cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Francia
Partopreno en internaciona organizuri
Pos 1945, Europa divenis la precipua axo dil extera politiko Franca. Du ek la sep "patri di Europa", Jean Monnet e Robert Schuman, naskis en Francia. Un ek la skopi dil organizuro esis evitar nova mondomilito e faciligar la rikoncilio inter Francia e Germania. Tamen, la stando di Francia e Franci pri Europa esis ofte ambigua: refuzo dil traktato qua kreis l'Europana komunitato pri defenso da lua Nacional Asemblitaro en 1954, e refuzo per referovoto di traktato por krear konstituco Europana en 2005, la haltostroki di Francia vers Europan asemblo esis ferma.
Politiko exterlanda e diplomaco
280px|thumbnail|Francia, membro di UE. Pos la prezidanteso di generalo de Gaulle (1958-1969), la politiko exterlanda di Francia esas karakterizita per volo di nedependo, kelkafoye opozata ad Usa, e to rezultis la developo di nuklear armi, e l'ekiro di Francia di integrata komando di OTAN de 1966 til 2009. De la yari 1960a til la frua yari 2000a, Francia videsas kom amiko di Araba-Mohamedana landi, kritike opozanta a la politko di Israel.
Francia developas helpo-politiko koncerne developanta landi, nome de Afrika. La publika helpo a developanta landi reprezentis 0,39% de la totala revenuo nacionala en 2007.
Republikala simboli
Pluse, multa oficala simboli existas por reprezentar Francia, nome la busto di Marianne, muliero portanta Frigiana boneto, orna la komon-domi, e lua vizajo esas reprezentata sur la posto-marki ed la Franca facii dil centimi di Euro.
Depos 1999, Franca guvernerio donacesis da logotipo rivokanta la flago e la devizo di la lando, same kam la figuro di Marianne. Ica logo reprezentesas en domkumenti publikigita da Franca administrado.
Geografio
Francia havas diversa peizaji en lua kontinentala teritorio, de plana regioni an la litoro til alta montaro di Alpi, en sud-esto. La maxim alta monto esas Monto Blanka (Alpi) kun 4810 metri di altitudo. An la frontiero kun Hispania ed Andora jacas la montaro Pirenei. La maxim longa fluvii di Francia esas Loire, longa de 1016 km, e Seine, longa de 776 km.
La maxim granda insulo di Francia en Mediteraneo esas Korsika.
Teritorial organizado
thumb|320px|La 18 regioni di Francia, inkluzite la regioni transmara. Francia subdividesas administrative en regioni, departamenti, distrikti, kantoni e municipi. Ol anke havas enmsembli, teritorii e dependadi. La maxim extensa departamento esas Franca Guyana, havanta 91,000 km². Francia subdividesas en 18 regioni e 101 departmenti, metropolala e transmara.
La nomizita "metropolala Francia" konsistas ek 13 regioni (France: régions). La regioni nek havas autonomio legifala nek autonomio exekutiva, e recevas parto ek la imposti kolektata dal guvernerio, segun lia bezoni.
La 5 transmara regioni: Guadelupa, Franca Guyana, Martinik, Mayotte e Reunion.
La "transmara ensembli" esas 5: Santa Pierre e Mikelon, Franca Polinezia, Wallis e Futuna, Saint Barthélemy e Saint Martin. Existas un ensemblo sui generis: Nova-Kaledonia.
Ekonomio
thumb|left|180px|Plantacerio di [[frumento en la regiono Francilia.]] thumb|180px|Bordeaux-[[vino.]]
L'ekonomio di Francia esas la 7ma maxim granda del mondo, e la 2ma maxim granda del Europana Uniono. Sideyo por 39 ek la 500 maxim granda kompanii del mondo, ol havas plura kompanii inter la maxim granda del mondo kam Germania ed Unionita Rejio. Ensemble kun altra 11 landi Francia adoptis l'Euro en 2002 e remplasis komplete la franko (₣).
En 2014 lua Totala nacionala produkturo esis 2 587 miliardi dolari. L'agrokultivo reprezentas 1.7 % de la TNP, l'industrio reprezentas 19,4%, e la servadi reprezentas 78.9%. Francia esas membro dil G8 (grupo di la precipua industriala landi) e di la Mondal organizuro pri komerco.
Historiale, Francia esas granda produktero di agrokultivala produkturi. Fertila suli, l'uzo di moderna teknologio e la subsidiaji de Europana Uniono transformacis Francia en la precipua agrokultivala produktero ed exportacero de Europa (ol reprezentas 20% de l'agrokultivala produktado dil Europana Uniono ). Lua precipua agrokultivala produkturi por exportacajo esas frumento, pultro, lakterio, bovokarno e porkokarno, ed anke industriizita nutrivi. La vino "rozea" (rosé) konsumesas precipue en Francia, kontre ke la vini champanio e bordeaux esas precipue exportacata.
La maxim importanta industriala produkturi esas aeroplani, automobili, mashini, kemialaji ed elektronikala kompozanti, exemple la mikonduktori produktita en Grenoble, "la Silikovalo di Francia". Quankam pos la duimo dil yari 1990a multa statala firmi privatigesis, la stato duras kontrolar granda parto de la funcionado di la ekonomio, e duras tenar acioni di multa firmi, exemple banki, energiala kompanii, kompanii di transporto e di informatiko. Dum la fino di 2008 ed en 2009 eventis forta financala krizo, e la depreso ekonomikala dum 2010 e 2011 augmentis la chomeso til plu kam 9% de la labor-povo. En 2010 Francia anuncis ke ol konsumus cirkume 26 miliardi Euri por helpar firmi minacata di bankroto.
Preske 79% del energio konsumata en Francia havas nukleara origino.
Demografio
thumb|upright=1.5|Evoluciono dil habitantaro di metropolala Francia pos 1801, kompare Germana e Britaniana habitantaro (baso 100 = 1800 o 1801). Segun statistiki de The World Factbook por julio 2021, Francia havis 68,084,217 habitanti. La maxim multa habitanti rezultis de mixuro di Kelti kun Romani e Germani. Alra populi existas en diferanta regioni de Europana Francia, exemple Bretoni en Bretonia, Aquitani en Nov-Aquitania, Alemani nord-weste, e Liguriani sudeste.
L'oficala linguo di la lando esas Franca, oficala en 100% de la lando. Regionala dialekti e lingui, exemple Ocitana, Bretona, Alzaciana, Korsikana, Kataluniana, Baska, Flandriana e Pikarda, gradope desaparas.
