cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kvika
Munurinn á kviku og hrauni
Þegar kvikan er að nálgast yfirborð jarðarinnar, fer hún strax að losa sig við gös (stundum þegar í kvikuhólfinu), svo að samsetning hrauns er dálitið öðruvísi en samsetning kvikunnar í iðrum jarðar.
Stjörnustríð: Jedinn snýr aftur
Söguþráður
Uppreisnarmenn hafa komist að því að Veldið sé að leggja lokahönd á byggingu nýs Helstirnis (Death Star). Bæði Svarthöfði og Palpatine Keisari eru um borð. Hans Óli fer ásamt fleiri uppreisnarmönnum á plánetuna Endor til þess að eyðileggja það sem framleiðir skjöldinn fyrir Dauða stjörnuna, til þess að hægt sé að eyðileggja það með flugárásum. Svo koma flugmennirnir, þ.á m Logi til Endor. Svarthöfði finnur fyrir návist hans en ákveður að gera ekkert í málunum, heldur láta sína menn á Endor sjá um þá. Logi finnur einnig fyrir návist Svarthöfða og verður hræddur um að hann stofni leiðangrinum í hættu.
Melhus
I miðbænum er að finna alla þá þjónustu sem þú býst við að finna í bæjar- og stjórnsýslumiðstöð, þar á meðal verslunarmiðstöðin Melhustorget, læknamiðstöð, banka, bensínstöð, nokkra veitingastaði, tannlækni og ráðhús. vinstri|thumb|Melhus kirkja Í Melhusi er Gimse skole (grunnskóli) Gimse Ungdomsskole (framhaldsskóli) og Melhus Videregående skole (menntaskóla). Trøndertun folkehøgskole er einnig staðsett hér, sem er frístandandi folkehogskole
Catedral Metropolitana de la Ciudad de México
thumb|Kirkjan. Dómkirkja Maríu meyjar er kirkja í Mexíkóborg (spænska: Catedral Metropolitana de la Asunción de la Santísima Virgen María a los cielos) og höfuðstöðvar erkibiskupsdæmisins Primada de México og er staðsett norðan megin við Plaza de la Constitución torgið í sögulegum miðbæ Mexíkóborgar.
Kúfskel
Vöxtur og þroski
Vöxtur kúfskeljar er hægur, oftast aðeins brot úr millimetra á ári. Við 50 til 100 ára aldur er skelin orðin 8 til 10 sm að meðaltali.
Sigyn
thumb|right|Sigyn og Loki á málverki eftir Mårten Eskil Winge (1890). Sigyn er gyðja í norrænni goðafræði. Hún er eiginkona Loka og á með honum soninn Narfa. Minnst er á Sigyn í ýmsum íslenskum heimildum: Í Sæmundareddu, sem var unnin upp úr eldri heimildum á 13. öld, og í Snorra-Eddu.
Mynd af Sygin með skál sína yfir Loka er á Gosforth-krossinum frá 10. öld á Englandi. Einnig vísar kvæðið Haustlöng í Snorra-Eddu til Sigynjar.
Rotherham United
Saga
Knattspyrnusaga borgarinnar Rotherham er býsna flókin. Á tíunda áratug nítjándu aldar var Rotherham Town öflugasta liðið í bænum, var sigursælt í Miðlanda-deildinni á tíunda áratug nítjándu aldar og átti þrjú keppnistímabil í annarri deild ensku deildarkeppninnar, frá 1893-96 þegar félagið var lagt niður.
Sparpera
Gæði
Gæði sparpera eru mismunandi góð og geta farið eftir því hvar þær eru framleiddar. Norsk könnun sem gerð var árið 2007 sýndi að hægt var að fá góðar sparperur sem entust 15-16.000 klst. og einnig slæmar, sem bæði entust í styttri tíma, lýstu illa og innihéldu allt að 10 mg af kvikasilfri sem eru 5 mg umfram reglugerð.
1723
Erlendis
Dáin
Emirates Stadium
thumb|right|250px|Emirates Stadium að innan
Vindrós
thumb|right|Vindrós. Vindrós er myndræn framsetning notuð í veðurfræði til að sýna tíðni vinda á tilteknu tímabili. Vindar eru flokkaðir í 32 vindáttir, þ.e. 4 höfuðáttir og 28 milliáttir og talið hversu oft hver vindátt kemur fyrir á tímabilinu. Á vindrósina er síðan merktur punktur fyrir hverja milliátt, þ.a. fjarlægð punktsins sýni hlutfallslega tíðni hverrar áttar, og línustrik dregin milli allra punktanna.
María Guðjónsdóttir
Ferill
María lauk stúdentsprófi frá eðlisfræðideild I úr Menntaskólanum í Reykjavík árið 2000, B.Sc. prófi í efnaverkfræði frá Háskóla Íslands í samstarfi við University of California, Santa Barbara (UCSB) vorið 2004, MSc. prófi í efnaverkfræði með eðlisfræðiáherslu frá Chalmers tækniháskólanum í Gautaborg 2006 og doktorsprófi í líftækni frá NTNU tækniháskólanum í Þrándheimi í Noregi 2011. Samhliða námi sínu gegndi María stöðu verkefnisstjóra hjá Rannsóknarstofnun fiskiðnaðarins (2005-2006) og síðar hjá Matís ohf. (2007-2012). María vann nýdoktorsverkefni við segulómunarsetur Institut National de la Researche Agronomique (INRA) í Theix, Saint-Genes Champanelle í Frakklandi 2011-2012. María tók við stöðu lektors við tækniháskólann DTU í Kongens Lyngby í Danmörku 2013-2015 og hjá Háskóla Íslands árið 2015. María fékk framgang í stöðu dósents árið 2016 og í stöðu prófessors 2018, þá 37 ára gömul. María er varaforseti Matvæla- og næringarfræðideildar.
Æska og einkalíf
Foreldrar Maríu eru þau Guðjón Haraldsson (f. 1952) þvagfæraskurðlæknir og Sigríður Siemsen (f. 1952) lyfjafræðingur. María á einn son, Oliver Alexandrenne (f. 2008). Bræður Maríu eru þeir Haraldur Guðjónsson (f. 1974) viðskiptafræðingur og Helgi Guðjónsson líffræðingur.
Stjórnarráð Íslands
Saga
Miðað er við að stofnun Stjórnarráðs Íslands hafi verið 1. febrúar 1904, daginn sem Hannes Hafstein tók við embætti ráðherra Íslands. Þann 1. febrúar 2004 var þess minnst með breytingu á reglugerð um Stjórnarráð Íslands. Frá 1904 til 1917 var Stjórnarráðinu skipt í þrjár skrifstofur sem hver hafði sína verkaskiptingu. Sú fyrsta sá um dóms-, skóla- og kirkjumál, önnur um atvinnumál, samgöngumál og póstmál og sú þriðja fjármál. Ráðherra Íslands var æðsti embættismaður, en hver skrifstofa hafði skrifstofustjóra og landritari var yfirmaður þeirra.
Árið 1917 varð til embætti forsætisráðherra Íslands þó svo að ekki væri enn búið að stofna forsætisráðuneyti Íslands og ráðherrar urðu þrír talsins. Þremur árum seinna var bætt við einum ráðherra. Frá árinu 1927 voru fastir starfsmenn ráðnir til skrifstofu forsætisráðherra og því eiginlegt ráðuneyti orðið til með óformlegum hætti. Fyrsta lagasetningin um Stjórnaráð Íslands varð ekki fyrr en árið 1969 en fram að því hafði íslensk stjórnsýsla verið heldur laus í reipunum.
2011
Mars
thumb|right|Loftmynd frá Sendai-héraði í Japan eftir flóðbylgjuna.
Júní
thumb|right|Úr hægvarpsþættinum Hurtigruten minutt for minutt.
Nóvember
thumb|right|Mótmæli við breska sendiráðið í Teheran.
