cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Projeto Gutenberg
Deskripto
Ibe lu trovas verki klasika de plura autori de diversa landi libera dil autor-yuro. La verki esas skribata precipua en linguo Angla.
La homi povas lektar, uzar e citar libere tala informi.
La libraro del Projeto Gutenberg havas tri porcioni:
Plum Springs, Kentucky
Plum Springs esas urbo en la komtio Warren, Kentucky, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 447 habitanti.
Geografio
right|Loko di Plum Springs, Kentucky Plum Springs jacas a.
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbo havas entote 0.8 km², equivalanta a 0.3 mi², di qui 0.8 km² (0.3 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 447 homi, 177 hemanari, e 138 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 595.1/km² (1,535.0/mi²). Esis 182 domi kun mezvalora denseso di 242.3/km² (625.0/mi²). Segun raso, esis 85.01% Blanki, 12.75% Negri od Afrik-Usani, 0.00% indijeni Amerikana, 0.89% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.00% de altra rasi, e 1.34% de du o plura rasi, e 0.00% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 177 hemanari, di qui 33.9% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 65.0% esis mariajita e habitis kune; en 11.9% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 22.0% esis ne-familii. En 18.1% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 5.6% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.53 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 2.84 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 23.7% evante min kam 18 yari, 8.1% de 18 til 24 yari, 31.1% de 25 til 44 yari, 25.1% de 45 til 64 yari, e 12.1% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 36 yari. Por singla 100 mulieri esis 84.0 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 85.3 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $37,014, e la mezvalora revenuo per familio esis $38,250. La mezvalora revenuo por la viri esis $31,406 kontre $24,375 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $16,250. Vivis sub la povreso-lineo 10.1% de la habitantaro e 6.8% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 15.3% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 3.5% vivis sub la povreso-lineo.
Upsala, Minnesota
Upsala esas urbeto en la komtio Morrison, Minnesota, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 424 habitanti.
Geografio
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbeto havas entote 8.4 km², equivalanta a 3.2 mi², di qui 8.4 km² (3.2 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 424 homi, 188 hemanari, e 103 familii qui rezidis en l'urbeto. La denseso di habitantaro esis 50.4/km² (130.6/mi²). Esis 196 domi kun mezvalora denseso di 23.3/km² (60.4/mi²). Segun raso, esis 99.06% Blanki, 0.00% Negri od Afrik-Usani, 0.00% indijeni Amerikana, 0.47% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.00% de altra rasi, e 0.47% de du o plura rasi, e 0.94% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 188 hemanari, di qui 25.0% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 47.3% esis mariajita e habitis kune; en 5.9% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 44.7% esis ne-familii. En 40.4% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 25.5% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.26 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 3.14 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 25.9% evante min kam 18 yari, 6.8% de 18 til 24 yari, 25.0% de 25 til 44 yari, 16.5% de 45 til 64 yari, e 25.7% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 40 yari. Por singla 100 mulieri esis 93.6 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse, esis 91.5 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en l'urbeto esis $30,000, e la mezvalora revenuo per familio esis $48,333. La mezvalora revenuo por la viri esis $31,731 kontre $19,821 por la mulieri. La revenuo per capita por l'urbeto esis $16,382. Vivis sub la povreso-lineo 13.7% de la habitantaro e 9.4% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 15.3% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 20.9% vivis sub la povreso-lineo.
Antoni Gaudí
Antoni Plàcid Guillem Gaudí i Cornet (1852 til 1926) esis Hispanian arkitekto.
Antoni Gaudí laboris note per la richa industriisto Eusebi Güell per qua il kreis Palaco Güell en 1889, Casa Milà en 1907 e Parko Güell. Il aranjis depos 1900 til 1914.
En 1883 ilu selektesis per entraprezar la konstruktado di la katedralo Sagrada Família de privata pekunio. Til lua morto en 1926 il koncentresis pri lua projeto, ma havis granda financala trubli, note dum l'unesma mondomilito.
Snead, Alabama
Snead esas urbeto en la komtio Blount, Alabama, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 748 habitanti.
Geografio
right|Loko di Snead, Alabama Snead jacas a.
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbeto havas entote 14.1 km², equivalanta a 5.5 mi², di qui 14.1 km² (5.4 mi²) esas lando e 0.1 km² (0.04 mi², o 0.37% de la surfaco totala) esas aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 748 homi, 342 hemanari, e 219 familii en la urbeto. La denseso di habitantaro esis 53.1/km² (137.5/mi²). Esis 388 domi kun mezvalora denseso di 27.5/km² (71.3/mi²). Segun raso, esis 99.47% Blanki, 0.00% Negri od Afrik-Usani, 0.00% indijeni Amerikana, 0.27% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.00% de altra rasi, e 0.27% de du o plura rasi, e 0.53% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 342 hemanari, di qui 21.3% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 53.8% esis mariajita e habitis kune; en 7.3% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 35.7% esis ne-familii. En 33.0% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 17.5% habitesis da ulu evante 65 yari o pluse qua vivis sole. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.19 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 2.74 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 18.9% evante min kam 18 yari, 6.4% de 18 til 24 yari, 24.9% de 25 til 44 yari, 26.7% de 45 til 64 yari, e 23.1% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 45 yari. Por singla 100 mulieri esis 81.1 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse, esis 78.5 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbeto esis $25,240, e la mezvalora revenuo per familio esis $33,000. La mezvalora revenuo por la viri esis $26,667 kontre $17,188 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbeto esis $13,822. Vivis sub la povreso-lineo 11.0% de la habitantaro e 6.2% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 5.9% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 20.2% vivis sub la povreso-lineo.
Batalio di Fontenoy-en-Puisaye
La Batalio di Fontenoy-en-Puisaye eventis ye la 25ma di junio 841 inter la tri filii di Louis la 1ma, la pia: Lothair la 1ma luktis kontre Louis la Germana e Charles la 2ma (surnomizita "La Kalva"). Lothair la 1ma suportesis da la nepoto di Ludovikus la 1ma, Pepin la 2ma di Aquitania, filiulo e heredinto di Pepin la 1ma, qua esis la duesma filiulo di Ludovikus.
