cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sao Paulo (urbo)
Historio
thumb|left|280px|Sao Paulo en 1974. Dum l'Unesma mondomilito, l'industrii kreskis rapide, pro Brazilia ne povis importacar fabrikita produkturi de Europa. Pos finir la milito, multa enmigrinti e refujinti arivis en São Paulo serchante laboro. En 1922, eventis la Semano pri Moderna Arto, qua skandalis la socio del epoko, ma adportis a Brazilia l'influi del artala Modernismo Europana. En 1929, inauguresis l'edifico Martinelli, l'unesma cieloskrapero del urbo.
Kande la duesma mondomilito komencis en Europa, l'importaco di fabrikita produkturi itere divenis desfacila, e nova industrii prosperis por remplasar l'importaci. Depos 1945 augmentis l'arivo di Braziliani de altra stati (nome de Nord-estala Regiono: Bahia, Pernambuco, Ceará) por laborar en la industrii. L'industriala expanso duris dum la yari 1950a e 1960a, kande instalesis fabrikerii di automobili ed automobil-peci.
L'unesma idei pri implantaco di urbala ferovoyo en Sao Paulo aparis dum la yari 1920a. Tamen, erste en 1968 komencis lua konstrukturo, la sama yaro kande extingesis la lasta lineo di tramveturo del urbo. L'unesma lineo di metroo di São Paulo inauguresis 1974. En 2012, l'urbo havis 75,5 kilometri di urbala fervoyi kun 63 stacioni, tamen, multa personi rezidis distanta de la linei, e mustis uzar du o plusa transporto-moyeni por arivar a lia laboreyi, amuzeyi o skoli.
Dum recenta yari la rapideso dil kresko diminutis, pro la developo industriala di altra regioni di Brazilia. Nun la precipua ekonomial agadi dil urbo esas servadi e komerco. Ol judikesas kom un ek la precipua komercala centri de Latin-Amerika.
Geografio
thumb|320px|left|L'aquo-rezerveyo Guarapiranga, sude del urbo. thumb|320px|[[Aerala polutado super São Paulo dum la vintro.]] Sao Paulo jacas en alta planajo kun mezvalora altitudo di 760 metri sur la marala nivelo. Tropiko di Kaprikorno trairas la nordo dil urbo. Lua maxim alta monto esas Pico do Jaraguá, kun 1.135 metri di altitudo. L'urbo distas cirkume 70 km de l'Oceano Atlantiko.
Tietê, Pinheiros e Tamanduateí esas la precipua riveri qui trairas l'urbo. Sao Paulo ne havas naturala lagi, ma du aquala rezervuyi, Billings e Guarapiranga, jacas sude del urbo e furnisas aquo por homala uzo. Tamen, granda parto del aquo konsumata en l'urbo originas de la sistemo "Cantareira", konsistanta ek 6 rezervuyi qui jacas en vicina urbi, e de altra tri sistemi por aquala furniso: Alto Cotia, Rio Claro, ed Alto Tietê.
La klimato dil urbo esas humida subtropikala. La maxim kolda e sika periodo esas dum vintro, de junio til septembro, ma povas eventar dii kun temperaturi super 28 °C en agosto - la nomizita "veranico" o "mikra somero". Pluvas plu intense dum somero, de decembro til marto. Omnayare dum la pluvoza sezono, multa regioni dil urbo subisas l'efekti di inundadi. Kontraste, dum l'autuno e la vintro, la dii ofte esas sika, sen vento, e l'aerala polutado koncentresas che l'atmosfero. La mezavalora yarala pluvo-quanto esas 1.454 mm.
Parki
thumb|320px|La monto Pico do Jaraguá. thumb|320px|left|Statala parko Cantareira. La maxim konocata urbala parki di Sao Paulo jacas sude del urbo: Ibirapuera (ube jacas la muzeo pri Afrikan arto), Parque da Independência (ube jacas la Muzeo Ipiranga, kun diversa objekti e pikturi pri la historii di Sao Paulo e di Brazilia) e la Parque do Estado (ube jacas la zoo*, la Botanika Gardeno e la parko "Zoo Safari").
Norde jacas la parko Alberto Löfgren, konocata kom Horto Florestal, e la Statala Parko Cantareira. Nord-weste, an la parko Parque Estadual do Jaraguá, jacas la monto Pico do Jaraguá, la maxim alta punto del urbo.
Este, jacas la granda (plu kam 1 miliono m²) parko Parque do Carmo, ed weste la parki Parque da Água Branca, e la komplexo Memorial da América Latina, kun muzeo, biblioteko ed audeyo.
Malgre la granda quanto di parki, l'urbo havas poka vejetantaro kande komparata a lua quanto di habitanti. En kelka regioni, la manko di vejetantaro e la granda quanto di konstrukturi augmentas lokala temperaturo kompare vicina regioni plu arboroza, e kreas "insuli di varmigo".
Transporto
thumb|right|320px|Staciono Sé del Metropoliteno di Sao Paulo. thumb|left|320px|Surfacala treno en Sao Paulo. L'internaciona aeroportuo André Franco Montoro od "aeroportuo Cumbica", jacas an la vicina urbo Guarulhos, ed esas la 2ma maxim granda aeroportuo de Latin-Amerika, dop l'aeroportuo di México. Distanta 28 kilometri de la placo Sé, an la centro di Sao Paulo, ol ligesas a Sao Paulo per choseo e per lineo di suburbala treno. En 2019, plu kam 42 milion veheri uzis ol. L'aeroportuo Congonhas, jacanta 10 km sude de la placo Sé, uzesas por domestika flugi. L'aerodromo Campo de Marte, an la quartero Santana, uzesas por helikopteri e privata avioneti.
São Paulo ank esas koncentro-punto por importanta chosei Braziliana, exemple la choseo Dutra, qua ligas l'urbo a Rio de Janeiro, la choseo Fernão Dias, qua ligas l'urbo a Belo Horizonte, e la choseo Régis Bittencourt, qua ligas l'urbo a Curitiba e, de ibe a la sudo di Brazilia. Ca tri chosei posibligas ligar la regioni sudala e sud-estala di Brazilia a lua nord-estala regiono, tra Sao Paulo. Altra importanta chosei esas: SP-160 e SP-150 (chosei Imigrantes ed Anchieta) qui ligas Sao Paulo a Santos; SP-330 e SP-348 (chosei Anhanguera e Bandeirantes) qui ligas l'urbo a Campinas e, de ibe, a la nordo dil stato e la choseo BR-050, iranta til Brasília; la chosei SP-270 e SP-280 (Raposo Tavares e Castelo Branco, rispektive) irante adweste del stato; e la choseo SP-70 (Ayrton Senna) qua ligas Sao Paulo a Taubaté, adeste.
