cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Þórdís Snorradóttir
Þórdís Snorradóttir var íslensk kona á 13. öld en um fæðingar- og dánarár hennar er ekki vitað. Hún var laundóttir Snorra Sturlusonar en móðir hennar hét Oddný. Árið 1224 gifti Snorri hana Þorvaldi Vatnsfirðingi, sem var orðinn roskinn og mörgum áratugum eldri en Þórdís, og tengdist hjónabandið sættum þeirra Snorra og Þorvaldar, sem höfðu átt í deilum. Þau bjuggu í Vatnsfirði og áttu saman tvö börn, Kolfinnu og Einar. Þórdís var á Gillastöðum í Króksfirði með manni sínum 6. ágúst 1228, er Hrafnssynir brenndu hann þar inni, og var hún dregin út um op á vegg og bjargaðist. Stjúpsynir hennar, Þórður og Snorri, tóku þá við veldi föður síns þótt ungir væru en Þórdís vildi ekki fara í Reykholt til föður síns þótt hann vildi fá hana til sín. Ekki löngu síðar eignaðist hún barn með manni sem kallaðist Ólafur Æðeyingur en var síðan í tygjum við Odd Álason bónda á Söndum, og voru kærleikar miklir með þeim að því er segir í Sturlungu. Eftir að Sturla Sighvatsson drap Þorvaldssyni 1232 tók Þórdís við búi í Vatnsfirði en Snorri setti Órækju son sinn til að hafa mannaforráð þar vestra þar til Einar sonur Þórdísar væri fullvaxinn og hraktist Þórdís frá Vatnsfirði að Mýrum í Dýrafirði og neitaði aftur að fara til föður síns. Órækja taldi systur sína og Odd sitja á svikráðum við sig og fór að Oddi, sem þá bjó á Eyri í Arnarfirði, og drap hann 13. janúar 1234.
Filippus 1. Frakkakonungur
Filippus var sonur Hinriks 1. Frakkakonungs og konu hans, Önnu af Kænugarði, og var það hún sem valdi honum nafn en Filippus var nær óþekkt nafn í Vestur-Evrópu fyrir hans dag. Hann var sjö ára þegar faðir hans dó og tók sjálfur við ríkisstjórn 1066, þegar hann var fjórtán ára.
Vegna bannfæringarinnar og deilnanna við Úrban páfa tók Filippus ekki beinan þátt í fyrstu krossferðinni en bróðir hans, Húgó af Vermandois, fór aftur á móti fyrir sveit franskra krossferðariddara.
Í samtímaheimild segir að hann hafi mörg síðustu ríkisstjórnarár sín verið svo heltekinn af ást á Bertrade að hann hafi varla sinnt nokkru öðru og misst allan áhuga á stjórn ríkisins.
Þjóðarmorðið í Rúanda
Þessi viðbröð urðu brennidepill biturra ásakanna, sér í lagi á hendur stefnumarkandi einstaklingum eins og Jacques-Roger Booh-Booh en einnig á hendur SÞ og landa eins og Frakklands og Bandaríkjanna, auk Bills Clinton Bandaríkjaforseta. Clinton fékk fréttir af ástandinu í Rúanda daglega frá helstu ráðgjöfum sínum og frá bandaríska sendiráðinu í Rúanda. Aðrir hvöttu Clinton til að halda sig frá Rúanda vegna þess pólitíska ástands sem skapaðist ári fyrr, þegar misheppnuð tilraun var gerð til að veita hjálp í stríðsátökum í Mogadishu, höfuðborg Sómalíu.
Margrímur
Margrímur er íslenskt karlmannsnafn.
Stykkishólmur
thumb|right|Stykkishólmur Stykkishólmur er bær í Sveitarfélaginu Stykkishólmi við Breiðafjörð á norðanverðu Snæfellsnesi. Stykkishólmur er yst á Þórsnesi og norðan við Nesvog. Stykkishólmur er stærsti þéttbýliskjarninn á Snæfellsnesi með rúmlega 1200 íbúa árið 2023. Bæjarbúar í Stykkishólmi eru í daglegu tali nefndir Hólmarar.
Höfn er mjög góð frá náttúrunnar hendi í Stykkishólmi og fyrir utan innsiglinguna ver þverhnípt Súgandisey hana ágangi. Stórskipabryggja var byggð út í Stykkið, hólmann sem kaupstaðurinn dregur nafn sitt af, árið 1907. Margvíslegar hafnarbætur hafa átt sér stað síðan og var dráttarbraut fyrir allt að 100 lesta báta byggð í Stykkishólmi árið 1941 og svo önnur fyrir 400 lesta báta á árunum 1963-1967. Frá Stykkishólmi gengur Breiðafjarðarferjan Baldur yfir Breiðafjörðinn að Flatey og Brjánslæk á sunnanverðum Vestfjörðum.
Margaret Thatcher
Forsætisráðherra
thumb|300px|right|Sálufélagarnir og vinirnir Thatcher og [[Ronald Reagan í Camp David 1986]] Eftir sigur Íhaldsflokksins í þingkosningunum vorið 1979 myndaði Thatcher ríkisstjórn, sem létti þegar af margvíslegum höftum og tók upp stranga peningamálastefnu í anda Miltons Friedmans. Hún herti líka lagaákvæði um verkalýðsfélög, lenti í miklum útistöðum við samtök námumanna og hafði sigur. Í stjórnartíð hennar dró mjög úr valdi verkalýðshreyfingarinnar bresku, sem hafði verið mjög öflug og jafnvel sagt ríkisstjórnum fyrir verkum. Thatcher hóf stórfellda sölu ríkisfyrirtækja og húsnæðis í eigu opinberra aðila, og hafði það víðtækar afleiðingar í atvinnulífinu. Húseigendum og hluthöfum í atvinnufyrirtækjum snarfjölgaði. Thatcher var samstíga Ronald Reagan Bandaríkjaforseta í Kalda stríðinu. Þau hurfu frá hinni svonefndu slökunarstefnu, detente, og stórefldu þess í stað varnir landa sinna. Þegar herforingjastjórnin í Argentínu lagði vorið 1982 undir sig Falklandseyjar, sem höfðu lengi verið undir stjórn Breta, sendi Thatcher breska flotann suður í höf, og tókst honum að hrekja innrásarliðið á brott.
Malen
Malen er íslenskt kvenmannsnafn.
Laxárdalshreppur
Laxárdalshreppur var hreppur í Dalasýslu, fyrir botni Hvammsfjarðar, kenndur við Laxá í Dölum.
Hinn 11. júní 1994 sameinaðist Laxárdalshreppur 5 öðrum hreppum: Fellsstrandarhreppi, Haukadalshreppi, Hvammshreppi, Skarðshreppi og Suðurdalahreppi undir nafninu Dalabyggð.
Bad Teacher
Bad Teacher er bandarísk gamanmynd frá árinu 2011. Myndin er leikstýrð af Jake Kasdan og handritið er skrifað af Lee Eisenberg og Gene Stupnitsky. Cameron Diaz, Justin Timberlake, og Jason Segel fara með aðalhlutverk í myndinni sem frumsýnd var þann 22. júní á Íslandi og þann 24. júní í Bandaríkjunum.
1969
Júní
thumb|right|Víkingaskipasafnið í Hróarskeldu.
Kvenréttindi
Þau réttindi sem konur hafa gert tilkall til til jafns við karlmenn eru meðal annars kosningaréttur í lýðræðisríkjum, réttur til jafnra launa kynjanna fyrir sömu störf, til sjálfræðis, fjárræðis, til þess að ganga í her, gegna opinberum embættum, o.fl.
1631-1640
1631-1640 var fjórði áratugur 17. aldar sem telst til árnýaldar í sögu Evrópu.
Í Evrópu einkenndist áratugurinn öðru fremur af ófriði. Svíar tóku þátt í Þrjátíu ára stríðinu og náðu miklum árangri til að byrja með, auk þess að tryggja beina þátttöku Frakka í stríðinu gegn keisaranum. Í Skotlandi urðu deilur um bænabók til þess að Karl Englandskonungur beið ósigur fyrir Sáttmálamönnum í Biskupastríðunum og neyddist til að kalla enska þingið saman sem aftur leiddi til Ensku borgarastyrjaldarinnar.
