cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Andrew Wiles
thumb|right|Andrew Wiles Andrew Wiles (fæddur 11. apríl 1953) er enskur stærðfræðingur og prófessor, sem starfar við Princeton-háskóla í New Jersey í Bandaríkjunum og varð heimsfrægur í júní árið 1993 er hann hélt fyrirlestra við Isaac Newton Institute, þar sem hann hélt því fram að hann hefði sannað síðustu reglu Fermats. Í rúmar þrjár aldir hafði engum stærðfræðingi tekist það, þrátt fyrir að flestir þeir bestu hafi örugglega reynt. Stærðfræðiheimurinn stóð á öndinni. Wiles hafði unnið að útreikningum sínum í sjö ár án þess að nokkur vissi hvað hann var að gera. Í nóvember sama ár kom í ljós að sönnun hans var ekki fullnægjandi, því að alvarleg rökvilla fannst í útreikningunum.
Poltavafylki
Poltavafylki (Á úkraínsku: Полта́вська о́бласть - með latnesku stafrófi: Poltavska oblast) er fylki í Úkraínu.
Grundarkampur
Á síðu Sjóminjar Íslands er talað aðeins um Grundarkamp í landi Grundar, en þar er sagt að fyrsta hús sem reist hafi verið þar hafi verið árið 1663 og hafi enn staðið þar á 18. öld. Kampurinn var friðlýstur árið 1985.
1476
Á Íslandi
Dáin
Kvennaskólinn í Reykjavík
Saga skólans
Framan af var töluvert mikil áhersla lögð á að kenna fatasaum, handavinnu og teikningu í skólanum og einnig var sérstök hússtjórnar- eða húsmæðradeild var við skólann frá 1905-1942 en var þá lögð niður þar sem ekki þótti þörf á henni eftir að Húsmæðraskóli Reykjavíkur var stofnaður.
Sæði
Sæði eða brundur er lífrænn vökvi með sáðfrumum sem losnar við sáðlát karlmanns eða karldýrs. Kynkirtlar og önnur kynfæri karldýra (eða tvíkynjungja) framleiða sæði sem frjóvgað geta eggfrumur kvendýra. Sæði karlmanna inniheldur m.a. ensím og frúktósa sem sjá um að sæðisfrumurnar lifi sem lengst og eykur drifkraftinn í „sundi“ þeirra að egginu.
Real Unión
Saga
Árin 1918 og 1924 varð félagið bikarmeistari á ný, í bæði skipin eftir sigra á Real Madrid í úrslitum. Seinni titillinn vannst undir stjórn enska knattspyrnuþjálfarans Steve Bloomer. Fjórði og síðasti bikarmeistaratitillinn kom árið 1927, þar sem mótherjarnir í úrslitum voru Arenas Club de Getxo í eina hreina baskneska úrslitaleiknum í sögu keppninnar sem ekki hefur innihaldið Athletic Bilbao.
Rökleysa
Dæmi um rökleysur
Eða andhverfa þessarar rökfærslu:
Markhyggja
Taka má dæmi af líffræðilegri útskýringu á þróun lífveru, t.d. hunds. Markhyggjuskýring á öflugu þefskyni hundsins myndi vísa til þess hvaða tilgangi þefskynið þjónar hjá hundinum. Þróunarkenning Darwins og nútíma líffræði hafna markhyggju og útskýra öflugt þefskyn hunda fremur þannig að hundar hafi öflugt þefskyn af því að þeir eru afkomendur einstaklinga sem höfðu sömu eiginleika; og þeir eru afkomendur þessara einstaklinga af því að við þáverandi aðstæður voru lífslíkur einstaklinga með öflugt þefskyn betri en hinna.
Sköpunarhyggja er dæmi um markhyggju en hún gerir ráð fyrir að  heimurinn sé skapaður eða hannaður og hafi tilgang. Hugmyndir um vithönnun eru markhyggjuhugmyndir.
Nina Rochelle
Nina Rochelle er sænsk rokkhljómsveit.
Jónas Jónassen
Jónas Jónassen (18. ágúst 1840 – 22. nóvember 1910) var íslenskur læknir sem var landlæknir 1895 – 1906. Hann var jafnframt forstöðumaður Læknaskólans, alþingismaður og sat í bæjarstjórn Reykjavíkur.
Vepsíska
Vepsíska er tungumál sem er talað í Karelíu í Rússlandi. Það tilheyrir flokki finnsk-úgrískra tungumála og er náskylt finnsku og karelísku.
Pinus dalatensis
Pinus dalatensis er furutegund einlend í Indókína. Í Víetnam vex hún í fjöllum mið og mið-suður hlutalandsins í 1400 til 2300 m. hæð. Nýlega staðfest frá Laos, er stofn staðsettur í Nakai-Nam Theun Biodiversity Conservation Area sem er stærsti, láglendasti, og norðlægasti stofn sem er þekktur af P. dalatensis.
Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020
Íslandsmótið í knattspyrnu karla var haldið í 109. sinn árið 2020.
CP/M
thumb|right|Skjámynd af CP/M CP/M (stendur fyrir Control Program for Microcomputers eða „stýriforrit fyrir örtölvur“) er stýrikerfi sem upphaflega var þróað fyrir tölvur með Intel 8080 og Intel 8085 örgjörva. Höfundur kerfisins var Gary Kildall hjá Intergalactic Digital Research sem þróaði fyrstu útgáfu þess 1973–1974. CP/M var algengt stýrikerfi á einkatölvum frá 1975 til 1985. Senna setti fyrirtækið á markað fjölnotendaútgáfu af kerfinu sem hét MP/M. Fyrsta útgáfa MS-DOS líktist mjög CP/M.
Voltaire
Síðari ár
Voltaire hafði nú lært af reynslunni. Hann gætti þess að verða sem minnst uppsigað við yfirvöld og einbeitti sér að skrifum og rannsóknum á sviði vísinda og sagnfræði. Meðal áhrifavalda hans var breski vísindamaðurinn Sir Isaac Newton og enski heimspekingurinn og vinur hans John Locke.
Dauði og greftrun
Á dánarbeðinum neitaði Voltaire að draga til baka gagnrýni sína á kirkjuna. Því var lagt bann við kristilegri útför hans. Engu að síður tókst vinum hans að grafa hann leynilega í klaustri Scellières í Champagne-héraðinu áður en bannið var gefið út. Heili hans og hjarta voru varðveitt hvort í sínu lagi. Síðar leit Þjóðarþing Frakklands á hann sem fyrirrennara að frönsku byltingunni og lét flytja jarðneskar leifar hans til Parísar. Þar var blásið til heljarmikillar athafnar með hljóðfæraleik og lúðrablæstri. Er áætlað að milljón manns hafi flykkst um stræti borgarinnar í skrúðgöngu sem haldin var af þessu tilefni. Líkamsleifar Voltaires eru nú geymdar í París.
Ingiríður Sveinsdóttir
Sveinn Ástríðarson taldi sig eiga tilkall til norsku krúnunnar eftir að Haraldur harðráði féll á Englandi 1066 en Ólafur kyrri, sonur Haraldar, gerði samkomulag við Svein þar sem hann féll frá tilkalli sínu og Ólafur gekk að eiga Ingiríði dóttur hans. Þau voru barnlaus þrátt fyrir langt hjónaband. Eftir að Ólafur lést 1093 og Magnús berfættur, frillusonur hans, tók við ríkinu er sagt að Ingiríður hafi flutt vestur í Sogn, gengið að eiga Svein Brynjólfsson á Aurlandi og átt með honum dótturina Hallkötlu. Til hennar eru raktar ættir í íslenskum ættartölum.
Erlulilja
Útbreiðsla
Fritillaria affinis var. affinis
Tsjernívtsífylki
Tsjernívtsífylki (Á úkraínsku: Черніве́цька о́бласть - með latnesku stafrófi: Tsjernívetska oblast) er fylki í Úkraínu.
Lindableikja
Lindableikja (fræðiheiti Salvelinus fontinalis) er laxfiskur.
