cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jevgeníj Prígozhín
Wagner-hópurinn
Wagner-hópurinn hefur barist með rússneska hernum í innrás Rússa í Úkraínu frá árinu 2022 og Prígozhín hefur orðið æ meira áberandi í rússnesku stjórnmálalífi í kjölfar þess. Í september 2022 var myndbandi lekið á netið þar sem Prígozhín sást heimsækja fangelsi í Rússlandi og bjóða föngunum þar sakaruppgjöf gegn því að þeir gengju til liðs við Wagner-hópinn og berðust með honum í Úkraínu. Í kjölfar birtingar myndbandsins viðurkenndi Prígozhín í fyrsta sinn opinberlega að hann ætti Wagner-hópinn eftir að hafa neitað því í mörg ár og kallaði hópinn „eina af grunnstoðum Móðurlandsins“.
Das Kapital (hljómsveit)
Lili Marlene: Lagalisti
Giftu þig 19
Fallen angels
Bönnum verkföll
Acarapis
Acarapis er ættkvísl af mítlum. Acarapis er í ættinni Tarsonemidae.
Downs-heilkenni
thumb|Drengur með Downs-heilkenni. Downs-heilkenni (stundum nefnt heilkenni þrístæðu 21) er litningafrávik sem veldur þroskahömlun. Fólk með Downs-heilkenni, áður fyrr nefnt mongólítar, hefur 3 eintök af litningi númer 21 eða alls 47 litninga. Þau einkenni sem teljast til Downs-heilkennis eru meðal annars: lág vöðvaspenna, skásett augu, flöt nefrót og bein lína þvert yfir lófa.
Vikan
Fyrrum ritstjórar;
1988
Árið 1988 (MCMLXXXVIII í rómverskum tölum) var 88. ár 20. aldar og hlaupár sem hófst á föstudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu.
Dáin
thumb|right|Guðrún Á. Símonar
Akíra Kúrósava
Akíra Kúrósava (黒澤 明) (23. mars 1910 - 6. september 1998) var margverðlaunaður japanskur kvikmyndaleikstjóri, framleiðandi og handritshöfundur. Ferill hans spannaði 50 ár, frá fyrstu mynd hans Sugata Sanshiro 1943 að þeirri síðustu Madadayo 1993. 1954 gerði hann kvikmyndina Sjö samúræjar sem hann fékk ári síðar silfurljónið á Kvikmyndahátíðinni í Feneyjum. 1976 fékk hann Óskarsverðlaun fyrir bestu elendu kvikmyndina; Dersu Urzala. 1980 hlotnaðist honum gullpálminn á Kvikmyndahátíðinni í Cannes fyrir Kagemusha og tveimur árum síðar fékk hann gullljónið í Feneyjum fyrir glæstan feril. 1990 var honum veitt heiðursviðurkenning fyrir glæstan feril á Óskarsverðlaunaafhendingunni.
Burstasvín
Burstasvín (fræðiheiti: Tenrecidae), einnig kallaðar teinrekur, eru ætt spendýra.
Bolton
Lega og lýsing
Bolton liggur yst á mörkum Stór-Manchestersvæðisins, en miðborg Manchester liggur aðeins 15 km til suðausturs. Aðrar stærri borgir nálægt Bolton eru Blackburn til norðurs (15 km), Preston til norðvesturs (20 km) og Liverpool til suðvesturs (30 km). Í Bolton er mikill iðnaður, en stór iðnaðarsvæði eru sérlega áberandi í austurhluta borgarinnar við dalbotn árinnar Croal.
Grundartangi
Stóriðja
Mengun af brennisteinstvíoxíði, flúori og svifryki í Hvalfirði vegna stóriðju á Grundartanga er umdeild.
18 Konur
Lagalisti
Jafnrétti
Dögun
Getúlio Vargas
Getúlio Dornelles Vargas (19. apríl 1882 – 24. ágúst 1954) var brasilískur lögfræðingur og stjórnmálamaður sem gegndi embætti forseta Brasilíu á tveimur tímabilum. Fyrri forsetatíð hans var frá 1930–1945, en á þeim tíma var hann starfsforseti frá 1930–1934, forseti frá 1934–1937 og einræðisherra frá 1937–1945. Eftir að Vargas var steypt af stóli árið 1945 tókst honum að snúa aftur til valda sem lýðræðislega kjörinn forseti árið 1951. Hann sat í embætti þar til hann framdi sjálfsmorð árið 1954. Vargas var forseti í 18 ár, lengur en nokkur annar forseti Brasilíu og næstlengst allra brasilískra þjóðhöfðingja á eftir Pedro 2. keisara. Vargas aðhylltist þjóðernishyggju, iðnvæðingu, miðstýringu, samfélagsvelferð og lýðhyggju. Vegna þessara stefnumála var Vargas kallaður „faðir hinna fátæku“. Vargas var í hópi popúlista á borð við Lázaro Cárdenas og Juan Perón sem komust til valda í Rómönsku Ameríku á fjórða áratuginum með því að leggja áherslu á þjóðernishyggju og samfélagsumbætur. Hann var í senn stuðningsmaður verkamannaréttinda og svarinn andkommúnisti.
Vegna aukinna krafa um lýðræði í kjölfar seinni heimsstyrjaldarinnar sagði Vargas af sér árið 1945 og José Linhares tók við forsetaembættinu. Vargas var þó nógu vinsæll meðal Brasilíumanna til að vinna sigur í forsetakosningum og komst aftur til valda árið 1951. Á seinni embættistíð sinni glímdi Vargas við þunglyndi vegna aukinna pólitískra deilna og gagnrýni á aðferðum hans. Hann framdi sjálfsmorð í ágúst árið 1954 með því að skjóta sig í bringuna með skammbyssu. Vargas var fyrsti brasilíski forsetinn sem sótti stuðning til alþýðunnar og er gjarnan talinn áhrifamesti brasilíski stjórnmálamaður tuttugustu aldarinnar.
Tímúr
Veldi hans leystist að miklu leyti upp eftir lát hans, en afkomendur hans ríktu áfram í Samarkand. Einn þessara afkomenda stofnaði síðar Mógúlveldið á Indlandi.
Bandamanna saga
Um söguna
Björn M. Ólsen segir um söguna: „Hvernig sem á Bandamanna sögu er litið, verður að telja hana með hinum merkustu Íslendinga sögum. Hún er sannkallaður gimsteinn í bókmenntum vorum.“
Torfi Bryngeirsson
Torfi fæddist í Vestmannaeyjum og ólst þar upp. Hann var farinn að æfa stangarstökk með hrífuskafti á barnsaldri en á uppvaxtarárum hans var keppni í stangarstökki einn af hápunktunum á Þjóðhátíð Vestmannaeyinga og naut mikilla vinsælda. Torfi setti sitt fyrsta Íslansdsmet í greininni sumarið 1947, 3,70 m.
Bessastaðir
Fornleifakjallari undir Bessastaðastofu
Bessastaðanefnd og Þjóðminjasafn Íslands sameinuðust um frágang kjallarans sem sýningarhæfs rýmis og útstillingu muna. Frágangi hans var endanlega lokið um mitt árið 1994. Þarna má skyggnast nokkrar aldir aftur í sögu Bessastaða og meðal annars er gengt meðfram austurvegg bústaðar landfógeta frá fyrstu áratugum 18. aldar og má sjá inn á gólf hússins. Það var gert af bindingsverki og gefið er sýnishorn af því hvernig veggir slíkra bygginga voru gerðir en fyrirmyndin er allgömul og kemur frá Evrópu þó svo að hús úr bindingsverki hafi ekki reynst mjög vel hérlendis né verið endingargóð.
