cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Helgi Hjörvar
Helgi er fæddur í Reykjavík 9. júní 1967. Foreldrar hans eru Úlfur Hjörvar (f. 22. apríl 1935, d. 9. nóv. 2008) rithöfundur og þýðandi og Helga Hjörvar (f. 2. júlí 1943), fv. skólastjóri Leiklistarskóla Íslands, fv. forstjóri menningarhússins Norðurbryggju í Kaupmannahöfn og fv. forstjóri Norræna hússins í Færeyjum. Eiginkona Helga er Þórhildur Elín Elínardóttir (f. 14. apríl 1967) upplýsingafulltrúi og grafískur hönnuður og eiga þau þrjár dætur. Þær eru Hildur (f. 1991), Helena (f. 2003) og María (f. 2005).
Poul Nyrup Rasmussen
Forsætisráðherra Danmerkur (1993–2001)
Stjórnarsamstarfið missti tvo af fjórum aðildarflokkunum þegar Kristilegi þjóðarflokkurinn datt út af þingi í kosningum árið 1994 og Miðdemókratar sögðu sig úr stjórninni árið 1996. Stjórnin hélt þó velli eftir kosningarnar 1994 og vann mjög nauman sigur gegn hægriblokkinni árið 1998.
Newt Gingrich
Stjórnmál
Gingrich bauð sig fram til fulltrúadeildarinnar árin 1974 og 1976 en hafði ekki erindi sem erfiði og þurfti að lúta í lægra haldi fyrir demókratanum Jack Flynt sem var þá fulltrúi á þingi fyrir Georgíufylki, heimafylki Gingrich. Árið 1978 bauð Gingrich sig fram á nýjan leik. Þá gaf Flynt hinsvegar ekki kost á sér til endurkjörs og Gingrich sigraði demókratann Virginia Shapard örugglega. Gingrich sat á þingi frá 1979 til 1999.
Aris
Aris er íslenskt kvenmannsnafn.
1. deild kvenna í knattspyrnu 1990
Stigatafla
Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur
Slóvakíska
Slóvakíska (slóvakíska slovenčina) er indó-evrópskt tungumál af ætt vestur-slavneskra tungumála. Hún er náskyld tékknesku og pólsku.
Ritháttur
a á ä b c č d ď dz dž e é f g h ch i í j k l ĺ ľ m n ň o ó ô p q r ŕ s š t ť u ú v w x y ý z ž.
George J. Stigler
Ein helsta niðurstaða rannsókna Stiglers var, að hagsmunaaðilar, sem sæta opinberu eftirliti, til dæmis til tryggingar óheftri samkeppni, nái ósjaldan yfirráðum, beint eða óbeint, yfir eftirlitsstofnununum sjálfum, svo að eftirlitið þjóni ekki yfirlýstum tilgangi sínum. Þótt Stigler væri eindreginn frjálshyggjumaður og forseti Mont Pèlerin-samtakanna 1976-1978, taldi hann, að engu yrði þokað með prédikunum, heldur aðeins með vandlegum samanburði á ólíkum afleiðingum markaðsviðskipta og ríkisafskipta. Sýna yrði fram á, að ríkisafskiptin væru fáum sem engum í hag, þegar til lengdar léti. Þeir Stigler og vinur hans og starfsbróðir, Milton Friedman, rökræddu alla tíð um áhrifamátt hugmynda. Stigler hélt því fram, að hagsmunir skiptu miklu meira máli. Hann spurði: Hvort skyldi innflutningstollur á kornmeti í Bretlandi á 19. öld hafa verið lækkaður vegna þess, að valdsmenn höfðu lesið rit Adams Smiths, eða vegna þess, að neytendur kornmetis urðu öflugri hagsmunahópur en framleiðendur þess?
Alexander mikli
Uppvaxtarár
Á deginum sem Alexander fæddist var Filippos II að undirbúa umsátur borgarinnar Potidea á skaganum Kalkidike. Á þessum sama degi fékk Filippos fréttir um að hershöfðinginn hans Parmenion hafði sigrað sameinaðan her Illyríu og Paeoníu. Jafnframt sigruðu hestar hans á Ólympíuleikunum. Einnig hefur verið sagt að á þessum degi hafi Artemismusterið í Efesos, eitt af Sjö undrum veraldar, brunnið til grunna. Þetta leiddi til þess að Hegesias af Magnesíu sagði að það hafi brunnið vegna þess að Artemis hafði ekki verið á staðnum, heldur að hann hefði verið við fæðingu Alexanders. Slíkar goðsagnir hafa komið fram þegar Alexander var konungur, mögulega af hans eigin frumkvæði, til að sýna að hann væri ofurmenni og að honum væri ætlað stórvirki alveg frá getnaði. thumb|left|Stytta sem sýnir Alexander að temja [[Búkefalos í Edinborg]]
Panamska karlandsliðið í knattspyrnu
Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu er er fulltrúi Panama í knattspyrnu og er stjórnað af Panamska knattspyrnusambandinu. Þeir tóku fyrst þátt á heimsmeistaramóti árið 2018. Þeir hafa hinsvegar oft tekið þátt í CONCACAF mótinu og náð þar tvívegis í silfur (árin 2005 og 2013)
Líbanon
Heiti
Líbanon dregur nafn sitt af Líbanonfjalli en nafn þess kemur úr fönísku, lbn, sem merkir „hvítt“ og vísar til snævi þaktra tinda þess.
Robert Cecil, vísigreifi af Chelwood
Æviágrip
Á stríðsárunum varð Cecil æ áhugasamari um að koma á fót alþjóðastofnun til að halda friðinn eftir stríðslok. Árið 1917 fékk hann utanríkisráðherrann Arthur Balfour til liðs við sig til að koma hugmyndum sínum í framkvæmd. Hann fékk einnig stuðning Woodrows Wilson Bandaríkjaforseta og eftir stríðið var Þjóðabandalagið stofnað árið 1919. Cecil var aðlaður árið 1923 sem Cecil vísigreifi af Chelwood og gekk í kjölfarið á lávarðadeild breska þingsins. Frá 1923-24 var hann innsiglisstjóri og árin 1924-27 kanslari hertogadæmisins Lancaster.
Árið 1923 varð Cecil forseti sambands Þjóðabandalagsins og gegndi þeirri stöðu þar til bandalagið var leyst upp árið 1946. Árið 1923 stofnaði Cecil bresku samtökin Þjóðabandalagssambandið (e. League of Nations Union), sem hann leiddi jafnframt til ársins 1945. Ásamt Frakkanum Pierre Cot stofnaði hann Alheimsfriðarsamkomuna (fr. Rassemblement universel pour la paix), sem hann var jafnframt forseti fyrir. Cecil hlaut friðarverðlaun Nóbels árið 1937. Árið 1938 mótmælti Cecil München-sáttmálanum, sem viðurkenndi tilkall Þjóðverja til Súdetahéraðanna í Tékkóslóvakíu.
Júragarðurinn
Júragarðurinn er bandarísk kvikmynd frá árinu 1993 í leikstjórn Stevens Spielberg. Myndin er byggð er á samnefndri bók eftir Michael Crichton frá árinu 1990. Myndin fjallar um eyju þar sem tekist hefur að endurskapa risaeðlur með nútímatækni. Júragarðurinn var langvinsælust kvikmynda á Íslandi árið 1993. 78.000 manns sáu myndina í Háskólabíói, Reykjavík og Sambíóunum.
Arína
Arína er íslenskt kvenmannsnafn.
Vatnshjól
Hidráulica
Cleveland Cavaliers
Liðið hefur unnið Austurdeildina nokkrum sinnum (fyrst 1976) og NBA-meistaratitil einu sinni; árið 2016 þegar Lebron James var í fararbroddi fyrir liðið. Cavs unnu Golden State Warriors 4-3 eftir að hafa verið 1-3 undir.