Brandenborgarhliðið
Saga hliðsins
thumb|Fjóreykið á hliðinu. Upplýst að næturlagi. thumb|[[Ronald Reagan heldur ræðu við Brandenborgarhliðið 1987]] Hliðið var reist 1788-1791 af Friðriki Vilhjálmi II Prússakonungi til minningar um fyrirrennara sinn og frænda, Friðrik II (kallaður hinn mikli). Hliðið sneri til vesturs og var útgönguleið úr Berlín í átt til Brandenborgar, þaðan er heitið fengið. 1793 var hestaeykið sett upp. Það er gríðarmikil koparstytta af sigurgyðjunni Viktoríu á fjóreyki en hún var til minningar um sigurvinninga Friðriks mikla. 1806, aðeins 13 árum síðar, hertók Napoleon Berlín. Hann gerði sér lítið fyrir og lét taka fjóreykið niður af hliðinu og senda til Parísar. Þar ætlaði hann að setja það upp á nýjan leik. En 1814 tapaði Napoleon í orrustu fyrir Blücher herforingja, sem við það náði að hertaka París. Blücher pakkaði fjóreykinu saman og sendi það til baka til Berlínar, þar sem það var aftur sett á Brandenborgarhliðið.
Tenglar
Brandenborgarhliðið
Aðalfall
Aðalfall getur átt við:
Gunnvaldur
Gunnvaldur er íslenskt karlmannsnafn.
Tsjerníhívfylki
Tsjerníhívfylki (Á úkraínsku: Черні́гівська о́бласть - með latnesku stafrófi: Chernihivska oblast). Höfuðborgin er Tsjerníhív.
Ljóðlínuspil
Ljóðlínuspil er níunda ljóðabók Sigurðar Pálssonar. Bókin kom út hjá Forlaginu árið 1997.
Cecilienhof
Saga Cecilienhof
Eftir að ráðstefnunni lauk var kastalinn og garðurinn opnaður fyrir almenning. Árið 1960 var hótel opnað í vesturálmunni. 1990 var kastalinn settur á heimsminjaskrá UNESCO. Kastalinn hefur nokkrum sinnum verið notaður fyrir sérstaka viðburði eftir það. Árið 2004 kom Elísabet 2. Bretadrottning í heimsókn til Þýskalands og gisti í þessu húsi. Árið 2007 hittust utanríkisráðherrar G8-ríkjanna í þessu húsi.
Gutti
Gutti er íslenskt karlmannsnafn. Nafnið er dregið af danska nafnorðinu „gut“ er merkir drengur(strákur).
Kensington og Chelsea (borgarhluti)
thumb|200px|Kensington og Chelsea á [[Stór-Lundúnasvæðið|Stór-Lundúnasvæðinu.]]
Ljóðtímaleit
Ljóðtímaleit er ellefta ljóðabók Sigurðar Pálssonar. Bókin kom út hjá JPV árið 2001 og var tilnefnd til Íslensku bókmenntaverðlaunanna.
Spjátrulilja
Fritillaria acmopetala ) er tegund laukplantna af liljuætt, upprunnin grýttum fjallahlíðum N-Kýpur, suður Tyrklands (Lycia til Cilicia) og Nur fjöll (Nur Dağları) í Líbanon, Ísrael og Palestínu. Hún finnst í Macchia, opnum skógum og kornökrum. Undirtegundin ssp. wendelboi vex í Sedrusskógum hærra yfir sjó. Í Kýpur vex hún á kornökrum og undir ólívuökrum í Girne-héraði. Henni var fyrst lýst af Pierre Edmond Boissier í 1846.
Skert flog
Skert flog er breiðskífa með upptökum af tónleikum HAM á skemmtistaðunum Gauki á Stöng þann 14. júní 2001. Platan kom út nokkrum mánuðum síðar hjá Hitt records, dótturfélagi Eddu miðlunar, sama ár.
Þjálfi
Þjálfi er íslenskt karlmannsnafn.
Landsyfirréttur
Tímabil landsyfirréttarins 1800-1920
Í upphafi setur Landsyfirdómurinn út á margt í rannsókn málsins, en síðar greinir þar: „Það er annars ekki í einu, heldur flestu, sem þessi process og dómur, að hjeraðsdómarans leyti, er hroðalega af hendi leystur.”
„''Anno 1807, þann 3. febrúar var landsyfirréttarins session í hr. stiftamtmanns, greifa Trampe húsi, hverjum til réttarhalds þóknaðist nú og framvegis nokkurn tíma að eftirláta réttinum stofu sína, þar ófært reyndist vegna harðviðra, dragsúgs og frostgrimmdar að halda réttinn í þeirri gömlu opnu skólabyggingu''.”
Þá fundu þeir sig knúna til að skrifa yfirvöldunum í ríki Danakonungs. Segir þar:
Síðustu dómarnir í Landsyfirdóminum voru kveðnir upp 22. desember 1919. Þá var dómstjóri Kristján Jónsson, sem einnig varð fyrsti forseti Hæstaréttar. Í ræðu rakti hann starf dómstólsins þá rúmu öld sem hann hafði starfað. Hlutverk hans hafi verið að legja úrskurði á réttarþrætur borgaranna og dæma misgerninga.
Þjóðbjörn
Þjóðbjörn er íslenskt karlmannsnafn.
Finkulilja
Lýsing
Engar undirtegundir finnast skráðar.
CBGB‘s 7. ágúst 1993
'CBGB's 7. ágúst 1993' er breiðskífa með upptökum frá tónleikum sveitarinnar HAM á skemmtistaðnum CBGB´s í New York 7. ágúst 1993.
Þjóðgeir
Þjóðgeir er íslenskt karlmannsnafn.
Melanotaenia susii
Melanotaenia susii er tegund af regnbogafiskum sem er frá Nýju-Gíneu.
1234
Atburðir
Dáin
Íþróttahúsið Hálogaland
Íþróttahúsið Hálogaland stóð þar sem nú eru gatnamót Skeiðarvogs og Gnoðarvogs. Á stríðsárunum stunduðu hermenn þar íþróttir en íslensk íþróttafélög höfðu einnig afnot af húsinu. Skálinn var rifinn árið 1970.
1234
Erlendis
Dáin
Hinrik Kepken
Hinrik Kepken (aðrar heimildir segja Kepkin, Kerkir, Kerken eða Refken) var hirðstjóri á Íslandi á 15. öld. Kristján 1. Danakonungur sendi hann til Íslands með ýmis erindisbréf árið 1470 og hefur þá líklega tekið við hirðstjórn, en Ólöf ríka og Þorleifur sonur hennar virðast hafa annast hirðstjórn eftir að Björn Þorleifsson var veginn í Rifi 1467.
Hinrik er nefndur hirðstjóri í Krossreiðardómi 1471. Á Stafnesi 11. apríl 1473 gefur hann Ólafi Rögnvaldssyni biskupi kvittun fyrir afgjöldum af Skagafjarðarsýslu. Ekki er vitað hversu lengi hann var hirðstjóri en Diðrik Píning er nefndur sem hirðstjóri 1478 og Hinrik Daníel 1480.
Fourier–vörpun
Fourier-raðir
þar sem F_n er (tvinngilt) útslag. Fyrir raungild föll má einnig tákna Fourier-röðina svo:
Adela af Flæmingjalandi
Adela af Flæmingjalandi (um 1064 – 1115) var drottning Danmerkur 1080-1086 (þar var hún kölluð Edel) og síðar hertogaynja Apúlíu á Ítalíu og ríkisstjóri Apúlíu um tíma.
Þegar Knútur fyrri maður Adelu var tekinn í helgra manna tölu 1101 sendi hún fé og fagra gripi til að búa helgiskrín hans í dómkirkjunni í Óðinsvéum sem fagurlegast.
Livingston F.C.