Fundnir munir
Flestir brenndu leirmunanna voru brot úr leirkerjum frá 17. - 19. öld en eitt brotanna er frá 15. öld. Meira en 100 brot úr krítarpípum fundust, flest frá 18. öld Pípuhausar voru litlir því tóbak var dýrt. Glerið sem fannst, svo sem glasabrot, sýna stöðu Bessastaða sem höfðingjasetur því annað eins var ekki að finna á bæjum. Elsta glerbrotið var úr mannvistarlagi frá 15. eða 16. öld. Meðal óvenjulegust muna voru lítill tálgukarl úr beini og hafa verið leiddar að því líkur að hér sé um að ræða e.t.v. leikfang barns eða taflmann. Allmargir járnmunir fundust, svo sem naglar, hnífur, sylgja og reisla.
Djibútí
Heiti
Frá 1862 til 1894 var héraðið norðan við Tadjoura-flóa kallað Obock. Undir franskri stjórn, frá 1883 til 1967, var það þekkt sem Franska Sómalíland (franska: Côte française des Somalis), og frá 1967 til 1977 sem Franskt yfirráðasvæði Afara og Issa (franska: Territoire français des Afars et des Issas).
Dögun (breiðskífa)
Lagalisti
Plata eitt: B-hlið
Djibútí
Landfræði
Djibútí er við Horn Afríku við Adenflóa og Bab-el-Mandeb, við suðurenda Rauðahafs. Landið er milli 11. og 14. breiddargráðu norður og 41. og 44. lengdargráðu austur, við norðurenda Sigdalsins mikla. Þar mætast Afríkuflekinn, Sómalíuflekinn og Arabíuflekinn. Jarðhræringar á þessum flekamótum hafa skapað lægsta punkt Afríku, Assalvatn, sem líka er annar lægsti punkturinn sem fyrirfinnst á þurru landi (á eftir dældinni við landamæri Jórdaníu og Ísraels).
Lev Trotskíj
Hlutverk í rússnesku byltingunni
Það var mikil þörf í landinu fyrir hámenntað fólk til að byggja upp efnahaginn en Rússar voru almennt illa menntaðir og margir ólæsir. Mikill hluti hámenntaðs fólks, sem fékk ábyrgðarstöður í hinu nýja sósíalíska samfélagi, var af borgarastétt. Margir hverjir höfðu gegnt embættisstörfum fyrir keisarann og voru almennt á móti byltingunni. Þetta leiddi til þess að Sovétríkin urðu ekki eins lýðræðisleg og ætlast hafði verið til í upphafi.
Edith Wilson
Líkt og Woodrow kom Edith frá suðurríkjum Bandaríkjanna. Fjölskylda hennar var ein af elstu plantekruættunum í Virginíu og Edith gat rakið ættir sínar til Indíanaprinsessunnar Pókahontas.
Serbian Flower
Lagalisti
Plata eitt: A-hlið
Podocarpus spinulosus
Podocarpus spinulosus er sígrænt tré frá Ástralíu.
Eyjasund
Eyjasund er það afrek að synda á milli Vestmannaeyja og Landeyjasands, en það eru rétt rúmir 10 km þar sem styst er á milli lands og eyja.
Denver Nuggets
Meðal annarra leikmanna í sögu liðsins má nefna: Carmelo Anthony, Alex English, Allen Iverson og Dikembe Mutombo.
Des Plaines
thumb|250x250dp|Miðbær Des Plaines.
Barack Obama
Æska og menntun
Í bók Obama, Dreams from my Father, segist hann varla hafa tekið eftir því í uppvexti sínum að faðir hans var ekkert líkur fólkinu í kringum hann, „[...] þó var faðir minn svartur sem bik og móðir mín hvít eins og mjólk“.
Friðarverðlaun Nóbels
Obama hlaut friðarverðlaun Nóbels árið 2009. Barack Obama fékk verðlaunin fyrir það að stuðla að samvinnu milli þjóða. Valið á Obama var með hinum umdeildari á síðustu árum, sér í lagi þar sem Obama hafði aðeins verið forseti í tíu mánuði þegar hann fékk verðlaunin og hafði enn ekki gert mörg fyrirheit sín um friðarstarf eða alþjóðasamvinnu að veruleika. Valið var einnig gagnrýnt þar sem Obama hafði þá látið fjölga bandarískum hermönnum í stríðinu í Afganistan. Obama sagðist sjálfur ekki telja sig eiga verðlaunin skilið en sagðist líta á þau sem staðfestingu á forystuhlutverki Bandaríkjanna.
Helga Möller
Ferill
Helga skipar ásamt Jóhanni Helgasyni dúettinn Þú og ég og hafa þau starfað saman í yfir 30 ár. Þau gáfu árið 1979 út slagarann „Í Reykjavíkurborg“.
Norræna (ferja)
Norræna (Norröna) er farþegaferja í eigu færeyska hlutafélagsins Smyril Line. Nafnið hefur fyrirtækið notað síðan fyrsta ferja þess var tekin í notkun árið 1984, árið 2003 var tekið í notkun nýtt skip sem hlaut þetta nafn og var þá nafni eldra skipsins breytt í Norræna I (Norröna I), sem það bar þar til það var selt frá fyrirtækinu. Norræna hefur frá upphafi verið í áætlunarsiglingum milli Íslands og annarra Evrópulanda.
Nýja Norræna
Lengd skipsins eru 164m og breiddin 30m, um borð er pláss fyrir 1500 farþega og 800 bíla. Yfir sumartímann telur starfsmannafjöldinn um borð u.þ.b. 120 manns.
Norræna er stærsta farþegaskip Færeyinga. Hún siglir milli ýmist Hirtshals í Danmörku, Þórshafnar í Færeyjum og Seyðisfjarðar á Íslandi.
Bjarni Jónsson (listmálari)
Bjarni Jónsson (15. september 1934 – 8. janúar 2008) var íslenskur listmálari. Hann lauk gagnfræðaprófi frá Gagnfræðaskóla Austurbæjar 1951, námi frá Handíðaskóla Íslands 1954 og frá Kennaraskóla Íslands 1955. Bjarni var kennari í Vestmannaeyjum 1955-1957 og við Flensborgarskóla í Hafnarfirði og Iðnskólann í Hafnarfirði frá 1957 til 1973 en helgaði síðan list sinni til æviloka. Hann myndskreytti fjölmargar náms- og fræðibækur en viðamesta verk hans voru skýringarteikningar í 5. bindum af bókaröðinni Íslenskum sjávarháttum. Hann gerði 60 málverk sem varðveita sögu áraskipanna og eru í eigu Þjóðminjasafns Íslands.
981
981 (CMLXXXI í rómverskum tölum)
Sverrir Stormsker
Myndlist
Útgáfulistar teknir af blogg síðu Sverris
Reiðhjól
Þegar hjólað er á litlum hraða, til dæmis 1-15 km/klst, er reiðhjólið orkusnjallasta farartæki sem er almennt í boði. Samanburðarrannsóknir sem hafa fylgst með venjulegu fólki yfir áratugi og borið saman heilsufar og dánarlíkur hafa komist að þeirri niðurstöðu að þeir sem hjóla til samgangna lifa talsvert lengur. Dánarlíkur á tímabilinu voru 30% lægri hjá þeim sem hjóla en öðrum eftir að hafa leiðrétt fyrir ýmsar aðrar breytur svo sem aðra líkamsrækt, samfélagsstöðu, kyn og fleira.
28. janúar
28. janúar er 28. dagur ársins samkvæmt gregoríska tímatalinu. 337 dagar (338 á hlaupári) eru eftir af árinu.
Alþjóðlega merkjabókin
Dæmi um merki eru „A“ (Alpha), „kafari að störfum við skipið“; „DX“ (Delta Xray) „ég er að sökkva“; og „MAA“ (Mike Alpha Alpha) „ég þarf læknisaðstoð strax“.
Hannes Eggertsson
Faðir Hannesar var Eggert Eggertsson, lögmaður í Víkinni, sem var aðlaður af konungi 1488. Hann var veginn á bænum Skógi í Víkinni 1493. Móðir Hannesar hét Jóhanna Matthíasdóttir. Hannes kom til Íslands upp úr 1510, líklega í erindum Danakonungs eða sem umboðsmaður hirðstjóra.
