cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hartland, Minnesota
Demografio
La procento di habitanti segun evo esis: 20.5% evante min kam 18 yari, 7.6% de 18 til 24 yari, 31.3% de 25 til 44 yari, 21.9% de 45 til 64 yari, e 18.8% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 39 yari. Por singla 100 mulieri esis 108.7 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse, esis 108.2 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en l'urbeto esis $37,500, e la mezvalora revenuo per familio esis $46,250. La mezvalora revenuo por la viri esis $29,792 kontre $26,458 por la mulieri. La revenuo per capita por l'urbeto esis $22,429. Vivis sub la povreso-lineo 3.8% de la habitantaro e 5.1% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 0.0% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 0.0% vivis sub la povreso-lineo.
Justin Gatlin
Justin Gatlin (n. ye la 10ma di februaro 1982) esas Usan atleto qua ganis l'ora medalio pri 100-metra kurado dum l'Olimpiala Ludi en Athina, 2004. Ilu anke ganis du arjenta medalii olimpiala (en 2004 en Athina pri 4x100-metra kurado, ed en 2016 en Rio de Janeiro, pri 100-metra kurado) e du bronza medalii (pri 200-metra kurado en Athina, e pri 100-metra kurado en London, 2012).
Giacomo Balla
Giacomo Balla (n. 18ma di julio 1871, m. 1ma di marto 1958) esis Italiana piktisto.
Il naskis en Torino; ilua patro esis fotografisto. Il studiis piktado ye l'universitato di Torino, e de 1895 il rezidis en Roma, ube il produktis ilustruri, karikaturi e portreti. En 1899 ilua pikturi esis unesmafoye expozata en Venezia, e dum sequanta yari ilua verki esis vidata ye important expozala eventi en Europa.
Influita da Filippo Tommaso Marinetti, il sustenis futurismo; en 1910 il esis signatinto di la publiko deklaro di futurismo. De ca tempo il kreis pikturi en la nova stilo, qui donis impreso di lukto, movado e rapideso.
Listo pri nedependanta stati
listo rangizita alfabetale
Land Världsgeografi
Combate Global
Combate Global esas Usana organizo pri mixita milital arti fondita ye 2011 da Campbell McLaren kun bazeyo en New York.
Shinto
Shinto existas precipue en Japonia, ube trovesas cirkume 100 mil publika santuarii, ma ank existas adepti exterlande. Ol esas la maxim praktikata religio di Japonia, esanta Buddhismo la 2ma. Dum Meiji-epoko, nacionalisti Japoniana ekpulsis l'influo Buddhista del adoro di kami, e kreesis tale dicita "statala Shinto". Civitani stimulesis adorar l'imperiestro kom kami. Kande Japonian imperio formacesis dum la komenco dil 20ma yarcento, Shinto komencis exportacesar ad altra regioni de Estal Azia. Pos ke Japonia perdis la duesma mondomilito, la religio separesis de la stato en la lando.
Segun Shinto, existas 8 milion kami, e lua praktikanti kredas ke li existas omnaloke. On kredas ke kami habitas sive vivanta, sive mortinta individui, sive organika, sive neorganika materii, ed anke dizastroza o meteorologiala eventi, exemple ter-tremi, sikeso, epidemii, pluvo, sunolumo, fairo o vento. Existas sive granda santuarii por veneracar kami, sive mikra domala altari por veneracar li heme.
Arawak
thumb|280px|Aborijeni Arawak en [[Paramaribo, 1880.]] thumb|left|280px|Lingui Arawak de Sud-Amerika. Le Arawak esas aborijena etnio de Sud-Amerika e Karibia, inkluzite le Lokono, qui habitas Guyana, Surinam, Venezuela, Franca Guyana e Barbados; e le Taíno, qui habitis Kuba, Dominikana Republiko, Jamaika, Porto-Riko e Bahama. Kelka populi Arawak habitis altra regioni di Sud-Amerika, nome Kolumbia, Brazilia, nordo di Bolivia ed esto di Peru.
Cizo
Cizo esas instrumento qua konsistas ye du lami di qui la bordi tranchanta interkrucumas, ed uzata por tranchar la kozi dina (stofo, papero, filo, e.c.)
Věra Čáslavská
Věra Čáslavská esis Chekoslovakiana gimnastikistino, qua ganis tri ora medalii en l'Olimpiala Ludi en Tokyo, 1964, e quar ora medalii en l'Olimpiala Ludi en México, 1968.
Coweta, Oklahoma
Coweta esas urbo en la komtio Wagoner, Oklahoma, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 7,139 habitanti.
Geografio
right|Loko di Coweta, Oklahoma Coweta jacas a.
Segun l'Usana Kontado-Ministerio, l'urbo havas entote 19.9 km², equivalanta a 7.7 mi², di qui 19.6 km² (7.6 mi²) esas lando e 0.3 km² (0.1 mi², o 1.56% de la surfaco totala) esas aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 7,139 homi, 2,582 hemanari, e 1,988 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 363.6/km² (942.1/mi²). Esis 2,827 domi kun mezvalora denseso di 144.0/km² (373.1/mi²). Segun raso, esis 75.78% Blanki, 4.08% Negri od Afrik-Usani, 11.85% indijeni Amerikana, 0.21% Aziani, 0.01% Pacifik-insulani, 1.75% de altra rasi, e 6.32% de du o plura rasi, e 3.80% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 2,582 hemanari, di qui 43.0% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 58.5% esis mariajita e habitis kune; en 13.9% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 23.0% esis ne-familii. En 19.9% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 6.6% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.74 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 3.14 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 30.9% evante min kam 18 yari, 9.6% de 18 til 24 yari, 31.0% de 25 til 44 yari, 20.0% de 45 til 64 yari, e 8.6% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 31 yari. Por singla 100 mulieri esis 95.1 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 90.5 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $38,255, e la mezvalora revenuo per familio esis $41,786. La mezvalora revenuo por la viri esis $32,348 kontre $21,772 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $14,960. Vivis sub la povreso-lineo 7.4% de la habitantaro e 6.2% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 7.4% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 11.1% vivis sub la povreso-lineo.
Feudismo
Hodie
Prezente on uzas la vorto feudismo por indikar ke ulo esas tre obsoleta.
Jean Eugène Robert-Houdin
thumb|right|Jean Eugène Robert-Houdin
Jean Eugène Robert-Houdin 7 di decembro 1805 en Blois centra-Francia til 13 di junio 1871 en mem urbo esis la maxim famoza eskamotisto do 19ma yarcento.
Lua patro esas horlogisto e Jean pasionizas su per mekanismi ed automati.
