cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Andora
Historio
Ante 1095, Andora ne havis irge-quala militarala protekto. Ca yaro, la sinioro di Caboet e l'episkopo di Urgell kreis pakto qua establisis partigita suvereneso super Andora. La nedependo (paréage) di Andora agnoskesis en 1278.
Dum sequanta yari en Francia, la titulo "kunprinco di Andora" transferesis a la suvereni di Navara. Pos ke rejulo Henri de Navara divenis rejulo Henri la 4ma di Francia, en 1607 il establisis ke la chefo di stato di Francia e l'episkopo di Urgell esus kunprinci di Andora.
Dum l'Unesma mondomilito Andora deklaris milito kontre Germana imperio, ma ne partoprenis kombati. Dum la Duesma mondomilito, la lando restis neutra.
En 1993, Andora membreskis l'Unionita Nacioni.
Politiko
thumb|280px|left|Sideyo dil guvernerio di Andora. Andora esas monarkio kun du "princi", ma li ne habitas la lando e probable adminime Franca "princo" tre rare vizitas ol. Pos Franca Revoluciono, Franca guvernerio volis cesar la princeso di olua statestro, nam esis kompreneble kontre la politiko republikana ke prezidanto esez princo. Tamen, la praktikala nedependo di Andora dependis ye equilibro inter tendenci dominacala di Hispania e Francia, e la Andorani sucesoze suplikis la Franca guvernerio ne cesar la Franca parto dil duopla princeso. Do, la prezidanti di Franca republiko duras ank esar princi di Andora.
Pri stando politikala, Andora semblas esar unesala stato, ma fakte l'exekutiva povo partigesas da la du kunprinci. On dicas ke Andora esas la lasta restajo dil konstituci mezepokal, ante arivo di stati suverena en Europa. La nuna konstituco di la lando aprobesis ye la 2ma di februaro 1993, e ratifikesis dal populo per plebicito ye la sama yaro.
Judiciala povo subdividesas en 3 niveli. En l'infra nivelo judikesas en unesma instanco minora delikti e civila od administrala litiji; en la duesma instanco (korti) judikesas rekursi kontre decidi del unesma instanco; en la Supra tribunalo, konsistanta ek 1 judiciisto-prezidanto e plusa 8 altra judiciisti judicias temi civili, kriminali ed administrali. La Supera Konsilistaro pri Judicial Aferi vigilas la nedependo e korekta funcionado di la judiciala sistemo. Fine, existas Tribunalo Konstitucala, qua interpretas la konstituco di Andora, e se nova legi obedias konstitucala principi.
Geografio
thumb|280px|Mapo di Andora, kun lua sep komoni. thumb|left|320px|Monto Coma Pedrosa dum vintro. Malgre lua mikreso teritoriala, Andora esas montoza lando kun mezavalora altitudo di 1996 metri. Lua monti dividesas da tri mikra vali en formo di Y, qui konvergas ad unika valo, nomizita Gran Valira. La maxim alta monto di Andora esas Coma Pedrosa, havanta 2,942 metri di altitudo, jacanta an la frontiero kun Hispania e Francia.
La klimato di la lando esas diversa pro influo dil altitudo. En kelka kelka arei plu basa la klimato esas moderema kun oceanala influo, kontre ke en alta regioni ol esas kontinentala, ed en alta regioni ol esas Alpala klimato, multe kolda. Kelka regioni plu alta kovresas da dika niva matraco dum vintro. Che regiono Roc de Sant Pere en Andorra-la-Vella, situita 1075 metri sur marala nivelo, la mezavalora temperaturo yarala esas 9,8°C, e la mezavalora yarala pluvo-quanto esas 812,3 milimetri.
Ekonomio
Omnayare, cirkume 8 milion turisti vizitas Andora, atraktita da vintrala sporti, moderema somera klimato, e komerco libera de imposti. Lua moderna bankala sistemo e basa taxado anke atraktas richa kolokeri, qui administras lia entraprezal agadi de ibe.
Andora ne havas propra monetaro ed, ante arivo dil "Euro", ol uzis ambe Franca e Hispana pekunio. Nur dum kurta periodo uzesis propra Andorana pekunio, pro Hispana interna milito.
Demografio
320px|thumb|Demografiala piramido di Andora, 2005. thumb|left|320px|[[Encamp.]] Segun statistiki de The World Factbook por 2022, Andora havis 85,560 habitanti. Segun etnio, esis 48,7% Andorani, 24,6% Hispani, 11,6% Portugalani, 4,4% Franci, e 10,6% altra grupi. En 1900, la lando havis nur 5.000 habitanti.
Segun evo, 43,19% de la habitantaro evas de 25 til 54 yari, kontre ke 13,37% evas de 0 til 14 yari, e 10,16% evas de 15 til 24 yari, konseque de multa exterlandani qui enmigris sen sua familii por rezidar e laborar en Andora.
La linguo oficala esas Kataluniana. Altra lingui parolata esas Franca, Hispana e Portugalana.
La maxim praktikata religio esas kristanismo, nome katolikismo, praktikata da 89,6% de la habitantaro. Sen religio esis 1,7% de la habitanti, e 8,8% praktikas altra religii.
La maxim populoza urbi di la lando esas Andorra-la-Vella, qua ank esas lua chef-urbo, Escaldes-Engordany, Sant Julià de Lòria, ed Encamp.
Kulturo
La linguo oficala esas Kataluniana, ma la Hispana e la Franca lingui ank uzesas. Exemple, puero povas parolar forsan Kataluniane en la hemo, France en skolo e Hispane kun amiki.
Ekonomio di Nederlando
320px|left|thumb|Zuidas, centrala quartero por aferi di [[Amsterdam.]] La 6ma maxim granda ekonomio de l'Europana Uniono, Nederlando havas aperta e prospera ekonomio di merkato, kun basa chomeso ed inflaciono, e dependas forte de extera komerco. La lando havas la maxim importanta portuo del mondo: Rotterdam.
En 1959, granda jaceyi di naturala gaso deskovresis che provinco Gronigen ed en altra regioni. Nun, cirkume 25% ek la jaceyi konocata di naturala gaso del Europana Uniono jacas en Nederlando. Kontraste, lua jaceyi di petrolo che Norda maro esas poke importanta.