Vísindasaga
1633 var Galileo Galilei neyddur til þess að draga stuðning sinn við sólmiðjukenningu Kópernikusar opinberlega til baka frammi fyrir rómverska rannsóknarréttinum. Til merkis um aukinn áhuga á fornsögum Norðurlanda var fyrsta prentaða útgáfa Heimskringlu (í norskri þýðingu) gefin út í Kaupmannahöfn árið 1633. Hið byltingarkennda rit Orðræða um aðferð eftir René Descartes kom út 1637 þar sem hann setti fram hugmyndir sínar um hnitakerfi og setninguna frægu „cogito ergo sum“. Sama ár skrifaði Pierre de Fermat athugasemd á spássíu þar sem hann sagðist hafa sönnun fyrir því sem síðar var kallað síðasta setning Fermats.
Skógarstrandarhreppur
Skógarstrandarhreppur var hreppur í Snæfellsnessýslu, sunnan megin Hvammsfjarðar.
Silja Hauksdóttir
Silja Hauksdóttir (f. 12. janúar 1976) er íslenskur rithöfundur og leikstjóri. Hún skrifaði bókina Dís með tveimur vinkonum sínum, Birnu Önnu Björnsdóttur og Oddnýju Sturludóttur og leikstýrði síðar samnefndri kvikmynd sem er byggð á bókinni. Kvikmyndin Dís var frumsýnd árið 2003. Hún leikstýrði tvemur skaupum 2008 og 2014. Einnig leikstýrði hún fjórðu seríu Stelpnana árið 2007 - 2008 og rómantísku gamanþáttunum Ástríði, 2009 og 2013.
Ágúst (mannsnafn)
Ágúst er íslenskt karlmannsnafn ættað úr latínu. Skylt 'auka' + e. augment. Ágætur merkti upprunalega frægur (umgetinn, sbr, forn-enska oingetan - fregna) fremur en mjög góður.
Norn (tungumál)
Dæmatexti
orkneysku norn (Wallace, 1700).
Títan (tungl)
Títan er stærsta tungl Satúrnusar og annað stærsta tungl í sólkerfinu á eftir Ganýmedes tungli Júpíter. Títan er stærri en Merkúríus en þó léttari.
Staðarhreppur (V-Húnavatnssýslu)
Staðarhreppur var hreppur í Vestur-Húnavatnssýslu, kenndur við bæinn Stað í Hrútafirði.
Tvíhöfði (tvíeyki)
Skemmtanir
Tvíhöfði hefur haldið mikið af skemmtunum í gegnum árin eins og Aðventutónleikar Tvíhöfða sem að voru haldnir árið 2021 og einnig Upprisuhátíð Tvíhöfða sem að voru haldnir um páskana árið 2022.
Eftir að útvarpsþáttur þeirra hætti árið 2022 byrjuðu þeir að hafa skemmtanir á barnum Húrra.
A Wendel ehf
A. Wendel ehf. er íslenskt fyrirtæki sem stofnað var í Reykjavík árið 1957 af Adolf Wendel.
Meðal umboða eru Adamas, Ammann, Brokk, Epoke, Hilltip, Husqvarna, Hycon, Nissen, Faun, Rioned, Överaasen og Tuchel.
1186
Árið 1186 (MCLXXXVI í rómverskum tölum)
Lady Brewery
Lady Brewery hefur bruggað bjórana sína í Ölvisholti og Ægi Brugghúsi.
Asymmetric Digital Subscriber Line
Asymmetric Digital Subscriber Line (ADSL) er gerð af DSL, samskiptatækni sem gerir flutning gagna um símalínu töluvert hraðari en hefðbundin mótöld.
1809
Atburðir
Dáin
Hommelvik
thumb|Hommelvik Hommelvik er þéttbýli og stjórnsýslumiðstöð sveitarfélagsins Malvik í Þrændalögum í Noregi. Íbúar eru 5.800 og í sveitarfélaginu 14.485 íbúar (2022). Hommelvik er staðsett við vík á suðurhlið Stjørdalsfjarðar, um það bil 25 kílómetra austur af miðborg Þrándheims. Áin Homla, sem fellur í Hommelvík, er um fimm kílómetra vatnsfall, þar af þrír kílómetrar laxabær. thumb|Hommelvík stöð Hommelvik er staðsett á E6 10 km suður af Stjørdalshalsen. Hommelvik er stöðvarbær fyrir Trønderbanen og Nordlandsbanen járnbrautarlínurnar.
Nafnið Hommelvik og áin Homla eiga uppruna sinn í norræna orðinu Ìm (reykur, gufa) og er gert ráð fyrir að Ìmul og Ìmla hafi verið eldri nöfn á staðnum og ánni í sömu röð. Í fyrstu rituðum heimildum eru stafsetningarnar Ìmulvic (1220: Jonskirkens jordebok) og Ymelviik (15. öld: Aslak Bolts jordebok) notaðar. Í Carta-höfninni frá 1539 er Hommelvík kölluð Ymblovik.
Verðbréf
Ríkisskuldabréf
En vandi getur fylgt fjáröflun af þessu tagi. Í fjármálasögunni eru til fjölmörg dæmi þess að ríki hafi fjármagnað sig með útgáfu skuldabréfa, sem illmögulegt var að greiða til baka nema með róttækum aðhaldsaðgerðum í rekstri ríkisins, eða jafnvel alls ekki. Slíkt getur valdið miklu róti á fjármálamarkaði og jafnvel uppreisn þegnanna og að lokum falli ríkisins.
Sjóðir
Verðbréfasjóðir er safn verðbréfa. Tilgangur þeirra er að dreifa áhættu og draga úr sveiflum á ávöxtun með því að fjárfesta á fleiri en einum stað. Verðbréfasjóðir gera það að verkum að fjárfesting er síður háð verðbreytingum á ákveðnum flokki verðbréfa eða einstaka fyrirtækjum. Erlend hlutabréf geta hækkað á sama tíma og innlend hlutabréf hækka, eða öfugt. Áhættan er því breytileg eftir samsetningu eigna og með því að fjárfesta í ólíkum sjóðum er áhættunni dreift.
Hlutabréfasjóður eða fjárfestingasjóður er sjóður sem tekur við fé eða fjármagni til sameiginlegrar fjárfestingar í hlutabréfum einstaka fyrirtækja eða öðrum hlutabréfasjóðum. Tilgangur og megin markmið þessara sjóða er að ávaxta fé sjóðsfélaga og dreifa áhættu með kaupum á fjármálagjörningum útgefnumaf mörgum aðilum. Fjárfestar geta keypt hlutdeildarskírteini sem staðfestingu á eignarhlut sínum í sjóðnum og átt þannig hlutfallslega kröfu á þau hlutabréf og aðrar eignir sem sjóðurinn á. Það má því segja að með kaupum í hlutabréfasjóði séu fjárfestar að kaupa hlut í mörgum félögum í gegnum sjóðinn. Sveiflur á gengi hlutabréfasjóða geta því verið töluverðar vegna verðbreytinga á þeim hlutabréfum sem sjóðurinn fjárfestir í og vegna sveiflna á gengi gjaldmiðla.
Sala og viðskipti verðbréfa
Sjá einnig grein: Kauphöll Íslands
Í kauphöllum fara viðskipti fram með hlutabréf og verðbréf. Bréfin eru nú orðið í formi tölvugagna en þau ganga engu að síður kaupum og sölum innan kauphallar. Tilboð eru gerð í bréfin í kauphöllum og sérstakir verðbréfamiðlarar hafa alla milligöngu um þessi viðskipti. Raunar eru kauphallir sem byggingar óþarfar í dag þar sem eigendur gefa skipanir um kaup og sölu í gegnum síma eða tölvupóst til verðbréfamiðlara, sem senda tilkynningu um viðskiptin til kauphallar, hvort sem bréf eru til sölu eða óskist keypt. Þá taka aðrir miðlarar við sér og bjóða bréf til sölu eða óska eftir kaupum. Öll þessi viðskipti fara í gegnum tölvukerfi kauphallar og eru þau skráð inn í sérstaka verðbréfavísitölu sem ákvarðar svo skráð viðmiðunargengi verðbréfa.
