cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Piparhólmi
thumb|250px|[[Eyrarsundsbrúin og Piparhólmi]] Piparhólmi (danska: Peberholm, sænska: Pepparholm) er manngerð eyja á Eyrarsundi, rétt sunnan við Salthólma. Eyjan tilheyrir danska sveitarfélaginu Tårnby. Gerð hennar hófst 1995 og var hluti af framkvæmdum við Eyrarsundsbrúna sem kom á járnbrautar- og vegasambandi á milli Kaupmannahafnar í Danmörku og Málmeyjar í Svíþjóð. Brúarsporðurinn Danmerkurmegin er á eynni og þaðan liggja svo akvegur og járnbraut í jarðgöngum yfir á Amager. Eyjan er u.þ.b. 4 kílómetra löng og 200-500 metra breið.
1926
Á Íslandi
Dáin
Föníka
Veldi Föníkumanna beið hnekki þegar Assýríumenn, Babýlóníumenn og síðan Persar lögðu undir sig heimalönd þeirra kringum borgirnar Býblos, Týros og Sídon á austurströnd Miðjarðarhafsins. Þegar hellenisminn ruddi sér til rúms í kjölfar landvinninga Alexanders mikla ruddu Grikkir Föníkumönnum úr vegi á verslunarleiðum um austurhluta Miðjarðarhafsins. Föníska borgin Karþagó í Norður-Afríku hélt þó áfram að blómstra þar til Rómverjar lögðu hana undir sig í lok púnversku stríðanna árið 149 f.Kr.
Thorvaldsensfélagið
Saga
Margar þeirra ungu kvenna sem komu að stofnun félagsins voru vel menntaðar, komu úr efnuðum bakgrunni. Árið 1877 var Handavinnuskóli Thorvaldsensfélagsins stofnaður og þar kenndu félagskonur í sjálfboðavinnu stúlkum á aldrinum 7-14 ára að sauma og prjóna. Þessi skóli var starfræktur allt til ársins 1904 er farið var að kenna þessar greinar í Barnaskóla Reykjavíkur. Einnig ráku félagskonur í tvö ár skóla á sunnudögum, en hann var ætlaður eldri stúlkum og þar voru kenndar bóklegar greinar.
Monte Carlo (spil)
Gangur spilsins
Nú eru spil hugsanlega tekin úr bunkanum, háð fjölda spilara. Ef að átta spilarar eru, þá eru engin spil fjarlægð, en ef þeir eru sjö eru tvistar fjarlægðir, tvistar og þristar ef spilarar ef spilarar eru sex, og ef að spilarar eru fimm eru tvistar, þristar og fjarkar fjarlægðir.
Þormóður rammi Haraldsson
Í Landnámabók er sagt að Þormóður hafi orðið landflótta úr Noregi fyrir að vega Gyrð, afa Skjálgs á Jaðri, og farið til Íslands. Þegar hann kom til Siglufjarðar sigldi hann inn að Þormóðseyri og lenti þar skipi sínu. Hann nam Siglufjörð og Héðinsfjörð, milli Úlfsdala og Hvanndala og bjó á Siglunesi. Sagt er að hann hafi deilt um Hvanndali við Ólaf bekk, landnámsmann í Ólafsfirði, og orðið sextán manna bani í þeim deilum. Að lokum sættust þeir Ólafur þó á að þeir skyldu hafa Hvanndali sitt sumarið hvor.
Hvarfbaugur syðri
alt=Vegaskilti sem sýnir mörk hvarfbaugs syrðri í Vestur-Ástralíu.|hægri|thumb| Vegaskilti sem sýnir mörk hvarfbaugs syðri í Vestur-Ástralíu.
Skegg
Þykkt, grófleiki sem og vaxtarhraði skeggs ræðst af magni kynhormónsins testósterón í blóði manna ásamt öðrum erfðafræðilegum þáttum. Skeggvöxtur drengja getur hafist um 15 ára aldur og heldur áfram að mótast langt fram á fullorðinsár.
Hvarfbaugur syðri
Hvarfbaugur syðri er einn af fimm helstu breiddargráðum sem eru merktir á kortum af jörðinni. Breidd hennar er eins og er 23°26′10,9″ (eða 23,43636°) sunnan miðbaugs, en hún færist mjög smám saman norður á bóginn.
Mosadýr
Á meðal ferskvatnstegunda mosadýra eru eru öll dýrin tvíkynja alla sína ævi. Margar sjávartegundanna er hins vegar þannig að dýrin eru fyrst karlkyns en kvenkyns síðar á ævinni. Allar tegundirnar losa sæði sitt út í vatnið en misjafnt er hvort að þær losi líka egg sín út í vatnið eða hvort að dýrin noti arma sína til þess að safna sæði og beina í því í innvortis hólf þar sem eggið er frjóvgað. Sumar tegundir mosadýr klekjast úr eggjunum sem feitar lirfur með góðan næringarforða sem finna sér fljótlega yfirborðsflöt til þess að festa sig við en aðrar tegundir hafa minni forða við klak og eyða lengri tíma í að synda á lifrustiginu og nærast áður en þær setjast varanlega. Allar lirfunar undirgangast algjöra myndbreytingu þar sem nánast allir líkamsvefir þeirra eru leystir upp og byggðir á ný í annari mynd. Ferskvatnsmosadýr hafa einnig sérstæða leið til þess að tryggja framtíð sína þó að aðstæður verði óhagstæðar í umhverfinu um stund. Sú leið felst í því að sleppa litlum kítín-hylkjum sem innihalda frumur foreldrisins í dvala. Ef eitthvað veldur því að þyrpingin þurrkast út, þá geta þessi hylki þraukað í erfiðum aðstæðum og opnast svo þegar betur árar. Þá vaxa upp af þeim ný mosadýr.
Bacteroidetes
Phylogeny
Athugasemdir ♠ "Strains" sem fundin voru hjá National Center for Biotechnology Information, en voru ekki skráð hjá LPSN ♪ Prokaryotes þar sem engin hrein (axenic) ræktun var einangruð eða fáanleg, þ. e. ill- eða ó-ræktanleg.
Mars (reikistjarna)
Eiginleikar
Mars er um það bil helmingi minni en Jörðin að þvermáli, og yfirborðsflatarmál hans aðeins minna en heildarflatarmál alls þurrlendis á Jörðinni. Mars er ekki eins þéttur í sér og Jörðin, hann hefur um 15% rúmmáls hennar og 11% massans. Þótt Mars sé bæði stærri og massameiri en Merkúr er Merkúr eðlisþyngri. Þetta þýðir að þyngdarafl plánetnanna tveggja er næstum það sama við yfirborð þeirra—þyngdarafl Mars er um 1% sterkara. Hematít gefur yfirborði Mars sinn einkennandi rauða lit. Útlit hans er þó breytilegt og getur verið appelsínugult, brúnt eða grænt á litinn, allt eftir þeim efnum sem er að finna á yfirborðinu.
Jarðfræðilegir eiginleikar yfirborðsins
Jarðfræðilegri sögu Mars má skipta í mörg tímabil, en þrjú eftirfarandi tímabil eru þau helstu:
Vatnafræði
Kenningar eru um að vatn sé að finna á Mars en það er a.m.k. ekki í fljótandi formi - vegna lágs loftþrýstings er suðumark vatns 0° á Selsíus svo að það myndi gufa upp um leið og það kæmi upp á yfirborðið. Fram hafa komið kenningar um að hugsanlega sé ís að finna undir yfirborðinu. Rannsóknir gefa til kynna að meðaltalshlutfall vatns í andrúmsloftinu á Mars sé um 0,03%.
Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019
Íslandsmótið í knattspyrnu karla var haldið í 108. sinn árið 2019.
Brooks brothers og Bill Johnson
Brooks brothers og Bill Johnson er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1958. Á henni syngja Brooks brothers ásamt hljómsveit lagið L’amour toujour og Bill Johnson and his Rockers flytja Shtiggi Boom.
