cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bill Irwin
William Mills "Bill" Irwin (fæddur 11. apríl 1950) er bandarískur gamanleikari.
Tabú
Talskonur og stofnendur Tabú eru Embla Guðrúnar Ágústsdóttir og Freyja Haraldsdóttir. Embla lærði félags- og kynjafræði við Háskóla Íslands, þar rannsakaði hún öráreitni gegn fötluðu fólki. Freyja hefur lokið grunnnámi í þroskaþjálfafræði og framhaldsnámi í hagnýtri jafnréttisfræði og kynjafræði.
.zr
.zr er fyrrum þjóðarlén Saír sem var endurnefnt Austur-Kongó (Democratic Republic of the Congo) árið 1997. .cd er nú þjóðarlén Austur-Kongó.
Martin Sheen
Nafnabreyting
Leiklistarnafn hans Martin Sheen er samsett af tveimur eftinöfnum manna sem höfðu áhrif á hann, Robert Dale Martin, leikaravalsleikstjóra sem gaf honum fyrsta hlutverkið og sjónvarpserkibiskupnum Fulton J. Sheen. Árið 2003 í viðtali í sjónvarpsþættinum Inside the Actors Studio útskýrði Sheen nafnabreytinguna sína og sagði hann: ''Í hvert skipti sem hann hringdi til að panta tíma vegna vinnu eða íbúðar og gaf upp nafn sitt, þá kom alltaf hik og þegar ég kom á staðinn þá var alltaf starfið eða íbúðin farin. Ég hugsaði að ég ætti nógu erfitt með að fá leikarahutverk, svo ég bjó til Martin Sheen. Opinberlega er nafnið enn Estevez. Ég hef aldrei breytt því opinberlega. Ég mun aldrei gera það. Það stendur á ökuskírteininu mínu og vegabréfi og öðru. Ég byrjaði að nota Sheen, ég ákvað að prófa það, og áður en ég vissi af var ég farinn að fá vinnu og þá var það of seint. Staðreyndin er sú að eitt af því sem ég sé eftir er að halda ekki nafninu mínu sem mér var gefið. Ég veit að það angraði föður minn.''
Fjölskylda
Sheen giftist Janet Templeton árið 1961 og saman eiga þau fjögur börn, þrjá syni og eina dóttur, sem eru öll leikarar: Emilio, Ramón, Carlos og Renée. Öll ákváðu þeir að nota upprunalegu nöfnin sín, fyrir utan Carlos sem ákvað að nota leiklistarnafn föður síns og er þekktur undir nafninu Charlie Sheen.
Sjónvarp
Sheen hefur einnig komið fram í sjónvarpsmyndum á borð við Ten Blocks on the Camino Real, Welcome Home, Johnny Bristol, Pursuit, Crime Club, Message to My Daughter, Choices of the Heart, Touch and Die, Guns of Honor, Hostile Waters og Forget Me Never.
Verðlaun og tilnefningar
ALMA-verðlaunin
Sverrir Kristjánsson
Þá starfaði hann, '56-'58, við að skrá íslensk bréf í dönskum söfnum. Skrá þessi, sem gerð var í tvítaki og geymd er í Landsbókasafni og Konungsbókhlöðu, hefur stórum auðveldað íslenskum fræðimönnum aðgang að þeim fróðleikssjó, sem bréfin búa yfir.
Martin Sheen
Verðlaun og tilnefningar
Golden Globes-verðlaunin
MovieGuide-verðlaunin
Nosotros Golden Eagle-verðlaunin
Screen Actors Guild-verðlaunin
René Cassin
Verðlaun og viðurkenningar
Þann 5. október árið 1987, á hundrað ára afmæli Cassins, voru jarðneskar leifar hans fluttar í Panthéon-hvelfinguna í París.
Eftirmæli
Árið 2001 voru óháðu félagasamtökin CCJO René Cassin stofnuð í minningu Cassins til að stuðla að mannréttindum frá sjónarhorni gyðinga. Samtökin veita René Cassin-orðuna fyrir framúrskarandi framtök í þágu mannréttinda. Sem foringi ísraelska bandalagsins í Frakklandi barðist Cassin fyrir borgararéttindum gyðinga og var virkur í zíonistahreyfingunni. Gagnfræðiskóli í Jerúsalem er nefndur eftir honum.
Piccadilly Circus
thumb|280px|Neonljósaskilti á Piccadilly Circus Piccadilly Circus er fræg gatnamót og torg í West End í Westminsterborg í London. Gatnamótin voru lögð árið 1819 til þess að tengja Regent Street við stóru verslunargötuna Piccadilly. Orðið circus, sem er úr latínu og þýðir hringur, táknar hér hringlaga torg á gatnamótum.
Matarfræði
Fyrsta formlega matarfræðiritið er líklega La Physiologie du Goût („Eðli bragðsins“) eftir franska lífsnautnamanninn Jean Anthelme Brillat-Savarin frá 1825. Ólíkt hefðbundum matreiðslubókum fjallar hún um samband skilningarvitanna og matar.
Tvíhlustarsláttur
Tvíhlustarsláttur er þegar tvö ólík hljóð eru spiluð í sitt hvort eyra á sama tíma.
Rúanda
Stjórnsýslueiningar
Núverandi skipting var teiknuð upp árið 2006 í þeim tilgangi að dreifa valdi og afnema tengingar við eldra kerfi frá tímum þjóðarmorðsins. Áður voru 12 sýslur sem tengdust stærstu borgum, en því var breytt árið 2006 í 5 sýslur sem byggjast aðallega á landfræðilegum þáttum. Sýslurnar eru Norðursýsla, Suðursýsla, Austursýsla, Vestursýrla og sveitarfélagið Kígalí í miðjunni.
Bræðraborgarstígur
Bræðraborgarstígur er gata í vesturbæ Reykjavíkur. Hann liggur milli Hringbrautar í suðri og Vesturgötu í norðri. Við hann er einkum íbúðarhúsnæði, sum húsin eru með þeim eldri í borginni. Gatan dregur nafn sitt af húsinu Bræðraborg (nú Bræðraborgarstígur 14), sem reist var af bræðrunum Bjarna og Sigurði Sigurðssyni frá Hæðarenda í Grímsnesi um 1880. Götuheitið kemur fyrst fyrir í heimildum árið 1885.
Skoska úrvalsdeildin
Skoska úrvalsdeildin (enska: Scottish Premiership) er efsta deild knattspyrnu í Skotlandi. Hún var stofnuð árið 2013 með samruna Scottish Premier League (1998-2013) og Scottish Football League. 12 lið eru í deildinni og hvert lið spilar alls 38 leiki. Eftir 33 leiki skiptist deildin í neðri og efri helming þar sem liðin spila innbyrðis. Efsta liðið verður meistari og botnliðið fellur. Næstneðsta liðið fer í umspil við lið úr skosku meistaradeildinni um sæti í úrvalsdeildinni. Celtic F.C. hefur unnið flesta titla eða 8.
Köngulóarmaðurinn (kvikmynd)
Söguþráður
Á meðan er faður Harrys, Norman Osborn (Willem Dafoe) að reyna viðhalda samningi fyrirtæki síns, OsCorp, um að afla hernum vopn og tæknibúnað, þar á meðal lyf sem eykur styrk manna og svifdreka. En herinn dæmir lyfið ekki tilbúið og hyggst snúast til keppinauta hans Quest-fyrirtækisins. Norman prófar lyfið á sér og eykst styrkur og árásargirni hans og hann verður kleifhugi og rústar keppinautum sínum með sprengjuvopnum sínum.
Emanúel
Emanúel er íslenskt karlmannsnafn.
