cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Michael J. Fox
thumb|left|320px|Fox e [[Muhammad Ali parolanta en Usana senato, por defensar publika koloko en inquesti pri Parkinson-morbo.]] Michael J. Fox (n. Michael Andrew Fox ye la 9ma di junio 1961) esas Kanadan-Usana ex-aktoro ed aktivisto. Ilu komencis lua kariero dum la yari 1970a, e fameskis per lua rolo kom Alex P. Keaton che humura televiziono-serio Family Ties (1982–1989). Tamen, lua maxim konocata rolo esis Marty McFly, che cinematografala trilogio Back to the Future. Dum ilua kariero, il aparis en diversa altra cinematografuri, exemple Teen Wolf (1985) e la dramato Casualties of War (1989), e televiziono-programi, inkluzite la komedio-serio The Michael J. Fox Show.
En 1998 il anuncis ke ilu havas Parkinson-morbo, qua komencis afektar lu en 1991. Pos l'anunco, ilu divenis aktivisto kun skopo obtenar kuraco por ca morbo. Ilu cesis laborar kom aktoro en 2021, pro plumalesko di lua simptomi.
Kordoba
Kordoba esas urbo en la sudo di Hispania ed esas la chefurbo di la provinco Kordoba. L'urbo trovesas ye 122 metri super marala nivelo, an la rivero Guadalquivir ed an la pedo di la montaro Sierra Morena. En 2005 l'urbo kontis 321.165 habitanti, e tale esas la triesma granda urbo di Andaluzia. Ol anke esas la maxim varm urbo di Europa: la temperaturo acensas singla yaro super la 35°C.
Depos le 8ma yarcento ol konquestis dal arabi e dum longa periodo esis kalifio. To igis l'urbo centro di Arabiana kulturo e cienco. L'enorma katedralo di Kordoba de origino esis moskeo
Paul Haslinger
Paul Haslinger (n. ye la 11ma di decembro 1962) esas Austriana kompozisto. Ilu partoprenis Germana rock-grupo Tangerine Dream de 1985 til 1990.
Granite, Oregon
Granite esas urbeto en la komtio Grant, Oregon, Usa. Ol esas preske fantomo-urbeto. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 24 habitanti. En 1990 ol havis nur 10 habitanti, ed en 1958, nur 1 persono vivis ibe.
Geografio
right|Loko di Granite, Oregon Granite jacas a.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 24 personi, 15 hemanari e 9 familii en l'urbeto. La denseso di habitantaro esis 23.2/km² (60.3/mi²). Esis 74 domi kun mezvalora denseso di 71.4/km² (185.8/mi²). Segun raso, 100% esis blanki.
Nulo ek la 15 hemanari havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 60% esis mariajita e habitis kune; en 0.0% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 40.0% esis ne-familii. En 40.0% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 6.7% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 1.60 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 2.00 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: nulu evante min kam 24 yari, 20.8% de 25 til 44 yari, 66.7% de 45 til 64 yari, e 12.5% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 57 yari. Por singla 100 mulieri esis 118.2 viri.
Oliver Sacks
Oliver Wolf Sacks (n. ye la 9ma di julio 1933 til la 30ma di agosto 2015) esis Britaniana nevrologiisto, naturalisto, psikiatriisto, historiisto pri cienco e skriptisto.
Objekto (programifo)
En informatiko, objekto es simbolala ed autonoma kontenilo qua kontenas informi e mekanismi pri temo, manipulati en programo. La temo es ofte ulo di tushebla dil reala mondo,. Ico es la centrala koncepto dil objekt-orientizita programifo.
En objekt-orientizita programifo, objekto kreesas de modelo nomizita klaso o prototipo, de qua olu heredas la konduti e la traiti. La konduti e la traiti tipe apogesas sur la propri al kozi qui inspirabas l'objekto: persono (kun olua civil stando), dokumentaro, produkturo.
Novotirishkino (Altai)
Novotirishkino esas vilajo en distrikto Smolenskoye, regiono Altai, Rusia. Segun statistiki dil yaro 2013, ol havis 1,880 habitanti.
Reaktigivo
Reaktigivo esas substanco qua klare videble reaktas pro altra substanco. Bona reaktigivo esas selektiva (nur reaktas klare videbla per un substanco) e sensiva (ja reaktas kun mikra quanteso di altra substanco).
Objekto (programifo)
Historio
La nociono di objekto introduktesis kun la programifo-linguo Simula, kreita a Oslo inter 1962 e 1967 por faciligar la programifo di programi di simulado. Kun ica programifo-linguo, la traiti e la konduti dil objekti a simular deskriptesas en la fonta kodexo (source code).
Sami Khedira
Sami Khedira (n. ye la 4ma di aprilo 1987) esas Germaniana futbalisto. Ilu nune ludas por Italiana futbalo-klubo Juventus F.C. e por la nacionala futbalo-esquado di Germania.
Objekto (programifo)
Historio
La linguo di objekt-orientizita programifo Smalltalk kreesis da la centro di exploro Xerox ye 1972.
L'objekt-orientizita programifo divenis populara ye 1983 kun l'ekiro dil programifo-linguo C++, objekt-orientizita linguo, e l'uzado di olu volate similesas al populara linguo C.
L'unesma objekt-orientizita datumari komercaligesis ye 1993, e lia teknologio ne arivis a matureso ante la fino dil 20ma yarcento.
La linguo di objekt-orientizita programifo Java kreesis da Sun Microsystems ye 1995, e precipue destinesis al programifo dil reto-aplikaji, la teknologio di olu esis en plena evoluciono dum la yari 1990.
Terminaro
En ula objekt-orientizita lingui, la metodi, la propraji e la stando di objekto es manipulabla de altra objekti unike se li explicite deklaresas quale public. Ico es la mekanismo di enkapsulaciono.
Maurice (filmo)
Maurice esas Britaniana filmo de 1987 da rejisisto James Ivory kun en la chefa roli l'aktori James Wilby e Hugh Grant.
Objekto (programifo)
Uzado
Inter la diversa teknologii qui gravitas cirkum la objekti, esas la lingui di objekt-orientizita programifo e la datumari objekt-orientizita. La nociono di objekto egale uzesas en la programifo di kompozanti di programaro ed anke en la koncepto di programaro.
Objekt-orientizita datumaro permisas la permananta provizuro di objekti, al helpo di sistemo di direktado di datumaro ed adaptata programifo-linguo.
