cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ayn Rand
Biografio
Ayn Rand esis la maxim olda ek tri fratini de juda familio, di qui patri ne esis pratikanta di ca religio. De multa yuna, el interesis pri literaturo e pri cinemo, e komencis skribar romani e skribaji evanta 7 yari. Iter altri, el lektis romani da Alexandre Dumas, patro e Waster Scott, e montris pasionoza intereso pri romantika movado. Evanta 13 yari, el deskovris Victor Hugo, e pasionizesis pri lua romani. El lernis la Franca pro lua matro e studiis filozofio e historio en l'universitato di Sankt Petersburg.
En 1924, el studiis en "statala instituto pri cinematografal arti", ja ke lua personala ambicio esis skribar por cinemo. Ibe, el duris skribar noveli, skribaji e sporadika notici en elua personala jurnalo, en qua el expresis anti-Sovietiala idei. Anke che l'universitato, el deskovris Friedrich Nietzsche, de qua el prizis lua exaltado dil heroatra, e dil heroala individuo, quankam pose el kritikis la neracionaleso di lua filozofio.
El influesis precipe da Aristoteles, quan el judikis kom la maxim granda filozofo e prizis nome lua logiko.
thumb|270px|Tombeyo di Ayn Rand e lua spozo. Ayn Rand odiis Rusia, precipue pos la revoluciono di oktobro 1917, qua expropiabis l'apoteko de elua patro, lor domajinta lua vivo-stando. Konocanta Nova York pro Usana filmaro, Ayn Rand decidis ke lu volis ekmigrar ad Usa. Yari plu tarda el skribis "Ni la Vivanta", relato de unesma manuo di ta yari e dil atmosfero di Rusia di ta epoko, pri qua dicis: "Ol esas la maxim proxima a un autobiografio quan me havas nulatempe skribita".
En la fino di 1925, Ayn Rand obtenis visto pro livar lua lando e visitis lua patri ja stablisita en Usa ubi arivis en februaro 1926, lor evante 21 yari.
Ayn esis tempo en domo di lua patri en Chicago. Plu tarda translokijis a Hollywood ubi aceptis irga tipo di laboro pro pagar lua basika spensi. Hazarde el konocis Cecil B. De Mille, qua interesis pri la Rusa arivata en Usa e facinata pro la mondo dil cinemo. Cecil B. De Mille montris la basika funcionado di studio di cinemo ed ofris a el laboro kom extra, ke Ayn Rand aceptis, e aparis tale di visibla formo inter la extri en la definitiva longeso di Rejulo di Rejuli. Dum la kreado dil filmado dil filmo konocis qua esus lua spozulo, l'aktoro Frank O'Connor, kun qua lu mariajis en 1929.
En 1931 el obtenis Usana civitaneso, ed en 1936 el skribis:
Ayn Rand esis tre kontenta por esas Usana civitanino, ed en 1973 dicis en konfero donacita en West Point:
El mortis en 1982 ed el esas sepultata apud elua spozo en la sepulteyo di Valhalla (Stato di Nova-York).
Precipua verki
La maxim importanta romani da Ayn Rand esas "La fonto" (The fountainhead) e "La Rebeleso di Atlas" (Atlas Shrugged).
Elua romani fondesas en la primtipo dil Randiana heroo, racionista individuo digna ye vivar en tero, ja ke povas atingar lo maxim bone di lu mem, homo di wua habileso e nedependo lo facez militeskar kun la homi-amaso, ma il perseveras, atinganta fine la prodajo di lua valori.
La fonto
thumb|right|Tra la yarcenti esis homi qui entamis nova voyi armizita per nulo altra kam sua propra vid-povo. En 1943 eventis l'unesma suceso di Ayn Rand kam romanistino, kun la publikado di La fonto (The fountainhead). La libro, qua skribis en 7 yari, esis repulsita da 12 editisti, til ke, en la redaktero Bobbs-Merrill, yuna editero dicis a lua chefo: "Se ica ne esas adequata libro por vu, tale me anke ne devas laborar por vu".
La rebeleso di Atlas
"La rebeleso di Atlas" (Atlas Shrugged) judikesas da multi kom la fiktivajo maxim kompleta e potenta di Rand pri l'objektivala filozofio. Dum la yari 1980ma, la Biblioteko dil Kongreso di Usa facis inquesto, pri quo esus la maxim influiva libro en la vivo dil inquestati. L'unesma esis la Biblo, la duesma, "La rebeleso di Atlas".
Ica verko esas la precipua motivo pro quo plu individui konfesas esar liberesani od anarko-kapitalisti.
La libro naracas la dekado di Usa kom konsequo di ecesiva interveno guvernala. Malgre ke la libro skribesis inter la yari 1946 e 1957, ula personi vidas en la lekto dil procedo di ekonomikala destrukto ke la libro naracas, situeso di ekonomikala domajo simile a ta di Kuba en 1960.
Interlingua
Interlingua esas konstruktita linguo qua kreesis sur e uzas vorti trovita en la maxim multa Latinida lingui. Interlingua kreesis da IALA - grupo de personi (maxim konocita: Alexander Gode) qui laboris dum plu multa kam 20 yari, e li parfinis ed editis lia unesma dicionario en 1951. Interlingua kreesis sur la bazo di la lingui: Angla, Franca, Hispaniana, Portugalana, ed Italiana.
Etimologio
La nomo "Interlingua" kombinesis da du vorti: inter qua signifikas "inter"; e lingua qua signifikas "linguo". Li selektis la nomo Interlingua pro ke li volis la linguo uzus da homi de diversa landi. Pro ke Interlingua kreesis por esar facile uzebla, lu esas plu facile lernebla kam naturala lingui.
Informo
Cirkume mil homi parolas Interlingua, e parolanti di Interlingua dicas ke milioni di homi komprenebla Interlingua (lektar texti e askoltar a parolanti) sen lernar lu.
