cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Margot Fonteyn
thumb|right|Margot Fonteyn árið 1968. Frú Margot Fonteyn de Arias (18. maí 1919 – 21. febrúar 1991) var enskur ballettdansari og talin mesta ballerína heims á sinni tíð. Eftir mjög farsælan feril á 5. og 6. áratugnum (hún var slegin til riddara 1957) átti hún sitt mesta blómaskeið eftir fertugt þegar hún hóf samstarf við Rudolf Nureyev eftir að hann gerðist landflótta frá Sovétríkjunum 1961. Samstarf þeirra stóð allt þar til hún settist í helgan stein árið 1979.
Brahúí
thumb|250px|Útbreiðslusvæði brahúí (efst til vinstri). Málið er landfræðilega einangrað frá hinum dravidamálunum sem eru töluð flest á Suðvestur-Indlandi.
Fjórða konungsættin
Höfuðborg fjórðu konungsættarinnar var í Memfis líkt og hjá þeirri þriðju.
Fornmenntastefna
Fornmenntastefna var stefna meðal íslenskra menntamanna sem einkenndist af áhuga á íslenskum fornritum sem rituð höfðu verið á miðöldum. Hingað barst fornmenntastefnan með húmanískum straumum í siðbreytingunni sem áttu uppruna sinn í Endurreisninni. Fyrsta Íslandssagan var skráð í letur af Arngrími lærða og atburðir líðandi stundar voru skráðir í annála. Farið var að safna skipulega og rannsaka gömul handrit m.a. handrit Íslendingasagna.
Pólýúretan
thumb|Eldhússvampur úr pólýúretan frauði. thumb|Memory Foam koddi úr pólýúretan. Efnið gulnar þegar ljós skíln á það. Pólýúretan (oft skammstafað PUR og PU) vísar til flokks fjölliða sem samanstanda af lífrænum einingum sem eru tengdar saman með carbamate (úrítan) tengslum. Ólíkt öðrum algengum fjölliðum eins og pólýeþýlín og pólíþýren er pólýúretani framleitt úr ýmsum upphafsefnum. Þessi efnafræðilega fjölbreytni þýðir að framleiða má pólýúretan með mismunandi efnafræðileg uppbyggingu til margs konar mismunandi nota. Þar á meðal eru stíf eða sveigjanleg frauð, lökk og hjúpunarefni, lím, efni í rafmagnspotta efnasambönd og trefjar eins og spandex og PUL. Stærstur hluti af pólýúretan framleiðslu er frauð en það var   67% af öllu pólýúretani sem framleitt var árið 2016.
1. deild kvenna í knattspyrnu 1975
Lokastaða A-riðils
Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur
Ferðamennska
thumb|Skilti sem bendir á ferðaþjónustu
Ferðamennska er tímabundin hreyfing fólks til áfangastaða utan hins venjubundna heimilis og vinnustaðar ekki skemur en 24 tíma og ekki lengur en eitt ár samfleytt, athafnir fólks meðan á ferðinni stendur, samskipti ferðamanna og heimamanna og sú aðstaða sem komið hefur verið upp á áfangastaðnum til að sinna þörfum ferðamanna. Ferðalög geta verið í frítíma, til afþreyingar eða verið í viðskiptalegum tilgangi. Ferðamennska umlykur allt frá skipulagningu ferðarinnar, ferðalagsins til áfangastaðarins, dvölin sjálf, heimkoman og endurminngar ferðarinnar eftir á.
Frítíma ferðamennska
Breskur uppruni á þessum iðnaði endurspeglast í mörgum nöfnum á stöðum. Í Nice í Frakklandi, var einn af fyrstu og best heppnuðu dvalarstöðunum í frönsku ríverunni, er strandlegngja sem er enn þann dag í dag kölluð „Promenade des Anglais“; á mörgum sögulegum dvalarstöðum á meginlandi Evrópu, gömul og vel heppnuð hallarhótel sem bera nöfn eins og Hótel Bristol, Hótel Carlton eða Hótel Majestic endurspegla meirihluta viðskiptavina staðana.
Þolmörk ferðamennsku
Sá fjöldi gesta sem svæði getur tekið á móti áður en neikvæðum áhrifum fer að gæta, hvort heldur áhrif á náttúrulegt umhverfi, viðhorfi heimamanna eða upplifun ferðamanna. Þolmörk ferðamennsku skiptist í félagsleg þolmörk (þolmörk ferðamanna og þolmörk heimamanna) og þolmörk umhverfis (náttúrulegt umhverfi og innviðir).
Sjálfbær ferðamennska
Sjálfbær ferðamennska mætir þörfum ferðamanna og heimamanna en stuðlar um leið að verndun og auknum markaðstækifærum til framtíðar. Þetta felur í sér að auðlindum er stjórnað með þeim hætti að efnahagslegum, félagslegum og fagurfræðilegum þörfum er fullnægt, á sama tíma og viðhaldið er menningu, nauðsynlegum vistfræðilegum ferlum, líffræðilegri fjölbreytni og nauðsynlegum lífsskilyrðum.
Dómínóspil
Dómínóspil er spil leikið með kubbum með fjölda punkta á báðum endum. Flestir dómínókubbar eru ekki með fleiri en sex punktum á öðrum enda, en þeir geta stundum verið með fleiri. Dómínókubbar geta verið notaðir í mörgum ólíkum spilum, en tilgangur í dómínóspilinu sjálfu er að setja saman kubba með sama fjölda punkta á annaðhvort öðrum endanum eða hinum. Sá sem nota alla kubbana sína fyrst vinnur.
Kubbar
Dómínokubbar eru ílangir og tvisvar sinnum lengri en þeir eru breiðir. Á miðjum hverjum kubbi er lína sem skiptir honum í tvennt og virði hvers enda fer eftir fjölda punkta. Dómínókubbar fást í settum.
Risaostra
Framleiðsla á Risaostru
Heildarframleiðsla á Risaostru hefur aukist úr um 150 tonn á ári um 1950 til ársins 1980 þar sem veitt var 750 tonn. Árið 2003 hafði svo heimsframleiðslan aukist í 4,38 milljónir tonna á ári. Meirihlutinn var þá framleiddur í Kína, en þar var framleitt 84% af heildarframleiðslunni. Japan, Frakkland og Kórea framleiddu einnig mikið af afurðum eða um 100-250 þúsund tonn hver. Hinir tveir stóru framleiðendur árið 2003 voru Bandaríkin sem framleiddu 43 þúsund tonn og Taívan sem framleiddi 23 þúsund tonn. Á þessu ári var framleiðsla á Risaostru virði 3,69 milljarða Bandaríkjadollara og var það Asía sem framleiddi yfir helminginn.
Endurreisnin
Gullinsnið var eitt af því sem endurreisnarmenn sóttu til Forn Grikkja og notuðu bæði í arkítektúr og málverkum.
Útvængjur
Útvængjur (fræðiheiti: Exopterygota) er yfirættbálkur skordýra sem flokkast til vængbera. Yfirættbálkur þessi er fjölbreyttur með minnst 130.000 tegundir í 15 ættbálkum. Útvængur eru ásamt innvængjum annar yfirflokkurinn í Neoptera innflokknum, þær undirgangast ófullkomna myndbreytingu, ólíkt innvængjum sem þróa vængina innra með sér á lirfustiginu.
Laxaber
Laxaber eða laxaklungur (fræðiheiti Rubus spectabilis) er runni af rósaætt.
Linux
Fyrirrennarar
Um sama leyti voru hjónin Lynne Jolitz og William Jolitz byrjuð að þróa eigin útgáfu af Unix, 386BSD, sem byggði á Berkeley-útgáfu Unix, BSD, sem dreift var innan háskólans. Vegna leyfisvandamála kom fyrsta útgáfa þess ekki út fyrr en árið 1992. Stýrikerfin NetBSD, OpenBSD og FreeBSD eru afkomendur 386BSD.
