cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Valdimar sigursæli
Valdimar sigursæli eða Valdimar 2. (28. júní 1170 – 28. mars 1241) var sonur Valdimars Knútssonar og konu hans, Soffíu af Minsk. Hann tók við konungdómi í Danmörku árið 1202 af bróður sínum, Knúti 6. sem lést barnlaus.
Dunaliella salina
Saga
Dunaliella salina var nefnd af E.C. Teodoresco frá Búkarest eftir upprunalegum fundarmanni tegundarinnar, Michel Felix Dunal, sem fyrstur skráði tegundina opinberlega frá saltvatnstjörnum í Montpellier í Frakklandi 1838. Upphaflega nefndi hann lífveruna Haematococcus salinus og Protococcus. Lífverunni var að lokum lýst sem nýrri, aðskilinni ættkvísl samtímis af Teodoresco og Clara Hamburger frá Heidelberg í Þýskalandi 1905. Teodoresco var fyrstur til að gefa út greininguna, svo hann fær yfirleitt heiðurinn fyrir flokkunina.
Lionel Messi
Sigursælt Barcelona og gullknötturinn
Tímabilið 2006–07 skoraði Messi 17 mörk í 36 leikjum í öllum keppnum og þar á meðal fyrstu þrennuna í El Clásico gegn Real Madrid og mark í Copa del Rey sem minnti á mark Diego Maradona á HM 1986 þar sem hann fór upp meira en hálfan völlinn og gegnum 5 varnarmenn. Hann var þó plagaður af beinbroti í rist og var frá í 3 mánuði. Milli 2006 og 2008 var hann frá í 8 mánuði einnig vegna nárameiðsla.
Landslið
Messi vann heimsmeistaratitilinn á HM 2022. Hann skoraði 2 mörk í venjulegum leiktíma og í vítakeppni þegar Argentína vann 4:2. Hann skoraði 7 mörk í keppninni, einu minna en Kylian Mbappé. Messi hlaut gullboltann sem besti leikmaður keppninnar. Hann lýsti því yfir að lokaleikurinn yrði hans síðasti HM-leikur en hann tók fram úr Lothar Matthäus sem leikjahæsti leikmaður mótsins í lokaleiknum. Messi tók það fram að hann vildi spila áfram í einhvern tíma með landsliðinu þó.
Einkalíf og fleira
Messi á í nánum samskiptum við fjölskyldu sína; móðurina Celia og föðurinn Jorge. Faðir hans er umboðsmaður hans og bræður hann Rodrigo og Matías eru einnig viðriðnir málefni hans. Árið 2016 voru Messi og faðir hans dæmdir fyrir skattsvik og notkunar á skattaskjólum. Messi greiddi háa sekt en hann sagðist aðeins hafa skrifað undir samninga og treyst fólki til að meðhöndla peninga rétt.
Helsingjaeyri
Ólafskirkjan er elsta bygging bæjarins, en þar var Dietrich Buxtehude m.a. organisti um tíma.
Andvari (tímarit)
Í fyrstu ritnefnd blaðsins voru Björn Jónsson, Björn M. Ólsen, Eiríkur Jónsson, Jón Sigurðsson og Sigurður L. Jónasson.
Palombía
Landafræði og náttúrufar
Dýra- og fuglalíf Palombíu er fjölskrúðugt, einkum í frumskóginum. Jagúarar, tapírar, skrautlegir páfagaukar og píranafiskar eru áberandi. Sérstæðasta skepna frumskógarins er þó vafalítið gormdýrið sem býr yfir ógnarkröftum og óvenjulega mikilli greind. Gormdýr eru í miklum metum hjá dýrasöfnurum og eru veiðiþjófar algengir í landinu.
Saga
Stjórnarfarið í Palombíu hefur alla tíð verið óstöðugt og uppreisnir og herforingjabyltingar tíðar frá því að ríkið öðlaðist sjálfstæði árið 1923. Árið 1954 varð hershöfðinginn Santas (franska: Zantafio) einræðisherra í landinu og áformaði landvinningastríð gegn grannríkinu Gúaraka. Stjórn Santas hershöfðingja minnti um margt á fasistastjórnir Evrópu á millistríðsárunum varðandi áróðurstækni og notkun myndmáls.
Menning
Þrátt fyrir að liggja í jaðri Amasónfrumskógarins er margt í menningu íbúa Palombíu sem minnir á Mexíkó. Klæðaburður almennings er um margt mexíkóskur, þar sem barðastórir hattar eru áberandi. Tortillur eru vinsæll réttur og tekíla drukkið ótæpilega.
Ingey
Ingey er íslenskt kvenmannsnafn.
Siðfræði
Tala má um tvær megin greinar siðfræði, aðgerðasiðfræði og dygðasiðfræði, sem samsvara gróflega áherslum á hvað manni beri að gera annars vegar og hvernig maður á að vera hins vegar. Hvort tveggja er boðandi siðfræði en svokölluð lýsandi siðfræði lýsir ríkjandi siðferðishugmyndum innan menningar án þess að vera staðlandi.
Klettafjallageit
thumbnail|Útbreiðsla.
1505
thumb|right|Ágústínaklaustrið í [[Erfurt og minnismerki um inngöngu Marteins Lúther.]] Árið 1505 (MDV í rómverskum tölum)
Erlendis
Dáin
Al Franken
Ævi
Al Franken var fæddur þann 21. maí árið 1951 í New York. Hann ólst upp í St. Louis Park í Minnesota og stundaði síðar nám við Harvard háskóla. Hann útskrifaðist árið 1973 með B.A gráðu í stjórnmálafræði. Árið 1975 fékk Franken starf sem handritshöfundur við nýjan þátt sem var þá í pípunum og hét Saturday Night Live. Síðar fór Franken einnig að leika í þáttunum.
Matthew Gray Gubler
Matthew Gray Gubler (fæddur 9. mars 1980) er bandarískur leikari og leikstjóri sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í Criminal Minds og Alvin and the Chipmunks kvikmyndunum.
Garðabrúða (ævintýri)
Sagan birtist sem „Rapunzel“ í safni Grimmsbræðra fyrst árið 1812. Saga Grimmsbræðra er útgáfa af ævintýrinu Rapunzel eftir Friedrich Schulz frá 1790. Útgáfa Schulz er byggð á Persinette („Steinselja“) eftir Charlotte-Rose de Caumont de La Force upprunalega frá 1698 sem aftur var eftir enn eldri sögu, „Petrosinella“ eftir Giambattista Basile, frá 1634. Í flokkunarkerfi Aarne-Thompson hefur þessi sagnagerð númerið ATU310 („Mærin í turninum“), en svipaðar sögur eru til dæmis gríska goðsagan um fæðingu Perseifs og saga heilagrar Barböru.
IBM
Einna frægst er IBM í seinni tíð fyrir IBM PC og skyldar vélar, sem samhæfðar tölvur keyra nú Windows og upphaflega DOS stýrikerfi; sem IBM borgaði Microsoft fyrir. En IBM selur ekki þannig tölvuer eða stýrikerfi lengur. IBM er hins vegar með ráðgjöf fyrir alls konar hugbúnað, sem oft keyrir á þannig vélum (og kannski Windows); í langan tíma hefur IBM stutt við Linux, og selt vélar og hugbúnað sem geta keyrt, og IBM keypti Red Hat 2019.
Xiahou Dun
Ævi
Xiahou Dun var fæddur í Qiao-sýslu. Þegar hann var 14 ára drap hann mann sem móðgaði kennarann hans. Skapbráður persónuleiki hans var vel þekktur eftir það. Árið 190 gekk Xiahou Dun í lið Cao Caos þar sem sá síðarnefndi var að safna saman her til að hjálpa í bandalaginu gegn Dong Zhuo, harðstjórnandi smákóngurinn sem hélt keisaranum í gíslingu.
Xiahou Dun hafði gefið nálæga aðstoð til Cao Caos í fyrstu bardögunum gegn Dong Zhuo sem og í bardaganum við Yanzhou, og var gerður að fulltrúa herforingi. Hins vegar þjáðist hann af mikilli niðurlægingu árið 194 þegar honum var haldið í gíslingu í hans eigin búðum. Þegar það gerðist var Cao Cao að leiða herferð gegn Tao Qian, landstjóra Xuzhou sem Cao Cao ásakaði um að hafa drepið föður sinn, þar sem hann lét Xiahou Dun um að vernda borgina Puyang.
Berengaría af Portúgal
thumb|right|Hárflétta Berengaríu drottningar. Berengaría af Portúgal (um 1195 – 1221), kölluð Beingerður (Bengjerd) í Danmörku, var portúgölsk konungsdóttir og drottning Danmerkur frá 1214 til dauðadags.
Dagmar hafði verið afar vinsæl meðal þegnanna. Berengaría var andstæða hennar, dökk yfirlitum og sögð harðlynd og drambsöm. Hún var því óvinsæl í Danmörku og margir kenndu henni um háa skatta sem Valdimar lagði á þegnana en þeir runnu þó aðallega til stríðsreksturs hans. Berengaría reyndi þó að afla sér vinsælda, meðal annars með því að gefa kirkjum og klaustrum gjafir.
Berengaría eignaðist fjögur börn sem upp komust á árunum 1216-1219 en dó svo af barnsförum árið 1221. Hún var móðir þriggja Danakonunga, Eiríks plógpenings, Abels og Kristófers 1., auk dótturinnar Soffíu, sem giftist Jóhanni markgreifa af Brandenburg. Hún er grafin í kirkju heilgas Bendts í Ringsted við hlið manns síns en Dagmar drottning hvílir við hina hlið hans. Gröf Berengaríu var opnuð 1855 og fannst þá meðal annars þykk og mikil hárflétta.
Kraumur
Stofnun
Í rökstuðningi sjóðsstjórnar Auroru segir m.a.;
Kraumsverðlaunin
Alls voru 20 breiðskífur tilnefndar til Kraumsverðlaunanna 2008. Af þeim hlutu sex breiðskífur sjálf verðlaunin; Agent Fresco fyrir Lightbulb Universe, FM Belfast fyrir How to Make Friends, Hugi Guðmundsson fyrir Apocrypha, Ísafold fyrir All Sounds to Silence Come, Mammút fyrir Karkara og Retro Stefson fyrir Montaña.
1504
thumb|right|[[Davíð (Michelangelo)|Davíð eftir Michelangelo]] Árið 1504 (MDIV í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Karhuryhmä
Karhuryhmä (íslenska: Bjarnarsveitin) er hin vopnaða sérsveit finnsku lögreglunnar, séræfð í hryðjuverkaaðstæðum sem gætu komið upp. Sérsveitarmennirnir voru um það bil 70 árið 2006. Höfuðstöðvarnar eru staðsettar í Helsinki.
Bertrand de Jouvenel
Stjórnmálaheimspeki
Jouvenel gerði eins og aðrir stjórnmálaheimspekingar greinarmun á tekjudreifingu sem niðurstöðu og aðgerð. Tekjudreifing, sem verður til á frjálsum markaði, er niðurstaðan úr viðskiptum frjálsra og fjárráða einstaklinga. En þegar ríkið tekur af fólki fé með skattlagningu og skiptir því síðan upp eftir eigin reglum, er tekjudreifingin aðgerð og ætti frekar að heita tekju-endurdreifing (e. redistribution). Jouvenel hélt því fram, að slík endurdreifing tekna hefði ekki og gæti ekki haft þær afleiðingar, sem að væri stefnt, að færa aðeins fé frá ríkum til fátækra; þar sem hinir ríku eru fáir og hinir fátæku margir (samkvæmt skilgreiningu, enda ella enginn vandi á ferð), verður líka að skattleggja fólk með meðaltekjur og jafnvel minna. Slík endurdreifing hefði í öðru lagi þær afleiðingar, að vald flyttist frá almenningi til hins opinbera og ábyrgðarkennd einstaklinga sljóvgaðist. Í þriðja lagi hefði slík endurdreifing þær afleiðingar, að ýmsum sérþörfum fámennra hópa yrði síður fullnægt, en með því drægi úr fjölbreytni mannlífsins.
Barn
Orðið barn
Íslenska nafnorðið barn kemur af 2. kennimynd sagnarinnar að bera, en hún fer eftir 4. hljóðskiptaröð: bera-bar-bárum-borið. Samsvarandi orð um afkvæmi mannsins eru í mörgum náskyldum málum. Gotneska var að þessu leyti alveg eins og íslenska og önnur Norðurlandamál, en í ensku hefur samsvarandi orð týnst. Í máli Hjaltlendinga var barn bjadni (orðið til úr barnit, segir Jan de Vries), og minnir á þann framburð sem tíðkaðist víða hér á landi. Skaftfellingar segja sumir barnið með rödduðu r-i og löngu a-i. Af 4. kennimynd sagnarinnar að bera, sem í forneskju hafði stofnsérhljóðið u, kemur nafnorðið bur = sonur, sömuleiðis buri eins og í tvíburi og þríburi. Orðið nýburi er einnig af þessum meiði, en fyrir eru til jóð eða ungbarn sem merkja það sama.
Hinn guðdómlegi gleðileikur
Hinn guðdómlegi gleðileikur eða Gleðileikurinn guðdómlegi (ítalska: la Divina Commedia) er ítalskt söguljóð sem Dante Alighieri skrifaði á árunum frá 1308 og lauk við rétt fyrir dauða sinn árið 1321. Dante segir í kvæðinu frá ímynduðu ferðalagi sínu um Víti, Hreinsunareldinn og Paradís, en um hina fyrstu tvo staði fer hann í fylgd rómverska skáldsins Virgils og um Paradís í fylgd sinnar ástkæru Beatrísar. Gleðileikurinn guðdómlegi telst til leiðslukvæða. Það er talið vera ein helsta perla ítalskra bókmennta.
Dagmar af Bæheimi
Árið 1209 eignaðist Dagmar soninn Valdimar en 1212 eða 1213 dó hún, líklega af barnsförum. Í gömlu þjóðkvæði segir að hún hafi beðið Valdimar mann sinn að giftast ekki Berengaríu, heldur annarri konu, en trúlega má rekja þá sögn til óvinsælda Berengaríu, sem Valdimar giftist svo 1214. Drottningarnar eru grafnar sín hvoru megin við Valdimar í kirkju heilags Bendts í Ringsted.
Holdýr
Æxlun holdýra er tvenns konar, kynæxlun og hins vegar kynlaus æxlun, knappskot þar sem nýr einstaklingur vex út úr þeim eldri.
1503
Á Íslandi
Dáin
Stöðugleikasáttmálinn
Samtök atvinnulífsins sögðu sig einhliða frá stöðugleikasáttmálanum. Meðal ástæða sögðu SA að skattar hefðu verið hækkaðir umfram það sem gert var ráð fyrir og að aðgerðir til að stuðla að minna atvinnuleysi hefði ekki gengið eftir. Í viðtali við RÚV sagði Vilhjálmur Egilsson, formaður SA, að afleiðingar af þessu yrði minni samstarfsvilji þegar kæmi að næstu kjarasamningum. Sama dag lýsti önnur ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur yfir vonbrigðum sínum með afstöðu SA og gerði í yfirlýsingu sinni skötuselsfrumvarpið, frumvarp um veiðar á skötusel sem SA höfðu sagt síðasta kornið sem fyllti mælinn, að aðalefni.
Ragnheiður Pétursdóttir á rauðum sokkum
Ragnheiður gerðist þó ekki fylgikona prests, heldur giftist hún Jóni Magnússyni ríka, lögréttumanni og bónda á Svalbarði, einum helsta höfðingja norðanlands. Þau eignuðust sjö börn sem upp komust og urðu flest nafnkunn en Ragnheiður náði aðeins að sjá þau elstu vaxa úr grasi því hún var dáin fyrir 1540. Börnin voru: Steinunn, sem fyrst var fylgikona séra Björns Jónssonar á Melstað, giftist svo Ólafi Jónssyni í Snóksdal og seinast Eggert Hannessyni; Sólveig kona Filippusar Brandssonar á Svínavatni á Ásum, sem vó Hrafn Brandsson lögmann; Þórdís kona Þorgríms Þorleifssonar í Lögmannshlíð; og synirnir, Svalbarðsbræður: Magnús prúði, Staðarhóls-Páll, Jón lögmaður á Vindheimum og Sigurður sýslumaður á Reynistað.
Feisal 1. Írakskonungur
Æviágrip
Feisal fæddist árið 1885 í Mekka þar sem faðir hans, Hussein bin Alí, ríkti sem sjaríf í umboði Tyrkjasoldáns. Hann gekk í hefðbundinn tyrkneskan skóla í Istanbúl á unglingsárum sínum og var árið 1913 kjörinn á tyrkneska þingið sem fulltrúi vesturhluta Arabíuskagans.
Fríholt
thumb|right|Seglskúta með fríholtið tilbúið. Fríholt, fender eða þybba er belgur sem hengdur er á síðu skips til að verja það hnjaski þegar lagt er að bryggju eða öðrum bátum. Í dag eru fríholt yfirleitt loftfylltir belgir úr gúmmílíki eða plasti, frauðplastkubbar eða bíldekk; en áður fyrr voru þau fléttuð úr reipum með sérstakri tækni til að skapa mjúkan stuðpúða. Tegund og stærð fríholta veltur á stærð og þyngd bátsins, tegund bryggju og sjávarföllum. Fríholtin eru tekin upp og geymd meðan skipið er á siglingu, og tekin fram þegar lagst er að bryggju. Þau eru stillt eftir hæð kantsins við skipshliðina, og fest með lausum hnút eða sleppihnút. Þegar lagt er að bryggju á minni bátum er algengt að einn eða fleiri bátsverjar hafi laus fríholt í hendi til að setja á milli þar sem báturinn kemur fyrst við kantinn.
Mýrkjartan
Mýrkjartan (Muirchertach mac Néill) (dáinn 26. febrúar 943) var konungur á Írlandi, yfir því svæði sem nú er Dyflinni, samkvæmt frásögn Laxdælu á 10. öld. Hann var faðir Melkorku, sem Höskuldur Dala-Kollsson keypti, og átti með henni soninn Ólaf pá.
Jól
Orðsifjar
Elsta heimild um orðið er úr slitrum af gotnesku handriti en þar stendur „Naubaimbair: fruma Jiuleis“ sem þýðist, „Nóvember: fyrsti jólamánuðurinn.“ Því hafa sumir haldið því fram að gamla norræna mánaðarnafni Ýlir sé af sömu rót og jól en samkvæmt gamla dagatalinu endaði hann um 12. desember og Mörsugur tók við sem væri þá þriðji mánuður jóla og náði til um það bil 12. janúar en talið er að jólablót hafi verið haldin í kringum þann dag og hafi fylgt tungli en ekki stjarnfræðilegum vetrarsólhvörfum. Síðar eftir tímatalsbreytinguna færðist mörsugur sem og jólin til og hefst hann nú kringum vetrarsólstöður eða á tímabilinu 20. til 27. desember, eða á þeim tíma sem núverandi jól eru haldin. En um nafn mánaðarins Ýlir er aðeins til ein heimild til forna er hún í Bókarbót frá 12. öld sem varðveitt er í handriti frá um 1220 svo ekki er auðvelt að staðfesta þá kenningu. Önnur kenning er sú að eitt heiti Óðins var jólfaðr eða faðir jólanna og eins jólnir.
Þurí
Þurí er íslenskt kvenmannsnafn.
Nátthegri
Nátthegri (fræðiheiti: Nycticorax nycticorax) er tegund hegra.
Heslibjörk
Heslibjörk (fræðiheiti: Betula corylifolia) er tegund af birkiætt sem var lýst af Eduard August von Regel og Carl Maximowicz. Engar undirtegundir eru skráðar.
50 Cent
thumb|right|50 Cent í Hollandi í janúar 2006. Curtis James Jackson III (fæddur 6. júlí 1975) er bandarískur rappari sem gengur undir listamannsnafninu 50 Cent.
Aímagíska
Aímagíska eða barbaríska (aímagíska: Aimaq, barbaríska: Berbari) er persnesk mállýska sem er töluð í Íran, Afganistan, Tadsjikistan, Mashad, Vestur-Hasara.
Rússland
Rússneska keisaradæmið
Þrátt fyrir að vera enn þá að nafninu til undir yfirráðum Mongóla tók hertogadæmið Moskva að auka áhrif sín og seint á 14. öld losnaði það alveg undan yfirráðum innrásarþjóðanna. Ívan grimmi sem var fyrsti leiðtoginn sem krýndur var keisari Rússlands hélt útþenslustefnunni áfram og náði nærliggjandi héruðum undir stjórn Moskvu og lagði svo undir sig víðerni Síberíu og Rússneska keisaraveldið varð til. Því næst komst Rómanovættin til valda, fyrsti keisari hennar var Mikael Rómanov sem krýndur var 1613. Pétur mikli ríkti frá 1689 til 1725 en hann færði Rússland nær Vestur-Evrópu og sótti þangað hugmyndir og menningu til að draga úr áhrifum hirðingjamenningar sem hafði hafði haldið aftur af efnahagslegri framþróun landsins. Katrín mikla (valdatíð: 1767-1796) lagði áfram áherslu á þessi atriði og Rússland var nú stórveldi, ekki bara í Asíu heldur einnig í Evrópu þar sem það stóð nú jafnfætis löndum eins og Englandi, Frakklandi og Þýskalandi.
Landfræði
Vestasti hluti Rússlands er útlendan Kalíníngrad við Eystrasalt, sem er um 9.000 km frá austasta hluta landsins, Stóru Díómedeseyju í Beringssundi. Í suðurhluta landsins er stór hluti Kákasusfjalla með Elbrusfjalli, sem er hæsti tindur Rússlands í 5.642 metra hæð; Altaífjöll og Sajanfjöll er að finna í Síberíu; og Austur-Síberíufjöll og fjöllin á Kamsjatka í Austurlöndum Rússlands. Úralfjöll liggja frá norðri til suðurs í vesturhluta Rússlands og skilgreina mörk Evrópu og Asíu.
Ásamt Kanada er Rússland annað tveggja landa sem á strönd að þremur úthöfum, auk þess að tengjast yfir þrettán randhöfum. Helstu eyjar og eyjaklasar Rússlands eru Novaja Semlja, Frans Jósefsland, Severnaja Semlja, Nýju Síberíueyjar, Wrangel-eyja, Kúrileyjar og Sakalín. Sundið milli Díómedeseyja þar sem landhelgi Rússlands og Bandaríkjanna (Alaska) mætast, er aðeins 3,8 km að breidd, og eyjan Kúnasjír (Kúrileyjar) er aðeins 20 km frá Hokkaídó í Japan.
Rauðkani
Rauðkani (fræðiheiti: Pelecanus rufescens), einnig kallaður hinn rauði pelíkani, er tegund pelíkana.
Álftaneshreppur (Gullbringusýslu)
Álftaneshreppi var skipt í tvennt árið 1878, í Garðahrepp og Bessastaðahrepp.
Herbjörn
Herbjörn er íslenskt karlmannsnafn.
Ingilín
Ingilín er íslenskt kvenmannsnafn.
Lofthernaður
Lofthernaður er samheiti yfir þann hernað sem er háður með fljúgandi farartækjum, og er þá yfirleitt átt við þyrlur, sprengjuflugvélar, orrustuflugvélar og eldflaugar. Auk þess getur flutningaflugvélum verið beitt í hernaðarskyni, svo og loftbelgjum, svifdrekum og jafnvel flugdrekum. Oftast á orðið þó við í þrengri skilningi, það er að vélum sé ganga fyrir eigin vélarafli sé beitt beinlínis til þess að berjast.
Kolbeinn kafteinn
Uppruni
Fornafn Kolbeins á frummálinu, „Archibald“, heyrist fyrst í Tinna og pikkarónunum, síðustu Tinnabókinni sem lokið var við. Þessu er öfugt farið í íslensku þýðingunni, þar sem fornafn kafteinsins hefur þekkst frá byrjun, en þess í stað heyrist í fyrsta sinn eftirnafn hans, „Kaldan“.
Persóna
Frá og með lokum bókarinnar Fjársjóðs Rögnvaldar rauða býr Kolbeinn á sveitasetrinu Myllusetri ásamt brytanum sínum, Jósep. Hann reynir stundum að lifa lífi virðulegs landeiganda: Í Sjö kraftmiklum kristallskúlum klæðir hann sig upp í fínan reiðbúning og setur á sig einglyrni. Hann er þó fljótt kominn aftur í sjómannsfötin.
Söguljóð
right|thumb|Fleygrúnaspjald með [[Gilgameskviða|Gilgameskviðu á akkadísku.]] Söguljóð (kviða, hetjuljóð, óðsaga eða epísk kvæði) er oftar en ekki langt kvæði (epos), sem er sagt af sögumanni, venjulega um hetjudáðir og atburði sem eru mikilvægir póstar einhvers menningarbrots eða þjóðar. Algengt er að söguljóð eigi sér rætur í munnlegri hefð og Albert Lord og Milman Parry hafa sett fram rök að því að klassísk söguljóð Forngrikkja hafi í grunninn verið til í munnlegri geymd og verið munnlega samin. Hvað sem um það er þá hafa söguljóð verið skrifuð niður síðan Hómerskviður voru ritaðar og verk Virgils, Dante Alighieri og John Miltons hefðu líklega ekki lifað hefðu þau ekki verið bókfest.
Ástandið
Aðgerðir stjórnvalda
Kynni íslenskra stúlkna og hermanna leiddu stundum af sér þunganir. Þegar svo bar undir áttu stúlkurnar rétt á meðlögum frá hermönnunum. En oftar en ekki gátu hermennirnir komið sér undan þeirri ábyrgð og þurftu þá stúlkurnar að þiggja styrki frá hinu opinbera. En einnig kom fyrir að pör giftu sig og voru hermannabrúðkaup 332 talsins hér á landi. Eftir því sem tíminn leið minnkaði umræðan um ástandið og að lokum tók stríðið enda. Í maí 1945 var tilkynnt um sigur bandamanna og þá fór setuliðið að halda heim.
Starfsmannastjóri Hvíta hússins
Saga embættisins
Upphaflega féllu þau verkefni sem nú falla undir starfsmannastjórann undir embætti einkaritara forsetans. Embætti einkaritarans var skipað nánustu ráðgjöfum og trúnaðarmönnum forsetans. Einkaritari forsetans var í raun æðsti aðstoðarmaður forsetans og sinnti bæði persónulegum verkefnum sem og verkefnum tengdum starfinu, oft og tíðum krefjandi verkefni sem kröfðust bæði færni og trúnaðar.
Gildi
Gildi getur vísað til:
Mjúkfura
Mjúkfura (fræðiheiti: Pinus armandii) er furutegund ættuð frá Kína, þar sem hún kemur fyrir frá suður Shanxi vestur til suður Gansu og suður til Yunnan, með stofna í Anhui. Hún vex í 2.200–3.000 m hæð í Taívan og nær einnig lítið eitt í norður Búrma. Á kínversku er hú þekkt sem „Huafjalls-fura“ (华山松).
Lýsing
Barrnálarnar eru fimm saman í búnti með blaðslíðri sem fellur af. Barrið er 8–20 sm langt. Könglarnir eru 9–22 sm langir og 6–8 sm breiðir, með stífu og þykku köngulhreistri. Fræin eru stór 10–16 mm löng og með vott af væng; þeim er dreift af hnotkrákum. Könglarnir þroskast á öðru ári.
Afbrigði
Tegundin er með tvö eða þrjú afbrigði:
Tundurdufl
Heimild
Mine
Ólafsvíkurenni
Snjóflóð sem braut niður steypustöðina Bjarg varð 22. febrúar 1984.
Japan
Saga
Um 300 fyrir Krist tók við Yayoi-tímabilið (弥生時代) sem markaði endalok Jomon-tímabilsins. Tímabilið einkenndist af áhrifum frá asíska meginlandinu, til dæmis bárust til Japans þekking á hrísgrjónarækt og þekking á bronsgerð. Jafnframt voru miklir þjóðflutningar frá mörgum hlutum Asíu til Japans á því tímabili.
Prumnopitys taxifolia
Prumnopitys taxifolia er sígrænt tré frá Nýja-Sjálandi.
Orson Welles
Á þrítugsaldri leikstýrði Welles ýmsum ríkisstyrktum uppsetningum, þ. á m. uppsetningu á Makbeð með svörtum leikurum og pólitíska söngleiknum The Cradle Will Rock. Árið 1937 stofnaðu þeir John Houseman Mercury-leikhúsið, sjálfstætt leikfélag sem setti upp ýmsar sýningar á Broadway til ársins 1941. Welles öðlaðist frægð bæði innanlands og erlendis sem leikstjóri og sögumaður útvarpsleikritsins Innrásarinnar frá Mars, sem byggt var á samnefndri bók eftir H. G. Wells. Leikritið þótti svo raunverulegt að margir héldu að innrás úr geimnum stæði í raun yfir og óttuðust um líf sitt. Sumar samtímaheimildir greina frá því að frásagnir um ofsahræðslu hlustenda hafi verið ýktar en þó gerði útsendingin Welles að stjörnu.
Fyrsta kvikmynd Welles var Citizen Kane (1941), sem hann skrifaði, framleiddi og leikstýrði og lék aðalhlutverk titilpersónunnar Charles Foster Kane. Welles var utangarðsmaður í Hollywood-stúdíókerfinu og átti aðeins eftir að leikstýra 13 kvikmyndum í fullri lengd á ferli sínum. Hann barðist í sífellu fyrir að viðhalda stjórn á verkefnum sínum frá kvikmyndaframleiðendunum og seinna frá ýmsum sjálfstæðum fjárfestum. Margar myndir hans voru aldrei fullgerðar eða gefnar út. Leikstjórnarstíll Welles var sérstæður: Í verkum hans eru atriði sögunnar oft ekki sagð í línulaga tímaröð, skil á milli skugga og ljóss eru afar skörp líkt og á olíumálverkum, sjónarhorn myndavélarinnar eru einkennileg og margar hljóðbrellur úr útvarpi notaðar. Welles hefur verið lýst sem auteur, eða sjálfstæðum listamanni sem viðhélt stjórn á öllum öngum verka sinna.
Þöll (mannsnafn)
Þöll er íslenskt kvenmannsnafn.
Hallærið mikla (Írland)
Yfirleitt er kartöflumygla talin hafa átt sök á hungursneyðinni, en hún herjaði á kartöfluræktun í allri Evrópu á fimmta áratug 19. aldar. Áhrif hennar á Írlandi voru þó hlutfallslega meiri sökum þess að þriðjungur þjóðarinnar byggði búskap sinn á kartöflum. Fyrir þessu voru ýmsar ástæður, þ. á m. þjóðernislegar, trúarlegar, stjórnmálalegar, félagslegar og efnahagslegar. Má þar nefna landsvæði, fjarveru landeigenda og Kornlögin; sérstakan toll sem Bretlandsstjórn hafði sett á innflutt korn á árunum 1815 til 1846. Allt stuðlaði þetta að hörmungunum með mismunandi hætti og er enn mikið rætt um orsakirnar í sögulegum samræðum.
Carassius
Carassius  er ættkvísl af ætt karpfiska (Cyprinidae). Þekktasta tegundin er gullfiskur (C. auratus). Þeir eru með evrasíska útbreiðslu.
Stafróf
Rúnir minna mikið á latneska og gríska bókstafagerð og hafa sennilega sinn uppruna í samskiptum við menningarsvæði Miðjarðarhafsins.
Kristín Helga Gunnarsdóttir
Heimild
Skald.is, Kristín Helga Gunnarsdóttir, (skoðað 18. maí 2019)
Pol Pot
Snýr heim
Hann stóð sig ekki vel í skóla, og eftir að hafa fallið í þrígang sneri hann heim til Kambódíu í ársbyrjun 1953. Þar tók hann það að sér fyrir félag sína sem enn voru í Frakklandi, að meta ýmsa uppreisnarhópa. Sá sem honum leist best á hét Khmer Viet Minh og var nátengdur Norður-Víetnam. Hann klofnaði árið 1954 og héldu allir Víetnamarnir aftur til Víetnams, ásamt nokkrum fjölda Kambódíumanna sem Víetnamar hugðust beita fyrir sig í frelsisstríði Kambódíu seinna meir. Hinn hópurinn, sem Pol Pot var í, varð eftir í Kambódíu.
Kemst til metorða innan flokksins
Eftir ofsóknir af hálfu konungsins árið 1965, óx hreyfing khmeranna hratt, og fékk liðsauka frá mörgum, einkum úr menntastétt, sem flúðu borgirnar til að ganga til liðs við þá. Í apríl sama ár fór Pol Pot til N-Víetnam til að fá samþykki fyrir því að hefja beina uppreisn. Víetnamar neituðu að styðja hana, vegna samninga sinna við Kambódíustjórn. Þegar Pol Pot sneri aftur árið eftir, kallaði hann saman flokksfund sem tók ýmsar mikilvægar ákvarðanir. Meðal annars var nafninu breytt í Kommúnistaflokk Kampútseu (Kampútsea er annað nafn á Kambódíu). Einnig voru gerðar áætlanir um boðleiðir og svæðisbundinn undirbúning byltingarinnar. Snemma árs 1966 brutust út átök milli smábænda og stjórnvalda vegna hrísgrjónaverðs. Khmerarnir voru óviðbúnir, en átökin drógust á langinn svo þeir gátu á endanum nýtt sér þau.
Kaffibaunamálið
Kaffbaunamálið var gjaldeyris- og skattatengt mál sem kom upp á Íslandi í byrjun árs 1985 og snerist um innkaup Sambandsins á kaffibaunum. Þá var SÍS kært fyrir svik við Kaffibrennslu Akureyrar. Árið 1988 féll dómur í Hæstarætti og voru tveir sýknaðir, en þrír dæmdir.
Pol Pot
Uppreisnin vinnur sigra
Árið 1972 byrjuðu Víetnamar að draga lið sitt út úr átökunum við Kambódíustjórn. Pol Pot sendi út yfirlýsingu í maí 1973, þess efnis að einkaeign væri bönnuð og öll þorp skyldu skipulögð í sameignarkommúnum. Her khmeranna vann á. Á miðjum regntímanum árið 1973 gerðu þeir stórt áhlaup á Phnom Penh, sem stjórnarherinn hratt með miklu mannfalli hjá khmerum. En um mitt árið réðu þeir um tveim þriðju landsins og hálfum íbúafjöldanum. Þegar Víetnamar áttuðu sig á hvað þeir voru orðnir voldugir fóru þeir að koma meira fram við Pol Pot eins og jafningja.
Hin lýðræðislega Kampútsea
Ofsóknir hófust gegn búddamunkum, fólki með vestræna menntun (fyrir utan flokksforystuna), fólki með menntun almennt, fólki með tengsl við Vesturlönd eða Víetnam, fólki sem leit út fyrir að vera menntað - t.d. sem notaði gleraugu, gegn fötluðum og lömuðum og gegn minnihlutahópum, t.d. fólki sem var ættað frá Kína, Laos eða Víetnam. Sumir voru lokaðir inn í hinum alræmdu S-21 búðum til yfirheyrslu, sem gjarnan fól í sér pyntingar, aðrir voru einfaldlega teknir af lífi. Margir þeirra voru ásakaðir um að vinna fyrir CIA, KGB eða Víetnam. Talið er að um 17.000 manns hafi mátt dúsa í S-21, en aðeins er vitað um 12 sem lifðu dvölina af.
Hugmyndafræðin
Pol Pot tileinkaði sér blöndu af ýmsum róttækum hugmyndum, sem hann kallaði „Anka-kenninguna“. Hún var aðlöguð að þjóðernishyggju khmera-þjóðarinnar. Hann sá fyrir sér þjóðfélag jafningja sem lifðu á frumstæðum landbúnaði og taldi að alla nútímatækni bæri að banna, nema þá sem flokksforystan hefði beinlínis leyft. Með því að snúa aftur til jarðyrkju, átti fólkið að „hreinsast“ sem heild og verða grundvöllur fyrir kommúnískt þjóðfélag sem á endanum gæti aftur tekið nútímatækni í þjónustu sína. Hann skipaði Kambódíu í sveit með Kína í alþjóðastjórnmálum, en það var frekar af praktískum ástæðum: Keppinauturinn Víetnam var í bandalagi við Sovétríkin, svo bandalag við Kína var gagnlegt mótvægi fyrir Kambódíumenn.
Stjórnin fellur
Á komandi árum reyndi Víetnamar að halda afgangnum af liði Pol Pot í skefjum, en reyndu ekki að eyða þeim. Þeir gátu nefnilega nýtt sér ógnina af þeim til að réttlæta áframhaldandi hersetu í Kambódíu. Þó héldu Rauðu khmerarnir áfram sæti sínu hjá Sameinuðu þjóðunum, því Vesturveldin vildu ekki fallast á að viðurkenna leppstjórn Víetnama í Kambódíu, og þar með stjórn kommúnista í Víetnam sjálfu.
Æsgerður
Æsgerður er íslenskt kvenmannsnafn.
Óskar Bertels Magnússon
Óskar Bertels Magnússon (20. júní 1915 – 22. janúar 1993) var sjálfmenntaður listavefari og kynlegur kvistur í Reykjavík um miðja 20. öld. Foreldrar hans voru Margrét Guðbrandsdóttir frá Hrollaugsstöðum í Norður-Þingeyjarsýslu og Magnús Jónsson frá Selalæk. Hann bjó fyrst í Blesugrófinni í Reykjavík í nokkur ár, byggði þar hús sitt sem þótti mjög sérkennilegt og gekk undir nafninu Kastalinn. Þegar leggja átti Breiðholtsbraut vþar sem húsið stóð árið 1973, vildi Óskar ekki una því að fá annað húsnæði sem honum var boðið í skiptum, heldur fluttist í sjálfskipaða útlegð upp á Hellisheiðina. Þar byggði hann hús sem hann kallaði Garðstungu. Óskar var giftur Blómey Stefánsdóttur (1914-1997). Hálfbróðir Óskars er Sigurður A. Magnússon, rithöfundur.
Theódór Elmar Bjarnason
AGF
Í júní 2015 skrifaði hann undir tveggja ára samning við danska félagið AGF. Hann yfirgaf félagið eftir tvö ár.
Undir Svörtufjöllum
Söguþráður
Bandaríkjaþing ákveður að gera út leiðangur vestur yfir Svörtufjöll til Wyoming til þess að kanna aðstæður til landnáms hvítra landnema á svæðinu. Lukku Láki er fenginn til þess að leiða hópinn sem samanstendur af nokkrum utangátta vísindamönnum frá Evrópu. Þingmaðurinn Orwell Stormwind, sem stundað hefur það að selja Cheyenne-indíánum í Svörtufjöllum byssur og áfengi, er lítt hrifinn af þessum áformum og fær undirtyllu sína, Bull Bullet, til að elta hópinn og koma í veg fyrir að leiðangurinn komist á áfangastað. Eftir viðburðaríkt ferðalag með lest frá Washington til Des Moines í Iowa og póstvagni frá Des Moines til Omaha í Nebraska leggja ferðalangarnir af stað á hestum og múlösnum upp í Svörtufjöll. Þegar tilraunir Bull Bullets til að koma Lukku Láka og félögum hans fyrir kattarnef mistakast hver á fætur annarri leitar hann liðsinnis indíánanna í fjöllunum og lofar þeim ómældum birgðum af eldvatni fyrir að ráðast á hópinn.
Herleifur
Herleifur er íslenskt karlmannsnafn.
Alfreð Flóki
Bernskuár
Alfreð Flóki fæddist fyrir tímann, móðir hans var sex mánuði á sjúkrahúsinu með blauta lungnabólgu og því tók Ingibjörg móðuramma Flóka að annast hann á meðan. Upp frá því svaf hann alltaf inni hjá ömmu sinni á Óðinsgötunni, hann kallaði ömmu sína alltaf mömmu en móður sína kallaði hann Tótu.
Calandrinia flava
Calandrinia flava er plöntutegund sem var lýst af Obbens.
Innósentíus 3.
Ein örlagaríkasta ákvörðun Innósentíusar var að skipuleggja fjórðu krossferðina. Upphaflega var ætlunin að ráðast á Jerúsalem í gegnum Egyptaland en óvæntar aðstæður leiddu til þess að krossfararnir settust þess í stað um Konstantínópel og hertóku borgina. Árásin gekk þvert gegn fyrirskipunum Innósentíusar og hann bannfærði krossfarana fyrir vikið, en þó sætti hann sig með semingi við útkomuna og leit á hana sem merki um vilja Guðs til að sameina latnesku og austurkirkjuna á ný. Til lengri tíma litið leiddu þessi atvik þó fremur til aukins rígs á milli kirkjudeildanna tveggja.
Rækjuveiðar
Rækjuveiðar eru stóriðnaður sem stundaður er víða á svæðum sem liggja að hafi og er árlegur heimsafli meira en 3,4 milljón tonn en mest af rækju er veidd í Asíu. Alþjóðastofnunin FAO skilgreinir rækjuveiðar sem veiðar á rækjum (Caridea) og prawns (Dendrobranchiata).
Rækjuveiðar á Íslandi
Rækjuveiðar lögðust af á stríðsárunum en hófust aftur eftir stríð, með fleiri bátum og öflugri rækjutrollum. Norðmaðurinn Syri og sonur hans stofnsettu árið 1949 niðursuðuverksmiðjuna Pólar við Mjósundin á Ísafirði. Við verksmiðjunni tók síðar fyrirtæki Guðmundar og Jóhanns en það fyrirtæki varð gjaldþrota 1964 og voru þá vélarnar seldar til Bíldudals. Magnúsína Olsen (kona Simon Olsen) og sonur hennar hófu að vinna rækju í kjallara við Tangagötu 1957-1958 og seldu í verslanir í Reykjavík og varð það vísir að Niðursuðuverksmiðju Ole N. Olsen sem reisti verksmiðjuhús við Sundstræti árið 1959. Rækjuvinnsla hófst hjá Þórði Júlíussyni í Vinaminni árið 1965 og árið 1970 var stofnun rækjuvinnslan Rækjustöðin hf af eigendum sjö rækjubáta og var starfsemi hennar í Edinborgarhúsinu. Sú vinnsla varð fljótlega sú stærsta við Ísafjarðardjúp.
Grafík (hljómsveit)
Grafík var íslensk hljómsveit sem starfaði á árunum 1981 til 1988. Hljómsveitin var stofnuð á Ísafirði. Upphaflega voru meðlimir Rafn Jónsson trommuleikari, Örn Jónsson bassaleikari, Rúnar Þórisson gítarleikari, Vilberg Viggósson hljómborðsleikari og Ólafur Guðmundsson söngvari. 1984 kom Helgi Björnsson leikari inn sem söngvari í stað Ólafs og 1986 tók Andrea Gylfadóttir við af Helga. Árið 1984 tók Hjörtur Howser við sem hljómborðsleikari. Rafn og Rúnar höfðu áður leikið í Haukum og þeir ásamt Erni og Vilberg voru líka í hljómsveitinni Ýr á 8. áratugnum.
Þeseifur
thumb|right|Þeseifur og Æþra, eftir Laurent de la La Hyre Þeseifur (forngríska '') var goðsagnakenndur konungur Aþenu, sonur Æþru og Egeifs eða Póseidons, sem Æþra sængaði hjá einu sinni. Þeseifur var stofnhetja, líkt og Perseifur, Kadmos og Herakles, sem börðust allir við og sigruðu andstæðinga sem tengdust á einhvern hátt fornri trú og samfélagsgerð.
Herakles var dóríska hetjan, en Þeseifur jóníska stofnhetjan, sem Aþeningar álitu landsföður. Nafn hans er rótskylt orðinu (þesmos), gríska orðinu fyrir stofnun. Þeseifur bar ábyrgð á synoikismos („sambúðinni“) — stjórnmálalegri sameiningu Attíkuskagans. Þeseifur, fyrsti konungur sameinaðs Attíkuskaga samkvæmt hefðinni, byggði sér höll á Akrópólishæð.
Johannes Rau
Rau var kjörinn 8. forseti Þýskalands árið 1999 og gegndi þeirri stöðu í eitt kjörtímabil, eða til 2004.
Ölrún
Ölrún er íslenskt kvenmannsnafn.
Botnmálning
Á skútuöld áttu skip oft í miklum vandræðum með hrúðurkarla og þara sem greri á skipsskrokknum og dró verulega úr siglingarhæfni skipsins. Koparþynnur voru festar á botn bátsins til að koma í veg fyrir þetta.
Hjörtur Eldjárn Þórarinsson
Félagsmál
left|thumb|Tjörn í Svarfaðardal í mars 2008.
Aktívismi
Birtingamyndir aktívisma
Sumir aktívistar reyna að hafa bein áhrif á aðgerðir fólks en aðrir reyna að hafa áhrif á ríkisstjórnir með að hvetja til lagasetninga eða benda á að slíkt sé óþarft, allt eftir því sem við á. Aðrir aktívistar hvetja fólk til að breyta ekki framferði sínu eða daglegum athöfnum með það að markmiði að hamla gegn yfirvofandi breytingum. Þeir einstaklingar gætu flokkast sem aðgerðaandstæðingar.
Aktívista iðnaður
Aktívista iðnaðurinn er kallaður þær um ær stofnunanir og einstaklingar sem hafa helgað sig aktívisma. Aktívismi getur verið fullt starf innan stofnunar sem hefur hann að megin starfsemi. Margar stofnanir í aktívista iðnaðinum eru annað hvort góðgerðarfélög eða félög ótengd stjórnvöldum. Fæstar af þessum stofnunum standa í framleiðslu varnings.
Norrænu sendiráðin í Berlín
thumb|right|Norrænu sendiráðin í Berlín. Norrænu sendiráðin í Berlín eru sendiráð Íslands, Finnlands, Danmerkur, Noregs og Svíþjóðar sem eru öll staðsett í Samnorrænu byggingunni í suðurenda Tiergarten í Berlín. Húsið var hannað af arkitektunum Alfred Berger og Tiina Parkkinen. Það var vígt 20. október 1999. Húsið skiptist í fimm byggingar og tengibyggingu.
Burðarmálsdauði
Burðarmálsdauði (skammstöfun: BNM) er dauði fósturs eða nýfædds ungbarns. Alþjóða heilbrigðisstofnunin skilgreinir burðarmálsdauða sem „dauða sem á sér stað seint á meðgöngu (22 vikur eða yfir), í fæðingu og allt að viku eftir fæðingu“.
Irpa
Irpa er íslenskt kvenmannsnafn.
Ólympíuleikarnir í stærðfræði
Ólympíuleikarnir í stærðfræði (e: International Mathematical Olympiad) er árleg sex-dæma stærðfræðikeppni fyrir framhaldsskólanema, og eru elstu vísindaólympíuleikarnir. Þeir voru fyrst haldnir í Rúmeníu árið 1959. Þeir hafa síðan verið haldnir árlega, fyrir utan árið 1980, þegar þeir voru ekki haldnir vegna skorts á fjármagni. Um 100 lönd um allan heim senda lið 6 framhaldsskólanema, ásamt liðsstjóra og aðstoðarliðstjóra.
Valferlið er mismunandi eftir löndum, en það inniheldur oft nokkur próf, hvert erfiðara en það fyrra. Verðlaun eru gefin efstu 50% keppenda. Lið eru ekki opinberlega viðurkennd; öll stig eru aðeins gefin einstökum keppendum, en stig liða eru óopinberlega borin saman oftar en stig einstakra keppenda. Keppendur verða að vera undir 20 ára aldri, og ekki mega þeir hafa byrjað háskólanámi. Með þessi skilyrði í huga má hver einstaklingur taka þátt eins oft og honum gefst tækifæri til.
Hallbera Guðný Gísladóttir
Hallbera Guðný Gísladóttir  (f. 14. september 1986) er íslensk knattspyrnukona, fædd og uppalin á Akranesi. Hún leikur nú með Val í Pepsi-deildinni. Hallbera var valinn leikmaður 10. umferðar, ársins 2010.
Anton Tsjekhov
Tsjekhov fæddist í héraðinu Taganrog við Asóvshaf. Hann var af alþýðufólki og byrjaði að skrifa sem unglingur. Hann fékk inngöngu í Ríkisháskólann í Moskvu þar sem hann lærði læknisfræði. Í Moskvu fór hann að gefa út smásögur í bókmenntatímaritum, oft undir dulnefnum. Hann varð brátt nokkuð þekktur en leit lengst af á skrifin sem áhugamál. 1887 fékk hann hin eftirsóttu Púskínverðlaun fyrir smásagnasafnið Rökkur.
Samfylkingin
Viðræður um sameiningu
Innan Alþýðuflokks og Þjóðvaka var stuðningur við sameiningu hvað mestur. Haustið 1996 voru þingflokkar þessara flokka sameinaðir undir nafninu „þingflokkur jafnaðarmanna“. Raunar gengu þrír af fjórum þingmönnum Þjóðvaka síðan aftur í Alþýðuflokkinn, Jóhanna Sigurðardóttir formaður Þjóðvaka var ein eftir. Í nóvember 1997 var haldinn flokksstjórnarfundur hjá Alþýðuflokknum og landsfundir hjá Kvennalista og Alþýðubandalagi og aðalfundur hjá Þjóðvaka um það hvort að hefja ætti sameiningarviðræður. Allir flokkarnir samþykktu það að gengið skyldi til viðræðna en mismikil eindrægni var í þeirri afstöðu milli flokka.
Evrópa (tungl)
Evrópa er aðeins minni að þvermáli en tungl jarðarinnar (máninn) og er að uppistöðu til úr silíkat bergi, sennilega með járnkjarna. Hún hefur þunnan lofthjúp sem er aðallega úr súrefni. Yfirborð Evrópu er úr vatnsís og eitt það sléttasta sem þekkist í sólkerfinu. Yfirborðið er þó þakið sprungum og rákum en tiltölulega lítið er um gíga eftir árekstra loftsteina, sem gefur til kynna að yfirborð tunglsins sé ungt. Vegna þess hve ungt og slétt yfirborðið virðist vera er uppi tilgáta um það að haf úr vatni liggi undir ísnum og að þar séu mögulega aðstæður sem séu hagstæðar lífi. Þessi tilgáta gerir ráð fyrir því að þyngdarkraftarnir frá Júpíter og hinum fylgitunglum hans verki á Evrópu þannig að berg hennar togni og teygist þannig að varmi myndist sem gæti dugað til þess að viðhalda fljótandi höfum.
Uppgötvun og nafngift
Galíleó Galílei uppgötvaði Evrópu 8. janúar 1610 og Simon Marius mögulega um svipað leyti, án þess þó að þeir hafi vitað hvor af öðrum. Tunglið var nefnt eftir Evrópu, föníkskri hefðarkonu úr grískri goðafræði, sem var ástkona Seifs og sem hann gerði að drottningu Krítar.
Önnur jarðfræðileg einkenni
Önnur kenning um uppruna „freknanna“ er sú að þær séu í raun fremur smá brotasvæði í ísnum og að kenningar um hæðir, dældir og dökka bletti séu oftúlkanir á myndefni frá Galileo sem ekki var í hárri upplausn. Sé það satt, bendir það til þess að líklega sé ísinn of þunnur til þess að innskotakenningin geti gengið upp.
Hörgársveit
Lýsing á Hörgársveit
Þéttbýliskjarni hefur myndast nálægt bæjarmörkum Akureyrar. Hann heitir Lónsbakki. Með sameiningunni við Arnarneshrepp 2010 bættist við þéttbýlið við Hjalteyri en þar standa miklar byggingar sem áður hýstu stærstu síldarverksmiðju í Evrópu. Hinn forni verslunarstaður Gásir er í sveitarfélaginu nálægt Hörgárósum. Á Laugalandi á Þelamörk er grunnskóli sveitarfélagsins og sundlaug.
Sveitarstjórn
Í sveitarstjórn Hörgársveitar til maí 2018 eru eftirtalin:
Írena
Írena er íslenskt kvenmannsnafn.
Lýðhyggja
Lýðhyggja getur tekið á sig ýmis form og verið bæði til vinstri og hægri í stjórnmálum. Þeir sem aðhyllast lýðhyggju til vinstri eru til dæmis oft á móti stórfyrirtækjum og peningahagsmunum, en þeir sem eru til hægri eru oft á móti sósíalsískum flokkum, verkalýðshreyfingum og þess háttar.
Írunn
Írunn er íslenskt kvenmannsnafn.
Buskerud
thumb|Kort sem sýnir staðsetningu Buskerud innan Noregs Buskerud eða Biskupsruð er fylki í Noregi. Nágrannafylki þess eru Ósló, Upplönd, Þelamörk, Vestfold, Sogn og Firðafylki og Hörðaland. Heildarflatarmál fylkisins er 14.911 km² og íbúar voru 272.228 árið 2014. Fylkið er í landshlutanum Austurlandi.
Jared Padalecki
Einkalíf
Padalecki vann Claim to Fame-keppnina sem Fox sjónvarpsstöðin hélt árið 1999 þar sem hann kom fram á Teen Choice verðlaunahátíðinni. Þar kynntist hann núverandi umboðsmanni sínum. Eftir að hafa útskrifast úr menntaskóla árið 2000, þá fluttist hann til Los Angeles, til þess að koma sér áfram í leiklistinni, þrátt fyrir að hafa ætlað í nám við Texas-háskólann í Austin.
Olof Verelius
Æviágrip
Eftir nám í Tartu (eða Dorpat) í Eistlandi og Uppsölum hóf hann kennslu. Fór svo í námsferð til Leiden og Parísar 1648–1650. Eftir að hann kom heim samdi hann bókina: Epitomarum historio svio-gothico libri ... (1682), sem var á svo fagurri latínu að hún var síðar notuð sem kennslubók í þeirri grein. Þar koma fram háar hugmyndir um fortíð Svía.
Fjölskylda
Kona Olofs Vereliusar var Anna Gestricia, ekkja, sem átti af fyrra hjónabandi soninn Jacob Reenhielm, síðar þjóðminjavörð. Verelius eignaðist ekki börn, en gekk börnum konu sinnar í föðurstað. Hann dó í Uppsölum 1682.
PHP
Ritháttur
Ritháttur PHP er að mestu kominn úr forritunarmálunum C, Perl og Java.
Þó að ritháttur PHP sé fengin úr ofangreindum forritunarmálum, eiga málin fátt sameiginlegt. PHP kóði er skrifaður í bland með HTML í skilgreiningunum á heimasíðum. Þegar vefsíðan er skoðuð með vafra er PHP kóðanum breytt í HTML sem vafrarinn getur skoðað.
Menntaskólinn á Ísafirði
Saga skólans
Menntaskólinn á Ísafirði var stofnaður árið 1970, og var settur í fyrsta skiptið í Alþýðuhúsinu á Ísafirði. Kennsla fór fyrst fram í gamla barnaskólahúsinu við Aðalstræti 34 og voru fyrstu stúdentarnir brautskráðir árið 1974. Í janúar 1984 fluttist kennslan í nýtt bóknámshús (formlega opnað 1987) á Torfnesi þar sem heimavistin var fyrir og nú einnig íþróttahús (1993) og verknámshús (1995).
Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu
Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu er fulltrúi Spánar á alþjóðlegum mótum.
Vinstrihreyfingin – grænt framboð
Staða hreyfingarinnar í dag
Eins og staðan er í dag hefur Vinstrihreyfingin - grænt framboð 8 sveitarstjórnarfulltrúa í 6 sveitarfélögum auk þess sem að fjöldi félaga hefur tekið sæti á blönduðum listum sem víða fara með meirihlutavald.
Uppreist æru
Ákvæði um uppreist æru fellt úr hegningarlögum
Sumarið 2017 var talsvert fjallað opinberlega um mál Roberts Downey lögmanns og Hjalta Sigurjóns Haukssonar, sem báðir höfðu hlutið dóm fyrir kynferðisbrot gegn börnum en forseti Íslands síðar veitt þeim uppreist æru að tillögu dómsmálaráðherra. Málið vakti hörð viðbrögð í samfélaginu, stjórnvöld voru harðlega gagnrýnd og fjallað um málið á samfélagsmiðlum undir myllumerkinu #höfum hátt. Ungu konurnar sem voru brotaþolar mannanna fylgdu málinu fast eftir og börðust fyrir að fá afhent gögn frá dómsmálaráðuneytinu og að ákvæði um uppreist æru yrði fellt úr almennum hegningarlögum. Sigríður Andersen dómsmálaráðherra tilkynnti í ágúst 2017 að hún myndi leggja til við Alþingi að ákvæðið um uppreist æru yrði fellt brott úr hegningarlögum. Guðni Th. Jóhannesson forseti Íslands var einnig harðlega gagnrýndur fyrir aðkomu sína að málinu. Í ávarpi við þingsetningu þann 12. september 2017 sagðist Guðni fagna því að stjórnvöld hyggðust endurskoða lög um uppreist æru og sagði jafnframt að „stjórnarskrárbundið ábyrgðarleysi forseta sem felur samt í sér ábyrgð á ákvörðunum annarra á ekki heima í stjórnsýslu samtímans.“ Guðni fundaði síðar með stúlkunum sem voru þolendur Róberts og Hjalta Sigurjóns og bað þær afsökunar á aðkomu sinni að því að veita mönnunum uppreist æru.
Ingibjörg af Danmörku, Frakklandsdrottning
thumb|right|Ingibjörg af Danmörku. Ingibjörg af Danmörku (1175 – 29. júlí 1236) var dönsk konungsdóttir og drottning Frakklands, þar sem hún var kölluð Isambour. Hún var drottning frá 1193 til 1223 en þó ekki viðurkennd sem slík af eiginmanni sínum, konunginum, nema einn dag við upphaf hjónabandsins og svo síðustu tíu árin. Hluta af tímanum var hann giftur annarri konu og taldist hún einnig drottning.
Tækniháskólinn í Varsjá
Tækniháskólinn í Varsjá (pólska: Politechnika Warszawska) eða WUT, er ein af leiðandi tæknistofnunum Póllands og ein af þeim stærstu í Mið-Evrópu. Við háskólann starfa 2.453 kennara þar af 357 prófessora. Háskólinn telur um 36.156 nemendur. Á háskólastigi eru um 25 þúsund nemendur í fullu námi og um 8 þúsund nemur í hlutanámi. Í doktorsnámi eru 1 þúsund nemendur, og í framhaldsháskólanámi eru um 2.500 nemendur.
Háskólinn er með 19 deildir sem ná til flestra sviða vísinda og tækni. Allar eru þær í Varsjá, utan eina í borginni Plock. Alls eru um 5.000 nemendur útskrifaðir árlega. Margir af forystumönnum fyrirtækja og stofnana Póllands eru menntaðir frá háskólanum.
Greifarnir
Greifarnir eru íslensk hljómsveit sem stofnuð var 1986. Meðlimir hennar voru:
Sáttarfórn
Leikritið segir frá fundum systkinanna Órestesar og Elektru og áformum þeirra um hefndir fyrir föðurmorðið.
Norðragøta
Knattspyrnufélagið Víkingur Gøta hefur aðstöðu í bænum.
Bogi Ágústsson
Nám og störf
Bogi er mikill stuðningsmaður Knattspyrnufélags Reykjavíkur og hefur starfað í KR-útvarpinu frá því það hóf útsendingar 1999.
Pressan (vefrit)
Pressan (eða Pressan.is) er íslenskt vefrit á íslensku. Á vef Pressunnar kemur fram að það sé frétta- og þjóðmálamiðill. Pressan lýsir sér sem óháðum vefmiðli sem stundi vandaða frétta- og upplýsingaöflun. Ritstjóri Pressunnar er Björn Ingi Hrafnsson, fyrrverandi borgarfulltrúi Framsóknarflokksins. Pressan er í eigu Björn Inga, Arnars Ægissonar og Salt Investments sem er fjárfestingarfélag í eigu auðmannsins Róberts Wessmanns.
Hideki Tojo
Handtaka, réttarhöld og aftaka
Eftir uppgjöf Japana fyrir Bandamönnum árið 1945 skipaði bandaríski hershöfðinginn Douglas MacArthur handtöku fjörutíu grunaðra stríðsglæpamanna, þar á meðal Tojo. Tojo var því handtekinn þann 11. september 1945 í húsi sínu í Setagaya af herlögreglumönnum í fylgd með blaðamönnum og ljósmyndurum. Stuttu áður en lögreglan handsamaði hann reyndi Tojo að fremja sjálfsmorð með því að skjóta sig í brjóstkassann en missti marks á hjartanu. Á meðan Tojo blæddi mælti hann þessi orð við tvo japanska blaðamenn: „Mér þykir mjög fyrir því að það taki mig svona langan tíma að deyja. Stríðið í Austur-Asíu var réttsýnt og réttlátt. Ég er afar hryggur fyrir hönd þjóðarinnar og allra kynþátta hinnar miklu Asíu. Ég bíð réttláts dóms sögunnar. Ég vildi fremja sjálfsmorð en stundum tekst það ekki.“
Havnar Bóltfelag
Leikmannahópur
''Dagsettning 21. júni 2020.''
Stöðlakot
Jón Árnason, nefndur hinn ríki, eignaðist Stöðlakot árið 1850 og átti kotið til dauðadags 1874. Hann stóð að gagngerðri endurbyggingu bæjarins 1872 og hlóð með grjóti. Herma sagnir að til þess hafi verið notað tilhöggvið grjót sem af gekk við byggingu Hegningarhússins. Bendir þetta til þess að Stöðlakot sé elsti steinbærinn í Reykjavík. Stöðlakot hét um tíma Narfabær.
Alþjóðasamband jafnaðarmanna
Samband við Rómönsku Ameríku
Á tíunda áratugnum gengu ýmsir flokkar sem ekki voru sósíalískir í Alþjóðasambandið. Þessir flokkar hrifust af efnahagsstyrk Evrópuríkja þar sem aðildarflokkar sambandsins nutu áhrifa og reiknuðu með því að geta hagnast af aðild. Meðal þessara flokka má nefna Róttæka borgarabandalagið í Argentínu, Byltingarsinnaða stofnanaflokkinn í Mexíkó og Frjálslynda flokkinn í Kólumbíu. Margir vinstriflokkar sem komust til valda í Rómönsku Ameríku á fyrsta áratugi 21. aldar (í Brasilíu, Venesúela, Bólivíu, Ekvador og El Salvador) gengu því aldrei í sambandið.
Fornleifarannsóknir á Kirkjubæjarklaustri
Fornleifarannsóknir á Kirkjubæjarklaustri stóðu frá 1995-2006 og var meginmarkmið með rannsóknunum að staðsetja klaustrið á Kirkjubæ. Rannsóknirnar voru styrktar af Kristnihátíðarsjóði og var það Bjarni F. Einarsson fornleifafræðingur hjá Fornleifafræðistofunni sem stjórnaði rannsóknunum.
Tenglar
Fornleifafræðistofan