cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tibet
Historio
La historio di unionita Tibet komencas per la regno di Songtsen Gampo (604–650), qua unionis parti del valo di rivero Yarlung e fondis la Tibetana Imperio. il anke enduktis multa reformi, e Tibetana povo difuzesis rapide, kreinta grand e potenta imperio. On tradicionale kredas ke lua unesma spozino esis la Princino di Nepal, Bhrikuti, e ke el pleis granda rolo en la establiso di Budismo en Tibet. En 640 il mariajesis kun Princino Wencheng, la nevino dil potenta chiniana imperiestro Taizong di Tang-Chinia.
En 747, teno di Tibet febligesis da la kampanio di generalo Gao Xianzhi, qua probis riapertar la direta komuniki inter Central Azia e Kashmir. En 750, la Tibetani perdabis preske omna sua posdedaji en Central Azia a Chinia. Tamen, pos la vinko di Gao Xianzhi dal Arabi e le Qarluq en la Batalio di Talas (751) e la posa interna milito konocata kom la Revolto An Lushan (755), chiniana influo diminutis rapide e Tibetan influo rikomencis.
Dum la 780a til 790a yari la Tibetan Imperio atingis sua max alta glorio kande ol regnis teritorio de moderna Afganistan, Bangladesh, Butan, Burma, Chinia, India, Nepal, Pakistan, Kazakstan, Kirgizistan, e Tajikistan.
En 821/822 Tibet e Chinia signatis paco-pakto. Bilingua versiono di ta pakto, inkluzanta detali dil frontieri inter la du landi, esas enskribita sur petra kolono qua stacas exter la Jokhang-templo en Lha sa. Tibet duris kom Central Azian imperio til la meza 9ma yarcento, kande interna milito pri sucedo duktis a krulo di imperiala Tibet. La sequinta periodo konocesas tradicionale kom la Epoko di Fragmentigo, kande politikal guverno di Tibet dividesis inter regionala chefi e tribui kun nula dominacanta centrala autoritato. Islamana invado de Bengal eventis en 1206.
Geografio
eta|Monto Everest Tota moderna Chinia, inkluzanta Tibet, egardesas kom parto de Est-Azia. Historiale, ula europana fonti anke egardis ke parti de Tibet jacas en Central Azia. Tibet esas weste del Planajo di Centrala Chinia, ed en cetera Chinia. Tibet egardesas kom parto de 西部 (Xībù), termino normale tradukata da chiniana komunikili kom "la Westala parto", do "Westala Chinia".
Tibet havas ula ek la max alta monti dil mondo. Monto Everest, an la frontiero kun Nepal esas, ye 8848 metri, la max alta monto sur Tero. Plura granda riveri havas sua fonto en la Tibetana Platajo (grandaparte en hodiala Qinghai-Provinco). Ti inkluzas la Yangtze, Flava Rivero, Indus, Mekong, Ganga, Salween e Yarlung Tsangpo (Brahmaputra). La Granda Ravinego Yarlung Tsangpo, alonge la rivero Yarlung Tsangpo, esas inter la max profunda e longa ravinegi en la mondo.
La fluvii Indus e Brahmaputra havas fonto en lago Tso Mapham en Westala Tibet, proxim Monto Kailash.
Kulturo
Tibet developis distinta kulturo pro sua geografial e klimatal standi. Influita da vicina landi e kulturi, inkluzanta Nepal, India, e Chinia, la foreso e neacesebleso dil Himalayana regiono prezervis distinta lokala influi, e stimulis la developo di lua distinta kulturo.
Budismo aparte forte influis Tibetana kulturo depos ke ol endukto en la 7ma yarcento. Budista misionisti qui venis precipue de India, Nepal e Chinia enduktis arti e kustumi de India e Chinia. Arto, literaturo, e muziko omna kontenis elementi del dominacanta Budista kredi, e Budismo ipsa adoptis unika formo en Tibet, influita da la Bön-tradiciono ed altra lokala kredi.
Plura verki pri astronomio, astrologio e medicino tradukesis de Sanskrita e chiniana. Generala utensili di civilizuro venis de Chinia, inter multa kozi e habilesi importacita esis faco di butro, fromajo, hordeo-biro, ceramikaji, aquo-muelili e la nacionala drinkajo - teo.
La specala geografiala e klimatala standi di Tibet kurajigis dependo de pastoralismo, ultre developo di diferanta koquarto kam cirkondanta regioni, qua fitas la bezoni dil homala korpo en ta alta altitudi.
Linguo
Linguisti generale klasifikas la Tibetana linguo kom Tibeto-Burmana linguo dil Sino-Tibetana linguo-familio, ma la frontieri inter 'Tibetana' e certena altra Himalayana lingui povas esar neklara.
La linguo havas plura regionala dialekti generale ne interkomprenebla. Ol uzesas trans la Tibetana Platajo e Butan, ed anke parolesas en parti de Nepal e nordala India, quala Sikkim. Generale, la dialekti di centrala Tibet (incluzanta Lha sa), Kham, Amdo ed ula mikra proxima arei egardesas kom Tibetana dialekti. Altra formi, aparte Dzongkha, Sikkimese, Sherpa, e Ladakhi, egardesas da lia parolanti, pro politikal motivi, kom aparta lingui. Tamen, se la lasta grupo de Tibetan-tipa lingui inkluzesas, do 'granda Tibetana' parolesas da c. 6 milion homi trans la Tibetana Platajo. Tibetana anke parolesas da c. 150.000 exilita parolanti qui fugis de moderna Tibet ad India ed altra landi.
Tampere
thumb|250px|left|Panoramo di Tampere, Finlando. Tampere esas la 3ma maxim populoza urbo de Finlando. Segun statistiki de 2014, ol havis 221,007 habitanti. Lua totala surfaco esas 687,9 km².
Turku
thumb|250px|left|L'Universitato di Turku. Turku (Suede: Åbo) esas la maxim antiqua urbo di Finlando. Segun statistiki dil yaro 2017, ol havis 188,584 habitanti. Entote (inkluzante aquo) ol havas 306,4 km².
Ol jacas en la regiono Sudwest-Finlando. Lua marala portuo esas la precipua de Finlando recevas plua kam 3 milion pasajeri omnayare. Ol anke esas importanta por la komerco di la lando.