Armenía (mannsnafn)
Armenía er íslenskt kvenmannsnafn.
Transactions of the American Philological Association
Tímaritið er kemur út tvisvar á ári, í maí og nóvember. Meðallegnd heftis er um 224 blaðsíður.
Elliðaey
thumb|300px|Elliðaey séð frá [[Heimaey. Eyjafjallajökull í bakgrunni]] thumbnail|Elliðaey (til vinstri) og Bjarnarey (til hægri)
Landslag
Graslendi þekur alla eyjuna og hefur gríðarlegur fjöldi lunda grafið sér holur þar. Í eyjunni er fé beitt og lundaveiði er stunduð á sumrin.
Baja California-skagi
Íbúar skagans eru rúmar 4 milljónir og skiptist hann í tvö fylki. Baja California er í norðri með  Mexicali sem höfuðborg og stærstu borg. Baja California Sur er syðra fylkið með La Paz sem höfuðborg.
Samtenging
Dæmi um einyrtar samtengingar eru t.d.: Og dæmi um fleiryrtar samtengingar eru:
Aðaltengingar
Aðaltengingar tengja saman einstök orð eða setningarliði, tvær hliðstæðar aðalsetningar eða tvær eða fleiri aukasetningar. Aðaltengingar annaðhvort tengja saman tvær aðalsetningar (aðalsetning + aðaltenging + aðalsetning) eða tengja saman samhliða aukasetningar (aðalsetning + aukatenging + aukasetning + aðaltenging + aukasetning). Aðaltengingar geta einnig tengt saman liði innan setningar:
Aukatengingar
Mörg orð geta eftir stöðu sinni og merkingu tilheyrt samtengingum eða öðrum orðflokkum. Til dæmis eru orðin þegar, og, síðan ýmist samtengingar eða atviksorð; þegar er atviksorð þegar það merkir undireins, strax en annars samtenging; og er atviksorð þegar það merkir líka, einnig en annars samtenging; síðan er samtenging þegar hægt er að setja eftir að í þess stað (t.d. margt hefur gerst síðan við hittumst) enn annars er það atvikorð og má þá setja eftir það í stað þess (t.d. ég hef ekki séð hann síðan).
Y
Y eða y (borið fram ufsilon y eða ypsílon y) er 28. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 25. í því latneska.
Baja California Sur
thumb|Kort. Baja California Sur er fámennasta fylki Mexíkó. Það er 73.909 km2 og eru íbúar tæplega 800.000. Höfuðborgin heitir La Paz. Nærri 40% lands fylkisins er verndað svæði. Fylkið er á skaganum Baja California og er Baja California-fylkið á syðri helmingi skagans.
Valdaránið í Brasilíu 1964
Saga
Mennta- og landeignarumbætur sem Goulart reyndi að framkvæma sem forseti mættu mikilli andstöðu meðal þingmanna og herforingja í Brasilíu, sem töldu þær ofstækisfullar eða jafnvel kommúnískar. Bágt efnahagsástand í Brasilíu á þessum tíma varð Goulart jafnframt til óvinsælda og leiddi til mótmælagangna víða um landið. Einnig stóð andstæðingum Goularts uggur af breytingum sem hann vildi gera á lögum um kosningarétt í Brasilíu, en hann vildi nema úr gildi skilyrði um að kjósendur þyrftu að vera læsir. Á þessum tíma þurftu Brasilíumenn að geta staðist lestrarpróf til þess að fá að greiða atkvæði í kosningum, en þar sem ólæsi var mjög útbreitt í landinu þýddi þetta að kosningaréttur var í reynd afar takmarkaður. Snemma dags þann 31. mars 1964 skipaði hershöfðinginn Olímpio Mourão Filho hermönnum sínum að gera áhlaup á Rio de Janeiro til þess að koma Goulart frá völdum. Goulart flúði til höfuðborgarinnar Brasilíu og síðan til Porto Alegre en tókst ekki að afla sér stuðnings þingmanna til að berjast gegn valdaránsmönnunum og neyddist því til að yfirgefa landið ásamt fjölskyldu sinni. Eftir að Goulart flúði til Porto Alegre lýstu forsetar þings og hæstaréttar Brasilíu því yfir að forsetaembættið væri „autt“ og vígðu Pascoal Ranieri Mazzilli í forsetaembættið til bráðabirgða.
Stuðningur Bandaríkjanna við valdaránið
Ríkisstjórn Lyndons B. Johnson Bandaríkjaforseta studdi valdaránsmennina gegn stjórn Goularts. Í símskeytum frá þáverandi sendiherra Bandaríkjanna í Brasilíu, Lincoln Gordon, kemur fram að Bandaríkin hafi beitt áhrifum sínum til að kynda undir mótmælum og öðrum andófshreyfingum gegn stjórn Goularts í aðdraganda valdaránsins. Þegar herforingjarnir hófu uppreisnina sendi Johnson þeim heillaóskaskeyti þar sem hann óskaði þeim til hamingju með að hafa tekið völdin. Goulart sagði þetta til merkis um stuðning Bandaríkjamanna við valdaránið og sagði að skeytið hefði verið sent daginn áður en valdaránið var framið.
Bosnía og Hersegóvína
Menn hafa búið á þessu svæði frá síðsteinöld en ummerki um fasta búsetu eru frá nýsteinöld, frá Butmir-menningunni, Kakanj-menningunni og Vučedol-menningunni. Eftir að Indóevrópumenn settust þar að urðu þar til ríki Illýra og Kelta. Landið á sér ríka og flókna sögu. Forfeður Suður-Slava sem nú búa þar fluttust þangað frá 6. öld til 9. aldar. Banatið Bosnía var stofnað á 12. öld og var orðið að konungsríkinu Bosníu á 14. öld. Tyrkjaveldi lagði þetta ríki undir sig um miðja 15. öld. Með yfirráðum Tyrkja kom íslam sem olli miklum trúarlegum, menningarlegum og samfélagslegum breytingum.
Seint á 19. öld lagði Austurrísk-ungverska keisaradæmið landið undir sig. Eftir hrun þess í fyrri heimsstyrjöld varð landið hluti af konungsríkinu Júgóslavíu. Eftir síðari heimsstyrjöld varð það eitt af lýðveldum sambandsríkisins Júgóslavíu. Eftir upplausn Júgóslavíu 1992 lýsti lýðveldið yfir sjálfstæði sem leiddi til Bosníustríðsins sem stóð til 1995 og lauk með undirritun Dayton-samninganna.
Í dag skiptist land Bosníu milli þriggja þjóðarbrota sem þar búa samkvæmt stjórnarskrá landsins. Stærsti hópurinn eru Bosníakar, þar á eftir koma Serbar og síðan Króatar. Allir íbúar landsins eru kallaðir Bosníumenn, óháð þjóðerni. Önnur þjóðarbrot sem búa í landinu eru meðal annars Albanar, Gyðingar, Rómafólk, Svartfellingar, Úkraínumenn og Tyrkir. Í landinu eru þrjú opinber tungumál: bosníska, króatíska og serbneska, sem öll eru slavnesk mál.
Þing Bosníu situr í tveimur deildum. Landið er með þrjá forseta, einn frá hverju þjóðarbroti. Miðstjórnarvaldið er mjög takmarkað þar sem stjórn landsins er dreifð. Í landinu eru tvö sjálfstjórnarhéruð, sambandslýðveldið Bosnía-Hersegóvína og lýðveldi Bosníu-Serba, og Brčko-umdæmi sem lýtur eigin stjórn. Sambandslýðveldið Bosnía-Hersegóvína skiptist í 10 kantónur.