Interlingua, Esperanto ed Ido, esas la sola konstruktita lingui en la tota mondo qua havas plu multa kam 1,000 parolanti. Amba Esperanto ed Ido kreesis ante Interlingua. Poke parolanti kredas ke Esperanto ed Ido esas plu facila lernar kam Interlingua, pro ke li ne havas ecepti (vorti qua ruptas la reguli) ma altra parolanti kredas ke Interlingua esas plu facila pro ke Interlingua havas vorti facile komprenebla a personi qua parolas l'Angliana, Franciana, Hispaniana, Portugalana ed/od Italiana, anke lingui quala Ocitaniana e Rumaniana; Latinida lingui. Ma la gramatiko di Interlingua kontenas neregulozaji qua komplikigas lua lernado e la ortografio havas komplexa reguli e nenecesa duopla literi.
Fakte, personi qua uzas Interlingua dicas ke lia linguo esas reale nova Latina, ma plu facila e modernigita (facita nova).
Ortografio
L'alfabeto di Interlingua esas tre simila ad Ido (26 literi), ma havas kelka chanji ed esas poke desfacila lernar quala Ido.
Exemplo-texti en Interlingua
Patro nia en Interlingua ed Ido.
Newburg, Missouri
Newburg esas urbo en la komtio Phelps, Missouri, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 484 habitanti.
Geografio
right|Loko di Newburg, Missouri Newburg jacas a.
Segun l'Usana Kontado-Ministerio, l'urbo havas entote 1.6 km², equivalanta a 0.6 mi², di qui 1.6 km² (0.6 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 484 homi, 218 hemanari, e 129 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 301.4/km² (784.9/mi²). Esis 256 domi kun mezvalora denseso di 159.4/km² (415.1/mi²). Segun raso, esis 96.90% Blanki, 0.00% Negri od Afrik-Usani, 0.41% indijeni Amerikana, 0.41% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.41% de altra rasi, e 1.86% de du o plura rasi, e 0.62% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 218 hemanari, di qui 27.1% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 41.7% esis mariajita e habitis kune; en 13.3% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 40.4% esis ne-familii. En 34.4% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 17.0% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.22 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 2.88 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 22.7% evante min kam 18 yari, 10.3% de 18 til 24 yari, 28.3% de 25 til 44 yari, 21.7% de 45 til 64 yari, e 16.9% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 40 yari. Por singla 100 mulieri esis 93.6 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 91.8 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $18,000, e la mezvalora revenuo per familio esis $21,667. La mezvalora revenuo por la viri esis $28,000 kontre $18,333 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $11,092. Vivis sub la povreso-lineo 29.7% de la habitantaro e 23.4% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 51.2% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 17.5% vivis sub la povreso-lineo.
Kasli
Kasli (olim Kaslinski) esas urbo apud kelka lagi (Bolshiye Kasli, Irtyash, Kireti, Maliye Kasli e Sungul) en westala Rusia (sudal Ural), provinco Chelyabinsk. Ol esas administrala centro di distrikto Kasli. Segun statistiki dil yaro 2020, ol havis 15,673 habitanti. Entote ol havas 39,76 km², e distas cirkume 1430 kilometri este de Moskva.
Philadelphia
Philadelphia esas la maxim populoza urbo dil stato Pensilvania, Usa, e la 6ma maxim populoza di la lando. Segun la demografiala kontado di 2020, ol havis 1,603,797 habitanti. Lua tota surfaco esas 369,59 km².
Hidrometro
right|80px Hidrometro esas instrumento per qua onu mezuras la dikeso di l'aquo-strato qua pluve falis dum un periodo en ta o ca loko.
Alkoholometro esas instrumento per qua onu determinas quanto di alkoholo quan kontenas vino, brandio, e.c.
Laktometro esas areometro uzata por mezurar la denseso-grado di lakto.
Hamatonbetsu, Hokkaido
Hamatonbetsu (浜頓別町, はまとんべつちょう) esas urbeto en Hokkaido, Japonia. Segun statistiki dil yaro 2022, ol havis 3,384 habitanti. Lua tota surfaco esas 401,64 km².
FK Baranavichi
FK Baranavichi (olim: Lakamatiw – 1945, Dinama – 1947-1949, Lakamatiw – 1950-1952, Harchavik – 1953-1956, Pramkambinat – 1960, Lakamatiw – 1961, Saliut – 1962, Lakamatiw – 1963-1964, Textilshchik – 1965-1967, Lakamatiw – 1968-1984, Textilshchik – 1985-1989, Himik – 1991, Textilshchik – 1993, Mietapol – 1993-1994) esas futbalala klubo de Soviet-Uniono (RSS Bielorusia) e di Bielorusia. Bazala urbo dil klubo esas urbo Baranavichi.
Lo fondesis en 1945, e sezono 2022 finis sur 13ma plaso en Piershaya liha (2ma-nivelala ligo en Bielorusia).
Hidrostatiko
Hidrostatiko esas la parto di hidrauliko qua traktas l'equilibro di la gasi e di la liquidi, e la presi da li sur la parieti di la recipienti qui kontenas li.
Distrikto Mongmit
Distrikto Mongmit o Momeik esas un de dek-e-kin distrikti en stato Shan, Myanmar. Chefurbo dica regiono esas Momeik.
Nelli Kim
Nellia Vladimirovna (Nelli) Kim (n. ye la 29ma di julio 1957) esas Sovietiana ex-gimnastikistino, qua ganis tri ora-medalii ed un arjenta-medalio en l'Olimpiala Ludi en Montréal, 1976, e du ora-medalii en l'Olimpiala Ludi en Moskva, 1980.
Hidrometrio
Hidrometrio esas cienco qua traktas mezuro di denseso e di fluorapideso di liquidi.
Sade Adu
Sade Adu (naskinta Helen Folasade Adu ye la 16ma di januaro 1959 en Ibadan, Nigeria) esas Britaniana kantistino di jazz e pop.
Sim (homonimo)
Sim – loki en Rusia
Latinida linguo
La Latinida lingui esas omna lingui qui originis de la Latina linguo vulgare parolita en regioni del anciena Romana imperio qui ne konquestesis dal Mohamedani – exemple, nordal Afrika –, kontraste kun klasika e literatula Latina. Li formacas subdividuro di la [[Italika linguaro, ol ipsa fako del Indo-Europana linguaro. La fako qua studias Latinida lingui esas Latinida filologio. Ca lingui parolesas en teritorio konocata kom Romania, qua nun okupas precipue sudal e westal Europa, ma anke Rumania.