Historiale, la Borso inventesis en Nederlando. Cirkume la duimo dil 17ma yarcento la lando ja esis dominacanta komercala povo en Europa. Dum la 20ma yarcento, Nederlando partoprenis en la kreado di Benelux, dil Europana Ekonomiala Komunitato e pose dil Europana Uniono, esanta un ek la landi qui unesme adoptis Euro kom monetaro, ye la 1ma di januaro 2002. Ol ank esis un ek la fonderi di OKED e di la Mondal organizuro pri komerco.
Creswell, Oregon
Creswell esas urbo en la komtio Lane, Oregon, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 3,579 habitanti.
FK Falko Charkasi
FK Falko Charkasi esas futbalala klubo Bielorusiana fondita ye 2015.
Creswell, Oregon
Geografio
right|Loko di Creswell, Oregon Creswell jacas a.
Segun l'Usana Kontado-Ministerio, l'urbo havas entote 3.2 km², equivalanta a 1.2 mi², di qui 3.1 km² (1.2 mi²) esas lando e 0.1 km² (0.04 mi², o 2.42% de la surfaco totala) esas aquo.
FK Falko Charkasi
Sezono 2022 lo finis sur 10ma plaso en Druhaya liha (3ma-nivelala ligo en Bielorusia – divizio Provinco Minsk).
Creswell, Oregon
Demografio
Esis 1,271 hemanari, di qui 41.4% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 53.1% esis mariajita e habitis kune; en 13.5% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 28.3% esis ne-familii. En 21.6% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 8.7% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.77 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 3.21 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 31.3% evante min kam 18 yari, 8.5% de 18 til 24 yari, 30.8% de 25 til 44 yari, 18.4% de 45 til 64 yari, e 11.0% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 32 yari. Por singla 100 mulieri esis 90.5 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 89.7 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $34,053, e la mezvalora revenuo per familio esis $40,709. La mezvalora revenuo por la viri esis $28,583 kontre $22,917 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $13,736. Vivis sub la povreso-lineo 19.0% de la habitantaro e 15.3% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 24.1% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 5.3% vivis sub la povreso-lineo.
Extera ligili
The Creswell Chronicle, semanala jurnalo
Minor Hill, Tennessee
Minor Hill esas urbo en la komtio Giles, Tennessee, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 437 habitanti.
Geografio
right|Loko di Minor Hill, Tennessee Minor Hill jacas a (35.038466, -87.171135).
Segun l'Usana Kontado-Ministerio, l'urbo havas entote 4.1 km², equivalanta a 1.6 mi², di qui 4.1 km² (1.6 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 437 homi, 181 hemanari, e 129 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 106.1/km² (275.2/mi²). Esis 200 domi kun mezvalora denseso di 48.6/km² (126.0/mi²). Segun raso, esis 98.63% Blanki, 0.46% Negri od Afrik-Usani, 0.00% indijeni Amerikana, 0.00% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.23% de altra rasi, e 0.69% de du o plura rasi, e 0.69% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
La procento di habitanti segun evo esis: 27.5% evante min kam 18 yari, 6.9% de 18 til 24 yari, 28.6% de 25 til 44 yari, 18.8% de 45 til 64 yari, e 18.3% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 36 yari. Por singla 100 mulieri esis 86.8 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 92.1 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $27,625, e la mezvalora revenuo per familio esis $30,714. La mezvalora revenuo por la viri esis $26,645 kontre $23,250 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $13,373. Vivis sub la povreso-lineo 13.6% de la habitantaro e 14.5% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 14.8% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 6.9% vivis sub la povreso-lineo.
Rio de Contas
thumb|left|320px|Strado che centrala quartero di Rio das Contas. Rio de Contas esas urbo en la stato Bahia, Brazilia. Segun la demografiala kontado di 2010, ol havis 12,979 habitanti. Lua tota surfaco esas 1052,3 km².
Pospeliha (Altai)
Pospeliha esas vilajo en regiono Altai, Rusia. Segun statistiki dil yaro 2021, ol havis 11,448 habitanti.
Chris Martin
Christopher Anthony John "Chris" Martin (n. ye la 2ma di marto 1977) esas Britaniana kantisto, kompozisto, muzikisto e kunfondero di la bando Coldplay.
Listo pri prezidanti di Kolumbia
220px|thumb|right|Standardo dil prezidanto di Kolumbia. Yen la listo pri prezidanti di Kolumbia ed anke di Granda Kolumbia (konsistanta ek la nuna teritorii di Kolumbia, Venezuela, Equador e Panama).
Granda Kolumbia (1819-1831)
Segun la konstituco di 1821, la prezidanto esis la chefo di stato, e havis dumviva povo. Kande ilu mortis, la vice-prezidanto asumis la povo. Ante la konstituco, la prezidanto de facto esis Simón Bolívar.
Republiko Kolumbia (1886 til nun)
Segun la konstituco di 1886, la prezidanto elektesis dal populo por 6-yara periodo e povis rielektesar. En la 1910 guvernisteso diminutesis a 4-yara periodo.
La konstituco di 1886 esis un ek la maxim duranta konstituci de la Westala Misfero. La nuna Kolumbiana konstituco aprobesis en 1991.
Parkville, Missouri
Parkville esas urbo en la komtio Platte, Missouri, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 4,059 habitanti.
Geografio
right|Loko di Parkville, Missouri Parkville jacas a.