Köngulóarmaðurinn (kvikmynd)
Söguþráður
Osborn, sem Púkinn, ræðst á May frænku. Peter fatta þá að Púkinn hefur komist að því hver hann er. Hann reynir að vara Mary Jane við, en Púkinn hefur rænt henni og heldur henni sem fanga á Queens-hverfisbrúnni. Þar lætur hann Köngulóarmannin velja á milli þess að bjarga Mary Jane og að bjarga börnum. Köngulóarmanninum tekst að bjarga þeim báðum. Púkinn flýgur með hann í yfirgefna byggingu þar sem þeir berjast af lífs og sálarkröftum þar til Norman segir Peter hver hann er, og biður hann að fyrirgefa sér með langri ræðu en reynir að drepa hann með svifdrekanum að aftanfrá en Köngulóarmaðurinn skynjar þetta og stekkur frá og svifdrekinn drepur Norman í staðinn. Peter virðir hinstu ósk Normans: að segja ekki Harry frá þessu.
Múhameð
Flóttinn frá Mekka
Árið 622 eftir fjölda hótana og ofsókna flúðu Múhameð og fylgjendur hans frá Mekka til Medina þar sem hann aflaði sér margra fylgismanna. Þessi flótti er kallaður Hijira, það er við þessa dagsetningu sem múslimar miða dagatal sitt EH (Eftir Hijira). Óvinsemd milli Mekka og Medina óx stöðugt, árið 624 réðst Múhameð með hóp 300 múslima á úlfaldalest frá Mekka. Árásin mistókst og íbúar í Mekka ákváðu að senda lítinn her til Medina til að útrýma múslimum.
Lengdargráða
Lýsing
Hverri lengdargráðu er skipt upp í 60 mínútur sem hver um sig skiptist í 60 sekúndur. Lengdargráða er því rituð á forminu 18° 55′ 04" V (lengdargráða vegamóta Hafnargötu og Suðurgötu á Siglufirði). Annar ritháttur er að nota gráður og mínútur og brot úr mínútu, t.d. 18° 55,145′ V (sami lengdarbaugur). Stundum er austur-/vestur-viðskeytinu skipt út þannig að mínusmerki tákni vestur, en þó er ekki óþekkt að einhverjir noti mínus fyrir austur. Ástæðan fyrir því að nota frekar vestur fyrir mínus er að láta núllbaug tákna y-ás á kartísku hnitakerfi, þ.e. að allt austan við núllbaug sé í plús á x-ásnum.
2. desember
2. desember er 336. dagur ársins (337. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 29 dagar eru eftir af árinu.
Drykkur
Drykkur er vökvi sérstaklega gerður til neyslu manna til að slökkva þorsta og til næringar,. Auk þess að mæta grunnþörfum manna eru drykkir líka hluti af menningu samfélaga okkar og eru oft neyttir er til skemmtunar eða afþreyingar. Flestir drykkir eru að mestu vatn og orðið „drykkur“ getur líka verið notað til að lýsa áfengum drykkjum.
Angela Davis
Æviágrip
Davis hefur hlotið ýmis verðlaun, þar á meðal Lenín-friðarverðlaun Sovétríkjanna. Hún var sökuð um að styðja pólitískt ofbeldi og hefur hefur verið gagnrýnd af æðstu ráðafólki Bandaríkjastjórnar. Hún hefur einnig verið gagnrýnd fyrir að styðja Sovétríkin og gervitungl þeirra. Davis hefur verið tekinn inn í frægðarhöll kvenna. Árið 2020 var hún skráð sem „Kona ársins 1971“ í tölublaði „100 konur ársins“ tímaritsins Time, sem nær yfir 100 ár sem hófst með kosningarétti kvenna árið 1920. Davis er á lista Time yfir 100 áhrifamestu einstaklinga 2020.
1206
Á Íslandi
Dáin
Melarnir
Melarnir eru íbúðahverfi í Reykjavík. Þeir eru kenndir við meli sem voru þar áður en hverfið var byggt. Göturnar sem heyra undir Melina heita flestar „-melur“, svo sem Víðimelur, Reynimelur, Grenimelur og Hagamelur. Melaskóli þjónar grunnskólabörnum hverfisins. Austan við Birkimel er Þjóðarbókhlaðan, en þar sem hún stendur nú var áður Melavöllurinn.
Peter Geach
Geach hafnaði bæði þekkingarfræðilegum skilningi sannleikshugtaksins og gagnhyggju um sannleikann en hélt þess í stað samsvörunarkenningu um sannleikann á lofti í anda Tómasar af Akvínó. Hann hélt því fram að veruleikinn sé einn og óskiptur, grundvallaður í guði sjálfum, sem er endanlegur sanngjöri; guð er sannleikur.
Íslenski þjóðbúningurinn
Þjóðbúningaráð
Árið 2001 var Þjóðbúningaráði komið á fót með lögum frá Alþingi en því er ætlað að varðveita þá þekkingu sem þarf til að búa til slíkan fatnað og vera til leiðbeiningar.
Embrek
Embrek er íslenskt karlmannsnafn.
Sjálfbærni
Sjálfbærni lýsir því þegar áhersla er lögð á að nýta það sem í boði er án þess að það hafi skaðleg áhrif á jörðina og með því vonandi varðveita auðlindir jarðar fyrir komandi kynslóðir. Hugtakið er meðal annars notað í Umhverfis- og auðlindahagfræði og þá oft í tengslum við efnahagslega hagkvæmni og reglu Hartwicks.
Yttrín
Einkenni
Hreinn yttrínmassi er tiltölulega stöðugur vegna oxíðfilmu (Y2O3) sem myndast utaná honum. Fínrifið yttrín er hins vegar mjög óstöðugt og hvarfast auðveldlega við loft. Yttrínsvarf getur brunnið fyrirvaralaust með snertingu við loft í yfir 400 °C hita.
Axel Oxenstierna
Oxenstierna lék mikilvægt hlutverk í Þrjátíu ára stríðinu og var skipaður landstjóri í Prússlandi þegar Svíar lögðu það undir sig. Hann lagði einnig grunninn að sænskri stjórnsýslu og er talinn ein af áhrifamestu persónum sænskrar sögu.
Boxarauppreisnin
Boxarauppreisnin eða Yihetuan-hreyfingin var uppreisn sem átti sér stað í Kína á milli 1899 og 1901, undir lok Tjingveldisins, og var drifin áfram af útlendingahatri og andstöðu við útbreiðslu kristinnar trúar. Yihetuan-hópurinn („Skæruliðar sameinaðir í réttsýni“), sem fékk gælunafnið „boxararnir“ á vestrænum tungumálum, átti frumkvæði að uppreisninni og einkenndist mjög af kínverskri þjóðernishyggju og andstöðu við vestræna nýlenduvæðingu.
Ragnar Sigurðsson
Ragnar var valinn í íslenska landsliðshópinn fyrir undankeppni Evrópukeppninnar í Frakklandi 2016. Á Evrópumótinu í Frakklandi 2016 var Ragnar valinn maður leiksins þegar Ísland spilaði við England en hann skoraði annað markana í 2-1 sigri. Hann vakti athygli hjá enskum og þýskum liðum eftir frammistöðu sína í keppninni.
Stórhyrningur
Stórhyrningar lifa í stórum hjörðum og eru án forystusauðs. Horn stórhyrnings getur vegið 14 kíló og karldýrin berjast innbyrðis með þeim til að fá aðgang að kindunum.
Matarofnæmi
Matarofnæmi er ónæmissvörun við tilteknum tegundum prótína sem finnast í mat. Matarofnæmi lýsir sér sem fæðuóþol (t.d. mjólkuróþol), lyfjafræðileg viðbrögð (t.d. koffíneitrun) og eitrunarviðbrögð (t.d. matareitrunarviðbrögð vegna örvera).
Algengustu matarofnæmi hjá fullorðnum eru skelfisksofnæmi, jarðhnetuofnæmi, hnetuofnæmi, fiskofnæmi og eggjaofnæmi. Algengustu ofnæmisvaldar hjá börnum eru mjólk, egg, jarðhnetur og hnetur.
Gönguskarðsá
Gönguskarðsá kemur úr Gönguskörðum og er dragá sem safnar í sig vatni úr mörgum smærri ám, bæði ofan úr Tindastóli og Molduxa og fjallendinu þar á milli. Hún er straumhörð og erfið yfirferðar í vatnavöxtum og hefur verið mjög mannskæð; sagt er að nærri tuttugu manns hafi drukknað þar. Einn þeirra var Guðmundur, faðir söngvarans Stefáns Íslandi, sem drukknaði í ánni vorið 1917. Hún var fyrst brúuð árið 1875.
1207
Erlendis
Dáin
Ungmennafélagið Vorboðinn
Núverandi formaður er Aðalbjörg Valdimarsdóttir.
Emil
Emil er íslenskt karlmannsnafn.
Heimildir
Emilio (nombre)
Brynjar Eldon Geirsson
Ævi
Brynjar er fæddur í Reykjavík er sonur hjónanna Geirs Hallsteinssonar og Ingibjargar Eldon Logadóttur. Brynjar er giftur Gunni Sveinsdóttur og eiga þau börnin Þóreyju, Ingibjörgu og Önnu. Brynjar er einn fjögurra systkina en auk hans eru þau Arnar Geirsson, Logi Geirsson og Nína Geirsdóttir.
Broddgöltur
Ofnæmi
Broddgeltir framleiða mjög lítið af hárum sem geta smitað mannfólk. Hægt er að vera með ofnæmi fyrir hlutum sem broddgeltir eru í náinni snertingu við, til dæmis þar sem þeir sofa eða borða en það er mjög sjaldgæft að vera með ofnæmi fyrir broddgeltinum sjálfum.
Emanuel Swedenborg
Fyrri hluta ævi sinnar helgaði Emanuel Swedenborg sig vísindarannsóknum og ferðalögum. Hann sendi frá sér margar bækur í ýmsum fræðigreinum, bækur sem sumar hverjar eru enn notaðar í dag og þykja langt á undan samtíð sinni. Hann teiknaði flugvél og kafbát og rannsakaði starfsemi heilans og gerði merkilegar rannsóknir á blóðrás mannsins og á tengslum hjarta- og lungnastarfsemi. Eftir miðjan aldur hætti hann öllum vísindarannsóknum og helgaði sig guðspeki, sálfræði og heimspeki í leit að röklegum tilvistargrunni mannsins. Við andlát hans árið 1772 lágu eftir hann meira en hundrað bækur.
1208
Atburðir
Dáin
Sóley Sesselja Bender
Sóley Sesselja Bender (f. 26. júlí 1953) er prófessor við Hjúkrunarfræðideild Háskóla Íslands, sérfræðingur í kynheilbrigði og hefur um árabil unnið að kynheilbrigðismálum. Hún hefur unnið frumkvöðlastörf við þróun kennslu á fræðasviði kynheilbrigðis, ráðgjöf um getnaðarvarnir og stefnumótun um kynheilbrigðismál hér á landi og á alþjóðavísu.
Charles Rollin
thumb|right|Titilsíða Histoire Romaine eftir Charles Rollin frá 1741. Charles Rollin (30. janúar 1661 – 13. september 1741) var franskur sagnfræðingur. Hann var sonur iðnaðarmanns en fékk styrk til náms í Collége du Plessis þar sem hann lagði stund á guðfræði en tók ekki prestsvígslu. Tuttugu og tveggja ára gamall fékk hann stöðu við háskólann og 1687 stöðu kennara í mælskufræði. 1684 varð hann rektor við Parísarháskóla.
Northern-leið
Northern-leið er leið neðanjarðarlestakerfis Lundúnaborgar. Hún er svört á litinn á korti neðanjarðarlestakerfis Lundúnaborgar. Leiðin er að mestu leyti svokölluð „djúp“ leið, það er að segja að hún var byggð með því að bora göng neðanjarðar og ekki með „grafa og þekja“ aðferðinni. Um það bil 207.000.000 farþegar nota Northern-leiðina á hverju ári og þess vegna er hún fjölfarnasta leið kerfisins. Þó að hún heitir Northern-leið („norðurleið“) þjónar hún ekki nyrstu lestarstöðvum kerfisins en hún þjónar syðstu lestarstöðinni í kerfinu, Morden, auk 16 stöðva sem liggja sunnan við Thames-ána. Samtals eru 50 lestarstöðvar á Northern-leiðinni en aðeins 36 þeirra liggja neðanjarðar.
Svartuggar
Ytri tenglar
Lestrarklefinn: https://lestrarklefinn.is/2019/11/06/eru-fiskar-okkur-framar-i-throska/
Horatiu Radulescu
Horatiu Radulescu (Horațiu Rădulescu) (7. janúar 1942 – 25. september 2008) var rúmenskt tónskáld.
Brandenborgarkonsertarnir
thumb|Brandenborgarkonsertarnir tittelside Brandenborgarkonsertarnir er flokkur sex konserta eftir Johann Sebastian Bach sem hann tileiknaði markgreifanum af Brandenborg og Schwedt árið 1721. Þeir eru meðal þekktustu hljómsveitarverka barroktímans.
Víktor Janúkovytsj
Talið er að eiginfé Janúkovytsj nái upp í 12 milljarða bandaríkjadala.
Þæfing
Þæfing í sögulegu ljósi
Margir menningarheimar hafa þjóðsögur varðandi uppruna þæfingar og filtgerðar. Súmersk goðsögn fullyrðir að leyndarmál þæfingar hafi uppgötvast af Urnamman frá Lagash. Sagan af dýrðlingunum Saint Clement og Saint Christopher segir frá því að flóttamennirnir hafi troðið skó sína fulla af ull til að koma í veg fyrir nuddsár og blöðrur á flóttanum undan ofsóknum. Í lok ferðar þeirra hafði núningur og sviti breytt ullinni í þæfða filtsokka.
Þæfing er enn stunduð af hirðingjum (svo sem Mongólum og Túrkum ) í Mið-Asíu, þar sem teppi, tjöld og fatnaður eru reglulega þæfð. Sum þæfðu verkin eru hefðbundnir munir, svo sem klassísk yurt (Gers) tjöld, meðan aðrir eru hannaðir fyrir ferðamannamarkaðinn, svo sem skreyttir inniskór. Í hinum vestræna heimi er filt víða notað sem miðill til tjáningar bæði í textíllist og samtímalist og hönnun, þar sem það hefur þýðingu sem vistfræðilegt textíl- og byggingarefni.
Katrín Thoroddsen
Getnaðarvarnir og þungunarrof
Meðal baráttumála Katrínar var notkun getnaðarvarna og takmarkanir barneigna eins og það var orðað á þeim tíma. Hún taldi mikilvægt að auka umræðu og fræðslu á meðal almennings um kynheilbrigði en mikill þagnarmúr var um þessi málefni á þessum tíma. Árið 1931 hélt hún fyrirlestur á vegum Jafnaðarmannafélags Reykjavíkur um takmarkanir barnaeigna. Fyrirlesturinn þótti marka þáttaskil í að opna umræðu um þessi málefni og síðar fóru fleiri félög þess á leit við hana að hún héldi erindi sitt á fundum þess. Fór svo að fyrirlestrinum var útvarpað í Ríkisútvarpinu og síðar gefinn út á bók undir heitinu: ''Frjálsar ástir. Erindi um takmarkanir barnseigna. Fyrirlesturinn vakti mikla athygli og varð Katrín landsþekkt í kjölfar hans.'' Katrín taldi þungunarrof ekki eiga rétt á sér nema líf og heilsa móðurinnar væri að veði eða um nauðgun hafi verið að ræða. Til að sporna gegn óvelkomnum þungunum vildi hún að getnaðarvarnir yrðu aðgengilegar og fólk yrði frætt um notkun þeirra. Hún taldi mikilvægt að auka kynfrelsi kvenna og tryggja þeim sjálfsákvörðunarrétt og aukin völd yfir eigin lífi. Árið 1934 samdi Vilmundur Jónsson landlæknir frumvarp til laga um þungunarvarnir og fóstureyðingar sem síðar var samþykkt sem lög frá Alþingi og tók það í flestu mið af sjónarmiðum Katrínar.