Ca lingui evolucionis de la Latina linguo inter la 6ma e la 9ma yarcenti. Nun li havas plu kam 1 000 milion nativa parolanti, nome en Europa ed Amerika, ed anke havas granda nombro di ne-nativa parolanti e granda uzo kom helpolingui. Pro la desfacileso pri distingar inter linguo e dialekto, l'exakta nombro di Latinida lingui nun parolata esas nekonocata, ma l'ordinara kontado mencionas 25 (tamen l'exakta nombro esas plu granda).
La kin precipua Latinida lingui segun quanto di parolanti esas: Hispana (500 milioni), Portugalana (220 milioni), Franca (74 milioni), l'Italiana (59 milioni) e Rumana (24 milioni). Multa ek ca lingui havas multa ne-nativa parolanti, nome la Franca, tre uzata en Ocidental Afrika.
320px|thumb|Romania; teritorii ube parolesas Latinida lingui en Europa. Latinida lingui evolucionis de Latina linguo. Pos la falio di Romana imperio, la Latina parolita en vasta teritorii di Europa recevis diferanta influi dum lua evoluciono en diferanta regioni, qui originis moderna lingui, exemple Hispana od Italiana.
Historio
On povas subdividar l'evoluciono di la Latina e l'evoluciono di Latinida lingui en tri periodi:
De la klasika Latina a la vulgara Latina
Tra longa procedi qui komencis longatempe ante nun, en diferanta epoki segun la regiono (nome pos la 4ma yarcento, durinta til la 10ma yarcento), la kontato di la Latina kun la diversa lingui uzita dal habitanti di Romana imperio, nome en lua ocidentala parto, developesis to quo esos la lingui qui esos denifita kom Latinida.
Komence la Latina linguo parolita da la Romana funcioneri, dal soldati e dal komercisti qui vivis en certa provinco, recevis influi de la lingui (precipue la Kelta lingui) parolita en la regiono dal ndijena habitantaro. Latina parolita per ta Romani, sive de regionala perspektivo (to esas, dil provinco di origino, sive ne-evitabla diferi di acento e vorti, derivita dil procedo di latinigado plu o min intensa di ta provinco) kam de kulturala perspektivo (la soldati ne parolis kulta linguo kom la funcionari dil stato). Tala kontamino ne esis decisiva nam l’Imperio restis unionita kom politikala uniono pro la granda kulturala influo pro la granda kulturala influo: la pruvo esas la transvivo di poka Keltida vorti en la Latinida lingui.
La genezo-proceso di la nova lingui komencis acelerar forte en omna kazi kun la falo dil Imperio e la masiva enmigro di populi qui parolis Germana lingui en kurta periodo di tempo. Pos diversa invadi en multa regioni dil anciena imperio, l'existanta equilibro rasala e linguala modifikesis, pro l'anciena populi qui parolis Latina ekmigris vers altra regioni, dum ke la regiono koloniigesis da altra populi, exemple en Britannia, ube la habitanti (militisti, oficisti) qui parolis Latina abandonis la regiono dum la 5ma yarcento por kombatar invadi en altra regioni dil imperio, exemple Gallia ed Italia.
De De Vulgari Eloquentia til nun
L'unesma teoriala dokumento pri Latinida lingui, skribita en Latino, esas "De Vulgari Eloquentia" (l'eloquenteso dil vulgaro), da Dante (13ma yarcento), ube aparas la difero en lingua d' oïl e lingua d' oc ed anke linguo dil si (Italo-Latinida) referanta al formo dil parolo 'yes' en plura Latinida lingui.
Nune la maxim parolata Latinida linguo esas la Hispana, pose la Franca e la Portugalana e pose l'Italiana e la Rumana.
Alejandro Maldonado Aguirre
Alejandro Baltazar Maldonado Aguirre, politikisto n. ye la 6ma di januaro 1936, esis prezidanto di Guatemala de septembro 2015 til januaro 2016.
Latinida linguo
De De Vulgari Eloquentia til nun
La Latina influis multe l'Angla, e cirkume 60% de la vortaro di Angla originis de la Latina ed anke kontributis por la kreado di multa auxiliara lingui, exemple Interlingua.
Alejandro Maldonado Aguirre
Il asumis la povo pos la renunco dil prezidanto Otto Pérez Molina e di la viceprezidantino Roxana Baldetti.
Latinida linguo
ordinare
En antiqua Roma ol havas diglosio: Latina di literala texti o sermo urbanus trovis stagnata per gramatiko. Do, omnadia linguo ne esis klasika Latina ma diferanta forma quankam proxima, en divelopada procedo plu libera, sermo plebeius. Ica linguo esis omnadiala por la populo, la komercisti e la soldati e oni povas identifigar lo kam vulgara latino.
Lutz Graf Schwerin von Krosigk
Johann Ludwig ("Lutz") Graf Schwerin von Krosigk (1887 til 1977), nobelo (komto), militestro e politikistulo, esis kancelero di Germania de 2 di mayo (su-ocido di Joseph Goebbels) til 23 di mayo 1945.
Latinida linguo
ordinare
Inter la texti qui censuris le formi judikita kom dekadanta ed eroroza, on mustas remarkar l'"Appendiz Probi", kompilado di ofta "erori" kompilita da Probus qua datas dil 3ma yarcento. Ta formi, e no lia equivalanta en Klasika Latina, qua trovas e l'origino dil vorti uzati en la Latinida lingui. Hike ni skribas kelka exempli da Probus (segun la modelo A ne B, "[dicez] A, ne B"), klasifikata segun la tipo di finetikla evoluado ed akompanita da komentari qui permesas signalar precipa diferi inter Klasikala e Vulgara Latina. Ol nes esas posibla esar exhaustanta en ta materio ed inkluzar omna diferi inter amba Latini, ma l'Appendix Probi povas konstitucar introduko pri la temo:
Ica listo ne esas exhaustiva ed esus necesara abordar la questiono dil pan-Latinida diftongado (qua konocas omna Latinida lingui) ed signalar qua numero di vokalis naskis kam konsequo di duesma diftongadi.
Konsonanti
Signifikanta sono chanji afektis la konsonanti di Latinida lingui.