Balkanskaginn og 20. öldin
Í kjölfar sjálfstæðisyfirlýsingarinnar Bosníu-Hersegóvinu árið 1992 frá Júgóslavíu var Bosníu-serbneskur brúðgumi myrtur í Sarajevo 1. mars árið 1992. Talið er að þessi atburður hafi komið af stað stríði í Bosníu-Hersegóvinu. Serbar vildu ekki tilheyra Bosníu-Hersegóvinu undir stjórn Bosníu-Múslima og Króata í kjölfar sögunnar og vildu fá að ráða yfir því svæði þar sem þeir voru í meirihluta eða sameinst Serbíu.
Alþingi gegn Geir H. Haarde
Geir áfrýjaði dómnum til Mannréttindadómstóls Evrópu og hélt því fram að málssóknin gegn honum hefði verið pólitísks eðlis. Mannréttindadómstóllinn dæmdi gegn Geir árið 2017 og úrskurðaði að íslenska ríkið hefði ekki gerst brotlegt gegn honum með ákæru sinni.
Háskólinn á Bifröst
Skólastjórnar og rektorar Bifrastar frá upphafi
dr. Vilhjálmur Egilsson 2013 - 2020
Jafet
Jafet er íslenskt karlmannsnafn.
San Siro
Stadio Giuseppe Meazza betur þekktur sem San Siro er fótboltaleikvangur í Mílanó á Ítalíu. Leikvangurinn er heimavöllur beggja stórliðanna í Mílanó, A.C. Milan og Inter Milan. thumbnail
1846
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Sjávarútvegur á Íslandi
Saga
thumb|right|Fiskvinnslukonur á Kirkjusandi í kringum 1910-1920. thumb|right|Gamaldags sjómaður í [[Bolungarvík.]] Vegna landafræðilegrar staðsetningar Íslands og hrjóstrugs landslags hafa Íslendingar þurft að reiða sig á fiskveiðar og útgerð. Fiskveiðar hófust um leið og norrænir menn námu land við Ísland á níundu öld okkar tímatals. Fátt hefur skipt Íslendinga eins miklu máli í gegnum aldirnar eins og fiskurinn í sjónum. Aflinn sem veiddur var nýttist ekki einungis til matar heldur keyptu Englendingar, Frakkar, Þjóðverjar og Baskar afla af Íslendingum fyrir gott verð. Íslenskt hákarlalýsi lýsti hér áður fyrr upp stórborgir Evrópu.
Skip, bátar og veiðarfæri
Fiskiskip eins og nafnið gefur til kynna eru öll þau skip sem stunda einhvers konar fiskveiðar. Þetta eru smábátar,  línuskip/bátar,  dragnótabátar, netaskip,  skuttogarar, uppsjávarskip og fjölveiðiskip.
Fyrirtæki
Íslensk sjávarútvegsfyrirtæki skuldsettu sig mikið á árunum rétt fyrir bankahrunið á Íslandi 2008. Í einni fræðilegri úttekt var sýnt fram á að í árslok 1997 hafi nettóskuldir íslensks sjávarútvegs verið 892 millj. SDR eða 87 ma. ISK en í árslok 2008 hafi þær verið 2.473 millj. SDR sem þá var 465 ma. ISK. Þetta er því 437% hækkun eða rúmlega 5-földun á skuldum í ISK en 177% hækkun í SDR. Því er ljóst að efnahagsleg staða greinarinnar hefur stórversnað á þessu tímabili. Hér að neðan má sjá tíu stærstu útgerðir á Íslandi árið 2009.
Fiskeldi
thumb|right|Sjókvíar í Brønnøysund í Noregi. Fiskeldi á Íslandi hófst nokkru fyrir 1900 en lét lítið fyrir sér fara þar til á seinni hluta níunda áratugarins. Þá hófst mikil uppvaxtartíð í ræktun laxfiska. Rekstur fiskeldisstöðvanna gekk þó brösulega og flestar þeirra urðu gjaldþrota. Árið 2008 voru um 50 skráðar fiskeldisstöðvar á landinu. Nú eru um tíu tegundir eldisfiska ræktaðar en bleikja er í miklum meirihluta.
Nýting aukaafurða
Reynt er að finna hagkvæm not fyrir úrgang sem fellur til við vinnslu á sjávarfangi. Í nýtingu sjávarfangs og úrgangs frá sjávarútvegi til framleiðslu lífvirkra efna er oft notast við bakteríur til framleiðslunnar. Gjarnan eru á ferðinni sjávarbakteríur sem hafa verið einangraðar sérstaklega vegna sérhæfni þeirra eða erfðabreyttar bakteríur sem hafa aukna getu til vinnslu lífvirkra efna. Að nýta bakteríur til þessara hluta er mjög ódýr kostur og að mörgu leyti hagkvæmari en nýting efnafræðilegra aðferða. Til langs tíma var einungis horft til nýtingar á stærri sjávarlífverum svo sem fiskum og þara. Ný sóknarfæri hafa hinsvegar skapast þegar litið er til annarra lífvera sem þrífast í hafinu.
Kristíanna
Kristíanna er íslenskt kvenmannsnafn.
Scafell Pike
Scafell Pike er hæsta fjall Englands. Það er 978 metra hátt og er staðsett í Vatnahéraðinu í Cumbria. Nafnið er talið koma úr norrænu.
Forsetning
Forsetning og fallorð mynda sameiginlega forsetningarlið; t.d. þeir tala um bóndann (fs. + no.). Fleiri en eitt fallorð geta fylgt forsetningunni og myndað forsetningarliðinn; t.d. frá gamla manninum. Forsetningarliðir mynda merkingarheild og verða ekki slitnir í sundur þótt orðaröðin breytist; t.d. hann kemur í dag, í dag kemur hann.
Kúveit
Til eru menjar um byggð í Kúveit frá Ubaid-tímabilinu (um 6000-3800 f.Kr.). Elstu merki um siglingar með seglum hafa fundist þar. Árið 224 varð Kúveit hluti af veldi Sassanída en árið 633 sigraði Rasídakalífatið Sassanída í Keðjuorrustunni við borgina Kazima í Kúveit. Kúveitborg var stofnuð árið 1613. Árið 1716 settist ættbálkurinn Bani Utbah þar að og um miðja öldina var Sabah bin Jaber kjörinn sjeik. Á 18. öld blómstraði Kúveit sem miðstöð siglinga og verslunar milli Indlands, Múskat, Bagdad og Arabíu. Kúveitborg varð líka miðstöð skipasmíða við Persaflóa. Á síðari hluta 19. aldar var Kúveitborg kölluð „Marseille Persaflóa“. Í upphafi 20. aldar beittu Bretar landið viðskiptaþvingunum vegna stuðnings sjeiksins við Tyrkjaveldi og árið 1919 hóf Ibn Sád stríð Kúveits og Najd þar sem hann vildi leggja landið undir sig. Eftir Síðari heimsstyrjöld blómstraði Kúveit á ný vegna olíuútflutnings og þótti bera af öðrum arabalöndum í frjálslyndum viðhorfum. Árið 1990 gerði Írak innrás sem hratt Fyrra Persaflóastríðinu af stað.
Þ
Saga þorns
Táknið Þ var notað í norrænu rúnaletri og var nefnt þurs, í engilsaxnesku rúnaletri hét samsvarandi stafur þorn. Ekki er ólíklegt að latneski bókstafurinn þ hafi verið tekinn upp í íslensku og norsku fyrir ensk áhrif og bendir hið íslenska nafn stafsins til þess. Elstu heimildir um notkun þ í íslensku eru í handritum frá miðri 12. öld. Norðmenn hættu að nota bókstafinn þ um 1400 en yngstu dæmi um notkun þ í enskum handritum eru frá miðri 15. öld. Fyrsti málfræðingurinn bjó til fjögur tákn fyrir þau sérhljóð sem þá voru ekki til í latínu en í Fyrstu málfræðiritgerðinni stendur:
Mexicali
Mexicali er höfuðborg Baja California-fylkis í Mexíkó og er í samnefndum dal. Íbúar eru um 800.000 (2020). Borgin liggur upp að landamærum Bandaríkjanna og alveg við borgina Calexico. Eyðimerkurloftslag er í borginni og fær hún einungis 70 mm úrkomu árlega.
