cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Matteo Ricci
Ricci var rekinn frá Zhaoqing og ferðaðist þá víðar um meginland Kína. Hann kom fyrst til Beijing árið 1598. Árið 1601 var honum boðin staða ráðgjafa við hirð Wanli keisara í Beijing. Hann varð því fyrsti Vesturlandabúinn sem fékk að koma inn í Forboðnu borgina. Hann fékk frjálsan aðgang en hitti aldrei keisarann sjálfan. Heimskortið hans var prentað á kostnað keisarans árið 1602 og hafði gríðarleg áhrif. Hann stofnaði líka fyrstu kaþólsku kirkjuna í Beijing, Xuanwumen-kirkju árið 1605. Ricci lést í Beijing árið 1610 og var jarðaður þar að beiðni Diego de Pantoja, en annars kváðu reglur um að allir útlendingar skyldu jarðaðir í Maká.
Pólýfónkórinn og Sinfóníuhljómsveit Íslands – Messías, tónleikar 1986 (valdir kaflar, 33 sn.)
Um verkið
Á bakhlið plötunnar skrifar Ingólfur Guðbrandsson; „Messías er klassískt verk í besta skilningi orðsins og er oftar flutt en nokkurt annað kórverk, þar sem sönglist er í hávegum höfð. Ekkert tónverk liðinna alda hefur náð öðrum eins vinsældum almennings. Vart finnst sú borg í Bretlandi, að Messías sé ekki fluttur um hver jól, en sá siður er nú útbreiddur um heim allan.
Það var sem hann lifði í öðrum heimi, hann gleymdi að sofa eða matast. Þegar hann hafði lokið 2. þætti með Hallelúja-kórnum, kom þjónn hans að honum, meðan tárin streymdu niður kinnar hans, og hann sagði: „Mér fannst ég sjá himnaríki og Guð sjálfan birtast mér“ Händel fékk boð um að koma til Dublin til hljómleikahalds og þar var Messías frumfluttur í apríl árið 1742. Áheyrendur voru gagnteknir af hrifningu. Og ummæli dagblaðanna voru á sömu lund: „Mestu kunnáttumenn telja það vera fegurstu tónsmíð, sem um getur“. „Orð skortir til að lýsa þeim fögnuði, sem verkið vakti meðal hugfanginna áheyrenda. Upphafnir hljómar, sern ýmist voru mildir eða magnaðir, tengdir háleitum, hjartnæmum orðum, gagntóku eyru og hjörtu áheyrenda.“
Þorskastríðin
Fyrsta þorskastríðið (1958–1961)
Úr varð að landhelgin var færð út í 12 mílur og Bretum einungis boðin takmörkuð veiðiréttindi innan hennar til þriggja ára. Fór svo að, eftir að NATO-ríkjum mistókst að miðla málum, sendu Bretar fjögur vopnuð skip togurunum til varnar og mættu þeim hér floti Landhelgisgæslunnar en hann samanstóð af Þór, eina raunverulega varðskipinu, Albert, Óðni og nokkrum öðrum minni skipum, s.s. vitaskipinu Hermóði. Þegar landhelgi var formlega útvíkkuð 1. september voru skipin öll á viðbúnaðarstigi en ekki dró til tíðinda fyrr en daginn eftir þegar Þór og María-Júlía læddust upp að breska togaranum Northern Foam í þoku undan Austfjörðum. Var ætlunin að taka hann herskildi en urðu þau undan að hörfa þegar HMS Eastbourne, flaggskip Breta kom á vettvang. Enduðu ryskingarnar þannig að nokkrir áhafnarmeðlimir íslensku skipanna voru teknir til fanga í stuttan tíma en enginn slasaðist, ekki í skipunum hið minnsta. Fréttirnar af viðureign þessari bárust fljótt í höfuðstaðinn og urðu mikil mótmæli við breska ráðherrabústaðinn sem enduðu með grjótkasti. Í þessum mómælum mælti Magnús Kjartansson, ritstjóri Þjóðviljans eftirfarandi orð sem urðu að baráttukalli það sem eftir var þorskastríðanna: „Við semjum ekki við Breta, við sigrum þá.“ Sendi Barry Anderson, skipherra, í kjölfarið skilaboð til Lundúna að annað hvort yrði leyst úr deilunni sem fyrst eða mannskaði yrði á sjó. Bretar virtust þá gera sér grein fyrir alvöru málsins og var föngunum á HMS Eastbourne hleypt í land þann 13. september. Lítið kom til átaka eftir það þó svo að Óðinn næði einu sinni upp að togara og menn væru sendir um borð. Togarinn var þó ekki tekinn í land. Pattstaða ríkti síðan en tíminn vann með Íslendingum því togaraveiðimenn gátu ekki farið í land án þess að eiga á hættu að vera teknir höndum og almenningsskoðun um allan heim snerist okkur í vil. Bretarnir þurftu því að láta undan og var einungis spurning um hvernig og hvenær.
Þriðja þorskastríðið (1975–1976)
Var þá hafið þriðja þorskastríðið en skip og skipsherrar Breta voru að mestu hin sömu enda ekki nema tvö ár frá lokum þess síðasta. Við flota Íslendinga höfðu bæst varðskipið Týr og skuttogarinn Baldur. Þann 14. nóvember 1975 tók nýja lögsagan gildi en breskir togarar innan hennar neituðu að víkja. Dró þó til tíðinda næsta dag þegar Þór og Týr skáru báðir á víra togara. Hitti ekki betur á en að bresk samninganefnd undir stjórn Roy Hattersley var nýlent á Keflavíkurflugvelli þegar hún frétti af klippingunum og neituðu Bretarnir þá með öllu að semja um neitt annað en fullkomna uppgjöf Íslendinga. Friður náðist þó við Vestur-Þjóðverja stuttu síðar og höfðu Bretar þá misst sinn helsta, og raunar eina, bandamann í deilunni. Bretar voru um þessar mundir gagnrýndir fyrir hræsni enda höfðu þeir sjálfir teygt út lögsögu sína í Norðursjó svo bora mætti fyrir olíu þar en það stöðvaði þá ekki í að senda herskip inn í hina nýju lögsögu Íslendinga. Það sem öðruvísi var í þessari lotu stríðanna var bæði að hún var ekki síður áróðursstríð sem fjölmiðlar áttu hlut að og að hún var háð að vetri til en Íslendingarnir höfðu talsvert meiri reynslu af frostinu og veðurofsanum. Þurftu minni herskip Breta því að hörfa alla leiðina heim eftir síendurteknar vélarbilanir og tilraun áhafnar Þórs til að byrða tvö þeirra skammt undan Seyðisfirði í óveðri.
Fornaldarheimspeki
Upplýsingartíminn
Um miðja 5. öld f.o.t. varð til stétt svonefndra fræðara eða sófista en þeir voru fræðimenn og kennarar ferðuðust milli borga og kenndu hvers kyns fræði og vísindi gegn greiðslu. Þessi tími hefur verið nefndur upplýsingartíminn í sögu Grikklands. Margir fræðaranna fengust við heimspeki en merkastir þeirra voru Prótagóras, Pródíkos, Hippías og Þrasýmakkos.
Klassísk heimspeki
thumb|130px|right|[[Skólinn í Aþenu eftir Rafael: Platon og Aristóteles]] Mestar heimildir eru frá klassíska tímabilinu en mikilvægustu heimspekingar tímabilsins voru Sókrates, Platon og Aristóteles. Þeir síðastnefndu eru meðal áhrifamestu heimspekingum sögunnar og er þeir hugsuðir sem hvað mest hafa mótað heimspekina og viðfangsefni hennar.
Hundingjar
Hundingjar höfðu mikil áhrif á Zenon frá Kítíon, upphafsmanns stóuspekinnar og aðra stóumenn, svo sem Epiktetos.