Kazo-sistemo
La maxim signifikiva diferi inter Klasikala Latina e la prim-Latinida (en omna Latinida lingui) esas la diminutajo e perdajo dil Latinia kazala sistemo, e la korespondanta sintaxala chanji qua esis prenita.
La kazala sistemo esis reduktita ek la sis-kazala sistemo dil Latino. Quankam quar kazi povas kontrustesar por prim-Latinida nomi (nominativo, akuzativo, genitivo e dativo kombinita e vokativo), la vokativo esas marginala ed existas en la Rumana (ube ol esus kompleta novigo), e por l’altra kazi, ne pluse existas en altra lingui.
Precipua traiti
Latinida lingui havas numero di kompartita traiti inter omna lingui:
Konsonanti
La majoritato dil Latinida lingui havas sama konjunto di konsonanti. La sequanta esas la kombinata tablo dil konsonanti dil precipua Latinida lingui (Franca, Hispana, Italiana, Portugalana e Rumana).
Nomala morfologio
Substantivi, adjektivi e pronomi povas havar gramatikala genro, numero e kazo. Adjektivi e pronomi mustas akordar pri omna traiti kun la nomo a qua esas ligita.
Numero
Latinida lingui heredis dil Latino du gramatikala numeri, singularo e pluralo; ne existas traco dil duala numero.
Genro
Maxim Latinia lingui havas du genri: maskulala e feminalo. La genro di animata nomi esas ordinare naturala (c.e. nomi qui referas a homi esas ordinare maskulala ed inverse), ma por ne animata nomi esas arbitrala.
Quankam la Latina havis tri genri (neutra), ol esas mikra traco di to en la maxim lingui. La maxim granda ecepto esas la Rumana, ube existas produktiva klaso di "neutra" nomi, qua inkluzas la decendanti du multa Latina nuetra nomi e qua konduktesas kom maskulala en singularo e kom feminala en pluraro, amba en la finali akordata kun adjektivi e pronomi (exemple un deget "un fingro" vs. două degete "du fingri", komparar kun la Latina digitum, pl. digita).
! rowspan=2 | !! rowspan=2 | Infinitive !! colspan=3 | Indicative !! Subjunctive !! Imperative ! Present !! Preterite !! Imperfect !! Present !! Present ! Basic meaning
Motivi por la granda quanto e diverseso di Latinida lingui
Naturala fonetikala evoluciono dil lingui, a qua la Latina nature ne likis, explikas la maxim multa diferi inter kelka Latinida lingui. A ta procedo anke adjuntas lexikala diverseso di quo nominesas Vulgara Latina: la grandeso di Roman imperio e absenso di literaturala e gramatikala normo rezultis en lokala linguo ne fixita. Tale singl areo di l'Impero uzis partikulara Vulgara Latino kom ja ante videsis, linguo preferinta dicar "casa" (en la Hispana, la Kataluniana, l'Italiana, la Portugalana e la Rumana) ed altra linguo preferinta la termo "mansio" (kom la Francia maison). A ta du kauzi adjuntesas presenso di substrakti: lingui parolita komence en un areo e tegita di altra, lasanta kelka traiti en vortaro ed en gramatiko o en pronuncio en la linguo qua arivis. Tale, Galliana substrakto en la Franca lasis 180 vorti ed esas l'origino dil chanjo ek la Latina /u/ al Francia /y/.
Naturale, l'influo de Galliana ne restriktesis a Franca, Portugalana o la dialekti de la nordo di Italia, exemple, prenas anke kelka termini. Egale ula ciencisti konsideras ke lingui qui servis di substrakto per ula Ibero-Latinida lingui esis la Baska o la Baskiano-Iberiana. La Baska forsan aportis la chanjo di /f/ a /h/ en komenco di vorti en la Hispana e la Gaskoniana (Latine farina donacis harina en la Hispania ed haria en la Gaskoniana) ed vorti kom izquierda en la Hispana o esquerra en la Kataluniana (ezker en la Baskiana). Altra subtrakti dil Latina en Katalunia esas la Kelta, di Indo-Europana tipo, ne kom la Baskiana.
Ank existis influo dil Etruriana per l'Italiana dialekto dil Toskaniana, kom la pronuncado di /k/ kom /h/ o /χ/. On mustas dicar ke nun la teorii pri la substrakti Baska ed Etruriana deskredesas.
Fine, la superstrakto anke esas importanta por diferencialigo inter Latinida lingui: ol esas la lingui dil populi qui, instalanta su en la teritorio, ne povis impozar lua linguo ma lasis importanta traiti. La Francika superstrakto (to esas, Germana) en Gallia esas grava; la medievala vortaro esas plena, precipue en vorti pri milito ed rurala vivo.
La Franca e l'Okcitana havas multa vorti ek Germana lingui. Anke la Kataluniana e la Hispana havas Germana vorti ek la Gotiana en la kazo di ambi, ed anke ek la Franka en la kazo dil Kataluniana.
En la Hispana la superstrakto plu importanta esas l'Arabiana: ek ta linguo devenas 4000 paroli, inter li toponimi ed kompozata vorti. La maxim importanta karakterizivo esas la manteno quasi sistematikala di Arabian artiklo en la parolo, quankam en altra Latinida lingui qui prenis la sama parolo perdis lo. Tale eventas kun la Hispana vorto algodón, cotó en la Kataluniana ed coton en l'Okcitana, qua devenas el l'Arabiana al quṭun.
Fine, Rumana prenis vokativo, kelka vorti e procedi di palatalizado de Slava lingui, diferanta de altra Latinida lingui.
On povas donacar hike la rezulti di studio da M. Pei ye 1949, quon komparas grado di evoluciono di plura lingui rispekto al matrala linguo; por la maxim importanta Latinida lingui, si nun judikesas kom tonikala vokali, obtenas, rispekto al Latina, ta koeficenti di evoluciono:
Tale esas posibla vidar kon facileso la grado di variebleso dil konservadurismo dil Latinida lingui. La maxim proxima al Latina (fonetikale e nun judikata kom tonikala vokali) esas la Sardiniana, e la maxim fora esas la Franca.