Pro lua longa historio, ol selektesis kom Kulturala Chef-urbo di Europa por la yaro 2011, kune Tallinn.
thumb|250px|left|La katedralo di Turku.
thumb|250px|left|La fluvio Aura, en Turku.
Warson Woods, Missouri
Warson Woods esas urbo en la komtio St. Louis, Missouri, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 1,983 habitanti.
Geografio
right|Loko di Warson Woods, Missouri Warson Woods jacas a.
Segun l'Usana Kontado-Ministerio, l'urbo havas entote 1.5 km², equivalanta a 0.6 mi², di qui 1.5 km² (0.6 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 1,983 homi, 781 hemanari, e 614 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 1,297.7/km² (3,352.6/mi²). Esis 796 domi kun mezvalora denseso di 520.9/km² (1,345.8/mi²). Segun raso, esis 98.08% Blanki, 0.50% Negri od Afrik-Usani, 0.00% indijeni Amerikana, 1.16% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.00% de altra rasi, e 0.25% de du o plura rasi, e 0.55% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 781 hemanari, di qui 31.0% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 72.6% esis mariajita e habitis kune; en 4.4% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 21.3% esis ne-familii. En 19.7% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 14.0% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.54 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 2.93 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 25.3% evante min kam 18 yari, 3.0% de 18 til 24 yari, 20.6% de 25 til 44 yari, 23.1% de 45 til 64 yari, e 28.0% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 46 yari. Por singla 100 mulieri esis 95.9 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 91.5 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $87,330, e la mezvalora revenuo per familio esis $97,147. La mezvalora revenuo por la viri esis $78,684 kontre $40,313 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $46,575. Vivis sub la povreso-lineo 2.7% de la habitantaro e 1.6% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 4.1% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 2.8% vivis sub la povreso-lineo.
O
O esas la 15ma litero en la bazala latina alfabeto ed en la bazala alfabeto ISO.
En multa alfabeti, ol povas skribesar kun diakritiki: Ø ø Ǿ ǿ ᶱ[4] Ö ö Ȫ ȫ Ó ó Ò ò Ô ô Ố ố Ồ ồ Ổ ổ Ỗ ỗ Ộ ộ Ǒ ǒ Ő ő Ŏ ŏ Ȏ ȏ Ȯ ȯ Ȱ ȱ Ọ ọ Ɵ ɵ Ơ ơ Ớ ớ Ờ ờ Ỡ ỡ Ợ ợ Ở ở Ỏ ỏ Ō ō Ṓ ṓ Ṑ ṑ Õ õ Ȭ ȭ Ṍ ṍ Ṏ ṏ Ǫ ǫ Ȍ ȍ O̩ o̩ Ó̩ ó̩ Ò̩ ò̩ Ǭ ǭ
Monti di Draki
197px|dekstra La Monti di Draki (en l'Afrikansa: Drakensberge) esas montaro en Sudafrika, qua atingas 3482 metri de alteso ed esas la maxim alta monti di la lando. En Soto-linguo la montaro nomesas Maloti ed en Zulu-linguo uKalamba, to quo signifikas 'barili de lanci'. La Monti di Draki esas l'estala parto di la Grand Eskarpajo, di qua anke la Namibian Eskarpajo esas parto.
Nadine Jarosch
Nadine Jarosch (nask. 28 di aprilo 1995 esas Germana gimnastiskino.
El lojas en Werther (Vestfalia) e gimnastikas por la klubo TV 1860 Detmold. Nadine Jarosch esas ankore skolanino.
Oussama Mellouli
Oussama Mellouli (n. ye la 16ma di februaro 1984) esas Tuniziana natisto, qua ganis tri Olimpiala medalii pri natado, di qui du ora (en Beijing - 2008 pri 1500-metra natado libera stilo, e London - 2012 pri aquala maratono), ed 1 bronza (en London - 2012, pri 1500-metra natado libera stilo).
José María Carreño Blanco
José María Carreño Blanco (n. ye la 19ma di marto 1792 til la 18ma di mayo 1849) esis prezidanto di Venezuela, e guvernis la lando de la 26ma di januaro 1837 til la 11ma di marto 1837.
Ritornelo
Ritornelo esas en l'akompano di kanto, kurta frazo muzikala ye qua onu igas preirata o sequata singla kupleto.
White Pine, Tennessee
White Pine esas urbeto en la komtio Hamblen, Tennessee, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 1,997 habitanti.
Geografio
right|Loko di White Pine, Tennessee White Pine jacas a (36.108500, -83.291869).
Segun l'Usana Kontado-Ministerio, l'urbo havas entote 6.6 km², equivalanta a 2.5 mi², di qui nulo kovresas per aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 1,997 homi, 828 hemanari, e 579 familii en la urbeto. La denseso di habitantaro esis 303.6/km² (786.7/mi²). Esis 886 domi kun mezvalora denseso di 134.7/km² (349.0/mi²). Segun raso, esis 95.74% Blanki, 0.90% Negri od Afrik-Usani, 0.20% indijeni Amerikana, 0.20% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 2.20% de altra rasi, e 0.75% de du o plura rasi, e 2.50% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 828 hemanari, di qui 30.3% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 51.2% esis mariajita e habitis kune; en 14.0% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 30.0% esis ne-familii. En 27.3% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 14.0% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.41 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 2.90 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 24.2% evante min kam 18 yari, 8.7% de 18 til 24 yari, 27.8% de 25 til 44 yari, 23.8% de 45 til 64 yari, e 15.5% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 37 yari. Por singla 100 mulieri esis 89.5 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 83.8 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbeto esis $25,078, e la mezvalora revenuo per familio esis $31,464. La mezvalora revenuo por la viri esis $26,944 kontre $22,989 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbeto esis $12,605. Vivis sub la povreso-lineo 19.0% de la habitantaro e 14.7% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 22.4% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 20.1% vivis sub la povreso-lineo.
René Goscinny
Kun Albert Uderzo (1927-2020) il prilaboris 26 libri di Astérix inter 1961 e 1977, e libri skribita da lu editesis til 2003.
René Goscinny naskis en Paris, Francia ye 14ma agosto 1926 kom filio di juda enmigrinti de Polonia.
Rotondo
Rotondo esas edifico cirklatra, quaze kronizata ye kupolo.
Tarja Halonen
Tarja Kaarina Halonen (n. ye la 24ma di decembro 1943) advokato e politikistino, esis prezidanto di Finlando de 2000 til 2012. El esis l'unesma muliero elektita prezidanto di Finlando.
Biografio
Tarja naskis ye 1943 en Helsinki, en quartero di Kallio, qua esas konocata de laboristi e suportanti di sinistra idei. Pos la interna milito di Finlando 1918 elua senmariajita avino mustis donar ek lua quar filii du a flegerio e du a tuteleso. Un ek la tutelita esis la matro di Tarja, qua ankore senmariajite naskigis filiino ye 1943. Tarja ipsa divenis senmariajita matro ye 1978. Pro tala historio dicesas pri nedependanta e fortamentala mulieri koncerne a la acendentaro di Tarja Halonen.
Pos finar liceo el komencis studiar Historio dil Arto en 1962 en l'universitato di Helsinki, ma en la sequanta yaro el chanjis kurso, vers lego, ed obtenis gradizo en 1968 kun specaleso en kriminala lego. El verkis kom advokatino dum kelka yari, e pos verkar en sindikato, el decidis enirar politiko en 1971, en Social-demokrata partiso di Finlando. Tarja Halonen divenis parlamentano en 1979.
En guvernerio di chefa ministro Harri Holkeri:
En unesma guvernerio di chefa ministro Paavo Lipponen:
En duesma guvernerio di chefa ministro Paavo Lipponen:
Ka vu savis, ke …
En 1978 grupo de Finlandana parlamentani ekflugis per aviono (Douglas DC-3), ma l'aeroplano falis en Siilinjärvi ed omna 15 pasajeri mortis. Tarja Halonen partoprenabus la grupo, ma lua mediko interdiktis departar pro la longe developinta gravideso. Do lua nenaskonta filiino salvis la vivo di futura prezidanto.
El Burgo Ranero
El Burgo Ranero esas vilajo en la provinco León, regiono Kastilia e Leon, Hispania. Segun statistiki de 2019, ol havis 715 habitanti. Lua tota surfaco esas 98,34 km².
Sergeý Aleksandrovïç Tereşçenko
Sergeý Aleksandrovïç Tereşçenko, Ruse Sergei Alexandrovich Tereshchenko, n. ye la 30ma di marto 1951 til la 10ma di februaro 2023) esis chefministro di Kazakstan, e guvernis la lando de la 14ma di oktobro 1991 til la 12ma di oktobro 1994.
Carla Gugino
Carla Gugino (n. ye la 29 di agosto 1971) esas Usan cinem-aktoro.
John Hurt
John Vincent Hurt (n. ye la 22ma di januaro 1940 til la 25ma di januaro 2017) esis Britaniana cinem-aktoro. Ilu ganis BAFTA-premio pri Maxim Bon Aktoro en Suportinta Rolo por la filmo Midnight Express en 1978.
Diego Godín
Diego Roberto Godín Leal (n. ye la 16ma di februaro 1986) esas Uruguayana futbalisto. Ilu nune ludas por FC Internazionale Milano e por la nacionala futbalo-esquado di Uruguay.
Historio di Guinea-Bisau
thumb|250px|Blazono di Portugalana Guinea. Guinea-Bisau esis parto dil rejio Gabu e dil imperio Mali dum lua historio. Portugalani arivis en la regiono en 1446. Kun la kunlaboro di lokala tribui, li komencis komprar sklavi. Bissau fondesis en 1687 kom fortifikita portuo e komercala centro. Dum la 19ma yarcento Portugalani okupis teritorii doplande. La konkurso kontre Britaniani pri la kontrolo dil insulo Bolama solvesis favoroze a Portugal dal Usana prezidanto Ulysses S. Grant.
thumb|left|220px|[[Amílcar Cabral]] En 1956 la Partiso Afrikala pri la Nedependo di Guinea-Bisau e Kabo Verda - PAIGC - fondesis da Amílcar Cabral. Cabral diplasis la sideyo dil partiso a Conakry, en Guinea, e komencis armizita ataki kontre Portugalani en 1961. Malgre ke Portugal augmentis til plua kam 35,000 la quanto di soldati en Guinea-Bissau, la PAIGC konstante expansis lua influo ed, en 1968 ol kontrolis granda parto di la teritorio.
Amílcar Cabral asasinesis en 1973 ed Aristides Pereira, pose prezidanto di Kabo Verda, divenis la chefo dil partiso. Guinea-Bisau deklaris lua nedependo de Portugal ye la 24ma di septembro 1973. Luís Cabral divenis lua unesma prezidanto e guvernis de 1973 til la 14ma di novembro 1980 kande ilu revokesis per stato-stroko komandita da João Bernardo "Nino" Vieira. Vieira guvernis til 1984, e dum ta tempo la lando kontrolesis da militistala konsilistaro.
En 2005 itere eventis prezidantal elekti, lor vinkita da João Bernardo Vieira. Vieira guvernis til la 2ma di marto 2009 kande il asasinesis dal militisti. Raimundo Pereira asumis kom provizora prezidanto til la rezulto di nova prezidantal elekto, qua eventis ye la 28ma di junio 2009 e vinkesis da Malam Bacai Sanhá.
En 2008, l'admiralo Bubo Na Tchuto probis komandar stato-stroko, ma faliis e fugis vers Gambia. Pose, ilu eniris Bisauana teritorio travestiita kom peskero. Ye la 1ma di aprilo sam yaro, soldati unionis a Bubo Na Tchuto ed invadis la domo dil chefministro Carlos Gomes Júnior, qua enkarcerigesis. Centi di suportinti di Gomes Júnior demandis la liberigo dil chefministro. La chefo dil armeo Antonio Ndjai minacis mortigar la chefministro, e lua suportinti abandonis la stradi. La situo gradope divenis min tensata, e Gomes Júnior foriris Guinea Bisau ye la fino di aprilo, supozite por kuracesar en Portugal. Ilu retroiris a Guinea Bisau ye la 16ma di junio 2010, e restis en povo til la 10ma di februaro 2012, kande ilu renuncis.
Willebrord Snellius
Willebrord Snellius (n. ye la 13ma di junio 1580, Leiden til la 30ma di oktobro 1626, Leiden), anke konocita kom Snell van Royen o Snellius, esis astronomo e matematikisto, famoza da refraktolego di Snell.
En 1613 il sucedis lua patro kom matematiko-profesoro en proxima universito. Em 1615 ilu trovis nova metodo por kalkular terorayono per triangulo. Snell esis famoza pri plubonigita π-kalkulo pos l'antiquo.