Il reparas inter altra, Componium, avo di muzika roboti. Ta laboro adportas li certa notoreso e, divenita konocita horlogisto, note por importanta kompanio (Maison Destouche) e Barnum.
Adjuntinta la nomo di lua unesma spoza (Houdin) il komencas prizentar spektaklo por borgezi-familio pos el mortas note ne-exhaustebla botelo o ne-visebla suspendo.
Il instalas su en granda domo en Blois kon multa elektramekaniko mashini facas per li.
Kolonelo de Neveu, adyunto di generalo Randon ektiras li di mi-retreto per facar turo en Aljeria dum oktobro e novembro 1856. Pro lua stroki, il ridindigas la marabuti revolti-fomenta en kabili vilaji e helpas franca guvernado por pacigo.
Nacho
thumb|280px|Nacho kun [[karno, fazeolo, sur tortillas.]] Nacho (konocate plu ofte plurale: nachi) esas disho de Texasan-Mexikiana koquarto (kurte: tex-mex). Oli povas esar manjata tam kom chefa repasto kam kom manjajeto.
La disho existas de tortilyo*-peceti, kovrita de jalapenyo* e sur to fromajo, kelkafoye karno (maxim ofte hachita). Anke altra ingredienti esas posibla, quale onyono, chorizo, maizo e fabi. La disho esas varmigat en padelo o forno.
La disho unesmafoye preparesis en 1943 en la Viktoria-klubo da la Mexikiana garsono Ignacio Anaya, qua nomesis 'Nacho'. Lore esis de tortilyo-peceti, jalapenyo* e fromajo. Ula muliero pose pensis pri la nomo: "Nachos Especiales" (nachi specala).
"Dio Internaciona di la Nacho"
Komence la yari nonadek komencis la "Dio Internaciona di la Nacho" por memorigar l'inventuro. Ca dio datizesas la 21ma di oktobro e lore on manjas tam multa nachi kam posible.
Finlando
Finlando (en la Finlandana: Suomi; en la Sueda: Finland; en Sami-linguo: Suopma) esas lando jacanta an nordal Europa. Lu havas kom vicini Norvegia norde, Suedia weste, e Rusia este. Sude e sud-weste jacas la Baltika Maro.
La Sueda parolanta arkipelago Alando esas autonoma provinco di Finlando.
Bazala fakti pri Finlando.
Historio
Segun arkeologiala deskovraji, l'unesma habitanti di la nuna Finlando arivis en la regiono dum la Petr-epoko, cirkume 8500 yari a.K. L'arkeologiala objekti de ica epoko deskovrita en la regiono produktesis en Rusia, Estonia e Norvegia.
Dum la Bronz-epoko (1500 til 500 a.K) e la Fer-epoko (pos 500 a.K.) eventis kontakti di lua habitanti kun Baltika populi. La instanto kande la Fina-Ugriana lingui komencis esar parolita en la regiono esas ne-konocita.
Sueda reji establisis lua regno super la regiono en 1249. La regiono divenis tote parto di Sueda rejio. Sueda divenis la dominacanta linguo di la nobeleso, administro ed instrukto. Finlandana esas precipue la linguo di la rurani, klerikalo e di lokala korti.
Dum la Reformo, Finlandani gradope divenis Luterani. Dum la 16ma yarcento Mikael Agricola editis l'unesma libro en Finlandana linguo. L'unesma universitato di la lando establisesis en 1640.
Pos la Rusa revoluciono di februaro 1917, la situo di Finlando kom parto di Rusa imperio questionesis, precipue dal Social Demokrati. Pro ke la chefo di stato esis la caro di Rusia, qua perdis povo, divenis neklara quo esus la chefo di stato di Finlando pos la revoluciono. La Parlamento di Finlando, lor kontrolita dal Social Demokrati, aprobis lego qua donis plua povo a la Parlamento. La provizora guvernerio di Rusia rejektis ta lego e decidis dissolvar la parlamento Finlandana.
Nova elekti kunvokesis e la partisi de dextra vinkis per mikra majoritato. Social Demokrati refuzis la rezulto, e duris afirmar ke la dissolvo dil Parlamento di Finlando esis nelegala. Kande la Rusa revoluciono di oktobro 1917 komencis la situo chanjis rapide. La partisi de dextra decidis ne aceptar Rusa kontrolo super la Parlamento pos ke Bolsheviki asumis la povo, ed ye la 6ma di decembro 1917 li deklaris Finlando nedependanta de Rusia. Balde komencis interna milito inter du grupi: la Blanki, suportita da Germana imperio, e la Redi, federita a Rusa Bolsheviki. La Blanki vinkis la milito, e probis krear monarkiala stato en Finlando, qua faliis. Fine en 1919 Finlando divenis republiko, kun Kaarlo Juho Ståhlberg kom lua unesma prezidanto.
Politiko
thumb|250px|Edifico di la Parlamento di Finlando. Finlando esas parlamentala republiko. La chef-stato esas la prezidanto, qua elektesas dal populo por sis-yara periodo. Il anke esas responsanta pri Finlandana extera politiko extere Europana Uniono. La prezidanto nominas la chefministro, qua esas la chefo di guvernerio, inter la membri del parlamento.
La parlamento (Eduskunta/Riksdag) havas 200 sideyi ed unika chambro.
Geografio
thumb|250px|Detaloza mapo pri Finlando thumb|left|250px|La [[lago Saimaa.]]
Finlando jacas aproxime inter la latitudi 60° e 70° N, e la longitudi 20° e 32ºE. La disto inter lua maxim sudala punto — Hanko — e lua maxim nordala punto — Nuorgam — esas 1.160 km. Kun cirkume 337,000 km², Finlando esas la 8ma maxin vasta lando de Europa e havas 187,888 lagi kun adminime 500 m², ed anke 179.584 insuli. Un ek ica lagi, Saimaa, esas la 4ma maxim vasta de Europa.
thumb|left|250px|Nacionala Parko Pyhä-Luosto, en [[Laponia.]] Granda parto dil reliefo di Finlando subisis multa modifiki dum la lasta Glacial epoko. La glacieri ibe esis plu dika kam la de altra regioni di Europa. Pro lua erodiva agado, la peizajo di Finlando esas plana, kun poka kolini. La maxim alta monto di la lando, Halti, havas 1.324 metri di altitudo, an la frontiero kun Norvegia. La maxim alta monto kun kulminopunto komplete en Finlando esas Ridnitsohkka kun 1316 metri di altitudo, apuda Halti. La precipua tipo di roko en Finlando esas granito. La maxim komuna tipo di sulo esas moreno, kun tenua strato di humuso.
Waco, Georgia
Waco esas urbeto en la komtio Haralson, Georgia, Usa. Segun la demografiala kontado di 2010, ol havis 516 habitanti.
