cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Katastrofo di Chornobil
La quanti di uranio-dioxido, erbio e radioaktiva materiaro ekpulsita dal explozo esis 500-ople plu granda kam olta produktita dal atomobombo qua lansesis super Hiroshima. Pos l'acidento, regiono distanta 30 km di radiuso de la reaktoro izolesis e lua habitanti evakuesis. L'urbo Pripyat, lor havanta plua kam 49 mil habitanti e distanta cirkume 3 km de la reaktoro, mustis evakuesar komplete dum du dii. Du laboristi mortis nemediate dum l'explozo, e 29 plusa homi mortis dum la sequanta dii o monati pro l'expozo a la radiaco. Altra 14 personi mortis pro kancero atribuita a la radiaco dum la sequanta yari, ed aparis plusa 15 kazi di tiroida kancero en pueri.
En novembro 1986, l'anciena edifico dil reaktoro 4 de Chornobil izolesis per betona "sarkofago", e super ol konstruktesis altra protektiva sistemo inaugurita en novembro 2016. Tamen l'izolo di arei proxim Chornobil duras e duros dum multa yari, nam on kalkulas bezonor 900 yari por la radiaco atingor niveli sekura por homala vivo.
Konrad Krzyżanowski
thumb|280px|left|Puerino apud [[piano]] Konrad Krzyżanowski (n. ye la 15ma di februaro 1872 til la 25ma di mayo 1922) esis Polona piktisto. Il esis un ek la pioniri di Expresionismo en Polonia.
Giovanni Falcone
Giovanni Falcone (n. ye la 18ma di mayo 1939 til la 23ma di mayo 1992) esis Italiana judiciisto. Ilu notoreskis pro judiciar membri de la mafio Italiana.
Naomi Watts
Naomi Ellen Watts (n. ye la 28ma di septembro 1968) esas Britaniana cinem-aktorino.
Gene Vincent
Gene Vincent (naskinta Vincent Eugene Craddock ye la 11ma di februaro 1935 til la 12ma di oktobro 1971) esis Usana muzikisto e kantisto pioniro di rock en la stilo rockabilly.
George W. Bush
George Walker Bush naskis ye la 6 di julio 1946 en Connecticut, ma pasis sua yuneso en Texas, esis la 43ma prezidanto di Usa de 2001 e divenis prezidanto duesmafoye dum l'elektado di 2004.
Bushismi
De la vorto Bush+ism en l' Angla, t.e. vorti dicita da Bush qua montras certa manko en sua uzado di la linguo:
Interkonsento di Helsinki
L'Interkonsento di Helsinki esas la finala parto di la konfero di OSKE, en 1975, en Helsinki. La politikala konfero registragis la neviolacebleso di la frontieri en Europa. On decidis kunlaborar pri sekureso, humanal, ekonomiala, ciencal, teknologial ed ambientala tereno.
Tamen l'interkonsento koncernis multe plu la yuri homala kam sekureso.
Westwood, komtio Jefferson, Kentucky
Westwood esas urbeto che la komtio Simpson, en Kentucky, Usa. Segun la demografiala kontado di 2010, ol havis 634 habitanti. Lua tota surfaco esas 0,3 km².
Inicio por Strategiala Defenso
Inicio por Strategiala Defenso esis kontre-fuzea shirmo en la kosmo, per qua balistika fuzei povis esar destruktat exter la teratmosfero. Esis la deziro di Ronald Reagan, en marto 1983, l'olima prezidinto di Usa.
La moyeno esus nenukleal armo-sistemi qui pozesis sur kosmo-stacioni.
Pose semblis ke la projeto esis tro chera. Tamen, por trompar la Soviet-Uniono e koaktar la Soviet Uniono a reakto, Usa duris developar la sistemo. La Soviet Uniono reaktis efektive, ma ne tantagrade quale esperesis. Balde la Soviet Uniono haltis la projeto, e kelka tempo pose, anke Usa.
Franco Zeffirelli
Franco Zeffirelli (naskis Gianfranco Corsi en 1923) esas Italiana filmifisto e politikisto (senatano) por la provinco di Katania, de 1994 til 2001.
Euroviziono-Konkurso di Kansono 2021
La 65ma Euroviziono-Konkurso di Kansono (EKK) eventis en Rotterdam, Nederlando, pro la vinko da Duncan Laurence en la Konkurso 2019 kun la kansono Arcade, e pro l'anulo dil Konkurso 2020. La mifinali eventis ye la 18ma e 20ma di mayo 2021, e la finalo ye la 22ma di mayo 2021. Kinesmafoye ca lando aceptis la Konkurso, pos 1958, 1970, 1976 e 1980.
Loko
alternative=|eta|Halo Ahoy Rotterdam qua aceptos la Konkurso 2020. Exameninte la kandidateso di plura urbi e loki, Europana Brodkast-Uniono e Nederlandana brodkasterio NOS decidis ke la Konkurso eventus en la urbo Rotterdam, an la halo Ahoy Rotterdam. Olca povus kontenar 15,818 spektanti, e ja aceptis la Yunala Euroviziono-Konkurso di Kansono 2007.
La hosta urbo ya respektez plura kriterii:
Slogano
Ye la 24ma di oktobro 2019, Nederlandana brodkasterio NOS anuncis la slogano dil Konkurso: Open Up (Ide: Apertu vi), qua konservesis por la Konkurso 2021.
Emblemo
La emblemo di la Konkurso 2021 esis varianto dil emblemo di la Konkurso 2020, qua prezentesis ye la 27ma di novembro 2019. Ol desegnesis cirkle quale antea Konkursi en Nederlando (1970, 1976 e 1980) ed abstrakte reprezentas la standardi di la 41 partoprenanta landi segun l'ordino di lia unesma partopreno en Euroviziono. Koincide, nam Nederlando apertis la unesma Konkurso en 1956, la kolori dil Nederlandana standardo esas la unesma videbla en la emblemo.
Augustinos Kapodistrias
Komto Augustinos Ioannis Maria Kapodistrias (Greka: Κόμης Αυγουστίνος Ιωάννης Μαρία Καποδίστριας, 1778-mayo 1857) esis Greka soldato e politikisto. Il naskis en Korfu. Kapodistrias esis la yuna frato di Ioannis Kapodistrias, unesma chefo di stato di Grekia. Pos l'asasino di Ioannis ye la 9ma di oktobro 1831, Augustinos suceedis il kom chefo di stato dum 6 monati.