Segun l'Usana Kontado-Ministerio, l'urbo havas entote 19.3 km², equivalanta a 7.5 mi², di qui 17.9 km² (6.9 mi²) esas lando e 1.5 km² (0.6 mi², o 7.50% de la surfaco totala) esas aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 4,059 homi, 1,510 hemanari, e 1,060 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 226.5/km² (586.9/mi²). Esis 1,587 domi kun mezvalora denseso di 88.5/km² (229.5/mi²). Segun raso, esis 90.37% Blanki, 4.71% Negri od Afrik-Usani, 0.52% indijeni Amerikana, 1.31% Aziani, 0.96% Pacifik-insulani, 0.81% de altra rasi, e 1.33% de du o plura rasi, e 2.27% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 1,510 hemanari, di qui 37.4% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 59.1% esis mariajita e habitis kune; en 7.7% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 29.8% esis ne-familii. En 23.8% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 5.6% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.54 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 3.04 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 26.4% evante min kam 18 yari, 12.4% de 18 til 24 yari, 29.9% de 25 til 44 yari, 25.2% de 45 til 64 yari, e 6.1% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 36 yari. Por singla 100 mulieri esis 95.0 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 93.5 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $68,600, e la mezvalora revenuo per familio esis $86,820. La mezvalora revenuo por la viri esis $64,917 kontre $31,740 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $33,119. Vivis sub la povreso-lineo 6.5% de la habitantaro e 5.0% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 8.1% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 3.3% vivis sub la povreso-lineo.
Ekonomio di Nijer
280px|left|thumb|Mineyo di [[uranio en Arlit.]] thumb|280px|left|Noktal imajo pri [[Niamey.]] Nijer esas un del maxim povra landi en la mondo. Lua precipua vivmoyeni esas agrokultivo ed edukado di bovaro. La lando havas jaceyi di uranio.
Williamson
Williamson esas nomo di kelka loki en Usa:
Ank existas loki nomizita Williams, Williamsburg, Williamsport, Williamston, Williamstown, e Williamsville
Dallas, Oregon
Dallas esis sideyo di la komtio Polk, Oregon, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 12,459 habitanti.
Historio
Dallas fondesis en 1845, e divenis urbo en 1901.
Geografio
right|Loko di Dallas, Oregon Dallas jacas a.
Segun l'Usana Kontado-Ministerio, l'urbo havas entote 11.5 km², equivalanta a 4.4 mi², di qui 11.5 km² (4.4 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 12,459 homi, 4,672 hemanari, e 3,326 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 1,081.0/km² (2,797.7/mi²). Esis 4,912 domi kun mezvalora denseso di 426.2/km² (1,103.0/mi²). Segun raso, esis 93.27% Blanki, 0.18% Negri od Afrik-Usani, 1.78% indijeni Amerikana, 0.55% Aziani, 0.10% Pacifik-insulani, 1.39% de altra rasi, e 2.72% de du o plura rasi, e 4.01% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 4,672 hemanari, di qui 35.8% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 55.0% esis mariajita e habitis kune; en 12.1% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 28.8% esis ne-familii. En 24.3% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 12.3% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.57 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 3.02 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 27.9% evante min kam 18 yari, 7.9% de 18 til 24 yari, 25.9% de 25 til 44 yari, 20.8% de 45 til 64 yari, e 17.5% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 36 yari. Por singla 100 mulieri esis 92.4 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 85.2 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $35,967, e la mezvalora revenuo per familio esis $45,156. La mezvalora revenuo por la viri esis $34,271 kontre $22,941 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $16,734. Vivis sub la povreso-lineo 9.8% de la habitantaro e 7.8% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 13.2% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 5.8% vivis sub la povreso-lineo.
Jingwei
Jingwei esas la nomo di ucelo en anciena Chiniana mitologio qua olim esas muliero nomesas Nuwa, la filiino di l'imperiestro Yandi. El mortis en la maro e divenis ucelo por venjar la maro qua mortigis el.
Ivano-Frankivsk
Ivano-Frankivsk esas la chef-urbo di la provinco Ivano-Frankivsk en Ukraina. Segun statistiki de 2022, ol havis 238,196 habitanti. Lua tota surfaco esas 83,73 km².
Friedrich Wilhelm la 4ma di Prusia
Friedrich Wilhelm la 4ma (n. ye la 15ma di oktobro 1795 til la 2ma di januaro 1861) esis rejulo di Prusia de la 7ma di junio 1840 til la 2ma di januaro 1861.
Naskinta en Berlin, Prusia, il esis filio dil rejulo Friedrich Wilhelm la 3ma e la rejino Louise de Mecklenburg-Strelitz. Ilu ganis militala experienco dum la milito kontre Napoléon la 1ma en 1814, malgre ke il esis nur pasabla soldato. Il esis patrono por multa importanta artisti Germana, exemple l'arkitekto Karl Friedrich Schinkel e la kompozisto Felix Mendelssohn.
Wólka Łękawska (homonimo)
Wólka Łękawska – rurala loki en Polonia
Wólka Łękawska (domaro)
Wólka Łękawska esas domaro en provinco Łódź, distrikto Bełchatów, komono Bełchatów, Polonia. Ol distas cirkume 40 kilometri sud-weste de Łódź e 150 kilometri sud-weste de Warszawa.
Rektifikilo
Rektifikili konsistas precipue ek diodi, qui uzesas kande la tenso di ekirado ne bezonas esar ajustata. Tamen, on povas uzar li asociita kun kondensatori por stabiligar la tenso.
West Edmonton Mall
right|thumb|Logo di West Edmonton Mall West Edmonton Mall' (WEM), situita apud Edmonton, Alberta, esas maxim granda komercala centro en Nord-Amerika e l’uno di maxim importanta turistika loko en westa Kanada.
50 Cent
Curtis James Jackson III (6 di julio 1975), o 50 Cent esis rap-muzikisto de New York, Usa
West Edmonton Mall
Prizento
thumb|right|Supere di West Edmonton Mall
West Edmonton Mall havas surfaco di 500,000 m kontenita inter lia du etaji:
23.500 personi laboras e WEM havas 20.000 automobil-parko.
Historio
WEM apertas unesma ye 15 di septembro 1981, e pluvasteskar.
Silk-vermo
Silk-vermo esas larvo di faleno qua esas tre importanta ekonomiale por facar silko. Silk-vermo facas sua kokono ek silko, un kontinuala filo qua povas esar 300 til 900 metri.
Historio
En Chinia esas legendo qua dicis ke la silko di silk-vermo deskovresis da imperiestrino anciena nomesas Xi Ling-Shi.
Philip K. Dick
Philip Kindred Dick (n. ye la 16ma di decembro 1928 til la 2ma di marto 1982) esis Usana skriptisto pri ciencala fiktivajo.