Finlando
Geografio
La klimato di la lando esas mi-kontinentala e kolda. Sude la klimato esas temperema. La maxima temperaturo enrejistrita en la historio esis 37.2 °C, en 2010. La minima enrejistrita esis −51.5 °C en 1999. En Helsinki la mezavalora temperaturi esas 21,5°C en julio (somero) e -6,5°C en januaro (vintro).
Waco, Georgia
Geografio
right|Loko di Waco, Georgia Waco jacas a.
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbeto havas entote 4.2 km², equivalanta a 1.6 mi², di qui 4.2 km² (1.6 mi²) esas lando e nulo esas aquo.
Finlando
Vejetantaro
thumb|250px|Peizajo en [[Viitasaari, centre de Finlando.]] Existas 3 ekologiala regioni en Finlando: Foresti kovras cirkume 86% de la surfaco di la lando, ed extensas su til la paralelo 68°N, kun poka kultivebla surfaci. Finlando esas la maxim granda produktero di ligno di Europa.
Ekonomio
thumb|250px|Angry Birds, [[videoludo por mobila telefoni qua divenis internacione populara, kreesis en Finlando.]] L'importanta branchi por la Finlandala industrio esas arboro-, metalo-, teknologio-, telekomuniko- ed elektronik-industrii. La granda firmi industriala havas signifikanta stando, precipue Nokia ed arborala firmi, e pro lo Finlando ulakaze judikesas kom vundebla. En Finlando esas kom naturala havaji foresti e minerali. La sektoro di la servado esas la maxim granda parto di la ekonomiko Finlandala. Komparante ad altra landi dil OKED, on konsideras grandaparte nedevelopita. La alta kusti impedas la developo di la servado-brancho, qua rezultas de impostado e salarii. La ekonomiala agado di la lando fondesas tre forte sur la internaciona merkato. La exportaco havas triimo de la totala nacionala produkturo (TNP). La maxim importanta kompanii komercala esas Germania (15 % del importaco e 11 % del exportaco), Rusia (14 % del importaco e 11 % del exportaco) e Suedia (11 % del importaco e 11 % del exportaco). La komerco kun altra membri de l'Europana Uniono formacas 60 % de la tota internaciona komerco.
Chomeso:
Demografio
thumb|250px|left|Luterana kirko en Petäjävesi. thumb|250px|Olda viro e pueri del etnio Sami. Segun statistiki de The World Factbook por julio 2018, Finlando havis 5,537,364 habitanti. La maxim multa (89%) esas Finlandani. Sueda-Finlandani esis 5,3%, Rusi esis 1,3%, Estoniani esis 0,8%, Arabi, Somailiani e Britaniani esis 0,3% single, e la cetera apartenis ad altra etnii en 2017.
L'oficala linguo di la lando esas Finlandana - parolata da 89% de la habitantaro - e Sueda. En kelka regioni, la linguo Sami ank esas oficala.
La religio kun maxim granda nombro di adepti esas Luteranismo: 70,9% de la habitantaro segun statistiki de 2017. Greka ordodoxi esas 1,1%, 1,7% havis altra religii, e 26,3% ne deklaris o ne havis religio.
La viv-expekto en Finlando kreskis de 71 yari por viri e 79 yari por mulieri en 1990, til 79 yari por viri e 84 yari por mulieri en 2017. L'infantala morteso diminutis de 51,5 po 1000 naskinta viva en 1950 til 2,3 po 1000 naskinta viva en 2017, un ek la min granda de la mondo.
Literaturo
thumb|200px|[[Mikael Agricola]] Finlandana literaturo komencis kande Mikael Agricola tradukis Nova Testamento a Finlandana linguo dum la 16ma yarcento. Poka libri skribesis en Finlandana til la 19ma yarcento. Kun l'arivo di l'influi de Romantika Movado en Finlando, Elias Lönnrot komencis kolektar Finlandana e Kareliana populara poemi e publikigis li kom Kalevala. Altra importanta skriptisti dum la 19ma yarcento esis Aleksis Kivi e Eino Leino.
Pos la nedependantesko, aparis moderna skripitisti, la precipua esis Mika Waltari. En 1939, Frans Eemil Sillanpää recevis la Nobel-premio pri literaturo, til nun l'unika Finlandano qua recevis ica premio. Du importanta skriptisti pos la Duesma mondomilito esas Väinö Linna ed Ilkka Remes.
Georges Simenon
Georges Simenon (1903 til 1989) esis Belga skriptisto.
Waco, Georgia
Demografio
Esis 189 hemanari, di qui 28.6% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 56.1% esis mariajita e habitis kune; en 8.5% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 30.7% esis ne-familii. En 24.9% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 9.0% habitesis da ulu evante 65 yari o pluse qua vivis sole. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.48 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 2.99.
Georges Simenon
Il pasis sua yuneso en Liège. Evanta 15 yari Georges livas skolo por laborar a 'Gazette de Liège'. Il artiklifis pri temi diversa e il skribas diala jurnalo-kolumno. Samtempe il probas romanifar; en 1921 aparas, ye la pseudonimo G. Sim, lua unesma libreto Au Pont des Arches. Decembro 1922 il, kun sua spozino Régine Renchon, livas Liège ed iras a Paris ube il publikigas inter 1923 e 1933 ye diversa pseudonimi preske 1000 rakonti e proxime 200 romaneti. Kom seglero fanatika il pasas multa tempo surmare e sur riveri e kanali Europala. En 1929 il kreas dum restado en l'urbeto Delfzijl (Nederlando) la personajo Maigret, policestro en Paris. La parisana policisto es tre populara ed entote 72 romani pri Maigret aparas, la lasta ye 1972. Balde Simenon es kapabla alternar la suceso di Maigret kun romani psikologiala; il verkifas entote 117 de ica romani. Ilua verko tradukesas en plu kam 60 lingui e multa romani filmagesas, mem se lua universo es relate statikala. On evaluas ke entote duima miliardo (500.000.000) libri imprimesis.
Waco, Georgia
Demografio
La procento di habitanti segun evo esis: 24.3% evante min kam 18 yari, 7.7% de 18 til 24 yari, 28.1% de 25 til 44 yari, 28.8% de 45 til 64 yari, e 11.1% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 35 yari. Por singla 100 mulieri esis 115.1 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 o pluse esis 101.7 viri.