Pluse, l'urbi Le Havre, Strasbourg, Bordeaux, Lille, Marseille, Nantes, Paris, Saint-Denis de la Réunion, Tours, asociita urbi di Angoulême, Nice e Poitiers, asociita membri di la komunitato di aglomerajo Evry Centre Essonne e la komunitato urbala di Bordeaux anke asociuro di komoni ed transmara ensembli esas membri di internaciona asociuro di Franca-parolanta urbestri.
Ultre la Franca, en 1999 parolesis sepadek e kin altra lingui, inkluzite regionala lingui, lingui parolata dal enmigranti e dialekti parolata en la trasmara domeni, segun raporto dal linguisto Bernard Cerquiglini.
thumb|320px|Til 1825 la reji di Francia kronizesis en la katedralo di Reims. Segun statistiki por la yaro 2015, la maxim praktikata religio en Francia esas kristanismo: 63% til 66% de la habitantaro, la maxim multa katoliki. Mohamedani esas de 7% til 9%, Budisti de 0,5% til 0,75%, Judi de 0,5% til 0,75%, altri de 0,5% til 1%, e de 23% til 28% havas nula religio. Pos lego aprobita ye la 9ma di decembro 1905, stato e religio esas legale separata en Francia. La Republiko Franca ne agnoskas kom oficala, salarias o subvencionas irga kulto, excepte en Alzacia-Mozel, ube kulto katolika, du kulti protestanta e la kulto judala agnoskesas. La komunitato Juda en Francia esas la maxim granda de Europa e la 3ma maxim granda de la mondo, dop Israel ed Usa.
Enmigro, stranjeri e minoritati
Segun demografo Michèle Tribalat, 14 milion personi (cirkume la quarimo de la habitantaro di la lando) en 1999 havis adminime un parento od avo qua esis enmigranto. Gérard Noiriel opinionis ke en 2002 ta proporciono esis proxim la triimo de la habitantaro, se on konsideras la preavi.
Segun Franca defino, plu restrikiva (naskinta exterlanda exter la teritorio), en metropolala Francia habitis 5,3 milion enmigrinti en 2008, esinta 1,100,000 plua kam en 1999 e 8.9 % ek omna habitantaro. En omna habitantaro, 40 % havis Franca nacionaleso, aquirita per civitanigo o per mariajo. Enmigrinti originas precipue de EU (34 %) de Maghreb stati (30 %), de Azia (14 %, di qui la triima essas Turka), e de subSahara Afrika (11 %). La pueri di enmigrinti, direta decendantaro de uno o du enmigrinti, esis 6.5 milioni en 2008, sive 11% de la habitantaro. Tri milioni inter li havis lua du parenti enmigra. Sume, enmigrinti e filii de enmigrinti (duesma generaciono) esas nombroze* 11.8 milioni ye 2008, sive 19 % de la habitantaro (di qui poke plu kam 5 milioni de Europana origino e 4 milioni di Maghrebian origino).
Cerebro
En homi, cerebrala kortico havas de 14 til 16 miliardi neuroni, kontre ke la cerebelo havas de 55 til 70 miliardi neuroni.
Homala cerebro reprezentas nur 2% de la korpala maso, ma absorbas 25% del energio konsumata dal organismo.
Matfield Green, Kansas
Matfield Green esas urbeto en la komtio Chase, Kansas, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 60 habitanti.
Geografio
right|Loko di Matfield Green, Kansas Matfield Green jacas a.
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbeto havas entote 0.5 km², equivalanta a 0.2 mi², di qui 0.5 km² (0.2 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Wyoming, Iowa
Wyoming esas urbo en la komtio Jones, Iowa, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 626 habitanti.
Matfield Green, Kansas
Demografio
Esis 31 hemanari, di qui 29.0% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 45.2% esis mariajita e habitis kune; en 0.0% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 41.9% esis ne-familii. En 38.7% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 22.6% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 1.94 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 2.56 personi.
Francia
Enmigro, stranjeri e minoritati
Mezavalore, enmigranti recevas revenui infre la triimo de olta di nacionani. Li esas dufoye plumulti ne esar diplomizita e trifoye plumulti a vivar sub povreso-lineo. Tamen, ad egala sociala stando, lua skolala formacuro e lua revenui esas proxim olta di Franci naskinta en Francia.
Matfield Green, Kansas
Demografio
La procento di habitanti segun evo esis: 20.0% evante min kam 18 yari, 1.7% de 18 til 24 yari, 23.3% de 25 til 44 yari, 31.7% de 45 til 64 yari, e 23.3% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 49 yari. Por singla 100 mulieri esis 114.3 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 128.6 viri.
Francia
Enmigro, stranjeri e minoritati
Personi de enmigranta origino, nome kelka minoritati, kelkafoye subisas diskriminaci en Francia. Pro nedeterminita motivi qui duras esar studiata, kelka enmigranti e/o lia decendanti adoptas religioza fundamentalismo*. Tamen, on asistas a certa konvergo di vivomodo* di enmigrinta populi e di Franci dum longa stando.
Famili, sexualeso ed egaleso di sexui
En 2009 Francia esis la maxim fekunda lando di Europa dop Islando ed Irlando. La fertileso inter la mulieri naskinta en 1959 esas 2.12 pueri per muliero, dum ke nune esas 1.99 pueri per muliero (1.98 en metropola Francia).
La chanji en la familiala strukturo en Francia inter la 1960a e la yari 2000a esas tam diversa kam profunda. La naskinti esas en maxim parto di kazi dezirita, pro developado di kontragravidesko* ed abortigo — pluse 200 000 volata interrupto di gravideso facesas omna yaro en Francia. Plu multo paro preferas libera uniono compare mariajo, o civila pakto di solidareso (PACS), kontrato di uniono plu flexebla ke mariajo. Pri divorci, lua nombro esis plumultigita per 3.2 inter frua 1970a e lasta yari.
Pri diversa formi di altrasexualeso*, esas kune aceptata en Francia, mem si lego preiras ofte la mentesi en tolero opozite sexuala minoritati. Mariajo di paro di sama sexuo, tale ke adopto di puero per ta sama pari, esas legala en Francia depos la 18ma di mayo 2013.
Matfield Green, Kansas
Demografio
La mezvalora revenuo per hemanaro en l'urbeto esis $27,500, e la mezvalora revenuo per familio esis $29,375. La mezvalora revenuo por la viri esis $23,750 kontre $14,375 por la mulieri. La revenuo per capita por l'urbeto esis $17,642. Vivis sub la povreso-lineo 19.4% de la habitantaro e 19.0% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 35.7% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 0.0% vivis sub la povreso-lineo.