Dave Mustaine
thumb|Dave Mustaine, 2022.
Nóbelsverðlaunin í bókmenntum
Saga og fyrirkomulag
Alfred Nobel var einn ríkasti maður Svíþjóðar á sinni tíð og auðgaðist stórlega á uppfinningu sinni dínamítinu. Hann ritaði nokkrar erfðaskrár en í þeirri síðustu, frá árinu 1895, ánafnaði hann nær öllum auði sínum til stofnunar verðlaunasjóðs í fimm flokkum. Nobel lést síðla árs 1896. Við tók nokkur óvissa um lögmæti erfðaskrárinnar en eftir að botn fékkst í þau mál var gengið frá stofnun verðlaunanna. Ólíkum aðilum var falið að sjá um einstaka verðlaunaflokka og komu bókmenntaverðlaunin í hlut Sænsku akademíunnar. Voru fyrstu verðlaunin veitt árið 1901.
Uppruni tegundanna
Þegar Uppruni tegundanna kom út höfðu mismunandi kenningar um þróun tegundanna verið lagðar fram til að útskýra nýjar uppgötvanir í vísindum. Stuðningur við slíkar kenningar ríkti meðal andófslíffærafræðinga og almennings en snemma á 19. öld hafði enska vísindamannastéttin mikil tengsl við ensku biskupakirkjuna. Kenningar um frumbreytingu (e. transmutation) tegunda voru umdeildar því þær stungu í stúf við þá trú að tegundir væru fastir hlutar í hönnuðu stigveldi og að mannfólk væri einstætt og óskýlt öðrum dýrum. Deilt var um pólítisku og guðfræðilegu afleiðingar frumbreytingarkenningarinnar en vísindamannastéttin viðurkenndi hana ekki.
Bókinni var ætlað almennum lesendum og vakti mikla athygli á sínum tíma. Því Darwin var þekktur vísindamaður var kenningum hans tekið af alvöru og sönnunargögnin sem hann kynnti hvöttu til vísindalegrar, heimspekilegrar og trúlegrar umræðu. Umræðan um bókina studdi herferð T. H. Huxley um að skilja vísindi frá trú og gera þau veraldleg. Innan tveggja áratuga ríkti sátt meðal vísindamanna um að þróun hafði átt sér stað en þeir voru þó tregir að veita kenningunni þá merkingu sem Darwin taldi viðeignandi. Á tíma svokallaða „myrkva Darwinisma“ frá 1880 til 1930 var lögð áhersla á aðrar þróunarkenningar. Fyrir fimmta áratug tuttugustu aldar hafði hugtak Darwins um aðlögun tegunda með náttúruvali fest sér sess og er nú talið grunnhugtak náttúruvísinda.
Sjanghæ
Nafnið
left Kínversku táknin tvö (sjá til vinstri) sem mynda nafn borgarinnar þýða bókstaflega „á“ og „sjór“, það mætti þýða sem „borgin við hafið“ eða „að fara á sjóinn“ sem er viðeigandi miðað við stöðu borgarinnar sem hafnarborgar. Framburðurinn á mállýsku heimamanna, sjanghæísku, er Son-he. Elstu heimildir um þetta heiti eru frá tíma Song-veldisins (11. öld) þegar það var notað yfir bæ og ármót á þessu svæði.
Jarþrúður Jónsdóttir
Æviágrip
Jarþrúður var gift Hannesi Þorsteinssyni þjóðskjalaverði. Hún gaf árið 1886 út Leiðarvísi til  að  nema  ýmsar  kvennlegar  hannyrðir ásamt Þóru Pétursdóttur og Þóru Jónsdóttur og naut bókinn mikilla vinsælda.
Hertogadæmi
Stórhertogadæmi nutu enn meira sjálfstæðis, líkt og stórfurstadæmi, og voru í reynd fullvalda ríki. Eina stórhertogadæmið sem eftir er er Lúxemborg.
Kvamál
Kvamál eru um 800 níger-kongó mál töluð í suðurhluta Vestur-Afríku í Nígeríu, Benín, Gana og Tógó. Mikilvægust þessara mála eru jarúba (17 m), igbó (15 m), akan (8 m), íví (3 m) og adjó (1-2 m).
Þessi mikla fjölbreytni tungumála á svo víðáttumiklu svæði hefur leitt til myndunar margra blendingsmála, auk þess sem enska og franska eru þar enn í dag opinber mál.
985
985 (CMLXXXV í rómverskum tölum)
Skógar (Þorskafirði)
Í Skógum fæddist skáldið Matthías Jochumsson 11. nóvember 1835 og ólst þar upp þar til hann var ellefu ára. Minnismerki um hann er í landi Skóga. Bróðursonur hans, Jochum M. Eggertsson (1896-1966), sem notaði rithöfundarnafnið Skuggi, eignaðist Skóga 1951 og stundaði þar skógrækt. Hann arfleiddi Bahá'í-samfélagið á Íslandi að jörðinni og er það eigandi hennar.
Skrælingjar
Skrælingjar á Hellulandi, Marklandi og Vínlandi
Mikmaq-indjánar. Á þessum tima bjuggu þeir þar sem nú er Nova Scotia og New Brunswick í Kanada og í hluta af Quebec, og einnig þar sem nú er Maine í Bandaríkjunum. Þeir veiddu elgi, dádýr, hreindýr og birni auk þess að vera miklir fiskimenn. Aðallega var það lax, þorskur og skelfiskur sem þeir veiddu. Í fornum bústað Mikmaq-indjána í Penobscot Bay í Maine fannst silfurmynt slegin í Noregi á valdatíma Ólafs kyrra á síðari hluta 11. aldar. Með öllu er óvíst hvernig þessi peningur hefur borist þangað en flestir fræðimenn hallast að því að hann hafi fengist í vöruskiptaverslun við Dorset-fólk.
Paul Langerhans
Paul Langerhans (1847 - 1888) var þýskur læknir. Frumuþyrpingar í brisi sem búa til beta-frumur sem búa til insúlín eru nefndar eftir honum, svonefndar Langerhans-eyjar.
Ty Olsson
Sjónvarp
Á árunum 1999 – 2005 lék Olsson í Dragon Tales sem Ord. Hefur hann einnig leikið nokkrum sinnum í Battlestar Galactica sem mismunandi persónur.
Núristanmál
Kafírí er úrelt heiti á núristaní mállýskum. Kaffíristan var kallað hérað í Austur-Afganistan og mál þeirra kafírí en eftir að fólk þetta tók við múhammeðstrú kringum 1896 var nafni héraðsins breytt í Núristan og málinu í núristaní. „Kaffír“ þýðir „siðvillingur“ á arabísku og að virðist sem tökuorð í ýmsum málum múslíma. Núristan-fólkið mun skylt Kalahassí fólkinu sem enn heldur í fjölgyðistrú sína þar um slóðir.
Eykt
Eyktarmörkin hétu
Einnig var orðið eyktamark haft um viðmiðunarstaði, svo sem fjallatoppa, hóla eða hæðir eða jafnvel hlaðnar vörður, sem sólina bar í séð frá ákveðnum bæ, á tilteknum tíma. Algengt var að slíkir staðir hétu eftir eyktamörkunum, svo sem eins og Nónvarða, Hádegishnúkur eða eitthvað slíkt.
Hallvard Magerøy
Æviágrip
Hallvarður arfleiddi Háskólann í Volda (Høgskulen i Volda) að bókasafni sínu, og bréfum frá Helga Valtýssyni rithöfundi, en þeir skrifuðust á um árabil. Hallvarður birti grein um Helga í tímaritinu Syn og segn 1963.
Stormsvala
Stormsvala (fræðiheiti: Hydrobates pelagicus) er fugl af pípunefja eða sæsvöluætt. Stormsvala er minnsti sjófugl í Evrópu. Hún er brúnsvört með þverstýft stél. Vængir eru dökkir að ofan en ljós rák á undirvæng. Goggur og fætur eru svartir og gumpur er snjóhvítur. Stormsvala er farfugl. Hún lifir á dýrasvifi og smáfiskum. Stormsvala flögrar um eins og fiðrildi. Hún verpir oft í stórum byggðum. Stormsvala eyðir ævinni út á rúmsjó og kemur eingöngu að landi til að verpa og koma upp ungum. Hún verpir einu eggi í holu og gjótu í lok júní eða byrjun júlí og situr á eggi í sex vikur.