Dorothy Hodgkin
Hodgkin var frumkvöðull í notkun röntgenkristallafræði til að greina byggingu flókinna lífsameinda. Árið 1945 greindi hún ásamt samstarfsfólki sínu byggingu pensillíns. Árið 1948 hóf hún að greina byggingu B12-vítamíns sem hún gaf út 1955 og hlaut Nóbelsverðlaun fyrir árið 1964. Árið 1969 tókst henni ásamt rannsóknarteymi að greina byggingu insúlíns, sem gerði bæði mögulegt að fjöldaframleiða það og bæta virkni þess.
Sýnineysla
thumb|Thorstein Veblen
34. öldin f.Kr.
34. öldin fyrir Krists burð eða '''34. öldin fyrir okkar tímatal''' er tímabilið frá byrjun ársins 3400 f.Kr. til enda ársins 3301 f.Kr.
Samson ehf
Samson Global Holdings var félag sem var stofnað þann 4. september árið 2002 og var í eigu félaganna Rosetta og Rainwood, sem eru í eigu Björgólfs Guðmundssonar og Björgólfs Thors Björgólfssonar.
Háskólinn í Árósum
Háskólasvæðið í Árósum er þekkt fyrir afar fallegan byggingarstíl.
Nkhotakota (hérað)
thumb|115px|right|Staðsetning héraðsins innan Malaví Nkhotakota er hérað í Central Region í Malaví. Það er alls 4.259 km² og íbúafjöldinn er 229.460 manns. Höfuðborg héraðsins er Nkhotakota. Í austri er Malaví-vatn, í norðri Mzimba og Nkhata Bay, í vestri Kasungu og Ntchisi og í suðri Salima.
Drekktu betur
Framlenging
Það lið sem hefur flest stig að lokinni framlengingu telst sigurvegari og fær sín sigurlaun.
Haganeshreppur
Hinn 6. júní 1998 sameinaðist svo Fljótahreppur 10 öðrum sveitarfélögum í Skagafirði og mynduðu þau saman sveitarfélagið Skagafjörð.
Sjúkrahús
Sum sjúkrahús eru aðeins ein bygging, önnur eru í mörgum húsum sem ýmist eru öll á sömu lóð eða dreifð víðar. Hérlendis er Landspítalinn til dæmis í mörgum húsum á Landspítalalóðinni við Hringbraut og einnig í Fossvogi, auk þess sem ýmsar deildir hans eru dreifðar um Reykjavík og jafnvel víðar.
Kyrrahafslúða
Frístundaveiðar
Frístundarveiðar á kyrrahafslúðu hafa lengi verið vinsælar. Fyrir 1973 var aðeins leyfð frístundaveiða á kyrrahafslúðu á þeim tíma sem atvinnuveiðar áttu sér stað. Lúðan hefur mikið þol og er einn stærsti beinfiskurinn með miklu hvítu kjöti. Það er vinsæl íþrótt í Alaska að veiða kyrrahafslúðu á sjóstöng, lengi hefur kóngalaxinn verið vinsælasti fiskurinn í frístundaveiðar en kyrrahafslúðan kemur strax á eftir að vinsældum.
Andrés Iversen
Andrés Iversen Rafn (d. 1695) var danskur maður sem gegndi starfi landfógeta á Íslandi í lok 17. aldar en var þó ekki eiginlegur landfógeti, heldur umboðsmaður danskra kaupmanna sem höfðu landið á leigu.
Dedza (hérað)
thumb|right|115px|Staðsetning hérðasins innan Malaví Dedza er hérað í Central Region í Malaví. Höfuðborg þess er Dedza og flatarmálið alls 3.624 km². Íbúafjöldinn er 486.682.
Norfolkeyja
Eyjan er þekkt fyrir Araucaria heterophylla, barrtrjátegund sem einkennir hana og er á fána hennar. Tréð er ein helsta útflutningsafurð eyjarinnar þar sem það er vinsæl skrautplanta í Ástralíu og víðar.
Mygla
Áhrif myglu á heilsu fólks
Sveppaeiturefni eru aukaafurðir nauðsynlegrar starfsemi ýmissa sveppa. Framleiðsla þessara efna hjá myglusveppum er mjög tegundabundin og fer mikið til eftir því á hvaða efnum þeir vaxa, sem þýðir að sveppur sem vex á vegg innanhúss framleiðir önnur efni á veggnum en þegar hann er tekinn og ræktaður á æti í tilraunarstofu. Umhverfisaðstæður eru ekki eina breytan því aðrir sveppir sem vaxa á veggnum hafa áhrif á þá efnablöndu sem sveppurinn framleiðir. Sveppaeiturefnin gufa ekki upp er líklegt að þau berist í lungu manna en sannað er að sveppaeiturefni bæla niður ónæmiskerfi á nokkra mismunandi vegu og ætti því alltaf að gera viðeigandi ráðstafanir til að hindra að menn verði fyrir eitrunum séu þær sveppategundir sem framleiða sveppaeiturefni til staðar.
Paul von Lettow-Vorbeck
Fyrri heimsstyrjöldin
Hersveitir Lettow-Vorbeck uxu ört með því að ráða til sín afríska hermenn og taldi að lokum um 14.000 manns. Lettow-Vorbeck talaði Svahílí reiprennandi og vann sér því inn virðingu og aðdáun afrískra hermanna sinna. Hann gerði afríska hermenn að liðsforingjum og sagði þeim: „Hér erum við allir Afríkumenn.“ „Líklega mat enginn annar hvítur herforingi þessa tíma Afríkumenn eins mikils, bæði sem hermenn og sem menn,“ segir sagnfræðingurinn Charles Miller um Lettow-Vorbeck.
Í mars árið 1916 gerðu Bretar innrás með um 45.000 manna herafla ásamt Belgum. Lettow-Vorbeck notfærði sér loft- og landslag Afríku og leyfði her sínum einungis að berjast á sínum forsendum. Bretar héldu þó áfram að senda sífellt fleiri menn og neyddu Lettow-Vorbeck til að láta af hendi æ meira landsvæði. Hann hélt bardaganum engu að síður áfram og vann stórsigur í orrustu við Mahiwa í október 1917, þar sem dauðsfall Breta var um 2.700 en dauðsfall Þjóðverja aðeins 519. Þegar fregnir af orrustunni bárust til Þýskalands var Lettow-Vorbeck hækkaður í tign og gerður að stórhershöfðingja. Þetta var þó ekki nóg til að vinna bug á Bretaher þar sem þeir höfðu frá upphafi átt yfir miklu fleiri hermönnum að búa.
Eftir stríðið
Lettow-Vorbeck sneri heim til Þýskalands í mars 1919 og var fagnað sem hetju. Margar tilraunir voru gerðar til að fá stuðning hans í stjórnmálaheimi Weimar-lýðveldisins en hann hélt sig í hernum þar til hann var leystur frá störfum eftir að hafa stutt misheppnaða valdaránstilraun íhaldsmanna. Frá 1928 til 1930 starfaði fyrrverandi hershöfðinginn á þýska ríkisþinginu í stjórnmálaflokk konungssinna. Hann vantreysti mjög Adolf Hitler og hans fylgismönnum og vonaðist til þess að geta gert stjórnmálabandalag gegn Nasistaflokknum. Þegar Hitler bauð Lettow-Vorbeck að gerast sendiherra til konungshirðar Bretlands árið 1935 neitaði Lettow-Vorbeck afdráttarlaust. Eftir þetta var fylgst grannt með hershöfðingjanum það sem eftir var Nasistatímans.