Klasifikuro
thumb|250px|right|Ibero-Latinida lingui en Hispania, Francia, Portugal, Andorra e Sardinia. right|220px|thumb|Distributado dil Ocitano-Latinida lingui. 300px|right|thumb|Lingui di Italia: Galo-Italiana grupo esas verde, Centrala Italo-Latinida esas blue e la Siciliana esas bruna.
Skribo-sistemi
La maxim multa Latinida lingui mantenis Latina alfabeto, kun adapti a lia evoluciono. L'unika eceptajo esis la linguo Rumana, qua depos la retreto di Romani, ed ante la 19ma yarcento uzis Kirila alfabeto. La Kirila anke uzesis en Sovietia por skriptar Moldovana dialekto de Rumaniana. En Hispania dum la Mezepoko uzesis Araba alfabeto por skribar Mozaraba dialekto, e Hebrea literi por skribar Ladino.
Mutuala komprenebleso inter Latinida lingui
Segun Ethnologue
Nombri
Rikonstruktado di nombri de 1 til 10 en Latinida grupi: ! GLOSA ! Ibero- Latinida ! Ocitano- Latinida ! Galo- Latinida ! Galo- Italiana ! Reto- Latinida ! Italo- Latinida ! Balkano- Latinida
Exempli
Hike on montras exempli pri frazi en diversa Latinida lingui.
James Tobin
James Tobin (1918 til 2002) esis Usan ekonomikisto, qua recevis Nobel-premio pri ekonomiko en 1981.
Konocita per "taxado Tobin" pri kambio-merkato.
Hierarkio (homonimo)
Hierarkio es :
Bakal (homonimo)
Bakal – nomo di loki
Nakatonbetsu, Hokkaido
Nakatonbetsu (中頓別町, なかとんべつちょう) esas urbeto en Hokkaido, Japonia. Segun statistiki dil yaro 2022, ol havis 1,576 habitanti. Lua tota surfaco esas 398,55 km².
Granda-dukio Moskva
thumb|left|320px|[[Moskva-kremlin dum la komenco dil 14ma yarcento.]] Granda-dukio Moskva, anke Granda-princio Moskva o Granda-knyazio Moskva (Ruse Великое княжество Московское) esis princio Europana qua existis de Tarda Mezepoko (13ma yarcento) til la 16ma yarcento. Ol guvernesis dal dinastio Rurik, qua guvernis Rus' depos yaro 862.
Mombasa
Mombasa esas urbo en Kenia. Segun statistiki dil yaro 2016, ol havis 1,200,000 habitanti. Lua tota surfaco esas 294,7 km². Jacanta en insulo an la litoro dil Indiana Oceano, ol esas la precipua portuo di Kenia, e ligesas a la kontinento per multa ponti.
Granda-dukio Moskva
Ca stato originis kande princo Daniil, filiulo del princo Alexander Nevsky de la dinastio Rurik, selektesis por guvernar lora nova Granda-princio Moskva, kreita kom stato vasala del Mongola imperio. La granda-princio divenis plu importanta e pose enkorkpigis dukio Vladimir-Suzdal dum la yari 1320a. Ol pose enkorpigis Republiko Novgorod en 1478, e la Granda-dukio Tver en 1485. Ol restis vasala stato de tale nomizita Ora Hordo til 1480, kande ca lasta esis krulinta. Lua teritorio expansesis de 20,000 km² en 1300, til 430,000 km² en 1462, 2,8 milion km² en 1533, e 5,4 milion km² en 1584.
Dum lua 43-yara regno, Ivan la 3ma di Moskva plufortigis la stato, kampanianta kontre lua lor maxim povoza vicino, granda-dukio Lituania. En 1503, la teritorio di Moskva triopleskis. Ivan adoptis la tituli "caro" ("caro" venas de Caesar, suvereno Romana), e "suvereno di tota Rus". Per sua mariajo kun la nevino de la lasta Bizancana imperiestro, Konstantinos la 9a Palaiologos, Ivan la 3ma deklaris ke Moskva esis la sucedinto de Romana imperio, o "la triesma Roma".
La sucedinto di Ivan la 3ma anke juis militala suceso, kaptis Smolensk de Lituania en 1512, ed expansis la fronteri di Moskva vers fluvio Dnepr. Lua filiulo, Vasili Ivan la 4ma (pose konocata kom "Ivan la Terorigiva") esis infanto lor la morto di sua patro en 1533. Ilu kronizesis en 1547, ed adoptis la titulo "caro" kande Cario di Rusia proklamesis.
Besarabia
thumb|250px|Besarabia en Moldavia, dum la historio thumb|320px|left|Kastelo Akkerman en [[Ukraina, un ek la maxim importanta fortifikuri che Besarabia.]] Besarabia (Gagauze Besarabiya, Rumane Basarabia, Ruse Бессарабия, Bessarabiya, Turke Besarabya, Ukrainane Бессара́бія, Bessarabiya) esas historiala regiono en estal Europa, inter fluvii Dnister este, e Prut weste. Cirkume 2/3 di Besarabia apartenas a la nuna Moldova e la cetera 1/3 apartenas ad Ukraina.
Trakt Puszczański
Trakt Puszczański esas vilajo en provinco Łódź, distrikto Bełchatów, komono Szczerców, Polonia. Ol distas cirkume 55 kilometri sud-weste de Łódź e 165 kilometri sud-weste de Warszawa.
Besarabia
Pos la milito Rusa-Turka e la sequanta "paco di București", princio Moldavia, tillore vasalo de Otoman imperio, cedesis a Rusa imperio. Pos la milito di Krimea en 1856, sudala parti di Besarabia itere cedesis a princio Moldavia, ma en 1878 la regiono itere cedesis a Rusa imperio kande Rumania nedependanteskis.
Hidroterapio
Hidroterapio esas kuraco di ula morbi per apliko di aquo sur korpo (balni, dushi, vapor-ago, e.c.)
Ali Abdullah Saleh
Ali Abdullah Saleh al-Ahmar, militisto e politikisto n. ye la 21ma di marto 1947 til la 4ma di decembro 2017 esis Prezidanto di Yemen de 1990 til lua renunco en 2012. Saleh kreis forta ligili kun westala povi kontre terorismo. Il asasinesis ye la 4ma di decembro 2017 da membri de la movado Houthi.