Francia
Famili, sexualeso ed egaleso di sexui
La stando di mulieri en Franca socio havas multa evolucionita dum 20ma yarcento, gratifikita dum lasta yarcento per multa yuri kontre la diskriminaci ke li subisas, Francia esas en 2009 fore di egaleso inter viri-mulieri). Por ofico en kompleta tempo, mulieri recevas en 2008 salario 19 % min ke to di viri, e la pura salariala diskriminaco esus de 6 til 7 % segun ministerio di ofico. Pri funcioni di decidemeso, mulieri acesas lo poka : li duktas nur 8 % di entraprezaji kun plu 200 employati, e reprezentas nur 18.5 % di deputati elektita en 2007 e 13.1 % di generala konsilisti elektita en 2008. Pri viri, existas anke multa neegalesi. Kompare vivoexpekto di Franci esas 85.7 yari, viri povas expektar vivar dum 78.7 yari.
Eduko
thumb|Organizo di sekundara instrukto en Francia. En Francia, instrukto esas obligata de sis a dek e sis yari, ed publika skolo esas laika e gratuita. Tante la formaco e salario di docantaro, same kam la selekto di programi, resortisas ad stato, la jerado di primara e sekundara edukerii resortisas di teritoriala ensembli.
Sekundara instrukto desvolvesas ipsa en du cikli. L'unesma esas disdonita en kolegio ed finas en nacionala diplomo di kapableso. La duesma esas disdonita en liceo e finas en finala e nacionala exameni : bachelereso (profesionala, teknologiala e generala) e certigo di profesionala kapableso (CAPA en agrokultiva instrukto). Pri l'instrukto supera en Francia, kunexistas l'universitati e la sistemo di granda skoli, ube on eniras ordinare per konkurso en fino di preparanta klasi. Superiora instrukti por certigo di supera teknikisto e preparanta klasi ad granda skoli esas disdonita en licei o privata edukerii. Granda skoli ordinare judikesas ambe kom plu efikiva e plu elitista kam universitati.
Altralatere, proxim 17 % di skolani di primara e sekundara instrukto esas lokizita en privata edukerii, precipua sub kontrado di asociuro kun stato ed ofte konfesionala.
Francia experiencis depos la liberigo granda plularjigo instruktado. En 1936 min kam 3% de la klaso di yaro obtenis bachelereso; ta procento esas pasita ad 30 % en 1985 e 60 % en 1995. Tamen, ta demokratigeso* di instrukto ne supresass la sociala neegalesi : 25 % di pueri di manuala laboristi naskinta inter 1974 e 1978 esas diplomizita di superiora instrukto, kontre 77 % di pueri di kadri. Ta neegalesi esas ankore plu importanta en granda skoli: nur 2,9 % di lernanti admizita en Skoli nacionala di administrado ye 2008 havis parento manuala laboristo.
Segun la programo PISA di komparado di nacionala edukala sistemi, la rezultaji di Franca edukala sistemo esas deceptanta compare ad altra stati membri di OKED, en partikulara depos l'inquesto PISA ye 2003. Malgre la projeti por alfabetigar omna habitanti, l'iliterateso afektas 3.1 milioni personi, equivalanta a 9 % de la habitantaro evante 18 til 65 yari en Francia.
Saneso
La kusto di Franca medikaro esas grandaparte pagata per la sistemo di social askuro. La lando havis 3,22 mediki por 1 000 habitanti en 2008, un ek la maxim alta procenti del mondo. La Franci beneficas egale di un ek la vivoexpekto maxim longa del mondo, mem se la procento di prematura mortemeso (ante 65 evo) esas alta. La medikala spenso yarala per habitanti esis € 4719 en 2008.
Tamen, la saneso dil habitantaro ne esas ecelanta en omna domeno. Malgre la falo di konsumado di vino pos la yari 1960a, Franci restas la duesma konsumanti di alkoholo en westal Europa pos Irlando, e malgre l'intensa kampanii kontre tabako, 29% ek la personi evante 18 til 75 yari fumis omnadie en 2005. Pri interdiktata drogi, la maxim konsumita esas kanabo: segun statistiki de 2005, 39% ek la viri evante 18 til 25 yari konsumis ol.
Pluse, Francia esas un ek la landi di Europa qua konocas la maxim nombro di depresiva perturbesi. Francia esas la maxim importanta konsumero di antidepresivi di Europa, e havas un ek la maxim alta procento di suocidi de Europa.
Informomoyeni
thumb|Asistantari TF1 (obskura blue), France 2 (rede), France 3 (klara blue) e M6 (flave). Lego publikigita en Francia ye la 29ma di julio 1881 institucis e samatempe limitis la libereso di jurnalaro.
Se regionala, semanala e tematala jurnalaro vendas su bone en Francia, nacionala jurnalaro diala di generalista informo difuzesas poka exter la chef-urbo. La kin precipua titri di ta kategorio (Le Figaro, Le Monde, Aujourd’hui en France, Libération e La Croix) kune vendas nur min kam 1 milioni exempleri singladie, dum ke Japonia diala jurnalo Yomiuri Shinbum vendas plu kam 14 milioni.
Per Olof Sundman
Per Olof Sundman (1922 til 1992) esis Suediana skriptisto qua recevis la premio pri Literaturo de Nordala Konsilantaro en 1968.
Francia
Informomoyeni
Depos 1981 kun la legaligo di "libera radii", l'emisili di publika radio jeranta da Radio France esas konkurencata da privata emisili, ofte propraji di granda grupi di medii. Ja lore, inter la quaresma emisili di radio en kumulita audienco en novembro-decembro 2009 (RTL, NRJ, France Inter ed Europe 1), nur la triesma esas publika. Same, depos l'aparo di unesma privata televiziono-kanalo (Canal +) en 1984, multa televizion-stacioni privata inauguresis, difuzita per radioelektro, kablo, satelito o plu recente per terala numerala televiziono (TNT). La tri precipua kanali esas TF1, France 2 e M6, nur France 2 apartenas a la grupo France Télévisions.
Kalorimetrio
Kalorimetrio esas la cienco qua traktas la mezuro di la kalorii.
Woźniki (homonimo)
Woźniki – rurala loki en Polonia
Kalorimetro
Kalorimetro esas fizik-instrumento, uzata por determinar la kaloro specifika di la korpi.
Pierre Wemaëre
Pierre Wemaëre (n. ye la 1ma di oktobro 1913 til la 8ma di januaro 2010) esis Franciana piktisto. Il esas un ek la precipua reprezentanti de tale nomizita "lirika abstraktismo", asociita a la "ne-figuriziva pikturo".
30ma di oktobro
Videz quo ligesas adhike (che utensili). - A pagino di yaro.
