cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
St. Louis Park, Minnesota
Demografio
La procento di habitanti segun evo esis: 18.8% evante min kam 18 yari, 8.7% de 18 til 24 yari, 37.7% de 25 til 44 yari, 20.2% de 45 til 64 yari, e 14.7% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 36 yari. Por singla 100 mulieri esis 90.3 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse, esis 87.3 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $49,260, e la mezvalora revenuo per familio esis $63,182. La mezvalora revenuo por la viri esis $40,561 kontre $32,447 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $28,970. Vivis sub la povreso-lineo 5.2% de la habitantaro e 3.0% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 5.2% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 6.7% vivis sub la povreso-lineo.
Collinsville, Illinois
Collinsville esas urbo inter la komtii Madison e St. Clair, en Illinois, Usa. Segun la demografiala kontado di 2010, ol havis 25,579 habitanti.
Geografio
Collinsville jacas a.
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbo havas entote 35.2 km², equivalanta a 13.6 mi², di qui 35.2 km² (13.6 mi²) esas lando e 0.07% esas aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 24 707 homi, 10 458 hemanari, e 6 672 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 701.9/km² (1,817.4/mi²). Esis 11,025 domi kun mezvalora denseso di 313.2/km² (811.0/mi²). Segun raso, esis 91.48% Blanki, 5.85% Negri od Afrik-Usani, 0.27% indijeni Amerikana, 0.59% Aziani, 0.02% Pacifik-insulani, 0.59% de altra rasi, e 1.19% de du o plura rasi, e 2.16% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 10 458 hemanari, di qui 29.3% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 48.1% esis mariajita e habitis kune; en 11.9% muliero sen spozulo esis la domo-chefo e 36.2% esis ne-familii. En 30.1% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 11.8% habitesis da ulu evante 65 yari o pluse qua vivis sole. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.35 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 2.94 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 23.2% evante min kam 18 yari, 9.7% de 18 til 24 yari, 30.5% de 25 til 44 yari, 21.9% de 45 til 64 yari, e 14.6% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 37 yari. Por singla 100 mulieri esis 93.3 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 88.3 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $42.353, e la mezvalora revenuo per familio esis $54.956. La mezvalora revenuo por la viri esis $39.379 kontre $27.409 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $22.048. Vivis sub la povreso-lineo 7.2% de la habitantaro e 5.6% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 11.2% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 6.6% vivis sub la povreso-lineo.
Samia Suluhu Hassan
Samia Suluhu Hassan, ekonomikisto e politikisto n. ye la 27ma di januaro 1960, esas la nuna prezidanto di Tanzania. El esas l'unesma muliero qua divenis prezidanto di la lando.
Mercedes Sosa
Mercedes Sosa (1935 til 2009) esis Arjentiniana kantistino.
Papo Benedictus la 11ma
Benedictus la 11ma (n. Nicola Boccasini en 1240 til 1304) esis la 194ma papo di katolik-eklezio.
Distala
[Anat.] Qua esas maxim fora del centro en korpo(parto): ex-e: distala surfaco di dento
Yoichiro Nambu
Yoichiro Nambu (1921 til 2015) esas Japonian-Usana fizikisto qua recevis la Nobel-premio en fiziko en 2008.
Colchester, Illinois
Colchester esas urbo en la komtio McDonough, Illinois, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 1,493 habitanti.La nomo venas de Colchester, Anglia.
Geografio
Colchester jacas a.
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbo havas entote 2.6 km², equivalanta a 1.0 mi², di qui 2.6 km² (1.0 mi²) esas lando e nulo esas aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 1,493 homi, 634 hemanari, e 419 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 582.3/km² (1,500.7/mi²). Esis 694 domi kun mezvalora denseso di 270.7/km² (697.6/mi²). Segun raso, esis 99.40% Blanki, 0.00% Negri od Afrik-Usani, 0.07% indijeni Amerikana, 0.07% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.00% de altra rasi, e 0.47% de du o plura rasi, e 0.60% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 634 hemanari, di qui 29.8% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 50.8% esis mariajita e habitis kune; en 12.1% muliero sen spozulo esis la domo-chefo e 33.8% esis ne-familii. En 30.6% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 13.2% habitesis da ulu evante 65 yari o pluse qua vivis sole. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.32 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 2.89 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 22.9% evante min kam 18 yari, 9.8% de 18 til 24 yari, 27.6% de 25 til 44 yari, 22.6% de 45 til 64 yari, e 17.0% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 38 yari. Por singla 100 mulieri esis 85.9 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 78.4 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $31,283, e la mezvalora revenuo per familio esis $37,763. La mezvalora revenuo por la viri esis $27,857 kontre $19,211 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $15,354. Vivis sub la povreso-lineo 7.3% de la habitantaro e 5.0% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 8.8% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 5.9% vivis sub la povreso-lineo.
Chuy García
Jesús G. "Chuy" García (naskinta ye la 12ma di aprilo 1956) esas Usan aktivisto e politikisto dil Demokrata Partiso. El divenis la Demokrata kandidato por distrikto 4 di Illinois por la House of Representatives ye la 20ma di marto 2018. La distrikto situesas en Chicago.
La chefa elekto eventos ye la 6ma di novembro 2018.
García venis de Mexikia. Lu studiis politikisto ed internaciona relati che Illinois University, obtenante grado ye 1977.
Ante sua politikala kandidateso elu laboris en drinkeyo por suportar sua matro. Lu suportis la Demokrata prezidanto-kandidateso Bernie Sanders en 2016 e 2020 kom organizanto.
René Magritte
En 1912 ilua matro su-ocidis per dronado. Ilu divenis desegnisto til 1926, kande il employesis kom piktisto dal artala galerio Galerie la Centaure. Tamen, lua unesma expozo ne esis suceso, do ilu translojis a Paris ube ilu konocis André Breton e la surealista movado.
Magritte exploris l'efekto di imaji neexpektita en lua pikturi, por stimular la reflekto dil spektanti.
Horst Ludwig Störmer
Horst Ludwig Störmer (naskinta ye la 6ma di aprilo 1949) esas Germana fizikisto qua partigis la Nobel-premio pri fiziko en 1998 kun Daniel Tsui e Robert Laughlin pro lia studii pri l'efekto Hall.
Chaka Khan
Chaka Khan (n. Yvette Marie Stevens en 1953) esas Usana kantistino di soul e funk.
Staciono Nokcheon
thumb|280px|Eniro dil staciono Nokcheon Nokcheon (녹천역) esas staciono en la Lineo 1 dil urbala ferovoyo di Seoul, Sud-Korea.