Linus Torvalds, höfundur Linux, hefur sagt að ef hann hefði haft aðgang að frjálsum stýrikerfiskjarna á borð við hinn vænta GNU-kjarna eða 386BSD hefði hann líklega aldrei byrjað að þróa Linuxkjarnann.
Almenn notkun
Notkun Linux á notendatölvum óx hins vegar hægt en þar hefur Microsoft Windows lengi verið með yfirburðastöðu. Linux hefur verið lýst sem of tæknilegu kerfi fyrir almenna notendur auk þess sem takmarkaður stuðningur við jaðartæki stóð notkun þess fyrir þrifum. Lengi vel var hlutur Linux á borðtölvum talinn vera innan við 1% en er nú talinn vera milli 2,5% og 3,5% (um 2,5% á Íslandi). Nýjar notendavænni dreifingarútgáfur á borð við Ubuntu (frá 2004) og Linux Mint (frá 2006) áttu stóran þátt í að auka almenna notkun stýrikerfisins á notendatölvum.
Gammur (svæði)
Gammur er olíuleitarsvæði í hafinu skammt norðan við Ísland þar sem  Tjörnesbrotabeltið er. Svæðið dregur nafn sitt af gamminum sem er einn af landvættunum á sama hátt og hitt olíuleitarsvæðið við Ísland dregur nafn af dreka sem er einnig einn af landvættunum. Gammur er svæði frá Öxarfirði vesturfyrir Eyjafjarðarál, um 150 km löng spilda og um 50 km breið. Um þetta svæði kvíslast brotalamir jarðskorpuflekanna. Suðurjaðar þessa svæðis er markaður af miklu misgengi sem er framhald af Húsavíkurmisgenginu og gengur á milli Flateyjar á Skjálfanda og lands og vestur í suðurenda Eyjafjarðaráls. Jarðfræðilegar rannsóknir, endurkastsmæliknar og þyngdarmælingar sýna að þykk setlög hafa safnast í sigdæld sem er mest á svæðinu frá Skjálfanda og vestur í suðurenda Eyjafjarðaráls. Setlögin eru þykkust næst misgenginu og ná allt að 4 km þykkt undir Eyjarfjarðarál en þynnast eftir því sem norðar dregur. Mikil sigdæld er út Eyjafjarðarál og austan Tjörness í Öxarfirði er þriðja sigdældin en þar hafa endurkastsmælingar á landi sýnt að þar er allt að 1 km setlagaþykkt.
Færeysk menning
Bókmenntir
Hvatt var að nota dönsku í stað færeysku. Engu að síður hafa færeyjar átt nokkra höfunda og skáld. Þekktustu höfundarnir eru Jørgen-Frantz Jacobsen (þekktur fyrir einu skáldsöguna sína, Barbara) og William Heinesen. Báðir höfundarnir skrifuðu á dönsku. Aðrir þekktir höfundar fra færeyjum eru Heðin Brú (Feðgar á ferð) og Jóanes Nielsen. Á meðal þekktra skálda eru bræðurnir Janus og Hans Andreas Djurhuus, auk Rói Patursson. Heinesen og Patursson hafa unnið Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs.
Betula cordifolia
Greining frá Betula papyrifera
Betula cordifolia og Betula papyrifera eru mjög líkar tegundir, og voru eitt sinn taldar sama tegundin. Aðal aðferðirnar til að greina þær í sundur eru:
Þar sem mörg af þessum einkennum eru breytileg frá tré til trés, er best að athuga sem flest af þessum atriðum áður en greining er ákveðin. Þá er líklegt að Betula cordifolia og Betula papyrifera blandist, hinsvegar eru líklega sjaldgæft þar sem litningatalan er mismunandi.
Carl Christoffer Georg Andræ
Ævi og störf
Stuðningur Andræ við þing í einni málstofu gerði það að verkum að hann var gerður að frambjóðanda vinstriaflanna í þingkosningunum 1849 og komst þegar í forystustöðu þar.
Finnur Magnússon
Æviágrip
Finnur var í fóstri hjá Hannesi biskupi Finnssyni móðurbróður sínum og nam hjá honum skólavísindi þangað til Hannes andaðist árið 1796. Vorið 1797 útskrifaði Geir Vídalín biskup hann og fór hann ári seinna til náms í Kaupmannahöfn. Finnur sneri til Íslands þegar faðir hans lést og árið 1806 var hann settur málafærslumaður við landsyfirréttinn í Reykjavík og var í því starfi þangað til Jörundur hundadagakonungur svipti hann embætti. Finnur fór þá til Kaupmannahafnar en þegar Jörundur var hrakinn frá völdum tók hann aftur við embætti sínu. Finnur var á Íslandi þangað til sumarið 1812 en þá fór hann aftur til Kaupmannahafnar og lagði stund á fornfræði. Í árslok 1816 var Finnur skipaður í Fornminjanefndina (Oldsagskommissionen).
Eva Perón
Greftrun Evu Perón
Dýrkunin á Evítu varð enn yfirgengilegri eftir að hún lést. Henni var byggt risavaxið grafhýsi í elsta verkamannahverfi Búenos Aíres og þeir sem ekki klæddust sorgarklæðum við ríkisútför hennar misstu vinnuna eða voru jafnvel dæmdir í fangelsi. Lík hennar var smurt og átti að varðveitast að eilífu í grafhýsinu og áætlanir voru gerðar um að láta byggja minnisvarða henni til heiðurs sem átti að verða tvöfalt hærri en Frelsisstyttan í New York. Aðeins þremur árum eftir að Evíta lést var Juan Perón hins vegar steypt af stóli og nýir valdhafar í Argentínu gerðu allt sem hægt var til að þurrka út minninguna um þau Evítu. Ofurstinn Mori-Koenig lét fjarlægja lík Evítu úr grafhýsinu og flytja það á milli staða í borginni. Í kjölfarið lét nýja herforingjastjórnin flytja lík hennar til Evrópu, þar sem það kom við í Brussel og Bonn áður en það var loks jarðsett í mótmælendakirkjugarði í Róm. Eftir að vinstrisinnað dagblað skrifaði frétt um að Evíta væri grafin í Róm var líkið flutt að nýju og hún jarðsett í Mílanó undir nafninu Maria Maggi.
Eva Perón í dægurmenningu
Árið 1976 gaf breska söngleikjaskáldið Andrew Lloyd Webber út söngleik byggðan á ævi Evu Perón undir titlinum Evita. Söngleikurinn varð mjög vinsæll og endurvakti mikinn áhuga á Perón-hjónunum. Árið 1996 kom út kvikmynd byggð á söngleiknum þar sem Madonna fór með hlutverk Evítu.
Bæjarins bestu (hljómsveit)
Bæjarins bestu er íslensk rapp-hljómsveit sem stofnuð var upp úr 2000 af þeim Daníel Ólafssyni (Deluxe) og Halldóri Halldórssyni (Dóra DNA). Seinna bættist rapparinn Kjartan Atli Kjartansson (Kamalflos, Kájoð) í hópinn.
Saga
Þeir gáfu út diskinn Tónlist til að slást við sem seldist ágætlega. Frægasta lagið á disknum var Í Klúbbnum og var myndbandið við lagið mikið spilað. Einnig þótti titillag plötunnar vera afar gott. Báðir rapparar sveitarinnar hafa unnið rímnastríð og tvisvar sinnum mæst í úrslitum. Dóri DNA hefur unnið keppnina tvisvar en Kájoð einu sinni. Þeir þykja með betri frjálsrímurum Íslands.
Kristín Jónsdóttir (sagnfræðingur)
Ritstörf og ritstjórnir
Kristín hefur ritað fjöldann allan af greinum í blöð og tímarit, flutt fyrirlestra, bæði innan lands og utan um jafnréttismál, mannréttindamál, barnabókmenntir, upplýsingatæknimál og innflytjendamál. Hún var ritstjóri ytri vefjar mennta- og menningarmálaráðuneytis 1994–2011 og innri vefjar ráðuneytisins. Kristín var ritstjóri Fréfttabréfs menntamálaráðuneytis 1990–2000. Hún var ritstjóri Tölvur í skólastarfi sem ráðuneytið gaf út og sat í ritstjórnum Unifem á Íslandi árin 1999 og 2001.
Nefndir, ráð og stjórnir
Kristín er formaður fagstjórnar Bókasafns Dagsbrúnar og ritari í stjórn ReykjavíkurAkademíunnar. Kristín var í úthlutunarnefnd Hagþenkis fyrir umsóknir um starfsstyrki til ritstarfa 2019–2020. Hún var ritari framkvæmdastjórnar og háskólaráðs Háskólans í Reykjavík 2000–2001. Kristín var skipuð af Alþingi í stjórn Húsnæðismálastofnunar ríkisins 1988–1993. Hún sat í skólanefnd Menntaskólans við Hamrahlíð 1990–1993, skipuð af Borgarstjórn Reykjavíkur. Einnig sat hún í deildarráði heimspekideildar Háskóla Íslands og var fulltrúi Alþingis í Sendinefnd Íslands hjá Sameinuðu þjóðunum 1985.
Hringtorg
Upphaf hringtorga
Orðið hringtorg (e. roundabout) á rætur að rekja til upphafs 20. aldarinnar. Í Bandaríkjunum er hugtakið traffic circle notað um gatnamót sem stjórnað er af stöðvunarskyldu, umferðarljósum eða hægri rétti á meðan roundabout er notað sérstaklega um það sem við þekkjum sem hringtorg.
Jóhanna af Örk
Heimildir
thumb|Jóhanna af Örk brennd á báli. Málað af Jules Eugène Lenepveu á milli 1819 og 1898
Anton LaVey
Howard Stanton Levey (fæddur 11. apríl 1930 - látinn 29. október 1997), betur þekktur sem Anton Szandor LaVey var stofnandi nýtrúarhreyfingar sem kallar sig „Kirkja Satans”, þar sem hann þjónaði einnig hlutverki „æðsta prests”. Hann er einnig höfundur bókarinnar „Sataníska biblían”, sem er nokkurs konar undirstöðurit og stefnulýsing þeirrar heimspeki og hugsjóna sem hreyfing hans er byggð upp á.
Adolf Smári Unnarsson
Leikritun
Árið 2020 skrifaði hann textann við óperuna Ekkert er sorglegra en manneskjan eftir Friðrik Margrétar Guðmundsson. Sýning var tilnefnd til sjö Grímuverðlauna árið 2021 þ.á m sem Sýning ársins. Hún hlaut á endanum tvenn verðlaun: Friðrik Margrétar Guðmundsson fyrir Tónlist ársins, og María Sól Ingólfsdóttir sem Söngkona ársins.
Vanessa Ferlito
Einkalíf
Ferlito fæddist í Brooklyn, New York í Bandaríkjunum og er af ítölskum uppruna.
Fjölverkavinnsla
Fjölverkavinnsla (e. multitasking) í tölvum er þegar mörg verkefni eru framkvæmd á sama tíma. Fjölverkavinnslan gerir tölvum kleift að keyra mörg forrit í einu og skipta á milli þeirra án upplýsingataps. Til dæmis þegar unnið er að ritgerð í ritvinnsluforriti og leitað að heimildum með vafra.
Örgjörvar
Í tilviki einstakra örgjörva er samt ekki verið að vinna mörg verkefni í einu heldur hafa þeir þann eiginleika að útdeila tíma sínum milli þeirra verkefna sem hann á eftir að framkvæma. Hver örgjörvir skiptir á milli verkefna mörgum milljón sinnum á sekúndu og því getur sýnst svo að örgjörvinn sé að sinna mörgum verkefnum á sama tíma. Þeir geta þó útvistað vinnslu sinni þannig að aðrir örgjörvar eða örgjörvakjarnar, séu þeir til staðar, sjái um vinnsluna. Með þeim hætti geta örgjörvar í sameiningu unnið að mörgum verkefnum á nákvæmlega sama tíma.
Sænska
Sænska (svenska) er norrænt tungumál, sem aðallega er talað í Svíþjóð og nokkrum hlutum Finnlands, aðallega með ströndum Eystrasalts og á Álandseyjum, samanlagt nærri 9,5 milljónir talendur. Sænska, danska og norska eru gagnkvæmt skiljanleg. Stöðluð sænska (ríkissænska) er sameiginleg þjóðtunga sem varð til úr mállýskum Mið-Svíþjóðar á 19. öld og var endanlega formuð í byrjun 20. aldar. Þrátt fyrir að ríkismálið sé allsráðandi í fjölmiðlum og skólum eru enn til sterkar svæðisbundnar mállýskur. Sumar þessar mállýskur eru talsvert frábrugðnar ríkismálinu bæði varðandi málfræði og orðaforða og margar nánast óskiljanlegar fyrir aðra. Nefna má gotlensku, skánsku, elfdælsku, jamsku, bondsku og finnlandssænsku. Allar þessar mállýskur eiga þó í vök að verjast gegn ríkismálinu (og finnsku í Finnlandi).
Þjóðtungur eða mállýskumunur
thumb|right|250px|Útbreiðsla sænsku Ef farið væri eftir venjulegum reglum um skilgreiningu á sjálfstæðum málum mundu skandinavísku málin, danska, norska og sænska vera álitin mállýskuafbrigði af sameiginlegu tungumáli. Af sögulegum (meðal annars mörgum og löngum stríðum milli danaveldis og svía á 16. og 17. öld) og pólitískum ástæðum hafa þó skapast sérstakar reglur fyrir hvert mál um málfræði og orðaforða. Á landamærasvæðum Noregs og Svíþjóðar er ekki hægt af talmáli fólks að afgera hvort það talar norsku eða sænsku.
Carlo Ancelotti
Carlo Ancelotti (fæddur 10. júní árið 1959) er ítalskur knattspyrnustjóri og fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann er núverandi stjóri Real Madrid og stýrir því öðru sinni.
Ancelotti hefur m.a. þjálfað Juventus, AC Milan, Chelsea FC, Paris Saint-Germain, Bayern München og Everton.
Bragi Kristjónsson
Árið 2011 sendi Bragi frá sér bókina Sómamenn og fleira fólk sem inniheldur mannlýsingar og minningabrot. Bókinni fylgir DVD diskur.
Dökkasef
Dökkasefi hefur verið skipti niður í tvær deilitegundir sem vaxa hvor sínu megin við Atlantshafið. Í ljós hefur komið að dökkasefið sem finnst á Austurlandi tilheyrir þeirri deilitegund sem finnst í Evrópu en dökkasefið á Vesturlandi tilheyrir deilitegundinn sem finnst í Ameríku.
Rentukammer
Rentukammer var stjórnardeild í danska einveldinu, sem lét sig efnahagsmál varða: Bókhald, launamál hins opinbera, toll- og skattheimtu, og hafði umsjón með eignum ríkisins, svo sem skógum, vegum og byggingum. Þegar einveldi var aflagt 1848 tók fjármálaráðuneyti við stærstum hluta af umsjónarefnum rentukammersins.
Jean-Marie Le Pen
Fimm sinnum er hann í framboði fyrir forsetakosningarnar. Eftir að hafa náð mjög slæmum árangri árið 1974 fór hann þrisvar sinnum upp í fjórða sæti í fyrstu umferð (árin 1988, 1995 og 2007). Öllum að óvörum komst hann í aðra umferð kosninganna 2002, en í lok þeirra hlaut hann 17,8% greiddra atkvæða gegn fráfarandi forseta, Jacques Chirac, sem naut góðs af "Front Républicain („lýðveldisframboði“).
Dóttir hans Marine Le Pen tók við af honum árið 2011 sem forseti Þjóðfylkingarinnar, þar sem hann varð heiðursforseti. Hann var rekinn úr flokknum árið 2015.
Makaríos 3.
Æviágrip
Múskos var kjörinn biskup af Kition árið 1948 og tók sér prestsnafnið Makaríos. Makaríos sneri heim til Kýpur til að taka við biskupsdæminu og hóf þar þátttöku í baráttu grískra Kýpverja fyrir samruna Kýpur við Grikkland. Makaríos var kjörinn erkibiskup af Kýpur árið 1950, aðeins 37 ára gamall. Á þessum tíma barðist skæruliðahreyfingin EOKA fyrir samruna Kýpur við Grikkland og fyrir endalokum breskra yfirráða á eyjunni. Makaríos starfaði ekki opinberlega með hreyfingunni en hann neitaði þó að fordæma ofbeldisverk hennar, sem leiddi til þess að margir töldu hann í reynd styðja þau.
1841
Á Íslandi
Fædd
Vallardagslátta
thumb|Málverk af manni við sláttur Vallardagslátta var mælieining í íslenskum landbúnaði og var meðaldagsverk fullgilds sláttumanns við slátt með orfi og ljá. Vallardagsláttan var 3193 m², eða 0,32 hektarar, og tíðkaðist notkun hennar fram undir lok 19. aldarinnar þegar fór að bera á notkun hestasláttuvéla á Íslandi.
Akademía ÍBV-Íþróttafélags
Árið 2011 var Akademía ÍBV-Íþróttafélags sett á laggirnar í samvinnu við Framhaldsskólann í Vestmannaeyjum. Árni Stefánsson íþróttaþjálfari var fenginn til að koma Akademíunni af stað.
Brasilía
Söguágrip
Árið 2014 var haldin Heimsmeistarakeppnin í knattspyrnu í Brasilíu og árið 2016 voru Ólympíuleikarnir í Río de Janeiro.
Barátta vinstri og hægri afla kristallaðist í árás á brasilíska þingið árið 2023 þegar fylgismenn íhaldsforsetans fráfarandi Jair Bolsonaro réðust þar inn. Árásin minnti á árásina á bandaríkjaþing 2020. Bolsonaro tapaði kosningum fyrir fyrrum forsetanum Lula og flutti til Bandaríkjanna.
Samfélag
Brasilía fimmta fjölmennasta ríki heims og hefur rúmlega 206 milljónir (2016). Tæplega helmingur íbúa Brasilíu eru hvítir, 43% eru af blönduðum uppruna hvítra og svartra, rúm 7% eru blökkumenn en 1-2% eru frumbyggjar eða fólk af asískum uppruna.
Matarmenning
thumb|left|[[Feijoada, réttur úr svínakjöti, svörtum baunum og hrísgrjónum]]
Þjóðardrykkir Brasilíu er kaffi og cachaça, sem er áfengur drykkur gerður úr sykurreyr og er megin uppistaðan í þjóðarkokteilnum, caipirinha.
Jónína Benediktsdóttir
Ævi og störf
Jónína lauk prófi í íþróttafræði frá McGill University í Kanada árið 1981 og síðar lauk hún námskeiði í viðskiptafræðum frá Endurmenntunarstofnun Háskóla Íslands.
Leighton Meester
Leiklist
Eftir að hafa leikið í Alyssu Turner í Law & Order árið 1999, var Meester gestaleikkona í tveimur öðrum þáttaröðum áður en hún fékk stórt hlutverk í Hangman's Curse sem var byggð á metsölubók eftir Frank Peretti. Hún lék einnig í Tarzan sem entist aðeins í 8 þætti. Meester byrjaði þá að landa gestahlutverkum í öðrum þáttaröðum eins og Crossing Jordan, 8 Simple Rules, 7th Heaven, Veronica Mars, 24 og Entourage.
Spútnik-geimferðaáætlunin
Í rússnesku getur orðið „spútnik“ þýtt annaðhvort „förunautur“ eða „gervitungl“ og af þeirri ástæðu bera mörg síðari gervitungl Sovétríkjanna nafnið Spútnik þrátt fyrir að vera ótengd fyrstu þrem verkefnunum: Spútnik 1, Spútnik 2 og Spútnik 3. Verkefnin þrjú eru heldur ekki tengd innanbyrðis og eiga ekki margt annað sameiginlegt en að vera hluti af fyrstu geimferðum Sovétmanna.
Leighton Meester
Tónlist
Meester syngur með Cobra Starship í lagi hans "Good Girls Go Bad", en lagið náði á Topp 10 Billboard Hot 100 listans og náði hæst í 7. sæti, ásamt því að syngja í lagi Stephen Jerzak, "She Said". Hún tók upp sína útgáfu af laginu "Christmas (Baby Please Come Home)" fyrir plötuna A Very Special Christmas. Fyrir kvikmyndina Country Strong tók hún upp ábreiður af laginu "Words I Couldn't Say" með Rascal Flatts ásamt "A Little Bit Stronger" eftir Söru Evans sem eru í myndinni; en hún tók einnig upp lagið "Summer Girl" og dúettinn "Give In To Me" sem hún söng með Garrett Hedlund.
Lönd eftir stjórnarfari
Hálf-þingbundin konungsstjórn
Þetta eru lönd þar sem forsætisráðherra er höfuð framkvæmdavaldsins, en konungurinn/furstinn hefur töluverð pólitísk völd sem hann/hún getur beitt að eigin frumkvæði.
Flokksræði
Þetta eru lönd þar sem öll pólitísk völd liggja hjá einum stjórnmálaflokki og starfsemi þess flokks blandast meira eða minna saman við starfsemi ríkisins. Aðrir flokkar eru nánast alltaf bannaðir.
Brennivín
thumb|right|Hálfs lítra brennivínspeli. Brennivín er íslenskt brennt vín bruggað úr gerjuðum kartöflum, líkt og vodki, og kryddaður með kúmeni. Það er stundum kallað „svarti dauði“. Brennivín er með 37,5% áfengisinnihald. Flöskurnar eru grænar með svörtum miða með hvítum eða silfruðum hring og nafninu yfir. Inni í hringnum stóð áður skammstöfunin ÁTVR en nú er þar útlínumynd af Íslandi. Tilgangurinn með svarta miðanum var upphaflega sá að gera flöskuna fráhrindandi. Lengst af hefur brennivín þótt vera vondur drykkur, bæði vegna mikils áfengisinnihalds og vegna þess að það var ódýrasta sterka vínið sem fékkst á Íslandi. Þetta orðspor hefur smám saman verið að breytast. Brennivín er nú oftast drukkið sem snafs en áður fyrr var algengt að drekka það blandað með vatni eða kóki. Heitið brennivín var áður notað um ýmiss konar brennt vín sem danskir kaupmenn fluttu inn til landsins á tímum einokunarverslunarinnar og var yfirleitt bruggað úr rúgi. Áfengishlutfall þessa víns var yfirleitt hátt, því þá mátti selja það á hærra verð miðað við magn, sem gerði flutninginn hagkvæmari. Nafnið er notað í bæði Danmörku (brændevin) og Svíþjóð (brännvin) yfir ákavíti.
Gildishlaðinn texti
Gildishlaðið tungumál hefur oft sterka tilfinningalega hleðslu sem hefur annaðhvort jákvæð eða neikvæð áhrif, sem er stundum handan bókstaflegri merkingu orðanna. Gildishlaðinn texti er oft notaður til að hafa áhrif á skoðanir og beina þeim í tilætlaða átt. Sumir stjórnmálamenn notfæra sér gildishlaðin orð eða orðasambönd til að ná vissum áhrifum og forðast hlutlausara tungutak, til að beina huga almennings í þá átt sem þeir telja ákjósanlega.
Gianni Versace
Gianni Versace (2. desember 1946 – 15. júlí 1997) var ítalskur tískuhönnuður. Hann stofnaði fyrirtæki sitt Versace sem hannaði föt, húsinnréttingar, ilmvötn og fleira. Versace var myrtur árið 1997 á Miami Beach fimmtugur að aldri. Antonio D'Amico var maki hans.
Írska borgarastyrjöldin
Sáttmálinn
Ensk-írski sáttmálinn var undirritaður þann 6. desember árið 1921 í London og staðfestur í neðri málstöfu breska þingsins og undirritaður af konungi einu ári síðar. Erfiðara reyndist að fá samþykki fyrir honum á Írlandi þar sem tveir helstu sjálfstæðisleiðtogar Íra, Éamon de Valera og Cathal Brugha, voru afar mótfallnir skilmálum hans. Sáttmálinn var að endingu staðfestur þann 7. janúar árið 1922. Í mótmælaskyni sagði de Valera upp þingsæti sínu og sagði af sér sem forseti lýðveldisins. Arthur Griffith stofnaði bráðabirgðastjórn til að skipuleggja stofnun írska fríríkisins.
Klofnun þjóðernishreyfingarinnar
Þótt stuðningsmenn sáttmálans hefðu unnið yfirburðasigur í kosningum ársins 1922 neitaði de Valera að láta niður vopnin og reyndi að ná stjórn á írska lýðveldishernum, þar sem hann naut talsverðrar hylli. Írski lýðveldisherinn (IRA) klofnaði milli andstæðinga og stuðningsmanna sáttmálans og höfundar hans, Michaels Collins. Stuðningsmenn Collins gengu í hinn nýstofnaða írska þjóðarher en andstæðingar hans gengu í nýtt afbrigði af IRA.
Orrustan um Dyflina
Bretar höfðu útvegað hermönnum fríríkisins nauðsynlegar birgðir og vopn á borð við skotvopn, brynvarnir og fallbyssur. Fríríkið naut auk þess stuðnings meirihluta landsmanna og kirkjunnar, sem vildu frið eftir margra ára átök. Fleiri manns gengu auk þess til liðs við her fríríkisins á meðan stríðið geisaði og margir þeirra voru reyndir hermenn úr fyrri heimsstyrjöldinni. Flestir andstæðingar sáttmálans voru ungir og óreyndir og í áróðri sínum lögðu þeir áherslu á að hermenn fríríkisins væru upp til hópa gamlir meðlimir í breska hernum.
Afleiðingar
Éamon de Valera reyndi í kjölfar styrjaldarinnar án árangurs að endurskipuleggja Sinn Féin-flokkinn og fá meðlimi hans til að stefna á að breyta fríríkinu í lýðveldi. Þegar þetta tókst ekki stofnaði de Valera árið 1925 eigin flokk, Fianna Fáil, sem átti eftir að gnæfa yfir írskum stjórnvöldum fram á okkar daga.
Vanda Sigurgeirsdóttir
Knattspyrnuferill
Vanda hóf knattspyrnuferil sinn með strákaliði Tindastóls á Sauðárkróki er hún var 9 ára gömul. Hún fluttist til Akureyrar og settist á skólabekk í menntaskóla og lék þá í fyrsta sinn með kvennaliði er hún gekk til liðs við KA. Hún lék einnig síðar með ÍA og Breiðablik. Síðasti leikur hennar í úrvalsdeild var með Tindastóli árið 2008 og stóð hún þá í marki í fyrsta sinn á ferlinum, þá 43 ára gömul, en hún var kölluð inn í liðið með klukkustundarfyrirvara vegna meiðsla markmanns liðsins.
Paraná (fylki)
150px|right Paraná er fylki í Suður-Brasilíu. Fylkishöfuðborgin er Curitiba.
Hamborg
Upphaf
Hamborg á upphaf sitt í saxnesku þorpi sem hét Hamm. Árið 810 sigraði Karlamagnús saxa og tók til sín stór landsvæði þeirra. Þá lét hann reisa kirkju milli ánna Bille og Alster (sem renna í Saxelfi við Hamborg nútímans), en presturinn þar átti að stjórna kristniboði í norðrinu. Við hlið kirkjunnar lét Karlamagnús reisa flóttavirki sem hlaut nafnið Hammaburg (seinna Hamburg). Þegar árið 832 varð Hamborg að biskupssetri og kristniboðinn Ansgar frá Bremen varð fyrsti biskupinn þar. Ansgar þessi tók hlutverk sitt alvarlega og átti mikinn þátt í kristnun landsvæða í norður af Hamborg. Hann hóf meðal annars kristniboð í Danmörku og var gjarnan kallaður „postuli norðursins“. Eftir lát Karlamagnúsar veiktist frankaríkið mikið. Víkingar gerðu víða strandhögg og 845 réðust þeir á Hamborg. Þeir rændu staðinn og brenndu niður kirkjuna. Hammavirkið gjöreyðilögðu þeir. Ansgar flúði og fyrir vikið varð Bremen aftur aðsetur biskupanna. Eftir að Hamborg var byggð upp á ný skall á næsta eyðingaralda, en 915 réðust slavar á bæinn og brenndu hann niður. Þetta endurtók sig árið 983.
Vinabæir
Auk ofangreindra borga er höfnin í Hamborg í vinatengslum við nokkrar hafnarborgir. Sama gildir fyrir einstaka borgarhluta í Hamborg.
Dublin (aðgreining)
Dublin er einnig nafn nokkurra staða í Bandaríkjunum:
Dublin er lítill bær í suður Ástralíu.
Spencer Perceval
Æviágrip
Perceval var yngri sonur írsks jarls og hlaut menntun í Harrow-skóla og Trinity-háskóla í Cambridge. Hann stundaði laganám í Lincoln's Inn og vann sem málafærslumaður og í lögráðgjafaráði konungsins áður en hann hóf afskipti af stjórnmálum. Hann gekk á breska þingið fyrir Northampton-kjördæmi þegar hann var 33 ára. Perceval var stuðningsmaður Williams Pitt og skilgreindi sjálfan sig ávallt sem „vin hr. Pitt“ frekar en sem eiginlegan Íhaldsmann. Perceval var á móti því að kaþólikkar fengju full borgaraleg réttindi og að umbótum yrði komið á í breska þinginu. Hann studdi stríð Breta gegn Napóleon Frakkakeisara og að þrælaverslunin á Atlantshafi yrði leyst upp. Perceval var á móti veiðum, fjárhættuspili og framhjáhaldi, drakk ekki eins mikið og flestir þingmenn á hans tíma, gaf rausnarlega af eigum sínum til góðgerðamála og eyddi miklum tíma með börnunum sínum þrettán.
1831
thumb|righg|Myndskreyting úr sögunni um [[Hringjarinn í Notre Dame|Hringjarann í Notre Dame.]] thumb|right|[[Leópold 1. Belgíukonungur.]] Árið 1831 (MDCCCXXXI í rómverskum tölum)
8. febrúar
8. febrúar er 39. dagur ársins samkvæmt gregoríska tímatalinu. 326 dagar (327 á hlaupári) eru eftir af árinu.
Skottbríi
Skottbríi (fræðiheiti: Loddigesia mirabilis) er tegund bría.
Álver
Álver á Íslandi
Starfrækt eru þrjú álver á Íslandi. Áliðnaðurinn notar um 75% af þeirri raforku sem framleidd er í landinu. Árleg framleiðslugeta er samanlagt 800.000 tonn, en í heiminum öllum eru samanlagt 40 milljón tonn framleidd á ári. Álverin eru:
Lágafellsskóli
Lágafellsskóli er grunnskóli í Mosfellsbæ. Skólinn stendur við Lækjarhlíð. Haustið 2021 voru um 140 starfsmenn við skólann, 645 nemendur í 1. - 10. bekk og 126 börn á leikskóladeildinni, Höfðabergi.
Trjásvölur
Trjásvölur (fræðiheiti: Artamidae) eru ætt spörfugla.
