cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tenochtitlán
Í borginni bjuggu Astekar, ein af frumbyggjaþjóðum Ameríku. Á þeim tíma réðu Astekar yfir stórveldi á svæði í þar sem Mexíkó er nú. Tenochtitlán er talin hafa verið stofnuð 20. júní og var höfuðborg Asteka-ríkisins. Borgin stækkaði óðum á 15. öld. Spánverjar lögðu borgina undir sig árið 1521 og urðu það endalok Tenochtitlan og astekaveldisins. Í staðinn reistu þeir Mexíkóborg, núverandi höfuðborg Mexíkó.
Viktor Orri Valgarðsson
Viktor Orri Valgarðsson (f. 22. október 1989) er stjórnmálafræðingur og var varaþingmaður Reykjavíkurkjördæmis suður frá 21. desember 2016 til 6. mars 2017 (Píratar).
Jóel
Jóel er íslenskt karlmannsnafn.
Arnbjörg (landnámskona)
Um hana segir í Landnámabók:
Heimskautarefur
Fæði
Refir safna gjarna fæðu ef nóg er framboðið, þeir grafa niður bita hér og þar til seinni tíma. Dýrafræðingar hafa sýnt fram á að tófan notar bæði lyktarskyn og minni til að finna felustaðina.
Æxlun
Steggurinn og læðan mynda par sem heldur saman meðan bæði lifa. Yrðlingarnir fæðast eftir um 50 daga meðgöngu og er oftast um miðjan maí á Íslandi. Þeir eru blindir við fæðingu en augun opnast þegar þeir eru um 15 daga gamlir. Fyrstu þrjár vikurnar eru yrðlingarnir algjörlega háðir móðurmjólkinni en fara síðan að éta annað æti í auknum mæli. Við 6 til 10 vikna aldur venur læðan þá af spena. Yrðlingarnir fara fyrst að leita út fyrir grenið við fjögurra vikna aldur og eru þá enn dökkbrúnir á lit. Um átta vikna gamlir eru þeir búnir að fá litarfar fullorðinna refa. Að öllu jöfnu fara yrðlingarnir af greni þegar þeir eru um það bil 12 vikna gamlir, sem er snemma í ágúst á Íslandi.
Þeldýr
Þeldýr (fræðiheiti: Synapsida) er annar af tveimur helstu hópum dýra sem þróuðust úr grunnfóstri, hinn er sauropsíð (sauropsida), hópurinn sem inniheldur skriðdýr og fugla.
Super smash bros. brawl
Super smash bros. brawl er þriðji leikurinn í hinni samnefndu slagsmálaseríu, en kemur leikurinn aðeins út á Wii tölvunni. í þessum leik munu verða en fleiri sögupersónur og fleiri borð til að berjast á. Þessi leikur inniheldur einnig persónur frá öðrum fyrirtækjum, og má nefna sem dæmi Solid Snake úr Metal Gear Solid leikjunum og Sonic úr ýmsum sonic leikjum. Í þessum leik er hægt að ráða hvernig skal spila leikinn og er hægt að spila hann á fjórum mismunandi leiðum með stýripinnum. Þessi leikur mun ekki þurfa neina hreyfingu, því þarna eru bara notaðir takkar. Aðrar persónur sem má nefna eru Mario (Super Mario) Link (Legend of Zelda) Pikachu (pokémon) og kirby (kirby's dream land). Story mode-ið í þessum leik hefur verið bætt mikið og hefur hver persóna sína sögu, en munu allir samt þurfa að berjast við hina illu Subspace emmisary. Final smash hefur einnig bæst í leikinn og það lýsir sér eins og aðal slagsmála-bragð, sem spilarar geta gert með því að ná Smash Ball. Hægt er að spila leikinn á netinu eða online, það gerir notandanum kleift að berjast við annað fólk í heiminum í sama bardaga.
Misheitt blóð
Misheitt blóð einkennir dýr sem viðhalda líkamshita sínum á annan hátt en dýr með jafnheitt blóð eins og spendýr og fuglar. Misheitt blóð á við um þrjá aðskilda eiginleika varmajöfnunar líkamans; útvermið blóð þar sem dýrið stjórnar líkamshita sínum með utanaðkomandi orkugjafa eins og sólinni, misheitt blóð þar sem líkamshitinn er sá sami og umhverfishiti og að síðustu hæg efnaskipti þegar dýrið er með mjög lítil efnaskipti í hvíld (getur „slökkt á líkamanum“). Dæmi um dýr með misheitt blóð eru skriðdýr.
Systur
thumb|Eurovision 2022. Systur eða Sigga, Beta og Elín eru Sigríður, Elísabet og Elín Eyþórsdætur. Þær byrjuðu aða skapa saman tónlist 2011 undir nafninu Sísý Ey og gáfu meðal annars út raftónlistarsmellinn Ain’t Got Nobody árið 2013 í samstarfi við DJ Oculus.
Pókahontas
thumb|right|Mynd af Pókahontas klæddri að hætti Evrópubúa árið 1616. Pókahontas (u.þ.b. 1596 – mars 1617), fædd undir nafninu Matoaka og síðar þekkt undir nöfnunum Amonute og Rebecca Rolfe, var amerísk frumbyggjakona sem varð fræg fyrir samskipti sín við evrópska landnema í bresku nýlendunni Jamestown í Virginíu og fyrir stuðla að friði milli þeirra og frumbyggjanna. Pókahontas var dóttir Póvatans, æðsta höfðingja samnefnds þjóðflokkasambands sem samanstóð af 28 ættbálkum í Tidewater-héraði Virginíu. Fræg saga fer af því að hún hafi bjargað lífi enska landnemans Johns Smith árið 1607 með því að henda sér yfir hann þegar faðir hennar reiddi kylfu sína til höggs og ætlaði að taka hann af lífi. Margir sagnfræðingar efast um að þessir atburðir hafi nokkurn tímann gerst í raun.
Sverrir Jakobsson
Saga Breiðfirðinga I. Fólk og rými frá landnámi til um 1400 (Reykjavík: Sagnfræðistofnun, 2015).
Auðnaróðal. Baráttan um Ísland 1096-1281 (Reykjavík: Sögufélag, 2016).
Íslenzk fornrit 31-32. Hákonar saga Hákonarsonar (ásamt Þorleifi Haukssyni og Tor Ulset, Reykjavík: Hið íslenska fornritafélag, 2013).
Lay Low
Hún hefur hitað upp fyrir Emilíönu Torrini á heimstónleikaferðalagi hennar og Of Monsters and Men á bandaríkjatónleikaferðalagi þeirra.
Lovísa samdi lagið Með hækkandi sól með systrunum Siggu, Betu og Elínu sem voru fulltrúar Íslands fyrir Eurovision 2022.
Hættir sagna í íslensku
Fallhættir
Fallhættir eru tveir (nafnháttur og lýsingarháttur, sem til er í bæði nútíð og þátíð) og draga nafn sitt af því að þeir ýmist fallbeygjast eða gegna hlutverki fallorða í setningum en tala, tíð og persóna er ekki greind:
Kirkja Jesú Krists hinna síðari daga heilögu
Það var Joseph Smith (1805 - 1844) sem var frumkvöðull trúarinnar. Trúarsamfélagið mótaðist af Brigham Young sem hafði forystu um landnám mormóna í Salt Lake City í Utah-fylki í Bandaríkjunum 1847.
Trúarkenningar
Mormónar trúa því að með Guði, hinum himneska föður, sé kona hans, hin himneska móðir. Móðirin er jöfn föðurnum í heilagleika og vísdómi.
Erfðasyndin
Kristnar kirkjur hafa kennt að Adam og Eva hafi syndgaði þegar þau átu af tré þekkingar góðs og ills og þar með fengu allir menn þegar við fæðingu sama syndaeðli. Mormónar afneita kenningunni um erfðasyndina og kenna hins vegar að synd Adams hafi verið nauðsynleg í áætlun lífsins og blessun fyrir gjörvalt mannkyn og að menn verði dæmdir fyrir eigin syndir en ekki Adams.
Helgirit
Hin dýrmæta perla, er safn opinberana, þýðinga og rita frá Joseph Smith.
Fjölkvæni og mormónar
Brigham Young sagðist einnig hafa fengið ítrekaða opinberun frá Guði 1852 um fjölkvæni og eftir það varð það mun algengara en áður. Því var meðal annars trúað að einungis þeir sem höfðu lifað í hjónabandi við fleiri en eina persónu gætu náð hæsta tilverustigi á himnum. Þrátt fyrir það var ekki meirihluti hjónabanda mormóna fjölkvænishjónabönd. Um 20 % allra hjónbanda voru af því tagi og um 60 % karla í þessum hjónaböndum höfðu einungis tvær eiginkonur og um 5 % fleiri en fimm. Nokkur dæmi eru um fjölveri, þ.e. að ein kona hafði fleiri en einn eiginmann.
18. janúar
18. janúar er 18. dagur ársins samkvæmt gregoríska tímatalinu. 347 dagar (348 á hlaupári) eru eftir af árinu.
Djákninn á Myrká
Djákninn á Myrká er ein frægasta íslenska draugasagan og segir frá djákna einum að Myrká í Eyjafirði. Nafns hans er ekki getið en hann átti í tygjum við konu eina er Guðrún hét og kom hún frá Bægisá.
Cyril Genik
Cyril Genik (f. 1857, d. 12. febrúar, 1925) var umboðsmaður úkraínskra innflytjenda til Kanada undir lok 19. aldar.
Smallville (1. þáttaröð)
Aðalleikarar
Tom Welling sem Clark Kent
Ragnar í Smára
Ragnar Jónsson (1904-1984) betur þekktur sem Ragnar í Smára var íslenskur atvinnurekandi og menningarfrömuður. Ragnar rak Smjörlíkisgerðina Smára og var ásamt því áhrifamikill maður í menningarlífi Íslendinga á 20. öld. Hann stofnaði bókaútgáfuna Helgafell árið 1942 sem gaf m.a. út verk Halldórs Laxness.
Smallville (1. þáttaröð)
Gestaleikarar
Ryan Kelley sem Ryan James
Shawn Ashmore sem Eric Summers
Mýri
Jarðvegsgerð
Í mýrum, sérstaklega óframræstum, er mikil holurýmd í jarðveginum og geymir sú holurýmd mikið af því vatni sem í mýrinni er. Vegna þess hve illa jarðvegurinn er brotinn niður getur hann verið nokkuð súr (súrefni kemst ekki að til að flýta fyrir rotnun). Þannig heldur mýrin í sér næringarefnum sem hægt er að losa með framræslu. Við það kemst einnig súrefni að svo lífræn efni grotna hraðar niður.
Jackson Pollock
Pollock átti við þunglyndi og áfengissýki að stríða og lést að lokum í bílslysi þar sem hann ók undir áhrifum.
Urðarbrunnur
thumb|[[Urður, Verðandi og Skuld|Örlaganornirnar við Urðarbrunn.]] Urðarbrunnur er brunnur í norrænni goðafræði. Hans er getið í Sæmundareddu og Snorra-Eddu.
Liechtenstein
Saga
Landið sem síðar varð Liechtenstein var hluti af ríki Franka (Mervíkinga og Karlunga) fram að Verdun-samningnum þegar ríki Karlunga var skipt upp árið 843. Liechtenstein varð þá hluti af Austur-Frankíu, en sameinaðist Mið-Frankíu aftur um árið 1000 þegar Heilaga rómverska ríkið varð til. Þar til um 1100 var retórómanska ríkjandi tungumál á svæðinu, en síðar tók þýska að breiðast út. Árið 1300 settist annar alemannískur þjóðflokkur, Walserar upprunnir frá Valais, að á svæðinu. Í þorpinu Triesenberg má enn heyra Walser-mállýskuna.
Furstadæmið
Eftir Napóleonsstyrjaldirnar í upphafi 19. aldar náði Frakkland undirtökum í Heilaga rómverska ríkinu eftir ósigurinn í orrustunni við Austerlitz 1805. Árið 1806 sagði keisarinn, Frans 2., af sér og leysti Heilaga rómverska ríkið upp, eftir 960 ára lénsstjórn. Napóleon gerði stærstan hluta keisaraveldisins að Rínarsambandinu. Þessar pólitísku hræringar höfðu mikil áhrif á Liechtenstein sem nú heyrði ekki lengur formlega undir keisarann í Vín.
Samtíminn
Árið 1929 tók Frans 1. við völdum, þá 75 ára gamall. Hann hafði nýlega gifst Elisabeth von Gutmann, auðugri konu frá Vín, en faðir hennar var gyðingur og athafnamaður frá Mæri. Enginn nasistaflokkur var stofnaður í Liechtenstein, en innan Einingarflokksins gerðust margir hallir undir nasisma og tóku að tala um Elisabeth sem „gyðingavandamál“ landsins.
Stjórnmál
Þing Liechtenstein nefnist Landtag. Þar sitja 25 þingmenn kosnir með hlutfallskosningu til 4 ára í senn. Fimmtán þeirra koma frá Oberland og tíu frá Unterland. Flokkar verða að fá minnst 8% atkvæða til að fá sæti á þinginu (það er tvö þingsæti). Þingið stingur upp á stjórn sem furstinn skipar svo formlega. Þingið getur líka samþykkt vantraust á alla stjórnina eða einstaka ráðherra.
Efnahagslíf
Liechtenstein er í tollabandalagi með Sviss og notar svissneska franka sem gjaldmiðil. Landið flytur inn um 85% af orkunotkun sinni. Liechtenstein er aðili að evrópska efnahagssvæðinu í gegnum aðild sína að EFTA frá því í maí 1995.
Míkhaíl Gorbatsjov
Uppruni
Gorbatsjov ólst mestmegnis upp hjá afa sínum og ömmu áður en hann byrjaði í skóla. Þar gekk honum mjög vel og varð fljótt mjög áhugasamur um það að læra og hafði áhuga á öllu nýju sem hann lærði. Hann hafði sérstaklega mikinn áhuga á leiklist. Leiklistahópurinn sem hann var í setti einu sinni upp leikrit sem þau ferðuðust milli bæja og þorpa með, sýndu fyrir smá aur og notuðu gróðann í að kaupa 35 skópör handa fátækustu börnunum í skólanum sem höfðu þurft að vera berfætt fram að því.
Perestrojka
Perestrojka hafði ekki tilætluð áhrif og á stjórnarárum Gorbatsjovs var stöðugur samdráttur í efnahagslífinu. Bent hefur verið á ýmsar ástæður fyrir þessu, meðal annars að Gorbatsjov hafi ekki getað notfært sér til fullnustu eða beinlínis litið fram hjá tækjum sem voru nauðsynleg til að framkvæma endurbæturnar sem hann vildi. Skortur á nauðsynjavörum varð daglegt brauð fyrir sovéska borgara og vinsældir Gorbatsjovs minnkuðu því stöðugt.
Fine Gael
Söguágrip
Upp frá því hefur Fine Gael skipst á við Fianna Fáil að leiða ríkisstjórn Írlands. Fine Gael hefur leitt stjórn ríkisins á árunum 1954–1957, 1973–1977, 1981–1982, 1982–1987, 1994–1997 og 2011–2016. Í flestum þessum stjórnum hefur Fine Gael starfað með Verkamannaflokknum og öðrum smærri þingflokkum. Árið 2011 varð Fine Gael í fyrsta sinn stærsti flokkurinn á írska þinginu eftir að Fianna Fáil galt afhroð í kjölfar alþjóðlegu efnahagskreppunnar 2008, sem kom sérlega illa niður á Írlandi. Enda Kenny varð þá forsætisráðherra Írlands í stjórnarsamstarfi Fine Gael og Verkamanna. Eftir kosningar árið 2016 töpuðu báðir stjórnarflokkarnir nokkru fylgi en Kenny myndaði þá minnihlutastjórn sem hélt velli með þingstuðningi Fianna Fáil í tilteknum málum.
Rauðrófa
Rauðrófa eða rauðbeða (fræðiheiti: beta vulgaris ssp. vulgaris v. conditiva (v. rubra)) er rótargrænmeti, rautt á lit. Rauðrófa er náskyld sykurrófu og beðju. Hún er tvíær, fyrra árið myndast rótarávöxtur en seinna árið myndast fræ.
Karl djarfi
Uppvöxtur
Sjö ára að aldri var hann látinn giftast Katrínu, dóttur Karls 7. Frakkakonungs. Hún var fimm árum eldri en brúðguminn en dó árið 1446, átján ára að aldri.
Barátta við Loðvík 11.
Karl tók við stjórn hertogadæmisins vorið 1465; faðir hans var þá enn lifandi en lagði völdin í hendur sonar síns vegna heilsuleysis. Hann gekk í bandalag við hóp annarra voldugra aðalsmanna gegn Loðvík konungi og hófu þeir stríð við konung um sumarið undir forystu Karls. Þeir báru sigurorð af konungsmönnum í bardaganum við Montlhéry 13. júlí, þar sem Karl særðist, en tókst þó ekki að brjóta konunginn á bak aftur og um haustið voru gerðir friðarsamningar þar sem Karl náði aftur nokkrum landsvæðum sem konungur hafði tekið undir sig.
Reykjahreppur
Reykjahreppur var hreppur í Suður-Þingeyjarsýslu, kenndur við bæinn Reyki í Reykjahverfi.
The Crown
Söguþráður
Þriðja serían gerist á árunum 1964-1977 og hefst með kjöri Harold Wilson til forsætisráðherra. Hún fjallar einnig um tíma Edward Heath sem forsætisráðherra. Í þriðju seríu fáum við að kynnast Karli bretaprins og Önnu prinsessu betur og þá kemur Camilla Shand einnig við sögu.
Boca Raton
Boca Raton er borg í Palm Beach County, Flórída, í Bandaríkjunum. Íbúafjöldinn árið 2020 var 97.422 og er borgin staðsett á Miami stórborgarsvæðinu, 72km norður af Miami. Nafnið Boca Raton kemur úr spænsku og þýðir munnur músar.
Konstantín 2. Grikkjakonungur
Æviágrip
Faðir Konstantíns varð konungur Grikklands eftir að Georg 2. Grikkjakonungur lést skyndilega árið 1947 og Konstantín varð þá ríkisarfi. Krónprinsinn var settur til mennta í skóla sem faðir hans hafði sett á fót í útjaðri Aþenu. Konstantín hóf síðan herþjálfun þegar hann var fimmtán ára og fór í gegnum allar deildir gríska hersins. Hann útskrifaðist sem liðsforingi frá þeim öllum og varð æðsti foringi alls herafla Grikklands á meðan hann var enn krónprins.
Eftir að Konstantín flúði frá Grikklandi var hann fyrst um sinn enn viðurkenndur af stjórninni sem konungur landsins að forminu til. Þetta breyttist árið 1973, en þá tilkynnti Georgíos Papaðopúlos, leiðtogi herforingjastjórnarinnar, að efnt yrði til þjóðaratkvæðagreiðslu til að ákvarða framtíð konungdæmisins. Niðurstaða atkvæðagreiðslunnar varð sú að tæplega 70% Grikkja kusu með því að af­nema kon­ungs­veldið og stofna lýðveldi í Grikklandi.
Konstantín lést þann 10. janúar árið 2023.
Aðflutningur
Ólöglegir innflytjendur nefnast þeir sem flytja búferlum milli landa með ólöglegum hætti, þ.e.a.s. brjóta í bága við þau lög sem sett hafa verið í landinu um innflutning fólks. Það getur bæði á við fólk sem kemst til landsins án þess að hljóta vegabréfsáritun eða fólk sem dvelur í landinu lengur en það hefur leyfi til.
Innflytjendur á Íslandi
Þann 12. nóvember 2007 var Andie Sophia Fontaine varaþingmaður Vinstri grænna fyrst innflytjenda til þess að taka sæti á Alþingi.
Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2010
Riðill A
Líkt og fjórum árum fyrr léku heimamenn í opnunarleik keppninnar, þar sem Suður-Afríka og Mexíkó skildu jöfn, 1:1. Síðar sama dag gerðu Úrúgvæ og Frakkland markalaust jafntefli. Allt logaði í deilum innan franska landsliðshópsins og lið þeirra hrundi gjörsamlega. Í næsta leik töpuðu Frakkar fyrir Mexíkó og loks fyrir heimamönnum í síðustu umferðinni. Sá sigur dugði þó gestgjöfunum ekki áfram, því markatala þeirra var slæm eftir 3:0 tap fyrir toppliði Úrúgvæ. Suður-Afríka varð því fyrsta gestgjafaþjóðin í sögunni sem mistókst að komast upp úr riðlakeppni.
Riðill D
Miklar vonir voru bundnar við afrísku liðin á fyrsta heimsmeistaramótinu sem fram fór í heimsálfunni. Einungis Gana stóð undir væntingum og komst áfram úr strembnum riðli, þar sem Þjóðverjar nældu í toppsætið. Til þess þurftu þó Ástralir, sem voru nálega fallnir úr keppni, að spilla fyrir Serbum með því að vinna þá í lokaleiknum.
16-liða úrslit
26. júní -  Nelson Mandela Bay leikvangurinn, Elísabetarhöfn, áh. 30.597 26. júní -  Royal Bafokeng leikvangurinn, Rustenburg, áh. 34.976 27. júní -  Free State leikvangurinn, Bloemfontein, áh. 40.510 27. júní -  Soccer City, Jóhannesarborg, áh. 84.377 28. júní -  Moses Mabhida leikvangurinn, Durban, áh. 61.962 28. júní -  Ellis Park leikvangurinn, Jóhannesarborg, áh. 54.096 29. júní -  Loftus Versfeld leikvangurinn, Pretoria, áh. 36.742 29. júní -  Höfðaborgarleikvangurinn, Höfðaborg, áh. 62.955
Fjórðungsúrslit
3. júlí -  Höfðaborgarleikvangurinn, Höfðaborg, áh. 64.100
Sonja Sohn
Sonja Sohn (fædd Sonja Williams, 1964 ) er bandarísk leikkona og ljóðskáld sem er þekktust fyrir hlutverk sín í Slam, The Wire og Body of Proof.
Kesara Margrét Anamthawat-Jónsson
Akademískur ferill
Kesara hóf sinn háskóla feril sem kennari við grasafræðideild Chulalongkorn háskóla (1973-1976) seinna frá 1979 sem lektor þangað til hún flutti til Íslands 1981. Kennslugreinar voru almenn grasafræði, plöntulífeðlisfræði og frumuerfðafræði. Við brottför frá Taílandi var Kesöru veitt heiðursorðan, Fjórða Orða Fílsins (The Most Exalted Order of the White Elephant, Companion (Fourth Class), จัตุรถาภรณ์ช้างเผือก) fyrir framlag hennar til menntamála í heimalandinu.
Melhveiti – ný kornjurtategund, nýtt brauð (1992 – nú)
Kesara hefur unnið að þróun nýrrar korntegundar til brauðgerðar sem hún nefnir „melhveiti“ (Triticoleymus). Það er manngerð blendingstegund sem mynduð er með víxlfrjóvgun milli melgresis og hveiti. og er talið henta í ræktun á Íslandi. Erfðamengi nokkurra stofna samanstendur að tveimur þriðju hlutum úr hveiti og einum þriðja melgresi. Kesara hefur þróað nokkra einæra stofna melhveitis sem tilbúnir eru til tilraunaræktunar. Vonir standa til að melhveitismjöl geti bætt bragð, áferð og næringargildi hveitibrauðs.
Munkaþverárklaustur
Eftir Svartadauða 1402 var mjög lengi ábótalaust á Munkaþverá, eða í nærri 30 ár. Í janúarlok 1429 brann klaustrið og kirkjan að næturlagi og allt það fé og gripir sem þar voru. Tveir prestar fórust í eldunum og sá þriðji, Þorgils, sem verið hafði forráðamaður klaustursins, brenndist svo illa að honum var ekki hugað líf. Hann varð þó næsti ábóti á Munkaþverá.
Channel Orange
Channel Orange er fyrsta plata bandaríska söngvarans Franks Ocean.
Carlos Saavedra Lamas
Stjórnmálaferill
Saavedra Lamas tók þátt í að binda enda á Chaco-stríðið milli Paragvæ og Bólivíu (1932–1935) og vakti bæði athygli í Suður-Ameríku og á alþjóðavettvangi með milligöngu sinni í deilunni. Strax og hann tók við utanríkisráðuneytinu hóf Saavedra Lamas að leggja grunn að friðarsáttmála í deilunni. Þann 2. ágúst árið 1932 átti hann frumkvæði að yfirlýsingu í Washington þar sem hann fékk amerísku ríkin til að staðfesta að þau myndu ekki viðurkenna breytingu á landsvæði í heimshlutanum sem hefðu orðið fyrir tilstilli hervalds. Næst samdi hann drög að griðar- og sáttasamningi sem sex Suður-Ameríkuríki undirrituðu í október 1933. Öll hin Ameríkuríkin fylgdu fordæmi þeirra við sjöundu sam-amerísku ráðstefnuna í Montevídeó tveimur mánuðum síðar. Árið 1935 skipulagði Saavedra Lamas milligöngu sex hlutlausra Suður-Ameríkuríkja sem leiddi til þess að Paragvæ og Bólivía lögðu niður vopnin sama ár. Árið 1934 hafði Saavedra Lamas kynnt suður-amerískt friðarsamkomulag fyrir Þjóðabandalaginu, þar sem það hlaut góðar viðtökur og var undirritað af ellefu ríkjum. Saavedra Lamas var kjörinn forseti Þjóðabandalagsins árið 1936.
Changzhou Benniu alþjóðaflugvöllurinn
Saga
Grunnur að flugvellinum var upphaflega byggður 1961. Árið 1985 var samþykkt að flugvöllurinn yrði notaður bæði fyrir hernaðarflug og til borgaralegra nota. Árið síðar var hann opnaður formlega fyrir farþega.
Nútría
Nútríur eru með stærri nagdýrum. Fullorðin dýr eru 5-9 kíló að þyngd og allt að 60 cm löng, auk þess sem halinn er 30-45 cm. Þeim er stundum ruglað saman við bísamrottur en þær eru minni og halinn flatari. Feldurinn er dökkbrúnn, ytri hárin gróf en þau innri mjúk. Spenar kvendýra eru hátt á síðunum en ekki neðan á kviðnum og geta ungarnir því sogið þótt móðirin sé í vatni. Framtennur nútríunnar eru áberandi rauðar.
Einvígi
Einvígi voru þekkt aðferð til að leysa deilumál víða í Evrópu allt fram á 20. öld, og tóku á sig ýmsar myndir. Algengt var að tveir menn útkljáðu deilumál sín með skotvopnum eða sverðum, og var þá farið að ákveðnum reglum. Margir þekktir menn hafa verið drepnir í einvígum, t.d. rússneska skáldið Alexander Púskín sem dó úr sárum sínum árið 1837 eftir einvígi við elskhuga eiginkonu sinnar.
Klettahnúta
Klettahnúta eða blámjalta (latin: Astragalus norvegicus) er tiltölulega sjaldgæf planta í ertublómaætt (Fabaceae). Hún verður 20 til 35 sm há, með uppréttum, stífum stöngli og fjaðurlaga blöð án klifurþráða. Ljósgráblá til blá blómin koma í júlí - ágúst.
Raunveruleikur
Raunveruleikur eða raunveruleikaspil er tölvuleikur, hlutverkaspil(RPG) eða rauntímaspunaspil(LARP) sem fer fram í raunheimi eða þar sem leikvettvangurinn blandast hinum raunverulega heimi.
Borussia Dortmund
Liðið spilar á Westfalenstadion sem er stærsti völlur Þýskalands og eru hæstu meðaláhorfendatölur í heimi hjá BVB.
Alnus acuminata
Lýsing
Alnus acuminata verður að 25m hátt tré með beinan stofn allt að 150 sm gildum.
Timbur
Timbrið er létt eða meðalþungt, rauðbrúnt og fínkornótt. Hann er notaður í smíði brúa og í stoðir, í kistur, kassa, húsgögn og krossvið. Hann er einnig góður eldiviður með stöðugum bruna.
Robert Mugabe
Robert Gabriel Mugabe (21. febrúar 1924 – 6. september 2019) var byltingar- og stjórnmálamaður frá Simbabve sem var forseti landsins frá 1987 til 2017. Hann var þar áður forsætisráðherra Simbabve frá 1980 til 1987. Hann var flokksformaður ZANU (Zimbabwe African National Union; Hins afríska þjóðarbandalags Simbabve) og síðar formaður ZANU - Þjóðernisfylkingarinnar frá árinu 1980. Mugabe var afrískur þjóðernissinni en skilgreindi sig á áttunda og níunda áratugnum sem marx-lenínista. Frá og með tíunda áratugnum skilgreindi hann sig þó aðeins sem sósíalista og stefnumál hans gengu undir nafninu mugabeismi.
Ingólfur Guðbrandsson
Ingólfur stofnaði ferðaskrifstofuna Útsýn árið 1963 og var forstjóri fyrirtækisins til ársins 1988. Síðar stofnaði hann Heimsklúbb Ingólfs, Prima og rak til ársins 2002.
ANZUS
Samningurinn var einn af mörgum sem Bandaríkin gerðu frá 1949 til 1955 við upphaf Kalda stríðsins vegna þeirrar ógnar sem þau töldu stafa af kommúnisma. Upphaflega var samningurinn þríhliða en árið 1986 var Nýja-Sjáland rekið úr samstarfinu eftir að landið lýsti sig kjarnorkuvopnalaust svæði. Eftir það varð samningurinn aðeins tvíhliða milli Nýja-Sjálands og Ástralíu annars vegar og Ástralíu og Bandaríkjanna hins vegar. Utanríkisráðherrar Bandaríkjanna og Ástralíu funda árlega í samræmi við ákvæði samningsins.
Þingeyraklaustur
Klaustrið varð mjög auðugt og var eitt helsta klaustur landsins. Margir munkanna voru fræðimenn. Í klaustrinu voru samin og skrifuð upp ýmis fornrit, sem enn eru til og stóð klaustrið í miklum blóma þegar Karl Jónsson var þar ábóti. Þá voru í klaustrinu margir lærðir menn, svo sem munkarnir Gunnlaugur Leifsson og Oddur Snorrason. Einnig átti klaustrið blómaskeið á tíma Guðmundar ábóta (1309-1338) og Arngrímur Brandsson, sem var ábóti 1350-1361, var líka mikill fræðimaður.
Dægurflugur
Dægurflugur eða maíflugur (fræðiheiti: Ephemeroptera) er ættbálkur skordýra. Dægurflugur eru vatnaskordýr sem vaxa í eitt ár í gyðluformi í ferskvatni og lifa eftir það í mjög stuttann tíma sem fullvaxta skordýr eða allt frá hálftíma að nokkrum dögum. Dægurflugur eru ásamt vogvængjum annar tveggja eftirlifandi ættbálka í Palaeoptera innflokknum.
Blanka af Kastilíu
Blanka var dóttir Alfons 8., konungs Kastilíu, og Elinóru drottningar, sem var dóttir Hinriks 2. Englandskonungs og Elinóru af Akvitaníu. Þegar Filippus 2. Frakkakonungur og Jóhann landlausi Englandskonungur, móðurbróðir Blönku, sömdu frið sín á milli árið 1200 var eitt af ákvæðum samningsins að Loðvík, krónprins Frakklands, skyldi giftast dóttur Elinóru. Upphaflega mun Urraca, systir Blönku, hafa átt að vera brúðurin en þegar Elinóra amma þeirra kom til Kastilíu að sækja hana var það álit hennar að Blanka yrði hentugri Frakklandsdrottning og hún fór því með hana til Frakklands í staðinn vorið 1200. Loðvík krónprins og Blanka gengu í hjónaband 23. maí árið 1200 og voru þá bæði tólf ára að aldri.
Loðvík 8. Frakkakonungur
Konungur Frakklands
Loðvík átti líka í hörðum deilum við Teóbald 4., greifa af Champagne, en ekki kom þó til átaka á milli þeirra. En árið 1226 réðist Loðvík í herför (kallaða krossferð) gegn Raymond 7. greifa af Toulouse, sem páfinn hafði bannfært fyrir stuðning við kaþara, og varð vel ágengt. Hann hertók meðal annars borgina Avignon, sem áður hafði heyrt undir hið Heilaga rómverska ríki en tilheyrði eftir þetta Frakkakonungi. En á heimleiðinni veiktist hann af blóðkreppusótt og dó 8. nóvember 1226 í Montpensier-höll í Auvergne. Hann er grafinn í St. Denis-klausturkirkjunni í París.
Gran Sasso
Á fjallinu er þjóðgarður; Gran Sasso-þjóðgarðurinn.
Prótagóras (Platon)
Prótagóras er mikilvæg sókratísk samræða eftir forngríska heimspekinginn Platon. Megnumfjöllunarefnið er hvort hægt sé að kenna mönnum að vera dygðugir.
Loujain al-Hathloul
Loujain al-Hathloul (f. 31. júlí 1989) er sádi-arabísk kvenréttindakona, áhrifavaldur á samfélagsmiðlum og fyrrum pólitískur fangi. Hún er útskrifuð úr Háskólanum í Bresku Kólumbíu. Al-Hathloul hefur nokkrum sinnum verið handtekin og síðan sleppt fyrir að óhlýðnast banni gegn því að konur aki bílum í Sádi-Arabíu. Hún var handtekin í maí árið 2018 ásamt fleiri kunnum kvenréttindakonum fyrir að „reyna að grafa undan stöðugleika konungsríkisins“. Í október árið 2018 var eiginmaður hennar, uppistandarinn Fahad Albutairi, einnig framseldur til sádi-arabískra stjórnvalda frá Jórdaníu og var settur í fangelsi. Hathloul var sleppt úr fangelsi þann 10. febrúar 2021.
Fenrisúlfur
Fenrisúlfur fjötraður
Æsir ákváðu að búa til nýjan fjötur sem kallaður var Drómi og var tvöfalt sterkari en Læðingur. Sögðu æsin þá að tvöföld frægð biði hans ef honum tækist að leysa sig úr þessum fjötri. Úlfurinn fer létt með það að leysa sig úr reipinu. Þaðan er komið orðatiltækið "að drepa úr dróma" sem merkir "að leysa úr fjötrum".
Loujain al-Hathloul
Handtaka og pyndingar á árunum 2018–2020
Í desember 2018 var al-Hathloul í fangelsi ásamt öðrum aðgerðasinnum í þorpinu Dahaban. Að sögn bróður Loujain, Walid al-Hathloul (sem býr í Ontario í Kanada) hafði Loujain í febrúar 2019 verið færð í al-Ha'ir-fangelsið.
Þann 11. apríl lýsti systir Loujain, Lina al-Hathloul, yfir áhyggjum að því að Loujain hefði aftur verið pynduð í fangelsi þar sem ekki hafði heyrst frá henni í rúma 60 daga.
James Patrick Stuart
Einkalíf
Stuart hefur verið giftur Jocelyn síðan árið 2000 og saman eiga þau tvö börn.
Leikhús
Stuart hefur komið fram í leikritum á borð við The Normal Heart, Just Thinking, Francis & the President og Wonderland.
Sjónvarp
Stuart hefur leikið stór gestahlutverk í þáttum á borð við CSI: Crime Scene Investigation, The Closer, Supernatural, 90210 og Andy Richter Controls the Universe.
Guðmundur Jónsson (söngvari)
thumb|right|EP plata frá 1965. thumb|right|LP platan "Lax, lax, lax" frá 1969. thumb|right|Stór (Long Playing) plata með Einsöngvarakvartettinum frá 1972. thumb|right|LP plata með Lúðrasveit Reykjavíkur 1975. thumb|right|LP jólaplata með Guðrúnu Á. Símonar frá 1975. thumb|right|LP plata með Einsöngvarakvartettinum frá 1978. thumb|right|LP platan "Einsöngslög og óperuaríur" frá 1982.
Æviágrip
Foreldrar hans voru Halldóra Guðmundsdóttir frá Akranesi og Jón Þorvarðsson, kaupmaður í Reykjavík.
Sagnmyndir
Germynd
Germynd er algengasta sagnmyndin. Áherslan er á geranda setningarinnar; t.d. Jón klæddi sig, móðirin klæðir drenginn.
Miðmyndarsögn
Sumar sagnir eru aðeins til miðmynd (t.d. sagnirnar nálgast, vingast, óttast, öðlast, ferðast, heppnast og kallast) og eru þær kallaðar miðmyndarsagnir.
Hirohito
Seinni heimsstyrjöldin
Sagnfræðinga greinir á um hvort hin opinberlega söguskýring eigi við rök að styðjast. Opinberlega er því haldið fram að Showa keisara hafi 5. september ekki hugnast að undirbúa stríðsrekstur fyrst og huga svo að diplómatískri lausn deilumála og gaf það í skyn að hann myndi brjóta aldagamla hefð með því að spyrja yfirmenn hers og flota beint á keisarlegum fundi daginn eftir. Konoe forsætisráðherra taldi Showa á að ræða málið frekar í einkasamtölum. Osami Nagano, fyrrverandi flotaráðherra, sagði síðar „Ég hef aldrei séð keisarann haga sér á þann hátt í aðra tíð, roðna í framan og hækka róminn.“ Engu að síður var vígvæðingu framhaldið. Showa keisari lagði áherslu á mikilvægi friðsamlegrar lausnar. Nokkrum vikum síðar höfðu ráðherrarnir í ríkisstjórninni sett hinn herskáa Hideki Tojo í embætti forsætisráðherra. Showa keisari setti hann formlega í embætti en raunverulegur keisaralegur stuðningur við Tojo er dreginn í efa.
Eftir stríð
Hann varð fyrsti japanski keisarinn til að gangast undir skurðaðgerð 22. september 1987. Í ljós kom að hann var með krabbamein, sem samkvæmt hefð var haldið leyndu fyrir keisaranum. 19. september 1988 þjáðist hann af blæðingu og heilsu hans hrakaði eftir það. Klukkan 6:33 að morgni 7. janúar 1989 lést Showa keisari. Klukkan 7:55 tilkynnti Shoichi Fujimori yfirmaður japönsku keisarahallar skrifstofunnar opinberlega um andlát keisarans. Þá greindi hann og í fyrsta skipti frá veikindum Showa keisara. Þann 24. febrúar fór útför hans fram að shinto-sið og var hann grafinn í Hachioji í Tókýó.
William Katt
William Theodore Katt (f. 1950) er bandarískur leikari.
Finnska karlalandsliðið í knattspyrnu
Liðið komst í fyrsta sinn á stórmót á EM 2021.
Leicester
Viðburðir
Leicester Comedy Festival er árleg hátíð skemmtikrafta í borginni. Henni var hleypt af stokkuknum 1994 og stóð þá í heila viku. Í dag koma skemmtikraftar hvaðanæva af í heiminum og stendur yfir í 17 daga. 60 þús manns hátíðina heim og er hún meðal fimm mestu hátíða sinnar tegundar í heimi.
Í Leicester er haldin stærsta Diwali (eða Devali) hátíð Indverja utan Indlands.
Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu
Núverandi meistarar eru  eftir sigur á í úrslitaleiknum.
Besti árangur annarra liða
+ Keppir ekki lengur undir eigin merkjum.
Alþingiskosningar 2003
Stjórn Framsóknar- og Sjálfstæðisflokks undir forystu Davíðs Oddssonar hélt þingmeirihluta sínum þrátt fyrir að Sjálfstæðisflokkurinn tapaði fjórum sætum. Samfylkingin bætti við sig þremur sætum, Frjálslyndi flokkurinn tveimur, Vinstri-grænir töpuðu einum manni og Framsóknarflokkurinn stóð í stað.
The Unit (1. þáttaröð)
Fyrsta þáttaröðin af The Unit var frumsýnd 7.maí 2006 og sýndir voru 13 þættir.
Amerískur krókódíll
Í Bandaríkjunum er nánast einungis hægt að finna Ameríska Krókódílinn í syðri enda Florida fylkisins en það hafa fundist tveir í kringum Tampa Bay svæðið. Í dag eru um það bil 2000 Amerískir Krókódílar í Bandaríkjunum sem er mikið miðað við að þeir voru einungis í kringum nokkur hundruð á áttunda áratugnum.
Ameríski krókódíllinn treystir mikið á sólina og hlýjar uppsprettur til þess að halda sér hita. Þeir stjórna líkamshita sínum annaðhvort með því að liggja í sólinni eða færa sig milli staða þar sem vatnið er heitara. Ef vatnið er of kalt þá geta þeir ekki lifað það af lengi. Ef þeir eru liggjandi í sólbaði og sjá annað dýr koma skyndilega að sér hlaupa þeir í átt að vatninu. Það er mikill misskilningur að þeir séu þá að undirbúa árás. Ef krókódílar eru að undirbúa árás vilja þeir fara hægt í vatnið og synda nánast hreyfingalausir í átt að bráðinni. Krókódíll sem sprettir að vatninu og gefur fá sér hávaða er líklega hræddur.
Farúk Egyptalandskonungur
Farúk (11. febrúar 1920 – 18. mars 1965) var næstsíðasti konungur Egyptalands og tíundi þjóðhöfðingi landsins af ætt Múhameðs Alí. Hann tók við af föður sínum, Fúad 1., sem konungur þann 28. apríl árið 1936 og ríkti til 26. júlí árið 1952, en þá var honum steypt af stóli og nýfæddur sonur hans, Fúad 2., gerður konungur í hans stað. Farúk lést þrettán árum síðar í útlegð á Ítalíu. Systir Farúks, Fosía, var fyrsta eiginkona Múhameðs Resa Pahlavi Íranskeisara.
Jómsborg
Flestir fræðimenn telja að Jómsborg hafi verið einhvers staðar á eyjunni Wolin, við norðvesturhorn Póllands. Hefur borgin Wolin einkum verið tilgreind í því sambandi, því að þar hafa fundist miklar minjar frá víkingaöld.
Daruma
Brúðan á að tákna búddhamunkinn Bodhidharma sem á japönsku er kallaður daruma og þaðan kemur heiti brúðunnar. Brúðan er búin til án handa og fóta og vísar það til þess að munkurinn sat í níu ár fyrir framan klettavegg og hugleiddi. Munkurinn var einnig sagður stunda jóga og bardagalist og er sagður hafa lagt grunn að shaolin kung fu. Daruma brúða er talin verkfæri til að uppfylla óskir þannig að fyrst er annað auga brúðunnar litað og henni stillt upp á stað þar sem sá sem óskar fer framhjá á hverjum degi. Ef óskin rætist þá litast hitt augað líka og eftir það má brenna brúðuna í hofi.
Ölgerðin Egill Skallagrímsson
Saga
Léttölið Egils Pilsner kom á markað sama ár en áfengisbann gekk í gildi 1915 og eftir það var bannað að framleiða áfengt öl með meira en 2,25% vínandamagn. Gjarnan voru ráðnir bruggmeistarar frá Þýskalandi og Danmörku til að hafa yfirumsjón með ölframleiðslunni, en fyrirtækið fékkst líka við gosdrykkjagerð (sbr. Egils appelsín).
Sumartími
thumb|300px Sumartími er hugtak yfir kerfi sem er ætlað að spara dagsbirtu. Þegar sumartími tekur gildi er klukkan færð fram um eina klukkustund frá opinberum staðartíma og haldið þannig yfir vor- og sumarmánuði. Þegar klukkunni er breytt á þennan veg birtir seinna á morgnana og sólin er á lofti klukkutíma lengur.
Allianz Arena
thumbnail|hægri|Allianz-leikvangurinn. Allianz Arena eða Allianz-leikvangurinn er knattspyrnuleikvangur norðan við München í Þýskalandi. Leikvangurinn tekur 75 þúsund manns í sæti og opnaði 30. maí 2005. Leikvangurinn var hannaður af svissneska arkitektafyrirtækinu Herzog & de Meuron. Bayern München spilar heimaleiki sína þar.
Skotland
Elstu heimildir
Hernámi Rómverja á Bretlandi lauk aldrei og mestur hluti þess lands sem er Skotland í dag var aldrei undir yfirráðum þeirra. Fyrstu herfarir Rómverja inn í Skotland áttu sér stað árið 79 þegar Gnaeus Julius Agricola réðist þangað inn. Hann sigraði skoskan her í orrustunni við Mons Graupius árið 83. Eftir að Rómverjar höfðu unnið sigur reistu þeir virki meðfram Gask-hryggnum, nálægt Hálandamisgenginu. Þremur árum eftir orrustuna höfðu herir Rómverja hins vegar hörfað til Syðri Upplandanna. Leifar af rómverskum virkjum sem voru reist á 1. öld hafa fundist allt norður til Moray-fjarðar. Þegar Trajanus komst til valda höfðu Rómverjar hörfað aftur fyrir línu milli Tyne-fljóts og Solway-fjarðar. Þar reisti eftirmaður Trajanusar, Hadríanus, Hadríanusarmúrinn og Limes Britannicus urðu norðurlandamæri Rómaveldis. Áhrif rómverskrar menningar á suðurhluta landsins voru mikil og Rómverjar kynntu landsmönnum kristni.
Miðaldir
Á 9. öld varð óttinn við víkinga til þess að gelískur konungur, Cináed mac Ailpín, náði völdum í Piktalandi og stofnaði þar konungsættina sem nútímakonungar rekja ættir sínar til. Þetta markaði upphafið að endalokum sérstakrar piktískrar menningar. Konungsríkið var kallað Alba og náði yfir sama land og Piktaland áður, en var gelískt. Undir lok 10. aldar dó piktíska út sem tungumál og íbúar töluðu eftir það gelísku. Konungsríkið stækkaði bæði til suðurs, inn í fyrrum lönd Norðymbralands, og til norðurs inn í Moray. Um árþúsundsskiptin safnaðist landbúnaðarland á færri hendur og fyrstu bæirnir voru stofnaðir.
Árnýöld
Jakobítar, fylgismenn konunga af Stúartætt, nutu töluverðs fylgis í Hálöndunum og norðausturhlutanum, sérstaklega meðal íbúa sem aðhylltust biskupakirkju og kaþólska trú. Tvær stórar uppreisnir voru gerðar á 18. öld, Jakobítauppreisnin 1715 og Jakobítauppreisnin 1745, en hvorugri þeirra tókst að hnika valdi Hannóverættar yfir bresku krúnunni. Jakobítahreyfingin var á endanum brotin á bak aftur með ósigri þeirra í orrustunni við Culloden, sem var jafnframt síðasta skiptið sem tvö lið fylktu sér til orrustu á breskri grundu.
Iðnbyltingin og skoska upplýsingin
Í Hálöndunum tóku ættarhöfðingjar smám saman að líta fremur á sig sem hefðbundna landeigendur en ættarleiðtoga. Félagslegar og efnahagslegar breytingar birtust greinilega þegar Hálandahreinsanirnar hófust og ættbálkakerfið hrundi.
21. öldin
Skoska þinghúsið var opnað í Holyrood í október 2004 eftir tafir á framkvæmdum og framúrkeyrslu. Það blandaða kosningakerfi sem notað er í þingkosningum (viðbótarþingmannakerfið) varð til þess að enginn flokkur náði hreinum meirihluta í fyrstu þremur þingkosningum. Skoski þjóðarflokkurinn undir forystu Alex Salmond náði meirihluta í þingkosningum 2011 með 69 þingsæti af 129. Velgengni flokksins ruddi brautina fyrir þjóðaratkvæðagreiðslu um sjálfstæði Skotlands 2014 þar sem meirihluti, eða 55%, kaus gegn sjálfstæði. Eftir atkvæðagreiðsluna fékk skoska þingið meiri völd í skattamálum samkvæmt tillögum Smith-nefndarinnar.
Jarðfræði
Hálöndin eru fjalllend og þar er að finna hæstu tinda Bretlandseyja. Við Skotland eru yfir 790 eyjar sem skiptast í fjóra meginklasa: Hjaltlandseyjar, Orkneyjar, Innri Suðureyjar og Ytri Suðureyjar. Þar er að finna fjölda vatna, eins og Loch Lomond og Loch Ness. Við ströndina eru sums staðar lág beitilönd sem eru kölluð machair.
Stjórnmál
Í kosningunum 2016 vann Skoski þjóðarflokkurinn (SNP) 63 af 129 mögulegum sætum á þinginu. Humza Yousaf formaður flokksins hefur verið æðsti ráðherra Skotlands frá mars 2023. Íhaldsflokkurinn er stærsti stjórnarandstöðuflokkurinn en Verkamannaflokkurinn, Frjálslyndir demókratar og Græni flokkurinn hafa einnig umboð á þinginu. Næstu kosningar í Skotlandi verða ekki síðar en 2026.
Sveitarfélög
thumb|Kort sem sýnir sveitarfélög. Skotlandi er skipt á ýmsa vegu í ýmsu samhengi, í kjördæmi, heilsugæsluumdæmi, héraðsdómsumdæmi og svo framvegis. Frá 1. apríl 1996 hefur eina staðbundna stjórnsýslustigið verið 32 sveitarfélög eða sveitarstjórnarsvæði (council areas). Stjórnir þeirra bera ábyrgð á allri þjónustu í héraði. Sveitarstjórnarfulltrúar er kosnir til fimm ára í senn. Oftast er forseti sveitarstjórnar titlaður Lord Provost, en framkvæmdastjóri er skipaður yfir hvert sveitarstjórnarsvæði. Samfélagsráð eru óformleg samtök sem eru mynduð fyrir minni svæði innan sveitarstjórnarsvæðisins.
Kandís
Kandís (eða steinsykur) er sælgæti samansett úr stórum sykur-kristöllum. Kandís var áður fyrr selt á þræði á Íslandi og var slíkur kandísstrangi kallaður sköndull. Litlir einstakir molar voru aftur á móti kallaðir kandískörtur.
Rómaveldi
thumb|400px|Kort af rómverska heimsveldinu þegar það var stærst, á tímum [[Trajanusar 98-117 e.Kr.]] Rómaveldi eða rómverska heimsveldið var ríki og menningarsvæði í kringum Miðjarðarhaf og í Vestur-Evrópu sem var stjórnað frá Rómarborg. Samkvæmt fornri trú var Róm stofnuð árið 753 f.Kr. Um miðja 4. öld f.Kr. hófst útþensla ríkisins sem varð um síðir að heimsveldi. Rómaveldi stóð öldum saman en venja er að miða endalok Rómaveldis við árið 476 e.Kr. (þegar síðasta keisaranum í Róm var steypt af stóli). Eftir það lifði þó austrómverska keisaradæmið, sem klofið hafði verið frá því vestrómverska árið 364 og var stjórnað frá Konstantínópel. Sögu rómverska heimsveldisins má skipta í þrjú tímabil: rómverska konungdæmið, rómverska lýðveldið og rómverska keisaradæmið. Það var ekki fyrr en seint á lýðveldistímanum og á tíma keisaradæmisins sem yfirráðarsvæði Rómar fór að færast út fyrir Appennínaskagann. Rómversk menning hafði mikla sögulega endurómum á Vesturlöndum í þróun á sviði laga, stríðs, tækni, bókmennta, listar og byggingarlistar.
Rómverska konungdæmið
Róm óx út frá byggð umhverfis vað yfir ána Tíber, þar sem mættust verslunarleiðir. Fornleifafræðilegar rannsóknir benda til þess að Róm hafi sennilega verið stofnuð einhvern tímann um á 9. eða um miðja 8. öld f.Kr. af fólki frá tveimur ítölskum þjóðflokkum, Latínum og Sabínum, á Palatín-, Kapítól- og Quirinalhæðum.
Rómverska lýðveldið
Í kjölfarið varð Oktavíanus óumdeildur valdhafi Rómar, og þótt að nafninu til hafi hann einungis gegnt ýmsum embættum rómverska lýðveldisins var hann þó í raun nokkurs konar einvaldur allt til æviloka. Hann hélt völdum í yfir fjóra áratugi og mótaði á þeim tíma vald keisarans. Venjan er að telja Oktavíanus fyrsta keisarann og miða upphaf keisaratíðar hans við árið 27 f.Kr. er samkomulag náðist milli hans og öldungaráðsins um völd hans en öldungaráðið veitti honum að því tilefni virðingarheitið Ágústus.
Samfélag
thumb|right|300px|Forum Romanum var miðpunktur Rómaborgar. Rómverskt samfélag var stéttskipt. Frjálsir íbúar Rómaborgar skiptust í patrísea (aðalsmenn) og plebeia (almenning). Patrísear voru hærra settir í stjórnmálum borgarinnar og í upphafi einokuðu þeir nánast öll helstu embættin. Með tíð og tíma urðu áhrif og völd plebeia meiri, þó togstreita milli þessara hópa hafi alltaf verið til staðar. Riddararstéttin (equites) var upphaflega stétt manna sem tilheyrðu riddaraliðinu í hernum, og var þá eingöngu skipuð patríseum. Síðar gátu einnig plebeiar tilheyrt stéttinni og var þá miðað við ákveðnar lágmarkseignir. Tenging riddarastéttarinnar við herinn varð smám saman óljósari og segja má að riddarastéttin hafi í raun haft öll völd á lýðveldistímanum; stjórnmálaleg, efnahagsleg og hernaðarleg. Öldungaráðsmenn voru einskonar elíta innan riddarastéttarinnar. Á keisaratímanum voru völd riddarastéttarinnar áfram mikil innan stjórnkerfis keisaranna. Í skattlöndunum voru mestmegnis íbúar sem höfðu ekki rómverskan ríkisborgararétt og sérstök lög giltu um þá og samskipti þeirra við fullgilta ríkisborgara. Ríkisborgararéttur var gefinn íbúum Ítalíuskagans á fyrstu öld fyrir Krist og öllum frjálsum íbúum Rómaveldis árið 212 e.Kr. Þrælar voru lægst settir í rómversku samfélagi og höfðu lítil sem engin réttindi, enda voru þeir í raun algerlega á valdi eigenda sinna. Frelsaðir þrælar fengu flest réttindi ríkisborgara en höfðu þó skyldum að gegna gagnvart fyrrum eigendum sínum. Konur í Rómaveldi máttu ekki kjósa eða bjóða sig fram í embætti þó þær hefðu ríkisborgararétt. Fjölmörg dæmi eru þó um áhrifamiklar og valdamiklar konur í sögu heimsveldisins.
Fyrsta skóflustunga
thumb|right|Fyrsta skóflustungan tekin að [[Murtalbahn-járnbrautinni í Murau í Austurríki 1893.]] Fyrsta skóflustunga er athöfn sem fram fer við upphaf byggingarframkvæmdar. Oft eru það stjórnmálamenn eða athafnamenn sem taka fyrstu skóflustunguna. Athöfnin getur farið fram mörgum mánuðum (eða jafnvel árum) áður en hin eiginlega framkvæmd hefst. Fyrsta skóflustungan er þannig yfirlýsing um að ætlunin sé að byggja á þeim stað fremur en eiginlegt upphaf framkvæmdatímans. Stundum er skóflan sem notuð er varðveitt eftir athöfnina og stillt út til sýnis þegar byggingin er fullbúin.
Hubei
thumb|alt=Landakort sem sýnir legu Hubei héraðs í miðhluta Kína.|Kort sem sýnir legu Hubei héraðs í miðhluta Kína. Hubei (kínverska: 湖北; rómönskun: Húběi) er landlukt hérað í mið-Kína. Höfuðborg héraðsins er Wuhan sem þjónar sem miðstöð samgangna, stjórnmála, menningar og efnahags Mið-Kína.
Hubei, liggur í hjarta Kína og myndar hluta af miðju vatnasvæði Jangtse fljóts (eða Bláár). Nafn héraðsins þýðir „norður af vatninu“ og vísar til stöðu þess norðan við Dongting-vatn. Fram að valdatíma hins mikla Kangxi keisara (1661–1722) Tjingveldisins (1644–1911/12) mynduðu Hubei og nágrenni þess í Hunan hérað, eitt hérað, Huguang. Þeim var síðan skipt upp og gefið núverandi nöfn, byggt á staðsetningu þeirra miðað við Dongting vatnið: Hubei, sem þýðir „norður af vatninu“; og Hunan, „suður af vatninu.“
Hin mikla „Þriggja gljúfra stífla“ er staðsett við Yichang, vesturhluta Hubei. Hún er heimsins stærsta fallorkustífla með 22.500 megavatta framleiðslugetu sem svarar til 5 prósenta af rafmagnsnotkun Kína. Hún var tilbúin til notkunar árið 2009.
Wuhan
Wuhan gerðist vinabær Kópavogs í tengslum við kínverska menningarhátíð 2007.
Hælisleitandi
Á Íslandi
Langur meðferðartími umsókna hefur sætt gagnrýni á Íslandi en Sigríður Andersen, dómsmálaráðherra, ákvað að stytta tímann niður í 3 daga í kjölfarið.
Sannleikur
Fyrsti vandi heimspekingsins er að ákveða hvers konar hlutir geti verið sannir eða ósannir, það er að segja að finna svonefnda sannbera. Í húfi er orðaforðinn, sem við notum til að fjalla um sannleikann. Síðan eru til fjölmargar kenningar um hvað geri sannberana sanna. Sumar kenningar, „þéttar“ kenningar, fara með sannleika líkt og eiginleika sem einkenna sannberana. Aðrar kenningar, sem teljast til úrdráttarhyggjunnar, leggja til að sannleikur sé lítið annað en hagnýtt tól í tungumáli okkar en standi ekki fyrir neinn eiginleika sem sannberar geta haft. Þessar kenningar eru undir áhrifum frá nýjungum í formlegri rökfræði sem hafa varpað ljósi á hvernig sannleikur virkar bæði í formlegum kerfum og náttúrulegum tungumálum. Óháðar þessum vandamálum eru gátur um hvernig við vitum að eitthvað sé satt. Maður virðist vita að maður finni fyrir tannpínu á annan hátt en maður veit að jörðin sé þriðja reikistjarnan frá sólu. Ef til vill er önnur þekkingin huglæg og fengin með innskoðun en hin hlutlæg og fengin með athugunum eða gildum ályktunum. Á sama hátt virðist sannleikur stundum velta á viðhorfi manns og bakgrunni en stundum vera algildur og óháður afstöðu manns. Heimspekingar hafa afar mismunandi hugmyndir um öll þau atriði sem hér hafa verið nefnd.
Úrdráttarhyggja
Ein ítarlegasta kenningin af þessu tagi er setningarhlutverkakenningin sem Dorothy Grover, Joseph Camp og Nuel Belnap settu fyrst fram sem nánari útfærslu á kenningu F. P. Ramseys. Þau færðu rök fyrir því að setningar á borð við „Þetta er satt“ hafi setningarhlutverk og endurtaki einungis inntak annarra setninga. Á sama hátt og „hann“ merkir það sama og „hundurinn minn“ í setningunni „Hundurinn minn var svangur og þess vegna fékk hann að borða“ á „Þetta er satt“ að merkja það sama og „Það rignir“ ef einn maður segir síðarnefndu setninguna og annars segir síðan þá fyrrnefndu.
Brissafi
Brissafi er vökvi sem myndast í brisinu sem er hluti af meltingarkerfi líkamans. Brissafinn sér um stóran hluta efnameltingar í smáþörmum. Hann myndast í brisinu og berst þaðan eftir brisgöngum í skeifugörnina sem er fyrsti hluti smáþarmanna.
Arthur Miller
thumb|right|Arthur Miller Arthur Asher Miller (17. október 1915 – 10. febrúar 2005) var bandarískt leikskáld og rithöfundur. Hann var áberandi í bandarísku bókmenntalífi og kvikmyndum í yfir 61 ár. Best þekktu verk Arthur Millers eru Í deiglunni og Sölumaður deyr, en þau hafa bæði verið sett upp í íslensku leikhúsi. Hann var einnig þekktur fyrir skammvinnt hjónaband sitt við leikkonuna Marilyn Monroe (1956-1961) sem snerist til gyðingdóms fyrir hann.
Þjóðarflokkurinn (Spánn)
Í kosningum árið 2011 fékk PP 44.62% atkvæða og 186 sæti í þinginu Congreso de los Diputados en PSOE hrökklaðist frá völdum og tapaði 59 þingmönnum.