Livingston Football Club er skoskt knattspyrnufélag með aðsetur í bænum Livingston í Vestur-Lothian. Félagið var stofnað í Edinborg árið 1943 undir öðru nafni. Mestalla sögu sína hefur félagið barist í neðri deildunum en átti blómaskeið í upphafi 21. aldarinnar og varð deildarbikarmeistari árið 2004.
The Vintage Caravan
thumb|The Vintage Caravan á Wacken Open Air 2014 thumb|Óskar Logi Ágústsson. thumb|Alexander Númason. thumb|Stefán Ari Stefánsson
John Adams
Adams sat á Bandaríka þinginu fyrir Massachussetts nýlenduna á tímum bresks yfirráðs og leiddi þar köll eftir sjálfstæði Bandaríkjanna. Hann hjálpaði til við skrif á sjálfstæðisyfirlýsingu Barndaríkjanna árið 1776 og var helsti formælandi hennar á þinginu. Sem diplómata tókst Adams að aðstoða við undirskrift á friðarsamningi sem leiddi til þess að stríðinu á milli Bandaríkjanna og Bretlands lauk. Adams var aðalhöfundur stjórnarskrá Massachussetts árið 1780, sem síðar var notuð til viðmiðs þegar stjórnarskrá Bandaríkjanna var rituð.
Störf
Adams var fulltrúi Massachusetts á fyrsta og öðru meginlandsþinginu árið 1774 og frá 1775 til 1776. Áhrif Adams á þingið voru mikil og sótti hann fram með kröfu um varanlegan aðskilnað frá Bretlandi allt frá upphafi þingferils síns.
Efsta deild karla í knattspyrnu 1913
Lið Fótboltafélags Reykjavíkur neitaði að skrá sig í mótið vegna deilna sem þá stóðu yfir um Íslandsmótið. Fram og Fótboltafélagið áttu í deilum um það hvenær mótið skyldi haldið. Fram vildi keppa í byrjun júní áður en menntaskólapiltar þeirra dreifðust um landið. Fótboltafélagið vildi keppa í lok júní því þá voru leikmenn liðsins komnir í betri æfingu. Fótboltafélagið var einnig ósátt við að Fram hirti allan ágóða af mótinu.
Sigurður Geirdal
Sigurður Ásgrímur Geirdal Gíslason (fæddur 4. júlí 1939 í Grímsey, lést 28. nóvember 2004) var bæjarstjóri Kópavogs frá 1990 til dánardægurs 2004.
Langahlíð
Langahlíð er gata í Hlíðahverfi í Reykjavík. Hún liggur frá gatnamótum Háteigsvegar og Nóatúns í norðri til hringtorgs við vesturenda Hamrahlíðar í suðri.
Austurbæjarbíó
2017 Fékk Aust­ur­bæj­ar­bíó síðan nýtt hlut­verk sem gluggi fyr­ir er­lenda ferðamenn inn í ís­lenska sögu, nátt­úru og sam­fé­lag þá opnaði safnið „Tales from Ice­land“ sem er á tveimur hæðum.
Salurinn er enn notaður sem samkomuhús og fyrir tónleika.
Pritzker-verðlaunin
Pritzker-verðlaunin eru verðlaun fyrir byggingarlist sem veitt eru árlega. Verðlaunin sem voru sett á fót af Jay A. Pritzker og konu hans Cindy njóta mikillar virðingar og sem dæmi um það þá er oft talað um þau sem „Nóbelsverðlaunin í byggingarlist“ .
Fornpersneska
Við fyrstu sýn líkist fornpersneska letrið fleygrúnum Súmera og Akkadíubúa, af því það er samsett úr fleyglaga táknum sem hafa verið pressuð í leir eða höggvin í stein. Lögun og gerð táknanna hefur þó enga beina samsvörun við eldri málin. Fornpersar héldu í fleygrúnarformið einfaldlega vegna hefðarinnar og hugsanlega þar sem það var auðveld leið til að letra í leirplötur og á steinveggi.
Fræðimenn í dag eru flestir sammála að fornpersneska hafi verið fundin upp um 525 f.o.t. til að letra á minnsvarða um afrek kóngsins Dareiosar fyrsta, sem voru reistir í Behistum. Hann lét hanna sérstakt persneskt stafróf af þessu tilefni.
Jóladraumur
Jóladraumur, einnig kallað Jólasaga eða Jólaævintýri (enska: A Christmas Carol) er stutt skáldsaga eftir enska rithöfundinn Charles Dickens sem kom fyrst út árið 1843. Sagan er talin með vinsælustu verkum Dickens og er talin sígild saga um jólahátíðina. Ótal kvikmyndir, leikrit og aðrar uppsetningar og endurtúlkanir hafa verið gerðar eftir bókinni í gegnum árin.
1486
Erlendis
Dáin
Criminal Minds
Fyrsti þátturinn var sýndur 22. september 2005 og síðan þá hafa tólf þáttaraðir verið sýndar.
Söguþráðs skipti
Glæpahneigð hafði söguþráðs skipti við Criminal Minds: Suspect Behavior í þættinum The Fight sem sýndur var 7. apríl 2010.
Blái hnötturinn
Blái hnötturinn er leikrit eftir bókinni Sagan af bláa hnettinum eftir íslenska rithöfundinn Andra Snæ Magnason.
Æxlun
Kynlaus æxlun
Gróæxlun er eitthvað sem er þekkt hjá ýmsum plöntum sem hafa gróhirslur eins og t.d burkni eða mosi, þegar gróin eru orðin fullþroska opnast gróhirslurnar og gróin dreifast um með vindi, ef þau lenda á heppilegum stað sem býður upp á vöxt þá myndast ný planta.
Jafnskipting (Mitosis)
Interfasi: efnaskipti eiga sér stað innan frumunnar sem undirbýr hana undir skiptingu og erfðaefni tvöfaldast.
Rýriskipting (Meiosis)
Anafasi II: litningar fara í sundur á þráðhöftum og færast í sitthvorn endan frumnanna meðfram spóluþráðunum.
Heimildir
BD.Editors. (2020, 28.janúar). Asexual Reproduction. Sótt af https://biologydictionary.net/asexual-reproduction/
Your genome. (2016, 5.júní). What is meiosis. Sótt af https://www.yourgenome.org/facts/what-is-meiosis#:~:text=Meiosis%20is%20a%20process%20where,to%20form%20four%20daughter%20cells.
Lyktarefni
Lyktarefni, einnig kallað ferómon eða ferómón, eru efni sem dýr gefa frá sér sem valda félagslegum viðbrögðum.
Íslensku tónlistarverðlaunin 2004
Poppplata ársins
Tilnefndir:
Dægurtónlist, plata ársins
Vetrarljóð - Ragnheiður Gröndal
Flytjandi
Tilnefndir:
Aotearoa
Aotearoa er maórískt heiti á Nýja-Sjálandi. Það þýðir bókstaflega „land hins langa hvíta skýsins“ (land of the long white cloud). Fyrri maórísk heiti fyrir landið voru Niu Tireni, Nu Tirani og Nu Tirene, sem voru notuð í skjölum eins og Waitangi-sáttmálanum. Frá því á tíunda áratugnum hefur God Defend New Zealand (eða „Aotearoa“) verið sungið á maórísku og ensku.
Víetnamstríðið
Aðalbandamenn Norður-Víetnam og skæruliða Þjóðfylkingarinnar voru annars Sovétríkin og Kínverska alþýðulýðveldið, en aðalbandamenn stjórnarinnar í Suður-Víetnam voru Bandaríkin, Ástralía, Taíland, Filippseyjar og Nýja-Sjáland. Aðallega voru það þó Bandaríkin sem sendu stóra herflokka til að taka þátt í átökunum í Víetnam frá 1965.
Heildun
Skilgreining á óákveðnu heildi
Að leysa óákveðin heildi snýst um að finna stofnföll falls. Hér reynum við að gefa greinagóða skilgreiningu á óákveðnu heildi með því að kynna fyrst til sögunnar skilgreiningu á stofnfalli. Næst bendum við á mikilvægan eiginleika stofnfalla að þau halda áfram að vera stofnföll þótt fastar séu lagðir við þau. Í lokin skilgreinum við óákveðin heildi með tveimur mismunandi skilgreiningum, sem mengi, og sem fall, þar sem síðari skilgreiningin er meira notuð.