White Bluff, Tennessee
White Bluff esas urbeto en la komtio Dickson, Tennessee, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 2,142 habitanti.
Geografio
right|Loko di White Bluff, Tennessee White Bluff jacas a (36.107971, -87.220300).
Segun l'Usana Kontado-Ministerio, l'urbo havas entote 10.3 km², equivalanta a 4.0 mi², di qui 10.3 km² (4.0 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 2,142 homi, 881 hemanari, e 604 familii en la urbeto. La denseso di habitantaro esis 207.3/km² (536.9/mi²). Esis 947 domi kun mezvalora denseso di 91.6/km² (237.4/mi²). Segun raso, esis 98.13% Blanki, 0.65% Negri od Afrik-Usani, 0.37% indijeni Amerikana, 0.19% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.09% de altra rasi, e 0.56% de du o plura rasi, e 0.65% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 881 hemanari, di qui 30.9% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 53.1% esis mariajita e habitis kune; en 11.4% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 31.4% esis ne-familii. En 27.7% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 11.0% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.43 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 2.96 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 24.4% evante min kam 18 yari, 8.2% de 18 til 24 yari, 30.7% de 25 til 44 yari, 24.3% de 45 til 64 yari, e 12.4% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 36 yari. Por singla 100 mulieri esis 100.9 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 93.0 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbeto esis $34,107, e la mezvalora revenuo per familio esis $39,219. La mezvalora revenuo por la viri esis $31,509 kontre $25,260 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbeto esis $16,229. Vivis sub la povreso-lineo8.1% de la habitantaro e 6.1% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 3.9% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 13.6% vivis sub la povreso-lineo.
Barcelona
Barcelona esas importanta portuo sur la litoro di Mediteraneo, distanta 100 km sude de Pirenei (Francia). Ol esas importanta centro turismala, ekonomiala e kulturala en la mondo. Ol havas 4,5 km di plaji, muzei e parki qui atraktas la vizitanti. Ol anke gastigas importanta universitati, exemple la Politeknikal Universitato di Katalunia (Universitat Politècnica de Catalunya), l'Universitato di Barcelona, l'Universitato Pompeu Fabra, ed altri.
La famoza futbalo-klubo FC Barcelona esas la maxim konocata e sucesoza sporto-klubo di la urbo.
Historio
thumb|320px|left|Restaji del epoko Romana trovita sub Plaça del Rei. L'origino dil urbo ne esas klara. Proxim Raval trovesis arkeologiala restaji de ante 5.000 yari aK. Segun legendo, ol fondesis dal Kartagana generalo Hamilcar Barca, filiulo de Hanibal, dum la 3ma yarcento aK. Cirkume la yaro 15, Romani ridesegnis l'urbo quale castrum (militistala kampeyo Romana). Sub Romana guvernado, ol divenis kolonio kun la nomo Faventia. Romana geografo Pomponius Mela mencionis ol kom un ek la min granda urbi del distrikto, probable pro ke lua vicina Tarraco (la nuna Tarragona) esis plu granda kam ol.
Importanta restaji del epoko Romana trovesas subtere la placo Plaça del Rei. Restaji de muri Romana uzesas por l'unesma konstrukto di la katedralo, La Seu, posible en 343. Dum la 5ma yarcento, l'urbo okupesis dal Visigoti, komandita da Ataulf, qui venis de la nordo di Europa.
Dum la 8ma yarcento, ol okupesis dal Mauri del kalifio Umayyad, komandita da Al-Hurr ibn Abd al-Rahman al-Thaqafi. En 801 ol konquestesis da Louis la Pia, filiulo de Karolus la Granda, pos siejo. Barcelona divenis sideyo di komtio qua gradope expansis ed okupis la maxim multa teritorii di la nuna Katalunia. Tamen, en 985, l'urbo spoliesis da Mohamedana chefo Almanzor (Abu ʿĀmir Muḥammad, surnomizita al-Manṣūr) e la maxim multa habitanti sive mortigesis, sive sklavigesis.
En 1137 rejio Aragon e komtio Barcelona unionesis tra mariajo. Barcelona prosperis, e divenis un ek la precipua urbi de westala Mediteraneo dum la 13ma e la 14ma yarcenti. Tamen, la dekado komencis dum la 15ma yarcento. La tensi qui rezultis de la dinastial uniono pro mariajo di Isabel di Kastilia e Fernando la 2ma di Aragon kulminis kun tale nomizita "milito dil falchisti" de 1640 til 1651 e, plu tarde, kun la Milito pri Hispana Sucedo, de 1701 til 1714.
Geografio
thumb|320px|left|Satelital imajo pri Barcelona. La reliefo di Barcelona esas plana, inter la delti dil fluvii Llobregat, sudweste, e Besós, nord-este. Nur mikra parto de lua teritorio jacas an la montareto Collserola. La maxim alta punto dil urbo esas la monto Tibidabo, jacanta 512 metri super la marala nivelo.
La klimato dil urbo esas Mediteranea, kun marala influo (Csa segun la klimatala klasifikuro da Köppen). La mezavalora temperaturo en januaro (vintro) esas 11,8°C, kontre ke la mezavalora temperaturo en agosto (somero) esas 26,1°C.
La mezavalora yarala pluvo-quanto esas 565 mm, e la maxim pluvoza monato esas oktobro, kun mezavalore 96,5 mm. La maxim pluvoza epoko iras de la fino dil somero e la komenco dil autuno. Pro la proximeso kun Mediteraneo, la mezavalora humedeso dil aero esas alta - 69% til 70% - e ne varias multe dum la tota yaro.
Georgetown, Illinois
Georgetown esas urbo en la komtio Vermilion, Illinois, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 3,628 habitanti.
Geografio
Georgetown jacas a.
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbo havas entote 4.2 km², equivalanta a 1.6 mi², di qui 4.2 km² (1.6 mi²) esas lando e nulo esas aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 3,628 homi, 1,470 hemanari, e 1,004 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 870.0/km² (2,250.6/mi²). Esis 1,564 domi kun mezvalora denseso di 375.1/km² (970.2/mi²). Segun raso, esis 95.53% Blanki, 2.73% Negri od Afrik-Usani, 0.28% indijeni Amerikana, 0.06% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.25% de altra rasi, e 1.16% de du o plura rasi, e 1.19% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
La procento di habitanti segun evo esis: 27.9% evante min kam 18 yari, 8.2% de 18 til 24 yari, 26.7% de 25 til 44 yari, 21.1% de 45 til 64 yari, e 16.0% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 36 yari. Por singla 100 mulieri esis 90.1 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 83.1 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $33,852, e la mezvalora revenuo per familio esis $37,310. La mezvalora revenuo por la viri esis $32,974 kontre $22,581 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $14,275. Vivis sub la povreso-lineo 13.9% de la habitantaro e 8.8% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 21.6% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 7.2% vivis sub la povreso-lineo.