Internetið
Saga
Upphaflega var Internetið hugsað fyrst og fremst til að tengja saman opinberar stofnanir, rannsóknarstofnanir og háskóla en árið 1988 var opnað fyrir tengingar við net sem rekin voru í hagnaðarskyni. Fyrsta tengingin var við MCI Mail, einkarekna tölvupóstþjónustu sem hafði verið stofnuð árið 1983. Einkareknir þjónustuaðilar urðu til sem buðu upp á tengingu við heimili og fyrirtæki um mótald gegn gjaldi og önnur vinsæl net, eins og Usenet og BITNET, tengdust Internetinu og sameinuðust því síðar.
Luis Arce
Fjármálaráðherra
Arce var útnefndur í ráðherraembætti árið 2006. Hann stóð fyrir þjóðnýtingu bólivískra kolvetnis-, fjarskipta- og námufélaga og fyrir stofnun Suðurbankans. Á ráðherratíð hanns jókst verg landsframleiðsla um 344% og tíðni fátæktar lækkaði úr 38% í 15%.
Ólafur Hjaltason
Kaþólskur prestur
Faðir: Hjalti Arnkelsson smiður og hringjari á Hólum. Móðir: Ókunn.
Biskup á Hólum
Í Þjóðskjalasafni Íslands er brot úr máldagabók Ólafs Hjaltasonar.
Hátíðarskap
Desember er breiðskífa Helgu Möller.
Forseti Angóla
Forseti Angóla er bæði þjóðhöfðingi og stjórnarleiðtogi í Angóla. Með nýrri stjórnarskrá árið 2010 var embætti forsætisráðherra lagt niður. Forsetinn er yfir framkvæmdavaldinu og fer líka með löggjafarvald að hluta þar sem hann getur stjórnað með tilskipunum.
Alþjóðasamtök um hreina og hagnýta efnafræði
Alþjóðasamtök um hreina og hagnýta efnafræði eða IUPAC (International Union of Pure and Applied Chemistry) eru alþjóðleg samtök 54 efnafræðifélaga frá hinum ýmsu löndum. Samtökin halda utan um staðla í efnafræði, svo sem nafnakerfi og skilgreiningar. Þau voru stofnuð árið 1919.
Mýraeldar
Slökkviliðsstörf
Slökkvilið frá nágrannasveitafélögum, milli Akraness og Búðardals, aðstoðaði slökkvilið Borgarness við aðgerðirnar frá 31. mars. Slökkvilið Borgarfjarðarsveitar, slökkviliðið á Akranesi og slökkviliðið í Búðardal tóku þátt í björgunaraðgerðunum. Dælubíl slökkviliðsins í Reykjavík, frá Reykjavíkurflugvelli auk annars búnaðar þaðan og tankbíla frá ýmsum fyrirtækjum í Borgarnesi voru fengnir að láni svo hægt væri að berjast við eldinn. Undir lokin leystu björgunarsveitir slökkviliðin af og vöktuðu svæðið síðustu dagana.
Áhrif á náttúru
Mikil mengun varð vegna eldanna. Milljónir rúmmetra af koltvísýringi og öðrum lofttegundum losnuðu út í andrúmsloftið og svartur reykurinn var sjáanlegur víðast hvar á Vesturlandi sem og utan úr geimnum. Þá barst mikið af ösku og öðrum efnum í grunnvatn svæðisins og er sá þáttur talinn mjög alvarlegur.
Fyrstu viðbrögð
Álit viðbragðsaðila var að þrátt fyrir að mestu leyti hafi tekist að koma í veg fyrir tjón af völdum eldsins þá væru sinubrunar eins og Mýraeldar mjög hættulegir og að nauðsynlegt væri að gera ráðstafanir til að takmarka áhættu þegar að sina væri brennd.
Claude af Bretagne
María sneri aftur til Englands en tvær konur úr fylgdarliði hennar, systurnar Mary og Anne Boleyn, urðu hirðmeyjar Claude. Mary varð um tíma ástkona konungsins, ein af mörgum, en Anna var túlkur fyrir Claude þegar enskir gestir komu til hirðarinnar. Annars var Claude drottning, sem var smávaxin með slæma hryggskekkju og herðakistil, lítt áberandi við hirðina og féll algjörlega í skugga tengdamóður sinnar Lovísu af Savoy, og mágkonu sinnar, systur Frans, Margrétar drottningar af Navarra, sem báðar voru afburðagáfaðar og glæsilegar.
Listi yfir fullvalda ríki
Skilgreiningar
Á grundvelli þessara skilyrða eru því 208 ríki á listanum:
Smyglaraskipið
Söguþráður
Í þessari bók hittum við þá Bob og Bill Ballantine, sem við kynntumst í bókinni Ungur ofurhugi. Þarna eru þeir mætti aftur til leiks, í þetta sinn á fornum sjóræningjaslóðum Karabískahafsins. Og þar hefst leikurinn: Það er kominn óboðinn gestur í heimsókn til Bob, þar sem hann dvelur í húsnæði sínu og bíður vinar síns, sem honum þykir hafa seinkað grunsamlega í kvöldverðinn. Það er þrusk í bifreiðaskýlinu og eins og löttur læðist Bob að dyrunum. Hann hefur náð í skammbyssu sína, þreifaði eftir ljósrofanum og beindi síðan byssunni að náunganum: Upp með hendurnar, og kvöldgesturinn hlýddi, en þó ekki á þann hátt, sem Bob ætlaðist til, því að hægri hönd hans flaug í boga og skiptilykillinn, sem hann hélt á, þaut úr hendi hans í lampann. - Síðan var tekið til fótanna og skuggi af manni bar við loft, þegar hann þaut út um garðshliðið. Bob hefði getað hleypt af skoti, en í hans augum var mannslífið heilagt, og hann skaut aldrei, nema þegar hann átti líf sitt að verja. - Svo hefst atburðarás sögunnar: Eins og í öllum Bob Moran-bókum er hún hröð og æsispennandi, og þess vegna ánægulegast fyrir lesandann að kynnast henni í sjálfri bókinni.
Hrægammur
''Hrægammar finnast almennt séð ekki á Íslandi nema sem sárasjaldgæfir flækingar. Þannig er hrægammur skráður hafa sést á Gróttu 2010 og þótti fréttaefni og hafði þá ekki sést einn slíkur á landinu í meira en öld''.
Ye Olde Trip to Jerusalem
Innréttingar
Mestur hluti innréttinganna eru nútímalegar, þ.e. dæmigerðar fyrir enskan pöbb. Ýmsar skreytingar minna þó á riddaratíðina og krossferðir. Í kránni eru nokkrir gamlir áhugaverðir munir. Einn munanna er gamalt skipsmódel sem bölvun hvílir yfir (The Cursed Galleon). Sagt er að allir þeir sem hafa hreinsað það eða dustað ryk af því hafi látist á sviplegan hátt. Þar af leiðandi hefur skipið legið óhreyft í langan tíma og safnað óhreinindum. Til að koma í veg fyrir að rykflykki detti af því og ofan í bjórglös, var skipið sett í glerbúr, þar sem það fær að vera í friði. Í dag sér varla í skipið sökum ryklags. Í kránni er einnig ævagamall kollur. Sagt er að ef kona sest á hann aukist líkur á því að hún verði ólétt.
Annað
Kráin er öllum opin. Þangað flykkjast ferðamenn, bæði til að fá sér bjór og til að skoða. Skoðunarferðir eru farnar um húsið og hellana með reyndum leiðsögumönnum.