Georges Simenon
Dum ke il romanifis, Simenon es survoya permanente. En 1938 il vivis proxim la Rochelle. De junio til septembro 1940 il responsis pri Belga refujanti. En 1945 il livis Francia e voyajis tra Amerika ube il renkontris Denyse Ouimet. Il engajis el kom sekretario, pose el anke divenis ilua amoranto e tandem ilua duesma spozino. Il ja livis Usa en 1955 e retrovenis a Francia ube il sejornis en Paris e ye la Franca sud-litoro ante ke il definitive foriris a Suisia. Balde Denyse livis il e lia servisto Teresa Sburelin remplasis el kom vivo-kompano di Simenon. Autune 1972 Simenon anuncis oficale ke il retretis, il ne plu publikigis romani ma il ankore ya diktas sua memoraji qui publikigesis en 22 tomi.
Waco, Georgia
Demografio
La mezvalora revenuo per hemanaro en l'urbeto esis $31,667, e la mezvalora revenuo per familio esis $40,417. La mezvalora revenuo por la viri esis $29,000 kontre $21,094 por la mulieri. La revenuo per capita por l'urbeto esis $16,076. Cirkume 13.5% de la habitantaro e 9.5% de la familii vivis sub la povreso-lineo, inkluzite 22.0% ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, e 10.8% ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse.
Georges Simenon
En 1981 ankore aparas ilua Mémoires Intimes qua deskriptis ilua vivo-stilo komplexa. Georges Simenon mortis, evante 86 yari, ye la 4ma di septembro 1989 en ilua domo en Lausanne.
Finlando
Muziko
L'unesma opero en Finlando inauguresis da Germana kompozistulo Fredrik Pacius en 1852. Nun, Finlando havas importanta vidajo en klasika muziko kun importanta kompozisti, exemple Magnus Lindberg, Kaija Saariaho, Aulis Sallinen e Einojuhani Rautavaara. Populala muziko inkluzas tango e dance music, e muzikala grupi di rock, jazo e hip hop.
En 2006 la rock-grupo Lordi ganis la Eurovision Song Contest en Athina (Grekia).
Hatfield, Minnesota
Hatfield esas urbeto en la komtio Pipestone, Minnesota, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 47 habitanti.
Finlando
Vido-arto
La Finlandani facabis la maxim granda rezulti en mestierala laborado ed en industriala dizigno. La maxim konocata statuifisto Finlandana en duadekesma yarcento esis Wäinö Aaltonen, quan on memorigas pro lua monumentala busti e skulturi. Exemple la statui en la chefa halo di parlamento esas skultita da Wäinö Aaltonen. La Finlandan arkitekturo esas famoza cirkum la mondo. Inter la supra arkitekti di la Finlandan arkitekti en duadekesma yarcento, qui recevis internaciona konoceso, esis Eliel Saarinen (la dizignanto di vaste konocata centrala staciono di Helsinki e di multa altra verki publika) e lua filio Eero Saarinen. Anke Alvar Aalto, qua enduktis la funcionala arkitekturo en Finlando, esas famoza pro lua verki moblala, texala e glasala.
Hatfield, Minnesota
Geografio
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbeto havas entote 7.1 km², equivalanta a 2.8 mi², di qui 7.1 km² (2.8 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Finlando
Televiziono
Internacione la maxim sucezoza televizionoprogrami Finlandana esas survoyala dokumentoserio di dorsosakizita viri Madventures e la quaza-reala programo televizionala The Dudesons, qua montras quale quar deyunesala amiki pleas dementaji ed igas agacaji unu ad l'altra (samamaniere quale en la Usana programo Jackass).
Hatfield, Minnesota
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 47 homi, 22 hemanari, e 11 familii qui rezidis en l'urbeto. La denseso di habitantaro esis 6.6/km² (17.0/mi²). Esis 25 domi kun mezvalora denseso di 3.5/km² (9.1/mi²). Segun raso, esis 100.00% Blanki, 0.00% Negri od Afrik-Usani, 0.00% indijeni Amerikana, 0.00% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.00% de altra rasi, e 0.00% de du o plura rasi, e 0.00% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 22 hemanari, di qui 18.2% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 50.0% esis mariajita e habitis kune; en 0.0% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 50.0% esis ne-familii. En 36.4% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 13.6% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.14 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 3.00 personi.
Finlando
Publika festi
Omna oficala festi en Finlando establisesas per agadi parlamentala. Kristanismala festi esas Kristnasko, epifanio, Pasko, acenso(festo), pentekosto ed omna-santi-dio. Sekulara festi esas may-dio, mez-somero-dio, dio di la nedependo, dio di nov-yaro. Maxim vaste celebrita esas Kristnasko de la 24ma til la 26ma di decembro. Anke ye mez-somero-dio omna Finlandano serchas sua festoloko en naturala ambiento.
Hatfield, Minnesota
Demografio
La procento di habitanti segun evo esis: 21.3% evante min kam 18 yari, 8.5% de 18 til 24 yari, 27.7% de 25 til 44 yari, 34.0% de 45 til 64 yari, e 8.5% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 34 yari. Por singla 100 mulieri esis 88.0 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse, esis 105.6 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en l'urbeto esis $25,938, e la mezvalora revenuo per familio esis $36,250. La mezvalora revenuo por la viri esis $31,250 kontre $16,607 por la mulieri. La revenuo per capita por l'urbeto esis $11,796. Vivis sub la povreso-lineo 26.5% de la habitantaro e 28.6% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 43.8% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 0.0% vivis sub la povreso-lineo.
Miguel Borja
Miguel Ángel Borja Hernández (n. ye la 26ma di januaro 1993) esas Kolumbiana futbalisto. Ilu nun ludas por Club Deportivo Atlético Junior, del urbo Barranquilla, e por la nacionala futbalo-esquado di Kolumbia. De 2017 til 2020 ilu ludis por Braziliana esquado Sociedade Esportiva Palmeiras.
Huntleigh, Missouri
Huntleigh esas urbeto en la komtio St. Louis, Missouri, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 323 habitanti.
Geografio
right|Loko di Huntleigh, Missouri Huntleigh jacas a.
Segun l'Usana Kontado-Ministerio, l'urbeto havas entote 2.6 km², equivalanta a 1.0 mi², di qui 2.6 km² (1.0 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 323 homi, 122 hemanari, e 103 familii qui rezidis en l'urbeto. La denseso di habitantaro esis 124.7/km² (324.4/mi²). Esis 135 domi kun mezvalora denseso di 52.1/km² (135.6/mi²). Segun raso, esis 99.07% Blanki, 0.00% Negri od Afrik-Usani, 0.00% indijeni Amerikana, 0.00% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.00% de altra rasi, e 0.93% de du o plura rasi, e 1.86% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 122 hemanari, di qui 26.2% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 78.7% esis mariajita e habitis kune; en 3.3% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 14.8% esis ne-familii. En 14.8% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 9.8% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.65 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 2.88 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 22.3% evante min kam 18 yari, 4.3% de 18 til 24 yari, 17.0% de 25 til 44 yari, 28.5% de 45 til 64 yari, e 27.9% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 49 yari. Por singla 100 mulieri esis 103.1 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 96.1 viri.