Rottweiler
Rottweiler er afbrigði stórra hunda frá Þýskalandi.
Húsfreyjan (tímarit)
Tenglar
__INDEX__
Ellý
Ellý er íslenskt kvenmannsnafn.
Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1998
16-liða úrslit
Frakkar þurftu framlengingu til að leggja Paragvæ að velli í 16-liða úrslitunum. Þjóðverjar komust í hann krappann á móti Mexíkó en tryggðu sér sigurinn með tveimur mörkum á síðasta stundarfjórðungnum. Edgar Davids tryggði Hollendingum sæti í næstu umferð með marki í uppbótartíma gegn Júgóslavíu. Mesta dramatíkin var þó í viðureign Englendinga og Argentínumanna þar sem David Beckham var rekinn af velli fyrir að slæma fæti til Diego Simeone áður en grípa þurfti til framlengingar og vítaspyrnukeppni.
Fjórðungsúrslit
4. júlí - Stade de Gerland, Lyon, áh. 39.100
Sómi
Sómi getur átt við:
Rafmagn
Saga
Það var annaðhvort Franklin (oftar) eða Ebenezer Kinnersley (sjaldnar) sem er talin bera ábyrgð á nútíma skilgreiningum á jákvæðri og neikvæðri hleðslu rafmagns.
Það var gert á síðari hluta 19. aldar.
Stafafura
Á Íslandi
Stafafura er eitt algengasta tréð sem notað er í skógrækt á Íslandi. Fræ voru flutt til landsins fyrst árið 1936 til Hallormsstaðar. Kvæmi frá Skagway, suðaustur Alaska, þótti hentugt fyrir íslenskar aðstæður. Fyrstu sjálfsáðu plönturnar voru skráðar 1976. Hæstu tré hafa náð 20 metrum.
Skíði (mannsnafn)
Skíði er íslenskt karlmannsnafn.
1210
thumb|right|[[Frans frá Assisí fær leyfi páfa til að stofna reglu sína.]] Árið 1210 (MCCX í rómverskum tölum)
Íþróttafélagið Gerpla
Íþróttafélagið Gerpla er íþróttafélag í Kópavogi og var stofnað 25. apríl 1971. Gerpla er með sterka fimleikadeild. Félagið varð Evrópumeistari í fimleikum 24. október 2010 sem er jafnframt í fyrsta skipti sem íslenskt félag hefur náð þeim árangri.
Rea (tungl)
thumb|Rea séð frá geimferlinu [[Cassini.]] Rea er næststærsta tungl Satúrnusar. Giovanni Domenico Cassini uppgötvaði Reu þann 23. desember 1672. Rea snýst um Satúrnus á 4,52 dögum. Þvermál Reu er 1528 km og er þar með nær helmingi minna en tungl jarðar. Haldið er að Rea gæti verið með hringkerfi.
Vallfluga
Vallfluga (fræðiheiti: Coenosia pumila ) er norður-evrópsk flugutegund sem finnst víða á Íslandi.
Einar Þorsteinsson (f. 1633)
Foreldrar Einars voru Þorsteinn Tyrfingsson (um 1595–1645) prestur í Hvammi í Norðurárdal, og kona hans Jórunn Einarsdóttir (um 1600–1678) frá Melum í Melasveit.
Engin prentsmiðja var á Hólum í tíð Einars Þorsteinssonar.
1212
Erlendis
Fædd
Fiskeldi
Stríðeldi og strjáleldi
Hægt er að skipta fiskeldisframleiðslu gróflega í þrjá hluta; strjáleldi, hálf-stríðeldi og stríðeldi.
Eineldi og fjöleldi
Fjöleldi (e. polyculture) er algengast í jarðtjörnum eða í strjáleldi. Þar eru tvær eða fleiri tegundir aldar saman í sömu eldiseiningunni. Þá er t.d. ein tegund sem étur úrgang annarrar eða rántegund sem heldur földa annarrar tegundar í skefjum. Einnig hefur færst í vöxt að blanda saman fiskeldi og plönturækt. Fiskurinn bætir næringarefnum í eldisvatnið sem nýtt er á plönturnar.
Írskur setter
Írskur setter er afbrigði af hundi sem hefur verið ræktað sem veiðihundur en írskur setter er einnig vinsæll fjölskylduhundur.
Sung Jae-ki
Árið 2013 svipti hann sig lífi. .
Skjaldarmerki Ástralíu
Skjöldurinn er studdur af rauðri kengúru og emúa en það eru óopinber þjóðardýr Ástralíu. Þá stöðu hafa tegundirnar því þær finnast báðar aðeins í Ástralíu. Í bakgrunninum er svo opinbert þjóðarblóm Ástralíu, Gyllt wattle. Fyrir neðan blómið er svo bókrulla sem á er letrað Ástralía. Rétt er þó að taka fram að hvorki blóm né orð eru á opinberri lýsingu skjaldarmerkisins.
Eiríkur Rögnvaldsson
Eiríkur Rögnvaldsson (f. 1. júní 1955 á Sauðárkróki) er fyrrum prófessor í íslenskri málfræði við Háskóli Íslands og landsfulltrúi evrópska rannsóknarverkefnisins CLARIN á Íslandi. Hann hefur gefið út ýmis rit um íslenska málfræði, svo sem Íslenska rímorðabók (1989) og Íslenska hljóðkerfisfræði (1993). Hann hefur jafnframt unnið að gerðum ýmissa skýrslna ásamt öðrum, svo sem Íslenskrar tungu á stafrænni öld (2012).
Eiríkur hefur tekið þátt í mörgum verkefnum á sviði máltækni. Á árunum 2011–13 stýrði hann íslenska hluta verkefnisins META-NET, evrópsku verkefni sem snerist um að efla málleg gagnasöfn fyrir ýmis máltækniverkefni. Hann hefur jafnframt tekið þátt í gerð tveggja talgervla fyrir íslensku.
Sagnaritun
Sagnaritun er annars vegar sú iðja kölluð að safna sögum og varðveita með skriflegum hætti; hins vegar getur sagnaritun einnig verið það að skrifa sögu í skilningi sagnfræðinnar, það er að segja að setja saman upp heildstæða frásögn af atburðum upp úr heimildum, annaðhvort frumheimildum eða stoðheimildum.
Tvíhljóð
thumb|Talfæri Tvíhljóð eru tegund sérhljóða sem gerð eru úr tveimur einhljóðum, sem borin eru fram hvort í sínu lagi í röð sem gerir það að verkum að hljóðið breytist frá upphafi til enda. Tvíhljóð hefst á sérhljóða en lýkur ei fyrr en talfærin hafa hreyfst og myndað nýtt sérhljóð, fyrra sérhljóðið er ávallt fjarlægara en það seinna.
Dæmi um óhefðbundin tvíhljóð
Ö-ið í lögin. Þar er Ö borið fram sem au [øy]/[øi].
Ástralskur dalur
Ástralskur dalur (enska: Australian dollar) hefur verið gjaldmiðill Ástralíu frá því árið 1966. Hann gildir þar að auki á eyríkjunum Kíribatí, Nárú og Túvalú. Hann er vanalega táknaður með merkinu $. Stundum eru þó notuð A$, $A, AU$, $AU eða AUD til aðgreiningar frá öðrum gjaldmiðlum kölluðum dalir. Einn ástralskur dalur skiptist í 100 sent, táknað með c.
Bjöllutoppur
Bjöllutoppur eða myrtutoppur (fræðiheiti Lonicera angustifolia var. myrtillus ) er runni af geitblaðsætt ættaður frá fjöllum Afganistan til Kína. Stundum er hann talinn sjálfstæð tegund: Lonicera myrtillus.
Geilo
thumb|right|200px|Geilo um vetur Geilo er bær í sveitarfélaginu Hol í Buskerud í Noregi. Íbúar bæjarins eru um 2.300 og helsti atvinnuvegur er ferðaþjónusta, s.s. þjónusta í kringum vetraríþróttir og minni iðnaður. Þar er meðal annars NTG; Norges Toppidrettsgymnas.