Breiðabólstaður í Vesturhópi
Breiðabólstaður er bær og kirkjustaður í Vesturhópi í Vestur-Húnavatnssýslu. Bærinn var stórbýli, höfðingjasetur og menningarsetur fyrr á öldum.
Á Breiðabólstað bjó Már Húnröðarson á 11. öld og síðan sonur hans, Hafliði Másson, sem þekktur var fyrir deilur sínar við Þorgils Oddason á Staðarhóli í Saurbæ. Lauk þeim þannig að Þorgils hjó fingur af Hafliða á alþingi og heimtaði Hafliði af honum afar háar bætur. Þaðan er komið máltækið Dýr mundi Hafliði allur.
Upphaf allra frásagna
Fræðimenn eru sammála um að Upphaf allra frásagna sé frá Skjöldunga sögu komið. Hins vegar hefur höfundur Upphafs viðað að sér efni úr fleiri heimildum, og má rekja sumar þeirra til erlendra fræðirita, eins og Andreas Heusler benti á.
1000 kossa nótt
1000 kossa nótt er plata með íslenska tónlistarmanninum Bubba Morthens og hljómsveitinni Stríði og friði. Platan var þriðja plata Bubba með Stríð og frið og einnig síðasta plata í "fjölskyldu þríleiknum" sem Bubbi byrjaði á með Lífið er ljúft 10 árum áður. Líkt og á plötu Bubba frá ári áður stýrði Bubbi útsetningum sjálfur eins vegar, og hins vegar var platan unnin fljótt "til að ná rétta andrúmsloftinu." Í viðtali við Morgunblaðið sagði Bubbi að platan hafi orðið til óforvandis, hann hefði sest niður til að semja lög á plötu sem átti að koma út með honum, KK og Magga Eiríks, en þegar að það verkefni var frestað áttaði hann sig á því að lögin sem voru að fæðast "voru framhald af sól að morgni." 1000 kossa nótt kom svo út þann 11. október 2003.
Fáni Kamerún
Borðinn í miðjunni sem og liturinn (sá rauði) táknar einingu, og stjarnan kallast einingar-stjarnan. Guli liturinn táknar sólina og savanna-svæðin í norðurhlutanum, en græni liturinn táknar skógana í syðri hlutum landsins.
Gebhard Leberecht von Blücher
Orrustan um Lübeck
Blücher flúði til borgarinnar Lübeck með liði sínu og fallbyssunum. Lübeck var á þessum tíma hlutlaust fríríki og herlaust. Meðan Napoleon sjálfur hertók Berlín, sendi hann marskálkana Bernadotte og Murat á eftir Blücher til Lübeck. Þeir komu þangað aðeins tveimur dögum eftir að Blücher sjálfur komst þangað. Eftir að hafa skannað borgina, ákváðu Frakkar að ráðast á borgina við borgarhliðið Burgtor, sem var að þeirra mati veikasta hliðið í varnarvirkjum Lübeck. Prússar vörðust þar af miklu harðfylgi, en voru langtum færri en Frakkar. Blücher skipaði fyrir að hindra inngöngu Frakka með öllum ráðum. Það tókst þó ekki. Eftir fjögurra tíma bardaga við Burgtor kom skipun um að hörfa. Fyrstu Frakkarnir voru þá að komast inn fyrir og opnuðu hliðið fyrir samherja sína fyrir utan. Þá upphófust miklir götubardagar, en í þeim tókst Prússum að hrinda árás Frakka nokkrum sinnum. En að lokum höfðu Frakkar betur og fóru rænandi og ruplandi um borgina. Mörgum Prússum tókst að flýja með Blücher herforingja í gegnum hið vel varða Holstentor, sem vissi til vesturs. Lübeck var á valdi Frakka. Blücher komst hins vegar ekki langt. Travemünde var skipalaust, þar sem Svíar höfðu notað öll skip á flótta sínum undan Frökkum. Hann lokaði sig með her sínum inni í smábænum Ratekau fyrir norðan Lübeck. Bernadotte umkringdi bæinn og bað Blücher að gefast upp. Blücher fékk að halda korða sínum, meðan almennir prússneskir hermenn lögðu niður vopn. Hann var settur í frjálslegt varðhald fyrir loforðið eitt að flýja ekki burt. Eftir að hafa bjargað fallbyssunum eftir orrustuna við Jena og staðið í hárinu á Frökkunum í Lübeck, varð Blücher á augabragði víðfrægur í Evrópu.
One Love Manchester
thumb|250px|right
Ágóði tónleikanna fór til We Love Manchester neyðarsjóðsins og til breska Rauða krossins til hjálpar þeirra særðu. Tónleikarnir voru sýndir í um 50 löndum í beinni útsendingu.
Ný gjöf
thumb|right|Veggmynd innblásin af framkvæmdaráætlunum fjórða áratugarins eftir William Gropper. Ný gjöf (enska: New Deal) var nafn á aðgerðaáætlun sem Franklin D. Roosevelt Bandaríkjaforseti hrinti í framkvæmd til þess að takast á við kreppuna miklu í Bandaríkjunum á fjórða áratuginum. Nafn áætlunarinnar fékk Roosevelt úr spilamennsku og vísar það til þess að verið sé að stokka upp spilum og gefa upp á nýtt.
Charles Louis Alphonse Laveran
1907 var honum veitt Nóbelsverðlaun í lífeðlis- og læknisfræðum og hann gaf helminginn af því verðlaunafé til að stofna rannsóknarstofu sem vann að hitabeltissjúkdómum við Pasteur Institute. 1908 setti hann enn fremur á stofn Société de Pathologie Exotique.
Ágústínus
thumb|right|Veggmynd af Ágústínusi frá Róm. Heilagur Ágústínus frá Hippó (13. nóvember 354 – 28. ágúst 430) var biskup í Hippo Regius í Norður-Afríku og er talinn til kirkjufeðranna. Hann fæddist í bænum Tagaste í rómverska skattlandinu Númidíu þar sem nú er Alsír. Hann lærði mælskulist í Karþagó og gerðist eftir það kennari og fór árið 383 til Rómar til að opna þar skóla í mælskulist. Þar varð hann fyrir áhrifum frá nýplatónisma og gerðist kristinn líkt og móðir hans var, en áður hafði hann aðhyllst meðal annars manikeisma. 388 sneri hann aftur til Tagaste og komst þar í samband við biskupinn Valeríus frá Hippo (nú Annaba í Alsír) sem gerði Ágústínus að aðstoðarmanni sínum. 395 tók hann biskupsvígslu og varð eftirmaður Valeríusar þegar hann dó 396. Hann lagði grunninn að eins konar skipulagi meðal biskupa og skrifaði reglur fyrir munklífi (Ágústínusarregla). Hann byrjaði árið 413 að skrifa sjálfsævisöguna Játningar sem eru hans þekktasta verk, ásamt verkinu Guðsríki (De civitate Dei).
Tenglar
Augustinus Hipponensis á vefnum Helgisetur. Skoðað 3. september 2010.
Heimskringla
thumb|Blað úr Fríssbók - AM 45 fol. (Codex Frisianus). Eitt af höfuðhandritum Heimskringlu. Heimskringla Snorra Sturlusonar er eitt höfuðrita íslenskrar bókmenntaarfleifðar. Í Heimskringlu er sögð saga Noregskonunga frá ómunatíð fram á miðja 12. öld. Heimskringla er varðveitt í nokkrum skinnhandritum, þar á meðal Fríssbók (Codex Frisianus) sem hefur safnmarkið AM 45 fol. (í það handrit vantar þó Ólafs sögu helga). Þá hefur stakt skinnblað varðveist af Heimskringlu sem er nefnt Kringlublaðið, það er geymt á Landsbókasafni Íslands - Háskólabókasafni.
