cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Historio di Latvia
left|thumb|250px|Prezidanto Guntis Ulmanis. La situaciono komencis chanjar kande Mihail Gorbachyov asumis povo en 1985. En 1987 komencis l'unesma demonstri pri nedependo, ed ye la 21ma di agosto 1991, pos intensa populala protesti, Latvia itere nedependanteskis. Anatolijs Gorbunovs esis la provizora chefo di stato di la lando til 1993, kande Guntis Ulmanis, posnevo di Kārlis Ulmanis, elektesis prezidanto. Ulmanis guvernis til 1999.
thumb|left|130px|[[, unesma chefo di guvernerio di Latvia. L'unesma mondomilito devastis la regiono di la nuna Latvia. Demandi por auto-determinado komence esis movado por autonomio, ma kun Rusa Revoluciono la kontrato di Brest-Litovsk e la fino dil milito ye la 11ma di novembro 1918 eventis manko di povo, e Latvia deklaris lua nedependo ye la 18ma di novembro 1918. Kārlis Ulmanis divenis lua unesma chefo di guvernerio. Lando adoptis lua unesma konstituco en februaro 1922, ma ye la 15ma di mayo 1934 Ulmanis establisis diktatoreso qua duris til 1940.
Rusa imperio okupis Latvia dum la 18ma yarcento. Rusi probis remplasigar Latviana linguo per la Rusa dum la fino di la 19ma yarcento, ma populala nekontento explozis dum Rusa Revoluciono di 1905 qua recevis nacionalista karaktero en Baltika stati.
Yerevan
Geografio
La mezavalora yarala pluvo-quanto esas 318 mm, e la maxim pluvoza monato esas aprilo, kun mezavalore 51 mm.
Historio di Italia
La dekado di Romana Imperio dil Ocidento dum fino di la 5ma yarcento e la revoko di Romulus Augustulus en 476 indikas la fino di Antiqueso. Lombardi kreis la rejio Italia, tamen parti de la peninsulo restis sub Bizancana administrado ed influo til la 11ma yarcento. Lombarda rejio enkorpigesis a Francia e pose a Santa Romana Imperio. Tamen l'expanso di urbo-stati, nome povoza marala republiki Venezia e Genova dum Mezepoko efektigis politikala fragmentigo. Fine, pos funesta Italiana militi, la peninsula partigesis inter granda povi de frua moderna Europa, Hispania ed Austria, e lasta faligita sub Franca imperio di Napoleon la 1ma, Papala stati esis reducita a la kontrolo di santa sideyo en Roma.
En 1946, kom rezulto di referovoto pri nova konstituco, la monarkio abolisesis. La nova republiko proklamesis ye la 2ma di junio 1946. Dum la yari 1950a e 1960a, Italia vidis periodo di rapida modernigo e sustenita ekonomiala developo, surnomizita "Italiana miraklo ekonomiala". La lando, rivenita a internacionala politiko inter westala demokratika povi, juntita Europana Ekonomiala Komunitato (qua transformesis pose en Europana Uniono), Unionita nacioni, NATO, G7 ed Organizuro por ekonomikala kooperado e developado. Italia klasifikesas nun kom importanta Europana povo.
Latini, populo qua origine habitis la regiono "Lazio", e lua linguo Latina, konquestis e dominacis tota peninsulo Italiana dum la triesma yarcento aK. Romana republiko, e pose Romana imperio dominacis Italia e vasta regioni di Europa, Proxim Oriento e nordal Afrika dum multa yarcenti, ed influis la kulturo e civilizuro di westal Europa, inkluzite la posa difuzo ed ofical adopto di Kristanismo kom statala religio dum la 4ma yarcento.
Prehistorio
thumb|320px|[[Matera, evanta de paleolitiko (10ma yarmilo aK), che regiono Basilikata.]] Dum la prehistorio, Italiana peninsulo esis diferanta de lua nuna formo. Dum la lasta glacial epoko, insuli Elba e Sicilia esis konektita kun kontinentala teritorio. Adriatika maro esis multa plu mikra, dekande komencas a qua esas nuna Gargano peninsulo, e qua esas nuna la gulfo di Venezia esas fertila planajo kun humida klimato.
Skanderbeg
Biografio
En junio 1450 otoman armeo kun 150,000 homi sub Murad la 2ma siejis Krujë. Kun garnizono di 1,500 Albaniani sub Vrana Konti, Skanderbeg persekutis l'Otomani en la ruri cirkume Krujë e spoliis la nutrivi dil armeo di Murat. En septembro la turka moralo sinkesis pro ne atingar la skopi. Murat agnoskis ke lu ne povis prenar la kastilio di Krujë e lu decidis marchar a konkerar Edirne. Lu mortis dum la vintro di 1450-1451 e lua filio Mehmet la 2ma sucedis al lu.
Beyazid aceptis Albana submiso kambie tributo-pago da lokala guverninti. Gjergj Kastriot e lua tri frati guidesis al Otomana korto kom kaptiti. Ibe lu konvertis su al Islamo e studiis che la militala skolo en Edirne. Konseque, lu sendesis kom chefo dil batalio, ubi lu remarkis en Turka vinki. Ilu recevis la titulo Arnavutlu İskender Bey (Albane: Skanderberg) pro lua vinki.
Historio di Italia
Historio
250px|thumb|Lupa Capitolina Etruski, populo qua habitis la nuna Toskania, an la westo di Umbria ed en la valo di Po, kreis civilizuro qua duris de la 8ma til 3ma yarcento aK, ed esis komplete asimilita en l'1ma yarcento aK, dum Romana Republiko. Roma fondesis ye 753 aK proxim Etruria, rejolando di Etruski, ed existas evidentaji ke li dominacis Roma til 396 aK, kande Romani espoliis Veii, etruska urbo 16 km norda-norda-weste de Roma. En 509 aK rejulo Lucius Tarquinius Superbus esis renversita de povo e Roma divenis republiko komandita da du konsuli. La republiko duris til 27 aK.
Skanderbeg
Biografio
190px|left Le kin sequanta yari esis pro Albania etapo sen Otoman ataki, pro la nova sultano decidis konquestar la ultima traci dil Bizancan imperio. La unesma konfronto unter Mehmet e Skanderbeg esis ye 1455 dum la sidejo di Berat, esanta unu dil maxim funesta fugado di Skanderbeg, qua tormentabis la kastilio dil urbo dum monati. Vidanta ke la kastilio povus kenquestar facile, lu marchis kun mez-kavalrio ver Vlore. Lore arivis le turkana rinforci 38,000 soldati, qui surpresis l'Albaniani e masakris li. Un ek la kauzi dil vinkeso esis trahizo di oficiro dil kavalrio, Hamza Kastrioti, nevulo di Kastrio, qua chanjis di bando donanta al turki informo pri la lokado ed organizado dil albaniana fortii. Plus tarda, lu kaptesis per Skanderbeg e lu esis enkarcerigita en la kastilio di Krujë.
Historio di Italia
Historio
Dum l'unesma mondomilito Italia kombatis kontre Austria-Hungaria e Germana imperio ma recevis poka kompenso por kombatar kune la federiti. En 1922 Benito Mussolini divenis chefministro di Italia ed instalis fashista rejimo. En 1929 il signatis kontrato per qua agnoskis la nedependo di Vatikano.