Kalkuta
thumb|250px|left|Moderna edifico di Kalkuta. Kalkuta (en Bengali, কলকাতা, Kolkata; til 2001 Calcutta) esas chef-urbo di Indiana stato Westal Bengala. Segun statistiki dil yaro 2011 ol havis 4,496,694 habitanti.
== Fratala urbi ==
Papo Gregorius la 2ma
Gregorius la 2ma (669 til 731) esis la 89ma papo di katolik-eklezio.
Bradford
La nomo Bradford povas esar:
Urbi en Usa:
Urbi en Anglia:
Sekondi-Takoradi
Sekondi-Takoradi esas urbo en Ghana. Segun statistiki dil yaro 2012, ol havis 445,205 habitanti. Ol esas importanta portuala e turistala urbo pro lua plaji.
Shirley MacLaine
Shirley MacLaine (naskinta Shirley MacLean Beaty ye la 24ma di aprilo 1934) esas Usana cinem-aktoro.
FK Enierhietik-BDATU Minsk
FK Enierhietik-BDATU (olim Enierhazbit) esas futbalala klubo Bielorusiana fondita ye 2011.
Bazeyo dil klubo es urbo Minsk, e ludas sua hemala konkursi en stadio "BDATU".
Sezono 2022 lo finis sur 6ma plaso en Druhaya liha (3ma-nivelala ligo en Bielorusia – divizio Minsk).
Delhi
Delhi esas la 2ma maxim populoza urbo di India, dop Mumbai. Segun statistiki dil yaro 2011, ol havis 16,787,941 habitanti. Lua tota surfaco esas 1484 km².
Ultre urbo, ol ank esas teritorio qua kontenas la chef-urbo di India, Nova-Delhi.
Yuto Horigome
Yuto Horigome (n. ye la 7ma di januaro 1999) esas Japoniana planko-sketisto. Ilu ganis ora medalio pri planko-sketado por viri, kategorio street, dum l'Olimpiala Ludi en Tokyo, 2020.
Mitchellville, Tennessee
Mitchellville esas urbo en la komtio Sumner, Tennessee, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 207 habitanti.
Geografio
right|Loko di Mitchellville, Tennessee Mitchellville jacas a (36.632783, -86.539198).
Segun l'Usana Kontado-Ministerio, l'urbo havas entote 1.3 km², equivalanta a 0.5 mi², di qui 1.3 km² (0.5 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 207 homi, 75 hemanari, e 54 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 153.7/km² (398.8/mi²). Esis 83 domi kun mezvalora denseso di 61.6/km² (159.9/mi²). Segun raso, esis 93.72% Blanki, 3.86% Negri od Afrik-Usani, 0.97% indijeni Amerikana, 0.00% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.00% de altra rasi, e 1.45% de du o plura rasi, e 1.93% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 75 hemanari, di qui 29.3% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 56.0% esis mariajita e habitis kune; en 6.7% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 26.7% esis ne-familii. En 21.3% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 10.7% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.76 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 3.20 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 27.1% evante min kam 18 yari, 8.2% de 18 til 24 yari, 27.5% de 25 til 44 yari, 24.6% de 45 til 64 yari, e 12.6% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 35 yari. Por singla 100 mulieri esis 115.6 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 109.7 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $37,813, e la mezvalora revenuo per familio esis $40,313. La mezvalora revenuo por la viri esis $24,583 kontre $21,250 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $15,151. Vivis sub la povreso-lineo 13.6% de la habitantaro e 17.0% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 24.3% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 6.3% vivis sub la povreso-lineo.
Biodiverseso
thumb|right|150px|Parto di la biodiverseso de un rifo di koralii. Biodiverseso esas la vario-grado di vivo-formi en un specifik ekosistemo, biomo, o en tota planeto. Biodiverseso esas un "mezurilo" di la saneso di un ekosistemo. Ol esas partale rezulto dil klimato. En la Tero, tropikala regioni havas richa biodiverseso, dum ke polala regioni havas povra biodiverseso.
Rapida kambii en klimato efektigas masiva extingi di speci. On kalkulas ke la speci existanta nun reprezentas min kam 1% ek omna speci qui existabis en la Tero. Pos l'aparo di vivo en Tero, eventis kin granda extingi. Dum Fanerozoik-epoko (de 540 milioni di yari ante nun til nun) eventis masiva extingi en transito de Ordovincian til Silurian epoki (440 til 450 miliari di yari ante nun), dum Karbonifero (la desaparo di granda arbori rezultis en extingo di multa animali), dum Permian-Triasik-epoko (fino di Permian-epoko), dum transito de Permian til Jurasik-epoko, e dum Kretacea-epoko (65 milioni di yari ante num, kande dinosauri extingesis.
thumb|160px|[[Equatorala e tropikala foresti, exemple la regiono apud la fluvio Gambia en Senegal, havas granda biodiverseso.]] Pos l'aparo di homo en Tero, eventis la nomizita Holocena extingo pro homala agadi, note chaso e destrukto di habiteyi di animali e planti. Unionita Nacioni deklaris la periodo de 2011 til 2020 l'yardeko por la biodiverseso dil Unionita Nacioni.
La frazo "biologiala diverseso" kreesis dal ciencisto Raymond F. Dasmann en 1968, en la libro A Different Kind of Country qua defensis la konservo di naturo. La kurta frazo "biodiverseso" kreesis da W.G. Rosen en 1985 ed aparis en publikigajo unesmafoye en 1988.
Equinoxo
Equinoxo esas la du tempi di yaro, en marto e septembro (autuno), kande omna loki di planeto amba dio e nokto duras mem dekedu hora, suno jorneskas exacte esto ed desaparis exacte ad westo.
En astronomio, equinoxo esas la momento ube suno atingas uno di du intersekti inter ekliptiko e celesta equatoro. Ad printempo-debuto suno esas ad vernala punto.