Þýska keisaradæmið
Miðstjórn hersins undir forystu Paul von Hindenburg og Erich Ludendorff réð í auknum mæli lögum og lofum í ríkinu. Þeir tefldu öllu fram í einu lokaáhlaupi vorið 1918 áður en liðsauki Bandaríkjamanna gæti borist og notuðu fjölda hermanna, flugvéla og fallbyssa sem áður höfðu verið á austurvígstöðvunum. Þetta mistókst og í október neyddust herir þeirra til að hörfa, Austurríki-Ungverjaland og Tyrkjaveldi hrundu, Búlgaría gafst upp og Þjóðverjar sjálfir höfðu glatað trú sinni á stjórnarkerfi sínu. Eftir að reyna í fyrstu að halda í stjórnvölinn, sem kom af stað gífurlegum usla, hrundi þýska keisaradæmið í byltingu í nóvember 1918 og keisarinn sagði af sér ásamt öllum öðrum einvöldum ríkisins. Þetta leiddi til stofnunar Weimar-lýðveldisins.
Frændhygli
Frændhygli (einnig frænddrægni eða frændahygling ) kallast það að sýna vinum eða fjölskyldumeðlimum hlutdrægni eða hygla þeim vegna fjölskyldutengsla við viðkomandi frekar en út af hæfileikum eða hæfni. Dæmi um frændhygli er t.d. það að bjóða ættingja starf þegar aðrir hæfari umsækjendur hafa einnig sótt um.
Guðni Sigurðsson
Hann sagði af sér sýslumannsembættinu í Gullbringusýslu snemma árs 1750 og fékk veitingu fyrir Kjósarsýslu en sagði henni af sér tveimur árum síðar þar sem hann hafði verið skyldaður til að setjast að í sýslunni en vildi ekki flytja frá jarðeignum sínum á Suðurnesjum. Eftir það var hann bóndi og smiður en hann smíðaði bæði hús og skip og þótti mikill hagleiksmaður.
Groupe Danone
thumb|Verksmiðja Danone í Bieruń í [[Póllandi.]] Groupe Danone (þekkt sem Dannon í Bandaríkjunum) er franskt matvinnslufyrirtæki sem er staðsett í París. Það selur ferskar mjólkurafurðir af öllu tagi og mesta magn af flöskuvatni í heimi. Danone á mörg vörumerki af flöskuvatni, eins og t.d. Evian og Volvic, auk þess matar- og barnamatar-vörumerki eins og Actimel, Activia og Cow & Gate.
Papúa Nýja-Gínea
Papúa Nýja-Gínea er eyríki í Eyjaálfu í Suðvestur-Kyrrahafi fyrir norðan Ástralíu sem tekur yfir eystri helming eyjunnar Nýju-Gíneu. Indónesía ræður yfir vestari helmingnum. Norðan við Papúu eru svo fjölmargar eldfjallaeyjar sem eru kallaðar Nýja-Gínea. Landið varð til við sameiningu nokkurra svæða undir tímabundna stjórn Ástralíu en það hlaut síðan sjálfstæði árið 1975. Þar búa um 7 milljónir manna af mörgum ættbálkum. Víða á hálendinu búa afar frumstæðir ættbálkar sem enn lifa á steinaldarstigi.
Íbúar
thumb|left|250px| Fjölbreytni landsins nær einnig til margvíslegra ættbálka í landinu. Hér er einn íbúa Bago-Bago eyjarinnar suðvestur af Papúu Nýju-Gíneu Landið telst til þróunarlanda en er á hraðri leið til nýrra lífshátta. Atvinnuleysi er nokkuð og glæpatíðni fremur há. Stór hluti íbúa býr í dreifbýli með lítinn aðgang að nútímatækni. Íbúafjöldi er áætlaður sjö milljónir. Langflestir þeirra eru Papúar, Malajar, Melanesar og Pólýnesar. Að auki búa í landinu litlir hópar Evrópumanna og Kínverja. Hluti fólks lifir líkt og forfeður þeirra gerðu fyrir mörg þúsund árum; í ættbálkasamfélögum sem eru algjörlega einangruð frá umheiminum.
Efnahagur
Papúa Nýja-Gínea liggur ofan á Kyrrahafseldhringnum svokallaða, en það er keðja virkra eldstöðva sem liggja í þessum hluta Kyrrahafsins. Vegna þessarar legu landsins, á svokölluðum flekaskilum, er talið að finna megi öflug jarðhitakerfi víða á eyjunum. Einungis eitt jarðvarmaorkuver er í landinu og enn eru ríflega 60% raforku framleidd með jarðefnaeldsneyti.
Polly
Polly er íslenskt kvenmannsnafn.
1925
Árið 1925 (MCMXXV í rómverskum tölum)
Á Íslandi
thumb|right|200px|[[Thor Vilhjálmsson]]
Dalvík/Reynir
Leikmenn Dalvíkur Reynirs
Ísak Andri Maronsson
Dortmund
Hansaborgin
Það var Karlamagnús sem stofnaði Dortmund sem virki í leiðangri sínum gegn söxum 775. Bærinn sjálfur kemur fyrst við skjöl 880. Næstu 250 ár komu gömlu keisararnir oft við í Dortmund og sátu þar í lengri eða skemmri tíma. Í tíð Hinriks V réðist Friðrik I greifi frá Schwarzenburg á Dortmund 1144 og eyddi bænum. Keisarinn Friðrik Barbarossa sat nokkru sinnum í Dortmund og hélt þar ríkisþing um miðja 12. öld. Hann var síðasti keisarinn sem hélt ríkisþing þar. 1232 eyddi stórbruni nær allri borginni. Eftir endurreisn hennar varð Dortmund að mikilli verslunarborg. Hún gekk í Hansasambandið og verslaði aðallega við London í Englandi og Bruges (Brügge) á Niðurlöndum (Belgíu í dag). Verslunin við London var svo mikil að Dortmund hélt Englandi á tímabili uppi meðan 100 ára stríðið geysaði milli Englands og Frakklands. Dortmund varð að einni ríkustu borg Evrópu á þessu tímabili. Það var ennfremur mikil lyftistöng fyrir borgina þegar keisarinn Lúðvík hinn bæríski veitti Dortmund fríborgarstatusinn 1332. Status þessi hélst allar götur til 1803. 1377 heimsótti Karl IV keisari borgina, en hann var síðasti keisari ríkisins sem til Dortmund kom.
Íþróttir
Aðalknattspyrnulið borgarinnar er Borussia Dortmund. Það hefur átta sinnum orðið þýskur meistari, síðast 2012. Tvisvar bikarmeistari: 1965 gegn Alemannia Aachen og 1989 gegn Werder Bremen. Liðið varð einnig Evrópumeistari bikarhafa: 1966 (sigraði þá Liverpool FC). Það sigraði einnig í Meistaradeildinni 1997 (sigraði þá Juventus). Atli Eðvaldsson lék með félaginu 1979-81.
La Lumière de Bornéo
Söguþráður
Listagallerí í Brüssel fær enn eina nafnlausa sendingu með einstæðum málverkum eftir ókunnan listamann. Þessi dularfullu listaverk vekja aðdáun en jafnframt áhuga auðkýfinga. Meðan á þessu stendur uppgötva Sveppagreifinn og samverkamenn hans dularfullan sveppagróður sem breiðist út um heiminn og virðist óviðráðanlegur.
Þorsti (kvikmynd)
Kvikmyndin Þorsti gerist í litlum bæ, ekki ólíkum Reykjavík þar sem óöld liggur í loftinu og undarlegir glæpir og hrottaskapur virðast vera daglegt brauð. Myndin Fjallar um Huldu sem er grunuð um að hafa orðið valdur að andláti bróður síns og er því til rannsóknar hjá Jens rannsóknarlögreglu. Móðir Huldu, sem skolar niður pillum með bláum Smirnoff á morgnana trúir því einnig að hún hafi orðið bróður sínum að bana. Eftir að hafa verið sleppt úr varðhaldi vegna ónógra sannana hefur hún í engin hús að venda og þvælist um þar til hún rekst á Hjört, mörg þúsund ára gamla, einmanna og samkynhneigða vampíru sem hjálpar henni að vekja Steinda bróður hennar til lífs aftur með hræðilegum afleiðingum á sama tíma og þau þurfa að verjast ágangi Esterar og Birgittu og sértrúarsöfnuði þeirra, sem virðist elta þau á röndum.