Sao Paulo havas plua kam 6.5 milioni automobili, plua kam 10.000 autobusi, e nur 75.5 kilometri di metroo* kun 63 stacioni. e 257 km di treni. La rezulto esas diala e intensa konflikti di trafiko, qui povas divenar kaozala en dii kun intensa pluvi. La konflikti di trafiko en tota urbo povas superirar 200 km cirkume la 18:00 kloki. Polutado esas altra mala konsequo de nesuficanta publika transporto. Multa habitanti decidis uzar motorcikli vice automobili, e konseque la nombro di motorcikli en l'urbo superiris 1 miliono en 2014.
La kin linei di metroo* transportas plua kam 3 milioni personi omnadie, lundie til venerdie. Lua metroala sistemo judikesas kom la maxim bona de Amerika. Ank existas linei di suburbala treni, qui transportas plu kam 1,5 milion personi omnadie.
Ekonomio
thumb|320px|left|Salono dil Automobilo 2014, che eventeyo Anhembi. thumb|320px|La [[Borso di Sao Paulo.]] Sao Paulo esas la 10ma maxim richa urbo del mondo e posible esos la 6ma maxim richa en 2025. Segun statistiki de IBGE, la Totala interna produkturo dil urbo en 2006 esis plu kam 282 miliardi reais, equivalanta a cirkume 12,26% de la Braziliana TNP e 36% de la totala produktado di servadi en Brazilia.
Ol esas la maxim granda financala centro di Brazilia ed anke havas importanta industrial, servadal e komercal agadi. La sideyo en Brazilia di diversa importanta kompanii exterlandana esas Sao Paulo. Lua borso esas la maxim importanta de Brazilia e de Latin-Amerika, ed un ek la maxim importanta de la mondo.
Sao Paulo esas importanta loko por la nomizita "aferala turismo", pro lua bona substrukturo di hoteli, centri por amuzo, restorerii, ecelanta aceso per chosei ed aeroportui por viziteri de altra regioni di Brazilia ed exterlandani, e granda koncentro di richeso. Ferii ed expozuri, exemple la Duyarala Ferio dil Libro ("Bienal do Livro"), l'expozuro pri garnituri por domi Casa Cor, la Duayarala Expozuro pri Arto (Bienal de São Paulo), la duayarala Salono dil Automobilo (Salão do Automóvel), edc, esas tempala eventi qui atraktas mili di viziteri.
Turistal atraktivi
thumb|320px|L'automobil-kureyo Interlagos, ube omnayare eventas l'ultima Formulo-1-konkurso dil yaro. thumb|left|320px|Kurado di Santa Silvester. Omnayare, la lasta automobilo-konkurso pri "Formulo 1" dil yaro eventas en Sao Paulo che l'automobil-kureyo Interlagos. La konkurso atraktas multa viziteri, inkluzite de altra stati. Omnayare ye la 31ma di decembro, eventas la Kuro-konkurso di Santa Silvester ("Corrida de São Silvestre"), nun separita en konkursi por mulieri, por viri e por kripligita. La kuro atraktas kelka mili di spektanti e centi di partoprenanti, sive profesional atleti, sive amatora kureri, qui parkuras cirkume 15 km de la stradi del urbo. La vinkanti e la sequanta arivinti til la 5ma plaso recevas premii. Tamen, la du precipua populara eventi qui eventas omnayare ed atraktas centi di mili di viziteri esas la Geya Parado ("Parada Gay") e la Marcho por Iesu ("Marcha Para Jesus").
Dum recenta yari, ofte eventas muzikala spektakli kun notora nacionala od internaciona artisti, exemple la kantisto Roberto Carlos, la kantistino Katy Perry e la bando Pearl Jam en 2015. Ultre la domi por spektakli, exemple "Olympia", "Villa Country", "Citibank Hall" e la Municipala Teatro - qui povas recevar centi, o mem mili di personi -, ank existas ampla loki, exemple l'automobil-kureyo Interlagos, la Stadio Morumbi, la Jokeo-Klubo (uzata precipue por kavalo-kuradi), l'aerodromo Campo de Marte - qui povas recevar granda muzikal eventi o granda populara eventi. Omnayare, un ek la maxim granda festi dil Dio di Laboristi (l'1ma di mayo) eventas che l'aerodromo Campo de Marte. Ye la 19ma di novembro 2014 inauguresis la mult-evental areno "Allianz Parque", qua uzesas precipue kom stadio di futbalo, ma anke povas recevar granda spektakli.
Muzei
thumb|320px|left|Pinacoteca do Estado thumb|320px|MASP - Muzeo pri l'Arto di Sao Paulo Inter la precipua muzei dil urbo esas la Muzeo pri l'Arto di Sao Paulo (MASP) en l'avenuo Paulista (kun importanta exemplaro di pikturi de la renesanco til l'arto moderna), la muzeo Pinacoteca do Estado (kun importanta klasika pikturi e kelka skulturi dal artisti de la 19ma yarcento - precipue Braziliani, ma anke verki da Auguste Rodin), la Muzeo pri Sakra Arto (Museu de Arte Sacra, kun skulturi sakra de l'epoko koloniala e de exterlando), la Muzeo pri Imajo e Fono (MIS, Museu da Imagem e do Som, qua prezervas anciena filmi), la Muzeo Lasar Segall (en la domo qua apartenis al piktisto), la muzeo Catavento (pronuncez:"katavento") pri ciencala temi, la Muzeo pri Transporto (Museu dos Transportes Gaetano Ferolla, qua prezervas anciena vehili e fotografuri), edc.
Du importanta muzei restas klozata en 2020, por restauri. Un ek li esas la muzeo Ipiranga, an la samnoma quartero, prezervas objekti del epoko koloniala til la komenco dil 20ma yarcento. Avan ol, existas gardeno inspirita en la gardeni de Versailles-palaco, e mauzoleo ube sepultesis restaji del imperiestro Pedro la 1ma di Brazilia. On expektas lua riaperto la yaro 2022, kande Braziliana nedependo kompleteskos 2 yarcenti. L'altra esas la Muzeo pri Portugalana Linguo (Museu da Língua Portuguesa, che ferovoyala staciono Luz, kreita por montrar, tra videi e fonala enrejistruri, l'evoluciono e difuzo di Portugalana linguo tra la mondo. L'edifico subisis incendio en 2015. Pos restauro, on expektas lua riaperto en 2020.
Fratala urbi
La fratala urbi di São Paulo mencionesas en la municipala lego 14 471/2007.