Landsbankafarganið
Atburðarás
Þegar rannsóknarnefndin lauk störfum hafði Björn Jónsson þegar sagt sig frá ráðherraembætti vegna vantrauststillagna. Afleiðingar skýrslu rannsóknarinnar voru því ekki aðrar en þær að á hinum opinbera, pólitíska vettvangi var kné látið fylgja kviði. Lárus H. Bjarnason sem var formaður rannsóknarnefndar efri deildar var pólitískur andstæðingur Björns. Að sögn var hann af mörgum þeim sem hann mætti á förnum vegi beðinn um að vera „ekki svona vondur við gamla manninn.“
Villiköttur
Villiköttur (fræðiheiti: Felis silvestris) er tegund lítilla rándýra af kattardýraætt. Hann finnst um mest alla Afríku, Evrópu, Suð-vestur og Mið-Asíu, Indlandi, Kína og Mongólíu. Sökum þess hve víða hann lifir er hann flokkaður af Alþjóðlegu náttúruverndarsamtökunum (IUCN) sem tegund í fullu fjöri. Hins vegar er blendingsræktun við heimilisketti umfangsmikil og hefur átt sér stað um nánast allar undirtegundir villikattarins og fækkar því hreinræktuðum villiköttum nokkuð þessvegna.
Nkhotakota
Atvinna
Íbúar bæjarins veiða í Chia-lóni.
Fjármálastofnanir
Commercial Bank of Malawi er með útibú við aðalbraut bæjarins sem liggur norður-suður.
Kleinuhringur
Kleinuhringur (ft. kleinuhringir eða kleinuhringar, sjá mismunandi rithátt) er sætt djúpsteikt deig. Hið íslenska nafn fyrir kleinuhring kemur af því að þeir líta út eins og hringlaga kleinur.
Charlotta
Charlotta er íslenskt kvenmannsnafn.
37. öldin f.Kr.
37. öldin fyrir Krists burð eða '''37. öldin fyrir okkar tímatal''' er tímabilið frá byrjun ársins 3700 f.Kr. til enda ársins 3601 f.Kr.
Eleanor Roosevelt
Æviágrip
Franklin lést árið 1945, stuttu áður en sigur var unninn í styrjöldinni. Eftirmaður hans á forsetastól, Harry S. Truman, útnefndi Eleanor í desember sama ár fulltrúa í sendinefnd Bandaríkjanna á fyrsta Allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna. Roosevelt tók sæti í nefnd sem fjallaði um félags-, menningar- og mannúðarmál. Þar lenti hún snemma í deilum við fulltrúa Sovétmanna um réttindi flóttafólks sem hafði hrakist frá heimkynnum sínum í styrjöldinni. Roosevelt færði rök fyrir því að ekki væri hægt að neyða fólk sem hefði hrakist að heiman til að snúa aftur á heimaslóðir vegna breyttra aðstæðna og mannúðarsjónarmiða. Tillaga Sovétmanna, sem vildu flytja alla flóttamenn til síns heima, var felld fyrir tilstilli hennar.
Sölvi Helgason
Flakkari
Í mars 1850 var Sölvi aftur tekinn fastur fyrir stuld á bókum og buxnagarmi. Hann var svo dæmdur til að hljóta 20 vandarhögg fyrir flakk og lausamennsku þar sem ekki tókst að sanna á hann stuldinn. 1854 var Sölvi enn dæmdur, nú til þriggja ára betrunarvistar í Kaupmannahöfn, fyrir að virða ekki vistarband og að hafa sennilega stolið hinu og þessu, aðallega bókum. Árið 1858 kom hann aftur til Íslands og er sendur aftur í sveit sína. Þegar hann ræddi um dvöl sína í Danmörku seinna lét hann eins og hann hefði verið þar sem frjáls maður og hlotið mikinn frama.
Sölvi dó 27. nóvember 1895 í Sléttuhlíð.
Sögur
Samkvæmt munnmælum fór vegagerð Sölva í Vatnsskarðinu þannig fram að Kristján kammerráð, sýslumaður Skagfirðinga vildi láta gera veg yfir Vatnsskarðið en fékk engan til þess. Á endanum réð hann Sölva sem verkstjóra með því skilyrði að hann fengi ekkert borgað ef honum tækist ekki að ljúka verkinu á tilsettum tíma. Sölvi var í fyrstu með heilmarga undirmenn við verkið en var svo harður verkstjóri að þeir gáfust allir upp. Sjálfur lagði Sölvi mjög hart að sér og endaði á því að vinna síðasta þriðjung verksins einn og tókst að klára á tilsettum tíma.
Old Trafford
Aðrir viðburðir
Á Old Trafford er ekki eingöngu spiluð knattspyrna. Þar hefur rúgbý verið leikið alveg síðan 1924, bæði deildarleikir og fjöldi landsleikja. Framtíðaráætlanir gera ráð fyrir að rúgbý verði áfram leikið þar. Áður fyrr var völlurinn einnig notaður fyrir hafnabolta og krikket. Auk íþrótta hafa tónleikar verið haldnir á Old Trafford. Frægir tónlistarmenn sem hafa troðið þar upp eru m.a. Bon Jovi, Genesis, Bruce Springsteen, Status Quo, Rod Stewart, Simply Red o.fl. Þar fyrir utan er leikvangurinn gjarnan notaður af einkaaðilum, s.s. fyrir brúðkaup, risaveislur og ráðstefnur.
Langreyður
Lýsing
Elsta langreyður sem aldursgreind hefur verið við Ísland var 94 ára. Það er hægt að aldursgreina langreyðar á fjölda bauga í vaxkenndum mergtöppum í eyrum.
Svarðfletting
Svarðfletting er að flá höfuðleður af öðrum manni. Sumir indíánar svarðflettu óvini sína til að niðurlægja þá lifandi eða látna, eða til að hafa sem herfang eða sigurtákn. .
Kristiansand
thumb|right|Kristiansand Kristiansand eða Kristjánssandur er borg í Agðir syðst í Noregi. Hún er fimmta stærsta borg Noregs með um 89.000 íbúa (2016). Borgin var stofnuð af Kristjáni 4. Danakonungi árið 1641 og heitir eftir honum.
The Stone Roses
Tengill
Ég vil vera dýrkaður og dáður - Umfjöllun Rúv
Inga Bergmann Árnadóttir
Ferill
Inga hefur um árabil gegnt fjölmörgum trúnaðarstörfum innan og utan Háskóla Íslands. Sem dæmi má nefna situr hún nú í doktorsnámsnefnd og vísindanefnd á Heilbrigðisvísindasviði og nefnd um samfélagsvirkni akademískra starfsmanna og nefnd Háskóla Íslands og Útlendingastofnunnar.
Toronto Maple Leafs
Toronto Maple Leafs  er kanadískt íshokkílið frá Torontó í Ontario  sem spilar í austurdeild NHL. Heimavöllur liðsins er Scotia Bank Arena. Liðið er eitt af fáum stofnliðum deildarinnar í dag sem hafa verið með frá upphafi NHL deildarinnar árið 1917. Það eru eitt af "Original Six" ("Hinum upprunalegu sex") liðum deildarinnar ásamt Boston Bruins, Chicago Blackhawks, Detroit Red Wings, New York Rangers og Montreal Canadiens
Tannkoli
thumb
Veiðar
Tannkoli finnst frá austur Beringshafi til San Pedro í Suður-Kaliforníu. Hann finnst bæði í norður og suður af Alaskaskaga og Aleut-eyjum. Tannkoli getur lifað á um 18-950 m dýpi í sjó í -1,43°-8,66° heitum sjó, hann lifir oftast á sandbotni og er í félagsskap við kyrrahafslúðu á meira en 50 m dýpi.
Novator
Kaup á Actavis
Novator Pharma keypti Actavis sem var þá að mestu í eigu Samson ehf sem einnig er félag Björgólfs, fyrir 1000 milljarða króna og voru þau kaup fjármögnuð af Deutsche Bank. Það var jafnframt stærsta einstaka lán bankans.
Þórhallur Þórhallsson
Þórhallur vann keppnina „Fyndnasti maður Íslands 2007“. Þórhallur hitaði upp fyrir hinn heimsfræga grínista Pablo Francisco í Háskólabíó þann 28. október 2007. Hann var með í sýningu föður síns „Laddi 6-tugur“ sem var sýnd við miklar vinsældir. Árið 2009 lék hann löggu í gamanmyndinni "Jóhannes" en faðir hans lék einmitt aðalhlutverkið í þeirri mynd.
