cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
"la homa skolopendro"
Segun Six, la koncepto venis de joko quan il facis kun amiki, pri punisar infanto-violacero per sutar ilua boko al anuso di “grosa kamionisto”. Altra fonto di inspiro esis l’experimenti medikala da naziisti dum la duesma Milito Mondala quale facita da Josef Mengele en la koncentreyo di Auschwitz. Dum aproximar kolokeri por financizar la projeto Six ne mencionis l'origino dil idei pro pavoro repugnar posibla susteneri: finanizeri ne deskovris la temo di la filmo til ke la filmo parkreesis.
423 aK
424 aK <--> 422 aK / 5ma yarcento aK
"la homa skolopendro"
Du epizodi esis skribit e rejisita da Six – Plen Epizodo e Final Epizodo. La tota trilogio esis kombinit en un filmo en 2016, titulizita Komplet Epizodo, quan Six deskriptis kom “filmo skolopendra” pro ke singla ‘epizodo’ duktis ad olua sucedajo dum ke il laboris samatempe pri separat aparta filmo.
Zaal Udumashvili
Zaal 'Zaliko' Udumashvili (n. ye la 27ma di februaro 1971) esas Gruziana jurnalisto e politikisto. Il esas membero di la partiso "Unionita Nacional Uniono". Ilu partoprenas la politiko di Gruzia depos 2017.
Renesanco
La Renesanco esis periodo en europana historio, de la 14ma til la 17ma yarcento, egardata kom la kulturala ponto inter la Mezepoko e moderna historio. eta|Portreto di yunino da [[Sandro Botticelli]] Ol komencis kom kulturala movemento en Italia dum la Tarda Mezepoko, e pose difuzesis a cetera Europa, signalinte la komenco di la Frua Moderna Epoko.
La intelektala bazo di la Renesanco esis sua propre-inventita versiono di humanismo, derivita de la rideskovro di klasika greka filozofio, quala ta di Protagoro, qua dicis ke "La homaro esas la mezuro di omna kozi."
Ica nova pensado manifestis en arto, arkitekturo, politiko, cienco e literaturo. Frua exempli esis la developo di perspektivo en oleo-piktado e la (nenova) savo facar betono. Malgre ke la invento di metala movebla tipo rapidigis la difuzo di idei de la tarda 15ma yarcento, la chanji di la Renesanco ne uniforme experiencesis trans Europa.
Kom kulturala movemento, la Renesanco inkluzis novigema florifo di Latina e nacionala literaturi, komencinta per la 14ma-yarcenta rinasko di lerno fondita sur klasika fonti, quon tatempani atribuis a Francesco Petrarca; la developo di lineara perspektivo ed altra tekniki por reprezentar plu naturala realeso en piktado; e gradopa ma omnaloka edukala reformi.
En politiko, la Renesanco kontributis a la developo dil kustumi e konvencioni di diplomaco, ed en cienco a plu multa dependo ye observo ed induktala rezono. Ultre la revolucioni dil Renesanco en multa intelektala entreprezi, e sociala e politkal renverso, ol forsan maxim bone konocesas pro sua artala developi, e la kontributi di polimati quala Leonardo da Vinci e Michelangelo, qui inspiris la termino "Renesanco-homo".
Noël Milarew Odingar
Noël Milarew Odingar, militisto n. 1932 til la 4ma di mayo 2007, esis chefo di stato di Chad dum du dii, de la 13ma di aprilo til la 15ma di aprilo 1975.
Renesanco
La Renesanco komencis en Firenze (videz Italiana renesanco) en la 14ma yarcento. Diversa teorii propozesis por explikar olua origini e traiti, enfokiganta diversa kauzi, inkluzanta la social e civitana partikularaji di Firenze tatempe: la politikal strukturo; la patroneso dil dominacanta familio, le Medici; e la migro di greka eruditi e texti ad Italia pos la Krulo di Konstantinoplo al Otoman-turki. Altra granda centri esis norda italiana urbo-stati quala Venezia, Genova, Milano, Bologna, e fine Roma dum la Renesanco-Papeso.
Noël Milarew Odingar
Il asumis la povo pos la stato-stroko qua revokis François Tombalbaye ye la 13ma di aprilo 1975.
Francesco Albani
Francesco Albani od Albano (n. ye la 17ma di agosto 1578 til la 4ma di oktobro 1660) esis Italiana piktisto.
Airbus A330
Airbus A330 esas aviono por pasajeri fabrikata dal kompanio Airbus SE. Ol povas transportar til 335 pasajeri en du klasi, o 70 tuni di kargajo.
Renesanco
La Renesanco havas longa e komplexa historiografio, ed esas multa debato inter historiisti reakte la 19ma-yarcenta gloriizo di la "Renesanco" ed individua kultur-heroi kom "Renesanco-homi", questionanta la utileso dil Renesanco kom termino e historiala distingo.
Ula observeri questionis ka la Renesanco esis kultural "avanco" de la Mezepoko, vicee vidanta ol kom periodo di pesimismo e nostalgio a klasika antiqueso, dum ke social ed ekonomial historiisti, aparte di la longue durée, vicee enfokigis la kontinueso inter la du epoki, qui interligesas, quale Panofsky observis, "per mil konekti".
La vorto Renesanco, literale "Rinasko" (Renaissance) en la franca, unesme aparis en la angla en le 1830. La vorto anke aparas en la verko di 1855 da Jules Michelet, "Histoire de France".
Loxley
Loxley povas signifikar:
422 aK
423 aK <--> 421 aK / 5ma yarcento aK
Eventi
Amphipolis-batalio
Keizo Obuchi
Keizo Obuchi, politikisto n. ye la 25ma di junio 1937 til la 14ma di mayo 2000 esis chefministro di Japonia de 1998 til 2000.
Richmond Hill, Georgia
Geografio
right|Loko di Richmond Hill, Georgia Richmond Hill jacas a.
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbo havas entote 26.4 km², equivalanta a 10.2 mi², di qui 26.3 km² (10.1 mi²) esas lando e 0.1 km² (0.1 mi², o 0.49% de la surfaco totala) esas aquo.
Historio
Richmond Hill divenis urbo ye 1962. La nuna urbestro esis Richard R. Davis, qua esabas urbestro de 1989.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 6,959 homi, 2,433 hemanari, e 1,883 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 265.0/km² (686.5/mi²). Esis 2,573 domi kun mezvalora denseso di 98.0/km² (253.8/mi²). Segun raso, esis 81.28% Blanki, 13.69% Negri od Afrik-Usani, 0.60% indijeni Amerikana, 1.42% Aziani, 0.04% Pacifik-insulani, 1.28% de altra rasi, e 1.68% de du o plura rasi, e 3.71% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 2,433 hemanari, di qui 51.0% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 58.7% esis mariajita e habitis kune; en 14.7% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 22.6% esis ne-familii. En 19.2% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 6.5% habitesis da ulu evante 65 yari o pluse qua vivis sole. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.83 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 3.24.
La procento di habitanti segun evo esis: 34.0% evante min kam 18 yari, 8.9% de 18 til 24 yari, 36.1% de 25 til 44 yari, 14.2% de 45 til 64 yari, e 6.8% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 29 yari. Por singla 100 mulieri esis 93.7 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 85.5 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $47,061, e la mezvalora revenuo per familio esis $54,457. La mezvalora revenuo por la viri esis $36,823 kontre $25,810 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $18,891. Vivis sub la povreso-lineo 10.3% de la habitantaro e 9.8% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 10.9% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 6.1% vivis sub la povreso-lineo.
José Américo de Almeida
José Américo de Almeida (1887 til 1980) esis Braziliana skriptisto, advokato, profesoro di universitato e folkloristo. Il esis membro di Brazilian Akademio pri Literaturo.
Gallatin, Missouri
Geografio
right|Loko di Gallatin, Missouri Gallatin jacas a.
Segun l'Usana Kontado-Ministerio, l'urbeto havas entote 7.3 km², equivalanta a 2.8 mi², di qui 7.3 km² (2.8 mi²) esas lando e 0.36% esas aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 1,789 homi, 771 hemanari, e 477 familii qui rezidis en l'urbeto. La denseso di habitantaro esis 246.7/km² (640.1/mi²). Esis 905 domi kun mezavalora denseso di 124.8/km² (323.8/mi²). Segun raso, esis 99.27% Blanki, 0.06% Negri od Afrik-Usani, 0.22% indijeni Amerikana, 0.00% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.06% de altra rasi, e 0.39% de du o plura rasi, e 0.39% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 771 hemanari, di qui 31.0% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 49.5% esis mariajita e habitis kune; en 9.9% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 38.1% esis ne-familii. En 35.5% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 20.2% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezavalora grandeso per hemanaro esis 2.25 personi e la mezavalora grandeso per familio esis 2.92 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 25.8% evante min kam 18 yari, 7.2% de 18 til 24 yari, 24.0% de 25 til 44 yari, 20.7% de 45 til 64 yari, e 22.3% evante 65 yari o pluse. La mezavalora evo esis 40 yari. Por singla 100 mulieri esis 83.3 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 76.5 viri.
La mezavalora revenuo per hemanaro en l'urbeto esis $29,234, e la mezavalora revenuo per familio esis $40,398. La mezavalora revenuo por la viri esis $26,974 kontre $18,929 por la mulieri. La revenuo per capita por l'urbeto esis $17,092. Vivis sub la povreso-lineo 14.3% de la habitantaro e 12.8% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 18.4% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 14.1% vivis sub la povreso-lineo.
Galt, Missouri
Galt esas urbeto en la komtio Grundy, Missouri, Usa. Segun la demografiala kontado di 2010, ol havis 253 habitanti.
Geografio
right|Loko di Galt, Missouri Galt jacas a.
Segun l'Usana Kontado-Ministerio, l'urbeto havas entote 0.8 km², equivalanta a 0.3 mi², di qui 0.8 km² (0.3 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 275 homi, 122 hemanari, e 71 familii qui rezidis en l'urbeto. La denseso di habitantaro esis 366.1/km² (957.3/mi²). Esis 149 domi kun mezavalora denseso di 198.4/km² (518.7/mi²). Segun raso, esis 98.55% Blanki, 0.00% Negri od Afrik-Usani, 0.36% indijeni Amerikana, 0.00% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.00% de altra rasi, e 1.09% de du o plura rasi, e 0.73% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 122 hemanari, di qui 31.1% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 43.4% esis mariajita e habitis kune; en 12.3% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 41.8% esis ne-familii. En 36.9% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 18.9% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezavalora grandeso per hemanaro esis 2.25 personi e la mezavalora grandeso per familio esis 2.93 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 27.3% evante min kam 18 yari, 9.5% de 18 til 24 yari, 25.8% de 25 til 44 yari, 21.1% de 45 til 64 yari, e 16.4% evante 65 yari o pluse. La mezavalora evo esis 38 yari. Por singla 100 mulieri esis 83.3 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 81.8 viri.
La mezavalora revenuo per hemanaro en l'urbeto esis $24,375, e la mezavalora revenuo per familio esis $26,667. La mezavalora revenuo por la viri esis $27,386 kontre $17,000 por la mulieri. La revenuo per capita por l'urbeto esis $10,493. Vivis sub la povreso-lineo 23.7% de la habitantaro e 18.9% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 37.0% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 15.4% vivis sub la povreso-lineo.
Bexley, Ohio
Bexley esas urbo en la komtio Franklin, Ohio, Usa. Ol divenis vilajo en 1908 ed esas preurbo di Columbus. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis cirkume 13,000 habitanti.
Geografio
right|Loko di Bexley, Ohio
Bexley, Ohio jacas a.
Segun l'Usana Kontado-Ministerio, l'urbo havas entote 6.3 km², equivalanta a 2.5 mi², di qui 6.3 km² (2.5 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 13,203 homi, 4,705 hemanari, e 3,387 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 2,080.7/km² (5,398.4/mi²). Esis 4,974 domi kun mezvalora denseso di 783.9/km² (2,033.8/mi²). Segun raso, esis 92.45% Blanki, 4.48% Negri od Afrik-Usani, 0.17% indijeni Amerikana, 0.99% Aziani, 0.05% Pacifik-insulani, 0.47% de altra rasi, e 1.39% de du o plura rasi, e 0.92% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 4,705 hemanari, di qui 40.9% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 59.9% esis mariajita e habitis kune; en 9.4% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 28.0% esis ne-familii. En 23.7% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 10.0% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.59 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 3.09 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 27.3% evante min kam 18 yari, 12.5% de 18 til 24 yari, 24.4% de 25 til 44 yari, 24.9% de 45 til 64 yari, e 10.8% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 36 yari. Por singla 100 mulieri esis 88.6 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 83.6 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $70,200, e la mezvalora revenuo per familio esis $83,363. La mezvalora revenuo por la viri esis $56,573 kontre $39,851 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $37,375. Vivis sub la povreso-lineo 4.6% de la habitantaro e 3.1% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 2.7% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 6.5% vivis sub la povreso-lineo.
Hitoshi Ashida
Hitoshi Ashida (n. ye la 15ma di novembro 1887 til la 20ma di junio 1959) esis chefministro di Japonia de marto til oktobro 1948.
Charles Hopkinson
Charles Sydney Hopkinson (n. ye la 27ma di julio 1869 til la 16ma di oktobro 1962) esis Usana piktisto.
424 aK
425 aK <--> 423 aK / 5ma yarcento aK
Saransk
thumb|250px|left|Katedralo di Santa Fyodor Ushakov, en Saransk. Saransk esas urbo en Rusia. Segun la demografiala kontado di 2010, ol havis 297,415 habitanti. Lua tota surfaco esas 383 km². Ol esas la chef-urbo e financala centro di la Republiko Mordovia. Ol gastigis kelka partii de la Mondala Kupo di Futbalo 2018.
Gyokuro
Kelka tempo ante la rekolto, la te-planti esas kovrita per kurteni por produktar kelka ombro. Pro to la rapideso di kresko dil te-folii plulentigeskas, kafeino augmentas e la folii divenas poke plu obskura kam ta dil maxim multa verda tei. Gyokuro esas konsiderata kom la maxim alta klaso di teo disponebla en Japonia ed ol esas sat chera e ne tre facile disponebla. La majoritato di ca premiala teo esas kultivata en Uji (Japonia).
Pro sua subtileso Gyokuro infuzesas ye basa temperaturo di cirkume 60°C dum 60 sekundi.
Matcha (抹茶、まっちゃ）, qua esas uzata en la Japoniana te-ceremonio (chanoyu), esas produktata per muelar Gyokuro aden tre delikata pulvero. Pose ol esas mixita kun aquo per quirlilo.
Alice Morris Sturges
Alice Morris Sturges (1911 til 1986): El esis la filiino dil ambasadisto Usan a Bruxelles de 1933 a 1937, Dave Hennen Morris (1872 - 1944), e Alice Vanderbilt Morris (1874 - 1950), qua fondis IALA e developis interlingua. Alice Morris Sturges intereasbesas tre a la labori dil IALA. Pos la dissolvo di ca asociitaro, kun Alexander Gode e Henry Fischbach el fondis la Interlingua Institute di New York, dil qua el esis viceprezidanto.
Memorigilo en Currero n° 86/1986.
425 aK
426 aK <--> 424 aK / 5ma yarcento aK
Paolo Lusana
Paolo Lusana esis italiana idisto e membro dil Ido-Akademio. Il semble habitis l'urbo Biella en la nordala regiono Piemont.
En 1912 il publikigis la verko Nuova grammatica completa della lingua internazionale “Ido”.
426 aK
427 aK <--> 425 aK / 5ma yarcento aK
Blue Ash, Ohio
Blue Ash esas urbo en la komtio Hamilton, Ohio, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 12,513 habitanti.
Geografio
right|Loko di Blue Ash, Ohio Blue Ash jacas a.
Segun l'Usana Kontado-Ministerio, l'urbo havas entote 19.9 km², equivalanta a 7.7 mi², di qui 19.8 km² (7.7 mi²) esas lando e 0.13% esas aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 12,513 homi, 4,990 hemanari, e 3,468 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 630.7/km² (1,634.6/mi²). Esis 5,251 domi kun mezvalora denseso di 264.7/km² (686.0/mi²). Segun raso, esis 87.09% Blanki, 5.01% Negri od Afrik-Usani, 0.25% indijeni Amerikana, 6.39% Aziani, 0.02% Pacifik-insulani, 0.29% de altra rasi, e 0.96% de du o plura rasi, e 0.97% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 4,990 hemanari, di qui 32.7% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 57.2% esis mariajita e habitis kune; en 9.4% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 30.5% esis ne-familii. En 25.3% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 8.4% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.48 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 3.01 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 25.4% evante min kam 18 yari, 6.4% de 18 til 24 yari, 27.8% de 25 til 44 yari, 26.1% de 45 til 64 yari, e 14.2% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 39 yari. Por singla 100 mulieri esis 93.7 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 91.0 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $61,591, e la mezvalora revenuo per familio esis $69,494. La mezvalora revenuo por la viri esis $52,743 kontre $35,060 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $33,801. Vivis sub la povreso-lineo 4.7% de la habitantaro e 3.8% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 6.8% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 2.9% vivis sub la povreso-lineo.
Gado
right|200px|atlantika moruo Gado esas familio di marala fishi, inkluzata en ordero gadiformi. Ol kontenas moruo, eglefino, merlano e karbonario.
Milito pri nedependo Greka
La milito pri nedependo Greka, o Greka Revoluciono (Greke: Ελληνική Επανάσταση, Elliniki Epanastasi; dum la 19ma yarcento, Greki nomizis ol simple Αγώνας, Agonas, "Lukto";  Turke: يونان عصياني Yunan İsyanı, "revolto Greka"), esis milito eventinta de 1821 til 1830 en qua Greka revolucioneri luktis kontre Otomana dominaco. Greki pose recevis suporto de diversa Europana povi, exemple Rusa imperio, Rejio Francia ed Unionita Rejio. Samatempe, Turki recevis suporti de vasala teritorii en la nordo di Afrika, nome Egiptia. La milito efektigis la formaco di moderna Grekia. En tota mondo, Greki festas la revoluciono ye la 25ma di marto, kom lua nedependo-dio.
Grekia subisis Otomana dominaco de ante la dominaco di Konstantinoplo, dum la 15ma yarcento. Dum la sequanta yarcenti, eventis sporadika, tamen sensucesa, revolti en Grekia kontre Otomana dominaco. En 1814, fondesis sekreta organizuro nomizita Filikí Etería (Socio di Amiki) kun skopo liberigar Grekia, stimulita pro revolucional idei lor existanta en Europa. La Filikí Etería projetis komencar revolti en Peloponeso, en Danubiana princii, ed ank en Konstantinoplo. La revolto projetesis komencar ye la 25ma di marto 1821 segun Juliala kalendario, t.e. religiala dio di Anunco-festo por kristani ortodoxa. Tamen, la projeti da Filikí Etería deskovresis dal Otomani, pro to la revolto anticipesis, e fakte komencis ye la 21ma di februaro 1821 segun Juliala kalendario (6ma di marto segun Gregoriala kalendario) che Danubiana princii. Tamen ol rapide sufokesis dal Otomani. L'eventi norde stimulis Greki qui habitis Peloponeso (Morea) revoltar, ed ye la 17ma di marto 1821, la milito deklaresis. En septembro 1821, Greki komandita da Theodoros Kolokotronis kaptis Tripolitsa. Revolti komencis en Kreta, Macedonia e centrala Grekia, tamen Otomani sucesis represar li. Samatempe, improvizita floti Greka sucesis vinkar Otoman mar-armeo, che Egea maro, ed impedis l'arivo di rinforci Otomana per maro.
Balde aparis rivaleso inter partisi Greka, e sequanta interna militi komencis. Otomana sultano pregis relpo de lua vasalo Mehmet Ali di Egiptia, qui sendis lua ilua filiulo Ibrahim Pasha a Grekia kun armeo, por represar la revolti, kambie teritoriala anexi. Ibrahim desembarkis che Peloponeso en februaro 1825, e kaptis multa teritorii ante finir la yaro. Pos 1-yara siejo, urbo Mesolongi kaptesis en aprilo 1826. Malgre la falio dil invado en Mani, Athina anke falis, e la revoluciono semblis vinkita.
Camomente, tri povi Europana, Rusia, Unionita Rejio e Francia, decidis intervenar, e sendis lia mar-armei a Grekia en 1827. Pos deskovrir ke Otomana-Egiptiana floto atakus l’insulo Hidra, Europana federiti interceptis la mar-armeo Otomana che Navarino. Pose 1-semana kombato, la batalio di Navarino rezultis la destrukto di Otoman-Egiptiana floto, e modifikis la milito, qua divenis favorebla a revolucioneri. En 1828, Egiptian armeo retretis pro preso da Franca trupi. Garnizoni Otomana che Peloponeso kapitulacis a Greka revolucioneri, qui avancis por okupar la centro di Grekia. Rusia invadis Otoman imperio e koaktis ol aceptar Greka nedependo, segun kontrato di Adrianopolis, signatita en 1829. Pos 9-yara milito, Grekia fine agnoskesis kom nedependanta stato, sub la Protokolo di London, signatita en februaro 1830. Posa negocii, eventinta en 1832 rezultis la Konfero di London en 1832 e la Kontrato di Konstantinoplo ye la sam yaro. Ambe definis la frontieri di la nova stato, ed establisis princo Otto de Bavaria kom unesma rejulo di Grekia.
Riverdale, Georgia
Riverdale esas urbo en la komtio Clayton, Georgia, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 12,478 habitanti.
Geografio
right|Loko di Riverdale, Georgia Riverdale jacas a.
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbo havas entote 11.1 km², equivalanta a 4.3 mi², di qui 11.0 km² (4.3 mi²) esas lando e 0.23% esas aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 12,478 homi, 4,389 hemanari, e 3,107 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 1,130.9/km² (2,926.3/mi²). Esis 4,590 domi kun mezvalora denseso di 416.0/km² (1,076.4/mi²). Segun raso, esis 20.09% Blanki, 67.42% Negri od Afrik-Usani, 0.30% indijeni Amerikana, 7.73% Aziani, 0.08% Pacifik-insulani, 2.28% de altra rasi, e 2.10% de du o plura rasi, e 4.81% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 4,389 hemanari, di qui 44.6% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 39.3% esis mariajita e habitis kune; en 25.2% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 29.2% esis ne-familii. En 24.0% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 3.3% habitesis da ulu evante 65 yari o pluse qua vivis sole. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.80 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 3.32 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 32.5% evante min kam 18 yari, 9.3% de 18 til 24 yari, 36.1% de 25 til 44 yari, 16.4% de 45 til 64 yari, e 5.8% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 30 yari. Por singla 100 mulieri esis 87.4 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 80.6 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $39,530, e la mezvalora revenuo per familio esis $42,323. La mezvalora revenuo por la viri esis $30,802 kontre $26,102 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $15,377. Vivis sub la povreso-lineo 12.5% de la habitantaro e 10.6% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 14.0% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 18.8% vivis sub la povreso-lineo.
428 aK
429 aK <--> 427 aK / 5ma yarcento aK
Vlorë
Vlorë esas urbo en Albania. Segun statistiki de 2011, ol havis 104,827 habitanti. Lua tota surfaco esas 647,94 km².
Konstantin Yuryevich Habenski
Konstantin Yuryevich Habenski (ye la 11ma di januaro 1972), esis Rusa cinem- e teatr-aktoro.
Krasnoye (Medvenka)
Krasnoye esas domaro (ruse hutor) en provinco Kursk, distrikto Medvenka, komono Kitayevka, Rusia. Segun statistiki dil yaro 2010, ol havis 7 habitanti. Ol distas 13,5 kilometri sud-weste de Medvenka e 28 kilometri sud-weste de Kursk.
Merlano
Merlano (Merlangius merlangus) esas beja kun brilanta flanki marala fisho di familio gado qua kreskas e riproduktas rapide proxim litoro kun herba til profundeso 200 m.
Lua maxilo esas plu longa. Ol mezuras 35 cm por 350 g. Havas nigra makulo on ventrala flosi.
Til 20ma yarcento merlano esas nutriva por povri ma kun la rareso di altra speci divenas plu generale.
Moruo
Moruo esas marala fisho di familio gadiformi
Ryan Lochte
Ryan Steven Lochte (n. en 1984) esas Usana natisto. Til nun, il ganis 4 ora medalii dum Olimpiala Ludi: 1 du en Athina, du dum l'Olimpiala Ludi en Beijing, 2008, ed 1 en London.
Ye Shiwen
Ye Shiwen (n. en 1996) esas Chiniana natistino qua ganis ora medalio en l'Olimpiala Ludi en London, 2012 por 400-metra natado mixita por mulieri.
Metaforo
Metaforo esas stilo-figuro per qua la naturala signifiko chanjabas en altra qua korespondas ad sub-komprenita komparo: « La desmunta maro sukusas furioze la nigra colini. »
Rimini
thumb|left|320px|[[San-Marino vidita de la kolini di Rimini.]] Rimini esas urbo en la regiono Emilia-Romagna, Italia. Segun statistiki dil yaro 2021, ol havis 148,688 habitanti. Lua tota surfaco esas 135,79 km². Ol fondesis dal Romani en 268 aK.
Carlos Arias Navarro
Carlos Arias Navarro, advokato e politikisto n. ye la 11ma di decembro 1908 til la 27ma di novembro 1989, esis chefministro di Hispania de 1973 til 1976.
Roberta, Georgia
Geografio
right|Loko di Roberta, Georgia Roberta jacas a.
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbo havas entote 3.9 km², equivalanta a 1.5 mi², di qui 3.8 km² (1.5 mi²) esas lando e 0.1 km² (0.04 mi², o 1.33% de la surfaco totala) esas aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 808 homi, 304 hemanari, e 200 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 210.8/km² (544.3/mi²). Esis 330 domi kun mezvalora denseso di 86.1/km² (222.3/mi²). Segun raso, esis 48.76% Blanki, 48.27% Negri od Afrik-Usani, 0.12% indijeni Amerikana, 0.74% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.50% de altra rasi, e 1.61% de du o plura rasi, e 0.62% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 304 hemanari, di qui 32.6% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 33.9% esis mariajita e habitis kune; en 29.9% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 34.2% esis ne-familii. En 31.6% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 16.4% habitesis da ulu evante 65 yari o pluse qua vivis sole. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.36 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 2.96 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 26.9% evante min kam 18 yari, 6.9% de 18 til 24 yari, 22.5% de 25 til 44 yari, 22.5% de 45 til 64 yari, e 21.2% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 40 yari. Por singla 100 mulieri esis 76.0 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 66.9 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $25,625, e la mezvalora revenuo per familio esis $33,125. La mezvalora revenuo por la viri esis $32,125 kontre $18,625 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $14,536. Vivis sub la povreso-lineo 29.1% de la habitantaro e 25.1% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 39.6% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 32.6% vivis sub la povreso-lineo.
Rochelle, Georgia
Rochelle esas urbo en la komtio Wilcox, Georgia, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 1,415 habitanti.
Geografio
right|Loko di Rochelle, Georgia Rochelle jacas a.
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbo havas entote 4.9 km², equivalanta a 1.9 mi², di qui 4.9 km² (1.9 mi²) esas lando e nulo esas aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 1,415 homi, 552 hemanari, e 379 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 290.6/km² (754.3/mi²). Esis 642 domi kun mezvalora denseso di 131.8/km² (342.3/mi²). Segun raso, esis 46.08% Blanki, 52.79% Negri od Afrik-Usani, 0.35% indijeni Amerikana, 0.00% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.35% de altra rasi, e 0.42% de du o plura rasi, e 1.84% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 552 hemanari, di qui 31.0% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 42.0% esis mariajita e habitis kune; en 23.2% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 31.3% esis ne-familii. En 28.8% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 12.5% habitesis da ulu evante 65 yari o pluse qua vivis sole. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.56 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 3.14 personi.
430 aK
431 aK <--> 429 aK / 5ma yarcento aK
Rochelle, Georgia
Demografio
La procento di habitanti segun evo esis: 29.2% evante min kam 18 yari, 8.8% de 18 til 24 yari, 24.5% de 25 til 44 yari, 23.7% de 45 til 64 yari, e 13.9% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 36 yari. Por singla 100 mulieri esis 83.8 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 77.7 viri.
431 aK
432 aK <--> 430 aK / 5ma yarcento aK
Vintro-milito
Tale nomizita vintro-milito (Finlandane: talvisota; Ruse: Зимняя война; Suede: vinterkriget) komencis kande Sovietia atakis Finlando ye la 30ma di novembro 1939, tri monati pos komencar la Duesma mondomilito. Konseque, Sovietia ekpulsesis de la Ligo di la nacioni ye la 14ma di decembro sam yaro, akuzita pri komencar atako-milito.
Pos 15-monata provizora paco, en junio 1941 Naziista Germania komencis tale nomizita Operaco Barbarossa, e samatempe komencis tale nomizita Prolongo-milito inter Finlando e Sovietia.
Karbonario
right|200px
Karbonario esas marala fisho, proxim 3 kg, di familio gado
Du precipua speci:
Aragon
Aragon esas Hispana autonoma regiono. Lua chef-urbo esas Zaragoza.
Bazala fakti pri Aragon.
Historio
thumb|230px|left|L'imperio di Aragon en [[1443.]] La rejio Aragon formacesis en 1035. Ramiro la 1ma esis lua unesma rejulo. La nova rejio kreskis rapide, e konquestis teritorii sude. Huesca kaptesis en 1096 e Zaragoza en 1118.
Georg Simmel
Georg Simmel (n. ye la 1ma di marto 1858 til la 26ma di septembro 1918) esis Germana filozofo e sociologo. Il esis influinto en sociologio, ed influesis da Immanuel Kant kande ilu questionis: Quo esas socio?
Aragon
Historio
En 1137 rejino Petronila de Aragon mariajis kun Ramon Berenguer la 4ma, komto de Barcelona. Lua filiulo, Alfonso la 2ma di Aragon heredis la du teritorii, e kreis la Krono di Aragon, qua duris til 1469 kande ol abolisesis, pos la mariajo inter Fernando la 2ma di Aragon e Isabel la 1ma di Kastilia, por formacar Hispania, quankam la titulo "rejo di Aragon" duris uzesir til 1714.
Aragon duris havar separita legaro til 1707, kande Felipe la 5ma invadis Aragon, e pos centraligis povo en Madrid e imperis l'uzo di Kastiliana linguo.
433 aK
434 aK <--> 432 aK / 5ma yarcento aK
Aplastado per elefanto
thumb|200px|Ulatempe elefanti desmembrigis komdemnanti, quale en ica imajo kreita en [[1681, publikigita en An Historical Relation of the Island Ceylon da Robert Knox.]] Aplastado per elefanto esis metodo por exekutar en suda e sudesta Azia, specale India, dum plu kam 4,000 yari. La Romani e Carthaginiani anke uzis ica metodo ulatempe, ed ol esas mencionita da Josephus ed aparas en 3 Maccabees en la rakonto pri la Egiptiani.
Dum multa yar-centi elefanti uzesis da militisti, e ti qui desertis la armeo ed altra kriminali ofte mortis sub la pedo di elefanti.
Dum explorado en India ye 1868, S-ro. Louis Rousselet deskriptis l'exekutado di kriminero per elefanto. La homo kondamnita devis pozar sua kapo sur bloko, ed tenata da altri lu aplastesis da la pedo di elefanto. La imajo aparis en "Le Tour du Monde", libro populara en Francia.
Multa raja-i havis sua propra elefanto por exekutar per aplastado. Ta mortigi ofte montresis ad altri por evitar ke li revoltez. La pezo di ta elefanti ofte esis plu kam non toni.
La lasta exekutado per elefanto eventis en India cirkum 1948.
Aragon
Demografio
La maxim granda urbo esas la chef-urbo, Zaragoza. Altra importanta urbi esas Huesca e Teruel.
Püreviyn Dagvasüren
Püreviyn Dagvasüren (n. ye la 13ma di junio 1943 til 19ma di septembro 2014) esas Mongoliana konkurencanto pri judoo, olimpiala partoprenisto en kategorio maxim pezoza dum Olimpiala Ludi en München (1972), ube batalis nur unfoye (perdis kontre Marokano Tijini Ben Kassou).
Punjab
thumb|280px|Topografiala mapo di Punjab, montranta lua precipua urbi. Punjab esas geopolitikala, kulturala e historiala regiono en sudal Azia, precize en la norda parto dil Indiana subkontinento, inkluzanta arei del esto di Pakistan e nordo di India. L'exakta limiti de ca regiono ne esas klara, ed ol habitesas da cirkume 290 milion personi.
Emily Kusche
Emily Kusche (n. ye 15 di februaro 2002 en Berlin) esas Germana cinem-aktorino.
Elu divenis konocata per sua rolo kom Josefine Brendt en la Germana cinemo-filmo Steig. Nicht. Aus!.
Bolivar, Ohio
Bolivar esas urbeto en la komtio Tuscarawas, Ohio, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 894 habitanti.
Michael Talbot Wilson
Michael Talbot Wilson esas australiana idisto. Ilu esis aktiva dum la yari 2000a en Ido-forumi che YahooGroups quala Idolisto exemple. Dum la yari 2020a il esis ankore aktiva en la Ido-grupi che Facebook.
Bolivar, Ohio
Demografio
La procento di habitanti segun evo esis: 23.9% evante min kam 18 yari, 6.9% de 18 til 24 yari, 26.7% de 25 til 44 yari, 26.1% de 45 til 64 yari, e 16.3% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 40 yari. Por singla 100 mulieri esis 94.8 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 89.9 viri.
La mezvalora revenuo por hemanaro esis $38,971, e la mezvalora revenuo per familio esis $46,250. La mezvalora revenuo por la viri esis $39,904 kontre $19,844 por la mulieri. La revenuo per capita por la vilajo esis $17,651. Vivis sub la povreso-lineo 3.9% de la habitantaro e 1.5% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 0.0% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 10.4% vivis sub la povreso-lineo.
Brecksville, Ohio
Brecksville esas urbo en la komtio Cuyahoga, Ohio, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 13,382 habitanti.
Geografio
right|Loko di Brecksville, Ohio Brecksville jacas a.
Segun l'Usana Kontado-Ministerio, l'urbo havas entote 50.8 km², equivalanta a 19.6 mi², di qui 50.8 km² (19.6 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 13,382 homi, 5,033 hemanari, e 3,754 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 263.5/km² (682.4/mi²). Esis 5,206 domi kun mezvalora denseso di 102.5/km² (265.5/mi²). Segun raso, esis 94.87% Blanki, 1.91% Negri od Afrik-Usani, 0.03% indijeni Amerikana, 2.56% Aziani, 0.01% Pacifik-insulani, 0.10% de altra rasi, e 0.53% de du o plura rasi, e 1.02% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 5,033 hemanari, di qui 32.4% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 66.2% esis mariajita e habitis kune; en 6.2% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 25.4% esis ne-familii. En 22.6% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 10.1% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.55 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 3.02 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 23.9% evante min kam 18 yari, 4.3% de 18 til 24 yari, 23.8% de 25 til 44 yari, 30.0% de 45 til 64 yari, e 18.1% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 44 yari. Por singla 100 mulieri esis 99.5 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 98.0 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $76,159, e la mezvalora revenuo per familio esis $86,848. La mezvalora revenuo por la viri esis $65,382 kontre $39,912 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $37,838. Vivis sub la povreso-lineo 2.5% de la habitantaro e 1.8% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 2.8% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 4.6% vivis sub la povreso-lineo.