Lulu Wilson
Lulu Wilson Chase (n. ye la 5ma di oktobro 2005) esas Usana cinem-aktorino e televiziono-aktorino. Elu divenis famoza per la hororo-filmi Deliver Us from Evil, Ouija: Origin of Evil, ed Annabelle: Creation.
Podlaki
thumb|right|350px|[[Ruteni de Podlakia da Jan Lewicki (19ma yarcento).]] Podlaki es Indo-Europana populo de grupo etniala di estala Slavi lojanta en Podlakia (Polonia).
Podlaki venis de Mazovia e ye 13ma-15ma yarcento koloniigis area proxim rivero Bug mixinte kun pli frue lojanta ibe habitantaro di Ruteni.
Universitato Yale
190px|right L'Universitato di Yale (Angle: Yale University; en la Latina: Universitas Yalensis;en Hebrea:אוניברסיטת ייל,UY) esas universitato qua situesas en Connecticut, Usa, depos 1701.
Nun, cirkume 13,609 studenti studias en la gradizo-programi di la 14 fakultati e 11 studiala instituti dil universitato.
Krimino nesolvita
Krimino nesolvita, kazo nesolvit e plu rare kolda kazo, esas kriminajo od acidento por qua la polico e judicio parexploris la kazo ma ne sucesis solvar lo. Ofte to eventas se ne plu esas suspektati o ne plu povas esar persekutata pro manko de pruvo. Ofte nesolvita kazo riapertesas pro ke nova pruvo-materialo o nova policala tekniki existas.
Stanislav Gross
Ilu mortis pro laterala skleroso (morbo nevrala) ye la 16ma di aprilo 2015.
Mazovi
thumb|right|350px|Polona tribui Polone. Mazovi es Indo-Europana populo de grupo etniala di Slavi lojanta en Mazovia (Polonia).
Unesme mencionis pri Mazovi Kronikisto Nestor ye 11ma yarcento.
Villaornate y Castro
Villaornate y Castro esas vilajo en la provinco León, regiono Kastilia e Leon, Hispania. Segun statistiki de 2019, ol havis 356 habitanti. Lua tota surfaco esas 48,28 km².
Historio di Zambia
thumb|200px|Kranio dil Homo rhodesiensis La teritorio di la nuna Zambia habitabis dal anciena hominidi, nune nomizita Homo rhodesiensis, cirkume 200 mil yari ante nun, segun indikas kranio trovita en 1921 che la regiono Kabwe. La teritorio habitesis dal populi Khoisan til cirkume la yaro 300, kande populi bantua komencis ekmigrar vers la regiono. La populi Tonga e Nkoya de bantua raso arivis a la regiono dum la 12ma e la 13ma yarcenti.
L'unesma Europano qua arivis en la regiono esis Portugalana Francisco de Lacerda, dum la fino dil 18ma yarcento. Lacerda komandis expediciono qua iris de Mozambik til la regiono Kazembe, en nuna Zambia. Ilu probis trairar la sudo di Afrika, ma mortis ante finar ol. Lua amiko Francisco Pinto finis l'expediciono. En 1796 la komercisto Manuel Caetano Pereira, ed en 1798 l'explorero Francisco de Lacerda atingis la regiono Tete, Mozambik. Li probis establisar komercala voyo inter Angola e Mozambik.
thumb|200px|left|[[David Livingstone]] En 1855 l'Angla explorero David Livingstone deskovris la granda katarakti dil fluvio Zambezi, e nominis ol Victoria Falls (aquofalo Viktoria). En 1888 Cecil Rhodes proklamis la regiono parto di Britanian imperio.
200px|thumb|Flago di Zambia. Til 1964 Zambia nomesis Nordala Rodezia. Ol divenis nedependanta de Unionita Rejio ye la 24ma di oktobro 1964. L'unesma prezidanto esis Kenneth Kaunda. Dum la sequanta yardeko, Kaunda komence suportis UNITA en Angola, l'Uniono di Afrikana Populi (Angle: ZAPU) en Zimbabwe, l'ANK en Sudafrika e la SWAPO en Namibia. La guvernerio di Kaunda anke mantenis forta diplomacala relati kun Sovietia e kun la rejimo di Saddam Hussein en Irak.
La konflikto kun Rodezia rezultis en la klozado di la frontiero en 1973 e boikoto en la furniso di energio. Tamen, la mashinaro por produktar elektro en l'aquobarilo Kariba duris funcionar. La konstrukturo di ferovoyo til la portuo di Dar es Salaam en Tanzania kun la helpo di la Popul-Republiko Chinia helpis diminutar la dependo de Rodezia.
Dum la fino dil yari 1970ma Portugalana kolonii en Afrika ja esis nedependanta, Rodeziana rejimo finis e Rodezia transformesis en Zimbabwe, tamen la problemi di Zambia duris. Interna militi en Angola e Mozambik produktis granda nombro di refujanti ed enduktis serioza problemi en la sistemo di transporto.
En junio 1990 komencis rebelesi kontre guvernerio di Kaunda. Multa manifesteri mortigesis kande la guvernerio probis kontrolar la protesti. En 1991 Kaunda aceptis riinstitucar plurpartisala demokratio. Frederick Chiluba elektesis prezidanto ed asumis povo ye la 2ma di novembro 1991. En 1996 ilu rielektesis e guvernis til 2001.
Dum la yari 2000ma, l'ekonomio stabileskis, l'inflaciono atingis singla cifro en 2006 e 2007, internaciona komerco kreskis e la procento di interesti diminutis.
Estetiko
En l'ordinara linguo, l'adjektivo estetikala es sinonima di bela, beleta. E kom nomo estetiko esas nociono indikanta l'ensemblo di karakterizivi ke determinas l'aspekto di kozo, ofte sinonimo di modelo o fizikala aspekto di homala korpo.
Estetiko esas anke filozofiala konceptajo, karakterizanta tam multa l'emoci kreita da verko (o certa gesti, atitudi, kozi), la judiko di verko, ke qua es speciganta o singulara pri expreso (artala, literaturala, poeziala, e.c.)
José Sócrates
José Sócrates Carvalho Pinto de Sousa (n. ye 1957) injenioro e politikistulo, esas chefa ministro di Portugal de 2005 til 2011.
Mazovia
thumb|right|200px|Emblemo di Mazovia e [[provinco Mazovia.]] thumb|left|280px|Mazovia sur administrala mapo di [[Polonia.]] Mazovia esis historiala regiono di Polonia lojata da Mazovi, e maxim granda urbo – Warszawa.
Historiala chef-urbo di Mazovia es Płock.
Bastarni
Bastarni es antiqua (probable Kelta) Indo-Europana populo (ante Romana), e lojinta origine en peninsulo Jutlando (hodiala Dania e Germania).
Antiqua autori moncionis pri Bastarni ja ye 3ma yarcento a.K., tamen on debatas ka ili esis Kelti (segun Diodorus, Polibios e Titus Livius) o Germanala populi (segun Tacitus).
Podlashuki
thumb|right|350px|[[Ruteni de Podlakia da Jan Lewicki (19ma yarcento).]] Podlashuki es Indo-Europana populo de grupo etniala di estala Slavi lojanta en Podlakia.
Parte di Podlashuki uzis sua linguo deveninta de Rutena linguo e Polona-Ukrainana dialekti, e identeso nacionala di membri dil grupo etniala es Bielorusiana, Poloniana, Ukrainana o nula.
Religii di Podlakia es ortodoxismo (nordala parto) e katolikismo (sudala parto) kom neofiti de ortodoxala eklezio.
Marshall, Illinois
Marshall esas urbo en la komtio Clark, Illinois, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 3,771 habitanti.
Geografio
Marshall jacas a.
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbo havas entote 8.2 km², equivalanta a 3.2 mi², di qui 8.1 km² (3.1 mi²) esas lando e 0.32% esas aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 3,771 homi, 1,655 hemanari, e 1,002 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 463.7/km² (1,202.7/mi²). Esis 1,832 domi kun mezvalora denseso di 225.3/km² (584.3/mi²). Segun raso, esis 98.33% Blanki, 0.29% Negri od Afrik-Usani, 0.13% indijeni Amerikana, 0.16% Aziani, 0.11% Pacifik-insulani, 0.13% de altra rasi, e 0.85% de du o plura rasi, e 0.48% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 1,655 hemanari, di qui 28.3% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 45.2% esis mariajita e habitis kune; en 12.0% muliero sen spozulo esis la domo-chefo e 39.4% esis ne-familii. En 35.7% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 17.3% habitesis da ulu evante 65 yari o pluse qua vivis sole. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.21 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 2.87 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 23.7% evante min kam 18 yari, 8.0% de 18 til 24 yari, 26.7% de 25 til 44 yari, 19.8% de 45 til 64 yari, e 21.9% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 39 yari. Por singla 100 mulieri esis 84.4 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 80.9 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $33,413, e la mezvalora revenuo per familio esis $42,909. La mezvalora revenuo por la viri esis $31,108 kontre $21,144 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $19,851. Vivis sub la povreso-lineo 6.2% de la habitantaro e 3.6% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 6.6% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 5.5% vivis sub la povreso-lineo.
Vegacervera
Vegacervera esas vilajo en la provinco León, regiono Kastilia e Leon, Hispania. Segun statistiki de 2019, ol havis 279 habitanti. Lua tota surfaco esas 34,89 km².
Villamanín
Villamanín esas vilajo en la provinco León, regiono Kastilia e Leon, Hispania. Segun statistiki de 2019, ol havis 949 habitanti. Lua tota surfaco esas 176,25 km².
Peter New
Peter New (n. ye la 30ma di oktobro 1971) esas Kanadana cinem-aktoro e skriptisto por cinemo.
Vancouver, Washington
thumb|320px|left|Aeral imajo pri Vancouver, Washington. Vancouver esas urbo en la komtio Clark, stato Washington, en Usa. Segun la demografiala kontado di 2020 ol havis 190,915 habitanti, kontre 161,191 habitanti en 2010. Lua tota surfaco esas 135,84 km², equivalanta a 52,45 mi², di qui 126,25 km² (48,74 mi²) esas lando e la cetera esas aquo.
Vancouver jacas an la norda rivo dil fluvio Columbia, ed establisesis en 1825 kom loko por komerco di peli, e divenis urbo en 1857. Kune la vicina Portland, Oregon ed altra urbi, ol formacas metropolala regiono qua havis 2,512,859 habitanti en 2020.
Pedro Santana Lopes
Pedro Miguel de Santana Lopes (n. 1956) advokato, yuristo e politikistulo, esis chefministro di Portugal de 2004 til 2005.
Jean-Marie Gustave Le Clézio
Jean-Marie Gustave Le Clézio (n. en 1940) esas Franca e Mauricana skriptisto qua recevis Nobel-premio pri literaturo en 2008.
Mascoutah, Illinois
Mascoutah esas urbo en la komtio St. Clair, Illinois, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 5,659 habitanti.
Geografio
Mascoutah jacas a.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 5,659 homi, 2,162 hemanari, e 1,571 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 252.9/km² (655.1/mi²). Esis 2,309 domi kun mezvalora denseso di 103.2/km² (267.3/mi²). Segun raso, esis 91.73% Blanki, 4.19% Negri od Afrik-Usani, 0.35% indijeni Amerikana, 0.97% Aziani, 0.05% Pacifik-insulani, 0.85% de altra rasi, e 1.86% de du o plura rasi, e 1.75% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 2,162 hemanari, di qui 35.8% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 57.5% esis mariajita e habitis kune; en 11.2% muliero sen spozulo esis la domo-chefo e 27.3% esis ne-familii. En 23.7% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 10.5% habitesis da ulu evante 65 yari o pluse qua vivis sole. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.57 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 3.05 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 26.4% evante min kam 18 yari, 8.5% de 18 til 24 yari, 29.4% de 25 til 44 yari, 21.5% de 45 til 64 yari, e 14.2% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 38 yari. Por singla 100 mulieri esis 92.4 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 90.1 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $46,451, e la mezvalora revenuo per familio esis $55,018. La mezvalora revenuo por la viri esis $37,182 kontre $23,156 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $21,569. Vivis sub la povreso-lineo 7.8% de la habitantaro e 6.3% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 11.8% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 7.9% vivis sub la povreso-lineo.
Marseilles, Illinois
Marseilles esas urbo en la komtio La Salle, Illinois, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 4,655 habitanti.
Geografio
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbo havas entote 22.5 km², equivalanta a 8.7 mi², di qui 21.5 km² (8.3 mi²) esas lando e 1.0 km² (0.4 mi², o 4.48% de la surfaco totala) esas aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 4,655 homi, 1,867 hemanari, e 1,258 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 216.3/km² (560.1/mi²). Esis 2,003 domi kun mezvalora denseso di 93.1/km² (241.0/mi²). Segun raso, esis 97.94% Blanki, 0.09% Negri od Afrik-Usani, 0.21% indijeni Amerikana, 0.26% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.64% de altra rasi, e 0.86% de du o plura rasi, e 1.91% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Vega de Valcarce
Vega de Valcarce esas vilajo en la provinco León, regiono Kastilia e Leon, Hispania. Segun statistiki de 2019, ol havis 606 habitanti. Lua tota surfaco esas 69,31 km².
Marseilles, Illinois
Demografio
La procento di habitanti segun evo esis: 24.9% evante min kam 18 yari, 7.5% de 18 til 24 yari, 27.5% de 25 til 44 yari, 23.5% de 45 til 64 yari, e 16.6% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 38 yari. Por singla 100 mulieri esis 94.0 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 91.2 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $38,432, e la mezvalora revenuo per familio esis $45,909. La mezvalora revenuo por la viri esis $41,429 kontre $20,117 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $17,793. Vivis sub la povreso-lineo 8.7% de la habitantaro e 4.8% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 11.7% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 8.8% vivis sub la povreso-lineo.
Prusia (historiala regiono)
thumb|right|350px|Tribui di Prusia Polone. Prusia o Prutenia es historiala regiono situesita apud Baltika Maro inter infra Neman e infra Vistula.
La regiono ne es identa kun lando Prusia.
António Manuel Guterres
António Manuel de Oliveira Guterres (n. ye la 30ma di aprilo 1949) profesoro di universitato e politikistulo esis chefministro di Portugal de 1995 til 2002. Ye la 13ma di oktobro 2016 ilu elektesis chef-sekretario di Unionita Nacioni.
Adolfo Suárez González
Adolfo Suárez González (n. ye la 25ma di septembro 1932 til la 23ma di marto 2014) politikistulo, esis prezidanto di guvernerio (chefministro) di Hispania de 1976 til 1981.
Albert Lebrun
Albert François Lebrun, injenioro e politikisto n. ye la 29ma di agosto 1871 til la 6ma di marto 1950 esis Prezidanto di Francia de 1932 til 1940. Il esis la lasta prezidanto di Francia ante l'okupeso di la lando da Naziista Germania.
FIFA
La FIFA fondesis ye la 21 di mayo 1904 en Paris, Francia. La nuna sideyo di FIFA esas Zürich, Suisia. La nuna prezidanto di FIFA esas Gianni Infantino.
Membri
Hodie la FIFA havas 211 membro-asociuri en la tota mondo.
Takaaki Kajita
Takaaki Kajita (n. ye la 9ma di marto 1959) esas Japoniana fizikisto qua kunpremiizesis per la Nobel-premio pri fiziko en 2015 ensemble kun Arthur Bruce McDonald.
Villamandos
Villamandos esas vilajo en la provinco León, regiono Kastilia e Leon, Hispania. Segun statistiki de 2019, ol havis 294 habitanti. Lua tota surfaco esas 16,23 km².
Westal Prusia
thumb|left|280px|Westal Prusia en [[Germana imperio (1878).]] thumb|right|280px|Emblemo di Westal Prusia. Westal Prusia esis provinco di Rejio Prusia, e pose di Germana Imperio, Weimar-Republiko e Naziista Germania.
Historiala chef-urbo dil regiono esis Danzig.
Mason City, Illinois
Mason City esas urbo en la komtio Mason, Illinois, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 2,558 habitanti.
Geografio
Mason City jacas a.
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbo havas entote 2.5 km², equivalanta a 1.0 mi², di qui 2.5 km² (1.0 mi²) esas lando e nulo esas aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 2,558 homi, 1,041 hemanari, e 681 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 1,007.8/km² (2,599.1/mi²). Esis 1,127 domi kun mezvalora denseso di 444.0/km² (1,145.1/mi²). Segun raso, esis 99.06% Blanki, 0.04% Negri od Afrik-Usani, 0.08% indijeni Amerikana, 0.16% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.27% de altra rasi, e 0.39% de du o plura rasi, e 0.59% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 1,041 hemanari, di qui 30.4% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 51.3% esis mariajita e habitis kune; en 11.2% muliero sen spozulo esis la domo-chefo e 34.5% esis ne-familii. En 31.5% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 18.3% habitesis da ulu evante 65 yari o pluse qua vivis sole. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.38 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 2.95 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 25.2% evante min kam 18 yari, 7.0% de 18 til 24 yari, 25.3% de 25 til 44 yari, 20.7% de 45 til 64 yari, e 21.9% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 40 yari. Por singla 100 mulieri esis 87.1 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 81.7 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $35,615, e la mezvalora revenuo per familio esis $47,991. La mezvalora revenuo por la viri esis $35,058 kontre $21,875 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $18,411. Vivis sub la povreso-lineo 9.3% de la habitantaro e 6.8% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 13.6% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 8.0% vivis sub la povreso-lineo.
Iskemio
Iskemio (del ancien-Greka: ἴσχω / ískhô, « tenar » ed αἷμα / haîma, « sango ») esas la diminuto de sang-adfluo arterial ad organo. Ca diminuto efektigas basesko de oxizo di tisuo dil organo (hipoxio) e mem povas haltigar olua funciono.
Mattoon, Illinois
Mattoon esas urbo en la komtio Coles, Illinois, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 18,291 habitanti.
Geografio
Mattoon jacas a.
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbo havas entote 24.1 km², equivalanta a 9.3 mi², di qui 24.1 km² (9.3 mi²) esas lando e nulo esas aquo.
Historio di Luxemburgia
En 963 Frankoniana komto Siegfried aquiris la kastelo Lucilinburhuc. Proxim ta kastelo gradope kreskis urbo. En 1308 Luxemburgiana komto Heinrich elektesis kom rejo di la Romana-Germana imperio. En 1354 La komtio di Luxemburgia divenis dukio, ed en 1477 ol divenis parto di la Habsburgiana posedajo.
Mattoon, Illinois
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 18,291 homi, 8,105 hemanari, e 4,676 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 758.6/km² (1,964.8/mi²). Esis 8,830 domi kun mezvalora denseso di 366.2/km² (948.5/mi²). Segun raso, esis 96.64% Blanki, 1.42% Negri od Afrik-Usani, 0.18% indijeni Amerikana, 0.41% Aziani, 0.01% Pacifik-insulani, 0.41% de altra rasi, e 0.93% de du o plura rasi, e 1.27% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 8,105 hemanari, di qui 26.7% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 43.6% esis mariajita e habitis kune; en 10.5% muliero sen spozulo esis la domo-chefo e 42.3% esis ne-familii. En 35.6% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 14.9% habitesis da ulu evante 65 yari o pluse qua vivis sole. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.21 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 2.87 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 22.3% evante min kam 18 yari, 11.3% de 18 til 24 yari, 27.5% de 25 til 44 yari, 20.9% de 45 til 64 yari, e 18.1% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 38 yari. Por singla 100 mulieri esis 89.9 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 85.8 viri.