Skanderbeg
Lua statuo trovesas en multa Albanian urbi, inkluzite Tirane. En 1981 en Lehzë konstruktesis mauzoleo memoriganta ilu. Lua kasko esas desegnita sur l'Albaniana flago.
Biografio
190px|right
En 1457, Otoman armeo kun 80.000 soldati invadis Albania kun skopo exterminar la rezisto dil Albani. Ica armeo guidesis da Isa beg Evrenoz, un ek l'oficisti qui vinkis la kavalrio di Kastriot, e da la nevulo di Skanderbeg, Hamza Kastrioti. Pos eludar la batalio dum monati, en septembro Skanderbeg atakis l'Otomani inter Lezhë e Krujë, e vinkis li.
Historio di Italia
Historio
210px|thumb|left|L'Etruriani esis di l'unesma habitanti di Italia. Homi ja habitis teritorio di nuna Italia dum Paleolitiko, cirkume 200,000 yari ante nun. Italiana tribui, kom Umbri, Latini, Volsci, Samniti, Kelti e Liguri havis Indo-Europana origino. De la 17ma yarcento aK til la 11ma yarcento aK, Greki mantenis kontakti kun Italia, e dum la 8ma e 7ma yarcenti aK Greka kolonii establisesis en litoro, origino di nomizita Magna Graecia.
Skanderbeg
Pos lua morto
190px|right L'Albaniana rezisto duris dek yari pos la morto di Skanderbeg, guidita da Leke Dukagjini. Pos lua morto, Venezia obtenis de lua vidvo permiso pri defensar Krujë ed altra fortresi kun Veneziana garnizoni. Dum la quaresma siejo di Kruje en 1478, l'Otomani kaptis l'urbo e la defenseri livris al Otomani qua promesis lasar omni sen domajo. Tamen, l'otomani ocidis la viri e sklavigis la mulieri e l'infanti. L'Albaniana rezisto duris sporadike til cirkume 1500.
Biografio
190px|left|thumb|Blazono dil familio Kastrioti. Skanderbeg naskis en la distrikto Dibër e decendis dil Kastrioti, un ek la familii maxim importanta di Albania. Lua patro, Gjon Kastrioti, esis heredala princo di mikra distrikto Epiro, qua inkluzis Mat, Krujë, Mirditë e Dibër. Lua matro Voisava esis princino de la famiio "Tribalda" (Bizancana nomo dil serbii), qua originis de Macedonia. Gjon Kastrioti esis maxim granda exponento kontre la Turki guidita da Beyazid la 1ma kontre Albania, ma lua rezisto esis vana.
Ye la 28ma di novembro 1442, ilu judikis oportuna revoltar kontre Turki dum batalio en qua Turki luktis en Niš kontre Hungari komandita da Jan Hunyadi. Lu chanjis latero kun 300 Albani de Turka armeo. Depos delozanta voyo vers Albania lu sucesis konquestar l'urbo Krujë ed de ibe sendis mesajo al sultano dicinta ke ca teritorio esis lua. Establisita en la kastelo di Krujë, ilu abandonis islamo e juris venjar lua familio ed Albania dum ke ilu levis lua flago kun l'aglo di du kapi (plu tarde la flago di Albania). Lu federis kun Gjergj Arianit Komneni e lu mariajis kun lua filino Andronika (naskinta Marina Donika Arianiti).
Historio di Italia
Historio
210px|thumb|Garibaldi en 1866 Pos finir Romana imperio, dum granda parto di lua historio, Italia restis dividita en multa rejii. En 1859, komencis procedo di riunigo en unika stato. Giuseppe Garibaldi komandis grupo di soldati, qui divenis konocata kom i Mille (la mili) e kombatis kontre Rejio di du Sicilii. Li vinkis la milito en 1860 e posibligis l'unigo kun la Rejio Sardinia. Li anke helpis liberigar Lombardia de Austrian imperio. Fine, Italia divenis unionita stato ye la 17ma di marto 1861. Vittorio Emmanuele la 2ma esis l'unesma rejo di moderna Italia.
Dum la yari 1990a e 2000a centro-dextra (komandita da Silvio Berlusconi) e centro-sinistra koalisuri alternative guvernis la lando, qua eniris en periodo di ekonomiala stagnado.
Potsdam
thumb|left|320px|Palaco Sanssouci Potsdam esas chef-urbo dil stato Brandenburg, en Germania. Segun statistiki de 2020, ol havis 182,112 habitanti. Lua tota surfaco esas 188,24 km². Potsdam esas vicina a Berlin, ed esas un ek la maxim richa urbi de lua metropolala regiono.
Skanderbeg
Historiala fonti
L'unesma biografio pri Skanderbeg skribesis da Marin Barleti, katolika sacerdoto di Scutari, qua vivis dum la tempo dil rejo.
Nomo
L'Otomani nomizis lu Skanderbeg e l'Albaniana versiono esas Skënderbeu (o Skënderbej), signifikante "S-ro Alexandro". Latinigita quale Scanderberi en la versiono di Barleti, on kredas ke ca nomo komparesas kun Alexandros la Magna.
Turingia
Turingia esas Germana stato. Ol havas 16,171 km² di surfaco totala, e 2.29 milion habitanti. Lua chef-urbo esas Erfurt.
Historio di Italia
Historio
En l'unesma elekto pos plebicito, Demokrata Kristani vinkis komunisti kun larja majoritato, ed Alcide De Gasperi divenis chefa ministro. En 1949 Italia divenis membro di NATO. Projeto Marshall helpis la lando rekuperar aua ekonomio, e kreskar til la komenco dil yari 1960a. En 1957, la lando divenis un ek la fondinti dil Europana Ekonomiala Komunitato.
Turingia
Historio
thumb|140px|left|Armi de la landgravio di Turingia. La regiono divenis landgravio en 1130. Pos Turingiana sucedo-milito (1247 til 1264) la westo di la regiono divenis nedependanta, sub la nomo Hesia, e nulatempe pose ol itere divenis parto di Turingia. La maxim multa Turingiana teritorio falis sub l'administrado di la dinastio Wettin, e pose dividesis en multa Saxoniana dukii.
Potsdam
De la 19ma yarcento, l'urbo ank esas importanta centro por developo di la cienco: tri universitati e plu kam 30 inquesto-centri jacas ibe.
Turingia
Historio
Napoléon la 1ma inkluzis Turingia en la Kunfederuro dil Rheno en 1806. En 1815 Kongreso di Wien konfirmis ta modifiko ed inkluzis parto di Turingiana stat en la Germana Kunfederuro, dum ke l'altra parto cedesis a Prusia, qua administris la regiono en la Provinco di Saxonia.
Geografio
La peizaji di Turingia esas multe diversa. Norde jacas la monti Harz, e pose dal plana ed inundebla regiono Goldene Aue, proxim urbo Nordhausen.
Historio di Italia
Historio
Pos plebicito, Italia divenis republiko ye la 2ma di junio 1946. En ta plebicito, mulieri votis unesma-foye. Umberto la 2ma koaktesis abdikar, ed exilis su. Pos pacala pakto en 1947 kun Yugoslavia, italia perdis parto di lua estala frontieri, e la Libera Teritorio di Trieste dividesis inter Yugoslavia ed Italia.
Kun l'expanso di nacionalismo e l'ideo di naciono stato dum 19ma yarcento, la peninsulo esis unigita dum lasta 19ma yarcento. La nova Rejio Italia, establisita en 1861, quick modernigesis ed organizis larja koloniala imperio, koloniigis parti di Afrika e regioni alonge Mediteraneo. Tamen, multa regioni di lor yuna naciono (nome, lua sudo) restis rurala e povra, inicianta la diasporo italiana. Membro di vinkanta federata povi dum unesma mondomilito, Italia vinkis lua historiala enemiko, Austrian imperio. Balde pose, tamen, la liberala stati krulis a social agiteso; la fashisti, duktanta da Benito Mussolini, prenis la povo e kreis autoritatoza diktatoreso. Italia federis kun Nacional-socialista Germania e Japonia dum la duesma mondomilito, falanta en sangoza interna milito en 1943, kun fashista sedicio fine vinkita en printempo 1945.
Turingia
Ekonomio
Pos la duesma mondomilito, kelka urbi, exemple Gera, Zwickau, Chemnitz e Leipzig recevis industrii. Nun, la regiono di Weimar-Jena-Erfurt havas granda ekonomiala kresko.
Barack Obama
Politiko prezidantala
Ye ilua prezidantesko, la financala krizo ankore minacis multa landi. Obama permisis la prestaji a banki e la nacionaligo di poka banki ed anke stimulo financal. Plur ekonomi opinias ke la stimulilo esis tro mikra, quankam Obama forsan havus problemi aceptigar plu granda stimolilo da konservativa Demokrati en Congress. La politiko di embargar di debanti esis relative severa. Sub Obama la Demokrati anke adoptis plu strikta regulado financal, precipue la Dodd-Frank Act. Ito grand-parte revokesis dal Republikani ed ula Demokrati sub prezidanto Trump.
Il esas mariajita kun Michelle Obama e havas du filiini.
Obama konvertis su a protestantismo kom adulto, edukinte sen religio da lua matro ateista. Il precupue asocias su a la reforminta tradiciono. Tamen, diversa ek lua politikal opozanti asertabis ke il esus Mohamedano, esperante incitar islamofobio kontre lu.
Ye la 4ma di novembro 2008 kom kandidato dil Demokrata Partiso il ganis l'elekto kontre la kandidato di Republikana partiso John McCain e divenis la 44ma prezidanto di Usa, uzinte sua famoza slogano "Yes, we can" ("Yes, ni povas"). En 2012 ilu rielektesis por plusa 4 yari, kande la Republikana kandidato esis Mitt Romney.
En 2009 il esis premiziita per Nobel-premio pri paco.
Pakto kun Iran
Ye la 14ma di julio 2015 la Joint Comprehensive Plan of Action kreesis, pakto inter Iran, Usa, Chinia, Rusia, Francia, Germania, l'Unionita Rejio e la Europana Uniono. Experti konsideris la pakto kom remarkinde forta. Iran mustus reduktar sua nukleara aktiveso, kun 97% redukto di base richigita uranio dum dek-e-kin yari, e mustus permisar internaciona surveyanti. Donald Trump kom kandidato forte opozis la pakto ed anuncis ye la 8ma di mayo 2018 ke Usa forlasos ol. L'altra pakto-konsorti deklarabis ke li volas durigar la pakto.
Iran expansis sua programo nukleara en la 2000ma yari, exter limiti internaciona. De 2006 til 2010 la Unionita Nacioni impozis plura negativa sancioni sur Iran. En 2013 komencis bilaterala negocii inter Iran ed Usa, e pose multilaterala negocii inter Iran, la P5+1 (Usa, Popul-Republiko Chinia, Rusia, Francia, l'Unionita Rejio e Germania) e la Europana Uniono. Restriktar la programo di Iran per pakto esis importanta skopo por Obama. Republikani feroce opozis la negocii, suportata da Benyamin Netanyahu di Israel.
La precipua verko di lua prezidanteso esis la Affordable Care Act, qua esis granda expanso dil Usana sanesala sistemo. Samasexua mariajo ank legaligesis en la tota la lando, kande il esis prezidanto en 2015. Pri exterlanda politiko, Obama adoptis direkto diferanta de sua precedanti, e normaligis relati kun Kuba e Iran, ma suportis anke militi kontre Libia ed en Irak, Siria ed Afganistan.
Skanderbeg
Nomo
George Kastrioti Skënderbeu aparis en latina fonti quale Georgius Castriotus Scanderbegh. Gjergj esas l'Albaniana equivalanta di l'Angla nomo George. La formo di lua lasta nomo skribesis quale Kastrioti, Castriota, Castriottis, o Castriot. La lasta nomo Kastrioti referas ambe la familio e la municipo di nord-westal Albania nomizita Kastriot, e la nomo di la familio posible originis de Latina vorto castrum, de la Greka κάστρο (Ide, "kastelo").
Potsdam
Referi
thumb|left|250px|Kirko di Santa Nikolaus (St. Nikolaikirche).
Skanderbeg
Biografio
En 1461 Mahmet la 2ma signatis la paco kun Skanderbeg ye la 22ma di junio. La sequanta yaro Skanderbeg atakis la nobleli de la dinastio Anjou, e lor alianciti qua probis atakar la rejo Fernando la 1ma di Napoli. Pro lua servadi, Kastriot recevis la titulo di Duko di Sankta Petro en la Rejo di Napoli. Post asekurar la napolitana rejo, li riturnis hejme. En 1464 li trovis e vinkis Ballaban Badera, albaniana qua helpis al turki qua kapturis multa albaniana komandanti, inkluzite oisi Arianit Golemi e Muzaka de Angelina ed altra 18 kapitani. Ica homi sendesis a Istambulo, esante tormentata dum 25 dii. La peticiono di Skanderbeg pro lia libereso ne esis atendita.
Historio di Italia
Historio
De fino dil yari 1960a til komenco dil yari 1980a eventis multa ekonomiala, politikala e kriminala nestabilesi en la lando. En 1973 la lando subisis l'efekti de la krizo di petrolo. En 1978, Aldo Moro, lor la chefo dil partiso Demokrata kristana, asasinesis da "Reda brigadi", radikala politikala grupo de sinistra. Dum yari 1980a, unesma-foye pos Duesma mondomilito, lando havis du chefministri ke ne esis demokrata kristani: Giovanni Spadolini (liberalo) e Bettino Craxi (socialisto). Dum guvernisteso di Craxi, l'ekonomio rekovris, e lando divenis la 5ma industrial ekonomio dil mondo. Malgre ta, guvernal expensi kreskis, ed interna debo superiris 100% de la TNP.
Skanderbeg
Pos lua morto
Dume, la gratitudo dil rejo Fernando di Napoli duris post la morto di Skanderbeg. En letro ye la 24ma di februaro 1468 lu dicis ke "Skanderbeg esis quale patro por ni" e "Ni regretas ca morto ne min kam la morto di la rejo Alfonso", ofranta protekto a la vidvo di Skanderbeg e lua filio. Esis importanta ke la maxim multa Albaniana guidinti pos la morto di Skanderbeg troivs refuyejo en la rejio Napoli e to esis frequa inter Albaniani qui volis eskapar del Otomani. Li formacis la kolonii Arberesha en ca areo.
Potsdam
Geografio
La klimato di Potsdam esas moderema - Cfb segun la klimatala klasifikuro da Köppen - influata dal Atlantiko norde e weste, e da kontinentala klimato este. La mezavalora temperaturo en julio (somero) esas 17,9°C, kontre ke la mezavalora temperaturo en januaro (vintro) esas -0,9°C.
Turingia
Historio
Turingia divenis parto di Est-Germania til Germana riunigo en 1990.
Geografio
La klimato di Turingia esas kontinentala, kun kolda vintri e sika someri.
Potsdam
Sporto
Potsdam esas la hemo por la sucesoza futbalo-klubo por mulieri 1. FFC Turbine Potsdam, qua ludas en la Germana Futbalo Federala Ligo di Mulieri.
Geografio
thumb|left|320px|Brandenburger Strado, en Potsdam. Jacanta sud-weste de Berlin, la reliefo di Potsdam esas partale plana, kun kelka kolini poke alta. La mezavalora altitudo dil urbo esas 32 metri. Lua maxim basa punto, jacanta apud rivero Havel, esas 29 metri super la marala nivelo, kontre lua maxim alta punto, Kleiner Ravensberg, esas 114,2 metri super la marala nivelo.
Barack Obama
Politiko prezidantala
Pri la politiko exterlanda il vizis ri-orientalizo dil uzata moyeni politikala, ma anke dil involveso regional. La exterlanda politiko di Obama esis min agresiva e plu diplomacema kam olta di Bush. Il durigis la milito dal NATO en Afganistan, ma diminutis la nombro di soldati Usana en Irak. Tamen il iniciis militi en Libia e Mali, e pose itere en Irak kontre Daesh e mem pose anke en Siria. Anke en Afganistan e Yemen eventis Usan ataki. Lua guvernerio anke durigis l'uzado di avioni automata, le drones. Obama esforcis ri-orientalizar Usa a Latinida Amerika ed a Pacifik Azia, fore del Mez-Oriento e a plu mikra punto de Europa. La diplomaco kun Kuba ed Iran esis parto di ta idealo. La relato kun Israel tre maleskis.
Historio di Italia
Historio
Anke dum la yari 1980a, judiciisti Giovanni Falconi e Paolo Borsellino komencis judiciar e sendar a karcero membri di Mafia, kriminala organizesi di sudo di Italia. Kom rezulto, en 1987, 360 mafiosi esis sendita a karcero por grava krimini. Inquesti dum komenco di yari 1990a anke deskovris krimini, kom suborni e korupto praktikita da entraprezisti e politikisti. Ta inquesti divenis konocata kom stagione mani pulite ("operaco neta manui"). Sequanta politikala krizo afektis la precipua partisi, specale Demokrata kristana partiso, qua guvernis dum preske 50 yari, e krevis en multa partiseti. Ja komunista partiso transformis su en social-demokrata partiso.
Barack Obama
Politiko prezidantala
Social-kulturala politiko divenis plu progresiva sub Obama. La Supra Korto legaligis mariajo inter dui samsexua dum ilua prezidanteso, en 2015. Il anke havis plu permisiva politiko pri abortigo, tamen Republikan opozicio extremeskis samtempe. Kanabo restis federale nelegala, ma il imperis ke stati, qui segun lu responsable legaligis e regulis ol, ne impedesas. Ma Obama anke havis severa politiko pri denuncanti, qui divulgis informo pri la praktiki dal informistaro en la privata vivo di homi. Chelsea Manning exemple traktesis tre punisate. Anke, la kulpinti di krimini kontre kaptiti en sekreta karceri ofte ne punisesis.
Dum ilua prezidanteso, la Republikana partisani extremeskis, nome la grupo tale-nomizita Tea Party. Ica grupo remplasis moderema parlamentani per plu extrema kandidati ed avancigis altra parlamentani a plu konservema nacionalista perspektivo. Multa ek la membri di ca grupo kredis bizara teorii, exemple ke Obama esus Keniano od Indoneziano, esus socialisto od anarkiisto, Mohamedano od Antikristo.
Skanderbeg
Pos lua morto
En 1479, l'otoman armeo siejis e kaptis Shkodër, e Durazzo, Antivari, e Dulcigno restis sub Veneziana kontrolo.
Turingia
Historio
Turingia ordinare aceptis protestana reformo, e multa katolika kirki e monakeyi destruktesis. Anabaptisti facis multa sequanti en Mühlhausen ed altra urbi. Katolikismo nur transvivis en la regiono di Eichsfeld ed en Erfurt e lua vicina regiono.
Historio di Italia
L'unesma atesti pri habitado di moderna homi en Italia evas de cirkume 43.000 yari ante nun. Tamen, la maxim anciena atesti trovita pri habitado da hominidi evas de 850 mil yari ante nun. Homo neanderthalensis habitis la peninsulo cirkume 200 mil yari ante nun. Bronz-epoko en Italia komencis cirkume 1500 aK, probable korespondanta al arivo dil unesma populi qui parolis Indo-Europana lingui: l’Etruska civilizuro en central Italia, Greki (qui kreis kolonii sude de la peninsulo de la 8ma til la 5ma yarcenti aK, ed altri.
Turingia
Ol recevis ta nomo memoriganta Turingii, tribuo qua okupis la regiono cirkum la yaro 300.
Potsdam
L'urbo konocesas por esir rezideyo di Prusiana reji, e havas multa palaci e parki. En 1990, lua kulturala loki deklaresis Kulturala Patrimonii di la Homaro, segun UNESKO.
Skanderbeg
Biografio
thumb|upright|Teritorio okupita da la Ligo di Lezhe. Ilu sucesis riunigar omna princi di Albania en urbo Lezhë, e kreis la Ligo di Lezhë. Ilu konstruktis fortresi en strategiala loki e organizis movila defenso qua facis la otomana fortii dispersar su, ultre lu developis militeto uzante le monti di Albania. Lu duris lua resisto kontre la turki til lua morto, e lua armeo nulatempe superiris 20,000 soldati.
Turingia
Historio
En 1930 Turingia esis un ek la stati ube Naziisti ganis povo. Wilhelm Frick divenis ministro por internal aferi dil stato, e removis de la lokala polico l'opozinti a la Naziista partiso. En 1945 pos finar la duesma mondomilito la regiono kontrolesis dal Usana trupi dum kurta periodo, e pose pozesis sub Sovietian administrado. Lua teritorio expansesis por enkorpigar arei de Saxonia.
Skanderbeg
Historiala fonti
Altra atesto pri la vivo di Skanderbeg venis de Gjin Muzaka, qua esis parto dil feudala familio qua guvernis l'urbo Berat. Lu luktis kun Skanderbeg e lojis en Albania 11 yari pos la morto dil heroo; plus tarda li traslokis a Napoli ubi li skribis Historia dhe trashegimi brez mbas brezi te familjes se Muzakeve (Historio e Genealogio dil domo Muzaka) ubi lu parolas pri to quon lu vidis.
Un yarcento pose, Giovanni Maria Biemmi, sacerdoto di Brescia, trovis biografio pri Skanderbeg skribita da nekonocita skriptisto de Tivari.
Biografio
En 1466 Mehmet II guidis armeo qua entris en Albania e siejis l'urbo di Kruje. L'urbo defendesis da 4000 homi, guidita dal princo Tanush Topia. Post kelka monati, Mehmet vidis, quale lua patro, qua ol esis neposibla konkistar ol personale. Lu rivenis a Istambul ma lasis Ballaban Pasha por mantenar la siejo e konstruktar kastilio, qua esis nomizita El-basan por helpar al siejanti. Per la maritima helpo dil napolitani, Skanderbeg sucesis ruptar la siejo ed en la batalio qua supozis l'otoman ekiro mortis Ballaban Pasha.