Matti Kassi
Matti Kassi esas finlandana idisto qua esis aktiva dum la 2000a yari en la forumo Idolisto che YahooGroups.
Felicjan Sławoj Składkowski
Felicjan Sławoj Składkowski (n. ye la 9ma di junio 1885 til la 31ma di agosto 1962) esis chefministro di Polonia de 1936 til 1939.
Gasconade, Missouri
Gasconade esas urbeto en la komtio Gasconade, Missouri, Usa. Segun la demografiala kontado di 2010, ol havis 223 habitanti.
Tijini Ben Kassou
Tijini Ben Kassou (n. ye la 2ma di decembro 1950) esas Marokanana konkurencanto pri judoo, olimpiala partoprenisto en kategorio maxim pezoza dum Olimpiala Ludi en München (1972), ube inter altri venkis kontre Mongoliano Püreviyn Dagvasüren (7ma plaso).
Gasconade, Missouri
Geografio
right|Loko di Gasconade, Missouri Gasconade jacas a.
Segun l'Usana Kontado-Ministerio, l'urbeto havas entote 0.5 km², equivalanta a 0.2 mi², di qui 0.5 km² (0.2 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 267 homi, 105 hemanari, e 72 familii qui rezidis en l'urbeto. La denseso di habitantaro esis 490.9/km² (1,280.5/mi²). Esis 141 domi kun mezavalora denseso di 259.2/km² (676.2/mi²). Segun raso, esis 96.63% Blanki, 0.00% Negri od Afrik-Usani, 0.75% indijeni Amerikana, 1.12% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.00% de altra rasi, e 1.50% de du o plura rasi, e 0.00% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 105 hemanari, di qui 23.8% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 47.6% esis mariajita e habitis kune; en 16.2% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 31.4% esis ne-familii. En 28.6% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 17.1% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezavalora grandeso per hemanaro esis 2.54 personi e la mezavalora grandeso per familio esis 3.04 personi.
La mezavalora revenuo per hemanaro en l'urbeto esis $27,404, e la mezavalora revenuo per familio esis $27,917. La mezavalora revenuo por la viri esis $22,045 kontre $18,594 por la mulieri. La revenuo per capita por l'urbeto esis $13,131. Vivis sub la povreso-lineo 25.4% de la habitantaro e 19.7% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 40.5% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 13.7% vivis sub la povreso-lineo.
Busko
Busko esas lamo flexebla ek bartomaterio, stalo, e c., qua, per aplikeso muldoza a la kurveso di la pektoro, mantenas rigide la parto avana di korsajo, di jupokorpo
Antonio Padilla
Antonio Padilla esas hispana idisto qua esis aktiva dum la 2000a yari en la forumo Idolisto e che la retosituo novajeti.tk. Tatempe il habitis la chefurbo Madrid.
Listo pri chefministri di Centrafrika
thumb|200px|Blazono di Centrafrika. La chefministro esas la chefo di guvernerio di Centrafrika. Yen la listo pri chefministri di Centrafrika de 1957 til nun.
Garden City, Missouri
Garden City esas urbo en la komtio Cass, Missouri, Usa. Segun la demografiala kontado di 2010, ol havis 1,642 habitanti.
Geografio
Segun l'Usana Kontado-Ministerio, l'urbo havas entote 4.5 km², equivalanta a 1.7 mi², di qui 4.5 km² (1.7 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 1 500 homi, 595 hemanari, e 399 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 334.8/km² (869.0/mi²). Esis 630 domi kun mezvalora denseso di 140.6/km² (365.0/mi²). Segun raso, esis 97.73% Blanki, 0.20% Negri od Afrik-Usani, 0.47% indijeni Amerikana, 0.00% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.33% de altra rasi, e 1.27% de du o plura rasi, e 1.47% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 595 hemanari, di qui 35.5% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 53.3% esis mariajita e habitis kune; en 10.3% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 32.8% esis ne-familii. En 27.7% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 13.4% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.52 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 3.11 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 29.1% evante min kam 18 yari, 10.1% de 18 til 24 yari, 30.3% de 25 til 44 yari, 18.5% de 45 til 64 yari, e 11.9% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 32 yari. Por singla 100 mulieri esis 93.1 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 86.8 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $37,461, e la mezvalora revenuo per familio esis $43,125. La mezvalora revenuo por la viri esis $31,848 kontre $20,486 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $19,695. Vivis sub la povreso-lineo 8.0% de la habitantaro e 7.7% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 7.7% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 7.1% vivis sub la povreso-lineo.
Hamid Karzai
Hamid Karzai, politikisto n. ye la 24ma di decembro 1957, esis prezidanto di Afganistan de 2001 til 2014.
Dum ilua guvernisteso, ilu permisis Usana trupi agar libere en Afganistan, por chasar rebeli. Altralatere, denunci pri drogo-komecado kontre lua fratulo Ahmed Wali Karzai nocis lua imajo kom chefo di stato.
Fernando Zangoni
Fernando Zangoni esas italiana idisto qua tradukis o modernigis diversa Ido-verki.
Raimundo Fernández Villaverde
Raimundo Fernandez Villaverde y García del Rivero (n. ye la 20ma di januaro 1848 til la 15 di julio 1905) esis chefministro di Hispania du foyi, en 1903 ed en 1905.
Euklidana spaco
Euklidana spaco definesas kom vektorala spaco od afina normizita di fina dimensiono e do la normo heredesis de skalara produkturo. Kustumale la spaco pensesas quale la spaco ube ni vivas, ne fizikala spaco, quale Euklidana spaco di dimensiono 3.