Árið 2012 varð hann einn af stjórnendum Morgunþáttarins Magasín á FM957.
Júbaland
Eftir að Siad Barre forseta Sómalíu var steypt af stóli 1991 breiddist borgarastyrjöld smátt og smátt út um allt landið. 1993 lagði tengdasonur Barre, Mohammed Said Hersi, Kismayo undir sig með hersveitum sem héldu enn tryggð við Barre og ríkti yfir svæðinu sem herstjóri. Menn hans beittu íbúana kerfisbundnu ofbeldi, nauðguðu konum og rændu hjálpargögnum. 3. september 1998 var sjálfstæða ríkið Júbaland stofnað af fulltrúum Sómalska föðurlandsflokknum, undir stjórn Said Hersi, í samstarfi við Rahanweyn-andspyrnuherinn en þeir voru brátt reknir burt af Sómalska þjóðverðinum sem voru leifarnar af her Barres sem stefndu að endurreisn ríkisstjórnar hans. Ári síðar var þjóðvörðurinn rekinn burt af Júbadalsbandalaginu, bandalagi nokkurra ættflokka á svæðinu.
1939
Árið 1939 (MCMXXXIX í rómverskum tölum)
Vélhyggja
Kenningin um vélhyggju skiptist í tvær gerðir sem báðar eru flokkaðar sem frumspeki, en ólíkar í umfangi og markmiðum. Hin fyrri er alheimskenning um náttúruna sem að flestu leyti hefur verið horfið frá en hin seinni er staðbundin kenning um mannverur og huga þeirra sem er í dag mjög umdeild.
Hofsós
Upphaflega var Hofsós í Hofshreppi, en þorpið og næsta nágrenni þess var gert að sérstökum hreppi, Hofsóshreppi, 1. janúar 1948. 10. júní 1990 var Hofsóshreppur sameinaður Hofshreppi á ný, ásamt Fellshreppi.
Hjalti Gestsson
Menntun og störf
Hjalti lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1938. Hann varð búfræðikandídat frá Búnaðarskólanum í Kaupmannahöfn 1941 og lauk þaðan framhaldsnámi tveimur árum síðar.
Önundur
Önundur er íslenskt karlmannsnafn.
Knútur langi
thumb|right|Mynt sem Knútur langi lét slá. Knútur langi Hólmgeirsson (d. 1234) var konungur Svíþjóðar frá 1229 til dauðadags. Ekki er fullvíst um ætt hans en margt bendir til að hann hafi verið bróður- eða systursonur Knúts konungs Eiríkssonar.
Hengibrú
|thumb|[[Iðubrú, hengibrú yfir Hvítá í Árnessýslu.]] thumb|[[Golden Gate-brúin, yfir „Gullna hliðið“, sem tengir San Francisco-flóa við Kyrrahafið.]] Hengibrú er ein gerð brúar, þar sem brúargólfið eða brautin, hangir í burðarköplum sem festir eru í akkeri við báða enda. Hengibrýr í frumstæðri mynd eru eflaust nokkur þúsund ára gamlar, og eru dæmi um slíkar brýr í Kína á 2. öld fyrir Krist.
Pinus nelsonii
Pinus nelsonii, er furutegund ættuð frá fjöllum norðaustur Mexíkó, í Nuevo León, San Luis Potosí og Tamaulipas í 1,800–3,200 m hæð. Hún hefur nokkuð sérstök einkenni og er ekki mjög lík hinum í undirættkvíslinni í formi eða erfðum. Hún er sett í undirættkvíslina Strobus annaðhvort í eigin deild Nelsonia eða undirdeild Nelsoniae.
Svörtu hattarnir
Söguþráður
Í ljós kemur að bærinn er nákvæmlega eins og staðalmyndir Villta vestursins með byssubófum og einvígum. Félagarnir hika við að beita byssunum en virðast þó alltaf hitta í mark. Að lokum kemur sá ríkmannlegi og upplýsir að þorpið sé leikmynd fyrir kvikmynd, að púðurskot hafi verið í byssunum en meistaraskytta fylgt þeim á eftir og hitt í mark á laun. Allir skemmta sér vel yfir þessu, en bregður í brún þegar uppgötvast að vopnin voru í raun hlaðin raunverulegum kúlum.
Kringla (hverfahluti)
Innan suðurhluta hverfahlutans, sunnan Listabrautar, eru aðallega íbúðir en einnig eru þar höfuðstöðvar Verkís, Verzlunarskóli Íslands, Hamborgarabúlla Tómasar, Heilsugæslan Efstaleiti, LOGOS lögmannsstofa, Teiknistofan Tröð, Von og Rauði krossinn. Innan norðurhluta hverfahlutans, norðan Listabrautar eru meðal annars verslunarmiðstöðin Kringlan, Borgarleikhúsið, Vinnumálastofnun, Umboðsmaður skuldara, Umboðsmaður barna, höfuðstöðvar Sjóvá og Hús verslunarinnar.
Svavar Halldórsson
Svavar er stjórnmálafræðingur með meistaragráðu í stjórnsýslufræðum frá Háskóla Íslands og meistaragráðu í matarmenningu, samskiptum og markaðsfræðum frá University of Gastronomic Science á Ítalíu.
Framsækið þungarokk
Með tímanum fóru tónlistarmenn framsækins þugnarokks að taka hugmyndir úr öðrum tónlistarflokkum og þá helst úr klassískri tónlist og djassi. Einu skilyrðin sem lag þarf að uppfylla til þess að vera progmetal er að það hafi ekki sömu uppsetningu og popplag og að það sé nógu þungt til þess að vera kallað þungarokk. Margar progmetal hljómsveitir hafa gert lög með flóknum hryn-hugmyndum og út frá þessum hugmyndum hafa myndast nokkrir undirflokkar framsækins málms eins og djent.
Í bæði framsæk ný-þungarokki og framsæknu rokki hefur oft verið lögð áhersla á tæknilegri kunnáttu hljóðfæraleikaranna og út frá því myndaðist það sem kallast tæknilegt dauðarokk. Söngurinn er oftast skær, í falsettu og leikrænn en með árunum hafa hljómsveitir eins og Opeth og Cynic rutt veginn fyrir söngvurum sem kjósa frekar að öskra eða urra. Framsækið þungarokk sem stefna hefur haft gríðarleg áhrif á marga aðra undirflokka þungarokks og öfugt. Margar hljómsveitir í dag sem eru skilgreindar sem dauðarokk, svartmálmur eða eitthvað svipað fylgja ekki hefðbundnu lagaformi og þess vegna má skilgreina þær sem framsækið þungarokk.
Jóakim Danaprins
Fjölskylda
Þann 3. október 2007 tilkynnti danska hirðin að Jóakim hefði trúlofast kærustu sinni, franskri stúlku að nafni Marie Cavallier. Parið gekk í hjónaband þann 24. maí árið 2008 og eiga tvö börn: Hinrik (f. 2009) og Aþenu (f. 2012).
Framsækið þungarokk
Upphaf
thumb|right|Hljómsveitin [[Rush, Alex Leifson gítarleikari lengst til vinstri, Neil Peart trommuleikari lengst til hægri og Geddy Lee söngvari og bassaleikari í miðjunni]] Framsækinn málmur varð til þegar framsæknar hljómsveitir gerðu tilraunir með þyngri kafla í lögum sínum og þegar þungarokkshljómsveitir gerðu tilraunir með flóknari uppsetningar á lögum. Þannig má segja að þessi tegund tónlistar sé afsprengi tveggja tónlistarstefna.
Undirflokkar
thumb|left|[[Fredrik Thordendal gítarleikari og stofnandi hljómsveitarinnar Meshuggah]] Um þetta leyti varð hugtakið progmetal töluvert víðara og fór stefnan þess vegna að skiptast niður í nokkra undirflokka. Kringum miðju 10. áratugarins og í byrjun 21. aldarinnar fóru framsæknar þungarokkssveitir að nota hugmyndir úr nútíma klassískri tónlist og frjálsum djassi og fóru ákveðnir tónlistarflokkar að myndast úr vissum hugmyndum, tónlistarstefnur eins og mathmetal og djent. Hljómsveitin Meshuggah spilaði lykilhlutverk í tilkomu djents sem er undirflokkur framsækins málms og hefur náð einhverjum vinsældum meðal metal tónlistamanna á seinustu tíu árum. Meshuggah gaf út plötuna Contradictions Collapse árið 1991 og síðan þá hefur hljómsveitin þróað tónlist sína mjög en haldið í það að byggja alla tónlist sína á taktinum 4/4. Hljómsveitin gerir lög sem hægt er að skrifa út í tveimur taktvísum þar sem einn þeirra er 4/4 og hinn er breytilegur. Algengast er fyrir tónlistarmenn á þessu sviði er að láta söngvarann og hendur trommuleikarans fylgja 4/4 á meðan afgangur hljómsveitarinnar spilar í öðrum taktvísi með jafnt nótnagildi sem veldur því að taktarnir skerast en mættast aftur á öðrum stöðum í laginu. Sem dæmi má taka lagið „Bleed“ með Meshuggah þar sem er hægt að skrifa lagið út í 4/4 og í 3/16. Í kjölfar Meshuggah hafa komið nokkrar aðrar djent-hljómsveitir svo sem Tesseract, Animals as Leaders, Textures, Veil of Maya, A life Once Lost, Vildhjarta, Xerath og Periphery en segja má að þessi stefna hafi ekki komið almennilega upp á yfirborðið fyrr en um 2011.
Blettakarfi
Lifnaðarhættir
Blettakarfinn er aðalega svifæta og borðar aðalega ljósátu. Helstu rándýr sem herja á blettakarfan eru svartþorskur, búrhvalir og kyrrahafslúða.
Veiðar
Blettakarfi hefur verið veiddur lengi. Fyrst um sinn voru Japanir og Bandaríkjamenn þeir einu sem veiddu tegundina en upp úr 1960 byrjuðu Sovétríkin að moka honum upp og mikil ofveiði átti sér stað næstu 10- 15 ár en eftir það minnkaði veiði mikið. Eftir 1985 hefur stofninn verið viðkvæmur. Í dag eru aðalega Bandaríkin, Kanada og Japan einu löndin sem eru með skráðan afla sem er þó ekki mikill. Þar sem blettakarfinn vex mjög hægt þá hefur tekið langan tíma að byggja upp stofninn en hann lítur betur út með hverju árinu og virðist ströng fiskistjórnun hafa skilað tilsettum árangri. Tegundin er aðalega veidd í botnvörpu en 20% af afla er veiddur með flotvörpu. Blettakarfin er mikilvægur efnahagslega og samfélagslega í mörgum minni samfélögum í Bresku Kólumbíu.
Nýja-Kaledónía
Stjórnsýsluumdæmi
Nýja Kaledónía skiptist í stjórnsýsluumdæmi samkvæmt lögum frá 16. febrúar 1999.
Eyjaklasinn skiptist í þrjú héruð:
Faldmengi
Á sama hátt er Evklíðska planið jafngilt faldmenginu. Þrívíða rúmið er þá sömuleiðis bara.
963
963 (CMLXIII í rómverskum tölum) er ár á 10. öldinni.
Samkeppniseftirlitið
Meðal þekktra mála sem stofnunin hefur tekið fyrir má nefna samráð olíufélaganna.
Adrianne Palicki
Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Palicki var í kvikmyndinni Getting Rachel Back frá 2003. Hefur hún síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við Popstar, Women in Trouble, Red Dawn og G.I. Joe: Retaliation.
Ashraf Marwan
Einkalíf
Marwan fæddist inn í fjölskyldu háttsettra embættismanna árið 1944. Hann lærði efnaverkfræði í háskólanum í Kaíró og útskrifaðist þaðan 21 árs gamall. Hann kynntist tilvonandi eiginkonu sinni, Mona Gamal Abdel Nasser, sama ár og þau giftu sig ári síðar. Árið 1968 flutti Marwan með eiginkonu sinni og nýfæddum syni til London þar sem hann fór í mastersnám í efnafræði. Marwan og tengdaföður hans, Gamal Abdel Nasser, kom ekki sérlega vel saman, en Nasser hafði víst meðal annars óbeit á fjárhættuspilum Marwans.
Jom kippúr-stríðið
Fimmtudaginn 4. október hringdi Marwan í mann að nafni Dubi, sem var umsjónarmaður Marwans innan ísraelsku leyniþjónustunnar, og sagði honum að hann þyrfti nauðsynlega að tala við forstjóra Mossad. Fundurinn átti sér stað kvöldið eftir þar sem Marwan tjáði ísraelskum yfirvöldum að Egyptaland myndi hefja stríð daginn eftir. Vegna þessara upplýsinga gat ísraelski herinn byrjað að undirbúa sig nokkrum klukkutímum áður en stríðið hófst, sem leiddi til þess að Ísrael tapaði mun færri mannslífum og landsvæðum en það hefði gert ef árás Egypta hefði verið óvænt.
Mótmæli 2009-2010
28. febrúar 2009
Raddir fólksins stóðu fyrir 27. mótmælafundinum í röð þann 28. febrúar 2009. Valgeir Skagfjörð, leikari og leikstjóri, og Heiða Björk Heiðarsdóttir fluttu ræður á fundinum. Þar kom einnig fram að hópurinn hefði átt fund með þáverandi Dóms- og kirkjumálaráðherra, Rögnu Árnadóttur. En þar kynnti hreyfingin kröfu sína um frystingu eigna „útrásarvíkinganna“.
19. október 2009
Icesave-samkomulaginu var mótmælt við Alþingishúsið á Austurvelli við upphaf þingfundar.
4. október 2010
Ein fjölmennstu mótmæli í sögu Íslands voru þennan dag. Var Lögreglan með mikinn viðbúnað og fjölmenni. Mótmælt var harðlega á Austurvelli þar sem mótmælendur hentu flugeldum að lögreglu og börðu áhöld. Lögregla telur að hátt í 5.000 manns hafi verið á Austurvelli. Voru kveiktir eldar og mikill hávaði framkallaður. Mótmælendur voru að mótmæla sitjandi ríkisstjórn og aðgerðum hennar .Mótmælin voru á sama tíma og stefnuræðu forsætiráðherra Jóhönnu Sigurðardóttur sem var flutt á Alþingi.U.þ.b. tuttugu og fimm manns mættu á Silfurtorgið á Ísafirði til samstöðumótmæla með þeim mótmælendum sem stóðu fyrir framan Alþingishúsið.
Violeta Chamorro
Æviágrip
Violeta Chamorro fæddist til landeignarfjölskyldu í suðurhluta Níkaragva og hlaut menntun að hluta til í Bandaríkjunum. Eftir að hún sneri til heimalands síns giftist hún og stofnaði fjölskyldu. Eiginmaður hennar, Pedro Joaquín Chamorro Cardenal, var blaðamaður hjá fréttablaði fjölskyldu sinnar, La Prensa, sem hann erfði síðar. Vegna andófs síns gegn ríkisstjórninni var hann oft fangelsaður og rekinn úr landi, sem neyddi Violetu Chamorro til að fylgja honum í útlegðir eða í fangelsi. Þegar eiginmaður hennar var myrtur árið 1978 tók Violeta Chamorro við stjórn blaðsins. Morðið á eiginmanni hennar blés byltingarmönnum eldmóð í brjóst og sem ritstjóri La Prensa notaði Chamorro ímynd hans til þess að hvetja stjórnarandstöðuna áfram. Þegar Sandínistar steyptu Anastasio Somoza Debayle forseta af stóli studdi Chamorro þá í fyrstu og tók sæti í bráðabirgðastjórn Þjóðviðreisnarherstjórnarinnar (Junta de Gobierno de Reconstrucción Nacional, JGRN) en þegar stjórnin gerðist æ öfgasinnaðari og undirritaði samkomulög við Sovétríkin sagði Chamorro af sér og tók aftur upp störf við dagblaðið.
KHL
Kontinental Hockey League (KHL)  (skammstafað KHL) er atvinnudeild í íshokkí sem samanstendur af 22 félögum: 19 rúussneskum og 1 Hvíta-Rússnesku, 1 Kínversku, 1 liði frá Kazachstan. Deildin hefur höfuðstöðvar í Moskvu
Greg
Alli Kalli
Þótt mikill tími færi í að semja fyrir aðra, lagði Greg aldrei pensilinn sjálfur á hilluna. Hann endurvakti félagana Zig og Puce í sex bókum, en það var myndasöguflokkur sem notið hafði mikilla vinsælda á þriðja og fjórða áratugnum.
Svalur og Valur
Á árunum 1958 til 1961 samdi Greg handrit að sex sögum um þá félaganna. Þær eru:
Mjólkurfiskur
Mjólkurfiskur (fræðiheiti: chanos chanos) er eina lifandi tegundin af ætt Chanidae fiska, af flokki geislugga.
Markaðurinn
Mikið hefur færst í aukar síðustu ár að fyrirtæki séu að nýta fiskinn betur, þar á meðal fyrirtæki á Filipseyjum sem nýta flest allan þann afskurð sem eftir verður af fisknum eins og kvið, bak, haus og hala og eru svo afurðirnar ýmist seldar frosnar, þurrkaðar, niðursoðnar, reyktar eða marineraðar.
Smákettir
Smákettir (fræðiheiti: Felis) er ættkvísl rándýra af kattardýraætt.
1938
Á Íslandi
Fædd
Zig og Puce
Áhrif
Áhrif sagnaflokksins voru margháttuð og er þáttur þeirra á upphafsskeiði fransk-belgísku myndasögunnar talinn mikilvægur. Þannig eru þetta taldar fyrstu frönsku myndasögurnar sem notuðust við talblöðrur, en bandarískir teiknarar höfðu kynnt þær til sögunnar nokkru fyrr.
Vinsældir persónanna voru miklu meiri en áður voru dæmi um varðandi myndasögupersónur í hinum frönskumælandi heimi. Frasar úr bókunum komust inn í almennt málfar og persónurnar komu fyrir í vinsælum dægurlögum og leikritum á sínum tíma.
Föll í íslensku
Form fallorða breytast eftir því í hvaða falli þau standa. Til fallorða teljast orðflokkar nafnorð, lýsingarorð, fornöfn og raðtölur auk töluorðanna einn, tveir, þrír og fjórir. Hlutverk orðs í setningu ræður því í hvaða falli það er. Til dæmis eru fallorð í þolfalli á eftir forsetningunni um, í þágufalli á eftir frá og í eignarfalli á eftir til. Algengt er að gefa fallbeygingar upp með hjálp þessara forsetninga:
Þvottabjörn
Lífshættir, útbreiðsla og nytjar
Þvottabirnir hafa lengi verið veiddir vegna feldsins, sem hefur verið notaður í yfirhafnir og húfur. Reynt var að rækta þvottabirni á loðdýrabúum á fyrri hluta 20. aldar en það þótti ekki svara kostnaði. Þvottabjörnum fjölgaði mjög í Bandaríkjunum um miðja öldina og jukust veiðarnar þá að sama skapi. Met var sett veturinn 1976-1977, þegar 5,2 milljónir dýra voru veidd. Síðan hefur dregið mjög úr eftirspurn eftir loðfeldum og hefur veiddum dýrum þá fækkað að sama skapi.
Hasselblad
Hasselblad AB er sænskt fyrirtæki, heimsþekkt fyrir hágæða myndavélar og ljósmyndabúnað, upphaflega stofnað 1841 af Fritz Wictor Hasselblad, sem heildsala. Victor Hasselblad tók yfir stjórn fyrirtækisins 1942 og setti árið 1948 á markað fyrstu myndavél sína fyrir almenning Hasselblad 1600F. Áður hafði Victor framleitt myndaélar fyrir sænska herinn. Fyrirtækið sameinaðist Imacon A/S árið 2004 og framleiðir nú hágæða stafrænar myndavélar. Hasselblad smíðaði sérstakar myndavélar, sem notaðar voru á tunglinu í Appollótunglferðunum. Höfuðstöðvarnar eru í Gautaborg í Svíþjóð.
1714
Á Íslandi
Opinberar aftökur
Erlendis
Dáin
Steingervingar á Íslandi
Landdýr
Leifar landdýra hafa sjaldan fundist í íslenskum jarðlögum.
Neptúnus (reikistjarna)
Uppgötvun
Sumar af fyrstu skráðu athugunum á Neptúnusi sem gerðar hafa verið með sjónauka voru teikningar Galileo frá 28. desember 1612 og 27. janúar 1613, en hann teiknaði staðsetningarpunkta sem passa við það sem nú er vitað að var staða Neptúnusar á þeim tíma. Í bæði skiptin virðist Galíleó hafa ætlað að Neptúnus væri fastastjarna, þegar hún virtist nálægt Júpíter á næturhimninum. Árið 1821 birti Alexis Bouvard stjarnfræðitöflur um braut Úranusar, nágranna Neptúnusar. Síðari athuganir leiddu í ljós veruleg frávik frá sporbaugum og kom Bouvard með þá tilgátu að óþekkt pláneta truflaði brautina með þyngdarkrafti sínum. Árið 1843 hóf John Couch Adams að skoða braut Úranusar með þeim gögnum sem hann hafði. Hann óskaði eftir viðbótargögnum frá Sir George Airy, stjörnufræðingi, sem afhenti þau í febrúar 1844. Adams hélt áfram að rannsaka á árunum 1845–46 og kom með nokkrar tilgátur um hvar óþekktu plánetuna væri að finna. vinstri|thumb|170x170dp|Urbain Le Verrier Á árunum 1845–46 gerði Urbain Le Verrier eigin útreikninga en þeir vöktu engan áhuga hjá samlöndum hans. Í júní 1846, þegar Adms Airy sá fyrsta birta mat Le Verrier á lengdargráðu reikistjörnunnar og líkingu hennar við mat Adams, sannfærði hann James Challis um að leita að plánetunni. Challis leitaði ákaft allan ágúst og september.
Steinöld
thumb|right|220px|Örvaroddur úr eldtinnu. Steinöld er forsögulegt tímabil og fyrsta tímabilið í þróun mannsins þegar hann tekur að nota tinnu til að gera sér eld og verkfæri. Steinöld skiptist í fornsteinöld (fyrir ~1.4 milljón – 22.000 árum), miðsteinöld (fyrir ~22.000 – 12.000 árum) og nýsteinöld (fyrir ~12.000 – 3.300 árum).
Þórdís Lóa Þórhallsdóttir
Menntun og fyrri störf
Þórdís Lóa hefur um árabil verið ötull talsmaður þess að stjórnir, stjórnendastöður og fjölmiðlar endurspegli fjölbreytileika mannlífsins. Hún var formaður Félags kvenna í atvinnulífinu á árunum 2013-2017 auk þess að gegna stjórnarformennsku í Finnsk-íslenska viðskiptaráðinu um árabil.
Ferill í stjórnmálum
Í mars 2018 var tilkynnt að Þórdís Lóa myndi leiða framboðslista Viðreisnar til borgarstjórnar. Úrslit borgarstjórnarkosninga 26. maí 2018 voru þau að Viðreisn er þriðji stærsti flokkurinn í borgarstjórn. Hlaut flokkurinn 4.812 atkvæði, eða 8,2% atkvæða, og tóku þau Þórdís Lóa og Pawel Bartoszek sæti í borgarstjórn í kjölfarið.
1713
Árið 1713 (MDCCXIII í rómverskum tölum)
Djögl
Djögl (eða gegl eða gripl ) er hvers konar handfjötlun hluta sem krefst færni. Dæmi um djögl er sú list að halda þremur eða fleiri boltum á lofti þannig minnst einn sé ávallt í loftinu. Einnig telst listin að höndla djöflaprik til djögls, ásamt öðrum undirgreinum eins og eldsnúningur o.fl.
Orðsifjar
Orðsifjar orðsins „djögl“ er enska orðið „juggle“, sem aftur er ættað af miðenska orðinu „jogelen“ sem er komið úr latínu í gegnum gamla franska orðið „jogler“. „Gegl“ er hinsvegar íslenskt nýyrði yfir fyrirbrigðið.
Jóhann Daníelsson
Jóhann var kunnur söngvari og kom víða fram opinberlega allt frá barnæsku, ýmist einsöngvari eða í söngsveitum og kórum. Hann var heiðursfélagi í Karlakór Dalvíkur. Þrjár hljómplötur hafa verið gefnar út með söng Jóhanns. . Jóhann tók virkan þátt í leiklistarstarfi á Akureyri og Dalvík um árabil og lék í fjölmörgum leikritum. Einnig fór hann með hlutverk í kvikmyndinni Landi og sonum í leikstjórn Ágústs Guðmundssonar. Jóhann var manna vinsælastur í sinni sveit, samkvæmismaður, hagyrtur vel og félagi í Söltunarfálaginu svokallaða en það var félagsskapur innmúraðra gleðimanna og söngmanna og skálda og brús-spilamanna í Svarfaðardal. Í bókinni Krosshólshlátur eru margar frásagnir af Jóhanni og kveðskapur eftir hann.
Kona Jóhanns var Gíslína Hlíf Gísladóttir (1935-2009). Börn þeirra: Anna Guðlaug (1962), Gísli Már (1967) og Aðalbjörg Kristín (1971). Fyrir átti Gíslína soninn Yngva Örn (1956).
Evrópa
Orðsifjar
Meirihluti tungumála heimsins nota orð skyld „Europa“ um heimsálfuna — aðalundantekningin er hið kínverska 欧洲 (Ōuzhōu) en uppruni þess er óljós.
Saga
Endurreisnin og nýju konungsdæmin á 15. öld mörkuðu upphaf tímabils rannsókna, uppgötvana og meiri vísindalegrar þekkingar. Þá hóf Portúgal og skömmu síðar Spánn landvinningana. Síðar fylgdu Frakkland, Holland og Bretland í fótspor þeirra. Með nýlendustefnunni byggðu þessi lönd upp víðfeðm nýlenduveldi í Afríku, Suður- og Norður-Ameríku og Asíu.
Giordano Bruno
Menntun
Bruno hélt náminu áfram í Napólí og lauk því árið 1572 og var settur prestur aðeins 24 ára gamall. Þegar á leið í Napólí varð hann vel þekktur fyrir það hvað hann hafði gott minni. Hann ferðaðist meðal annars til Rómar til að sýna Píusi páfa V og Rebiba kardinála minniskerfið sitt.
Evrópa
Staðhættir og landamörk
Önnur notkun á orðinu Evrópa er stytting fyrir Evrópusambandið og meðlimi þess og nokkur önnur ríki sem eru talin ætla sér að ganga í sambandið í framtíðinni. Þessi skilgreining á hins vegar ekki við um lönd utan sambandsins, t.d. Noreg, Sviss og Ísland.
Lönd
Eftirfarandi er kort af Evrópu og þau lönd sem henni tilheyra.
Ökkli
Ökkli er liðamót fótarins og leggjarins. Helstu bein ökklans eru ökklabein (í fætinum), sköflungur og dálkur.
Kristin Chenoweth
Einkalíf
Chenoweth þjáist af Meniere-sjúkdómnum eða völdunarsvima. Sjúkdómurinn á uppruna sinn í innra eyranu og getur orsakað höfuðverki, svima, uppköst og lélega heyrn. Hefur hún sagt að á tónleikum hefur hún þurft að styðjast við samtónlistarmenn sína til að halda jafnvægi og hefur þurft að sleppa við sýningar.
Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Chenoweth var árið 2002 í Topa Topa Bluffs. Hefur hún síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við The Pink Panther, Running with Scissors, Four Christmases og Hit and Run.
Verðlaun og tilnefningar
GLAAD Media-verðlaunin
1712
Árið 1712 (MDCCXII í rómverskum tölum)
Danmörk
Stjórnsýslueiningar
Danmörk skiptist í fimm héruð. Héruðin skiptast enn fremur í tíu landshluta (kjördæmi) í þingkosningum. Norður-Jótland er eina héraðið sem er óskipt. Tölfræðistofnun Danmerkur skiptir landinu í ellefu landshluta. Höfuðborgarsvæðið, Hovedstaden, skiptist í fjóra landshluta og þar af er eyjan Borgundarhólmur einn en hinir þrír á Stór-Kaupmannahafnarsvæðinu.
Í Danmörku eru 98 sveitarfélög. Austasta land Danmerkur, eyjan Ertholmene, tilheyrir hvorki héraði né sveitarfélagi og heyrir undir danska varnarmálaráðuneytið.
Grænland og Færeyjar
Konungsríkið Danmörk er eitt óskipt ríki sem nær yfir Færeyjar og Grænland, auk Danmerkur. Þetta eru tvö lönd í Norður-Atlantshafi með heimastjórn í eigin málum þótt danska ríkið fari að mestu leyti með utanríkis- og varnarmál. Þau hafa því eigin þing og ríkisstjórn, en auk þess tvo fulltrúa hvort á danska þinginu. Ríkisumboðsmenn eru fulltrúar danska ríkisins á lögþingi Færeyja og grænlenska þinginu. Grænlendingar eru auk þess skilgreindir sem sérstök frumbyggjaþjóð með aukinn sjálfsákvörðunarrétt.
Efnahagslíf
Danmörk er hluti af innri markaði Evrópusambandsins með 508 milljón neytendur. Viðskiptalöggjöfin er að hluta bundin samningum milli aðila sambandsins og löggjöf þess. Danskur almenningur styður almennt frjáls viðskipti; í könnun frá 2016 sögðust 57% svarenda telja að hnattvæðing væri tækifæri, meðan 18% litu á hana sem ógnun. 70% af viðskiptum landsins eru innan Evrópusambandsins. Stærstu viðskiptalönd Danmerkur árið 2017 voru Þýskaland, Svíþjóð, Bretland og Bandaríkin.
Trúarbrögð
Árið 1682 fengu þrjú trúfélög leyfi til að starfa utan þjóðkirkjunnar: kaþólska kirkjan, danska fríkirkjan og gyðingar. Upphaflega var samt ólöglegt að snúast til þessara trúarbragða. Fram á 8. áratug 20. aldar fengu trúfélög opinbera viðurkenningu en síðan þá er engin þörf á slíku og hægt er að fá leyfi til að framkvæma giftingar og aðrar athafnir án formlegrar viðurkenningar.
Valdimar Birgisson
Valdimar var elsti sonur Birgis jarls Magnússonar og Ingibjargar Eiríksdóttur, sem var dóttir Eiríks Knútssonar konungs og systir Eiríks konungs smámælta og halta. Eiríkur dó barnlaus 1250 og var Valdimar systursonur hans, sem þá var um 10 ára gamall, valinn konungur í hans stað en faðirinn, Birgir jarl, varð ríkisstjóri. Hann hafði raunar verið valdamesti maður landsins síðustu árin sem Eiríkur lifði. Birgir stýrði Svíþjóð til æviloka og skpti þá litlu þótt Valdimar yrði myndugur. Þegar hann dó 1266 fékk Valdimar loks konungsvöld en mun hafa verið tilþrifalítill konungur og er raunar helst nafnkunnur fyrir ástarævintýri sín.