994
994 (CMXCIV í rómverskum tölum)
Letursveifa
Útbreiðslan er holarktísk.
Stjórnarráðshúsið
Forsaga hússins
Hegningarhúsið, sem alvanalegt var að nefna Múrinn, varð við það fyrsta og um langa hríð eina tukthús Íslands. Fanga í hegningarhúsinu nýtti Skúli Magnússon sem vinnuafl fyrir Innréttingarnar. Þegar halla tók undan fæti í rekstri Innréttinganna voru fangarnir leigðir út af tugthúsinu sem vinnuafl innan Reykjavíkur. Innan stjórnsýslu danska konungsveldisins, sem Ísland tilheyrði á þeim tíma, var þeirra ætíð getið sem slave, það er þræla, og stöðu þeirra innan tugthússins sem slaverie, það er þrældóms. Þrælarnir lögðu hönd á plóg við mörg þeirra verka sem vinna þurfti í hinni vaxandi byggð.
Cornell-háskóli
Tæplega 1600 kennarar starfa við skólann í Ithaca, en rúmlega 1000 kenna við læknaskólann í New York borg og 34 í Katar. Nemendur skólans eru á 14. þúsund í grunnnámi, tæplega sex þúsund í framhaldsnámi í Ithaca, rúmlega 800 í New York borg og á annað hundrað í Katar. Fjárfestingar skólans nema um 4,3 milljörðum bandaríkjadala.
Grundaskóli
Viðurkenningar
Grundaskóli var fyrstur grunnskóla á Íslandi sem fékk Íslensku menntaverðlaunin.
Ford Motor Company
Velgengni fyrirtækisins hófst árið 1908 þegar Ford T-bíllinn var settur á markað þann 12. ágúst 1908. Ford ruddi brautina í fjöldaframleiðslu bíla, með einkennandi færibandaframleiðslu. Aðferðir Henry Ford við framleiðslu bíla kallast fordismi og var hugtakinu fyrst varpað fram fyrir 1914.
Sýslur Íslands
Upphaf sýsluskipunar
11. Strandasýsla
14. Eyjafjarðarsýsla
17. Mið-Múlasýsla
Fjölþætt hlutverk
Við endurreisn Alþingis árið 1844 var sýsluskipting landsins notuð til grundvallar kjördæmaskipan við kosningar til þingsins. Í fyrstu kosningunum voru sýslurnar allar einmenningskjördæmi auk Reykjavíkur sem myndaði sérstakt kjördæmi. Eftir því sem þingmönnum á hinu endurreista þingi var fjölgað var sumum sýslum breytt í tvímenningskjördæmi en öðrum skipt upp. Stærstu kaupstaðir urðu einnig að sérstökum kjördæmum. Með uppstokkun kjördæmakerfisins 1959 var hætt að notast við sýslurnar og í staðinn voru tekin upp átta stærri kjördæmi með hlutfallskosningum. Samkvæmt konunglegri tilskipun um sveitarstjórnarmál árið 1872 fengu sveitarfélög forræði yfir eigin málum og settar voru á laggirnar kjörnar hreppsnefndir og sýslunefndir auk amtsráða sem sýslunefndarmenn kusu fulltrúa í. Með þessum breytingum dró mjög úr boðvaldi sýslumanna sem fulltrúa konungs í héraði þar sem ýmis staðbundin mál heyrðu nú undir forræði kjörinna fulltrúa í hrepps- og sýslunefndum. Sýslur höfðu upp frá þessu í raun tvöfalt hlutverk, annars vegar sem sveitarstjórnarumdæmi sem höfðu umboð kjósenda og hins vegar sem lögsagnarumdæmi sýslumanna sem umboðsmanna framkvæmdavaldsins. Þetta tvöfalda hlutverk birtist til dæmis í því að farið var að skipta sumum sýslum upp í sveitarstjórnarskyni þó að þær héldust óbreyttar sem lögsagnarumdæmi. Þannig var t.d. Húnavatnssýslu skipt upp í tvö sýslufélög í sveitarstjórnarmálum (Austur- og Vestur-Húnavatnssýsla) en óskipt Húnavatnssýsla hélt áfram að vera til sem lögsagnarumdæmi sýslumanns. Allir hreppar voru hluti af sýslufélagi og völdu kjósendur í hverjum hreppi einn fulltrúa til að sitja í sýslunefndinni. Sýslumaður var ávallt formaður sýslunefndar. Verkefni sýslufélaganna voru fjölbreytt og snertu til dæmis gerð og viðhald sýsluvega, fjallskil, fátækraframfærslu og fræðslumál. Sýslufélögin fjármögnuðu verkefni sín með gjöldum sem lögð voru á hreppana samkvæmt ákvörðunum sýslunefnda en þessi gjöld voru mjög mishá á milli sýslufélaga þar sem umfangið á útgjöldum þeirra var einnig misjafnt. Í sumum sýslum voru sýslufélög með umfangsmikinn rekstur á skólum, söfnum, elliheimilum o.s.frv. á meðan hrepparnir sjálfir fóru með þau mál milliliðalaust í öðrum sýslum. Kaupstaðir voru á hinn bóginn ekki hluti af sýslufélögunum og þegar hreppur fékk kaupstaðarréttindi gekk hann um leið úr sýslufélaginu. Kaupstaðir höfðu þannig meiri stjórn á sínum málum og greiddu ekki í sýslusjóði. Kaupstaðir mynduðu einnig sjálfstæð lögsagnarumdæmi og bæjarfógetar fóru þar með þau löggæslu- og dómsmál sem sýslumenn sáu um í dreifbýlinu. Hins vegar var það þó víða þannig að sami embættismaðurinn gegndi samhliða stöðu bæjarfógeta og sýslumanns, til dæmis var sýslumaður Gullbringusýslu einnig bæjarfógeti kaupstaðanna í Keflavík, Njarðvík og Grindavík.
Kaupstaðir
Grundarfjörður (fékk kaupstaðarréttindi 1786 en missti þau og endurheimti ekki aftur)
Annað
Í flokkunarkerfi Sarps er minjum úthlutuð landfræðileg staðsetning eftir sýslum.
Leiðarreikningur
thumb|right|Tæki fyrir leiðarreikning Leiðarreikningur er að reikna út núverandi stöðu með því að miða við fyrri staðarákvörðun, ferð og stefnu. Mikil hætta er á villum í leiðarreikningi þar sem bæði hraði og stefna þurfa að vera nákvæmlega þekkt. Þar sem ágiskaður staður er miðaður út frá fyrri staðarákvörðun safnast villur í leiðarreikningi upp. Þess vegna þarf reglulega að bera ágiskaðan stað saman við stað sem athugaður er með miðun eða öðrum hætti. Leiðarreikningur er notaður til að finna ágiskaðan stað á milli tveggja athugaðra staða.
Fyrir tíma sjóklukkunnar 1737 var leiðarreikningur helsta aðferðin til að finna út lengdargráðu skips á sjó.
Byggingafræði
Meginmarkmið námsins er að nemendur verði færir um að sinna fjölbreytilegum störfum í byggingaiðnaði og atvinnulífi og þá sérstaklega sem fagaðilar milli byggingahönnuða og framkvæmdaraðila.
Háhitasvæði
Jarðhitasvæðum er skipt eftir hámarkshitastigi í efsta lagi jarðskorpu en það er gjarnan metið með mælingu á hitastigli svæðisins. Háhitasvæði eru iðulega að finna á virkum gos- og rekbeltum, ýmist á flekamótum eða flekaskilum. Þar er jarðskorpan heitust og fer kólnandi eftir því sem fjær dregur og jarðlögin jafnframt eldri. Ummerki um háhitasvæði á yfirborði jarðar eru brennisteinshverir, gufuhverir, leirhverir og vatnshverir.