Dermatito
thumb|280px|Dermatito en la manui. Dermatito esas inflamuro di pelo, rikonocebla por prizentar prurito, redeso ed erupti. Ol anke nominesas ekzemo, e la diferi inter amba ne definesis klare.
L'exakta kauzo di dermatito esas ofte neklara. Kelka kazi originas de alergii e mala cirkulado sangala. Por preventar ol ofte uzesas humidiganta e steroida kremi.
Staciono Changdong
320px|thumb|Eniro dil staciono Changdong Changdong (창동역) esas staciono che lineo 1 e 4 dil urbala ferovoyo di Seoul, Sud-Korea.
Sep Marveli di la Mondo Antiqua
thumb|La sep marveli, piktita da Maarten van Heemskerck (1498–1574) La Sep Marveli di la Mondo Antiqua esas listo pri sep notinda strukturi existinta en la mondo antiqua. La unesma tala listo quan ni havas kompilesis en la 2ma–1ma yarcento a.K.
La sep marveli esas:
Ludwig Quidde
Ludwig Quidde (1858 til 1941) esis Germana historiisto e pacifisto qua recevis Nobel-premio pri paco en 1927.
Ilu divenis maxime konocita pro lua acerba kritikado di Wilhelm la 2ma di Germania.
St. Martin, Minnesota
St. Martin esas urbeto en la komtio Stearns, Minnesota, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 278 habitanti.
Geografio
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbeto havas entote 2.5 km², equivalanta a 0.9 mi², di qui 2.5 km² (0.9 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 278 homi, 95 hemanari, e 74 familii qui rezidis en l'urbeto. La denseso di habitantaro esis 113.0/km² (292.8/mi²). Esis 98 domi kun mezvalora denseso di 39.8/km² (103.2/mi²). Segun raso, esis 99.28% Blanki, 0.00% Negri od Afrik-Usani, 0.00% indijeni Amerikana, 0.00% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.72% de altra rasi, e 0.00% de du o plura rasi, e 0.72% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 95 hemanari, di qui 46.3% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 69.5% esis mariajita e habitis kune; en 6.3% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 21.1% esis ne-familii. En 17.9% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 12.6% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.93 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 3.32 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 32.7% evante min kam 18 yari, 11.9% de 18 til 24 yari, 22.7% de 25 til 44 yari, 14.4% de 45 til 64 yari, e 18.3% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 32 yari. Por singla 100 mulieri esis 93.1 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse, esis 101.1 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en l'urbeto esis $36,786, e la mezvalora revenuo per familio esis $41,667. La mezvalora revenuo por la viri esis $26,705 kontre $21,750 por la mulieri. La revenuo per capita por l'urbeto esis $12,497. Vivis sub la povreso-lineo 8.3% de la habitantaro e 4.8% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 0.0% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 41.7% vivis sub la povreso-lineo.
Johan Wilhelm Rangell
Johan Wilhelm "Jukka" Rangell, advokato e politikisto n. ye la 25ma di oktobro 1894 til la 12ma di marto 1982, esis chefministro di Finlando de 1941 til 1943.
Żbijowa
Żbijowa esas vilajo en provinco Łódź, distrikto Bełchatów, komono Drużbice, Polonia. En yaro 2006, ol havis cirkume 60 habitanti. Ol distas cirkume 35 kilometri sude de Łódź e 140 kilometri sud-weste de Warszawa.
The Fox and the Hound
The Fox and the Hound (Angla por La foxo e la hundo de chasado) esas animita dramato filmo de 1981 produktita da Walt Disney Productions ed apogata sur novelo samnoma skribita da Daniel P Mannix. Direktita da Ted Berman, Richard Rich, ed Art Stevens, la filmo inkluzar la voci de Mickey Rooney, Kurt Russell, Pearl Bailey, Jack Albertson, Sandy Duncan, Jeanette Nolan, Pat Buttram, John Fiedler, John McIntire, Dick Bakalyan, Paul Winchell, Keith Mitchell, e Corey Feldman.
Rezumo
La filmo rakontas pri amikeso de foxo nomita Tod e hundo de chasado nomita Copper.
Makarono
thumb|250px|Makarono thumb|left|250px|Makaroni kun plura kolori en Paris. Makarono esas kujajo ek pasto de mandeli, sukro ed albumeno, fasonita aden mikra panobloko ronda. Esas proxim meringo kun krakanta shelo e dolca internajo.
La vorto Franca 'macaron' originas del Italiana/Siciliana 'maccarone', qua uzesis por sika pasto en formo di buleto, simila a moghrabieh de Proxim Oriento.
Historio
Segun kelka historiisti, Caterina de' Medici ofris maccarone a la gasti dil mariajo del Duko di Joyeuse en Paris, la yaro 1581. Tamen, existas mult altra legendi pri l'origino di ca kukajo.
Dum la yari 1900a, panifisto Ladurée en Paris inventis nova fazono por prizentar makarono, e pozis kremo inter du tradicionala ma plu larja kukaji en formo di kupoli. Nun en Paris esas multa diferanta sapori ed asortita kolori.
Jorge Luis Borges
Jorge Francisco Isidoro Luis Borges Acevedo (13px| audio) (1899 til 1986) esis Arjentiniana skriptisto qua judikesas kom un ek la maxim importanta skriptisti de la 20ma yarcento. Konocata pro lua fantastika rakonti e fiktivajo-esayi, Borges esis anke poeto, kritikisto, tradukisto e literaturisto. Frequa temi esis labirinti, infinito e simetrika. Kune Adolfo Bioy Casares, li anke publikigis sub la komuna pseudonimi H. Bustos Domecq e B. Suárez Lynch.
Yuneso
Jorge Guillermo Borges koaktesis aden frua retreto de la legal-profesiono pro la sama vido-falio quan afliktos lua filio, ed en 1914 la familio diplasis a Genève, ube lua patro kuracesis da Genève-okul-specalisto dum ke Borges e sua fratrino Norah (naskinta en 1902) vartis por skolo. Hike Borges lernis Franca linguo, pri olqua, segun semblo, lu havis inicial desfacilaji, e studiis ipse Germana, recevinte lu bachelero di Collège de Genève en 1918.
Pos finir l'Unesma mondomilito, la familio Borges pasis tri varioza yari en Lugano, Barcelona, Mallorca, Sevilla, e Madrid. En Hispania, Borges divenis membro dil avangard Ultraista literatur-movado. Lua unesma poemo, «Himno a la Maro» skriptita en la Walt-Whitman-stilo, publikigesis en la magazino Grecia. Hike lu frequentis tala notinda Hispan-skriptisti, exemple Rafael Cansinos Assens e Ramón Gómez de la Serna.
Frua skriptisto-kariero
En 1921, Borges retrovenis kun lua familio aden Buenos Aires ube lu importacis la doktrino di Ultraismo e lansis lua kariero kom skriptisto per publikigar poemi ed esayi en literatur-jurnali. L'unesma Borges-poemi-kolektado esis Fervor de Buenos Aires (1923). Lu kontributis al avangarda revuo Martín Fierro (olua foko «l'arto pro l'arto» kontrastis kun ita di la plus politikale-involukrita Boedo-grupo), kun-fondis la jurnali Prisma (1921-1922, distributita amase per gluar kopii an la muri di Buenos Aires) e Proa (1922-1926). Lu esis, de la unesma numero, regular kontributanto di Sur, fondita ye 1931 da Victoria Ocampo, olqua divenis la maxim importanta Arjentiniana jurnalo pri literaturo. Ocampo el ipsa prizentis Borges ad Adolfo Bioy Casares, qua divenis frequa kunlaborinto di Borges ed Ocampo-bofrato, ed altra bone-konocata figuro del Arjentiniana literaturo.
En 1933 Borges nominesis kom editero di la literatur-suplemento en la jurnalo Crítica, ube aparis la peci pose publikigita en «Universal Historio di la Malfamo». Ca peci jacas ula-maniere inter ne-fiktivaj-esayi e fiktivajo-rakonti, uzante fiktivajal tekniki por kontar esencale vera historii, e literatur-falsigi, pri olqui lu klamis esir tradukadi di fragmenti di famoza ma skarse lektita verki. Dum la sequanta yari, lu servis kom literatur-konsilero por la publikigo-firmo Emecé Editores e skriptis semane kolumni por El Hogar, olqua aparis de 1936 til 1939.
Komencante en 1937, Borges-amiki trovis lu laborante en la Nativitato-nokto di 1938, Borges sufras grava kapo-vundo en acidento; dum la kuraco pri ta vundo, lu preske mortis di septicemio (Lua rakonti di 1944 «La Sudo» inspiresis en ica evento). Dum la rekupero del acidento, lu skripteskis en la stilo qua lun divenigis famoza, e lua unesma rakonti-kolektado, La bifurkanta-voyi-gardeno aparis ye 1941. La libro inkluzis El Sur, peco qua inkorporis kelk autobiografial elementi, notinde l'acidento, e olqua Borges pose nomis «forsan mea meliora rakonto» Malgre ke ordinare ol bone recevesis, «La bifurkanta-voyi-gardeno» faliis por ganar la literatur-premii, multi en lua cirklo olun expektis. Ocampo dedikis granda porciono di la julio-1941-temo di Sur en «Desagravio por Borges»; nombroza remarkinda skriptisti e kritikisti de Arjentinia ed alonge la Hispanian-parolanta mondumo kontributis per skripturi por la projeto.
Matureso
Privacita pri lua ofico, lua vido diminuteskis pro glaukomo, e nekapabla por entratenar su ipsa kom skriptisto, Borges komencis nova kariero kom publik-konferisto. Malgre certena politik-persequeso, lu esis suficante sucesoza, e divenis progresive publik-figuro, nominesis kom Prezidanto dil Arjentiniana Skriptisto-societo (1950-1953) e kom Profesoro dil Angla ed Amerikan-Literaturo (1950-1955) en l'Arjentinian Asociuro pri l'Angla Kulturo. Lua rakonto Emma Zunz konvertesis en filmo (sub la nomo «Dii di odio») ye 1954 da Arjentiniana direktisto Leopoldo Torre Nilsson. Cirkume ica epoko, Borges anke skribis cinemo-verki.
En 1955, e pos l'inicio di Ocampo, la nov anti-Peronista militar-regno lun nominis kom Nacional-Bibliotekestro. Dum ica epoko lu divenis parblinda, quale un ek lua maxim konocata precedanto, Paul Groussac (por qua Borges skriptis epitafo). Nek la koincido nek l'ironio eskapis de Borges e lu komentis pri oli en lua verko «Borges en la Hotelo Beaux», 1969:
Nadie rebaje lágrima o reproche
esta declaración de la maestría
de Dios, que con magnífica ironía
me dio la vez los libros y la noche.
Nulu varsez lakrimo o reprochez ica deklarado pri la maestreso di Deo
Lambda-kalkulo
Lambda-kalkulo o λ-kalkulo es formala sistemo en matematikala logiko por expresar komputebleso bazanta ye funcionado di abstraktajo e apliko uzante nomoligado di variebli e substituco (precipue polimonii).
Jorge Luis Borges
Matureso
qua, kun magnifik ironio,
Lambda-kalkulo
Lo es universala modelo di komputado, qua povas uzar por simular mashino di Turing.
Jorge Luis Borges
Matureso
a me donis amba la libri e la nokto.
James Honeyman-Scott
James Honeyman-Scott (n. ye la 4ma di novembro 1956 til la 16ma di junio 1982) esis Britaniana muzikisto e kompozisto, fondinto di la rock-bando The Pretenders.
Jorge Luis Borges
Matureso
La sequanta yaro lu recevis la Nacional Premio pri Literaturo e la unesma di multi honor-doktoresi, ita dil Universitato di Cuyo. De 1956 til 1970, Borges anke esis literatur-profesoro en l'Universitato di Buenos Aires, dum ke freque mantenis tempal pozesi en altr universitati.
Nekapabla por lektar e skribar (lu nultempe lernis la Braille-sistemo), lu sekundis su en lua matro, kun qua lu sempre esabis personale proxima, ed elqua laboreskis por lu kom lua personal sekretario.
Max Jacob
Max e Heinz exekutis importanta laboro redaktal ed imprimal por Ido-Centrale, imprimerio ed editerio fondita ed olim proprietata da lua patro Hermann. Li anke kunredaktis Mikra Buletino, importanta Ido-revuo monatala qua aparis inter 1923 e 1936.
Jorge Luis Borges
Internacion agnosko
Lua internaciona famo venis de la frua yari 1960a. En 1961, lu recevis la Formentor-premio, olquan lu partoprenis kun Samuel Beckett. Dum ke Beckett esis bone konocata e respektata en l'Anglaparolanta mondo, Borges en ica tempo duris nekonocita e netradukita, Anglaparolanti divenis kurioza pri qua esis la persono qua partoprenabis la premio. L'Italiana guvernerio nominis lu Commendatore; e la Texas-Universitato en Austin selektis lu por un yaro en la Tinker-katedro. Ca duktis a lua unesma konfero-turo en Usa. L'unesma tradukuri di lua verko aden l'Angla aparis en 1962, kun konfero-turi en Europa ed iti di la regiono Andiana di Sudamerika dum la sequanta yari. En 1965, la Rejino Elizabeth la 2ma di Unionita Rejio institucis lu Britanial-Imperio-Oficiro. En 1980 lu premiizesis kun la Premio mondal Cino Del Duka e nombroz' altra honori akumulesis super la yari, tala quala la Franca-honor-legiono ye 1983, la premio Cervantes, ed inkluzite la Premio Specala Edgar Allan Poe por Misterio-Skriptisti di Usa, «por distinginda kontributajo a la misterio-jenro».
Zabiełłów
Zabiełłów esas vilajo en provinco Łódź, distrikto Bełchatów, komono Drużbice, Polonia. Segun statistiki dil yaro 2011, ol havis 25 habitanti (44,0% esis mulieri). Ol distas cirkume 35 kilometri sude de Łódź e 140 kilometri sud-weste de Warszawa.
Jorge Luis Borges
Internacion agnosko
En 1967, Borges komencis kin-yaral periodo di kunlaborado kun l'Usana tradukisto Norman Thomas di Giovanni, to quo helpis lu por divenar plu bone konocita en l'Anglaparolanta mondo. Lu anke sequis publikigante libri, inter li «L'Imaginal-enti-libro» (1967, kunskriptita kun Margarita Guerrero), L'informo di Brodie (1970), e La sablo-libro (1975). Lu anke konferis fekunde. Multa di ta konferi antologiizesis en volumi tala quala Sep nokti e non esayi Dante-atra.
Malgre konkursir adminime de la posa 1960-yardeko, Borges nule adjudikesis kun la Nobel-literatur-premio. Specale en la posa 1980-yardeko, kande Borges certe oldeskis e maladeskis, la manko por lun grantar la premio divenis manifestat omisajo. On spekulis ke Borges judikesis nekonvenanta por recevar la premio pro lua tacata apogo di, o repugneso a kondamnar, la militistal-diktatoreso qua instalesabis en Arjentinia, Chili, Uruguay ed altraloke. Malgre ca politikal posturo repulsis de lua su-deskriptajo kom «anarka-pacifista» ol koaktis Borges ad unionar su a la distinginda bando di Nobel-literatur-premio ne-gananti, grupo qua inkluzas, inter altri, a: Graham Greene, James Joyce, Vladimir Nabokov, Leo Tolstoy ed Alfonso Reyes (Borges dicis pri Reyes: «la maxim-bona prozo-skriptisto en la Hispana di irgatempo»). Lu tamen recevis la Ierusalem Premio ye 1971, adjudikajo por skriptisti qui traktas temi pri homo-libereso e pri la socio.
Iajuddin Ahmed
Iajuddin Ahmed, profesoro di universitato e politikisto n. ye la 1ma di februaro 1931 til la 10ma di decembro 2012, esis prezidanto di Bangladesh de 2002 til 2009. Il ank esis chefministro provizora di la lando de 2006 til 2007.
Jorge Luis Borges
Posa personal vivo
Kande Perón retroiris de l'exilo e ri-elektesis kom prezidanto ye 1973, Borges nemediate demisionis de Nacional-biblioteko-direktisto.
Borges koaktesis unesmafoye pri mariajar en 1967 da lua matro, elqua super 90 yari evanta e previdante elua propra morto, deziris trovar ulu qua suciis lua blinda filio. Talmaniere el e lua fratino Norah aranjis por Borges mariajo kun la recenta vidvino Elsa Astete Millán. On dicas ke Borges nule perfektigis la mariajo. Lu e lua spozo dormis en singla dormo-chambri e la mariajo duris dum min kam 3 yari. Pos la legala separo, Borges retroiris che lua matro, kun qua lu vivis til elua morto, evanta 99 yari. Pose lu vivis sola en la mikr apartamento quan lu dividis kun el e sucesis da lua menajisto di multa yardeki.
Dumdumo
thumb|320px|L'imajo montras [[riflo|rifla dumdumo ante (1 e 2) e pos (3, 4 e 5) atingar emo]] Dumdumo esas kuglo qua expansas lor shoko. La shoko efektigas augmento di lua diametro, facante danjeroza vunduri en vivanta emi. Por ca motivo, li uzesas por chasado e por multa policistari, tamen l'uzo di dumdumi proskriptesas en militi.
Jorge Luis Borges
Posa personal vivo
Jorge Luis Borges mortis pro hepato-kancero en Genève e sepultesis en la Cimetière des Rois (Plainpalais), ube por konsterno di lua intima tot-vivo-amiki, Adolfo Bioy Kasares, lu mariajesis in extremis kun María Kodama. El anke obtenis l'absoluta lua-verki-diretado, quo, segun on kalkulas, produktas yar-rento di multa milion dolari. Kodama denuncesis da la prestijoza Franc editero Gallimard e da reput' intelektemi, tala quala Beatriz Sarlo, elqua deklaris ke Kodama esis obstaklo por la serioza lekturo di Borges-verki.
Verko
Borges vivis dum la maxim granda parto di 20ma yarcento, do radikizitesis en la modernist-periodo di kulturo e literaturo, partikulare en la simbolismo. Lua fiktivajo es profunde lernita, e sempre kurta. Kom lua samtempa Vladimir Nabokov e la kelke plu olda James Joyce, lu kombinis intereso en lua nask-lando kun plu ampl' interesi. Lu anke partoprenis lia multa-linguismo e lia ludemeso pri linguo, ma dum ke Nabokov e Joyce tendencis, dum lia-vivi-avanco, pokope vers plu vasta verki, Borges restis miniaturisto. Anke inverse a Joyce e Nabokov, sua verko divenis distanta de qua lu referis kom «la baroko», dum ke olia diplasis a co: la posa skriptur-stilo di Borges esis multe plu transparent e naturalista kam lua frua stilo.
Multa di lua maxim popular rakonti koncernas la naturo dil tempo, infinito, speguli, labirinti, realeso, ed identeso. Multa rakonti fokigas pri fantastika temi, tala quala: biblioteko kontenanta singla posibla 410-pagino-texto («La Biblioteko di Babel»); viro qua nul experienco oblivias («Funes, la Memorioza»); artifakto per qua l'uzanto povas vidar la toteso dil universo («L'Alef»); e sekundo qua duras yaro, donit' a paf-mortiganta viro por finar lua novelo («La Sekreta Miraklo»). Borges anke kontis relative realista rakonti di Sudamerik-vivo, rakonti di gaucho-i, vulgaruli, strad-lukteri, soldati, detektivi e historial figuri. Lu mixis realeso kun fantazio e fakti kun fiktivajo. En nombroz'okazioni, specale en lua frua kariero, ca mixi kelkatempe tra-iris la lineo aden la feldo di informacho o falsuro.
Lua abundanta nefiktivajo inkluzas sagaca recensi di filmi e libri, kurta biografii, e plu longa filozofial meditadi pri temi tala quala la naturo dil dialogo, linguo, e pensado, e la relato inter li. Lua fiktivajo anke exploras multa di la temi qui trovesas en lua fiktivajo. Esayi quale «La Historio di la Tango» o lua skripturi pri l'epik-poemo «Martín Fierro» exploras kun precizigo Arjentinia-temi, tala quala l'Arjentinian identeso e la di varioza Arjentiniana subkulturi. Lua intereso en fantazio, filozofio, e l'arto di traduko evidentigesas en artikli tala quala «La Tradukisti di La Mil-ed-un Nokti», dum ke «L'Imaginal-enti-libro» par-reserchesis en la legendo-kreaturi-bestiario, en la prefaco di qua Borges skriptis, «Existis sorto di ocioza plezuro en neutil e extraordinar eruditeso». Lua intereso en fantazio partoprenesis da Adolfo Bioy Casares, kun qua Borges kun-autoris multa rakonti-kolektadi inter 1942 e 1967, ulafoye sub diferanta pseudonimi.
Borges kompozis poezio tra lua vivo. Kande lua vido dekadis (ol iris e venis pro la lukto inter l'avancant'evo e l'avancado en okul-kirurgio), lu progresive fokigis su en skriptar poezio, pro ke lu povis enmemorigar tot-verko en la procedo. Lua poemi kontenas la sam ampla rango di interesi kam lua fiktivajo, apud questioni qui emersas de lua kritik-verki e tradukuri, e de lua maxim personal meditado. Ica interes-ampleso povas trovesar en lua fiktivajo, nefiktivajo, e poemi. Exemple, lua intereso en filozofial idealismo reflektesis en la fiktiva mondo di Tlön en «Tlön, Uqbar ed Orbis Tertius», en lua esayo «Nova Refuto dil Tempo», ed en lua poemo «La Kozi». Same, komuna filo traversis lua rakonto «Cirkla Ruini» e lua poemo «La Golemo».
Ultre lua propra original verko, Borges esis remarkinda kom tradukisto aden la Hispana. Lu tradukis la rakonto «La Felica Princo» da Oscar Wilde aden la Hispana kande lu evis dek yari, forsan frua indico di lua literaturala talento. Vers la fino di lua vivo lu produktis la Hispana versiono di la Proze Eðða. Borges anke tradukis (dum ke samtempe subtile transformis) la verki di, inter altri, Edgar Allan Poe, Franz Kafka, Hermann Hesse, Rudyard Kipling, Herman Melville, André Gide, William Faulkner, Walt Whitman, Virginia Woolf, Sir Thomas Browne, e Gilbert Keith Chesterton. En nombroz' esayi e konferi, Borges taxis la traduk-arto ed artikizis lua propra viziono di traduko. Borges sustenis la viziono pri ke traduko povus plubonigar l'originalo, e ke alternativ' e potenciale kontre-diciva tradukuri di la sama verko povas esar egale valida, e pluse ke l'originalo o ke literatur-traduko povas esar nefidinda kun l'original verko.
Borges anke employis du multe neuzal literatur-formi: la literatur-falsuro e la recenso di imaginal verko. Amba konstitucas formi di moderna pseudo-epigrafio.
Lua plubone konocata literatur-falsur-kolekto venas de lua frua verko kom tradukisto e literatur-kritikisto kun reguloza kolumno en l'Arjentiniana revuo El Hogar. Kune publikigar nombroza legitima tradukuri, lu anke publikigis original-verki en Emanuel Swedenborg-atra o Libro-di-Mil-ed-un-Nokti-atra stilo, disimulante li quale tradukuri di kozi quin lu trovabis en lua lekturo. Multa di qui asemblesis en «Universal Historio di la Malfamo».
Lu prolongigis ca modelo di literatur-falsuro en multa punti dum lua kariero, exemple glitanti tri kurta false atribuita peci aden lua altre legitim e suciema reserchit' antologio «El matrero».
Kelkafoye, konfrontita kun ideo por verko qua bordizis lo konceptuala, Borges preferis, vice sequar obvia-maniere l'ideo, skriptar peci qui satisfacis la koncepto por kompozar recenso di ne-existanta verko, skriptante quale se la verko ja kreatesabis da ul'altra persono. La maxim famoza exemplo di co esis «Pierre Menard, skriptisto da la Quijote», qua imaginas 20ma-yarcental Franculo qua tante submersas lu ipsa en la mondo di la 16ma-yarcenta Hispania ke lu povas sideskar e krear larja porciono di Miguel-de-Cervantes-Don-Quijote literale, ne per memorizir Cervantes-verko, ma kom «original»-verko di lua propra intelekto. Borges-«recenso» di la fiktiva Menard-verko efektive diskutas la resonandi quin Don Quijote kolektabas tra la yarcenti ek ke ol skriptesis, latere di apertite debatar quante plu-richa Menard-verko esis kam literale identa Cervantes-verko.
L'internacionismo di Borges
La verki di Borges mantenis universal perspektivo qua reflektis la multa-rasal Arjentinia. Lu expozesis frua-evante a la vasta mond-literatur-kolekto di lua patro, ed experincis long-voyajal vivo: yunevante lu vizitis la frontieral pampas ube la limiti di Arjentinia, Uruguay e Brazilia nebulizas, e vivis e studiis en Suisia e Hispania; mezevante lu voyajis tra Arjentinia kom konferisto ed internacione kom vizitanta profesoro; e lu duris voyajar tra la mondo kande lu divenis plu-olda, finante lua vivo en Genève ube lu frequentis sekondar-skolo (lu nultempe eniris ad universitato). Tranante influi di multa tempi e loki, la verki di Borges mankas nacionalismo e rasismo.
Borges familiareskis kun la literaturo de Arjentiniana, Hispaniana, Usana, Angla, Franca, Germana, Italiana, Islandana, Anglo-Saxona ed Old-Norvergiana fonti. Lu anke lektis multa tradukuri di Proxim-Oriental e For-Oriental verki. L'universalismo qua lun interesigis en mondal literaturo —ed interesanta por la lektanti dil mondo— reflektis posturo ke ne-esis konciliebla kun l'extrema nacionalismo di Perón-guvernerio. Ke la guvernerio mixus su kun la Borges-employo nutris lua skeptikismo pri la rejimo (lu etiketizis lu ipsa kom Spencer-anarkiisto en la kuverto di «Atlas»). Kande extrem' Arjentiniana nacionalisti —simpatianta kun le Nazi— asertis ke Borges esis Juda —kun la sugesto ke lua Arjentinian' identeso esis nesuficanta— Borges replikis en «Me Juda», ube lu indikis ke lu esus fiera pri esar Juda, ma expozis lua vera Kristana genealogio (kune remarkar ke irga «pura Kastiliano» probable havas Judi en lua ancestri ante yarmilo).
Multa-kultur-influi en Borges-verki
L'Arjentinia di Borges esas plur-rasala lando, e Buenos Aires, la chefurbo, kosmopolita urbo. Fakte, to esis plu vera dum la relative prosperoza epoko dil infanteso e yuneso di Borges kam esas nun. Lor l'Arjentiniana nedependo en 1816, lua habitantaro esas preponderante kreola —personi di Hispanian ancestri, malgre ke ol povas havar mikra mixo di altra ancestri—. L'Arjentiniana nacional identeso diversigis, formacinte dum periodo di yardeko pos formala nedependo. Dum ta periodo substancal enmigro venis de Italia, Hispania, Francia, Germania, Rusia, Siria e Libano (lore parti dil Otomana Imperio), l'Unionita Rejio, Austria-Hungaria, Portugal, Polonia, Suisia, Yugoslavia, Usa, Belgia, Dania, Nederlando, Suedia e Chinia, kun l'Italiani e Hispaniani formacante la maxim grand' enfluado. La diverseso di kun-existanta kulturi vivante karakteriziv' Arjentiniana vivo-stilo enuncesis specale en «Sis Problemi por Don Isidoro Parodi», kun-autoris kun Adolfo Bioy Casares, ed en la sennoma multi-rasal urbo qua es l'encenigo por «La morto e la kompaso», olqua povas esar o ne esar Buenos Aires. La skripto di Borges anke trempesas da influi ed instruktesis da eruditeso di Kristan, Budan, Islaman, e Juda fidi — inkluzite chefa religioza figuri, hereziani, e mistiki.
Borges kom specalisto en la historio, kulturo e literaturo di Arjentinia
Se Borges ofte fokigis pri universal temi, lu anke kompozis substancal literatur-korpo pri temi de Arjentiniana folkloro, historio, ed ordinar' aferi. Unesma Borges-libro, la poezio-kolekto «Fervoro pri Buenos Aires», aparis ye 1923. Konsiderante la par-atenco di Borges pri omn' Arjentiniana kozi —extensante de Arjentiniana kulturo («Tango-historio», «Enskriburo sur Kaval-furgoni»), folkloro («Juan Muraña», «La nokto di la Donaji»), literaturo («L'Arjentiniana Skriptisto e la Tradiciono», «Almafuerte»; «Evaristo Carriego») ed ordinar' aferi («La Monstro-festo», «Hastez, hastez» «La Mountebank», «Pedro Salvadores»)— es vere ironioza ke ultra-nacionalisti dubabus pri lua Arjentinian identeso.
Borges-intereso en Arjentiniana temi reflektas partale l'inspiro di lua familio-arboro. Borges havis Angla patral-avino qua, cirkum 1870, mariajis su kun la kreolo Francisco Borges, viro kun militistal autoritato e historial rolo en la civil-militi en to quo es nun Arjentinia ed Uruguay. Stimulita da fiereso a lua familio-heredajo, Borges ofte uzis ta civil-militi kom encenigo en fiktivajo e quaze-fiktivajo (exemple «La vivo di Tadeo Isidoro Cruz», «La mortinta viro», «Avelino Arredondo») ultre poezii («Generalo Quiroga vehas a lua morto en veturo»). La matral pre-preavo di Borges esis altra militista heroo, quan Borges nemortivigis en la poemo «Pagino por celebrar Kolonelo Suárez, Víctor en Junín».
Borges, Martín Fierro, e tradiciono
En «L'Arjentiniana Skriptisto e la Tradiciono», Borges celebras quale Hernández expresas ta karaktero en la decidigiva ceno en qua Martín Fierro ed El Moreno konkursas pri kansoni improvizar pri universal temi tala quala tempo, nokto, e la maro. La ceno klare reflektas la real-mondo-gaucho-tradiciono di paya-i —improvizita muzikal dialogi pri filozofial temi— kom diferanta ek la tipo di slango qua Hernández uzas en la chefa korpo di Martín Fierro. Borges apuntas ke konseque, Hernández sendube konocis la difero inter real gaucho-tradiciono por kompozar poezii pri universal temi, kontre la gaucho-atra maniero inter Buenos Aires literaturisti. Borges duras negar la posibleso ke Arjentiniana literaturo povus distingar ol ipsa per agar aludo a «lokal koloro», nek ol bezonus restar vera a la heredajo di la Hispania-literaturo, nek definar ol ipsa kom refuzo a la literaturo di olua kolonial fonderi, nek sequar en la nacionalista dubo pri la valideso di lua Arjentinian' identeso. Lua skripturi es evidente plu influita da kelka literaturi kam altri, reflektante partale la partikular kontentajo di lua patro-biblioteko, e la partikular popul-kompozuro di Arjentinia dum lua vivo-tempo. Lua verko-exameno revelas plu grand' influi de Europa ed Usa fonti kam Azia-Pacifiko od Afrika.
Poka referi ad Afrikani aparas en lua verko; la rara mencioni inkluzas partikular inventario pri la sklavo-trado-pos-efekti en «La timinda redemtanto Lazarus Morel» e nombroza simpatial referi ad Afrikan-decendanti ocidita da la fiktiva proskriptito Martín Fierro. La fonti indijena-Amerikana esas povre reprezentata, pro la preske extermino di ta populi e kulturi en ca regiono di Sudamerika. La rara mencioni inkluzas kaptita Azteka sacerdoto, Tzinakán, en «La Deo-skriburo» e Amerik-indijeni qui kaptas Arjentiniani en «Rakonto di la Militisto e la Kaptito» e «La Kaptito».
«La gaucho-atra» havas, tamen, vasta prezenteso tra lua verko. Gaucho-i es sang-mixita (Hispanian ed indijena) e sempre asociatesabis kun la barbara, indijena e nedocil elementi di Arjentinia-kulturo.
Kontraste a lua eruditeso en Kristanal, Juda, Budal ed Islamal fonti, Borges-vidpunto dil Hinduism e la Hindi semblas formacesir per regardadar tra la simpatial lenso di la Rudyard Kipling-verki, exemple en «Aproximesko ad al-Mu'taşim».
Internaciona temi en Borges
• Arjentinia: Biografo di Evaristo Carriego; meritinda lektanto di Leopoldo Lugones, «Almafuerte», «Tango-historio», «Nia povr' individualismo», «Enskriburi en kaval-furgono», «Monstro-festo», «La Sudo», «La Mountebank» • Chinia: «La bifurkanta-voyi-gardeno», «La Vidvino Ching, Piratino»
• Chekia: Praha kom encenigo por «La Sekreta Miraklo»; forte influita da Franz Kafka
• Francia: influita da Leon Bloy, Victor Hugo, Charles Baudelaire, Stephane Mallarmé, Paul Verlaine, Arthur Rimbaud, Paul Valéry; admiranta di/esayi pri Guillaume Apollinaire; tradukisto di André Gide.
• Germania: Specal afineso kun Heinrich Heine, influita da Kurd Laßwitz; meritinda lektanto di Fritz Mauthner, Arthur Schopenhauer; «Deutsches Requiem», «German-literaturo dum la Bach-epoko»
• India: encenigo por «La viro en la solio», «Trista tigri» e «La Aproximesko ad al-Mu'taşim»
• Iran (Persia): «La maskita tintisto Hakim de Merv»; «La simurgh e l'aglo» fondata sur Farīd od-dīn ‘Aţţār; «L'enigmato di Edward Fitzgerald» qua apogis lua maxim famoza verko en Omar Khayyām
• Irlanda: Influita da John Scotus Erigena, Jonathan Swift, George Bernard Shaw, subjektiv' idealista metafizikisto George Berkeley qua esis anke Irlandana episkopo; tradukis Oscar Wilde aden la Hispana; recensi pri James Joyce; encenigo di «L'espado-formo» e «Temo di la Trahizero e la Heroo».
• Italia: Borges havis specal afineso pri La Divina Komedio da Dante, la subjekt di Non Dante-atr' Esayi
• Japonia: «La nepolita ceremonialo-maestro Kotsukē no Sukē»
• Mexikia: «La Deo-skriburo»
• Portugal: dispersita referi ad Eçá de Queiroz.
• Unionita Rejio: Extensa studio pri Angla/Anglo-saxona literaturo; influita da Samuel Butler, G.K. Chesterton, Thomas de Quincey, David Hume, Rudyard Kipling, Herbert Spencer, Robert Louis Stevenson, Thomas Carlyle; «Omn' e nihilo», «Shakespeare-memoro»
• Usa: tradukisto di William Faulkner aden la Hispana; specal afineso pri Walt Whitman, influita da/esayi pri Edgar Allan Poe e Nathaniel Hawtorne; Mark Twain-inspirita «La timinda redemtanto Lazarus Morel»; multa film-recensi exemple: Citizen Kane («Aplastanta Filmo»);
• Skandinavia: encenigo por «Undr» e «Tri Versioni di Iudas»; konferi pri Norvegiana Saga-i; lernis Olda Norvergiana
• Uruguay: historial fiktivajo «Avelino Arredondo»
Religioza temi en Borges
• Gnostikismo: «Defenso di la ne-vera Basilides»
• Islamo: «Aproximesko ad al-Mu'taşim», «L'Averroes-sercho», «La maskita tintisto Hakim de Merv», «La statui-chambro»; «La simurgh e l'aglo» fondata sur Farīd od-dīn ‘Aţţār; «L'enigmato di Edward Fitzgerald» qua inspiris lua maxim famoza verko en Omar Khayyām; forte influita da/studiita multa tradukuri di La-mil-ed-un-nokti
• Judaismo: «La Morto e la Busolo», «La Golem», «Defenso di la Qabala»; konferi pri Qabala e pri Shamuel Agnon
• Paganismo: «La domo di Asterion», «Le nemortiva»
• Zoroastrismo: «Cirkla ruini»
• Fiktiva: la herezio-chefi di Uqbar en «Tlön, Uqbar ed Orbis Tertius», «La Sekto di la Fenix»
Dicipuli
Malgre ke Borges ne havis direta dicipuli —pro ke ol supozus estetiko e skolo previdebla de olqui lu ipsa deskredis— exitas autori qui, segun lia kritikista, recevabas lua influo direte. La cirkonstanco ke li konocabas Borges personale e lektabas lua verko Hispane, povas influir en la verki da Josyanne Sauvigneau, Daniel Herrendorf, Carlos Fuentes ed Umberto Eco.
Citaji
• «La tero quan ni habitas es eroro, nekompetenta parodio. Speguli e patreso es abomininda pro ke oli olun multiplikas ed afirmas» (dogmato di la fiktiva religio en «La maskita tintisto Hakim de Merv», Parto di ca citajo anke atribuesas a Uqbar-herezio-chefo en «Tlön, Uqbar ed Orbis Tertius»: «Speguli e kopulaco es abomininda pro ke oli multiplikas la homi-nombro».)
• «Demokratio: es superstico tro propagita, misuzo di la statistiko»
• «Vivo e morto mankabas a mea vivo. Pro ta povreso, mea laboroza amoro por ita detali»
• «La central fakto di mea vivo esabas la vorti-existo e la posibleso di texar ta vorti aden poezio».
• «Me ne skriptas por selektita minoritato, qua signifikas nihilo a me, nek por ta flatita Platonal ento konocita kom “La Masi”. Me deskredas pri amba abstrakteso, tante kara a la demagogi. Me skriptas por me ipsa e por mea amiki, e me skriptas por faciligar la tempo-paso.” (Prefaco de La Sablo-libro)
• «Qui argumentas ke l'arto ne devas propagar doktrini, referas a doktrini kontrea a lia»
• «La bon' amikeso rezistas la nefrequeso»
Maria Esther Bueno
Maria Esther Audion Bueno (11ma di oktobro 1939 til la 8ma di junio 2018 ) esis Braziliana tenisistino, championo en Wimbledon en 1959, 1960 e 1964.
Jorge Luis Borges
Citaji
• «Arjentinia ed Unionita Rejio semblas du kalvi luktante pro pektilo, l'insuli devus donacesar a Bolivia por ke ol havas ekiro a la maro». (pri Falklandi)
• «On dicas ke la Franca linguo es tante perfekta ke ne bezonas skriptisti. Altralatere, on dicas ke la Hispana linguo es linguo tante desesperanta pri olua propra febleso ke bezonas produktar singlatempe Góngora, Quevedo e Cervantes»
Petra (Jordania)
Petra esas historial urbo en Jordania. Petra (Πέτρα) esis la Greka nomo di la chefurbo di la Nabateniani. La Nabateniani nomizis lia propra urbo Rakmu. La loko esas mondala patrimonio e jacas en valo inter kolini. Ol precipue esas konocata pro la rok-tombi hakit en la roki. Preske omna edifici qui ulafoye esis ibe, nun esas ruinaji.
Jorge Luis Borges
Trivialaji
Borges asertis ke lu aquiris lua eruditeso lektante singladie pagini del Encyclopædia Britannica.
Petra (Jordania)
La prosper-epoko dankesez erste a la komercal itinerario de 1600 kmi plu sudala Yemen a Persia, Siria e la Grek e Roman imperii, por incenso. Ultre to, Petra esis nodo por altra komercal itinerarii. La revenui del imposto da la komercisti enorme richigis la regninti di Petra e to esas videbla a la luxoz edifici e tombo-monumenti. Evaluesas ke cirkum la komenco di la yar-kontado 25.000 homi habitis Petra.
Jorge Luis Borges
Trivialaji
Anke remarkesas ke Borges inspiris Gene Wolfe por krear la rolo dil maestro Ultan, blinda bibliotekisto, en lua verko «La Libro di la Nova Suno». Kelka yari pose Umberto Eco inspirat en Borges kreis la figuro di la blinda bibliotekisto Jorge de Burgos en lua novelo «La Nomo di la Rosa».
Kolektadi
• Inquisiciones (1925). Exkluzita da Borges ipsa de lua Plena Verkaro • Discusión (1932) • Poemas (1943) • Ficciones (1944) • El Aleph (1949) • El hacedor (1960) • El informe de Brodie (1970) • El oro de los tigres (1972) • El libro de arena (1975) • Libro de sueños (1976) • Nueva antología personal (1980)
Petra (Jordania)
La Suisiano Johann Ludwig Burckhardt, maskita kom Indiana komercisto, en 1812 rideskovris Petra por l'ocidentana mondo. L'urbo intertempe ruineskis. En 1985 UNECKO deklaris Petra kom mondala patrimonio. En 2007 l'urbo esis selektit ad un de la Nova Sep Marveli Mondala.
Jorge Luis Borges
Rakonti
• «Tlön, Uqbar, Orbis Tertius» (1940). Inkluzata en Ficciones • «La biblioteca de Babel» (1941). Inkluzata en Ficciones • «El Zahir» (1949). Inkluzata en El Aleph • «El libro de arena» (1975). Inkluzata en El libro de arena
Verki exkluziva da Borges:
• Inquisiciones (1925) • El tamaño de mi esperanza 1926 • El idioma de los argentinos 1928
St. Marys Point, Minnesota
St. Marys Point esas urbeto en la komtio Washington, Minnesota, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 344 habitanti.
Geografio
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbeto havas entote 1.0 km², equivalanta a 0.4 mi², di qui 1.0 km² (0.4 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 344 homi, 132 hemanari, e 95 familii qui rezidis en l'urbeto. La denseso di habitantaro esis 332.0/km² (853.0/mi²). Esis 144 domi kun mezvalora denseso di 139.0/km² (357.1/mi²). Segun raso, esis 97.67% Blanki, 0.00% Negri od Afrik-Usani, 0.00% indijeni Amerikana, 0.00% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.29% de altra rasi, e 2.03% de du o plura rasi, e 0.29% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 132 hemanari, di qui 34.1% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 57.6% esis mariajita e habitis kune; en 10.6% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 28.0% esis ne-familii. En 22.7% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 7.6% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.61 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 3.11 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 28.2% evante min kam 18 yari, 4.4% de 18 til 24 yari, 27.9% de 25 til 44 yari, 27.6% de 45 til 64 yari, e 11.9% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 40 yari. Por singla 100 mulieri esis 84.0 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse, esis 91.5 viri.
Batalio di Khalhin Gol
La batalio di Khalhin Gol de la 15ma til la 31ma di agosto 1939 en Mongolia esis batalio qua eventis inter Sovietiana e Japoniana trupi ante la duesma mondomilito, kun decidigiva vinko da Sovietiani. Komandita da Georgi Jukov, la rezulto di la batalio chanjis l'opiniono di Japoniana chefi pri atakar Pearl Harbor vice Siberia, e permisis Sovietia sendar lua maxim bona trupi kontre naziista Germania dum l'Operaco Barbarossa.
Batalio
Pos nesevera kombati Jukov decidis lansar atako ye la 20ma di agosto 1939 por ekpulsar Japoniani de Khalhim Gol e finar la lukto. Ilu decidis atakar unesme per tanki por maxima intenseso e rapideso, e nur depos okupar la tereno per l'uzo di infantrio. Sovietiani anke uzis avioni por atakar rapide Japoniana komuniko-linei. Provizuri transportesis de Chita (600 km fore la batalio-feldo) ed adminime 4.000 tanki uzesis. Jukov preparis specala armeo kun 50,000 soldati, brigado di vehili mi-kurasigita, e bon avioni.
thumb|250px|left|Militala kaptiti Japoniana. Jukov disimulis la proximeso dil invado, per simulachar ke ilu preparis nur defensiva agadi. Ilu savis ke Japoniani atakus ye la 24ma di agosto, e mantenis komuniki kun Moskva sen uzar kodexo e sempre pri "defensiva prepari", quankam sekrete preparis la invado. Sovietiana trupi lansis surpriz-atako per artilrio e 557 avioni kontre Japoniani ye 5:45 kloki la 20ma di agosto.
La vinko di Jukov esis kompleta e rapida, grandaparte pro l'efikiva uzo di tanki, qui pasis adlatere e siejis Japonian armeo, preninta lua provizuri. Ye la 27ma di agosto, Japonini probis ekigar ma faliis. Kande lia chefi ne aceptis kapitulacar, Jukov bombardis li til la kompleta destrukto. Ye la 31ma di agosto Japoniana trupi en Mongolia esis komplete destruktita.