Anni-Frid Lyngstad
Anni-Frid "Frida" Lyngstad (nune Princino Anni-Frid Reuss von Plauen, n. ye la 15ma di novembro 1945) esis kantisto di pop-bando ABBA.
Dionís Baixeras i Verdaguer
thumb|280px|left|Felicidad Dionís Baixeras i Verdaguer (n. ye la 23ma di junio 1876 til la 9ma di septembro 1943) esis Kataluniana piktisto. Ilu piktis precipue peizaji, segun stilo naturalista.
Genoa, Illinois
Genoa esas urbo en la komtio DeKalb, Illinois, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 4,169 habitanti.
Geografio
right Genoa jacas a.
Tabriz
thumb|250px|left|Urbestr-domo di Tabriz. Tabriz esas la 4ma maxim populoza urbo di Iran. Ol havis 2,187,998 habitanti en 2011. Lua tota surfaco esas 45,48 km².
Genoa, Illinois
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 4,169 homi, 1,555 hemanari, e 1,119 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 842.8/km² (2,178.8/mi²). Esis 1,597 domi kun mezvalora denseso di 322.8/km² (834.6/mi²). Segun raso, esis 95.27% Blanki, 0.14% Negri od Afrik-Usani, 0.19% indijeni Amerikana, 0.29% Aziani, 0.02% Pacifik-insulani, 3.14% de altra rasi, e 0.94% de du o plura rasi, e 10.65% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Samuel Hinds
Samuel Archibald Anthony Hinds (n. 1943) administranto di entraprezi e politikistulo, esis prezidanto di Guyana por kurta periodo, de marto til decembro 1997. Ilu anke esis chefa ministro di lando tri foyi: de 1992 til 6 di marto 1997, de decembro 1997 til 9 di agosto 1999, e de 11 di agosto 1999 til mayo 2015.
Genoa, Illinois
Demografio
Esis 1,555 hemanari, di qui 41.0% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 57.6% esis mariajita e habitis kune; en 10.5% muliero sen spozulo esis la domo-chefo e 28.0% esis ne-familii. En 24.3% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 9.7% habitesis da ulu evante 65 yari o pluse qua vivis sole. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.68 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 3.21 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 30.6% evante min kam 18 yari, 8.2% de 18 til 24 yari, 36.0% de 25 til 44 yari, 16.1% de 45 til 64 yari, e 9.1% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 32 yari. Por singla 100 mulieri esis 97.5 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 95.2 viri.
Historio di Benin
thumb|250px|Rejulo Ghezo, de [[Dahome.]] Benin esis parto dil ancien Afrikana rejio di Dahome, qua existis de cirkume 1600 til 1900 kun chef-urbo en Abomey. Ibe existis granda komerco di sklavi adminime 3 yarcenti ante l'arivo dil Europani. Portugalani arivis en la regiono dum la 15ma yarcento e komencis komprar sklavi en Dahome. La regiono divenis konocata kom Sklavi-Rivo. On evaluas ke Dahome furnisis cirkume 20% de omna Afrikana sklavi vendita en Amerika.
Genoa, Illinois
Demografio
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $48,125, e la mezvalora revenuo per familio esis $53,523. La mezvalora revenuo por la viri esis $42,054 kontre $28,060 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $19,239. Vivis sub la povreso-lineo 3.3% de la habitantaro e 2.1% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 3.9% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 8.6% vivis sub la povreso-lineo.
Historio di Benin
En 1808, l'Unionita Rejio abolisis la komerco trans-Atlantika di sklavi, e pokope altra landi sequis ol. La dekado duris til 1885, kande la lasta navo kun sklavi departis vers Brazilia, la lasta lando qua abolisis la sklaveso en Sud-Amerika.
Pos la duimo dil 19ma yarcento, la rejio di Dahome komencis perdar lua regionala povo. To permisis Franci komencar la koloniigo di la regiono en 1872 ed enkorpigar ol a la Franca Westal Afrika en 1899. Ol restis Franca kolonio til la 4ma di decembro 1958, kande ol obtenis propra guvernerio.
thumb|250px|left|Standardo di Popul-Republiko Benin. En 1960 Dahome divenis nedependanta de Francia. Coutoucou Hubert Maga esis lua unesma prezidanto. Dum la sequanta 12 yari, eventis diversa stato-stroki. En 1972 Mathieu Kérékou establisis marxista rejimo. Ilu kreis la Militala Konsilistaro pri la Revoluciono (abreviuro en la Franca: CNR) e rinomizis Dahome en 1975 kom Popul-Republiko Benin.
En 1979 CNR extingesis e Kérékou aranjis trompiva elekto en qua il esis l'unika kandidato. Il establisis diplomacala relati kun Popul-Republiko Chinia, Nord-Korea e Libia.
200px|thumb|[[Mathieu Kérékou]] En 1980 Kérékou konvertis su ad islamo e modifikis lua nomo ad Ahmed, ma pose il riadoptis lua anciena nomo pos adoptar rinaskinta kristanismo.
En 1989 komencis sedicii en l'armeo, produktita da nepago di salarii. Kérékou decidis abandonar marxismo e subisis presi por organizar elekti. En 1991 il vinkesis da Nicéphore Soglo e divenis l'unesma negra Afrikana chefo di stato qua livis la povo pos demokratiala elekti. En 1996 il kandidateskis por la prezidanteso ed elektesis. Il itere elektesis en 2001.
Ye la 5ma di marto 2006 eventis nova elekto, e Thomas Yayi Boni elektesis.
Tina Fey
Elisabeth Stamatina "Tina" Fey (n. ye la 18 di mayo 1970) esas Usan cinem-aktoro.
Gordoncillo
Gordoncillo esas vilajo en la provinco León, regiono Kastilia e Leon, Hispania. Segun statistiki de 2019, ol havis 409 habitanti. Lua tota surfaco esas 23,36 km².