Þurrgufuvirkjun
Þar sem eingöngu er að finna yfirhitaða (e. superheated) jarðgufu, þ.e. 180-225°C heita og við 4-8 MPa þrýsting, er þurrgufuvirkjun notuð til rafmagnsframleiðslu. Gufa úr borholu leidd í hverfil þar sem hún þenst út. Við það snúast blöð hverfilsins og þessi vélræna orka býr til rafmagn. Þrýstingur gufunnar hefur þá minnkað til muna og hún er því næst kæld í þéttiturni. Að lokum er affallsvatninu dælt aftur ofan í jörðina. Nýtni þurrgufuvirkjana nær sjaldnast 20% vegna styrks uppleystra gastegunda á borð við koldíoxíð CO2 og brennisteinsvetni H2S sem ekki þéttast. Vegna aukinnar þekkingar á áhrifum útblásturs þessara gróðurhúsalofttegunda auk annarra er reynt eftir fremsta megni að skila sem mestu aftur ofan í jörðina þó svo að í eldri og frumstæðari virkjunum hafi affallsvatn og –gufa verið losuð í andrúmsloftið.
Umhverfisáhrif
Í upphafi vinnslu lækkar grunnvatnsborðið sem leiðir til þess að landið sígur örlítið. Um er að ræða lækkun af stærðargráðu nokkrir mm til nokkurra cm. Verði landsig mikið getur það leitt til skemmda á búnaði og rörum neðanjarðar en einnig á nærliggjandi byggingum og vegum. Þar sem háhitasvæði er iðulega að finna á virkum rekbeltum og sprungusveimum er nauðsynlegt að taka tillit til þess við hönnun og uppsetningu virkjunar. Jarðskjálftar, eldsumbrot og kvikuhlaup milli kvikuhólfa geta einnig raskað borunum og rekstri virkjunar.
Irmingerstraumurinn
Straumurinn dregur nafn sitt af danska flotaforingjanum Carli Irminger (1802-1888).
Subaru 1800
Subaru 1800 eða Subaru Leone er bíll af Subaru gerð framleiddur af japanska bílaframleiðandanum Fuji Heavy Industries frá 1971 til 1994. Orðið leon er ítalska og þýðir ljón.
Gloria Steinem
Árið 2005, stofnaði hún ásamt Jane Fonda og Robin Morgan, Women's Media Center, samtök sem vinna í því að gera konur sýnilegar og valdameiri í miðlum.
The Encores - Two hearts
The Encores er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1958. Á henni flytur hljómsveitin The Encores tvö lög.
Brigitte Bierlein
Brigitte Bierlein (f. 25. júní 1949) er austurrískur dómari. Hún er fyrrum ríkissaksóknari við hæstarétt Austurríkis og hefur frá árinu 2018 verið forseti stjórnlagadómstóls landsins.
Samtök herskálabúa
Samtök herskálabúa voru hagsmunasamtök fólks á höfuðborgarsvæðinu sem barðist fyrir hagsmunum þeirra sem bjuggu í bröggum. Samtökin voru stofnuð sunnudaginn þann 29. nóvember 1953. Stofnfundurinn fór fram í Camp Knox. A stofnfundi var undirrituð eftirfarandi stefnuyfirlýsing samtakanna:
Tóbaksreykingar
Óbeinar reykingar
Lengi vel gerðu menn sér ekki grein fyrir því hve hættulegar reykingar voru. Nýlega hafa menn þó beint sjónum sínum að óbeinum reykingum og þeim skaða sem þær geta valdið. Óbeinar reykingar fela í sér hættu, en vísindamenn greinir á um hve alvarleg hún er. Árið 2002 skoðuðu 29 vísindamenn frá 12 löndum margar þeirra rannsókna sem fjölluðu um hættu tóbaksreykinga með tilliti til krabbameins. Niðurstöður vísindamannanna var að óbeinar reykingar væru einnig krabbameinsvaldandi.
Brekkubæjarskóli
Brekkubæjarskóli er annar tveggja grunnskóla á Akranesi. Hinn skólinn er Grundaskóli.
Tiger Woods
Eldrick Tont Woods oftast kallaður Tiger Woods (fæddur 30. desember 1975) er bandarískur atvinnumaður í golfi en afrek hans skipar honum sess meðal bestu kylfinga heims.
Lafði Jane Grey
thumb|right|Lafði Jane Grey. Lafði Jane Grey (1536 eða 1537 – 12. febrúar 1554 var drottning Englands í nokkra daga í júlímánuði 1553. Margir telja hana þó ekki með í þjóðhöfðingjaröðinni.
Akademísk röðun háskóla
Akademísk röðun háskóla með aðferð Liu og Cheng er framkvæmd árlega af Shanghai Jiao Tong-háskóla. 1.200 æðri menntastofnanir eru bornar saman og raðað í lista eftir ákveðinni formúlu sem lýst er í grein þeirra Liu og Cheng frá 2005. Í grófum dráttum er matið samkvæmt eftirfarandi töflu:
Röðun
Taflan hér að neðan hefur að geyma lista áranna 2003 til 2008 yfir alla þá skóla sem voru í sæti eitthundrað eða ofar eitthvert áranna sex.
Nútími (jarðfræði)
Siðmenning manna varð öll til á hólósen. Tímabilið hófst að afloknu snörpu kuldaskeiði sem nefnist yngra-drýas (yngra holtasóleyjarstig) og markaði endalok pleistósentímabilsins. Aldursákvarðanir sýna fram á að yngra-drýas lauk fyrir um 9.600 árum f.o.t. (11.550 almanaksárum fyrir nútíma). Ummerki yngra-drýas eru eingöngu skýr á norðurhveli jarðar. Samkvæmt loftlagsgögnum úr GRIP-ískjarnanum úr Grænlandsjökli hefst hólósentímabilið á 1623,6 m dýpi í kjarnanum fyrir 11.500 ískjarnaárum.
Hólósen hefst þegar hinir stóru jöklar pleistósentímabilsins taka að hopa og hverfa. Hólósen er fjórða og síðasta tímabil neógentímaskeiðsins. Nafnið er komið frá grísku orðunum ὅλος holos „algjörlega“ og καινός kainos „nýtt“.
Aladdín og konungur þjófanna
Aladdín og konungur þjófanna (enska: Aladdin and the King of Thieves) er bandarísk Disney-teiknimynd frá árinu 1996 sem er framhaldsmynd kvikmyndarinnar Aladdín og Jafar snýr aftur.
Bölþorn
Bölþorn var hrímþurs í norrænni goðafræði. Bestla Bölþornsdóttir var dóttir hans.
Skrofa
Lýsing
Skrofan er 30-38 cm að lengd. Vænghafið er 76-89 cm. Skrofan er því sem næst svarthvítur fugl. Hún er nær alsvört að ofan. Nefið er einnig svart, sem og ystu blettir á neðri vængjum. Að neðan er fuglinn alhvítur. Litaskiptin milli svarts og hvíts eru mjög skýr. Fæturnir eru bleikir. Kynin eru eins. Fuglarnir skipta ekki um búning eftir árstíðum.
1405
Á Íslandi
Dáin
Vonarstræti (skáldsaga)
Vonarstræti er einnig heiti á götu í miðbæ Reykjavíkur og heitir bókin í höfuðið á henni, þar eð Skúli og Theódóra fluttu þangað árið 1908 frá Bessastöðum.
Skaftpottur
thumb|250px|Emeleraður skaftpottur. Skaftpottur (stundum kallaður kastarhola) er lítill pottur með löngu handfangi, gjarnan notaður til að bræða smjör eða hita sósu.