The Rolling Stones
Rolling Stones eftir 1981
Hljómsveitarmeðlimirnir voru ekki sammála hvað gera skyldi. Mick vildi að hljómsveitin fetaði í fótspor annara hljómsveita sem voru vinsælar á þeim tíma, en Keith vildi að þeir héldu sig trúfasta við aðdáendurnar og rokkið. Hljómsveitin var í miklu uppnámi. Í framhaldi af þessu kom út plata árið 1983 sem bar titilinn „Undercover”. Hún þótti alls ekki „þétt”, fékk slæma dóma og seldist ekki vel. Næsta plata þeirra „Dirty Work” kom út árið 1986 og gekk enn verr. Þeir ákváðu að fara ekki í tónleikaferðalag í framhaldi af seinni plötunni.
Ernst Trygger
thumb|right|Ernst Trygger Ernst Trygger (f. 27. október 1857, d. 23. september 1943) var sænskur stjórnmálamaður og forsætisráðherra Svíþjóðar 1923-1924. Hann var íhaldsmaður og sá leiðtogi íhaldsmanna á millistríðsárunum sem eina mest bar á. Auk þess að gegna embætti forsætisráðherra var Trygger utanríkisráðherra Svíþjóðar frá 1928-1930.
Blaðlúsaætt
Blaðlýs eða blaðlúsaætt (fræðiheiti: Aphididae) er mjög stór ætt skordýra. Nokkur þúsund tegundir eru í ættinni og margar þeirra þekkt meindýr á plöntum. Þetta er einnig sú ætt sem er mesti smitberi plöntuvírusa (um 200 þekktir) og er Myzus persicae sú sem ber með sér flestar tegundir þeirra.
Reyniviður
Listi yfir reynitegundir er ekki endanlegur vegna fjölda smátegunda.
San Marínó
Landfræði
San Marínó er hólmlenda í Suður-Evrópu innan landamæra Ítalíu, á mörkum hérðanna Emilía-Rómanja og Marke. Landið er um 10 km frá strönd Adríahafsins við Rímíní. Ríkið er á fjalli sem er hluti af Appennínafjöllum og þar er ekkert flatlendi að ráði. Hæsti punkturinn er tindur Monte Titano í 749 metra hæð yfir sjávarmáli. Lægsti punkturinn er áin Ausa sem er þverá Marecchia, 55 metra yfir sjávarmáli. Í San Marínó er ekkert stöðuvatn, en helstu árnar eru Ausa, Marano og Rio San Marino. Aðeins 17% landsins eru ræktarland, en aðrar náttúruauðlindir eru grjótnámur.
Latnesk málfræði
Accusativus (þolfall)
Dæmi: Stúlkan elskar sjómanninn
Ablativus instrumentalis (tækisfall)
Dæmi: Sjómaðurinn særir skáldið með sverði
Þarna sést að latínan hefur sleppt orðinu „með“ og notað ablativus til að fylla það upp og að orðið „gladio“ er orðið „sverð“ í ablativus fallinu.
4. flokkur
Orð í þessum flokki eru af U-stofni. Flest orð í þessum flokki eru karlkyns.
1. flokkur
Sagnir í þessum flokki eru af A-stofni. Allar sagnir í þessum flokki enda á –o. Dæmi um orð eru: Amo = ég elska, pugno = ég berst og laboro = ég vinn.
Ákveða
Þ.e, vigrum fjölskyldunnar er raðað sem línuvigrar fylkis A, og ákveðan af A er \det{A}
Ríki
Ríki getur einnig átt við tvö eða fleiri ríki sem saman mynda sambandsríki sem hefur miðstýrða ríkisstjórn yfir sér. Dæmi um slík sambandsríki eru Bandaríkin, Brasilía, Indland og Þýskaland. Hefð er fyrir því að kalla ríki Bandaríkjanna fylki.
Saga
Ríkjaskipulagið sem nú er útbreitt um allan heim þróaðist á löngum tíma. Almennt er nokkur sátt um að með Vestfalíufriðnum við lok Þrjátíu ára stríðsins árið 1648 megi marka upphaf nútímalegs ríkjaskipulags. Þá var gerður sáttmáli um að ráðamenn eins lands myndu ekki hlutast til um málefni annars heldur virða landamæri þess, eins konar fullveldisregla. Á næstu öldum fjölgaði í hópi ríkja, sér í lagi í Evrópu.
Gordon Ramsay
Gordon James Ramsay (f. 8. nóvember 1966) er breskur kokkur, rithöfundur og matrýnir. Hann fæddist í Johnstone í Skotlandi og ólst upp í Stratford-upon-Avon í Englandi. Veitingastaðir hans hafa hlotið 16 Michelin-stjörnur samtals og eru nú sjö talsins. Þekktustu sjónvarpsþættir hans eru Hells Kitchen og Masterchef.
Jórunn Erla Eyfjörð
Jórunn Erla Eyfjörð (f. í Reykjavík 25. maí 1946) er prófessor emeritus við Læknadeild Háskóla Íslands.
Ferill
Árið 1977 hóf Jórunn störf við Háskóla Íslands. Hún kenndi sameindaerfðafræði, mannerfðafræði og frumulíffræði við Raunvísindadeild og Læknadeild Háskóla Íslands og vann jafnframt að rannsóknum. Árið 1988 var hún ráðin til starfa á nýstofnaðri Rannsóknastofu Krabbameinsfélags Íslands í sameinda- og frumulíffræði til að koma á fót og stýra rannsóknum í erfðafræði.
Vogarstöng
thumb|300px|Dæmi um vogastöng í [[stöðujafnvægi þar sem F1D1 = F2D2.]] Vogarstöng er stjarfur hlutur sem snúið er um vogarás til þess að margfalda þann kraft sem beitt er á gefin hlut. Dæmi um verkfæri sem beitt er í þessum tilgangi er til dæmis kúbein. Þar sem vinna er kraftur margfaldaður með vegalengd er hægt að draga úr nauðsynlegum krafti til þess að lyfta einhverju með því að auka lengdina á vogarstönginni og auka þar með vegalengdina sem þarf til að framkvæma sambærilega vinnu. Þetta er kallað að breyta kraftahlutfallinu.
Sundlaug Kópavogs
Sundlaug Kópavogs er ein af sundlaugum Íslands sem staðsett er á Rútstúni á Kársnesi í vesturbæ Kópavogs.
Sundlaugin var fyrst tekin í notkun 1967, þá með einni laug sem var 17x8 metrar að stærð. Þrír heitir pottar komu svo við hliðina á lauginni.
Sumarólympíuleikarnir 1904
Aðdragandi og skipulagning
Hinn langi mótstími og langt ferðalag varð til þess að Evrópubúar létu varla sjá sig á leikunum. Í meirihluta keppnisgreina voru einungis bandarískir þátttakendur og í mörgum öðrum slógust nokkrir Kanadabúar í hópinn. Þannig voru Bandaríkjamenn á leikunum eitthvað á sjötta hundrað, en Þjóðverjar sendu rétt tæplega tuttugu og voru þó fjölmennasta Evrópuliðið.
Bæjarstjórnarkosningar á Akranesi
1950
Sveitarstjórnarkosningarnar 1950 fóru fram 29. janúar.
Skildinganesskóli
Skildinganesskóli var íslenskur grunnskóli sem starfræktur var fyrir börn í Skildinganesi frá árinu 1930 og taldist sjálfstæð skólastofnun frá 1936. Telja má að skólinn sé forveri Melaskóla og var lagður niður við stofnun hans.
Ráðuneyti
Ráðuneyti nefnist opinber stofnun sem sér um framkvæmd laga löggjafarvalds í ríki. Ráðuneyti er efsta stig stjórnsýslu og undir stjórn ráðherra myndar framkvæmdarvaldið. Æðsti yfirmaður ráðuneytis nefnist ráðherra og æðsti embættismaður þess nefnist ráðuneytisstjóri. Í flestum löndum starfa mörg ráðuneyti sem sjá um opinbera þjónustu á ákveðnu sviði, svo sem mennta-, utanríkis- og heilbrigðismál. Starfssvið og tilvist ráðuneyta geta breyst eftir stefnu stjórnvalda til þess að betur fylgja henni eftir. Ráðuneyti eru oftast lægra sett en ríkisstjórnir, forsætisráðherra, kanslari eða forseti.
Joan Rivers
thumb|Rivers, [[2010]] Joan Alexandra Molinsky (8. júní 1933 – 4. september 2014), betur þekkt sem Joan Rivers var bandarískur leikari, skemmtikraftur, rithöfundur og framleiðandi.
Constanţa
thumb|right|250px|Göngugata í Constanţa Constanţa eða Konstantía er ein af elstu borgum Rúmeníu og sú fjórða stærsta með um 283 þúsund íbúa (2011) en á stórborgarsvæðinu búa um 600 þúsund manns. Höfnin í Constanţa er stærsta höfnin við Svartahaf.
Viðja
Á Íslandi
Hefur verið ræktuð í görðum og í skjólbeltum frá því um miðja síðustu öld. Engin trjátegund á Íslandi er jafn dugleg að sá sér og vaxa upp úr þéttum grassverði.
Öndunarkerfið
Í líkama mannsins eru að starfi mismunandi gerðir vefja. Þegar tveir eða fleiri vefir eru pakkaðir saman þá mynda vefirnir líffæri. Vefirnir starfa saman og hjálpa líffærinu til að vinna sérstakt hlutverk. Líffærakerfi er svo það þegar nokkur líffæri vinna saman að sérstakri virkni. Hvert líffæri hefur þá sérstakt hlutverk að gæta í því kerfi. Öll líffærakerfi líkamans vinna saman að halda líkamanum starfandi.
Líffæri öndunarkerfisins
Neðri öndunarvegur er samansettur úr barka, lungum og öllum hlutum berkjutrjáarins, þar með talin lungnablöðrur. Líffæri neðri öndunarvegs eru staðsett innan brjóstholsins. Barkinn er staðsettur rétt fyrir neðan barkakýlið og er aðal öndunarvegurinn að lungunum. Lungun mynda saman eitt stærsta líffæri líkamans. Lungun bera ábyrgð á að útvega súrefni til háræða og anda út koltvísýringi. Berkjurnar greinast frá barkanum inn í hvert lunga og skapa net flókinna leiða sem sjá lungunum fyrir lofti. Þindin er helsti öndunarvöðvi sem dregst saman og slakar á til að hleypa lofti inn í lungun. thumb|293x293dp|Myndin sýnir helstu líffæri öndunarkerfisins
Loftskipti
Lungnaslagæðin sér um að flytja súrefnissnautt blóð til lungnanna, þar sem koltvíoxíð og fleiri úrgangsefni fara úr líkamanum. Í loftskiptum fer koltvíoxíð úr frumunum við frumuöndun og í blóðrásina og svo hægri hlið hjartans. Lungnaslagæðin flytur svo það blóð í lungun þar sem líkaminn losar sig við það efni með útöndun. Lungnabláæðin sér um að dæla súrefnisríku blóði til vinstri hlið hjartans, prótínið hemóglóbín sér um að flytja súrefnið í blóðinu til rauðu blóðkornanna. Síðan dælir hjartað súrefnisríku blóði til líkamans.
Bougainville-eyja
Seint á 9. áratug og mestallan 10. áratug 20. aldar var borgarastríð á eyjunni en friðarsamningur árið 2001 með klausu um sjálfsstæði var gerður. Árið 2019 var svo kosið um sjálfstæði eða áframhaldandi tengsl við Papúu og kusu 98.31% að vera sjálfstæð í ráðgefandi kosningu.
Hljómskálagarðurinn
Aðdragandi og fyrstu tillögur
Á grunni þessarra hugmynda skilgreindi bæjarstjórn lóð fyrir lystigarð snemma árs 1909. Lítið varð þó úr framkvæmdum að sinni.
Dujiangyan áveitukerfið
Innviðir þessa forna og farsæla áveitukerfis hafa þróast við efri hluta Min fljóts (Minjiang) lengstu þverár Jangtse fljóts. Svæðið er á milli Sesúan vatnasvæðisins og Tíbet-hásléttunnar, í vesturhluta hinnar frjósömu Chengdu sléttu sem kölluð hefur verið „Himnaríki“ og „Land gnægta“.
Kunming
Kunming er staðsett á miðri Yunnan – Guizhou hásléttunni í um 1.900 metra hæð yfir sjávarmáli. Borgin á frjósömu vatnasvæði við norðurjaðar Dian-vatns, umkringd fjöllum í norðri, vestri og austri. Hún samanstendur af fornri borg umlukin varnarmúrum, nútímalegu verslunarhverfi, háskólasvæðum, íbúðarhverfum. Kunming, sem einnig er þekkt sem Yunnan-Fu (kínverska: 云南福; rómönskun: Yúnnánfǔ), er miðstöð stjórnmála, efnahags, menningar og flutninga Yunnan héraðs. Þar eru höfuðstöðvar margra stórfyrirtækja héraðsins. Borgin þykir standa framarlega á sviði vísinda. Þar eru fjölmargir háskólar, lækna- og kennaraháskólar, tækniskólar og vísindarannsóknarstofnana: Yunnan háskólinn (stofnaður 1922), Kunming háskóli vísinda og tækni (1925), Yunnan landbúnaðarháskólinn (1938), Kunming læknaháskólinn (1933), og Suðvestur skógræktarháskólinn (1939). Í borginni er stór stjörnuathugunarstöð.
Saga
En þrátt fyrir að hafa næstum 2.400 ára sögu verða stærstu skrefin til nútíma velmegunar Kunming rakin frá 1910, með mikilli opnun svæðisins, þegar járnbrautir voru lagðar til víetnamsku iðnaðarborgarinnar Haiphong í þáverandi Franska Indókína. Á þriðja áratug síðustu aldar voru fyrstu þjóðvegirnir voru lagðir um svæðið og tengdu Kunming við Chongqing borg og Guiyang til austurs. Staða Kunming sem viðskiptamiðstöð styrktist mjög.
Ráðhús Kaupmannahafnar
Mest áberandi á húsinu eru framhlið þess, gyllt stytta af Absalon Hróarskeldubiskupi yfir svölunum og hár turn á hlið byggingarinnar. Ráðhústurninn er 105,6m að hæð og þar með ein af hæstu byggingum Kaupmannahafnar, efst í turninum eru klukka og bjöllur, en hljóðið í bjöllunum er mjög þekkt meðal Dana enda leikið kl. 12:00 daglega á DR sem og á nýársnótt kl. 00:00. Síðan 8. október 2003 hefur hádegishringingin verið spiluð af upptöku, en áður var hún send út beint úr turninum. Önnur þekkt klukka er í húsinu, en það er heimsklukka Jens Olsens.
Saga
Fjórða ráðhúsið var byggt á svipuðum stað 1728 og var teiknað af J.C. Ernst og J.C. Krieger en það brann niður 1795. Í dag er hægt að sjá á Gamla torgi hvar ráðhúsin tvö stóðu í hellulögnunum á torginu.
Sjónvarpsverk/stuttmynd ársins
Edduverðlaunin fyrir sjónvarpsverk/stuttmynd ársins var gefið gefið einu sinni af ÍKSA, eða árið 2001. Þá vann sjónvarpsþátturinn Fóstbræður verðlaunin. Árið eftir var flokknum skeitt í tvennt. Stuttmynd ársins annars vegar og leikið sjónvarpsefni ársins hins vegar
Grelutóttir
Grelutóttir eru tóftir við Hrafnseyri í Arnarfirði á Vestfjörðum. Nafn sitt draga þær líklegast af Grelöðu Bjartmarsdóttur sem kemur fram í Landnámabók en nafngiftin er að öllum líkindum ný. Samkvæmt Landnámabók var Grelöð kona Áns Rauðfelds sem numu saman land í Arnarfirði eftir að hafa keypt af Erni nokkrum.