Maurice (filmo)
La filmo esas filmigo di la sam-titula libro da E.M. Forster de 1971 e koncernas homeosexuala relato en Britania jus avan l'Unesma Milito Mondal. Esis la duesma foyo ke rejisisto James Ivory e produktisto Ismail Merchant (Merchant Ivory produkturi) filmigas libro da Forster.
Objekto (programifo)
Uzado
La Object Management Group es internaciona konsorto di normalizado e di susteno dil teknologii apogata sur la objekti.
Kreita da la Object Management Group, CORBA es normo relativa al arkitekturo di programi qui kambias su kun objekti.
Kreita da la World Wide Web Consortium, la Document Object Model es normo relativa al manipulo dil elementi di reto-pagino per linguo di objekt-orientizita programifo quale JavaScript.
Okabena, Minnesota
Okabena esas urbeto en la komtio Jackson, Minnesota, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 185 habitanti.
Geografio
right|Loko di Okabena, Minnesota Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbeto havas entote 0.5 km², equivalanta a 0.2 mi², di qui 0.5 km² (0.2 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 185 homi, 76 hemanari, e 49 familii qui rezidis en l'urbeto. La denseso di habitantaro esis 340.1/km² (893.3/mi²). Esis 87 domi kun mezvalora denseso di 160.0/km² (420.1/mi²). Segun raso, esis 100.00% Blanki, 0.00% Negri od Afrik-Usani, 0.00% indijeni Amerikana, 0.00% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.00% de altra rasi, e 0.00% de du o plura rasi, e 6.49% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 76 hemanari, di qui 28.9% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 52.6% esis mariajita e habitis kune; en 7.9% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 35.5% esis ne-familii. En 32.9% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 19.7% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.43 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 3.08 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 29.2% evante min kam 18 yari, 7.6% de 18 til 24 yari, 25.9% de 25 til 44 yari, 15.1% de 45 til 64 yari, e 22.2% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 35 yari. Por singla 100 mulieri esis 101.1 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse, esis 98.5 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en l'urbeto esis $32,188, e la mezvalora revenuo per familio esis $35,500. La mezvalora revenuo por la viri esis $28,438 kontre $19,375 por la mulieri. La revenuo per capita por l'urbeto esis $14,332. Vivis sub la povreso-lineo 1.5% de la habitantaro e 0.0% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 0.0% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 0.0% vivis sub la povreso-lineo.
Franklin Delano Roosevelt Jr.
Franklin Delano Roosevelt Jr. (n. ye la 17ma di agosto 1914 til la 17ma di agosto 1988) esis Usana politikisto. Il esis filiulo de Usana prezidanto Franklin Delano Roosevelt.
Cockburn Town
thumb|left|280px|Cockburn Town vidita de la maro. Cockburn Town esas la chef-urbo dil Insuli Turks e Kaikos. Segun la demografiala kontado di 2012, ol havis 3,700 habitanti. Lua tota surfaco esas 17,39 km².
Skandio
thumb|left|250px|Kubo di 1 cm³ di skandio, e skandio 99,998% pura. Skandio esas kemiala elemento kun simbolo Sc ed atomala nombro 21. Ol esas metalo tre rare trovata che Tero, e deskovresis erste en 1879.
Erste dum la yari 1970ma ol komencis uzesar en aloyuri kun aluminio, e lua globala komerco sub formo di oxido esas nur 10 tuni omnayare.
Otto Nordenskjöld
Nils Otto Gustaf Nordenskjöld (n. ye la 6ma di decembro 1869 til la 2ma di junio 1928) esis Sueda explorero.
Franz Grillparzer
Franz Seraphicus Grillparzer (n. ye la 15ma di januaro 1791 til la 21ma di januaro 1872) esas Austriana skriptisto. Ilu divenis famoza pro lua dramati. Ilu anke skribis funerala diskurso koncerne la morto di Ludwig van Beethoven.
Galiana linguo
La deklinadi sume ne savesas, ma 85% ek la vortaro esas de la tri ordinara deklinadi; maskulalo, feminalo e neutralo.
Ya, ni ne havas omni vorti : multi por la kavali, min por altri kozi. Ma ni havas multi por la chari e ni povas facar neologismi.
raeda = charo lejera kun auelo = aero povas facar "aueloraeda" por un aviono persona o di aeroklubo.
carpenton = charo qua transportas multi personi esas un autobuso e "auelocarpenton" un aviono di lineo.
Ni ne havas multi nomi di uceli exemple. La korvo, anuncero dil Deo Lugus o dil morti de pos min di 40 dii esas preske sola.
Kelka frazi en Galla :
ΟΥΗΡΒΡOΥΜΑΡΟC ΔΕΔΕ ΤΑΡΑΝΟΟΥ ΒΡΑΤΟΥ ΔΕΚΑΝΤΕΜ
Esas videbla ke Galiana skribesis per Greka literi e per mayuskuli sen acento.
Ni pozus la frazo en latina literi :
Ouebroumaros dede Taranoou bratou dekantem = Verbrumaros donis a Taranoos en gratitudo l'ofranda. (di gratitudo en frazo)
Druidi ne skribis religiala verki, ma li esis notarii e skribis kontrati en korto dil "nemeta" (nemeton = templo). Kontrato facata kun la helpo di un druido e sub regardo de Dei esis plu solena e sekura.
Cezar facis o granda eroro kande donis sendaji en latina ma kun greka literi "ut Galli ne intellegant" por ke Galli ne komprenus !
Do li skribis -om vice -on por -ΩN.
Altra frazo, emociganta, da yunino :
ΕΛΛΟΥΙCCΑ ΜΑΓΟΥΡΕΙΓΙ ΑΟΥΑ = Ellouissa à Magurix, sa petite fille
Uzanta latina literi:
Ellouissa Magoureigi aoua.
Se el skribus direte per literi latina, skribesus:
ELVISSΑ MΑGUREIGI ΑVΑ
La linguo galiana havabas quar nombri : la singularo, la duelo (come en Greka), la pluralo e la kolektivo.
Ma la duelo esabas plu komplexa kam en Greka pro ke la duelo esabas diferanta segun k'onu parolabas de du homuli, du mulieri, homulu kun muliero o du kozi.
La kolektivo komprenesas bone kun exemplo :
Se ni volas decar "Chefi decis ke..."