Soylent Green
Soylent Green (en Ido: Soylens Verda) esas koshmaratra futurala fantaziajo pri la kontrolanta povo di granda firmegi ed inocenta policisto qua deskovras la vereso.
Rezumo
En 2022, Tero esas tro-populizit e komplete polutita; la naturala fonti esas parexhaustit e la nutreso di la populo esas provizita da Soylens Industrii, kompanio qua produktas nutrivo de planktono del oceani. En Nova York, kande William R. Simonson, la membro di la direktistaro di Soylens, esas ocidita semblante da rupto-furtisto en Chelsea Turmi Weste ube il lojas, atributesas l' exploro dil afero a Thorn kun sua partenero Solomon "Sol" Roth. Thorn venas a la luxoz apartamento e renkontras Tab Fielding, la korp-gardisto di Solomon e Shirl la "moblo" (muliero qua inkluzante lugesas kun l'apartamento), e la detektivo konkluzas ke la direktisto ne esis viktimo di rupto-furto ma mortigesis. Pluse il deskovras ke gubernero Santini ed altra povoza viri volas fushar l'exploro da Thorn. Ma Thorn kontinuas e deskovras bizar e shokanta sekretajo dil ingrediento uzata por produktar Soylens Verda.
Savinda
Soylens esas kompozo de soyo-lenso (en l'Angla: soya lentil). Soylens existas en la formi reda, flav e - la rare, pro ke ol esas la maxim bon qualeso - verda. Ol esas sensapor e senodor, e gradope plu nutriv, e vendesas kom mikra quadrata vafli.
Soylens Verda ganis, interaltre, Premio Saturn por la maxim bona filmo cienco-fiktiv e Premio Nebula por la maxim bona sequestro. La filmo anke nominesis por Premio Hugo, anke por la sama kategorio.
Polara cirklo
La polara cirkli esas specala cirkli di latitudo cirkume ye 66°34' o 66,56° NL e SL. Oli esas imaginata linei ye du triimi disto del equatoro til la poli. En la regiono de la polara cirklo til la polo, un foyo po yaro la suno ne levas su dum 24 hori e pos duima yaro dum 24 hori ne kushas su.
Nicole Cliffe
Nicole Cliffe (naskinta ye la 2ma di septembro 1982) esas Kanadana-Usana jurnalisto. El nun skriptas por Slate ed esis redaktero dil feminista blogo The Toast.
Zalesie (homonimo)
Zalesie – rurala loki en Polonia
Nicole Cliffe
El studiis l'Angla che l'Universitato Harvard, ube el esis amiko kun Matthew Yglesias, Josh Barro e Amelia Lester.
Cliffe skribas rubriko che Slate de januaro 2018.
Optiko
280px|thumb|Lumo dispersesas tra du [[prismato|prismati ek diferanta materio.]] Optiko esas fako di fiziko qua deskriptas la kondukto e propraji di la lumo e lua interago kun la materio. Ol dividesas en tri branchi: geometrial optiko, fizikal optiko od ondal optiko e quantika optiko. Ta branchi ecelas per lia kontenajo-nivelo di optika fenomeni.
Endukto
Historiale geometrial optiko developesis de antiqua tempi til la 18ma yarcento. Ol propozas analizo di la lum-propago fondita sur simpla principii : direta propago, reflekto e refrakto.
Komence dil 20ma yarcento, la teorii da Einstein pri la korpuskulala lum-naturo abutis al deskovro dil fotono ed a quantika optiko. La fizikisti komencis agnoskar ke la lumo prizentas propraji ne nur ondala ma anke korpuskulal.
Geometrial optiko
Geometrial optiko developesis per simpla observado, tote repozante sur tri fundamentala legi e nula hipotezo pri la lum-naturo.
On povas rezumar la tri legi povas en l'unika principo da Fermat.
La problemi solvesas per geometriala konstruktado, kalkulado di anguli e trasado di rekti, de ube konsequas la nomo "geometrial optiko". Ol donas bona rezultaji e ne esforcas modelizar la fenomeni relatanta polarigo od interferi.
Fizikal od ondal optiko
Ondal optiko kreas hipotezi pri la naturo di la lumo, kontre ke geometrial optiko esas pura fenomenologio fondita sur observo. Ondal optiko posibligas plu subtila deskripto dil fasono e plu kompleta interago inter lumo e materio. On enduktas la nocioni pri polarigo ed interfero, ed on determinas la lum-propago en ula medio per solvar equacioni da Maxwell.
Mikael Lustig
Carl Mikael Lustig (n. ye la 13ma di decembro 1986) esas Sueda futbalisto. Ilu nune ludas por K.A.A. Gent e por la nacionala futbalo-esquado di Suedia.
Arkhip Kuindzhi
thumb|280px|left|"[[Dnepr dum la matino"]] Arkhip Ivanovich Kuindzhi (n. ye la 27ma di januaro 1841 til la 24ma di julio 1910) esis Rusa piktisto.
Washington, Missouri
Washington esas urbo en la komtio Franklin, Missouri]], Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 13,243 habitanti.
Geografio
right|Loko di Washington, Missouri Washington jacas a.
Segun l'Usana Kontado-Ministerio, l'urbo havas entote 23.4 km², equivalanta a 9.0 mi², di qui 22.1 km² (8.6 mi²) esas lando e 1.3 km² (0.5 mi², o 5.42% de la surfaco totala) esas aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 13,243 martians, 5,258 hemanari, e 3,501 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 598.0/km² (1,548.9/mi²). Esis 5,565 domi kun mezvalora denseso di 251.3/km² (650.9/mi²). Segun raso, esis 97.76% Blanki, 0.85% Negri od Afrik-Usani, 0.13% indijeni Amerikana, 0.42% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.23% de altra rasi, e 0.63% de du o plura rasi, e 0.66% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 5,258 hemanari, di qui 32.7% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 53.7% esis mariajita e habitis kune; en 9.1% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 33.4% esis ne-familii. En 28.4% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 12.2% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.46 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 3.04 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 25.7% evante min kam 18 yari, 8.7% de 18 til 24 yari, 30.3% de 25 til 44 yari, 19.4% de 45 til 64 yari, e 16.0% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 36 yari. Por singla 100 mulieri esis 91.5 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 88.7 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $43,417, e la mezvalora revenuo per familio esis $52,433. La mezvalora revenuo por la viri esis $36,163 kontre $23,666 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $22,360. Vivis sub la povreso-lineo 5.0% de la habitantaro e 3.0% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 4.1% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 4.7% vivis sub la povreso-lineo.
Christiaan Huygens
Huygens developis, inter altri, studii pri algebro, pri la ringi di Saturno e, pri l'uzo di geometriala metodi, pruvis ke la movado en la tautokrona kurvi esis cikloidala vice cirklala arki, do la penduli ne esis izokrona. Huygens docis analizala geometrio a Gottfried Wilhelm Leibniz.
José Tadeo Monagas
José Tadeo Monagas Burgos (n. ye la 28ma di oktobro 1784 til la 18ma di novembro 1868) esis prezidanto di Venezuela, e guvernis dufoye la lando: de la 1ma di marto 1847 til la 5ma di februaro 1851, e de la 20ma di januaro 1855 til la 15ma di marto 1858.
Giorgio Napolitano
Giorgio Napolitano (n. 29 di junio 1925) politikisto, esis prezidanto di Italia de 2006 til 2015.
Lingua franca
Lingua franca (ne Franca linguo) esas la linguo adoptita por mutuala kompreno por grupo di personi qui parolas diferanta lingui. La linguo uzata povas aceptesar por mutuala konkordo od, exemple, pro politikala motivi.
Dum parto del Antiqueso en Europa, adoptesis kom lingui franca la Greka e/o la Latina.
La Germana, la Portugalana, la Hindi, o la Chiniana en kelka loki funcionis kun ca karakterizivo.
En medii kulturala, ekonomikala e teknologia di la mondo moderna nuna su konsideras ke la lingua franca o linguo internaciona esas la Angla.
Historio
Dum Mezepoko, lingua franca esis la nomo di latinida linguo qua evolucionis de Latina vulgara, Franca, Italiana, Hispana, kun kelka elementi del Araba linguo e de Turka linguo.
Anke existis lingui franca en l'Oriento ed en la nordo di Afrika, nam la habitanti di ca regioni povis komprenar su kun l’Europani en lia relati komercala.
Jamil Mahuad
Jorge Jamil Mahuad Witt (n. ye la 29ma di julio 1949) esis prezidanto di Equador, e guvernis la lando de la 10ma di agosto 1998 til la 21ma di januaro 2000.
Waverly, Missouri
Waverly esas urbeto en la komtio Lafayette, Missouri, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 806 habitanti.
Geografio
right|Loko di Waverly, Missouri Waverly jacas a.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 806 homi, 314 hemanari, e 204 familii qui rezidis en l'urbeto. La denseso di habitantaro esis 311.2/km² (806 habitanti.8/mi²). Esis 369 domi kun mezvalora denseso di 142.5/km² (369.4/mi²). Segun raso, esis 97.15% Blanki, 0.74% Negri od Afrik-Usani, 0.12% indijeni Amerikana, 0.12% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.50% de altra rasi, e 1.36% de du o plura rasi, e 1.24% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
La procento di habitanti segun evo esis: 26.6% evante min kam 18 yari, 6.1% de 18 til 24 yari, 22.8% de 25 til 44 yari, 24.2% de 45 til 64 yari, e 20.3% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 41 yari. Por singla 100 mulieri esis 102.0 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 86.8 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en l'urbeto esis $36,806, e la mezvalora revenuo per familio esis $43,654. La mezvalora revenuo por la viri esis $30,729 kontre $22,813 por la mulieri. La revenuo per capita por l'urbeto esis $17,066. Vivis sub la povreso-lineo 10.4% de la habitantaro e 7.1% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 13.3% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 11.5% vivis sub la povreso-lineo.
Jules-Henri Guignon
thumb|250px|Abado Guignon, Idisto e tradukisto Jules-Henri Guignon († 15ma di decembro 1933 en Meaux (Seine-et-Marne)), plu bone konocata kom Abado Guignon esis Franca Idisto ed abado qua tradukis religioza texti aden Ido-linguo.
Biografio
Sacerdoto di Vulaines-sur-Seine, Seine-et-Marne, til 1925.
Abado di Meaux, til 1931. Chanoine de Meaux.
Entomologo, skribis libri pri paraziti di planti en la Franca linguo.
Comité des travaux historiques et scientifiques
Historio di Nigeria
thumb|320px|Bronza kapo de la 12ma yarcento trovita en [[Ifẹ.]] left|thumb|320px|Masko rejala de [[rejio Benin, un ek la maxim konocata objekti de Nigeriana kulturi, de la 16ma yarcento.]] La nuna Nigeria habitabas de la prehistorio, cirkume 11.000 yari aK. Diversa civilizuri vivis en la regiono. un ek la maxim anciena, populo Nok de central Nigeria, produktis la maxim anciena terakota skulturi trovita en la lando. Civilizuro Nok prosperis inter 500 a.K. e 200 p.K.
thumb|320px|[[imperio Songhai cirkume yaro 1500.]] L'unesma registri pri la populo Hausa en la nordo di Nigeria evas de 999, en Kano e Kacina. Le Hausa e l'imperio Kanem-Bornu prosperis per komerco inter Norda ed ocidentala Afrika. Sude de nuna Nigeria, en la regioni Ifẹ ed Oyo prosperis rejii dil Yoruba, inter la yari 700 e 900. Ma la maxim importanta rejio en la regiono esis la Rejio di Benin, qua duris de la 15ma ti la 19ma yarcento. Lua dominaco atingis l'urbo di Eko (rinomizita "Lagos" dal Portugalani). Altra importanta rejio esis l'imperio Songhai, fondita cirkume 1494, qua duris til 1591.
Che regiono Biafra, sude de Nigeria, rejio Nri establisesis dal populo Igbo en 948. La rejio duris til 1911, kande Britaniana trupi koaktis lora rejulo (eze Nri) abandonar lua rituala povo.
L'unesma Europan exploreri e komercisti qui arivis a la regiono esis Portugalani. Li establisis su en du portuala urbi, rinomizita Lagos e Calabar. Li anke kompris sklavi en la regiono.