Jarðfræði Íslands
Ísaldarlok
Fyrir um 12 þúsund árum hófu jöklar aftur að ganga fram í sjó á stuttu kuldaskeiði, sem kallað hefur verið eldra drýas og stóð það þar til fyrir um 11.700 árum. Í lok þess hafði landið aftur fergst lítillega vegna jökulsins og sjávarstaða stóð hærra en í lok Bølling. Á eftir eldra drýas kom stutt hlýindaskeið, kallað Allerød, og stóð það í um 700 ár eða þar til fyrir um 11 þúsund árum. Þá tók við seinasta stóra kuldaskeiðið, yngra drýas og stóð það þar til fyrir um 10 þúsund árum. Allerødskeiðinu og yngra drýasi fylgdi hins vegar afstætt áflæði sjávar þar sem jöklar jarðarinnar voru að bráðna og yfirborð sjávar að hækka á heimsvísu á meðan Ísland hætti að rísa vegna jökulfargs. Hæstu fjörumörk frá Allerød og yngra drýasi eru í allt að 60-70 metra hæð yfir núverandi sjávarmáli, t.d. við Skorholtsmela frá því fyrir um 10.300 árum. Eftir það varð örlítið afstætt áflæði þar til í lok preborealskeiðsins, fyrir um 9.800 árum og marka lok þess hæstu fjörumörk í byrjun nútíma.
Christine Jorgensen
Christine sneri aftur til Bandaríkjanna og rataði kynleiðrétting hennar á forsíðu dagblaðsins The New York Daily News. Hún nýtti skyndilega frægð sína til að berjast fyrir réttindum trans fólks, auk þess að vinna sem leikkona og skemmtikraftur.
Vaftoppur
Vaftoppur (fræðiheiti Lonicera caprifolium ) er vafningsrunni af geitblaðsætt sem vex í mið og suðaustur Evrópu yfir til Kákasus. Hann getur orðið að 8m hár. Blómin eru stór, hvítleit til bleik og ilmandi og berin rauð, óæt. Hann er lítið eitt reyndur á Íslandi, en nær oft ekki að blómstra vegna kals. Nauðalík tegund en harðgerðari er skógartoppur (L. periclymeneum).
Thomas Sankara
Æviágrip
Eftir nám sitt á Madagaskar dvaldi Sankara um skeið í Frakklandi og kynntist þar ýmsum vinstrisinnuðum stjórnmálastefnum. Þegar hann sneri aftur til Efri-Volta árið 1974 braust út landamærastríð gegn Malí þar sem Sankara vann sér lof með hetjulegri framgöngu. Hann gagnrýndi þó stríðið og kallaði það „tilgangslaust og óréttlátt.“
Stjórnartíð (1983–1987)
Eftir að Sankara tók við völdum lét hann breyta nafni Efri-Volta í Búrkína Fasó, sem „merkir land hinna keiku manna“ eða land „hinna heiðarlegu.“ Nafnabreytingin var liður í viðleitni Sankara til að má út ummerki nýlendutímans.
7. nóvember
7. nóvember er 311. dagur ársins (312. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 54 dagar eru eftir af árinu.
Guðrún Bjarnadóttir
Guðrún hætti fyrirsætustörfum þegar hún giftist auðmanninum Bastiano Bergese. Hún á einn son.
Hljómsveitin Blágresi
Blágresi er íslensk hljómsveit. Hún er hugarfóstur Einars Más Guðmundssonar og Leifs Björnssonar, en þeir höfðu oft rætt um samstarf, og hófst það loks fyrir alvöru sumarið 2009, í hópinn bættust Daníel Auðunsson og Tinna Marína Jónsdóttir og hljómsveitin Blágresi varð til. Segja mætti að í lögum sveitarinnar sameinist ritsnilli Einars þjóðlaga skotinni tónlistinni, og úr verður nýstárleg þjóðlagatónlist.
Hvað ef himininn brotnar
Hvað ef himinninn brotnar er fyrsta breiðskífa Blágresis. Hún var útgefin í febrúar 2012. Einar Már Guðmundsson samdi alla texta á skífunni, og eru þeir ýmist búnir til sérstaklega við lögin, eða unnir uppúr þegar útkomnum ljóðum hans. Tinna Marína fer fyrir sveitinni og syngur en lagasmíðar voru í höndum hljómsveitarmeðlima Blágresi, þeirra Leifs og Daníels. Einnig naut við fulltingis lagahöfundarins og gítarleikarans Konráðs Bartsch. Á skífunni er þó að finna einn gamlan húsgang í þjóðlagastíl frá upphafi 20. aldar sem leikinn er við ljóð Einars, en í tónlistinni á skífunni má einmitt greina sterk áhrif þjóðlagahefðar Norður Ameríku.
Tíðni
Horntíðni, táknuð með f, á við hringhreyfingu og telur hve mörgum hringjum (2π rad) er lokið á hverri tímaeiningu, þ.e.
Kjarrsveifa
Heimsútbreiðslan er holarktísk.
Dórótea
Dórótea er íslenskt kvenmannsnafn.
Genoa CFC
thumb|upright=1.44|Árangur Genoa í deildarkeppnum á Ítalíu frá (1929/30). Genoa Cricket and Football Club, oftast þekkt sem Genoa er ítalskt knattspyrnufélag með aðsetur í Genúa. Liðið spilar í Serie B. Félagið var stofnað 7. september árið 1893 og er það elsta félag Ítalíu.
Albert Guðmundsson gekk til liðs við félagið árið 2022.
Pjotr Íljítsj Tsjajkovskíj
Dauði
Opinber skýring á dauða tónskáldsins var að hann hefði látist úr kóleru, en sumir fræðimenn telja að hann hafi verið þvingaður til að stytta sér aldur, til forðast hneyksli tengt samkynhneigð tónskáldsins.
Hallur Gissurarson
Hallur tók við lögsögumannsembætti af föður sínum árið 1203 og gegndi því til 1209. Þá sagði hann af sér og gekk í klaustur í Þykkvabæ en hann var prestvígður eins og margir íslenskir höfðingjar á hans tíð. Hann var kjörinn ábóti í klaustrinu eftir að Jón Loftsson sagði af sér 1221 og vígður sama ár en Magnús biskup bróðir hans fékk hann til að verða í staðinn ábóti í Helgafellsklaustri því ábótinn þar, Ketill Hermundarson, hafði látist. Jón Loftsson varð þá ábóti áfram í Þykkvabæ. Hann dó svo 1224 og Hallur fluttist þá yfir í Þykkvabæjarklaustur árið 1225 og var þar ábóti til dauðadags 1230. Hallur var sagður góður prestur og göfugur.
Flosi Ólafsson
Hagyrðingurinn Flosi
Flosi var frægur hagyrðingur, og frægastur er hann fyrir stutta vísu sem hann setti saman á hagyrðingakvöldi. Það kom til vegna þess að þá var verið að tala um Vin Hafnarfjarðar en í sömu mund var þess minnst að Hafnfirðingar hafa löngum sungið bæjarfélagi sínu lof í laginu: Þú, hýri Hafnarfjörður. Þá varð til þessi vísa Flosa:
Stofnsáttmáli Sameinuðu þjóðanna
Samsetning
Stofnsáttmálinn samanstendur af formála og fjölda greina sem eru hópaðar saman í kafla.
Dacrycarpus
Dacrycarpus er ættkvísl sígrænna barrtrjáa og runna frá suðvestan við Kyrrahaf (Nýju-Kaledóníu til suður Kína).
Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1962
Undanúrslit
Þar sem heimamenn komust óvænt í undanúrslitin var ákveðið að skipta um leikvelli og halda leik Tékkóslóvakíu og Júgóslavíu í Viña del Mar en leik Brasilíu og Síle í Santígaó. Þetta hugnaðist knattspyrnuunnendum á fyrrnefnda staðnum illa og mættu ekki nema um sex þúsund áhorfendur á leik Austur-Evrópuliðanna. Uppselt var á leik Brasilíu og Síle, þar sem Garrincha skoraði tvö mörk en var líka rekinn af velli og hefði þannig misst af úrslitunum en brasilíska knattspyrnusambandinu tókst að fá bannið fellt niður.
