cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Booleana algebro
logikala Fundamentala funcioni
Ol esas ekirinta di tre operaci di bazo e definas lore
Chekia
Historio
L'unesma Cheka (Bohemiana) stato, dukio vicina a Praha qua esis parto dil imperio Granda Moravia, aparis en la regiono dum la 9ma yarcento. Pos la desaparo dil imperio en 907, la regiono unionesis al dinastio Přemyslid, qua transferis la sideyo di lua povo a Bohemia.
Booleana algebro
Exkluziva O
L' O studiata tala prezento devas komprenar su del segun maniero: « l'un o l'altra o la du ». Ol esas egale apelata « exkluziva O ». L' exkluziva O (o XOR) komprenas su kom : « l'un o l'altra ma ne la du ».
Chekia
Historio
Depos 1002, Rejio Bohemia divenis parto di Santa Romana Imperio. En 1212 la dukio divenis rejio sub la dinastio Luxemburg (Cheke Lucemburkové). Dum la 13ma yarcento Germani enmigris a la regiono, ed establisis kelka kolonii.
Booleana algebro
Exkluziva O
Ol kompozesas su segun ca maniero :
Chekia
Historio
En 1235, Mongoli komandita da Chingiz-kano komencis invadar Europa. Pos la batalio di Legnica en 1241 li probis invadar Moravia, ma imperial armeo vinkis Mongoli en batalio proxim Olomouc. Dum ta batalio perisis la nepotulo di Chingiz-kano, Baidar. Pos vinkir la batalio, rejulo Ottokar la 2ma, qua recevis na surnomo "Rejulo di Fero ed Oro", expansis l'imperio vers Austria, Stiria, Karintia e Korniola, do atingis l'Adriatiko. Ottokar mortis en 1278 dum la batalio di Marchfeld kontre Germani komandita da Rudolf la 1ma. Lua filiulo Václav la 2ma di Bohemia obtenis la krono di Polonia en 1300, ma en 1306 la dinastio Přemyslid desaparis, kande la lasta rejo mortigesis. Pos kelka batalii, la dinastio Luxemburg kaptis Bohemiana trono.
Booleana algebro
Exkluziva O
L' « exkluziva O » esas kelkafoye notata per aritmetikala signo diferanta de, a qua ol esas equivalanta. Funcionale, on uzas anke + cirklatra: a ⊕ b.
Chekia
Historio
thumb|left|L'imperio di Karl la 4ma. Dum la 14ma yarcento, nome dum la vivo di Karl la 4ma, Santa Romana imperiestro (1316 til 1378) judikesas kom l'ora epoko di Cheka historio. Karl anke divenis rejulo di Italia. L'universitato di Praha fondesis dum ta epoko. Karl unigis la teritorii di Brandenburg, Lusacia e Silezia. En 1380, Nigra pesto atingis Bohemia, e mortigis 10% de lua habitantaro.
Booleana algebro
Equivalante
L'equivalante (notata EQV) esas VERA se la du eniri havas la sama valoro e FALSA se ne. Ol kompozesas quale sequas : On povas anke dicas ke :
Chekia
Historio
Dum la komenco dil 15ma yarcento sacerdoto Jan Hus formacis religiala movado e, quankam ilu brulesis, lua sequinti secedis de katolik-eklezio e vinkis kin krucomiliti (la Husita militi) lansita kontre li dal imperiestro Sigmund. Dum la sequanta du yarcenti, 90% del habitantaro adheris a la movado Husita.
Booleana algebro
Equivalante
Ol advenas ke l'equivalante esas notata per la signo « = », quankam ta selekto ne esas rekomendata enskribata di altra posibla sensi ligata ye ta signo.
Impliko
L'impliko (notata IMP) skribesas sequante:
Inhibo
L'inhibo (notata INH) kompozesas quale: Ta operacio ne esas komutativa.
Chekia
Historio
La regni di Maria Theresia di Austria e lua filiulo Joseph la 2ma esis epoko di racional-absolutismo. En 1742 Friedrich la 2ma di Prusia sizis la regiono di Silezia. De 1770 til 1771 eventis granda famino qua viktimis 10% del habitantaro, o 250.000 personi ed efektigis revolti di rurani.
Booleana algebro
logikala funcioni a tre variadi
Kad on riprenas l'exemplo di telefono, on trovas su koram 3 variadi: variado d = "on desakrochas" esas logikala funciono di 3 ante-lasti. On skribus ke
L'observo di tablo indikas ke nua unesma analizo admisis absurda situo : kal la tefono sonas e ke on ne havas envidio de respondar, on ne desakrochas mem kal on havas envidio di apelar kelku.
Chekia
Historio
En 1806 Santa Romana imperio desaparis, e Chekia divenis parto di Austrian imperio. La serfeso abolisesis komplete nur en 1848. Pos la revolucioni qui eventis dum ta yaro, l'imperiestro Franz Joseph la 1ma di Austria establisis absoluta monarkio e probis kontrolar revolti en l'imperio.
Booleana algebro
logikala funcioni a tre variadi
Ol oportas do modifikar la tabulo di verata tale :
Chekia
20ma yarcento
thumb|280px|Cheka soldati en [[Vladivostok, Siberia.]] thumb|280px|left|Unesma republiko Chekoslovaka. Cirkume 1.4 milioni Chekiani luktis por Austria-Hungaria dum l'unesma mondomilito, di qui 150.000 perisis. Cirkume 90.000 Cheki luktis alonge Franca, Italiana e Rusa trupi kontre Austria-Hungaria, e pos kontre Bolsheviki. Pos finir l'unesma mondomilito, Austria-Hungaria krulis e la nedependanta republiko di Chekoslovakia kreesis en 1918. La nova stato inkluzis Bohemia, Moravia, Silezia e parti del anciena Rejio di Hungaria, kun importanta komunesi di parolinti di Germana, Hungara Polona e Rutena lingui.
Booleana algebro
logikala funcioni a quar variadi
Lernanto questionas su kal ol esas saja di ekirar vespero. Il devas decidar en funciono di quar propozi:
Lernanto povus ekirar kal:
Chekia
20ma yarcento
Chekia nedependanteskis stato ye la 1ma di januaro 1993, per la divido di Chekoslovakia. Václav Havel, ante prezidanto di Chekoslovakia, divenis l'unesma prezidanto di nedependanta Chekia. Ye la 12ma di marto 1999 la lando membreskis NATO, ed ye la 1ma di mayo 2004 ol divenis membro dil Europana Uniono.
Booleana algebro
logikala funcioni a quar variadi
Do la logikala expreso di ekirar en funciono del stato di variadi a, b, c e d ; ed ol povas skribas su tale :
Smithland, Iowa
Smithland esas urbo en la komtio Woodbury, Iowa, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 221 habitanti.