Asha (homonimo)
Asha – nomo di loki
Kisumu
Kisumu esas urbo en Kenia. Segun statistiki dil yaro 2018, ol havis 550,000 habitanti.
Simone Signoret
Simone Signoret (n. Simone Henriette Charlote Kaminker ye la 25ma di marto 1921 til la 30ma di septembro 1985) esis Franca cinem-aktorino.
Marine on St. Croix, Minnesota
Marine on St. Croix esas urbeto en la komtio Washington, Minnesota, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 602 habitanti.
The Walking Dead (televizionala serio)
The Walking Dead (la marchanta mortinto) esas Usana televizionala serio hororala, pos-apokalipsa, adaptita de la samtitula kartunolibri da Robert Kirkman, Tony Moore e Charlie Adlard. Ol brodkastesas de la 31ma di oktobro 2010, komence da AMC.
Marine on St. Croix, Minnesota
Geografio
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbeto havas entote 10.8 km², equivalanta a 4.2 mi², di qui 10.2 km² (3.9 mi²) esas lando e 0.6 km² (0.2 mi², o 5.52% de la surfaco totala) esas aquo.
The Walking Dead (televizionala serio)
Rezumo
eta|[[Andrew Lincoln pleas la rolo di Rick Grimes, precipua rolo di la serio]] Rick Grimes, vicesherifo dil komtio Kings (Georgia), vekas pos plursemana komato e deskovras ke la habitantaro devastesis da nekonocata epidemio apokalipsala qua transformas homi a zombii, nomizita "vageri". Retrovinte sua familio, il rapide divenas la chefo di grupo de transvivanti. Li mustos pene afrontar ta nova mondo nun nerikonocebla, dum sua trairado en sudala Usa.
Marine on St. Croix, Minnesota
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 602 homi, 254 hemanari, e 178 familii qui rezidis en l'urbeto. La denseso di habitantaro esis 59.0/km² (152.8/mi²). Esis 290 domi kun mezvalora denseso di 28.4/km² (73.6/mi²). Segun raso, esis 98.34% Blanki, 0.33% Negri od Afrik-Usani, 0.00% indijeni Amerikana, 0.17% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.00% de altra rasi, e 1.16% de du o plura rasi, e 0.17% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 254 hemanari, di qui 29.5% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 61.8% esis mariajita e habitis kune; en 5.9% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 29.9% esis ne-familii. En 23.6% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 7.1% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.37 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 2.83 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 22.4% evante min kam 18 yari, 3.3% de 18 til 24 yari, 26.1% de 25 til 44 yari, 35.4% de 45 til 64 yari, e 12.8% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 44 yari. Por singla 100 mulieri esis 96.1 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse, esis 93.8 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en l'urbeto esis $66,250, e la mezvalora revenuo per familio esis $77,633. La mezvalora revenuo por la viri esis $51,705 kontre $37,232 por la mulieri. La revenuo per capita por l'urbeto esis $32,383. Vivis sub la povreso-lineo 2.8% de la habitantaro e 3.1% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 2.0% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 5.4% vivis sub la povreso-lineo.
Marshall, Minnesota
Marshall esas urbo en la komtio Lyon, Minnesota, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 12,735 habitanti. Marshall esis la hemo dil universitato Southwest Minnesota State.
Geografio
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbo havas entote 21.5 km², equivalanta a 8.3 mi², di qui 21.5 km² (8.3 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 12,735 homi, 4,914 hemanari, e 2,914 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 593.1/km² (1,537.0/mi²). Esis 5,182 domi kun mezvalora denseso di 241.3/km² (625.4/mi²). Segun raso, esis 91.35% Blanki, 2.79% Negri od Afrik-Usani, 0.35% indijeni Amerikana, 1.52% Aziani, 0.03% Pacifik-insulani, 2.61% de altra rasi, e 1.34% de du o plura rasi, e 5.93% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 4,914 hemanari, di qui 30.5% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 48.0% esis mariajita e habitis kune; en 8.6% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 40.7% esis ne-familii. En 30.4% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 12.1% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.39 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 3.04 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 23.9% evante min kam 18 yari, 19.1% de 18 til 24 yari, 26.8% de 25 til 44 yari, 17.7% de 45 til 64 yari, e 12.4% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 30 yari. Por singla 100 mulieri esis 91.7 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse, esis 90.5 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $37,950, e la mezvalora revenuo per familio esis $52,284. La mezvalora revenuo por la viri esis $35,478 kontre $21,640 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $18,588. Vivis sub la povreso-lineo 12.4% de la habitantaro e 7.8% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 10.3% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 16.7% vivis sub la povreso-lineo.
Hieroglifo
Hieroglifo esas en la skribo-stilo dil Egiptiani antiqua, signo sakra qua expresis simbole l'idei, per la reprezento di ula objekti naturala.
Esashi, Hokkaido (Soya)
Esashi (枝幸町, えさしちょう) esas urbeto en la subregiono Sōya, en Hokkaido, Japonia. Segun statistiki dil yaro 2016, ol havis 8,578 habitanti. Lua tota surfaco esas 1115,67 km².
Oliver Eaton Williamson
Oliver Eaton Williamson (n. ye la 27ma di septembro 1932) esas Usan ekonomikisto qua recevis la Nobel-premio pri ekonomiko en 2009.
Sim (Chelyabinsk)
thumb|left|280px|Fervoyala staciono en Sim. Sim (ad 1928 Simski zavod) esas urbo an samnomizita rivero en westala Rusia (sudal Ural), provinco Chelyabinsk, ditrikto Asha. Segun statistiki dil yaro 2020, ol havis 12,501 habitanti. Entote ol havas 33 km² e distas cirkume 1260 kilometri este de Moskva.
Distrikto Taunggyi
Distrikto Taunggyi esas un de dek-e-kin distrikti en stato Shan, Myanmar. Chefurbo dica regiono esas Taunggyi.
Deary, Idaho
Deary esas urbeto en la komtio Latah, Idaho, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 552 habitanti.
Geografio
right|Loko di Deary, Idaho Deary jacas a.