Texti landnámu
Ǫrn hét maðr ágætr; hann var frændi Geirmundar heljarskinns; hann fór af Rogalandi fyrir ofríki Haralds konungs. Hann nam land í Arnarfirði svá vítt sem hann vildi; hann sat um vetrinn á Tjaldanesi, því at þar gekk eigi sól af um skammdegi. Ánn rauðfeldr, son Gríms loðinkinna ór Hrafnistu ok son Helgu dóttur Ánar bogsveigis, varð missáttr við Harald konung enn hárfagra ok fór hann því ór landi í vestrvíking; hann herjaði á Írland ok fekk þar Grélaðar dóttur Bjartmars jarls. Þau fóru til Íslands ok kómu í Arnarfjörð vetri síðar en Ǫrn. Ánn var enn fyrsta vetr í Dufansdal; þar þótti Grélǫðu illa ilmat ór jörðu. ǫrn spurði til Hámundar heljarskinns frænda síns norðr í Eyjafirði, ok fýstisk hann þangat; því seldi hann Áni rauðfeld lönd öll milli Langaness ok Stapa. Ánn gerði bú á Eyri; þar þótti Grélǫðu hunangsilmr ór grasi. Dufann var leysingi Ánar; hann bjó eptir í Dufansdal. Bjartmarr var son Ánar, faðir Végesta tveggja ok Helga, fǫður Þuríðar arnkǫtlu, er átti Hergils; þeira dóttir var Þuríðr arnkatla, er átti Helgi Eyþjólfsson. Þórhildr var dóttir Bjartmars, er átti Vésteinn Végeirsson. Vésteinn ok Auðr váru bǫrn þeira. Hjallkárr var leysingi Ánar, hans son var Björn þræll Bjartmars. Hann gaf Birni frelsi. Þá græddi hann fé, en Végestr vandaði um ok lagði hann spjóti gegnum, en Bjǫrn laust hann með grefi til bana.
Klofningur í Önundarfirði
Jarðfræði
Fyrir ofan Klofning er Klofningshryggur sem er jökulgarður sem nær frá fjalli til fjöru. Talið er að við lok ísaldar hafi jökulgarðurinn náð í sjó fram. Mun ágangur sjávar hafa brotið jökulgarðinn og smám saman flutt hann til þannig að nú myndar hann eyrina sem Flateyri er byggð á.
Elaine Cristina
Elaine Cristina (fædd sem Júlia Sánchez 13. maí 1950 í São Paulo í Brasilíu) er brasilísk leikkona.
Toshio Miyaji
Toshio Miyaji var japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 2 leiki með landsliðinu.
Magdalena Andersson
Æviágrip
Magdalena Andersson fæddist þann 23. janúar 1967 í Uppsölum og keppti í sundi þegar hún var barn. Hún gekk sextán ára gömul í ungliðadeild sænska Jafnaðarmannaflokksins. Hún er menntuð í hagfræði og starfaði frá 2007 til 2009 sem aðstoðarmaður Monu Sahlin, leiðtoga Jafnaðarmannaflokksins. Árið 2009 hóf Andersson störf sem yfirmaður hjá sænskum skattayfirvöldum og vann hún þar til ársins 2012. Tveimur árum síðar varð Andersson fjármálaráðherra Svíþjóðar í fyrstu ríkisstjórn Stefans Löfven.
Sem fjármálaráðherra hefur Andersson þótt fara varlega með fé sænskra skattgreiðenda og því hefur hún verið kölluð „nískasti fjármálaráðherra Evrópusambandsins.“ Hún hefur þó hækkað skatta og varið meira fé í velferðarkerfið á embættistíð sinni. Andersson hefur látið þau orð falla að hún telji háa skatta, sterk verkalýðsfélög og jöfnuð undirstöðu velgengni í alþjóðavæddum heimi.
Harry Potter og leyniklefinn (kvikmynd)
Meirihluti leikaraliðs Viskusteinsins sneri aftur fyrir leyniklefann, m.a. barnastjörnurnar Daniel Radcliffe, Emma Watson og Rupert Grint. Þetta er þó í síðasta skipti sem leikarinn Richard Harris fer með hlutverk Dumbledore og þetta er einnig síðasta Harry Potter myndin sem Columbus leikstýrir. Nýir leikarar voru m.a. Kenneth Branagh sem Gilderoy Lockhart og Jason Isaacs sem Lucius Malfoy.
InDefence
Icesave viðaukasamningar (Icesave 2)
Hópurinn birti meðal annars ítarlegan samanburð á innihaldi og ákvæðum fyrri Icesave samnings og viðaukasamningsins (Icesave 1 og 2) og hélt því fram að í viðaukasamningunum væri "fyrirvörum Alþingis kippt úr sambandi eða þeir afnumdir með öllu." Ennfremur sagði hópurinn að viðaukasamningurinn og tilheyrandi breytingar á lögum nr. 96/2009 væru "brunaútsala á fyrirvörum Alþingis í Icesave málinu, fyrirvörum sem settir voru til þess að Icesave samningar yrðu í samræmi við Brussel-viðmiðin."
Áskorun til forseta Íslands um að synja nýjum Icesave lögum staðfestingar
Þar sem InDefence hópnum þótti í nóvember 2009 einsýnt að fyrirvarar Alþingis væru fyrir borð bornir í nýjum Icesave lögum og tilheyrandi viðaukasamningum, og að yfirgnæfandi líkur væru til að Alþingi myndi þrátt fyrir það samþykkja viðaukasamningana, hratt hópurinn af stað undirskriftasöfnun til áskorunar á forseta Íslands að synja nýjum Icesave lögum staðfestingar. Áskorunin var svohljóðandi:
Ísland ögrum skorið
Ísland ögrum skorið er ljóð eftir Eggert Ólafsson (1726 - 1768) og lag eftir Sigvalda Kaldalóns (1881 - 1946). Sigvaldi samdi lagið í Flatey á Breiðafirði þar sem hann var læknir og flutti Eggert Stefánsson óperusöngvari og bróðir Sigvalda lagið þar í fyrsta sinn.
InDefence
Frelsisverðlaun Kjartans Gunnarssonar
Í ágúst 2010 þáðu samtökin Frelsisverðlaun Kjartans Gunnarssonar, en Samband ungra sjálfstæðismanna veitti samtökunum verðlaunin fyrir framlag sitt í baráttunni gegn því að íslenska ríkið ábyrgðist innistæður á Icesave-reikningunum. Það að samtökin skyldu taka við verðlaununum var umdeilt í ljósi þess að verðlaunin eru kennd við Kjartan Gunnarsson sem sat bæði í bankaráði Landsbankans sem og í endurskoðunarnefnd bankans sem bar lögum samkvæmt að ganga úr skugga um að nægilegt eftirlit væri með Icesave reikningunum. Jóhannes Þ. Skúlason, talsmaður Indefence, vísaði gagnrýni á bug því að það samrýmdist ekki stefnu né hugsjónum InDefence hópsins um að fara í manngreinarálit á grundvelli stjórnmálaskoðana.
Julia (forritunarmál)
Að skrifa forrit í Julia tekur styttri tíma en á sumum öðrum málum, og er kóðinn styttri, svipaður að lengd og Python kóði, en getur verið jafn hraður og C eða C++ (ef forðast er að falla í ákveðnar þekktar gildrur sem útskýrðar eru í handbókinni).
Kínóa
Kínóu má nota á svipaðan hátt og hrísgrjón eða kúskús í ýmis konar rétti.
Julia (forritunarmál)
Eins er hægt að nota mörg mál, t.d. Python, R (eða Java, MATLAB) og kalla yfir í Julia, til að endurnýta Julia forritasöfn (sem sum eru á heimsmælikvarða, t.d. SciML safnið með DifferentialEquations.jl pakkanum).
Tæknilegar upplýsingar
Julia styður að kalla á forritasöfn skrifuð í C (og líka t.d. Fortran eða Rust) án límkóða (e. glue code), þ.e. með lykilorðinu (e. keyword). En líka er hægt án mikillar fyrirhafnar að kalla á til t.d. C++, Python, Java, MATLAB og R með hjálp viðeigandi Julia forritasafna, og líka er hægt að nota þau mál og kalla yfir í Julia, til að endurnýta Julia forritasöfn.