Booleana algebro
mikreganta di expreso
logikala funciono povas esar determinata
Smithland, Iowa
Geografio
right|Loko di Smithland, Iowa Smithland jacas a.
Booleana algebro
mikreganta di expreso
Exemplo: En l'exemplo di "desakrochar2", on remarkas ke la rezulto esas a 1 kande (a, b, c) = (0 , 0 , 1) o (0 , 1 , 1) o (1 , 1 , 0) o (1 , 1 , 1).
Smithland, Iowa
Geografio
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbo havas entote 0.9 km², equivalanta a 0.4 mi², di qui 0.9 km² (0.4 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Chekia
Politiko
thumb|280px|Palaco Wallenstein, sideyo di Cheka [[senato.]] thumb|280px|left|Palaco Strakova akademie, sideyo dil guvernerio di Chekia. Chekia esas parlamentala republiko. La chefo di stato esas la prezidanto. Til 2013 lu elektesis dal parlamento. Pos ta yaro, ol elektesas direte dal populo e povas rieletesar unfoye por la sequanta periodo. La nuna prezidanto, depos la 9ma di marto 2023, esas Petr Pavel.
Booleana algebro
mikreganta di expreso
To esas l'objektivo di ta tekniki kom la metodo de Quine-Mc Cluskey, Karnaugh-tabulo ....
Smithland, Iowa
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 221 homi, 101 hemanari, e 72 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 237.0/km² (613.0/mi²). Esis 114 domi kun mezvalora denseso di 122.3/km² (316.2/mi²). Segun raso, esis 99.10% Blanki, 0.00% Negri od Afrik-Usani, 0.45% indijeni Amerikana, 0.00% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.00% de altra rasi, e 0.45% de du o plura rasi, e 0.45% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 101 hemanari, di qui 19.8% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 56.4% esis mariajita e habitis kune; en 8.9% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 28.7% esis ne-familii. En 27.7% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 15.8% habitesis da ulu evante 65 yari o pluse qua vivis sole. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.19 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 2.60 personi.
508
La yaro 508 (DVIII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 508ma yaro dil unesma yarmilo, la 8ma yaro di la 6ma yarcento, e la 9ma yaro di la yari 500a. La nomo 508 uzesas por ca yaro de la Mezepoko, kande Anno Domini divenis la precipua formo uzata en Europa por nomar yari.
Chekia
Politiko
La chefo di guvernerio esas la chefministro, qua elektesas dal prezidanto. Se la prezidanto mortas dum guvernisteso, la chefministro povas sucedar lu kom prezidanto. La nuna chefministro, pos la 6ma di decembro 2017, esas Andrej Babiš.
19ma di februaro
La 19ma di februaro esas la 50ma dio di la yaro segun Gregoriala kalendario. Restas 315 dii til la fino di la yaro (316 en bisextila yari).
Chekia
Politiko
La legifala povo konsistas ek parlamento kun du chambri: la Chambro di Deputati (Poslanecká sněmovna), basa chambro kun 200 membri qui elektesas dal populo por 4 yari, e la Senato (Senát) kun 81 membri qui elektesas por 6 yari. La nuna konstituco (Ústava České republiky) adoptesis ye la 16ma di decembro 1992.
Smithland, Iowa
Demografio
La procento di habitanti segun evo esis: 19.0% evante min kam 18 yari, 7.2% de 18 til 24 yari, 17.2% de 25 til 44 yari, 29.4% de 45 til 64 yari, e 27.1% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 49 yari. Por singla 100 mulieri esis 100.9 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 o pluse esis 90.4 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $31,406, e la mezvalora revenuo per familio esis $33,750. La mezvalora revenuo por la viri esis $31,250 kontre $17,188 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $14,722. Vivis sub la povreso-lineo 6.4% de la habitantaro e 4.0% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 7.0% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 0.0%, vivis sub la povreso-lineo.
Chekia
Politiko
La maxim alta korto di la judiciala povo esas la Supra korto. La 15 membri de la Konstitucala korto elektesas dal prezidanto kun aprobo de la Senato. La supra administrala korto esas la triesma fako di judiciala povo en Chekia.
Qamishli
Qamishli esas urbo en nord-estala Siria, an la frontiero kun Turkia, ligata a Turka urbo Nusaybin, e proxim la frontiero kun Irak. Ol apartenas a provinco Al-Hasakah, ed esas l'administrala chef-urbo di distrikto al-Qamishli. Segun statistiki de 2007, ol havis 88,000 habitanti. Lua tota surfaco esas 38 km².
Chekia
Geografio
thumb|280px|Tipi di klimato di Chekia, segun la klasifikuro da Köppen. thumb|280px|left|[[Autuno|Autunala peizajo proxim Králický Sněžník, monto an la frontiero kun Polonia. Mayo 2008.]] Jacas inter 48°N e 51°N, ed inter 12°E e 19°E, Chekia dividesas en tri historiala regioni: Bohemia weste, Moravia este, e Chekiana Silezia nord-este. Bohemia konsistas ek baseno drenita dal fluvii Elbe (Cheke: Labe) e la rivero Vltava, cirkondata per monteti, quale Krkonoše. Ibe jacas maxim alta monto di la lando, Sněžka (1602 m) an la frontiero kun Polonia.
La klimato esas temperema kontinentala kun mez varma someri e nivoza vintri. La maxim kolda monato esas januaro, dum ke la maxim varma esas julio. La temperaturi varias multe, segun la altitudo. La mezavalora yarala temperaturo che la monto Sněžka esas nur -0,4°C, dum ke en Moravia la mezavalora yarala temperaturo esas 10°C.
Ultre Elbe (Labe), altra importanta fluvii/riveri esas Vltava e Morava. La fluvii e riveri fluas vers Norda Maro, Baltiko o Nigra maro.
Chekia havas quar nacionala parki: Šumava, Krkonoše, České Švýcarsko e Podyjí) e 25 peizaji protektita.
Ekonomio
thumb|280px|Škoda Superb, automobilo de la fabrikerio [[Škoda.]] 280px|thumb|left|Bankobilieti di 100, 200, 500, 1000, 2000 e 5000 "korun-i".
Pos 2006, Chekia judikesas kom developita stato dal Mondala Banko. Lua TNP per persono esas 82% de la mezvalora TNP per persono de Europa. Pos 2005 l'ekonomio kreskis 6% omnayare.
Lua monetaro esas la koruna (CZK), kun kurso di kambio US$ 1 = 23,34 CZK. Quankam lua guvernerio pensis adoptar l'Euro kom pekunio en 2010 o 2012 l'ideo suspensesis.
Sinekdoko
Sinekdoko esas retorikala figuro qua prizentas metaforo-sorto.
Chekia
Ekonomio
Škoda, la maxim granda manufakturero di automobili en central Europa, originis en Chekia, e pos la yaro 2000 ol apartenas komplete a Volkswagen.
Demografio
thumb|280px|Muzikisti de la sudo di Bohemia. thumb|280px|left|Katedralo di Santa Venceslaus en [[Olomouc.]] Segun la demografiala kontado di 2011, Chekia havis 10,436,560 habitanti. La maxim multa (63,7%%) esas Cheki, 4,9% esis Moraviani, 1,4% esis Slovaki, 0,4% esis Poloni, 0,2% esis Germani e 0,1% esis Sileziani. Tamen, 26% ne respondis ta questiono. On kalkulas ke 250,000 cigani vivas en Chekia. La Polona minoritato rezidas precipue en la vicinajo di Zaolzie. La Juda habitantaro de Bohemia e Moravia (cirkume 118 mil personi segun la kontado di 1930) preske exterminesis dum la duesma mondomilito. En 2005 existis nur 4.000 Judi en la lando. L'ex-chefministro Jan Fischer esis de Juda origino e fido.
L'oficala linguo di la lando esas Cheka, qua havas 3 dialekti en Bohemia, 4 dialekti en Moravia e 2 dialekti en Silezia. Minoritati parolas la Polona.
La habitantaro di Chekia esas un ek la min religioza del mondo: 75% til 79% ne deklaras religio o fido dum demografiala inquesti, e la procento di personi qui deklaras esar ateisti esas la 3ma maxim granda del mondo, dop Popul-Republiko Chinia e Japonia. Historiale, Cheki esabas tolerema pri religiala konfesiono. Segun la kontado di 2011, 34% deklaris ne havar religio, 10,3% esis katoliki, 0,8% esis protestanti e 9% praktikis altra religii, kontre ke 45% de la habitantaro ne respondis ta questiono.
Kulturo
thumb|280px|[[Gregor Mendel, "patro di la genetiko".]] Chekia havas richa ciencala tradiciono. Kelk importanta ciencisti ke naskis en Chekia esis Komenius (Jan Amos Komenský), kreanto di moderna pedagogio; Václav Prokop Diviš (inventis parafulmino); Gregor Mendel ("la patro di genetiko); Jaroslav Heyrovský (inventisto di polarografio e Nobel-laureato) o Antonín Holý (en 2009 il inventis la maxim bona drogo uzebla kontre AIDS til nun).
thumb|280px|left|"La Quar Sezoni", da [[Alfons Mucha.]] La nomizita "venuso de Dolní Věstonice" esas artala trezoro de la prehistorio. La piktisto Theodorik de Praha esis la maxim importanta piktisto de la Gotik-epoko, exemple lua pikturi che la kastelo Karlstejn. Dum Baroko la maxim importanta piktisti esis Wenceslaus Hollar, Jan Kupecký, Karel Škréta, Anton Raphael Mengs e Petr Brandl, e la precipua skultisti esis Matthias Braun e Ferdinand Brokoff. Dum l'unesma duimo dil 19ma yarcento la piktisto Josef Mánes esis la precipua nomo de Romantikismo. Del artisti de la nomizita "generaciono dil Nacionala teatro", aparinta dum la fino dil 19ma yarcento, la precipua nomi esis la skultisto Josef Václav Myslbek e la piktisti Mikoláš Aleš, Václav Brožík, Vojtěch Hynais e Julius Mařák. Alfons Mucha esis la precipua piktisto de la movado Art Nouveau.
thumb|left|280px|[[Božena Němcová, di qua la novelo Babička ("L'Avino") judikesas kom "klasiko" de Cheka literaturo.]] thumb|280px|[[Franz Kafka]] En strikta signifiko "Cheka literaturo" esas la literaturo skribita en Cheka linguo. En ampla signifiko ol enkorpigas omna literaturo produktita en Chekia, sen egargar la linguo. Do, Franz Kafka - malgre bilingua en Cheka e la Germana - povas reprezentar la literaturi Cheka, Austriana od Austria-Hungariana.
La precipua skriptisti en Cheka de la 19ma yarcento esas František Čelakovský e Ján Kollár (poeti), Božena Němcová (skriptisto di romani) e Josef Svatopluk Machar. De la 20ma yarcento la precipua esas la skriptisti Karel Toman, Fráňa Šrámek, Viktor Dyk, Ladislav Klíma, Jakub Deml, Richard Weiner, František Gellner e Petr Bezruč. Inter la skriptisti por teatro esas Ivan Vyskočil, Jiří Šlitr, Václav Havel, Milan Uhde e Josef Topol. En 1984, Cheka skriptisto Jaroslav Seifert ganis la Nobel-premio pri literaturo. La maxim konocata nuntempa skriptisto Cheka esas Milan Kundera, malgre ke ilu vivabas en Francia depos 1975 ed esas Franca civitano depos 1981.
thumb|280px|Membri de la rock-bando [[Už Jsme Doma.]] Praha duras esar importanta kulturala centro che Europa. L'unesma exempli pri sakra muziko en Chekia evas de la 10ma yarcento. Kelka famoza klasika kompozisti naskinta en Chekia esas Antonín Dvořák, Gustav Mahler, Josef Mysliveček, Leoš Janáček e Petr Eben. La moderna muziko inkluzas rock (note punk rock e heavy metal), pop, bluegrass muziko, underground, funk, electro, jazo, ska e rap. Inter la moderna kantisti e kompozisti di pop esas Markéta Irglová, Waldemar Matuška, Helena Vondráčková, Pavel Vítek e Tereza Kerndlová. Pri rock la precipua nomi esas Daniel Landa, Aneta Langerová, la grupi Support Lesbiens, Silent Stream of Godless Elegy e Už Jsme Doma, dum ke Gipsy.cz esas la precipua hip-hop-grupo.
Sinekdoko
Ol produktas stil-efekto qua posibligas dezignar ula kozo per altra termino, tale ke la senco inkluzas to de la propra originala vorto. Ol posibligas expresar toto per un ek la lua parti, objekto per lua materio, ed inverse.
Taxio a Tobruk
Rezumo
En 1942, an la dezerto di Libia, lor okupita dal Naziisti, quar Franci ed un kaptita Germano, volas irar a Tobruk.
1367
La yaro 1367 (MCCCLXVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 367ma yaro di la duesma yarmilo, la 67ma yaro di la 14ma yarcento, e la 8ma yaro di la yari 1360a.
509
La yaro 509 (DVIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 509ma yaro dil unesma yarmilo, la 9ma yaro di la 6ma yarcento, e la 10ma yaro di la yari 500a. Lor ol esis konocita kom yaro dil administrado da konsulo Importunos sen kolego o, min ofte, yaro 1262 Ab urbe condita. La nomo 509 uzesas por ca yaro de la Mezepoko, kande Anno Domini divenis la precipua formo uzata en Europa por nomar yari.