Videz anke: solstico
Harry Potter
Harry Potter esas la nomo di noveli skribita da J. K. Rowling e la filmi kreita segun li. La precipua personajo esas mago qua anke nomizita Harry Potter. En filmi la karaktero esas pleita da Daniel Radcliffe, naskinta ye 1989. L'unesma novelo, Harry Potter and the Philosopher's Stone publikigesas ye 1997, ma l'eventi en la novelo esas ye 1991.
Karim Benzema
Karim Mostafa Benzema (n. ye la 19ma di decembro 1987) esas Franca futbalisto. Ilu nun ludas por Real Madrid C.F., ed anke por la nacionala futbalo-esquado di Francia. En la historio di Real Madrid ilu rangizesas 4ma segun quanto di goli facita.
William Thomson, 1ma barono Kelvin
William Thomson, 1ma barono Kelvin (n. ye la 26ma di junio 1824 til la 17ma di decembro 1907) esis Britaniana matematikisto, fizikisto ed injenioro. Ilu studiis termodinamiko ed elektro, modernigis la fiziko e developis temperaturo-skalo qua portas lua nomo. En 1899 il aceptis invito da George Eastman por divenar viceprezidanto di Kodak Ltd., Britaniana fako de Usana kompanio Eastman Kodak.
Toto
Toto esas l'ensemblo-qualesi diferanta ke la kompozi-sumo.
Videz anke: Sinergio
Postękalice (domaro)
Postękalice esas domaro en provinco Łódź, distrikto Bełchatów, komono Bełchatów, Polonia. Ol distas cirkume 40 kilometri sud-weste de Łódź e 150 kilometri sud-weste de Warszawa.
Ekonomio di Republiko Irlando
320px|left|thumb|[[Portuo di Dublin.]] Republiko Irlando havas mikra ekonomio moderna e dependanta del exportaci. Ol esis un ek la 12 landi qui komencis uzar l'Euro en 2002. Lua ekonomio kreskis mezvalore 6% omnayare de 1995 til 2007; pro to ol surnomizesis "Kelta Tigro". Tamen, l'ekonomiala agado diminutis en 2008, konseque del internaciona krizo qua komencis ta yaro. En 2010, lua budjetala deficito atingis 32,4% de la TNP.
Ketchum, Idaho
Ketchum esas urbo en la komtio Blaine, Idaho, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 3,003 habitanti.
Geografio
right|Loko di Ketchum, Idaho Ketchum jacas a.
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbo havas entote 7.8 km², equivalanta a 3.0 mi², di qui 7.8 km² (3.0 mi²) esas lando e nulo esas aquo.
2017
La yaro 2017 (MMXVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Gregoriala kalendario. Ol esis la 17ma yaro di la triesma yarmilo, la 17ma yaro di la 21ma yarcento, e la 8ma yaro di la yari 2010a.
Ketchum, Idaho
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 3,003 homi, 1,582 hemanari, e 607 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 382.7/km² (991.4/mi²). Esis 2,920 domi kun mezvalora denseso di 372.1/km² (964.0/mi²). Segun raso, esis 94.74% Blanki, 0.00% Negri od Afrik-Usani, 0.27% indijeni Amerikana, 0.57% Aziani, 0.17% Pacifik-insulani, 2.33% de altra rasi, e 1.93% de du o plura rasi, e 4.90% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 1,582 hemanari, di qui 14.2% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 30.1% esis mariajita e habitis kune; en 5.6% muliero sen spozulo esis la domo-chefo e 61.6% esis ne-familii. En 42.2% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 6.8% habitesis da ulu evante 65 yari o pluse qua vivis sole. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 1.90 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 2.60 personi.
2017
Morti
thumb|130px|[[Mário Soares]] thumb|130px|[[John Hurt]] thumb|130px|[[Al Jarreau]]
thumb|130px|[[George Andrew Olah|George Oláh]] thumb|130px|[[Mauno Koivisto]] thumb|130px|[[Helmut Kohl]] thumb|130px|[[Martin Landau]] thumb|130px|[[Jeanne Moreau]] thumb|130px|[[Nicolaas Bloembergen]] thumb|130px|[[Fats Domino]] thumb|130px|[[Jana Novotná]] thumb|130px|[[Johnny Hallyday]]
Ketchum, Idaho
Demografio
La procento di habitanti segun evo esis: 12.5% evante min kam 18 yari, 9.4% de 18 til 24 yari, 37.6% de 25 til 44 yari, 31.1% de 45 til 64 yari, e 9.4% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 39 yari. Por singla 100 mulieri esis 116.2 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 117.1 viri.
Luck
Luck esas la chef-urbo di la provinco Volin en Ukraina. Segun statistiki de 2022, ol havis 215,986 habitanti. Lua tota surfaco esas 42 km².
Jules Mazarin
right|200px| Jules Mazarin (civila Giulio Raimondo Mazzarino, n. ye la 14ma di julio 1602 en Pescina Italia til la 9ma di marto 1661 en Vincennes apud Paris) esis chefa ministro por Louis la 14ma di Francia de 1642 til morto, sucedinta lua mentoro Richelieu.
kardinalo
Postękalice (homonimo)
Postękalice – rurala loki en Polonia
James Coburn
James Harrison Coburn III (n. ye la 31ma di agosto 1928 til la 18ma di novembro 2002) esis Usana cinem-aktoro. Ilu partoprenis en plu kam 70 cinematografuri, e ganis Oscar-premio en 1999 pri maxim bona suportinta aktoro por la filmo Affliction.
Koro (homonimo)
Koro esas :
Lindsay Lohan
Lindsay Lohan (n. ye la 2ma di julio 1986) esas Usana cinem-aktorino, kantistino e manekinino.
George Michael
George Michael (n. Georgios Kyriacos Panayiotou ye la 25ma di junio 1963 til la 25ma di decembro 2016 ) esis Britaniana muzikisto, kompozisto e kantisto.
George Michael fameskis en la 1982 per la duopo Wham!, quan il komencis kun sua maxim bon amiko Andrew Ridgeley. La duopo esis extreme populara. Pos rupto inter l'amikeso di la duopo, George Michael duris sole, ed anke sole sucesis obtenar enorma populareso. Il vendis mondo-vaste 100 milion diski.
Pos esir kaptita en delikto di sexual ago kun viro en 1988, il arestesis da la polico en Los Angeles, Usa. Quik pos ilua liberigo il publike konfesis sua homeosexualeso e venjis l'aresto da la polico per video-filmeto en qua vira policisti kisis l'un l'altra.
Yu Shyi-kun
You Si-kun, anke transliterizita Yu Shyi-kun, Chiniane 游錫堃, politikisto n. ye la 25ma di aprilo 1948, esis chefministro di Republiko Chinia de 2002 til 2005. Depos la 1ma di februaro 2020, il esas prezidanto di Legifala Yuan (chambro di deputati di la lando).
Altaiskoye (homonimo)
Altaiskoye – nomo di loki en Rusia
Hundochasado
Hundochasado esas anciena hobio en Granda Britania. On praktikas hundochasado dum plu kam 300 yari. Ank en ex-koloniala landi, exemple, en India on praktikas ol.
En la chasado partoprenas granda kavalistaro e foxo-hundaro, c. 40-50 hundi. La chasestro organizas e direktas la chaso. Lu savas, ube la chaseri darfas irar ed ube esas maxim bona kursi en tereno. La kavalistaro akompanas la chasestro e direte ne partoprenas la chaso. La chasisto (ofte per helpo da surveyanto sur hundi) duktas la hundaro. La hundi esas kinfoye plu granda kam foxo.
La chaso komencas, kande chasisto blovas signo per tubo. Lu komencas chasar kun hundi, quo esas sendita por flarar foxo. Kande hundi flaras foxo, lu fugigas sequanta da precipua chaso. Se foxo esas kaptita da hundi, ol mortos en kanini di hundi. Teoriale hundo klemas per denti foxo en nuko e mortigos la foxo agitante tre forte. Praktikale foxo divenas trituita. Se la foxo celas su en truo, la chasisto pafas ol. Un chasaro povas ocigar dum un dio quar foxi.
Mezavalore, dum chaso-periodo esas 22,500 chaso-dii en Granda Britania. Plua kam 50,000 chaseri partoprenas, ed enrejistrita foxo-hundari esas 184. Chasado havas vasta komercala efekto en rurala arei.
La foxo-chaso per hundi interdiktesis pos la 18ma di februaro en 2005 pro indikis kruelega por foxo. Tamen, la chaseri opozas la nova lego. Rurani ed urbani havas kontrea opinioni pri hundochasado, e rebela chaseri pensas organizar nelegala chasi en futuro.
Gruo
Gruo esas familio di uceli kun longa kolo e gambi e plumaro precipue blanka o griza. Existas 15 speci di grui, qui subdividesas en 3 generi. Grui esas granda uceli, alta de 90 til 175 cm, e judikesas kom la maxim granda uceli qui povas flugar.
Grui trovesas en omna kontinenti, ecepte Antarktika e Sud-Amerika. On observas maxim diverseso di genri en Afrika, e di speci en Azia. Grui vivas en ampla zoni humida o herboza.
Grupo di grui flugas en karakteriziva V-formacuro.
Kolektajo
Kolektajo esas objekto-grupo ofte cirkum temo. Kolektajo povas inkluzar uno o multa exempleri di mem objekto, per opozo kun ensemblo-nociono ube nur uno exemplero.
Parnell, Missouri
Parnell esas urbo en la komtio Nodaway, Missouri, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 197 habitanti.
Geografio
right|Loko di Parnell, Missouri Parnell jacas a.
Segun l'Usana Kontado-Ministerio, l'urbo havas entote 0.8 km², equivalanta a 0.3 mi², di qui 0.8 km² (0.3 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 197 homi, 93 hemanari, e 47 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 262.3/km² (674.4/mi²). Esis 105 domi kun mezvalora denseso di 139.8/km² (359.5/mi²). Segun raso, esis 99.49% Blanki, 0.51% Negri od Afrik-Usani, 0.00% indijeni Amerikana, 0.00% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.00% de altra rasi, e 0.00% de du o plura rasi, e 0.00% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 93 hemanari, di qui 25.8% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 35.5% esis mariajita e habitis kune; en 9.7% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 48.4% esis ne-familii. En 43.0% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 26.9% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.12 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 3.00 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 21.3% evante min kam 18 yari, 14.2% de 18 til 24 yari, 21.3% de 25 til 44 yari, 19.3% de 45 til 64 yari, e 23.9% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 41 yari. Por singla 100 mulieri esis 118.9 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 109.5 viri.
The Dalles, Oregon
The Dalles esas urbo en la komtio Wasco, Oregon, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 12,156 habitanti.
Parnell, Missouri
Demografio
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $23,281, e la mezvalora revenuo per familio esis $33,750. La mezvalora revenuo por la viri esis $21,250 kontre $18,125 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $13,467. Vivis sub la povreso-lineo 13.6% de la habitantaro e 2.2% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 5.3% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 23.3% vivis sub la povreso-lineo.
The Dalles, Oregon
Historio
Post-oficeyo establisesis en 1851. The Dalles divenis urbo en 1857.
Geografio
right|Loko di Urbo The Dalles, Oregon Urbo di The Dalles jacas a.
Segun l'Usana Kontado-Ministerio, l'urbo havas entote 14.4 km². 13.6 km² esas lando e 0.8 km² (o 5.23% de la surfaco totala) esas aquo. The Dalles jacas apud lago kun ofte bona vento por ludar seglo-planko.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 12,156 homi, 4,896 hemanari, e 3,226 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 892.3/km². Esis 5,227 domi kun mezvalora denseso di 383.7/km². Segun raso, esis 87.83% Blanki, 0.39% Negri od Afrik-Usani, 1.20% indijeni Amerikana, 0.96% Aziani, 0.77% Pacifik-insulani, 6.23% de altra rasi, e 2.62% de du o plura rasi, e 10.50% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 4,896 hemanari, di qui 30.0% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 51.1% esis mariajita e habitis kune; en 10.6% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 34.1% esis ne-familii. En 29.2% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 13.5% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.40 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 2.94 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 24.8% evante min kam 18 yari, 7.9% de 18 til 24 yari, 25.7% de 25 til 44 yari, 23.5% de 45 til 64 yari, e 18.1% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 39 yari. Por singla 100 mulieri esis 94.7 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 91.5 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $35,430, e la mezvalora revenuo per familio esis $43,041. La mezvalora revenuo por la viri esis $36,387 kontre $22,583 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $17,511. Vivis sub la povreso-lineo12.4% de la habitantaro e 9.0% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 16.6% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 8.6% vivis sub la povreso-lineo.