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbeto esis plu kam U$ 200.000,00, ed anke la mezvalora revenuo per familio. La mezvalora revenuo por la viri esis over $100,000 kontre $15,833 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbeto esis $104,420. Vivis sub la povreso-lineo 1.3% de la habitantaro e 2.2% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, nulo evante min kam 18 e 0.0% vivis sub la povreso-lineo.
Tamil linguo
Tamil (தமிழ், tamiḻ) esas un ek la maxim parolata lingui di India. Ol esas un ek l'oficala lingui di India ed ol uzas Tamil-alfabeto.
Roh Tae-woo
Roh Tae-woo (n. ye la 4ma di decembro 1932 en Daegu, Korea til la 26ma di oktobro 2021 en Seoul ) esis Koreana generalo e politikisto. Il esis prezidanto di Sud-Korea de 1988 til 1993.
Tove Jansson
Tove Marika Jansson (n. ye la 9ma di agosto 1914 til la 27ma di junio 2001) esis Finlandana skriptistino e piktistino.
Venice (Los Angeles)
eta|Venice, Los Angeles Venice esas rezidala, komercala ed amuzala marbordala vicineyo en la urbo Los Angeles, Kalifornia, situita en la regiono Westside.
Venice fondesis en 1905 kom marbordala vakanco-urbo. Ol esis nedependanta urbo til 1926, kande ol kombinesis kun Los Angeles. Hodie, Venice konocesas pro sua kanali, plaji, la cirkatra Ocean Front Walk, du-e-duima-milia nur-pediranta promeneyo ube trovesas pleeri, mistiki, artisti e venderi.
Roh Tae-woo
Amiko dil ex-generalo e prezidanto Chun Doo-hwan de skolo, Roh anke esis militisto. Kande Chun esis prezidanto, Roh selektesis dal ex-generalo por sucedar ilu kom prezidanto, igante granda demokratiala protesti en Seoul ed altra urbi en 1987. Respondante, Roh asentis pri havar elekto demokratiala. Opozanti votis a du simila kandidati Kim Young-sam e Kim Dae-jung e dividis la votado, facante Roh l'unesma prezidanto elektita demokratiale pos la militistala regno en Sud-Korea. La du opozanti pose divenis prezidanti di la lando.
Venice (Los Angeles)
Historio
Kande Venice of America apertesis ye julio 4ma, 1905, Kinney exkavabis plura milii de kanali por drenar la marshi por sua rezidala areo; konstruktis 370 m-longa plezuro-"pier" kun audochambro, navo-restorerio, e danso-chambro; konstruktis varmega salaqua plunjeyo, e blok-longa arkadizita komercala strado kun Veneziana arkitekturo. Turisti, grandaparte arivinta per la "Reda Vagoni" di la Pacifika Elektrala Fervoyo de Los Angeles e Santa Monica, lore vehis la Miniatura Fervoyo di Venice e gondoli por tra-turar la urbo. Ma la maxim granda atraktivo di Venice esis la milio-longa inklinetanta plajo. eta|Gondolo sur kanalo en Venice, 1909 La habitantaro (3119 rezidanti en 1910) balde ecesis 10.000; la urbo atraktis 50.000 til 150.000 turisti dum semanfini.
Roh Tae-woo
Dum la guvernisteso di Roh, eventis l'Olimpiala Ludi en Seoul, 1988. Il anke stimulis diplomacala relati di Sud-Korea kun Popul-Republiko Chinia e Sovietia, por izolar Nord-Korea.
Venice (Los Angeles)
Historio
En 1925, la politiko di Venice divenabis nejerebla. Lua stradi, aquo- e kloako-sistemi bezonegis repareso ed expanso pro la kreskanta populo. Kande on propozis ke Venice anexesez a Los Angeles, la fideikomisarii votis por elekto. Anexo aprobesis per la elekto en novembro 1925, e Venice formale anexesis a Los Angeles en 1926.
Roh Tae-woo
Pos divenir prezidanto en 1993, la sequanta prezidanto Kim Young-sam akuzis Roh e Chun pro suborno. Pose la du prezidanti ank akuzesis pro sedicio e trahizo ed anke pro lia roli en la stato-stroko di 1979 e la masakro di Gwangju en 1980.
Venice (Los Angeles)
Historio
Los Angeles anexabis la Disneylando ta-epoka e rifacis Venice segun sua propra imajo. On sentis ke la urbo bezonis plu multa stradi - ne kanali - e la maxim multa pavizesis en 1929 pos tri-yara legala lukto duktita da kanal-rezidanti.
Roh Tae-woo
Ambe judikesis kom kulpinta en agosto 1996 pri trahizo, sedicio e korupto. Chun recevis mortopuniso, qua pose chanjesis a enkarcerigo dumviva, e la periodo di karcero por Roh di 22,5 yari diminutesis a 17 yari pos apelo. Li ambe retrovenis de karcero en 1998.
Željko Šturanović
Željko Šturanović, politikisto n. ye la 31ma di januaro 1960 til la 30ma di junio 2014, esis chefministro di Montenegro de 2006 til 2008.
Venice (Los Angeles)
Historio
Los Angeles neglijabis Venice tante longe ke, en la 1950a yari, ol divenabis la "Quarteracho an la Maro". La urbo spensis poke ye plubonigi pos anexo. La urbo pavizis Trolleyway (Pacific-avenuo) erste 1954 kande komtio- e stato-pekunio disponesis. Basa lokacopreci di kaduka bungalow-i atraktis precipue europana enmigranti (inkluzante transvivanti dil Holokausto) e yuna kontrekulturo-artisti, poeti, e skriberi. La Beat-Generaciono kunvenis che la Gas House ye Ocean Front Walk e che Venice West Cafe ye Dudley. Polico-inkursi esis frequa dum ta epoko.
Geografio
Venice adjacas nordweste Santa Monica, nordeste Mar Vista, sudeste Culver City, Del Rey e Marina Del Rey, sude Ballona Creek e weste la Pacifika Oceano.
ATLAS
thumb|280px|ATLAS dum la konstruktajo ye [[oktobro 2004; on povas vidar la nuna stando dil experimento hike. Videz la laboranto en l'imajo por komparar.]]
ATLAS (A Toroidal LHC ApparatuS) esas un ek la kin partikulo-detektoro experimenti (ALICE, ATLAS, CMS, TOTEM, e LHCb) konstruktata en la Large Hadron Collider, nova partikulo-acelerulo ye CERN apud Genève Suisia. Ol esos 45 metri longe kun diametro di 25 metri, e la pezo esos aproxime 7.000  toni. En la projeto partoprenas aproxime 2.000 ciencisti ed injeniori de 151 instituti ek 34 landi. La konstruktajo finos ye 2007. L'experimento mezuros fenomeni qui bezonas tre pezoza partikuli qui ne esis mezurebla uzante min energioza aceleruli, e forsan montros nova arei en la teori de partikulo-fiziko preter la modelo uzata nun.
ATLAS collaboration (kunlaboristi), grupo di fizikisti qui konstuktas la detektoro, formigesis ye 1992 kande la propozita EAGLE (Experiment for Accurate Gamma, Lepton and Energy Measurements) ed ASCOT (Apparatus with Super Conducting Toroids) kunlabori unigis lia eforci aden un, generala-uzado partikulo-detektoro por Large Hadron Collider. La designo esis mixajo di la du antea designi. ATLAS experimento propozesis en ica nuna formo ye 1994, ed oficale fondesis da la CERN membro-landi komencante ye 1995. Plu landi, universitati, e laboratorii partoprenis dum sequanta yari, e mem hodie plu multa institucuri e fizikisti adjuntas su a la projeto. La konstruktajo komencis en l'individuala institucuri, e pose ye 2003 ol asemblesis en ATLAS experimento-truo.
Extera ligili
(en angla) Artiklo en la New York Times pri LHC ed experimenti
Damo
Damo es:
Anna Yuryevna Netrebko
Anna Yuryevna Netrebko (n. ye la 18ma di septembro 1971) esas Rusa kantistino (soprano).
Raymond Carver
Raymond Clevie Carver Jr. (25 mayo 1938 - 2 agosto 1988) esis usana skribisto di kurta rakonti e poeto.
Il egardesas kom esar inter la maxim bona usana skribisti.
Frua vivo
Carver naskis en Clatskanie, Oregon, Usa, ye 25ma mayo 1938, e kreskis en Yakima, Washington.
Il esis la filiulo di Ella Beatrice (n. Casey) e Clevie Raymond Carver. Lua patro, sego-fabrikerio-laboristo de Arkansas, esis peskisto. Lua matro laboris kom servistino en butiki e restorerii. Lua fratulo, James Franklin Carver, naskis en 1943.
Carver edukesis che lokala skoli en Yakima, Washington. En sua libera tempo, il lektis romani da Mickey Spillane od edituri quala Sports Afield ed Outdoor Life, e chasis e peskis kun amiki e familiani.
Pos livar skolo en 1956, Carver laboris kun sua patro che sego-fabrikerio en Kalifornia.
En junio 1957, evinta 19, il mariajesis kun la 16-evinta Maryann Burk. Lia filiino, Christine La Rae, naskis en decembro 1957. Lia duesma filio, puerulo Vance Lindsay, naskis un yaro pose. Carver suportis la familio per laborar kom livristo, pordisto, biblioteko-helpanto, e sego-fabrikerio-laboristo, dum ke Maryann suportis la familio kom administranto e skol-docisto dil Angla, vendisto, e servistino.
Listo de verki da Carver
Rakonti (kolekturi)
São José, Santa Catarina
São José esas urbo en la stato Santa Catarina, Brazilia. Segun statistiki dil yaro 2018, ol havis 242,927 habitanti. Lua tota surfaco esas 150,5 km². Ol esas parto de la metropolala regiono di Florianópolis e distas 6 km de ol. Ultre komerco e servadi, l'industrio ank esas importanta ekonomial agado por la urbo.
Hilversum
eta|La urbo-centro di Hilversum Hilversum esas municipo ed urbo en Nederlando, en la provinco Nord-Holando.
Situita en la regiono Het Gooi, ol esas la maxim granda urbo en ta regiono. Ol cirkondesas da erikeyo, boski, prati, lagi, e mikra urbi. Hilversum esas parto di la Randstad, un ek la maxim granda urbana arei en Europa.
La municipo Hilversum havas 89.067 habitanti (februaro 2017) ed areo 46,19 km² (de quo 0,21 km² esas aquo). La habitantaro diminutegis en la 20ma yarcento, de 100.000 en 1958 til min kam 80.000 en 1999. La urbo nomizas su 'garden-urbo' pro la multa gardeni, e pro la relative granda nombro de "villa"-i, kom 'villa-vilajo'.
La urbo
La urbo ofte nomizesas "media-urbo" nam ol esas la precipua centro por radio- e televizion-brodkasto en Nederlando. Radio Nederland, audata mondvaste per kurtonda radio depos le 1920, anke havas chefkontoro hike. eta|La Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid en Hilversum Hilversum esas hemo di granda komplexo de radio- e televizion-registrageyi qui apartenas la nacionala brodkasto-kompanio NOS (Nederlandse Omroep Stichting), ultre la registrageyi e kontori di omna nederlandana publika brodkast-organizuri e multa komercala TV-produkto-kompanii. Rezulte, multa olda AM-radio-aparati en Europa havis Hilversum-poziciono ye sua sintonigo-skalo. La votado da Nederlando che la Eurovision-Kanson-Konkurso normale eventas en Hilversum.
Hilversum havas un publika biblioteko, du balno-baseni (Van Hellemond Sport e De Lieberg), plura sporto-hali e plura butiko-centri (quala Hilvertshof, De Gijsbrecht, Kerkelanden, Riebeeck Galerij e Seinhorst). En la regiono, la urbo-centro nomizesas "het dorp", quo signifikas "la vilajo".
La proxima Media Park esis la ceneyo en 2002 dil asasino di politikisto Pim Fortuyn; e ye januaro 29ma, 2015, trompiva fusil-atakanto postulis brodkasto-tempo che la chefkontoro di Nederlandse Omroep Stichting.
Aden
thumb|320px|left|Portuo di Aden. Aden esas portuala urbo en Yemen, e depos 2015, la tempala chef-urbo di la lando. Segun statistiki dil yaro 2017, ol havis 1,760,923 habitanti. Lua tota surfaco esas 760 km². Ol distas cirkume 170 kilometri (110 milii) del stretajo Bab-el-Mandeb, qua separas Araba peninsulo de Afrika.
Aden ank esis chef-urbo dil nedependanta stato Sud-Yemen de 1967 til 1990. Olua portuo jacas sur kratero di dormanta volkano, qua nun formacas peninsuleto, ligata a la kontinento per istmo.
Dekano
Dekano es:
Movado nun
Movado nun (Finlandana: Liike Nyt) esas ekonomikala libera partio en Finnlando.
Movado nun esas fondita da Harry "Hjallis" Harkimo e sep altra homi.
La movado esis registrata kom partio en 14 novembro 2019.
Politikala opinioni
Ni mustas sorgar pri altra homi, liberala merkato esas bona voyo por developar sico, Klimato chanjo esas vera e decidi mustas esar susteninda
Shatranjo
Shatranjo esis la anciena Persiana formo di moderna shakoludo.
‏شطرنج‎ / Šaṭranǧ esas la Arabiana vorto por shakoludo e derivas de la Sanskrita linguo chaturanga (catuḥ: "quar"; anga: "armo").
Damijano
Damijano esas tre grosa botelo fera, gresa, terakota, di qua la ventro esas larja, la kolo kurta, maxim-multa-kaze envelopita ye ozier-plektajo, ed ansoza, uzata por transportar liquidi.
Elektral impuls-armo
Kun admaxim atingo de 11 metri ta armo sendas du elektrodi (de rapideso de 50 m por sekundo) ligit ad izolita filo.
La nomo 'Taser" esas marko qua divenis sinonimo por ca tipo di armo. NASA-exploristo Jack Cover komencis developar l'unesma 'Taser" en 1969. Ye 1978 Cover parkompletigis sua armo, quan il donis la nomo TASER, akronimo di ilua maxim favorata libro "Tom Swift and his Electric Rifle (T-SER).
La morto di Robert Dziekański
Ye la 14ma di oktobro 2007, Robert Dziekański, Polonian enmigranto qua esis vaganta dum plu kam dek hori en Vancouver-aeroportuo, luktis kun quar membri di rejala jendarmaro di Kanada qui, kun intenco paralizar, acidente mortigis lu per du elektral impulsi. Publika inquesto exploris ka la cirkonstanco esas konform a kombato-reguli.
Demono
Demono es:
An Kum-ae
An Kum-ae (n. 1980) esas Nord-Koreana judoistino. El ganis ora medalio en l'Olimpiala Ludi en London, 2012 ed arjenta medalio en l'Olimpiala Ludi en Beijing, 2008 en la kategorio til 52 kg por mulieri. El anke ganis du bronza medalii dum internaciona championkonkursi pri judoo.
Lago Tana
thumb|280px|Satelital imajo pri lago Tana. thumb|280px|left|Insulo che lago Tana. Tana (olim Tsana) esas la maxim granda lago de Etiopia, esanta fonto di la Blua Nilo. Jacanta an altitudo di 1788 metri, lua tota surfaco varias de 3,000 til 3,500 km², dependanta de la sezono e la pluvo-quanto. Lua maxima profundeso esas 15 metri. Lua aqui originas de la riveri Gilgel Abay, Reb e Gumara.
Nefidi
Segun la Libro di Mormon la nefidi esis un de quar populi (inkluzanta la lamanidi, jaredidi e mulekidi) qui koloniigis anciena Amerika. Li decendis de Nefi, la filiulo di la profeto Lehi, qua foriris Jerusalem segun la impero di Deo en la yaro 600 a.K. e voyajis kun sua familio a la westala misfero, arivanta en Amerika cirkum 589 a.K.
Lago Tana
En 2015, UNESKO deklaris lago Tana kom rezerveyo di la biosfero, agnoskanta lua importo naturala e kulturala.
Nefidi
Uli mormona eruditi kredas ke la ancestri di la nefidi lojeskis ulaloke en Central-Amerika.
Ave Maria
La Ave Maria esas prego di la katolika eklezio por invokar la santa Maria, la matro di Iesu. La Ave Maria apartenas komune kun la Patro nia a la maxim importanta pregi di Kristanismo. La Ave Maria esas parto di la Rozario-pregi e di la Angelus-prego.
Nefidi
La existo di la nefidi generale ne esas aceptata da arkeologi e historiisti qua ne esas mormoni.
Ave Maria
La prego bazesis sur du frazi en la Evangelio da Lukas. Anke la Ortodoxa Eklezii konocas simila prego.
La Ave Maria konsistas ek du parti: L'unesma parto esas la advoko di la Santa Maria e la duesma parto esas la supliko por la sokurso di la Santa Maria en la horo di la morto.
La Ave Maria en Ido (1912)
Ja en la yaro 1912 ca prego tradukesis da Louis de Beaufront e publikigesis en la libro Pregi e konfeso per la linguo internaciona Ido. Per la komparo de la texto en la Latina linguo onu vidas similaji inter Ido e la Latina linguo. <div style="background-color:#cccccc; margin-left:0.5em; padding:0.5em 1em; display:inline-block; vertical-align:top;"> Latina linguo: Ave Maria, gratia plena, Dominus tecum. Benedicta tu in mulieribus, et benedictus fructus ventris tui, Iesus.
Sarah Brightman
Sarah Brightman (n. ye la 14ma di agosto 1960) esas Britaniana kantistino.
Ave Maria
La Ave Maria en Ido (1912)
Sancta Maria, Mater Dei, ora pro nobis peccatoribus nunc et in hora mortis nostrae.
Amen. <div style="background-color:#e6e6e6; margin-left:0.5em; padding:0.5em 1em; display:inline-block; vertical-align:top;"> Ido (da Louis de Beaufront 1912): Saluto, Maria, gracoplena: Kun vu esas la Sinioro; vu benedikesas inter omna virini, e benedikesas la frukto di vua sino Jesu.
Santa Maria, matro di Deo, pregez por ni pekozi, nun ed en la horo di nia morto.
Amen.
La Ave Maria en moderna Ido
Pro kelka chanji en la linguo Ido dum la unesma yari di la linguo, la hodiala versiono diferas en kelka punti:
<div style="background-color:#e6e6e6; margin-left:0.5em; padding:0.5em 1em; display:inline-block; vertical-align:top;"> Ave Maria en hodiala Ido: Saluto, Maria, gracoplena: Kun vu esas la Sinioro; vu benedikesas inter omna mulieri, e benedikesas la frukto di vua sino Iesu.
Santa Maria, matro di Deo, pregez por ni pekozi, nun ed en la horo di nia morto.
Amen.
Cage Contender
Cage Contender esas Nord-Irlandana organizo pri mixita milital arti fondita ye 2009 da John Ferguson kun bazeyo en Belfast.
Wadley, Georgia
Wadley esas urbo en la komtio Jefferson, Georgia, Usa. Segun la demografiala kontado di 2010, ol havis 2,061 habitanti.
Geografio
right|Loko di Wadley, Georgia Wadley jacas a.
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbo havas entote 11.9 km², equivalanta a 4.6 mi², di qui 11.8 km² (4.6 mi²) esas lando e 0.1 km² (0.1 mi², o 1.09% de la surfaco totala) esas aquo.
Demografio
Esis 765 hemanari, di qui 35.7% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 31.0% esis mariajita e habitis kune; en 31.4% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 32.5% esis ne-familii. En 30.6% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 13.5% habitesis da ulu evante 65 yari o pluse qua vivis sole. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.61 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 3.23 personi.
La procento di habitanti segun evo esis: 30.9% evante min kam 18 yari, 9.4% de 18 til 24 yari, 25.0% de 25 til 44 yari, 19.3% de 45 til 64 yari, e 15.5% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 34 yari. Por singla 100 mulieri esis 79.4 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 o pluse esis 72.6 viri.
Unesma Wienana Skolo
eta|Joseph Haydn La Unesma Wienana Skolo, anke en germana-parolanta landi referata kom la Wiener Klassik, referas en muziko-historio generale la kompozisti Wolfgang Amadeus Mozart, Joseph Haydn e Ludwig van Beethoven.
Kelkafoye anke Franz Schubert inkluzesas che la Unesma Wienana Skolo.
Tamen ica kompozisti ne kunlaboris, ed existis preske nula docala relato inter li; ma Beethoven dum kelka tempo recevis lecioni che Haydn.
Ariano Suassuna
Ariano Vilar Suassuna (n. la 16ma di junio 1927 til la 23ma di julio 2014) esis Braziliana poeto, esayisto e dramatifisto.
Cage Force
Famoza kombatinti dil organizo es: Yushin Okami, Eiji Mitsuoka, Kuniyoshi Hironaka, Keita Nakamura, Yoshiyuki Yoshida e Takeya Mizugaki.
Nacionala Biblioteko di Azerbaijan
La Nacionala Biblioteko di Azerbaijan (Azerbaijana: Azərbaycan Milli Kitabxanası) esas la nacionala biblioteko di Azerbaijan ed esas la maxim importanta biblioteko di lando. La biblioteko kontenas plu kam 7 milioni di libri, ed lokesas en la chef-urbo Bakı.
Baijio
300px|right La baijii (Latina linguo: Lipotes vexillifer) esas delfino fluviala qua nur habitis la Chiniana fluvio Yangce. Altra nomi por tadentizita cetaceo esas: beiji, pai-chi, delfino de blanka floso, delfino di la fluvio Yangce, mem en Chinia onu nomizas olu Deino di la Yangce (長江 女神). Desfortunoze ta deino ne esas nemortiva, fakte grupo de ciencisti exploris ye 2006 la fluvio Yangce dum plura semani e trovis nula delfino. La Deino di la Yangce esas speco fakte extingita.
Anatomio
Le “baiji” esas delfini fluviala di qua maxima longitudo esas 2.5 metri e pezo cirkum duacent kilogrami. La quar yari evanta delfinuli e la sis yari evanta delfinini esas sexuale matura. En singla duesma yaro naskas delfino qua alaktesas da lua matro dum un yaro. La baijii povas vivar cirkum 24 yari.
Malgre ke ta delfini povis natar kun granda rapideso (60 km/h) li preferis natar plu lente, kun rapideso de 10-15 kilometri hore. Dum lenta natado li povis uzar lia povoza “sonaro” por trovar fishi quin li kaptis e devoris da ta blanka cetaceo fluviala. En la ne-diafana aquo di la Yangce la okuli ne esas tre utila, yen pro quo olti di la baijii esis mikra.
Segun la trovita fosili ta delfini habitis la oceano Pacifiko ma ekmigris olu e habiteskis la fluvio Yangce ye duadek milion yari ante nun. La Yangce esas fluvio tre granda, ma irgakaze ne enorma, do la nombro de delfini nulatempe esis tro granda ma suficanta por la existo de ta speco dum milioni di yari. Dum la ero Han la nombro de ta cetacei esis adminime kinamil, segun esas lektebla en la libro Erya.
L'extingo, yaro per yaro
190px|thumbnail|Kompariva grandeso inter baijio e homo.
Recente Chinia rikonocis la extingo-risko de la fluvio-delfino. En 1978 la Akademio China pri Cienco fondis la Inquesteyo pri la Fluviala Delfino, dependanta de la Instituto Wuhan pri Hidrobiologio. Irgakaze la laboro da ta Instituto nulatempe esis intensa nek efikiva. La unesma organizuro qua protekteskis la baijio esis la Fonduro “Delfino Baijio”, di Wuhan. Ta organizuro naskis en 1996, e kolektis cirkum 100000 dolar qui uzesis por konservar celuli “in vitro” di la delfino di la Yangce e por sustenar la delfineyo di Shishou olqua regretinde inundesis en 1998. Douglas Adams e Mark Carwardine fotografis e video-registragis baijii por la BBC. Lia registraguri spektigesis televizionale kun la titulo “Lastafoye videbla” (Last Chance to See). Libro samtitulizita publikigesis en 1990, en ta libro esis fotografuri di delfinulo kaptita, nomizita Qi Qi, qua vivis en la delfineyo di la Instituto de Hidrobiologio di Wuhan de 1980 til la 14ma di julio 2002. Ta delfino deskovresis da peskisto en la lako Dongting, ed olu esis la unika delfino habitanta la delfineyo. Altra baijio kaptita en 1996 mortis en 1997 en la Rezerveyo Mi-naturala di Shishou Tian-e-Zhou. Delfinino trovesis en la insulo Chongming, proxim Shangai en 1998, ma dum lua kaptiveso, duranta un monato, ta baijio refuzis omna nutrivi e fine mortis pro hungro.
La baijio observesis lastafoye ye septembro 2004. Ye la 4ma di decembro 2006 la novaji-agenterio Xinhua dissavigis ke dum detaloza serchado durinta sis semani da grupo de triadek ciencisti, mem kun sono-detektili submersebla, nula baijio trovesis en la fluvio Yangce. Certe ankore povas existar ula baijii vivanta qui ne observesis da la ciencisti, ma mem le maxim optimista opinionas ke la nombro de delfini vivanta ne esus irgakaze suficanta por evitar la extingo. La delfino fluviala di la Yangce, la deino di la fluvio, la baijio, deklaresis oficale “speco extingita”.
Pro quo extingesis?
Ne esas unika ma plura kauzi qui extingis ta anciena speco. Sendube la nelegala chaso, qua sempre existis, esas kulpanta, ma anke la pesko ecesanta, la dogi, la kontaminita aquo di la fluvio e la shoki kontre motorizita navi.
La ciencisti intencis kaptar la vivanta baijii e transpozar oli en proxima lago por salvar ta cetaceo, ma ta intenco arivis kun tardeso, desfortunoze ne pluse existas vivanta beijii, la deino di la fluvio Yangce nur existas en la memoro.
Truo-kamero
Truo-kamero esas kamero sen lensi. L'objektivo esas la maxim simpla objektivo, nam ol konsistas nur ek truo.