cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Krítartímabilið
Eins og með flest jarðsöguleg tímabil eru jarðlögin sem marka upphaf og endi krítartímabilsins vel skilgreind en raunaldur er ónákvæmur sem svarar nokkrum milljónum ára. Enginn meiriháttar fjöldaútdauði eða þróunarblossi lífvera skilur krít frá júra. Hinsvegar marka skilin á milli krítar og tertíertímabilsins einn mesta fjöldaútdauða jarðsögunnar, en þar finnst jarðlag, mjög ríkt af frumefninu iridín sem er talið vera tengt Chicxulub-loftsteinagígnum í Yucatan og Mexíkóflóa. Iridínlagið hefur verið aldursgreint sem 65,5 milljón ára gamalt. Árekstur loftsteins við Jörðina á þessum tíma er því almennt talin vera orsökin fyrir fjöldaútdauðanum á mörkum krítar og tertíer og hafa þessi skil í jarðsögunni verið ítarlega rannsökuð.
Fiskarnir (stjörnumerki)
Fiskarnir er stórt en fremur dauft stjörnumerki á norðurhveli himins. Það liggur á milli Vatnsberans í vestri og Hrútsins í austri. Stjörnumerkið á sér langa sögu og er í hópi þeirra 48 stjörnumerkja sem gríski stjörnufræðingurinn Ptólmæos lýsti í riti sínu Almagest frá 2. öld e.Kr. Merkið státar ekki af neinni bjartri eða nafntogaðri stjörnu en hefur margt sér til ágætis að öðru leyti.
Maður eins og ég
Maður eins og ég er íslensk kvikmynd í leikstjórn Róberts I. Douglas. Myndin var frumsýnd árið 2002. Aðalhlutverkið leikur Jón Gnarr.
QWERTY
thumb|300px|Núverandi QWERTY-skipan á fartölvu. QWERTY (borið fram er vinsælasta hnappaskipanin í notkun á tölvulyklaborðum í dag. Nafnið er dregið af fyrstu bókstöfunum sex sem eru staðsettir efst til vinstri á lyklaborði. QWERTY-hnappskipanin er byggð á skipan sem Christopher Latham Sholes hannaði árið 1874. Remington var fyrsta fyrirtækið sem notaði skipanina, á ritvélum. Hún var hönnuð til að draga úr vélrænum villum með ritvélum, af því að vélritarar voru að vélrita of fljótt.
Og þessi er skipan notuð á Íslandi:
Tamíl Ílam
thumb|right|Kort sem sýnir stjórnsýsluumdæmi á Srí Lanka sem Tamíltígrar gera tilkall til að verði hlutar Tamíl Ílam ásamt stöðu þeirra í desember 2005: rauð svæði eru undir stjórn Tamíltígra; appelsínugul svæði eru það að hluta; gul svæði eru svæði sem Tamíltígrar gera tilkall til en eru undir stjórn ríkisstjórnar Srí Lanka. Tamíl Ílam (tamílska: தமிழ் ஈழம், tamiḻ īḻam) er það nafn sem tamílar á Srí Lanka gáfu því sjálfstæða ríki sem þeir hugðust stofna á eyjunni Srí Lanka. Bæði orðin Ilaṅkai (இலங்கை) og Īḻam (ஈழம்) eru tamílsk heiti yfir eyjuna í heild.
Hamarsbúð
thumb|right|350px|[[Félagsheimili|Félagsheimilið Hamarsbúð á Vatnsnesi.]]
Hljómar
Hljómar voru rokkhljómsveit af Suðurnesjunum, stofnuð 5. október árið 1963 og starfaði í sex ár, eða til ársins 1969. Hljómar voru ein vinsælasta hljómsveit Íslands á ofanverðri 20. öld, og með henni hóf bítlamenningin innreið sína á Íslandi fyrir alvöru.
Markov-keðja
Eiginleikar Markov keðja
Jaðardreifingin Pr(Xn = x) er dreifingin yfir stöður á tíma n. Upphafsdreifingin er Pr(X0 = x). Breyting keðjunnar á einu tímaskrefi er lýst sem
Aristóteles
Rökfræði
Það sem í dag er kallað aristótelísk rökfræði kallaði Aristóteles sjálfur rökgreiningu (analytike). Rit Aristótelesar um rökfræði eru sex talsins en saman ganga þau undir nafniu Organon (eða Verkfærið). Þau eru:
Frumspeki
thumb|right|200px|[[Platon (til vinstri) og Aristóteles (til hægri) á málverki Rafaels Skólanum í Aþenu. Á kili bókarinnar sem Aristóteles heldur á stendur Ethica, þ.e. Siðfræði Níkomakkosar]] Aristóteles aðhylltist ekki frummyndakenninguna en hann gagnrýnir hana harkalega víða í ritum sínum. Frumspeki hans byggðist hugmyndinni um verund og eiginleika. Í Umsögnum segir Aristóteles að verund sé það sem er ekki sagt um neitt annað. Eiginleikar eru hins vegar umsagnir verunda. Auk greinarmunarins á verundum og eiginleikum liggur greinarmunurinn á formi og efni til grundvallar allri frumspeki Aristótelesar. Ítarlegasta rannsókn Aristótelesar á verundum er í 7. bók Frumspekinnar. Þar kemst hann að þeirri niðurstöðu að verund sé eining forms og efnis. Efnið er megund verundarinnar en formið er raungerving hennar.
Varðveisla ritverka Aristótelesar
Aristóteles gerði sjálfur greinarmun á þeim ritum sínum sem voru ætluð almenningi annars vegar („exóterísku ritin“) og hins vegar þeim sem voru ekki ætluð almenningi („esóterísku ritin“). Að öllum líkindum hafa ritin sem ekki voru ætluð almenningi verið ýmist fyrirlestrarglósur Aristótelesar sem hann las fyrir nemendur sína eða rit sem hann dreifði einungis til náinna vina og samstarfsmanna. Svo virðist sem ritin sem ætluð voru almenningi hafi öll glatast. Mörg þeirra munu hafa verið í formi samræðna, líkt og ritverk Platons og að öllum líkindum eru það þessi rit sem rómverski heimspekingurinn Marcus Tullius Cicero hafði í huga þegar hann lofaði Aristóteles fyrir framúrskarandi stíl sinn. Fræðimenn hafa átt erfitt með að ímynda sér að Cicero hafi átt við eitthvert þeirra rita Aristótelesar sem nú eru varðveitt. Það er þó ekki fullljóst til hvaða rita Cicero er að vísa og sumum hefur þótt knappur stíll Aristótelesar í varðveittum ritum hans ágætur.
Carnes Lord heldur að vinsældir þessarar sögu megi rekja til þess að hún reyni að útskýra á rökréttan hátt þá staðreynd að skyndilega heyrist lítið sem ekkert til aristótelíska skólans eftir miðja 3. öld f.Kr. og að á helleníska tímanum hafi lítið þekkst til tæknilegra ritgerða Aristótelesar og svo skyndilegs blómatíma aristótelískrar heimspeki á 1. öld f.Kr. Lord efast hins vegar um sanngildi sögunnar.
Arfleifð Aristótelesar
Aristótelísk heimspeki átti sér verjendur allt fram á síðfornöld. Síðasti aristótelíski heimspekingurinn, Alexander frá Afródisías, var að störfum um 200 e.Kr. Hann hafði svo töluverð áhrif nýplatonska heimspekinga og ritskýrendur í síðfornöld.
Útgáfur
Fræðileg útgáfa verka Aristótelesar á grísku með handritaskýringum er til í ritröðinni Oxford Classical Texts (Scriptorum Classicorum Bibliotheca Oxoniensis) sem Oxford University Press gefur út.
George Best
Hann þótti einn allra besti knattspyrnumaður heims á stuttum en litríkum ferli sem markaðist af ótrúlegri leikni á vellinum en gífurlegri drykkju og kvennafari utan hans.