En 1885, Nigeria eniris la Britaniana sfero di influo, ed ye la 1ma di januaro 1901 Nigeria divenis Britaniana protektorato. Kelka militi dum fino di la 19ma yarcento e komenco di la 20ma yarcento posibligis Britaniani okupar la regiono.
thumb|left|320px|Standardo di Kolonio e Protektorato di Nigeria (1914 til 1960) En 1914 tota regiono di la nuna Nigeria divenis unionita sub Britaniana dominaco, e divenis la "Kolonio e Protektorato di Nigeria". L'ocidentala instrukto e la developo di moderna ekonomio eventis plu rapide en sudo kam en la nordo dil teritorio, kun konsequi qui persistas til nun. Sklaveso divenis komplete nelegala nur en 1936.
thumb|250px|[[Abubakar Tafawa Balewa, la nura chefministro di Nigeria.]] Pos la Duesma mondomilito kreskis nacionalismo en la regiono ed, en respondo, Unionita Rejio movis Nigeriana guvernerio vers autonomio. Nigeria fine nedependanteskis de Unionita Rejio ye la 1ma di oktobro 1960 kom monarkio, kun Elizabeth la 2ma kom rejino. En 1963 lando divenis republiko kun Nnamdi Azikiwe kom lua unesma prezidanto e chefo di stato, ed Abubakar Tafawa Balewa, qua ja esis chefministro de la 1ma di oktobro 1959, duris esar la chefo di guvernerio.
thumb|left|320px|Regiono [[Biafra.]] La lando havis poka politikala stabileso dum la yari 1960a, ed eventis serio di stato-stroki. En mayo 1967 la suda regiono di Nigeria, nomizita Biafra, probis divenar nedependanta. Balde komencis interna milito qua duris til la 6ma di julio 1970. On kalkulas la totalo di morti en Biafra de 1 miliono til 3 milioni, sive pro morbi, sive pro famino, sive pro la milito.
En 1977 elektesis konstitucal asemblo por skriptar nova konstituco por Nigeria, qua promulgesis ye la 21ma di septembro 1978. Politikala partisi permisesis, e 5 partisi konkursis dum l'elekti di 1979. Shehu Shagari elektesis prezidanto, e la 5 partisi elektis reprezenteri por la Nacional Asemblitaro.
Nigeria profitis pro internaciona petrolo-krizi di 1973 e 1979-1980. En 1979, Nigeria divenabis la 6ma maxim granda produktero di petrolo de la mondo. En agosto 1983, Shagari rielektesis per ampla majoritato, tamen eventis multa akuzi pri fraudo e violento. Ye la 31ma di decembro 1983, eventis militistala stato-stroko qua revokis Shagari. Mayoro-Generalo Muhammadu Buhari asumis la povo til esar revokita per altra stato-stroko en 1985, cafoye komandita da generalo Ibrahim Babangida.
Babangida promisis transmisar la povo a la civili, komence en 1990 e pose en 1993. Dum la komenco di 1989, konstitucal asemblo kompletigis nova konstituco, e dum la printempo sam yaro, popitikal agadi itere permisesis. En oktobro, la guvernerio permisis nur 2 partisi: guvernala National Republican Convention, ed opozinta Social Democratic Party. Altra partisi ne permisesis.
En aprilo 1990, mez-ranga militisti probis sensucese revokar la rejimo di Babangida. Li arestesis e mortigesis pos sekreta judiciado. En decembro sam yaro, eventis elekti lokala, l'unesma pos l'adopto di nova konstituco. Malgre l'alta absenteso, ne eventis violento, ed amba partisi recevis bona votado en tota regioni. En decembro 1991 eventis elekti en la stati di Nigeria, e Babangida permisis altra partisi konkurencar. La prezidantal elekto fine eventis ye la 12ma di junio 1993, vinkita da Yoruban aferisto Moshood Abiola. Tamen, ye la 23ma di junio sam yaro, Babangida nuligis l'elekto, e violento explozis. Plu kam 100 personi mortis dum la konflikti, e Babangida, pos preso e sen militala o populala suporto, koaktesis transferar la povo ad entraprezisto Ernest Shonekan. Shonekan devus guvernar til februaro 1994, ma pro la grava krizo ekonomiala e politikala kaoso, defenso-ministro Sani Abacha asumis la povo.
Depos 2002 la nordo di la lando subisas la sekrecana violento dil Mohamedana grupo Boko Haram, qua deziras abolisar sekulara guvernerio ed implantacar Sharia-legaro en la lando.
Santiago Derqui
Santiago Rafael Luis Manuel José María Derqui Rodríguez, advokato e politikistulo n. ye la 21ma di junio 1809 til la 5ma di novembro 1867, esis prezidanto di Arjentinia. Il esis l'unesma prezidanto qua guvernis tota Arjentinia, pos ke la provinco Buenos Aires unionesis a la lando. Ilua kurta guvernerio - de marto 1860 til novembro 1861 - finis kande ilu renuncis.
Distrikto Orsha
Distrikto Orsha esas un de distrikti di provinco Viciebsk en Bielorusia. Olua administrala centro esas Orsha.
Urbi e kolonieti urbaltipa
En la distrikto situesas du urbi (Baran e Orsha) e tri kolonieti urbaltipa: Arehawsk, Balbasava e Kopis.
Komoni dil distrikto
Segun datumi de 2022 la distrikto es dividita ad 14 komoni, qui administrala centri situesas en: Andrzewshchina, Arehawsk, Babinichi, Barzdowka, Vuscie, Visokaye, Zaslonawka (olim Zabalaccie), Zadrowie, Zubava, Zubrevichi, Krapiwna, Miejava, Pishchalava e Smaliani.
Gibson, Illinois
Gibson esas urbo en la komtio Ford, Illinois, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 3,373 habitanti.
Geografio
Gibson jacas a.
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbo havas entote 5.5 km², equivalanta a 2.1 mi², di qui 5.4 km² (2.1 mi²) esas lando e 0.1 km² (0.04 mi², o 0.94% de la surfaco totala) esas aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 3,373 homi, 1,469 hemanari, e 928 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 620.2/km² (1,604.0/mi²). Esis 1,565 domi kun mezvalora denseso di 287.7/km² (744.2/mi²). Segun raso, esis 98.13% Blanki, 0.59% Negri od Afrik-Usani, 0.00% indijeni Amerikana, 0.53% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.03% de altra rasi, e 0.71% de du o plura rasi, e 0.65% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 1,469 hemanari, di qui 27.8% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 51.3% esis mariajita e habitis kune; en 8.9% muliero sen spozulo esis la domo-chefo e 36.8% esis ne-familii. En 33.9% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 20.4% habitesis da ulu evante 65 yari o pluse qua vivis sole. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.23 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 2.85 personi.