Ingibjörg Þorbergs syngur á ensku
Ingibjörg Þorbergs syngur er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1954. Á henni syngur Ingibjörg Þorbergs lögin Trying og Oh, my papa við undirleik hljómsveitar Carl Billich. Í hljómsveitinni voru Vilhjálmur Guðjónsson, Trausti Thorberg og Einar B. Waage. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Pressun: AS Nera í Osló.
1184
thumb|right|Stytta [[Absalon erkibiskup|Absalons erkibiskups í Kaupmannahöfn.]] Árið 1184 (MCLXXXIV í rómverskum tölum)
Marteinn
Marteinn er íslenskt karlmannsnafn.
Marten
Marten er íslenskt karlmannsnafn.
Ófrjósemi
Tæknisæðing
Þegar par fer í tæknisæðingu er konan látin örva hjá sér eggjastokkana þannig að örugglega verði egglos og kvöldið fyrir tæknisæðinguna sprautar hún sig með svokallaðri miðnætursprautu sem tryggir að egglosið verði á réttum tíma. Karlmaðurinn skilar inn sæðisprufu um morguninn sem er unnin (lélegar frumur fjarlægðar, sett í vökva sem hjálpar sáðfrumunum að synda). Um hádegisbil er aðgerðin svo gerð. Örlitlu röri er stungið upp í gegnum leggöngin, í gegnum leghálsinn og alveg upp að legbotninum og sæðinu er sprautað þangað svo það eigi sem bestan möguleika á að hitta á eggið og úr verði barn.
Glasafrjóvgun
Fósturvísarnir eru svo annaðhvort settir upp hjá konunni tveimur dögum seinna eða þeir frystir og hugsanlega notaðir seinna. Hér á Íslandi eru aldrei settir upp fleiri en 3 fósturvísar og yfirleitt ekki nema einn eða tveir. Þetta er gert til að koma í veg fyrir fjölburafæðingar en þó kemur af og til fyrir að úr verða tví- eða þríburar.
1151
Árið 1151 (MCLI í rómverskum tölum)
El Salvador
Borgarastríð
Í lok áratugsins höfðu lífskjör íbúanna dregist saman um 30% frá árinu 1983. Fæstir höfðu aðgang að hreinu vatni eða heilsugæslu. Atvinnuleysi varð um það bil 50% og kaupmáttur lækkaði um 54% frá árinu 1979 fyrir þá sem héldu vinnu.
Randver Þorláksson
Randver Þorláksson (f. 7. október 1949) er íslenskur leikari. Randver var lengi í sjónvarpsþáttunum Spaugstofan frá 1989 til 2007 þegar dagskrárstjóri RÚV sagði honum upp störfum en því var mikið mótmælt. Árið 2015 setti Spaugstofan sýninguna Yfir til þín á svið í Þjóðleikhúsinu en þar var Randver með í för. Það sama má segja um lokaþátt Spaugstofunnar sem sýndur var á skjánum í janúar 2016. Þekktastur er Randver fyrir hlutverk sín sem róninn Örvar og fréttamaðurinn Sigurður Vilbergsson úr Spaugstofunni.
Rúbidín
Notkun
Rúbidín er lítið notað í iðnaði en eiginleikar efnisins eru nýttir við rannsóknir og þróun á sviði efnafræði og rafeindatækni. Það er stundum notað sem ódýr valkostur við sesín í mælitækjum.
1621-1630
thumb|410px|3. áratugurinn: [[Umsátrið um La Rochelle í Frakklandi, Blóðbaðið í Jamestown, útför Trịnh Tùng í Víetnam, skipið Mayflower kemur til Ameríku, orrustan um Lutter am Barenberg.]]
Ráðamenn
thumb|right|Málverk eftir [[Diego Velázquez af Filippusi 4. Spánarkonungi átján ára gömlum árið 1623.]] thumb|right|Málverk frá fyrri hluta áratugarins sem sýnir stórmógúlinn [[Jahangir sigrast á fátæktinni.]]
Árni
Árni er íslenskt karlmannsnafn sem og færeyskt. Nafnið er dregið af örn.
Kirkjuhvammshreppur
Þorpið Hvammstangi var innan hreppsins framan af, en það var gert að sérstökum hreppi 1. júlí 1938.
Sesín
Einkenni
Sesín er silfur-gylltur, mjúkur og sveigjanlegur málmur sem hefur minnstu jónunarorku allra frumefna. Það er sjaldgæfast ógeislavirku alkalímálmanna fimm (fransín er sjaldgæfasti alkalímálmurinn en það hefur engar stöðugar samsætur). Sesín, gallín, fransín, rúbidín og kvikasilfur eru einu málmarnir sem eru í vökvaformi við stofuhita.
Matthías
Matthías er íslenskt karlmannsnafn.
Armeria macropoda
Armeria macropoda er jurt af gullintoppuætt.
Slúður
Slúður eru ósannaðar sögusagnir, sem komið er á kreik til að hæðast að eða koma höggi á einhverja persónu eða tiltekna hópa þjóðfélagsins, gjarnan ráðamenn o.þ.h. Í gamni er stundum talað um Gróusögur eða Gróu á Leiti (eftir sögupersónunni og slúðurkerlingunni Gróu úr bókinni Pilti og stúlku), sem kom slúðrinu af stað. Einnig er talað um illar tungur í sambandi við þá sem slúðra.
Margot
Margot er íslenskt kvenmannsnafn.
Max
Max er íslenskt karlmannsnafn, sem er þekkt nafn í erlendum tungumálum. Nafnið getur verið notað til styttingar á nöfnunum Maximilian eða Maximus.
Mayotte
Rúmur helmingur íbúa talar shimaore sem er kómoreysk mállýska. Annað algengasta móðurmál íbúa er kibushi sem er náskylt máli Sakalava á Madagaskar. Franska er töluð sem annað mál og í manntali árið 2007 sögðust 63% íbúa yfir 14 ára kunna frönsku. 97% íbúa Mayotte eru múslimar.
Efnahagslíf
Evran er opinber gjaldmiðill á Mayotte. Árið 2019 var verg landsframleiðsla á Mayotte að nafnvirði 2,64 milljarðar evra (2,96 milljarðar dala). Sama ár var verg landsframleiðsla á mann að nafnvirði (ekki kaupmáttarjafnað) 9.600 evrur (10.800 dalir), sem er átta sinnum hærra en á Kómoreyjum, en aðeins 42% af því sem hún er á Réunion og 26% af vergri landsframleiðslu á mann í Frakklandi. Lífskjör eru því verri en í Frakklandi. Í manntalinu 2017 voru 10% húsa á Mayotte án rafmagns, 29% voru ekki með rennandi vatn innandyra, og 54% heimila voru án klósetts innandyra.
Landbúnaður á Mayotte býr við óvisssu og getur ekki keppt við Madagaskar eða Kómoreyjar vegna hærri launa. Helstu tækifæri sýslunnar liggja í ferðaþjónustu, en glæpatíðni stendur vexti hennar fyrir þrifum.
Rannsóknir í heimspeki
Rannsóknir í heimspeki (þ. Philosophische Untersuchungen) er ásamt Rökfræðilegri ritgerð um heimspeki annað tveggja meginrita austurríska heimspekingsins Ludwigs Wittgenstein. Í ritinu fjallar Wittgenstein um ýmsar gátur heimspekinnar, meðal annars í málspeki, merkingarfræði, rökfræði, heimspeki stærðfræðinnar og hugspeki. Hann heldur því fram að hugtakaruglingur sé rót flestra heimspekilegra vandamála. Ritið er almennt talið eitt miilvgasta rit um heimspeki frá 20. öld. Það kom fyrst út árið 1953 að Wittgenstein látnum.