Historio di Italia
Prehistorio
Utensili di silexo deskovrita an la nordo di Piro norda indikas ke homi habitis Italia 1,5 milion yari ante nun. La prezenteso di homo neanderthalensis esis demonstrita en arkeologiala konstati datanta en c. 50,000 yari ante (lasta Pleistoceno). Homo sapiens sapiens aparis dum supra paleolitiko.
Barack Obama
Politiko prezidantala
Importanta politikajo por Obama esis la Usana sistemo sanasala. Obama volis uzar anciena Republikana propozajo kom bazo di sua lego, esperante ke moderema Republikani kunlaboros por reformo. Tamen la Republikan opozicio tre hardeskis e la Demokrati sole votis la Affordable Care Act tra amba chambri di Congress. Republikani esforcis renversar la ACA plura deki de foyi. Lia opozicio impedis plur aspekti dil lego, exemple l'expanso di Medicaid. Multa stati Republikana nulatempe realigis ca expanso, detrimente por sua povra civitani.
Turingia
Historio
thumb|left|200px|Formaco di Turingia en 1920. Turingiana dukii divenis parto di Germana imperio en 1871. En 1920 la dukii extingesis ed unionesis por formacar Turingia, stato di Weimar-Republiko.
Skanderbeg
Decendantaro
La familio di Skanderbeg, Kastrioti Skanderbeg, investesis kun Napolitana dukeso pos lia fugo pro l'Otomana konquesto di Albania. Li obtenis feudala domeno, la Dukio San Pietro in Galatina e la Komtio Soleto, (Provinco Lecce, Italia). Gjon Kastrioti la 2ma, filio di Skanderbeg, mariajis Irene Brankovic Palaiologina, filino de Lazar Branković, despoto di Serbia e un de la lasta decendanti dil imperiala familio Bizancana, Palaiologos.
Biografio
Kelka monati ante finar 1467, Mehmet preparis altra grand armeo. Il itere siejis Krujë, ma cafoye kun plua trupi. Du kontingenti gardis l'urbo, l'Otomana trupi venis ek Bosnia, Serbia e Macedonia torporanta omna lukto per la soldati di Skanderbeg, ruptanta omna voyi e limitanta l'albaniana movebleso. Dum la konflikto Skanderbeg maladeskis pro malario in Lezhë, lor kontrolita dal Veneziani, e mortis ye la 17ma di januaro 1468, e samatempe l'armeo di Leke Dukagjini vinkis l'otomani in Shkodër.
Torino
thumb|left|320px|Panoramo pri Torino. Torino (Latine Augusta Taurinorum, pose Taurinun) esas chef-urbo di la regiono Piemont, en Italia, ed esis l'unesma chef-urbo di Italia, de 1861 til 1865. Segun statistiki dil yaro 2022 ol havis 847,287 habitanti.] Lua tota surfaco esas 130,17 km². Torino esas centro di la metropolala regiono samnoma, qua havas cirkume 2,2 milion habitanti.
Historio
En 1563, Emmanuel-Philibert, surnomizita "Fera Kapo" (Testa 'd Fer) transformis Torino en chef-urbo dil dukio di Savoya. La placo Piazza Reale e la strado Via Roma konstruktesis dum ta epoko, ed anke l'unesma murego dil urbo. En 1706, dum la milito pri Hispana sucedo, eventis batalio, en qua Franci siejis Torino dum 117 dii, tamen sen konquestar ol. Tra la Kontrato di Utrecht, la duko di Savoya aquiris Sicilia, rapide permutita po Sardinia e parto del olima dukio Milano. Vittorio Amedeo Francesco obtenis la titulo "rejo di Sardinia" e divenis Vittorio Amedeo la 2ma. Ilu transformis Torino, lor havinta 90 mil habitanti, en chef-urbo dil rejio.
Geografio
thumb|left|320px|[[Fluvio Po, en Torino.]] La reliefo di Torino esas plana, jacanta inter la riveri Stura di Lanzo, Dora Riparia, Sangone e la fluvio Po, ma proxim l'Alpi. Lua altitudo varias de 220 til 280 metri super la marala nivelo.
La mezavalora yarala pluvo-quanto esas 981mm. La maxim pluvoza monato esas mayo, kun 145,3 mm, kontre ke la maxim sika monato esas decembro (45,1 mm). Torino, jacanta este del Alpi, havas klimato plu sika kam la regioni weste, pro influi del vento föhm.
La klimato dil urbo esas humida subtropikala (Cfb, segun la klimatala klasifikuro da Köppen-Geiger). La maxim kolda monato esas januaro, kun temperaturo mezavalora di 2°C. La maxim varma monato esas julio, kun mezavalora temperaturo di 22,4°C. La mezavalora yarala temperaturo esas 12°C.
Torino esas importanta centro por l'automobilala industrio Italiana, e gastigas la mondala sideyi di Fiat, Lancia, Alfa Romeo e Maserati. Altra importanta industrii esas l'aerospacala, la produktado di nutrivi e drinkaji (Ferrero, Lavazza, Martini & Rossi), e la bankala e financala (Banca Intermobiliare, Intesa Sanpaolo). La futbalo-klubi Juventus F.C e Torino F.C. havas lua sideyi en Torino. Turismo esas altra importanta fonto di revenuo por la urbo.
Historio
Cirkume 28 aK o 27 aK, Romani establisis la kolonio Castra Taurinorum, poseJulia Augusta Taurinorum homaje Augustus, qua originis la moderna Torino. Restaji de Romana epoko trovesas en l'areo Manica Nuova. Ta epoko l'urbo havis cirkume 5.000 habitanti.
Kande Westala Romana imperio krulis, la regiono okupesis dal Heruli e pose dal Ostrogoti, pose kaptesis dal Bizancani, e fine okupesis en 773 dal Franki komandita da Karolus la Granda. La Contea di Torino (komtio) fondesis dum la yari 940ma.
Geografio
thumb|320px|Kastelo Racconigi.
Historio
thumb|320px|left|Populi qui habitis Galia cisalpina de 391 aK til 192 aK. Le Taurini esis populo Kelta-Liguriana-Alpina qua okupis la valo dil fluvio Po ante l'arivo dal Romani. En 218 aK li atakesis dal Kartagana generalo Hannibal, qua federis kun l'enemiki dil Taurini, le Insubri. Lia chef-urbo kaptesis pos 3-dia siejo.
Quale la cetera Piemont, Torino anexesis dal unesma Franca imperio en 1802.
L'urbo jacas an la westala rivo dil fluvio Po. En lua historiala centro jacas multa edifici konsiderata Patrimonio di la Homaro dal UNESKO, exemple la rezideyi di la Rejala Dinastio Savoya. L'urbo anke havas multa galerii pri arto, teatri, gardeni, biblioteki, muzei ed altra kulturala atraktivi, ed anke bona restorerii e hoteli. Lua universitato establisesis en 1404.
Loki en Oregon segun revenuo
Yen listo pri komtii e loki en la stato Oregon segun revunuo. Oregon havas la 23ma maxim alta revenuo per capita de Usa ($20.940 la yaro 2000).
Loki segun revenuo personala
101 Terrebonne, Oregon		$17,698 102 Hayesville, Oregon		$17,673 103 Gopher Flats, Oregon		$17,628 104 Maupin, Oregon		$17,626 105 Mehama, Oregon		$17,617 106 Dufur, Oregon		$17,615 107 Hood River, Oregon		$17,609 108 Shady Cove, Oregon		$17,564 109 Pendleton, Oregon		$17,551 110 City of The Dalles, Oregon		$17,511 111 Antelope, Oregon		$17,444 112 Cloverdale, Oregon		$17,325 113 Winchester Bay, Oregon		$17,307 114 Beaver, Oregon		$17,284 115 St. Helens, Oregon		$17,237 116 McMinnville, Oregon		$17,085 117 Roseburg, Oregon		$17,082 118 Hermiston, Oregon		$17,075 119 Gates, Oregon		$17,065 120 Estacada, Oregon		$17,049 121 Tangent, Oregon		$17,012 122 Brookings, Oregon		$17,010 123 Central Point, Oregon		$17,003 124 Forest Grove, Oregon		$16,992 125 Johnson City, Oregon		$16,967 126 Millersburg, Oregon		$16,964 127 Riverside, Oregon		$16,954 128 Deschutes River Woods, Oregon		$16,934 129 Halsey, Oregon		$16,933 130 Warrenton, Oregon		$16,874 131 Newberg, Oregon		$16,873 132 Gold Hill, Oregon		$16,856 133 Carlton, Oregon		$16,850 134 Phoenix, Oregon		$16,828 135 Rufus, Oregon		$16,801 136 Rogue River, Oregon		$16,789 137 Enterprise, Oregon		$16,755 138 Donald, Oregon		$16,752 139 Yamhill, Oregon		$16,745 140 Molalla, Oregon		$16,738 141 Dallas, Oregon		$16,734 142 Heppner, Oregon		$16,729 143 Clatskanie, Oregon		$16,717 144 Gold Beach, Oregon		$16,717 145 Klamath Falls, Oregon		$16,710 146 North Bend, Oregon		$16,703 147 Lakeside, Oregon		$16,702 148 Vernonia, Oregon		$16,647 149 Philomath, Oregon		$16,620 150 La Grande, Oregon		$16,550 151 Pine Hollow, Oregon		$16,537 152 Wheeler, Oregon		$16,535 153 Sumpter, Oregon		$16,518 154 Port Orford, Oregon		$16,442 155 Harbor, Oregon		$16,318 156 Adair Village, Oregon		$16,311 157 Redmond, Oregon		$16,286 158 Prairie City, Oregon		$16,278 159 Talent, Oregon		$16,271 160 Veneta, Oregon		$16,239 161 Fossil, Oregon		$16,236 162 Grants Pass, Oregon		$16,234 163 Burns, Oregon		$16,224 164 Paisley, Oregon		$16,224 165 Scio, Oregon		$16,222 166 Joseph, Oregon		$16,163 167 Junction City, Oregon		$16,155 168 Reedsport, Oregon		$16,093 169 Long Creek, Oregon		$16,076 170 Hebo, Oregon		$16,053 171 Altamont, Oregon		$15,957 172 Waldport, Oregon		$15,939 173 Echo, Oregon		$15,879 174 Cove, Oregon		$15,872 175 Harrisburg, Oregon		$15,822 176 Monument, Oregon		$15,814 177 Hines, Oregon		$15,783 178 Stayton, Oregon		$15,740 179 Four Corners, Oregon		$15,672 180 Pilot Rock, Oregon		$15,666 181 Lakeview, Oregon		$15,649 182 Lyons, Oregon		$15,628 183 Shaniko, Oregon		$15,617 184 Springfield, Oregon		$15,616 185 Lincoln City, Oregon		$15,597 186 Athena, Oregon		$15,566 187 La Pine, Oregon		$15,543 188 Mount Angel, Oregon		$15,535 189 Eagle Point, Oregon		$15,501 190 Chenoweth, Oregon		$15,497 191 John Day, Oregon		$15,488 192 Rowena, Oregon		$15,457 193 Jefferson, Oregon		$15,426 194 Nehalem, Oregon		$15,408 195 Elkton, Oregon		$15,385 196 Cascade Locks, Oregon		$15,359 197 Cornelius, Oregon		$15,290 198 Brownsville, Oregon		$15,272 199 South Lebanon, Oregon		$15,247 200 Green, Oregon		$15,208
1 Lake Oswego, Oregon		$42,166 2 West Haven-Sylvan, Oregon		$39,055 3 Raleigh Hills, Oregon		$37,839 4 Happy Valley, Oregon		$36,665 5 West Linn, Oregon		$34,671 6 Cedar Mill, Oregon		$33,555 7 West Slope, Oregon		$32,514 8 Oceanside, Oregon		$32,158 9 Rivergrove, Oregon		$31,546 10 Butteville, Oregon		$31,258 11 Rockcreek, Oregon		$30,102 12 Wilsonville, Oregon		$29,786 13 Durham, Oregon		$29,099 14 Garden Home-Whitford, Oregon		$28,681 15 Jacksonville, Oregon		$28,152 16 King City, Oregon		$27,536 17 Oak Hills, Oregon		$27,163 18 Dunes City, Oregon		$27,048 19 Cedar Hills, Oregon		$26,812 20 Tualatin, Oregon		$26,694 21 Cape Meares, Oregon		$26,635 22 Neskowin, Oregon		$26,576 23 Maywood Park, Oregon		$26,472 24 Manzanita, Oregon		$26,428 25 Turner, Oregon		$26,234 26 Pacific City, Oregon		$25,819 27 Sherwood, Oregon		$25,793 28 Beaverton, Oregon		$25,419 29 Sunnyside, Oregon		$25,276 30 Columbia City, Oregon		$25,266 31 Gearhart, Oregon		$25,224 32 Tigard, Oregon		$25,110 33 Depoe Bay, Oregon		$24,994 34 Aurora, Oregon		$24,839 35 Mount Hood Village, Oregon		$24,604 36 Cannon Beach, Oregon		$24,465 37 Yachats, Oregon		$24,143 38 Metzger, Oregon		$24,121 39 Lexington, Oregon		$23,152 40 Portland, Oregon		$22,643 41 Oak Grove, Oregon		$22,643 42 Pleasant Hill, Oregon		$22,191 43 Lincoln Beach, Oregon		$21,810 44 Troutdale, Oregon		$21,778 45 Coburg, Oregon		$21,696 46 Hillsboro, Oregon		$21,680 47 Clackamas, Oregon		$21,672 48 Bend, Oregon		$21,624 49 Banks, Oregon		$21,354 50 Milwaukie, Oregon		$21,342 51 Eugene, Oregon		$21,315 52 Ashland, Oregon		$21,292 53 Scappoose, Oregon		$20,837 54 Newport, Oregon		$20,580 55 Dundee, Oregon		$20,455 56 Medford, Oregon		$20,170 57 Sandy, Oregon		$20,138 58 Keizer, Oregon		$20,119 59 Bandon, Oregon		$20,051 60 Jennings Lodge, Oregon		$19,891 61 Oregon City, Oregon		$19,870 62 Detroit, Oregon		$19,857 63 Aloha, Oregon		$19,685 64 Gresham, Oregon		$19,588 65 Biggs Junction, Oregon		$19,532 66 Three Rivers, Oregon		$19,410 67 Gladstone, Oregon		$19,388 68 Canby, Oregon		$19,322 69 Corvallis, Oregon		$19,317 70 St. Paul, Oregon		$19,144 71 Salem, Oregon		$19,141 72 Island City, Oregon		$19,138 73 Fairview, Oregon		$19,006 74 Netarts, Oregon		$18,888 75 Imbler, Oregon		$18,876 76 Tutuilla, Oregon		$18,826 77 North Plains, Oregon		$18,794 78 Astoria, Oregon		$18,759 79 Bay City, Oregon		$18,731 80 Sublimity, Oregon		$18,646 81 Albany, Oregon		$18,570 82 Rainier, Oregon		$18,511 83 Condon, Oregon		$18,481 84 Glide, Oregon		$18,444 85 Dayville, Oregon		$18,319 86 Rose Lodge, Oregon		$18,297 87 Coos Bay, Oregon		$18,158 88 Parkdale, Oregon		$18,091 89 Garibaldi, Oregon		$18,075 90 Silverton, Oregon		$18,062 91 Odell, Oregon		$18,023 92 Florence, Oregon		$18,008 93 Wasco, Oregon		$17,917 94 Seaside, Oregon		$17,893 95 Arlington, Oregon		$17,883 96 Sisters, Oregon		$17,847 97 Wood Village, Oregon		$17,833 98 Rockaway Beach, Oregon		$17,766 99 Gaston, Oregon		$17,758 100 Roseburg North, Oregon		$17,705
201 Tillamook, Oregon		$15,160 202 Scotts Mills, Oregon		$15,033 203 Redwood, Oregon		$15,025 204 Tri-City, Oregon		$15,017 205 Adams, Oregon		$14,974 206 Monroe, Oregon		$14,970 207 Lebanon, Oregon		$14,968 208 Spray, Oregon		$14,955 209 Moro, Oregon		$14,887 210 Oakland, Oregon		$14,867 211 Elgin, Oregon		$14,861 212 Myrtle Creek, Oregon		$14,813 213 Toledo, Oregon		$14,710 214 Siletz, Oregon		$14,690 215 Ontario, Oregon		$14,683 216 Coquille, Oregon		$14,619 217 Irrigon, Oregon		$14,600 218 Sodaville, Oregon		$14,596 219 Mill City, Oregon		$14,595 220 Mosier, Oregon		$14,560 221 Cottage Grove, Oregon		$14,550 222 Lafayette, Oregon		$14,542 223 Harbeck-Fruitdale, Oregon		$14,535 224 Ione, Oregon		$14,531 225 Jordan Valley, Oregon		$14,501 226 Monmouth, Oregon		$14,474 227 Barlow, Oregon		$14,431 228 Union, Oregon		$14,406 229 Canyon City, Oregon		$14,404 230 Hubbard, Oregon		$14,383 231 Aumsville, Oregon		$14,262 232 Tygh Valley, Oregon		$14,255 233 Wallowa, Oregon		$14,203 234 Baker City, Oregon		$14,179 235 Prineville, Oregon		$14,163 236 Summerville, Oregon		$14,099 237 Lowell, Oregon		$14,078 238 Canyonville, Oregon		$14,017 239 Ukiah, Oregon		$13,945 240 Independence, Oregon		$13,933 241 Waterloo, Oregon		$13,931 242 Mitchell, Oregon		$13,906 243 Falls City, Oregon		$13,858 244 Grass Valley, Oregon		$13,843 245 Drain, Oregon		$13,810 246 Prescott, Oregon		$13,773 247 Yoncalla, Oregon		$13,756 248 Creswell, Oregon		$13,736 249 Myrtle Point, Oregon		$13,695 250 Unity, Oregon		$13,673 251 Riddle, Oregon		$13,666 252 Amity, Oregon		$13,563 253 Sweet Home, Oregon		$13,548 254 Grand Ronde, Oregon		$13,538 255 Richland, Oregon		$13,462 256 Sutherlin, Oregon		$13,439 257 Sheridan, Oregon		$13,426 258 Huntington, Oregon		$13,396 259 Lostine, Oregon		$13,388 260 Willamina, Oregon		$13,349 261 Helix, Oregon		$13,338 262 Cayuse, Oregon		$13,311 263 Winston, Oregon		$13,299 264 Mount Vernon, Oregon		$13,241 265 Dayton, Oregon		$13,140 266 Haines, Oregon		$13,134 267 Milton-Freewater, Oregon		$13,101 268 Weston, Oregon		$13,089 269 Glendale, Oregon		$13,067 270 Barview, Oregon		$13,022 271 Halfway, Oregon		$12,997 272 Woodburn, Oregon		$12,954 273 Madras, Oregon		$12,937 274 Oakridge, Oregon		$12,885 275 Rickreall, Oregon		$12,846 276 Stanfield, Oregon		$12,842 277 Seneca, Oregon		$12,636 278 Wamic, Oregon		$12,575 279 Powers, Oregon		$12,544 280 Pine Grove, Oregon		$12,526 281 Idanha, Oregon		$12,405 282 Boardman, Oregon		$12,297 283 Mission, Oregon		$12,288 284 Brooks, Oregon		$12,008 285 Metolius, Oregon		$11,963 286 Vale, Oregon		$11,943 287 Kirkpatrick, Oregon		$11,884 288 Culver, Oregon		$11,865 289 Merrill, Oregon		$11,803 290 Butte Falls, Oregon		$11,511 291 Umatilla, Oregon		$11,469 292 Westfir, Oregon		$11,324 293 White City, Oregon		$11,253 294 North Powder, Oregon		$11,231 295 Gervais, Oregon		$10,862 296 Adrian, Oregon		$10,740 297 Bunker Hill, Oregon		$10,570 298 Cave Junction, Oregon		$10,556 299 Nyssa, Oregon		$10,317 300 Malin, Oregon		$10,258
301 Bonanza, Oregon		$10,213 302 Marion, Oregon		$09,916 303 Chiloquin, Oregon		$09,604 304 Eola, Oregon		$09,489 305 Lonerock, Oregon		$08,857 306 Labish Village, Oregon		$08,789 307 Warm Springs, Oregon		$08,583 308 Granite, Oregon		$08,024
Historio di Usa
L'unesma habitanti di Usa esis indijeni, qui posible arivis de Azia inter 12,000 e 40,000 yari ante nun. Kelka tribui, exemple la kulturo Misisipiana, developis avancata agrokultivo e socii bone organizita.
L'unesma Europano qua arivis en Usana kontinentala teritorio esis Juan Ponce de León, qua desembarkis en la nuna Florida ye la 2ma di aprilo 1513. Hispani balde establisis altra kolonii en la nuna sud-westo di Usa. Franca furo-komercisti establisis avanposteni en la regiono konocita kom "Nova Francia", qua iris de la regiono di Granda Lagi en la nuna Kanada til la nuna Louisiana.
En 1614, Nederlandani fondis Niew Amsterdam en la nuna insulo Manhattan. Ol esis la chef-urbo di la kolonio Nova-Nederlando. Nederlandana kolonio okupesis dal Britaniani en 1674, e rinomizesis New-York. Pos la divido di la kolonio Karolina en Nordal Karolina e Sudal Karolina en 1729 e la koloniigo di Georgia en 1732, la kolonii Britaniana divenis 13, inter la Franca teritorii Quebec e Louisiana ed an la litoro dil Nord-Amerikala subkontinento weste del Apalachi.
Usana revoluciono
Pos la developo di kolonii, militi kontre Franci an la nordo obligis la kreo di kolonial armeo, un ek l'unesma exempli pri nacional identeso. Quankam la koloniigisti pagis imposti por Anglia, li ne havis reprezenteri en Britaniana Parlamento. La kolonii havis lokale elektita guberniestri, e to kreis sentimento di autonomeso en la habitantaro. Cirkum la yaro 1770, la habitantaro di la kolonii esis preske 1/3 de tota habitantaro de Anglia, tamen li ne havis reprezentanti en Britaniana parlamento.
Nedependo-deklaro
En 1783 per la pakto di Versailles, Anglia agnoskis la nedependo dil la dek e tri kolonii, quale skribita en la famoza deklaro di nedependo di Usa en 1776.
Aboliso dil sklaveso
Depos lua nedependo, Usa konvertis su en la maxim importanta komprero di sklavi por satisfacar la demando di labor-povo por l'agrokultivala labori. La sklaveso expansis inter la sudala stati qua praktikis prencipue l'agrikulturo e li konvertigis en separita stati.
En 1858, kande la senatano Douglas kandidatis su a rielekto, ilu defiesis da Abraham Lincoln e la Republikana Partiso (nova partiso kontre la sklaveso qua havis nula relato kun la Republikana Partiso de l'epoko di Jefferson). En historiala debati kun Douglas, Lincolon postulis alta expanso dil sklaveso. Il tolerus ol en la suda stati ma il anke dicis ke "ca governo ne povas durar permane esanta mez-sklavala e mez-libera".
Interdikto di alkoholajo
Ye la 16ma di januaro 1919, la 18ma emendo di la konstituco, pri la interdikto di alkaholajo, propozita dal Senato en 1917, aprobesis da la 36ma stato; do ol esis ratifikata, e la interdikto esis efektigata pos la 17ma di januaro 1920. To sequis multa debato dum antea yardeki pri ca temo. Pos nacionala interdikto, la quanteso di alkoholajo drinkata diminutis; tamen kriminala organizuri aparis por la distributo e vendo di alkoholajo, e publika susteno dil interdikto diminutis. La 21ma emendo, qua revokis la 18ma emendo, esis ratifikata ye la 5ma di decembro 1933.
Usana interna milito
La majoritato dil sudala stati votis kontre Lincoln, ma la nordo apogis il e, ilu ganis l'elekti. Kelka semani pose, Sudal Karolina decidis abandonar l'Uniono. Balde Mississippi, Florida, Alabama, Georgia, Louisiana, Texas, Virginia, Arkansas, Tennessee e Nordal Karolina facis la sama. Ca stati proklamis nedependo del Uniono kun la nomo di Kunfederita Stati di Amerika e tale komencis l'Usana interna milito. Ca episodio esis la maxim traumatala de la historio di Usa, pro multa konsequantaji - quale rasismo - durar til nun.
Usa
Unionita Stati di Amerika, abreviata Usa, esas suverena lando en Nord-Amerika. Ol havas kom vicini Kanada norde e Mexikia sude. Este jacas Atlantiko e weste jacas Pacifiko. Alaska, qua esas Usana stato, jacas nord-weste de Kanada. Havayi, jacas centre norde de Pacifiko.
Historio
L'unesma habitanti di Usa esis indijeni, qui posible arivis de Azia inter 12,000 e 40,000 yari ante nun. Kelka tribui, exemple la kulturo Misisipiana, developis avancata agrokultivo e socii bone organizita.
L'unesma Europano qua arivis en Usana kontinentala teritorio esis Juan Ponce de León, qua desembarkis en la nuna Florida ye la 2ma di aprilo 1513. Hispani balde establisis altra kolonii en la nuna sud-westo di Usa. Franca furo-komercisti establisis avanposteni en la regiono konocata kom "Nova Francia", qua iris de la regiono di Granda Lagi en la nuna Kanada til la nuna Louisiana.
thumb|320px|left|Navo Mayflower, qua transportis l'unesma koloniigisti ad Usa L'unesma Britaniani, de religio puritana, arivis en la nuna stato Virginia en 1607. Li fondis la sucesoza kolonii Jamestown e Plymouth. Cirkum 1634, preske 10,000 puritani habitis la regiono konocata kom New England ("Nova Anglia"), qua divenis la nuna stati Maine, Nova-Hampshire, Vermont, Massachusetts, Rhode Island, e Connecticut. Samatempe, Anglia sendis cirkume 50,000 karcerani a la kolonii de 1610 til la nedependo Usana.
En 1614 Nederlandani fondis Niew Amsterdam en la nuna insulo Manhattan. Ol esis la chef-urbo di la kolonio Nova-Nederlando. Nederlandana kolonio okupesis dal Britaniani en 1674, e rinomizesis New York. Pos la divido di la kolonio Karolina en Nordal Karolina e Sudal Karolina en 1729 e la koloniigo di Georgia en 1732, la kolonii Britaniana divenis 13, qui pose divenis Usa.
Geografio
320px|thumb|Topografiala mapo di Usa
La 48 kontigua stati Usana okupas entote 8,080,470 km², de qui 7,663,940 km² esas lando. Stato Alaska reprezentas cirkume 15% de la tota surfaco di Usa. Este de la lando existas planajo an la rivo di Atlantiko, qua esas plu larja sude, nome en la stato Florida. Iranta kelka kilometri adweste, existas anciena ed erodita montaro nomizita Apalachi, qua formacesis cirkume 480 milion yari ante nun. L'Apalachi e la monti Adirondack, che stato Nova-York, separas fluvii e riveri de la baseno di Atlantiko de la fluvii e riveri de la baseno di Mississippi e Missouri e de la baseno di la Granda Lagi.
Bazala fakti pri Usa:
Historio
En 1861, komencis Usana interna milito, en qua 13 sudala stati qui suportis sklaveso e formacis la Kunfederuro di Usana Stati, luktis kontre nordala stati (tale nomizita Uniono) qui abolisis la sklaveso. La milito finis en 1865 kande sudala stati vinkesis. Du yari pose, en 1867, Usa kompris Alaska de Rusa imperio.
Tensi inter Britaniana guvernerio e la kolonii kresis dum la 18ma yarcento. En 1775 komencis Usana nedependo-milito: La kolonii revoltis kontre Britaniana dominaco ed imposti. Ye la 4ma di julio 1776, la 13 kolonii deklaris nedependo del Unionita Rejio e formacis l'Unionita Stati di Amerika. La nova lando naskis kom republiko, e George Washington divenis lua unesma prezidanto. Unionita Rejio agnoskis Usana nedependo erste en 1783.
Kande l'Unesma mondomilito komencis en 1914 Usa restis neutra, ma en 1917 la lando federis kun Unionita Rejio e Francia por kombatar tale nomizita "centrala potenti" (Germana imperio, Austria-Hungaria, Otoman imperio e rejio Bulgaria). Pos la milito, Usa divenis la precipua ekonomiala povo de la mondo, ed adoptis unlatera eskarteso-politiko. En 1920, mulieri darfis votar en la lando.
Malgre la koloniigisti pagis imposti por Anglia, li ne havis reprezenteri en Britaniana Parlamento. La kolonii havis lokale elektita guberniestri, e to kreis sentimento di autonomeso en la habitantaro. Cirkum la yaro 1770, la habitantaro di la kolonii esis preske 1/3 ek tota habitantaro de Anglia, tamen li ne havis reprezentanti en Britaniana parlamento.