Remarko sur la historio di koncepto
La nuna defino esas plu generala ed ol emfazas similesi inter Euklidana spaci di diferanta dimensioni e, 1 - rekti, 2 - plani od nefinita spaci en du perpendikla direcioni, 3 - nefinita spaci en tri direcioni reciproke perpendikla, 4 - nefinita spaci en quar perpendikla direcioni, e, tale konseque.
La spaci di dimensiono supera od egala quar esas desfacile konceptenda, ma ol povas esar tre bone konocata. Kom regulo, nulo impedas konocar anke bona ke la spaci plu ordinara, ecepte on ne povas donar kompleta vidala reprezento. On povas kande mem donar partala reprezenturi. Simile ad la lonchi di sociso (tri dimensiona volumino) esas ideale (se ol esis nefinite dina) di figuri a du dimensioni, la lonchi di spaco di dimensiono n es spaci di dimensioni n-1.
Euklidana spaco e tempo-spaco
Oportas ne konfundar Euklidana spaco di dimensiono 4 kun la tempo-spaco, qua havas dimensiono 4 segun l'ordinara teorio, ma qua ne esas Euklidana spaco. La “disto-quadrato” tempala-spaco (x2 + y2 + z2 - t2) ne esas sempre pozitiva e do ne esas definita per skalara produkturo.
Per la specala teorio di relativeso, la spaco esas Euklidana spaco di dimensiono 3. To volas dicar ke se on prenas instantala loncho di tempala-spaco (l'ensemblo di omna punti tempala-spaco, o eventi, simultana relatante a refero), on obtenas Euklidana spaco di dimensiono 3. La skalara produkturo povas ye esar definita de l'ensemblo di posibla pozicioni di rigida corpi en provizinta la refero di ortonormala* repero. Videz Einstein, la relativeso, sube.
L'euklidan adiro di la spaco-cienco
Euklid asemblesis en sua libro "L'Elementi" omna geometriala konoci de sua epoko sub formo di axiomatika teorio. Tota afirmi esis sive teorii, sive propozicioni, sive axiomi quin Euklid asemblis en defini, postulati, e komuna nocioni. La klasika koncepto pri rispektiva roli di axiomi, di teori e di defini (Pascal, la geometrio-spirito et l'arto di persuadar) ne esis ta di Euklid. La laboro di Euklid skribesis en polemikala kontexto. La defini destinesas a fixar la senco di fundamentala nocioni. La komuna nocioni esas di veri poka o nediskutebla. Altralatere la kin postulati havas plu la karaktero di postuli quin ulu povas aceptar, o ne. La tri unesma fixigas reguli por konstruktar figuri kun rekti e cirkli. La quaresma (toto la rekta anguli esas egala) impozas uniformizo a la spacostrukturo. La kinesma esas multe min evidenta kam l'antea, ma ol es nekareebla per la pruvi di preske omna teori (ecepte l'unesmi).
Segun la kriterii di moderna axiomala, l'elementi ne esas komplete kontentiginta. Certa axiomi esas ulatempe uzita. Altri uzesas sen havar mentionita su kom tela ante, o sen esar enuncita. La pruvi ne esas sempre kompleta. Ol facas ofte voko a du geometriala konstrukti. La questiono di normi di dedukto ne es pozita.
L'euklidan axiomala metodo havis developita en multa tempi.
L'algebrala metodi en geometrio
Descartes uzesis e developesis l'algebrala metodi di sua epoko e montris klare li konveno per trovar di solvi a geometriala problemi. exemple, quadrato centra sur l'origino e di radio R es l'ensemblo di tota punti di plano do la koordinati (x, y) satisfacas a l'equaciono x2 + y2 = R2.
On povas uzar ta karteziana metodo por fondar la geometrio sur la reala nombri-teorio. To rijuntas la principo di Pitagoro, tota es nombro, ma en spirito poke diferanta di to di pitagorero, per qua la nombri esis sempre racionala, a du-opla senco, matematika - quociento di du integra nombri - e filozofiala - to qua povas konocesar racionale.
On departas di la defino di korpo \mathbb R di reala nombri. Se on definas la punti par di duo (x,y) di nombri, la rekti per l'ensembli di punti qua es solvi di equaciono ax + by + c = 0, kun (a,b) ≠ (0,0), la konguo di figuri per l'existo di izometrio, o transformo qua konservas la disti, e la disto inter du punti per la normo di vektoro qua bindas l'un a l'altra, lore omna axiomi di la Euklidana geometrio donita per Hilbert es vera. On dicas ke on havas definita modelo di ta axiomi.
Inverse, on povas partar de geometriala axiomi, definar la korpo di reala nombri e la spaci \mathbb R ^2 e \mathbb R ^3 provizita di sua verktora strukturo e di sua Euklidana normo.
L'Euklidana ed algebrala acesi es do equivalante, ma l'algebrala metodo, quankam kelka-foye min intuitiva, es di fore la plu povo. L'algebrala axiomi es ofte formale plu simple e plu komode generala ke la geometriala axiomi/
Egaleso di figuri e rigideso di korpi
Un di fundamentala nocioni di la Euklid-teorio es to d'egaleso, o konguo inter figuri. Du figuri, exemple du trianguli, es egala, se ol povas reprizentar du diferanta pozicioni di mem rigida korpo. Per komprenar la fizikala senco di egaleso di longui, ol ne es do necesa di en-duktar la nombri. Se exemple on volas mezurar la larjeso di fenestro per komprar kurteno, ol suficas di prenar kordeto e li facar marko. On povas uzar la kordeto per selektar la bona larjeso di kurteno sen havar bezona di konocar sua nombro di centimetri. Ordinare, por konocar se du disti AB e CD es egale, on povas reperar du punti E e F sur rigida linealo o tensita kordeto. To konduktas a problemo di cirkulata :
A geometriala senco, linealo esas rigida kande la disti inter sua punti ne varias. Ma quale savar ke ta disti ne varias, ke restas sempre egala a ol-mem?