Soldier, Iowa
Soldier esas urbo en la komtio Monona, Iowa, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 207 habitanti.
Geografio
right|Loko di Soldier, Iowa Soldier jacas a.
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbo havas entote 0.8 km², equivalanta a 0.3 mi², di qui 0.8 km² (0.3 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 207 homi, 103 hemanari, e 59 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 266.4/km² (696.6/mi²). Esis 113 domi kun mezvalora denseso di 145.4/km² (380.3/mi²). Segun raso, esis 98.55% Blanki, 0.00% Negri od Afrik-Usani, 0.97% indijeni Amerikana, 0.00% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.00% de altra rasi, e 0.48% de du o plura rasi, e 0.00% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 103 hemanari, di qui 16.5% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 48.5% esis mariajita e habitis kune; en 5.8% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 42.7% esis ne-familii. En 37.9% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 22.3% habitesis da ulu evante 65 yari o pluse qua vivis sole. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.01 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 2.49 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 17.9% evante min kam 18 yari, 4.8% de 18 til 24 yari, 20.8% de 25 til 44 yari, 26.6% de 45 til 64 yari, e 30.0% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 49 yari. Por singla 100 mulieri esis 83.2 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 o pluse esis 86.8 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $22,344, e la mezvalora revenuo per familio esis $37,841. La mezvalora revenuo por la viri esis $24,479 kontre $14,375 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $14,877. Vivis sub la povreso-lineo 16.8% de la habitantaro e 7.0% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 0.0% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 23.6%, vivis sub la povreso-lineo.
Vivian Jepkemoi Cheruiyot
Vivian Jepkemoi Cheruiyot (n. ye la 11ma di septembro 1983) esas Kenian atletino. Til nun, el ganis quar olimpiala medalii: 1 hora, du arjenta ed 1 bronza.
L'ora medalio ganesis dum l'Olimpiala Ludi en Rio de Janeiro, 2016, por la 5.000-metra kurado por mulieri. El anke ganis arjenta por la 10.000-metra kurado dum la sama Ludi. Dum l'Olimpiala Ludi en London, 2012 el ganis arjenta por la 5.000-metra kurado por mulieri, e bronza por la 10.000 metra kurado dum la sama Ludi.
Slovenia
Slovenia esas mikra-stato jacante en sudal Europa. Ol havas kom vicini Austria norde, Hungaria nord-este, Kroatia este e sude, ed Italia weste. La lando havas nur 47 km di litoro.
Bazala fakti pri Slovenia.
Historio
thumb|250px|left|Restaji di murego Romana en Podkraj.
Khawaja Nazimuddin
Khawaja Nazimuddin, politikisto n. ye la 19ma di julio 1894 til la 22ma di oktobro 1964, esis la duesma chefministro di Pakistan pos nedependo. Ilu asumis pos l'asasino di Liaquat Ali Khan, e guvernis de 1951 til 1953. Ante il esis chefa ministro di Bengal de 1943 til 1945 e generala-guvernisto di Pakistan de 1948 til 1951, pos la morto di Muhammad Ali Jinnah.
Slovenia
Historio
Dum lua historio, la teritorio di Slovenia apartenis a diferanta stati. Dum l'epoko di Romana imperio, ol dividesis inter la provinci Pannonia e Noricum e la regiono Venetia et Histria (regiono X de Romana Italia).
Dum la 14ma yarcento, Slovenia esis parto del imperio Habsburgo, ed inter 1815 e 1866 del Austrian imperio. Sloveni lore habitis la regioni Kranjska, Goriška en Gradiščanska e parti de Istria. Kelka Sloveni anke habitis l'Otoman imperio.
Maurice Maeterlinck
Maurice Polydore Marie Bernard, komto Maeterlinck (1862 til 1949) esis Belga skriptisto qua recevis la Nobel-premio pri literaturo en 1911.
Slovenia
Historio
De la komenco dil 18ma yarcento til la komenco dil 19ma yarcento Slovenia vivis pacoza, kun pasabla ekonomiala kresko. L'urbo Trieste deklaresis libera portuo en 1718, e to stimulis la kresko dil ekonomio di la regiono. En 1848, la nacionalista movado nomizita Zedinjena Slovenija aparis en la regiono.
Maurice Maeterlinck
Il esas konocata pro ilua dramati, partikulare la frua verki. Ilua unesma dramato, Princino Maleine, aparis en 1889. Sequanta dramati esis La Intruzanto di 1890, La Blindi di 1890 e Pelléas e Mélisande di 1892; plusa sequis dum ilua vivo. Ilua notinda ideo esis la "senmova dramato", en qua lo expresata esas ne la homala emoci, ma la extera povi qui koaktas homi.
Slovenia
Historio
Pro manko di ekonomial oportunaji, de 1880 til 1910 cirkume 300,000 Sloveni (1/6 de lora habitantaro) ekmigris vers altra landi, nome Usa, ma anke vers Arjentinia. Kande l'unesma mondomilito komencis, Sloveniana teritoro esis fronto di kombato inter Italiani ed Austri-Hungari.
thumb|left|250px|[[Adolf Hitler vizitas Maribor, en aprilo 1941.]] Dum la duesma mondomilito, Slovenia invadesis e dividesis komplete da Nacional-socialista Germania, Italia e Hungaria. An la centro di Slovenia, lor okupita dal Italiani, kreesis la Nacionala Fronto pri Libereso, qua formacis grupi di partizani por kombatar kontre nacional-socialisti. To kreis la strukturo por futura Slovena stato en Yugoslaviana federuro. Kande la milito finis, Yugoslavia divenis komunista stato, e Slovenia divenis un ek la republiki de la Republiko Socialista Federala di Yugoslavia.
Slovenia nedependanteskis ye la 25ma di junio 1991 e, pos 10-dia milito kontre centrala guverno di Yugoslavia, eventis armistico. Lasta Yugoslaviana trupi foriris la lando en oktobro 1991. Em decembro sam yaro Slovenia adoptis lua konstituco.
Europana Uniono agnoskis Slovena nedependo en 1992, e la lando divenis membro dil Unionita Nacioni en mayo sam yaro. Ye la 1ma di mayo 2004 Slovenia divenis membro del Europana Uniono, ed ye la 1ma di januaro 2007 ol adoptis l'Euro kom monetaro. Ye la 21ma di julio 2010 ol divenis membro dil OKED.
Politiko
thumb|280px|Prezidantala palaco en [[Ljubljana.]] thumb|280px|left|Edifico dil parlamento di Slovenia (sinistre). Slovenia esas parlamentala republiko. La prezidanto esas chefo di stato di la lando ed elektesas dal populo por 5-yara periodo, e povas rielektesar unfoye por la sequanta periodo. La chefministro esas la chefo di guvernerio, selektita dal prezidanto ed elektita dal parlamento.
La parlamento (Državni Zbor, Nacional Asemblo) havas unika chambro kun 90 membri, di qui 88 elektesas dal populo por 4-yara periodo segun proporcionala votado (uzanta D'Hondt-formulo), e 2 membri elektesas da etniala minoritati.
Judiciala povo konsistas ek judiciisti qui elektesas da la Nacional Asemblo. Existas korti specaligita segun temi. La Konstitucala korto konsistas ek 9 judiciisti qui verifikas se ula lego aprobita respektas la determini di konstitucala texto.
Sloveniana konstituco adoptesis ye la 23ma di decembro 1991 e til nun ol emendesis 7 foyi.
Geografio
thumb|320px|Topografiala mapo di Slovenia. thumb|left|320px|Monto Triglav, la maxim alta monto di Slovenia. Slovenia havas quar geografiala regioni: Alpi, Dinarik Alpi, Panoniana baseno e Mediteraneo. Cirkume la duimo de lua teritorio (10,124 km²) kovresas da foresti.
La mezvalora altitudo di Slovenia esas 557 metri. La maxim alta monto di la lando esas Triglav, kun 2,864 metri di altitudo. Malgre jacar proxim Mediteraneo, 81% de lua teritorio e riveri apartenas a la baseno di Nigra maro, e nur 19% apartenas a la baseno di Adriatiko. La precipua riveri de la lando esas Sava (qua naskas en la lando), Drava e Mura.
Lua klimato esas temperema, kun granda influo del altitudo proxim l'Alpi ed en la valo di Soča (anciena Isonzo), e del Mediteraneo proxim la litoro. La mezavalora yarala pluvo-quanto varias de 3.500 mm weste de la lando til 800 mm en Prekmurje. Ofte nivas dum la vintri. La maxim intensa nivego en Ljubljana eventis en 1952: 146 cm.
Ekonomio
Preske 2/3 de lua laboro-povo verkas en la sektoro di servadi, e cirkume 1/3 verkas en la industrio e la konstrukturo. Slovenia havas edukita laboro-povo, bona substrukturo, e jacas proxim importanta komercala voyi. Ol havas la maxim alta TNP per persono inter la landi qui membreskis Europana Uniono pos 2004.
Slovenia adoptis l'Euro kom monetaro ye la 1ma di januaro 2007. Ye la sama yaro, lua ekonomio kreskis preske 7%, stimulita dal kresko dil extera debo. Kande eventis l'Europana krizo de 2007 til 2010, ol afektis forte la lando. En 2009 l'ekonomio diminutis 8%.
Demografio
thumb|left|320px|Pueri dansas en placo di Ljubljana. thumb|320px|[[Ljubljana, chef-urbo e maxim grand urbo di Slovenia.]] Segun statistiki de 2019, la lando havis 2,094,060 habitanti. Plu kam 83% de la habitantaro esas Sloveni, e 8,9% ne deklaris lua raso, segun la demografiala kontado di 2002. En 2007 la mezavalora viv-esperajo esis 74,6 yari por viri e 81,8 yari por mulieri. Cirkume 12.4% de la habitantanti naskis exterlande, segun statistiki de 2008
Segun la demografiala kontado di 2002, 57.8% de la habitantaro esas katolika. Altra religii esas Islamo (2.4%, precipue pro l'enmigro di Bosni), e Ortodoxa kristani (2.2%). Evangeliala ed altri kristani esis 1.6%. Cirkume 10% deklaris esar ateisti.
La maxim grand urbo esas Ljubljana, la chef-urbo di la lando. Altra du importanta urbi esas Maribor e Kranj.
Kulturo
thumb|250px|L'eniro di la mineyo di Idrija. Slovenia havas difuzita e variita arkitekturala heredo, qua inkluzas 2.500 kirki, 1.000 kasteli, ruini, kasteleti e farmo-domi. Tri historiala loki deklaresis "patrimonio di la homaro" segun l'UNESKO: la kaverni e la naturala peizajo di Škocjan, la mineyo di merkurio en Idrija (del yaro 1490), e la prehistoriala domi konstruktita super palisi proxim Ljubljana. Notora exemplo pri mezepokala e baroka arkitekturo esas la kirko e la kastelo konstruktita che l'insulo Blejski.
thumb|left|250px|La semanto, pikturo [[Impresionismo|Impresionista da Ivan Grohar.]] La pikto e la skulto developesis en Slovenia dum la fino dil 18ma e dum la 19ma yarcenti, komence influita dal Neoklasikismo, pose dal movado Austriana Biedermeier e fine dal Romantikismo. L'unesma artal expozo di Slovenia organizesis da la piktistino Ivana Kobilca, qua piktis sub influo dal Realismo. L'impresionismo influis la piktisti Ivan Grohar, Matej Sternen, Rihard Jakopič e Rihard Jakopič.
Pri literaturo, l'unesma libro skribita en Sloveniana linguo esis Abecedarium, imprimita en 1550. Yen kelka importanta skriptisti en Sloveniana: poeti France Prešeren, Oton Župančič, Edvard Kocbek, e Aleš Šteger, e la skriptisti di prozo Ivan Cankar, Vladimir Bartol, Alojz Rebula, Drago Jančar.
Pri muziko, la lando havis importanta kompozisti, exemple Jacobus Gallus, Janez Krstnik Dolar, Giuseppe Tartini (naskinta en Istria) ed dum la 20ma yarcento, Bojan Adamič. Exemple pri moderna muziko esas pop- e rock-bandi ed artisti Laibach, Big Foot Mama, Dan D, Adi Smolar, Vlado Kreslin e la bando di gothic metal Naio Ssaion.
Sporto
Multa Sloveniani praktikas sporti reguloze, e diversa sporti praktikesas profesionale en la lando. Kelkafoye, Sloveniana sportisti sucesis en internaciona konkursi pri handbalo*, basketbalo, volebalo, futbalo, glacio-hokeo*, remado, natado, teniso, boxo ed atletismo. Kavalk-arto e gimnastiko ank esis populara sporti ante la duesma mondomilito. Leon Štukelj konkursis por Yugoslavia e ganis du ora-medalii pri gimnastiko dum l'Olimpiala Ludi en Paris, 1924, bronza dum l'Olimpiala Ludi en Antwerpen, 1928, ed arjenta dum l'Olimpiala Ludi en Berlin, 1936. Pos 1992, Sloveniana sportisti ganis 22 Olimpiala medalii, di qui 3 ora, e 19 Paralimpiala medalii, di qui 3 ora.
Listo pri imperiestri di Austria
Franz la 2ma kreis la titulo en 1806 pro lua timo ke l'imperiala stando di lua familio desaparis se Santa Romana imperio desaparis, ed adveris l'imperio finis en 1806, kande Napoléon la 1ma vinkis imperiala trupi en la batalio di Austerlitz. Pos la vinko, Napoléon desmuntis parto di Santa Romana Imperio, e kreis la Kunfederuro di Rheno. Pos perdar granda parto di lua anciena imperio, Franz la 2ma, Santa Romana imperiestro divenis Franz la 1ma di Imperiestro di Austria. Tale, Franz mantenis l'imperiala titulo di kaiser (cezaro), e ne simple könig (rejo).
Kande Franz kreis la titulo en 1804, Santa Romana Imperio havis la nomo Germana Kaisertum Österreich. Kaisertum signifikas aproxime imperio, cezara lando. Kande Hungaria recevis autonomio en 1867 l'Austrian imperio divenis l'imperio Austriana-Hungara.
Yen la listo di Austriana ed Austriana-Hungarian imperiestri, de 1804 til 1918.
Organo
Organo esas parto di korpo o mashino destinita satisfacar determinita funciono.
Metonimio
Metonimio esas retorikala figuro qua konceptajo esas nominita de vorto indikinta altra konceptajo. Existas do devita relato quale, exemple, la kozo por l'efekto, la parto por la tota, o -uy per -ed.
L'uzo di metonimio esas tre frequa, nam ul esas « ekonomika » : ol permisas korta e frapinta expreso. Efikas mem maxim frequa do la vorti prenas di nova senci. Quick de la nova senco esas bona strekita, on ne povas certe ankore parlar di retoriko-figuro : exemple, vorto anke ordinara ke vitro por glaso en franca linguo.
Wayde van Niekerk
Wayde van Niekerk (n. ye la 15ma di julio 1992) esas Sudafrikana atleto. Ilu ganis l'ora medalio pri la 400-metra kurado por viri dum l'Olimpiala Ludi en Rio de Janeiro, 2016, ed establisis nova mondala rekordo por ta modaleso.
2002
La yaro 2002 (MMII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Gregoriala kalendario. Ol esis la 2ma yaro di la triesma yarmilo, la 2ma yaro di la 21ma yarcento, e la 3ma yaro di la yari 2000a.
1368
La yaro 1368 (MCCCLXVIII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 368ma yaro di la duesma yarmilo, la 68ma yaro di la 14ma yarcento, e la 9ma yaro di la yari 1360a.
2002
Morti
thumb|130px|[[Alexandr Mihailovich Prohorov|Alexandr Prohorov]] thumb|130px|[[Max Perutz]] thumb|130px|[[César Milstein]] 130px|thumb|[[Hugo Banzer Suárez|Hugo Banzer]] thumb|130px|[[Lionel Hampton]] thumb|130px|[[Abba Eban]]
Oximoro
Oximoro esas retorikala figuro ube du vorti indikinta inter-kontredicanta esas strete ligilita da la sintaxo. Pro nomininta to qua esas nekoncevebla, la poeto kreas tale nova poetala realo, o la parolanto surpriz-efekto.
Exempli:
Exemplo maxim sofismatra :
Procedo grincinta ed ubiqua konsistas ad afektar por konsiderar kom oximoro expreso qua ne serchas esar, exemple : nuntempa muziko, angla koquajo, ekonomika konoco, Usala kulturo, futura laboro, milita jenio, edc.
Epiciklo
thumb|320px|Bazala elementi del modelo [[astronomio|astronomiala segun Apollonius de Perga: por lu, planeti parkurus epicikli (mikra cirklo strekizita), qua, su ipsa, parkurus deferenta cirklo (granda cirklo strekizita)]] Epiciklo en astronomio esis olima geometriala modelo qua uzesis por explikar la vario di rapideso e direciono di la Luno, la Suno e planeti. Partikulare, ol uzesis por explikar l'aparante retroiranta movadi de la kin planeti tillore konocita.
Ol propozesis unesmafoye da Apollonius de Perga, dum la fino di la 3ma yarcento aK e developesis da lu e da Hiparkus de Rhodes, qua uzis ol multe dum la 2ma yarcento aK. Segun la modelo di epicikli, on kredis ke planeti movis en mikra cirklo nomizita "epiciklo". Lor konjektesis ke li parkuris la periferio di cirklo plu granda, tale justifikante la neregulaji videbla quin onu deskovris en la movi di astri.
André Gide
André Paul Guillaume Gide (1869 til 1951) esis Franca skriptisto qua recevis la Nobel-premio pri literaturo en 1947.
Historio di Slovakia
thumb|right|Romana enskriburo proxim Trenčín (178-179). Depos la yaro cirkum 500 aK, la teritorio di la nuna Slovakia populizesis da Kelti, qui konstruktis povoza vilaji en la loki di nuna Bratislava e Havránok. Biateki, arjenta moneti kun la nomi di Kelta reji, reprezentas l'unesma uzo konocata di skribo en Slovakia. Depos la yaro 2, Romana Imperio expansanta establisis e mantenis serio di avanposteni cirkum e norde dil Danubio; le maxim granda di li konocesis kom Carnuntum and Brigetio. Proxim la lineo maxim nordal dil Romana doplando existis vitral kampeyo di Laugaricio (nuna Trenčín), ube en la batalio decidiva, Romana legiono kombatis e vinkis tribuo di Quadi Germanika en la yaro 179 dum la militi Markomana. La Rejio di Vannius, rejio barbara fondita dal Sueva tribui Germanika di Quadi e Markomani, same quale kelka mikra tribui Germanika e Celta, inkluzante l' Osi e la Kotini, existis en west- e central Slovakia depos la yaro 8-6 aK til la yaro 179.
Slava stati
La Slava tribui populizis la teritorio di Slovakia en 6ma yarcento. West-Slovakia esis centro dil Imperio di Samo en la 7ma yarcento. Slava stato, konocata kom la Princio di Nitra, kreesis en la 8ma yarcento ed olua regnanto Pribina lasis konsakrar l' unesma kirko Kristana konocata en Slovakia en la yaro 828. Kun la vicina Moravia, la princio formacis la nukleo dil imperio di Granda Moravia depos la yaro 833. La kulmino di ca Slava imperio venis kun la arivo di Santa Cyrillus e Methodius en la yaro 863, dum la regno di princo Rastislav e l' expanso teritorial sub rejo Svatopluk la 1ma.
Rejio di Hungaria
Pos la disintegresko dil imperio di Granda Moravia en la frua 10ma yarcento, la Hungari gradope anexis la teritorio dil nuna Slovakia. En la tarda 10ma yarcento, sud-west-Slovakia divenis parto dil Princio di Hungaria naskanta, qua transformesis al Rejio di Hungaria pos la yaro 1000. Majoritato di Slovakia integresis al Rejio di Hungaria til la yaro 1100, nord-est-Slovakia til la yaro 1300. Dum preske du yarcenti, ol regnesis autonome kom la Princio di Nitra interne dil Rejio di Hungaria. Slovaka kolonii extensis su a nuna nord- e sud-est-Hungaria. L' etnika kompozo divenis plu diversa pos l' arivo dil Germani dil Karpati dum la 13ma yarcento, Valaki dum la 14ma yarcento, e Judi.
thumb|right|Trojičné námestie en [[Banská Štiavnica, mondumal patrimonio dil UNESCO.]]
Perdego di populo rezultis del invado dil Mongoli en la yaro 1241 e la famino sequanta. Mez-epoka Slovakia esis karakteroza ye urbi rapide kreskanta, konstruktado di nombroza petroza kasteli e la developado di arto. En la yaro 1465, rejo Matthias Korvinus fondis l' unesma universitato en Pressburg, ma ol klozesis en la yaro 1490 pos ilua morto.
Pos ke l'Otomani komencis sua expansado a Hungaria e l' okupado di Budim en la frua 16ma yarcento, la centro dil Rejio di Hungaria (sub la nomo Rejal Hungaria) movis a Pressburg (nun Bratislava), qua divenis la chef-urbo dil Rejal Hungaria en la yaro 1536. Ma la militi Otomana ed ofta revolti kontre la Hasbsburg-a monarkio anke divenis kauzo di multa destruktado, precipue en rural regioni. Pos ke la Turki retraktis de Hungaria en la tarda 17ma yarcento, Slovakiana importanteso interne dil rejio diminutis, quankam Pressburg retenis sua poziciono dil chef-urbo di Hungaria til la yaro 1848, kande la chef-urbo movis a Budapest.
Dum la revoluciono en la yari 1848-1849, la Slovaki suportis l' Austriana imperiestro, ambiciante separar su del parto Hungariana dil Austriana monarkio, ma li faliis. Dum la periodo di Austria-Hungaria, Slovaki experiencis severa opresado e Hungarigado, promocata dal guvernerio Hungariana.
Chekoslovakia e duesma mondomilito
En la yaro 1918, Slovakia e la regioni di Bohemia, Moravia, Chekiana Silezia e Karpata Rutenia formacis stato komuna, Chekoslovakia, la frontieri di qua konfirmesis dal Traktato di Saint-Germain-en-Laye e Traktato di Trianon. La yaro 1919, dum la kaoso pos la disintegresko di Austria-Hungaria, Slovakia atakesis dal provizora Republiko Sovieta Hungara e un triimo di Slovakia provizore divenis la Republiko Sovieta Slovaka.
Dum la periodo intermilita, Chekoslovakia esis demokrata e prosperanta, ma ol dominacesis da Chekoslovaki (65% ek la habitantaro), dum ke la relato di Germani (23%) e di Hungara minoritato (5%) al nova stato ne solvesis, til ke Chekoslovakia tandem disintegreskis en la yaro 1939. Hungara parto di sud-Slovakia cedesis a Hungaria dum l' Unesma Arbitro di Wien.
Sub preso da Naziista-Germania, la Republiko Slovaka, duktata dal klerika fashisto Jozef Tiso, deklaris sua ne-dependeso de Chekoslovakia en la yaro 1939. Ma la guvernerio forte influesis da Germania ed ol gradope divenis rejimo marioneta. Movado rezistanta la Naziisti komencis sovaja revolto armizata, konocata kom la Slovaka Nacional Revolto, en la yaro 1944. Sangoza Germana okupo e milito di trupi libera konsequis. Majoritato di Judi deportesis del lando e li prenesis a Germana kampi di koncentreso dum la holokausto.
Ero di komunismo
Pos la duesma mondomilito, Chekoslovakia rikonstitucesis e Jozef Tiso pendesis en la yaro 1947 pro sua kunlaborado kun la Naziisti. Plu kam 76,000 Hungari e 32,000 Germani koaktesis livar Slovakia en serio di transferi di populi iniciita dal aliancati en la Konfero di Potsdam e konfirmita per la Dekreti di Beneš ankore valida. Ca ekpulso ankore esas fonto di tensi inter Slovakia e Hungaria.
Establiso di Slovakia
La fino di regno komunista en Chekoslovakia en la yaro 1989 dum la pacoza Revoluciono di Veluro sequesis da dissolvo dil lando ye du stati sucedanta. En julio 1992, Slovakia duktata da chef-ministrulo Vladimír Mečiar deklaris su kom stato suverena, quo signifikis, ke olua legi precedis le federal. Dum l' autuno 1992, Mečiar e Chekiana chef-ministrulo Václav Klaus negociis pri la detali di dissolvado dil federuro. En novembro, la federal parlamento votis dissolvor Chekoslovakia oficale la 31ma di decembro 1992. Slovakia e Chekia divenis stati separita ye la 1ma di januaro 1993 (ca evento kelkafoye nomesas Divorco di Veluro). Slovakia restis proxima partnero di Chekia ed altra landi dil Grupo di Visegrád. Slovakia divenis membro di NATO en la 29ma di marto 2004 e dil Uniono Europana ye la 1ma di mayo 2004.
1369
La yaro 1369 (MCCCLXIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 369ma yaro di la duesma yarmilo, la 69ma yaro di la 14ma yarcento, e la 10ma yaro di la yari 1360a.
Historio di Suisia
200px|thumbnail|right|Flago di Suisia.
Prehistorio
La maxim anciena agrokultivala kolonieti en la regiono di nuna Suisia dateskas de 5,300 yari aK. La maxim anciena konocata tribui qua habitis la regiono esas la populi di Hallstatt e La Tène (la kulturi Hallstatt e La Tène) qua developis su cirkume 450 aK. En 58 aK Romana generalo Iulius Caesar vinkis Helvetii en batalio di Bibracte. En 15 aK Tiberius konquestis l'Alpi, qua divenis parto di Roman imperio.
Mezepoko
Dum la komenco di Mezepoko parto di nuna Suisia apartenis a la rejio di Burgundia. Alamani establisis su en Suisa platajo dum la 5ma yarcento. De la 6ma til 8ma yarcento la regiono esis parto di la rejio di Franki, ma kun la morto di Karolus la Granda e pos la kontrato di Verdun en 843, la regiono esis dividita.
Per la Federala Charto di 1291 tri komoni, Uri, Schwyz ed Unterwalden unionis su en federo konocita kom Anciena Kunfederuro Suisa. Suisia divenis federala stato en 1848.
Ter-tremo
Ye la 18ma di oktobro 1356, ter-tremo eventis ye la urbo Basel en Suisia. Esis granda shoko dum la vespero di ca dio, e plura sequanta shoki. La urbo esis destruktata, e cirkume 300 homi mortis. Kasteli e kirki til disto 30 km de Basel esis destruktata; la ter-tremo esis sentata en Zürich e Konstanz. Ol esis la maxim granda ter-tremo en centrala Europa dum historiala tempi.
510
La yaro 510 (DX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 510ma yaro dil unesma yarmilo, la 10ma yaro di la 6ma yarcento, e la 1ma yaro di la yari 510a. Lor ol konocesis kom yaro dil administrado da konsulo Severinus sen kolego o, min ofte, yaro 1263 Ab urbe condita. La nomo 510 uzesas por ca yaro de la Mezepoko, kande Anno Domini divenis la precipua formo uzata en Europa por nomar yari.
Historio di Suisia
Nedependo di Suisia
thumb|320px|left|La batalio di Dornach
Suisia divenis nedependanta ye la 22ma di septembro 1499, per la signato di la Pakto di Basel. To sequis la batalio di Dornach ye la 22ma di julio, kande armeo dil imperiestro Maximilian la 1ma di la Santa Romana Imperio, vinkesis da armeo di la Suisa federuro. Ca imperio, guvernata da la Habsburg-i, divenabis povoza en Suisia depos la extingo en 1263 di la nobela familio Kyborg di la Suisa regiono.
Suisia divenis federala stato en 1848.
Unionita Nacioni
Ye la 10ma di septembro 2002, Suisia divenis membro dil Unionita Nacioni. Ol esabis observanto di la UN depos 1946: kom observanto, Suisia povis ulgrade partoprenar en la laboro di la UN, ma ne votar pri substancala aferi. Esis plebicito en Suisia ye 3ma di marto 2002, en qua la habitantaro permisis demando por membreso; la Sekureso-Konsilistaro dil Unionita Nacioni konsilis admiso ye la 24ma di julio.
Granger, Iowa
Granger esas urbo en la komtio Dallas, Iowa, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 583 habitanti.
Geografio
right|Loko di Granger, Iowa Granger jacas a.
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbo havas entote 1.3 km², equivalanta a 0.5 mi², di qui 1.3 km² (0.5 mi²) esas lando e nulo esas aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 583 homi, 245 hemanari, e 150 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 441.4/km² (1,136.6/mi²). Esis 265 domi kun mezvalora denseso di 200.6/km² (516.6/mi²). Segun raso, esis 98.63% Blanki, 0.17% Negri od Afrik-Usani, 0.00% indijeni Amerikana, 0.86% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.34% de altra rasi, e 0.00% de du o plura rasi, e 0.51% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 245 hemanari, di qui 26.5% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 48.2% esis mariajita e habitis kune; en 8.2% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 38.4% esis ne-familii. En 35.9% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 10.2% habitesis da ulu evante 65 yari o pluse qua vivis sole. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.18 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 2.85 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 21.4% evante min kam 18 yari, 8.7% de 18 til 24 yari, 26.9% de 25 til 44 yari, 21.8% de 45 til 64 yari, e 21.1% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 40 yari. Por singla 100 mulieri esis 99.0 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 92.4 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $31,442, e la mezvalora revenuo per familio esis $47,750. La mezvalora revenuo por la viri esis $34,125 kontre $23,750 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $19,110. Vivis sub la povreso-lineo 5.2% de la habitantaro e 2.8% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 2.7% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 8.0%, vivis sub la povreso-lineo.
Menuo
Menuo esas listo de la dishi ye qui konsistas repasto, festino.
Rumana linguo
Gramatiko
La substantivi Rumaniana havas tri genri:feminalo, maskulalo e neutralo, e deklinas per numero (singulara e plurala) e kazo (nominativo, akuzativo, dativo, genitivo e vokativo.) L'artikli, ultre multa adjektivi e pronomi, akordas pri genro, numero e kazo kun la substantivo li referas. Rumaniana esas la sola Latinida linguo ube definita artikli esas enklitika.
Simila ad omna Latinida lingui, Rumaniana verbi esas tre inflexala pri persono, numero, tempo, modo e voco. La ordinara ordino di vorto esas SVO (subjekto, verbo, objekto.) Rumaniana havas quar verbala konjugi quo dividas en dek shabloni di konjugi.
Skribosistemo
L'unesma skribita dokumenti de Latinida linguo verbala en mezpoko en la Balkania skribesis da la Bizancana historiisto Theophanes en la sisesma yarcento pro militala expediciono kontre l'Avari de 587, kande Vlacelo laboristo qua akompanar la Bizancana armeo remarkis qua la kargajo falita de un de la animali e klamis kontre kompano Torna, torna fratre ("revinez fratulo!").
La maxim olda skribala texto en Rumaniana esas letro de junio 1521, en qua Neacşu de Câmpulung skribis ad l'urbestro de Braşov pri minacanta atako dil Turki. Eris skribis kun la kirila alfabeto, simila ad multe frua skriburi.
Franz Kafka
Franz Kafka (1883 til 1924) esis Cheka skriptisto qua skribis en Germana linguo.
Rumana linguo
Exemplo di linguo
''Toate ființele umane se nasc libere și egale în demnitate și în drepturi. Ele sunt înzestrate cu rațiune și conștiință și trebuie să se comporte unele față de altele în spiritul fraternității.''
Franz Kafka
Filiulo di juda familio qua parolis Germana, lua nomo signifikas en Cheka korveto. Kafka parolis Germana e Cheka, e lernis la Franca.
Rumana linguo
Exemplo di linguo
Omna homi naskas libera ed egala relate digneso e yuri. Li esas dotita per raciono e koncienco e devas agar vers l'una l'altra en spirito di frateso.
Franz Kafka
En 1917 ilu maladeskis pro tuberkloso, do igis ofte a sanatorio helpita da sua fratino Ottla, e divenis korpale plu febla.
La semble desespero e l'absurdita qua ostentas lua verki, ube individuo trituresas dal granda fratulo tro povoza burokratismo (quale Komunismo e nacional-socialismo) esas emblematra pro existencialismo same kam anarkiismo.
Altra libri
left|thumb|130px|Statuo di Franz Kafka en Praha. (en Germaniana)
Lennart Meri
Lennart Meri, n. ye la 29ma di marto 1929 til la 14ma di marto 2006, esis Estoniana skriptisto, filmifisto e politikisto. Kom politikisto, il esis ministro pri exterlandal aferi inter 1990 e 1992, e prezidanto di Estonia de 1992 til 2001.
Słupia (Bełchatów)
Słupia esas domaro en provinco Łódź, distrikto Bełchatów, komono Kluki, Polonia. Ol distas cirkume 50 kilometri sud-weste de Łódź e 160 kilometri sud-weste de Warszawa.
Greenacres, Florida
Greenacres esas urbo en la komtio Palm Beach, Florida, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 27,569 habitanti.