Bashar al-Assad
Bashar al-Assad (n. ye 1965) mediko e politikisto esas nuna prezidanto di Siria.
30ma di oktobro
La 30ma di oktobro esas la 303ma dio di la yaro (304ma en bisextila yari) segun Gregoriala kalendario. Restas 62 dii til la fino di la yaro.
Augustin Fresnel
Augustin-Jean Fresnel (1788 til 1827) esis Franca injenioro e fizikisto. Fondinto di la moderna optiko, ilu propozis explikar omna optikala fenomeni per tale nomizita teorio di lum-ondo.
Stanco
Stanco esas quanto fixa de versi di qua la senco esas komplete, dispozita segun ula ordino, e qua, repetate periodoze, formacas la dividuri di poemeto.
Pioneer Village, Kentucky
Pioneer Village esas urbo en la komtio Bullitt, Kentucky, Usa. Segun la demografiala kontado di 2000, ol havis 2,555 habitanti.
Tabureto
Tabureto esas sidilo kun quar o tri pedi, sen brakii nek dors-apogilo.
Wyoming, Iowa
Geografio
right|Loko di Wyoming, Iowa Wyoming jacas a.
Francia
Informomoyeni
Pri aceso a la interreto, esas vere demokratigita nur frua yari 2000a. En decembro 2009, 65% de la Franci evante 11 yari o pluse uzis la interreto.
Wyoming, Iowa
Geografio
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbo havas entote 1.3 km², equivalanta a 0.5 mi², di qui 1.3 km² (0.5 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 626 homi, 277 hemanari, e 173 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 473.9/km² (1,230.4/mi²). Esis 298 domi kun mezvalora denseso di 225.6/km² (585.7/mi²). Segun raso, esis 98.56% Blanki, 0.64% Negri od Afrik-Usani, 0.32% indijeni Amerikana, 0.00% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.00% de altra rasi, e 0.48% de du o plura rasi, e 0.16% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Esis 277 hemanari, di qui 29.2% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 50.5% esis mariajita e habitis kune; en 9.7% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 37.5% esis ne-familii. En 35.4% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 21.7% habitesis da ulu evante 65 yari o pluse qua vivis sole. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.26 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 2.91 personi.
Francia
Sporto
Futbalo esas la maxim populara sporto, kun plua kam 2.3 milion luderi (di qui 97% viri), augmentis sua populareso pos Francia vinkir la Mondala Kupo di Futbalo en 1998 e pose la championkonkurso di Europa en 2000. Teniso (duesma maxim populara sporto segun la quanto di luderi), kavalkado, judoo*, basketbalo, handbalo* e golfo anke praktikesas multe, sen omisar rugbio* e petanko*, precipue sude de la lando. En 2018 la lando ganis duesmafoye la Mondala Kupo di Futbalo.
Wyoming, Iowa
Demografio
La procento di habitanti segun evo esis: 26.4% evante min kam 18 yari, 6.4% de 18 til 24 yari, 26.5% de 25 til 44 yari, 19.3% de 45 til 64 yari, e 21.4% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 39 yari. Por singla 100 mulieri esis 86.3 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 o pluse esis 82.9 viri.
Hamilton, Bermudi
Hamilton esas la chef-urbo di Bermudi depos 1815. Segun statistiki dil yaro 2016, ol havis 854 habitanti. Lua tota surfaco esas 0,7 km².
Wyoming, Iowa
Demografio
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $31,979, e la mezvalora revenuo per familio esis $41,538. La mezvalora revenuo por la viri esis $30,938 kontre $23,611 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $15,787. Vivis sub la povreso-lineo 12.2% de la habitantaro e 10.6% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 18.8% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 9.7% vivis sub la povreso-lineo.
Afganistan
Afganistan od Afgania, oficale Mohamedana Emirio Afganistan esas stato senlitora en central Azia, inter Iran, Pakistan, India, Chinia, Tajikistan, Uzbekistan e Turkmenistan.
Hamilton, Bermudi
Ol esas la centro financala, importanta portuo e la maxim importanta turistala destino de Bermudi. Lua nomo homajas Henry Hamilton, unesma guberniestro dil teritorio, qua fondis ol en 1790.
Afganistan
Bazala fakti pri Afganistan.
Huntsville, Alabama
thumb|left|280px|Huntsville. Huntsville esas la maxim populoza urbo de la stato Alabama, Usa. Segun la demografiala kontado di 2020, ol havis 215,006 habitanti. Lua tota surfaco esas 566,95 km².
Afganistan
Historio
Segun arkeologiala studii, homi ja habitis nuna Afganistan cirkume 50,000 yari ante nun. La regiono habitesis da populi Indo-Ariani, e dum yarcenti esis parto dil imperii Macedoniana, Mauryana (de India), Mughal, ed altri. Macedoni, komandita da Alexandros la Magna okupis la regiono dum la 4ma yarcento aK. Arabi komencis okupar la regiono en 642 ed introduktis Mohamedana religio. En 870 Kabul okupesis dal Arabi.
Francia
Sporto
Cirkume sep milioni Franci praktikas skio omna vintri, maxim ofte exter la klubi sportala. Skermado e ciklismo esas sporti en qui Francia recevis la maxim granda nombro di Olimpiala medalii, rispektive 44 e 41 olimpiala tituli, til 2010.
Afganistan
Historio
200px|thumb|left|[[Habibullah Khan, emiro di Afganistan de 1901 til 1919.]] Pos la morto di Nader Shah en 1747 la moderna stato di Afganistan establisesis. Afgani elektis Ahmad Shah Durrani lia chefo di stato. Judikata kom la fondinto di moderna Afghanistan, Durrani konquestis teritorii de moderna Afganistan, Pakistan, la nuna Irakana provinci Khorasan e Kohistan, ed anke Delhi en India. Ilu vinkis Indiana imperio Maratha.
En oktobro 1782 Durrani mortis pro naturala kauzi. Lua filiulo, Timur Sha sucedis ilu e transferis la chef-urbo dil rejio de Kandahar por Kabul.
Dum la 19ma yarcento Britaniani probis konquestar la regiono. De 1839 til 1842, e de 1870 til 1880 eventis Angla-Afgana militi. En la 6ma di oktobro 1879 Britaniani okupis Kabul, ed en julio 1880 li siejis Kandahar. La lando dividesis en influo-sferi Rusa e di Britaniana.
Ye la 19ma di agosto 1919 Afganistan nedependanteskis de Unionita Rejio, kun rejulo Amanullah Khan kom monarko. La lando restis monarkio til 1973, kande Mohammed Daoud Khan komandis stato-stroko e proklamis la republiko.