Existas du kazi :
- La persono ke parolas savas la exakta nombro de chefi, de tri til pose, 235 exemple
En ica kazo parolesas kun la pluralo : "Tigerni sepasint" (Tigernoi, plu arkaike)
- La persono ke parolas ne savas la nombro de chefi e decas do :
"Tigernates sepasint" al kolektivo
Yen la tri deklinadi plu utiligata :
ak	  uiron	   uirus	   nemeton	   nemeta
gen	  uiri	   uirôn	  nemeti	   nemetôn
dat	  uiru	   uirobo	   nemetu	   nemetobo
kauzativo
(komplemento d'agento)	  uiru	   uirobi	  nemetu	   nemetobi
lokativo	  uire		   nemete
touta « peuple »	riganîa « reine »
singulier	pluriel	singulier	pluriel
nominatif	tout-a	tout-as	rigan-ia	rigan-ias
accusatif	tout-an, -en	tout-as	rigan-im	rigan-ias
génitif	tout-as, -ias	tout-anon	rigan-ias	rigan-ianon
datif	tout-ai >e >i	tout-abo	rigan-i	rigan-iabo
instr./sociatif	tout-ia	tout-abi	rigan-ia	rigan-iabi
La feminino en -a ne havabas kolektivo.
La kolektivo del maskulini :
Tigernate(s), tigernate, tigernatons, tigernatiom / τιγερνατιων, tigernatebo, tigernatebi
Ni terminas kun fiera fraza di Galo ad Romano :
Rios teutios immi ac teutias rias = Me esas libera civitano de naciono libera
Rafael López Gutiérrez
Rafael Salvador López Gutiérrez, militisto e politikisto n. ye la 11ma di mayo 1854 til la 16ma di marto 1924 esis prezidanto di Honduras de 1920 til lua morto. De la 1ma di februaro til la 10ma di marto 1924, kande ilu mortis pro morbo, ilu guvernis kom diktatoro.
Novotirishkino (homonimo)
Novotirishkino – nomo di loki en Rusia
Anarkiismo
thumb|320px|La litero A interne cirklo, simbolo de anarkiista movado. thumb|left|320px|Demonstro di [[sindikato|sindikatani anarkiista en Bilbao, Hispania.]] Anarkiismo esas politikala filozofio qua refuzas omna nevolata e koakitiva formo di hierarkio. Ol postulas l'aboliso dil stato, qua reputesas kom nedezirinda, superflua e nociva. Ol historiale asociesas kun liberesana socialismo e kun la movadi kontre kapitalismo.
Qulin, Missouri
Qulin esas urbo en la komtio Butler, Missouri, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 467 habitanti.
Anarkiismo
La historio di anarkiismo iras a prehistorio, kande kelka homi vivis en "anarkiista" socii, ante l'aparo di formala stati, rejolandi od imperii. Skeptikismo kontre formala stati aparis ante la 19ma yarcento, ma erste dum ca yarcento ca idei pluforteskis, tra verki da Pierre-Joseph Proudhon e Mihail Bakunin.
Qulin, Missouri
Geografio
right|Loko di Qulin, Missouri Qulin jacas a.
Segun l'Usana Kontado-ministerio, l'urbo havas entote 1.2 km², equivalanta a 0.4 mi², di qui 1.2 km² (0.4 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 467 homi, 210 hemanari, e 120 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 400.7/km² (1,047.2/mi²). Esis 232 domi kun mezvalora denseso di 199.1/km² (520.3/mi²). Segun raso, esis 98.50% Blanki, 0.43% Negri od Afrik-Usani, 0.00% indijeni Amerikana, 0.00% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.00% de altra rasi, e 1.07% de du o plura rasi, e 0.21% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 210 hemanari, di qui 25.2% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 41.9% esis mariajita e habitis kune; en 13.3% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 42.4% esis ne-familii. En 40.5% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 23.3% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.20 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 2.98 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 25.1% evante min kam 18 yari, 5.1% de 18 til 24 yari, 25.3% de 25 til 44 yari, 23.8% de 45 til 64 yari, e 20.8% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 40 yari. Por singla 100 mulieri esis 91.4 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 85.2 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $15,714, e la mezvalora revenuo per familio esis $19,250. La mezvalora revenuo por la viri esis $21,000 kontre $15,481 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $9,594. Vivis sub la povreso-lineo 28.1% de la habitantaro e 24.8% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 30.3% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 34.2% vivis sub la povreso-lineo.
Hitler-yunaro
thumb|100px|Simbolo di Hitler-yunaro. Hitler-yunaro (Germane Hitler-Jungend, abreviuro HJ) esis paramilitarala organizuro en nacional-socialista Germania, kreita da Nacional-socialista Partiso. Ol esis la duesma maxim anciena paramilitarala organizuro dil partiso - la maxim anciena esis Sturmabteilung (SA) -, ed existis de 1922 til 1945. L'organizuro formacesis da Hitlerjungend propre - por yuna viri evante 14 til 18 yari, da Deutsches Jungvolk - por pueri evante 10 til 14 yari, e da Bund Deutscher Mädel - por yuna mulieri. Lua precipua chefo esis Baldur von Schirach.
Grand Rapids, Michigan
thumb|left|250px|Hotelo Amway, en Grand Rapids. Grand Rapids esas la duesma maxim populoza urbo dil Usana stato Michigan, pos Detroit. Ol konocesas kom "l'urbo dil moblaro" por lua granda quanto di manufakturi di moblaro.
Lua mezavalora altitudo esas 186 metri adsur la marala nivelo.
thumb|left|250px|Aerala imajo dil [[aeroportuo Gerald R. Ford, en Grand Rapids.]] thumb|left|250px|Edifici en Grand Rapids, Michigan.
Domiechowice
Domiechowice esas vilajo en provinco Łódź, distrikto Bełchatów, komono Bełchatów, Polonia. Segun statistiki dil yaro 2011, ol havis 548 habitanti (51,5% esis mulieri). Ol distas cirkume 40 kilometri sud-weste de Łódź e 150 kilometri sud-weste de Warszawa.
[[Kategorio:Vilaji en provinco Łódź|Domiechowice]
Oxford, Idaho
Oxford esas urbeto en la komtio Franklin, Idaho, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 53 habitanti.
Geografio
right|Loko di Oxford, Idaho Oxford jacas a.