Altaiskoye (Altai)
Altaiskoye esas vilajo en regiono Altai, Rusia. Segun statistiki dil yaro 2021, ol havis 14,447 habitanti.
Parma, Missouri
Historio
Parma enkorpigesis kom vilajo en 1900 e divenis urbo en 1905.
Geografio
right|Loko di Parma, Missouri Parma jacas a.
Segun l'Usana Kontado-ministerio, l'urbo havas entote 1.7 km², equivalanta a 0.6 mi², di qui 1.7 km² (0.6 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 852 homi, 333 hemanari, e 229 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 514.0/km² (1,325.6/mi²). Esis 383 domi kun mezvalora denseso di 231.1/km² (595.9/mi²). Segun raso, esis 57.39% Blanki, 41.55% Negri od Afrik-Usani, 0.00% indijeni Amerikana, 0.00% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.12% de altra rasi, e 0.94% de du o plura rasi, e 0.82% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 333 hemanari, di qui 30.6% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 47.4% esis mariajita e habitis kune; en 18.6% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 31.2% esis ne-familii. En 28.5% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 14.7% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.56 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 3.11 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 27.3% evante min kam 18 yari, 9.4% de 18 til 24 yari, 25.8% de 25 til 44 yari, 21.0% de 45 til 64 yari, e 16.4% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 36 yari. Por singla 100 mulieri esis 85.6 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 78.4 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $18,804, e la mezvalora revenuo per familio esis $23,333. La mezvalora revenuo por la viri esis $24,444 kontre $15,804 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $11,031. Vivis sub la povreso-lineo 34.1% de la habitantaro e 29.5% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 53.8% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 15.0% vivis sub la povreso-lineo.
Koro (arkitekturo)
Videz anke Koro (homonimo)
Koro esas parto di kirko ube on kantas l'oficio ed ube jacas la precipua altaro.
Elektroniko
thumb|Viri inspektas elektronikal equipuri. Elektroniko esas fako teknikala koncernanta la projeto, fabrikado, ed manteno di elektronikal aparati. Ol inkluzas la studio ed uzo dil sistemi qui funcionas por direktar la fluo di elektroni (od altra elektrala charjo transportili) en aparati, exemple vakuo-tubi e mikonduktivi*. Projeto e fabrikado di elektronikala cirkuiti por solvar praktikala problemi esas importanta tekniko en elektroniko ed anke en projeti di aparati di informatiko. Omna aplikaji di elektroniko kontenas ulasorta transmiso sive di datumari, sive di elektrala povo.
Elektroniko esas teknikala cienco od injenioro-cienco, qua studias e konceptas la strukturi efektigas inform-trakto reprezentita da elektrika signali, t.e. elektrika fluo od elektriko tenso.
Cienco-strukturo : elektronik-faki
Elektroniko esas disciplin-familio ecelinta per la tipo di trakta signalo, l'aplik-familio od ankore la hierarkiala levelo ke ocupas la studiala elemento en la totala sistemo.
Analogika elektroniko
La temo okupas trakto di analogika signali, to esas evolucioninta per kontinua faciono dum tempo e povinta prenar valori de spaco di kontinua valori nomas su « analogika elektroniko ». La maxim multa fizikala sistemi esas ulo nam fizikala grandesi evolucionas la plu ofte di kontinua faciono (exemple temperaturo).
Dijitala elektroniko
Opoze dijital-elektroniko interesas su ad trakto di signali do valor-spaco essd diskreta. Tale la quanteso di valori essd limitita. To esas kodexita da binara nombri. En la plu simpla kazo, dijitala signalo povas prenar sole du valori : 1 e 0.
Dijitala elektroniko uzesas la plu ofte en di sistemi konteninta mikraprocesoro o mikrokontrolo. Exemple, komputoro esas aparato konsistanta ek dijital-elektroniko en la plu granda parto.
Frequenco, expresa en Hertz (Hz) di dijitala cirkuito reprezentas la nombro di posibla chanjesi di valoro po sekundo.
Povo-elektroniko
Povo-elektroniko esas teknik-ensemblo qua interesas su ad l’energio kontenita en l’elektrika signali, kontre altra elektronika faki, qua interesas su precipue ad l'informo kontenita en ta signali. La povo-gamo traktita en povo-elektroniko varitas de kelka subparti di Watt til multi megawatt.
Povo-elektroniko uzas aparati qui permisas modifikar la formo di elektral energio, konvertanti e transdukti (maxim-multa-kaze turbini ed elektrala motori. Povo-elektroniko havas kom aplik-agro elektrotekniko domala ed industriala ube remplasas anciena elektromekanika solvi.
Iguatu
Iguatu esas urbo en la stato Ceará, Brazilia. Segun statistiki dil yaro 2016, ol havis 102,013 habitanti. Lua tota surfaco esas 1029 km².
Kurdistan
thumb|320px|Mapo di Kurdistan. thumb|left|280px|Kurda viri kun tradicionala vesti en Hawraman. Kurdistan (Kurde كوردستان, Turke Kūrdstān) esas regiono senlitora che Proxim Oriento sude de Transkaukazia, origine habitada dal Kurdi, populo kun origino Indo-Europana. Ca regiono nun dividesas inter Turkia, Siria, Irak ed Iran. Ank existas mikra enklavo en Armenia. Kelk urbi di la regiono habitesas de la prehistorio, exemple Piranshahr en Iran - habitata de 8 mil yari ante nun -, ed Erbil en Irak - habitata de 6 mil yari ante nun.
Kurdi posible migris a la sudo di Anatolia cirkume la 10ma yarcento aK. Li posible decendis del Medi, populo qua konfrontis l'Asiriani e pose la Sasanidi, e vinkesis da ca populo cirkume 550 aK. L'imperio dil Medi duris dum 128 yari, e konquestesis da Cirus la Granda, imperiestro Persa. L'imperio di Cirus pose konquestesis da Alexandros la Granda.
Dum Mezepoko, Kurdi vivis relativa libereso sub Mohamedana dominaco. Tamen, dum l'apogeo di Otoman imperio, la regiono dividesis en du parti: un ek li sub dominaco Otomana, e l'altra sub dominaco Persa. Dum la 19ma yarcento, l'interferi Otomana en la feudala organizo di Kurdi kreis tensi e stimulis diversa revolti inter 1806 e 1880, qui demandis nedependo por la regiono.
Pos l'unesma mondomilito, tale nomizita "kontrato di Sèvres" postulis nedependo por populi qui vivis sub Otomana dominaco, ma to nulatempe adoptesis. En 1923, per tale nomizita Kontrato di Lausanne, la regiono dividesis inter Turkia, Siria, Irak, Iran e Sovietia. En 1945, proklamesis tale nomizita Republiko Mahabad, kun rejimo komunista, qua havis kurta durado.
Dum la Kolda milito, Kurdi ofte manifestis lia deziro pri nedependo. En 1961 Mustafa Barzani, historiala membro dil Partiso Demokrata di Kurdistan, komencis militeto en Irak til esar vinkita en 1975. En 1979, komencis revolto kontre la teokratio Iranana, establisita pos Iranana revoluciono. La reakto Iranana esis deklaro di Jihad kontre kurdi. En 1984 la Partiso di Laboristi di Kurdistan (Partiya Karkerên Kurdistanê - PKK) komencis gerilera ataki en Turkia.
Korto (rejala)
Videz anke Korto (homonimo) Korto esas rezideyo di suvereno e di lua cirkondanti.
Dianta Revoluciono
thumb|250px|Yuni festas supre militala tanko en [[Lisboa.]] Dianta Revoluciono o Revoluciono di la 25ma di Aprilo (Portugalane Revolução dos Cravos o Revolução do 25 de Abril) esis la nomo donita ad evento qua rezultis de populala e militala revolto eventinta en Portugal ye la 25ma di aprilo 1974. Ca revolto revokis lora prezidanto Marcelo Caetano e l'autoritatoza politikala rejimo kreita da António de Oliveira Salazar e nomizita "Salazarismo". La revoluciono restauris la demokratio en la lando, e permisis omna transmara provinci Portugalana nedependanteskar ante finir 1975.
Kuntexto
Dum la yari 1960a, Portugal komencis restar izolita politikale en Europa, pro la modifiki en la socii di diversa landi, qui demandis plura liberesi. Samatempe, Portugalana trupi konfrontis violentoza militi pri nedependo en Angola, Mozambik e Guinea-Bisau. Por durar la militi kontre nedependantisti, Portugal mustis uzar plusa pekuniala resursi. Altralatere, l'olima koloniala povi Europana decidis donar nedependo a lia anciena kolonii, e retretar de la kontinento min kustoze. En Guinea-Bisau la situaciono esis plu grava, nam l'administrado Portugalana nur kontrolis Bissau e lua vicineso, e la gerileri* instalis guvernerio qua recevis internaciona agnosko en 1973.
Chang Chun-hsiung
Chang Chun-hsiung, advokato e politikisto n. ye la 23ma di marto 1938, esis dufoye chefministro di Republiko Chinia.
Dianta Revoluciono
Kuntexto
La konflikti en Afrika kreis interna konflikti inter la civila socio e l'elito militala. La situaciono ekonomiala plumaleskis, pro l'ekonomiala modelo di exportaco di prima materii, protecionismo komercala e poka industriizo en la propra lando. Pro to, Portugal esis la maxim povra naciono di Westal Europa, e multa laboristi ekmigris ad altra Europana landi ed ank ad Usa, Kanada e Venezuela.
En februaro 1974, instigita da parto del armeo, Marcelo Caetano decidis revokar generalo António de Spínola, qua esis suportita da diversa militisti, e publikigabis texto kun kritiki a la koloniala milito en Afrika, e propozis sercho di «politikala solvo» por la konflikto. Fakte ja existis importanta grupo sekreta, nomizita "Movimento das Forças Armadas" - MFA, komence kun skopi profesionala, ma pose anke politikala, pos ke la milito en Afrika divenis plu serioza. En 1973, MFA divenis "minaco" por PIDE, nam multa ek la chefi de ca lasta originis del armeo e defensis la durado di koloniala milito. En marto 1974 MFA probis sediciar, sensucese. Marcelo Caetano imperis enkarcerigo di kelka chefi de la movado. La chefi di MFA sentis ke mustis agar por rapide kaptar la povo ed impedar reakto guvernala ed interna milito.
La revoluciono
thumb|left|280px|Murala pikturo en Lisboa, fotografita en 1975. Ye 22:55 kloki la 24ma di aprilo 1974, de la radiostaciono Rádio Emissores Associados de Lisboa transmisesis la kansono E depois do Adeus dal kantisto Paulo de Carvalho. To esis kombinita signalo por ke la trupi restez preparita e sinkronigez lia horloji. Ye 00:25 kloki, la 25ma di aprilo, radiostaciono Rádio Renascença transmisis la kansono Grândola, Vila Morena, dal kantisto Zeca Afonso, qua esis proskriptita dal rejimo. To esis kombinita signalo por ke trupi en diversa urbi di Portugal okupez strategiala loki, segun aranjuro elaborita dal mayoro Otelo Saraiva de Carvalho. Pos poka hori la rejimo krulis. Trupi en la precipua urbi (Porto, Santarém, Faro, Braga, Viana do Castelo) okupabis aeroportui ed aerodromi ed anke instaluri de la civila guvernerio.
Rachel de Queiroz
Rachel de Queiroz (n. ye la 17ma di novembro 1910 til la 4ma di novembro 2003) esis Braziliana skriptistino di romani ed anke dramatifistino. El esis l'unesma muliero qua membreskis l'Akademio Braziliana pri Literaturo, en 1977.