Tilvist margra stofnfalla
Ef F(x) er stofnfall f(x), þá er líka stofnfall f(x) þar sem C er einhver rauntölufasti.
Skilgreining á óákveðnu heildi [sem mengi]
Látum f vera raungilt fall af einni raunbreytistærð með stofnföll. Þá er óákveðna heildi f skilgreint sem mengi allra stofnfalla f og mengið er táknað á eftirfarandi máta:
Skilgreiningar á ákveðin heildi
Algengustu skilgreiningarnar eru Riemann heildi og Lebesgue heildi.
Hjálparskilgreining [Möskvastærð á skiptingu]
Látum vera skipting á [a,b].
Uppsetning
Látum vera mengi allra Riemann summa fyrir fall f og skiptingu P.
Neðri og efri Darboux summur
Skilgreinum efri Darboux summu f m.t.t. P sem.
Hildur
Hildur er íslenskt kvenmannsnafn.
Jón Kalman Stefánsson
Gallerí
Myndir frá Árósum, 2015.
Hilma
Hilma er íslenskt kvenmannsnafn.
Brest-fylki
Brest-fylki (Hvítrússneska: Брэ́сцкая во́бласць (Bresckaja vobłasć); Rússneska: Бре́стская о́бласть (Brestskaya Oblast)) er hérað í Belarús. Höfuðborg þess er borgin Brest. Aðrar borgir eru Baranavichy og Pinsk. Fylkið spannar 32.800 km².
Frank Gehry
thumb|300px|[[Guggenheim-safnið í Bilbao.]] Frank Gehry (28. febrúar 1929) er kanadísk-bandarískur arkitekt. Á meðal verka Gehrys má nefna Guggenheim-safnið í Bilbao og Walt Disney-tónleikahúsið í Los Angeles.
Þorfinnur
Þorfinnur er íslenskt karlmannsnafn.
Esperanto
Saga esperanto
Nokkru fyrir seinni heimsstyrjöldina fóru nasistar í Þýskalandi að ofsækja esperantista og Stalín snerist öndverður gegn esperantistum i Rússlandi. Hreyfingin var þá búin að festa alltraustar rætur víða í Evrópu og einnig í Japan og fleiri Asíulöndum. Seinni heimsstyrjöldin 1939-1945 var svo afar þungt áfall fyrir esperantohreyfinguna og var hún lengi að ná sér eftir það reiðarslag.
Evrópumenn hafa alla tíð verið leiðandi í esperantohreyfingunni en upp á síðkastið hafa Asíumenn látið æ meir að sér kveða. Til dæmis hefur hreyfingunni vaxið mjög fiskur um hrygg í Kína og sömuleiðis hefur fylgi hennar vaxið í Íran. Líklega hefur vöxtur hennar þó hvergi verið jafnhraður og í Brasilíu.
Þorleifur Björnsson hirðstjóri
Kona Þorleifs var Ingveldur Helgadóttir, sem var dóttir Helga Guðnasonar lögmanns og Akra-Kristínar Þorsteinsdóttur. Þau voru fjórmenningar, bæði komin af Eiríki auðga Magnússyni, og taldist hjónaband þeirra því ógilt. Árið 1471 veitti Sveinn biskup spaki þeim aflausn vegna sjö barneigna. Þau munu síðar hafa sótt um giftingarleyfi til konungs, erkibiskups og páfa að ráði Magnúsar Eyjólfssonar biskups og fengið það, en börn þau sem þau höfðu þegar átt skyldu þó ekki teljast skilgetin. Þau eignuðust hins vegar ekki fleiri börn eftir að leyfið var fengið og voru því öll börn þeirra dæmd óskilgetin og þar með ekki arfgeng. Urðu því miklar deilur um arfinn eftir þau og stóðu þær í mörg ár.
Jean Nouvel
Jean Nouvel (f. 12. agust 1945) er franskur arkitekt. Á meðal verka hans má nefna Torre Agbar í Barselóna og Guthrie-leikhúsið í Minneapolis.
Virginía (mannsnafn)
Virginía er íslenskt kvenmannsnafn.
Trufltækni
Truflun á markaðnum er vanalega ekki í tækninni sjálfri heldur í hvernig notkunin breytist. Sem dæmi má nefna að bifreið var byltingarkennd tækninýjung en ekki truflandi nýbreytni vegna þess að fyrstu bífreiðar voru dýr munaðarvara sem hafði ekki truflandi áhrif á markað fyrir hestvagna. Markaður fyrir samgöngutæki var óbreyttur þangað til árið 1908 þegar ódýr útgáfa af Ford Model T kom á markað. Þessi fjöldaframleidda bifreið var truflandi nýbreytni vegna þess að hún breytti samgöngutækjamarkaðnum. En bifreiðin sjálf gerði það ekki.
Þorvaldur Guðmundsson
Þorvaldur Guðmundsson (9. desember 1911 - 10. janúar  1998) var íslenskur athafnamaður kenndur við fyrirtæki sitt Síld og fisk.
Wandsworth (borgarhluti)
Wandsworth (enska: London Borough of Wandsworth) er borgarhluti í Suðvestur-London og er hluti innri London. Árið 2012 var íbúatala um það bil 308.312 manns. Nokkur hverfi á svæðinu eru:
Víbekka
Víbekka er íslenskt kvenmannsnafn.
Í andófinu: pólsk nútímaljóð
Í andófinu: pólsk nútímaljóð inniheldur þýðingar Geirlaugs Magnússonar á pólskum nútímaljóðum. Bókin var gefin út af Hörpuútgáfunni árið 1993.
Dælan
alt=Mynd af gömlu loftdælu og í bakgrunni stjörnumerkið Dælan|thumb|Koparstunga af stjörnumerkinu Dælan
Hjalta
Hjalta er íslenskt kvenmannsnafn.
Vísa
Vísa er ein tegund af sönglagi með alþýðilegum texta í bundnu máli. Á Norðurlöndunum er lifandi vísnahefð sem nær aftur til farandskálda miðalda.
Andrew Jackson
Forsetatíð
Sem forseti gekk Jackson mjög hart fram til þess að ná fram stefnumálum sínum. Eitt af því alræmdasta og umdeildasta sem Jackson gerði á forsetatíð sinni var að skrifa árið 1830 undir lagasetningu um nauðungarflutninga á amerískum frumbyggjum frá heimalöndum þeirra í suðurhluta Bandaríkjanna til verndarsvæða sem Bandaríkjastjórn úthlutaði þeim vestan við Mississippi-fljót. Jackson gerði ýmsa samninga við fulltrúa frumbyggjaættbálka um samþykki þeirra fyrir því að vera fluttir inn á verndarsvæði en margir frumbyggjar efuðust um lagagildi þessara samninga og kvörtuðu yfir því að þeir sem skrifuðu undir samningana hefðu ekkert umboð til að tala fyrir ættbálkana í heild sinni. Nauðungarflutningarnir voru jafnan erfiðir og fjöldi Indíana lést úr vannæringu og þreytu á leiðinni. Jackson komst stundum í kast við lögin með stefnu sinni gagnvart frumbyggjunum – árið 1832 kvað hæstaréttardómarinn John Marshall upp dóm um að stjórn Georgíufylkis mætti ekki banna hvítum Bandaríkjamönnum að fara inn á yfirráðasvæði frumbyggjanna þótt þeir væru að hvetja þar til andspyrnu gegn gerðum Bandaríkjastjórnar. Haft er eftir Jackson um dóminn: „John Marshall hefur tekið sína ákvörðun. Sjáum nú hvort hann getur látið framfylgja henni.“
Tvíhyggja
Tvíhyggja um sál og líkama (eða efni og anda) er sú hugmynd að frumþættir tilverunar séu tveir, annars vegar efni og hins vegar hugur (líkami og sál eða efni og andi). Gert er ráð fyrir því að þessir tveir hlutar séu óskyldir og geti því jafnvel lifað óháðir hvor öðrum.
Het Wapen van Amsterdam
Leitin að gullskipinu
Saga skipulegrar leitar að skipsflakinu í sandinum hófst á því að Bergur Lárusson frá Kirkjubæjarklaustri fékk árið 1960 leyfi frá forsætisráðherra til að leita að skipinu gegn hlut í því sem fyndist. Leitin hófst samt ekki fyrr en árið 1971 þegar hópur athafnamanna með Kristinn Guðbrandsson, kenndan við fyrirtækið Björgun, innanborðs kom að málinu í samstarfi við Berg. 1974 kom ábending frá starfsmönnum Varnarliðsins um skipsflak á ákveðnum stað í sandinum. Uppgröftur leiddi ekkert í ljós en 1981 sýndu mælingar annað flak á öðrum stað en talið var að skipið hefði strandað. Mikill uppgröftur var hafinn þar með 50 milljón króna ríkisábyrgð árið 1983 en þegar til kom reyndist það vera flak af þýska togaranum Friedrich Albert frá Getsemünde sem strandaði 19. janúar 1903.
Skottulilja
Fritillaria karelinii er Asísk jurt af liljuætt, upprunnin frá Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan, Uzbekistan, Turkmenistan, Íran, Pakistan, og Xinjianghéraði í Kína.
Ökuskírteini
Saga
Fyrsta landið sem gerði kröfu um ökuskírteni var Prússland 29. september 1903. Sambandið Dampfkesselüberwachungsverein var yfirumsjónaraðili prófanna sem gengu megnmegnis út á vélfræðilega þekkingu. 1910 setti Þýska ríkistjórnin upp ökuréttinda kerfi sem varð síðar fyrirmynd annara landa. Önnur lönd Evrópu innleiddu ökupróf á tuttugustu öldinni fram til 1977 þegar Belgar voru síðastir evrópuþjóða að innleiða slíkt kerfi.
Ökuréttindi
Í Evrópusambandinu og EES-löndum (þar með talið Íslandi) eru ökuskírtenum skipt í grunnflokka eftir gerð ökutækis. Mótorhjól eru í A-flokki, bílar í B-flokki, vörubílar í C-flokki og áætlunarbifreiðar í D-flokki. Undir þessum flokkum eru undirflokkar eftir afli, sætafjölda og þyngd ökutækjanna.
Philip Noel-Baker
Philip John Noel-Baker (1. nóvember 1889 – 8. október 1982) var breskur stjórnmálamaður, ríkiserindreki, fræðimaður, áhugaíþróttamaður og baráttumaður fyrir kjarnorkuafvopnun. Hann bar breska liðsfánann og vann silfurorðu í 1.500 metra hlaupi í Sumarólympíuleikunum 1920 í Antwerpen. Noel-Baker vann friðarverðlaun Nóbels árið 1959. Hann er eina manneskjan sem hefur unnið bæði til Ólympíuverðlauna og Nóbelsverðlauna.
Uppvöxtur og íþróttaferill
Philip Baker fæddist í Brondesbury Park í Lundúnum og var sá sjötti af sjö börnum kanadískættaða kvekarans Josephs Allen Baker og hinnar skosku Elizabeth Balmer Moscrip. Faðir hans hafði flutt til Englands árið 1876 til þess að starfa í framleiðsluiðnaði og hafði setið í borgarráði Lundúna frá 1895 til 1906 fyrir Framfaraflokkinn og á neðri deild breska þingsins fyrir Frjálslynda flokkinn í kjördæminu Austur-Finsbury frá 1905 til 1918.
Auður Jónsdóttir
thumbnail|Auður Jónsdóttir Auður Jónsdóttir (f. 30. mars 1973) er íslenskur rithöfundur og sjálfstætt starfandi blaðamaður. Hún hlaut Íslensku bókmenntaverðlaunin árið 2004 fyrir skáldsögu sína Fólkið í kjallaranum. Auður hlaut Fjöruverðlaunin, bókmenntaverðlaun kvenna, fyrir Ósjálfrátt árið 2013 og fyrir Þjáningarfrelsið óreiða hugsjóna og hagsmuna í heimi fjölmiðla árið 2018, ásamt meðhöfundum sínum þeim Bára Huld Beck og Steinunni Stefánsdóttur.
Philip Noel-Baker
Einkahagir
Eftir að Noel-Baker lést í Westminster árið 1982 var hann grafinn í Heyshott í Vestur-Sussex við hlið konu sinnar.
Franck Ribery
Titlar
thumb|right|Franck Ribéry í leik með Franska landsliðinu á EM 2012 Galatasaray Marseille Bayern Munchen
Björk Guðmundsdóttir
Björk Guðmundsdóttir, best þekkt sem Björk (fædd 21. nóvember 1965 í Reykjavík) er íslenskur popptónlistarmaður, sem hefur náð alþjóðlegri hylli. Hún hóf tónlistarferil sinn með píanónámi þegar hún var ellefu ára. Ári síðar, eða 1977, kom út platan Björk þar sem hún söng meðal annars þekkt íslensk barnalög. Stuttu síðar fór pönktónlist að hafa áhrif á hana en einnig djasstónlist. Snemma á ferli sínum var hún í nokkrum pönk- og djass-fusion hljómsveitum. Árið 1983 stofnaði hún ásamt fimm öðrum hljómsveitina KUKL, sem síðan þróaðist út í hljómsveitina Sykurmolarnir. Með þeirri hljómsveit hlaut Björk fyrst heimsfrægð. Þegar Sykurmolarnir hættu árið 1992 hóf hún sólóferil og hefur á honum gefið út 10 plötur, þar af 3 safndiska og einn með tónlistinni við mynd Lars von Triers Myrkradansarinn, en hún bæði lék aðalhlutverkið og samdi tónlistina við myndina. Björk var tilnefnd til Óskarsverðlauna fyrir lagið ,,I've seen it all" úr Myrkradansaranum árið 2000.
Sykurmolarnir (1986–1992):
Annað:
Þorgnýr
Þorgnýr er íslenskt karlmannsnafn.
Icecross
Hljómsveitina skipuðu:
5. janúar
5. janúar er 5. dagur ársins samkvæmt gregoríska tímatalinu. 360 dagar (361 á hlaupári) eru eftir af árinu.
Spörvalilja
Fritillaria latifolia er jurt af liljuætt, sem var fyrst lýst af Carl Ludwig von Willdenow. Engar undirtegundir finnast skráðar.
Lýðstjórnarlýðveldið Kongó
Tungumál
Um 242 tungumál eru töluð í landinu. Fjögur þeirra hafa stöðu þjóðtungu: kitubamál (kikongo), lingalamál, tshiluba-mál og svahílí. Sumir íbúar tala þessi mál sem móðurmál, en langflestir íbúar læra þau sem annað mál, eftir því máli sem talað er af því þjóðarbroti sem þau tilheyra. Lingala var opinbert mál nýlenduhersins, Force Publique, á tímum belgísku nýlendustjórnarinnar og er enn í dag ríkjandi tungumál innan hersins. Eftir uppreisnir síðustu ára notar hluti hersins í austurhéruðunum líka svahílí þar sem hún er ráðandi.
Akureyri
Bæjarstjóri
Staða bæjarstjóra var auglýst laus til umsóknar að loknum kosningum 26. maí 2018. Ásthildur Sturludóttir var ráðin bæjarstjóri 31. júlí 2018 og tók til starfa í september. Ráðning hennar var framlengd eftir kosningarnar 2022.
Viðeyjarsund
Formlegt Viðeyjarsund sundkappa
Þessir hafa synt formlegt Viðeyjarsund:
Víkingar
Að fara í víking
Þegar víkingar fóru um á skipum sínum með ránum og hernaði var það kallað að fara í víking eða leggjast í víking. Fyrstu herferðir norrænna manna, á árabilinu 790 til 830 hafa líklegast einkennst af áköfum árásum en þær hafa þó ekki verið stórar í sniðum og einkum beinst að strandhéruðum annarra landa. Þetta er stundum kallað að gera strandhögg. Að þessu tímabili loknu tekur við annað, frá árinu 830 til um 890, en þá urðu herferðirnar stærri í sniðum og seildust árásaherjirnir lengra inn til landsins, fóru til dæmis langt inn eftir landi í Englandi og Frakklandi. Frá síðari hluta níundu aldar fer að bera á fastri búsetu norrænna manna í þeim löndum sem þeir höfðu herjað á til dæmis í Englandi, Skotlandi og jafnvel í Rússlandi. Upphaf ýmissa enskra og írskra borga má jafnframt rekja til þessarar búsetu norrænna manna auk þess sem skammvinnt konungdæmi í Dyflinni var af norrænum rótum sprottið.
Einstein-turninn (Potsdam)
Turninn
Meðan Albert Einstein vann að útfærslu almennu afstæðiskenningarinnar 1911-1915, skoraði hann á vísindamenn að sannreyna kenningu sína. Það var vísindamaðurinn Erwin Freundlich, góðkunningi Einsteins, sem vildi búa til stjörnustöð og sannreyna kenninguna. Hann og Einstein bjuggu sameiginlega til teikningarnar ásamt Erich Mendelsohn arkítekt, en á þessum tíma var Einstein prófessor við Humboldt-háskólann í Berlín. Húsið var hins vegar ekki reist fyrr en 1919-1922 og vegna hins sérkennilega útlits var það þegar kallað Einsteinturm. Ísetning hinna viðkvæmu tækja tók einnig langan tíma, en 1924 var stöðin fullbúin. Húsið er afar sérkennilegt í laginu, en efst eru rennihurðirnar sem opna og loka fyrir stjörnusjónaukann. Sjónaukinn stendur á eigin sökkli og er ekki áfastur né tengdur húsinu sjálfu. Stjörnustöðin átti í miklum erfiðleikum vegna tíðra skemmda á steypu hússins. Steypubyggingar voru á þessum tíma ekki fullþróaðar, sérstaklega ekki byggingar í óreglulegu formi. Eftur aðeins 5 ár þurfti að gera bygginguna upp með ærnum tilkostnaði. Í loftárásum 1945 sprakk sprengja nálægt húsinu og skemmdist það lítillega. Eftir stríð var sama sagan. Bilanir voru tíðar og sífellt þurfti vinna að viðgerðum. 1990 var jafnvel talið að húsið væri ónýtt, en dýrar endurbætur björguðu því. Það er friðað í dag.
Emily Greene Balch
Emily Greene Balch (8. janúar 1867 – 9. janúar 1961) var bandarískur hagfræðingur, félagsfræðingur og friðarsinni. Balch var lengi kennari við Wellesley-háskóla og vann um leið við rannsóknir á málefnum eins og fátækt, barnaþrælkun og aðflutningi fólks, auk þess sem hún vann við uppbyggingu landnemabyggða til þess að koma innflytjendum til hjálpar og til að draga úr afbrotamennsku ungmenna.
Æviágrip
Í bréfi sem Balch skrifaði forseta Wellesley-háskóla hvatti hún til þess að fólk fylgdi „fordæmi Jesú“ og lýsti því jafnframt opinskátt yfir að bandarískur efnahagur væri ekki í samræmi við þau kristnu gildi sem Bandaríkjamenn segðust aðhyllast. Balch var leyst frá störfum hjá Wellesley-háskóla árið 1919. Hún var síðar ritstjóri stjórnmálatímaritsins The Nation.
1236
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Von
Von getur átt við eftirfarandi:
Lögmaður
Lögmaður er lögfræðingur með málflutningsréttindi, það er að segja með réttindi til að flytja mál í dómsal. Almennt séð eru þeir taldir vera þeir einu sem mega flytja mál fyrir dómstólum með fáeinum undantekningum.
James K. Polk
Æviágrip
Sem forseti samdi Polk við Bretland um hið umdeilda Oregon-landsvæði. Bretar og Bandaríkjamenn gerðu báðir tilkall til Oregon-sýslunnar, sem var á Kyrrahafsströnd Ameríku á endimörkum Bandaríkjanna og bresku Norður-Ameríku (þar sem nú er Kanada). Hvorugt ríkið vildi heyja stríð um landsvæðið, sem var afskekkt og strjálbýlt, og því féllust ríkin að endingu á samning um að skipta Oregon-sýslunni í tvennt við 49. breiddargráðu en að hvort ríkið um sig fengi siglingaréttindi þar sem fljót héraðsins rynnu á landsvæði hins.
Þótt Polk sé oft hrósað fyrir það hve miklu hann náði fram á forsetatíð sinni hefur hann einnig verið gagnrýndur, bæði á ævi sinni og í seinni tíð, fyrir að hefja illa dulbúið innrásarstríð gegn Mexíkó sem kostaði fjölda mannslífa. Gagnrýnendur Polks segja hann hafa leikið Mexíkó grátt, sett slæmt fordæmi fyrir Bandaríkin og stuðlað að auknum ágreiningi um þrælahald sem átti eftir að leiða til bandarísku borgarastyrjaldarinnar.
Zachary Taylor
thumb|Zachary Taylor Zachary Taylor (24. nóvember 1784 – 9. júlí 1850) var 12. forseti Bandaríkjanna og þjónaði því embætti frá 1849 til 1850. Taylor hafði þjónað í bandaríkjaher í 40 ár áður en hann varð forseti og lést eftir einungis 16 mánuði í embætti.
Morfís
Keppnin er með útsláttarfyrirkomulagi. Í hverri MORFÍS-viðureign takast á tvö keppnislið skipuð fjórum nemendum frá hvorum skóla. Þeir kallast liðsstjóri, frummælandi, meðmælandi og stuðningsmaður. Val á sigurvegara byggist á rökum liðanna, flutningi, svörum við rökfærslu andstæðinganna og hughrifum dómara.
Refsistig
Refsistig eru gefin ræðumönnum sem fara út fyrir tímamörk ræðu sinnar. Í framsöguræðu (fyrri ræðu frummælanda) eru þau tímamörk 4-5 mínútur en í öðrum ræðum keppninnar eru þau 3-4 mínútur. 1 refsistig er gefið fyrir hverja sekúndu sem hver ræðumaður fer yfir eða undir þessi tímamörk í ræðu sinni.
Brandenborgarhliðið í Potsdam
thumb|300px|Brandenborgarhliðið í Potsdam Brandenborgarhliðið í þýsku borginni Potsdam er ekki gamalt borgarhlið, heldur sigurbogi til minningar um hertöku héraðsins Slésíu í lok 7 ára stríðsins. Ekki má rugla þessu hliðið saman við Brandenborgarhliðið í Berlín.
Mengistu Haile Mariam
Mengistu Haile Mariam (amharíska: መንግሥቱ ኀይለ ማሪያም; f. 21. maí 1937) er eþíópískur stjórnmálamaður og fyrrum herforingi sem var einræðisherra í Eþíópíu frá 1977 til 1991. Mengistu leiddi kommúníska herforingjastjórn sem gekk undir nafninu Derg.
Æviágrip
Árin 1984 til 1985 fylgdi Mengistu einnig byggðastefnu sem fól í sér að um 600.000 manns voru fluttir nauðunarflutningum með herflugvélum frá norðurhluta landsins, þar sem uppreisnarhópar höfðu töluverð ítök, til suðurhlutans. Samkvæmt mati Lækna án landamæra lést um einn af hverjum sex í flutningunum. Stjórn Mengistu hætti þessum nauðungarflutningum eftir áköf mótmæli frá alþjóðasamfélaginu árið 1986 en byrjaði aftur árið 1988 og tilkynnti fyrirætlanir um flutninga á um 300.000 manns.