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbeto havas entote 0.6 km², equivalanta a 0.2 mi², di qui 0.6 km² (0.2 mi²) esas lando e nulo esas aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 53 homi, 18 hemanari, e 14 familii qui rezidis en l'urbeto. La denseso di habitantaro esis 81.9/km² (209.1/mi²). Esis 23 domi kun mezvalora denseso di 35.5/km² (90.8/mi²). Segun raso, esis 94.34% Blanki, 0.00% Negri od Afrik-Usani, 5.66% indijeni Amerikana, 0.00% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.00% de altra rasi, e 0.00% de du o plura rasi, e 5.66% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 18 hemanari, di qui 44.4% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 72.2% esis mariajita e habitis kune; en 0.0% muliero sen spozulo esis la domo-chefo e 22.2% esis ne-familii. En 22.2% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 11.1% habitesis da ulu evante 65 yari o pluse qua vivis sole. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.94 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 3.50 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 35.8% evante min kam 18 yari, 5.7% de 18 til 24 yari, 20.8% de 25 til 44 yari, 22.6% de 45 til 64 yari, e 15.1% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 30 yari. Por singla 100 mulieri esis 103.8 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 112.5 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en l'urbeto esis $23,125, e la mezvalora revenuo per familio esis $28,333. La mezvalora revenuo por la viri esis $15,000 kontre $18,750 por la mulieri. La revenuo per capita por l'urbeto esis $9,889. Vivis sub la povreso-lineo 0.0% de la habitantaro e 0.0% de familii esis sub la povreso-lineo.
Titanio
thumb|250px|left|[[Cilindro de titanio.]] Titanio esas metalo kun kemiala simbolo Ti ed atomala nombro 22. Ol esas briloza, kun koloro arjentea, basa denseso, qua rezistas korodo per marala aquo, aqua regia e kloro.
Titanio deskovresis en Kornwal, Britania, en 1791, dal mineralogisto William Gregor.
Solomon West Ridgeway Dias Bandaranaike
Solomon West Ridgeway Dias Bandaranaike (1899 til 1959) advokato e politikisto, esis chefa ministro di Sri-Lanka de 1956 til 1959.
Oklee, Minnesota
Oklee esas urbeto en la komtio Red Lake, Minnesota, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 396 habitanti.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 396 homi, 196 hemanari, e 105 familii qui rezidis en l'urbeto. La denseso di habitantaro esis 231.7/km² (603.7/mi²). Esis 229 domi kun mezvalora denseso di 134.0/km² (349.1/mi²). Segun raso, esis 98.74% Blanki, 0.00% Negri od Afrik-Usani, 1.01% indijeni Amerikana, 0.00% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.00% de altra rasi, e 0.25% de du o plura rasi, e 0.25% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
La procento di habitanti segun evo esis: 24.7% evante min kam 18 yari, 5.8% de 18 til 24 yari, 23.2% de 25 til 44 yari, 19.9% de 45 til 64 yari, e 26.3% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 42 yari. Por singla 100 mulieri esis 90.4 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse, esis 82.8 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en l'urbeto esis $23,214, e la mezvalora revenuo per familio esis $30,417. La mezvalora revenuo por la viri esis $22,333 kontre $18,500 por la mulieri. La revenuo per capita por l'urbeto esis $14,342. Vivis sub la povreso-lineo 14.7% de la habitantaro e 12.3% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 27.5% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 8.1% vivis sub la povreso-lineo.
Sindikato laborala
thumb|320px|Usana laboristi de vesto-industrio dum [[striko, c. 1913.]] Sindikato laborala esas asociitaro de salariati qua esforcas defensar sua interesti koncerne laborala standi, protektar e reprezentar legale sua kunsindikatani dum negocii kun patroni, serchante obtenar plubonigo di salarii, di laborala standi, od ambe, tra kolektiva negocii. La skopo di ca asociitari esas "mantenar o plubonigar la laboro-stando".
Metronom (filmo)
Metronom esas dramato da rejisisto Alexandru Belc de Rumania de 2022. Chefa rolo pleesas da Mara Bugarin, Șerban Lazarovici, Vlad Ivanov, Mihai Călin ed Andreae Bibiri. La filmo esas Franca-Rumaniana produkturo.
Sindikato laborala
La sindikati di laboristi aparis dum la 18ma yarcento, kande la rapida industriigo transformis granda nombro di mulieri, pueri, povra rurani ed enmigranti en labor-povo en la nova fabrikerii e mineyi. Lor, la laboro-standi esis multe mala, kun nesalubreso en multa loki, longa laborojorni (12 hori, 16 hori o mem pluse), manko di protekto a gravida mulieri, edc. Dum ca epoko, l'organizo di laboristi por demandar bona laboro-standi konfrontis l'enemikeso da la patroni, e la chefi di ca organizuri ofte persequesis sub multa tipi di akuzi pri konspiro.
Voliniana masakro
thumb|right|280px|Krimino en vilajo Lipniki. thumb|right|280px|70ma aniversario di Voliniana masakro – NI MEMORAS. Voliniana masakro o Voliniana bucho es gentocido, qua realigesis de la februaro 1943 til februaro 1944 da Ukrainana nacionalisti kun aktiva e ofta suporto di civila habitantaro Ukrainana. Viktimi esis precipue Poloni – chefe mulieri e pueri.
Fundo
Pos atako di Naziista Germania a Soviet-Uniono Ukrainani pozitive aceptis nova okupero. On kreesis ye junio 1941 Ukrainana polico helpanta (polico nigra; Germane Schutzmannschaft), e ye aprilo 1943 – Ukrainana 14ma divizio di armala grenadieri SS (neformale Germane SS-Galizien), un ek maxim kriminoza unajo armala en historio. Kunlaboro di Ukrainana nacionalisti kun naziisti di Hitler esis tote voluntala.
Ye 1ma duimo di 1942 komencis holokausto, e Ukrainana polico strikte kunlaboris kun SS e polico Germaniana, ofte partopreninte en mortigado di Judi. Sume en Volinia naziisti kun Ukrainana suporteri mortigis cirkum 150 mil Judi, e en Estala Galicia – 455 mil.
Por Ukrainana nacionalisti kunlaboro kun Germaniani esis racionoza neceseso a gano di nedependanta stato, same quale purgi etniala. Por li la holokausto en Ukraina divenis exemplero qualamaniere dissolvir "problemo" di Poloni. Usana historiisto Timothy Snyder ligis prezenteso multe da experiencita en holokausto Ukrainani kun Volinia kom eyo di nexta purgo etniala.