Pangea
Rökin fyrir tilveru Pangeu eru annars vegar dýralíf, þar sem líkar eða sömu tegundir finnast í heimsálfum sem eru langt frá hverri annarri, og hins vegar hliðstæðir jarðfræðilegir þættir til dæmis í Afríku og Suður-Ameríku.
Meginástæða þessa klofnings meginlanda er möttulstrókur sem rís undir þeim. Við hann lyftist landið og klofnar loks. Flekahreyfingar bera svo meginlöndin fram og aftur um hnöttinn. Möttulstrókarnir eru líklega sá meginkraftur er flytur til flekana, líkt og ólgandi vatn undir ís sem veldur því að ísjakar færast til.
Skuggi (mannsnafn)
Skuggi er íslenskt karlmannsnafn.
1213
Erlendis
Dáin
Spaghettí
thumb|200px|Soðið spaghettí. Spaghettí (stundum spagettí) eða hveitilengja er aflöng og þunn pastategund frá Ítalíu. Ýmsar pastamáltíðir miðast við spaghettí, t.d. spaghettíi með osti og svartum pipar eða hvítlauk og ólífuolíu eða spaghettí með tómat, kjöt eða öðrum sósum. Spaghettí er gert úr símiljumjöli og vatni.
Lennart Torstenson
thumb|right|Lennart Torstenson Lennart Torstenson (ritaði sjálfur Linnardt Torstenson; 17. ágúst 1603 – 7. apríl 1651) greifi af Ortala var einn af frægustu herforingjum Svía í Þrjátíu ára stríðinu.
Snjallúr
thumb|250px|[[Samsung Galaxy Watch er snjallúr sem kom út árið 2021.]] thumb|250px|[[Pebble er snjallúr sem kom út árið 2013. Úrið tengist snjallsíma og sýnir meldingar úr honum]] Snjallúr er tölvuvætt úr sem býður upp á fleiri möguleika en hefðbundið úr og getur verið svipað lófatölvu í möguleikum og notkun. Fyrstu snjallúrin buðu upp á grunnmöguleika eins og reiknivél, þýðingu og leiki en í dag eru snjallúr í raun og veru fyrirferðarlitlar tölvur. Í mörg snjallúr er hægt að setja upp öpp en þau geta keyrt stýrikerfi ætluð fyrir snjallsíma.
Kamala Harris
Starfsferill
Árið 1989 hóf Harris störf sem lögmaður eftir að hafa lokið lagaprófi við Hastings-lagaháskólann við Kaliforníuháskóla. Hún starfaði á skrifstofu héraðssaksóknarans í Alameda frá árinu 1990. Árið 1998 hóf hún störf á skrifstofu héraðssaksóknarans í San Francisco. Árið 2003 varð hún sjálf héraðssaksóknari borgarinnar.
Jóhannesarjurt
Grasafræði
Jurtin vex best í ljósum, heitum og sönduðum jarðvegi. Blóm plöntunnar geta vaxið ef jurtin er að hluta til í skugga en betra er fyrir blómin að vera í einhverri sól. Blómin blómstra seint í júlí og ágúst annað árið eftir fyrstu gróðursetningu. Uppskeran er þegar blómin eru í fullum blóma og þá er ⅓ af efri hluta plöntunnar skorinn.
Hefðbundin notkun
Evrópska lyfjastofnunin (EMA) hefur gefið út mónógrafíu um jóhannesarjurt. Þar koma fram ábendingar, þegar plantan var skráð hér á landi, bæði út frá hefðbundinni notkun jurtarinnar og ábendingar sem byggðar eru á vísindalegum grunni. Þegar efni hefur verið notað í 30 ár eða meira, við ákveðinni ábendingu, getur það fengið skráningu sem náttúrulyf byggt á hefð.
Markaðssetning
Jóhannesarjurt kom á markað á Íslandi undir nafninu Modigen® í október árið 2000 og var til hér á landi um nokkurt skeið. Modigen er náttúrulyf og er til í hylkjum sem inniheldur 300mg af virka innihaldsefninu, staðlað innihald er 900mcg hypericin. Modigen hefur nú verið afskráð hér á landi en það er vegna þess að ekki hefur verið sótt um endurskráningu þegar leyfið rann út, það getur verið vegna þess að jóhannesarjurt milliverkar við fjölda lyfja og því nauðsynlegt að leita sér ráðgjafar hjá fagaðila áður en byrjað er á náttúrulyfinu. Jóhannesarjurt milliverkar einnig mikið við önnur lyf, t.d. eykur það virkni blóðþynnandi lyfja og dregur úr virkni getnaðarvarnartölfunnar.
Verkun
Jóhannesarjurt virðist einnig virka sem serótónín 5-HT3 og 5-HT4 viðtaka antagónisti og fækka beta adrenergum og serótónín 5-HT1 og 5-HT2 viðtökum þegar hún er notuð að staðaldri í dýrum. Þessi áhrif á taugaboðefnin virðast valda skammtaháðri kortisól örvun. Hyperforin hindrar einnig upptöku GABA og L-glútamats í taugamótum. Áhrif jóhannesarjurtar á serótónín kann að vera aðal ástæðan fyrir virkni gegn þunglyndi. Mörg innihaldsefni jóhannesarjurtar virðast þó hafa virkni gegn þunglyndi. Hypericin hindrar katekól-O-metýl transferasa (COMT) og mónóamín oxídasa (MAO) in vitro. Hins vegar nær hypericin ekki fullnægjandi styrk í vefjum manna til þess að ná fram þessum áhrifum. Hypericin hefur einnig sækni í sigma viðtaka og virkar eins og antagónisti á viðtaka adenósíns, bensódíazepína, GABA-2, GABA-B og inostiol trífosfats. Forklínískar rannsóknir hafa bent til þess að 50% etanól útdráttur af jóhannesarjurt gæti haft kvíðastillandi verkun. Langtímarannsóknir á notkun jóhannesarjurtar hafa sýnt fram á að jurtin er nokkuð örugg. Helst hefur verið kvartað yfir meltingarónotum og húðútbrotum við notkun hennar.
Skammtastærðir
Dæmigerður skammtur af jóhannesarjurt er 300mg þrisvar á dag ef útdrátturinn er staðlaður í að innihalda 0,3% hypericin. Sumar vörur eru staðlaðar að hyperforin innihaldinu, þá yfirleitt 2-3%, og eru sömu skammtar fyrir þá útdrætti og þann sem er staðlaður að 0,3% hypericin. Tvær rannsóknir hafa sýnt fram á ávinning þegar þetta er tekið í einum 900mg skammti á dag. Enn annað tilbrigði af jóhannesarjurt hefur sýnt fram á árangur í tvíblindum rannsóknum, en það inniheldur lítið hyperforin og er gefið í 250mg skömmtum tvisvar á dag. Vísbendingar benda til þess að minni líkur séu á að þetta tilbrigði milliverki við önnur lyf. Ef jurtin fer illa í magann er gott að taka hana með mat og gott er að hafa í huga að það getur tekið 4 vikur að fá fram fullum áhrifum.
Milliverkanir
Virkni hyperforins á tjáningu CYP og P-glýkópróteins hefur verið metin í klínískum rannsóknum. Hyperforin er öflugur örvi á CYP3A4 og P-glýkóprótein. Niðurstöður klínískra rannsókna benda til þess að hyperforin ákvarði hversu miklar milliverkanir jóhannesarjurt veldur þar sem útdráttur með litlu magni af hyperforini hafði væg eða engin áhrif á lyf sem bæði eru hvarfefni CYP ensíma og P-glýkópróteina. Klínískar rannsóknir hafa sýnt fram á að útdráttur af jóhannesarjurt sem innihélt lítið magn af hyperforini breytti ekki lyfjahvörfum alprazolams og midazolams (hvarefni CYP3), tolbútamíðs (hvarefni CYP2C), digoxins (hvarefni P-glýkópróteins), cyklósporíns (hvarefni CYP3A4 og P-glýkópróteins), etinýlestradíóls og desógestrels sem eru innihaldsefni getnaðarvarnapilla.
Maipohérað
Maipodals vínræktarsvæðið
Í dalnum eru yfir 3000 hektara lagðir undir vínrækt og þar af er meira en helmingur þeirra fyrir Cabernet Sauvignon. Á svæðinu hefur verið ræktaður vínviður í 150 ár og það er upphafssvæði og megin svæði fyrir vínrætar í Síle.
Víðiglæða
Víðiglæða (fræðiheiti: Pyla fusca ) er fiðrildi í glæðufiðrildaætt. Víðiglæða er víða á norðurhveli og finnst alls staðar á Íslandi.
Svíaríki
thumb|right|Svíaríki er miðhluti Svíþjóðar. thumb|right|Héruðin í Svíaríki. Svíaríki eða Svíaland (sænska Svealand) er einn af þremur landshlutum Svíþjóðar (hinir tveir eru Gautland og Norðurland). Svíaríki skiptist í héruðin Dali, Neríki, Suðurmannaland, Uppland, Vermaland og Vesturmannaland.
Plebeiar
Plebeiar (latína et.: plebeius) voru stétt almennra borgara í Rómaveldi sem var á milli aðalsstéttarinnar, patrisía, og réttlausra þræla. Plebeiar höfðu full borgaraleg réttindi og gátu orðið ríkir og valdamiklir. Á síðustu tímum lýðveldisins og keisaradæmisins gátu plebeiar orðið meðlimir í öldungaráðinu. Samkvæmt rómverskum sögnum voru plebeiarnir afkomendur þeirra þjóða sem Rómverjar höfðu lagt undir sig og innlimað í Rómaveldi en sú söguskoðun er ekki rétt.
Linus Pauling
Æviágrip
Á námsárum sínum í Caltech kenndi Pauling jafnframt námskeið í hússtjórnarfræði og kynntist þar Övu Helen Miller, sem hann kvæntist síðan árið 1923. Hjónin áttu eftir að eignast fjögur börn. Í Caltech kynntist Pauling jafnframt og vingaðist við eðlisfræðinginn Robert Oppenheimer, sem vann við Kaliforníuháskóla í Berkeley en sinnti einnig kennslu og rannsóknum við Caltech. Pauling og Oppenheimer hugðust vinna saman að rannsóknum á efnatengjum en samstarf þeirra og vinskapur liðu undir lok eftir að Pauling fór að gruna að Oppenheimer væri að stíga í væng við eiginkonu hans.
Pauling var virkur forsvarsmaður þess að C-vítamín væru notuð sem heilsubótarefni. Hann taldi að regluleg innbyrðing C-vítamína gæti lengt líftíma fólks um 12 til 18 ár. Pauling mælti með stórum skömmtum af C-vítamíni til þess að fyrirbyggja kvef og í meðferð á krabbameinum. Rannsóknir gátu ekki staðfest að C-vítamínin gerðu gagn til að vinna bug á krabbameini og stuðningur Pauling við slíkar meðferðir leiddu til þess að hann bað nokkurn álitshnekki.
Hærupysja
Hærupysja (fræðiheiti: Coleophora algidella ) er fiðrildi í pysjufiðrildaætt. Útbreiðsla hærupysju er í Evrópu og hefur einnig fundist í Kína. Hún finnst alls staðar á láglendi á Íslandi, þó helst sunnan til.
Mynstur
Mynstur er ákveðið form sem er sýnilegt víða í heiminum og í hönnun. Mynstur er oft byggt upp af ákveðinni mynstureiningu sem er endurtekin aftur og aftur, reglulega eða óreglulega. Mynstur er að finna bæði í tvívíðu og þrívíðu rúmi. Geometrískt mynstur er mynstur sem er búið til úr geometrískum formum og endurtekur sig eins og í veggfóðri.
Sunnudagur selstúlkunnar
Hér hvarfla ég einmana á hamranna braut,
Og fer þá af baki svo fimur og snar
með blíðlæti' og ögn við dvelur,
Svo hátt er til loftsins og hljóðið þver,
Í hálendis tóm og eyði.
og væri ég aftur þar heima!
Salat - tilbeiðslan
Framkvæmd
Innaka Hmeedun Majeed
Apollonia (Illyríu)
Borgin hagnaðist á þrælaverslun og vegna stórrar hafnaraðstöðu.
Glossolepis wanamensis
Glossolepis wanamensis er tegund af regnbogafiskum frá austurhluta Nýju-Gíneu. Þar er hann einlendur í Wanam-vatni nálægt Lae í austurhluta Nýju-Gíneu.
Steinunn Kristín Þórðardóttir
Steinunn starfaði í eignastýringardeild Glitnis (þá Íslandsbanka) frá 1995-97 og síðan í alþjóðadeild bankans en fór síðan til starfa hjá Enron Corporation í Bandaríkjunum og Evrópu.
Gyllinæð (hljómsveit)
Við þetta varð hlé á hljómleikunum á meðan bæjarbúar útveguðu ný hljóðfæri og græjur. Næstu daga var um fátt meira rætt í grænlenskum fjölmiðlum. Færeyskir fjölmiðlar sögðu einnig frá uppákomunni, sem og að sjálfsögðu íslenskir. Í kjölfarið hófust blaðadeilur um hljómsveitina og símatímar útvarpsstöðva loguðu. Þar var því meðal annars haldið fram að þessir 14 - 15 ára drengir væru dópistar og vond fyrirmynd. Tvö tímarit sem höfðu tekið viðtal við Gyllinæð hættu við að birta viðtölin vegna þessa málflutnings. Dagblöðin tóku þeim mun ítarlegri viðtöl við strákana.
Smyrill (mannsnafn)
Smyrill er íslenskt karlmannsnafn.
Martröð á Álmstræti 2: Hefnd Freddys
Söguþráður
Freddy reynir að taka yfir líkama unglingsstráksins Jesse Walsh, sem hefur flutt hús Nancyar, til að myrða fólk í raunveruleikanum. Þegar kærastan hans Lisa finnur dagbók Nancyar og lærir um martraðir hennar og Freddy Krueger reynir hún að hjálpa Jesse sigra Freddy.
Handknattleiksárið 1976-77
1. deild
Grótta féll niður um deild. Þróttur fór í umspil við næstefsta lið 2. deildar.
Bikarkeppni HSÍ
FH-ingar sigruðu í bikarkeppninni þriðja árið í röð eftir úrslitaleik gegn Þrótti.
Rín-Ruhr-stórborgarsvæðið
thumb|Kort af svæðinu. Rín-Ruhr-stórborgarsvæðið er stærsta stórborgarsvæði í Norðurrín-Vestfalía í Þýskalandi en þar búa um 11 milljónir manna á 7.268 ferkílómetra svæði. Svæðið er sögulega mikilvægt iðnaðarsvæði. Fjórir alþjóðaflugvellir eru á svæðinu: Düsseldorf, Köln/Bonn, Dortmund og Weeze. Stórar hafnir eru í Dortmund og Duisburg á bökkum vatnakerfis Rínar.
Langi Seli og skuggarnir
Langi Seli og skuggarnir er íslensk rokkabillí hljómsveit sem stofnuð var árið 1988. Hljómsveitin kom aftur saman árið 2009 og tók síðar þátt í Söngvakeppni Sjónvarpsins 2023 með laginu OK. Sveitin lenti í öðru sæti.
Emelía
Emelía er íslenskt kvenmannsnafn.
1. deild kvenna í knattspyrnu 1995
Leikar í '''1. deild kvenna í knattspyrnu''' hófust í 14. sinn árið 1995.
Guðjón Baldvinsson
Guðjón var einn fyrstur Íslendinga til að boða sósíalisma hér á landi og hafði mótandi áhrif á íslenska stjórnmálamenn, þ.á.m. Ólaf Friðriksson og Jónas frá Hriflu sem voru báðir meðal stofnenda Alþýðusambands Íslands og Alþýðuflokksins. Jónas sagði að Guðjón hefði verið andlegur töframaður sem hefði falið sér ævistarf og lífsstefnu, en að félagar Guðjóns í háskólanum hefðu haft óbeit á honum vegna hugmynda hans um að lyfta alþýðunni. Guðjón hafði beitt sér fyrir því að Jónas frá Hriflu fengi námsstyrk er hann var að hverfa frá námi við Oxford árið 1908 vegna fátætkar. Ólafur Friðriksson sagði Guðjón minnistæðasta mann sem hann hefði kynnst í Danmörku og að hann hefði kynnt fyrir sér jafnaðarstefnuna.
Slóvenska
thumb|right|Kort sem sýnir landfræðilega dreifingu helstu mælenda slóvensku. Slóvenska (slóvenska slovenski jezik eða slovenščina) er indó-evrópskt tungumál sem tilheyrir slavneskum tungumálum, nánar tiltekið suður-slavneskum tungumálum. Um 2,4 milljónir manna tala slóvensku, mestmegnis Slóvenar. Slóvenska hefur þá sérstöðu að vera eitt fárra tungumála sem notast við tvítölu. Þar sem Slóvenía er aðildarríki ESB er slóvenska eitt af 23 opinberum tungumálum þess.
Pönnukaka
Heimildir
Икерчĕ pandekage pancake Panqueque Patkuko Filloa חביתית Pannkoken Naleśnik Блины Palačinka Палачинка Vôte
Rétttrúnaðarkirkjan
Trú
Það er einungis hægt að skilja Biblíuna, sem er þungamiðja í trúarkenningunni, í samhengi við Hina heilögu hefð. Rétttrúnaðarkirkjan álítur, andstætt mótmælendakirkjunum, að lestur og íhugun á Biblíunni einni og sér á parti, hið svo nefnda sola scriptura, taki hana úr samhengi við þann heim sem hún skapaðist í og geri hana óskiljanlega. Það er því einungis hægt að skilja ritninguna á réttan hátt innan rétttrúnaðarkirkjunnar. Þar sem aðrir hafa fundið mótsagnir í frásögum Biblíunnar álítur rétttrúnaðarkirkjan að báðar frásagnir séu jafn sannar og séu jafn mikilvægar. „Mótsagnirnar“ eru heilög dulúð sem menn geta ekki skilið.
Íkonar
Heitið íkon kemur af gríska nafnorðinu εἰκών „eikon“ sem þýðir mynd og sagnorðinu „eikenai“, að líkjast. Íkon er ekki mynd „af“ einhverju heldur er raunveruleiki, andlegur gluggi. Sá sem horfir á það er talinn vera viðstaddur atburðina. Íkoninn á því rétt á sömu virðingu og er heiðraður á sama hátt og persónurnar sem eru á honum.
Christophine Bjarnhéðinsson
Christophine Bjarnhéðinsson, (fædd Jürgensen), var fyrsta menntaða hjúkrunarkonan sem starfaði á Íslandi. Hún tók við starfi yfirhjúkrunarkonu við Holdsveikraspítalann í Laugarnesi árið 1898 og starfaði þar til hún giftist Sæmundi Bjarnhéðinssyni yfirlækni.
Sigmunda
Sigmunda er íslenskt kvenmannsnafn.
Húsfluga
Húsfluga (eða húsafluga) (fræðiheiti: Musca domestica) er tvívængja af húsfluguætt. Húsflugan er mjög algeng á Íslandi, enda er hún ein útbreiddasta tegund jarðarinnar og ein algengasta fluga í híbýlum manna (þ.a.l. nafnið). Húsflugan er að mestu hættulaus á Íslandi en er varasamur sýklaberi í heitari löndum.
Snorri
Snorri er íslenskt karlmannsnafn.
Vodka
Vodka er brennt vín, sem bruggað er úr korni eða kartöflum. Vodka þýðir „lítið vatn“ á slavneskum málum.
Arnarstapi (Skagafjörður)
thumb|265x265dp|Minnisvarði um Stephan G. Stephansson stendur á Arnarstapa í Skagafirði Arnarstapi er smáhóll á austurbrún Vatnsskarðs í Skagafirði, hóllinn stendur norður af Víðimýrarseli, rétt við þjóðveginn. Af Arnarstapa er gott útsýni yfir meginhluta Skagafjarðar. Arnarstapa er getið í Þórðar sögu hreðu en í sögunni segir að þar börðust þeir Þórður og Eindriði stýrimaður. Barðist Þórður þar við sex menn og drap alla nema Eindriða sem hann særði þó nær til ólífis en flutti hann síðar til læknis og lét græða sár hans. Á Arnarstapa er minnisvarði um Stephan G. Stephansson, gerður úr hlöðnu grjóti. Minnisvarðann prýða þrjár lágmyndir eftir listamanninn, af Stephani ungum, miðaldra og öldruðum manni. Minnisvarðinn var reistur 1953. Skammt fyrir neðan Arnarstapa voru Brekkuhús, beitarhús frá Brekku. Þar bjó stundum húsmennskufólk og þar andaðist skáldið Hjálmar Jónsson frá Bólu árið 1875.
Masiela Lusha
Masiela Lusha (fædd 23. október 1985) er bandarísk leikkona, leikstjóri og kvikmyndaframleiðandi. Hún varð heimsfræg á 1. áratugnum þegar hún lék Carmen Lopez í vinsæla gamanþættinum George Lopez.
Koði
Koði (fræðiheiti: Leopardus guigna) er smæsta tegund kattardýra í Ameríku.
Lárus Pálsson
Lárus Pálsson (12. febrúar 1914 – 13. mars 1968) var íslenskur leikari. Hann stundaði nám við Menntaskólann í Reykjavík og gegndi þar embætti forseta Framtíðarinnar, nemendafélags MR, árið 1933. Hann lærði við Konunglega leikhúsið í Kaupmannahöfn 1934 til 1937 og byrjaði feril sinn þar en kom heim með Petsamoförinni 1940 og starfaði eftir það hjá Leikfélagi Reykjavíkur. Þorvaldur Kristinsson ritaði ævisögu hans sem út kom 2008 og hlaut Bókmenntaverðlaun Íslands það árið.
Jónmundur Halldórsson
Séra Jónmundur Halldórsson (4. júlí 1874 – 9. júlí 1954) var þekktur prestur á Stað í Grunnavík, tröllvaxinn og allsérstakur persónuleiki. Af honum segir t.d. í ritum Vilmundar Jónssonar, landlæknis og í bók hins sænska myndlistamanns og rithöfundar Alberts Engström: Til Heklu. Jónmundur fæddist að Götuhúsum á Akranesi. Foreldrar hans voru Halldór Jónsson og Sesselja Gísladóttir.
Tveimur árum síðar fékk sr. Jónmundur veitingu fyrir Barði í Fljótum þar sem hann gerðist umsvifamikill bóndi og félagsmálamaður. Stofnaði m.a. pöntunarfélag, er hann stjórnaði um skeið. Árið 1915 var honum veitt Mjóafjarðarprestakall eystra, þar sem hann sat til ársins 1918. Í Mjóafirði stundaði hann sjóróðra, ásamt búskapnum. sr. Jónmundur undi sér ekki lengi eystra og sótti því um Staðarprestakall í Grunnavík, sem hann fékk veitingu fyrir vorið 1918. Þar var hann einnig um langt skeið í hreppsnefnd og oddviti, skólanefndarmaður og sat í sýslunefnd í áratugi og var einnig kennari um skeið.
Flotholt
thumb|right|[[Single Otter-sjóflugvél frá DeHavilland hvílir á flotholtum.]] Flotholt eða flotker eru stór og hörð, hol ílát sem fyllt eru með lofti eða frauði. Flotholt eru nýtt til að halda einhverju á floti, t.d. flugvélum, prömmum, flotbryggjum, flotbrúm og fleiru. Flotholt eru smíðuð úr tré, áli, stáli, glertrefjum, steypu eða gúmmíi. Þau geta verið með eitt eða fleiri aðskilin lofthólf. Flotholt eru einnig notuð í brynningartæki þar sem þau skammta vatni með því að ýmist opna eða loka fyrir vatnsrennsli.
Jules de Blosseville
thumb|Jules Blosseville Jules Poret de Blosseville (29. júlí 1802 – ágúst 1833) var franskur sjóliðsforingi, landfræðingur og landkönnuður. Hann tók þátt í rannsóknarleiðangri til Suður-Kyrrahafsins frá 1822 til 1825. Hann stýrði rannsóknarleiðangri til Norðurslóða og kom í þeirri ferð tvisvar til Íslands. Hann hvarf í ágúst 1833. Ekki er vitað um afdrif skips hans La Lilloise, það sást seinast á Önundarfirði 15. ágúst 1833. Næstu ár voru þrír leiðangrar gerðir til að finna Blosseville og þá 83 menn sem voru í áhöfn hans en afdrif skipsins eru ennþá ókunn. Blossevilleströnd á suðausturströnd Grænlands frá Kangerlussuaqfirði og Brewsterhorni er kennd við Blosseville landkönnuð.
Georges Clemenceau
Parísarráðstefnan
Sjónarmið Frakka á friðarráðstefnunni var að Frakkland skorti náttúrulega afmörkuð landamæri við Þýskaland svo auðveldara yrði að verjast árásum þaðan. Því vildu flestir franskir ráðamenn að Rínarlandið yrði tekið af Þjóðverjum og sjálfstætt ríki stofnað þar undir vernd bandamanna svo að landamæri Þýskalands næmu við Rínarfljót. Clemenceau lét af þessum kröfum þegar Woodrow Wilson Bandaríkjaforseti og David Lloyd George forsætisráðherra Bretlands skuldbundu ríki sín til að veita Frakklandi tafarlausa hernaðaraðstoð ef Þjóðverjar lýstu yfir stríði af fyrra bragði. Hann fylgdi þó frönsku almenningsáliti með því að krefjast hárra stríðsskaðabóta, en John Maynard Keynes taldi þetta til merkis um lítinn skilning Clemenceau á efnahagsmálum.
Usain Bolt
Á Ólympíuleikunum í Peking 2008 setti hann heims- og ólympíumet í báðum greinum, 9,69 sekúndur í 100 metrum og 19,30 sekúndur í 200 metrunum. Einnig setti jamaíska liðið heimsmet í 4x100 m hlaupi, 37,04 sekúndur á HM 2011, og hljóp Bolt seinasta sprettinn. Á heimsmeistaramótinu í Berlín í ágúst 2009 setti hann aftur heimsmet (sem stendur enn) í 100 m hlaupi er hann hljóp á 9,58 sekúndum, og í 200 m hlaupi, 19,19 sekúndur, og er hann fyrstur til að eiga samtímis heimsmet, Ólympíumeistaratitil og heimsmeistaratitil í báðum greinum. Bolt á einnig heimsmet unglinga í 200 m spretthlaupi (19,67 sek). Afrek hans hafa gert það að verkum að hann er jafnan kallaður „þrumufleygurinn“ (e. lightning Bolt) í fjölmiðlum.
Helgi M. Bergs
Helgi gegndi störfum sem sérfræðingur hjá Fiskifélagi Íslands árunum 1974-1976 og sem framkvæmdarstjóri Kaffibrennslu Akureyrar hf. á árunum 1986-1990.
Loftbelgur
thumb|Loftbelgir Loftbelgur er tvískipt loftfar: belgur sem er fylltur gasi (eðlisléttara en loft) til að hann takist á loft og undir honum er karfa, oft úr basti eða léttu efni, sem er fest við belginn með stögum. Áður var um tíma notað gas í loftbelgjum og loftskipum, eins og vetni, sem er eldfimt eða helín, sem er dýrt, en nú er oftast notað heitt loft, eins og í fyrsta loftbelgnum. Menn flugu í loftbelgjum og loftskipum löngu áður en flugvélar voru fundnar upp en eftir 1930 urðu miklar framfarir í flugvélum og smám saman gleymdust loftbelgirnir. En nú eru loftbelgir aftur orðnir vinsælir í flugi til dægrastyttingar.
Hveravirkjun
Háhitasvæði eru svæði þar sem hiti á 1 km dýpi er yfir 200°C en lághitasvæði þau svæði þar sem hámarkshiti er undir 150°C á sama dýpi.
Jarðhitasvæðum er skipt eftir hámarkshitastigi í efsta lagi jarðskorpu en það er gjarnan metið með mælingu á hitastigli svæðisins. Háhitasvæði eru iðulega að finna á virkum gos- og rekbeltum, ýmist á flekamótum eða flekaskilum. Þar er jarðskorpan heitust og fer kólnandi eftir því sem fjær dregur og jarðlögin jafnframt eldri. Ummerki um háhitasvæði á yfirborði jarðar eru brennisteinshverir, gufuhverir, leirhverir og vatnshverir.
Saga jarðhitanýtingar
Talið er að maðurinn hafi öldum saman nýtt sér jarðhita til að mæta ýmsum þörfum. Þar má nefna notkun til baða, þvotta, matseldar og iðnaðar. Ein frægasta laugin á Íslandi er líklega Snorralaug. Þá bendir ýmislegt til þess að jarðhiti hafi verið notaður til ylræktar til dæmis í Hveragerði og á Flúðum. Eins og nafn þeirra bendir til, voru Þvottalaugarnar í Laugardalnum lengi vel notaðar til þvotta og upp úr 1930 var farið að nota þær til húshitunar. Laugardalurinn telst þó til lághitasvæða. Þegar olíukreppa skall á árið 1970 hófst mikil vinna við að finna orkugjafa sem leysti olíu og kol af hólmi til kyndingar. Í dag eru opinberar hitaveitur á fjórða tug og litlar sveitahitaveitur tæplega tvö hundruð.
Tvívökva gufuvirkjun
Slík virkjun nýtir annan vökva með lægra suðumark en vatn, oft bútan C4H10 eða pentan C5H12. Varmaskiptir flytur varmaorku jarðhitavatnsins yfir í vinnsluvökvann sem þenst út og verður að gufu sem svo knýr hverfil líkt og í virkjunum sem þegar hefur verið minnst á. Vatnið sjálft kemst aldrei í snertingu við búnaðinn og því hentar þetta ferli vel á háhitasvæðum þar sem töluvert magn er uppleystra efna. Tæringu er haldið í lágmarki og þar af leiðandi viðhaldskostnaði einnig. Þetta ferli er hins vegar orkufrekt: um 30% framleidds afls fara í viðhalda þrýstingi jarðhitavatns og auka þrýsting vinnsluvökva. Einungis um 100 tvívökvavirkjanir voru starfandi árið 2004.
Umhverfisáhrif
Óhjákvæmilegt er að rask verði við borun og uppsetningu virkjunar. Framkvæmdir hafa víðtæk áhrif á jarðlög, vatnsborð, gróður, lífríki og umhverfi bæði ofan og neðanjarðar. Þá fylgir borun og prófunum töluverð hávaðamengun, en hávaði í 10 m fjarlægð frá blásandi borholu er um 120-130 dB. Hávaði frá virkjun í vinnslu er hins vegar álíka og frá öðrum orkuverum.
Útlitsbreytingar á yfirborði, bæði tímabundnar og varanlegar, geta orðið vegna jarðhitavirkjana. Nátturlegar laugar og hverir og önnur sérkenni hvers háhitasvæðis fyrir sig geta horfið eða skemmst en reynt er að koma í veg fyrir varanleg spjöll.
Nýting jarðhita á Íslandi
thumb|Kröflustöð thumb|Nesjavallavirkjun
Þóra J. Einarsson
Heimildir
Þóra J. Einarsson sjötug. Vesturland. 23. árg. 1946. s. 4.
Þórunn Magnúsdóttir. ''Þörfin knýr. Upphaf verkakvennahreyfingar á Íslandi''. 1991