Maximilian 1. keisari
Konungur þýska ríkisins
thumb|Maximilian í herklæðum. Málverk eftir Peter Paul Rubens. 16. febrúar 1486 var Maximilian kjörinn til konungs þýska ríkisins í Frankfurt þrátt fyrir að Friðrik faðir hans væri enn á lífi. Friðrik stjórnaði þó enn sem keisari, en konungskjör Maximilians var eingöngu framkvæmt til að tryggja konungdóm hans eftir fráfall Friðriks. 9. apríl á sama ári var Maximilian svo vígður til keisara í borginni Aachen. Eftir þetta reið Maximilian ekki feitum hesti í útistöðum sínum við Frakka. Oft tapaði hann orrustum og náði að flýja á síðustu stundu. Íbúar Niðurlanda voru óánægðir með þetta og létu handtaka Maximilian. Hann sat í dýflissu í Bruges (Brügge) í Flandri frá janúar til maí 1488, þar til Friðrik faðir hans kom aðvífandi með her og frelsaði hann. Saman tókst þeim að ná stjórn á Niðurlöndum og halda Frökkum í skefjun. 1490 kvæntist Maximilian Önnu frá Bretagne án þess að vera viðstaddur. Hjónabandið var hins vegar leyst upp ári síðar. Friðrik keisari lést 1493 og tók Maximilian þá formlega við konungdóminum í þýska ríkinu. Ári síðar kvæntist Maximilian Biöncu Mariu Sforza frá Mílanó. Karl VIII Frakklandskonungur gerði tilkall til konungdómsins í Napólí og hertók borgina í einu vettvangi 1495. Í kjölfarið mynduðu Maximilian, hertoginn af Milano, lýðveldið Feneyjar, Alexander VI páfa og Ferdinand II af Aragóníu heilaga bandalagið gegn Frakklandi. Á sama tíma stóð Maximilian í að mynda hjónabönd tveggja barna sinna við erfingja spænsku krúnunnar, sem eftir það varð eign Habsborgar. Þetta var upphafið af aldalöngum erjum milli Frakklands og Habsborgar. Á ríkisþingingu í Worms 1495 kom Maxilian ýmsum mikilvægum málefnum í gegn. Það mikilvægasta var skattanýjung, sem Þjóðverjar kalla gjarnan Gemeiner Pfennig (merkir bæði venjulegur Pfennig og óréttlátur Pfennig).
Dáríulerki
Tengill
잎갈나무
American Gothic
Parodía
Málverkið er hluti af poppmenningu Bandaríkjana og hefur verkið verið notað sem parodía lengi. Einnig hefur verkið verið notað hér af þeim Tvíhöfðabræðrum, Sigurjóni Kjartanssýni og Jóni Gnarr.
Andrés Indriðason
Störf
Andrés starfaði sem enskukennari á árunum 1963-1965 og sem blaðamaður á Morgunblaðinu. Þegar Sjónvarpið var stofnað árið 1965 hóf Andrés vinnu þar við dagskrágerð og starfaði þar til 1985. Eftir það helgaði Andrés sig aðallega ritstörfum. Bækur hans hafa verið gefnar út í Þýskalandi, Austurríki, Sviss og Danmörku. Andrés var upphafsmaður þáttanna Gettu betur, sem eru eitt vinsælasta sjónvarpsefni RÚV frá upphafi.
Uppsjávarfiskur
thumb|400px|right| Skipting hafsvæða Uppsjávarfiskur er fiskur sem lifir nálægt yfirborði sjávar eða í vatnsborði í ám, vötnum og við strendur en ekki á sjávarbotnum eða botnum stöðuvatna. Umhverfi uppsjávarfiska í sjónum er stærsta vistkerfi í vatni á jörðinni en það nær yfir 1 370 milljón rúmkílómetra og er vistkerfi um 11% þekktra fisktegunda. Meðaldýpt hafsvæða er 4000 m. Um 98 % af vatni í höfum er fyrir neðan 100 m og 75 % er fyrir neðan 1000 m.
Jónína Einarsdóttir
Meðal rannsóknarefna Jónínu innan heilsumannfræði og mannfræði barna má nefna fyrirbura, barnadauða, kóleru, heilsugæslu í Gíneu-Bissá, hjálparstarf, börn send í sveit og fleira.
Gösun
Heimildir
Boyle, Godfrey. (2004). Renewable Energy: Power for a Sustainable Future. New York: Oxford University Press Inc.
Kosningakerfi
Kosningakerfi samanstendur af reglum sem skilgreina hvernig kjósendur geta kosið á milli tveggja eða fleiri valkosta. Kosningar eru notaðar víða til að velja þingmenn á löggjafarþing en þær eru einnig notaðar með mun hversdaglegri hætti, óformlega milli fólks. Kosningar eru taldar lýðræðislegar samanborið við stigveldisskipulag, valdboðsstefnu eða samróma ákvörðunartöku. Kosningakerfi ákvarða þannig hvernig kjósa eigi og hvernig telja eigi atkvæðin. Fjölmörg kosningakerfi hafa verið hönnuð, sem dæmi um þekkt kosningakerfi má nefna hreinan meirihluta, hlutfallskosningu og einfaldan meirihluta sem gæti falist í raðaðri kosningu.
Geum sikkimense
Geum sikkimense er jurt af rósaætt frá austurhluta Himalajafjalla.
Hvalnesviti
thumb|right|Hvalnesviti árið 2020. Hvalnesviti er 12 metra hár steinsteyptur brúarlaga viti sem stendur á Hvalnesi undir Eystrahorni austast í Austur-Skaftafellssýslu. Vitinn var reistur árið 1954. Ljóseinkenni hans er Fl(2)W 20s (2 hvít blikkljós á 20 sekúndna fresti).
Chicago-hagfræðingarnir
Chicago-hagfræðingarnir (e. Chicago School of Economics) er hópur hagfræðinga, sem ýmist kenndu eða námu við Chicago-háskóla á 20. öld og eru kunnir fyrir eindreginn stuðning við frjálshyggju og rækilegar rannsóknir á verðmyndun á frjálsum markaði. Áhrifamesti hagfræðingurinn í þessum hóp á fyrri hluta 20. aldar var Frank H. Knight, en kunnastur er Milton Friedman, sem hlaut Nóbelsverðlaun í hagfræði 1976. Á meðal annarra Chicago-hagfræðinga eru Nóbelsverðlaunahafarnir George J. Stigler og Gary Becker. Nóbelsverðlaunahafarnir Ronald Coase, sem lengi kenndi við Chicago-háskóla, og James M. Buchanan, sem lauk þaðan doktorsprófi, standa báðir nærri Chicago-hópnum, þótt Buchanan teljist frekar til Virginíu-hagfræðinganna svonefndu. Friedrich A. von Hayek kenndi einnig lengi í Chicago-háskóla, þótt hann teljist frekar til austurrísku hagfræðinganna svonefndu. Tveir afkastamiklir rithöfundar hafa skrifað aðgengileg og alþýðleg verk í anda Chicago-hagfræðinganna, þeir Richard Posner dómari og Thomas Sowell, vísindamaður í Hoover Institution í Stanford-háskóla.
Rjúkandavirkjun
Rjúkandavirkjun er vatnsaflsvirkjun í Snæfellsbæ. Hún var gangsett árið 1954 og afl hennar er 840 kw. Eigandi virkjunarinnar er Orkusalan ehf.
Veggjaskeggi
Veggjaskeggi (fræðiheiti: Grimmia plagiopodia) er tegund baukmosa af Skeggmosaætt. Á Íslandi er veggjaskeggi á válista sem tegund í yfirvofandi hættu (VU).
Agnes af Frakklandi, keisaraynja
Agnes var dóttir Loðvíks 7. Frakkakonungs og þriðju eiginkonu hans, Adelu af Champagne. Hún var alsystir Filippusar 2. Ágústs Frakkakonungs. Manúel 1. Komnenos Býsanskeisari, sem hafði kynnst Loðvík 7. í Konstantínópel 1147 þegar hann var í Annarri krossferðinni, taldi nú tíma kominn til að eignast Frakka sem trygga bandamenn í Vestur-Evrópu og sendi fulltrúa sína til frönsku hirðarinnar veturinn 1178-1179 til að semja um hjónaband milli einkasonar síns og erfingja, Alexiosar, og dóttur Frakkakonungs.
Alexíos varð keisari þegar faðir hans dó 24. september sama ár en móðir hans, María af Antíokkíu, réði mestu um stjórn ríkisins. Þremur árum síðar hrifsaði frændi Manúels keisara, Andronikos 1. Komnenos, til sín völdin. Hann lét handtaka og síðar lífláta Maríu af Antíokkíu og í október 1183 lét hann kyrkja Alexíos. Skömmu síðar giftist hann hinni tólf ára gömlu ekkju hans en sjálfur var hann um 65 ára gamall, hafði verið mikið glæsimenni og kvennamaður en einnig mjög hæfur herforingi og stjórnmálamaður.
Rómverska lýðveldið
Saga
thumb|left|110px|[[Gaius Marius, rómverskur herforingi og stjórnmálamaður sem endurskipulagði rómverska herinn.]] Á síðari hluta 3. aldar f.Kr. kom til átaka milli Rómar og Karþagó í fyrsta púnverska stríðinu af þremur. Í kjölfarið náði Róm tryggri fótfestu utan Ítalíu-skagans í fyrsta sinn, fyrst á Sikiley og Spáni en seinna víða annars staðar. Róm breyttist í stórveldi. Eftir sigur á Makedóníu og Selevkídaríkinu rétt fyrir miðja 2. öld f.Kr. urðu Rómverjar valdamesta þjóðin við Miðjarðarhafið.
thumb|right|110px|[[Súlla|L. Cornelius Súlla]] Yfirráð yfir fjarlægum þjóðum leiddi til deilna í Róm. Öldungaráðsmenn urðu ríkir á kostnað skattlandanna en hermenn, sem voru flestir smábændur, voru að heiman lengur og gátu ekki viðhaldið landi sínu. Enn fremur var æ meira um ódýrt vinnuafl í formi erlendra þræla sem vinnandi stéttum gekk erfiðlega að keppa við. Hagnaður af herfangi, kaupmennska í nýju skattlöndunum og skattlagning skóp ný tækifæri meðal lægri stétta en ríkir kaupmenn mynduðu nýja millistétt, riddarastétt. Riddarastéttin hafði meira fé milli handanna en var enn talin til plebeia og hafði þess vegna mjög takmörkuð pólitísk völd. Öldungaráðið kom ítrekað í veg fyrir mikilvægar umbætur í jarðamálum og neitaði að gefa riddarastéttinni eftir nein völd. Sumir öldungaráðsmenn komu sér upp sveitum ólátabelgja úr röðum atvinnulausra fátæklinga, sem þeir notuðu til að hrella pólitíska andstæðinga sína og hafa áhrif á niðurstöður kosninga. Ástandið var sem verst seint á 2. öld f.Kr. á tímum Gracchusarbræðra, þeirra Gaiusar Gracchusar og Tíberíusar Gracchusar, sem reyndu að setja lög um endurskiptingu jarðnæðis í ríkiseigu handa plebeium. Báðir voru drepnir en öldungaráðið féllst um síðir á sumar af tillögum þeirra og reyndi þannig að lægja óánægjuöldur meðal lægri stéttanna.
Varta
thumb|right|Vörtur á stórutá manns. Varta er hornmyndun á húð sem minnir á risavaxna bólu. Vörtur birtast ofast á höndum og fótum manna, og koma til vegna veiru sem nefnist vörtuveira og leggst á menn. Hægt er að smitast af vörtum, bæði með snertingu og jafnvel ef notað er sama handklæði og vörtusjúklingur eða með snertingu annarra hluta sem viðkomandi hefur handfjatlað. Vörtur eru þó ekki hættulegar, og hverfa oftast innan skamms tíma, en sumar þrjóskast við og þó þær hverfi geta þær birst aftur. Venjulega eru vörtur skornar eða brenndar af sjúklingi.
Hér í eina tíð þótti það ágætt húsráð að nudda vörtur upp úr vígðri mold, og var sagt að þær læknuðust við það. Önnur alþýðuráð voru að núa baun á vörtuna og stinga henni síðan í veggjarholu, eða halda höndinni niðri í heitri gorvömb.
Labradorstraumurinn
Á vorin og snemma sumars ber þessi straumur með sér ísjaka frá Grænlandi inn á skipaleiðir yfir Atlantshafið og dæmi eru um að borgarísjakar hafi borist með straumnum allt suður til Bermúda og austur til Asóreyja. Straumurinn kælir niður austurströnd Kanada og Nýja England en hefur lítil áhrif sunnan Þorskhöfða. Þetta sést af því að trjálínan er allt að fimmtán gráðum sunnar en í Síberíu, Evrópu og á vesturströnd Kanada.
Surimi
Í surimi er notaður fiskur eins og tilapia, þorskur og alaskaufsi. thumb|Bakso er surimi úr kjöti sem er vinsælt í Indónesíu. Surimi er einnig gert úr kjöti. Í kínverskum mat er oft notað svínasurimi, oft í bollum sem líkjast fiskbollum eftir eldun. Surimi úr svínakjöti er einnig blandað með hveiti og vatni. Surimi er einnig gert úr nautakjöti og kalkúnakjöti. thumb|right|200px|Matur úr surimi: krabbalíki og rækjulíki Surimi er notað í ýmsar unnar matvörur, oft þannig að framleiðandinn líkir eftir dýrari vöru eins og humarhölum en notar ódýrt hráefni. Surimi er ódýrt prótein. Í asískri menningu er surimi borðað sem sérstakur réttur en sjaldan notað til að líkja eftir öðrum mat. Í Japan eru vinsælar fiskkökur (kamboko) og fiskpylsur úr surimi. Í Kína er surimi úr fiski notað sem fylling eða sem fiskbollur.
Miklibanki
thumb|right|Kort sem sýnir Miklabanka Miklibanki eða Miklugrunn er neðansjávarslétta út af Norður-Ameríkulandgrunninu suðaustan við Nýfundnaland. Sjór er tiltölulega grunnur (24-101 m) á bankanum. Þar mætast hlýr Golfstraumurinn að sunnan og kaldur Labradorstraumurinn að norðan. Blöndun þessara tveggja strauma verður til þess að lyfta næringarefnum upp að yfirborði sjávar sem skapar kjöraðstæður fyrir fiska. Miklibanki er því ein af auðugustu fiskimiðum heims. Þar veiðast meðal annars þorskur, ýsa, loðna og sverðfiskur. Á botninum finnast bæði hörpuskel og humar. Þar er líka að finna stóra hópa sjófugla eins og súlu og skrofu og sjávarspendýr á borð við seli og hvali.
Peder Hansen Resen
thumb|250px|Peder Hansen Resen Koparstunga úr [[J. P. Trap: Berømte danske mænd og kvinder (1868)]] Peder Hansen Resen (17. júní 1625 – 1. júní 1688) var danskur sagnfræðingur sem meðal annars átti stóran þátt í útgáfu íslenskra fornrita, svo sem Snorra-Eddu og Völuspár, í Kaupmannahöfn á 17. öld. Einnig stóð hann að útgáfu gamalla norrænna lögbóka, en er þó einkum frægur fyrir Danmerkurlýsingu sína, Atlas Danicum.
Sebastían
Sebastían er íslenskt karlmannsnafn.
Þurrlendi
Þar sem landið mætir sjónum eru strandsvæði. Skiptingin milli lands og sjávar er mönnum mjög mikilvæg. Lagaleg mörk geta verið breytileg eftir löndum. Hafræn mörk eru dæmi um pólitíska aðgreiningu. Í sumum tilvikum, eins og í votlendi, eru mörkin milli lands og sjávar óskýr. Mörkin geta líka verið breytileg eftir sjávarföllum og veðri.