Oceania
thumb|200px|right|Oceania en Mondo. Oceania esas geografiala, ofte geopolitikala regiono qua konsistas ek multa landi, nome insuli ed arkipelagi, che Pacifiko. La vorto Oceania anke definas un kontinento, formacita dal insuli ed arkipelagi en Pacifiko, plu la "insulo-kontinento", Australia.
La totala landala surfaco di Oceania esas 9,008,458 km². Lua totala habitanti esas cirkume 32 milion personi.
André Nzapayeké
André Nzapayeké, bankisto e politikisto n. ye la la 20ma di agosto 1951, esis chefministro di Centrafrika de la 27ma di januaro til la 10ma di agosto 2014.
Oceania
Stati
Existas 14 nedependanta landi en Oceania.
Altra loki Usana Samoa | Havayi | insulo Nova-Guinea | Nova-Kaledonia | Nova-Sud-Wals | Polinezia | Franca Polinezia | Pitkern | Tahiti | Tasmania
Ciano
Ciano esas gaso senkolora, produktita da kombino di azoto kun karbo, qua kondutas quale korpo simpla en la reakti kemiala.
James Van Allen
James Alfred Van Allen (n. la 7ma di septembro 1914 til la 9ma di agosto 2006) esis Usana astrofizikisto. Ilu deskovris la zono di radiaco di alta energio cirkum la Tero, qua recevas lia nomo.
Suhbaatarin Shinebayar
Suhbaatarin Shinebayar, ang. Shinny Bayaar (n. ye la 27ma di agosto 1977) esas Mongoliana e Britaniana (de 2009) ex-boxisto profesionala en mush-kategorio. Sua kariero (2000-2011) finis il kun rekordo 15-6-2.
Go A
Go_A esas muzikala rock-grupo de Ukraina. La grupo fondesis en 2012 de Taras Shevchenko en Kiyiv. La unesma kansono da la grupo Koliada publikigesis ye la yaro 2012.
Li selektesis por reprezentar Ukraina che l'Euroviziono-Konkurso di Kansono 2020 kun la kanto Solovey, qua strekizesis pro la pandemio di COVID-19.
Go_A reprezentis Ukraina che l'Euroviziono-Konkurso di Kansono 2021 kun la kanto SHUM. La grupo atingis la finalo di la konkurso e finis la konkurso ye la 5ma rango.
Stilo
Go_A kombinas e mixas tradicionala nacionala muziko kun moderna elektronikala muziko. La grupo kantas en Ukrainana, mem che la Euroviziono-Konkurso di Kansono.
Platon
Platon esis filozofo del anciena Grekia. Ilu vivis de 427 aK til 347 aK. Ilu esis dicipulo di Sokrates, e pose docisto di Aristoteles. Platon skribis pri multa temi filozofiala qui duras esar debatebla. Fakte, moderna filozofo Alfred North Whitehead dicis ke omna filozofio pos Platon esas simple komenti pri lua skribaji.
Platon fondis skolo en Athina, l'Akademio. De ta la moderna vorto "akademio" venas.
Il ofte verkis sua pensaji en la formo di dialogi, qui apertenas a la maxim bona literaturo filozofiala, pro ke Platon esis splendida dramaturgo. Sokrates ofte esas la protagonisto en ta dialogi.
En lua verko "La Republiko" (Greka Πολιτεία, politeía) skribita en formo di dialogo kun Sokrates, ilu ponderis pri quale esus la urbo-stato ideala: segun Platon, ol mustis dividesar en tri, por la tri (sociala) klasi: laboristi, militisti e la saji, qui mustus esar la guvernisti. La guvernisti mustus studiar filozofio, por deskovrar e savar quale esus la maxim bona kozi por la socio. Pro to on ofte nomas la guvernisti dil idealo di Platon "reji-filozofi". Por la klasi di militisti e di guvernisti la proprieto mustus esar komuna. Segun Platon, sen havar individuala posedaji, militisti e guvernisti ne havus "amo a la richeso" - kauzo, segun ilu, di multa ne-yustaji.
Il partigis l'anmo en tri parti: konoco, emoco ed impulso. L'anmo esas nemortiva, segun lu.
Grand Meadow, Minnesota
Grand Meadow esas urbeto en la komtio Mower, Minnesota, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 945 habitanti.
Geografio
Segun l'Usana Kontado-Ministerio, l'urbeto havas entote 1.7 km², equivalanta a 0.6 mi², di qui 1.7 km² (0.6 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 945 homi, 395 hemanari, e 233 familii qui rezidis en l'urbeto. La denseso di habitantaro esis 570.1/km² (1,470.9/mi²). Esis 407 domi kun mezvalora denseso di 245.5/km² (633.5/mi²). Segun raso, esis 98.73% Blanki, 0.00% Negri od Afrik-Usani, 0.21% indijeni Amerikana, 0.11% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.63% de altra rasi, e 0.32% de du o plura rasi, e 0.63% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 395 hemanari, di qui 28.4% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 49.1% esis mariajita e habitis kune; en 7.3% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 40.8% esis ne-familii. En 35.2% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 16.5% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.29 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 3.04 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 24.4% evante min kam 18 yari, 8.7% de 18 til 24 yari, 28.0% de 25 til 44 yari, 18.9% de 45 til 64 yari, e 19.9% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 37 yari. Por singla 100 mulieri esis 87.5 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse, esis 78.9 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en l'urbeto esis $38,188, e la mezvalora revenuo per familio esis $46,667. La mezvalora revenuo por la viri esis $29,427 kontre $23,333 por la mulieri. La revenuo per capita por l'urbeto esis $18,509. Vivis sub la povreso-lineo 4.8% de la habitantaro e 5.9% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 5.3% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 4.6% vivis sub la povreso-lineo.
Heraklitus de Efezos
Herakleitos (Ἡράκλειτος, 535 a.K. til 470 a.K.) esis Greka filozofo.
Lobito
Lobito esas urbo en Angola. Segun statistiki dil yaro 2014, ol havis 324,050 habitanti. Entote ol havas 3648 km². Fondita en 1905, ol jacas an litoro di Atlantiko.
Generala stati (Francia)
thumb|400px|5 di mayo 1789 inauguro di Generala stati en Versailles. Generala stati en Francia dum Anciena rejimo esis asemblo kunvokita extraordinare dal rejulo qua sendis reprezentinti de singla stato: la Klerikalo (unesma stato), la nobelaro (duesma stato) e la reprezentinti dil urbi qui havis konsistorio (triesma stato). Ol kreesis en 1302 da [Philippe la 4ma di Francia, dissolvesis da Louis la 13ma en 1614 e rikunvokesis da Louis la 16ma en 1789.
Higginsville, Missouri
Higginsville esas urbo en la komtio Lafayette, Missouri, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 4,682 habitanti.
Geografio
right|Loko di Higginsville, Missouri
Higginsville jacas a.
Segun l'Usana Kontado-Ministerio, l'urbo havas entote 9.6 km², equivalanta a 3.7 mi², di qui 9.5 km² (3.7 mi²) esas lando e 0.1 km² (0.04 mi², o 0.54% de la surfaco totala) esas aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 4,682 homi, 1,778 hemanari, e 1,175 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 491.2/km² (1,270.6/mi²). Esis 1,946 domi kun mezvalora denseso di 204.2/km² (528.1/mi²). Segun raso, esis 91.56% Blanki, 5.28% Negri od Afrik-Usani, 0.43% indijeni Amerikana, 0.53% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.68% de altra rasi, e 1.52% de du o plura rasi, e 1.50% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 1,778 hemanari, di qui 33.2% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 49.0% esis mariajita e habitis kune; en 12.8% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 33.9% esis ne-familii. En 29.6% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 13.9% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.39 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 2.94 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 24.9% evante min kam 18 yari, 8.0% de 18 til 24 yari, 26.4% de 25 til 44 yari, 20.6% de 45 til 64 yari, e 20.2% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 39 yari. Por singla 100 mulieri esis 83.5 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 80.7 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $31,497, e la mezvalora revenuo per familio esis $40,511. La mezvalora revenuo por la viri esis $31,291 kontre $21,596 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $17,982. Vivis sub la povreso-lineo 8.4% de la habitantaro e 7.1% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 10.5% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 9.7% vivis sub la povreso-lineo.
Alabama
Alabama esas stato an la sudo di Usa. Ol havas kom vicini Tennessee norde, Georgia este, Florida sude, e Mississippi weste. Sud-weste jacas Gulfo di Mexikia. Ol esas la 30ma maxim granda stato di Usa segun surfaco totala.
Memorigilo di Ulysses S. Grant
thumb|250px La Memorigilo di Ulysses S. Grant esas statuo en Washington D.C., Usa.
Alabama
Bazala fakti pri Alabama.
Memorigilo di Ulysses S. Grant
Ol esis dedikata ye 27 di aprilo 1922, 100 yari pos la nasko di Ulysses S. Grant, la antea Prezidanto di Usa. La centrala statuo, montranta Grant sur sua kavalo, stacas sur piedestalo ornizita per bronza reliefi di infantriani; ol cirkondesas da quar plusa piedestali.
Balkan
thumb|250px|Balkani, segun Encyclopaedia Britannica. La Balkan, Balkano o Balkani esas regiono en Sudest-Europa. Ol konsistas del antea Yugoslavia, Grekia, Albania e Bulgaria, ma ofte anke inkluzas Rumania. Granda parti di ca regiono esabis teritorio dil Otomani dum yarcenti. La regiono esas precipe Est-Ortodoxa Kristana, ma anke inkluzas multa Islamani, Katoliki e ne-religiemi. Dum la 20ma yarcento la regiono esis ofte konsiderata quaze barelo di kanonopulvero, ube militi rapide eruptus.
Alabama
Historio
Indijena grupi habitis Alabama mili di yari ante l'arivo dil Europani. La komerco kun nord-estala tribui de la valo dil rivero Ohio komencis dum la nomizita "epoko Burial Mound" (de cirkume 1.000 yari aK til la yaro 700), e duris til l'unesma kontakti kun l'Europani. La nomizita "kulturo Mississippi" praktikis agrokultivo e habitis la regiono de cirkume la yaro 1000 til 1600.
Kande l'Europani arivis en la regiono, ol habitesis da indijeni Cherokee, e tribui qui parolis Muskogee-lingui: le Alabama (alibamu), Chicaksaw, Chocktaw, Creek e Koasati. L'expediciono Hispana komandita da Hernando de Soto trairis l'indijena urbeto Mabila en 1540.
Balkan
Multa parti dil teritorio havas monti.
La Povo di la Hundo
La Povo di la Hundo (Usana titulo: The Power of the Dog) esas internacione produktita filmo ek 2021, skribit e rejisita da Jane Campion, kun chefa roli por Benedict Cumberbatch, Kirsten Dunst, Jesse Plemons, Thomasin McKenzie, Kodi Smit-McPhee e Frances Conroy. La filmo bazizesas sur la sam-titula romano dal Usana skriptisto Thomas Savage. La filmo debutis dum la Film-Festo di Venezia ye la 2ma di septembro 2021 ed aparis plu tarde en 2021 che Netflix.
Balkan
La Balkan esas diversa, ed etnike e linguale e kulturale. On parolas plura Latinida e Slava lingui, la Albaniana, la Greka e la Turka, ultre Cigana lingui.
Alabama
Historio
thumb|250px|left|Usana teritorii Mississippi ed Alabama. En 1783, la nuna komtii Baldwin e Mobile divenis parto de Hispana provinco Florida Occidental, pose parto de la kurte nedependanta Republiko West Florida, e fine parto del Teritorio Mississippi, en 1812. Ante Mississippi divenir Usana stato ye la 10ma di decembro 1817, l'esto dil teritorio, poke populoza, separesis por formacar la Teritorio Alabama, ye la 3ma di marto ta yaro. Alabama fine divenis Usana stato ye la 14ma di decembro 1819.
En 1860, la stato havis 964,201 habitanti, di qui 435,080 esis sklavi. Ye la 11ma di januaro 1861, Alabama separesis de la Federuro e, pos kelka dii nedependanta, ol unionis su a la Kunfederita Stati di Amerika. Kande la milito finis en 1865, omna sklavi de la stato liberigesis da la 13ma emendo a la konstituco di Usa. Til 1868 la stato restis sub milital administrado.
Pos la milito, l'ekonomio di la stato duris dependar de kotono. Dum tale nomizita "Rikonstrukto", lokala legifisti aprobis nova konstituco por la stato, qua kreis l'unesma publika skolo ed augmentis la yuri por mulieri. Multa projeti pri chosei e ferovoyi kreesis, malgre existir suspekti pri fraudi en multa ek li. Multa rebela grupi probis supresar la liberigita sklavi e la Republikani, exemple l'originala Ku Klux Klan.
