cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
José Ramos-Horta
Ante la nedependo, en 1996, Ramos-Horta recevis Nobel-premio pri paco por lia esforco pri pacosa nedependo de Estal Timor. Kun la nedependo en 2002, ilu divenis l'unesma ministro di Exterala Aferi di lando.
Ilu anke esis chefministro di lando de 2006 til 2007.
Alpikaprikorno
Alpikaprikorono (Rosalia Alpina) esas kaprikorno vivant en Alpi til alteso de 1800 metri. Olua cirkumajo preferat esas la ligno di mortinta fagi.
Kayer-komputero
thumb|right|400px|Kelk kayer-komputeri. Kayer-komputero es sorto di portebla personala komputero. Kontre plu mikra tabeleto e smartfono lo havas klavaro.
Smartfono
thumb|right|500px|Smartfono faldigata kun [[Android (funcionanta sistemo)|Android.]] Smartfono o orditelefonilo es portebla aparato, qua es mixajo di posh-telefonilo e posh-komputero.
Genomo
La genomo esas la kompleta genala kompozuro di organismo, celulo o viruso.
Cédric Pioline
Cédric Pioline (n. ye la 15ma di junio 1969) esas Franca ex-tenisisto.
Tabeleto (komputero)
thumb|right|400px|Samsung Galaxy Tab (2010). Tabeleto es sorto di portebla personala komputero. Kontre kayer-komputero klavaro ne es parto di lo, ma kontre smartfono la tabeleto havas plu granda skreno.
Oliver Cowdery
Oliver H. P. Cowdery (1806 til 1850) esis, kun Joseph Smith, Jr., importanta partopreninto en la komenco dil Movado di Lasta-Dia Santi inter 1829 e 1836, esinta un ek la Tri Testi dil ora pladi dil Libro di Mormon, un ek l'unesma apostoli di Lasta-Dia Santi.
Mikraprocedilo
thumb|right|400px|Intel 8008 – mikraprocedilo de [[1972.]] Mikraprocedilo es sistemo digitalala facata kom singla integrigita cirkuito ebla exekutar operaci digitalala segun listo di komandi. Havante kelk funcioni di nuna centrala proced-unesi lasis ye le 1970 e le 1980 developar hemala mikrakomputeri.
Hanna Suchocka
Hanna Stanisława Suchocka (n. ye la 3ma di aprilo 1946), advokatino e politikistino, esis chefministro di Polonia de 1992 til 1993, dum la prezidanteso di Lech Wałęsa. El esis l'unesma muliero qua okupis ica ofico en Polonia.
Armen Darbinyan
Armen Darbinyan, ekonomikisto n. ye la 23 di januaro 1965, esis chefministro di Armenia de 1998 til 1999.
Mikrakomputero
thumb|right|400px|Commodore 64 – hemala mikrakomputero. Mikrakomputero es komputero desgranda kun singla mikraprocedilo, laboranta separate o kom un ek elementi di komplexa sistemo, ex. personala komputero o kayer-komputero.
Papilo
Papilo esas mikra saliajo, sub epidermo o sur la surfaco di ula mukozi, ek branchifuri nerva, vaskula, qua produktas la sentiveso di la pelo.
Exempli esas la papili di gusto sur la lango, la papilo di Vater, papilala mmuskuli o la papilo dil okulo (anke 'blinda makulo', la plaso ube la nervo dil okulo ekiras l'okulo).
Mérida, Mexikia
Mérida fondesis ye la 6ma di januaro 1542 super la restaji di T'Ho, urbo konstruktita dal populo Maya qua preske ne havis habitanti kande Hispani arivis. En 2000, ed itere en 2017, Mérida recevis la titulo "Kulturala Chef-urbo di Amerika".
Generala konfero (Mormonismo)
300px|right
Generala konfero brodkastesas de la Centro por konferi.
Madonna Louise Ciccone
Madonna Louise Veronica Ciccone, plu konocata nur kom Madonna (n. ye la 16ma di agosto 1958) esas Usana kantistino ed aktorino.
Vazgen Sargsyan
Vazgen Sargsyan (Armeniane: Վազգեն Սարգսյան) politikisto n. 1959 til 1999, esis chefministro di Armenia de junio til oktobro 1999.
PTS-DOS
thumb|left|200px|[[CD di PTS-DOS.]] thumb|right|400px|Skreno di PTS-DOS. PTS-DOS o PTS/DOS es funcionanta sistemo kom deslibera programaro. Skopo la projeto esis konciliebleso kun deslibera MS-DOS.
Osteyo
thumb|Osteyo en [[Hallstatt, Austria]] Osteyo esas kesto, edifico, puteo, o situo facita por servar kam finala repoza loko di homala skeletala reliquii. Esas ofte uzita ube sepulto spaco esas skarsa. Korp esas unesma enterigita en tempala sepulteyo, pose kelka yari la skeleto restajo esas diplasita en osteyo. La poka spaco okupata per osteyi signifkas ke esas posibla amasigar la reliquii di grandanombra reliquii en singla tombeyo ke l'originala sarki esas lasata tale.
PTS-DOS
PTS-DOS kreesis ye 1993 en Rusia da PhysTechSoft e Paragon Technology Systems.
Franck Ribéry
Franck Ribéry (n. ye la 7ma di aprilo 1983) esas Franca futbalisto.
Listo pri prezidanti di Armenia
thumb|right|200px|Blazono di Armenia. De 1918 til 1920 Armenia esis nedependanta republiko unesmafoye. Lua unesma chefo di stato esis Avetis Aharonyan, qua guvernis de la 30ma di mayo 1918 til la 2ma di decembro 1920. En 1920, ol divenis parto di la Republiko Sovietiana Transkaukazia, e de 1940 til 1991, ol divenis Sovietiana republiko.
Republiko Armenia (1991-nun)
Nun, la prezidanto esas nur chefo di stato di Armenia. Segun la konstituco di la lando, lu elektesas dal populo por 5-yara periodo.
Listo pri prezidanti di Estal Timor
thumb|right|200px|Blazono di Estal Timor. Ye la 28ma di novembro 1975 Estal Timor nedependanteskis de Portugal. Francisco Xavier do Amaral divenis lua unesma prezidanto, ma guvernis nur til la 7ma di decembro 1975, kande Indonezia invadis la lando.
Listo pri prezidanti di Armenia
Republiko Armenia (1991-nun)
Yen listo pri prezidanti di Armenia depos 1991.
Listo pri prezidanti di Estal Timor
Prezidanti di Estal Timor dum la milito pri nedependo
Ye la 30ma di agosto 1999, plu kam 78% de la habitantaro di Estal Timor votis por divenar nedependanta de Indonezia. Unionita Nacioni administris la lando til la nova nedependo, ye la 20ma di mayo 2002.
Prezidanti di Estal Timor pos 2002
Nun la prezidanto di Estal Timor esas nur la chefo di stato di la lando. Segun la konstituco, lu elektesas dal populo por 5-yara periodo. Yen la listo pri prezidanti di Estal Timor depos 2002.
Michelangelo Antonioni
Michelangelo Antonioni (1912 til 2007) esis Italiana filmifisto.