Kontravenco
Kontravenco segun la yurocienco esas relative lejere punisebla fakto. Ulu qua kontravencas povas esar punisata pro to.
Mattoon, Illinois
Demografio
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $31,800, e la mezvalora revenuo per familio esis $43,780. La mezvalora revenuo por la viri esis $32,339 kontre $21,949 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $18,186. Vivis sub la povreso-lineo 13.4% de la habitantaro e 7.6% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 15.5% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 10.0% vivis sub la povreso-lineo.
Nacionala ekonomio
Nacionala ekonomio es totajo di fenomeni ekonomiala sur teritorio di lando.
Estal Prusia
thumb|left|280px|Estal Prusia en [[Germana imperio (1878).]] thumb|right|280px|Emblemo di Estal Prusia. Estal Prusia esis provinco di Rejio Prusia, e pose Germana Imperio, Weimar-Republiko e Naziista Germania.
Villagatón
Villagatón esas vilajo en la provinco León, regiono Kastilia e Leon, Hispania. Segun statistiki de 2019, ol havis 613 habitanti. Lua tota surfaco esas 167,06 km².
Estal Prusia
Historiala chef-urbo dil regiono esis Königsberg.
Historio di Serbia
thumb|320px|Balkani dum la [[4ma yarcento (Romana imperio).]] On savas ke la nuna Serbia habitabas de Paleolitiko, cirkume 525.000 til 397.000 yari ante nun, malgre la poka restaji trovita, exemple fragmento de mandibulo trovita en Sićevo. Cirkume 6500 yari ante nun, kulturi Starčevo e Vinča florifis en la nuna regiono di Beograd.
Publika ordino
Generale per publik ordino vizesas l'ordinat organizo segun sociala reguli ye publika tereno. Inverse, publik ordino esas l'absenteso di perturbo o minaco di la sociala reguli per diret o minacanta danjero por altri o se yuri di altri esas o minacas esar violacata.
Historio di Serbia
Paleo-Balkana tribui ja vivis en la regiono di la nuna Serbia dum la duesma yarmilo ante Kristo. Kelta tribui okupis vasta regiono proxim la riveri Sava e Drava en 279 aK. Romani konquestis la regiono dum l'1ma yarcento aK, qua dividesis inter Romana provinci. Entote 18 Romana imperiestri naskis en la regiono. L'urbo Sirmium (Sremska Mitrovica) esis un ek la 4 maxim populoza del imperio, ed esis chef-urbo di la regiono dum tale nomizita "Tetrarkio".
Brian Cowen
Brian Cowen, advokato e politikistulo n. ye la 10ma di januaro 1960, esis chefministro di la Republiko Irlando de 2008 til 2011.
Historio di Serbia
L'unesma rejala familio Serba, la dinastio Vlastimirović, fondesis dum la 7ma yarcento, e duris til 960. Dum la 11ma yarcento la regiono apartenis a Bizancana e pose a Bulgara imperii. En 1217, la lando adoptis la maxim anciena konstituco de la historio.
thumb|280px|left|Siejo di [[Beograd dal Otomani.]] Pos vinkir Otomani en la batalio di Pločnik en 1386, Serbi taktikale vinkesis ye la 15ma di junio 1389, che Batalio di Kosovo. De 1459 til 1804, malgre tri invadi dal Austriani, la regiono duris sub Otomana okupado.
thumb|280px|[[Beograd en 1684.]] En la regioni okupita dal Otomani, parto ek la habitantaro koaktesis konvertar su ad Islamo, e multa filiuli de Kristana familii rekrutesis kom janichari, to esis, por luktar en l'infantrio Otomana. Li ne aceptis esar nominita “slavi”; vice li preferis nominesir “Bosniani”. Multa sedicii eventis dum l'okupado, exemple en Banat, de 1594 til 1595. La nordo di Serbia (la nuna Voivodina) okupesis dal Otomani erste dum la 16ma yarcento, ma cedesis partale al Austriani en 1699, e komplete en 1718.
De 1716 til 1718 eventis milito inter Austria ed Otomani. Pos la milito, Otomani perdis tota lia teritorii en la baseno di Danubio ed en la nordo di Bosnia, parti di Dalmatia e di Peloponeso. De 1788 til 1791 eventis milito inter Santa Romana Imperio e l'Otomani, qui esis vinkita. Timinta revolto di Serbi, qui ganis kelka militala experienco dum la milito, lora sultano Selim la 3ma decidis donar kelka libereso a lokala komercisti. Tamen, to efektigis revolto di janichari, qui mortigis Otomana viziro en la regiono e suspensis la yuri dil Serbi ed augmentis imposti. To efektigis l'unesma sedicio di Serbi en 1804, suportita dal Rusa imperio. Malgre sufokita, ca revolto stimulis altra sedicio, en 1815.
Pos la vinkoza sedicio di 1815 en la sanjak (provinco) Smederevo, Serbia divenis princio autonoma en 1817, quankam Turka trupi duris okupar Beograd til 1867. Erste ye la 13ma di julio 1878 Serbia nedependanteskis komplete del Otoman imperio, pos Rusa-Turka milito, ed en 1882 ol divenis Rejio Serbia. Beograd itere divenis importanta urbo che Balkani, e kreskis rapide: kande l'unesma mondomilito komencis, l'urbo havis plu kam 1 milion habitanti.
De 1918 til 1945 Serbia divenis parto dil Rejio di Serbi, Kroati e Sloveni - pos 1929 Rejio Yugoslavia -, e de 1945 til 1991 ol divenis parto di la Republiko Socialista Federala Yugoslavia.
280px|thumb|Standardo di Serbia. Kande interna militi desintegrigis Yugoslavia de 1991 til 1992, Serbia restis unionita a Montenegro en lando qua prezervis la nomo Yugoslavia til 2003, kande ol chanjis lua nomo a Serbia e Montenegro.
Kun la nedependo di Montenegro en 2006, Serbia divenis sola stato. En februaro 2008 Kosovo deklaris lua nedependo, ma ne agnoskesis da Serbia e da plu kam 100 landi.
Ye la 22ma di decembro 2009 Serbia oficale prizentis lua kandidateso por membreskar Europana Uniono.
Maia Sandu
Maia Sandu (n. ye la 24ma di mayo 1972) en Risipeni esas la nuna prezidanto di Moldova depos 24ma di decembro 2020.
Maia Sandu studiis ekonomiko e publika administrado en Chișinău. Elu laboris kom konsiliistino di la Mondo-Banko.
Naturala persono
Naturala persono signifikas homo en civila yurocienco, de nasko a morto.
Talasemio
Talasemio esas heredala morbo pro qua hemoglobino ne bone esas produktata. La korpo ne rikonocas la nejust eritrociti e destruktas oli. To efektigas kronik anemio.
Tempal iskemio-atako
Tempal iskemio-atako (abreviat a TIA) esas nevrologial indiko por certen evento en la centrala nevro-sistemo.
La sang-fluo di (grand o mikra) parto di la cerebro kurta-friste interruptesas pro ne specifika kauzo (ofte koagulajo), ma l'aparaji qui efektigesas pro to, desaparas inter 24 hori.
Paul Doumer
Joseph Athanase "Paul" Doumer, docisto pri matematiko e politikisto n. ye la 22ma di marto 1857 til la 7ma di mayo 1932 esis Prezidanto di Francia de 1932 til lua morto.
Ilu mortigesis ye la 7ma di mayo 1932 che la hotelo Salomon de Rothschild dum libro-ferio, kande Paul Gorguloff, dementa Rusa enmigranto, pafis interne ol. Du projektili atingis Doumer, un ek li en lua kapo. Doumer divenis l'unika Franca prezidanto qua mortis per paf-armo.
Civila yurocienco
Civila yurocienco es fako di yurocienco kontenanta kolekto di privata normi pri relati inter objekti di privata yurocienco.
Privata yurocienco
Privata yurocienco o privata legaro es un ek du faki di yurocienco (apud publika yurocienco) kontenanta kolekto di legala normi pri pretektado di enti e regulado relati inter ili.
Vega de Infanzones
Vega de Infanzones esas vilajo en la provinco León, regiono Kastilia e Leon, Hispania. Segun statistiki de 2019, ol havis 854 habitanti. Lua tota surfaco esas 20,8 km².
Ferenc Gyurcsány
Ferenc Gyurcsány (n. 1961) entraprezisto e politikistulo esis chefministro di Hungaria de 2004 til 2009.
Péter Medgyessy
Péter Medgyessy (n. en 1942) politikistulo, esis chefministro di Hungaria de 2002 til 2004.
Papo Ioannes la 6ma
Ioannes la 6ma (m. ye la 11ma di januaro 705) esis la 85ma papo dil katolik-eklezio.
Lena Belkina
Lena Belkina, n. ye la 27ma di novembro 1987, esas Ukrainana kantistino.
Historio di Sudan
thumb|150px|Nubia, hodie (1 til 6). thumb|left|250px|[[Nubiana sklavi, segun Egiptiana skulto.]] L'anciena Sudan konocesis kom Nubia, regiono kun avancita civilizuro. Arkeologial evidentaji indikas qui homi ja habitis la regiono cirkume 70.000 yari ante nun. Populo di kulturo Neolitika establisis su en sedentaria vivo-sistemo dum la 7ma yarmilo aK, e konstruktis fortifikita vilaji kun fango-briki. Li komplementis la chaso e la pesko en Nilo kun la kolekto di grani ed edukado di bovi. Dum la 5ma yarmilo aK, l'enmigri di populi qui ante vivis en Sahara adportis a la regiono Neolitika kulturi qui konocis agrokultivo.
thumb|left|250px|Nubiana piramidi en Meroë. L'Egipti esis l'unesma populo qua skribis pri la regiono di la nuna Sudan, lor nomizita "rejio Kush" da li. Li judikis la regiono kom "mizerosa". Egipti guvernis Nubia, qua kreis forta kulturala e religiala relati kun Egiptia, de 1500 aK til cirkume 1000 aK. Cirkume 750 aK, Kushita rejulo nomizita Kashta konquestis Supra Egiptia, e divenis rejulo di Thebas cirkume 740 aK. Lua sucedinto, Piankhy, submisis la regiono dil delto di Nilo, konquestis tota Egiptia e komencis la 25ma dinastio.
Charles Moen Rice
Charles Moen Rice (n. ye la 25ma di agosto 1952) esas Usana virologiisto qua recevis la Nobel-premio pri medicino o fiziologio en 2020 pro la deskovro dil viruso di hepatito C.
Historio di Sudan
Balde komencis konflikti kun Asiria pri la kontrolo di teritorii en Mez-Oriento. Faraono Taharqa vinkesis da Asiriana rejulo Sennacherib. La sucedinto di Sennacherib, Esarhaddon, komandis granda invado en Egiptia en 674 aK. Lua sucedinto, Asurbanipal, sendis generalo kun mikr armeo e vinkis komplete Taharqa, qua ekpulsesis de Egiptia. Taharqa mortis en Nubia du yari pose. Thebas nulatempe rekuperis lua povo.
La sequanta dinastio en Egiptia nesucesis kontrolar la regiono Kush. Tamen, en 590 aK Egipti spoliis Napata, e kom rezulto Kushita korto movis vers sekura regiono sude de Meroë, e proxim la 6ma katarakto. Dum la sequanta yarcenti, la rejio Meroitika developis sen influo de Egiptia.
thumb|left|250px|Nobatia, Makuria ed Awla. thumb|250px|Ruini di kirko en Dongola. Cirkume la 6ma yarcento pos Kristo tri stati aparis kom heredinti di la rejio Meroitika: Nobatia en nordo - ube nune jacas Egiptia -, Muqurra o Makuria en la centro - kun chef-urbo en Dongola, ed Awla od Alodia en la sudo. Segun la tradiciono, en 540 un Bizancana misionero arivis en Nobatia e komencis introduktar kristanismo en la regiono, ma posible monofizita misioneri de Egiptia ja komencis facar konverti en la regiono ante. L'adopto di kristanismo riestablisis kulturala kontakto kun Mediterranea regiono. L'eklezio stimulis alfabetizuro per lua entrenita Egiptiana klerikaro.
Islamo arivis en la regiono la yaro 661, de Egiptia. En 1093, Islamala princo de Nubian origino divenis rejulo di Dunqulah.
La nordo di moderna Sudan okupesis da Egiptia en 1820, e divenis Britaniana ed Egiptiana teritorio en 1899. Sudan divenis nedependanta de Unionita Rejio e de Egiptia en 1ma di januaro 1956. Ma ante la nedependo, interna milito komencis en 1955 inter nordal e sudal Sudan. La habitanti de la sudo timis pri la dominaco di guvernerio da dukteri de la nordo. L'interna konflikto duris til 1972.
thumb|200px|Prezidanto [[Omar Hassan Ahmad al-Bashir.]] En 1983 komencis altra interna milito qua duris til 2005, en qua la nordala stati luktis kontre la sudala. En 2003 komencis la milito di Darfur, en la regiono Darfur, weste de la lando. Pos la yaro 2005 la nuna Sud-Sudan recevis autonomeso. Ca interkonsento finis la longa interna milito inter la nordo e la sudo di Sudan. Ye la 9ma di januaro 2011 eventis plebicito pri la nedependo di la sudala provinci. Ye la 9ma di julio 2011 Sud-Sudan oficale nedependanteskis de Sudan.
Ye la 11ma di aprilo 2019, Sudanana armeo revokis lora prezidanto Omar Hassan Ahmad al-Bashir de la povo, pos preske 30-yara guvernado, parto ek ol kom diktatoro. Ahmed Awad Ibn Auf asumis la povo, ed ye la sequanta dio transferis ol ad Abdel Fattah al-Burhan, qua duras en la povo til nun. Ye la 1ma di oktobro 2021, mili di Sudanani protestis en Khartun demandanta transito-guvernerio exkluzive konsistanta ek civili. Trupi armizita dispersis protesteri uzanta plorigiva gaso.
En 2020 e 2021, Sudan nedirete envolvesis en la milito di Tigray. On kalkulas ke cirkume 44 mil personi fugis de Etiopia a Sudan, pro la milito. Ye la 15ma di decembro 2020, 4 militisti Sudanana mortigesis e 27 plusa homi vundesis en la frontiero Sudan-Etiopia. Un ek la transvivintis afirmis ke Etiopiani lansis artilrio-atako kontre li. Altra soldati afirmis ke l'atakeri esis milicani Amhara. Kom respondo al ataki, Sudan komencis koncentrar soldati en la frontiero, ed ye la 19ma di decembro li rekuperis teritorii okupita da Etiopiani e dal Amhara en Al Qadarif.
Bertie Ahern
Patrick Bartholemew "Bertie" Ahern, kontisto e politikisto n. ye la 12ma di septembro 1956, esis chefministro di Republiko Irlando de 1997 til mayo 2008.
Publika yurocienco
Publika yurocienco o publika legaro es un ek du faki di yurocienco (apud privata yurocienco) kontenanta kolekto di legala normi pri pretektado di publika aferi.
Villanueva de las Manzanas
Villanueva de las Manzanas esas vilajo en la provinco León, regiono Kastilia e Leon, Hispania. Segun statistiki de 2019, ol havis 488 habitanti. Lua tota surfaco esas 31,89 km².
Harvey James Alter
Harvey James Alter (n. ye la 12ma di decembro 1935) esas Usana virologiisto e mediko qua recevis la Nobel-premio pri medicino o fiziologio en 2020.
Milito Rusa-Japoniana
La Milito Rusa-Japoniana (Ruse: Русско-японская война Rússko-yapónskaya voyná, Japoniane: 日露戦争 Nichiro sensō) esis milito kun origini en l'ambicii imperiala de Rusa imperio e Japonian imperio koncerne Mandjuria e Korea. La precipua batali-agri esis la peninsuli Liaodong e Mukden, e la mari Koreana, Japoniana e Flava.
Mazuria
thumb|right|200px|Emblemo di Mazuria e [[Princio Prusia.]] thumb|left|280px|Mazuria sur administrala mapo di [[Polonia.]] Mazuria esas geografiala e kulturala regiono di nord-estala Polonia, esanta parto di Prusia.
Milito Rusa-Japoniana
Rusi deziris portuo che oceano Pacifiko kun varma aqui (qui ne frostigis dum vintro) por lua mar-armeo e por marala komerco. La portuo di Vladivostok nur povis funcionar dum la somero, ma Port Arthur (Chinia) povus funcionar dum tota yaro.
Mazuria
Tradicionale la regiono konsideresas kom historiala regiono malgre ke lo ne fitas a ciencala defino di ca termino.
Milito Rusa-Japoniana
Depos l'unesma milito Chinia-Japonia (1894-1895), Chinia cedis Taiwan a Japonian imperio, ed anke la protektorato sur Korea e la peninsulo Liaodong per la traktato di Shimonoseki. Pose, Japonia obligesis cedar Port Arthur a Rusia. En 1903, la negocii inter Rusia e Japonia restis neutila, do Japonia decidis komencar milito por mantenar exkluziva dominaco sur Korea. Sen ante deklarar milito, ye la 8ma di februaro 1904, Japoniani atakis Port Arthur, sinkis kelka militonavi e domajis la cetera. Per ca agado, li dominacis la maro, e desembarkis trupi che la peninsulo Koreana.
Mazuria
Til 1657 Mazuria es parto di Princio Prusia e kun lo chanjis religio a protestantismo.
Milito Rusa-Japoniana
Dum la sequanta batalii, Japoniani vinkis konstante Rusa armeo e mar-armeo, exemple en la granda batalio di Cushima, e to surprizis multe altra nacioni, nam unesmafoye ula populo ne-Kaukaziana konfrontis e vinkis ula povo Europana. Ca vinki modifikis profunde l'equilibro di povo en estal Azia, e rezultis la solidigo di Japonia kom importanta povo en la mondo, ante l'unesma mondomilito. La neexpektita vinkeso augmentis la jeneso meze Rusi kontre carala rejimo, judikita kom korupta e neefikiva, ed esis un ek la precipua kauzi de la Rusa revoluciono di 1905.
Metropolis, Illinois
Metropolis esas urbo en la komtio Massac, Illinois, Usa. Ol jacas apud la rivero Ohio. Segun la demografiala kontado di 2010, ol havis 6,537 habitanti. Lua tota surfaco esas 15,66 km².
thumb|left|250px|[[1850 mapo di la projetita Westala Distrikto Columbia]] Dum la yari 1850a, l'urbo projetesis kom parto de la Westala Distrikto Columbia, nova chefurbo di Usa, vice Washington D.C..
Geografio
Segun la demografiala kontado facita dal Usana Kontado Ministerio en 2010, l'urbo havis entote 15,49 km², equivalanta a 5,98 mi², di qui 15,20 km² (5,87 mi²) esas lando e 0,29 km² (0,112 mi², o 1,87% de la tota surfaco) esas aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 6,482 homi, 2,896 hemanari, e 1,708 familii qui rezidis en l'urbo. La denseso di habitantaro esis 499.5/km² (1,295.1/mi²). Esis 3,265 domi kun mezvalora denseso di 251.6/km² (652.3/mi²). Segun raso, esis 90.53% Blanki, 7.61% Negri od Afrik-Usani, 0.20% indijeni Amerikana, 0.20% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.45% de altra rasi, e 1.02% de du o plura rasi, e 0.74% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 2,896 hemanari, di qui 24.4% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 43.6% esis mariajita e habitis kune; en 11.9% muliero sen spozulo esis la domo-chefo e 41.0% esis ne-familii. En 36.9% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 20.0% habitesis da ulu evante 65 yari o pluse qua vivis sole. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.13 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 2.77 personi.