De la 24ma di decembro 1979 til 1989 Afganistan okupesis da Sovietiana trupi. Kun la departo di Sovietiani en 1989, laika rejimo di Afganistan gradope perdis povo en la lando, note pos 1992, kande asumis nova guvernerio en Rusia. En 1994 10,000 personi mortis en Kabul kun atako di Mujahedini (Islamana soldati), armizita da NATO. En 1996 Taliban asumis povo en Afganistan e proklamis Islamala Emirio di Afganistan. En 2000 Taliban kontrolis preske 95% de la lando.
Pos l'atenti ye la 11ma di septembro 2001 Usa invadis Afganistan e la rejimo di Talibano finis, ma nova rejimo ne obtenis politika stabileso en tota lando. En decembro 2009 Usana prezidanto Barack Obama anuncis l'augmento di militarala impliko en la lando, e sendis plua 30,000 soldati dum periodo di 6 monati.
Politiko
thumb|320px|Nova edifico dil Parlamento di Afganistan. thumb|320px|left|Prezidantala palaco (Arg). Pos la krulo di Mohamedana Republiko Afganistan, Talibano deklaris la lando Mohamedana Emirio. Nova supra chefo indikesis ye la 7ma di septembro 2021.
Tradicionala guvernal instrumento esas loya jirga (granda asemblo), konsultiva asemblo di le Pashto, qua ordinare organizesas por selektar la chefo di stato di la lando, decidar pri l'adopto di nova konstituco, o por deklarar milito. Loya jirga uzesas kom decido-asemblo de adminime 1747.
Elsa Jacquemot
Elsa Jacquemot (n. ye la 3ma di mayo 2003) esas Franciana tenisistino.
Segun datumi di WTA por 6ma di marto 2023 Elsa Jacquemot es 159ma tenisistino dil mondo.
Afganistan
Politiko
Poka hori pos ke Usana trupi abandonis la lando ye la 30ma di agosto, un ek la membri di Talibano anuncis la formaco di nova guvernerio, e lua chefo, Hibatullah Akhundzada, adoptis la titulo "emiro".
Mioceno
Mioceno esas un ek la quar granda faki di l'ero terciara (olta qua sucedas la strati oligorena, e sur qua jacas la strati pliocena).
Afganistan
Geografio
thumb|250px|Topografiala mapo di Afganistan. thumb|250px|left|Monto Noshaq Jacante inter sudal e central Azia, Afganistan esas montoza lando senlitora. Lua maxim alta monto esas Noshaq, an la montaro Hindu Kush, kun 7,485 metri di altitudo.
La klimato esas kontinentala, kun kolda vintri e varma someri. En la regiono nomizita "koridoro Wakham", inter Tajikistan e Pakistan, en la nord-esto di la lando ed en Nuristan, la temperaturi povas falar til -15°C en januaro. Kontraste, en la basa regiono di Sistan adsud-weste, en Jalalabad adeste, ed en la plana regioni di Turkestan alonge la rivero Amu, la temperaturi povas superirar 35°C en julio.
L'Afganiana teritorio ofte subisas ter-tremi, exemple ye la 31ma di mayo 1998, kande 4.000 personi perisis.
Francia
Sporto
Du importanta sportala eventi yarala esas la teniso-konkurso internaciona di Roland Garros qua eventas en Paris, e la biciklo-konkurso Turo di Francia. En 2016 Francia gastigis la Kupo Europana pri Futbalo Euro 2016.
Afganistan
Demografio
thumb|250px|Demografiala piramido di Afganistan. thumb|280px|left|Populo Pashto, de Afganistan Segun statistiki de The World Factbook por 2022, Afganistan havis 38,346,720 habitanti. Pro la milito e la diplaso di habitanti, ne existas preciza statistiko pri quanto di habitanti segun etnio. La konstituco di 2004 mencionas l'etnii Pashto, Tajika, Hazara, Uzbeka, Turkmena, Baluch, Pachaie, Nuristana, Aymaq, Araba, Kirgiza, Qizilbash, Gujur, e Brahwui. Tamen, existas altra minoritatala etnii.
L'oficala linguo di la lando esas Afgana Persiana (Dari), parolata da 77% de la habitantaro. La idiomo Pashto parolesas da 48%, Uzbeka linguo da 11%. Cirkume 6% parolas l'Angla, 3% parolas Turmena linguo, 3% parolas Urdu, 1% parolas Pachaie, 1% Nuristanana, 1% parolas l'Araba, 1% Baluchi.
Segun la sama statistiki, la maxim praktikata religio en Afganistan esas Mohamedana (99,7% de la habitantaro, de qui Sunni esas 84,7 til 89,7%, e ''Shi'a esas 10% til 15%). Min kam 0,3% praktikis altra religii, segun statistiki de 2009.
La maxim granda urbo, e l'unika kun plu kam 2 milion habitanti, esas Kabul. Altra importanta urbi esas Kandahar, Herat, e Mazar-e-Sharif. Nur 27,6% de la habitantaro esis urbala en 2017.
Kulturo
thumb|250px|Muzikisti en Farah, Afganistan. La lando subisis militi depos la yari 1980a, e dum la Talibanana rejimo la muziko subisis represo, do l'enrejistro di muziki de ta epoko esas poka. La rejimo Talibanana proskriptis muzikal instrumenti e publika spektakli. Multa muzikisti duris plear en urbi de vicina landi. Pakistanana urbi Peshawar, Karachi ed Islamabad divenis importanta centri por distributo di Afganistanana muziko. Kande la rejimo dil Talibani finis, Kabul, Herat e Mazar-i-Sharif itere divenis centri por muzikala distributo. Kansoni en la lingui Pashto e Dari esas multe populara, ma anke la kansoni de la filmi di Bollywood.
Kelka notora poeti en Afganiana kulturo esas Rumi, Khushal Khan Khattak, Rahman Baba, Massoud Nawabi, Nazo Tokhi, Ahmad Shaho Durrani, Al-Afghani, e Ghulam Muhammad Tarzi.
Kelka populara sporti en la lando esas kriketo, futbalo, basketbalo, buzkashi ed altri.
Francia
Partopreno en sindikati ed en politikala partisi
thumb|Manifesto kontre CPE en Paris en 2006. Malgre ke la quanto di personi qui votas en elekti diminutabas, altralatere la quanto di personi qui partoprenas en protesti kreskabas. En 2008, 42% ek la habitanti partoprenis adminime unfoye en protesti, kontre 25% en 1981. Kompare ad altra developata landi, Francia esas ofte vidita kom lando ube demonstri e striki esas frequa.
En Francia, poka personi partoprenas en politikala partisi, e nur 8% ek la laboristi asociis su ad ula sindikato.
Kulturo
Franca kulturo, nome lua edukala sistemo, militaral organizado, la linguo Franca, lua artala movadi pri pikto, literaturo, arkitekturo, edc, exercis e duras exercar granda influo en la mondo. Lua cinemo anke esas remarkinda de multa yari: la fratuli Lumière inventis la cinematografilo.
En 2008 Francia modifikis lua konstituco por agnoskar regionala lingui, exemple Okcitaniana, Baska, Bretona e Alzaciana.
Arkitekturala patrimonio
thumb|250px|Galerio di speguli di kastelo Versailles, maestroverko di baroka arkitekturo dil 17ma yarcento. Francia posedas richa patrimonio arkitekturala, testo di lua longa historio e la renkontro di diversa civilizuri.
Konstrukturi judikata kom Patrimonii de la Homaro
Ek la 753 kulturala loki judikata kom mondala patrimonii segun l'UNESCO ye la 27ma di januaro 2012, 34 jacas en Francia, qua rangizesas 3ma en la mondo segun la quanto di mondala patrimonii. L'arkitekturala patrimonio Franca inkluzas edifici religiala (exemple l'abadeyo di Fontenay), civila (exemple la kasteli dil Loire-valo), industriala (rejala salino di Arc-et-Senans), militala (l'urbi fortifikita di Vauban) ed urbala (exemple la placo Stanislas en Nancy, o la centrala quartero di Strasburg). Ol inkluzas exempleri pri l'arkitekturo di omna epoki, de l'arkitekturo Romana (exemple, la ponto di Gard) til la moderna arkitekturo pos la Duesma mondomilito (la centro dil urbo Le Havre), inkluzite maestroverki Romana (l'abadeyo di Saint-Savin-sur-Gartempe), Gotika (katedralo di Chartres) e klasika (kanalo di Midi).
Konstrukturi di historiala interesto
Pos 1840 la stato Franca povas klasifikar kom historiala patrimonio la konstrukturi di interesto historiala, arkitekturala, patrimoniala o kulturala, ed anke kelka moblala havaji (kloshi). To grantas legala protektado, e helpo por restaurar e mantenar la kozi protektata. Ye la 31ma di decembro 2008, existis en Francia 43,180 historiala konstrukturi enrejistrata o klasifikata. Diversa arkitekti de diversa epoki, exemple Pierre de Montreuil dum Mezepoko; Lescot Delorme ed Androuet du Cerceau dum Renesanco; Mansart, Le Vau, Hardouin-Mansart, Gabriel e Claude-Nicolas Ledoux dum klasika e neoklasika epoki; Viollet-le-Duc, Garnier e Gustave Eiffel dum la 19ma yarcento; e Le Corbusier e Perret dum la moderna epoko, kreis edifici qui formacas la nuna patrimonio arkitekturala Franca.
Pioneer Village, Kentucky
Geografio
right|Loko di Pioneer Village, Kentucky Pioneer Village jacas a.
Francia
Artala patrimonio e kultural eventaji
Malgre ke artala produkturi en Francia atestesas de la prehistorio, on ne povas parolar pri "Franca arto" ante la komenco di la duesma yarmilo, epoko en qua la stato e la naciono komencis formacesar. Pos ta epoko, la bel arti Franca divenis maxim-multa-kaze simila a la resto di westal Europa, exemple la Romanika artajo dum la 11ma e 12ma yarcenti e la Gotika artajo dum la 12ma e 13ma yarcenti; la celebro di la povo di Franca monarkio, di "privilejizita spaco" (A. Chastel) e reprezento di sakrajo divenis la precipua temi dil arto, precipue kande komendita da povoza autoritati politikala o religiala.
La Renesanco, la Klasikismo di la 17ma yarcento, e la Neoklasikismo di la 18ma yarcento expresis la sercho di ordeno e pompo, sub influi del antiqua arto Italiana. Dum la moderna epoko aparis individuala figuri di artisti, exemple piktisti Fouquet, Poussin, La Tour, Watteau, Boucher, Chardin, Fragonard, Greuze, David, Gros ed Ingres, e skultisti Goujon, Girardon, Coysevox, Puget e Houdon. Francia influis la precipua artala movadi de la 19ma e 20ma yarcento: Romantikismo (Delacroix e Géricault), realismo (Courbet), impresionismo (Monet, Renoir, Manet, Degas) e neo-impresionismo (Seurat, Van Gogh, Paul Cézanne, Gauguin), fauvismo (Matisse, Derain, Vlaminck), kubismo (Braque, Picasso, Léger) od ankore surrealismo (Duchamp) inkluzas Franc artisti inter lua precipua reprezentanti. Auguste Rodin, en sua latero, revolucionas skultado dum la fino dil 19ma yarcento.
Pioneer Village, Kentucky
Geografio
Segun l'Usana Kontado Ministerio, l'urbo havas entote 3.0 km², equivalanta a 1.2 mi², di qui 3.0 km² (1.2 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo.
Francia
Artala patrimonio e kultural eventaji
Diferanta de altra landi qui havas poka skriptisti famoza, Franca literaturo havas multa importanta nomi qui apartenis a diferanta movadi o skribis segun diferanta stili. Exemple, on povas citar dum Mezepoko la poeti Chrétien de Troyes e Villon; dum la 16ma yarcento (Renesanco) la skriptisto Rabelais, l'esayisto Michel de Montaigne e la poeti Du Bellay e Ronsard. Dum la 17ma yarcento, dramatisti Corneille, Racine e Molière, poeto Boileau, fablisto La Fontaine e neklasifikala Pascal fervoras mantenar ordeno per raciono; dum 18ma yarcento autori di Voltaire, Diderot e Rousseau, romanisti Prévost, Laclos e Sade e dramatisti Marivaux e Beaumarchais flogis la socio di lua epoko dum ke trakteskanta temi til lo interdiktita. Dum la 19ma yarcento, romano experiencas sumito kun Stendhal, Balzac, Hugo, Dumas, Flaubert e Zola, ma l'altri generi ne falias, kam montras memorialisto* Chateaubriand e poeti Lamartine, Musset, Baudelaire, Vigny, Rimbaud e Mallarmé. Dum 20ma yarcento, la manko di anteeso facas plu desfacila la percepto di majora figuri ; on povas tamen citar poeti Apollinaire, Éluard, Aragon, René Char e Prévert, la romanisti Proust, André Gide, Céline, Jean-Paul Sartre, Camus e Sarraute, e dramatisti Giraudoux, Jean Cocteau, Beckett ed Ionesco.