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbeto havas entote 1.6 km², equivalanta a 0.6 mi², di qui 1.6 km² (0.6 mi²) esas lando e nulo esas aquo.
Demografio
Esis 214 hemanari, di qui 33.2% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 62.1% esis mariajita e habitis kune; en 5.1% muliero sen spozulo esis la domo-chefo e 27.1% esis ne-familii. En 21.0% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 5.6% habitesis da ulu evante 65 yari o pluse qua vivis sole. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.58 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 2.97 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 26.4% evante min kam 18 yari, 10.1% de 18 til 24 yari, 27.2% de 25 til 44 yari, 23.0% de 45 til 64 yari, e 13.2% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 36 yari. Por singla 100 mulieri esis 97.1 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 102.0 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en l'urbeto esis $36,167, e la mezvalora revenuo per familio esis $40,750. La mezvalora revenuo por la viri esis $31,875 kontre $19,688 por la mulieri. La revenuo per capita por l'urbeto esis $16,244. Vivis sub la povreso-lineo 8.7% de la habitantaro e 7.3% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 15.6% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 5.6% vivis sub la povreso-lineo.
Papo Fabianus
Fabianus, (m. ye la 20ma di januaro 250) esis la 20ma papo di katolik-eklezio.
Aparicio Méndez
Aparicio Méndez Manfredini (1904 til 1988) advokato e profesoro di yuro, esis prezidanto di Uruguay de 1976 til 1981 dum la civila-militarala diktatoreso.
Pomerania
Existas diversa universitati en la regiono, di qui l'universitato di Greifswald esas la maxim anciena, esanta la 2ma maxim anciena di Germania, dop l'universitato di Rostock.
José Joaquín de Herrera
José Joaquín Antonio Florencio de Herrera y Ricardos, militisto e politikisto n. ye la 23ma di februaro 1792 til la 10ma di februaro 1854 esis trifoyeprezidanto di Mexikia, inter 1844 e 1851.
Szubienice
Szubienice esas vilajo en provinco Łódź, distrikto Bełchatów, komono Szczerców, Polonia. Ol distas cirkume 55 kilometri sud-weste de Łódź e 165 kilometri sud-weste de Warszawa.
Higieno
Higieno esas parto de medicino, qua traktas la rejimo adoptenda da homo por konservar lua saneso.
Lebanon, Tennessee
Lebanon esas urbo en la komtio Wilson, Tennessee, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 20,235 habitanti. Lebanon esas la hemo di l'universitato Cumberland.
Geografio
right|Loko di Lebanon, Tennessee Lebanon jacas a (36.207991, -86.326300).
Segun l'Usana Kontado-Ministerio, l'urbo havas entote 75.8 km², equivalanta a 29.2 mi², di qui 75.7 km² (29.2 mi²) esas lando e 0.03% esas aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 20,235 homi, 7,987 hemanari, e 5,319 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 267.2/km² (692.0/mi²). Esis 8,693 domi kun mezvalora denseso di 114.8/km² (297.3/mi²). Segun raso, esis 82.89% Blanki, 13.78% Negri od Afrik-Usani, 0.33% indijeni Amerikana, 0.82% Aziani, 0.03% Pacifik-insulani, 1.00% de altra rasi, e 1.15% de du o plura rasi, e 2.26% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 7,987 hemanari, di qui 30.9% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 47.7% esis mariajita e habitis kune; en 15.0% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 33.4% esis ne-familii. En 28.5% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 11.1% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.41 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 2.94 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 23.9% evante min kam 18 yari, 11.2% de 18 til 24 yari, 29.0% de 25 til 44 yari, 21.7% de 45 til 64 yari, e 14.2% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 35 yari. Por singla 100 mulieri esis 90.6 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 87.1 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $35,118, e la mezvalora revenuo per familio esis $45,094. La mezvalora revenuo por la viri esis $31,207 kontre $24,420 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $20,366. Vivis sub la povreso-lineo 13.0% de la habitantaro e 9.3% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 16.0% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 16.4% vivis sub la povreso-lineo.
Maynard, Minnesota
Maynard esas urbeto en la komtio Chippewa, Minnesota, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 388 habitanti.
Geografio
right|Loko di Maynard, Minnesota Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbeto havas entote 1.7 km², equivalanta a 0.6 mi², di qui 1.7 km² (0.6 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 388 homi, 163 hemanari, e 110 familii qui rezidis en l'urbeto. La denseso di habitantaro esis 230.5/km² (597.6/mi²). Esis 181 domi kun mezvalora denseso di 107.5/km² (278.8/mi²). Segun raso, esis 97.68% Blanki, 0.00% Negri od Afrik-Usani, 0.00% indijeni Amerikana, 0.52% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 1.80% de altra rasi, e 0.00% de du o plura rasi, e 1.80% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 163 hemanari, di qui 32.5% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 58.3% esis mariajita e habitis kune; en 6.7% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 32.5% esis ne-familii. En 30.1% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 14.1% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.38 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 2.98 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 26.3% evante min kam 18 yari, 6.7% de 18 til 24 yari, 25.8% de 25 til 44 yari, 22.9% de 45 til 64 yari, e 18.3% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 40 yari. Por singla 100 mulieri esis 95.0 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse, esis 97.2 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en l'urbeto esis $28,571, e la mezvalora revenuo per familio esis $39,583. La mezvalora revenuo por la viri esis $26,250 kontre $21,071 por la mulieri. La revenuo per capita por l'urbeto esis $14,285. Vivis sub la povreso-lineo 7.8% de la habitantaro e 6.4% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 2.3% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 8.2% vivis sub la povreso-lineo.
Mayer, Minnesota
Mayer esas urbeto en la komtio Carver, Minnesota, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 554 habitanti.