Fred Folsom
Fred Folsom (f. 1945) er bandarískur myndlistarmaður. Hann fæddist í Washington. Fred stundaði nám á árunum 1964-1967 í Pratt Institute í New York, en einnig í School of Visual Arts í sömu borg (1967). Árið 1969 stundaði hann nám í Corcoran School of Art í fæðingarborg sinni Washington. Fred hefur sérhæft sig í að mála neðanmálsfólk af miklu raunsæi (jafnvel ofurraunsæi).
Gusthlaup
Gusthlaup á Íslandi
Líklegt er talið að gusthlaup hafi orðið við Öræfajökulsgosið mikla  1362 þó hingað til hafi aðallega verið talað um gjóskufall og jökulhlaup sem fylgdu því. Uppgröftur á bæjum í Öræfum (bæjunum Gröf og Bær) virðist styðja það. Öræfajökulsgosið 1362 er eitt mesta sprengigos hér á landi á sögulegum tíma Sambærilegt gusthlaup við það sem líklega varð í Öræfum varð á eynni Martinique í Karíbahafi árið 1902 en þá kom gusthlaup úr eldfjallinu Mt. Pelée. Í Pompeii á Ítalíu varð gusthlaup árið 79 og dóu allir borgarbúar.
Sighvatur Þórðarson
thumb|right|Ólafur digri réttir Sighvati sverð að skáldalaunum. Sighvatur Þórðarson (995 – um 1047) var íslenskt skáld. Faðir hans hét Þórður Sigvaldaskáld og var hann með Ólafi digra Haraldssyni í víkingaferðum. Sighvatur var fóstraður við Apavatn, og er sagður hafa fengið skáldíþrótt sína með því að borða höfuð viskufiska úr vatninu í bernsku. Hann var eitt helsta skáld Íslendinga á 11. öld og er meira varðveitt af kveðskap hans en nokkurs annars samtímaskálds.
Hljómsveitin XIII
Salt
Salt fékk góða umfjöllun í erlendum tónlistartímaritum en var ekki fylgt eftir með tónleikum. Einnig birtust nokkur viðtöl við sveitina í rokktímaritum erlendis. Tónlist XIII var oftast skilgreind sem „New Wave/Goth“.
Lok samstarfsins við Spor
Um haustið 1997 bauðst XIII að fara í tónleikaferð um Þýskaland á vegum Semaphore. Þá var hóað saman tiltækum mönnum. Birgir Jónsson sat við trommurnar, Sigurður Geirdal lék á bassa og upptökumaður XIII, Ingvar Jónsson lék á hljómborð. XIII lék á 15 tónleikum víðsvegar um Þýskaland ásamt hljómsveitunum Sieges Even og Avalon. Tónleikadómar í þýsku rokkpressunni um XIII voru afbragðsgóðir. Einn þeirra tók meira að segja svo stórt upp í sig að kalla XIII „best geymda leyndarmál rokksins“. Eftir tónleikaferðina héldu þeir félagar hver í sína áttina.
Enea
Enea er íslenskt kvenmannsnafn.
Sólvallagata
Sólvallagata er íbúðagata í Vesturbænum í Reykjavík. Hún liggur frá Hólatorgi og Ljósvallagötu í suðaustri til Ánanausta í norðvestri. Hámarkshraði er 30 km/klst; hún er tvístefnugata vestur að Hofsvallagötu, einstefna er til norðvesturs frá Hofsvallagötu til Bræðraborgarstígs og einstefna í suðaustur milli Bræðraborgarstígs og Ánanausta. Við hana standa bæði einbýlishús, tvíbýlishús, raðhús og fjölbýlishús. Á horni Sólvallagötu og Framnesvegar stendur Vesturbæjarskóli.
Sterling K. Brown
Ferill
Var með reglulegt gestahlutverk í sjónvarpsþáttunum: Supernatural, Starved og Third Watch.
Ólafur Jónsson, ráðunautur
Jarðfræðingurinn
Í Skriðuföllum og snjóflóðum rekur Ólafur meðal annars vendilega rannsóknir sínar á stórum forsögulegum skriðum og berghlaupum á Íslandi. Einnig segir hann frá og lýsir nokkrum stórskriðum erlendis. Annar hluti ritsins er síðan snjóflóðafræði og snjóflóðasaga landsins. Ritið er að miklu leyti ávöxtur af rækilegri heimildakönnun þar sem Ólafur fór í gegnum annála, tímarit og blöð og skrifaði upp úr þeim allt sem laut að skriðum og snjóflóðum. Auk þess talaði hann við fólk sem mundi eftir slíkum atburðum og fór um landið og kannaði verksummerki. Ólafur tók sér tveggja ára frí frá sínum föstu störfum til að sinna þessu viðamikla rannsóknarverkefni og ritum bókanna. Ólafur kallaði fræðigrein sína ofanfallafræði og á því sviði var hann bæði brautryðjandi og frumkvöðull hérlendis. Dyngjufjöll og Askja er lítil bók sem gefin var út árið 1962, skömmu eftir gosið í Vikraborgum í Öskju. Þá hafði vaknað mikill áhugi á Öskju, eðli hennar og eldgosasögu. Fáir þekktu betur til í Dyngjufjöllum og Öskju en Ólafur eða voru betur fallnir til að svala fróðleiksfýsn landsmanna um þessar fáförnu öræfaslóðir. Þess má til gamans geta að Ólafsgígar við Öskjuvatn eru nefndir eftir Ólafi.
Rondó Tríó (plata)
Rondó Tríó er 45 snúninga hljómplata gefin út af Hljóðfæraverslun Sigríðar Helgadóttur árið 1969. Á henni flytja Rondó Tríó fjögur lög. Útsetningar: Sigurður Rúnar Jónsson. Rondó Tríó skipa: Einar Jónsson á trommur, Arthur Moon á bassa og Matthías Karelsson á Codovox og söng.
Engilbjört
Engilbjört er íslenskt kvenmannsnafn.
Dyngjugos
Dyngjugos er eldgos í dyngju. Á Íslandi hefur ekki orðið slíkt gos frá því skömmu eftir síðustu ísöld, nema að hluta til í Surtseyjagoshrínunni. Dæmi um dyngju er Skjaldbreiður. thumbnail|right|400px|[[Dyngjugos|Dyngjugos]]
Brautarholt
Saga
Bóndinn í Brautarholti lét reisa Brautarholtskirkju árið 1857. Kirkjusmiður var Eyjólfur Þorvarðarson frá Bakka á Kjalarnesi. Séra Matthías Jochumsson þjónustaði kirkjuna frá 1867 til 1873. Árið 1958 og aftur árið 1987 voru gagngerar viðgerðir gerðar á kirkjunni.
Séstvallagata
Í frétt í Nýja dagblaðinu árið 1934 var staðhæft að nafnið Séstvallagata væri notað af gárungum um Brávallagötu, sem væri forarpyttur vegna vanhirðu bæjaryfirvalda.
Borgarstjórakosningin 1920
Kosningarnar
Kosningabaráttan varð gríðarlega heiftúðug og persónuleg enda snerist hún fyrst og fremst um feril og mannkosti frambjóðendanna tveggja. Rifjuð var upp stjórnmálasaga Sigurðar Eggerz sem tók við embætti ráðherra Íslands árið 1914 en sagði af sér örskömmu síðar. Var hart deilt um hvort sú afsögn hefði verið til marks um stefnufestu eða vingulshátt. Sem fjármálaráðherra á kreppuárunum eftir fyrri heimsstyrjöldina hafði Sigurður einnig þurft að taka fjölmargar óvinsælar ákvarðanir sem nú voru dregnar fram í dagsljósið.
Sophanías
Sophanías er íslenskt karlmannsnafn.
Miklabæjar-Solveig
Einar Benediktsson skáld orti kvæðið Hvarf séra Odds á Miklabæ út frá þjóðsögunni um Odd og Miklabæjar-Solveigu.
Enja
Enja er íslenskt kvenmannsnafn.
12. desember
12. desember er 346. dagur ársins (347. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 19 dagar eru eftir af árinu.
Faith No More
Eftir margar breytingar á liðsskipan sló sveitin loks í gegn með plötunum The Real Thing (1989) og Angel Dust (1992) og spilaði þar söngvarinn Mike Patton stórt hlutverk. Hljómsveitin lagði upp laupana árið 1998 en kom svo aftur saman árið 2009 og spilar enn.
Sófónías
Sófónías er íslenskt karlmannsnafn.
Innrás Rússa í Úkraínu 2022–
Aðdragandi
Átök Rússlands og Úkraínu má rekja aftur til ársins 2014, til Evrómajdan-mótmælanna og úkraínsku byltingarinnar þar sem forsetanum Víktor Janúkovytsj var steypt af stóli. Janúkovytsj hafði verið náinn bandamaður ríkisstjórnar Rússlands og Vladímírs Pútín Rússlandsforseta, og hafði í aðdraganda mótmælanna hætt við fyrirhugað samkomulag um nánara samband Úkraínu við Evrópusambandið.
Sigurbjört
Sigurbjört er íslenskt kvenmannsnafn.
Innrás Rússa í Úkraínu 2022–
Upphafskafli innrásarinnar (24. febrúar – 7. apríl)
thumb|right|Sprengjum var varpað á útjaðra [[Kharkív þann 1. mars.]] Flóttafólk streymdi til Evrópulanda frá Úkraínu, aðallega Póllands, voru þeir orðnir tæpar 2 milljónir 8. mars.
Sókn Rússa í suðaustri (8. apríl – 5. september)
Þrír létust í sprengingum í rússnesku borginni Belgorod nálægt landamærum Úkraínu þann 3. júlí. Rússar sögðu Úkraínumenn hafa gert árásina.
Í lok ágúst gerðu Rússar árás á lestarstöð nálægt Dnípró þar sem 25 létust. Sögðust þeir hafa gert hana á hernaðarflutninga og fellt 200 hermenn.
Borgirnar Slovjansk og Kramatorsk voru þær einu af stærri borgum í Donetsk sem voru í höndum Úkraínumanna eftir 3. júlí. Rússar gerðu árásir á smærri þéttbýlisstaði, 35 létust í loftárás á fjölbýlishúsi í Tsjasív Jar 9. júlí. Íryna Veresjtsjúk, aðstoðarráðherra, hvatti íbúa vestur af Donbas í borgunum Kherson og Zaporízjzja til forða sér. Úkraínumenn gerðu loftárás 12. júlí á vöruhús austur af Kherson, í borginni Nova Kakhovka, þar sem þeir sögðu Rússa geyma skotfæri.
Orrustan um Bakhmút
thumb|right|Bakhmút í rústum í mars 2023 Harðir bardagar voru á austurvígstöðvunum, aðallega við Bakhmút, í byrjun ársins 2023. Úkraínsk yfirvöld töldu að Rússar væru að safna 200.000 manna aukaliði til að hefja nýja sókn.
Fordæmingar og efnahagsrefsingar
Rússlandi var vikið úr Evrópuráðinu vegna innrásarinnar þann 25. febrúar 2022. Þann 2. mars samþykkti allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna á sérstökum neyðarfundi ályktun þar sem innrás Rússa í Úkraínu var „hörmuð“ og stríðsaðilar hvattir til að leggja niður vopnin. Kína og Indland sátu hjá og Rússland, Hvíta-Rússland, Eritrea, Norður-Kórea og Sýrland greiddu atkvæði á móti. António Guterres, aðalritari Sameinuðu þjóðanna, lýsti því yfir að innrásin væri brot á stofnsáttmála Sameinuðu þjóðanna. Þann 7. apríl var Rússland jafnframt rekið úr mannréttindaráði Sameinuðu þjóðanna.
Hernaðarstuðningur
Í janúar 2023 var ákalli Úkraínu um skriðdreka og hernaðarfarartæki svarað og Evrópulönd og Bandaríkin sendu fjölda þeirra. Um miðjan mars sama ár ákváðu Pólverjar og Slóvakar að senda herþotur til Úkraínu. Rússar sögðust ætla að granda þeim í andsvari sínu.
Sveppaldin
Gróin myndast í sérstökum æxlunarlíffærum sem eru mismunandi eftir tegundum. Hjá sumum erusveppum eru þessi æxlunarlíffæri einfaldar stilkur og á toppi þess er klassi af gróum. Aðrir sveppir, til dæmis hattsveppir, eru með fyrirferðamiil æxlunarfæri sem gerð eru úr mörgunm afar þéttum sveppþráðum. Þetta æxlunarfæri sem var talað um að ofan er nefnt sveppaldin og er hatturinn á hattsveppnum vel þekkt dæmi um það. Sveppaldinn er oft eini sýnilegi hluti sveppsins. Neðan á hattinum myndast gróin í sérstökum gróhýrslum sem komið er fyrir á fönum eða í pípum. Í gróhirslum sumra sveppa má finna miljónir gróa. Gróin verða þó að fá réttan hita og raki og næring við hæfi og þess vegna nær aðeins lítill hluti þeirra að spýra
Hvíldarþjálfun
Æfingarnar:
5. æfing: Stjórn kviðarhólslíffæra
Ernestó
Ernestó er íslenskt karlmannsnafn.
Blýtarga
Efnafræði
Blýtarga inniheldur þekktu fléttuefnin atranórin, roccellinsýru og thiófaninsýru. Þalsvörunin er K+ gul en verður svo rauðgul, C+ gul sem verður svo rauðgul, KC- og P+ ljósgul.
Vatnafræði
Fornöldin
Fyrstu menningarþjóðir sögunnar Mesópótamíumenn, Súmerar og Egyptar grundvölluðu ríki sín á bökkum stórfljóta og áttu allt sitt undir þekkingu á eðli þeirra og duttlungum. Í ritum grískra og rómverskra heimspekinga eru víða tilgátur um uppruna lindavatns og grunnvatns. Hinir eldri heimspekingar Grikkja, svo sem Þales og Platon gerðu ráð fyrir að lindavatn væri ættað úr sjó sem flæddi um göng djúpt í jörðu, inn undir fjöllin, hreinsaðist þar og stigi upp í vellandi lindum. Aristóteles áleit að loft kæmist inn í dimma og svala hella, þéttist þar í sagga og vatn og streymdi þaðan að uppsprettulindum. Rómverski arkítektinn Vitrúvíus setti fyrstur manna fram ákveðna hugmynd um að grunnvatnið væri regn og snær að uppruna. Hann hélt því fram að fjöllin fengju á sig mun meiri úrkomu en láglendið, vatn sigi í jörðina, rynni langar leiðir neðanjarðar og kæmi fram í lindum við rætur þeirra. Þessu var þó almennt hafnað þar til á 17. eða 18. öld.
13. desember
13. desember er 347. dagur ársins (348. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 18 dagar eru eftir af árinu.
Cowes-vikan
thumb|right|Siglingakeppni á Cowes-viku 2003. Cowes-vikan (enska: Cowes Week) er ein elsta siglingakeppni heims og jafnframt einn stærsti siglingaviðburður heims, með allt að 40 keppnir á dag þar sem um 1000 bátar og 8000 siglingamenn taka þátt, allt frá ólympíukeppendum að frístundasiglurum. Viðburðurinn varð til að undirlagi Georgs 6. Englandskonungs árið 1825 og í kjölfarið varð Cowes á Isle of Wight að höfuðstöðvum konunglega siglingafélagsins Royal Yacht Club. Fyrsta keppnin var haldin 1826. Keppendur keppa um fjölda ólíkra verðlauna eins og Drottningarbikarinn frá 1897, Britanníubikarinn frá 1950 og New York Yacht Club-áskorendabikarinn frá 1951.
Cowes-vikan er oftast haldin í byrjun ágúst hvert ár og miðast við lok Goodwood-kappreiðanna en stundum hefur hún verið færð til vegna óhagstæðra veðurskilyrða. Þessa viku er Solentsundið fullt af litríkum skútum af öllum stærðum. Auk siglingakeppna er fjöldi viðburða í landi og hátíðin dregur að um 100.000 gesti á hverju ári.
Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu
1991-1994
CONCACAF gullbikarinn árið 1993 var haldinn í Bandaríkjunum og Mexíkó báðar þjóðir komust sjálfkrafa í úrslit. Í fyrri leiknum mætti Mexíkó Martinique, sigruðu 9-0. Það gerði 1-1 jafntefli gegn Kosta Ríka og sigruðu kanadamenn 8-0. Mexíkó komst áfram í undanúrslitin og sló út sterkt lið Jamaíka 6-1. Í úrslitaleiknum mættu það Bandaríkjunum, þar sem liðið vann 4-0. . Nú voru þeir komnir á lokamótið, sem nágrannar þeirra í norðri í Bandaríkjunum héldu. Þeir lentu í riðli með Norðmönnum, Ítölum og Írum í því sem kallaður var „dauðariðillinn. Mexíkó spilaði sinn fyrsta leik gegn Noregi en töpuðu þeim leik með marki sem skorað var á 84. mínútu þegar klaufaleg úthreinsun lenti í fótum Jan Åge Fjørtoft sem fann Kjetil Rekdal framhjá sofandi vörn Mexíkóa. Í næstu viðureignin mættu þeir Írum, sem höfðu sigrað Ítalíu. Luis García Postigo skoraði tvö flott mörk fyrir Mexíkó. Örlítið klaufalegt inngrip annars ágætra og litríkra Jorge Campos á harða skalla eftir John Aldridge gerði það að verkum að Írum tókst að minnka muninn 2-1. Fyrir lokaumferðina voru öll lið komin í þrjú stig og Mexíkó varð að vinna gegn Ítalíu til að vera öruggt áfram. Það náði því ekki, en gerði 1-1 jafntefli, þar sem Írar ​​- Noregur endaði 0-0 enduðu öll liðin í fjórum stigum og jöfnum markamun en Mexíkó var með fleiri skoruð mörk en nokkurt annað lið, og endaði því á toppi riðilsins.
Mjólkurbúð
Mjólkurbúðir á Íslandi
Mörg kvörtunarbréf varðandi mjólkurbúðirnar voru skrifuð í blöðin þau ár sem búðirnar störfuðu. Var þá aðallega kvartað yfir lélegri afgreiðslu (og afgreiðslutímanum), óliðlegheitum starfstúlkna (eða fasi þeirra), vinnuálaginu sem á þeim var þegar mjólkin kom, aðstöðu búðanna og sum árin yfir því að ekki fengist mjólk, eða of lítið af henni.
Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu
Síðustu ár
Mexíkó tók þátt á heimsmeistarakeppninni í Brasilíu. Það endaði í riðli með Kamerún, Króatíu og Brasilíu. Mexíkó lagði Kamerún 1-0, tókst svo að leggja Króatíu að velli 3-1. Í 16 liða úrslitum mætti það Hollandi þar sem það tapaði 1-2. Mexíkó tók þátt í Copa America árið 2015 þar sem það féll úr leik í riðlakeppninni.
Ernir (mannsnafn)
Ernir er íslenskt karlmannsnafn.
Amúrhlébarði
Amúrhlébarði (fræðiheiti: Panthera pardus orientalis eða Panthera pardus amurensis) er sjaldgæfasta undirtegund hlébarða í heiminum. Talið er að 25 til 34 einstaklingar finnist í náttúrunni. Hlébarðinn lifir í Síberíu og með veiðum og eyðileggingu skóglendis hafa menn nánast útrýmt honum.
Hrúðurflétta
Hrúðurfléttur eru í grunninn byggðar upp eins og aðrar fléttur með barkarlag, þörungalag og miðlag. Efra barkarlagið inniheldur yfirleitt litarefni og miðlagið skýtur rætlingum sem festa fléttuna við undirlagið.
Þverbanda hjólbarði
thumb|Mynd sem sýnir hvernig strigalögin liggja í þverbanda hjólbarðanum Þverbanda hjólbarði eða radíaldekk er tegund af hjólbarða þar sem strigalög og vírar liggja þvert á akstursstefnuna. Með þessu fæst slitsterkari snertiflötur (bani) og sveigjanlegar hliðar. Þverbanda hjólbarðar „dala“ því meira en skábanda hjólbarða (diagonal dekk) og dreifa þannig álagi og þyngd betur á undirlagið. Aftur á móti eru hliðarnar viðkvæmar gagnvart oddhvössum hlutum. Hjólbarðarnir eru notaðir bæði á bíla og dráttarvélar en síður á vagna vegna þess hve miklu dýrari þeir eru en skábanda hjólbarðar.
CSI: NY
Framleiðendur
Þátturinn var framleiddur í samvinnu við kanadíska fjölmiðlafyrirtækið Alliance Atlantis og CBS Television Studios, en er núna aðeins framleiddur af CBS Television Studios.
Verðlaun og tilnefningar
Motion Picture Sound Editors
People´s Choice verðlaunin
Vesturöræfi
thumbnail|Mosagróður. thumbnail|Heiðalönd.
Þjóðhöfðingjar Skotlands
Balliol-ætt (1292–1296)
Þegar Margrét litla dó hófst erfðadeila sem stóð í tvö ár. Hún var seinasti afkomandi Vilhjálms ljóns. Þrettán gerðu tilkall til krúnunnar en sterkustu kröfuna áttu tveir afkomendur Davíðs af Huntingdon, yngri bróður Vilhjálms, þeir Jóhann Balliol og Róbert Bruce. Játvarður 1. Englandskonungur var fenginn til að skera úr í deilunni. Hann notaði tækifærið og þvingaði Skota til að sverja sér hollustu sem yfirkonungi. Síðan lét hann konungsvaldið í hendur Jóhanni Balliol. Hann reyndist þó veikur og vanhæfur konungur og árið 1296 neyddi Játvarður hann til að segja af sér og reyndi svo að innlima Skotland í England.
Sólbjörn (mannsnafn)
Sólbjörn er íslenskt karlmannsnafn.
Gleipnir
Sagan af tilkomu Gleipnis
Æsirnir plötuðu Fenri til að koma með sér til fjarlægs staðar sem kallaður var Lyngvi. Þegar þeir komu til Lyngva, spurðu þeir Fenri hvort hann væri ekki til í að reyna að slíta smá band sem þeir hefðu haft með sér, til að prófa styrk sinn.
Línakradalur
Línakradalur er grunnur, mýrlendur dalslakki sunnan við Vatnsnesfjall í Vestur-Húnavatnssýslu en fyrir sunnan dalinn er Miðfjarðarháls. Dalurinn er sviplítill og þar skiptast á mýrasund og lág holt en hann er grösugur og gott sauðaland og þar eru nokkrir bæir. Þjóðvegur 1 liggur um Línakradal milli Miðfjarðar og Víðidals.
Václav Jan Staněk
Helstu ritverk
Bækur hans hafa verið gefnar út af ýmsum útgefendum og á nokkrum tungumálum.
1215
Árið 1215 (MCCXV í rómverskum tölum)
Majorka
Söguágrip
Austrómverska kirkjan lét byggja fjölda guðshúsa og eftir það blómstraði kristindómur á eyjunni.
Beagle-sund
Saga
vinstri|thumb|Málverk af HMS Beagle við Ponsonby-vík í Beagle-sundi, eftir listamanninn Conrad Martens. Yaghanarar settist að á eyjunum meðfram Murray-sundi fyrir um 10.000 árum. Það eru athyglisverðir minjastaðir sem benda til þess að Yaghanarar hafi búið á stöðum eins og Bahia Wulaia á Isla Navarino sem er á Bahia Wulia Dome Middens.
Eron
Eron er íslenskt karlmannsnafn.
Matvöruverslun
Ásamt íslenskum matvöruverslunum eru Bónus, Hagkaup, Krónan, Samkaup og Nettó. Dæmi um íslenska hverfisverslun er 10-11.
Álverið í Straumsvík
Haustið 2006 og vorið 2007 voru umræður í gangi um stækkun álversins, sem miðaði að því að auka afköstin. Þann 31. mars kusu íbúar Hafnarfjarðar í atkvæðagreiðslu um hvort samþykkja ætti deiliskipulagið sem heimilaði stækkun álversins. Kjörsókn var nokkuð há 76,6 %, 12.747 af 16.647 Hafnfirðinga á kjörskrá kusu. Niðurstöðurnar urðu þær að 6.382 sögðu Nei (50,3%), Já sögðu 6.294 (49,3%) og auðir seðlar og ógildir voru 71. Aðeins munaði 88 atkvæðum að deiliskipulagið hefði verið samþykkt.
Strákar (fjall)
thumbnail|Strákagöng
Kassagerð Reykjavíkur
Kassagerðin var um áratuga skeið stærsti umbúðaframleiðandi á Íslandi. Fyrirtækið var stofnað um framleiðslu á trékössum, aðallega undir fisk, smjörlíki og niðursoðna mjólk. Síðar var hafin framleiðsla á bylgjupappa, pappakössum, öskjum undir hraðfrystan fisk og fleira. Í tengslum við áprentun á umbúðir kom Kassagerðin sér snemma upp fullkominni prentsmiðju og stóð lengi í hvers kyns prentframleiðslu, svo sem á dagatölum, stílabókum og reikningsbókum.
Hinn 1. janúar 2001 sameinuðust Kassagerðin og Umbúðamiðstöðin undir heiti Kassagerðarinnar. Haustið 2008 rann fyrirtækið svo ásamt prentsmiðjunni Gutenberg og Odda inn í sameinað prentfyrirtæki sem ber heiti síðastnefnda fyrirtækisins.
Cistanthe monandra
Cistanthe monandra er plöntutegund sem var fyrst lýst af Thomas Nuttall, og fékk sitt núverandi nafn af M.A. Hershkovitz. Hún er ættuð frá suðvestur Bandaríkjunum.
Naumhyggjulífsstíll
Tónlist
Orðið var fyrst notað í ensku 1913 til að lýsa málverki eftir rússneska listmálarann Kasimir Malevich en málverkið var svartur ferhyrningur á hvítum stiga. Hugtakið minimalisk tónlist var fyrst kynnt af Michael Nyman, en naumhyggjutónlist er form listrænnar tónlistar sem nýtir takmarkað eða í lágmarki tónlistarefni. Naumhyggjutónlist er oft töluð um sem "systems music" sem lýsir sér í fáum tónum sem að þróast hægt á löngu tímabili. Tónlistarhefðin getur líka lýst sér þannig að hún er skrifuð með mjög fáum nótum, skrifuð fyrir fá eða jafnvel bara eitt hljóðfæri, upptökur af árnið, eða ein og sama nótan spiluð í langan tíma og tónlist sem að hægt er að nota allskyns hluti til að framkvæma hljóðin svo lengi sem þau falla á milli c og g-dúr. Dæmi er um að naumhyggjutónlist sé gerð á þann hátt að einungis séu spilaðar ein eða tvær nótur á mínútu. Þessi tegund af tónlist er oft notuð til að lýsa skáldsögum eða málverkum í naumhyggjustíl.
Naumhyggja
Naumhyggja hefur verið þekkt fyrirbæri lengi. Upp úr 1970 var orðið naumhyggja komin í orðræðu þeirra sem þótti nóg um óhóf og kaupæði.
Tókelá
Landfræði
Bandaríkin gerðu tilkall til allra fjögurra eyjanna með Gúanóeyjalögunum 1856 og Bretar gerðu sömuleiðis tilkall til Olohega auk Tókelá. Gerður var samningur um landamæri milli Tókelá og Bandarísku Samóa 1979.
Naumhyggjulífsstíll
Gagnrýni
Aðrar herferðir, sem og shift your shopping (breyttu um búð), vinna að því að beina eyðslu neytenda frá stærri keðjunum og netrisum að minni verslunum sem styðja einkarekna starfsemi og samfélagsrekna starfsemi sem leið til að berjast geng neyslumenningu. Jafnvel einhvrjir talsmenn sjálfsæðra fyrirtækja, viðurkenna það að Black Friday brjálæðið geri lítið sem ekkert fyrir sjálfstæðan rekstur.
Aðgerðir
Tímaritið Adbusters hefur nýlega endurnefnt atburðin „Occupy Xmas“ eftir Occupy hreyfingunni. Buy Nothing Day byrjaði sem hluti af herferð Adbusters sem nefnist Buy Nothing Cistmas campaign. Lauren Bercovitch framleiðslustjóri Adbusters opinberlega tekið meginreglur Occupy Xmas hreyfingarinnar, hún talar fyrir „ einhverju jafn auðveldu og að kaupa af nærsvæðum -styrkja innlent hagkerfi- eða að gera jólagjafirnar sínar sjálfur” Áður fyrr hafði aðal boðskapur occupy xmas að kaupa ekkert fyrir jólin en occupy Christmas kallaði á stuðning local hagkerfis og stuðning við listamenn, og skapara við jólainnkaupin.
'68 kynslóðin
Uppreisn æskulýðsins eða 68 byltingin var uppreisn gegn neyslusamfélaginu eða kapitalískri hugsun.
Friðrik Ólafsson
Skákferill
Friðrik varð sex sinnum Íslandsmeistari í skák, fyrst árið 1952 og Norðurlandameistari í skák 1953 og 1971. Alþjóðlegur skákmeistari 1956 og árið 1958 varð hann fyrsti íslenski stórmeistarinn í skák. Hann sigraði á skákmótinu í Hastings 1955-1956, í Beverwijk í Hollandi 1959, í Marianske Kasne í Tékkóslóvakíu árið 1961, á alþjóðlegum skákmótum í Reykjavík 1966, 1972 og 1976 og á Wijk an Zee í Hollandi 1975. Hann veitti forstöðu Skákskóla Friðriks Ólafssonar frá 1982-1984.
Metanól
thumb|right Metanól, einnig þekkt sem metýl alkóhól, karbinól, tréspíri, viðaralkóhól eða viðarspíri, er efnasamband með efnaformúluna CH3OH (oft skrifað sem MeOH). Það er einfalt alkóhól og er léttur, rokgjarn, litarlaus, eldfimur og eitraður vökvi með mjög sérstakri lykt sem er mjög svipuð en aðeins sætari en lyktin af etanóli (drykkjar alkóhól). Við stofuhita er efnið litarlaus vökvi og er notaður sem frostvari, leysir, eldsneyti og sem geymsla fyrir etanól. Metanól er einnig notað til að búa til biodiesel, í gegnum umestrunar-hvarf.
Saga
Árið 1923 fundu efnafræðingarnir Awin Mittasch og Mathias Pier leið til þess að þess að breyta blöndu af kolmónoxíði, koldíoxíði og vetni í metanól.
Framleiðsla
Til þess að fá rétta jafnvægið fyrir metanólframleiðsluna
Íþróttafélagið Fylkir
Sagan
Fylkir telfdi fyrst fram liði í meistaraflokki árið 1972 og enduðu það ár í öðru sæti í 3. deildinni (nú 2. deildin). Það nægði þó ekki til þess að fara upp um deild og spilaði því liðið næstu 5 árin til viðbótar í 3. deildinni. Öll þessi var Fylkir nálægt því að komast upp um deild en það gerðist þó ekki fyrr en árið 1977 þegar að draumurinn rættist. Fylkir komst upp í 2. deildina (nú 1. deildin) eftir sögulegan úrslitaleik þar sem að Fylkir þurfti að spila fram B-liði sínu þar em að meirihluti byrjunarliðsins hafði farið til Spánar í langt fyrirfram greitt frí!
Leiktímabilið árið 2006, var ekki gott fyrir Fylkir. Þeir enduðu í 8. sæti og héldu sér aðeins í deildinni með 2 stigum frá fallsæti. Í stað féll Grindavík eftir að hafa gert 1-1 jafntefli á móti FH sem þurftu á sigri að halda til að vinna deildina.
Í fyrstu umferð Intertoto bikarsins árið 2008, þá tókst Fylki að sigra FK Rīga 2-1 út í Lettlandi. Klúðraði Fylkir þessu í seinni leiknum þegar að liðið tapaði 0-2 á heimavelli og endaði þetta samtals 3-2 fyrir Lettunum.
Gjóska
Orðsifjar
Sigurður Þórarinsson bað Vilmund Jónsson landlækni að smíða íslenskt orð í stað gríska orðsins tefra sem samheiti yfir eldfjallaösku, vikur og gjall. Orðið kom fyrst út á prenti árið 1968 í tímaritinu Náttúrufræðingnum.
Ampop
Ampop er íslensk melódísk-popp/rokk hljómsveit úr Reykjavík. Hljómsveitin var stofnuð árið 1998 af Kjartani F. Ólafssyni og Birgi Hilmarssyni.
Katherine Mansfield
Æviágrip
Í desember 1917 greindist Mansfield með berkla. Hún óttaðist það að þurfa gefa skrif sín upp á bátinn sökum veikinda og vera þvinguð til vistar á sjúkrahæli. Hún fluttist af þessum sökum til Frakklands og bjó á hóteli þar. Í Frakklandi glímdi Mansfield við þunglyndi en hélt þó áfram ritstörfunum. Fljótlega versnaði sjúkdómurinn en Mansfield var mjög áköf í því að ná bata og berjast fyrir lífi sínu. Hún lést síðan 9. janúar 1923.
Katherine Mansfield átti mikið af óútgefnu efni þegar hún féll frá. John Middleton Murry tók að sér að gefa þetta efni út eftir andlát hennar.
Fagursmári
Trifolium dasyphyllum er amerískur smári sem var lýst af John Torrey og Asa Gray. Trifolium dasyphyllum er í ertublómaætt.
Ósíris
thumb|right|Ósíris í hásæti með Anúbis og Hórusi á veggmálverki í gröf [[Hóremhebs frá 13. öld f.Kr.]] Ósíris (fornegypska: Wsir Úsir; forngríska: Ὄσιρις Osiris) var guð Forn-Egypta, drottnari dauðra og undirheima. Hann er oftast sýndur sem smurður faraó með græna húð og vafða fætur og kórónu með tveimur strútsfjöðrum. Eiginkona hans og systir er Ísis og með henni átti hann soninn Hórus eftir dauða sinn. Goðsögnin um Ósíris og Ísisi var miðlæg í fornegypskum trúarbrögðum. Samkvæmt goðsögninni var Ósíris drepinn af Set bróður sínum sem vildi ræna hann völdum. Ísis endurvakti hann svo til lífsins með töfrum og gat með honum soninn Hórus áður en hann lést á ný. Hórus sigraði síðan hinn illa Set.
Chur
Chur er höfuðborg svissnesku kantónunnar Graubünden og er jafnframt stærsta borgin í kantónunni með 34 þúsund íbúa (2013). Hún myndaðist við hernám Rómverja í landinu og er því einnig elsta borgin í Sviss.
Serbía
Eftir að Slavar fluttust til Balkanskagans á 6. öld stofnuðu Serbar nokkur ríki þar á ármiðöldum. Róm og Austrómverska ríkið viðurkenndu konungsríki Serba árið 1217. Það náði hátindi sínum með skammlífu Keisaraveldi Serba árið 1346. Um miðja 16. öld hafði Tyrkjaveldi hernumið allt það landsvæði sem í dag er Serbía. Serbía var vettvangur átaka milli Tyrkjaveldis og Habsborgaraveldisins sem skömmu síðar hóf að þenjast út til suðurs. Snemma á 19. öld var Furstadæmið Serbía stofnað í Serbnesku byltingunni og hóf röð landvinninga. Eftir mikið mannfall í fyrri heimsstyrjöld og sameiningu við Vojvodina sem áður tilheyrði Habsborgurum, tók Serbía þátt í stofnun Júgóslavíu ásamt öðrum suðurslavneskum þjóðum á Balkanskaga. Júgóslavía leystist upp á 10. áratug 20. aldar vegna borgarastyrjaldarinnar í Júgóslavíu. Eftir að styrjöldinni lauk voru aðeins Serbía og Svartfjallaland eftir í laustengdu ríkjasambandi sem leystist upp árið 2006. Syðsta hérað Serbíu, Kosóvó, sem hafði verið undir stjórn Sameinuðu þjóðanna frá lokum Kosóvóstríðsins 1998-1999, lýsti einhliða yfir sjálfstæði árið 2008 og síðan hafa mörg ríki viðurkennt sjálfstæði þess. Serbía gerir enn tilkall til héraðsins.
Trúarbrögð
Rétt rúmlega 1% íbúa telur sig trúlausan eða guðlausan.
Listi yfir skákbyrjanir
A50-A79
1.d4 Rf6 2.c4 án 2...e6 eða 2...g6: Óvenjulegar indverskar varnir (A50-A79)
Taiping-uppreisnin
Aðdragandi
Hreyfingin breiddist skjótt út um suðurhluta Kína og um Jangtse-dalinn. Fátækt var útbreidd meðal kínverskra bænda og Hong tókst að höfða til þeirra með trúarhugmyndum sínum, sem blönduðu saman grófu afbrigði kristinnar mótmælendatrúar við heimsendaboðskap gamla testamentisins og eins konar frumstæðan kommúnisma. Hugmyndir hans fólu meðal annars í sér sanngjarna endurskiptingu eigna, réttlæti fyrir hina fátæku og endalok valdastéttar Mansjúa. Þegar fylgismönnum þeirra var farið að nema nokkrum þúsundum hófu Hong og frændur hans að þjálfa þá í hernaði og vígbúast með þýfi sem þeir höfðu haft úr ránsferðum sínum.
Dílabasalt
Uppruni og útbreiðsla
Dílabasalt myndar um það bil 10% af basalti hraunstaflans á Íslandi. Það myndar stundum lög og lagasyrpur sem hægt er að rekja langar leiðir og hægt er að nota þau sem „leiðalög“ við jarðfræðikortalagningu.
Hófsóley
Útbreiðsla á Íslandi
thumb|left|300 px|Hofsóley er stundum ræktuð til skrauts í görðum. Myndin er af afbrigði af hófsóley með fylltum blómum í [[Grasagarður Reykjavíkur|Grasagarði Reykjavíkur í maí 2008]] Hófsóley er algeng á láglendi á Íslandi og vex í mýrum, vatnsfarvegum, keldum og meðfram lygnum lækjum. Hófsóley finnst stundum í 300 til 400 metra hæð inni á heiðum og vex jafnvel enn hærra þar sem jarðhiti er eins til dæmis í 600 metra hæð á Hveravöllum og í Landmannalaugum.
Notagildi
Blóm hófsóleyjar eru æt og þau er einnig hægt að nota til að lita klæði. Hún er notuð í grasalækningum, m.a. til að losa slím, lina verki og lina krampa.
Katherine Johnson
Árið 2015 veitti Barack Obama Johnson frelsisorðu Bandaríkjaforseta. Árið 2016 afhenti NASA-geimfarinn Leland D. Melvin henni Silver Snoopy-verðlaunin og NASA Group Achievement Award. Taraji P. Henson lék hana í kvikmyndinni Hidden Figures árið 2016. Árið 2019 var Johnson sæmd gullorðu Bandaríkjaþings. Árið 2021 var nafn hennar skráð í National Women's Hall of Fame.
Skógarlilja
Nytjar
Skógarliljurnar eru einnig víða ræktaðar til skrauts, með fjölda blendinga. Vinsæl yrki eru Erythronium 'Pagoda', E. 'Sundisc', E. 'Joanna', E. 'Kondo', E. 'Citronella', E. californicum 'White Beauty', og E. 'Rosalind'. Fjölgun er best með fræi að hausti eða skifting lauka, fer eftir tegundum. Plönturnar eru yfirleitt góðar sem þekjuplöntur.
Úmbertó 2.
Fjölskylda
Hjónaband Úmbertós og Mariu José var ekki hamingjusamt en hjónaband þeirra var skipulagt af foreldrum beggja. Þau skildu í útlegðinni.
Chichewa
Dreifing
Bæði Biblían og Kóraninn hafa verið þýdd á Chichewa.
Pikrít
Lýsing
Pikrít er basalt með mjög lítið af kísilsýru og morar af grænum ólivíndílum. Grunnmassinn er fínkornóttur, grár eða ljósgrár. Mjög blöðrótt berg. Helstu steindir plagíóklas-feldspat, pýroxen, ólivín og málmsteindir. Dílar af ólivíni mjög áberandi í berginu.
Ávísun
Í dag hefur dregið mjög úr notkun ávísana í Evrópu og sérstaklega í Þýskalandi, Belgíu, Austurríki og á Norðurlöndunum. Til dæmis í Svíþjóð eru ávísanir fullkomlega úreltar og í Finnlandi hættu bankar að gefa út ávísanir árið 1993. Í sumum evrópskum löndum eins og Bretlandi, Írlandi og Frakklandi eru ávísanir enn þá notaðar svolítið. Í Norður-Ameríku eru ávísanir enn þá notaðar víða. Árið 2001 voru 70 milljarðar ávísana skrifaðar í Bandaríkjunum.
Íþróttafélagið Mílan
Þriðja tímabil í 1. deild karla
Mílan hóf tímabilið í 1. deild karla á því að gera jafntefli við ÍR 22-22. Næst leikur liðsins var gegn Hömrunum sem vannst 30-27. Liðið hinsvegar tapaði næstu 20 leikjum og enduðu neðstir í 1. deild karla með 3 stig í 12 sæti. Atli Kristinsson varð markahæstur þriðja árið í röð með 77 mörk í 11 af 22 leikjum liðsins. Eyþór Jónsson varð leikjahæsti leikmaður Mílan á tímabilinu með því að spila sinn 55 leik.
Ankaramít
Lýsing
Dílótt alkalískt basalt með mikið af dökkum steindum. Grunnmass fínn eða smákornóttur. Það er annaðhvort blöðrótt eða þétt. Dílar aðallega pýroxen og ólivín.
Norður-Kýpur
Landfræði
56,7% af landi Norður-Kýpur er ræktanlegt land.
Dansk-norska stafrófið
Við tölvuvinnslu hafa fleiri staðlar verið notaðir:
Sinfóníuhljómsveit Íslands
Ungsveit Sinfóníuhljómsveitar Íslands
Öflugt og fjölþætt fræðslustarf er mikilvægur þáttur í starfsemi Sinfóníuhljómsveitar Íslands og hefur verið allt frá stofnun hennar. Hluti af fræðslustarfi SÍ er Ungsveitin sem var stofnuð árið 2009. Markmið Sinfóníuhljómsveitarinnar með hljómsveitarskóla Ungsveitarinnar er að gefa tónlistarnemendum innsýn og vettvang til að kynnast hinum sinfóníska heimi af eigin raun og njóta þjálfunar og leiðsagnar í hljómsveitarleik eins og um atvinnumennsku væri að ræða. Hljóðfæraleikarar Ungsveitarinnar þurfa að standast prufuspil sem líkir eftir aðstæðum prufuspila hjá Sinfóníuhljómsveitinni.
Svartiskógur
Landafræði
Helsta borgin í Svartaskógi er Freiburg. Á svæðinu eru upptök margra fljóta, meðal annars Dónár (í Donaueschingen) og Neckar. Í Svartaskógi eru vatnaskil milli vesturs og austurs og renna því ár þaðan bæði til Atlantshafs og Svartahafs. Bergið er auðugt að ýmsum málmum og á miðöldum var Svartiskógur eitt helsta námavinnslusvæði Evrópu. Þar voru meðal annars silfur-, blý-, kopar- og járnnámur. Svartiskógur er nú mikilvægt ferðamannasvæði sem meðal annars er þekkt fyrir tréskurðarlist og gauksklukkur. Svæðið er líka vel þekkt fyrir matargerð.
Nafnafræði
Svartiskógur hét Marciana Silva á timum Rómverja, en það merkir Landamæraskógur. Vegna þess hve þéttur skógurinn var náði sólin hvergi nærri að skína á skógarbotninn og þar varð því mjög skuggsælt, sem varð til þess að Germanir nefndu svæðið Svartaskóg.
Ásbrú
Saga
Fyrstu skrefin voru að menntafyrirtækið Keilir var stofnað vorið 2007 en að stofnun Keilis kom Háskóli Íslands auk einkafyrirtækja.
Skjaldarmerki Austur-Þýskalands
Skjaldarmerkið var lögleitt 26. september 1955 og gert að hluta af Austur-þýska fánanum 1. október 1959.
Fáni Austur-Þýskalands
thumb|Fáni Þýska alþýðulýðveldisins 1959-1990 thumb|Fáni Þýska alþýðulýðveldisins 1949-1959 Fáni Þýska alþýðulýðveldisins (Austur-Þýskaland) var svart, rauð og gulröndóttur og með skjaldarmerki ríkisins í miðju. Fáninn var tekinn í notkun 1. október 1959 og var opinber fáni ríkisins þar til Austur- og Vestur-Þýskaland voru sameinuð 3. október 1990. Hlutföll fánans voru 3:5.
Leirsteinn
thumb|Leirsteinn Leirsteinn er fínkornótt hörðnuð bergmylsna.
Eva (mannsnafn)
Eva er íslenskt kvenmannsnafn.
Keisarakróna
Eins og aðrir meðlimir liljuættarinnar, er F. imperialis ræðst (Lilioceris lilii)á hana.
Sigurhanna
Sigurhanna er íslenskt kvenmannsnafn.
Kúluvarp
Helstu Met
Met utanhúss:
Fjárhirðir
Eitt meginhlutverk fjárhirða í mörgum löndum hefur löngum verið að gæta hjarðarinnar fyrir rándýrum og ræningjum. Íslenskir fjárhirðar eða smalar fyrri alda þurfti fremur að gæta sauða sinna fyrir náttúruöflum, smala þeim saman og reka í skjól í vondum veðrum. Eftir fráfærur sátu smalar - oftast börn eða unglingar - yfir kvíaánum, stundum dag og nótt en stundum aðeins á daginn, til að þær tvístruðust ekki og færu að leita að lömbum sínum. Þegar fé var beitt úti á vetrum stóðu fjármenn eða sauðamenn oft yfir því allan daginn og ráku það svo í hús að kvöldi. Það gat verið mjög erfitt starf, því reynt var að beita fénu hvernig sem viðraði og stundum þurfti sauðamaðurinn jafnvel að moka snjó ofan af grasinu fyrir það. Voru fjárhirðarnir því oft mikil hraustmenni. Eftir að féð var komið á hús þurfti sá sem hirti það líka að vitja þess daglega, gefa á garðann og brynna.
Engjagullhnappur
Engjagullhnappur (fræðiheiti: Trollius laxus) er blóm af sóleyjaætt.
Leonard Cohen
thumb|Leonard Cohen, 1988. thumb|right|Leonard Cohen árið 2008 thumb|Leonard Cohen árið 2013 í Danmörku. Leonard Norman Cohen (f. 21. september 1934 í Westmount, Quebec, d. 7. nóvember 2016 í Kaliforníu) var kanadískur söngvari, lagahöfundur og skáld. Í verkum sínum fór hann víða og fjallaði um jafnt trúarbrögð, stjórnmál, einangrun, kynvitund og persónuleg samskipti sem dæmi. Fyrir störf sín var hann bæði tekinn inn í bandarísku Rock and Roll Hall of Fame og kanadísku Canadian Songwriters Hall of Fame. Cohen hlaut einnig æðstu gráðu sem borgari getur hlotið í Kanada (e. Companion of the Order of Canada) og árið 2011 hlaut hann Prince of Asturias Award fyrir ritstörf.
Evgenía
Evgenía er íslenskt kvenmannsnafn.
Breiðskífa
Breiðskífa er útgefin hljómplata sem inniheldur stúdíóupptökur frá einum flytjanda. Breiðskífur eru oftast á bilinu 25-80 mínútur að lengd og er lengd þeirra oft miðuð við 33⅓ snúninga 12 tommu vínylplötur (sem geta verið allt að 30 mín hvor hlið).
Heilög þrenning
Saga
Þrenningarkenningin skapaðist undir miklum áhrifum frá nýplatonisma ekki síst hugmynda þeirra um heim frummyndanna og hinn skynjanlega heim sem fullkomlega aðskilda.
Postojna-hellar
Dýrategundir
Í hellinum lifa ýmsar tegundir dýra sem finnast hvergi annars staðar. Merkilegastur þykir blinda salamandran (l.proteus anguinus), mannlegi fiskurinn, sem er svo kallaður sökum þess að hann skortir litarefni. Hún getur lifað í allt að 100 ár, og getur lifað í allt að 5 ár í senn án matar.
Álfur úr Króki
Álfur fór um landið með bréf sín en var illa tekið. Skagfirðingar gerðu aðsúg að honum á Hegranesþingi sumarið 1304, svo að hann „vissi varla, hvar hann átti að hafa sig. Börðu strákar og lausamenn á skjöldu og með óp og háreysti. Varð hans hjálp það, að þeir drápu hann ekki, að herra Þórður af Möðruvöllum og aðrir herrar létu bera skjöldu upp fyrir hann,“ segir í Lárentíusar sögu biskups.
Jökull Jakobsson
Jökull Jakobsson (14. september 1933 – 25. apríl 1978) var íslenskt leikskáld sem skrifaði mikinn fjölda leikverka frá upphafi 7. áratugar 20. aldar þar til hann lést. Leikritið Hart í bak sem var frumsýnt í Iðnó árið 1962 og náði miklum vinsældum, er talið marka upphaf íslenskrar nútímaleikritunar. Auk sviðsverka skrifaði hann mikið af útvarpsleikritum og nokkur sjónvarpsleikrit.
Ævi
Jökull lauk námi frá Menntaskólanum í Reykjavík 1953 og lagði síðan um hríð stund á nám í leikhúsfræðum í Vínarborg. Hann hafði gefið út sína fyrstu skáldsögu, Tæmdan bikar, þegar hann var enn aðeins sautján ára gamall. Er hann sneri heim tók hann að fást við blaðamennsku og vann um tíma á dagblaðinu Tímanum en síðan einkum á ýmsum tímaritum, svo sem Vikunni og Fálkanum.
Félag íslenskra rithöfunda
Rithöfundasambandið
1957 keypti félagið bókmenntatímaritið Eimreiðina og gaf út til 1975. Sama ár var Rithöfundasamband Íslands stofnað sem samstarfsvettvangur félaganna tveggja og aðili að Bandalagi íslenskra listamanna fyrir þeirra hönd. Félögin sameinuðust um að fordæma dómana yfir Andrej Sinjavskíj og Júlíj Daníelj 1968 og áttu samstarf um samningu ýmissa ályktana Rithöfundasambandsins um hagsmunamál rithöfunda.
Estefan
Estefan er íslenskt karlmannsnafn.
Sigurjóna
Sigurjóna er íslenskt kvenmannsnafn.
Tómatur
Um orðið „tómatur“
Orðið tómatur er komið úr nahúatl en á því máli heitir ávöxturinn xitomatl. Elstu merki um ræktun hans eru frá Mexíkó um 500 f.Kr. Tómaturinn kom fyrst til Evrópu frá ríki Asteka með Spánverjum sem hófu ræktun hans um 1540. Honum er fyrst lýst í ítölsku grasafræðiriti Pietro Andrea Mattioli árið 1544 og þá kallaður pomo d'oro „gullepli“, en undir því nafni gekk ávöxturinn víða fyrst í stað. Af þeim sökum halda menn að tómatafbrigðið sem Evrópubúar kynntust fyrst hafi verið gult. Reynt var að nefna tómatinn á íslensku rauðaldin, en það nýyrði festist ekki við hann.
Nærøysund (sveitarfélag)
Stjórnsýslumiðstöð sveitarfélagsins er borgin Rørvik. Til sveitarfélagsins teljast einnig þéttbýlin Kolvereid og Ottersøya.
Nautháfur
Útbreiðsla og búsvæði
Nautháfur finnst víða í heiminum í hitabeltis- og hlýtempruðum sjó og í ám og vötnum á þeim svæðum. Nautháfar halda sig grunnt og fara sjaldan neðar en á 30 m dýpi, en þó hafa þeir fundist á allt að 150 m dýpi. Í Atlantshafinu finnast þeir frá austurströnd Bandaríkjanna til suðurhluta Brasilíu og frá ströndum Marakkó til Angóla. Í Indlandshafi er útbreiðsla nautháfsins frá Suður-Afríku til Kenía, við strendur Indlands og Víetnam og svo Ástralíu.
Hætta gagnvart mönnum
Vegna þeirrar staðreyndar að nautháfurinn heldur sig í grunnu vatni er líklegt að menn rekist á hann. Ásamt hvítháf, tígrisháf og hvítugga er nautháfur ein af fjórum hákarlategundum sem líklegust eru til að ráðast á menn. Nautháfurinn þykir jafnvel líklegri til árása á menn vegna þess að hinnar þrjár tegundirnar eru á mun dýpri svæðum á meðan nautháfurinn heldur sig við grunn svæði og jafnvel úti fyrir þéttbýlum svæðum.
Kínamúrinn
Qin-tímabilið
Í kjölfar sameiningarinnar breytti hann nafni sínu og tók upp nafnið Shi Huangdi Tí eða „hinn fyrsti einvaldi keisari“. Til þess að Kína yrði eitt ríki lét hann auk þess samræma letur og mælieiningar og setti furstadæmunum fyrrverandi sömu staðla í einu og öllu. Enn fremur lét hann rífa niður og eyða flestum öðrum múrum á milli furstadæmanna svo landið yrði ein órofa heild. Nágrannar Kína voru Mongólar en þeir voru svarnir óvinir Kínverja og réðust inn í landið hvenær sem tækifæri gafst til. Til þess að verjast þeim sameinaði og styrkti Shi Huangdi hluta af ytri múrum hinna gömlu furstadæma, lengdi þá og byggði nýja.
Stuttu eftir valdatökuna lét hann hefja byggingu múrsins, en hann varð allt í allt 3700 km á einungis átta árum. Byggingarhraðinn samsvaraði því að byggður væri einn og hálfur kílómetri á dag. Þessi fyrsti múr var kallaður 10.000 Li langveggurinn eða Stóri Mangol og var frumgerð Kínamúrsins. Til þess að halda þessum gífurlega byggingarhraða voru hundruð þúsund þræla notuð í verkið og enn fleiri sjálfseignarbændur fengnir til að aðstoða og þegar mest var er talið að um 20 milljónir manns hafi unið að því að byggja vegginn í einu. Enda er talið að tala þeirra sem létust við byggingu múrsins hlaupi á hundruðum þúsunda. Það er í raun rangnefni að kalla þetta einn múr því þetta voru margar raðir af múrum og sums staðar urðu þeir tvöfaldir.
Kínamúrinn í menningu og listum
Mörg merk ummæli hafa verið látin flakka um þennan múr. Þegar Richard Nixon, forseti Bandaríkjanna, heimsótti Kína sagði hann: „Þetta er merkur múr og einungis merk þjóð með merka fortíð hefði getað byggt svo merkan múr. Og svo merk þjóð með svo merka fortíð mun eflaust eiga sér merka framtíð.“
Hiti
Hitastig er mælt með hitamæli. Algengustu mælikvarðarnir eru selsíus og Fahrenheit, en SI-mælieiningin sem notuð er í vísindum er kelvin, táknuð með K.