Pioneer Village, Kentucky
Demografio
Segun la demografiala kontado di 2000, esis 2,555 homi, 880 hemanari, e 746 familii qui rezidis en la urbo. La denseso di habitantaro esis 843.2/km² (2,186.7/mi²). Esis 900 domi kun mezvalora denseso di 297.0/km² (770.3/mi²). Segun raso, esis 98.08% Blanki, 0.27% Negri od Afrik-Usani, 0.04% indijeni Amerikana, 0.74% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.31% de altra rasi, e 0.55% de du o plura rasi, e 0.59% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso.
Francia
Artala patrimonio e kultural eventaji
Dividita dum Mezepoko inter la religiala arto qua inspiris la Gregoriala kanto, e la profana kanto di trubaduri e voyajanti, Franca muziko atingis notoreso pos l'epoko klasika, pro la verki di kompozisti exemple Lully e Charpentier dum a 17ma yarcento, Rameau dum la 18ma yarcento, Hector Berlioz, Gounod e Bizet Dum la 19ma yarcento, o Débussy dum 20ma yarcento — multa di ta artisti kompozas operi. Depos frua 20ma yarcento, la muziko nominita "populala" rapide expansis, mixanta jenri propra a Francia (kansono) kun importita generi (rock e rap note), e posibliganta a exterrangi kam Claude François, Johnny Hallyday, Sheila, Michel Sardou o Jean-Jacques Goldman vendar deko di milioni di diski.
Pioneer Village, Kentucky
Demografio
Esis 880 hemanari, di qui 45.1% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 73.0% esis mariajita e habitis kune; en 8.8% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 15.2% esis ne-familii. En 11.8% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 3.6% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso per hemanaro esis 2.90 personi e la mezvalora grandeso per familio esis 3.15 personi.
306
La yaro 306 (CCCVI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 306ma yaro dil unesma yarmilo, la 6ma yaro di la 4ma yarcento, e la 7ma yaro di la yari 300a. La nomo 306 uzesas por ca yaro de la Mezepoko, kande Anno Domini divenis la precipua formo uzata en Europa por nomar yari.
Pioneer Village, Kentucky
Demografio
La procento di habitanti segun evo esis: 29.5% evante min kam 18 yari, 6.9% de 18 til 24 yari, 36.1% de 25 til 44 yari, 22.3% de 45 til 64 yari, e 5.3% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 34 yari. Por singla 100 mulieri esis 93.6 viri. Por singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 95.0 viri.
Francia
Artala patrimonio e kultural eventaji
Cinemo, inventita en 1895 en Lyon dal fratuli Lumière, esas importanta kultural agado en Francia malgre la konkurenco di Hollywood: en 2005 Francia esis la sisesma mondala produktero ed l'unesma Europana produktero di longa filmi. Franca cinemo, nome komedii e "filmi di autori" lansata pos la yari 1980a, e precipue dum la yari 2000a produktis kelka filmi qui obtenis suceso mondala, exemple Le Fabuleux destin d'Amélie Poulain o La Marche de l'empereur. L'Internaciona Festivalo pri Cinemo qua eventas omnayare en Cannes, esas la kulturala eventajo la maxim mediatigata en mondo.
Pioneer Village, Kentucky
Demografio
La mezvalora revenuo per hemanaro en la urbo esis $55,568, e la mezvalora revenuo per familio esis $56,276. La mezvalora revenuo por la viri esis $36,370 kontre $25,699 por la mulieri. La revenuo per capita por la urbo esis $20,336. Vivis sub la povreso-lineo 1.7% de la habitantaro e 0.8% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 3.2% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 4.6% vivis sub la povreso-lineo.
Francia
Literaturo
La literaturo di Francia komencis dum Mezepoko, ed esas notinda la poezio di trubaduri en Ocitaniana linguo. Dum la 16ma yarcento, importanta skriptisto esis François Rabelais. Dum la 17ma yarcento aparis tri importanta teatrala skriptisti: Molière, Pierre Corneille e Jean Racine. Blaise Pascal e René Descartes, qui profunde influis la Franca aristokrataro, esis importanta filozofi Franca.
Literaturo e poezio en Franca linguo kreskis dum la 18ma e 19ma yarcenti e komencis influar la mondala kulturo, exemple la verki di Voltaire, Denis Diderot e Jean-Jacques Rousseau. Pri puerala literaturo, esas remarkinda la verki da Charles Perrault. Dum la 19ma yarcento aparis importanta skriptisti, exemple Alexandre Dumas, patro, Alexandre Dumas, filio, Jules Verne, Émile Zola, Guy de Maupassant, Honoré de Balzac, Théophile Gautier, Charles Baudelaire e Stendhal, ed anke la poeti Paul Verlaine e Stéphane Mallarmé. Dum la 20ma yarcento aparis importanta nomi, exemple Marcel Proust, Louis-Ferdinand Céline, Albert Camus, Frédéric Mistral e Jean-Paul Sartre. Antoine de Saint-Exupéry skribis La Princeto por pueri.
Ciencala tradiciono
Depos Mezepoko, Francia divenis importanta centro por konoci e deskovri. Poke pos lua fondo en 1200, l'universitato di Paris divenis un ek la maxim importanta universitati dil Ocidento. Til la 1ma di septembro 2010, 56 Franci ganabis Nobel-premio, e dek ed un obtenabis la medalio Fields.
Dum la 17ma yarcento, René Descartes definis metodo por aquirado di ciencala konoco, kontre ke Blaise Pascal divenis famoza por sua verko pri kalkulo di probablesi e la mekaniko di fluidi. Dum la 18ma yarcento, verki dal biologiisto Buffon e dal kemiisto Antoine Lavoisier - ca lasta deskovrinto di la rolo di oxo en kombusto -, e l'edito dil Enciklopedio da Diderot e d'Alembert expansis ciencala konoco. Dum la 19ma yarcento, Augustin Fresnel developis la moderna optiko. Nicolas Léonard Sadi Carnot studiis termodinamiko, e Louis Pasteur esis pioniro pri mikrobiologio. Dum la 20ma yarcento, on povas mencionar matematikisto e fizikisto Henri Poincaré, fizikisti Henri Becquerel, la gespozi Pierre e Marie Curie (qui divenis famoza por lia verki pri radioaktiveso), fizikisto Paul Langevin ed anke virologiisto Luc Montagnier, kundeskovrinto dil viruso dil AIDS.