1921
Árið 1921 (MCMXXI í rómverskum tölum), var almennt ár sem byrjaði á laugardegi.
Krókódíll
Krókódíll, einnig oft nefndur hinn eiginlegi krókódíll, (fræðiheiti: Crocodylus niloticus) er skriðdýr af krókódílaætt. Krókódílar geta orðið talsvert gamlir. Þannig er til dæmis krókódíll að nafni Mr. Freshy í ástralska dýragarðinum 130 ára.
SÍF
SÍF getur átt við um:
Haítí
Veðurfar
Meðalúrkoma í Port-au-Prince er 1.370 mm. Það eru tvö regntímabil; apríl til júní og október til nóvember. Haítí verður reglulega fyrir alvarlegum þurrkum og flóðum, sem hafa enn verri afleiðingar vegna skógaeyðingar. Fellibylir ganga oft yfir landið auk þess sem hætta getur verið á jarðskjálftum.
Tungumál
Heilt á litið tala um 90-95% Haítíbúa haítísku og tæplega helmingur talar líka frönsku reiprennandi. Haítíska hefur nýlega verið stöðluð. Um 90% af orðaforða í haítísku er úr frönsku en málfræðin minnir meira á Vestur-Afríkumál. Þar má líka finna áhrif taínósku, spænsku og portúgölsku. Haítíska er skyld öðrum frönskuskotnum kreólamálum, en minnir mest á antilleysku og louisiana-mál.
Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1982
Riðill 2
Alsír kom öllum á óvart með því að leggja Evrópumeistara Vestur-Þjóðverja í opnunarleik riðilsins og settu þar með allt í uppnám. Síle tapaði öllum þremur viðureignum sínum, þeirri seinustu gegn Alsíringum sem voru þar með komnir í vænlega stöðu fyrir lokaleikinn milli Vestur-Þjóðvarja og Austurríkismanna. Austurrískur sigur eða jafntefli hefði hleypt afrísku nýliðunum í milliriðla og þriggja marka sigur Þjóðverja eða meira hefði þýtt það sama. Niðurstaðan var ótrúlega bragðlaus 1:0 sigur Vestur-Þýskalands. Ýmsir sökuðu liðsmenn beggja liða um að hafa komið sér saman um úrsltin og frá og með næstu keppni var afráðið að lokaleikir í riðlakeppni skyldu fara fram á sama tíma.
Riðill 3
22. júní - Nuevo Estadio, Elche
Markahæstu leikmenn
146 mörk voru skoruð í keppninni og skiptust þau niður á 100 leikmenn, þar af var aðeins eitt sjálfsmark.
Landafræði Íslands
Veðurfar
Á Íslandi er temprað loftslag, landið er ekki stórt og geta mánaðarmeðaltöl í hita á tilteknum stað veitt góða hugmynd um aðra staði á landinu. Golfstraumurinn hefur talsverð áhrif á hitastig, að vetri til er hlýjar meðfram ströndinni en inni á landi. Þetta getur þó breyst sé hafís við landið eða ef mjög hægviðrasamt er. Að sumri til ræður vindafar miklu um hitastig á landinu. Mesti hiti sem mælst hefur á landinu var 30,5 °C Teigarhorni þann 22. júní 1939 en lægsti hiti mældist á Grímsstöðum og Möðrudal -38 °C þann 21. janúar 1918. Meðalhiti í Reykjavík í janúar er 1,8 °C en –8 °C á miðhálendinu þar sem vetur eru kaldastir. Meðalhiti í júlí er um 10 °C á landinu öllu, aðeins lægri á norðurlandi.
Seifur (mannsnafn)
Seifur er íslenskt karlmannsnafn.
Snowdonia-þjóðgarðurinn
Snowdonia-þjóðgarðurinn eða Snowdonia (velska: Eryri) er fjöllótt svæði í norður-Wales sem þekur 2.130 km2 svæði. Nafnið er tilkomið frá Snowdon sem er hæsta fjall Wales (1085 m.). Þjóðgarðurinn varð sá þriðji í Bretlandi á eftir Peak District og Lake District. Eignarhald er bæði hjá ríki og í einkaeigu. Meira en 26.000 manns búa innan Snowdonia og tala tæp 60% þeirra velsku (2011).
Alísa af Frakklandi
Heimild
Flokkur:Franskar konungsdætur Flokkur:Konur í Frakklandi á miðöldum
Ernst Haeckel
thumb|Ernst Haeckel. Ernst Heinrich Philipp August Haeckel (16. febrúar 1834 – 9. ágúst 1919) var þýskur líffræðingur, náttúruvísindamaður, eðlisfræðingur, heimspekingur, prófessor og listamaður. Hann uppgötvaði og skráði þúsundir dýrategunda. Haeckel var öflugur málsvari kenninga Charles Darwin í Þýskalandi.
Austur-Grænlandsstraumurinn
Þar sem straumurinn mætir Jan Mayen-hryggnum á mörkum Grænlandshafs og Íslandshafs sveigir hluti djúpsjávarins frá og streymir til austurs inn í Grænlandshringstrauminn meðan efri lögin streyma óhindrað inn í Íslandshaf.
Franska Pólýnesía
Stjórnsýslueiningar
Franska Pólýnesía var franskt handanhafssvæði (territoire d'outre-mer) frá 1946 til 2003. Árið 2004 var landið gert að handanhafslandi (pays d'outre-mer au sein de la République).
Landinu er skipt í fimm stjórnsýslueiningar sem aftur deilast í 48 sveitarfélög:
Marxismi
Trúarleg gagnrýni á marxisma
Trúarhreyfingar gagnrýna marxisma einkum fyrir þá ströngu efnishyggju sem hann byggist meðal annars á. Fólk sem trúir á æðri máttarvöld eða önnur yfirnáttúrleg öfl fælist heimsmynd sem hafnar slíku, og telur hana ekki vita á gott.
Jóhannes Nordal
Foreldrar Jóhannesar voru hjónin Sigurður Nordal og Ólöf Nordal. Jóhannes lauk doktorsnámi við London School of Economics árið 1953, þá lauk hann við ritgerð sína Changes in Icelandic social structure since the end of the 18th century with particular reference to trends in social mobility. Hann var seðlabankastjóri frá stofnun Seðlabanka Íslands árið 1961 til ársins 1993 þar af formaður bankastjórnar frá 1964. Þegar hann var heiðraður af Seðlabankanum í tilefni af hálfrar aldar afmæli Fjármálatíðinda var haft á orði að hann hefði verið „ímynd Seðlabankans og mikill áhrifavaldur um íslensk efnahagsmál.” Jóhannes var kjörinn stjórnarformaður Landsvirkjunar við stofnun hennar 1. júlí 1965 og gegndi hann því starfi til 1995. Honum var veitt heiðursdoktorsnafnbót við félagsvísindadeild árið 1988 og við Viðskipta- og hagfræðideild Háskóla Íslands árið 1989. Hann var ritstjóri Fjármálatíðinda um árabil.
Pyrrhonismi
Pyrrhonismi er forngrísk efahyggja sem er nefnd í höfuðið á Pyrrhoni frá Elís en á ekki síður rætur að rekja til akademískrar efahyggju, einkum heimspeki Arkesilásar. Upphafsmaður pyrrhonismans var Ænesidemos (uppi á 1. öld f.Kr.) sem hóf feril sinn innan Akademíunnar en fékk sig fullsaddan af þeirri kredduspeki sem hann taldi einkenna akademíska heimspeki á sínum tíma og setti fram róttækari efahyggju sem hann kenndi við Pyrrhon. Rit Ænesidemosar eru ekki varðveitt en varðveittur er útdráttur úr ritum hans. Meginheimildin fyrir þessari heimspeki er hins vegar rit Sextosar Empeirikosar (uppi seint á 2. öld e.Kr.).