RSA
RSA Reikniritið
Reikniritið er svo skilgreint þannig:
sem byggist á Eulersreglu, sem gengur bara upp ef að T er ósamþátta n, sem er óhugnanlega líklegt.
Saga RSA
Ljóst er að RSA er ekki óbrjótanlegt dulmál, heldur er það frekar torbrjótanlegt - þ.e., að á meðan að aðferðir manna til þess að þátta tölur í frumþætti hafa ekki einfaldari tímaflækju en þær hafa í dag, þá er alltaf hægt að auka þannig á stærð lyklanna að talan n sé óþáttanleg innan raunhæfs tímaspans. Fræðimenn hafa nefnt tvo mjög góða möguleika til þess að gera RSA auðleysanlegt:
Ljósalúpína
Undirtegundir:
Félag eldri borgara á Álftanesi
thumb thumb|Heimsókn á [[Bessastaðir|Bessastaði]] Félag eldri borgara á Álftanesi eða FEBÁ á aðild að Landssambandi eldri borgara. FEBÁ, var stofnað 26. júní 1997. Stofnfélagar voru 40 en eru nú, í byrjun árs 2009 orðnir 82 talsins. Meðalaldur félagsmanna er tæplega 73 ár.
Robert Owen
Ævi
Árið 1799 keypti Owen ásamt viðskiptafélögum sínum verksmiðjur sem voru til sölu í verksmiðjuþorpinu New Lanark. Owen réðst í umfangsmikla uppbyggingu, bæði á verksmiðjunum og þorpinu, sem hafði verið í mikilli niðurníðslu. Umbótastarf og framsýni Owen vöktu mikla athygli og lof. Owen seldi hlut sinn í New Lanark árið 1824 og flutti til Bandaríkjanna þar sem hann hugðist koma á fót útópísku sósíalísku samfélagi. Samfélag Owen í New Harmony í Indianafylki lagðist af eftir aðeins tvö ár. Owen settist aftur að í London árið 1828 þar sem hann hélt áfram að berjast fyrir bættum kjörum verkamanna, efnahagslegum jöfnuði og sósíalisma. Hann beitti sér m.a. fyrir stofnun verkalýðsfélaga.
New Lanark
Í New Lanark veitti Owen ókeypis menntun fyrir börn, stytti vinnutíma, og betrumbætti vinnuaðstæður verkalýðsins m.a. með fræðslu um hreinlæti. Hann gerði ýmsar tilraunir til að auka bæði gæði framleiðslunnar og framleiðni. Yfir hverjum starfsmanni hékk lítill trékubbur í mismunandi litum. Litirnir táknuðu hversu vel starfsmaðurinn stóð sig og var þetta gert til að ýta undir vandvirkni starfsmanna. Owen barðist einnig fyrir afnámi barnavinnu og var á móti því að refsa börnum. Þessi heimspeki Owens var andstæð hugmyndum samtímamanna hans, þar sem hann sýndi fram á að það væri ekki nauðsynlegt fyrir iðnfyrirtæki að koma illa fram við starfsmenn sína til að vera arðbær. Þetta sannaði Owen þar sem breytingar hans í New Lanark gerðu þorpið stórkostlega arðbært og vakti það mikla athygli.
Jarl (nafn)
Jarl er íslenskt karlmannsnafn.
Ríkisstjórn Íslands
Ríkisstjórn Íslands er handhafi framkvæmdavalds í íslensku stjórnkerfi. Þegar Ísland fékk heimastjórn árið 1904 var framkvæmdavaldið flutt frá Danmörku til Íslands og segja má að þá hafi ríkisstjórn Íslands orðið til. Hannes Hafstein fór fyrir fyrstu ríkisstjórn Íslands og var reyndar eini meðlimur hennar, hann gegndi embætti Íslandsráðherra (ráðherra Íslandsmála). Síðar urðu ráðherrarnir þrír og fjölgaði þeim jafnt og þétt á 20. öldinni og mest í 12.
Bláfætt súla
Makaval
Fótaliturinn dofnar með aldri, þannig að kvenkyns súlan er líklegri til að velja sér yngri maka með litríkari fætur, því þeir hafa meiri frjósemi og getu til að huga að ungum sínum frekar en eldra karlkynið.
Brainfuck
Brainfuck, einnig kallað brainf*ck, brainf*** eða BF, er lítið heimullegt forritunarmál sem er Turing-samhæft, en það var búið til af Urban Müller í kringum árið 1993.
1253
Á Íslandi
Fædd
Hildegard von Bingen
Ævisaga
Hildegard lést 17. september árið 1179, þá 81 ára. Þegar hún lá fyrir dauðanum sögðust nunnurnar hafa séð tvo ljósageisla koma ofan frá himninum og inn þar sem hún lá.
Helstu afrek
Öll skrif Hildegard, tónverk, bækur og textar eru hýst í handritageymslu í Riesenkodex.
Gordon Gekko
Fyrirmyndir að Gekko
Gekko er byggður á „ruslbréfakonginum“ Michael Milken, verðbréfasala hjá fjárfestingarbankanum Drexel Burnham Lambert sem varð gjaldþrota 1990. Ástæða gjaldþrotsins var ekki síst viðamikil rannsókn Verðbréfaeftirlits Bandaríkjanna á starfsemi Milken. Árið 1990 játaði Milken ýmis brot á skattalögum og lögum um verðbréfaviðskipti og sat tvö ár í fangelsi frá 1991-1993.
Mandy Patinkin
Verðlaun og tilnefningar
Drama League-verðlaunin
Joseph Papp New York Shakespeare Festival
Shalom-verðlaunin
Heilalömun
thumb|Barn með heilalömun. Heilalömun (stundum kallað CP hreyfihömlun; á ensku: cerebral palsy) er tegund varanlegrar hreyfihamlanar sem kemur fram hjá ungum börnum. Einkenni heilalömunar geta verið mismunandi milli fólks. Ásamt hreyfihömluninni eru einkenni oft skert samhæfing, vöðvastífleiki, og vöðvaskjálftar. Fólk getur átt erfitt með snertiskyn, sjón, heyrn, kyngingu, og að tala. Börn með heilalömun geta ekki eða eru mun lengur að geta sitið upprétt, skriðið, eða gengið. Um þriðjungur þeirra sem eru með heilalömun eru flogaveikir, um þriðjungur á erfitt með rökhugsun. Einkennin koma fram hjá ungum börnum en versna ekki yfir ævina.
Heilalömun er algengasta hreyfihömlunin hjá börnum.
Jafnaðarmannaflokkurinn (Danmörk)
Í kosningum notast Jafnaðarmannaflokkurinn við listabókstafinn A. Á Evrópuþinginu er flokkurinn aðili að Flokki evrópskra sósíalista.
Saga
Jafnaðarmannaflokkurinn var stofnaður árið 1871 að undirlagi Louis Pio, Haralds Brix og Pauls Geleff. Ásetningur þeirra var að sameina hina ört vaxandi verkalýðsstétt Danmerkur í einn sósíalískan flokk. Fyrsta stefnuskrá flokksins var samþykkt á flokksþingi í Frederiksberg þann 8. júní árið 1876. Flokkurinn átti erfitt uppdráttar á fyrstu árum sínum og fékk enga kjörna þingmenn fyrr en eftir aldamótin. Stofnun Danska alþýðusambandsins (LO) árið 1898 hjálpaði flokknum að ná undir sig fótunum.
Stefnuskrá flokksins frá árinu 1913 var síðasta marxíska grunnstefnan, en hún stóð óbreytt til ársins 1961. Þegar kosningaréttur kvenna var samþykktur í Danmörku árið 1915 jókst verulega stuðningur við Jafnaðarmannaflokkinn, sem hafði þá lengi stutt útvíkkun kosningaréttarins. Flokksformaðurinn Thorvald Stauning gekk árið 1916 í stjórnarsamstarf með öðrum flokkum á tíma fyrri heimsstyrjaldarinnar en þetta var undantekning á annars stöðugri setu flokksins í stjórnarandstöðu. Straumhvörf urðu í sögu flokksins á flokksþingi árið 1923, þegar flokksmenn lýstu yfir vilja til að mynda ríkisstjórn í miðri kreppunni sem þá geisaði. Í kosningum árið 1924 varð Jafnaðarmannaflokkurinn stærsti flokkurinn á þingi með um 36,6 prósentum atkvæða og fékk í fyrsta sinn að mynda eigin ríkisstjórn með Thorvald Stauning sem forsætisráðherra. Ríkisstjórn Venstre leysti stjórn Jafnaðarmanna af hólmi árið 1926 en eftir niðurskurð þeirrar stjórnar í félagsútgjöldum komust Jafnaðarmenn undir stjórn Stauning aftur til valda árið 1929, með sagnfræðinginn P. Munch sem utanríkisráðherra.
thumb|left|Kosningaplakat Jafnaðarmanna frá árinu 1932. Stjórn flokksins á kreppuárunum á fjórða áratugnum varð honum til enn frekari vinsælda og í kosningum árið 1935 hlaut flokkurinn 46,2 prósent atkvæða. Eftir innrás nasista í Danmörku í seinni heimsstyrjöldinni reyndi ríkisstjórn Jafnaðarmanna að vinna með hernámsliði Þjóðverja. Í kosningum sem haldnar voru árið 1943, á meðan á hernáminu stóð, hlutu Jafnaðarmenn 44,5 prósent atkvæða og stjórn þeirra hélt velli. Samstarf stjórnarinnar við þýska hernámsliðið varð hins vegar mjög óvinsælt og leiddi til þess að stuðningur við Jafnaðarmenn skrapp verulega saman. Borgaralegir hægriflokkar tóku völdin á ný eftir kosningar árið 1945.
Charles de Gaulle
Fyrstu sporin
De Gaulle fæddist í Lille í frönskum hluta Flæmingjalands. Faðir hans, Henri De Gaulle, sem var háskólaprófessor í heimspeki og bókmenntum var af góðum ættum. Fjölskylda hans voru trúaðir kaþólikkar. Á yngri árum menntaðist Charles í París og Belgíu en hann útskrifaðist frá þekktum frönskum herskóla Saint-Cyr árið 1912.
Fjórða lýðveldið
Að kommúnistum og François Mitterrand slepptum sættust stjórnmálaleiðtogar á að styðja endurkomu de Gaulle í stjórnmálin. De Gaulle sagði stjórnarskrá fjórða lýðveldisins ástæðu veikrar stöðu Frakklands. Frá 1. júní 1958 varð de Gaulle leiðtogi og fékk neyðarvald til hálfs árs frá franska þinginu að eigin beiðni. Í þjóðaratkvæðagreiðslu 28. september 1958 samþykktu 79,2% kjósenda nýja stjórnarskrá fimmta lýðveldisins. Nýlendur Frakka að Gíneu undanskilinni samþykktu stjórnarskránna fremur en að þiggja sjálfstæði samstundis. Gínea varð því fyrsta fransk-afríska nýlendan til að hljóta sjálfstæði. Hins vegar var Alsír ekki nýlenda heldur hluti Frakklands.
Evrópsku kvikmyndaverðlaunin
Eins og á Óskarsverðlaunahátíðinni í Bandaríkjunum, eru veitt verðlaun í ýmsum flokkum, t.d. fyrir besta leik karla og kvenna, bestu leikstjórn og bestu heimildamynd.
Egils Gull
Áfengishlutfall bjórsins er 5% og er hann framleiddur í eftirfarandi stærðum:
Á
Lindár
Lindá kallast á sem hefur upptök sín í lindum eða uppsprettum þar sem vatn sprettur fram úr bergi. Hitastig og vatnsmagn lindáa eru jöfn allt árið og við upptökin leggur þær ekki. Lindár eru tærar og lygnar, auk þess sem bakkar þeirra eru vel grónir.
Stephen Hillenburg
Stephen McDannell Hillenburg (21. ágúst 1961 – 26. nóvember 2018) var bandarískur kvikari (animator) og höfundur teiknimyndaþáttanna um Svamp Sveinsson.
Marshalláætlunin
thumb|right|Áróðursplakat fyrir bættri samvinnu vesturlanda. Undir fánarellunni stendur: „Sama hvernig blæs, við verðum að vera samstíga.“ Marshalláætlunin, einnig nefnd Marshallaðstoðin, var áætlun á eftirstríðsárunum (1948–53) sem bandaríska utanríkisráðuneytið skipulagði og átti að hjálpa löndum Vestur-Evrópu að reisa sig við á ný eftir eyðileggingu seinni heimstyrjaldarinnar, stuðla að efnahagslegum uppgangi og nútímavæðingu, auka samvinnu milli landanna, og að sporna gegn útbreiðslu kommúnismans og áhrifa Sovétríkjanna.
Morgenthauáætlunin
Áætlun Morgenthau var þó ekki valin því viðurlögin þóttu of grimmileg. Þess í stað var Þýskalandi skipt í Vestur-Þýskaland og Austur-Þýskaland árið 1949 og hélst sú skipting allt fram að falli Berlínarmúrsins 1989.
Undirbúningur
Harry Truman, bandaríkjaforseti, undirritaði lög um Stofnun efnahagslegrar samvinnu (e. Economic Cooperation Administration) þann 3. apríl 1948. Í Evrópu var stofnuð sambærileg stofnun sem seinna varð að Efnahags- og framfarastofnuninni (OECD).
Ísland
Ísland varð aðili að Marshalláætluninni árið 1948. Stefnt var að nútímavæðingu landsins með vatnsaflsvirkjunum og vélvæðingu landbúnaðarins. Marshallaðstoðin var í megindráttum í formi inneignarnótna eða úttekta á innfluttum bandarískum vörum. En keyptir voru togarar, dráttarbátar og landbúnaðarvélar og var jafnframt ráðist í stærri framkvæmdir s.s. byggingu Sogsvirkjunar, Laxárvirkjunar, áburðarverksmiðju í Gufunesi, steypuverksmiðju, hraðfrystihúsa og klæðaverksmiðju Álafoss svo fátt eitt sé nefnt.
Hertakan og Marshallaðstoðin höfðu gríðarmikil áhrif á efnahagslíf og innviði Íslands og spiluðu stóran þátt í því að landið hafi getað nútímavæðst á stuttum tíma.
Áhrif
Marshall aðstoðinni lauk formlega 1953 en óljóst er hvaða fjárútlát Bandaríkjanna teljast til aðstoðarinnar og hvaða ekki. Þessi ár aðstoðarinnar voru ár mikillar og hraðrar enduruppbyggingar, að miklu leyti þökk sé Marshallaðstoðinni.
Grápáfi
Grápáfi (fræðiheiti: Psittacus erithacus) er tegund páfagauka.
Aþena
thumb|Aþena. thumb|[[Akrópólis í Aþenu]] Aþena (gríska Αθήνα (umritun Aþena, borið fram Aþína); Alþjóðlega hljóðstafrófið /a'θina/) er höfuðborg Grikklands og búa tæpar 4 milljónir manna í henni, ; 700.000 Í Aþenu sjálfri en á stórborgarsvæðinu eru 3,7 milljónir (2017). Hafnarborg hennar er Píreus.
Bless Lenín!
Bless Lenín! (frumtitill: Good bye, Lenin!) er þýsk tragíkómedía frá árinu 2003. Kvikmyndin vann til verðlauna á kvikmyndahátíðum um allan heim. Hún var meðal annars valin besta myndin við veitingu Evrópsku kvikmyndaverðlaunanna og hlaut meirihluta verðlauna á þýsku kvikmyndahátíðinni árið 2003. Hún var tilnefnd til BAFTA verðlaunanna í Bretlandi og Golden Globe verðlaunanna í Bandaríkjunum.
Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2007
Eftir úrslitin
thumb|500px|left|Lokaúrslit (Undanúrslit [11-28] og úrslit sett saman). Rauður 1. sæti, blár seinasta sæti.
Kristanna Loken
Kvikmyndir
Árið 2003 lék hún eitt af aðalhlutverkunum í Terminator 3: Rise of the Machines sem T-X. Síðan árið 2005 lék hún aðalhlutverkið í BloodRayne.
Verðlaun og tilnefningar
New York International Independent Film & Video Festival-verðlaunin
Köngulóarmaðurinn 3
Söguþráður
Á sama tíma er Marko að flýja undan lögreglunni og fer inn á tilraunar svæði þar sem hann lendir í eindahraðali fylltur sandi og breytist í lifandi sand sem sem getur breytt um form og myndun. Stuttu seinna vaknar Harry á sjúkrahúsina og hefur hlotið skammtímaminnisleysi og man ekkert eftir andúð sinni á Köngulóarmanninum eða að Peter sé hann.
Java (forritunarmál)
Sjálfvirk ruslasöfnun
Einn af göllunum við forritunarmál á borð við C++ er fyrirhöfnin sem fylgir því að forritarinn þarf sjálfur að sjá um minnismeðhöndlun. Hann þarf að taka frá minni til að búa til nýja hluti og skila minninu þegar ekki er þörf á hlutnum lengur. Ef forritarinn gleymir að skila minninu, þá getur það leitt til minnisleka, þ.e.a.s forritið þarf alltaf að taka frá meira og meira minni, og hrynur hugsanlega að lokum. Forritið hrynur einnig ef forritarinn reynir að skila minni sem hann er þegar búinn að skila.
Halló heimur í Java
Halló, heimur!
1579
Erlendis
Dáin
Arnóra
Arnóra er íslenskt kvenmannsnafn.
Larix griffithii
Larix griffithii,  er tegund af lerki, ættað úr austur Himalajafjöllum í austur Nepal, Sikkim, vestur Bhutan og suðvestur Kína (Xizang), og vex yfirleitt í 3000–4100 m hæð.
Með fullri reisn
Leikrit sem gert var eftir kvikmyndinni var sett á svið í Þjóðleikhúsinu leikárið 2002-2003.
Mohamed Salah
Liverpool
Salah varð þriðji Liverpool leikmaðurinn sem hefur náð 40 mörkum á tímabili, ásamt Ian Rush og Roger Hunt.
2018-2019
Sumarið 2018 gerði Salah 5 ára samning við Liverpool. Hann varð í þriðja sæti yfir leikmann ársins 2018 í verðlaunum FIFA. Einnig átti hann mark ársins (gegn Everton).
Salah deildi markakóngstitlinum með Son Heung-min tímabilið 2021-2022. Hann var einnig stoðsendingahæstur. Kevin De Bruyne var þó valinn bestur á tímabilinu. Salah hlaut verðlaun blaðamanna sem besti leikmaðurinn.
Liverpool vann báða deildarbikarana en var einu stigi á eftir Man City í baráttunni um englandsmeistaratitilinn.
Í mars 2023 varð Salah markahæsti leikmaður Liverpool í ensku úrvalsdeildinni með 2 mörkum í 7-0 sigri á Manchester United. Í apríl varð hann sá leikmaður sem hafði skorað með vinstri fæti þegar hann tók fram úr Robbie Fowler.
Irving Fisher
Peningahagfræði (Monetary economics)
Fisher hafði umtalsverð áhrif á peningamagnskenninguna. Hann leiddi út hina frægu viðskiptajöfnu (e. equation of exchange).
Ratsjárstofnun
Ratsjárstofnun var íslenskt ríkisstofnun sem var undir utanríkisráðuneytinu. Hún var stofnuð árið 1987 eftir að ríkisstjórnir Íslands og Bandaríkjanna höfðu gert samning um að Íslendingar myndu taka yfir starfsemi og viðhald ratsjárstöðva Varnarliðsins. Stofnunin var lögð niður árið 2008 og verkefni þess flutt til hinnar nýstofnuðu Varnarmálastofnun.
Common Lisp
Málskipan
Common Lisp er Lisp-mállýska og notar sem slík S-segðir til að tákna kóða og gagnagrindir. Falla- og fjölvaköll eru rituð sem listar þar sem nafn fallsins eða fjölvans er ritað fyrst. Hér táknar örin <tt>⇒ GILDI</tt> að síðasta aðgerð skili <tt>GILDI</tt>.
Prentar „Halló, heimur!“:
Arnþóra
Arnþóra er íslenskt kvenmannsnafn.
Saint-Remy-en-Bouzemont-Saint-Genest-et-Isson
thumb Saint-Remy-en-Bouzemont-Saint-Genest-et-Isson er bær í Champagne-Ardenne í Frakklandi. Þar búa 588 manns (2009).
Lindarbær
Lindarbær er hús í miðborg Reykjavíkur og stendur við horn Lindargötu og Skuggasunds. Áður var húsið skráð sem Lindargata 9 en telst nú vera Skuggasund 1. Húsið var byggt árið 1943 fyrir starfsemi gosdrykkjaframleiðandans Sanitas en árið 1964 keyptu Verkamannafélagið Dagsbrún og Sjómannafélag Reykjavíkur húsið. Félögin nýttu húsnæðið undir skrifstofu- og félagsaðstöðu auk þess sem hluti hússins var leigður út. Meðal leigjanda má nefna Þjóðleikhúsið sem útbjó lítið leiksvið í Lindarbæ og var með sýningar þar frá 1964-1973. Húsið var einnig vinsælt til ýmis konar viðburða og algengt var að félagasamtök leigðu aðstöðu í húsinu til fundahalda.
Clojure
Clojure er sammynda og hefur öflugt fjölvakerfi sem gerir forriturum kleyft að breyta málskipun málsins og að skrifa forrit sem búa til önnur, jafnvel flóknari, forrit.
Hrekkjusvín
Hrekkjusvín var hljómsveit sem var stofnuð árið 1977 sem samstarfsverkefni hljómsveitanna Þokkabót og Spilverk þjóðanna. Sveitin gaf einungis út eina plötu, Lög unga fólksins, árið 1977. Árið 1998 var platan endurútgefin.
Arnþrúður
Arnþrúður er íslenskt kvenmannsnafn.
Csound
Csound er forritunarmál fyrir hljóð, einnig flokkað sem hljóðforritunarmál. Nafnið Csound er orð samsett af forritunnarmálinu C og enska orðinu „sound“. Csound var skrifað af Barry Vercoe árið 1985 í MIT og var byggt á hans eigin forriti Music 11 sem er byggt á MUSIC-N kerfinu sem á rætur sínar að rekja til Max Matthews, vísindamanni frá tæknirisanum Bell Labs í Bandaríkjunum.
Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1966
Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1966 eða HM 1966 var haldið í Englandi dagana 11. júlí til 30. júlí. Þetta var áttunda heimsmeistarakeppnin. Heimamenn urðu heimsmeistarar og urðu þar með þriðju gestgjafarnir ásamt Úrúgvæ og Ítalíu til að ná þeim árangri. Aldrei áður höfðu svo margir áhorfendur mætt á leiki heimsmeistaramóts að meðaltali og var það met ekki slegið fyrr en á HM 1994.
Riðill 2
Vestur-Þjóðverjar og Argentínumenn höfðu lítið fyrir að komast í fjórðungsúrslitin. FIFA áminnti þó argentínska liðið fyrir grófan leik, einkum í viðureigninni gegn Vestur-Þýskalandi. Sigur Þjóðverja á Svisslendingum, 5:0, reyndist sá stærsti í keppninni.
Fjórðungsúrslit
Einhver magnaðasta viðureign í sögu HM leit dagsins ljós á Goodison Park þar sem Portúgalir lentu 0:3 undir en unnu að lokum spútniklið Norður-Kóreu 5:3. Vestur-Þjóðverjar unnu Úrúgvæ sannfærandi eftir að Suður-Ameríkuliðið missti tvo leikmenn af velli. Dómarinn þurfti einnig að grípa til brottvísunar í leik Englands og Argentínu. Antonio Rattín var rekinn af velli en vegna tungumálaörðugleika reyndist dómaranum erfitt að gera honum það skiljanlegt. Í kjölfarið kviknaði sú hugmynd að útbúa gul og rauð spjöld til að nota í milliríkjaleikjum. Sovétmenn voru svo fjórða liðið til að tryggja sér sæti í undanúrslitum.
Carl Menger
Ævi
Menger átti son með Hermine Andermann (1869-1924) sem var nefndur Karl Menger (1902-1985). Karl Menger lagði fyrir sig stærðfræði og fetaði seinna í fótspor föður síns með því að leggja sitt af mörkum til leikjafræðinar sem telst nú sem grein í bæði stærðfræði og hagfræði.
Klóþang
Almennt
Klóþang vex mjög hægt og verður mjög gamalt miðað við aðra fjöruþörunga, sem flestir verða aðeins fárra ára gamlir og sumir eru bara einærir en algengt er að Klóþang verði um 10-20 ára gamalt en talið er að það geti náð allt að 100 ára aldri við góð skilyrði. Þar sem það vex svona hægt þá ef það er fjarlægt að stóru svæði fjörunnar tekur mörg ár fyrir það að ná sér aftur. Fljótvaxnari tegundir eins og bóluþang (F. vesiculosus) tekur sér þá yfirleitt bólfestu á viðkomandi svæði á meðan en hopar svo fyrir klóþanginu.
930
Á Íslandi
Fædd
Erlendis
Dáin
Ábendingarfornafn
Ábendingarfornöfn í íslensku
Hitt beygist eins og greinirinn nema í nefnifalli og þolfalli í hvorugkyni þar sem ábendingarfornafnið er hitt en greinirinn hið.
874
Á Íslandi
Fædd
Benedikt 16.
Ef litið er á fyrri verk og störf Benedikts innan kaþólsku kirkjunnar má sjá að hugsunarháttur hans var um margt líkur hugsunarhætti Jóhannesar Páls II., fyrirrennara hans. Hann virtist mótfallinn því að kirkjan slakaði á sinni hefðbundnu andstöðu við fóstureyðingar, getnaðarvarnir og fleira. Val hans á nafninu Benedikt sagði hann vera vísun til Benedikts XV sem var páfi meðan á fyrri heimsstyrjöldinni stóð og í heilagan Benedikt sem þótti sýna að honum þótti kirkjan standa höllum fæti og að hann ætlaði sér að reyna að rétta hlut hennar.
William Godwin
Framlög til hagfræði og stjórnmála
Godwin er talinn hafa lagt grunninn að kenningum bæði kommúnisma og anarkisma. Rót þessara tveggja hugmyndakerfa, sem að mörgu leiti eru í hreinni mótstöðu við hvora aðra, má finna í tveimur aðskildum þáttum í hugsun hans. Hann mælti hvorki með afnámi einkaeignarréttarins, né þjóðnýtingu, eignir ættu að vera aðgengilegar fyrir þá sem þurftu það mest. Aðeins réttlætissjónarmið ættu að stýra því hver nýtti framleiðsluþætti og eignir.
Kúmen
Útbreiðsla
Það vex á láglendi víða um landið, en sjaldan í miklum mæli nema helst á Suðurlandi. Kúmen heldur sig yfirleitt við láglendi, hæst yfir sjó er það skráð í Mývatnssveit, í 270-280 m.
Astrid
Astrid er íslenskt kvenmannsnafn.
Changzhou
Saga
Hefðbundið hlutverk Changzhou hefur í aldir verið verslunarmiðstöð, einkum söfnunarmiðstöð fyrir landbúnaðarafurðir, sem var fluttar voru um skurði til norðurs og síðar til Sjanghæ. Bómullartextíliðnaður var fyrst þróaður í borginni á öðrum áratug síðustu aldar og bómullarverksmiðjur voru settar á laggirnar seint á þriðja áratugnum, þegar árásir japanska hersins á Sjanghæ ráku mörg kínversk fyrirtæki til að flytja starfsemi sína.
Eftir 1949 þróaðist borgin einnig sem miðstöð iðnaðar. Qishuyan, um 10 kílómetrum suðaustur af Changzhou, er ein stærsta lestar- og bifreiðaverksmiðja Kína. Að auki er í Changzhou framleiðsla dísilvéla, rafala, spennubreyta og landbúnaðar- og textílvéla, sem og ýmissa hátæknivara. Á tímum „stóra stökksins“ í Kína (1958–60) var einnig reist í borginni mikil stálverksmiðja. Eftir 1920 var byrjað að byggja bómullarverksmiðjur í Changzhou. Bómullariðnaðurinn fékk uppörvun seint á þriðja áratugnum þegar fyrirtæki fóru að flytja brott frá Sjanghæ vegna hernáms Japana. Ólíkt mörgum kínverskum borgum hélt Changzhou áfram að dafna jafnvel á umróti menningarbyltingarinnar 1966–76. Mikliskurður, sem fyrst var grafinn undir lok svokallaðs „Vor- og hausttímabils“ í sögu Kína (770–476 f.Kr.) og síðan lengdur tvisvar á valdatíma Suiveldisins og Júanveldisins, liggur í gegnum Changzhou. Frá árinu 1908 hefur Changzhou verið tengd járnbrautum til Sjanghæ og Nanjing; að auki liggur aðalhraðbraut Peking-Sjanghæ í gegnum borgina.
Lýðfræði
Árið 2020 þegar síðasta manntal var gert í Kína, var íbúafjöldi borgarkjarna Changzhou 4.303.673 en íbúafjöldi undir lögsögu borgarinnar var 5.304.061.
Stjórnsýsla
Changzhou borg hefur lögsögu yfir 5 hverfum og einni undirborg á sýslustigi. Að auki hefur Changzhou einnig stofnað eftirfarandi fimm iðnþróunarsvæði sem lúta sérstakri stjórnsýslu borgarinnar: Þjóðarhátækniiðngarður Changzhou (Xinbei hverfi); Þjóðarhátækniiðngarður Wujin; Changzhou efnahagsþróunarsvæðið; Qiao bærinn og Yaoguan bærinn sem eru báðir í Wujin hverfi, en undir stjórn Changzhou).
Menntamál
Changzhou er mikil menntaborg og þar eru nokkrir sterkir háskólar. Þeirra á meðal eru:
Strætisvagnar og hraðvagnakerfi
Changzhou hefur öflugt strætisvagnakerfi sem liggur til allra borgarhluta. Aðalstrætisvagnastöðin er við Norðurlestarstöð borgarinnar.
1786
Á Íslandi
Fædd
Opinberar aftökur
Erlendis
Fædd
Bringing It All Back Home
Lagalisti.
A-hlið.
Járn
Járn (sem í forníslensku var nefnt ísarn) er frumefni með efnatáknið Fe og er númer 26 í lotukerfinu.
Stöng (bær)
Bærinn
Framhlið bæjarins snýr í suðvestur. Austarlega á framhlið bæjarins eru einu útidyrnar á bænum, inn úr þeim er gengið beint inn í skálann. Skálinn sjálfur er 17 metra langur og 6 metra breiður. Vestan við útidyrnar er stallur þvert yfir skálann. Á þessum stalli hefur að öllum líkindum staðið veggur úr timbri. Í austurhorni skálans er afmarkað með grjóti ferhyrnt svæði, hugsanlega hefur þetta verið eldiviðar eða verkfærageymsla. Á móti afmarkaða svæðinu er einskonar hola eða þró í gólfinu og er hún hellulögð í botni og á hliðum. Í þessari holu voru fáein dýrabein en engin ummerki um eld svo hún hefur ekki verið notuð til kyndingar eða matreiðslu. Tilgangur þessarar holu er ekki þekktur en samskonar holur hafa fundist í fleiri bæjum. Í skálanum sjálfum eru set meðfram veggjum og hverju seti skipt í fimm hvílurúm. Gólfið í skálanum er ögn niðurgrafið og hefur því verið lægra en við innganginn. Á miðju gólfi er langeldur sem nýttist bæði til kyndingar og matreiðslu. Úr vesturendanum á skálanum er gengið inn í stofu sem er 8 metra löng og 4 metra breið. Meðfram veggjum hafa verið bekkir. Fyrir stafninum á stofunni var pallur og á þessum palli hefur vefstaðurinn staðið þar sem þar fannst töluvert magn kljásteina. Í stofunni fundust líka snældusnúðar sem bendir til þess að þar hafi tóvinna að mestu farið fram. Úr skála er einnig gengið inn í búr sem er 7 metra langt og 2.3 til 2,6 metrar á breidd. Í gólfinu eru för eftir sái sem hafa verið grafnir niður á móhellu. Annað útihús er líka byggt við skálann. Það hús er að öllum líkindum kamar. Eftir endilöngu húsinu eru hlaðnir rennustokkar sitt hvoru megin. Einnig eru þar steinar sem búið er að höggva úr eins og fyrir stöngum sem menn hafa þá setið á meðan þeir sinntu kalli náttúrunnar.
Útihús
Við bæinn stendur fjós með 18 básum hvoru megin. Fjósið er uppblásið.
1845
Erlendis
Fædd
Jóakim
Jóakim er íslenskt karlmannsnafn.
Steingrímur J. Sigfússon
Steingrímur sat á Alþingi í 38 ár, 1983-2021. Hann var með þaulsetnustu þingmönnum íslenskrar stjórnmálasögu þegar hann lét af þingmennsku og aðeins þrír hafa setið lengur á Alþingi. Steingrímur var síðustu átta árin á þingi starfsaldursforseti þess. Steingrímur sat sem þingmaður Alþýðubandalags 1983-1998, óháður þingmaður 1998-1999 og þingmaður VG 1999-2021. Steingrímur var þingmaður Norðurlandskjördæmis eystra 1983-2003 og frá 2003 fyrir Norðausturkjördæmi eftir kjördæmabreytinguna.
Steingrímur var varaformaður Alþýðubandalagsins 1989-1995 en tapaði naumlega fyrir Margréti Frímannsdóttur í formannskjöri 1995. Steingrímur sagði skilið við Alþýðubandalagið í aðdraganda stofnunar Samfylkingarinnar og beitti sér fyrir stofnun Vinstrihreyfingarinnar - græns framboðs, nýs vinstriflokks, árið 1999 og var fyrsti formaður hennar.
Steingrímur býr í Reykjavík en er fæddur og uppalinn á Gunnarsstöðum í Þistilfirði. Hann er sonur Sigfúsar Aðalbergs Jóhannessonar og konu hans, Sigríðar Jóhannesdóttur. Steingrímur er jarðfræðingur að mennt og áhugamaður um útivist og íþróttir. Sumarið 2005 gekk hann frá Reykjanestá að Langanesi.
Tilvitnanir
14. maí 2004 - Alþingisumræður um fjölmiðlafrumvarpið
Mjaðmagrind
Annað sem tilheyrir mjaðmagrindinni:
Halldór Laxness
Viðurkenning
Halldór Laxness var gerður að heiðursdoktor við eftirfarandi háskóla:
Deilur um ævisögu Laxness
Hannes Hólmsteinn Gissurarson, prófessor sagði frá því opinberlega sumarið 2003, að hann væri að skrifa ævisögu Laxness, en í kjölfarið reyndi Auður Laxness að meina honum aðgang að bréfasafni skáldsins á handritadeild Þjóðarbókhlöðunnar og tókst það. Ástæðan var sú að hún taldi Hannes ekki færan um að skrifa óhlutdræga ævisögu Laxness. Eftir að fyrsta bindi ævisögunnar Halldór kom út gagnrýndu Helga Kress, prófessor, og fleiri Hannes harðlega fyrir að fara frjálslega með tilvitnanir í texta skáldsins án þess að geta heimilda. Hannes hefur síðar viðurkennt í viðtölum að hann hefði átt að geta heimilda í ríkara mæli en hann gerði.
Verk
{| cellspacing="10" |
Þjóðsöngur
Þjóðsöngur er sönglag sem ríkisstjórn og almenningur viðurkennir sem formlegan söng þjóðarinnar. Á 19. og 20. öld, í kjölfar ris þjóðernishyggju, tóku flest ríki heimsins upp þjóðsöngva. Lofsöngur („Ó, Guð vors lands“), við sálm eftir Matthías Jochumsson, er þjóðsöngur Íslendinga.
It's Always Sunny in Philadelphia
Aðal.
Þjónustustúlka og barþjónn á Paddy's. Hún er tvíburasystir Dennis og dóttir Frank. Hún reynir oft að tala gengið frá því að gera eitthvað sem þeir plana að gera, en oftast hlusta þeir ekki á hana. Hún var með bakspöng í háskóla og var kölluð "járnskrímslið" af fólki þar. Vegna þess reynir hún oft að ná hefndum gegn fólki sem henni finnst hafa gert henni illt.
Einkirningasótt
thumb|Bólgnir [[hálseitlar í einkirningasótt.]] thumb|Hvít skán myndast oft á [[Hálseitlar|hálseitlunum.]] Einkirningasótt (stundum kölluð kossasótt, Epstein-Barr sýking, eða mónónúkleósa) er veirusýking sem stafar oftast af Epstein-Barr veirunni. Flestir sýkjast af veirunni sem börn og sýna þá engin eða nærri því engin einkenni. Þegar fólk sýkist sem unglingar eru einkennin öllu verri: hár hiti, mjög sár hálsbólga, stækkaðir hálseitlar, mikil þreyta, og magnleysi. Vanalega nær fólk sér á tveimur til fjórum vikum, en þreytutilfinningin getur varað svo mánuðum skiptir. Miltað og lifrin geta líka orðið bólgin og í undir 1% tilfella rofnar miltað.
Það er hvorki til bóluefni né lækning við einkirningasótt. Koma verður í veg fyrir smit með því að sleppa því að kyssa og drekka úr sama glasi og sá sýkti. Fólk nær sér vanalega af einkirningasótt smám saman með því að drekka nógulega mikið af vatni, með mikill hvíld, og með því að taka verkjalyf eins og parasetamól og íbúprófen.
Epstein-Barr veiran er hluti af herpes-veirufjölskyldunni. Önnur skyld og algeng veira, stórfrumuveiran (cytomegalovirus), getur líka valdið einkirningasótt, en það er ekki jafn algengt.
William Stanley Jevons
Þversög Jevons
Þversagnakenning Jevons gildir þegar svokallaður Rebound Effect er hærri en 100%, en hann er samansafn þeirra ýmsu óbeinu áhrifa sem aukin skilvirkni hefur á eftirspurn. Ef þessi áhrif eru meiri en það sem sparaðist með aukinni nýtingu heldur þversögnin. Af þessu hafa ýmsir fræðimenn dregið þá ályktun að aukin skilvirkni vinni því gegn sjálfbærni þar sem auðlindanotkun eykst, frekar en að minnka.
The Guardian
The Guardian Weekly er blað sem er dreift um allan heim og inniheldur efni frá The Guardian og The Observer, systurblaði sínu, The Washington Post og Le Monde.