La batalio eventis sur la teritorio di la nuna komono Fontenoy, departmento Yonne, centre de la nuna regiono Burgundia-Libera Komtio.
situo e federi
Dum ilua vivo, Louis la 1ma, la pia probis dividar juste ilua imperio inter ilua tri filiuli. Pos ke Charles naskis, ilua probi efektigis interna militi en qui ilu vinkis ilua rebela filiulo, Louis. Ye la 30ma di mayo 839, Louis la 1ma lastafoye partigis ilua imperio inter lia filiuli. Lothair la 1ma recevis Flandria, Lotringia, Alzacia, Suisia e Italia; Charles recevis la westo dil imperio, e Louis recevis nur Bavaria. Ilua nepotulo Pepin recevis nulo.
Louis la 1ma mortis ye la 20ma di junio 840, ed ye la 24ma di julio sam yaro, Lothair la 1ma komencis milito, pos deklarar ilua regno sur omna landi di olima imperio, e kune ilua kuzulo Pepin, il atakis Loire-valo.
En Burgundia, Ermenaud la 3ma de Auxerre, Arnoul de Sens e Audri de Autun esis kon Lothar, kontre ke Charles fidis en Guérin ed Aubert de Avallon.
La milito-prepari eniris en amba partisi. La Paris-komto, Girard qua spozita Berthe, fratino de Ermengarde (spozino di Lothar), il es do kon sua bofrato. En marto 841 Bourguignini fidela ad Guérin juntas sua rejo. En mayo, to es Louis e sua trupi qua juntas li a Chalons-sur-Marne. En junio, Pepin e sua Aquitainini es kon Lothar en Auxerre.
Batalio
La 150 000 homi amba esis lokizita e pronta dum 21 di junio. Tradiciono volas ke Karl instalis sua kampo en Thury, sur la kolino di Roichat.
Lothar e Pepin kapt-igas kande l’arivo di Guerin kon armeo di Sudini renversas la situeso. Se omnu selektas sua partiso, to ne es la kazo di marquiso Bernard de Septimanie, qua vartas la afront-rezulto ante irar vers vinko.
40 000 morti do Gérard d'Auvergne Arvernia-komto e Ricouin (Karl partiso) di Nantes.
Pos la batalio
En principio Lothar rikonciliis sur St Germain-tombo en Auxerre ma to ne esas ke simulo tale konflikto riprenis e ye 14 di februaro 842 sub niva tempesto avan amba armei a Strasbourg-rempari Karl e Louis reciprokas juri kontre Lothar. Ul obtenas nova vinko weste di Koblenz. Lothar fugis de Aachen ye marto 842 e refujis che Lyon.
Maseru
thumb|left|250px|Maseru vidita de la kolino Parliament Hill. Maseru esas la chef-urbo e maxim populoza urbo di Lesoto. Ol jacas exakte an la bordero kun Sudafrika. Segun statistiki de 2006, ol havis 227,880 habitanti. Entote ol havas 138 km².
Ferovoyo ligas Maseru al urbo Marseilles, en la Libera Stato, Sudafrika. La maxim proxima Sudafrikana urbo esas Ladybrand, an l'altra rivo dil fluvio Caledon, o Mohokare. L'Universitato Nacionala di Lesoto jacas en Maseru.
Historio
Maseru fondesis en 1869 dal Britaniani, kande l'Unionita Rejio establisis protektorato en Lesoto, pos finir la militi inter Buri e la populo Basoto. Ol esis administrala chef-urbo til 1871, kande l'administrado transferesis a Kab-kolonio. Kande Lesoto nedependanteskis, Maseru restis lua chef-urbo. Ante la nedependo, l'urbo esis mikra, ma pos 1966 ol kreskis rapide, de antee 20 km² til la nuna surfaco, cirkume 138 km².
Geografio
thumb|left|250px|Estala quarteri di Maseru. La reliefo di Maseru esas plana, jacante 1.600 metri super la marala nivelo. La fluvio Mohokare, o Caledon, separas Maseru de Sudafrika. La du landi ligesas per ponto.
La klimato di Maseru esas subtropikala kun influo dil altitudo (Cwb segun la klimatala klasifikuro da Köppen). La mezavalora temperaturo de decembro til marto (somero) esas 22°C, dum ke la mezavalora temperaturo de junio til septembro (vintro) esas 9°C. La maxim varma monato esas januaro, kande la temperaturi povas atingar 33°C.
La mezavalora yarala pluvo-quanto esas 691 mm, e la maxim pluvoza monato esas januaro, kun mezavalore 114 mm. La sika sezono iras de mayo til septembro, kande la monatala pluvo-quanto esas infre 30 mm o mem infre 20 mm.
Kolektiva sekureso
Kolektiva sekureso esas la manteno di paco per interkonsenti di stati por preventar agreso inter li e pace solvar problemi. Specala rolo existas por internacion organizuri quale Unionita Nacioni.
Skistargil-gaso
Skistargil-gaso esas naturala gaso extraktita de skist-argilo. Por atingar ce rokajo on devas borar horizontale til ke la roko-strato atingesas.
Pro ke borar ne suficas por liberigar la gaso, la bor-tunelo devas esar stimulata. To eventas per tekniko qua nomesas hidraulikala frakaso. To signifikas ke sub alta preso granda quantesi de aquo, sablo e kemiaji esas spricat aden la rokajo. Pro la granda preso la rokajo ruptas. La kreita fenduri esas tenat apertita per l'enspricita sablo. Ca mixuro de aquo e kemiaji esas ripumpata. Ca produktit aquo kunportas pezoza metali e naturale radio-aktiv elementi de la sub-sulo. To devas esar procedata quale kemiala reziduo. Parto del uzita kemiaji e fluidi restas en la rokajo.
La metodo di hidraulikala frakaso nur depos la fino di la 20ma yarcento esas uzata. La komercal extrakto de skistargil-gaso nur esas recenta. L'exploto de skistargil-gaso influos l'energio-merkati. L'Internaciona Energio-Agenterio prediktas ke Usa esos neto-exportacanto en 2035, vice importacanto de gaso pro la produkto de skistargil-gaso. L'oleo- e gas-industrio indikas l'alt expektaji di profito e sucesi, dum ke adversi restas indikante la danjeri.
Kankro
eta|Mexican style Crayfish Kankro esas krustaceo kun kin pari de gambi, di qua la gambi avana finas ye pinci, e qua marchas (egale-bone) avance o desavance.
Yale, Iowa
Yale esas urbo en la komtio Guthrie, Iowa, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 287 habitanti.
Geografio
right|Loko di Yale, Iowa Yale jacas a.
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbo havas entote 0.8 km², equivalanta a 0.3 mi², di qui 0.8 km² (0.3 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Poplar Hills, Kentucky
Poplar Hills esas urbo en la komtio Jefferson, Kentucky, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 396 habitanti.
Yale, Iowa
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 287 homi, 125 hemanari, e 75 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 369.4/km² (969.8/mi²). Esis 130 domi kun mezvalora denseso di 167.3/km² (439.3/mi²). Segun raso, esis 99.65% Blanki, 0.00% Negri od Afrik-Usani, 0.00% indijeni Amerikana, 0.00% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.00% de altra rasi, e 0.35% de du o plura rasi, e 0.00% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 125 hemanari, di qui 31.2% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 48.8% esis mariajita e habitis kune; en 8.0% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 39.2% esis ne-familii. En 35.2% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 20.8% habitesis da ulu evante 65 yari o pluse qua vivis sole. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.30 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 3.05 personi.
Poplar Hills, Kentucky
Geografio
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbo havas entote 0.1 km², equivalanta a 0.0 mi², di qui 0.1 km² (0.0 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Yale, Iowa
Demografio
La procento di habitanti segun evo esis: 27.9% evante min kam 18 yari, 6.6% de 18 til 24 yari, 25.8% de 25 til 44 yari, 22.0% de 45 til 64 yari, e 17.8% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 38 yari. Por singla 100 mulieri esis 90.1 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 o pluse esis 81.6 viri.
Poplar Hills, Kentucky
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 396 homi, 234 hemanari, e 77 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 7,644.8/km² (17,036.0/mi²). Esis 240 domi kun mezvalora denseso di 4,633.2/km² (10,324.8/mi²). Segun raso, esis 40.15% Blanki, 55.30% Negri od Afrik-Usani, 0.00% indijeni Amerikana, 0.76% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 1.52% de altra rasi, e 2.27% de du o plura rasi, e 2.27% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 234 hemanari, di qui 15.0% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 15.4% esis mariajita e habitis kune; en 12.8% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 66.7% esis ne-familii. En 50.9% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 3.0% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 1.69 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 2.36 personi.
Yale, Iowa
Demografio
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $32,875, e la mezvalora revenuo per familio esis $36,806. La mezvalora revenuo por la viri esis $29,375 kontre $17,813 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $12,789. Vivis sub la povreso-lineo 11.1% de la habitantaro e 9.1% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 11.2% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 13.3%, vivis sub la povreso-lineo.
Alexandria, Indiana
Alexandria esas urbo en la komtio Madison, Indiana, Usa. Segun la demografiala kontado di 2010, ol havis 5,145 habitanti. Ol havis 715 habitanti en 1890, 7.221 en 1900, 5.096 en 1910, e 6.260 en 2000.
Getto en Yeziarishcha
thumb|right|280px|Memorialo pril getto de 1964... thumb|right|280px|...e de 2007. Getto en Yeziarishcha esis de autuno di 1941 til februaro 1942 parto dil urbeto (nun kolonieto urbaltipa) Yeziarishcha (provinco Viciebsk, distrikto Haradok), a qua on force diplasesis Judi del loko e la proxima altra dum okupado di Bielorusia da nazista Germania dum duesma mondomilito. Ico eventis kom parto di nazista sistemo di exterminado di Judala habitantaro.
Poplar Hills, Kentucky
Demografio
La procento di habitanti segun evo esis: 14.4% evante min kam 18 yari, 20.7% de 18 til 24 yari, 44.7% de 25 til 44 yari, 17.4% de 45 til 64 yari, e 2.8% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 28 yari. Por singla 100 mulieri esis 85.9 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 85.2 viri.
Getto en Yeziarishcha
Ye frua autuno 1941 opoze a staciono ferovoyala nazisti fondis getto – 4 domi. Precoza aji di Judi prenesis da policisti. Inter la karcerani esis ank fugeri de alta regioni, inter altri de Polonia.
Alexandria, Indiana
Geografio
Alexandria jacas a.
Getto en Yeziarishcha
La Judi mustis force laborir omnadie esinte batita e humiligita da nazista soldati e policisti. Inter altri, la karcerani descharjis varovagoni sur la staciono.
En decembro di 1941 nazisti mortigis mulieri, pueri e olda homi.
En februaro 1942 la getto exterminesis. 150 Judi duktesis nord-weste de Yeziarishcha a frue preparita truo. Ibe ili mortigesis da bobiki (tale desestimanta lokala habitanti nomis policisti) e nazistala kunlaboreri lokala. Inter altri Maso Frida Lvovna kun sua puero sur manui, qua frue esis doktorino. Elua lasta vorti esis: ''Bona homi, helpez. Me sempre helpis vi.''.
Inter kunlaboreri di nazisti esis multe lokala homi. Un de ili esis Pawliuchenka, qua mortigis ipse sua landani, kaptesis le 1960.
Mariusz Wlazły
Mariusz Łukasz Wlazły (n. 4 di agosto 1983) esas Poloniana volebalisto.
Alexandria, Indiana
Geografio
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbo havas entote 7.0 km², equivalanta a 2.7 mi², di qui 7.0 km² (2.7 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 6.260 homi, 2.481 hemanari, e 1.654 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 891.9/km² (2,308.6/mi²). Esis 2,704 domi kun mezvalora denseso di 385.2/km² (997.2/mi²). Segun raso, esis 98.10% Blanki, 0.46% Negri od Afrik-Usani, 0.08% indijeni Amerikana, 0.11% Aziani, 0.02% Pacifik-insulani, 0.43% de altra rasi, e 0.80% de du o plura rasi, e 0.99% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
La mezavalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $35.359, e la mezavalora revenuo per familio esis $42.731. La mezavalora revenuo por la viri esis $30,529 kontre $23.384 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $15.578. Cirkume 7.0% de la habitantaro e 4.2% de la familii vivis sub la povreso-lineo, inkluzite 4.1%, e ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 15.0% ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse.
Tripoli
thumb|left|320px|Tripoli (Foto da Patrick-André Perron) Tripoli esas la chef-urbo e maxim populoza urbo di Libia. Segun statistiki dil yaro 2014, ol havis 1,126,000 habitanti. Lua tota surfaco en 400 km².
Lua nomo devenas del Greka vorto tripolis signifikante 'tri urbi'. La nomo referas l'anciena urbi Osa, Sabratha e Leptis.
Bernardo O'Higgins
Bernardo O'Higgins (20 di agosto 1778 til 1842) militestro e politikisto, esis l'unesma director supremo (chefo di stato) di Chili pos la nedependo. Ilu guvernis de 1817 til 1823.
Poplar Hills, Kentucky
Demografio
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $26,964, e la mezvalora revenuo per familio esis $22,000. La mezvalora revenuo por la viri esis $31,000 kontre $22,083 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $19,879. Vivis sub la povreso-lineo 19.7% de la habitantaro e 19.1% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 31.9% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 46.2% vivis sub la povreso-lineo.
Paul Éluard
Paul Éluard (n. Eugène Émile Paul Grindel (1895 til 1952) esis Franca poeto.
James D. Watson
James Dewey Watson (n. ye la 6ma di aprilo 1928) esas Usana biologiisto quo recevis Nobel-premio pri Fiziologio o Medicino en 1962.
Lovilia, Iowa
Geografio
right|Loko di Lovilia, Iowa Lovilia jacas a.
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbo havas entote 1.3 km², equivalanta a 0.5 mi², di qui 1.3 km² (0.5 mi²) esas lando e nulo esas aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 583 homi, 228 hemanari, e 163 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 450.2/km² (1,160.8/mi²). Esis 247 domi kun mezvalora denseso di 190.7/km² (491.8/mi²). Segun raso, esis 98.97% Blanki, 0.17% Negri od Afrik-Usani, 0.17% indijeni Amerikana, 0.00% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.00% de altra rasi, e 0.69% de du o plura rasi, e 0.17% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 228 hemanari, di qui 39.9% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 57.5% esis mariajita e habitis kune; en 11.0% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 28.5% esis ne-familii. En 26.8% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 15.8% habitesis da ulu evante 65 yari o pluse qua vivis sole. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.56 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 3.08 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 31.4% evante min kam 18 yari, 6.9% de 18 til 24 yari, 29.7% de 25 til 44 yari, 17.5% de 45 til 64 yari, e 14.6% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 33 yari. Por singla 100 mulieri esis 100.3 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 95.1 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $35,577, e la mezvalora revenuo per familio esis $39,038. La mezvalora revenuo por la viri esis $31,538 kontre $19,712 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $14,978. Vivis sub la povreso-lineo 7.3% de la habitantaro e 6.4% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 9.8% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 8.6% vivis sub la povreso-lineo.
320
La yaro 320 (CCCXX per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 320ma yaro dil unesma yarmilo, la 20ma yaro di la 4ma yarcento, e la 1ma yaro di la yari 320a. La nomo 320 uzesas por ca yaro de la Mezepoko, kande Anno Domini divenis la precipua formo uzata en Europa por nomar yari.
Karl la 10ma Gustaf
Karl la 10ma Gustaf, n. ye la 8ma di novembro 1622 til la 4ma di novembro 1660, esis rejulo di Suedia de 1654 til lua morto.
Anderson, Indiana
thumb|right|250px|Anderson vidita del aero, vidante weste Anderson esas urbo en la komtio Madison, Indiana, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 59,734 habitanti. Anderson esas la bazo di la religiala grupo Church of God, e hemo di l'universitato Anderson.
Geografio
Anderson jacas a.
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbo havas entote 104.0 km², equivalanta a 40.2 mi²). 103.7 km² (40.0 mi²) esas lando e 0.3 km² (0.1 mi², o 0.27% de la surfaco totala) esas aquo.
Herisono
thumb|300px|Erinaceus roumanicus ed Erinaceus concolor che [[Eurazia.]] Herisono esas mikra noktala insekto-manjanta mamiferi qui vivas en temperema regioni di Europa, Mez-Oriento, parti de Rusia til la nordo di Chinia. Kelka speci Europana introduktesis en Nova-Zelando.
Leonhard Euler
Leonhard Euler (1707 til 1783) esis matematikisto e fizikisto. Il esas unesma pri uzar termo "funciono".
Herisono
Existas 4 speci di herisoni:
Leonhard Euler
Il docis matematiko en St. Peterburg, pos Berlin e retro-iris. Ilu konsideresas la maxima kreativa matematiko sempre. Il esis komplete blinda (tro observo di suno) dum lasta dekesep yari di vivo, e dum ta periodo, produktis preske la duimo di lua verki.
Herisono
Lua dorso kovresas komplete da kava pikili, qui esas transformita pili. Lia maso varias multe segun la sezoni e la disponebla nutrivo, de 500 g til pluse 2 kg.
Leonhard Euler
En 1733 il spozis Katarina Gsell, filiino di direktisto di art-akademio. Ul havis deketri filii, kun sole tri filiuli e du filiini survivita. La decendanti di lasta, tamen, esis en alta pozicioni en Rusia dum la 19ma yarcento.
Herisono
Herisono manjas anke heliki, rani e serpenti. Li manjesas da strigi e fureti, e la plu mikra da mangusti.
Leonhard Euler
Deskovraji
Il esis la fizikisto qua, kun Daniel Bernoulli, pruvis la lego segun qua, la paro sur elastika dina fasko esas proporcionala ad mezuro di elastikajo di materio e la momento di transversa seciono, cirkum di axo trairas la mas-centro en esinta perpendikla a plano di pari.
Anderson, Indiana
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 59,734 homi, 25,274 hemanari, e 15,417 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 575.9/km² (1,491.6/mi²). Esis 27,643 domi kun mezvalora denseso di 266.5/km² (690.3/mi²). Segun raso, esis 81.99% Blanki, 14.88% Negri od Afrik-Usani, 0.31% indijeni Amerikana, 0.49% Aziani, 0.02% Pacifik-insulani, 0.86% de altra rasi, e 1.45% de du o plura rasi, e 2.07% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 25,274 hemanari, di qui 27.0% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 41.4% esis mariajita e habitis kune; en 15.1% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 39.0% esis ne-familii. En 33.1% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 14.0% habitesis da ulu evante 65 yari o pluse qua vivis sole. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.28 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 2.87 personi.
La mezvalora revenuo per hemanaro en l'urbo esis $32,577, e la mezvalora revenuo per familio esis $39,552. La mezvalora revenuo por la viri esis $31,346 kontre $22,736 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $19,142. Vivis sub la povreso-lineo 13.4% de la habitantaro e 10.8% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 20.3% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 6.7%, vivis sub la povreso-lineo.
Kanoniko
Kanoniko esas :
Joyoz Eniro
Joyoz Eniro esas la solen eniro ed inauguro di nova sinioro teritorial en sua rejio. La rejo promisis sub juro protektar sua submisiti e lando, la submisiti juris obediemeso e loyaleso. Anke la pro ca okaziono skribita kontrato povas portar la sama nomo. L'inauguro di Nederlandana reji en la Nova Kirko en Amsterdam retro-iras a ca tradiciono.
1835
La yaro 1835 (MDCCCXXXV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Gregoriala kalendario, ed ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 835ma yaro di la duesma yarmilo, la 35ma yaro di la 19ma yarcento, e la 6ma yaro di la yari 1830a. Kande 1835 komencis, Gregoriala kalendario esis 12 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.
Naski
thumb|130px|[[Carlos Céleo Arias López|Céleo Arias]] thumb|130px|[[Giosuè Carducci]]
Morti
thumb|130px|[[Franz la 1ma di Austria|Franz la 1ma]]
Lowden, Iowa
Geografio
right|Loko di Lowden, Iowa Lowden jacas a.
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbo havas entote 2.6 km², equivalanta a 1.0 mi², di qui 2.6 km² (1.0 mi²) esas lando e nulo esas aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 794 homi, 342 hemanari, e 230 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 303.5/km² (785.3/mi²). Esis 359 domi kun mezvalora denseso di 137.2/km² (355.0/mi²). Segun raso, esis 99.12% Blanki, 0.13% Negri od Afrik-Usani, 0.00% indijeni Amerikana, 0.13% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.63% de altra rasi, e 0.00% de du o plura rasi, e 1.13% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 342 hemanari, di qui 26.3% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 59.1% esis mariajita e habitis kune; en 6.1% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 32.5% esis ne-familii. En 30.4% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 18.1% habitesis da ulu evante 65 yari o pluse qua vivis sole. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.32 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 2.84 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 23.9% evante min kam 18 yari, 4.5% de 18 til 24 yari, 26.6% de 25 til 44 yari, 21.5% de 45 til 64 yari, e 23.4% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 42 yari. Por singla 100 mulieri esis 92.3 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 84.1 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $35,714, e la mezvalora revenuo per familio esis $45,735. La mezvalora revenuo por la viri esis $32,679 kontre $24,063 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $18,303. Vivis sub la povreso-lineo 6.0% de la habitantaro e 4.3% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 4.3% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 14.5% vivis sub la povreso-lineo.
Kanikulo
eta|Kanikulo, extreme alta temperaturo Kanikulo esas periodo dum qua vetero esas tre varma, e qua produktas serio de varmega dii.
To quo exakte esas kanikulo dependas forte de ube on trovesas en la mondo. Kanikulo esas plu sever en urbala regiono pro l'efekto di la varmeges-insulo.
Riski sanesala di varmegeso
Se la temperaturo restas dum longa periodo super 25° Celsio, homi povas havar problemi sanesala pro la varmegeso. Ta problemi povas esar enoyanta, quale tro-varmesko. Ma la problemi anke povas esar plu severa, quale hipertermo. Varmegeso povas esar mortigiva dum temperaturo di humida bulo de 35°.
Etimologio
Kanikulo venas de la Franca canicule, qua, olua-latere pruntesas de la Latina canicula, qua esas la diminutiva formo por canis (hundo), do fakte: hundeto. Ta vorto uzesas depos la Romano Varron, por tradukar l'anciene Greka κύων kúôn, nomizante la partikulare brilanta stelo Canicula di la stelaro di Granda Hundo, stelo nun nomizata Sirius.
Ja en Egiptia antiqua, la deino Sopdet, personigo di la stelo Sirius, esis akompanata da hundo. Ofte Sirius simple reprezentesis da ca animalo. La suno-ligita levesko di Sirius, periodo dum qua la stelo Sirius levas su ye sama tempo kam la suno e do esas videbla dum l'auroro, merkis la nova yaro Egiptian e la komenco di la kresko di la Nilo cirkum la 19ma di julio, la maxim varma periodo di la yaro. Ye la 45ma nivelo paralel a la norda hemisfero, do en Europa, e lor la periodo de la 24ma di julio til la 24ma di agosto, ca tre lumoza stelo levas su sama-tempe kam la suno : ca konstato pensigis dal ancieni ke existis ligo inter l'aparo di ca stelo e la granda varmegesi meteorologiala. Tale Plinus l'Anciena skribis: "Koncernante la Kanikulo, qua ne savas ke ol, levanta su, lumizas l'ardoro di la suno ? L'efekti di ta astro esas la maxim povoza sur la tero: la mari bolias pro olua levesko, la vini fermentacas en la keleri, l'aqui stagnanta agiteskas".