Elizabeth la 1ma di Anglia
Elizabeth la 1ma (1533 til 1603) esis rejino (Tudor) di Anglia de 17 di novembro 1558 til 24 di marto 1603.
Elizabeth esis rejino dum tumultoza periodo (1558-1603). El parexekutis la protestantigo di Anglia quan komencis elua patro Henry la 8ma di Anglia ed ultre to el devis tenar Hispania ye disto. Komerco, navigado ed arti prosperis sub elua regno.
John McCain
John McCain (plena nomo John Sidney Mc Cain III) (n. ye la 29ma di agosto 1936 til la 29ma di agosto 2018), esis Usana politikisto. De 1987 til lua morto, ilu esis senatano por l'Usana stato Arizona.
John McCain esis oficiro dil Usan armeo. Il servis l'Usan armeo de 1967 til 1973 dum la Milito di Vietnam. Lu esis militala kaptito dum la milito e tormentesis dal Vietnamana komunisti.
En 2008 il esis la kandidato dil Republikana Partiso por l'ofico di prezidanto di Usa. Lua viceprezidanto-kandidato esis Sarah Palin.
McCain ofte esis parole kritikala pri Donald Trump dum ilua prezidanteso, quankam il ofte votis kun la altra Republikana por la politiko di Trump. Tamen, il notore votis kontre l'aboliso di Obamacare en 2017.
Irlandana Republikala Armeo
320px|right|thumb|[[Seán Hogan e lua grupo dum la Milito pri Nedependo Irlandana.]] Dum la 20ma e la 21ma yarcenti, diversa grupi en Irlando adoptis la nomo Irlandana Republikala Armeo - IRA (Angle: Irish Republican Army, Gaele: Óglaigh na hÉireann).
L'unesma IRA (qua duris de 1919 til 1922) originis del Irlandana Republikala Frateso, organizuro establisita ye la 22ma di novembro 1913.
Pablo Arosemena Alba
Pablo Arosemena Alba (1836 til 1920) advokato, jurnalisto e politikisto, esis prezidanto di Panama de 1910 til 1912.
Ludoduktanto
Ludoduktanto esas persono qua agas kam organizanto, oficianto por questioni pri reguli, arbitranto, e moderemo por multiludanto ludo. Esas plu ordinara en kooperala ludi, ube altra ludanti kunlaboras ed esas min ordinara en konkursiva ludi ube altra ludanti batalias l'uno l'altro.
Tiocfaidh ár lá
"Tiocfaidh ár lá" [chok-hig Ar-lA] ("nia dio venos", slogano di Irlandana Republikan Armeo, IRA, qua kunfuzesis kun la politikala partiso Sinn Féin. Sinn Féin multe subtenas la gaela linguo, exemple, kande ministrino di Sinn Féin, Bairbre de Brún, esis ministro pri saneso en Nord-Irlando, el insistis pri maximal uzo di la gaela en l'omna oficala laboro di ministreyo. Bairbre de Brún, nun membro di l'Europana Parlamento, parolas nur irlandane en plenkunsidi dil EP depos l'oficaligo di gaela ye 1 di januaro 2007.
Salvador Luria
Salvador Edward Luria (n. Salvatore Edoardo Luria en 1912 til 1991) esis Italian-Usana mikrobiologiisto, qua recevis Nobel-premio pri fiziologio o medicino en 1969.
Per Borten
Per Borten (1913 til 2005) agronomo e politikistulo, esis chefministro di Norvegia de 1965 til 1971.
Zodiako
Zodiako esas la bendo di la cielo di quo l'extera limiti jacas 9 gradi ambalatere di l' ekliptiko.
La 12 precipua stelari proxim l'elipsalo korespondas kun la 12 signi di la zodiako.
L'orbiti di omna planeto jacas en la zodiako, e lia pozicioni, quale ta di la suno, importas en astrologio.
Listo pri chefministri di Armenia
thumb|right|250px|Blazono di Armenia. La chefministro esas la chefo di guvernerio di Armenia.
Yen listo pri chefministri di Armenia de 1918 til 1920 (Demokrata Republiko Armenia, od Unesma Republiko) e de 1991 til nun (la nuna Republiko Armenia).
Queen Latifah
Queen Latifah (n. Dana Elaine Owens en 1970) esas Usana kantistino di R&B, soul, jazo, hip hop e gospel, ed anke cinem-aktorino.
Santa bosko (Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi)
300px|right|thumb|Areal imajo pri la Santa Bosko en 1907. La fond-evento dil Movado di Lasta-Dia Santi eventis en loko kustume nomizita Santa Bosko. Ta Bosko esas arboroza loko apud la westala frontiero di New York vicina a la domo di Joseph Smith, Jr. Ol esas la loko ube, segun la Mormoni, Smith havis lua Unesma Viziono, importanta teofanio por la movado teologiala qua eventis dum la printempo dil yaro 1820.
Queen Latifah
Kom muzikisto dum la 1980a e 1990a yari, el esis membro di la grupo Native Tongues.
Trygve Bratteli
Trygve Martin Bratteli politikistulo (1910 til 1984) esis chefministro di Norvegia de 1971 til 1972 e de 1973 til 1976.
Sidney Rigdon
Sidney Rigdon (1793 til 1876) esis guidero dum la frua historio dil Movado di Lasta-Dia Santi.
Biografio
Sidney Rigdon naskis en St. Clair Township, Pensilvania, cirkume 10 milii sude de Pittsburgh. Ilu esis la maxim yuna de quar infani da William e Nancy Rigdon. Lua patro esis kultivisto ed indijeno di Maryland. William Rigdon mortis ye 1810 e Sidney restis sur la bieno til 1818, kande lu lernis lu mem a baptista ministro nome Rev. Andrew Clark. Rigdon ricevis lua licenco por predikar da Regula Baptisti en marto, 1819. Li movis en mayo a Ohio, ube lu komune predikis kun Adamson Bentley ek julio 1819. Lu mariajis la fratino da Bentley Phoebe Rivereto en junio, 1820 e restis en Ohio til februaro 1822, kande lu rivenis a Pittsburgh pos aceptar "Unesma baptista eklezio" ibe sub la rekomendo di Alexander Campbell.
Louis de Funès
Louis Germain David de Funès de Galarza (1914 til 1983) esis Franca cinem-aktoro e komikisto, filiulo de Hispana gepatri. Ilu partoprenis en plu kam 130 cinematografuri e cirkume 100 teatraji.
Biografio
La familio de lua patro apartenis a la nobelaro di Sevilla. Lua patro, Carlos Luis de Funes de Galarza, esis advokato. Pro problemi kun lua vicini, en 1904 la familio decidis ekmigrar vers Francia. Naskinta en 1914, evante 5 yari Louis de Funès recevis lecioni pri piano de lua matro. Ilu komencis studiar che la liceo lycée Condorcet en Paris, ma abandonis lua studii. Ilu verkis kom pianisto en drinkerii che la quartero Pigalle, en la sam urbo. Pose ilu divenis teatr-aktoro.