Geografio
right|Loko di Mayer, Minnesota Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbeto havas entote 2.5 km², equivalanta a 1.0 mi², di qui 2.5 km² (1.0 mi²) esas lando e 1.02% esas aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 554 homi, 199 hemanari, e 147 familii qui rezidis en l'urbeto. La denseso di habitantaro esis 220.5/km² (572.0/mi²). Esis 205 domi kun mezvalora denseso di 81.6/km² (211.7/mi²). Segun raso, esis 98.56% Blanki, 0.00% Negri od Afrik-Usani, 0.00% indijeni Amerikana, 0.90% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.54% de altra rasi, e 0.00% de du o plura rasi, e 2.17% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 199 hemanari, di qui 35.2% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 66.8% esis mariajita e habitis kune; en 5.0% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 26.1% esis ne-familii. En 20.1% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 10.6% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.78 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 3.26 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 27.1% evante min kam 18 yari, 7.9% de 18 til 24 yari, 31.2% de 25 til 44 yari, 22.4% de 45 til 64 yari, e 11.4% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 35 yari. Por singla 100 mulieri esis 105.2 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse, esis 101.0 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en l'urbeto esis $48,125, e la mezvalora revenuo per familio esis $55,000. La mezvalora revenuo por la viri esis $34,375 kontre $26,458 por la mulieri. La revenuo per capita por l'urbeto esis $18,547. Vivis sub la povreso-lineo 2.0% de la habitantaro e 0.0% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 0.0% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 7.8% vivis sub la povreso-lineo.
Chicago
Chicago esas la 3ma maxima grand urbo di Usa dop New York e Los Angeles, e la maxim granda dil stato Illinois. Segun la demografiala kontado di 2010 esis 2,695,598 habitanti. Lua tota surfaco esas 606,2 km².
Historio
Dum la duimo dil 18ma yarcento la regiono habitesis dal indijeni Potawatomi. L'unesma permananta habitanto di la regiono qua ne esis indijeno esis Jean Baptiste Point du Sable. Du Sable decendis de Franci ed Afrikani, ed arivis dum la yari 1780a. En 1795, pos tale nomizita "Indijena milito dil Nord-westo", la regiono cedesis ad Usa dal indijeni.
thumb|280px|left|Granda incendio di Chicago, 1871. Ye la 8ma di oktobro 1871, grava fairo komencis. Ol duris til la 10ma di oktobro; cirkume 300 homi mortis, e 9 quadrato-kilometri de la urbo esis destruktata; ol nomizesis la Granda Fairo di Chicago. Plu kam 100.000 rezidanti esis sen-hema. La fairo esis difuzata pro sikeso pos periodo sen pluvo, e pro ke la plu multa de strukturi esis ligna. Pos la fairo, donacaji venis de individui, korporacioni e de altra urbi. Ri-konstruktado balde komencis.
Chicago kreskis rapide de 1851 til 1920, sive en quanto di habitanti, sive en surfaco totala, pro absorbo di vicina komoni. Lua kresko atraktis multa enmigranti de estal Usa e de Europa. En 1900, cirkume 77% de lua habitanti esis enmigranti o filii de enmigranti, nome Germani, Irlandani, Poloni, Suedi e Cheki, e 98,1% de la habitantaro esis blanki.
Laborala konflikti komencis pos la rapida expanso di industrii, ed eventis granda striki en 1886 ed en 1894, organizita da anarkiisti e socialisti. Dum la yari 1870a e 1880a, la sanesala e higienala substrukturi dil urbo plubonigesis, e lua legaro modifikesis por helpar kombatar epidemii di variolo, kolero e flava febro. Ca legaro pose divenis modelo por plubonigar sanesala sistemo en altra urbi.
Chicago gastigis l'Universala Expozo di 1893 en olima marsholando di South Side, en la nuna Parko Jackson. L'Universitato di Chicago, ante situita en altra loko, ank instalesis en Sout Side en 1892.
Dum l'unesma mondomilito e la yari 1920a, l'industrio expansis, ed atraktis multa negra laboristi de sudal Usa. Inter 1910 e 1930, la quanto di negra habitanti augmentis de 44,103 til 233,903. Ca migrado afektis multe la kulturo dil urbo, nome lua arto, literaturo e muziko.
Papo Dionisius
Dionisius (m. ye la 26ma di decembro 268) esis la 25ma papo di katolik-eklezio.
Carl Perkins
Carl Lee Perkins (1932 til 1998) esis Usana pioniro di rock and roll, kun stilo rockabilly.
Naskinta en Tennessee, ilu esis l'skriptisto di Blue Suede Shoes, enrejistrita kun granda suceso da Elvis Presley.
Aloha, Oregon
Aloha esas regiono de la komtio Washington, Oregon, enkorpigita da nula urbo. La regiono nomesis en 1912 da Robert Caples. Segun la demografiala kontado di 2010, ol havis 49,425 habitanti.
Historio
La post-oficeyo di Aloha fondesis en 1912.
Geografio
right|Loko di Aloha, OregonAloha jacas a.
Segun l'Usana Kontado-Ministerio, la regiono havas entote 19,1 km², equivalanta a 7.4 mi², tote kovrata per lando e nulo per aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 41,741 homi, 14,228 hemanari, e 10,841 familii. La denseso di habitantaro esis 2,186.7/km² (5,660.5/mi²). Esas 14,851 domi kun mezvalora denseso di 778.0/km² (2,013.9/mi²). Segun raso, lua habitantaro esis 79.40% Blanki, 1.35% Negri od Afrik-Usani, 0.78% indijeni Amerikana, 7.69% Aziani, 0.37% Pacifik insulani, 6.70% de altra rasi, e 3.72% de du o plura rasi, e 12.93% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 14,228 hemanari, di qui 42.9% havis pueri evante min kam 18 yari en la domo, 59.4% esis mariajita e habitis kune, en 11.6% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 23.8% esas ne-familii. En 16.9% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 3.5% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso di hemanari esis 2.92 personi e la mezvalora grandeso di familii esis 3.28 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 29.8% evante min kam 18 yari, 9.1% de 18 til 24 yari, 35.0% de 25 til 44 yari, 20.3% de 45 til 64 yari, e 5.7% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 31 yari. Por singla 100 mulieri esas 101.5 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esas 99.8 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro esis $52,299, e la mezvalora revenuo per familio esas $56,566. La viri havis mezvalora revenuo di $40,369 kontre $29,921 por la mulieri. La revenuo per-capita de ta regiono esis $19,685. Cirkume 7.9% de la habitanti e 5.6% de la familii vivis sub la povreso-lineo, inkluzite 9.4% ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, e 5.2% ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse.