cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
David de Gea
Manchester United
De Gea spilaði 545 leiki fyrir United. Hann vann ensku úrvalsdeildina, enska bikarinn, enska deildabikarinn og þrisvar sinnum enska samfélagsskjöldinn með United. Hann hlaut gullhanskann tímabilið 2022-2023. Hann yfirgaf félagið eftir tímabilið.
Hjalti Þór Vignisson
Hjalti Þór Vignisson (fæddur á Hornafirði 24. janúar 1978) er fyrrverandi bæjarstjóri Sveitarfélagsins Hornafjarðar, en hann tók við bæjarstjórastólnum af Alberti Eymundssyni. Hjalti er stúdent frá Fjölbrautaskólanum við Ármúla og stjórnmálafræðingur frá Háskóla Íslands.
Ásdís Hjálmsdóttir
thumb|Ásdís árið 2012. Ásdís Hjálmsdóttir (fædd 28. október 1985) er íslensk fyrrum frjálsíþróttakona og spjótkastari.
Ásdís útskrifaðist í lyfjafræði úr Háskóla Íslands árið 2012 með hæstu einkunn sem gefin hefur verið í því fagi.
Axel Olrik
thumb|right|Axel Olrik Axel Olrik (3. júlí 1864 – 17. febrúar 1917) var danskur textafræðingur og þjóðfræðingur. Hann var sonur myndlistarmannsins Henriks Olriks. Rannsóknir hans snerust einkum um þjóðkvæði og sagnakvæði þar sem hann beitti samanburðaraðferð til að bera saman mikið magn af efni. Hann stofnaði alþjóðlega félagið Folklore Fellows árið 1907 ásamt Kaarle Krohn og Johannes Bolte.
Trifolium eximium
Trifolium eximium er smári sem var lýst af Dc.. Trifolium eximium er í ertublómaætt. Engar undirtegundir eru skráðar í Catalogue of Life.
Oxford Street
Saga
Á fyrri öldum var gatan þekkt ýmist sem Tyburn Road (eftir Tyburn-ánni sem rann sunnan hennar og nú undir henni), Uxbridge Road, Worcester Road eða Oxford Road. Í dag er nafnið Uxbridge Road enn notað um hluta vegarins á milli Shepherd’s Bush og Uxbridge. Fangar voru fluttir eftir götunni frá Newgate-fangelsinu að gálga sem stóð við Tyburn nærri Marble Arch og vegna þess varð hún alræmd. Um 1729 var farið að kalla götuna Oxford Street.
Fertölur
Fertölur eru hugmynd Williams Hamiltons, sem var írskur stærðfræðingur. Hann innleiddi þessar tölur til hagnýtingar í aflfræði og byggði hugmyndir sínar á tvinntölum, þar sem grunnurinn er sá, að i^2 = -1. Hamilton skilgreindi fertölu sem stæðuna, þar sem a, b, c og d eru rauntölur, en i, j og k uppfylla skilyrðin:
Páskahald gyðinga
Páskahátíðin
Í Ísrael halda gyðingar einungis páska í sjö daga og enda páska einum sólarhring fyrr en flestir aðrir gyðingar. Átta daga páskar hefjast og enda á eftirfarandi dögum (sjö daga páskar hefjast á sama degi og þeir átta).
Otto Bumbel
Frá 1956 til 1979 stýrði Bumbel tólf spænskum og portúgölskum félagsliðum, sumum oftar en einu sinni. Þeirra á meðal var Atlético Madrid en undir hans stjórn varð félagið bikarmeistari leiktíðina 1964-65.
Sölvi
Sölvi er íslenskt karlmannsnafn.
Elísabet Erlingsdóttir - Eighteen Icelandic Folksongs
Elísabet Erlingsdóttir - Eighteen Icelandic Folksongs er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1976. Á henni syngur Elísabet Erlingsdóttir íslensk þjóðlög. Kristinn Gestsson pianóleikari annast undirleik. Hljóðritun fór fram í stereo hjá Ríkisútvarpinu, Reykjavík. Ljósmynd á framhlið (Cover photo) Bragi Hinriksson.
Robert Nozick
Stjórnspeki
Meginrit Nozicks um stjórnspeki var Stjórnleysi, ríki og staðleysa (e. Anarchy, State and Utopia) sem var að miklu leyti viðbragð við Kenningu um réttlæti eftir John Rawls, samkennara Nozick á Harvard. Í ritinu færir Nozick rök fyrir því að dreifing gæða sé réttlát að því gefnu að hún sé afleiðing frjálsra viðskipta fullorðins fólks og réttlátrar upphafsstöðu, enda þótt mikill ójöfnuður verði til í kjölfarið. Nozick höfðaði til kantísku hugmyndarinnar um að koma beri fram við fólk sem skynsemisverur og markmið í sjálfum sér en ekki aðeins sem tæki. Til dæmis myndi þvinguð jöfnun tekna fela í sér það viðhorf til fólks að það væri öðru fremur uppsprettur fjármuna. Nozick brást hér við rökum Johns Rawls í Kenningu um réttlæti sem leiða til þeirrar niðurstöðu að réttlátur ójöfnuður í dreifingu gæða verði að gagnast þeim sem minnst mega sín. Seinna, í einni af síðustu bókum sínum, Hinu rannsakaða lífi (The Examined Life), dró Nozick aðeins í land og mildaði nokkuð frjálshyggjuna sem hann hafði fyrst sett fram í Stjórnleysi, ríki og staðleysu og sagði um fyrri skoðanir sínar að þær væru „alvarlega ónákvæmar“. Í viðtali árið 2001 útskýrði Nozick orð sín og sagðist hafa átt við að hann væri ekki lengur gallharður frjálshyggjumaður líkt og hann hefði áður verið; en að sögusagnir um hughvörf hans væru þó afar ýktar og að hann væri enn frjálshyggjumaður þótt um sumt sem hann skrifaði í Stjórnleysi, ríki og staðleysu hefði hann dregið í land.
Útskýringar, gátur og hið rannsakaða líf
Í Heimspekilegum útskýringum (Philosophical Explanations) (1981) setti Nozick fram nýstárlega greinargerð fyrir þekkingu, frjálsum vilja og eðli gæða. Hið rannsakaða líf (The Examined Life) (1989), sem var ætlað almenningi, fjallaði einkum um ást, dauða, trú, raunveruleika og tilgang lífsins. Í Eðli skynseminnar (The Nature of Rationality) (1993) er sett fram kenning um verklega skynsemi þar sem Nozick reyndi að nýta sér sígildar kenningar ákvörðunarfræða. Sókratískar gátur (Socratic Puzzles) (1997) er safn greina sem fjalla um efni frá Ayn Rand og austurríska hagfræði til réttinda dýra. Í síðasta riti sínu, Óbreytanleiki (Invariances) (2001), beitti Nozick innsæi úr eðlisfræði og líffræði á spurningar um hlutlægni í tengslum við eðli nauðsynjar, siðferðislegt gildi og annað af því tagi.
Stíll
Nozick var þekktur fyrir stíl sinn sem einkenndist öðru fremur af forvitni og rannsóknagleði og aðferðafræðilegri einingarhyggju. Nozick, sem lét sér oft nægja að spyrja erfiðra heimspekilegra spurninga og velta upp ýmsum möguleikum en láta lesandann um að velja á milli þeirra, var einnig þekktur fyrir að nýta sér á nýstárlegan hátt skrif utan heimspekinnar (svo sem úr hagfræði, eðlisfræði og líffræði) til þess að gefa ritum sínum ferskleika og tengja þau orðræðu utan heimspekinnar.
Trifolium cyathiferum
Lýsing
Blómskipunin er margblóma og skálarlaga. Blómin eru hvít til gul með bleikum enda. Blómgunartímabilið er frá maí til ágúst.
Geirrún
Geirrún er íslenskt kvenmannsnafn.
Vinstur
Vinstur er eitt af fjórum hólfum í maga jórturdýra. Hin hólfin nefnast vömb, keppur og laki.
Framkvæmdasýsla ríkisins
Skipulag
Ráðuneytið sem fer með fjármálalega yfirstjórn opinberra framkvæmda, sinnir frumathugunum og áætlunargerð. FRS fer síðan með yfirstjórn verklegrar framkvæmdar, úttektar og að lokum gerð skilamats. Með skilamati er gerð grein fyrir því hvernig framkvæmd hefur tekist miðað við áætlanir og hliðstæðar framkvæmdir.
Waltzing Matilda
Enskir textar
Once a jolly swagman camped by a billabong Under the shade of a coolibah tree, And he sang as he watched and waited till his billy boiled: "You'll come a-waltzing Matilda, with me." Waltzing Matilda, waltzing Matilda You'll come a-waltzing Matilda, with me And he sang as he watched and waited till his billy boiled: "You'll come a-waltzing Matilda, with me." Down came a jumbuck to drink at that billabong. Up jumped the swagman and grabbed him with glee. And he sang as he shoved that jumbuck in his tucker bag: "You'll come a-waltzing Matilda, with me." Waltzing Matilda, waltzing Matilda "You'll come a-waltzing Matilda, with me", And he sang as he shoved that jumbuck in his tucker bag: "You'll come a-waltzing Matilda, with me." Up rode the squatter, mounted on his thoroughbred. Down came the troopers, one, two, three. "Where's that jolly jumbuck you've got in your tucker bag? You'll come a-waltzing Matilda, with me." Waltzing Matilda, waltzing Matilda "You'll come a-Waltzing Matilda, with me" "Whose that jolly jumbuck you've got in your tucker bag? You'll come a-waltzing Matilda, with me." Up jumped the swagman and sprang into the billabong. "You'll never catch me alive", said he. And his ghost may be heard as you pass by that billabong: "You'll come a-waltzing Matilda, with me." Waltzing Matilda, waltzing Matilda "You'll come a-waltzing Matilda, with me" And his ghost may be heard as you pass by that billabong: "You'll come a-waltzing Matilda, with me."
Öryrkjabandalag Íslands
Formaður frá 21. október 2017 er Þuríður Harpa Sigurðardóttir. Framkvæmdastjóri frá árinu 2021 er Eva Þengilsdóttir. Félagið er til húsa að Sigtúni 42, 105 Reykjavík. ÖBÍ réttindasamtök eru aðili að ýmsum alþjóðlegum samtökum fatlaðra, svo sem Handikaporganisasjonenes Nordiska Råd og European Disability Forum.
Lesja Úkrajínka
Hún var jafnframt virk í femínísku og pólitísku félagsstarfi og átti í slagtogi við marxista og jafnaðarmenn.
Æviágrip
Ættjarðarást Lesju og nýjungagirni hennar gagnvart erlendum menningarheimum gáfu henni þá hugmynd að stofna „Alheimsbókasafn“ fyrir úkraínska lesendur sem ætti að gera þeim kleift að kynnast menningararfi heimsins. Lesja Úkrajínka átti í nánu sambandi við Ívan Franko, sem bar hana saman við úkraínska þjóðskáldið Taras Sjevtsjenko. Hún tileinkaði honum ljóðið Tár-perlur árið 1891.
Hrappseyjarprentsmiðja
Upphaf prentsmiðjunnar
Ólafur Ólafsson Olavius fékk konungsleyfi til að stofna prentsmiðju í Skálholtsbiskupsdæmi með því skilyrði að þar yrði ekki prentað guðsorð, á því átti Hólaprentsmiðja einkarétt. Ólafur hafði áður látið prenta ýmis rit í Kaupmannahöfn, meðal annars fyrstu útgáfu Njálu. Ólafur fékk lán til tækjakaupa hjá Boga Benediktssyni í Hrappsey, sem jafnframt átti hlut í verksmiðjunni og var hún reist í eynni. Ári síðar keypti Bogi hlut Ólafs og átti prentsmiðjuna lengst af einn og rak ásamt náfrænda sínum Guðmundi Ólafssyni en Magnús Ketilsson, sýslumaður Dalamanna, stýrði hins vegar útgáfunni að mestu. Í þjóðsögum Jóns Árnasonar er sagt að Bogi hafi keypt prentsmiðjuhúsið á góðu verði eftir að maður hafði hengt sig í því og sumum þótti reimt þar. Dætur Boga áttu að hafa reynt eitt sinn að sofa þar, þegar gestanauð var mikil á Stafafelli en varð ekki svefnsamt.
Metrabylgja
Útsendingar á metrabylgju nást í meginatriðum í sjónlínu og stöðvast við hæðir og fjöll. Þær geta ferðast eilítið lengra en sjóndeildarhringurinn vegna endurkasts, eða allt að 160 km. Metrabylgjan er mest notuð fyrir FM-útvarp, sjónvarpsútsendingar, talstöðvarsamskipti á landi og sjó, stafrænar hljóðútsendingar, útvarpsmótöld og samskipti radíóamatöra. Flugumsjón notast líka við metrabylgju að hluta. Metrabylgjan er hæsta tíðnin sem hægt er að nota með litlum handsenditækjum.
Hárkolla
Um 1780 varð tíska hjá ungum mönnnum að púðra og lýsa upp eigið hár og eftir 1790 duttu hárkollur og hárkollupúður úr tísku nema hjá eldri mönnum og konum við hirðina.
Tókýó
Saga
thumb|Edó-kastali í Tókýó, aðsetur [[Japanska keisarafjölskyldan|japönsku keisarafjölskyldunnar]]
Eftir stríð
Á 8. áratugnum urðu miklir flutningar út sveitum í Japan til borganna og Tókýó var eitt af stærstu dæmunum um það. Borgin stækkaði hratt á 9. áratugnum og varð ein viðamesta borg í heimi en efnahagsbólan sem hafði byggst upp sprakk á 10. áratugnum með slæmum afleiðingum þó borgin héldi enn velli sem efnahagsleg höfuðborg Austur-Asíu en Hong Kong og Singapúr sækja að henni að því leyti.
20. mars 1995 framdi trúarlegi hryðjuverkahópurinn Aum Shinrikyo hryðjuverkaárás með saríngasi í neðanjarðarlestakerfi borgarinnar en það olli dauða 12 manns og særði þúsundir manna alvarlega.
Hverfi
Borginni er einnig skipt niður í minni hverfi. Dæmi um hverfi eru verslunarhverfin Akihabara, Ginza og Harajuku.
Langbarðar
Helsta heimildin um sögu Langbarða er Historia gentis Langobardorum eftir Pál djákna sem var rituð á árunum frá 787 til 796.
Danska
Þjóðtungur eða mállýskumunur
Ef farið væri eftir venjulegum reglum um skilgreiningu á sjálfstæðum málum mundu skandinavísku málin, danska, norska og sænska vera álitin mállýskuafbrigð af sameiginlegu tungumáli. Af sögulegum (meðal annars mörgum og löngum stríðum milli danaveldis og svía á 16. og 17. öld) og pólitískum ástæðum hafa þó skapast sérstakar reglur fyrir hvert mál um málfræði og orðaforða. Mælendur á dönsku, norsku og sænsku geta skilið megnið af máli hvers annars en kannanir sýna að Norðmenn eiga mun auðveldara með að skilja bæði dönsku og sænsku en Svíar og Danir hvorir aðra.
Söguágrip
Ein af þeim breytingum sem aðgreindi fornausturnorrænu (rúna- sænsku og dönsku) var hljóðbreyting tvíhljóðsins æi (fornvesturnorræna ei) í einhljóðið e, eins og í stæin yfir í sten. Þetta sést á rúnasteinunum þar sem á þeim eldri stendur stain og yngri stin. Einnig breytist au eins og í dauðr yfir í ø eins og í døðr. Á sama hátt breyttist tvíhljóðið øy (fornvesturnorræna ey) yfir í ø.
Framburður
Hljóðkerfið í dönsku er nokkuð sérstakt. Sérhljóð eru mörg, 16 að tölu, og með mismunandi lengd eru í dönsku 24 sérhljóða fónem. Nútímadanska einkennist af tilhneigingu til að sleppa hljóðum í talmáli.
FK Sūduva
Leikmenn
(fra FK Žalgiris) ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | (fra FK Žalgiris)
Eyjahaf
thumb|right|Kort af Eyjahafi Eyjahaf (stundum nefnt á íslensku Ægeushaf, Grikklandshaf eða Grikksalt í eldra máli; gríska: Αἰγαῖον Πέλαγος Aigaion Melagos; tyrkneska: Ege Denizi) er hafsvæði í austanverðu Miðjarðarhafi á milli Grikklands og Anatólíuskagans. Það tengist Marmarahafi og Svartahafi um Dardanellasund og Bosporussund. Í suðri afmarka Krít og Ródos hafið frá meginhluta Miðjarðarhafs.
Abdrabbuh Mansur Hadi
Æviágrip
Norður- og Suður-Jemen sameinuðust í eitt ríki árið 1990 en árið 1994 kom til borgarastyrjaldar þegar sunnanmenn reyndu að lýsa yfir sjálfstæði sínu á ný. Í stríðinu barðist Hadi með stjórn Ali Abdullah Saleh, forseta Jemen, og var útnefndur varnarmálaráðherra í stjórn hans. Eftir sigur þeirra í stríðinu var Hadi síðan útnefndur varaforseti Jemen árið 1994.
Haustið 2014 tókst uppreisnarher Hútí-fylkingarinnar að hertaka stóra hluta Jemen. Í byrjun árs hertóku Hútar höfuðborgina Sana, hnepptu Hadi í stofufangelsi og neyddu hann til að tilkynna afsögn sína úr embætti forseta. Hadi tókst hins vegar að flýja úr haldi til borgarinnar Aden, þar sem hann afturkallaði þvingaða afsögn sína og hóf að setja saman eigin ríkisstjórn. Í borgarastyrjöldinni sem fylgt hefur í kjölfarið nýtur stjórn Hadi alþjóðlegrar viðurkenningar og ríkulegs hernaðarstuðnings frá Sádi-Arabíu, sem óttast að Hútar njóti stuðnings keppinauta Sáda í Íran.
Ariana Grande
Fyrsta breiðskífa Grande var Yours Truly (2013) sem náði góðum vinsældum þar sem lagið „The Way“ komst í topp tíu á Billboard Hot 100. My Everything (2014) var önnur platan hennar og inniheldur hún lög í EDM stíl. Á plötunni má finna lögin „Problem“, „Bang Bang“ og „Break Free“ sem hlutu mikilla vinsælda. Þriðja platan, Dangerous Woman (2016), var fyrsta breiðskífa Grande til að lenda í fyrsta sæti í Bretlandi. Persónulegir erfiðleikar höfðu áhrif á fjórðu og fimmtu plötu hennar, Sweetener (2018) og Thank U, Next (2019), og eru lögin í stíl við trapp tónlistarstefnuna. Platan Thank U, Next sló ýmis met og varð hún mest streymda popp plata í útgáfuviku í sögu Bandaríkjanna. Einnig var hún tilnefnd sem breiðskífa ársins af Grammy-verðlaununum. Grande varð fyrsti einstaklings tónlistarmaðurinn til að eiga þrjú efstu lögin samtímis á Billboard Hot 100; „7 Rings“, „Break Up with Your Girlfriend, I'm Bored“ og „Thank U, Next“. Sjötta platan hennar, Positions (2020), náði fyrsta sæti í Bandaríkjunum og Bretlandi ásamt samnefnda laginu á plötunni.
Heilsa og einkatrú
Hún var alin upp sem rómversk-kaþólsk en hætti í trúnni þar sem hún stendur gegn afstöðu kirkjunnar gagnvart samkynhneigð, þar sem hálfbróðir hennar Frankie er samkynhneigður. Nokkur lög frá henni, eins og „Break Your Heart Right Back“, styðja réttindi hinsegin fólks. Hún hefur einnig staðið fyrir jákvæðu viðhorfi á tjáningu kynvitunds og kynhneigðar.
Steinsmárar
Nytjar
Melilotus tegundir eru étnar af lirfum sumra Lepidoptera tegunda, svo sem af ættkvíslinni Coleophora, til dæmis C. frischella og C. trifolii.
Handknattleiksárið 1980-81
IHF-forkeppni
Evrópska handknattleikssambandið ákvað að bæta við þriðju félagsliðakeppninni í karlaflokki, IHF-bikarnum eða Evrópukeppni félagsliða. Skyldi hún hefjast á leiktíðinni 1981-82. Í stað þess að úthluta sætinu til liðsins sem hafnaði í 2. sæti í 1. deild, líkt og flestar aðrar þjóðir, ákvað HSÍ að bjóða öllum liðunum í 1. deildarkeppninni að taka þátt í sérstakri keppni að loknu Íslandsmóti. Þróttarar neituðu að taka þátt, en hin liðin sjö léku einfalda umferð í móti sem tók rétt rúma viku. FH sigraði á fullu húsi stiga og öðlaðist því þátttökurétt í fyrsta IHF-bikarnum. Ef úthlutun Evrópusæta hefði verið með sama hætti hér og erlendis, hefði sætið komið í hlut Valsmanna.
Sýslumaður
Sýslur og sýslumenn eru ennþá til á Íslandi og í Færeyjum, en á hinum Norðurlöndunum urðu sýslurnar fljótlega formlega að lénum.
Eþíópía
Eþíópía (amharíska: ኢትዮጵያ Ityop'iya, tígrinja: ኢትዮጵያ, orómó: Itiyoophiyaa, sómalska: Itoobiya, afaríska: Itiyoophiyaa) er landlukt land í Austur-Afríku við horn Afríku með landamæri að Eritreu og Djíbútí í norðri, Súdan og Suður-Súdan í vestri, Kenía í suðri og Sómalíu í austri (Sómalílandi). Eþíópía er fjölmennasta ríki í heimi sem ekki á land að sjó. Landið er næstfjölmennasta ríki Afríku með yfir 109 milljón íbúa og það tíunda stærsta að flatarmáli í álfunni, yfir 1.104.300 km². Höfuðborgin er Addis Ababa. Hluti Eþíópíu er háslétta með fjallgarði í miðið sem skiptist í tvennt við Sigdalinn mikla. Vestan við dalinn er Afríkuflekinn og austan við hann er Sómalíuflekinn. Bláa Níl, önnur af tveimur meginkvíslum Nílar rennur úr Tanavatni í norðvesturhluta landsins. Talið er að nútímamenn hafi breiðst út um heiminn frá Sigdalnum mikla.
Forsaga
Sumir málfræðingar telja að fyrstu afróasískumælandi þjóðirnar hafi sest að á svæðinu á Nýsteinöld og komið þangað frá Nílardal eða Austurlöndum nær. Aðrir telja að málaættin hafi þróast við Horn Afríku og breiðst þaðan út.
Árið 2019 uppgötvuðu fornleifafræðingar 30.000 ára gamlan helli með mannvistarleifum frá Miðsteinöld við Fincha Habera í Balefjöllum í 3.469 metra hæð yfir sjávarmáli. Í þeirri hæð geta menn þjáðst af súrefnisskorti og veður orðið ofsafengið. Í grein sem birtist í tímaritinu Science er hellirinn elsta dæmið um mannabústað í mikilli hæð sem fundist hefur. Þúsundir dýrabeina, hundruð steinverkfæra og gömul eldstæði fundust. Mennirnir reyndust hafa borðað risablindrottur meðal annars.
Persepólis
thumb|right|Þjóðahliðið í Persepólis. Persepólis (úr grísku, Περσέπολις; fornpersneska: 𐎱𐎠𐎼𐎿, Pārsa), stundum nefnd Persaborg eða Persagarður á íslensku, var höfuðborg Akkamenídaveldisins, um 550-330 f.Kr. Borgarrústirnar eru 60 km norðaustan við írönsku borgina Shiraz í Farshéraði. Elstu mannvistarleifar í borginni eru frá 515 f.Kr. Borgin var skráð á Heimsminjaskrá UNESCO árið 1978.
Norræni fjárfestingarbankinn
Norræni fjárfestingarbankinn (NIB) er alþjóðleg fjármálastofnun sem var stofnuð 1975 af Norðurlöndunum fimm. Eystrasaltslöndin þrjú bættust í hóp eigenda bankans 2005.
Bamberg
Lega
Bamberg liggur við ána Regnitz norðarlega í Bæjaralandi. Næstu borgir eru Nürnberg til suðurs (50 km), Würzburg til vesturs (70 km) og Bayreuth til austurs (40 km).
Söguágrip
thumb|Í dómkirkjunni hvíla konungur, keisari og biskupar thumb|Bamberg 1617 Ekki er vitað nákvæmlega hvenær Bamberg myndaðist, en borgin kemur fyrst við skjöl 902 og kallast þá Castrum Babenberch (kastalavirkið Babenberch). Það tilheyrði Babenberg ættinni sem dó út á þeirri öld og varð virkið þá eign konungs og keisara. 1007 stofnað Hinrik II keisari biskupsdæmi í Bamberg og í kjölfarið var dómkirkjan fræga reist. Síðan þá hefur Bamberg verið sjálfstætt furstadæmi í ríkinu, stjórnuð af biskupum. Í janúar 1430 ruddust hússítar frá Bæheimi að borgarhliðunum. Biskup flúði til Austurríkis og allir heldri íbúar flúðu sömuleiðis. Hússítar létu borgina hins vegar í friði, þannig að almúginn sem eftir varð notaði tækifærið og rændi klaustrin og hús hinna ríku. Á 17. öld varð Bamberg nokkurs konar miðstöð fyrir galdraofsóknir. Á tímabilinu 1612-1618 voru hvorki meira né minna en 300 manns brenndir í báli, þar á meðal borgarstjórinn sjálfur. Bamberg kom nokkuð við sögu í öllum helstu stríðum í ríkinu. Borgin skemmdist verulega af Svíum í 30 ára stríðinu, af Prússum í 7 ára stríðinu og af Frökkum í Napoleonstríðunum. 1802 hertók Bæjaraland borgina með aðstoð Frakka. Furstabiskupinn Christoph Franz von Buseck sagði af sér og endaði þar með stjórn biskupanna. Bamberg varð eftir það bærísk borg. Í heimstyrjöldinni síðari slapp Bamberg við allar loftárásir, en var hertekin af bandarískum her 1945. Árið 1993 var miðborg Bamberg sett á heimsminjaskrá UNESCO.
Íþróttir
Körfuboltalið borgarinnar (sem nokkrum sinnum hefur skipt um nafn á síðustu árum) varð þýskur meistari 2005 og 2007, auk þess bikarmeistari 1992. Áhangendur liðsins eru þekktir fyrir ofuráhuga og læti. Í körfuboltaheiminum er borgin Bamberg því oft kölluð ‘Freak-City.’
Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2020
Yfirlit
Kosningabaráttan litaðist einnig af umræðu um kerfisbundna kynþáttamismunun í Bandaríkjunum í kjölfar mótmæla bandarískra blökkumanna sem hófust í maí eftir að lögreglumenn í Minnesota drápu blökkumann að nafni George Floyd að tilefnislausu. Morðið á Floyd og mótmælin sem fylgdu í kjölfarið hafa leitt til deilna um það hvort rétt sé að endurskipuleggja eða draga úr fjármagni til bandarískra lögreglumanna eða hvort nauðsynlegt sé sem aldrei fyrr að viðhalda lögum og reglu til að koma í veg fyrir óeirðir og skemmdarverk.
Kappræður
Ellefu forsetakappræður voru haldnar milli frambjóðenda Demókrataflokksins. Tólfta kappræða var ráðgerð, en henni var aflýst eftir að Bernie Sanders dró framboð hans til baka.
Varaforsetakjör
Joe Biden opinberaði Kamala Harris sem varaforsetaefni hans þann 11. ágúst 2020. Hann hafði áður opinberað að varaforsetaefni hans mun vera kona.
Flokksþing
Repúblikanaflokksþingið var haldið frá 24. ágúst til 27. ágúst 2020.
Nepölsk rúpía
Allt til 1994 var nepalska rúpían fest við indverska rúpíu á genginu 1,45 á móti 1. Frá 1994 hefur gengið verið 1,60 á móti 1.
Fáni
thumb|right|[[Þríhyrningur þingsins í Canberra í Ástralíu.]]
Vatnsafl
Vatnsafl virkjað
Sú orka sem fæst úr vatnsföllum er mæld í wöttum(w) og orkumagnið ræðst að stærstum hluta af því vatnsmagni sem er á ferðinni og eins af fallhæð vatnsins. Einföld jafna fyrir orkuna sem fæst er P=kQH, þar sem P stendur fyrir aflið, k er fasti, Q er vatnsmagn í lítrum/sek og H stendur fyrir fallhæð.
Það fer eftir veðurfari hversu mikið rafmagn er hægt að framleiða. Þegar vel árar í vatnsbúskap er hægt að framleiða rafmagn umfram það sem mannvirkjunum er ætlað að skila árlega. Þetta rafmagn er selt á lægra verði til fyrirtækja gegn því að skerða megi afhendingu þegar illa árar í vatnabúskapnum. Ótryggt rafmagn er einkum selt til þeirra sem annars nota innflutt eldsneyti til hitunar. Dæmi um slíkt eru fiskimjölsverksmiðjur en þær geta skipt yfir í olíukyndingu á bræðsluofnum ef rafmagnið þverr.
Umhverfisáhrif vatnsaflsvirkjana
Vatnsföll eru virkjuð annaðhvort með straumvirkjun eða stífluvirkjun en alltaf þarf þó að koma fyrir stöðvarhúsi og setja upp túrbínur sem virkja vatnsaflið. Til viðbótar þá þarf fyrir stífluvirkjun að byggja stíflu fyrir lón. Þetta skapar mikið rask í umhverfinu og fórnarkostnaður umhverfissins getur verið mjög mikill. Til þess að átta sig betur á umfangi vatnsaflsvirkjana höfum við gott dæmi á Íslandi.
Sjónræn áhrif af Kárahnjúkavirkjun eru sem dæmi: mannvirki; einkum stíflur, vegir og skurðir, haugsvæði og efnisnámur, miðlunarlón sem skapa nýtt og breytt landslag, breytilegt fjöruborð lóna, einkum Hálslóns, sem veldur fokhættu úr strandsvæðum og getur birgt sýn til landsins, minna og tærara vatn neðan stíflumannvirkja að stöðvarhúsi, sem kemur fram í skertu rennsli fossa og minni dyn í gljúfrum, dekkra vatn neðan stöðvarhúss vegna aukins magns uppleystra efna, breytingar á rennsli jökulánna í byggð, ýmist til aukins eða minna vatns, aurar Jökulsár á Dal gróa upp þar sem áin fær afmarkaðan farveg, neikvæð hughrif vegna skerðingar á víðernum.
Straumvirkjanir og fallvatnsvirkjanir
Vatnsaflsvirkjunum er skipt í þrennt:
Þang
Margar tegundir þangs hafa verið nýttar sem áburður, fóður, eldsneyti og í iðnaði. Þang var notað til framleiðslu sóda í byrjun 17. aldar, sem var notaður bæði í sápugerð og til glergerðar. Síðar var það notað til joðframleiðslu, þar til mikil eftirspurn hófst eftir gúmmíefnum úr þörungum sem farið var að nota í matvælaiðnaði. Eins og úr þara og öðrum brúnþörungum, er gúmmíefnið algín unnið úr þangi.
Héruð Kína
Sjálfstjórnarhérað
Sjálfstjórnarhéruðin (kínverska: 自治区; rómönskun: zhíxiáshì;) eru fimm talsins: Guangxi, Innri-Mongólía, Ningxia, Shinjang og Tíbet. Þau hafa takmarkaða heimastjórn.
Sparnaðarbandalagið
Saga
Jón Magnússon leiddi framboðslista í landskjöri árið 1922 sem studdur var af Sparnaðarbandalaginu en er oft kenndur við Heimastjórnarflokkinn, sem þá hafði í raun lognast út af. Fyrir Alþingiskosningarnar 1923 stóð Sparnaðarbandalagið að framboði Borgaraflokksins sem var kosningabandalag hægrimanna.
Héruð Kína
Sérstjórnarhérað
== Listi yfir héruð (íbúarfjöldi 2020) ==
Sívaliturn
right|thumb|[[:de:Adi Holzer|Adi Holzer: Rundetårn 1999.]] thumb|right|Sívaliturn í Kaupmannahöfn Sívaliturn (danska: Rundetårn) er sívalur turn, sem stendur við Købmagergade (áður Kjødmangergade) í miðborg Kaupmannahafnar í Danmörku. Turninn var byggður sem stjörnuathugunarstöð í stjórnartíð Kristjáns IV, á árunum 1637 til 1642 ásamt Þrenningarkirkjunni og fyrsta háskólabókasafninu. Upp turninn liggur, í stað tröppugangs, breiður vegur, 209 metrar að lengd sem fer sjö og hálfan hring um turninn þar til komið er á toppinn.
Judah Löw
Judah Löw (f. um 1520, d. 17. september 1609 í Prag) er þekktur meðal fræðimanna um gyðingdóm sem Löw rabbíni eða „Maharal af Prag“ (eða einfaldlega „Maharal“), en það er skammstöfun fyrir „Moreinu ha-Rav Löw“ (ísl. „kennari okkar, Löw rabbíni“).
Ingibjörg Hákonardóttir af Noregi
Seinna hjónaband og ekkjuár
Báðir synir Ingibjargar og Knúts Porse dóu úr Svarta dauða 1350, rúmlega tvítugir, og varð hún þá hertogaynja af Hallandi. Hún dó 1361.
Regnskógur
thumb|right|Regnskógur í Malasíu. thumb|Hitabeltisregnskógar. thumb|Tempraðir regnskógar. Regnskógur er skógi vaxið búsvæðabelti þar sem meðalúrkoma er meiri en 1500 mm á ári og er meiri en uppgufun. Einkenni regnskóga er gríðarlega fjölbreytt lífríki bæði jurta og dýra. Aðeins 6% jarðar eru þakin regnskógi en helmingur allra dýra- og jurtategunda heims lifir þar. Regnskógar framleiða úðaefni sem eru mikilvæg fyrir skýjamyndun og hafa þannig áhrif á hitastig á jörðinni. Að auki taka regnskógar upp mikið af koltvísýringi og framleiða súrefni og hafa þannig mikil áhrif á samsetningu andrúmsloftsins.
Gísley
Gísley er íslenskt kvenmannsnafn.
Handknattleiksárið 1981-82
1. deild
Víkingar urðu Íslandsmeistarar í meistaraflokki karla, eftir sigur á FH-ingum í lokaleik mótsins. Keppt var í átta liða deild með tvöfaldri umferð.
3. deild
Ármann sigraði í 3. deild, en þjálfari liðsins var Bogdan Kowalcsyk. Grótta fylgdi Ármenningum upp í 2. deild. Keppt var í 10 liða deild með tvöfaldri umferð.
Evrópukeppni meistaraliða
Víkingar kepptu í Evrópukeppni meistaraliða. Þeir hófu keppni í 16-liða úrslitum en töpuðu fyrir Atlético Madrid.
Bikarkeppni HSÍ
Undanúrslit
Úrslit
Eyvindur hani
Eyvindur hani var landnámsmaður í Eyjafirði. Landnáma segir að hann hafi verið af göfugum ættum og hann var frændi Öndóttssona, Ásgríms og Ásmundar, sem námu land í Kræklingahlíð.
Eyvindur kom til Íslands seint á landnámsöld og gáfu frændur hans honum land. Í Landnámu segir að hann hafi búið í Hanatúni, sem síðar hafi kallast Marbæli. Hvorugt bæjarnafnið er nú þekkt á þessum slóðum en líklega hefur land Eyvindar verið í ysta hluta Kræklingahlíðar. Hann var kallaður Túnhani. Kona hans var Þórný, dóttir Stórólfs Öxna-Þórissonar, og var sonur þeirra Snorri Hlíðmannagoði.
Metropolitan-leið
Metropolitan-leið er leið neðanjarðarlestakerfis Lundúnaborgar. Hún er fjólublá á litinn á korti kerfisins.
Jón Arnór Stefánsson
2006-2007: ...og Ítalía aftur
Þann 12. febrúar 2007 samdi Jón Arnór við ítalska liðið Lottomatica Roma til loka tímabilsins 2008. Vistaskiptin tóku þegar gildi og hélt Jón Arnór til Ítalíu daginn eftir að samningurinn var undirritaður.
Støren
thumb|Støren thumb|Støren stöð Støren er þéttbýli og stjórnsýslumiðstöð sveitarfélagsins Midtre Gaulda l í Þrændalögum í Noregi. Í byggð eru 2.306 íbúar og í sveitarfélaginu 6.102 (2022). Vegir E6 og Fv 30 mætast við Støren. Á Støren stöðinni mætast járnbrautarlínurnar Dovrebanen og Rørosbanen. Støren er staðsett um það bil 50 kílómetra suður af Þrándheimi.
Albrekt af Mecklenburg
Albrekt var næstelsti sonur Albrekts mikla hertoga af Mecklenburg og Eufemíu Eiríksdóttur, systur Magnúsar smeks, konungs Noregs og Svíþjóðar. Þegar kom fram yfir 1360 var mikil óánægja í Svíþjóð með stjórn Magnúsar; aðalsmenn risu gegn honum en hann hrakti marga þeirra í útlegð 1363.
Stikilberja-Finnur
Sagan er sögð í fyrstu persónu en sögumaðurinn er Stikilberja-Finnur, vinur Tuma litla sem er sögumaður bókarinnar Sagan af Tuma litla, sem er annað ritverk eftir Mark Twain. Sagan gerist skömmu fyrir Þrælastríðið og annar vinur Stiklaberja-Finns í sögunni er þræll á flótta.
Stikilberja-Finnur og ævintýri hans kom út í íslenskri þýðingu Kristmundar Bjarnasonar árið 1945.
Styrgerður
Styrgerður er íslenskt kvenmannsnafn.
Les Marais du temps
Söguþráður
Sprenging á sér stað í kjallara veitingahúss í Les Marais-hverfinu (Mýrinni) í Parísarborg. Í rústunum kemur í ljós bók á dulmáli með skilaboðum um að koma henni til Sveppagreifans. Bókin hefur að geyma skilaboð frá Zorglúbb sem farið hafði aftur í tímann, en er fastur í Parísarborg árið 1865.
Ásgeir Ásgeirsson
Æviágrip
Eftir að Ásgeir lauk guðfræðinámi bauðst honum að gerast prestur að Skútustöðum en Þórhalli Bjarnasyni biskupi, föður Dóru, fannst Ásgeir of ungur til að taka við prestakalli, og neitaði því að vígja hann. Til sárabóta réð Þórhallur Ásgeir þess í stað sem ritara sinn og Ásgeir gegndi því starfi til ársins 1916 en hélt síðan til Kaupmannahafnar til þess að stunda framhaldsnám í guðfræði. Á árum sínum í Kaupmannahöfn missti Ásgeir smám saman metnað fyrir guðfræðinni og afþakkaði tilboð Nathans Söderblom, erkibiskups Uppsala, um að taka við prestakalli í umdæmi hans. Ásgeir sneri heim til Íslands árið 1917 og kvæntist Dóru, unnustu sinni.
Októberbyltingin
Hún er kölluð svo vegna þess að hún fór fram í október skv. júlíanska tímatalinu sem þá var í gildi í Rússlandi en samkvæmt gregoríska tímatalinu var dagsetninginn 7. nóvember, og er miðað við þann dag þegar byltingarinnar er minnst. Októberbyltingin var vopnuð uppreisn í Petrograd (núna Sankti Pétursborg) og kom í kjölfar Febrúarbyltingarinnar sem hafði gerst sama ár. Októberbyltingin, steypti af stóli bráðabirgðastjórn Aleksandr Kerenskij og færði völdin í hendur ráða sem var stjórnað af bolsévikum. Í kjölfar byltingarinnar kom fram nýtt stjórnarkerfi byggt á nýjum hugmyndum sem leiddi af sér stofnun Sovétríkjanna.
Útkoman
Októberbyltingin árið 1917 hafði í för með sér nýtt ríki byggt á nýjum hugmyndum og var strax farið í róttækar breytingar á stjórn landsins þar sem gamla kerfið var skipulagt rifið niður. Nýja kerfið byggðist á ráðum (soviet= rússneska yfir ráð) sem unnu saman með stórum samtökum vinnandi manna til dæmis verkalýðsfélögum. Aðalvaldhafinn var svo Rússneska þing ráðanna.
Hútí-fylkingin
Saga
Í janúar árið 2021 lýsti ríkisstjórn Bandaríkjanna því yfir að Hútí-fylkingin yrði formlega skilgreind af ríkinu sem hryðjuverkasamtök. Ákvörðunin sætti talsverðri gagnrýni, meðal annars af hálfu Matvælaáætlunar Sameinuðu þjóðanna, þar sem talið var líklegt að skilgreiningin myndi erfiða innflutning á matvælum og hjálpargögnum til stríðshrjáðra borgara sem búa á yfirráðasvæði Húta í Jemen. Þessi sjónarmið leiddu til þess að Hútar voru teknir af hryðjuverkalistanum í febrúar sama ár eftir stjórnarskipti í Bandaríkjunum.
Phytomyza ranunculi
Phytomyza ranunculi er flugutegund í ættinni Agromyzidae. Hún finnst á norðurslóðum Evrasíu.
Sníkjutegundir
Lirfur P. ranunculi eru mjög í hættu fyrir sníkjum af öðrum skordýrategundum. Allt að 75% af öllum skoðuðum púpum hafa verið með sníkjudýr.
Norðurlandskjördæmi eystra
Við breytingu á kjördæmaskipan árið 1999 voru Norðurlandskjördæmi eystra og Austurlandskjördæmi sameinuð í eitt Norðausturkjördæmi, utan hvað Siglufjörður varð hluti Norðausturkjördæmis, en hafði áður verið í Norðurlandskjördæmi vestra, og Austur-Skaftafellssýsla, sem verið hafði hluti af Austurlandskjördæmi, varð hluti af Suðurkjördæmi.
Afhending
Dæmi um afhendingu:
Ganga
Dýr með litlar fætur eru oft sögð skríða, s.s. skordýr.
Leikrit
Leikrit eða leikverk er verk sem sett er upp í leikhúsi og er leikið fremur en lesið. Oftast er leikritið samið sem texti af leikskáldi og síðan tekið og sett upp sem leiksýning af leikstjóra sem túlkar textann.
Tungumál í útrýmingarhættu
UNESCO skiptir tungumálum í fimm flokka eftir líkum á útrýmingu: „öruggt“, „viðkvæmt“ (ekki talað af börnum heima fyrir), „örugglega í útrýmingarhættu“ (ekki talað af börnum), „í verulegri útrýmingarhættu“ (aðeins talað af eldri kynslóðum) og „í mikilli útrýmingarhættu“ (talað af nokkrum úr eldri kynslóðunum, oftast ekki reiprennandi). Málfræðingurinn Michael E. Krauss bjó til annað flokkunarkerfi þar sem tungumál er talið „öruggt“ ef líkur eru á því að börn tali það eftir 100 ár, „í útrýmingarhættu“ ef líkur eru á því að börn tali það ekki eftir 100 ár (60–80% tungumála eru í þessum flokki) og „dauðvona“ ef börn tala það ekki í dag.
Kristján Eldjárn
Kristján Þórarinsson Eldjárn (fæddur á Tjörn í Svarfaðardal 6. desember 1916 – dáinn 14. september 1982) var íslenskur fornleifafræðingur og þriðji forseti Íslands árin 1968 – 1980. Foreldrar hans voru hjónin Þórarinn Kr. Eldjárn, bóndi og kennari á Tjörn, og Sigrún Sigurhjartardóttir. Kristján lauk fyrrihlutaprófi í fornleifafræði frá Kaupmannahafnarháskóla en lærði síðan íslensk fræði við Háskóla Íslands. Hann lauk doktorsprófi árið 1957 og nefnist ritgerð hans Kuml og haugfé í heiðnum sið á Íslandi.
Forsetatíð (1968–1980)
thumb|right|Kristján heilsar [[Ólafur 5.|Ólafi 5. Noregskonungi.]] thumb|right|Kristján ásamt [[Jóhann Svarfdælingur|Jóhanni Svarfdælingi.]] Kristján bauð sig fram í forsetakosningum Íslands árið 1968. Kristján hafði verið tregur til að fara í framboð en menn á borð við Eystein Jónsson, Lúðvík Jósepsson og Stefán Jóhann Stefánsson nauðuðu í Kristjáni að bjóða sig fram þar til hann lét loks til leiðast. Þessir menn vildu fyrir alla muni forðast það að Gunnar Thoroddsen, varaformaður Sjálfstæðisflokksins og tengdasonur Ásgeirs Ásgeirssonar fráfarandi forseta, yrði kjörinn forseti. Gunnar mældist í fyrstu með langmest fylgi í skoðanakönnunum og þótti sjálfsagður arftaki Ásgeirs og Sveins Björnssonar á forsetastól. Eftir að þeir Kristján lýstu báðir formlega yfir framboðum sínum breyttust vindarnir hins vegar fljótt. Kristjáni var stillt upp sem alþýðlegum menntamanni sem nyti nánari tengsla við land og þjóð en atvinnustjórnmálamaðurinn Gunnar. Á kjördag vann Kristján öruggan sigur gegn Gunnari með um tveimur þriðju atkvæða.
Ríma
Talið er að rímnaflokkar hafi frá upphafi verið skráðir beint á bók um leið og þeir voru ortir. Þó vera megi að fólk hafi getað lært rímur utan að og flutt þær eftir minni tilheyra þær almennt séð ekki munnlegri hefð, ólíkt t.d. íslenskum þjóðkvæðum sem lifðu á vörum manna um aldir áður en þau voru skrásett.
Pétur Guðmundsson
Pétur Karl Guðmundsson, fæddur 30. október 1958 í Reykjavík, var fyrsti íslenski körfuknattleiksmaðurinn til að ganga til liðs við NBA lið. Það var árið 1981 sem hann var valinn í þriðju umferð nýliðavalsins og samdi í kjölfarið við Portland Trail Blazers. Seinna lék hann með Los Angeles Lakers og San Antonio Spurs.
Heiti og kenningar
Kenningar
Kenning er samsetning tveggja eða fleiri orða, þar sem stofni eru veittar einkunnir sem skýra hvað við er átt.
Önnur algeng aðferð er að bregða upp myndlíkingu. Þá er til dæmis „hjörva viður“ tré sem hefur sverð í stað greina, það er að segja hermaður, það er að segja karlmaður. „Bryggja bauga“ er eitthvað sem baugar (skartgripir) liggja á, það er að segja kona. „Hófa hreinn“ er hreindýrstarfur sem er með hófa, það er að segja hestur.
Glóbjört
Glóbjört er íslenskt kvenmannsnafn.
Alþýðulýðveldið Donetsk
Ríkisstjórn Úkraínu hefur ekki viðurkennt sjálfstæði Donetsk og lítur á ríkið og leiðtoga þess sem uppreisnarmenn. Þorri alþjóðasamfélagsins skilgreinir Donetsk jafnframt sem hluta af Úkraínu. Rússland varð fyrst ríkja til að viðurkenna sjálfstæði Donetsk þann 21. febrúar 2022. Alþýðulýðveldið Donetsk er þátttakandi í innrás Rússa í Úkraínu sem hófst 24. febrúar 2022.
Vanadín
Saga
Andrés Manuel del Río uppgötvað vanadín í Mexíkó árið 1801. Hann kallaði efnið „brúnt blý“. Svíinn Nils Gabriel Sefström gaf málmi þessum sitt núverandi nafn eftir Vanadís sem var annað heiti fyrir Freyju.
Spergill
Asparagus Szparag
Skátafélagið Kópar
Saga Skátafélagsins Kópa
Það kom svo tímabil í félaginu þar sem ekki var mikil virkni og var það aðallega vegna húsnæðisvandræða. 1957 verða enn félagsforingjaskipti, en þá tók Friðrik. Haraldsson við því starfi. Hann endurreisti félagið og var félagsforing þessi í tæplega tvo áratugi. Um svipað leyti tók Kársnesskólinn til starfa og fengu Kópar þá að nota herbergi í kjallaranum þar. Félagið flakkaði svo á milli húsnæða í nokkur ár. Það var við Hábraut í nokkur ár og fékk einnig afnot af herbergjum í félagsheimili Kópavogs og kennslustofum í gagnfræðaskólanum og árið 1968 var íbúðarhúsnæði að Hraunbraut 43 leigt. Loks árið 1970 var keypt hús við Borgarholtsbraut 7 sem var íbúðarhús með stórum bílskúr. Þegar gaus í Vestmannaeyjum árið 1973 var skátaheimilið lánað Vestmannaeyingum og allar eigur félagsins fluttar í bílskúrinn. Þá gerðist það leiðinlega óhapp að það kviknaði í skúrnum og því brunnu mörg mikilvæg gögn Kópa. Borgarholtsbrautin var húsnæði félagsins þar til það fluttu í núverandi húsnæði. Það húsnæði kom til á fimmtíu ára afmæli félagsins þegar félagið fékk vilyrði um lóð frá Kópavogsbæ og það tók níu ár að koma því upp. Nýtt skátaheimili var vígt árið 2005.
Skátaskálar Kópa
Skátafélagið Kópar á tvo skátaskála sem leigðir eru út til almenningsnota ásamt því að skátar félagsins nýta þá í útilegur og dagsferðir.
Landsvirkjun
Saga
Landsvirkjun var stofnuð af íslenska ríkinu og Reykjavíkurborg 1. júlí 1965. Þá féll í skaut Landsvirkjunar fyrirtækið Sogsvirkjun sem var helmingafélag  ríkisins og Reykjavíkurborgar. Það fyrirtæki átti og rak aflstöðvarnar við Sogið: Ljósafossstöð, Steingrímsstöð og Írafossstöð. Fyrst um sinn beitti Landsvirkjun sér eingöngu á Suðvestur- og Vesturlandi. Fyrsta stórframkvæmd Landsvirkjunar var bygging Búrfellsvirkjunar sem lauk á árunum 1969-70. Þá byggði Landsvirkjun Sigölduvirkjun á árunum 1973-77. Árið 1977 hófust framkvæmdir við Hrauneyjafossvirkjun og var hún tilbúin 1981.
Umhverfi
Landsvirkjun er með vottað umhverfisstjórnunarkerfi samkvæmt alþjóðastaðlinum ISO 14001 og hefur farið í gegnum ferli sem felur í sér stefnumótun á sviði umhverfismála og ítarlega skoðun á hvaða umhverfisáhrif starfsemi fyrirtækisins hefur.
Jean-Baptiste Colbert
Endurbæting á skattkerfinu
Colbert lagði mikið í að endurbæta skattkerfið þar sem hann taldi að það þurfti að gera breytingar á því hvernig skattlagt væri á einstaklinga. Skattkerfið var þannig að það var lagður skattur á einstaklinga sem kallaðist “taille” og konungurinn fékk nánast allann þann skatt greiddann til sín. Skatturinn var ekki hlutfall af tekjum eins og við þekkjum í dag heldur var ákveðin upphæð ákvörðuð í hverju héraði fyrir árið af konungsráðinu og upphæð skattsins var byggð á persónulegum auði fólks. Eitt af því sem Colbert gagnrýndi í tengslum við skattkerfið var það að það voru menn undanþegnir sköttunum. Skatturinn var einungis greiddur af almenningi sem átti minna en þriðjung jarðarinnar. Því ákvað hann að gera skattinn minna kúgandi og hann vildi skattleggja alla þá sem ætti að skattleggja. Hann endurskoðaði þá sem voru undanskildir skattinum og fékk því fleiri til þess að greiða skatt sem leiddi til þess að tekjurnar jukust hjá ríkinu.
Hitaveita
Nýting jarðhita
Í gegnum mannkynssöguna hefur hveravatn verið nýtt til þvotta og baða. Safnað var vatni úr heitum laugum og það kælt að hentugum hita eða blandað köldu vatni, og Snorralaug í Reykholti er þekktasta dæmið hér á landi. Rómverjar eru frægir fyrir sína baðmenningu, byggðu þeir jarðhitaböð þar sem heitar laugar voru og rústir þeirra eru sýnilegar á mörgum stöðum enn í dag. Margar aðrar þjóðir nýttu heitt uppsprettuvatn á sama hátt, til baða og þvotta. Ekki var það þó fyrr en í byrjun tuttugustu aldar að nýting jarðhitans hófst í meira mæli, fyrst smátt en óx með meiri skilningi á orkulindinni. Á Ítalíu voru fyrstu boranir á háhitasvæði í Lardarello í Toscanahéraði gerðar upp úr aldamótunum 1900. Boranir sýndu fram á að hiti jarðgufunnar í jarðhitageyminum var nógu hár til að framleiða mætti rafmagn með henni á hagkvæman hátt.
Kóreskt ginseng
Skammtastærðir
Skammtastærðir eru mismunandi eftir ástæðu og lengd notkunar. Skammtar fyrir skammtíma notkun hjá ungum og heilbrigðum einstaklingum er 0,5-1 g af rótinni daglega í tveimur skömmtum. Æskileg lengd á inntöku er 15-20 daga og það þurfa að líða allavega tvær vikur á milli kúra. Mælt er með því að taka skammtana að morgni tveimur tímum fyrir máltíð og að kvöldi þá tveimur tímum eftir máltíð. Langtíma skammtar fyrir eldra og/eða veikburða fólk er 0,4-0,8 g af rótinni daglega.
Hitaveita
Á Íslandi
Jarðhitasvæði hita um 89% af húsum á Íslandi. Stór hluti af hitaveitukerfi Íslands er frá lághitasvæðum, sem eru utan virka eldfjalla svæðisins, mörg þessara hitaveitukerfa hafa starfað í marga áratugi, í flestum tilfellum eru þetta vatn frá borholum en dæmi eru um sjálfrennandi uppsprettur sem enn eru notaðar. Hitaveitukerfi Reykjavíkur er stærsta hitaveitu dreifikerfi sinnar tegundar í heiminum, það byrjaði smátt um 1930 en í dag þjónar það Reykvíkingum og nágrannabyggðum, alls um 58% af íbúum Íslands. Orkuveita Reykjavíkur nýtir 3 lághitasvæði, nokkur vandamál hafa komið upp við virkjun þessara svæða eins og þrýstingsfall vegna ofnýtingar, kaldavatnsinnflæði, og sjóinnflæði. Ekkert hitaveitukerfanna hefur hætt vinnslu, og lausnir hafa fundist á þessum vandamálum. Meðal lausna er bæting á nýtingu hitakerfanna, dýpri og nákvæmari borun, ný borunarmarkmið og ný svæði, og niðurdæling, ásamt tæknilegum lausnum á yfirborði. Þessi langa reynsla gefur mikilvæga þekkingu á sjálfbærri hitaveitu. 22 hitaveitur eru í almennings eða í einkaeign, sem starfa í 62 aðskildum hitaveitukerfum eða veitum. Stærsta hitaveitan er í Reykjavík og þjónar 180.000 íbúum. Heildar orkunotkun árið 2009 er 12 PJ/ á ári. Tvær aðrar hitaveitur þjóna 18.000 – 20.000 íbúum, meðan hinar 59 eru tiltölulega smáar, og veita hita til íbúa nokkur þúsund manna byggða niður í fámenn sveitafélög. Þeirra orkunotkun á ári er frá 5- 500 TJ/á ári (1 TJ = 1012 J). Til viðbótar koma svo einkareknu hitaveiturnar sem eru í strábýli og þjóna oft 10 eða 20 sveitabæjum, þessar einkareknu hitaveitur þjóna um það bil 4000 íbúum.
Gunnar Úlfljótsson
Gunnar Úlfljótsson var landnámsmaður í Eyjafirði og tengdasonur Helga magra.
Króm
Almennir eiginleikar
Króm er stálgrár, harður málmur sem tekur á sig mikinn gljáa, er sambræðanlegur með erfiði og er þolinn gagnvart tæringu og mettingu.
İzmit
thumb|right|Osman Gazi-brúin yfir İzmit-flóa. İzmit, áður Níkómedía, er höfuðstaður Koaceli-héraðs í Tyrklandi. Borgin stendur við İzmit-flóa við Marmarahaf um 100 km austan við Istanbúl á norðvesturströnd Anatólíu. Íbúar eru um 300 þúsund. Borgin á sér langa sögu sem hafnarborg.
Ull
Vinnsla ullar á Íslandi
Togið sem tekið var ofan af ullinni var vel nýtt. Togið var spunnið ýmist á rokk eða halasnældu í mismunandi grófan þráð eftir notkun en togþráðurinn var venjulega þrinnaður. Togþráðurinn var til dæmis notaður til að verpa skinnskó, í snjósokka eða ytri sokka (togsokka) og einnig voru búin til úr honum hrognkelsanet.
Eiginleiki ullar
Áhrif raka og hita á ull eru sérstök. Raki og hiti gera ull þjála, sé þrýstingi beitt má móta hana. Hún geymist lengi óskemmd ef hitastig er eðlilegt og rakastig minna en 65%.
Íslensk ull
Þelhárin í íslensku ullinni eru frábrugðin öðrum vegna þess að þau eru óreglulega liðuð. Til dæmis verður þelþráður úr íslenskri ull fyrirferðameiri en þráður úr jafn mörgum hárum af merinólull því hárin falla ekki þétt hvert að öðru í þræði. Þelhárið heldur einnig meira lofti og einangrar betur en þráður úr merinóull.
Ull á alþjóðlegum markaði
Ull er seld á mismunandi hátt. Flestir fjárbændur hafa ekki nægilega mikið af ull til þess að geta selt hana beint til verslana eða vöruhúsa. Vöruhúsin vilja flokka ullina eftir gæðum og tegundum en til þess að það sé hægt þarf að hafa mikið magn af ull. Það eru fáir sem geta framleitt svo mikið af ull þannig að margir bændur í Bandaríkjunum sameina ullina sína til þess að geta markaðssett hana. Í þessari sameiginlegu ullarsölu er nægilegt magn af ull til að flokka hana eftir gæðum og tegundum. Í sumum vöruhúsum er ullin seld á uppboðum fyrir ákveðna kaupendur.
FK Smiltene/BJSS
FK Smiltene/BJSS er Lettneskt knattspyrnufélag með aðsetur í Smiltene. Það spilar í 1. deild Lettlands sem heitir '''1. līga'''.
Roger Westman
Arkitektúr
Westman var menntaður við Architectural Association í London. Á meðal verka Westmans má nefna Central Hill Estate í London og hús í Kaupmannahöfn og Stokkhólmi. Westman hélt fyrirlestra í ýmsum arkitektaskólum, þar á meðal Architectural Association, Tækniháskólinn í Vín, Konunglega danska listaakademíuna og ETH Zürich í Sviss. Hann skrifaði um byggingarsögu, einkum þýska arkitektúr 20. aldar.
Handknattleiksárið 1982-83
1. deild
Fallkeppni
Evrópukeppni félagsliða
FH-ingar kepptu í Evrópukeppni félagsliða. Þeir sátu hjá í fyrstu umferð og féllu úr keppni í 16-liða úrslitum.
Bikarkeppni HSÍ
8-liða úrslit Undanúrslit Úrslitaleikur
Iðunn (norræn goðafræði)
thumb|right|Iðunn með gullepplin. Iðunn er gyðja í norrænni goðafræði sem gegnir því hlutverki að gæta gulleplanna sem tryggja goðunum eilífa æsku. Iðunn er kona skáldskaparguðsins Braga.
Landskjör
Landskjör 1916
Mikið var um útstrikanir, einkum hjá kjósendum Heimastjórnarflokksins. Þær höfðu þau áhrif að Guðjón Guðlaugsson færðist upp fyrir Guðmund Björnsson á lista, auk þess sem Sigurjón Friðjónsson færðist úr fimmta sæti upp fyrir Bríet Bjarnhéðinsdóttur, en Bríet varð með þessu fyrsta konan til að bjóða sig fram til Alþingis. Útstrikanir þessar reyndust afdrifaríkar því Sigurjón settist síðar á þing sem varamaður Hannesar, Bríet hefði því orðið fyrsta konan á þingi ef listarnir hefðu staðið óbreyttir.
Landskjör 1922
Fimm flokkar eða stjórnmálahreyfingar buðu fram í landskjörinu 1922. Áhuginn var meiri en sex árum fyrr, en meira en 40% kosningabærra tóku þátt. Kosið var um þrjú þingsæti til átta ára og voru ýmsir af kunnari stjórnmálaleiðtogum landsins í framboði.
Stífla
thumb|right|[[Hooverstíflan í Kolóradófljóti í Bandaríkjunum er bogastífla úr járnbentri steinsteypu.]] Stífla eða stíflugarður er hindrum í farvegi rennandi vatns sem lokar fyrir vatnsstreymi eða beinir því annað. Fyrir ofan stíflu myndast uppistöðulón, sem líkist oft stöðuvatni og nota má til vatnsmiðlunar (þ.e. miðlunarlón). Flestar stíflur eru með yfirfall sem hleypir vatni í gegn stöðugt eða á vissum tímum.
Fangamark
Orðið fangamark er ekki talið tengjast orðinu fangi á neinn hátt, heldur orðinu fang í merkingunni veiði, fengur, afli. Fang er í eignarfalli fleirtölu fanga. Talið er að fangamark sé þannig tilkomið, að menn hafi merkt aflaföng, svo sem reka, hval eða annað úr sjó, með upphafsstöfum sínum, og þannig hafi orðið fangamark orðið til. Samheitið eignarmark er til dæmis stundum notað þegar menn nota fangamark sitt til að merkja sér eign sína. Eignarmark getur þó einnig verið einfalt tákn, sem þarf ekki að tengjast fangamarki viðkomandi á neinn hátt. Er það oft kallað búmark.
Kári Árnason
Titlar
Djurgården
Chicago
Saga
Á sjötta áratugnum fluttust margir efri- og millistéttaríbúar úr miðborginni í úthverfin og skildu eftir sig fjölmörg fátæk hverfi. Árið 1968 hýsti borgin Landsþing Bandaríska Demókrataflokksins og byrjaði byggingu á Sears-turni (sem árið 1974 varð hæsta bygging heims) og O'Hare flugvellinum.
Sértækir serótónín endurupptökuhemlar
Lyf í þessum flokki eru m.a. (virka efnið í sviga):
1767
Á Íslandi
Dáin
Tómas
Tómas er íslenskt karlmannsnafn.
1766
Á Íslandi
Fædd