Arnarnesgöng
Arnarnesgöngin voru einbreið til ársins 1995 þegar þau voru breikkuð.
Hinrik sæfari
Æviágrip
Hinrik fæddist árið 1394 í Porto og var sonur Jóhanns 1. Portúgalskonungs og Filippu drottningar. Hann tók ungur þátt í krossferð Portúgala gegn márum í Marokkó og var sleginn til riddara á vígvellinum eftir að hafa sannað hugrekki sitt í orrustunni um Ceuta árið 1415.
Bodenvatn
Landafræði
Við aðrennslið Austurríkismegin myndar Rín gríðarmikla óshólma. Þeir heita Vorarlberger Rheindelta og eru mestu óshólmar Mið-Evrópu inni í landi. Helstu borgir Þýskalandsmegin eru Konstanz, Lindau og Friedrichshafen. Austurríkismegin er borgin Bregenz. Svissmegin eru bæirnir Arbon og Romanshorn.
Miklar samgöngur eru á vatninu. Ferjur ganga borga á milli. Vatnið er einnig mikið notað af ferðamönnum, sem gjarnan baða sig og reyna sig á seglbretti.
Róm
Stofnun
Rómverjar til forna áttu sér nokkrar arfsagnir um stofnun borgarinnar. Sú þekktasta er sagan um Rómúlus og Remus, tvíbura sem úlfynja ól. Þeir ákváðu að reisa borg, en eftir deilur drap Rómúlus bróður sinn og borgin var nefnd eftir honum. Samkvæmt annálariturum Rómar gerðist þetta 21. apríl 753 f.o.t. Samkvæmt annarri arfsögn var borgin stofnuð af prinsi frá Tróju, Eneasi, sem flúði til Ítalíu og gerðist forfaðir júlísk-kládísku ættarinnar. Rómverska skáldið Virgill samdi viðamikið sagnkvæði um Eneas á 1. öld f.o.t. Strabon rekur þriðju söguna þar sem borgin er arkadísk nýlenda sem Evander frá Pallene stofnaði. Strabon skrifar líka að rómverski sagnaritarinn Lucius Coelius Antipater hafi talið að Grikkir hefðu stofnað Róm.
Keisaradæmið
Eftir afsögn Díócletíanusar og Maximíanusar árið 305 og röð átaka milli eftirmanna þeirra var fjórveldið lagt niður. Konstantínus mikli hóf miklar umbætur á stjórnkerfi Rómaveldis. Hann kom á trúfrelsi, líka fyrir kristna, og fyrirskipaði að eigum kirkjunnar sem gerðar hefðu verið upptækar skyldi skilað. Hann fjármagnaði sjálfur byggingu margra kirkna. Hann gerði bæinn Býsantíum að aðsetri sínu. Bærinn fékk síðar nafnið Konstantínópel og varð höfuðborg Austrómverska ríkisins.
Verkshæð
Verkshæð er í höfundarétti lágmarksskilyrði sem þarf að uppfylla til að tiltekið verk njóti verndar. Almennt er gerð krafa um að verkið sé sjálfstæð og frumleg sköpun höfundar. Í verkinu þarf því að felast nýnæmi, að minnsta kosti að formi. Ekki er gerð krafa um gæði eða sérstakt gildi verksins, en þó getur innihald þess haft áhrif þannig að efni verksins þurfi að vera umtalsvert til að það nóti verndar.
Félag með sérstakan tilgang
Félög af þessu tagi eru líka notuð til að fela skuldir og eignir, breiða yfir tengsl aðila, í peningaþvætti og til að blása út markaðsvirði hlutabréfa með aðferðum eins og hringfjárfestingu.
Undirstúka
thumb|Þverskurðarmynd af heila sem sýnir staðsetningu undirstúku (hypothalamus) Undirstúka er hluti af heila sem tilheyrir milliheila. Undirstúka liggur undir stúku og yfir heiladingli. Kjarnar í undirstúku stjórna mörgum nauðsynlegum störfum í líkamanum sem flest tengjast samvægi hans.
Enrique Peña Nieto
Peña Nieto fæddist í Atlacomulco og ólst upp í Toluca í Mexíkófylki. Hann gekk í háskólann Universidad Panamericana í Mexíkóborg og útskrifaðist með bakkalársgráðu í réttarheimspeki. Hann hóf stjórnmálaferil sinn eftir að hafa útskrifast með mastersgráðu úr háskólanum Instituto Tecnológico y de Estudios Superiores de Monterrey og gekk í Byltingarsinnaða stofnanaflokkinn (Partido Revolucionario Institucional; PRI) árið 1984. Hann vann sem embættismaður í Mexíkóborg en kleif síðan metorðastigann á tíunda áratugnum og var kjörinn ríkisstjóri Mexíkófylkis árið 2005. Sem ríkisstjóri sór hann að hann myndi standa við 608 kosningaloforð (compromisos) og gekk misvel upp. Í ríkisstjóratíð hans var hann gagnrýndur fyrir hækkandi morðtíðni og ýmis heilbrigðisvandamál. Peña Nieto hóf kosningabaráttu sína árið 2011 fyrir forsetakosningarnar sem haldnar voru árið eftir. Meðal áherslumála hans var að bæta keppnishæfni mexíkóska efnahagsins og að gera ríkisstjórnina gegnsærri. Peña Nieto mældist með mikinn stuðning í skoðanakönnunum og eftir að ýmsir nafntogaðir keppinautar hans drógu framboð sín til baka var hann kjörinn forseti árið 2012 með 38,14% greiddra atkvæða.
Hellarnir við Hellu
thumb|350px|Fjóshellir thumb|Fjóshellir, inngangur thumb|Í Fjóshellinum
Fjóshellir
Einar Benediktsson þóttist sjá merki um fornkeltneskt letur, ogham, í Fjóshellinum en þar er að finna margar veggjaristur. Hellirinn hefur verið vinsæll ferðamannastaður í meira en öld og hefur hýst ýmsa viðburði eins og giftingar, tónleika og messur.
Stekkjartúnshellir
Hellirinn er staðsettur í svokölluðu Stekkjartúni skammt vestur af Ægissíðu, mitt á milli bæjarins og Hólahellis. Gengið var inn í hellinn úr gamalli hlöðu en hellirinn hefur ekki verið notaður í áratugi.
Höfuðborgarsvæði Ástralíu
Höfuðborgarsvæði Ástralíu (enska: Australian Capital Territory, ACT) er, eins og nafnið bendir til, svæði sem stofnað var utan um höfuðborg Ástralíu, Canberra. Þannig tilheyrði hún hvorki Nýja Suður Wales né Victoria eftir að höfuðborgir þeirra (Sydney og Melbourne) höfðu deilt um hvor þeirra fengi hlutverkið. Svæðið er algjörlega umlukið NSW enda tilheyrði land þess áður því fylki.
Kapalsjónvarp
Kapalsjónvarp er kerfi þar sem sjónvarpsþættir eru sendir í gegnum samása kapla. Kapalsjónvarp er andstæðan við jarðsjónvarp þar sem sjónvarpsmerki er varpað í gegnum loftið með útvarpsbylgjum og svo móttekið af loftneti sem er tengt sjónvarpi. Auk sjónvarpsþátta má senda útvarpsþætti og internet- og símaþjónustu í gegnum þessa kapla. Merkið getur verið annaðhvort hliðrænt eða stafrænt.
Júlíus Havsteen
Júlíus varði um árabil tómstundum sínum til að þýða Moby Dick á íslensku og lauk verkinu nokkru fyrir andlát sitt.
Starar
Starar (fræðiheiti: Sturnidae) eru ætt spörfugla.
Jón Sigurðsson frá Kaldaðarnesi
Jón Sigurðsson frá Kaldaðarnesi (18. febrúar 1886 – 31. október 1957) var skrifstofustjóri Alþingis í mörg ár og einn af helstu þýðendum á Íslandi á fyrri hluta 20. aldar. Hann er þekktastur fyrir þýðingar sínar á skáldsögum Knuts Hamsun. Halldór Laxness kallaði hann „doktor og meistara íslenskrar tungu“. Og hélt áfram: „Honum var léð slík list, að hann þurfti ekki á að halda nema hinum einföldustu og alþýðlegustu orðum til þess að mál hans yrði að dýrum skáldskap“.
Skilaboðaskjóðan
Skilaboðaskjóðan var aftur sett á svið í Þjóðleikhúsinu í nóvember 2007 í leikstjórn Gunnars Helgasonar. Í september 2013 flutti Sinfóníuhljómsveit Íslands verkið í tónleikauppfærslu ásamt fjórum einsöngvurum og kór.
Vopnfirðinga saga
Vopnfirðinga saga (Vápnfirðinga saga í forníslensku) er Íslendingasaga. Þar segir frá miklum deilum mága og frænda í Vopnafirði á söguöld.
Tarana Burke
Just Be Inc.
Árið 1997 hitti Burke stúlku að nafni Heaven í Alabama sem sagði henni frá kynferðislegu ofbeldi af hálfu kærasta móður sinnar. Hún segist ekki hafa vitað hvað hún ætti að segja og aldrei séð stúlkuna aftur. Hún segist hafa óskað þess að hún hefði sagt „ég líka“ (e. me too). Burke hefur sagt að hún hafi trúað því að stúlkur þyrftu „öðruvísi athygli“ en karlkyns jafnaldrar þeirra. Þetta og önnur atvik urðu til þess að Burke stofnaði Just Be Inc., samtök sem stuðla að vellíðan ungra kvenkyns minnihlutahópa á aldrinum 12–18 ára. Árið 2006 gerði hún Myspace-síðu. Just Be Inc. fékk sinn fyrsta styrk árið 2007.
Me Too hreyfingin
Orðasambandið „Me Too“ þróaðist í víðtækari hreyfingu í kjölfar þess að #MeToo var notað árið 2017 sem myllumerki í kjölfar ásakananna á hendur Harvey Weinstein um kynferðisofbeldi. Í október 2017 hvatti leikkonan Alyssa Milano konur til að segja „Me Too“ ef þær hafa orðið fyrir kynferðislegri áreitni eða ofbeldi og myllumerkið varð vinsælt. Milano veitti fyrri notkun Burke viðurkenningu á orðasambandinu á Twitter og skrifaði „Mér var nýlega gert kunnugt um fyrri #MeToo hreyfingu og upprunasagan er til jafns sárbiturt og hvetjandi“. Burke hefur stutt #MeToo myllumerkið.
Norman Angell
Æviágrip
Angell sneri heim til Englands og tók árið 1914 þátt í stofnun Lýðræðisstjórnarsambandsins (e. Union of Democratic Control), þrýstihóps sem kallaði á eftir endurskoðun á utanríkisstefnu Bretlands í fyrri heimsstyrjöldinni. Hann gekk til liðs við Verkamannaflokkinn árið 1920 og bauð sig fram á þing fyrir kjördæmið Rushcliffe árið 1922 og fyrir Rossendale-kjördæmi árið 1923. Angell sat á þingi fyrir kjördæmið Norður-Bradford frá 1929 til 1931 en eftir að Ramsay MacDonald, formaður Verkamannaflokksins, stofnaði þjóðstjórn með Íhaldsflokknum og Frjálslynda flokknum til að bregðast við kreppunni miklu tilkynnti Angell þann 24. september 1931 að hann myndi ekki sækjast eftir endurkjöri. Árið 1931 hlaut Angell riddaranafnbót fyrir almenningsþjónustu sína og árið 1933 vann hann til friðarverðlauna Nóbels. Angell bauð sig aftur fram á þing árið 1935 í kjördæmi Háskólans í London en náði ekki kjöri.
Dean Smith (knattspyrnuþjálfari)
Aston Villa
Aston Villa þurfti að mæta West Bromwich Albion í umspilinu sem er bæði eitt af nágrannaliðum Villa og bærinn sem Smith fæddist í. Smith tókst að sigra West Bromwich Albion og komst í úrslit umspilsins Þetta var annað árið í röð fyrir félagið í úrslitum eftir tap gegn Fulham árinu áður. Í þetta skiptið gerði Aston Villa engin mistök og unnu Derby County 2-1 og því komnir aftur í Ensku úrvalsdeildina eftir þriggja ára fjarveru.
Bogsýrena
Bogsýrena (fræðiheiti Syringa komarowii) er lauffellandi runni af smjörviðarætt, upprunninn frá mið-Kína. Greinar bogsýrenu eru gráleitar og útsveigðar. Blöðin eru aflöng og oddhvöss, dökkgræn að ofan en grágræn og lóhærð á neðri hlið. Blómin eru í skúfum rauðleit að utan en næstum hvít að innan.
Boun Oum
Prins Boun Oum (fæddur 12. desember 1912, dó 17. mars 1980) var sonur Ratsadanay síðasta konungs í Champasak. Boun Oum var erfðaprins í Champasak þegar konungdæmið þar var lagt niður 1946 þegar allt Laos varð að einu konungdæmi.
Pólitískt var Boun Oum alltaf hægrisinnaður og eindreginn stuðningsmaður þess að Frakkland stjórnaði Laos. Hann hafði 15 000 manna herlið sem barðist við Japani og Lao Issara á árunum 1945 til 1947. Hann var forsætisráðherra í konunglegu ríkisstjórninni 1948 – 1950 og aftur 1960 – 1962.
Telómerasi
thumbnail|Skýringarmynd sem sýnir hvernig litningsendar eru lengdir með hjálp ensímsins telómerasa Telómerasi er lífhvati sem hefur áhrif á litningsenda við frumuskiptingar. Litningar í frumukjörnum bera erfðaupplýsingar. Litningaendar styttast í hvert skipti sem fruma skiptir sér og eftir ákveðinn fjölda skiptinga eru endarnir orðnir svo stuttir að fruman getur ekki skipt sér lengur. Það er nefnt frumuöldrun. Nóbelsverðlaunin í lífeðlis- og læknisfræði 2009 voru veitt til þriggja vísindamanna Elizabeth Blackburn, Carol W. Greider og Jack W. Szostak fyrir uppgötvun á byggingu og starfsemi litningaenda og ensímsins telómerasa. Fruma deyr þegar litningarnir eru orðnir of stuttir. Í nokkrum tegundum frumna, meðal annars kynfrumum og krabbameinsfrumum, er ensím (lífefnahvati) sem byggir upp hulsur á enda litninga jafnóðum og þær eyðast. Þetta ensim er telómerasi.
Mario Götze
Mario Götze (fæddur 3. júní 1992 í Memmingen í Bæjaralandi er þýskur knattspyrnumaður sem spilar fyrir Eintracht Frankfurt og þýska landsliðið. Hann er sigursæll leikmaður, og hefur meðal annars unnið HM með landsliðinu þar sem hann skoraði sigurmarkið í úrslitum 2014..
Jarðskjálftakvarðar
Richterskvarðinn
alt=|thumb|247x247dp|Charles RichterRichterskvarðinn (ML) var fyrsti kvarðinn sem þróaður var til að mæla jarðskjálfta. Charles Richter bjó hann til árið 1935. Richter kom á tveimur venjum sem aðrir skalar myndu síðar fylgja: Richterskvarðinn mælir mestu sveifluvídd jarðskjálftabylgjunnar en gerir ekki greinarmun á hinum mismunandi jarðskjálftabylgjum. Þess vegna vanmetur kvarðinn jarðskjálfta sem eru langt í burtu, djúpir, eða mjög sterkir (yfir 7 stig).
Rúmbylgjukvarðinn
Rúmbylgjukvarðinn (mB) mælir rúmbylgjur, þær ferðast beint í gegnum berg. Rúmbylgjur skiptast í frumbárur (ferðast hratt) og síðbárur (ferðast hægar, komast ekki í gegnum bráðinn ytri kjarna jarðarinnar).
Tófukvæði
Lagið er að finna á hljómdisknum Raddir sungið af Brynjúlfi Sigurðssyni frá Starmýri í Álftafirði (Suður-Múlasýslu).
Aure (sveitarfélag)
thumb|138x138dp Aure er sveitarfélag í Mæri og Raumsdalur í Noregi. Fjöldi íbúa í sveitarfélaginu er 3.384 (2022).
Listi yfir CSI:Miami (6. þáttaröð)
Sjötta þáttaröðin af CSI: Miami var frumsýnd 24. september 2007 og sýndir voru 21 þættir.
Veronica Guerin
Veronica Guerin (5. júlí 1958 — 26. júní 1996) var írskur blaðamaður.
Valensíska
Valensíska (katalónska: valencià) er mállýska af Katalónska talað í Sjálfsstjórnunarhéraðinu Valensía, Spánn.
Lunga
thumbnail|Lungu mannsins Hryggdýr sem anda að sér lofti nota lungu til loftskipta en hlutverk þeirra er að sjá til þess að súrefni (O2) komist inn í blóðrás og koldíoxíð (CO2) úr blóðrás. Lungu hryggdýra eru allt frá því að vera stakur poki (lungnafiskar og froskdýr) yfir í kerfi af flóknum margskiptum líffærum (fuglar og spendýr). Í spendýrum eru tvö lungu staðsett í brjóstholinu sitt hvoru megin miðmætis (mediastinum). Að neðan hvíla lungun við þindina en að ofan ná þau aðeins upp fyrir efsta rifbeinið. Í fullorðnum manni vega lungun til samans um 1. kg og er hægra lungað stærra en það vinstra sem helgast af staðsetningu hjartans sem deilir rýminu vinstra megin með vinstra lunganu.
Óðaverðbólga
Óðaverðbólga er tegund verðbólgu sem fer gjörsamlega úr böndunum. Ekki er talað um óðaverðbólgu nema mánaðarleg verðbólga mælist yfir 50%.
Phetsarath
Phetsarath var einn af leiðtogum Lao Issara-hreyfingarinnar sem barðist gegn yfirráðum Frakklands yfir Laos.
Mosaklukka
Mosaklukka (fræðiheiti: Campanula cespitosa) er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Ítölsku Ölpunum.
Innfeldi
Skilgreining
Látum \mathbb{F} vera svið sem er annaðhvort rauntölusviðið \mathbb{R} eða tvinntölusviðið \mathbb{C}. Látum V vera vigurrúm yfir \mathbb{F}.
Rauntalnarúm
Einnig má finna innfeldi tveggja vigra með því að margfalda saman lengdir þeirra og kosínus af horninu milli þeirra: Þá er maður í raun að ofanvarpa öðrum vigrinum á hinn og margfalda svo saman lengdir þeirra.
Algengt er að nota innfeldi til að finna horn milli tveggja vigra ef hnit þeirra eru þekkt. Það má gera svona:
Liðun
Til eru flóknari dæmi um liðun en við skulum taka það skref fyrir skref:
Sindbað sæfari
Sögurnar eru sjö talsins og eru inni í rammafrásögn þar sem Sindbað sæfari segir Sindbað eða Hindbað burðarmanni frá sjö sjóferðum sínum. Í öll skiptin verður hann skipreika og lendir í ævintýrum í framandi löndum.
Fahd bin Abdul Aziz al-Sád
Fahd er sá konungur sem lengst hefur setið á stóli í sögu Sádí-Arabíu.
John Lennon
Æska
Árið 1958, þegar Lennon var 17 ára, dó Julia Lennon í bílslysi. Þessi atburður hafði mikil áhrif á Lennon og gaf elsta syni sínum nafnið Julian henni til heiðurs. Einnig samdi hann lagið „Julia“ til hennar. Julia hafði sjálf haft tónlistarhæfileika og kenndi John að spila á banjó.
Sóló ferill
Plöturnar Walls and Bridges (1974) og Rock 'n' Roll (1975) komu út á tímabili í lífi Lennons sem vanalega er kallað „The Lost Weekend“. Á þessum tíma voru hann og Ono aðskilin og bjó hann í Los Angeles en hún í New York. Þetta tímabil einkenndist af miklu sukki af hálfu Lennons.
Árið 1975 fór hann aftur til New York og tók saman við Yoko. Þau eignuðust soninn Sean sama ár. Næstu árin voru róleg í lífi Lennons og sneri hann sér alfarið frá tónlist og einbeitti sér að því að vera heimilisfaðir.
Atlantshafslax
Atlantshafslax (Salmo salar) er af laxfiskaætt og með reglubundnar göngur í og úr ferskvatni (anadromous).
Fiskur
thumb|300px|right|Fiskar í fiskasafni. Fiskar eru hryggdýr sem dvelja í vatni og anda með tálknum. Flestir fiskar eru með kalt blóð en sumar tegundir háffiska og túnfiska eru með heitt blóð. Af fiskum finnast yfir 29 þúsund tegundir, svo þeir eru fjölbreyttasti hópur hryggdýra. Algengt er að skipta fiskum í vankjálka (Agnatha, til dæmis steinsugur), brjóskfiska (Chondrichthyes - háffiskar og skötur) og beinfiska (Osteichthyes). Flokkunarfræðilega eru helstu hópar fiska af samhliða þróunarlínum og innbyrðis tengsl milli tegunda eru mjög umdeild.
Göngur
Fiskar eru flokkaðir eftir göngumynstri í sjógandandi fiska sem ganga milli sjávar og ferskvatns, fljótagöngufiska sem ganga milli ferskvatnskerfa, til dæmis úr á í vatn og öfugt, og úthafsgöngufiska sem ganga milli búsvæða í sjó. Sjógangandi fiskar skiptast aftur í vatnagöngufiska sem lifa í sjó en æxlast í fersku vatni, sjógöngufiska sem lifa í ám en æxlast í sjó, og tvíátta fiska sem flytja milli sjávar og ferskvatns einhvern tíma á æviskeiðinu, en ekki til að æxlast, heldur venjulega af líkamlegum ástæðum (vegna þroskaferils fisksins).
Flokkun
Fiskum er skipt í eftirfarandi meginhópa:
Uggarnir
Eitt af því sem helst einkennir fiska eru uggar sem fiskurinn notar við sund. Lögun og samsetning ugga er mjög breytileg eftir fiskum og á sumum hafa einstaka uggar þróast í eitthvað allt annað, til dæmis lýsandi agn á höfðinu á kjaftagelgjum og sogskál á kviðnum hjá hrognkelsum. Helstu uggar fiska eru bakuggar, sem geta verið allt að þrír talsins, sporðblaðkan sem kemur aftur úr styrtlunni og flestir fiskar nota til að knýja sig áfram, gotraufaruggi sem er staðsettur aftan við gotraufina, eyruggar sem venjulega eru rétt aftan við tálknlokið og kviðuggar sem venjulega eru fyrir neðan eyruggana. Margir fiskar hafa auk þess fituugga, veiðiugga, rétt aftan við bakuggana.
Meltingarkerfið
Með tilkomu kjálka gátu fiskar farið að éta mun fjölbreyttari fæðu, þar með talið jurtir og aðrar lífverur. Fiskar taka fæðuna inn í gegnum munninn og hún er færð niður í vélindanu. Þegar hún kemur í magann er hún brotin niður frekar og, hjá mörgum fiskum, unnin áfram í fingurlaga pokum sem heita skúflangar. Líffæri eins og bris og lifur framleiða ensím og ýmis efni til meltingarinnar meðan fæðan flyst eftir meltingarveginum. Görnin lýkur síðan við úrvinnslu fæðunnar og upptöku næringarefna. Brjóskfiskar og frumstæðir beinfiskar eru með spíralgörn þar sem fæðan er áfram unnin.