Responso
Pri la purgo decidis guidestri di UPA e OUN-B (fraciono di OUN guidinta Stepan Bandera en OUN): Dmitro Kliachkivskiy (UPA-Nordo), Vasil Ivahiv (OUN-B), Ivan Litvinchuk (UPA "Zahrava"), Petro Oliynik (UPA "Bohun") e Yuriy Stelmashchuk (UPA "Ozero"/"Turiv").
Ye aprilo-mayo 1943 Kliachkivskiy (pseudonimo Klim Savur) donis individuala ordini pri komenco di mortigado en Volinia, e ye junio 1943 – pri mortigado virala habitantaro 16-60-yarala. Ye agosto 1943 en III konvento di OUN ilua ordini aceptesis.
Viktimi
Segun historiisti on mortigesis en Volinia cirkum 50-60 mil homi. Kulmino dil mortigado esis somere 1943. Simila gentocido Ukrainani realigis en 1ma duimo di 1944 en estala Galicia, ube perdis sua vivo cirkum 20-70 mil senkulpinti. Ofte amba eyi di gentocidi on juntesis a Masakro en Volinia e Galicia.
Segun tre ne plena datumi altra viktimi dil masakro esis: 1210 Judi, 846/847 Ukrainani (kontreri di UPA – OUN-M guidinta da Andriy Melnik e homi di kunlaborero kun naziisti Taras Borovec, helperi por Poloni), 135/136 Rusi, 342 Cheki e 70 homi de altra nacioni.
Historiisti pril masakro
Polona historiisti decidis nomar la masakro kom la bucho, nam Ukrainani ne mortigis per pafili (vilajala habitantaro ne havis li, e UPA ne volis misuzar kartochi), e per omno, quo ili havas, inter altri per: marteli, hakili, forki, segili, sikli e bineti.
Ukrainana historiisti nomis la masakro kom Milito Ukraina-Polonia (min rare Voliniana tragedio), e pri la viktimi blamis nur Polonia – generale, pro lua politiko a Ukrainani ante duesma mondomilito.
Plutarco Elías Calles
Francisco Plutarco Elías Campuzano (1877 til 1945) militestro, profesoro e politikistulo, esis prezidanto di Mexikia de 1924 til 1928.
Kasiso
Kasiso esas darka violeta bero di arboreto kasisiero (saxifragali).
La maxim famoza kasis-liquoro esas produktita en Dijon, Burgundia, Francia ma Polonia rikoltas pluse.
Aleksa Bečić
Aleksa Bečić esas politikisto di Montenegro. Ilu naskis la 4ma di agosto 1987 en Cetinje ed il fondis ed esis la prezidanto e kreanto dil politikala partiso Demokrata Montenegro.
Aleksa Bečić studiis ekonomiko en Podgorica.
Kasiso
Videz anke reda ribo.
Hermenegildo Anglada Camarasa
Hermenegildo Anglada Camarasa (n. ye la 11ma di septembro 1871 til la 7ma di julio 1959) esas Hispaniana piktisto. Ilu ganis internaciona notoreso kom reprezentanto dil modernismo Kataluniana.
Michael Faraday
Michael Faraday (1791 til 1867) esis fizikisto e kemiisto qua studiis elektromagnetismo ed elektrokemio.
Raymore, Missouri
Geografio
right|Loko di Raymore, Missouri Raymore jacas a.
Kim Jong-pil
Kim Jong-pil, militisto e politikisto n. ye la 7ma di januaro 1926 til la 23ma di junio 2018, esis chefministro di Sud-Korea dufoye: de 1971 til 1975, e de 1998 til 2000. Ilu fondis Inform-Kontoro Centrala di Sud-Korea (nun Nacional Informo-Kontoro, Gukga Jeongbowon), inspirita en Usana CIA.
Raymore, Missouri
Geografio
Segun l'Usana Kontado-Ministerio, l'urbo havas entote 44.3 km², equivalanta a 17.1 mi², di qui 44.0 km² (17.0 mi²) esas lando e 0.3 km² (0.1 mi², o 0.64% de la surfaco totala) esas aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 11,146 homi, 4,038 hemanari, e 3,177 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 253.3/km² (655.9/mi²). Esis 4,149 domi kun mezvalora denseso di 94.3/km² (244.2/mi²). Segun raso, esis 95.28% Blanki, 1.84% Negri od Afrik-Usani, 0.49% indijeni Amerikana, 0.66% Aziani, 0.04% Pacifik-insulani, 0.36% de altra rasi, e 1.32% de du o plura rasi, e 2.03% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 4,038 hemanari, di qui 41.4% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 68.5% esis mariajita e habitis kune; en 7.6% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 21.3% esis ne-familii. En 18.9% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 11.5% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.72 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 3.10 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 29.0% evante min kam 18 yari, 6.5% de 18 til 24 yari, 30.9% de 25 til 44 yari, 19.4% de 45 til 64 yari, e 14.2% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 36 yari. Por singla 100 mulieri esis 91.0 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 87.2 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $56,007, e la mezvalora revenuo per familio esis $62,135. La mezvalora revenuo por la viri esis $42,451 kontre $28,518 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $22,496. Vivis sub la povreso-lineo 3.1% de la habitantaro e 2.2% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 3.9% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 3.0% vivis sub la povreso-lineo.
Artrito
thumb|320px|Manui portanta artrito. Artrito esas termino ofte uzata por irga maladeso qua afektas artiki. Simptomi ordinare inkluzas doloro e rigideso en l'artiki. Altra simptomi esas redeso, inflamo, sento di varmeso e diminuteso di la movo-kapaceso dil artiki. En kelka formi di artriti, altra organi povas afektesar.
Existas plu kam 100 formi di artrito. La maxim frequa esas artrozo e reumatismal artrito. Artrozo ordinare eventas en olda individui, ed afektas fingri, genui e hanchi.
Inflamo
Inflamo esas l'unesma respondo di imuna sistemo ye infekteso od irito.
Sooronbai Jeenbekov
Sooronbay Sharipovich Jeenbekov, profesoro e politikisto n. ye la 16ma di novembro 1958, esas la nuna prezidanto di Kirgizistan. Il ank esis chefministro di la lando de 2016 til 2017.
Ambrosius Bosschaert
thumb|280px|left|Senviva ceno kun flori Ambrosius Bosschaert, l'olda (n. ye la 18ma di januaro 1573 til la 1621) esis Flandriana-Nederlandana piktisto. Ilu piktis precipue senviva ceni kun flori.
Apulia
Puglia esas Italiana regiono. Lua vicina regioni esas: En esto jacas Adriatiko, ed en sudo jacas Gulfo di Taranto. Lua chef-urbo esas Bari.
Bazala fakti pri Puglia.
Historio di Francia
Francia esas un ek la maxim anciena stati di Europa, quankam nur aparis kun ta nomo pos la Mezepoko.
La vorto "Francia" devenas de Germana tribuo, Franki, atestita de la 3ma yarcento sur l'advale dextra rivo dil Rheno. Lua rejo Klodovecho e pose lua filii konquestis, inter 481 e 535, preske tot anciena Romana provinco di Galia - to equivalas a la majoritato dil teritorio di nuna Francia. La vorto "Francia" ne uzeis oficale til 1190, kande la rejulo Philippe Auguste komencis uzar la nomo rex Franciæ (rejo di Francia) vice rex Francorum (rejo dil Franki) por designar lia suvereneso. La vorto anke uzesis kustumale por nomar teritorio klare definita quale en la poemo Chanson de Roland, skribita un yarcento ante. Pos junio 1205, la teritorio nomesis en mapi regnum Franciæ (Rejio Francia).
Mangano
Mangano esas korpo simpla, metala, blanka grizatre, harda e facile ruptebla, qua oxidesas aere. Ol havas kemiala simbolo Mn ed atomala nombro 25.
Historio di Francia
Prehistorio
Existas importanta restaji de infra paleolitiko en la rivero Somme ed en Pirenei, anke e La Chapelle-aux-Saints, Le Moustier e La Ferrasie. De supra Paleolitiko existas abundanta restaji dil homi di Cro Magnon en Grimaldi e Chancelade, evante cirkume 25,000 yari, jacanta an la valo di Dordogne. En Francia existas multa groti ornita de ta epoko, de qui un ek la maxim famoza esas la Lascaux, en Dordogne (de 18 000 aK, ja habitita dal Homo sapiens).
Cirkume 10 000 aK (fino di lasta glaciepoko) la klimato mildeskis. Pos cirkume 7.000 aK, komencis neolitiko en ta parto di Westal Europa. Lua habitanti formacis kolonii, quankam la developeso di ta kolonii esis diferanta segun la regioni. Pos forta demografiala kresko e developo dil agrokultivo dum dum kelka yarmili, dum la 3ma yarmilo aK aparis metalurgio en la regiono, komence di oro, pose di kupro, bronzo e, pos l'8ma yarcento aK, di fero.
Antiqueso
thumb|200px|[[Gaula e lua administrala subdividuri (58 aK).]] On agnoskas Galia kom historiala antecedento di Francia, quankam Galia extensis sur surfaco plu granda kam nuna Francia (sudala parto di nuna Belgia).
Ol esis populizata da Gauli, Kelta populo de Indo-Europana origino. En la sudo la Greki fondis Massalia (Marseille) ed altra urbi.
Iulius Caesar vinkis Galiana chefo Vercingetorix en 51 aK, e kreis matrico inter Roma e la Germana populi, qua kun lia migradi akosis Roma periodale. Pose produktis gentocido qua diminutis la habitantaro di Galia. To faciliesis latinigado ma anke la kristanigado. Tale, la maxim granda parto di Galia facesis tre rapide Latina e Kristana. Lugdunum (Lyon) facesis grava Kristana centro. Latina e Kristana Gaula, plu richa, atingis importanta kulturala niveli qua transvivis barbara invadi. Pose barbara invadi, la Germani tornis Latini e deklaris milito kontre l'Alamani.
Mezepoko
left|thumb|261px|Teritoriala ampligo dil Franki inter 481 e 814. Kun la dekado dil Westala Roman imperio dum la 5ma yarcento, Franki invadis la loko kun la Vizigoti pos la falita esayo dil Huni guidita da Atila (451).
L'ideo pri "Francia" aparis erste depos yarcenti. Kelka historiisti judikas ke l'ideo pri "Francia" aparis erste pos tale nomizita pakto di Verdun, qua esis anke l'origino di Germania; altri ke til l'aceso di Hugues Capet a la trono (987) ed altri qui mem plus tarda. La tradicio dil skoli di Francia, rimontas l'origino di la lando al unifikado di Franki, do Francia esis sucedanto del rejio Frankala di Klodovecho l'1ma e permanante existas depos la yaro 486.
Sur teritorii qua kompozis Mezepokala Francia regnis la sequanta dinastii:
La Merovecho-dinastio guvernis la nuna Francia a parto di Germania inter 5ma e 8ma yarcenti. L'unesma rejio esis Klodovecho l'1ma qua konquestis granda parto di Galia teritorio inter 486 e 507; e kristianigis esanta baptit en Reims en 496 atinganta l'apogo di Gaula-Romana eliti ed establinta grava historiala lazo inter la Franca krono e la Katolik eklezio.
Dum Merovechal epoko, desaparis la nociono pri stato, institucuro nekonocita inter Germana populi. Imperis konfuzigo inter la havaji dil stato e la privata havaji dil suvereno. To rezultis ke, pos la morto dil rejulo, la rejio dividesis inter lua filii. Erste plu tarde ke Romana yuri rekuperesis e augmentesis la povo dil monarko por riaparo di la nociono di stato, e di monarkio heredebla.
Quankam instauresis politikala divido inter westo ed esto, la nomo "Galia" duris uzesar inter kristani til la sequanta dinastio, la Karolus-dinastio. Kande Merovechal epoko finis, la reji perdabis la maxim multa povo, kontre ke Franca aristokrataro administris l'aferi dil rejio.
thumb|Karolus la Magna segun ilustrado da [[Albrecht Dürer. (1511).]] La Merovecho-dinastio sucedesis da la Karolus-dinastio pos ke Karolus Martelo, vinkero kontre Arabi, konvertesis en mastro dil rejio dil Merovecho-dinastio. Ilua sucedanto Pipin la Basa-statura, autorizesis dal Papo destitucar la Merovecho-dinastio divenar l'unesma rejulo di la nova dinastio en 751. Lu konquestis Lombardana teritorio, e kreis ibe "Pontifikala stati", anke konocata kom Papala Stati, nam lu donacis ca teritorii a la Papo. Dum Mezepoko, l'unesma durebla politikala uniono eventis kun Karolus la Magna, qua pose konquestis altra teritorii kreinta imperio, qua pose divizis lua filii. Dum Karolingian epoko eventis importanta developo di arti e literaturo, konocata kom "Karolingiana rinasko".
thumb|[[Jeanne d'Arc, un ek la personaji de Cent-yara milito.]] La Capet-dinastio guvernis Francia, qua itere subdividesis segun karakterizivo nomizita "klasika feudismo". Dum tota periodo, la rejo konfrontis la nobeli di lua rejio, qua aquiris multa povo por defiar rejala autoritato. En ta periodo produktesis Krucomiliti e Cent-yara milito. Francia inventis Gotik-arto ed Europa eis viktimo di pesto. Anke apartenis dil Humanismo, qua esus prekursoro di Renesanco.
Moderna epoko
Pos la fino dil Mezepoko, Francia experimentis lua solidigo kam naciono. La religi-militi di Francia dominacis la vivo dil lando de 16ma yarcento pacifinta interne kun l'Edikto di Nantes (l'extern-paco arivis en l'unesma duimo di 17ma yarcento, kun Paco di Westfalia.
Dum la komenco dil yarcento, Franca rejo François la 1ma konfrontis Karolus la 1ma di Hispania, tale konfrontis la dinastio Bourbon. Henri la 2ma, sucedinto di François la 1ma, nedubitis federar kun l'Otomani por durar lua lukto kontre lua patro.
La 17ma yarcento Francia divenis "absoluta monarkio". L'"absolutismo" kulminis dum l'administrado di Louis la 14ma, la "suno-rejo". La probo di imito di vicina populi e lua guvernanti pro l'admirado di Francia komencis la "racion-epoka despotismo". La preso ke produktis la povo di Francia duktis a milito kun omna vicini. Lua sucedanti esis Louis la 15ma e Louis la 16ma. Ek la fino dil yarcento e dum la sequanta la lando esis la centro di intelektala tendenci sub la nomo di Racion-epoko, avanchambro di Franca revoluciono e l'industriala revoluciono. Ta movado di granda influo en cienci ed arto, havis kam precipua reprezenteri l'enciklopedisti Denis Diderot e D'Alembert e la filozofi Jean-Jacques Rousseau e Voltaire. L'influo del revolucionala ideali esos la komenco di grava transformo kun granda konsequi en la mondo.
Franca Revoluciono
Ol esis sociala e politikala procedo qua eventis inter 1789 e 1799, e lua precipua konsequi esis l'aboliso dil absoluta monarkio e la proklamo di la Republiko, efacante l'ekonomiala e sociala bazi dil antiqua rejimo.
Unesma Franca imperio
right|thumb|200px|[[Napoleona imperio (1811).]] thumb|Napoléon la 1ma
La Konsuleso e l'Unesma Republiko sucedas Napoléon Bonaparte. Luktante en Italia ed Egiptia, li diretis la Franca kontreatako che l'Europana povi qui pretendis restaurigi l'antiqua rejimo, talmaniere, vinkala generalo konvertigita en heroo dil Revoluciono, il kronis kam imperiestro di Francia en 1804 e il konstruktis vasta imperio qua diretis la kontinento. Dum ica imperio, Franca teritorii expansis til la frontiero kun Rusia. Il dissolvis la Santa Imperio Romana-Germana ed expansis la revolucionala ideali per omna Europa, e konseque, lua kolonii.
Franca restaurado
thumb|[[Ferdinand de Lesseps, Franca diplomacisto qua konstruktis kanalo di Suez.]] Louis la 18ma prenis duesme la regno en 1815. La Kongreso di Wien probis restaurar la politikala mapo di Europa. Tamen l'antiqua fundamenti di Europa chanjesis. Louis la 18ma sucedesis da Charles la 10ma pose da Louis Philipe la 1ma, la "civitano-rejo". En 1830 ed itere en 1848, revolucioni qui komencis en Francia dissemesis tra Europa. En 1839, Francia deklaris milito kontre Mexikia.
Duesma Franca Republiko
Ye la 22ma di februaro 1848, la habitantaro interdiktis festino ed ye la sequanta dio eventis demonstri. Lor la trupi pafis kontre la manifesteri. Kande ica fakto divenis konocita, eventis revolti en tota Paris. La rejulo abdikis ye la sequanta dio, nam il ne volis esar responsanta pro masakro di Parisina turbo. La revolteri postulis ke la republikani esis en provizora guvernerio. Ica tardo Republiko proklamesas e tale komencis la Duesma Franca Republiko.
Duesma Francian imperio
Napoléon la 3ma, nevulo di Napoléon la 1ma, donis stato-stroko ed instauris nova imperio. Nova rejimo intencis unionigar personala ed autoritala guvernerio kun la manteno di burgeza liberala precipue. Napoléon la 3ma exercis exekutiva povo helpata da lua ministri. Legifala povo konsistis ek tri chambri: Konsilistaro di Stato, designata da l'imperiestro ed qua elaboris la yuro-proyekti; Senato, gardeno di l'Imperiala konstituco e kompozita da dumviva senatani anke nomizita da Napoléon; e Kongreso, elektita da maskula universala voto ma sen legala iniciativo. Sub l'aparo di populala partoprenado, mantenis konservema rejimo prizata da l'alta borgezaro. Politikala stabileso esis akompanita di ekonomiko qua helpis la devolopo di omna produktiva sektori e l'augmento dil social apogi al rejimo. Por restaurar la grandeso di Francia Napoléon la 3ma developis aktiva imperialista politiko faciganta exploradi en Afrika ed en Azia, vinkis kun Anglia a Rusia en milito di Krimea ma intervenis sine suceso en Mexikia por intencar konstitucar liberala imperio guvernita da Maximilian la 1ma e sukombis pos la desvinko en Francia-Prusia milito di 1870-1871. Victor Hugo esis intelektalo qua denoncis la misuzi di la rejimo. Dum ta periodo on tovas la maxim radikal urbanistikala transformado dil historio di Paris. Pos l'abdikado di Napoléon la 3ma, spricis "Komono di Paris".
Triesma Republiko
Dum la lasta yardeki dil 19ma yarcento, quale l'altra Europana povi, Francia establisis kolonii en Afrika ed Azia. La situacionoo originis multa konflikti, exemple l'incidento di Fashoda kontre Unionita Rejio por Sudan solvita da tale nomizita "Kordiala federo", o tale nomizita "krizo di Tanger" kun Germana imperio pri hegemonio en Maroko, qua anke solvesis favorebla a Francia.
Unesma mondomilito
Pro lua karakterizivi, l'unesma mondomilito povas judikesar kom milito inter Francia e lua federiti kontre Germania e lua federiti. Francia vinkis la milito, qua duris dum quar yari, de 1914 til 1918, e posibligis Francia riokupar Alzacia e Lotringia, anexita dal Germani en 1870. Pos 1918, Francia kontrolis la regiono Sarre til 1935, kande ol retrodonesis a Germania pos plebicito.
Duesma mondomilito en Francia
Du dii pos l'invado di Polonia en 1939 da nacional-socialista Germania, Francia e l'Unionita Rejio deklaris milito kontre Germania, ye la 3ma di septembro 1939. Tamen, Francia ne sendis soldati por luktar kontre Naziisti en Poloniana teritorio invadita da Germana Wehrmacht. Eventis poka kombati en westala fronto til mayo 1940, kande Naziisti preparis diret atako kontre Francia. L'infantrio marchis tra la foresto di Ardeni por evitar la lineo Maginot. Ante atakar Francia, Naziisti atakis ed invadis komplete Nederlando e Belgia en poka dii, kom diversiono. Pos okupar la du landi, li lansis final atako, e vinkis Franci pos 6 semani. Francian armeo perdis cirkume 90,000 soldati Cirkume 2 milioni refujanti de Belgia e Nederlando, e plusa 8 til 10 milion Franci fugis adsude od adweste de la lando kom konsequo di ta kampanio. Mili di Franca soldati evakuesis de Dunkirk, e pose helpis Britaniani kontreatakar Germani dum la milito.
Paris invadesis dal Germani ye la 14ma di junio 1940. En la 22ma di junio, marshalo Philippe Pétain, anciena heroo di Francia dum unesma mondomilito, establisis guvernerio en guvernerio an sudala Francia qua kunlaboris kun Naziisti. Diferanta de altra kunlaborinta rejimi, Pétain establisis la kunlaboro kun la helpo di la parlamento: 569 deputati kontre 80 de la parlamento plu 20 absteni votis por dissolvar la triesma republiko ye la 10ma di julio ed establisar autoritatoza rejimo kun sideyo en Vichy. Pierre Laval divenis chefministro di kunlaborinta rejimo.
Pétain kunlaboris kun nacional-socialisti por mantenar paco e preventar l'invado di la sudo di Francia, kambie perdajo di liberesi ed individuala sekureso. Exemple, 76,000 judi deportesis ed ocidesis en koncentreyi, e kelka Franci divenis membri di SS. Tamen, multa Franci ne aceptis German invado e la kunlaboro dil rejimo di Pétain. Generalo Charles de Gaulle, exiliita en London, kunvokis Franci a rezistar kontre Germani (la Résistance).
Pos batalii en nordo di Afrika e l'invado di Italia en 1943 fine ye la 6ma di junio 1944 Britaniana, Usana, Kanadana e Franca soldati ("Westala federiti") lansis invadi en la plaji di Normandia por liberigar Franca teritorio. Ye la 15ma di agosto sam yaro, Westala federiti invadis Provenco e komencis avancar adnorde. Paris liberigesis dal generalo Leclerc de la 19ma til la 25ma di agosto. La membri dil guvernerio di Francia di Vichy fugis vers Germania ye la 7ma di septembro 1944 e restis en l'urbo Sigmaringen til aprilo 1945, kande trupi komandita da George S. Patton e Franca trupi komencis atakar l'urbo. Pétain retroiris a Francia ye la 24ma di aprilo 1945, e Laval e lua spozino sendesis dal Usani a Francia. Damo Laval liberigesis de karcero, kontre Pétain e Pétain Laval judiciesis pro trahizo. Pétain kondamnesis a karcero dumvive, kontre ke Laval recevis mortopuniso e mortigesis ye la 15ma di oktobro 1945.
Pos la milito, Francia punisis personi qui kunlaboris kun Naziisti e rikonstruktis lua ekonomio helpita da projeto Marshall. Pose, konvertesis en un ek la kin landi qui havis veto-yuro en l'Unionita Nacioni, ed en un ek la quar okupinti di Germania. Ol itere kontrolis Saarlando til 1957, kande ol retrodonesis a Germania.
La Quaresma republiko
Pos finar la milito, provisora guvernerio prezidita da Charles de Gaulle formacesis, komencanta la quaresma republiko. La quaresma republiko devis administrar deskoloniigo-procedi, qui esis problematra en Vietnam ed en Aljeria.
Francia esas un ek la landi qui fondis Europana Ekonomiala Komunitato, origino di la nuna Europana Uniono.
Ek 1950, Robert Schuman, Ministro di exteral aferi, pronuncis lua famoza deklaro, amba landi (Francia e Germania) judikesas kom la motoro dil Europana Komunitato.
Inter la maxim importanta personi dil Europana Uniono, esas Franca Jean Monnet, Jacques Delors e Schuman propre.
Kinesma Republiko
Ek 1959 til 1969, De Gaulle rielektesis prezidanto. Lu reformis la konstituco por donar plua stabileso a guverni e devis afrontar l'"eventi di mayo 1968".
Francia divenis nukleara povo e, dum la Kolda Milito, unionis a NATO.
La socialista guvernerio di François Mitterrand eventis de la komenco dil yari 1980a til la duimo dil yari 1990a, remplasita per l'administrado da Jacques Chirac.
Francia suportis Usa dum l'unesma milito di Gulfo (1990) en en la lukto kontre la Talibani ma, kun Dominique de Villepin kom chefministro, ol duktis la bloko di landi qui opozis l'invado di Irak, e minacis uzar lua veto-yuro en la Sekureso-Konsilistaro dil Unionita Nacioni e komencar konfronto kun l'administrado da George W. Bush.
La kandidato de dextra, Nicolas Sarkozy, vinkis prezidantal elekto en 2007, ed en 2012 ganis François Hollande, de la Partiso Socialista.
Jari Litmanen
Jari Olavi Litmanen (n. 1971) esas Finlandana futbalisto.
Senarbustigilo
Senarbustigilo esas portebla utensilo uzat en la verda sektoro, por diversa laboraji, quale tondar herbi, spici e dina lignatra planti cirkum obstakli od en gardeno; o por segar mikra lignatra planti.
La senarbustigilo kompozesas de:
Dependante de la versiono ol havas sive: