cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Batalio di Moskva
Germana strategio por l'atakado, nomizita Operaco Tifono, esis movar lua armei por cirkondar Moskva ed atakar la urbo en du fronti, nordala e sudala. Norde, la 3ma e la 4ma armei Panzer atakus Rusa armeo en Kalinin (nune Tver) e samatempe destruktus la ferovoyo vers Leningrad. Sude, la 2ma armeo Panzer atakus l'oblast Moskva e Rusa armeo en Tula. Samatempe, la 4ma Armeo marchis direte de weste vers Moskva.
Komence, Sovietian armeo decidis defensar l'oblast Moskva tra la konstruktado di tri linei di defensi, e movis trupi de l'Oriento (Siberia) por protektar la regiono. Pose, kande Germana ataki estanchesis, Sovietiani decidis kontreatakar por koaktar la retreto di Germani vers l'urbi Oryol, Vyazma e Viciebsk, e preske siejis tri Germana armei en la procedo.
Germana invado e la siejo di Moskva
thumb|250px|left|Sovietiana soldati en [[Smolensk, 1941.]] Kande l'invado di Sovietia komencis ye la 22ma di junio 1941, l'ideo esis kaptar Moskva pos 4 monati. Pos rapide progresir en la tereno pro la taktiki di Blitzkrieg, Germana armeo dividesis en tri grupi: la Nordal Armeo-Grupo marchis vers Leningrad, la Sudal Armeo-Grupo marchis vers Stalingrad kun skopo kaptar l'urbo e la rezerveyi di petrolo dil Kaukazia, e fine la Central Armeo-Grupo marchis vers Moskva. Pos kaptir Smolensk en agosto, semblis facila marchar til Moskva, ma to expozus la flanki Germana. Ta fakto, e la feroca kombati kontre la Reda Armeo proxim Smolensk, tardeskis la marcho vers Moskva til oktobro. En la fino di septembro Germani kaptis Briansk.
Komence por Hitler, atakar Moskva esis duesmagrada emo. Por ilu, l'unika formo por vinkir Sovietia esus strangular lua ekonomio. Pro to, komence ilu decidis koncentrar esforci por kaptar importanta ekonomiala moyeni proxim Kiyiv, Ukraina. To anke tardigis la marcho vers Moskva.
Pos kaptir Vyasma e Briansk, Germana marcho haltis. Germana generali pregis insisteme ke Hitler sendez uniformi por vintro, ma problemi pri koordino e logistiko* impedis la provizo. Pos insisti, Hitler argumentis ke Germana soldato esis superiora ad irga raso, e la demandi dal Germana oficiri cesis. Tamen, la habitanti di Moskva sentis ke la vintro di 1941-1942 esus diferanta, e plu forta, kande la temperaturi komencis diminutar ja en oktobro. Fakte, ol esis la maxim forta vintro de la 20ma yarcento.
Ye la 15ma di oktobro Germani atakis Volokolamsk, proxim l'oblast Moskva. Sovietiana defenso esis heroala, exemple la suocidint atako da la 316ma Diviziono di Karabinisti, komandita da Ivan Panfilov, kontre Germana tanki. Poka Sovietiana soldati de la Diviziono transvivis, ma li ocidis multa Germani e tardeskis Germana marcho de la sudo. La sama dio, Stalin imperis la transfero dil guverno e di precoza artala maestroverki vers Kuybyshev (nune Samara). Tamen, ilu propre decidis restar en Moskva.
thumb|250px|left|Fango en Rusa chosei dum la pluvi di oktobro. thumb|250px|Civili di Moskva konstruktas [[trancheo|tranchei kontre tanki proxim Moskva.]] Germani komencis lansar pamfleti super Moskva de l'aero la sama dio, por krevar la moralo dil habitanti e stimular paniko. Por riestablisar l'ordino, spoliinti, ebrii ed "alarmisti" arestesis e fusilagesis da la sekreta polico NKVD. Multa soldati e volontarii, inkluzite mulieri, komencis organizar barikadi, mem proxim Kremlin.
Gradope, Germana marcho komencis divenir lenta pro la forta pluvi di oktobro, qui transformis la tereno en grandega marsho. Dum la fino di oktobro Germana trupi ja esis fatigita e nur 1/3 ek la vehili duris funcionar. En Moskva, la parado dil Dio di la Revoluciono (la 7ma di novembro) organizesis por mantenar la moralo dil populo, quankam la risko pri Germana bombardi. La soldati paradis e nemediate pose marchis til la linei di kombati.
Kande komencis la vintro Germani povis itere marchar, ma konfrontis "neprevidita enemiko", la koldeso, pro Hitler pensabis ke povus vinkir la milito dum la somero. Dizelo e gazolino konjelis en la vehili, qui ne povis movesar. Ye la 30ma di novembro, marshalo Fedor von Bock informis Berlin ke la temperaturo esis – 45 °C. Multa soldati mortis pro la basa temperaturi.
Sovietiana kontreatako
thumb|250px|Sovietiana kontreatako (de la 5ma di januaro til la 5ma di mayo 1942). thumb|250px|left|Sovietiana soldati dum vintro, decembro. Ye la 5ma di decembro generalo Georgi Jukov] komandis kontreatako por ruptar l'asiejo dal Germani, qui stacis nur 42 km de Moskva. Ante l'atako, ilu transferis trupi de Siberia por l'esto di Moskva, ma mantenis li celita til la selekto dil dio por la kontreatako. Jukov konfidis en la informi da Richard Sorge, Rusa spionisto en Tokyo, qui certigis ke Japonian imperio ne atakus Siberia. Sovietiani uzis tanki T-34, fuzei Katyusha e skii por la trupi, por movar facile sur la nivo. Ultre salvar Moskva, la emo dil atako esis destruktar Germana trupi, ma falii en la logistiko* di Sovietiana trupi, la feroceso di la kombati e la kapaceso di rekupero dal Germani impedis la destruktado di lia trupi. Tamen, ye la 7ma di januaro 1942 Germana trupi foriris de la proximeso di Moskva a disti de 100 til 250 km del urbo, e nultempe povis itere marchar vers ol.
Hitler ignoris lua generali e ne imperis kompleta retreto. Ta agado duras esar motivo por diskuto, pro kelka historiisti, exemple generalo Günther Blumentritt, certigir ke la retreto dum la vintro frajilesus la kapaceso pri propra defenso di la Germana trupi. Tamen, pos ica korekta decido da Hitler, ilu komencis ignorar plu freque l'opinioni da lua generali.
Chokolado
right|250px| Chokolado esas populara nutrivo de kakao maxim fuzema, ordinare dolca (pro sukro o lakto adjuntita) e bona stimulivo pro la teobromino.
Fabriko
Chokolado-materio transportesas en bloko ye 19 °C maxima temperaturo. Ol esas fondita ye 34 °C en granda kuvegi pos sendita en kristalilo : importanta etapo per lua qualeso, lua brilanta, lua teno. La chokolada liquido voyajas en tubi vers muldo e tego. La chokolado plenigas mulduri, en plastika, di omna sorti, en formi di bonboni, di tabuleti... Ta mulduri sequas mekanika kateno. Ol subisas vibrado per eliminar la mikra aera buli.
Nome : Nul-tempe mixar futerizita chokolado kun aquo, to facar hardigar e blankar. Ol perdas lore brilanta aspekto e divenas ne prizentebla.
Herbo
thumb|250px|Herbo gramina thumb|left|250px|Kelka tipi di [[forbio*.]] Herbi esas, en larja senco, omna planti qui ne prizentas permananta ligna organi. Lia stipiti esas verda, e mortas ordinare pos ke finas la favoroza sezono, e remplasesas da nova stipili dum la sequanta favoroza sezono, se la herbi esas perena. Altra herbi esas yarala, e naskas de semini dum la komenco di favoroza sezono e mortas dum la desfavoroza sezono, ma ante produktas nova semini qui falas aden la sulo.
Existas du tipi di herbi: gramini o poaci, qui havas streta folii; e forbii*, planti qui havas larja folii ed inkluzas tornasoli, trifolii e floroza planti antee klasifikita kom dikotiledona.
Poaco, nome fenala poaco, konstitucas naturala pasturajo e gazono, e pro lua morfologio, ol klasifikesas taxonomiale* en la sama grupo kam junko e karico.
Eterna sekureso
Eterna sekureso esas kredo en kelka Kristana sekti ke kande kristiano esas salvata lu esas eterna sekuresa.
Moseushi
Moseushi (妹背牛町, もせうしちょう) esas urbeto en Hokkaido, Japonia. Segun statistiki dil yaro 2022, ol havis 2,723 habitanti. Lua tota surfaco esas 48,55 km².
Epoleto
Epoleto esas insigno armeanala an la shultro, ek bando di qua l'extremajo mi-cirkla garnisesas ye franjo.
Ondjaki
Ondjaki (n. Ndalu de Almeida ye la 5ma di julio 1977) esas Angolana skriptisto di libri por pueri, noveli e poemi.
Carthage, Tennessee
Carthage esas urbeto e sideyo di la komtio Smith, Tennessee, Usa. Segun la demografiala kontado di 2010, ol havis 2,306 habitanti. Ol esis la hemo dil ex-viceprezidanto Al Gore.
Geografio
right|Loko di Carthage, Tennessee Carthage jacas a (36.254960, -85.949211).
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 2,251 homi, 952 hemanari, e 560 familii en la urbeto. La denseso di habitantaro esis 302.8/km² (784.5/mi²). Esis 1,050 domi kun mezvalora denseso di 141.3/km² (365.9/mi²). Segun raso, esis 90.67% Blanki, 6.53% Negri od Afrik-Usani, 0.27% indijeni Amerikana, 0.53% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.76% de altra rasi, e 1.24% de du o plura rasi, e 1.16% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 952 hemanari, di qui 25.9% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 38.2% esis mariajita e habitis kune; en 16.5% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 41.1% esis ne-familii. En 38.2% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 21.6% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.22 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 2.93 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 21.9% evante min kam 18 yari, 8.6% de 18 til 24 yari, 23.9% de 25 til 44 yari, 22.7% de 45 til 64 yari, e 22.7% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 42 yari. Por singla 100 mulieri esis 80.1 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 72.6 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbeto esis $24.375, e la mezvalora revenuo per familio esis $32.159. La mezvalora revenuo por la viri esis $30.531 kontre $20.417 por la mulieri. La revenuo per capita por l'urbeto esis $18.709. Cirkume 20,6% de la habitantaro e 18,6% de la familii vivis sub la povreso-lineo. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 23.0% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 19.2% vivis sub la povreso-lineo.
Herbacho
right|thumb|250px|[[centaureo, planto indijena en sudal Europa e Mez-Oriento, qua esas invadema herbacho en parti di Nord-Amerika.]] thumb|left|250px|Cyperus rotundus, judikata kom invadema herbacho en multa loki. Herbacho, en ordinara senco, esas herbo qua judikesas kom nedezirata o mem nociva, qua kreskas meze gardeni, gazoneyi od agrokultivala zoni, ma anke en parki, boski od altra naturala zoni. Plu precize, ca termino ofte uzesas por deskriptar indijena e ne-indijena herbi qua kreskas e riproduktas su facile e senkontrola, nocanta kultivi.
Herbachi povas konkurencar kun altra planti pri nutrivi, barar la lumo disponebla, difuzar plantala morbi ad altra speci, o mem esar toxika por animali o homi.
Skolkovo Noviguro Centro
Skolkovo Noviguro Centro esas projetita alta teknologio aferala areo esanta konstruktita en Skolkovo apud Moskva, Rusia. La situo ambicionas esar alte moderna komplexo kreita da kurajigar ciencala e teknologia kompanii. Quankam historala Rusia havabas sucesoza kun developado di cienco e teknologio, lua manko di entraprezisto spirito duktas ad guvernerio intervenado di patenti e nevejetureso* di Rusiana teknikala kompanii ultra la skopo di regionala servico. Ta situo esas taskita kun ne nur la developado di teknologia novaji ma anke merkatanda lo korekte. Kom socii ed individui divenas "rezidui" dil urbo, propozita projekti ed idei recevas financal asisto. Skolkovo esis anuncita ye 12 di novembro 2009 da lor rusiana prezidanto Dmitri Medvedev. La komplexo administresas da Rusiana oligarko Viktor Vekselberg e koprezidita da Intel ex-CEO Craig Barrett.
Claus Killing-Günkel
Claus J. Killing-Günkel (9ma di oktobro 1963) esas Germana instruktisto por matematiko, fiziko ed ekonomikala informatiko e laikala linguisto okupinte pri Esperanto, Ido, Volapük, Interlingue ed Interlingua. Evante 16 yari ilu lernis Esperanto e partoprenis in multa Esperanto-kongresi, ed evante 55 yari ilu lernis Interlingua. Relatante Esperanto ilu verkifis pri etimologio, poezio, lexikologio, kibernetiko e algebro. In lia urbo de bersilo ilu esis aktiva in historio ed arkeologio.
Eureka, Kalifornia
thumb|left|280px|Anciena konstrukturi en Eureka. Eureka (Hupa: do'-wi-lotl-ding, Karuk: uuth) esas la precipua urbo e sideyo di komtio Humboldt en Kalifornia, Usa. Segun la demografiala kontado di 2020, ol havis 26,512 habitanti, kontre 27,191 habitanti en 2010.To signifikas ke lua habitantaro diminutis per −2,5% inter la du kontadi. En 2010, la habitantaro di Granda Eureka esis 45,034 personi. La tota surfaco dil urbo esas 24,70 km², equivalanta a 9,54 mi².
L'urbo situesas an Usana Voyo 101 an la bordo di Humboldt-Bayo, distanta 430 km norde de San Francisco e 160 km sude de la frontiero kun Oregon.
Eureka esas la maxim populoza litorala urbo inter San Francisco e Portland, Oregon, e la maxim westala urbo kun plu kam 25.000 rezidanti en la 48 kontinentala stati di Usa. Lua klimato influesas multe da lua proximeso kun l'oceano, e la temperaturi ne varias multe inter la sezoni. Lua klimato esas Mediteranea, kun pluvoza vintri e sika someri.
En Eureka situesas la maxim anciena zoo di Kalifornia, Zoo Sequoya Park.
Historio
La Pacifika litorala loko di Eureka an Humboldt-Bayo, adjacanta abundanta sequoyo-foresti, provizis la motivo por koloniigo di ca 19ma-yarcenta portuo-urbo.
Ante l'arivo da Euro-Amerikana koloniani, inkluze farmisti, ministi, peskisti, ed arboro-abatisti, l'areo okupesis da indijena populi. Dum cirkume 300 yari pos 1579, l'exakta loko di Humboldt-bayo restis necerta, nam la kombinuro di geografial e klimatal elementi desfaciligis fidinda vidado e mezuro di la 2ma maxim granda bayo di Kalifornia. L'oficala dato di ca deskovro esas la 13ma di mayo 1850, kande establisesis la kolonieto Eureka apud ol.
Eskimo-Aleuta linguaro
eta|424x424ra Eskimo-Aleuta linguaro esas linguaro parolata en Nord-Amerika ed poke en Siberia.
La maxim granda Eskimo-Aleuta linguo es Grenlanda linguo.
Filamento
Filamento esas elemento longa e tenua qua konsistas ula tisui vejetala, animala o minerala; anke en elektroampulo.
Zawiercie
thumb|left|280px|Fabriko di Huldczyński (1918). Zawiercie esas urbo sur la Warta en Provinco Silezia, Polonia. Segun statistiki dil yaro 2020, ol havis 48,703 habitanti. Lua tota surfaco esas 85,25 km². Ol distas cirkume 40 kilometri nord-este de Katowice en 225 kilometri sud-weste de Warszawa.
Kjell Westö
Kjell Westö (n. ye la 6ma di agosto 1961) esas Finlandana skriptisto e jurnalisto. Ilu ganis la Premio pri Literaturo de la Nordala Konsilantaro en 2014.
Humboldt, Minnesota
Humboldt esas urbeto en la komtio Kittson, Minnesota, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 61 habitanti.
Forsan nomizita pro l'explorero e politikisto Alexander von Humboldt.
Geografio
right|Loko di Humboldt, Minnesota Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbeto havas entote 0.3 km², equivalanta a 0.1 mi², di qui 0.3 km² (0.1 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 61 homi, 25 hemanari, e 17 familii qui rezidis en l'urbeto. La denseso di habitantaro esis 214.1/km² (579.7/mi²). Esis 38 domi kun mezvalora denseso di 133.4/km² (361.1/mi²). Segun raso, esis 100.00% Blanki, 0.00% Negri od Afrik-Usani, 0.00% indijeni Amerikana, 0.00% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.00% de altra rasi, e 0.00% de du o plura rasi, e 0.00% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 25 hemanari, di qui 44.0% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 64.0% esis mariajita e habitis kune; en 4.0% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 32.0% esis ne-familii. En 28.0% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 8.0% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.44 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 3.06 personi.
Kansas City, Missouri
Kansas City esas urbo en la komtii Jackson, Clay, e Platte en Missouri, Usa. Quankam ol esas la maxim granda urbo en la komtio Jackson, la preurbo Independence esas la komtio-sideyo.
Humboldt, Minnesota
Demografio
La mezvalora revenuo per hemanaro en l'urbeto esis $53,125, e la mezvalora revenuo per familio esis $58,125. La mezvalora revenuo por la viri esis $34,583 kontre $25,417 por la mulieri. La revenuo per capita por l'urbeto esis $18,511. Vivis sub la povreso-lineo 0.0% de la habitantaro e 0.0% de la familii.
Kansas City, Missouri
Kansas City esas la centro di la metropolala regiono samnoma. Segun la demografiala kontado di 2010, ol havis 459,787 habitanti, la maxim granda urbo del stato. Kune Kansas City, Kansas, ol havis 588,411 habitanti, ma la metropolala regiono havis cirkume 2 milion habitanti.
Ero
Ero esas :
Kansas City, Missouri
Geografio
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbo havas entote 823.7 km², equivalanta a 318.0 mi², di qui 812.1 km² (313.5 mi²) esas lando e 11.6 km² (4.5 mi², o 1.41% de la surfaco totala) esas aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 441,545 personi, 183,981 hemanari, e 107,444 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 543.7/km² (1,408.2/mi²). Esis 202,334 domi kun mezvalora denseso di 249.2/km² (645.3/mi²). Segun raso, esis 60.68% Blanki, 31.23% Negri od Afrik-Usani, 1.85% Aziani, 0.48% indijeni Amerikana, 0.11% Pacifik-insulani, 3.21% de altra rasi, e 2.44% de du o plura rasi, e 6.93% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 183,981 hemanari, di qui 28.1% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 38.0% esis mariajita e habitis kune; en 16.0% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 41.6% esis ne-familii. En 34.1% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 9.4% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.35 e la mezvalora grandeso per familio esis 3.06 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 25.4% evante min kam 18 yari, 9.7% de 18 til 24 yari, 32.5% de 25 til 44 yari, 20.6% de 45 til 64 yari, e 11.7% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 34 yari. Por singla 100 mulieri esis 93.3 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 89.9 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $37,198, e la mezvalora revenuo per familio esis $46,012. La mezvalora revenuo por la viri esis U$ 35,132 kontre US$27,548 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $20,753. Cirkume 14.3% de la habitantaro e 11.1% de la familii vivis sub la povreso-lineo, inkluzite 20.2% ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, e 10.5% ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse.
Hollis, Oklahoma
Hollis esas urbo e sideyo di la komtio Harmon, Oklahoma, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 2,264 habitanti.
Hollis esis la nasko-loko di la muzikisto Glen Hardin.
Geografio
right|Loko di Hollis, Oklahoma Hollis jacas a.
Segun l'Usana Kontado-Ministerio, l'urbo havas entote 3.7 km², equivalanta a 1.4 mi², di qui 3.7 km² (1.4 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 2,264 homi, 845 hemanari, e 561 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 615.6/km² (1,589.8/mi²). Esis 1,081 domi kun mezvalora denseso di 293.9/km² (759.1/mi²). Segun raso, esis 66.65% Blanki, 12.68% Negri od Afrik-Usani, 0.84% indijeni Amerikana, 0.22% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 17.67% de altra rasi, e 1.94% de du o plura rasi, e 28.18% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 845 hemanari, di qui 31.6% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 51.5% esis mariajita e habitis kune; en 11.4% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 33.6% esis ne-familii. En 30.4% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 18.8% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.50 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 3.10 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 27.3% evante min kam 18 yari, 7.8% de 18 til 24 yari, 24.1% de 25 til 44 yari, 19.9% de 45 til 64 yari, e 20.9% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 39 yari. Por singla 100 mulieri esis 90.3 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 86.2 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $19,421, e la mezvalora revenuo per familio esis $23,103. La mezvalora revenuo por la viri esis $20,791 kontre $14,792 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $10,408. Vivis sub la povreso-lineo 36.2% de la habitantaro e 29.4% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 47.6% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 26.2% vivis sub la povreso-lineo.
Levanto
thumb|320px|right|Levanto (reda). Levanto esas geografiala e historiala regiono en westal Azia, parto di Estal Mediteraneo, koncernata landi: Siria, Palestina, Israel, Jordania e Libano.
Epruveto
Epruveto esas tubo ek vitro o kristalo, di qua un extremajo esas klozita, qua uzesas por mezurar la volumino, l'elastikeso di la gasi, por agar experimenti kemiala diversa, por determinar la concentraso-gaso di ula liquidi, e.c.
Polonia Bytom (futbalo)
thumb|right|280px|Emblemo di Polonia. thumb|right|280px|Monumento honore di [[Edward Szymkowiak – legendala ludero di Polonia en yari 1957-1969, duopla olimpiulo.]]
Polonia Bytom o Bytomski Sport Polonia Bytom Sp z o.o. (olim Ogniwo Bytom) esas futbalala klubo de Polonia, duopla championo di Polonia.
Fondita ye 1920 la klubo existsis nur du yari. Lo rifuncionesis en 1945, e precipua luderi di la klubo esis steluli di Pogoń – lore ex-klubo de Lviv, inter altri Michał Matyas.
Vitoria-Gasteiz
thumb|280px|left|Placo Virgen Blanca en Vitoria-Gasteiz. Vitoria-Gasteiz esas urbo en Hispania. Segun statistiki dil yaro 2018, ol havis 249,176 habitanti. Lua tota surfaco esas 276,81 km².
Estal Mediteraneo
thumb|320px|right|Estal Mediteraneo. Estal Mediteraneo esas geografiala e historiala regiono en westal Azia, koncernata landi cirkum estala maro Mediteraneo, do: sudala Anatolia, Turkiana provinco Hatay, insulo Chipro, Grekiana insuli Dodekanesi, Libano, Siria, Palestina, Israel, Jordania e Egiptia.
Kearney, Missouri
Kearney esas urbo en la komtio Clay, Missouri, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 5,472 habitanti.
Jesse James naskis en Kearney.
Geografio
right|Loko di Kearney, Missouri Kearney jacas a.
Segun l'Usana Kontado-Ministerio, l'urbo havas entote 17.0 km², equivalanta a 6.6 mi², di qui 17.0 km² (6.6 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 5,472 homi, 1,910 hemanari, e 1,495 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 321.6/km² (833.2/mi²). Esis 1,995 domi kun mezvalora denseso di 117.2/km² (303.8/mi²). Segun raso, esis 98.3% Blanki, 0.90% Negri od Afrik-Usani, 0.4% indijeni Amerikana, 0.2% [[Asian (U.S. Census)|Asian or [pacific islander])0.55% de altra rasi, e 1.15% de du o plura rasi, e 1.9% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 1,910 hemanari, di qui 49.2% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 63.9% esis mariajita e habitis kune; en 10.9% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 21.7% esis ne-familii. En 18.5% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 7.8% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.84 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 3.24 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 33.6% evante min kam 18 yari, 6.4% de 18 til 24 yari, 35.4% de 25 til 44 yari, 16.3% de 45 til 64 yari, e 8.4% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 31 yari. Por singla 100 mulieri esis 93.7 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 89.7 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $56,603, e la mezvalora revenuo per familio esis $64,540. La mezvalora revenuo por la viri esis $45,721 kontre $26,739 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $21,147. Vivis sub la povreso-lineo 2.5% de la habitantaro e 1.8% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 2.3% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 5.8% vivis sub la povreso-lineo.
Hominy, Oklahoma
Hominy esas urbo en la komtio Osage, Oklahoma, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 2,584 habitanti.
Geografio
right|Loko di Hominy, Oklahoma Hominy jacas a.
Segun l'Usana Kontado-Ministerio, l'urbo havas entote 5.1 km², equivalanta a 2.0 mi², di qui 5.1 km² (2.0 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Demografio
Esis 1,021 hemanari, di qui 33.5% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 45.7% esis mariajita e habitis kune; en 15.2% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 34.2% esis ne-familii. En 29.6% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 15.1% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.50 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 3.10 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 29.5% evante min kam 18 yari, 8.7% de 18 til 24 yari, 24.7% de 25 til 44 yari, 20.9% de 45 til 64 yari, e 16.2% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 36 yari. Por singla 100 mulieri esis 89.2 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 84.5 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $24,211, e la mezvalora revenuo per familio esis $27,578. La mezvalora revenuo por la viri esis $25,476 kontre $22,073 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $13,073. Vivis sub la povreso-lineo 22.7% de la habitantaro e 19.0% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 33.8% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 10.1% vivis sub la povreso-lineo.
Orea triangulo (sud-est Azia)
Orea triangulo (sud-estal Azia) esas regiono montoza, havanta 350000 km², dividita inter tri landi: Tailando, Myanmar e Laos kontaktas per sua bordi. Ol esas konocata kom loko ube narkotiva planti esis (od esas) kultivata.
Rivero Warta
Warta esas rivero de Europa longa de 808 km, qua naskas proxim Zawiercie, cirkume 225 km sud-weste de Warszawa, en altitudo di 380 metri, e debushas an la rivero Oder, su ipsa debushas an Baltiko, proxim urbo Kostrzyn nad Odrą.
Arantxa Sánchez Vicario
Aránzazu Arantxa Isabel María Sánchez Vicario (n. ye la 18ma di decembro 1971) esas Hispana ex-tenisistino.
Petrozavodsk
Petrozavodsk (1703–1704 – Shuiski Zavod, 1704–1777 – Petrovski Zavod) esas urbo en westala Rusia (lua exklavo) e portuo sur Baltika Maro. Ol esas chefurbo di republiko Karelia e samtempe un ek la lua distrikti. Segun statistiki dil yaro 2022, ol havis 498,260 habitanti. Ol distas cirkume 690 kilometri nord-weste de Moskva.
Jorge Manrique
Jorge Manrique (1440 til 1479) esis Hispana poeto, konocita pro lua verko Coplas por la muerte de su padre, klasiko di literaturo en Hispana linguo.
Alexandra Popp
Alexandra Popp (n. ye la 6ma di aprilo 1991 en Witten) esas Germana futbalistino. Elu nune ludas por VfL Wolfsgang e por la futbalo-esquado nacionala di mulieri di Germania de qua kapitanino elu esas depos la 19ma di februaro 2019.
Alexandra Popp ludas kom atakantino. Elu havas alteso de 174 centimetri.
Klubi
Alexandra Popp ludis en la sequanta klubi
Kun la VfL Wolfburg Alexandra Popp divenis germana championo en muliero-futbalo en la yari 2013, 2014, 2017, 2018 e 2019. Ye la yari 2013 e 2014 elu ganis la UEFA-Ligo di Championi por mulieri kun sua klubo VfL Wolfsburg.
La Nucoruptilo
Ol esas adapturo di la versiono da Alexandre Dumas de la rakonto Nußknacker und Mausekönig (La Nucoruptilo e la Rejulo di Musi) da Ernst Theodor Amadeus Hoffmann.
Jurnalisto
thumb|250px|Televiziono-raportisto dum transmiso en Hispania. thumb|left|250px|Europana jurnalisti en [[Maastricht, 1981.]] Jurnalisto esas persono qua asemblas, skribas e/o distributas novaji od altra informi por la publiko. La profesiono nominesas "jurnalisteso" en Ido, e komence la vorto "jurnalisto" uzesis nur por la profesionani qui skribis por jurnali. Nun, ca vorto ank enkorpigas profesionani qui asemblas, skribas, distributas o brodkastas novaji tra televiziono, radio, interreto, edc, inkluzite raportisti qui transmisas informi exter brodkasteyi.
La Nucoruptilo
Pyotr Chaikovski kompozis la muziko de februaro 1891 til marto 1892. Hodie olca sendube esas un de la maxim populara baletomuziki ed un de la maxim prizata verki da Chaikovski.
Jurnalisto
Existas jurnalisti specaligata en specifika temi, exemple sporta jurnalisti, o cienca jurnalisti.
Portland
Portland povas esar:
Urbi en Usa:
Husiti
left|thumb|220px|Morto di [[Jan Hus (1415) qua efektigis multa furio en Chekia.]] thumb|250px|Batalio inter Husiti e Katoliki. La Husiti esis membri di radikala kristana reformita movado inter la yari 1415 til 1436 en Chekia, ed ank en Slovakia. La bazo dil movado esis la doktrini di Jan Hus qua mortigesis en 1415. Husita movado komencis en Bohemia e pose dissemesis a Moravia e Silezia. Ol esis simila a Protestantismo. Husiti militis kontre katolika landi.
Chekia esis majoritatale Hussita til 1620.
Papo Gregorius la 14ma
Gregorius la 14ma (n. Niccolò Sfondrati ye la 11ma di februaro 1535 til la 16ma di oktobro 1591) esis la 229ma papo di Katolik-eklezio.
Hooker, Oklahoma
Hooker esas urbo en la komtio Texas, Oklahoma, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 1,788 habitanti.
Geografio
right|Loko di Hooker, Oklahoma Hooker jacas a.
Segun l'Usana Kontado-Ministerio, l'urbo havas entote 2.4 km², equivalanta a 0.9 mi², di qui 2.4 km² (0.9 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 1,788 homi, 702 hemanari, e 511 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 758.6/km² (1,960.4/mi²). Esis 812 domi kun mezvalora denseso di 344.5/km² (890.3/mi²). Segun raso, esis 86.13% Blanki, 0.11% Negri od Afrik-Usani, 1.73% indijeni Amerikana, 0.11% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 10.01% de altra rasi, e 1.90% de du o plura rasi, e 14.60% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 702 hemanari, di qui 35.6% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 58.8% esis mariajita e habitis kune; en 9.5% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 27.1% esis ne-familii. En 24.8% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 13.0% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.54 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 3.02 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 28.0% evante min kam 18 yari, 8.6% de 18 til 24 yari, 27.2% de 25 til 44 yari, 21.9% de 45 til 64 yari, e 14.3% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 36 yari. Por singla 100 mulieri esis 96.3 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 92.7 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $34,688, e la mezvalora revenuo per familio esis $39,113. La mezvalora revenuo por la viri esis $30,694 kontre $20,217 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $18,086. Vivis sub la povreso-lineo 10.4% de la habitantaro e 9.1% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 15.0% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 5.9% vivis sub la povreso-lineo.
Bhopal
Bhopal esas urbo en India, chef-urbo dil stato Madhya Pradesh. Segun statistiki dil yaro 2011, ol havis 1,798,218 habitanti. Lua tota surfaco esas 285,88 km².
Chippubetsu
Chippubetsu (秩父別町, ちっぷべつちょ) esas urbeto en Hokkaido, Japonia. Segun statistiki dil yaro 2022, ol havis 2,312 habitanti. Lua tota surfaco esas 47,26 km².
Oleg Ivanovich Yankovski
Oleg Ivanovich Yankovski (23ma di februaro 1944 - 20ma di mayo 2009), esis Rusa cinem- e teatr-aktoro.
Hutchinson, Minnesota
Hutchinson esas urbo en la komtio McLeod, Minnesota, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 13,080 habitanti.
Geografio
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbo havas entote 20.3 km², equivalanta a 7.8 mi², di qui 19.2 km² (7.4 mi²) esas lando e 1.0 km² (0.4 mi², o 5.12% de la surfaco totala) esas aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 13,080 homi, 5,333 hemanari, e 3,418 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 680.6/km² (1,763.6/mi²). Esis 5,667 domi kun mezvalora denseso di 294.9/km² (764.1/mi²). Segun raso, esis 96.24% Blanki, 0.36% Negri od Afrik-Usani, 0.23% indijeni Amerikana, 0.92% Aziani, 0.03% Pacifik-insulani, 1.36% de altra rasi, e 0.86% de du o plura rasi, e 2.13% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 5,333 hemanari, di qui 33.3% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 51.8% esis mariajita e habitis kune; en 8.8% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 35.9% esis ne-familii. En 29.7% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 11.2% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.41 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 3.01 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 27.6% evante min kam 18 yari, 9.3% de 18 til 24 yari, 30.0% de 25 til 44 yari, 19.4% de 45 til 64 yari, e 13.6% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 34 yari. Por singla 100 mulieri esis 94.6 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse, esis 91.3 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $42,278, e la mezvalora revenuo per familio esis $53,784. La mezvalora revenuo por la viri esis $36,800 kontre $24,862 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $19,970. Vivis sub la povreso-lineo 5.4% de la habitantaro e 3.1% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 5.1% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 8.3% vivis sub la povreso-lineo.
Ihlen, Minnesota
Ihlen esas urbeto en la komtio Pipestone, Minnesota, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 107 habitanti.
Geografio
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbeto havas entote 1.0 km², equivalanta a 0.4 mi², di qui 1.0 km² (0.4 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 107 homi, 43 hemanari, e 27 familii qui rezidis en l'urbeto. La denseso di habitantaro esis 105.9/km² (276.1/mi²). Esis 44 domi kun mezvalora denseso di 43.6/km² (113.6/mi²). Segun raso, esis 99.07% Blanki, 0.00% Negri od Afrik-Usani, 0.00% indijeni Amerikana, 0.93% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.00% de altra rasi, e 0.00% de du o plura rasi, e 0.00% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 43 hemanari, di qui 23.3% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 58.1% esis mariajita e habitis kune; en 7.0% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 34.9% esis ne-familii. En 32.6% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 16.3% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.49 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 3.18 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 25.2% evante min kam 18 yari, 5.6% de 18 til 24 yari, 25.2% de 25 til 44 yari, 22.4% de 45 til 64 yari, e 21.5% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 42 yari. Por singla 100 mulieri esis 94.5 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse, esis 90.5 viri.
USA-MMA
USA-MMA esas Usana organizo pri mixita milital arti fondita ye 2007 da 	Gil Guillory, kun bazeyo en Lafayette, stato Louisiana.
Hobart, Oklahoma
Geografio
right|Loko di Hobart, Oklahoma Hobart jacas a.
Segun l'Usana Kontado-Ministerio, l'urbo havas entote 7.0 km², equivalanta a 2.7 mi², di qui 7.0 km² (2.7 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 3,997 homi, 1,584 hemanari, e 1,031 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 569.5/km² (1,472.9/mi²). Esis 1,979 domi kun mezvalora denseso di 282.0/km² (729.3/mi²). Segun raso, esis 80.01% Blanki, 8.18% Negri od Afrik-Usani, 4.38% indijeni Amerikana, 0.60% Aziani, 0.10% Pacifik-insulani, 3.83% de altra rasi, e 2.90% de du o plura rasi, e 8.91% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 1,584 hemanari, di qui 29.3% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 49.1% esis mariajita e habitis kune; en 11.8% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 34.9% esis ne-familii. En 32.4% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 17.7% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.37 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 2.99 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 25.0% evante min kam 18 yari, 8.0% de 18 til 24 yari, 25.7% de 25 til 44 yari, 20.8% de 45 til 64 yari, e 20.4% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 39 yari. Por singla 100 mulieri esis 95.2 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 89.4 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $25,781, e la mezvalora revenuo per familio esis $35,313. La mezvalora revenuo por la viri esis $24,821 kontre $20,345 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $13,729. Vivis sub la povreso-lineo 20.0% de la habitantaro e 16.4% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 23.2% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 15.2% vivis sub la povreso-lineo.
Agrokultivo
thumb|250px|Agrokultivo en [[anciena Egiptia.]] thumb|left|280px|Kultivado di [[fabo en Nova-Mexikia, Usa.]] Agrokultivo esas la praktikado di kultivo di planti ed eduko di bestii. Agrokultivo esis importanta por l'aparo di sedentaria civilizuri homala, e la kultivo di domestika speci kreis ecesaji di nutrivi, qui posibligis la vivo di homi en urbi. La konsumo di sovaja grani komencis cirkume 105 mil yari ante nun, tamen lua intencita kultivo komencis cirkume 11.500 yari ante nun.
La skopo di agrokultivala laboro esas precipue produktar ecesaji di nutrivi por homi ed edukita bestii. Tamen, planti ed animali povas furnisar altra materii, exemple uzebla por produktar dungo, fibri (kotono, lino, lano, kanabo), fuelo (vejetala karbono, alkoholo produktita per fermentaco), ligno e celuloso, flori, edc.
Terorist-atenti en sudo-Israel ye 2011
La 18 di agosto 2011 esis realizita koordinita serio di terorist-atenti en sud-Israel, apud la frontiero kun Egiptia. La Palestiniana teroristi apartenanta a Komitati di Populara Rezisto pafis kontre du autobusi, du partikular automobili e militara patrolo. Ok Israeliani mortis en ica atako.
Kennett, Missouri
Geografio
right|Loko di Kennett, Missouri Kennett jacas a.
Segun l'Usana Kontado-Ministerio, l'urbo havas entote 17.2 km², equivalanta a 6.7 mi², di qui 17.2 km² (6.7 mi²) esas lando; nulo kovresas per aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 11,260 homi, 4,540 hemanari, e 3,069 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 652.8/km² (1,691.4/mi²). Esis 4,875 domi kun mezvalora denseso di 282.6/km² (732.3/mi²). Segun raso, esis 84.44% Blanki, 13.27% Nigra o Afrikan-amerikana, 0.22% indijeni Amerikana, 0.52% Aziani, 0.01% Pacifik-insulani, 0.36% de altra rasi, e 1.18% de du o plura rasi, e 1.79% esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 4,540 hemanari, of which 31.9% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 49.0% esis mariajita e habitis kune; en 15.2% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 32.4% esis ne-familii 28.9% de omna hemanari facesis da individui e 14.0% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.40 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 2.93 personi.
Populo: 26.9% esis evante min kam 18 yari, 8.7% de 18 til 24 yari, 25.3% de 25 til 44 yari, 22.9% de 45 til 64 yari, e 16.2% are 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 37 yari. Por singla 100 mulieri esis 83.7 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 79.5 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $26,088, e la mezvalora revenuo per familio esis $34,167. La mezvalora revenuo por la viri esis $29,958 kontre $18,770 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $14,397. Vivis sub la povreso-lineo 26.1% de la habitantaro e 20.5% de familii esis sub la povreso-lineo. 37.5% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 24.0% vivis sub la povreso-lineo.
Jordania
Jordania esas lando en Proxim Oriento. Ol havas kom vicini Siria norde, Irak este, Saudi-Arabia sud-este, ed Israel e Cisjordania weste. Sude jacas la Gulfo di Aqaba e la singla marala portuo di la lando.
Bazala fakti pri Jordania
Historio
thumb|left|320px|Statui de 'Ain Ghazal, facita cirkume 7.250 aK, esas la maxim anciena statui pri homi konocata.
En Jordania trovesis restaji del Homo erectus, del Homo de Neanderthal e de la moderna homi. Dum la Bronz-epoko (3600 aK til 1200 aK) konstruktesis fortifikita urbi. La regiono Wadi Feynan divenis regionala centro por extraktado di kupro, qua explotesis en granda skalo por produktar bronzo.
La historio di Jordania komencis cirkume 2000 yari aK, kande Semidala populi establisis su apud la fluvio Jordan. Pose, Hititi, Egiptiani, Israelani, Asiriani ed altra populi invadis ed okupis la regiono. Romani okupis l'anciena urbo Filadelfia (nune Amman) en 106. En 326 kristanismo divenis l'oficala religio di Romana Imperio, e l'urbo Filadelfia divenis episkopeyo.
De 661 til 750 la regiono divenis parto dil imperio Umayyadi, qua introduktis islamo. Sequante la regiono divenis parto de la kalifio Abasida, qua guvernis til 1258. En 1516 Otomani okupis la regiono.
thumb|320px|left|Soldati del Armeo Araba Hashemita kun standardo di la Granda Araba Revolto kontre Otoman imperio di 1916. Jordania divenis parto dil Otoman imperio til fino dil unesma mondomilito. En 1925 Unionita Rejio okupis la regiono, ed administris ol sub la nomo Transjordania. Ol nedependanteskis de Unionita Rejio ye la 25ma di mayo 1946.
En 1948 Jordania partoprenis en l'Araba-Israelana milito kontre Israel. La lando kontrolis la regiono di Cisjordania til 1967 kande Israel okupis ol. Dum la milito dil Yon Kippur Jordania sendis soldati por suportar Siria kontre ataki de Israel, ma ne kombatis direte en Israelana o Jordaniana teritorii. En 1988 la rejulo Hussein dissolvis parlamento ed abandonis reklamaci pri Cisjordania. Ye la 25ma di julio 1994 Jordania signatis paco-pakto kun Israel.
En 1999 pos longa kuraco kontre kancero, lora rejulo Hussein mortis. Lua filiulo Abdullah la 2ma sucedis ilu. Abdullah la 2ma stimulabas extera koloko en la lando, e kreis zono pri libera komerco en Aqaba.
Politiko
thumb|200px|Rejulo [[Abdullah la 2ma di Jordania|Abdullah la 2ma]] thumb|320px|left|Parlamentani an la Parlamento di Jordania. Segun lua konstituco, Jordania esas konstitucala monarkio. Rejo Abdullah la 2ma di Jordania esas chefo di stato depos la 7ma di februaro 1999. La rejo signatas ed exekutas tota legi, ma lua povo di veto povas desfacesar da 2/3 di deputati. La chefo di guvernerio esas la chefministro.
La Legifala povo (parlamento) konsistas ek du chambri. La Senato konsistas ek 40 membri selektita dal rejulo, kontre ke la 130 membri (deputati) de la Domo di Reprezenteri elektesas direte dal populo. Ambe Senatani e Deputati servas dum 4 yari. La lando havas cirkume 50 politikala partisi.
La korti di la judiciala povo subdividesas en korti civila, religiala e specala. La korti civila traktas civila e kriminala temi, inkluzite kazi kontre la guvernerio. Civila korti inkluzas korti kun singla judiciisto, korti di primara instanco, apelo-korti, supra korti administrala, e la Konstitucala korto, qua establisesis en 2012, qua judicias se ula lego esas kontrekonstituca o se obedias la konstituco. La specala korto traktas kazi sendita ad ol da civila korti.
Quankam islamo esas l'oficala religio di la lando, la konstituco prezervas libereso religiala ed individuala. Religiala legi nur uzesas por personala situacioni, exemple divorco.
La nuna konstituco aprobesis ye la 8ma di januaro 1952 e recevis multa emendi dum la historio, lastafoye en 2016.
Geografio
thumb|250px|Mapo di Jordania kun lua precipua urbi. thumb|320px|left|Pro similesi inter Wadi Rum e la surfaco di [[Marso, multa filmi pri ciencala fiktivajo cinematografesis ibe.]] Sude de la lando, Jordania havas mikra litoro - longa de nur 26 kilometri - che gulfo di Aqaba. La maxim alta monto di la lando esas Jabal Umm al Dam, kun 1,854 metri di altitudo, kontre ke la maxim basa punto di la lando esas Mortinta maro, kun 408 metri sub marala nivelo, la maxim basa punto de la surfaco di la Tero.
La klimato di Jordania esas mi-arida, kun mezvalora temperaturi di 30°C dum la somero e 13°C du la vintro. La maxim varma monato esas agosto e la maxim kolda esas januaro. De novembro til aprilo eventas pluvoza sezono. En Amman, jacanta inter 756 e 1.280 metri sur marala nivelo, povas nivar dum la vintro. La precipua fluvii e riveri di Jordania esas Jordan (longa de 251 km), an la frontiero kun Israel e Cisjordania, e la rivero Yarmouk (70 km). Existas kelka oazisi e sezonala riveri.
Existas plu kam 2 mil speci di planti en Jordania. La tipo di vejetantaro dependas de la pluvo-quanto en singla regiono. La montoza norda regioni kovresas da foresti, kontre ke iranta adsude la vejetantaro divenas stuntita, til divenar herboza de stepo. Foresti kovras cirkume 1500 km², min kam 2% ek la tota surfaco di la lando.
Ekonomio
Jordania havas poka naturala resursi. Ol importacas petrolo de Irak. Turismo reprezentis de 10% til 12% de la TNP en 2006.
Demografio
thumb|280px|Habitantaro di Jordania (1952-2008) thumb|left|280px|[[Moskeo Marsa Zayed en Aqaba.]] Segun la demografiala kontado di 2015, Jordania havis 9,531,712 habitanti, di qui 53% esis viri. Cirkume 2,9 milion habitanti (o 30% de la habitantaro) ne esis civitani Jordaniana, inkluzite refujinti e nelegala enmigrinti. Existis 1,977,534 familii en la lando en 2015, kun cirkume 4,8 personi po familio. La maxim multa habitanti (98%) havas Araba origino: Jordaniani, Palestinani ed Irakani. La cetera 2% konsistas ek populi de Kaukazia, inkluzite Cirkasiani, Armeniani e Checheniani, ed altra minoritati. Cirkume 1 milion Irakani refujis su en Jordania en 2003, pos la milito di Irak. Tamen, la maxim multa retroiris ad Irak kande la milito finis. En 2015 li esis nur 130,911 personi.
Cirkume 92% de la habitantaro esas Mohamedani, 6% Kristani e 2% de altra religii. L'oficala linguo di la lando esas moderna Araba, la linguo docata en skoli. La maxim multa habitanti parolas lokala dialekti, konocata kom Jordanian Araba. L'Angla linguo, quankam neoficala, docesas en skoli. On kalkulas ke nun 92,8% de la habitantaro savas lektar ed skribar.
Mihail Alexandrovich Ulyanov
Mihail Alexandrovich Ulyanov (20ma di novembro 1927 - 26ma di marto 2007), esis Rusa cinem- e teatr-aktoro.