Valdimar dvaldi sjálfur í Danmörku í níu ár en sneri síðan aftur heim og árið 1288 hneppti Magnús hann í varðhald í virkinu Nyköpingshus, að sögn vegna léttúðugs lífernis hans. Þar dvaldi hann þar til hann dó 1302 en mun þó hafa átt þægilega vist í fangelsinu og hafði meðal annars hjákonu sína þar með sér.
Össur
Össur (eldri ritháttur: Özurr) er íslenskt karlmannsnafn.
Vinir vors og blóma
Vinir vors og blóma er íslensk hljómsveit sem byrjaði árið 1993.
Oppdal
Oppdal þorpssafn er staðsett miðsvæðis í Oppdal. Á safninu eru 30 byggingar sem sýna hvernig umhverfi bæjarins var frá lokum 16. aldar til miðrar 20. aldar. Þar má sjá sveitabæ, hlöðu, forðabúr, gufubað, smiðju og veiðihús. Í safninu er einnig skíðasafn, skólasafn, fjarskiptasafn og safn veiði- og gildrutækja.
Smáspeki
Smáspeki er vefrit sem hóf göngu sína 2020. Að ritinu standa Katrín Ólína Pétursdóttir, hönnuður, og Sigríður Þorgeirsdóttir, heimspekingur.
Hýðing
thumb|right|Fangar hýddir í fangelsi í Delaware um 1907. Hýðing (líka vandarhögg eða húðlát) er það að slá líkama manns með ól, svipu, hnútasvipu, vendi, spanskreyr eða staf. Hýðing er oftast líkamleg refsing þar sem þolandinn er ber að ofan og bak hans slegið. Hýðing getur líka farið fram með vilja þess sem hýddur er, eins og í kvalalostakynlífi, og jafnvel framkvæmd á eigin skinni eins og flagellantar gera í trúarlegum tilgangi.
Hans J. G. Schierbeck
Ævi og störf
Schierbeck fæddist í Óðinsvéum, sonur málmiðnaðarmanns þar í borg. Hann lauk embættisprófi í læknisfræði árið 1876 og sótti síðar framhaldsmenntun í París og víðar.
Arfleið á Íslandi
Einna kunnastur er Schierbeck þó í Íslandi fyrir framlag sitt til garðyrkjumála. Hann var ástríðufullur garðyrkjumaður frá æskuárum og kom sér upp fjölskrúðugum matjurtargarði við hús sitt í Reykjavík. Hann varð fyrsti formaður Hins íslenska garðyrkjufélags, sem stofnað var árið 1885. Starfsemi þess varð til þess að vekja athygli fjölmargra landsmanna á möguleikum garðyrkju.
Sög
Gerðir
Sagir eru flokkaðar niður eftir því hvernig afl knýr þær.
1935
Árið 1935 (MCMXXXV í rómverskum tölum)
Mette Frederiksen
Æviágrip
Eftir að Frederiksen varð formaður Jafnaðarmannaflokksins hefur flokkurinn færst til vinstri í efnahagsmálum en lengra til hægri í innflytjendamálum. Í nýlegri ævisögu sagði hún: „Í mínum augum er orðið æ ljósara að það eru lægri stéttirnar sem greiða kostnaðinn fyrir óhefta hnattvæðingu, fjöldainnflutninga og frjálsa hreyfingu vinnuafls.“
Minkamálið leiddi til þess að Frederiksen boðaði til nýrra kosninga sem fóru fram þann 1. nóvember 2022. Róttæki vinstriflokkurinn hafði hótað að styðja ella vantrauststillögu gegn stjórn hennar. Í kosningunum voru Jafnaðarmenn áfram stærstir og vinstriblokkin viðhélt þingmeirihluta en Frederiksen ákvað engu að síður að mynda stjórn yfir miðju ásamt Venstre og Moderaterne, flokki fyrrum forsætisráðherrans Lars Løkke Rasmussen.
Hné
Hné er liðamót sem tengja efri hluta leggjarins, lærið, við neðri hluta hans, kálfann. Í rauninni samanstendur hnéð af tveimur liðum: öðrum á milli lærleggjar og sköflungs og hinum milli lærleggjar og hnéskeljar. Þetta tvíþætta liðamót gerir manni kleift að beygja legginn og snúa honum örlítið.
Patrekur
Patrekur er íslenskt karlmannsnafn.
Minjasafnskirkjan á Akureyri
Saga
Í tilefni af endurvígslu kirkjunnar árið 1972 orti Kristján frá Djúpalæk vígslusálm við lag Sverris Pálssonar skólastjóra en báðir áttu þeir sæti í stjórn Minjasafnsins. Síðasta erindi sálmsins er:
Kirkjan
Kirkjan er turnlaust timburhús undir einu formi reist með bindingsverki, 10,2 metrar að lengd og 5 metrar á breidd. Timburklæddir veggir og þak standa á steyptum og hlöðnum grunni. Kirkjurýmið er um 52,6 rúmmetrar og skiptist í framkirkju og kór aðskilið með kórþili og er prédikunarstóll.
Drammen
Saga
Allt fram á 9. áratug síðustu aldar fór allt skolp óhreinsað í Drammenselva en nú hefur verið gerð breyting á, og er áin að breytast út skolp-æð með 300 m³/s í eina bestu laxveiðiá landsins.
Náttúra
Drammen liggur í dal milli tveggja ása og rennur Drammenselva í botni hans. Norðan við dalinn er Bragernesåsen og sunnan hans er Konnerudåsen. Í báðum ásum eru skíðasvæði sem eru opin frá desember fram í apríl.
Francis Bacon (heimspekingur)
Ævi
Francis Bacon var yngsti sonur Sir Nicholas Bacon. Móðir hans, Ann Cooke Bacon, seinni kona Sir Nicholas og frænka Sir Anthony Cooke, talaði fimm tungumál og var talin meðal víðmenntuðustu kvenna sinnar tíðar.
Gísli Hjálmarsson
Árið 1912 var hálfgerð stjórnarkreppa á Íslandi, þegar þingmönnum gekk illa að koma sér saman um eftirmann Björns Jónssonar á ráðherrastóli. Varð þá til visa, sem fljótt varð landsfræg:
Friúlí
Friúlí (ítalska: Regione autonoma Friuli-Venezia Giulia; friúlíska: Friûl-Vignesie Julie; króatíska og slóvenska: Furlanija - Julijska krajina; þýska: Friaul-Julisch Venetien) er hérað á Norðaustur-Ítalíu sem markast af Venetó í vestri og landamærum Austurríkis og Slóveníu í norðri og austri með strönd að Adríahafi í suðri. Höfuðstaður héraðsins er borgin Tríeste. Íbúafjöldi er um 1,2 milljónir. Langstærsti hluti héraðsins er hið sögulega hérað Friúlí með höfuðstað í Údíne, en það inniheldur að auki Venezia Giulia á landamærunum við Slóveníu og Austurríki með höfuðstað í Tríeste. Þessu síðastnefnda svæði var bætt við eftir Síðari heimsstyrjöldina þegar Júgóslavía hafði fengið stærstan hlutann af því sem áður taldist héraðið umhverfis Tríeste. Í héraðinu eru stórir þýskumælandi og slóvenskumælandi hópar. Vegna menningarlegrar sérstöðu hefur héraðið takmarkaða sjálfstjórn.
Pinus squamata
Lýsing
Könglarnir eru keilulaga til egglaga, rauðbrúnir, og 9 cm langir og 6 cm breiðir þegar þeir eru opnir. Þeir opnast við þroska í september til október á öðru ári og sleppa aflöngum svörtum fræjunum (4-5 mm löng með 16 mm væng).
Verndun
Pinus squamata er sjaldgæfasta þekkta tegund fura, en Pinus torreyana, (í útrýmingarhættu) næstsjaldgæfust. Útbreiðslusvæðið er nú friðað og hefur tegundinni verið fjölgað með því að planta henni út í því.
13. október
13. október er 286. dagur ársins (287. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 79 dagar eru eftir af árinu.