Kanibaleso
thumb|250px|Kanibaleso en [[Brazilia dum la 16ma yarcento, segun German explorero Hans Staten.]] Kanibaleso o Kanibalismo (de Caníbales, Hispana vorto por Karibiana populi qui praktitis kanibaleso) esas l'ago o praktiko da homi qui nutras su ek karno homala. La persono qua praktikas kanibaleso nomizesas kanibalo'. La vorto originis de homala praktiki di kanibaleso, ma nune ol ank uzesas por kanibaleso inter animali de kelka speci.
Distrikto Smarhon
Distrikto Smarhon esas un de distrikti di provinco Hrodna en Bielorusia. Olua administrala centro esas Smarhon.
Thad Allen
Thad William Allen (n. ye la 16ma di januaro 1949) esas Vice-Admiralo di la rivo-gardero en Usa. Lu divenis la chefo di FEMA (Federal Emergency Management Agengy - la federala agencio pri administrado di krizi) ye la 10ma di septembro 2005 pos ke l'antea direktisto Michael Brown perdis la komiso pro nekompenteso pos Uragano Katrina en New Orleans.
IShowSpeed
Darren Watkins Jr. (n. ye la 21ma di januaro 2005) esas Usana kompozisto ed youtuber.
Feldo (algebro)
Feldo en algebro esas objekto servinta por modelizar pri di ampla objekti. Per ampla objekto on konsideras objekto per quo pri parametro varias de loko ad altro.
Kate Hudson
Kate Garry Hudson (n. ye la 19ma di aprilo 1979) esas Usana cinem-aktorino.
Bombo Mark 77
Bombo Mark 77 esas 340-kg-a Usana incendiala bombo kun napalm ed oxala agento.
Ol uzesis en Irak. La versiono uzita dum la milito di Vietnam esis Mark 47.
Ibn Saud
`Abd al-`Azīz Āl Sa`ūd, konocita kom Ibn Sa`ūd (1876 (?) - 1953) esis l'unesma rejulo di Saudi-Arabia, e guvernis lando de 1932 til 1953. Ante, ilu esis rejulo di Hejaz.
Kanono
videz anke Kanono (homonimo) Kanono esas cilindro ek bronzo, gisfero, stalo, borita adtubatre por kontenar la projektili (kuglegi, obusi, mitralio) quin lansas l'explozo da kargajo ek pulvero quan onu acendas, muntita sur afusto.
Branica (Łódź)
Branica esas vilajo en provinco Łódź, distrikto Zduńska Wola, komono Zapolice, Polonia. Segun statistiki dil yaro 2011, ol havis 169 habitanti (50,9% esis mulieri). Ol distas cirkume 50 kilometri sud-weste de Łódź e 165 kilometri sud-weste de Warszawa.
Tomás Gomensoro
Tomás José del Carmen Gomensoro Albín (1810 til 1900) politikistulo, esis prezidanto di Uruguay de 1872 til 1873.
Kanoo
Kanoo esas pirogatra kanoto kun pintatra extremaji, facita ek dina ligno, movanta ordinare per pagayi.
Skolo normala superiora
Skolo normala superiora, kelkafoye nominita di strado di Ulm esas establisuro franca di docado supera publika e l'uno di maxim prestijoza alta skolo di Francia.
"Preparas per formaco kulturala e ciencala di alta nivelo, lernanti destinanta su a ciencala serchado fundamentala od aplikata, a statala docado e skoli preparanta ad alta skoli tale docado sekundara e, plu generale, servar administrantaro di stato e teritoriala socii, di lia publika establisuri od entraprezaji" segun la temini di artiklo 2 di dekreto di 26 di agosto 1987. Sua lernanti ed anciena lernanti, surnominata normalani*, obtenas la statuto di funcionero probo-tempiera dum lua skolaneso.
Kalevala
Kalevala esas nacional epopeo di Finlandani, publikigita dum la 19ma yarcento da Elias Lönnrot.
Rakonto di Kalevala
Kalevala esas nacional epopeo di Fini. Olua precipua personi esas:
Kalevala komencas kun kreado di mondo. Celibino di aereyo decensas aden maro ed elevas lua genuo kom insulo. Tuf-anado konstruktas lua nesto sur la insulo ed ek ovo naskas mondo: la suno supre por brilar, la luno por la nokto. Väinämöinen naskas ek celibino di aqueyo e driftas a bordo di lando.
Väinämöinen kunvenas Joukahainen, qua sukombas en kontesto per kanto. Joukahainen promisas lua fratino Aino a Väinämöinen ma Aino ne konkordas kom spozo di Väinämöinen e dronas su. Trista Väinämöinen departas a Nordo pro propozor celibino dil Nordo. Louhi promisas lua filiino a Väinämöinen se il konstruktos mirakla sampo, grindilo(?)/muelilo(?) qua donos pekunio, grinduro(?)/mueluro(?) e salo.
right|250px
Väinämöinen sendas Ilmarinen a Nordo por maleor sampo. Anke Ilmarinen propozas la celibino dil Nordo e ganas belo pos prodo-labori. En nova habiteyo yuna matrono falas a lacero di karnivori. Trista Ilmarinen malear por ipsa ora hominatro.
Por Lemminkäinen ne valoras homino Kyllikki di propra vilajo ma il departas a Nordo pro propozor la celibino. Tamen naskas kontroverso, e Lemminkäinen mortigas la patrono dil Nordo e lua filiulo. Pasturanto di Nordo mortigas Lemminkäinen, ma matro di Lemminkäinen retroqueras il ek Morteyo. (Figuro di Lemminkäinen esas kombinuro di multa figuri di orala poemi.)
Kullervo vivas dum lua yuneso en ne-propra lando. Il pensas rankoro ja en berseyo e venjas lua nefortunoza yuneso a lua severa sorganti. Kullervo esas nerepozanta(?)/febra(?) e normala vivo ne harmonias a lu. Kullervo koitas nesavante lua fratino qua pose dronas su. Fine Kullervo imperas lua espado mortigar ilu. (Parto pri Kullervo esas kelke separanta en Kalevala.)
Sampo donas bonajo por Nordo. Habitanti di Kalevala komensas envidiar sampo e li raptas ol. En Nordo Väinämöinen pleas kantele (kordal instrumento) tale ke omna habitanti di Nordo dormas su. Pose il divenas serpento e reptas tra seruri aden monto, en qua sampo esas seruragita. Li portas sampo en batelo. Dum fugo sur maro komencas kombato e sampo falas kom peci aden maro. Nur peceti restas por homi kom joyiganti.
Kalevala finas en nasko di Kristo kande Väinämöinen departas lasta-foye. Ico demonstras fazo kande paganeso forlasesas e la populo divenas Kristana.
En Kalevala esas longa deskripto pri mariajo ed olua fazi. Anke deskriptesas festo pri mortiginta urso qua esas dea animalo en Fina mitologio. Naturo e homala vivo deskriptas multe. En Kalevala esas anke evidenta punti shamanismala, exemple spiritala iri di Väinämöinen pro savesko.
Metro di Kalevala
La verko skribesas en metro di Kalevala qua esas anciena Fina metro di orala poemi. La traiti esas:
Tämän päivänki perästä,
Teepä meille terveyttä,
Pyytö päähän peukalomme,
Onni onkemme nenähän!
(Traduko de vorto a vorto:
Levez su sempre dum matini
Anke pos ica jorno,
Facez por ni saneso,
Displasez vildo aden obtenendi,
Kaptenda vildo en kapo di nia polexo,
Fortuno en beko di nia angelo!)
Kolektanto di Kalevala
Kalevalan kolektis Elias Lönnrot, mediko qua divenis granda autoritato di Finlandana linguo en 19ma yarcento. Il notis orala poemi dum lua multa voyaji en Karelia Finlandala e Rusiala.
Lönnrot fuzis poemi aden un pensante krear nacional eposo por Fini e lu ne pensis pri artala punti (por ex. poemi pri Lemminkäinen e Kullervo). Kalevala ne prizentas direte folkloro qua esis kom fonto. Lönnrot anke ipsa kreis nemulta parti mankinta.
Unesma versiono publikigis en 1835 (L'Anciena Kalevala). Ma Lönnrot prolongis lua laboro, e Nova Kalevala (nuntempa “oficala versiono”) publikigis en 1849. Kalevala havas 22.795 versi, entote 50 poemi.
Efekto di Kalevala
Kalevala signifikis multe ye tempo kande Finlandana linguo ne esis oficala en Finlando, tatempe en autonoma parto di Rusia. Kalevala efektigis multe en
Arito
En matematiko, l'arito di funciono o di operacanto es la nombro di argumenti o di operacario ke ol equizitas.
Kalevala
Efekto di Kalevala
Kalevala tradukesis aden c. 30 lingui, esante la maxim recenta la Vietnamana. Kalevala inspiris anke J.R.R. Tolkien (en Silmarillion) e Henry Longfellow (en Kanto pri Hiawatha).
Arito
Funciono o operacanto povas do esar deskriptita kom unara, binara, trinara, etc. Di termini kom 7-ara o n-ara es anke uzita. L'adiciono di du nombri, exemple, esas binara funciono. L'inversa funciono, qua asocias a elemento sua inversa, es unara funciono.
Gyula Andrássy
Gyula, komto Andrássy de Csíkszentkirály e Krasznahorka, n. 1823 til 1890, esis chefministro di Hungaria de 1867 til 1871 e ministro di exteral aferi de 1871 til 1879.
Arito
Kelkafoye esas utila konsiderar konstanto kom operacario o funciono di arito 0 nomizita nihila (o ankore anara). Exemple formulato di l'axiomo di selekto pretendas ke per omna ensemblo ne vakua, ol existas nihila funciono qua povas uzesar por prenar valoro en l'ensemblo.
Gyula Andrássy
Dum Hungara revoluciono di 1848, ilu defensis la nedependo di Hungaria. Ekpulsita de la lando, ilu vivis en London e Paris. Il retroiris a Hungaria en 1857 pos amnestio.
Duesma interveno Franca en Mexikia
thumb|280px|Fusilago di [[Maximilian la 1ma di Mexikia|Maximilian Habsburg]] La duesma interveno Franca en Mexikia esis armeala konflikto inter Mexikia e Francia eventinta de 1862 til 1867. Ol eventis pos ke Mexikiana prezidanto Benito Juárez anuncis la suspendo di pago di extera debo en 1861. Konseque, Francia, Unionita Rejio e Hispania formacis koalisuro surnomizita "konvenciono di London" ed anuncis lia intenco pri sendar trupi a Mexikia. La guvernerio Mexikiana abrogis la Lego pri Suspendo di Pagi, tamen la koalisuro ne revokis lua projeto. La trupi de la koalisuro arivis a Veracruz en 1862, e komencis negociar kun la guvernerio di Mexikia. La komandinti Britaniana e Hispana decidis retrovenar, tamen Franci anuncis ke li okupus Mexikia.
Kelka yari ante, kelka konservemi Mexikiana qui rezidis en Europa probis organizar cabildo (asemblo) por duesmafoye instalar monarkiala rejimo en Mexikia. Kande la republiko vinkesis, li suportis la selekto di Europana monarko katolika por guvernar la lando. Maximilian Habsburg selektesis e proklamesis imperiestro ye la 10ma di aprilo 1864. Ilu arivis kun lua spozino a la portuo di Veracruz ye la 28ma di mayo sam yaro.
Franca trupi komencis retromarchar pro Mexikian ataki pos 1866, pro la posibleso di milito inter Francia e Prusia, e pro la vinkeso en 1865, lor Usana interna milito, di la Kunfederita Stati di Amerika, qui sempre suportabis Napoléon la 3ma. Samatempe kam Franci retretis, Republikana trupi avancis an la centro di la lando, pro imperial armeo ne havis suficanta trupi por kontrolar l'inkursi. En 1867 Maximilian la 1ma di Mexikia riorganizis l'imperial armeo, ed indikis konservema generali Miguel Miramón, Tomás Mejía e Manuel Ramírez de Arellano por komandar lua trupi. Tamen, kande republikana trupi proximigis su de México, Maximiliano iris a Querétaro por durigar la milito.
Pos la 6ma di marto 1867, generalo Mariano Escobedo siejis Querétaro, samatempe kam generalo Porfirio Díaz siejis México. To impedis generali Leonardo Márquez e Santiago Vidaurri rinforcar imperiala trupi en Querétaro. Pos 71-dia kampanio, Querétaro kaptesis da Escobedo pro trahizo. Ye la 19ma di junio, generali Tomás Mejía e Miguel Miramón, ed anke l'imperiestro Maximilian la 1ma di Mexikia, fusilagesis en la kolino Campanas. Juárez eniris México ye la 15ma di julio 1867.
Islandana linguo
Islandana esas Germana linguo parolata en Islando.
Historio
Ante l'introdukto di skriburo en Islando ed en altra nordala landi (Suedia, Dania, Norvegia) on kompozis longa e komplexa poemi, qui sequis konkreta normi. L'autori, qui kompozis e recitis ta verki, nomesas skalden relatita a ta poemi, qui nomesas skald. Le skalden skribabis granda parto di la historio di ta landi.
Dana okupeso en Islando ne influis en l'evoluo dil skribita Islandana linguo, qua uzabis en singladia komuniki dil habitantaro. Dana nun uzesis por oficala komuniki, quale eventis kun l'Angla dum l'Usana okupeso.
Quankam en 1944 l'Islandana Konstituco ne establis l'Islandana kom oficala linguo dil Stato, ol konsideresas de facto la linguo di la lando, e delore esas l'unika linguo permisita en oficala komunikadi od en publika edikti.
Dum la nedependo-proceso l'Islandani defensis lia linguo. La suportanti di la pura ed originala linguo vinkis, ed on vakuigis la linguo de l'influo linguala e di vorti prenita de la Dana linguo. La purigo esis preske kompleta. Nuntempe duras la developo di vorti pure Islandana por la ciencala fenomeni recente deskovrita. L'Islandani esas extreme konservema pri lingual aferi e tre rebela por aceptar vorti de altra lingui. Vice prenar vorti de altra lingui, li kreas nova vorti. Exemple, heiðursmerki signifikas 'medalio' ed kompozesas de heiður ('honoro'), merki ('standardo', 'flago)', 'komputero' esas (tal + völva =) tölva, vortope "nombro-manciilo" (komparez: karto-manciar), *'hakero' (iruptero) esas logikoze tölvaréfur, "komputoro-foxo". Altra moyeno esas revivigar anciena vorti e donar a li nova signifiki.
Pluse, l'exterlandani qui aquiras Islandana nacioneso mustas havar nova Islandana nomo. Exemple se on nomesas Jakob e lua patro nomesas Petro, la Islandana nomo esos Jakob Pétursson.
Evoluciono dil linguo
Dum la majoritato di l'ocidentala Europana lingui reduktis lua flexiono, note en deklinado di nomi, l'Islandana mantenis flexiva gramatiko quale la Latina, la klasika Greka o la Germanika.
Skribita Islandana chanjis poke pos la Vikinga epoko. Pro to, e pro la similesi inter moderna ed anciena gramatiki, la parolanti nune povas lektar sen desfacileso l'originala sagi e le edda skribita 800 yari ante nun, malgre existas nekorelato inter l'ortografio e la fonetiko (historiala ortografio). L'anciena formo di la linguo konocesas kom anciena Islandala ma egaligas a l'anciena Nordala.
On povas establisar du etapi di developo dil linguo segun la pronunco:
Urbank, Minnesota
Urbank esas urbeto en la komtio Otter Tail, Minnesota, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 59 habitanti.
Islandana linguo
Evoluciono dil linguo
Moderna Islandana havis chanji pro la fonetikal altero qua afektis omna Germana lingui. De lore, l'anciena vokali di l'anciena Norvegiana markata kun akut acento transformis aden diftongi, tale:
Urbank, Minnesota
Geografio
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbeto havas entote 1.9 km², equivalanta a 0.7 mi², di qui 1.9 km² (0.7 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Islandana linguo
Linguistikala deskripto
To qua maxime chanjis en la moderna Islandana, esas fonologika sistemo, note vokali. Depos la 12ma yarcento existas ecelanta deskripti pri la fonologiala sistemo dil anciena Islandana en la "Unesma gramatikala traktato". En ol konstatesas ke l'Islanadana havis 9 qualitativa vokala unaji, havanta totale 26 vokala fonemi, qua povis esar orala, nasala, kurta o longa.
Urbank, Minnesota
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 59 homi, 32 hemanari, e 16 familii qui rezidis en l'urbeto. La denseso di habitantaro esis 31.2/km² (80.7/mi²). Esis 33 domi kun mezvalora denseso di 17.5/km² (45.1/mi²). Segun raso, esis 100.00% Blanki, 0.00% Negri od Afrik-Usani, 0.00% indijeni Amerikana, 0.00% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.00% de altra rasi, e 0.00% de du o plura rasi, e 0.00% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Kantabilo
Kantabilo esas kantajo ye movimento moderata.
Urbank, Minnesota
Demografio
Esis 32 hemanari, di qui 21.9% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 43.8% esis mariajita e habitis kune; en 3.1% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 46.9% esis ne-familii. En 46.9% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 25.0% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 1.84 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 2.59 personi.
Alice Robbe
Alice Robbe (n. ye la 10ma di mayo 2000) esas Franciana tenisistino.
Islandana linguo
Linguistikala deskripto
Pri oklusiva konsonanti, l'Islandana prizentas kontrasto inter aspirata e neaspirata, vice voca e senvoca, quale majoritato di Europana lingui. Anke existas komuna pre-aspirata senvoca klusili. Quankam, frikativa konsonanti e sonoranta fonemi prizentas kontrasto di longeso por plura fonemi, ecepte sonora konsonanti senvoca.