Tenglar
Á Vísindavefnum:
Hreindýr
Útbreiðsla
Hreindýr eru eindregin hjarðdýr en hóparnir eru misstórir eftir árstíma. Fullorðnir tarfar fara oft einförum utan fengitíma. Villt hreindýr fara oftast á milli beitarsvæða á vorin og haustin. Á sama hátt eru flest tamin hreindýr flutt milli beitarsvæða vor og haust. Tiltölulega stórar klaufir dýranna auðvelda þeim að komast um snjóbreiður og túndrur.
Um tvær miljónir hreindýra lifa í Norður-Ameríku. Í Evrópu og Asíu lifa um 5 miljónir, flest þeirra tamin eða hálftamin. Síðustu viltu hreindýrin í Evrópu er að finna í suðurhluta Noregs. Þau eru af undirtegundinni R. tarandus tarandus. Tamin hreindýr í Skandinavíu eru flest blönduð af undirtegundunum tarandus og fennicus - finnsk skógarhreindýr.
Hreindýr á Íslandi
Hreindýr voru flutt til Íslands á árunum 1771 – 87 frá Finnmörku í Noregi. Þau voru sett á land í Vestmannaeyjum, á Suður- og Suðvesturlandi, á Norðausturlandi og á Austurlandi. Þrír fyrstu hóparnir sem fluttir voru til landsins, til Vestmannaeyja og Rangárvallasýslu árið 1771, Reykjaness árið 1777 og til Norðurlands árið 1784, dóu allir út. Talið er að harðir vetur, hagleysa og ofbeit í vetrarhögum hafi ráðið þar mestu um. Hins vegar dafnaði sá hópur sem fluttur var til Vopnafjarðar árið 1787 og halda þau nú til á hálendinu norðan og norðaustan við Vatnajökul og á Austfjörðum.
Hreindýraveiðar
Hreindýr hafa verið veiðidýr manna allt frá steinöld, meðal annars má finna hellamálverk af hreindýrum í Lascaux-hellinum. Alls staðar þar sem hreindýr voru villt voru þau veidd, oft rekin saman til slátrunar. Enn má finna t.d. í Noregi og á Grænlandi (bæði frá tímum norrænna mann þar og inuíta) steinhleðslur sem notaðar hafa verið til að reka dýrin þangað sem auðvelt var að slátra þeim.
Undirtegundir
thumb|right|250px|Hjörð af hreindýrum í Jämtland, Svíþjóð. Fyrstur fer hvítingi
Ron Gilbert
Ron Gilbert er bandarískur tölvuleikjahönnuður sem er þekktastur fyrir ævintýraleiki sem hann hannaði fyrir bandaríska tölvuleikjaframleiðandann LucasArts (sem þá hét Lucasfilm Games). Á meðal þeirra leikja sem Gilbert er þekktur fyrir eru Maniac Mansion og Monkey Island-leikirnir. Gilbert er einnig þekktur fyrir fyrir SCUMM forritunarmálið en það var notað í fjölda leikja sem hannaðir voru hjá LucasArts, þar á meðal Day of the Tentacle, Sam & Max Hit the Road og Indiana Jones and the Fate of Atlantis.
Grums
thumb|right|200px|[[Grums kirkja]] Grums er þéttbýli í sveitarfélaginu Grums i Svíþjóð. Þar búa 5 025 manns (2010).
Ungmennafélagið Víkingur
Núverandi leikmenn
(Síðast uppfært 25. maí 2016)
Svíþjóðardemókratar
Hugmyndafræði
Svíþjóðardemókrötunum hefur verið lýst sem þjóðernissinnuðum íhaldsflokk sem er andvígur Evrópusambandinu. Dæmi sem má nefna af stefnuskrá flokksins eru:
Diðrik Píning
Hirðstjóri og sjóræningi
Árið 1486 fylgdi Diðrik Píning konungi til Björgvinjar og er þá titlaður aðmíráll danska flotans. Árið 1487 stýrði hann dönskum flota sem hertók Gotland. Í júlí 1489 var hann í hópi norskra aðalsmanna sem hylltu Kristján, elsta son konungs, sem ríkiserfingja Noregs í Kaupmannahöfn.
Hirðstjóri öðru sinni
Hans konungur samdi frið við Englendinga snemma árs 1490 og viðurkenndi rétt þeirra til að veiða fisk við Ísland og stunda þar verslun, ef þeir greiddu af þvi gjöld og fengju leyfi hjá konungi. Í samkomulaginu er þó tekið fram að Diðrik Píning og annar aðmíráll, Bartod Busch, falli ekki undir það, líklega vegna sjórána þeirra. Þar er Diðrik nefndur hirðstjóri á Íslandi og raunar einnig í bréfi frá 1488 og hefur hann líklega fengið embættið eftir að Þorleifur Björnsson dó 1486. Hann mun hafa haft hirðstjórn yfir öllu landinu í þetta skipti.
Jemeljan Púgatsjov
Uppreisn Púgatsjovs
thumb|right|Dómstóll Púgatsjovs eftir [[Vasílíj Perov.]] Púgatsjov fékk snemma þá hugmynd að þykjast vera látni keisarinn Pétur 3. til þess að vinna stuðning rússnesku alþýðunnar gegn Katrínu miklu keisaraynju. Pétur hafði verið keisari í nokkra mánuði árið 1762 þar til stuðningsmenn eiginkonu hans, Katrínar, steyptu honum af stóli og myrtu hann. Margir uppreisnarmenn í Rússlandi höfðu áður þóst vera látnir keisarar eða týndir ríkisarfar. Púgatsjov sagði kósökkunum að hann væri Pétur og hefði sloppið úr haldi Katrínar ásamt helstu stuðningsmönnum sínum. Hann vann hylli þeirra með því að lofa þeim ýmsum gömlum fríðindum og lofaði því að snúa við ýmsum óvinsælum umbótum sem gerðar höfðu verið á rússnesku rétttrúnaðarkirkjunni á 17. öld.
Adolf Hitler
Tilurð einræðisríkis
Enn ríkti pattstaða í þýskum stjórnmálum og því bað Hitler Hindenburg að leysa upp þingið og kalla til nýrra kosninga snemma í mars. Þann 27. febrúar var kveikt í ríkisþinghúsinu í Berlín. Íkveikjumaðurinn var hollenskur kommúnisti að nafni Marinus van der Lubbe og því töldu nasistarnir íkveikjuna vera til marks um samsæri kommúnista til að taka völdin. Hitler bað Hindenburg að setja tilskipun sem nam úr gildi borgaraleg réttindi og leyfði ríkisstjórninni að handtaka grunaða samsærismenn án réttarhalda. Tilskipunin var í samræmi við stjórnarskrá Weimar-lýðveldisins, sem leyfði forsetanum að setja tilskipanir í neyðarástandi. Með tilskipuninni bældi Hitler niður alla virkni þýska kommúnistaflokksins og handtók um 4.000 meðlimi hans fyrir kosningarnar, sem haldnar voru þann 6. mars 1933. Engu að síður tókst nasistaflokknum enn ekki að ná hreinum þingmeirihluta í kosningunum og þurfti því að endurnýja stjórnarsamstarfið við flokk Hindenburgs.
Arfleifð
Samtímamenn lýstu því að þegar Hitler framdi sjálfsmorð hafi það verið eins og álögum hafi verið létt af fólki. Stuðningur við Hitler hafði hrunið þegar hann lést og fáir Þjóðverjar syrgðu hann. Kershaw álítur að flestir almennir borgarar og hermenn hafi verið of uppteknir við að bregðast við hruni landsins eða á flótta undan orrustum til að gefa andláti hans mikinn gaum. Sagnfræðingurinn John Toland segir að nasisminn hafi „sprungið eins og sápukúla“ án leiðtoga síns.
Skóli
Fyrstu skólastofnanir á Íslandi
Fyrsti skólinn hér á landi er talinn hafa verið á Bæ í Borgarfirði. Rúðólfur biskup sem var hér á landi í 20 ár hélt þar uppi skóla, og var Sigfús Loðmundarson, faðir Sæmdundar fróða, einn af nemendum hans. Skólinn lagðist þó niður þegar Rúðólfur biskup fór af landi brott, en héðan fluttist Rúdólfur árið 1050 og hélt þá til Englands og gerðist ábóti í Abington. Sagt er að Sæmundur hafi fyrstur Íslendinga stundað nám í Frakklandi, og er líklegt að það hafi verið fyrir áeggjan Rúðólfs biskups.