Háskólinn á Akureyri
Hug- og félagsvísindasvið
Hug- og félagsvísindasvið samanstendur af fjórum deildum; Félagsvísindadeild, Lagadeild, Sálfræðideild og Kennaradeild. Þar er boðið upp á fjölbreytt grunnnám bakkalárprófs (B.A. og B.Ed.) og framhaldsnám til meistaraprófs (M.A., M.Ed., M.l. og ll.M). Miðstöð skólaþróunar við Háskólann á Akureyri tilheyrir einnig sviðinu og starfar það í nánum tengslum við Kennaradeild að þróunar- og umbótastarfi í skólum, ásamt ráðgjöf og fræðslu.
Heilbrigðis-, viðskipta- og raunvísindasvið
Inann Heilbrigðis-, viðskipta- og raunvísindasviðs eru fimm deildir: Auðlindadeild, Framhaldsnámsdeild í heilbrigðisvísindum, Hjúkrunarfræðideild, Iðjuþjálfundarfræðideild og Viðskiptadeild. Fræðasviðið býður upp á fjölbreytt grunn- og framhaldsnám og þar er einnig að finna námsleiðir sem einungis eru kenndar við Háskólann á Akureyri og hafa markað sér ákveðna sérstöðu. Hver deild hefur sína sérstöðu:
Motherwell F.C.
Saga
Bikarmeistaratitillinn gaf Motherwell þátttökurétt í Evrópukeppni í fyrsta sinn. Félagið hefur margoft tekið þátt í Evrópukeppnum og tvívegis mætt íslenskum liðum. Árið 2010 sló Motherwell Breiðablik úr Evrópudeildinni en fjórum árum síðar sló Stjarnan skoska liðið úr keppni.
Hjálmrún
Hjálmrún er íslenskt kvenmannsnafn.
Hallfreður
Hallfreður er íslenskt karlmannsnafn.
Boris Johnson
Æviágrip
Á þessum tíma sat Íhaldsflokkurinn í stjórnarandstöðu og Johnson var skuggamenningarmálaráðherra flokksins í formannstíð Michaels Howard. Árið 2004 var Johnson sviptur því embætti eftir að upp komst að Johnson hafði haldið fram hjá eiginkonu sinni í nokkur ár með greinahöfundinum Petronellu Wyatt og að Wyatt hefði orðið ólétt eftir hann en látið rjúfa meðgönguna. Johnson hafði logið því að Howard og að almenningi að framhjáhaldið hefði aldrei átt sér stað. Þegar David Cameron varð formaður Íhaldsflokksins árið 2005 fékk Johnson aftur sæti í skuggaríkisstjórninni og varð skuggaráðherra æðri menntarmála.
Árni Pétur Reynisson
Árni Pétur Reynisson (f. 21. nóvember 1970) er íslenskur leikari.
Pierre Curie
Árið 1903 fengu Curie-hjónin nóbelsverðlaunin í eðlisfræði ásamt Henri Becquerel fyrir rannsóknir sínar á geislavirkni.
Agnar Klemens Jónsson
Fjölskylda
Agnar Klemens var sonur hjónanna Klemens Jónssonar landritara og Önnu Maríu Schiöth. Eiginkona Agnars var Ólöf Bjarnadóttir dóttir sr. Bjarna Jónssonar vígslubiskups og konu hans Áslaugar Ágústsdóttur. Agnar og Ólöf eignuðustu fjögur börn, Bjarna Agnarsson (1945-1946), Önnu Agnarsdóttur (f. 1947), Áslaugu Agnarsdóttur (f. 1949) og Bjarna Agnar Agnarsson (f. 1952).
Æviágrip
Árið 1947 var Agnar kjörinn fyrsti formaður Knattspyrnusambands Íslands en hann lék knattspyrnu með Knattspyrnufélaginu Víking um langt skeið í stöðu markvarðar. Hann var ritari utanríkismálanefndar frá 1943-1951 og átti sæti í sendinefnd Íslands hjá Sameinuðu þjóðunum um skeið. Hann var sæmdur heiðursmerkjum margra þjóða og hlaut m.a. riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu árið 1946, stórriddarakross árið 1947 og stórriddarakross með stjörnu árið 1957.
Gæsalilja
Lýsing
Hin bjöllulaga, lútandi hvítu blóm eru með grænleitar rendur og eru blómstöngullinn um 37 sm. á hæð. Blómin eru í raun ilmlaus eða með daufum ilmi. Fritillia liliacea kýs þungan jarðveg með leir.
Útbreiðsla
Útbreiðslusvæði ilmvepjulilju er; hlutar suðvestur N.-Kaliforníu, sérstaklega Solano sýsla og Sonoma sýsla og strandsvæði suður að Monterey sýslu. hún vex vanalega í graslendi í fellum upp að 200 metrum yfir sjávarmáli.
Grábrókarhraun
thumb|Rjúpa í Grábrókarhrauni 2014
Prag
Hússítar
thumb|Jan Hus Jan Hus var professor við háskólann í Prag og á tíma rektor hans. Hus var í andstöðu við konung landsins, sem studdi páfann í Róm, frekar en páfann í Avignon. 1415 var Hus brenndur á báli fyrir villutrú. Auk þess leitaðist Wenzel konungur við að reka hússíta úr opinberum og kirkjulegum embættum. 1419 gerðu hússítar uppreisn gegn konungi. Upphaf þess var að þeir hentu fulltrúum konungs úr glugga ráðhússins. Sagan segir að þegar Wenzel konungur frétti af þessu hafi hann fengið hjartaáfall og látist þremur vikum síðar. Eftir lát konungs réðust hússítar með offorsi í allar kirkjur og klaustur í Prag og eyðilögðu kaþólska helgigripi. Eftir það var barist í borginni, sem lá hérumbil í rústum eftirá. Borgarar sem studdu keisarann eða kaþólsku kirkjuna voru reknir burt. Í kjölfarið upphófst blóðugt stríð. Farnar voru 5 krossferðir til höfuðs hússítum í Bæheimi, en ekki tókst að sigra þá fyrr en 1434. Allan þann tíma var Prag á valdi hússíta.
Íþróttir
Af öðrum íþróttum má nefna ruðning, en félagið Prag Panthers er þar í sérflokki. Árið 2009 vann félagið Evrópukeppnina, fyrsta lið gömlu austantjaldslandanna sem það hefur afrekað.
Vinabæir
Prag viðheldur vinabæjatengslum við eftirfarandi borgir:
Sadio Mané
Verðlaun og viðurkenningar
Red Bull Salzburg
Varsjá
19. og 20. aldir
Samkvæmt manntali rússneska heimsveldisins árið 1897 bjuggu 626.000 manns í Varsjá og borgin var á sínum tíma þriðja stærsta í heimsveldinu á eftir Sankta Pétursborg og Moskvu.
Seinni heimsstyrjöldin
Þjóðverjarnir tortímdu borginni. Hitler hunsaði skilyrði uppgjafarsamningsins, skipaði að borgin yrði eyðilögð og svo að öll bókasöfn og minjasöfn væru annaðhvort tekin til Þýskalands eða brennd. Minnismerki og stjórnarráðsbyggingar voru sprengdar í loft upp af þýsku sérliði sem hét Verbrennungs- und Vernichtungskommando („Brennslu- og eyðileggingarsveitin“). Um það bil 85 % af borginni var eyðilögð ásamt gamla bænum og Konunglega kastalanum.
Þann 17. janúar 1945 fóru sovéskir hermenn inn í rústir borgarinnar og frelsaði úthverfin frá þýsku hernámi. Borgin var fljótt tekin af sovéska hernum sem sótti þá fram til Łódź á meðan þýskir hermenn söfnuðust saman á ný vestri.
Hverfi
Varsjá er powiat (sýsla) og skiptist í 18 borgarhluta sem heita dzielnica en í hverjum borgarhluta er sér sjórnsýsla. Í hverjum borgarhluta eru nokkur hverfi með engri réttarstöðu eða stjórnsýslu. Það eru líka tvö söguleg hverfi í borginni: gamli bærinn (p. Stare Miasto) og nýi bærinn (p. Nowe Miasto) í borgarhlutanum Śródmieście.
Yfirlit
Saga Varsjár og Póllands endurspeglast í fjölbreyttri blöndu byggingarstíla sem er að finna í borginni. Á seinni heimsstyrjöldinni var mestöll borgin tortímd í sprengjuárásum og fyrirhugaðri eyðileggingu. Eftir að borgin var frelsuð hófst endurbygging eins og í öðrum borgum í alþýðulýðveldinu Póllandi. Flestar gamlar byggingar voru endurreistar í upprunalegri mynd. Samt sem áður voru nokkrar byggingar frá 19. öld sem hægt var að endurbyggja rifnar niður á sjötta og sjöunda áratugnum. Stórar íbúðablokkir voru reistar í byggingarstíl sem var algengur í Austurblokkarlöndum á þeim tíma.
Beverly Hills
Beverly Hills er smábær í Kaliforníu sem er umkringdur af Los Angeles og West Hollywood. Þar búa margir af frægustu leikurunum. Einnig er bærinn þekktur fyrir lúxus hótel og verslunarhverfið Rodeo Drive. Íbúafjöldinn er um 35 þúsund.
1237
Á Íslandi
Fædd
Alva Myrdal
Æviágrip
Árið 1949 varð Alva Myrdal yfirmaður félagsmálefnadeildar Sameinuðu þjóðanna. Frá 1951 til 1955 var hún yfirmaður þjóðfélagsvísindadeildar UNESCO og frá 1955 til 1961 var hún sendiherra Svíþjóðar í Indlandi, Mjanmar, Nepal og Srí Lanka. Á sendiherratíð sinni varð Alva návinur forsætisráðherra Indlands, Jawaharlal Nehru.
Tower Hamlets (borgarhluti)
Tower Hamlets (enska: London Borough of Tower Hamlets) er borgarhluti austan megin við Lundúnaborg og norðan megin við Thames-ána í Austur-London. Mest af svæðinu East End liggur í borgarhlutanum. Árið 2012 var íbúatala um það bil 263.003 manns. Nokkur hverfi á svæðinu eru:
Laufásvegur
Gatan er kennd við bæinn Laufás við Laufásveg sem mun vera elsti bóndabær Reykjavíkur sem enn stendur.
...which was the son of
...which was the son of (2000) er a cappella tónverk fyrir blandaðan kór. Verkið er samið af eistneska tónskáldinu Arvo Pärt í tilefni af alþjóðlega kórverkefninu Raddir Evrópu. Textinn við verkið er upptalning á ættartölu Jesú, rakin frá honum til Guðs. Verkið er tileinkað Þorgerði Ingólfsdóttur en hún var aðalstjórnandi Radda Evrópu.
Hernán Cortés
Hernán(do) Cortés (1485 – 2. desember 1547) var spænskur landvinningamaður sem lagði Mexíkó undir Spán. Hann ákvað ungur að reyna fyrir sér í Nýja heiminum og kom þangað fyrst árið 1506. Hann tók þátt í að leggja Kúbu og Hispaníólu undir Spán og hlaut að launum fyrir það stóra landareign, þræla og aðalstign sem markgreifi af Oaxaca-dalnum.
Austurbæjarskóli
Hollvinafélag Austurbæjarskóla
Á vordögum 2009 hófst undirbúningur að stofnun Hollvinafélags Austurbæjarskóla og þann 6. febrúar 2010 var hollvinafélagið formlega stofnað af nokkrum eldri kennurum. Arnfinnur Jónsson var fyrsti formaður félagsins og síðar tók Guðmundur Sighvatsson, fyrrum skólastjóri Austurbæjarskóla, við. Tilgangur félagsins er að starfrækja skólamunastofu í Austurbæjarskóla sem heldur utan um sögu skólans og um leið íslenska skólasögu. Í skólastjóratíð Kristínar Jóhannesdóttur fékk Hollvinafélagið til umráða skólastofu í risi skólans. Þar hefur félagið sett upp skólamunastofu og komið þar fyrir gömlum húsgögnum, myndum, kennslutækjum o.fl. Hollvinafélag Austurbæjarskóla gefur út fréttabréf til félagsmanna og er öllum frjálst að ganga í félagið.
Tenglar
Hollvinafélag Austurbæjarskóla
Þorkell
Þorkell er íslenskt karlmannsnafn.
1239
Á Íslandi
Dáin
Erlendis
Fædd
Heiðveig af Slésvík
Þau eignuðust saman sex börn og lifðu þrjú til fullorðinsára. Konungshjónin sökuðu þó hvort annað um ótryggð og Heiðveig flutti frá Valdimar í sinn eigin kastala og hafði þar sína eigin hirð. Valdimar hóf svo sambúð með frillu sinni, Tófu, og var drottningunni þá nóg boðið, svo að hún tók sér aðsetur í Esrum-klaustri 1355 og dvaldist þar til dauðadags. Hún er grafin í klausturkirkjunni.
Hispaníóla
Eyjan skiptist milli landanna Haítí og Dóminíska lýðveldisins.
Valois-ætt
Valois-Orléans-Angoulême-ætt
Loðvík 12. eignaðist heldur ekki syni sem komust á legg en hann átti hins vegar tvær dætur. Sú eldri var gift frænda sínum, Frans greifa af Angoulême, sem var næstur til ríkiserfða. Hann var sonarsonur Jóhanns greifa af Angoulême, yngri sonar Loðvíks 1. hertoga af Orléans, og því afkomandi Karls 5.
Molta
Í jarðgerðastöð Moltu ehf. fer hiti í jarðgerðarblöndunni yfir 70°C sem gerir það að verkum að skaðlegar bakteríur sem kunna að vera í úrganginum drepast.
Pólland
Saga Póllands nær þúsundir ára aftur í tímann. Á síðfornöld settust ýmsir þjóðflokkar og ættbálkar að á Norður-Evrópusléttunni. Vestur-Pólanar lögðu hluta svæðisins undir sig og landið dregur nafn sitt af þeim. Stofnun ríkis í Póllandi má rekja til ársins 966 þegar Mieszko 1., fursti yfir landsvæði sem samsvarar nokkurn veginn núverandi ríki, tók kristni og snerist til rómversk-kaþólskrar trúar. Konungsríkið Pólland var stofnað árið 1025 og árið 1569 gekk það í konungssamband við Stórhertogadæmið Litáen með Lublinsamningnum. Pólsk-litáíska samveldið var eitt af stærstu og fjölmennustu ríkjum Evrópu á 16. og 17. öld með einstaklega frjálslynt stjórnkerfi sem tók upp fyrstu stjórnarskrá Evrópu.
Heiti
Landið hét áður fyrr Pólínaland og íbúar þess Pólínar á íslensku, en frá miðri 19. öld var farið að notast við orðmyndina Pólland. Nafn landsins var þýtt sem „Sléttumannaland“ í 4. hefti Fjölnis. Latneska heitið Polonia var almennt notað í Evrópu á miðöldum.
Piast-ætt
Kasimír 3. hóf að reisa net kastala, bæta herinn og laga- og dómskerfi landsins og efla alþjóðatengsl. Undir hans stjórn gerðist Pólland stórveldi í Evrópu. Hann lagði Rúþeníu undir pólska stjórn árið 1340 og setti reglur um sóttkví sem komu í veg fyrir útbreiðslu svarta dauða. Árið 1364 stofnaði hann háskóla í Kraká sem er ein af elstu háskólastofnunum Evrópu. Andlát hans árið 1370 markaði endalok valdatíðar Piast-ættar. Eftirmaður hans var næsti karlkyns ættingi hans, Loðvík af Anjou, sem ríkti yfir Póllandi, Ungverjalandi og Króatíu með konungssambandi. Yngri dóttir Loðvíks, Jadwiga, varð fyrsta ríkjandi drottning Póllands árið 1384.