Rikonstrukto en Alabama finis en 1874, kande Demokrati itere prenis kontrolo de lokala legifala povo ed elektis guberniestro, per elekti dominacita da fraudo e violento. Li skribis nova konstituco por la stato, ed aprobis emendo qua interdiktis uzo di publika pekunio por spensar skoli ligita a religiala grupi.
Ca konstituco anke adoptis rasala segregaco en skoli. Dum la sequanta yari, altra legi augmentis la segregaco: en adoptesis separita karceri por blanki e negri, en 1915 separita hospitali, en 1928 separesis tualeteyi, hoteli e restorerii, ed en 1945 separesis la loki por vartar autobusi en autobuso-halteyi. Blanka farmisti probis stimular povra blanki votar, tamen multi ne povis facar to nam li ne povis pagar personala imposto. Cirkume 1941, la quanto di blanki qui perdis voto-yuro ja superabis la quanto di negri sen voto-yuro: 600 mil blanki kontre 520 mil negri. L'exkluzo di negri de la politiko duris til 1965, kande aprobesis federala lego pri civila yuri.
En 1982, Oscar Adams divenis l'unesma negra civitano elektita por la Supra Korto di Alabama. De la yari 1980a til nun, multa negri elektesis, sive kom sheriff (polico-chefo), sive kom deputati, sive kom urbestri en la maxim granda urbi dil stato.
Dum la 21ma yarcento kelka naturala dizastri frapis Alabama. En 2004, uragano Ivan efektigis 18-miliard-dolara domaji, ed esis un ek la maxim destruktiva naturala dizastri de la historio dil stato.
Geografio
thumb|250px|Precipua urbi e chosei di Alabama. thumb|left|320px|Rezerveyo nacionala dil estuario Weeks Bay Havanta entote 135,760 km², Alabama esas la 30ma maxim granda Usana stato segun totala surfaco. Cirkume 3/5 de lua surfaco apartenas a planajo qua iras til la gulfo di Mexikia. La nordo dil stato essas montoza. Rivero Tennessee trairas ca regiono, e formacas granda valo. La maxim alta punto dil stato esas Monto Cheaha, kun 734 metri di altitudo. Cirkume 3,2% de la surfaco dil stato kovresas per aquo (fluvii, lagi e riveri).
La dominacanta klimato di Alabama esas subtropikala humida (Cfa), segun la klimatala klasifikuro da Köppen. Temperaturi ordinare esas plu varma sude de la stato, pro lua proximeso kun gulfo di Mexikia. Kontree, norde e precipue nord-este de la stato, proxim Apalachi, la temperaturi esas milda. La mezavalora yarala temperaturo dil stato essas 18°C. La monti an la nordo dil stato e la venti veninta de gulfo di Mexikia sude moderas la varmeso di la someri. En Mobile, portuala urbo situita an la gulfo di Mexikia, la mezavalora yarala temperaturo esas 19°C. Sude de la stato, tempesti eventas mezavalore dum 70 o 80 dii po yaro. Alabama, Oklahoma ed Iowa esas la stati Usana kun maxim granda quanto di eventi di tornadi kategoriizata kom F5 o EF5, la maxim forta.
Ekonomio
Dum la komenco dil yari 1960a, l'ekonomio dil stato abandonis lua tradicionala produkturi - ligno, stalo e texuro - pro agumento di exterlanda konkurenco. Tamen, Alabama beneficis del inauguro di la Centro pri Kosmala Flugo Marshall Space Flight Center qua developis fuzeo Saturn e la programo di spaco-paromi.
Industrii qui uzas multa teknologio, exemple automobilal industrio, remplasis anciena industrii dum la fino dil 20ma yarcento. Nun, industrio reprezentas importanta ekonomial agado en Alabama, tamen ol kreskis plu lente kam vicina stati Georgia e Florida. Agrokultivo (grani, arakido, kotono, maizo, soyo e sorgumo), pultri e la produktado di ovi ank esas importanta ekonomial agadi.
Tu Youyou
Tu Youyou (chiniana: 屠呦呦; pinyin: Tú Yōuyōu; 30ma di decembro 1930) esas Chiniana farmaciala kemiisto ed edukero.
El precipue konocesas pro deskovrir artemisinino (anke konocata kom qinghaosu) e dihidroartemisinino, uzata por kuracar malario, quo salvis milioni de vivi. Elua deskovro di artemisinino ed olua relato kun malario egardesas kom signifikanta progreso en 20ma yarcenta tropikala medicino, ed importanta saneso-plubonigo por homi en tropikala developanta landi en Suda Azia, Afrika e Sud-Amerika.
Pro elua laboro, Tu recevis en 2011 la Lasker-Premio di klinikala medicino ed en 2015 la Nobel-Premio pri Fiziologio o Medicino kun William C. Campbell e Satoshi Ōmura. Tu esas la unesma Chiniana gananto di ca Nobel-premio, e la unesma muliero di Popul-Republiko Chinia qua recevis irga Nobel-premio, e la unesma Chiniano qua recevis Lasker-premio. Tu Youyou naskis, edukesis e reserchis exkluzive en Chinia.
Biografio
Tu Youyou naskis en Ningbo, Zhejiang, Chinia ye la 30ma di decembro 1930. El asistis Xiaoshi Meza Skolo, ante transferesar a Ningbo Meza Skolo en 1948. De 1951 til 1955, el asistis la Medicinala Skolo dil Universitato di Beijing. Tu studiis che la Fako di Farmaciala Cienci, e gradizesis en 1955. Plu tarde Tu edukesis dum du e duima yari pri tradicionala chiniana medicino.
Pos gradizo, Tu laboris che l'Akademio di Tradicionala Chiniana Medicino (nun la Chiniana Akademio di Tradicionala Chiniana Medicinala Cienci) en Beijing. El promocesis a Reserchero (研究员, la maxim alta reserchero-rango en Chinia equivalanta la rango di profesoro) en 1980 kurte pos la komenco dil chiniana ekonomiala reformo en 1978. En 2001 el promocesis ad konsilero por doktorala kandidati. Nuntempe el esas Chef-Ciencisto en la Akademio.
En 2007, elua kontoro esas en olda apartament-edifco en Dongcheng-Distrikto, Beijing.
Fonetiko
Fonetiko esas brancho di linguistiko, en qua on studias produktado di homala sono e pronuncuri di pronuncado, vokali e konsonanti. Anke on studias akustika karakteri di vokali e konsonanti. Un importanta aspekto en studio esas quale audanto komprenas soni, quin lu audas.
Helen Cresswell
Helen Cresswell (n. ye la 11ma di julio 1934 til la 26ma di septembro 2005) esis Britaniana skriptisto. Elu skribis plu kam 100 libri por pueri. La maxim populara libro serii esis Lizzie Dripping, La sekreta mondo di Polly Flint e The Bagthorpe Saga. La libri da Helen Cresswell kontenas elementi de humuro e cienco-fiktiva. Multa libri da Helen Cresswell adaptesis kom filmi por la televizio.
Tu Youyou
Biografio
Ante 2011, Tu Youyou esis obskura dum yardeki, e deskriptesas kom "preske tote obliviita".
Helen Cresswell
Helen Cresswell skribeskis ja en la evo de 6 yari. Lua libri esis tre sucesoza. Helen Cresswell studiis Angliana literaturo ye la King's College en London. Elu esis mariajata kun Brian Rowe inter 1962 e 1995. Helen Cresswell havis du filiini e du nepotini. Helen Cresswell mortis en la evo de 71 yari.
Asher, Oklahoma
Asher esas urbeto en la komtio Pottawatomie, Oklahoma, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 419 habitanti.
Geografio
right|Loko di Asher, Oklahoma Asher jacas a.
Segun l'Usana Kontado-Ministerio, l'urbeto havas entote 2.1 km², equivalanta a 0.8 mi², di qui 2.1 km² (0.8 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 419 homi, 164 hemanari, e 123 familii en la urbeto. La denseso di habitantaro esis 202.2/km² (523.8/mi²). Esis 186 domi kun mezvalora denseso di 89.8/km² (232.5/mi²). Segun raso, esis 82.10% Blanki, 0.00% Negri od Afrik-Usani, 12.89% indijeni Amerikana, 0.00% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.95% de altra rasi, e 4.06% de du o plura rasi, e 3.34% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 164 hemanari, di qui 29.9% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 53.0% esis mariajita e habitis kune; en 17.1% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 25.0% esis ne-familii. En 22.0% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 12.2% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.55 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 2.94 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 26.0% evante min kam 18 yari, 9.1% de 18 til 24 yari, 27.2% de 25 til 44 yari, 20.8% de 45 til 64 yari, e 16.9% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 36 yari. Por singla 100 mulieri esis 96.7 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 83.4 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbeto esis $20,341, e la mezvalora revenuo per familio esis $21,875. La mezvalora revenuo por la viri esis $29,750 kontre $17,344 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbeto esis $9,340. Vivis sub la povreso-lineo 22.6% de la habitantaro e 20.5% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 25.2% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 22.4% vivis sub la povreso-lineo.
Li Xiaoxia
Li Xiaoxia (n. 1988) esas Chiniana tablotenisistino. El ganis ora medalio en l'Olimpiala Ludi en London, 2012.
Alva Myrdal
Alva Reimer Myrdal (1902 til 1986) esis Suediana diplomacistino e politikistino qua recevis Nobel-premio pri paco en 1982.
Cibolo
Cibolo esas planto legum-gardenala, analoga a l'onyono, quan onu uzas koquarte kom kondimento. Allium fistulosum
Migreno
Migreno esas doloro qua afektas, ordinare, nur parto di la kapo, partikulare la regiono temporala, ed akompanesas multa-kaze da perturbesi stomakala.
Ciborio
Ciborio esas vazo kalico-forma, kun kovrilo, qua kontenas l'hostii konsakrita por la komuniono di eklezio kristana.
Sycamore, Georgia
Sycamore esas urbo en la komtio Turner, Georgia, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 496 habitanti.
Geografio
right|Loko di Sycamore, Georgia Sycamore jacas a.
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbo havas entote 2.6 km², equivalanta a 1.0 mi², di qui 2.6 km² (1.0 mi²) esas lando e nulo esas aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 496 homi, 186 hemanari, e 135 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 191.5/km² (497.4/mi²). Esis 209 domi kun mezvalora denseso di 80.7/km² (209.6/mi²). Segun raso, esis 81.45% Blanki, 16.73% Negri od Afrik-Usani, 0.00% indijeni Amerikana, 0.00% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 1.21% de altra rasi, e 0.60% de du o plura rasi, e 1.81% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
La procento di habitanti segun evo esis: 28.0% evante min kam 18 yari, 7.7% de 18 til 24 yari, 28.4% de 25 til 44 yari, 20.6% de 45 til 64 yari, e 15.3% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 36 yari. Por singla 100 mulieri esis 88.6 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 86.9 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $19,063, e la mezvalora revenuo per familio esis $23,750. La mezvalora revenuo por la viri esis $23,750 kontre $17,143 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $12,346. Vivis sub la povreso-lineo 25.8% de la habitantaro e 14.4% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 30.3% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 30.9% vivis sub la povreso-lineo.
Yoncalla, Oregon
Yoncalla esas urbeto en la komtio Douglas, Oregon, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 1,052 habitanti.
Geografio
right|Loko di Yoncalla, Oregon Yoncalla jacas a.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 1,052 homi, 409 hemanari, e 287 familii qui rezidis en l'urbeto. La denseso di habitantaro esis 665.9/km² (1,728.1/mi²). Esis 437 domi kun mezvalora denseso di 276.6/km² (717.8/mi²). Segun raso, esis 93.92% Blanki, 0.00% Negri od Afrik-Usani, 0.48% indijeni Amerikana, 0.48% Aziani, 0.57% Pacifik-insulani, 1.33% de altra rasi, e 3.23% de du o plura rasi, e 1.90% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 409 hemanari, di qui 32.5% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 54.5% esis mariajita e habitis kune; en 11.7% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 29.8% esis ne-familii. En 23.5% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 11.2% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.56 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 3.00 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 26.5% evante min kam 18 yari, 7.7% de 18 til 24 yari, 26.0% de 25 til 44 yari, 23.6% de 45 til 64 yari, e 16.3% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 38 yari. Por singla 100 mulieri esis 96.3 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 93.7 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en l'urbeto esis $26,625, e la mezvalora revenuo per familio esis $31,250. La mezvalora revenuo por la viri esis $26,806 kontre $19,412 por la mulieri. La revenuo per capita por l'urbeto esis $13,756. Vivis sub la povreso-lineo 18.3% de la habitantaro e 13.3% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 25.4% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 17.3% vivis sub la povreso-lineo.
Radioaktiveso
Radioaktiveso venas de materio qua spontane emisas ionizanta radiado.
Povas koncernar spontana fendo (desintegresko) di kerni di radio-nuklidi. Diferanta kam kemiala procedi to forte dependas del izotopo. Radioaktiva dekado esas fizikala fenomeno. Pos desintegresko l’atom-kerno chanjas de kompozo; ol kontenas min multa protoni e/o neutroni. Tale existas altra nuklidi e per izotopo de la sama kemial elemento, ma maxim ofte altra elemento.
Anke povas koncernar pura beta-dekado o gama-dekado, od elektrono-kapto. La transiro dependas del energio-situeso di la nuklidi.
En kelka situesi ol esas spontan atomo, anke nomizita la filiin-nuklido, ol ipsa anke nestabila. La procedo duras til ke existas stabil atom-kerno. Pro to on parolas pri kateno di dekado.
Kiran Annavarapu
Kiran Annavarapu 🇺🇸 komencis lernar Ido dum somero dil yaro 2004. Il esas membro di la Linguala Komitato di ULI ed la proprietero di Parolez Ido, sociala reto Idala.
Glosario di poker termi
Glosario di poker termi
B
Brelano esas grupo di tri ludokarti kun sama valoro.
Serdambin Bacüh
Serdambin Bacüh (n. ye la 17ma di oktobro 1955) esas Mongoliana ex-boxisto en kategorio ad 48 kg, partopreninto dil Olimpiala Ludi en Montréal (1976).
Jeremy Bentham
Jeremy Bentham, naskinta ye la 15ma di februaro 1748 (che Juliala kalendario: 4ma di februaro) til la 6ma di junio 1832, esis Angla filozofo, yuristo e sociala reformero. Ilu judikesas kom fondero di moderna utilismo.
Ilu divenis importanta teoriisto en yurala filozofio Angla-Usana, ed esis granda defensero di ekonomiala liberesi, di la separo inter Eklezio e Stato, libereso pri expresado, egala yuri por mulieri, divorco-yuro, e deskrikriminaligo di homeosexualeso.
Solidareso (sindikato)
eta|Solidarność (sindikato Solidareso) Solidareso (plene en la Polona: Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność” (NSZZ „S”), en Ido: Nedependant Autonoma Sindikato 'Solidareso') esis sindikato fondit en 1980 en Polonia, qua pleis importanta rolo en la rezistado kontre la rejimo komunistala di Polonia. En 1981 Solidareso deklaresis nelegale, ma en 1989 esis legaligita pos ke semblis ke guvernar sen Solidareso ne esis posibla. Til 2001 Solidareso anke esis politikala partiso. Un de olua fondinti, Lech Wałęsa mem esis prezidinto di Polonia. Hodie Solidareso itere esas sindikato.
Solidareso esis konsiderata kom un de la maxim important elementi en falo di la komunismo en estal Europa.
Listo pri prezidanti di Gabon
thumb|200px|Blazono di Gabon. Yen la listo pri prezidanti di Gabon de la nedependo ye la 17ma di agosto 1960, til nun.
Brevo
Brevo esas preskripto pontifikala, ordinare en linguo Latina, papo-sigluroza.
Breve (Schriftstück)
Departmento di Stato di Usa
Departmento di Stato di Usa, kurte Departmento di Stato esas fakte la Ministerio di Extera Aferi di Usa, duktata da la Sekretario Statala, prezente Antony Blinken.
La Sekretario Statal esas la triesma en rango por sucedar la prezidanto se lu ne esas kapabla exekutar sua ofico.
Interret-provizerio
Interret-provizerio (Angle: ISP, internet service provider) esas kompanio qua dispozigas a la publiko aceso al interreto. Ofte ol anke provizas interretala servi.
Cassie Scerbo
Cassandra Lynn "Cassie" Scerbo (n. ye la 30ma di marto 1990) esas Usana cinem- e televizion-aktorino, kantistino e dansistino. El esis membro dil femina muzikala grupo Slumber Party Girls.
Pakto pri Stabileso e Kresko
La Pakto pri Stabileso e Kresko (PSK) esas serio de interkonsenti inter landi dil EMU (l'Euro-zono) qua devas garantiar la valoro-stabileso dil Euro.
La pakto esis propozo da Theodor Waigel, la Germana Ministro di Financo, por plu-severigar la kriterii di Maastricht. Precipue la postulo ke la financizindijo di la partoprenanti di la komuna moneto di EMU plu-diminutesez de 3% di la TNP, quale mencionita en la Traktato di Maastricht, a ne pluse kam 1% di la TNP.
Cidro
Cidro esas drinkajo ek pomo-suko fermentacita.
Grand Rapids, Minnesota
Grand Rapids esas urbo en la komtio Itasca, Minnesota, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 7,764 habitanti.
Grand Rapids esis la nasko-loko e hemo dum l'infanteso di la kantistino ed aktorino Judy Garland. Existas muzeo en la urbo pri el.
Geografio
right|Loko di Grand Rapids, Minnesota Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbo havas entote 20.9 km², equivalanta a 8.1 mi², di qui 19.0 km² (7.3 mi²) esas lando e 1.9 km² (0.7 mi², o 9.16% de la surfaco totala) esas aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 7,764 homi, 3,446 hemanari, e 1,943 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 408.4/km² (1,057.8/mi²). Esis 3,621 domi kun mezvalora denseso di 190.5/km² (493.3/mi²). Segun raso, esis 95.53% Blanki, 0.28% Negri od Afrik-Usani, 1.93% indijeni Amerikana, 0.71% Aziani, 0.03% Pacifik-insulani, 0.39% de altra rasi, e 1.13% de du o plura rasi, e 0.85% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 3,446 hemanari, di qui 25.6% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 41.5% esis mariajita e habitis kune; en 11.8% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 43.6% esis ne-familii. En 38.1% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 20.4% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.15 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 2.82 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 22.1% evante min kam 18 yari, 10.0% de 18 til 24 yari, 23.9% de 25 til 44 yari, 21.0% de 45 til 64 yari, e 23.0% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 41 yari. Por singla 100 mulieri esis 87.0 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse, esis 81.7 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $28,991, e la mezvalora revenuo per familio esis $39,468. La mezvalora revenuo por la viri esis $36,035 kontre $20,759 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $17,223. Vivis sub la povreso-lineo 11.2% de la habitantaro e 9.2% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 15.1% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 6.4% vivis sub la povreso-lineo.
William John Macquorn Rankine
William John Macquorn Rankine (1820 til 1872) esis Skota fizikisto.
Nord-Yukagira linguo
Nord-Yukagira linguo o Tundra Yukagira linguo (wadul aruu) es mikra Yukagira linguo parolata en Siberia, ol nur havas 60–70 parolanti ed  Nord-Yukagira esas proxima a morto.
Nord-Yukagira esas parenta kun la Sud-Yukagira linguo sed parolanti di Nord-Yukagira ne povas komprenar Sud-Yukagira.
Acapulco
Acapulco de Juárez, maxim konocata kom Acapulco, esas urbo an la litoro dil stato Guerrero, Mexikia. Segun statistiki dil yaro 2020, ol havis 658,609 habitanti. Lua tota surfaco esas 119 km².
Cirkumiro-konteno
La nociono cirkumiro-konteno (angle: OTT od Over-the-top) en kuntexto di telekomuniko esas uzata kom refero a konteno di triesma partio qua brodkastas direte a la fin-uzanto, ube l'ISP simple funcionas kom transportilo dil datumo-paketi.
Cielo
Cielo esas :
Film-Festo di Venezia
thumb|250px|Palaco dil Cinemo en [[Venezia, che insulo Lido.]] La Film-Festo di Venezia (Italiane: Mostra Internazionale d'Arte Cinematografica) esas la maxim anciena film-festo di la mondo. Ol organizesas che insulo Lido en Venezia, Italia.
Netflix
Netflix esas Usana cirkumiro-firmo e film-produkterio kun chefa kontoro en Los Gatos, Kalifornia, Usa. Netflix fondesis en 1997 da Reed Hastings e Marc Randolph en Skots-Valo, Kalifornia. La chef-aktiveso di la firmo esas spekto-servo sur bazo di abono qua ofras flu-brodkasto de filmi e televizion-serii ek filmaro, inkluzite filmi produktita propra-firme.
Historio
Netflix fondesis en 1997 en Scotts Valley, Kalifornia, da Marc Randolph e Reed Hastings. Hastings havis l'ideo komencar la firmo, pos ke il kom puniso mustis pagar sumo de 40 dolari por tro tarde retrodonar la lokacita filmo Apollo 13. Ye la 14ma di aprilo 1998 l'interretala pagino di Netflix esis enlinea kun 38 employati e 925 lokacebla video-filmi. Quar yari pose la firmo havas merko che la la borso di teknologio NASDAQ.
Komence la firmo-modelo di Netflix fundesis sur la senfrista lugado de DVD-i qui sendesis per posto en distingebla reda quadrata kuverti. Tam balde kam on retrosendis la DVD, Netflix sendis la sequanta DVD de listo de rezervita filmi. La nombro de DVD-i quin ulu povis havar sama-tempe dependis del abono-sorto. Pro l'augmentanta penetro dil interret-aceso de alta kapaceso di transmiso, Netflix transiris a flu-brodkasto. En januaro 2019 la firmo anke inkluzesis en Motion Picture Association (MPA).
Petronius
Petronius Arbiter (n. Titus Petronius Niger, 27 til 66) esis skriptisto romano.
Tabloteniso
280px|thumb|Konkurso di tabloteniso. Tabloteniso esas sporto por du o quar personi, qui frapas baloneto per raketi specale kreita por ta sporto. La ludo eventas super un tablo dividita en du per un reto. Ecepte en la komencala servo, la ludisto o ludisti mustas permisar ke la baloneto sendita vers li frapez en lua/lia latero di la tablo unfoye, ante itere sendar ol kontre l'opozanto od opozanti.
Urszula Radwańska
Urszula Radwańska (n. ye la 7ma di decembro 1990) esas Polona tenisisto. El vinkis la teniso-konkurso di Wimbledon en 2007, kom juniora tenisistino.
Tabloteniso
Oficala dimensioni di tablo
thumb|280px|Oficala dimensioni di tablo por tabloteniso.
Miskolc
Miskolc esas la 4ma maxim populizita urbo di Hungaria. Segun statistiki dil yaro 2017, ol havis 157,177 habitanti. Entote ol havas 236,68 km².
Yara Puebla
Yara Puebla Huguet (n. ye la 16ma di novembro 1990) esas Hispana televizion-, cinem- e teatr-aktorino.
Ingriana linguo
Dialekti
L’Ingriana linguo havas 4 dialekti.
Falklandi
Falklandi o Malvini esas arkipelago en sud-Atlantiko apartenante ad Unionita Rejio. Port Stanley esas lua chef-urbo.
Bazala fakti pri Falklandi.
Historio
En 1982 eventis la milito di Falklandi, pos ke Arjentinia decidis invadar l'insuli. La milito finis cirkume 2 monati pose, per vinkeso di Arjentinia.
Politiko
La chef-stato di Falklandi esas rejo Elizabeth la 2ma di Unionita Rejio, ma esas administrita da lokala guberniestro, havas larja nedependanta povo.
Arjentinia, tamen, asertas ke Falklandi esas parto di la provinco Tierra del Fuego.
Geografio
Falklandi esas arkipelago en sud-Atlantiko konsistinta ek du precipua insuli, est-Falklando e west-Falklando, e multa insuleti.
Film-festo
Film-festo esas festo organizata por atencigar la publiko pri filmi. Dum la festo en un o plura cinemi antee selektita filmi esas montrata. Freque nova filmi debutas dum film-festo, e dum film-festo premii esas donata. Ofte multa konocat aktori e rejiseri asistas granda film-festi.
Meänkieli
Meänkieli 'nia linguo' esas dialekto dil Finlandana linguo o Baltiko-Fina linguo parolata en Suedia. Meänkieli havas proxime 60.000 parolanti. eta|394x394ra En Suedia Meänkieli havas la rango di Linguo, ma Meänkieli esas komprenebla por Finlandana parolanti. Meänkieli havas multa vorti ek la Sueda linguo ed kelka vorti ek Saama linguo.
Meänkieli anke havas dialekto quo esas plu multa diferanta en Jällivare.
Meänkieli vorti
äpyli = pomo
sie = tu, vu
son = ol esas
sole = ol ne esas
Pindamonhangaba
Pindamonhangaba esas urbo en Braziliana stato Sao Paulo. Segun statistiki dil yaro 2018, ol havis 168,328 habitanti. Lua tota surfaco esas 729,9 km².
Ol distas 146 km de la chef-urbo dil stato per la choseo Dutra, ed esas importanta industriala urbo.
Meänkieli
Meänkieli vorti
kniivi = kultelo
Ataki di novembro 2015 en Paris
Vespere di la 13ma di novembro eventis multa ataki en Paris. La eventi komencis ye 21:16 kloki (CET - la lokala tempo); tri bomb-explozi en diversa loki e sis granda, separata, pafadi per automatala fusili. Segun la Franca prezidanto François Hollande l'Islamana Stato responsas pri l'ataki, qui esas judikenda kom "militala ago". Min kam un horo pose, l'Islamana Stato asumis l'autoreso dil ataki. Ica esas la maxim mortiganta atento en Europa depos la Bomb-explozi di 2004 en Madrid, e la maxim recenta atento kontre Paris depos l'Atako kontre Charlie Hebdo, ye la komenco di januaro, 2015.
Plu kam 120 personi ocidesis, 87 de la ocidi eventis en la teatro Bataclan. Pluse, plu kam 200 personi vundesis e duimo de li havas serioza vunduri.
Ataki
Sep loki entote atakesis, sis pafadi e tri bomb-explozi.
Pafado en strado Fontaine au Roi
Pafado eventis sur teraso di Italiana restorerio La Casa Nostra, en Rue de la Fontaine-au-Roi, sude di Rue Bichat, da homo per mitralioso. Persequinto dicas ke kin personi ocidesis en la restorerio. left|thumb|Stade de France
High Hill, Missouri
High Hill esas urbeto en la komtio Montgomery, Missouri, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 231 habitanti.
Geografio
right|Loko di High Hill, Missouri High Hill jacas a.
Ekonomio di Usana Samoa
320px|left|thumb|Insulo [[Tutuila.]] Usana Samoa esas tradicionala ekonomio che Pacifiko, ube 90% ek la proprieti apartenas a la komunitato. La regiono havas forta ekonomiala ligili kun Usa, e facas la maxim multa ek lua extera komerco kun ta lando. La pesko e traktado di atuno esas la maxim importanta ekonomial agado di la privata sektoro.
En septembro 2009, forta ter-tremo ed ondego frapis Usana Samoa e la vicina Samoa, afektis transporto e la produktado di elektro, e produktis 200 morti. Usana guvernerio rapide sendis 25 milion-dolara helpo. La transferi del Usana guvernerio al arkipelago adportas richeso a lokal ekonomio.
High Hill, Missouri
Geografio
Segun l'Usana Kontado-Ministerio, l'urbeto havas entote 1.2 km², equivalanta a 0.5 mi², di qui 1.2 km² (0.5 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 231 homi, 102 hemanari, e 62 familii qui rezidis en l'urbeto. La denseso di habitantaro esis 193.9/km² (502.2/mi²). Esis 120 domi kun mezvalora denseso di 100.7/km² (260.9/mi²). Segun raso, esis 96.10% Blanki, 0.00% Negri od Afrik-Usani, 0.43% indijeni Amerikana, 1.30% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.00% de altra rasi, e 2.16% de du o plura rasi, e 0.00% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 102 hemanari, di qui 27.5% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 49.0% esis mariajita e habitis kune; en 6.9% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 39.2% esis ne-familii. En 35.3% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 21.6% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.26 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 2.98 personi.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $31,429, e la mezvalora revenuo per familio esis $36,250. La mezvalora revenuo por la viri esis $32,500 kontre $17,188 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $18,155. Vivis sub la povreso-lineo 10.7% de la habitantaro e 4.7% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 2.6% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 22.2% vivis sub la povreso-lineo.
Aragonana linguo
Aragonana linguo esas Latinida linguo parolata en nordal Aragon.
Dum tale nomizita Reconquista, la linguo expansis sude. L'uniono dil rejio Aragon kun la komtio Barcelona por formacar la Krono di Aragon, havis granda influo inter Aragon ed Hispania.
Historio
Aragonana linguo aparis cirkume la 8ma yarcento, kom un ek la multa Latinida dialekti developita en central e nordal Pirenei, ed esto dil valo dil Ebro en La Rioja, sudo ed esto di Navara e Alta Aragon.
La teritorio di Aragonana e Navarana lingui expansis pro Reconquista - to divenis plu facila pro existir altra linguo, parolita dal kristani qui vivis en la islamana zono, qua semblis tre multe a l'Aragonana, kun poka diferi inter la du. Tamen, pro l'expanso di l'Aragonan, ol komencis recevar influi de altra Latinida lingui, exemple Okcitana, Hispana e Kataluniana. L'Aragonana parolita en La Rioja e Soria komencis desaparar dum ta epoko.
Ataki di novembro 2015 en Paris
Bomb-explozi an Stade de France
Tri bomb-explozi eventis an Stade de France en la suburbo Saint-Denis ye 21:20, 21:30 e 21:53 lokala tempo, dum amikala futbalo-konkurso. Minime 10 personi ocidesis o vundesis pro bomb-explozi en drinkerio apud la stadio.
Pafadi en strado Charonne
Du atakanti pafis vers homi sur teraso di restorerio La Belle Équipe, en rue de Charonne en la 11ma distrikto di Paris. L'atakanti pose retrovenis a lia automobilo ed ekvehis.
Asiejo e masakro en teatro Bataclan
thumb|Teatro Bataclan L'asiejo e masakro en teatro Bataclan esis la maxim mortiganta de la sep ataki. Paferi eniris la teatro, ube 1,500 personi spektis ed askoltis pleado da l'Usana rock-bando Eagles of Death Metal, e li komencis pafar vers la spektanti. un ek la la spektanti dicis: "Li ne cesis pafar. Sango videsis omnaloke, kadavri omnaloke. Ni audis krii. Omnu esforcis fugar." Ilu dicis pluse ke la paferi kaptis 20 personi e dicis a li: " Hollande responsas, via prezidanto responsas, il devabus ne intervenar en Siria". Pos un horo, sekureso-soldati eniris la loko ed ocidis la paferi; tri de la paferi explozigis su, e la quaresma pafero ocidesis da la soldati. 87 ocidesis en la teatro, e la 4 atakanti.