Ljósahnoðri
Ljósahnoðri (fræðiheiti: Sedum album ) er fjölær planta af helluhnoðraætt (Crassulaceae). Hann er upprunninn frá fjöllum Evrópu, N-Afríku og Litlu-Asíu.
Beate Klarsfeld
Ásamt frönskum eiginmanni sínum, Serge, benti Klarsfeld í blaðagreinum og á mótmælasamkomum á fyrrum nasista sem gengu frjálsir í Þýskalandi þrátt fyrir að hafa verið dæmdir sekir fyrir stríðsglæpi af frönskum dómstólum. Meðal gömlu nasistanna sem hún benti á voru:
Áveita
thumbnail|Áveitur í [[Sahara]] Áveita kallast sú aðferð í landbúnaði að veita vatni, úr úrkomu, ám eða stöðuvötnum á þurrt ræktunarland. Áveitur hafa skipt miklu máli í landbúnaði í yfir 5000 ár og haft áhrif á ýmis konar menningu. Aðferðin var fyrst notuð í Mesópótamíu 600 árum fyrir Krist. Áveitur geta haft ólík form eins og:
Áveitur á Íslandi
Áveitur eru svæði þar sem vatni er veitt í skurðakerfi frá upptökustað yfir engi annað hvort með flóðgörðum (flóðveita) eða með láréttum rennum sem ristar eru í jarðveginn (seytluveita). Í seytluveitum eru vatn leitt eftir skurðum á yfirborði annað hvort úr vatni eða vatnsfalli. Oft er svæðum skipt í hólf með flóðgörðum svo hægt sé að stjórna vatninu. Flóðáveitur eru ódýrari og þær eru gjarnan í mýrlendi á hallalitlum svæðum þar sem láta má vatn flæða um með aðstoð flóðgarða.
Uppistöðuáveitur eru áveitur þar sem vatni er safnað í langan tíma í áveituhólf. Það geta verið haustáveita, vetraráveita og voráveita eftir því hvenær vatni er veitt úr áveituhólfi. Ef vatn rennur hægt á milli áveituhólfa er talað um uppistöðuseytlur. Þar sem vatni er úðað með dælum yfir ræktað land kallast rótarvökvun og regnáveita. Slíkar áveitur eru algengar í garðrækt.
Tony-verðlaunin
Verðlaunin voru stofnuð af framleiðandanum og leikstjóranum Brock Pemberton og eru nefnd eftir leikkonunni Antoinette „Tony“ Perry. Hún var einnig ein af stofnendum American Theatre Wing þar sem hún starfaði sem ritari. Verðlaunagripurinn er snúanlegur heiðurspeningur sem stendur á svörtum grunni úr pjátri.
Magnús Gylfason
Árangur
Magnús Gylfason var nálægt því að gera ÍBV að Íslandsmeisturum árið 2004 en ÍBV endaði í 2. sæti það árið. Magnús Gylfason tók við ÍBV haustið 2011, í janúar byrjun 2012 varð ÍBV íslandsmeistari í Futsal
Magnús Jónsson prúði
Magnús var af Svalbarðsætt, sonur Jóns Magnússonar sýslumanns á Svalbarði og konu hans, Ragnheiðar Pétursdóttur á rauðum sokkum. Bræður hans voru Sigurður sýslumaður á Reynistað, Staðarhóls-Páll og Jón lögmaður á Vindheimum en elsta systir hans var Steinunn, fylgikona Björns Jónssonar prests á Melstað, síðar gift Eggert Hannessyni lögmanni.
Narsarmijit
thumb|right|200px|Narsarmijit í kringum 1910 Narsarmijit (stundum stafað Narsarmiit, og einnig þekkt sem Narsaq Kujalleq og heitir á dönsku Frederiksdal), er syðsta byggð á Grænlandi, um 50 km frá Hvarfi. Hér settu kristniboðar herrnhúta upp trúboðsstöð 1824, nefndu hana eftir Friðriki 6. Danakonungi og kölluðu Frederiksdal. Herrnhútar höfðu á þessum tíma margar trúboðsstöðvar á Grænlandi. Í Narsamijit, sem er í byggðarlaginu Nanortalik, bjuggu 125 íbúar árið 2005.
Grétar Rafn Steinsson
Grétar Rafn Steinsson (fæddur 8. janúar 1982) er fyrrum knattspyrnumaður sem spilaði sem varnarmaður. Hann spilaði mestmegnis erlendis og átti hann 126 leiki fyrir Bolton Wanderers FC í ensku úrvalsdeildinni. Grétar spilaði 46 leiki fyrir A-landslið Íslands.
Fornaldarheimspeki (fræðigrein)
20. öldin
Á árunum fyrir og eftir síðari heimsstyrjöldina kviknaði einnig mikill áhugi á heimspeki fornaldar í heimspekideild Oxford-háskóla. Heimspekingar á borð við Gilbert Ryle og G.E.M. Anscombe fengust við fornaldarheimspeki auk samtímaheimspeki og hvöttu nemendur sína til þess að lesa einkum Platon og Aristóteles. Sem heimspekinemar voru nemendur hvattir til að láta sig engu varða kennivald fornmannanna.
Gísli Halldórsson (leikari)
Gísli Halldórsson (2. febrúar 1927 – 27. júlí 1998) var íslenskur leikari.
Gervigreind
Saga gervigreindar
Þessir spádómar og margir svipaðir rættust ekki. Vanmetið var hve erfið sum viðfangsefnanna voru. Árið 1974 brugðust stjórnvöld í Bandaríkjunum og Bretlandi við gagnrýni hins enska Sir James Lighthill og vaxandi þrýstingi á báðum þingum um að beina fjármagni frekar í vænlegri verkefni með því að fella niður framlög til allra tilraunakenndra grunnrannsókna á gervigreind. Þar með hófst hinn svokallaði fyrri gervigreindarvetur.
Katrín Fjeldsted
Katrín var formaður Félags íslenskra heimilislækna frá 1997 til 1999. Hún var varaformaður Evrópusamtaka lækna 2006-2007 og 2008-2009, og var forseti samtakanna 2013-2016.
Surahammar
thumb|right|200px|Surahammar Surahammar er þéttbýli í sveitarfélaginu Surahammar i Svíþjóð. Þar búa 6 179 manns (2010).
DJ Ötzi
DJ Ötzi (fæddur 7. janúar 1971 í St. Johann í Tirol) er austurrískur söngvari og skemmtikraftur.
Amtrak
Leiðarkerfi Amtrak skiptist í 44 leiðir sem eru samtals 34.000 km að lengd. Áfangastaðir eru yfir 500 í 46 bandarískum fylkjum og tveimur kanadískum fylkjum. Fjöldi járnbrautarlesta er um 300. Á sumum leiðum ganga lestar á allt að 240 km hraða. Árið 2015 ferðuðust 30,8 milljón farþegar með Amtrak og tekjur voru 2,185 milljarðar dala. Starfsmenn voru 20.000. Tveir þriðju hlutar farþega koma frá 10 stærstu þéttbýlissvæðum Bandaríkjanna og 83% þeirra ferðast skemur en 400 mílur (644 km). Höfuðstöðvar Amtrak eru í Union Station í Washington D.C.
Pólýfónkórinn og kammersveit – Messías
Um verkið
Óratórían Messías var samin árið 1741 af Georg Friedrich Händel (1685-1759). Textinn er tekinn saman af Charles Jennens úr textum Biblíunnar. Óratórían var frumflutt í Dublin árið 1742 og sungin á ensku.
Ungmennafélagið Stjarnan
Ungmennafélagið Stjarnan er staðsett í Garðabæ. Félagið var stofnað 30. nóvember 1960 af Séra Braga Friðrikssyni.
Í handknattleik hefur karlaliðið unnið bikarmeistaratitilinn þrisvar sinnum en aldrei orðið Íslandsmeistari. Kvennaliðið hefur unnið Íslandsmeistaratitilinn sjö sinnum og unnið bikarmeistaratitilinn einnig sjö sinnum.
Karlalið körfuknattsleiksdeildar félagsins hefur þrisvar sinnum orðið bikarmeistari en aldrei Íslandsmeistari. Konurnar hafa aldrei unnið meiriháttar titil en leika í efstu deild.
Fritillaria maximowiczii
Lýsing
Fritillaria maximowiczii er laukmyndandi fjölæringur allt að 60 sm há. Laufin eru í hvirfingum, lensulaga, allt að 10 sm löng. Blómin eru lútandi, rauðfjólublá með gulum blettum.
Þór III (skip)
Skólaskipið Sæbjörg
Árið 1982 var skipið selt Slysavarnarfélagi Íslands og notað sem þjálfunar og skólaskip fyrir Slysavarnarskóla sjómanna. Nafni skipsins var þá breytt í Sæbjörgu. Eftir að nýtt skip var fengið til að leysa það af hólmi 1998 hefur það verið í einkaeigu. Um tíma var það málað gylltum lit og voru uppi hugmyndir um að gera það út sem fljótandi diskótek. Framtíð þess er enn í nokkurri óvissu.
Verðlagsbylting 16. aldar
Ástæður
Peningaframboð fór upp úr öllu valdi en vöruframboð jókst ekki í takt. Skortur á vörum í samhengi við auð byggðist líka á því að fólksfjölgun hafði aukist mikið og því voru enn fleiri sem þurfti að fæða, klæða og hýsa.
William Petersen
William Louis Petersen (fæddur 21. febrúar 1953) er bandarískur leikari og framleiðandi sem er þekktastur fyrir að leika Gil Grissom í sjónvarpsseríunni CSI: Crime Scene Investigation.
Harbin
Efnahagur
alt=Mynd af háhraðalest við eina af lestarstöðvum Harbin.|thumb|Háhraðalest við eina af lestarstöðvum Harbin.
Bjólfskviða
Halldóra B. Björnsson hefur þýtt Bjólfskviðu á íslensku, og kom kviðan út hjá Fjölva árið 1983. Í þýðingunni reynir Halldóra að fylgja bragarhætti fornenska textans, sem er náskyldur fornyrðislagi.
Pólýfónkórinn - Forðum tíð einn brjótur brands...
Um upptökur og efni
Í fylgiriti er fjallað um Guðmund Bergþórsson rímnahöfund og Gunnar Reyni Sveinsson tónskáld, sem koma við sögu útgáfunnar. Umfjöllun er einnig um einsöngvara í Messu Gunnars Reynis Sveinssonar, rætt um utanferðir kórsins og að lokum er Friðriks Einarssonar minnst, en Friðrik var formaður Pólýfónkórsins frá 1977 til 1985.
Carlos Filipe Ximenes Belo
Carlos Filipe Ximenes Belo (f. 3. febrúar 1948) er rómversk-kaþólskur biskup frá Austur-Tímor. Í messum sínum fordæmdi hann opinberlega ofbeldisfullt hernám Indónesíu á Austur-Tímor. Belo hlaut friðarverðlaun Nóbels árið 1996 ásamt landa sínum, José Ramos-Horta, fyrir tilraunir sínar til að finna „friðsamlega og réttláta lausn“ á sjálfstæðisbaráttu Austur-Tímor undan Indónesíu.
Forysta í trúmálum
Mannúðarstörf Belos hlutu viðurkenningu á alþjóðavísu í desember árið 1996 þegar hann vann til friðarverðlauna Nóbels ásamt landa sínum, José Ramos-Horta. Belo nýtti sér tækifærið til að vekja athygli á málstað sínum með því að funda með Bill Clinton Bandaríkjaforseta og Nelson Mandela forseta Suður-Afríku. Árið 1995 vann Belo jafnframt til Frelsisverðlauna Johns Humphrey frá kanadísku mannréttindasamtökunum Réttindum og lýðræði.
Friðrik Vilhjálmur 3. Prússakonungur
Valdatíð
Niðurlæging Prússa af völdum Napóleons hafði mikil áhrif á þjóðarsál Prússlands og hleypti hefndarþorsta í þjóðinna sem Prússar fengu loks svalað í fransk-prússneska stríðinu árið 1870. Friðrik Vilhjálmur var sjálfur tregur til að fara gegn Frökkum á ný en ráðherrar hans, Karl vom Stein, furstinn Karl Ágúst von Hardenberg, Gerhard Johann David von Scharnhorst og greifinn August von Gneisenau, hófust fljótt handa við að endurbyggja prússneska herinn og stjórnsýsluna að áeggjan Lovísu drottningar (sem lést árið 1810 og var Prússum mikill harmadauði).
Vínarfundurinn
Árið 1824 giftist Friðrik Vilhjálmur í annað sinn, greifynjunni Auguste von Harrach. Þau eignuðust engin börn. Friðrik Vilhjálmur 3. lést árið 1840 og elsti sonur hans, Friðrik Vilhjálmur 4., tók við krúnunni.
1997
Janúar
thumb|right|Fólk brýtur steina niður til að kasta í lögreglu í Vlore í Albaníu.
Febrúar
thumb|right|Geimfarar vinna við Hubble-sjónaukann.
Desember
thumb|right|Höga kusten-brúin í Svíþjóð.
Ljós
Ljós er rafsegulbylgjur innan ákveðins tíðnisviðs, en oftast er átt við það tíðnisvið sem mannsaugað greinir. Við nánari athugun er hægt að sýna að ljós er í senn bylgjur og ljóseindir og er í því sambandi talað um tvíeðli ljóss. Frægasta tilraunin sem sýnir fram á bylgjueðli ljóss er tvíraufa tilraun Youngs, þar sem ljósi er beint í gegnum tvær raufar, með bili milli raufann af sömu stærðargráður og bylgjulengd ljóssins. Ljósið sýnir þá svokallaða samliðunar- eða víxleiginleika. Ein helsta tilraunaniðurstaða, sem styður tilvist ljóseinda ljósröfun, þar sem ljós örvar frumeind og veldur ljósröfun. Til þessa dags hefur ekki verið unnt skýra þess tilraun með ljósbylgjum.
Músíktilraunir
Úrslit 2005
Dómnefnd:
Lögmál Daltons
Sjá einnig
Partialdruck
S.H. Draumur
Meðlimir hljómsteitarinnar: Gunnar Hjálmarsson eða Dr. Gunni (Söngur og bassagítar), Steingrímur Birgisson (Gítar), Haukur Valdimarsson (Trommur 1982-1983, 1984-1986), Ágúst Jakobsson (Trommur 1983-1984), Birgir Baldursson (Trommur 1986-1988).
SWAPO
Söguágrip
Árið 1960 var OPO endurskipulagt og nafninu breytt í Alþýðusamtök Suðvestur-Afríku (e. South West Africa People’s Organisation eða SWAPO). Nafnbreytingin var gerð til þess að undirstrika að flokkurinn væri ekki einungis málsvari Ovambo-þjóðarbrotsins, heldur væri markmið hans að sameina alla Namibíumenn í sjálfstæðisbaráttu gegn minnihlutastjórninni. SWAPO náði talsverðu fylgi meðal verkafólks og kom því upp deildum á námusvæðum og suðurhéruðum landsins. Flokkurinn var aldrei formlega bannaður en meðlimir hans sættu þó ofsóknum yfirvalda og voru gjarnan fangelsaðir eða myrtir.
L'Héritage
L´Heritage (íslenska: Arfurinn) er fyrsta bókin í ritröðinni Svalur & Valur - sérútgáfa (franska: Spirou et Fantasio Hors Série) og hefur að geyma tvær sögur um Sval og Val eftir Franquin sem samdar voru áður en hinn formlegi bókaflokkur um þá félaga hóf göngu sína. Hún kom út í Belgíu árið 1989. Bókin sem slík hefur ekki verið gefin út á íslensku, en báðar sögur hennar hafa þó birst í íslenskum þýðingum.
Dómitíanus
Dómitíanusi er í heimildum lýst sem grimmum harðstjóra, höldnum ofsóknaræði og er af þeim sökum stundum talinn til hinna svonefndu brjáluðu keisara (andstætt t.d. hinum svonefndu góðu keisurum).
Ævi
Dómitíanus var fæddur í Róm árið 51 inn í flavísku ættina. Ættin hafði fengið aukin völd á 1. öldinni í stjórnartíð júlísku-cládísku ættarinnar; afi Dómitíanusar hafði verið skattheimtumaður og faðir Dómitíanusar, Vespasíanus, og föðurbróðir voru öldungaráðsmenn.
Pinus torreyana
Matur
Furuhneturnar voru mikilvæg fæða Kumeyaay og Chumash ættflokkanna.
Skógrækt
Pinus torreyana hefur komið til greina sem skógræktartré í Ástralíu, Nýja-Sjálandi og Kenya.
Kollafjörður (Faxaflóa)
Kollafjörður er fjörður sem gengur inn úr Faxaflóa suðaustanverðum. Hann nær frá Kjalarnesi, við mynni Hvalfjarðar að Seltjarnarnesi, en þar fyrir sunnan er Skerjafjörður. Í Kollafirði eru nokkrar stórar eyjar sem flestar hafa verið byggðar á einhverjum tíma. Eyjarnar eru Akurey, Engey, Viðey, Þerney og Lundey. Norðan megin við fjörðinn er Kjalarnesið og fjallið Esja, austan megin eru Mosfell og Reykjafell og Mosfellssveit og Leirvogur og sunnan megin við fjörðinn eru Elliðavogur, Reykjavík og Seltjarnarnes. Þrjú sveitarfélög eiga land að Kollafirði: Reykjavík, Mosfellsbær og Seltjarnarnes.
Kennifall (málfræði)
Í latínu
Kenniföllin í latínu samanstanda af nefnifalli eintölu (nf. et.) og eignarfalli eintölu (ef. et.).
Látur
Útbreiðsla
Í nágrenni Reykjavíkur þykir látur við Stokkseyri og Eyrarbakka einna best til þess að skoða seli, þótt ekki haldi margir þeirra til þar. Hindisvík á Vatnsnesi er sögð vera besti staður landsins til að skoða seli, en látrið þar var friðað um 1940 fyrir atbeina Sigurðar Norland (1885-1971), sem þar bjó.
Útselur
Útselir byrja að kæpa á haustin og stendur kæpingin yfir frá október fram í febrúar. Kópar útsels halda til á þurru landi þangað til þeir hafa skipt um feld, og þegar þeir eru byrjaðir að stálpast, á vorin, þá hefst fengitími fullorðnu selanna.
1601-1610
thumb|right|Málverk af Peter Paul Rubens og Isabellu Brant frá því um 1610 sýnir vestur-evrópska fatatísku í upphafi barokktímans. Föt hennar eru samkvæmt hollenskri tísku þar sem [[pípukraginn hélst lengur í notkun en annars staðar. Blúndukragar á borð við þann sem Rubens ber voru orðnir nær allsráðandi.]] 1601-1610 var fyrsti áratugur 17. aldar sem er hluti af árnýöld í sögu Evrópu. Á þessum árum kom barokkið upp í evrópskri myndlist, með fyrstu verkum Peter Paul Rubens, og byggingarlist með framhlið Kirkju heilagrar Súsönnu í Róm eftir Carlo Maderno sem var lokið við árið 1603.
Ungmennafélag Njarðvíkur
Ungmennafélag Njarðvíkur er íþróttafélag í Njarðvík. Félagið er best þekkt fyrir körfuknattleiksdeild sína en karlalið félagsins hefur unnið Íslandsmeistaratitilinn 17 sinnum og kvennaliðið einu sinni. Félagið heldur einnig úti deildum í knattspyrnu, sundi, lyftingum, júdó og þríþraut.
Stóra Eldlandsey
Hæsti punktur eyjunnar er Monte Darwin eða 2.488 metrar. Á suðurhluta hennar er meiri úrkoma (+ 3000 mm) en verðurfar á eyjunni svipar til Íslands og Færeyja. Tré þaðan hafa verið reynd í Norður-Evrópu; snælenja og grænlenja.
Títus
Ævi
Títus var fæddur í Róm árið 39, sonur Vespasíanusar og Domitillu eldri. Yngri bróðir hans var Dómitíanus sem síðar varð keisari. Títus varð ungur hershöfðingi og starfaði í Germaníu og á Bretlandi. Árið 66 hófst uppreisn gyðinga í Judeu og var Vespasíanus þá sendur, af Neró keisara, til að kveða hana niður. Stuttu síðar var Títus sendur með liðsauka til Judeu til að aðstoða föður sinn. Árið 68 höfðu Títus og Vespasíanus náð stærstum hluta Judeu á sitt vald en áttu þó eftir að ná Jerúsalem, stærsta vígi gyðinganna, þegar fréttir bárust af dauða Nerós. Hernaðaraðgerðum í Judeu var þá slegið á frest og við tók borgarastyrjöld þar sem Galba, Otho og Vitellius börðust um völdin. Eftir nokkra mánuði á valdastóli var Galba myrtur af stuðningsmönnum Othos og nokkrum mánuðum síðar framdi Otho sjálfsmorð eftir að Vitellius sigraði hann í bardaga. Herdeildirnar í Judeu og Egyptalandi hylltu þá Vespasíanus sem keisara. Vespasíanus fór þá til Ítalíu og sigraði her Vitelliusar, sem var skömmu síðar tekinn af lífi.
Listi yfir örverufræðinga
Hér er listi yfir nokkra þekkta örverufræðinga í stafrófsröð eftir ættarnafni.
Tala (aðgreining)
Tala getur átt við eftirfarandi:
Lófótveiðin
thumb|right|Lófótungar á veiðum 1899 Lófótveiðin er árstíðarbundin þorskveiði undan strönd Nordlands í Norður-Noregi. Hún stendur frá febrúar til apríl en á þeim tíma gengur þorskurinn inn að ströndinni til að gjóta. Fram til um 1940 var Lófótveiðin aðaltekjulind fiskimanna í Norður-Noregi. Gotsvæðið nær frá Loppehavet í norðri að Þrændalögum í suðri, en mikilvægustu veiðisvæðin eru í Vestfjorden, milli Lófóten og Salten í Nordland. Frá lokum 18. aldar og fram yfir aldamótin 1900 voru súðbyrtir Nordlandsbátar og Árfjarðarbátar notaðir við þessar veiðar. Þeir voru því kallaðir „lófótungar“ á Íslandi, en slíkir bátar voru líka gerðir út til línuveiða á Austfjörðum um tíma.
Giljaskóli
right|400px|thumb| Giljaskóli er staðsettur við Kiðagil í Giljahverfi vestan Glerár á Akureyri. Hann er einn 10 grunnskóla bæjarins.
Stærð
Í Giljaskóla voru árið 2021 voru 422 nemendur í 1.—10. bekk við skólann. Það ár voru 66.7 stöðugildi starfsmanna við skólann, þar af um 37.7 kennarastöðugildi.
Saga
Árið 1998 var flutt inn nýja skólabyggingu, þriggja hæða kennslustofuálmu, stjórnunarrými og skólavistun. Síðar var bætt við sérgreinastofum. Fullbyggður árið 2002 var skólinn um 4.719 fermetrar auk íþróttahúss. Heildarflatamál lóðar er 16.493 fermetrar.
Skólabragur og hefðir
Skólinn hefur með einkunnarorðum og gildum mótað heildstæða stefnu um jákvæðan skólabrag. Skólabragurinn einkennist af samvinnu og ábyrgð allra í skólasamfélaginu. Í Skólanámskrá Giljaskóli segir:"„Sýn Giljaskóla tekur mið af því hvað kemur einstaklingi best að tileinka sér til að ná góðum árangri í lífinu. Metnaður, víðsýni og ábyrgð eru undirstaða góðs námsárangurs en virðing, lífsgleði og kærleikur höfða til félags- og tilfinningaþroska sem er nauðsynlegur fyrir farsæl samskipti í leik og starfi. Þessi sex lífsgildi eru notuð við ýmis tækifæri og unnið út frá þeim í daglegu starfi.“"
2011-2020
thumb|420px|2. áratugurinn: [[þjóðaröryggisráð Bandaríkjanna fær fréttir af dauða Osama bin Laden, egypska byltingin 2011, Íslamska ríkið, evrópski flóttamannavandinn, snjallsími, Higgs-bóseind.]]
Grunn
Á Íslandsmiðum skiptast á djúp og grunn sem heita gjarnan eftir landslagsþáttum. Til dæmis skilur Bakkaflóadjúp á milli Langanesgrunns og Vopnafjarðargrunns.
Solveig Björnsdóttir
Eftir lát Jóns giftist Solveig Páli Jónssyni lögmanni og var hún síðari kona hans. Þau bjuggu á Skarði og eignuðust tvo syni en annar dó ungur. Þau voru fjórmenningar og þurftu því páfaleyfi til að mega giftast. Magnús Eyjólfsson Skálholtsbiskup vildi þó ekki viðurkenna að hjónaband þeirra væri gilt og eftir að Solveig dó 1495 og Páll var drepinn ári síðar upphófust miklar deilur um hvort synir þeirra skyldu teljast skilgetnir og arfgengir. Áður höfðu orðið deilur um erfðarétt barna Þorleifs bróður Solveigar því að Þorleifur og kona hans voru einnig fjórmenningar en höfðu fengið páfaleyfi til giftingar. Á endanum fór þó svo að Þorleifur Pálsson, sonur Solveigar og Páls, erfði Skarðseignir.
Gangandi íkorni
Sagan er súrrealísk fantasía og fjallar um strák sem heitir Sigmar, sem fer úr raunheimi inn í ímyndaðan heim þar sem hann er ekki lengur strákur heldur íkorni. Bókin er talin tímamótaverk í íslenskri bókmenntasögu. Næturluktin er sjálfstætt framhald af bókinni, en hún kom út árið 2001. Bækurnar tvær voru síðan gefnar út saman í kilju árið 2006.
Steindyr á Látraströnd
Steindyr eru eyðibýli á miðri Látraströnd við norðanverðan og austanverðan Eyjafjörð. Bærinn fór í eyði 1930.
Palestína
thumb|right|Gervihnattamynd frá 2003 af svæðinu. Palestína (latína: Palæstina; hebreska: ארץ־ישראל Eretz-Yisra'el, áður einnig nefnt פלשתינה Palestina; arabíska: فلسطين Filasṭīn, Falasṭīn) er eitt margra heita landsvæða á milli Miðjarðarhafsins og árinnar Jórdan svo og nokkurra aðliggjandi landsvæða.
Landamörk og nafngiftir
Á 5. öld f.Kr. ritaði Heródótos á grísku um „hérað í Sýrlandi, sem kallast Palaistinêi“ (latína: Palaestina; íslenska: Palestína). Landamörk svæðisins sem hann talaði um voru ekki nefnd með berum orðum, en Jósefos notaði sama heiti um lítið strandsvæði, Filistíu. Ptólemajos notaði einnig sama hugtak. Plinius eldri skrifar á latínu um svæði sem er hluti af Sýríu og var áður kallað Palaestina og var við austurhluta Miðjarðarhafsins.
Algirdas Julien Greimas
Algirdas Julien Greimas (1917 - 1992) var litháískur táknfræðingur. Árið 1966 kom út eftir hann áhrifamikil bók um táknfræði (Sémantique Structurale). Hún byggir á formgerðarmálvísindum og kenningum Vladimir Propps um frásagnargerð, frásagnarliði og athafnasvið í rússneskum ævintýrum. Kenningar Greimasar eru þó víðtækari og snúast um lögmál frásagnarkerfisins í heild.
Líkön Greimas
Merkingarferhyrningur Greimasar takmarkast við þessa fjóra þætti. Hann er þó þess eðlis að fjöldi slíkra líkana getur verið til staðar í einni frásögn. Það sama á við um þátttökulíkan eða aktant-líkan (Schéma actantiel) Greimasar. Þetta líkan byggist á athafnasviðum Propps en fækkar þessum athafnasviðum úr 7 í 6:
Listi yfir íslenskar sjónvarpsstöðvar
Eftirfarandi er listi yfir sjónvarpsstöðvar senda út efni á íslensku eða með íslenskum texta á Íslandi: * Hliðarrásir, sjónvarpsstöðvar sem eru ekki með samfellda dagskrá.
Palestína
Hellenísk yfirráð (333 f.Kr.)
Persneska heimsveldið leið undir lok stuttu eftir að Makedóníumenn undir stjórn Alexanders mikla réðust inn í Palestínu. Þegar Alexander lést, án þess að hafa látið eftir sig erfingja, skiptu herforingjar hans landsvæðinu sem hann hafði lagt undir sig á milli sín. Júdea var fyrst undir stjórn Ptólemajaríkis og síðar Selevkídaríkis.
Félagið Ísland-Palestína
Sveinn Rúnar Hauksson var fyrsti formaður félagsins og sá sem lengst hefur gegnt því embætti.
Palestína
Stjórn krossfarana (1099 – 1187 e.Kr.)
Í stjórnartíð krossfaranna voru virki, kastalar, turnar og víggirt þorp byggð, endurbyggð og endurgerð um alla Palestínu á dreifbýlissvæðum. Eftirtektarverð eru ummerki byggingarstíls krossfaranna í gamla borgarhluta Akko.
Árið 1270 gerði Baibar súltan krossfarana útlagða úr ríki sínu, en þeir fengu þó að halda bækistöðvum í Akko þar til 1291. Þar með yfirgáfu Evrópubúar Palestínu og héldu aftur til síns heima eða blönduðust fólksmergðinni þar.
Palestína í forsjá Breta (1920 – 1948)
Í júlí 1920 ráku Frakkar Faisal bin Husayn frá Damaskus og enduðu þar með lítilshæfa stjórn hans yfir Transjórdaníu, þar sem höfðingjar höfðu í gegnum árin spyrnt fótum við hvers kyns miðstýrðri stjórn. Höfðingjarnir (arabíska: sheik) sem áður höfðu verið hliðhollir Sharifnum í Mekka báðu Breta að taka við stjórn svæðisins. Herbert Samuel bað um að palestínska yfirráðasvæðið næði einnig til Transjórdaníu en á fundum í Kaíró og Jerúsalem á milli Winston Churchill og Abdullah emírs í mars 1921 var ákveðið að Abdullaj myndi stjórna því svæði (í fyrstu aðeins í sex mánuði) fyrir hönd palestínskra yfirvalda. Sumarið 1921 varð Transjórdanía hluti yfirráðasvæðis Breta að undanskildu heimalandi Gyðinga. 24. júlí 1922 samþykki Þjóðabandalagið skilyrði Breta um yfirráð yfir Palestínu og Transjórdaníu. 16. september var yfirlýsing Balfour svo samþykkt af Þjóðabandalaginu en Transjórdanía undanskilin fyrirhuguðu heimalandi Gyðinga. Þá samanstóð yfirráðasvæði Breta af Palestínu sem var um 23% svæðisins og Transjórdaníu sem var um 77%. Transjórdanía var dreifbýlt svæði þar sem lítið var um náttúruauðlindir og stór hluti þess var eyðimörk.
Áður en Bretum voru veittir stjórnartaumarnir árið 1923 notuðu þeir stundum hugtakið Palestína um það svæði sem er vestur af Jórdan en kölluðu svæðið austan megin við ánna Trans-Jordan (Transjórdanía) Æ fleiri gyðingar fluttu til svæðisins á þessum tíma.
Staðan í dag
Samkvæmt CIA World Factbook, segjast 49% þeirra 10 milljóna sem búa á milli Miðjarðarhafsins og Jórdaníu vera Palestínumenn, arabar, Bedúínar og eða drúsar. Þar af er ein milljón arabískir ríkisborgarar í Ísrael. Hinar fjórar milljónirnar sem ekki eru ríkisborgarar búa á Vesturbakkanum og Gasaströnd. Þeir búa í lögsögu Palestínska þjóðveldisins sem starfar eftir skilyrðum Ísraels.
François Walthéry
thumb|François Walthéry. François Walthéry (fæddur 17.janúar 1946) er belgískur myndasöguteiknari og -höfundur. Hann starfaði lengi á myndasögublaðinu Sval (f. Spirou), m.a. sem aðstoðarmaður Peyo, höfundar Strumpanna. Hann teiknaði að hluta nokkrar bækur um Strumpana, Steina sterka og Hinrik og Hagbarð sem komið hafa út á íslensku. Walthéry er þó líklega þekktastur fyrir myndasögur sínar um flugfreyjuna Natösju (f. Natacha) sem hófu göngu sína árið 1970, en þær hafa ekki verið þýddar á íslensku. Natasja er ein fyrsta kvenhetjan sem birtist á síðum myndasögublaðsins Svals.
Skáldskaparmál
Skáldskaparmál eru í senn nafn á einum kafla Snorra-Eddu og samheiti um þau fræði sem sá kafli hefur að geyma, en það eru útskýringar á heitum og kenningum forns norræns kveðskapar, og hvernig skal nota þau stílbrögð í skáldskap. Þau fræði lifa fram á þennan dag í íslenskum kveðskap í hefðbundnum stíl, einkum ortum undir rímnaháttum. Skáldskaparmál eru ekki beinlínis hluti af bragfræði (sem fjallar um hrynjandi, rím og stuðla), heldur hliðargrein sem hjálpar skáldinu að velja orð sem passa.
Guðjón Arnar Kristjánsson
Guðjón Arnar Kristjánsson (5. júlí 1944 – 17. mars 2018) var íslenskur stjórnmálamaður og formaður Frjálslynda flokksins. Guðjón var fyrrverandi skipstjóri og fjallaði mikið um sjávarútvegsmál og hagsmuni sjómanna. Vegna þessa var hann af mörgum talinn talsmaður landsbyggðarinnar.
The West Wing (7. þáttaröð)
Leikaraskipti
Leikkonan Kristin Chenoweth var gerð að aðalleikara.
Norræna tímatalið
Talið í mánuðum
Norræna tímatalið hefur reynst lífseigt að ýmsu leyti. Í Danmörku voru gömlu mánaðaheitin löguð að nýja tímatalinu og á Íslandi eru ýmsar hátíðir haldnar sem tengjast því.
Segulpóll
Segulsvið verður til við rafhleðslur á hreyfingu, sem sé rafstraum, að viðbættri viðbót Maxwells, hliðrunarstraumnum, breytilegu rafsviði/tímaafleið rafsviðs. Lögun segulsviðs er því almennt mjög breytileg eftir uppsprettunni, og hugtakið segulpóll á ekki alltaf beinlínis við, en kemur inn við sviðslögun tvípóls.
Barry Goldwater
Æviágrip
Barry Goldwater fæddist þann 2. janúar 1909 í Phoenix í Arizona. Föðurafi hans var Gyðingur sem hafði flutt til Bandaríkjanna frá Poznań í Póllandi. Í Bandaríkjunum stofnaði hann verslunarfélög sem gerðu fjölskylduna vellauðuga. Móðir Barrys var kristin Bandaríkjakona úr biskupakirkjunni og Barry var alinn upp í kristinni trú. Vegna ætternis síns varð Barry þó fyrir Gyðingahatri á ævi sinni: Meðal annars var honum eitt sinn meinuð innganga í golfklúbb vegna þess að faðir hans var Gyðingur.
Stúdentagarðar
Stúdentagarðar eru byggingar sem hýsa íbúðir eða íbúðarherbergi stúdenta. Nafngiftina má rekja til Regensen þar sem margir íslenskir stúdentar bjuggu þegar þeir stunduðu nám við Kaupmannahafnarháskóla og var kallaður Garður.
Suða
Suða er aðeins ein tegund gufumyndunar en aðrar tegundir eru uppgufun (gufumyndun á yfirborði vökva þar vatnssameindir yfirgefa líkama vatns; t.d. þegar blaut gangstétt þornar á björtum degi) og þurrgufun (þegar efni fer úr því að vera fast efni yfir í gas án þessa að breytast í vökva; t.d. getur ís gufað upp við mikinn kulda og lítinn raka og þurrís getur gufað upp við stofuhita).
Amman
thumb thumb|right|Miðbær Amman. Amman (arabíska عمان) er höfuðborg konungsríkisins Jórdaníu. Íbúafjöldi borgarinnar var 1,9 milljónir árið 2010. Borgin var kölluð Rabat Ammon (Rabba í Fimmtu Mósebók 3:11) af Ammonítum. Ptolemajos II Fíladelfos, konungur Egyptalands nefndi hana síðar Fíladelfíu. 1921 valdi Abdúlla I Jórdaníukonungur hana sem stjórnarsetur furstadæmisins Transjórdaníu.
Miðaldafræði
Heimspekideild Háskóla Íslands býður upp á nám í miðaldafræðum.
Forverar Sókratesar
Anaxagóras
Anaxagóras kom frá borginni Klasomenæ en bjó lengst af í Aþenu. Hann taldi að frumefnin væru óendanlega mörg og að þeim væri hægt að skipta niður í smærri einingar endalaust. Hann sagði að í öllum efnum væri eitthvað af öllum efnum, nema hug sem þó væri í sumu. Sókrates mun hafa lesið rit Anaxagórasar en orðið fyrir vonbrigðum vegna þess að Anaxagóras notaði á endanum ekki hugmyndina um hugann til útskýringar, heldur hafi hann leitað efnislegra útskýringa á öllu.
Jökulá
Jökulá er samheiti yfir þær ár sem eiga aðalupptök sín í jökli. Í jökulám rennur s.k. jökulvatn, þ.e. leysingavatn jökuls.
Pólýfónkórinn og kammersveit - Tónleikar á Spáni í tengslum við heimsmeistaramótið í knattspyrnu 1982
Söngferðin til Spánar
300px|thumb|Pólýfónkórinn og kammersveit að loknum tónleikum í Granada 1982. Blaðið Granada, sem gefið er út í samnefndri borg, sagði eftir tónleika kórsins þar: „Það voru svolítið sérstakir tónleikar, sem Pólýfónkórinn og hljómsveit fluttu í dómkirkjunni í Granada undir stjórn Ingólfs Guðbrandssonar, en konsertmeistari var Rut Ingólfsdóttir. Allur flutningur efnisskrárinnar var stórkostlegur og kom það á óvart hve vel og örugglega verkin voru flutt. Án erfiðleika fyllti kórinn þessa stóru kirkju með söng sínum, þannig að það var sama hvar fólk sat, alls staðar heyrðist tónlistin jafn vel.“
Lögmál Boyles
Lögmál Boyles er lögmál í efnafræði, nefnt eftir írska efnafræðinginn Robert Boyle (1627 – 1691), sem segir að margfeldi þrýstings og rúmmáls gass í lokuðu íláti sé fasti.
Bruksvallarna
thumb|right|200px|Bruksvallarna Bruksvallarna er þéttbýli í sveitarfélaginu Härjedalen i Svíþjóð. Þar búa 95 manns (2010).
Stálöndin
Stálöndin er ofurhetja í Andrésar Andar -sögunum, og er í raun Andrés Önd sjálfur í dulbúningi. Stálöndinni bregður oftast fyrir í Syrpum.
Andrés Önd er persóna sem flest allir þekkja, en ekki alveg jafn margir þekkja persónuna sem hann verður þegar hann fer inn í skápinn sinn. Í skápnum hans er takki og ef hann ýtir á þann takka virkar skápurinn hans eins og lyfta og flytur hann niður í fylgsnið sitt þar sem hann geymir leynivopnin sín, grímur af ýmsum Andabæingum og búninginn sinn. Leynivopnin hans útvegar Georg gírlausi og hefur hann einnig breytt bílnum hans Andrésar þannig að í honum eru líka leynivopn og getur hann flogið. Margar persónur í Andrés Önd hafa uppgötvað leyndarmál hans en hann hefur alltaf fundið leið til að láta hvern sem fattar leyndarmálið hans gleypa einn gleymskumola, en þeir þurka út skammtímaminnið. Stálöndin kom fyrst fram árið 1969 og síðan þá hafa margar aðrar sögur komið um þessa önd sem líkist ekki að neinu leiti hinum óheppna Andrési Önd.
Framkvæmdaröð reiknivirkja
Framkvæmdaröð reiknivirkja er regla sem segir til um það í hvaða röð reikniaðgerðir eru framkvæmdar í talnareikningi.
Steinunn Ásmundsdóttir
Útgefið efni:
Einleikur á regnboga
Silfurhnappur
Silfurhnappur er fjölær jurt af körfublómaætt. Blómin hvít en stilkurinn og laufin græn. Aðalblómgunartíminn er í júlí. Hæð plöntunnar er 20 - 40 sentimetrar. Silfurhnappur er algengur um mestalla Evrópu, og hefur slæðst úr ræktun á mörgum stöðum á Íslandi. Í görðum er aðallega ræktað fyllt afbrigði: A. P. ´Flore pleno´
Submarino
Submarínó er kvikmynd frá 2010 í leikstjórn Tómasar Vinterberg. Myndin er gerð eftir samnefndri skáldsögu eftir Jonas Bengtsson frá 2007. Myndinni var vel tekið af gagnrýnendum og hlaut hún Kvikmyndaverðlaun Norðurlandaráðs sama ár. Hún fékk þó dræma aðsókn en aðeins 46 þúsund manns fóru á hana í bíó í Danmörku.
Þéttifall
thumb|right|Normaldreifingin. Hvert einasta bil hefur vissar líkur.
Bútan
Bútan (dsongka: འབྲུག་ཡུལ་ Druk Yul) er lítið landlukt land í Suður-Asíu. Það liggur í austurenda Himalajafjalla á milli Indlands og Kínverska alþýðulýðveldisins. Í vestri skilur indverska héraðið Sikkim landið frá Nepal og í suðri skilja indversku héruðin Assam og Vestur-Bengal það frá Bangladess. Bútan er önnur fámennasta þjóð Suður-Asíu, á eftir Maldíveyjum. Timfú er höfuðborgin og stærsta borg landsins, en Phuntsholing er fjármálamiðstöð þess.
Heiti
Óvíst er með uppruna heitisins Bútan, en almennt er talið að það sé dregið af forntíbetska heitinu „Böd“, sem vísar til Tíbet. Algengast er að ætla það komið úr sanskrít, Bhoṭa-anta, „endi Tíbet“. Það vísar til þess hvernig Bútan er staðsett á suðurenda tíbetsku hásléttunnar.
Stjórnmál
thumb|right|[[Jigme Khesar Namgyel Wangchuck hefur verið konungur Bútan frá 2004, en var krýndur 2006.]] Í Bútan er þingbundin konungsstjórn og þingræði. Fræðimaðurinn Dhurba Rizal hefur lýst því sem hálflýðræði þar sem aðeins minniháttar breytingar hafi verið gerðar á stjórnskipuninni áður en einveldið var afnumið árið 2000. Ríkjandi konungur er Jigme Khesar Namgyel Wangchuck. Lotay Tshering, leiðtogi flokksins Druk Nyamrup Tshogpa, er forsætisráðherra Bútan.
Sjöþraut
Í sjöþraut kvenna er keppt í 100 metra grindahlaupi, hástökki, kúluvarpi, 200 metra hlaupi, langstökki, spjótkasti og 800 metra hlaupi. Keppnin skiptist á tvo daga, þar sem fyrri daginn er keppt í fjórum greinum og seinni daginn í þremur. Ein þekktasta sjöþrautarkona allra tíma er bandaríska frjálsíþróttakonan Jackie Joyner-Kersee.
Í sjöþraut karla er keppt í 60 metra hlaupi, langstökki, kúluvarpi, hástökki, 60 metra grindahlaupi, stangarstökki og 1000 metra hlaupi. Líkt og í sjöþraut kvenna tekur keppnin tvo daga þar sem fyrri daginn er keppt í fjórum greinum og þann seinni í þremur.
Skerpla
Skerpla er áttundi mánuður ársins og annar mánuður sumars samkvæmt gamla norræna tímatalinu. Skerpla hefst á laugardegi í fimmtu viku sumars, eða 19. til 25. maí samkvæmt gregoríska tímatalinu.
Sveitarfélagið Hornafjörður
Stjórnmál
Í sveitarstjórn í Hornafirði árið 2002-2006 átti Sjálfstæðisflokkurinn 3 menn, Framsóknarflokkurinn 3 og Krían, samtök óháðra og félagshyggjufólks 1 mann. Í sveitarstjórnarkosningunum 2006 voru þrír flokkar í framboði, Sjálfstæðisflokkurinn, Framsóknarflokkurinn og Samfylkingin. Framsóknarflokkurinn fékk þrjá menn kjörna, en Sjálfstæðisflokkurinn og Samfylkingin tvo hvor flokkur. Framsóknarflokkur og Samfylking mynduðu meirihluta og varð Sjálfstæðisflokkurinn því í minnihluta í Hornafirði í fyrsta skipti í mörg ár.
Elaine Fantham
Elaine Fantham (fædd Elaine Crosthwaite; 25. mai 1933 - 11. juli 2016) var breskur-kanadískur fornfræðingur. Hún var Giger prófessor í latínu við Princeton-háskóla frá 1986 til 1999. Hún var deildarforseti fornfræðideildar Princeton-háskóla frá 1989 til 1992.
Æviágrip
Fantham fæddist í Liverpool á Englandi.
800 metra hlaup
thumb|right|Keppni í 800 metra hlaupi karla á heimsmeistaramóti í Daegu 2011. 800 metra hlaup er hlaupagrein þar sem keppt er í að hlaupa tvo hringi um staðlaða 400 metra langa hlaupabraut utandyra, eða 4 hringi um 200 metra hlaupabraut innandyra. 800 metra hlaup er stysta millilengdarhlaupið og hefur verið ólympíugrein frá upphafi. 800 metrarnir eru þekktir fyrir að vera taktísk hlaupagrein þar sem staða hlauparans innan hópsins sem myndast á innstu braut strax eftir fyrstu beygju, skiptir miklu máli fyrir niðurstöðuna. Oft vinnur því ekki hraðasti hlauparinn heldur sá sem er best staðsettur.
AFL Starfsgreinafélag
Yfirlit
Þá hefur félagið tekið þátt í alþjóðlegu starfi, m.a. verið þátttakandi í Leonardo verkefni með IF Metall í Svíþjóð og átt þátt í stofnun ALCOA Workers Global Network, sem er óformlegur hópur verkalýðsfélaga sem í er launafólk, starfandi í ALCOA verksmiðjum.
Sólarsella
Gerðir kísilsólarsella
Eins og staðan er í dag þá eru kísilsólarsellur langstærstu hluti af framleiddum sólarsellum og þá sérstaklega í kristalformi en einnig í ómótuðum kísli. Einnig eru miklir möguleikar á lækkun á framleiðslukostnaði í framtíðinni.
Lögmál Gay-Lussac
Framsetning
þar sem
Má einnig rita:
Sjá einnig
Thermische Zustandsgleichung idealer Gase
Gillon
Ytri tenglar
Umfjöllun um diskinn eftir Björn Jónsson