Kartöfluhnúðormur
Globodera  er ættkvísl af þráðormum af ættinni Heteroderidae. Þeir sníkja á jurtum af náttskuggaætt.
Ætibláklukka
Útbreiðsla
Campanula rapunculus vex í V-Asíu, N-Afríku og mestallri Evrópu, að frátöldu Íslandi, Írlandi og Noregi. Hún er ílend í Svíþjóð, Danmörku og Bretlandi. Tegundin var áður víða ræktuð vegna blaðanna, sem eru notuð eins og spínat, og steinseljulíkrar rótarinnar sem var notuð eins og radísur.
Heimspeki stærðfræðinnar
Heimspeki stærðfræðinnar er undirgrein heimspeki og stærðfræði sem fjallar um heimspekilegar undirstöður og afleiðingar stærðfræðinnar.
Hijab
Hijab (arabíska: حجاب‎ ḥijāb) er slæða sem notuð er af múslimskum konum þegar þær eru í návist einhvers karlkyns utan nánustu fjölskyldu þeirra, sem yfirleitt nær yfir höfuð og brjóst. Hugtakið getur vísað til þess þegar konur innan Íslam trúarinnar hylja höfuð, andlit eða líkama til þess að fullnægja kröfum um hógværð í Íslam. Hijab getur einnig vísað til einangrunar kvenna frá mönnum á almannafæri, til dæmis að vísa til „slæðan sem skilur mann eða heim frá Guði.“
Slæðan á 20.öldinni
Í einungis tveimur löndum ber konum lagaleg skylda til að ganga um með slæðu, þ.e. Íran og Sádí-Arabía. Í þessum löndum starfar siðgæðislögregla sem sér til þess að þessum lögum sé fylgt. Í öðrum löndum hafa konur frjálst lagalegt val til að vera með eða án slæðunnar.
Víxlunarröðun
Tilvísanir
Sorteringsalgoritme
Karólínuaskur
Karólínuaskur (fræðiheiti: Fraxinus caroliniana ) er tegund af aski sem vex í votlendi í Kúbu og suður og austurhluta Bandaríkjanna (Alabama, Arkansas, Flórída, Georgía, Louisiana, Mississippi, Norður-Karólína, Suður-Karólína, Texas, Virginía ). Honum hefur á síðari árum fækkað mjög vegna sníkjudýrsins Agrilus planipennis.
Florence Nightingale
Florence Nightingale (12. maí 1820–13. ágúst 1910), einnig þekkt sem „konan með lampann“, var bresk hjúkrunarkona, rithöfundur og tölfræðingur. Hún linaði þjáningar sjúkra og særðra hermanna í Krímstríðinu og hlaut sitt fræga viðurnefni „konan með lampann“ þá vegna venju sinnar að ganga á milli manna að næturlagi með lampa í hönd til að hjúkra þeim.
Konan með lampann (Krímstríðið)
Florence stundaði einnig heildræna hjúkrun í Scutari sem fól í sér að hún sinnti líka andlegum og félagslegum þörfum hermannanna. Hún skrifaði bréf til fjölskyldna þeirra, kom upp lesstofum og pantaði bækur og sýndi þeim hlýju. Hún vann hugi og hjarta hermannanna og kölluðu þeir hana „konuna með lampann.“ Hróður hennar barst til Bretlands og þar var stofnaður sjóður í hennar nafni til að styrkja menntun hjúkrunarkvenna.
Sýndarréttarhöld
Dreyfus-málið er annað frægt dæmi, sem kom upp í Frakklandi undir lok 19. aldar, í þetta sinn dæmi um gyðingahatur. Réttarhöldin yfir Saccho og Vanzetti eru þekkt í Bandaríkjunum yfir tveimur ítölskum innflytjendum sem báðir voru stjórnleysingjar og voru teknir af lífi í ágúst 1927 eftir að hafa verið fundnir sekir um að hafa framið morð á meðan ráni stóð. Eftir á að hyggja er talið ljóst að mennirnir hafi verði sakfelldir og teknir af lífi vegna fordóma gegn stjórnmálaskoðunum þeirra.
Siglunes
Staðhættir
Fornleifarannsóknir fóru fram á Siglunesi sumarið 2011 og fannst þar meðal annars útskorinn taflmaður úr ýsubeini, talinn frá 12. eða 13. öld.
1778
Erlendis
Dáin
Mekkinó
Mekkinó er íslenskt karlmannsnafn.
Liverpool (knattspyrnufélag)
Liverpool hefur unnið 19 titla í efstu deild, 8 FA-bikara, 9 deildarbikara, 15 samfélagsskildi. Í Evrópu hefur liðið unnið 3 Europa League titla, 6 Meistaradeildartitla, 4 ofurbikara. Auk þess vann félagið 1 FIFA Club World Cup. Félagið varð Englandsmeistari árið 2020 í fyrsta skipti í 30 ár og vann Meistaradeild Evrópu árið 2019. Frá 2018 til 2022 komst liðið þrisvar í úrslitaleik Meistaradeildarinnar.
Sandefjord
Sandefjord og Sandar sameinuðust árið 1968 og urðu íbúar rúmlega 31.000. Árið 2017 sameinaðist Sandefjord bæjunum Stokke og Andebu og urðu íbúar rúm 61.000. Málningarframleiðandinn Jotun er eitt mikilvægasta fyrirtæki borgarinnar. Baðstrendur og ferðaþjónusta eru einnig mikilvægar Sadefjord.
Bokkbjór
Stutt tilvitnun
Halldór Laxness minnist á bokkbjór í einni bóka sinna og segir að hann sé...
Peter Hacker
Peter Michael Stephan Hacker (fæddur 15. júlí 1939 í London á Englandi) er breskur heimspekingur. Hann fæst einkum við hugspeki og málspeki. Hacker er kunnur fyrir ritskýringar sínar á ritum Ludwigs Wittgenstein og gagnrýni sína á heimspeki byggðri á taugavísindum.
Hvíta Níl
Nil
1962
Erlendis
Fædd
Hvammstangi
Kirkjuhvammskirkja
Stutt austan við Hvammstanga (ofanvið) er Kirkjuhvammskirkja. Jörðin Kirkjuhvammur á Vatnsnesi, sem í fornum skjölum er nefnd Hvammur í Miðfirði, var talin góð jörð, þó ekki væri um stórbýli að ræða. Kirkjuhvammur er talinn þingstaður árið 1406. Búskap var hætt í Kirkjuhvammi árið 1947 og húsin jöfnuð við jörðu um 1960. Kirkjan er eina húsið frá fyrri tíð, sem nú er á jörðinni. Kirkjuhvammskirkja kom í umsjá Þjóðminjasafnsins árið 1976 og er lokuð almenningi.
Friedrich Waismann
Waismann fæddist í Vínarborg. Hann nam stærðfræði og eðlisfræði við Háskólann í Vín. Árið 1922 hóf hann nám í heimspeki undir leiðsögn Moritz Schlick, stofnanda Vínarhringsins. Waismann fluttist til Bretlands árið 1938. Hann kenndi vísindaheimspeki við Cambridge-háskóla frá 1937 til 1939 og heimspeki stærðfræðinnar við Oxford-háskóla frá 1939 til æviloka.
Strontín
Notkun
Strontín er aðallega notað í gler fyrir litasjónvörp til að koma í veg fyrir röntgengeislun frá bakskautslampanum.
Einar Már Guðmundsson
Ferill
Þekktasta bók hans er skáldsagan Englar alheimsins, sem komið hefur út á ýmsum tungumálum. Kvikmynd gerð eftir sögunni var frumsýnd árið 2000 og skrifaði Einar handritið að henni. Hann skrifaði einnig ásamt Friðrik Þór Friðrikssyni handrit að myndunum Börn náttúrunnar og Bíódagar.
1773
Árið 1773 (MDCCLXXIII í rómverskum tölum)
Truman Capote
Truman Capote (30. september 1924 – 25. ágúst 1984) var bandarískur rithöfundur, helst þekktur fyrir bókina Með köldu blóði (e. In Cold Blood) sem hann sjálfur kallaði óskáldaða skáldsögu (e. nonfiction novel), einnig nefnt heimildaskáldsaga, hugtak sem var ætlað að lýsa því að þó svo bókin fjalli um sannsögulega atburði taki höfundurinn sér sjálfur þónokkuð skáldaleyfi. Meðal annarra verka hans eru Morgunverður á Tiffanys (e. Breakfast at Tiffany's), sem fræg mynd var gerð eftir. Sumir telja hann einnig hafa skrifað stóran hluta sögunnar To Kill a Mockingbird.
1961
Erlendis
Fædd
Listi yfir þekktar tilraunir
Hér á mikið eftir að þýða, svo endilega hjálpaðu til!
Marie
Marie er íslenskt kvenmannsnafn.
1960
Árið 1960 (MCMLX í rómverskum tölum)
Siw Malmkvist
thumb|right|Siw Malmkvist [[1961]] Siw Malmkvist (f. 31. desember 1936 í Landskrona) er sænsk söngkona.
1959
Erlendis
Fædd
Dáin
Mjölnir (nafn)
Heimildir
Mjollni
Guy Fawkes-nótt
thumb|right|Guy Fawkes-brúða frá Guy Fawkes-nótt í [[Lewes.]] Guy Fawkes-nótt er hátíð (en ekki opinber frídagur) sem haldin er að kvöldi 5. nóvember, aðallega í Bretlandi, en líka í ýmsum samveldislöndum. Hátíðin er haldin til að minnast hins misheppnaða Púðursamsæris þegar hópur kaþólskra samsærismanna, þar á meðal Guy Fawkes, hugðust sprengja Jakob 1. og breska þingið í loft upp með því að koma mörgum púðurtunnum fyrir í kjallara Westminsterhallar 5. nóvember 1605 sem þeir ætluðu svo að kveikja í við þingsetningu daginn eftir. Samsærið komst upp um kvöldið þegar Guy Fawkes var gripinn í kjallaranum og allir samsærismennirnir voru handteknir og teknir af lífi í kjölfarið.
Kosta Ríka
Heiti
Heitið Costa Rica kemur fyrst fyrir í konunglegri tilskipun frá Karli 5., dagsettri 17. desember 1539, sem var send til höfuðdómstóls Panama árið 1543 með leyfi til landvinninga handa Diego Gutiérrez y Toledo á svæðinu Nuevo Cartago y Costa Rica.
Landnám Evrópumanna
Fyrsti Evrópubúinn sem kom til landsins var Kristófer Kólumbus árið 1502. Samkvæmt sumum heimildum var hann fyrstur til að gefa landinu nafnið costa rica vegna gullskartgripa sem innfæddir báru. Nafnið gæti líka hafa komið frá landvinningamanninum Gil González Dávila sem kom að vesturströnd landsins árið 1522, hitti þar frumbyggja og fékk frá þeim gull, ýmist með ránum eða sem gjafir frá höfðingjum.
Efnahagsuppgangur á 19. öld
Mest af kaffinu var ræktað í kringum helstu þéttbýlisstaðina á miðhálendinu og flutt með nautgripavögnum til hafnarinnar í Puntarenas við Kyrrahafsströndina eftir að aðalvegurinn var lagður 1849. Um miðjan 6. áratuginn var helsti markaðurinn fyrir kaffið í Bretlandi. Brátt varð forgangsatriði að gera flutningsleið frá miðhálendinu að Atlantshafinu. Stjórn Kosta Ríka gerði á 8. áratugnum samning við bandaríska athafnamanninn Minor C. Keith um lagningu járnbrautar milli San José og Limón við Karíbahafsströndina. Þrátt fyrir gríðarlega erfiðleika, sjúkdóma og himinháan kostnað, var lokið við járnbrautina árið 1890.
20. öldin
Sögulega séð hefur landið notið meiri friðar og stöðugleika en nágrannalöndin. Kosta Ríka hefur gengið í gegnum tvö átakatímabil frá lokum 19. aldar. Frá 1917 til 1919 ríkti herforinginn Federico Tinoco Granados yfir landinu sem einræðisherra þar til honum var steypt af stóli og rekinn í útlegð. Óvinsældir herforingjastjórnarinnar leiddu til þess að dregið var verulega úr mætti hers Kosta Ríka. Árið 1948 komst José Figueres Ferrer til valda eftir blóðuga borgarastyrjöld í kjölfar umdeildra forsetakosninga. Borgarastyrjöldin stóð í 44 daga og yfir 2000 létu lífið.
1770
Á Íslandi
Opinberar aftökur
Stanley Cavell
Æviágrip
Cavell stundaði tónlistarnám og brautsrkáðist frá Kaliforníuháskóla í Berkeley með B.A.-gráðu í tónlist árið 1947.
Arnar Grétarsson (tónlistarmaður)
Arnar Grétarsson (Addi G/A.D.) er gítarleikari í íslensku rokkhljómsveitinni Sign. Arnar gekk til liðs við Sign árið 2004 eftir að Baldvin Freyr var rekinn úr sveitinni. Arnar er líka í hljómsveitunum Noise, Lizark og Nevolution.
Omanori
thumb|Nokkrir omamori Omamori eru japanskir verndargripir sem gjarnan eru seldir á stöðum þar sem helgidómar og hof sjintotrúar eru og geta líka verið ýmiss konar Búddalíkneski.
Skotvopn
Önnur vopn, sem skjóta má með
Bogi og örvar, lásbogi, kastspjót, munnbyssa, baunabyssa og teygjubyssa teljast almennt ekki til skotvopna, þó færa megi rök fyrir því að flokka þau sem slík.
Gagnrýnin kynþáttafræði
Hugmyndastefna
Kennismiðir gagnrýnnar kynþáttafræði leggja áherslu á kynþáttavitund til að takast á við spurninguna um „lit“ í bandarískum lögum. Þeir reyndu að varpa fram hvernig meint hlutlaus lögfræðileg hugtök væru í raun djúplega innbyggð í sögu Bandaríkjanna og væru þannig órjúfanlega rasísk. Þeim fannst löggjöf mannréttindahreyfingunnar og aðlögun hennar að almennum forsendum undir lok sjöunda og snemma á áttunda áratugi síðustu aldar hafa verið byggð á þröngri og íhaldssamri mynd af markmiðum kynþáttaréttlætis.
Eindhoven
Íþróttir
Í Eindhoven er stærsti hjólabrettagarður Evrópu, kallaður Area 51 (Skatepark), enda þrífst lífleg hjólbrettamenning í borginni.
HM í borðtennis var haldið í Eindhoven 1999.
Tinna Þorvalds Önnudóttir
Tinna er meðlimur listhópsins Spindrift, sem sérhæfir sig í sviðsverkum en hefur einnig búið til videoverk.
Sólmiðjukenningin
1920 var síðan sýnt fram á að sólin er ekki miðja alheimsins, heldur hluti af vetrarbraut sem er ein af biljónum í alheiminum. Þetta sýndi meðal annars Edwin Hubble sem þróaði Hubble-geimsjónaukan.
Kópernikus
Kópernikus vitnaði í verk Aristarkosar í De Revolutionibus, sem hann gaf út árið 1506 og kláraði 1540. Hann gerði sér því grein fyrir að hann væri ekki sá fyrsti með þessa kenningu. Kópernikus setti fram kenningu sína í sátt við kirkjuna á þeim tíma og tileinkaði bók sína til Páli III páfa. Nokkrum árum eftir að bókin var gefin út predikaði Jón Kalvín að sólin færði sig ekki, heldur væri það jörðin sem færi í kringum sólina.
Pinus massoniana
Pinus massoniana   (Á kínversku: 馬尾松) er furutegund, ættuð frá Taívan, og stóru svæði í mið og suður Kína, þar á meðal Hong Kong, og norður Víetnam, og vex hún á láglendi upp í 1500m hæð, þó sjaldan upp í 2000m hæð.
Tvö eða þrjú afbrigði eru viðurkennd:
Púertó Ríkó
Taínóindíánar voru upprunalegir íbúar eyjarinnar. Kristófer Kólumbus gerði tilkall til eyjarinnar fyrir hönd Spánar í annarri ferð sinni til Ameríku 19. nóvember 1493. Spánverjar stofnuðu nýlendu á eyjunni og hnepptu frumbyggja hennar í þrældóm. Spánn hélt eyjunni næstu fjórar aldirnar þrátt fyrir tilraunir Hollendinga, Breta og Frakka til að leggja hana undir sig. Eftir ósigur Spánar í stríði Spánar og Bandaríkjanna létu þeir eyjarnar af hendi við Bandaríkjamenn með Parísarsáttmálanum 1898. Árið 1917 fengu íbúar Púertó Ríkó bandarískan ríkisborgararétt og 1948 fengu þeir rétt til að kjósa eigin landstjóra. Árið 1952 fékk Púertó Ríkó eigin stjórnarskrá sem sjálfstætt ríki í frjálsu sambandi við Bandaríkin en ríkið er samt sem áður innan lögsögu Bandaríkjaþings þar sem Púertó Ríkó hefur áheyrnarfulltrúa. Sjálfstæðisflokkur Púertó Ríkó hefur barist fyrir sjálfstæðu ríki.
Landfræði
Á Púertó Ríkó eru 17 stöðuvötn, öll manngerð, og meira en 50 ár sem flestar eiga upptök sín í Cordillera Central-fjallgarðinum. Árnar á norðurhluta eyjarinnar eru flestar lengri og vatnsmeiri en ár á suðurhlutanum, þar sem sá hluti fær minni úrkomu.
Ásólfur
Ásólfur er íslenskt karlmannsnafn.
Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu
Neðanmálsgreinar
<references group="lower-alpha"/>
Maríanna
Maríanna er íslenskt kvenmannsnafn.
Maríkó
Maríkó er íslenskt kvenmannsnafn.
The Trooper
The Trooper er lag með Iron Maiden. Lagið kom út á breiðskífunni Piece of Mind 16. maí 1983 og sem smáskífa í júní sama árs. Lagið er samið af Steve Harris og er um Orrustuna við Balaclava í Krímstríðinu.
RFC aprílgabb
RFC aprílgöbb eru gefin út á hverju ári af Internet Engineering Task Force síðan 1989 en það fyrsta kom út 1973.
Loðvík 7. Frakkakonungur
Uppvöxtur
Loðvík var af Kapet-ætt, næstelsti sonur Loðvíks digra Frakkakonungs og seinni konu hans, Adélaide de Maurienne. Honum var ætlað að öðlast frama innan kirkjunnar en þegar hann var ellefu ára varð hann skyndilega erfingi frönsku krúnunnar þegar Filippus, eldri bróðir hans, fórst í slysi. Loðvík hafði dvalið löngum stundum í klaustrinu Saint-Denis hjá Suger ábóta, ráðgjafa föður síns, var vel menntaður og sérlega trúrækinn og hefði mun fremur viljað vera prestur eða munkur en konungur.
Stríð við Teóbald 2.
Þrátt fyrir trúrækni sína lenti konungur í deilum við Innósentíus II páfa, fyrst út af tilnefningu nýs biskups í Bourges og svo þegar Raoul af Vermandois, frændi konungs, afneitaði konu sinni til að geta gifst Petrónellu, yngri systur Elinóru drottningar. Fyrir bænarstað konu sinnar heimilaði Loðvík þeim að giftast en Teóbald 2. af Champagne, bróðir fyrri konu Raouls, tók þetta afar illa upp og fór í stríð við konunginn. Hann studdi líka biskupsefni páfans í embættið í Bourges.
Sólarsteinn
Sólarsteinn var steinn (kristall?) sem norrænir menn til forna notuðu til að sjá stefnu til sólar í skýjuðu veðri, sem var gagnlegt við siglingar. Aðferðin byggist á því að slíkir steinar skauta sólarljós. Sólarsteinarnir kunna auk þess að hafa verið notaðir til að kveikja með eld.
Kenningar og tilvitnun
Óstaðfest tilgáta er um að íslenskt silfurberg (kalkspat) hafi verið notað sem sólarsteinn, en fleiri tegundir kristalla koma einnig til greina, til dæmis kordíerít sem finnst meðal annars í Suður-Noregi.
Danski fornleifafræðingurinn Thorkild Ramskou skrifaði bók um sólarsteina og rannsakaði notagildi þeirra. Taldi hann að með þeim mætti greina stefnu til sólar með um 5 gráða nákvæmni.
Vélbyssa
Eldri gerðir
Ekki löngu eftir að algengt varð að útbúa fótgönguliðum byssum komu fram hugmyndir af byssum sem gátu skotið mörgum skotum á stuttum tíma. Fyrstu byssurnar voru yfirleitt með mörgum hlaupum sem hvert um sig skaut álíka stóru skoti og fótgönguliðsbyssa. Þegar hleypt var af skutu byssurnar ýmist öllum skotunum í einum vettvangi eða í einni runu svo að erfitt var að stjórna skothríðinni og eftir að hleypt hafði verið af tók gríðarlangan tíma að hlaða upp á nýtt og auk þess voru vopnin álíka fyrirferðarmikil og léttar fallbyssur. Þegar komið var fram á 19. öld fór að koma fram meiri áhugi á vopnum sem gátu, í stað þess að senda eina skothrinu, skotið og hlaðið sig jafnóðum svo að hægt var að skjóta jafnri skothrinu í nokkurn tíma. Nokkrar gerðir af slíkum vopnum voru reyndar, og voru flestar handknúnar og óáreiðanlegar.
Einna best reyndusk svokallaðar gatlingbyssur sem höfðu nokkur hlaup á sívalningi sem var snúið með handsveif og skaut og hlóð sig jafnóðum í snúningnum. Meðan enn var notast við svart púður safnuðust fljótt upp óhreinindi í byssunum svo þær brugðust oft. Þegar nýjar gerðir púðurs, sem skildu eftir mun minni óhreinindi, komu fram seint á 19.öld var hægt að bæta áreiðanleika þessara vopna en þá komu líka fljótlega fram Maximvélbyssur sem voru fyrsta útbreidda tegund vélbyssa sem notaði bakslag af síðasta skoti til að hlaða nýju í. Þær voru vatnskældar og fyrirferðarmiklar, en gátu haldið áfram að skjóta áreiðanlega í langan tíma og reyndust eitt af skæðustu vopnum fyrri heimsstyrjaldar.
1952
Erlendis
Fædd
Rojava
Lýðræðislega fylkjasambandið í Norður Sýrlandi (Kúrdíska: Rojavaya Kurdistanê) betur þekkt sem Fylkjasambandið Rojava er de facto sjálfstjórnarsvæði í Norður og Austurhluta Sýrlands sem starfar útfrá hugmyndum um lýðræðislegt fylkjasamband. Fylkjasambandið Rojava skiptist í 3 kantónur: Jazira-hérað (Kúrdíska: cizîrê), Efrat-hérað (Kúrdíska: Herêma Firatê‎), áður þekkt sem Kobane-hérað í Norður-Sýrlandi og Afrín-hérað (Kúrdíska: efrîn) Í Norð-Vesturhluta landsins. Ásamt kantónunum þrem hafa fulltrúar svæðisbundinna ráða í Raqqa, Manbij, Tabqa og Deir ez-Zor tekið þátt í starfi Fylkjasambandsins.
Laugaskarð
Sem Steingrímur Thorsteinsson þýðir svo:
Jarteinabækur Þorláks helga
Eftir að áheit voru leyfð á Þorlák biskup 1198, fóru gjafir að berast til Skálholts og frásagnir af jarteinum. Páll Jónsson biskup lét skrá þetta skipulega á bók, sem var lesin í heyranda hljóði á Alþingi sumarið 1199. Í bókinni eru 46 frásagnir, sem allar eru úr biskupsdæminu og allar gerðust á undanfarandi einu ári. Margar þeirra eru beinlínis kallaðar jarteinir og þakkaðar Guði og hinum sæla Þorláki biskupi, en stundum er ekki sagt svo mikið. Nálægt fjórðungur af þessum frásögnum varðar búpening og búskap og meira en þriðjungur læknngu af mannanna meinum, fjórar snúa að ferjusiglingum, tvær að ölbruggun, tvisvar kemst fólk frá dukknun og nokkrar varða týnda hluti.
Cindy Sampson
Kvikmyndir
Stærsta kvikmyndahlutverk hennar hefur verið sem Zoe Ravena í Live Once, Die Twice. Fyrir kvikmyndina The Shrine þá þurfti hún að horfa á ákveðnar hryllingsmyndir fyrir hlutverk sitt.
James F. Conant
James Ferguson Conant (fæddur 10. júní 1958) er bandarískur heimspekingur sem fæst einkum við málspeki, siðfræði og heimspeki heimspekinnar. Ef til vill er hann þekktastur fyrir skrif sín um Ludwig Wittgenstein. Hann hefur einnig skrifað um Stanley Cavell, Friedrich Nietzsche og Søren Kierkegaard og ritstýrt greinasöfnum eftir Hilary Putnam og (ásamt John Haugeland) Thomas Kuhn.
1950
Árið 1950 (MCML í rómverskum tölum)
Hondúras
Í Hondúras komu upp nokkur ríki maja. Kristófer Kólumbus kom til landsins árið 1502 og Hernán Cortes lagði það að mestu leyti undir Spán á fyrri hluta 16. aldar. Þeir sóttust þar eftir auðugum silfurnámum. Hondúras varð hérað innan Konungsríkisins Gvatemala. Miskítóar í norðausturhlutanum vörðust innrásarhernum og héldu sjálfstæði sínu, meðal annars með stuðningi Breta. Hondúras varð sjálfstætt 1821 sem hluti af Fyrsta mexíkóska keisaradæminu. Eftir 1838 varð landið sjálfstætt lýðveldi. Í upphafi 20. aldar fengu bandarísk bananaræktunarfyrirtæki lönd og leyfi til að byggja upp starfsemi í norðurhluta landsins. Þessi fyrirtæki, Cuyamel Fruit Company (til 1930), United Fruit Company og Standard Fruit Company bjuggu til útlenduhagkerfi þar sem þau greiddu enga skatta og skiluðu því litlu til samfélagsins. Árið 1969 braust Knattspyrnustríðið út milli Hondúras og El Salvador. Eftir röð herforingjastjórna voru frjálsar kosningar haldnar í landinu árið 1981. Um sama leyti fékk Bandaríkjaher aðstöðu til að styðja við Kontraskæruliða í Níkaragva.
Heiti
Heiti landsins, Hondúras, merkir bókstaflega „djúp“ á spænsku. Nafnið gæti vísað til akkerislægisins í Trujillo-flóa, leónska orðsins fondura eða þess þegar Kristófer Kólumbus mælti að sögn „Gracias a Dios que hemos salido de esas honduras“ („Þökk sé guði að við komumst úr þessum djúpum“).
Nafnið Hondúras var ekki notað um allt landið fyrr en undir lok 16. aldar. Fyrir 1580 var austurhluti landsins kallaður Honduras, en vesturhlutinn Higueras. Annað eldra nafn á landinu er Guaymuras, sem var endurvakið í Guaymuras-ræðunni.
Landfræði
Hondúras býr yfir miklum náttúruauðlindum. Þar finnast gull, silfur, kopar, blý, sink, járngrýti, antímon og kol. Íbúar Hondúras vinna timbur, veiða fisk og rækju, og nýta vatnsafl við raforkuframleiðslu.
Stjórnsýslueiningar
Hondúras er skipt í 18 umdæmi. Þau skiptast svo í 298 sveitarfélög.
Bína
Bína er íslenskt kvenmannsnafn.
Gallíska
Gallíska eða gaulverska er útdautt keltneskt tungumál sem var talað í hlutum Evrópu svo seint sem á tíma Rómverja. Í þröngum skilningi var gallíska töluð af Keltum í Gallíu (nú Frakkland). Í víðari skilningi náði hún yfir þær keltneskar mállýskur sem voru talaðar víða um Mið-Evrópu, í hlutum Balkanskaga og Anatólíu.
Gallískar heimildir er að finna helst frá árinu 800, oft í brotum t.d. í dagatölum, á leirmunum, minnisvörðum, íletrunum á myntum og í öðrum textum, svo sem á bölvunartöflum. Gallískir textar voru fyrst skrifaðir með grísku stafrófi í Suður-Frakklandi, og með fornítalísku stafrófi á Norður-Ítalíu. Eftir landvinninga Rómverja á þessum svæðum var málið skrifað með latnesku stafrófi.
Síkismi
thumb|right|Gyllta musterið er heilagasta bygging síka Síkismi eða Síkhismi (á punjabí: ਸਿੱਖੀ), er eingyðistrú byggð á kenningum tíu gúrua sem lifðu á 16. og 17. öld á norðurhluta Indlands. Þetta er eitt af stærri trúarbrögðum heims með yfir 23 milljónir trúaðra. Síkismi er dregið af orðinu sikh, sem á upphaf í sanskrítar rótinni 'śikkya' (शिष्य) sem þýðir „nemandi“ eða „fylgjandi“ eða frá samsvarandi Pāli orði 'sikkhā' (सिक्खा). Þeir sem fylgja síkisma eru nefndir síkar. Trúaðir síkar drekka ekki áfengi, nota ekki önnur fíkniefni og borða ekki kjöt. Síkar trúa á karma og endurfæðingu eins og hindúar, en hafa hins vegar aðeins einn Guð.
Guru Har Gobind
Guru Har Gobind var fæddur árið 1595 í þorpinu Wadali sem er í þeim hluta Punjabi sem nú tilheyrir Indlandi, hann lést árið 1644, hann var sonur Guru Arjan Dev. Þegar hann var ungabarn reyndi bróðir Arjan Dev, Prithi Chand, og kona hans að drepa hann til þess að barn þeirra gæti orðið gúrí. Það virkaði þó ekki og lifði hann því. Har Gobind var einungis ellefu ára þegar faðir hans Arjan Dev var drepinn og hann varð næsti gúrú, Arjan Dev hafði sent síka til hans til að segja honum að safna saman her til að vera tilbúinn öllu. Har Gobind safnaði saman síkum til að mynda her, hann hafði 52 hermenn, 700 hesta, 300 hestamenn, 60 byssumenn og svo voru 500 ungir menn sem mynduðu fótgöngulið.
Guru Tegh Bahadur
Guru Tegh Bahadur var fæddur árið 1621 í Amritsar, hann var yngsti sonur Guru Har Gobind, hann lést árið 1675. Þegar það kom að því að velja nýjan gúrú þá hafði Guru Har Krishan sagt að nýji gúrúinn byggi í þorpi sem hét Bakala og að hann hafi verið bróðir afa síns. Þegar þessar fregnir bárust þá fóru margir að segjast vera hinn nýji gúrú, en sá sem var áhrifamestur af þeim var Dhir Mal, frændi Tegh Bahadur. Síkar frá Kiratpur heimsóttu Bakala og settu Tegh Bahadur sem gúrú, falsgúrúarnir kölluðu það fals. Maður að nafni Makhan Shah kom til Bakala staðráðinn í því að komast að því hver væri alvöru gúrúinn. Fyrir ferðina til Bakala hafði hann beðið til gúrúsins um að forðast öll vandræði á leiðinni til Bakala og lofaði 500 gull myntum. Þegar hann kom til Bakala heimsótti hann alla sem sögðust vera nýji gúrúinn og bauð þeim tvær gull myntir, enginn þeirra spurði hann hvar hinar 498 myntirnar voru og spurði því hvort það væri einhver annar sem kæmi til greina. Þá var honum beint á Tegh Bahadur, þegar hann bauð honum myntirnar þá spurði hann hvort þær hefðu ekki átt að vera 500, eftir það var Tegh Bahadur samþykktur af síkum sem hinn sanni nýji gúrú.
Guru Gobind Singh
Guru Gobind Singh var fæddur árið 1666 í Patna, hann var eini sonur Guru Tegh Bahadur, hann lést árið 1708. Þegar Gobind Singh var níu ára var Tegh Bahadur drepinn og Gobind var fært höfuð hans, hann brenndi höfuðið á meðan fólk söng sálma. Árið 1676 var hann settur sem nýr gúrú síka.
Svínfellingar
Svínfellingar voru ein af helstu valdaættum Íslands frá því á 12. öld og fram yfir Sturlungaöld. Ættin er kennd við Svínafell í Öræfum og þar var helsta höfuðból hennar löngum en smám saman færðu Svínfellingar út kvíarnar og í upphafi 13. aldar er talið að þeir hafi ráðið öllum Austfirðingafjórðungi. Þeir koma þó minna við átök Sturlungaaldar en hinar stóru valdaættirnar, ef til vill vegna þess hve langt þeir voru frá aðalátakasvæðunum. Þó drógust þeir stundum inn í deilurnar, enda voru þeir tengdir hinum ættunum með mægðum og skyldleika á ýmsan hátt.
Bjargey
Bjargey er íslenskt kvenmannsnafn.
Raddað tvívaramælt önghljóð
Raddað tvívaramælt önghljóð er samhljóð sem er að finna í nokkrum tungumálum. Hljóðið er táknað af [β] í alþjóðlega hljóðstafrófinu.
1949
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Rúsína
Oftast eru rúsínur sólþurrkaðar en stundum eru þær settar í vatn og svo er vatninu náð úr þeim. Rúsínur eru í flestum tilfellum framleiddar úr steinlausum vínberjum þannig að engir steinar verði í rúsínunum. Rúsínur innihalda 60–70% ávaxtasykur ásamt steinefnum og trefjum. Viðurkennt er að rúsínur valda vindgangi.
Vínarhringurinn
Saga Vínarhringsins
Upphaf Vínarhringsins voru fundir sem haldnir voru af Philipp Frank, Hans Hahn og Otto Neurath frá 1908 um vísindaheimspeki og þekkingarfræði.
Bókmenntir
Bókmenntagreinar
Bókmenntum er gjarnan skipt í bókmenntagreinar, gjarnan með tilvísun til bókmenntaforms enda voru margar bókmenntagreinar löngum taldar eiga að vera í einu formi eða öðru; en einnig tekur skipting mið af efnistökum, frásagnarhætti, tón og jafnvel lengd. Í ritinu Um skáldskaparlistina flokkaði Aristóteles skáldskap í leikverk (harmleiki, gamanleiki og satýrleika), ljóð eða lýrískan kveðskap, söguljóð og lofkvæði. Allar þessar bókmenntagreinar voru á þeim tíma aðeins til í bundnu máli. En aðrar greinar bókmennta voru til í óbundnu máli, svo sem sagnaritun, lofræður, heimspeki og ýmiss konar fræðirit.
Moss
Moss er þekkt fyrir Moss-fundinn árið 1814 þegar Dansk-norska ríkið var leyst upp eftir napóleonsstyrjaldirnar. Svíakonungur og norska ríkisstjórnin skrifuðu undir vopnahlé en Svíar kröfðust þess að Noregur yrði undir Svíþjóð.
Vínarhringurinn
Stefnuyfirlýsing Vínarhringsins
Stefnuyfirlýsingin segir að vísindaleg heimssýn Vínarhringsins einkennist fyrst og fremst af tveimur hugmyndum. Í fyrsta lagi einkennist hún af raunhyggju og framstefnu: Þekking kemur einungis frá reynslu. Í öðru lagi einkennist hún af rökgreiningu.
Ráðstefnur og útgáfa
Á milli 1928 og 1937 birti Vínarhringurinn tíu bækur í safni sem kallað var Schriften zur wissenschaftlichen Weltauffassung (Fræðirit um vísindalega heimssýn) sem Schlick og Frank ritstýrðu. Bók Karls Popper, Logik der Forschung, var birt í þessu safni. Sjö verk voru birt í öðru safni sem kallað var Einheitswissenschaft (Sameinuð vísindi). Árið 1930 tóku Rudolf Carnap og Hans Reichenbach við ritstjórn tímaritsins Erkenntnis sem var gefið út á milli 1930 og 1940 (frá 1939 voru ritstjórnarir Otto Neurath, Rudolf Carnap og Charles Morris).
Ástvaldur
Ástvaldur er íslenskt karlmannsnafn.
Stargard
thumb|Stargard Szczeciński
IP-samskiptareglur
Saga IP
Internetið var í fyrstu hernaðarnet, en þróaðist síðan út í að vera samskiptatæki fyrir háskóla.
Á Íslandi
Á sama tíma mynduðust samtök slíkra neta á norðurlöndum, NORDUnet. SURÍS stofnaði netið ISnet, sem seinna var sameinað NORDUnet.
Uppbygging IP neta og talna
Ef tækjanúmerin eru sett fram í tugakerfi geta þau því verið í menginu ]0-255[ (ath. opið mengi, bæði 0 og 255 eru inni í menginu). Á hverju neti er ein tala tekin frá til þess að einkenna netið (lægsta talan) og önnur fyrir útvarp (e. "broadcast") til allra tækja á netinu (efsta talan). Nothæfar tölur á netinu eru því, eða mengið ]1-254[.
Við höfum ákveðið að tækjanúmershlutinn af tölunni skuli vera 8 bitar. Við höfum því 24 bita eftir fyrir netnúmershlutann. Þar sem netnúmershlutinn er alltaf fyrsti hluti tölunnar getum við því gefið okkur að netnúmerið sé 10000010 11010000 01001101 (fyrstu 24 bitar tölunnar). Allar IP tölur sem byrja á þessum 24 bitum eru því hluti af þessu neti.
Viðey
Saga
1907-1914 var Milljónafélagið umsvifamikið í útgerð og skipaflutninga í eynni sem ætlunin var að gera að umskipunarhöfn. Á þeim árum myndaðist í eynni um 100 manna þorp á Sundbakka á austurenda Viðeyjar. Kárafélagið keypti síðar eigur Milljónafélagsins um 1920 þegar það síðarnefnda varð gjaldþrota og rak þar síðan togaraútgerð og fiskvinnslu. Á þessum árum var Viðeyjarstöð einnig umskipunarhöfn Sameinaða danska gufuskipafélagsins, þar var kolageymsla fyrir dönsku varðskipin og birgðastöð og umskipunarhöfn DDPA-félagsins. Mikil vatnssala var einnig í Viðey og salt- og kolasala. Seinna fór að halla undan fæti. 1931 hætti Kárafélagið starfsemi og þorpið fór síðan alveg í eyði 1943.
Vatnstankurinn á Sundbakka er núna félagsheimili Viðeyinga (aðsetur Viðeyingafélagsins).
Fornleifar frá víkingaöld og klausturtíma
Frjókornagreining benti til að búseta hafi hafist í Viðey um 900 en kjarr hélst þar fram á 12. öld og hefur þess verið getið til að búseta hafi verið stopul í eynni framan af, jafnvel aðeins árstíðabundin.
Eldaskáli var byggður á 10. eða 11. öld og er elsta uppgrafna húsið. Frá 11. eða 12. öld er einnig rúnakefli með áletrun sem ekki hefur tekist að ráða að fullu. Á 13. öld var bætt við búri og sýruhúsi. Einnig var þá byggð stofa, og gerð stutt göng á milli hennar og gamla skálans. Leifar af ónstofu, íveruherbergi með stórum ofni byggðum inn í einn vegginn eru einnig tímasettar til 13. aldar og hafa öll þessi ummerki verið túlkuð þannig að miklar breytingar hafi orðið á húsakosti Viðeyjar einmitt um það leyti sem klaustrið var stofnað þar 1226.