En 1945, lor evanta 31 yari, ilu partoprenis en lua unesma cinematografuro, La Tentation de Barbizon, dum min kam 40 sekundi. Dum la sequanta 20 yari ilu partoprenis en plu kam 130 cinematografuri, di qui plu kam 80 kurte, ante recevir importanta roli. Ilu anke doblis* notora artisti, exemple l'Italiana komikisto Totò e duris verkar kom teatr-aktoro. Lua unesma importanta cinematografuro esis Pouic-Pouic, de la yaro 1963. En 1964, lor evanta 49 yari, ilu aquiris notoreso exterlande pro la filmo Le gendarme de Saint-Tropez, direktita da Jean Girault.
Diferanta de lua personaji, Louis de Funès esis timida viro. Kom aktoro, ilu rapide povis modifikar lua facial aspekto, e recevis la surnomo "la viro di la 40 mieni per minuto". Lua personaji esis drola mez-eva viri troaktiva, qui divenas bruske iracoza e neskrupuloza, nome kande uzas uniformi.
Louis de Funès mortis ye la 27ma di januaro 1983 pro kordio-paroxismo, kin monati pos l'enrejistro di lua lasta cinematografuro.
Odvar Nordli
Odvar Nordli (n. ye la 3ma di novembro 1927 til la 9ma di januaro 2018) kontisto e politikistulo, esis chefministro di Norvegia de 1976 til 1981.
Einar Gerhardsen
Einar Gerhardsen (1897 til 1987) esis chefministro di Norvegia 3 foyi: de 1945 til 1951, de 1955 til agosto 1963, e de septembro 1963 til 1965.
Lars Korvald
Lars Korvald (1916 til 2006) politikistulo, esis chefministro di Norvegia de 1972 til 1973.
Abelardo L. Rodríguez
Abelardo Luján Rodríguez (1889-1967) militestro e politikistulo, esis prezidanto di Mexikia de 1932 til 1934.
DOS
thumb|right|400px|Skreno di [[FreeDOS.]] DOS (abreviuro de Angla Disk Operating System) es unesma movebla (diskala) funcionanta sistemo kom deslibera programaro en mikrakomputeri di le 1980. La sistemo havis multa versioni (kloni), ex.: Atari DOS, AmigaDOS o MS-DOS (86-DOS/QDOS).
Multa kloni kreesis ank pos epoko di mikrokomputeri, inter altri: PTS-DOS e gratuita FreeDOS.
Jan Peder Syse
Jan Peder Syse (1930 til 1997) advokato e politikistulo esis chefministro di Norvegia de 1989 til 1990.
Placo di templo
300px|right|thumb|Placo di templo Placo di templo, (Temple Square en l'angliana), esas zono di 40,000 m² en centro di Salt Lake City, Utah, proprietajo del Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi, konocita kom Mormoni. En ta placo on trovas templo di Salt Lake City, tabernaklo (Salt Lake Tabernacle), salono di asembleo (Salt Lake Assembly Hall), monumento di mevo (Seagull Monument) e du centri por vizitanti.
Carlos Salinas de Gortari
Carlos Salinas de Gortari, ekonomikisto e politikistulo n. ye la 3ma di aprilo 1948, esis prezidanto di Mexikia de 1988 til 1994.
Luis Echeverría Álvarez
Luis Echeverría Álvarez, advokato esis prezidanto di Mexikia de 1970 til 1976.
Gro Harlem Brundtland
Gro Harlem Brundtland (n. ye la 20ma di aprilo 1939) mediko e politikistino, esis chefministro di Norvegia 3 foyi: en 1981, de 1986 til 1989 e de 1990 til 1996.
Miguel de la Madrid Hurtado
Miguel de la Madrid Hurtado (1934 til 2012) advokato esis prezidanto di Mexikia de 1982 til 1988.
José López Portillo
José López Portillo y Pacheco (1920 til 2004) advokato e politikistulo esis prezidanto di Mexikia de 1976 til 1982.
John Lyng
John Daniel Fürstenberg Lyng, judiciisto e politikisto n. 1905 til 1978, esis chefministro di Norvegia de 28 di agosto til 25 di septembro 1963.
Egbert Bratt Grandin
Egbert Bratt Grandin (30ma di marto 1806 - 16ma di aprilo 1845) esis editisto en Palmyra, Nova-York, konocita pro lua unesma publikigo dil Libro di Mormon, sakra texto por la Movado di Lasta-Dia Santi.
Biografio
E. B. Grandin naskis che la proprieto Kuita, komtio Monmouth, Nova-Jersey, esinte la maxim yuna de dek infanti. Ilu edukesis sur domeno apud Palmyra, Nova-York. Evinte 18 yari ilu divenis aprentico pri imprimilo che la oficeyo de Wayne Sentinel, quan ilu kompris en 1827. Quale proprietero di jurnalo, Grandin vendis e bindis libri e kreis biblioteko qua prestis libri. Ilu mariajis kun Harriet Roger en 1828, e li ne havis filii. Ilu mortis che Palmyra.
Lázaro Cárdenas del Río
Lázaro Cárdenas del Río (1895 til 1970) militestro e politikistulo, esis prezidanto di Mexikia de 1934 til 1940.
Johan Ludwig Mowinckel
Johan Ludwig Mowinckel (1870 til 1943) proprietanto di komerco-navi e politikistulo, esis chefministro di Norvegia 3 foyi: de 1924 til 1926, de 1928 til 1931, e de 1933 til 1935.
Aleksander Kwaśniewski
Aleksander Kwaśniewski (n. 15 di novembro 1954) jurnalisto e politikistulo esis prezidanto di Polonia de 1995 til 2005.
Pascual Ortiz Rubio
Pascual Ortiz Rubio (1877 til 1963) agronomo e politikistulo esis prezidanto di Mexikia de 1930 til 1932.
Ivar Lykke
Ivar Lykke (1872 til 1949) esis chefministro di Norvegia de 1926 til 1928.
Adolfo Ruiz Cortines
Adolfo Ruiz Cortines (1890 til 1973) politikistulo esis prezidanto di Mexikia de 1952 til 1958.
Manuel Ávila Camacho
Manuel Ávila Camacho, militestro e politikistulo n. ye la 24ma di aprilo 1897 til la 13ma di oktobro 1955, esis prezidanto di Mexikia de 1940 til 1946.
Ernesto Zedillo Ponce de León
Ernesto Zedillo Ponce de León (n. ye la 27ma di decembro 1951) ekonomikisto e politikistulo esis prezidanto di Mexikia de 1994 til 2000.
Oscar Torp
Oscar Fredrik Torp (1893-1958) politikistulo esis chefministro di Norvegia de 1951 til 1955.
Massimo D'Alema
Massimo D'Alema (n. en 1949) jurnalisto e politikistulo, esis chefministro di Italia de 1998 til 1990.
Abraham Berge
Abraham Theodor Berge (1851 til 1936) profesoro e politikistulo esis chefministro di Norvegia de 1923 til 1924.
Romano Prodi
Romano Prodi (n. 9 di agosto 1939) profesoro di yuro e di ekonomio, esis chefministro di Italia 2 foyi: de 1996 til 1998, e de 2006 til mayo 2008. Ilu anke esis prezidanto di Europana Komisitaro, de 1999 til 2004.
Adolfo López Mateos
Adolfo López Mateos (1910 til 1969) advokato e politikistulo esis prezidanto di Mexikia de 1958 til 1964.
Jorge Sampaio
Jorge Fernando Branco de Sampaio (n. ye la 18ma di septembro 1939) advokato e politikistulo esis prezidanto di Portugal de 1996 til 2006.
Gustavo Díaz Ordaz
Gustavo Díaz Ordaz Bolaños (1911 til 1979) advokato esis prezidanto di Mexikia de 1964 til 1970.
Bettino Craxi
Benedetto "Bettino" Craxi (1934 til 2000) politikistulo, esis chefministro di Italia de 1983 til 1987.
Cearbhall Ó Dálaigh
Cearbhall Ó Dálaigh advokato, judiciisto, jurnalisto e politikistulo n. 1911 til 1978m esis prezidanto di Republiko Irlando de 1974 til 1976.
Felipe de Jesús Calderón Hinojosa
Felipe de Jesús Calderón Hinojosa, advokato n. ye la 18ma di agosto 1962, esis prezidanto di Mexikia de 2006 til 2012.
Paul Berg
Paul Naim Berg (n. 30 di junio 1926) esas Usana biokemiisto, qua recevis la Nobel-premio pri kemio en 1980.
Stanisław Wojciechowski
Stanisław Wojciechowski (1869 til 1953) politikistulo, esis prezidanto di Polonia de 1922 til 1926.
Antonio Segni
Antonio Segni (1891 til 1972) politikistulo, esis chefministro di Italia 2 foyi: de 1955 til 1957, e de 1959 til 1960. Ilu anke esis prezidanto di lando, de 1962 til 1964.
Lech Wałęsa
Ye 1983 ilu recevis la Nobel-premio pri paco.
Leopold Skulski
Leopold Skulski (1878 - forsan 1940) kemiisto e politikistulo, esis chefministro di Polonia de decembro 1919 til junio 1920.
Christopher Hornsrud
Christopher Andersen Hornsrud (1859 til 1960) agrokultivisto e politikistulo esis chefministro di Norvegia de 28 di januaro til 15 di februaro 1928.
António Ramalho Eanes
António dos Santos Ramalho Eanes (n. 25 di januaro 1935) militestro, esis prezidanto di Portugal de 1976 til 1986.
Patrick John Hillery
Patrick John "Paddy" Hillery (1923 til 2008) mediko e politikistulo, esis prezidanto di la Republiko Irlando de 1976 til 1990.
António Vieira
António Vieira (1608 til 1697) esis Portugalana e Braziliana sacerdoto e skriptisto. Ilu vivis granda parto de lua vivo en Brazilia, e laboris en la katekizo di indijeni.
En lia prediki, publikigita en 15 tomi e nun traduktita a la Hispana, Italiana, Franca e Germana, ilu defensis homala yuri di indijeno|indijeni, kombatis la persekuto di judi e di tale nomizita "nova kristani", ed anke kritikis kustumi di kelka membri de katolik-eklezio.
Printempo
En tradicionala Chiniala kalendario, "printempo" (chun, 春) ne esas equivalanta al Europana: vice, ol konsistas ek la periodo de la fino dil vintro (pos la 4ma di februaro) til la komenco di somero (ye la 5ma di mayo), kun l'equinoxo proxime en la centro dil periodo. Simile, en Kelta tradiciono, printempo eventis de la komenco di februaro til la komenco di mayo.
Dum printempo, planti produktas nova folii ed anke flori, por atraktar animali, exemple insekti ed uceli, por permisar lua riproduktado. En kelka regioni, la fuzado di nivo en alta monti pro l'augmento di temperaturi dum la printempo povas efektigar inundadi.
Kumorah
right|600px|thumb|Graburo de [[1841 pri la norda flanko di la monteto Kumorah]] right|thumb|Statuo pri Moroni pozita sur la somito di Kumorah.
Homala papilo-viruso
La homala papilo-viruso (anke: HPV) esas genero di virusi en la familio di Papilo-virusidi. Papilo-virusi povas efektigar nenormala superkresko de pelo e muko ed esas la kauzo di veruki. La viruso deskovresis inter 1970 en 1980 da la Germana mediko e virusexperto Harald zur Hausen.
Kumorah
La vorto Kumorah venas de libro di Mormon ube eventis la batalio inter frata desamikala populi che la piedi di monteto kun ta nomo. Nuntempe to esas la nomo di monteto en l'usana stato Nova-York en Usa proxim la domo ube Joseph Smith, Jr. vivis dum lua infanteso.
Homala papilo-viruso
Infekto per HPV povas efektigar karcinomo di utero-kolo, ma anke kancero di boko e fauco, peniso, anuso, vagino e labii di vulvo.
Kumorah
Tradiciono
Segun la religiala mormona tradiciono, che la monteto eventis la decidiganta lasta batalo inter la lamanidi e nefidi, qua rezultis l'extermado de omna lasta, posvivante nur 24 personi dil nefidi, qui persekutesis e pose exterminesis, inter la lasta postvivinti trovigis Moroni. Ek la lamanidoj devenas parto de la nuna amerikana indijeni.
Homala papilo-viruso
Hodie existas vacini kontre infekto di HPV, tam preventiva kam terapiala.
Kumorah
Apari
Segun la Mormoni, en ta monteto Joseph Smith trovis l'antiqua manskripto dil profeti dil Usani. Guidita dal anjelo Moroni, la lasta di la nefida profeti qua verkis sur oro, Joseph Smith ricevis la misiono tradukar en l' angliana quo hodie esas konocata quale libro di Mormon: Altra testamento di Iesu Kristo.
Sezono
Sezono esas singla ek la quar dividuri inter-egala di la yaro, determinita segun la quanto de tempo quan spensas Suno por irar de solstico ad equinoxo, e de equinoxo a solstico, segun la varii temperaturala qui korespondas a li.
Francisco Pinto Balsemão
Francisco José Pereira Pinto Balsemão (n. 1 di septembro 1937) Portugalana entraprezisto, esis chefministro di Portugal de 1981 til 1983.
Manuel Gomes da Costa
Manuel de Oliveira Gomes da Costa (1863 til 1929) militestro (generalo), esis prezidanto e chefministro di Portugal de junio til julio 1926.
Listo pri Romana imperiestri
thumb|200px|Famoza statuo pri [[Augustus.]] thumb|left|200px|Vexillum de Romana imperio. Yen listo pri Romana imperiestri, montranta la dati en qui li kontrolis Romana imperio, til la krulo di Westala Romana imperio.
Diferanta de la kredajo di multa individui, Iulius Caesar nulatempe esis imperiestro (princeps) quankam ilu nominesis dumviva diktatoro en 45 aK, e malgre kelka historiisti uzar la titulo "imperiestro" por lu. Altralatere, la nomo Caesar ("cezaro") divenis la nomo dil unesma dinastio ed anke honorumala titulo, tradicionale uzita dum tota l'imperio. Exemple, Suetonius parolas pri "la 12 Cezari", inkluzite la du unesma dinastii, ed Iulius Caesar.
En 395, Romana imperio dividesis en du: Westala Romana imperio, ed Estala Romana imperio. Westala Romana imperio duris til yaro 476, kande Romulus Augustulus revokesis de la povo. L'Estala Romana imperio pose nominesis Bizancana imperio, qua duris til 1453, kande ol konquestesis da Otoman imperio.
Listo pri chefministri di Norvegia
Chefministri en Christiania (1873-1905)
Yen la listo pri chefministri di Norvegia de 1873 til 1905 en Christiania - nun Oslo - ante la nedependo di la lando.
Chefministri de la nedependo til la duesma mondomilito (1905 til 1945)
Yen la listo pri chefministri di Norvegia de 1905 (nedependo) til 1945.
Chefministri pos Duesma mondomilito (1945 til nun)
(*) en exileso de 1940 til 1945
Francisco da Costa Gomes
Francisco da Costa Gomes, militisto (marshalo) e politikisto n. ye la 30ma di junio 1914 til la 31ma di julio 2001, esis prezidanto di Portugal de 1974 til 1976.
Samak Sundaravej
Samak Sundaravej (1935 til 2009) televizion-personeso e politikistulo esis chefministro di Tailando de 29 di januaro til 9 di septembro 2008.
Sonthi Boonyaratglin
Sonthi Boonyaratglin (n. 2 di oktobro 1946) militestro (generalo), esis chefministro di Tailando de 19 di septembro til 1 di oktobro 2006.
Potenza
thumb|left|250px|Stradi en Potenza. Potenza esas chef-urbo di la regiono Basilikata, Italia. Segun statistiki dil yaro 2018 ol havis 66,970 habitanti. Lua tota surfaco esas 173 km².
Giulio Andreotti
Giulio Andreotti (1919 til 2013) politikisto e jurnalisto, esis chefministro di Italia 3 foyi: 1972 til 1973, 1976 til 1979 e 1989 til 1992.
Trondheim
thumb|left|250px|Konstrukturi en la centro di Trondheim. Trondheim esas la 3ma maxim populoza urbo di Norvegia. Segun statistiki por 2020, ol havis 205,332 habitanti. Lua tota surfaco esas 342,2 km².
Eurodance
thumb|280px|[[2 Unlimited, Nederlandana Eurodance-ensemblo kreita dum la yari 1990a.]] Eurodance esas muzikala jenro qua originis en fino de la yari 1980a influita dal stili House-muziko, Techno, Hi-NRG e nome Eurodisco. Kun multa uzado di klavara sintetizili, altra elektronikal instrumenti, e repetita exempleri de altra enrejistrita muziki, la ritmo di Eurodance muziki ordinare havas de 110 til 150 bati per minuto.
La nomo Eurodance indikas ke ta jenro originis unesme en Europa, quankam nun existas Eurodance-grupi en Japonia ed altra landi exter Europa. Inkluzite kelka Usan artisti, quale Lady Gaga e Madonna recevis influi de Eurodance.
La muziki ordinare havas homina vocali, ed kantesas en l'Angla, senegarde la nacioneso di la kantisti o grupi. Tamen, existas kantisti e grupi qui anke kantas en lia propra lingui. Existas multa muziki kreita, pleita ed enrejistrita da disk-jokei e ne da muzikisti o grupi, malgre la disk-jokeo povas kontratar un kantisto por kantar dum l'enrejistro, exemple Anita Doth e Ray Slijngaard (la duo 2 Unlimited), Tania Evans (kantistino de Culture Beat), od Italiana kantistino Alexia.
Kelka notora exempli pri grupi ed artisti di Eurodance dum la yari 1990a esis Eiffel 65, Captain Hollywood Project, DJ BoBo, edc.
Ifni
Ifni esis Hispaniana provinco en Atlantika litoro di Maroko, sude de Agadir e trans de Kanarii.
Ol havis 1,502 km² di totala surfaco, e 51,517 habitanti en 1964. Lua precipua ekonomial agado esis la pesko. Lua chef-urbo esis Sidi Ifni.
Maroko cedis la regiono a Hispania ye la 26ma di aprilo 1860 pos kurta milito, ma Hispania okupis poke la regiono til 1934. Dum la diktatoreso di Francisco Franco ilu transformis la regiono en Hispana provinco, por evitar postuli di Unionita Nacioni pri deskoloniigo.
Pos milito en 1957 Maroko okupis granda parto di la regiono. Fine, Hispania retrodonis la regiono a Maroko ye la 4ma di januaro 1969.
Baden-Baden
Baden-Baden esas urbo en westo di Germaniana stato Badenia-Wurtemberg. Ol havis 54,777 habitanti en 2008. Lua totala surfaco esas 140,18 km².
Surayud Chulanont
Surayud Chulanont (n. 28 di agosto 1943) militestro esis chefministro di Tailando de oktobro 2006 til januaro 2008.
Domingos da Costa Oliveira
Domingos Augusto Alves da Costa Oliveira (1873 til 1957) militestro (generalo) esis chefministro di Portugal de 1930 til 1932.
Rolandas Paksas
Rolandas Paksas, injenioro e politikistulo n. ye la 10ma di junio 1956, esis prezidanto di Lituania de 2003 til 2004. Il ank esis chefministro di la lando du foyi: en 1999, e de 2000 til 2001.
Asti
thumb|left|280px|Katedralo di Asti, konstruktita dum la 14ma yarcento. Asti esas urbo en Italia. Segun statistiki de 2023, ol havis 76,269 habitanti. Lua tota surfaco esas 151 km².
Ol distas cirkume 55 kilometri este de Torino ed esas famoza pro lua vini, nome spumoza vino Asti spumante e Barbera d'Asti, produktita kun vitoberi Barbera.
Nova kristano
thumb|250px|[[Judo|Judi esis ekpulstita de Hispania ye 1492 e de Portugal ye 1497.]] Nova kristano (en Hispaniana cristiano nuevo; en Portugalana cristão novo; en Galisiana cristián novo; en Kataluniana cristià nou) esis frazo kreita por nomizar judi o mahomedani konvertita a kristanismo e lua baptita filii.
Til mez-epoko existis religiala libereso en regioni okupita da mahomedani en Iberia, ma pos fino di Reconquista ye 1492 on komencis la persequo di judi e mohamedani ke restis en la regiono. Kelka grupi ekmigris de Hispania vers Portugal, ma ye 1497 kande Portugal adoptis Inquiziciono, ol anke esis ekpulsita de lua teritorio. Kelka judi konvertis a kristanismo por eskapar persequi, ma ta konverti jacis sub suspekto di apostateso per "olda kristani".
Gent
250px|left|thumb|Katedralo di Gent. Gent esas urbo en Belgia.
Listo pri prezidanti di Republiko Irlando
thumb|right|220px|Blazono di Irlando. La prezidanto esas la chefo di stato di Republiko Irlando. L'ofico kreesis en 1937.
Segun la konstituco, lu elektesas dal populo por 7-yara periodo, e povas rielektesar unfoye por la sequanta periodo. L'oficala domicilo dil prezidanto esas la prezidantala palaco (Áras e Uachtaráin) en Dublin.
Yen la listo pri prezidanti di Republiko Irlando, de 1937 til nun.
Heilbronn
thumb|left|250px|Placo dil Merkato, en Heilbronn Heilbronn esas urbo en Badenia-Wurtemberg. Ol havis 118,122 habitanti en 2013. Lua tota surfaco esas 99,88 km².
Artur Ivens Ferraz
Artur Ivens Ferraz (1870 til 1933), militestro (generalo) esis chefministro di Portugal de 1929 til 1930.
José Mendes Cabeçadas
José Mendes Cabeçadas Júnior (1883 til 1965) militestro (admiralo) esis prezidanto di Portugal de 30 di mayo til 19 di junio 1926.
Mário Soares
Mário Alberto Nobre Lopes Soares (n. ye la 7ma di decembro 1924) advokato, historiisto, profesoro e politikistulo esis prezidanto di Portugal de 1986 til 1996. Ilu anke esis chefministro, de 1976 til 1978 e de 1983 til 1985.
Listo pri prezidanti di Islando
thumb|right|250px|Flago di la prezidanto di Islando. La prezidanto di Islando (Islandane: Forseti Islands) esas la chefo di stato di Islando. Segun la konstituco, lu elektesas dal populo por 4-yara periodo.
Yen la listo pri prezidanti di Islando pos la 17ma di junio 1944, kande la lando divenis republiko.
Johan Nygaardsvold
Johan Nygaardsvold (1879 til 1952) laboristo en ligno industrio e politikisto, esis chefministro de Norvegia de 1935 til 1945 (en exileso de 9 di aprilo 1940 til 31 di mayo 1945).
Trento
thumb|left|250px|Katedralo di Trento. Trento esas chef-urbo di Italiana regiono di Trentino-Supr Adijo/Suda Tirol. Ol havis 117,283 habitanti en 2015. Lua totala surfaco esas 157 km².
Mannheim
thumb|left|250px|Dalberghaus e monumento en homajo a [[Wolfgang Heribert Dalberg (direktisto di teatro).]] Mannheim esas urbo en Germaniana stato Badenia-Wurtemberg.
Klaipeda
thumb|left|250px|Anciena edifici en Klaipeda. Klaipėda esas urbo e portuo en Lituania. La Germana nomo di la urbo esis Memel. Til la jaro 1920 Klaipeda apartenis a Germana Imperio.
Mannheim
thumb|left|250px|Jesuitenkirche, kirko en Mannheim.
Liv Ullmann
Liv Johanne Ullmann (n. ye la 16ma di decembro 1938) esas Norvegiana cinem-aktoro.
José Vicente de Freitas
José Vicente de Freitas, militisto e politikisto n. 1869 til 1952, esis chefministro di Portugal de 1928 til 1929.
Thaksin Shinawatra
Thaksin Shinawatra, entraprezisto di movebla telekomuniko n. ye la 26ma di julio 1949, esis chefministro di Tailando de 2001 til 2006.
Bolzano
thumb|left|250px|L'urbo Bolzano. Bolzano esas urbo en Italiana regiono di Trentino-Supr Adijo/Suda Tirol. Ol havis 106,303 habitanti en 2015. Lua totala surfaco esas 52,34 km².
Francisco Cunha Leal
Francisco Pinto da Cunha Leal (1888 til 1970) injenioro e politikistulo, esis chefministro di Portugal de decembro 1921 til februaro 1922.
Bolzano
La Germana nomo di la urbo esas Bozen.
thumb|left|250px|Katedralo di Bolzano.
Catanzaro
thumb|left|250px|Ruini di abadeyo di Corazzo, cirkum Catanzaro. Catanzaro esas chef-urbo di Italiana regiono Kalabria. Ol havis 94,969 habitanti en 2005. Lua totala surfaco esas 102,3 km².
Vitorino Máximo de Carvalho Guimarães
Vitorino Máximo de Carvalho Guimarães (1876 til 1957) ekonomikisto e politikistulo, esis chefministro di Portugal de la 15ma di februaro til la 1ma di julio 1925.
Chuan Leekpai
Chuan Leekpai (n. 28 di julio 1938) advokato e politikistulo esis chefministro di Tailando 2 foyi: 1992 til 1995, e 1997 til 2001
Tun Abdul Razak
Tun Abdul Razak bin Haji Dato' Hussein (1922 til 1976) advokato e politikisto, esis chefa ministro di Malaizia de 1970 til lua morto, ye la 14ma di januaro 1976.
Lee Van Cleef
Lee Van Cleef (n. Clarence LeRoy Van Cleef, Jr. en 1925 til 1989) esis Usana cinem-aktoro. Ilua maxim konocata cinemo-rolo esis quale "la malo" en la "spaghetti western" filmo "La bono, la malo e la ledo" ye la yaro 1966.
José Domingues dos Santos
José Domingues dos Santos, politikistulo, yuristo, jurnalisto e docisto n. 1885 til 1958, esis chefministro di Portugal de 1924 til 1925.
Eugène Delacroix
thumb|left|250px|La Liberté guidant le peuple, piktita en 1830 Ferdinand Victor Eugène Delacroix (1798 til 1863) esis Franca piktisto, di stilo Romantika.
Morgan Fairchild
Morgan Fairchild (n. Patsy Ann McClenny ye la 3ma di februaro 1950) esas Usana cinem- e televizion-aktorino.
Uniono por la Linguo Internaciona Ido
Uniono por la Linguo Internaciona Ido (ULI), esas l'oficala organizuro dil Ido-movemento.
Membreso
Omna natural o yural persono, qua aprobas la linguo dil Uniono e helpas l' Uniono realigar lua skopi, povis divenar membro sive per direta adhero sive per mediaco di altra organizuro aprobita da Uniono. La membri de la nacionala Ido-asociuri ne esis automatale membri en l' ULI.
Skopo
'' L'Uniono por la Linguo Internaciona havas la skopo a unionar en komun agado omna personi, qui aprobas la linguo internaciona Ido, quale ol esas definita per la deklaro dil Delegitaro por Adopto di Linguo Helpanta Internaciona e quale ol rezultis e rezultos de la labori dil Komitato di ULI; b. adoptar, propagar e developar ta linguo segun omna posibla e praktikal moyeni. ''
Do la chefa funcioni di la ULI esas la propagado di la linguo, l'organizado di yarala konferi en qua Idisti kunvenas, e la publikado di la revuo Progreso, komencata en la yaro 1908 da Louis Couturat, unu dil fondinti dil movado.
Agadi
L'ULI facas la sequant agadi:
Historio
L'Uniono por la Linguo Internaciona fondesis ye la 31ma di julio 1910 kun skopo developar e propagar la helpolinguo internaciona Ido,.
Skopo
La §1 di la statuto di ULI definis la skopo di l'asociuro tale:
La Direktanta Komitato
La Direktanta Komitato administras l' Uniono e reprezentas ol oficale en omna aferi. La prezidero e la sekretario signatas en la nomo dil Uniono. La Komitato konsistas ek admaxime 15 membri. Ol elektesas omna 4 yari. La kandidati propozesas dal sekretario pos interkonkordo kun la cetera komitatani. La Komitato elektasas dal ensemblo dil Unionani.
La Linguala Komitato
La Linguala Komitato facas propozi a la Direktanta Komitato en linguala questioni. Exemple la Linguala Komitato propozis l' adopto ed oficaligo di nova vorti a la Direktanta Komitato.
Sideyo
Segun §2 di la statuto la sideyo di l' ULI esas l'urbo en olqua la sekretario di la Direktanta Komitato lojas.
Ignacy Mościcki
Ignacy Mościcki (1867 til 1946) kemiisto e politikistulo, esis prezidanto di Polonia de 1926 til 1939.
Uniono por la Linguo Internaciona Ido
Organi
L'Uniono por la Linguo Internaciona Ido havas la sequanta organi:
La nacionala reprezenteri
La landala reprezenteri nominesas dal Komitato pos interkonsento kun la rispektiva landala federuro. Li reprezentas oficale l' Uniono en lia landi.
Corneille Heymans
Corneille Jean François Heymans (1892 til 1968) esis Belga biologiisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziologio o medicino en 1938.
Willi Stoph
Willi Stoph, injenioro e politikistulo n. ye la 9ma di julio 1914 til la 13ma di aprilo 1999, esis dufoye prezidanto di la Konsilistaro di Ministri di Est-Germania (equivalanta a chefministro): de 1964 til 1973, e de 1976 til 1989. Il ank esis prezidanto di la lando de 1973 til 1976.
Cottbus
thumb|left|280px|Placo dil Merkato, en Cottbus. thumb|left|280px|Centro di Cottbus. Cottbus esas urbo en la stato Brandenburg, Germania. Segun statistiki dil yaro 2017 ol havis 101,036 habitanti. Lua tota surfaco esas 164,23 km². Ol distas 125 km este de Berlin.
Malgre ke nur mikra komunitato di Sorbi habitas la urbo, l'urbo judikesas kom politikala e kulturala centro dil Sorbi en la regiono Basa Lusacia.
Giovanni Goria
Giovanni Giuseppe Goria, politikistulo n. 1943 til 1994, esis chefministro di Italia de 1987 til 1988.
Diogo Freitas do Amaral
Diogo Pinto de Freitas do Amaral (n. 21 di julio 1941) profesoro di universitato, skriptisto e politikistulo, esis chefministro di Portugal de decembro 1980 til januaro 1981.
Listo pri prezidanti di Lituania
thumb|right|250px|Standardo di la prezidanto di Lituania. La prezidanto di Lituania esas la chefo di stato di Lituania. Segun la konstituco, lu elektesas dal populo por 5-yara periodo.
Sovietian okupeso (1940 til 1990)
En julio 1940 Sovietia okupis Lituania, qua divenis Sovietiana republiko til la 11ma di marto 1990, kande la lando itere deklaris nedependo.
Yen la listo di prezidanti pri Lituania depos 1918.
Listo pri prezidanti di Polonia
Prezidanti di Populala Konsilistaro (1944 til 1947)
thumb|110px|right|Flago di la Konsilantaro dil Populo (1944-1947).
Prezidanti di la Populala Republiko di Polonia (1947 til 1990)
thumb|right|110px|Flago di Populala Republiko di Polonia (1947 til 1990)
Prezidanti di la 3ma Republiko di Polonia (1990 til nun)
thumb|right|110px|Nuna flago di Polonia.
Vila Nova de Gaia
Multa personi qui laboras en Porto rezidas en Vila Nova de Gaia, nam la preci di habiteyi esas plu chipa. Tamen, l'urbo anke havas tradiciono industriala, nome produktado di ceramiko, texuro e konstrukturo.
Ol esas la maxim populoza urbo dil nordo di Portugal, e ligesas a Porto per ponti super fluvio Durio. Un ek la linei dil metropoliteno* di Porto ligas la du urbi. La depozeyi dil famoza vino porto jacas en Vila Nova de Gaia, e nun li esas granda atraktivi por turisti.
thumb|left|250px|Altaro del monakeyo di Grijó.
Matera
thumb|left|250px|Katedralo di Matera. Matera esas urbo en la regiono Basilikata, en sudala Italia.
Segun statistiki de 2017, ol havis 60,403 habitanti. Lua tota surfaco esas 387,4 km².
L'originala habiteyo jacas en du ravinegi tranchita da la rivero Gravina Ta areo, la Sassi di Matera, esas komplexo de kaverno-lojeyi tranchita aden l'anciena rivero-ravino, ofte citata kom "un ek la maxim anciena kontinue habitata urbi en la mondo."
Lua historiala quarteri Sasso Caveoso e Sasso Barisano deklaresis Mondala Patrimonio di la Homaro en 1993.
Dum la tarda 1800a yari, la kaverno-lojeyi di Matera konocesis pro nesolvebla povreso, mala higieno, magra laboro-standi, ed abundanta morbi. Vakuigita en 1952, la habitanti translojis a moderna domi, e le Sassi ("stoni" en la Italiana) esis abandonita til la 1980a yari.
Pro rinovigita viziono e koloko, la kaverno-lojeyi divenis historiala turisto-destino, kun hoteli, mikra muzei e restorerii, e florifanta arti-komuneso.
Kaunas
thumb|left|320px|Urbo Kaunas. Kaunas, olim konocita kom Kovno (lua nomo en Rusa linguo) esas la 2ma maxim populoza urbo di Lituania, jacanta apud fluvio Neman. Segun statistiki dil yaro 2018 ol havis 288,363 habitanti. Lua tota surfaco esas 157 km². La urbo duras esar importanta centro ekonomiala, akademiala e kulturala.
Kaunas divenis urbo en 1408. De 1843 til 1915 ol esis chef-urbo di la provinco (gubernija) Kovno (Kovno esas la nomo en la Rusa por Kaunas). Inter la du mondomiliti - de 1920 til 1939 - ol divenis provizora chef-urbo di nedependanta Lituania, kande Vilnius subisis siejo da Poloni. Dum ca epoko, konstruktesis multa edifici segun stili Romantika Lituaniana ed Art déco. Ca edifici judikesis kom la maxim bon exempleri pri Art déco Europana, e deklaresis Heredala Patrimonio Europana. En 2022, ensemble kun Esch-sur-Alzette en Luxemburgia, e Novi Sad en Serbia, ol selektesis kom "Europana chef-urbo di la Kulturo".
Referi
thumb|left|250px|Strado Vilnius, en la centro di Kaunas. thumb|left|250px|[[Botanika gardeno di Kaunas.]]
Trieste
thumb|left|280px|Panoramo pri Trieste thumb|left|280px|Portuo di Tieste, vidita de San Giusto. Comune di Trieste esas urbo en Friuli-Venezia Giulia, Italia, an la frontiero kun Slovenia. Segun statistiki por aprilo 2023, ol havis 1,968,168 habitanti. Lua tota surfaco esas 84 km².
Fondita da Romani dum la 2ma yarcento aK, ol kontrolesis da Bizancana imperio til 788, kande ol kaptesis dal Frankiani. Dum la 12ma yarcento ol divenis libera urbo e, pos diversa batalii kontre Veneziani en 1382 ol aceptis volontarie kontrolesar da dinastio Habsburg. Dum la 19ma yarcento ol esis la precipua portuo di Austrian imperio e pose di Austria-Hungaria til 1918, kande ol transferesis ad Italia.
Yerevan
Historio
La regiono apartenis al rejio Urartu dum la 9ma yarcento aK. En 782 aK, lora rejulo Argishti la 1ma imperis konstruktar la fortreso Erebuni. Yerevan developis pro sua importanta strategiala lokizo inter Europa ed India. Pos l'epoko di Alexandros la Magna e di la dekado di la dinastio Akemenid, lokala guverninti sucesis nedependeskar e fondis Rejio Armenia. Altra urbi, exemple l'anciena Armavir, prosperis, samatempe kam Erebumi dekadis. Rejio Armenia duris de 321 aK til 428, e dum lua maxima extenso ol okupis teritorii este de la nuna Turkia til la litoro di la nuna Siria. Tamen, en 387 lua teritorio dividesis inter Bizancana imperio e Persa dinastio Sassanid.
thumb|280px|left|Emirio Arminiya En 654, Arabi konquestis la regiono ed establisis emirio Arminiya, qua duris til 884. Dum la 9ma yarcento, la regiono dividesis en quar mikra rejii e princii.
Historio di Latvia
thumb|250px|Sovietiana tanko e kamiono en Rīga, 1940. Ye la 5ma di oktobro 1939, Sovietia koaktis Latvia aceptar pakto pri "mutuala sokurso" qua posibligis Sovietia pozar 25,000 til 30,000 soldati en Latviana teritorio. Pos simulachar incidenti en la frontiero, ye la 17ma di junio 1940 Sovietia anexis Latvia. Ye la 5ma di agosto sam yaro, Sovietia enkorpigis Latvia kom lua republiko, sub la nomo Republiko Socialista Sovietiana Latvia.
Homi komencis habitar la regiono di nuna Latvia cirkum 9,000 yari ante Kristo. Dum la Mezepoko la voyo inter Skandinavia e Bizancana imperio trairis la regiono, qua anke konocesis por la nomo Livonia. Latviana sucino ja konocesis centi di yari ante, da Romani e Greki.
thumb|250px|Flago di la Republiko Socialista Sovietiana Latvia. Kom rezulto di la milito, la habitantaro di Latvia diminutis per 300,000 til 500,000 personi. Lua substrukturo subisis severa domaji. Pos la milito, Sovietiani deportis cirkume 43.000 rurala proprieteri e Latviana nacionalisti vers Siberia. L'uzado di latviana linguo restriktesis, e koaktesis l'adopto di bilingueso.
En plebicito ye la 20ma di septembro 2003 kun 69% yes-voti Latviani aprobis l'eniro di la lando en l'Europana Uniono. Ye la 29ma di marto 2004 Latvia divenis membro di NATO, ed ye la 1ma di mayo sam yaro ol divenis membro di Europana Uniono. En 2008 pos kin-yara kresko, l'ekonomio di Latvia kontraktis 4.5% pro la forta financala krizo. Chomeso en 2009 superiris 18% de la laboro-povo. Pro to la TNP diminutis 18.8% ta yaro.
Pro mantenar bona substrukturo ed edukita specalisti malgre la perdaji dum la milito, Sovietia decidis mantenar moderna fabrikerii en Latvia, inkluzite la fabrikerio di mashini RAF, ed elektroteknikala fabrikerii. Tamen, ne pluse existis suficanta personi por konstruktar la nova fabrikerii. Do, Sovietia stimulis l'enmigro di personi de altra regioni.
Yerevan
Historio
En 1827 Rusia konquestis Yerevan, qua divenis parto di Rusa imperio til 1917. Dum la komenco dil 20ma yarcento l'urbo esis mikra, kun cirkume 30 mil habitanti. Kun la kurta nedependo di Armenia, ol divenis chef-urbo di la lando de 1918 til 1920. Kande Sovietiani okupis Armenia, ol divenis chef-urbo di la Republiko Socialista Sovietiana Armenia til 1991. Kun la nova nedependo, ol divenis chef-urbo di la nuna Armenia.
Historio di Latvia
250px|thumb|Rundale-palaco, de la duki di [[Livonia.]] Dum la 16ma yarcento Luteranismo expansis tra la regiono. En 1561 pos la milito di Livonia la regiono la regiono esis submisita a la Granda Dukio di Lituania, pose parto di Polonia-Lituania. Pos militi inter Polonia e Suedia (1600 til 1629) Suedia okupis Rīga ed altra teritorii en 1621. En 1629 nur la sudwestala parto de la dukio di Livonia restis sub la domeno di Polonia-Lituania, e katolikismo divenis la precipua religio en ta areo. Sueda dominaco duris til 1721.
Yerevan
left|thumb|250px|Erevan kun la [[Monto Ararat che la horizonto.]] Yerevan (Armeniane: Երևան) esas chef-urbo e la maxim populoza urbo di Armenia. Ol havis 1,107,800 habitanti en 2007. Lua tota surfaco esas 227 km². Habitita de cirkume 3300 yari aK e fondita kom urbo en 782 aK, ol esas un ek la maxim anciena urbi de la mondo durante habitata. Ol esas la chef-urbo di Armenia depos 1918, ed esas la 14ma chef-urbo de la historio di Armenia. La fortreso Erebuni judikesas kom la nasko-loko dil urbo.
Historio
thumb|left|280px|Historiala loko Shengavit, sude del urbo. La teritorio nun okupata da Yerevan komencis habitesar cirkume la duimo dil 4ma yarmilo aK La suda parto dil urbo, konocata kom Shengavit, ja habitesis de cirkume 3200 aK, dum l'epoko di tale nomizita "kulturo Kura–Araxes".
Geografio
La klimato dil urbo esas kontinentala di stepo, kun longa, varma e sika someri, e kurta ma nivoza vintri (BSk segun la klimatala klasifikuro da Köppen). La mezavalora temperaturo en agosto (somero) esas 26,1°C, dum ke la temperaturo en januaro (vintro) esas -3,6°C.
Historio di Latvia
En 1941 Nacional-Socialista Germania atakis Sovietia ed invadis Latvia ye la 10ma di julio ta yaro. Germani komencis mortigar judi e cigani, e konskriptis cirkume 200.000 Latviani kom soldati, di qui la duimo perisis. Kande la kontreatako Sovietiana komencis en 1944 li decidis koncentrar ataki en Ukraina e Bielorusia. Do, cirkume 200.000 Germana soldati restis en Kurlando til finar la milito, ye la 8ma di mayo 1945, kande lia komandinto, kolonelo Carl Hilpert, kapitulacis.
thumb|250px|Kastelo di Turaiga, konstruktita en 1214 proxim [[Sigulda.]] thumb|left|280px|Stato dil [[Ordeno di Germana Kavalieri en 1260.]] Dum la 13ma yarcento la regiono restis sub dominaco dil Ordeno di Germana Kavalieri. Li fondis Rīga la yaro 1201. Gradope ol divenis la maxim grand urbo de la sudo di Baltiko. En 1204 l'ordeno Livoniana Espad-Fratuli - od anke Kavalieri di Kristo - fondesis, por suportar l'episkopio di Rīga dum la konverto di pagani de Kuronia (pose Kurlando), Livonia, Semigalia e Latigalia. De 1237 til 1290 li konquestis komplete Kurlando, Livonia e Semigalia.
Dum la 13ma yarcento, establisesis ekleziala stato nomizita Terra Mariana o Livonia, sub Germana skriptistitato. Ol inkluzis teritorii di la nuna Latvia ed Estonia. En 1282 l'urbi Rīga, Cēsis, Limbaži, Koknese e Valmiera divenis membri de Hansa-uniono. Rīga establisis forta komercala relati kun altra regioni de Baltiko.