úr 1960, bentu til þess að truflun á skynjun væri algeng. Ýmist væru viðbrögð við áreiti lítil eða mjög yfirdrifin. Mismunandi fræðimenn unnu þessar rannsóknir svo sem sálfræðingar, taugalífeðlisfræðingar, iðjuþjálfar og uppeldisfræðingar. Á síðustu árum hefur rannsóknum á skynúrvinnslu fólks á einhverfurófi fjölgað til muna. Sýnt hefur verið fram á tengsl skynúrvinnslu og sérstakrar hegðunar. Rannsóknir í taugasálfræði og taugalífeðlisfræði ásamt frásögnum fólks á einhverfurófi sýna fram á að skynjun getur verið bjöguð. Þar sem dýpt er ranglega áætluð eða kyrrir hlutir virðast á hreyfingu. Skyn getur dottið út þar sem sjón eða heyrn getur horfið en birst aftur jafnskyndilega. Sérstök skynjun getur leitt til ánægjulegrar upplifunar og verið leið einhverfra einstaklinga til að einangra sig frá óþægilegum áreitum í umhverfinu, til dæmis með einkennilegri áráttukenndri hegðun eins og að rugga fram og til baka. Þáttur skynjunar er ekki inni sem eitt af grunngreiningarviðmiðum fyrir einhverfu.
Námskeið
Á Greiningar- og ráðgjafamiðstöð ríkisins er hægt að sækja fjölmörg námskeið. Þessi námskeið eru ætluð foreldrum, leiðbeinendum, leikskólakennurum, grunnskólakennurum og öllum öðrum sem eru nánir barni með fötlun eða vilja fræðast um efnið sem er á námskeiðinu. Dæmi um námskeið eru:
Guerilla disco
Guerilla disco er síðasta breiðskífa með hljómsveitinni Quarashi sem kom út árið 2004.
Greinir
Í þýsku
Það feitletraða sýnir viðskeytið eftir falli, kyni og tölu. Eignarfornöfnin mein, dein, sein, ihr, unser, euer og ihr (Ihr ef þérun) taka líka að sér þessar endingar.
Hreiðruð bil
Hreiðruð bil á rauntalnalínunni er runa af bilum sem eru hreiðruð innan í hvoru öðru.
Ef að eru lokuð bil, og, þá er gildir skv. setningunni um hreiðruð bil, sem Bernard Bolzano sannaði fyrstur, að
Auðkúluheiði
Kjalvegur liggur suður eftir heiðinni, sem fer smám saman hækkandi suður á bóginn en er víðast í 400-500 metra hæð yfir sjávarmáli. Hún einkennist af lágum ásum og fellum en á milli þeirra eru flóar og vötn. Hún er greiðfær og vatnsföll fá og er víða ágætlega gróin. Þegar Blönduvirkjun var reist um 1990 myndaðist stórt miðlunarlón, Blöndulón, á Auðkúluheiði og Eyvindarstaðaheiði, og fór þar mikið gróðurlendi undir vatn. Í staðinn hefur verið grætt upp töluvert land á heiðinni
Kleópatra (mannsnafn)
Kleópatra er íslenskt kvenmannsnafn.
José Manuel Reina
Rétt fyrir byrjun tímabilsins 2008-2009 var hann í Evrópumeistaraliði Spánverja ásamt þremur öðrum leikmönnum Liverpool, þar lék hann einn leik en hann var varamarkvörður landsliðsins og verður í raun að teljast ótrúlegt að Spánn skuli vera með jafn öflugan markvörð á varamannabekknum en það er þó engin skömm enda Spánverjar með marga frábæra markverði í sínum röðum.
Mannsheilinn
Heilabörkur (cerebral cortex)
Heilabörkurinn er ysta lag gránuefnisins sem umlykur heilann. Maðurinn hefur hlutfallslega stærstan heilabörk allra dýra. Taugabrautir í heilaberki gegna mikilvægu hlutverki í ýmiss konar hugarferlum og hreyfistjórn.
Heilabotnskjarnar (basal ganglia)
Heilabotnskjarnar, einnig kallaðir grunnlæg heilahnoð, gegna mikilvægu hlutverki í stjórnun hreyfinga. Þeir eru þrír:
Áhrif umhverfisins á heilann
Rannsóknir sem beinast að því að kanna tengsl heila og umhverfis gefa til kynna að áreiti snemma á æviferlinum sé mjög afgerandi fyrir taugar, hreyfingar og gáfnaþroska barna.
Lotukerfið
Yfirlit
Lotukerfið er myndræn framsetning á lotulögmálinu sem kveður á um að eiginleikar og innri gerð frumefnanna eru lotufall sætistölu þeirra. Frumefnunum er raðað í lotukerfið eftir rafeindahýsingu þeirra, sem myndar reglulegt mynstur sem skýrir lotubundna eiginleika frumefnanna í lotukerfinu.
Björgvin G. Sigurðsson
Hann var fyrsti þingmaður Suðurkjördæmis fyrir Samfylkinguna á árunum 2003 til 2013 og viðskiptaráðherra í ríkisstjórn Geirs H. Haarde. Björgvin sagði af sér vegna pólitískrar ábyrgðar sinnar á bankahruninu. Hann bað stjórn og forstjóra Fjármálaeftirlitsins að segja af sér störfum sömuleiðis.
Kolbjörg
Kolbjörg er íslenskt kvenmannsnafn.
Súkkat
Súkkat getur átt við:
1544
Árið 1544 (MDXLIV í rómverskum tölum)
Saga Norðurlanda
Þróun ríkja á Norðurlöndunum
1/ Álandseyjar teljast vera í ESB með Finnlandi en njóta vissra undanþága frá lögum sambandsins.
Listi yfir Numb3rs-þætti (2. þáttaröð)
Önnur þáttaröð Numb3rs var frumsýnd 23. september 2005 og sýndir voru 24 þættir.
Svipuhumar
Útlit
Karldýrið getur orðið allt að 60 cm í heildarlengd en algengt er að þeir séu um 40 til 50 cm.
Töluorð
Raðtölur
Raðtölur eru töluorð sem tákna röð (fyrsti, annar, þriðji, fjórði, fimmti.. o.s.fv.) sem beygjast allar í föllum. Raðtölurnar beygjast yfirleitt eins og veik lýsingarorð í frumstigi (en þó ekki raðtölurnar fyrsti og annar).
Svipuhumar
Mökun
hættir hún að gefa frá sér hljóð. Eggjunum hleypir kvendýrið síðan út 7 – 10 dögum eftir getnað.
Apabólufaraldurinn 2022–2023
Farsótt apabólu átti sér stað 2022-2023. Útbreiðsla var staðfest í maí 2022. tilfelli greindust í Bretlandi, þar sem fyrsta tilfellið greindist í London 6. maí 2022 hjá sjúklingi með nýlega ferðasögu frá Nígeríu (þar sem sjúkdómurinn er algengur). Þann 16. maí staðfesti breska heilbrigðisöryggisstofnunin ( UKHSA ) fjögur ný tilfelli án tengsla við ferðalög til landsins. Einstaklingarnir virtust hafa smitast í London. Frá og með 18. maí voru tilkynnt um tilfelli frá fjölda landa og svæða, aðallega í Evrópu og Ameríku en einnig í Asíu, Afríku og Eyjaálfu. Faraldurinn er í fyrsta sinn þar sem apabóla hefur breiðst út utan Mið- og Vestur-Afríku.
TF-SIF (þyrla)
TF-SIF var af gerðinni Aerospatiale Dauphin II SA-365 N og rúmaði alls fimm áhafnarmeðlimi og átta farþega. Hreyflar þyrlunnar voru tveir, báðir af gerðinni Turbomeca Arriel 1C og voru 700 hestöfl hvor um sig.
2001
Árið 2001 var þyrlan í eftirlitsflugi og var stödd á Snæfellsnesi þegar hún lenti í láréttum vindstróki með þeim afleiðingum að spaðarnir skárust í stél og jafnvægisstýri.
Soka Gakkai
Speki
Sem aðildarsamtök og meðlimir Soka Gakkai International (SGI), helgum við okkur þeim markmiðum og hlutverki að leggja okkar af mörkum til friða, menningar og menntunar, með heimspeki og hugsjónir búddhisma Nichiren Daishonin að leiðarljósi.
Þróun á sífellt flóknari hernaðartækni eins og kjarnorkuvopnum hefur skapað ástand þar sem sjálf lífsafkoma mannkynsinsins hangir á bláþræði. Sá raunveruleiki sem felur í sér ofbeldisfulla mismunun og aðgreiningu á þjóðarbrotum og trúarbrögðum býður upp á endalausa hringrás átaka.
Joe Mantegna
Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshlutverk Mantegna var árið 1979 í Elvis og sama ár lék hann í sjónvarpsmyndinni Bleacher Bums sem var gerð eftir samnefndu leikriti sem hann var meðhöfundur að. Kom hann síðan fram í þáttum á borð við Soap, Open All Night, Comedy Zone, The Twilight Zone og Frasier. Árið 2003 var honum boðið hlutverk í Joan of Arcadia sem Will Girardi, sem hann lék til ársins 2005. Mantegna hefur síðan 1993 ljáð persónunni Fat Tony rödd sína í Simpsonfjölskyldunni. Hefur síðan 2007 leikið eitt af aðalhlutverkunum í Criminal Minds sem David Rossi.
Verðlaun og tilnefningar
Drama Desk verðlaunin
Golden Globes, USA
1. deild kvenna í knattspyrnu 1991
Árið 1991 var Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu haldin undir nafninu 1. deild.
1. FC Kaiserslautern
Saga félagsins
Eitt merkasta ár í sögu rauðu djöflana var árið 1998 en þá náðu þeir því einstaka afreki að sigra deildina undir stjórn Ottho Rehagel. Er það í fyrsta skipti í sögu deildarinnar að lið sem er nýkomið upp sigri á sínu fyrsta ári.
Annía
Annía er íslenskt kvenmannsnafn.
La Liga
Nágrannaslagir
Derbi madrileño - Real Madrid og Atlético de Madrid
Mohammad Najibullah
Eftir afsögn sína reyndi Najibullah að flýja til Indlands en tókst það ekki. Hann bjó í einangrun í Kabúl næstu fjögur árin en var tekinn af lífi með hrottafengnum hætti þegar Talíbanar komust til valda árið 1996.
Æviágrip
Najibullah var Pastúni og kominn af Ahmadzai-ættbálknum nærri landamærum Afganistans og Pakistans. Hann útskrifaðist með gráðu í læknisfræði frá Háskólanum í Kabúl.
Najibullah sneri aftur til Afganistans eftir að Sovétmenn gerðu innrás í landið árið 1979 til að hjálpa kommúnistastjórninni gegn uppreisnarhópum. Eftir endurkomu sína til Kabúl varð Najibullah yfirmaður leynilögreglunnar KHAD og breytti henni í „öflugt og beinskeytt vopn byltingarinnar“. Hann stækkaði KHAD-lögregluna og endurskipulagði hana með aðstoð sovésku leyniþjónustunnar KGB. Leynilögreglunni var síðan beitt til þess að fá ættbálka Pastúna til þess að loka leiðum Mujihadeen-skæruliða yfir pakistönsku landamærin. Þetta var meðal annars gert með því að beita mútum til að grafa undan fylgi skæruliðanna og etja ættbálkunum sem studdu þá hverjum gegn öðrum. Najibullah tókst þetta vel upp þar sem hann var vel kunnugur staðháttum á þessum slóðum.
1521
Á Íslandi
Dáin
Kauphöllin í London
Kauphöllin í London eða LSE (lse: LSE, enska: London Stock Exchange) er bresk kauphöll staðsett í London á Bretlandi. Hún var stofnuð 1801 og er ein stærsta kauphöll heims. Mörg erlend fyrirtæki eru skráð í kauphöllina.
Höfuðstöðvar fyrirtækisins eru við Paternoster Square nærri Pálskirkjunni í London.
Stjórnvitringurinn (Platon)
Stjórnvitringurinn, Stjórnspekingurinn eða Stjórnmálamaðurinn er samræða eftir forngríska heimspekinginn Platon.
Samræðan er eins konar framhald samræðunnar Fræðarinn, þar sem þeir Sókrates, Þeætetos og aðkomumaðurinn eiga í rökræðum.
Kolka
Kolka er íslenskt kvenmannsnafn en þó notað sem ættarnafn af báðum kynjum. Einkum eru það afkomendur Páls Valdimars Guðmundssonar Kolka læknis sem nota ættarnafnið.
Vonarskarð
Brotið í Landnámu er þannig:
Krýsuvík
thumb|Krýsuvík thumb|Hverasvæði í Krýsuvík thumb|[[Krýsuvíkurkirkja eins og hún leit út 2009]]
Alfa Romeo Giulietta (1977)
thumb|Alfa Romeo Giulietta í [[Mílanó (MI).]] Alfa Romeo Giulietta er bíll sem var búinn til á árunum 1977 til 1985 í Alfa Romeo verksmiðjunni í Arese norður af Mílanó og tekur nafn hins goðsagnakennda Alfa Romeo Giulietta frá fimmta áratugnum.
Konkordía
Konkordía er íslenskt kvenmannsnafn.
Kristín Guðbrandsdóttir
Kristín var sögð hin mesta ágætiskona. Þau Ari bjuggu alla tíð í Ögri, voru gift í nærri 60 ár og dóu með tíu daga millibili árið 1652. Þau eignuðust fimm börn, Magnús sýslumann á Reykhólum, Þorlák bónda í Súðavík, Halldóru húsfreyju á Þingeyrum, Helgu, sem dó ógift og Jón, prófast í Vatnsfirði.
Kristín gerði testamentisbréf (erfðaskrá) 25. nóvember 1632 og er þar talið upp mikið af kvensilfri og einnig hannyrðum. Ári síðar gaf hún Þorláki syni sínum bækur, 30 hundraða virði, sem hún átti á Hólum og hefur erft eftir Guðbrand biskup, sem þá var dáinn fyrir nokkrum árum.
Golden State Warriors
Golden State Warriors er körfuboltalið frá Kaliforníu sem spilar í NBA deildinni. Liðið var stofnað árið 1946 í borginni Philadelphia og fluttist milli fylkja árið 1962; til Kaliforníu. Fyrst til San Francisco og svo til Oakland. Liðið flutti árið 2019 aftur til San Francisco. Golden State er í 3. sæti yfir flesta unna titla í NBA ásamt 7 talsins.
Frá um 2014 hefur liðið verið á sigurbraut og unnið þrjá titla og sett met yfir sigra í NBA yfir eitt tímabil (73 sigrar á móti 9 töpum.). Warriors mætti Cleveland Cavaliers fjögur ár í röð 2015-2018 en Cleveland sigraði aðeins einu sinni (2016). Liðið tapaði fyrir Toronto Raptors 2-4 í úrslitum 2019. Árið 2022 mætti Golden State svo Boston Celtics í úrslitum og vann sinn 4. titil á 7 árum.
1581
Erlendis
Dáin
Dundee F.C.
Dýrasti leikmaðurinn
Undir lok þriðja áratugarins tók Dundee að síga jafnt og þétt neðar í töflunni og vorið 1938 féll Dundee í fyrsta sinn úr efstu deild. Eftir seinni heimsstyrjöldina skaust Dundee aftur í hóp þeirra bestu vorið 1947. Á sínu öðru ári í efstu deild náði Dundee öðru sæti, aðeins stigi á eftir meisturum Rangers og komst í undanúrslit í báðum bikarkeppnunum. Staðráðnir í að byggja á þessum árangri ákváðu stjórnendur félagsins að festa kaup á markahróknum Billy Steel frá Derby County fyrir 23.500 pund, sem talið var heimsmet á þeim tíma. Með Steel innanborð náði Dundee einu sinni þriðja sæti í deildinni, tapaði einum úrslitaleik í bikarkeppninni en varð deildarbikarmeistari árin 1952 og 1953.
Sam Worthington
Samuel Henry J. „Sam“ Worthington (fæddur 2. ágúst 1976) er ástralskur leikari.
Tataríska
Tataríska er tyrkískt mál talað af um 6 milljón manns í Rússlandi, þá einkum Tatarstan við ánna Volgu þar sem það hefur opinbera stöðu, en einnig á nokkrum stöðum í Rúmeníu, Búlgaríu og Tyrklandi.
Kormlöð
Kormlöð er íslenskt kvenmannsnafn.
Ísar
Ísar er íslenskt karlmannsnafn. Forn ritháttur nafnsins Ísar er Ísarr.