Gastronomio
Franca gastronomio esas famoza pro lua bona agrokultivala produkturi, nome vini (champagne, vini de la regioni Bordeaux o Burgundia, e.c) e fromaji (roquefort, camembert edc.), e pro la nomizita "supera gastronomio" praktikata pos la 18ma yarcento. Tamen, Franca manjajo esas multe diversigata, ed konsistas precipue ek regionala specalaji qui konquestis tota lando, exemple Alzaciana surkruto, Lotringiana quiche, porkohachajo de Le Mans, Burgundiana bovi, grasa hepato périgourdin, cassoulet de Lengadocia, tapenade de Provenco, keneli de Lyon. Ultre to, existas "gastronomiala frontieri" qui "separas" la nordo (qua uzas butro e shaloto por koquar) e la sudo (qua preferas oliv-oleo ed alio) di la lando, ed inter regioni qui uzas nutrivi obtenita de la tero (exemple Périgord) ed altra qui uzas nutrivi obtenita de la maro, exemple Provenco. Tamen, nun ica frontieri tendencas desaparar, pro la simileso di vivomanieri en tota mondo.
La "Gastronomio di Francia" enskribesis ye la 16ma di novembro 2010 en la listo di la kulturala nemateriala patrimonio dil homaro, segun l'UNESCO.
John Aloysius Costello
John Aloysius Costello (20ma di junio 1891 en Dublin til la 5ma di januaro 1976 mem urbo), advokato e politikisto, esis dufoye chefministro di Republiko Irlando: de 1948 til 1951 e de 1954 til 1957.
Biografio
Naskinta en Dublin, ilu laboris kom advokato de 1914 til 1922. En 1922 ilu komencis partoprenar la politiko dil Libera Stato Irlando.
Interfero
right|frame| Interfero esas superpozo di du o plu ondi rezultinta en nova ondo formo. Maxima ofte, la termo esas pri ondi korelatita, sive perke venas de sama origino o mem (o preske lore pulsado) frequenco.
León Cortés Castro
León Cortés Castro (n. ye la 8ma di decembro 1882 til la 3ma di marto 1946) esis prezidanto di Kosta Rika de 1936 til 1940. Segun kelka Juda historiisti, lu havis simpatii pri fashismo.
Ciudad Real
Ciudad Real esas urbo en la regiono Kastilia-La Mancha, Hispania. Segun statistiki de 2016, ol havis 74,054 habitanti. Lua surfaco esas 259,9 km².
Chloé Paquet
Chloé Paquet (n. ye la 1ma di julio 1994) esas Franciana tenisistino.
Miologio
Miologio esas l'anatomio di muskuli.
Cesare Borgia
Ilu esis filio dil papo Alexander la 6ma e Vannozza dei Cattani, olda fratulo di Lucrezia Borgia.
Kalzo
Kalzo esas texuro ek lano, kotono, silko, nilono, fitigita a la pedo ed a la gambo por kovrar lu.
Kalsono
150px|eta|dekstra|Muliero weranta blanka kalsoneto Kalsono esas suba vesto, quaza bracho, ek telo, flanelo, kotono, silko e.c. Por mulieri e yunini ica vesto anke nomesas kalsoneto.
August Strindberg
Johan August Strindberg (1849 til 1912) esis Sueda skriptisto e dramatisto. Il esis autoro di plua kam 60 texti por teatro.
Ilua unesma dramato Mäster Olof, skribita en 1872, esis unesmafoye pleata, pos plura refuzi, en 1881 kande il evis 32 yari. Multa dramati sequis. Notinda esas Fröken Julie, unesmafoye vidata en 1889. Ol esis dramato de la movado naturalismo, en qua iluziono di realeso esas montrata per teatrala strategii; la movado florifis precipue en Francia ye ta tempo.
Germaniana linguo
Germaniana esas Germana linguo parolata precipue en Germania, Austria, Suisia e Liechtenstein.
Rojków (homonimo)
Rojków – rurala loki en Polonia
Rojków (Łódź)
Rojków esas vilajo en provinco Łódź, distrikto Zduńska Wola, komono Zapolice, Polonia. Segun statistiki dil yaro 2011, ol havis 105 habitanti (47,6% esis mulieri). Ol distas cirkume 50 kilometri sud-weste de Łódź e 165 kilometri sud-weste de Warszawa.
Seoul
thumb|250px|left|Namdaemun. Seoul o Seul (Koreane 서울 (Sŏul)), esas la chef-urbo di Sud-Korea. Segun statistiki de 2018, ol havis 9,838,892 habitanti. Lua tota surfaco esas 605,21 km². Kune la cirkondanta metropolo Incheon e la provinco Gyeonggi, ol formacas granda metropolala regiono ube rezidas preske la duimo dil habitantaro de la lando.
Jacanta an la nord-westa parto di la lando apud la fluvio Han, la maxim longa fluvio en Sud-Korea, ol distas poke sude de la Zono Desmilitarigata de Korea. L'urbo esas la centro politikala, kulturala, sociala ed ekonomiala di la lando. Ol esas la centro dil aferi financala ed aferi plurnaciona. Nun, l'urbo esas la signo videbla di tale nomizita "Miraklo dil Fluvio Han", del ekonomio di Sud-Korea.
Lua nomo devenas del Koreana vorto sieur signifikante 'chef-urbo'. Ol divenis chef-urbo di Sud-Korea ye la 15ma di agosto 1948.
En 1988 eventis Olimpiala Ludi en l'urbo.
Historio
thumb|320px|left|Kolonieto Amsa-dong en la nuna Seoul. On kredas ke l'unesma homi arivis a la regiono dil fluvio Han dum Paleolitiko. Tamen, la maxim antiqua kolonieti trovita ibe evas de 4.000 yari ante nun.
Seoul mencionesis unesmafoye en 18 aK kom Wiryeseong, chef-urbo dil rejio Baekje. Existas restaji di diversa muri de ta epoko. Dum l'epoko di la Tri Rejii di Korea, la kontrolo di regiono transferesis unesme de Baekje a Goguryeo, e pose de Goguryeo a Silla. Dum la 11ma yarcento konstruktesis somerala palaco en Seoul, e l'urbo komencis kreskar. Kande la dinastio Joseon asumis la povo dum la 14ma yarcento, la chef-urbo di lora rejio Goryeo o Koryo transferesis a Seoul.
Seoul duris esar chef-urbo di Koryo til 1897, kande la nomo dil rejio chanjesis a Koreana imperio. Komence, l'urbo cirkondesis da granda cirklatra stona murego kun pordi, por protektar ol de ataki da animali, kriministi ed invaderi. Dum l'epoko di la dinastio Joseon, la pordi apertesis e klozesis omnadie til la fino dil 19ma yarcento, kande li apertesis definitive por stranjera komercisti. Gradope komencis la modernigo dil urbo, exemple ol esis l'unesma urbo en estal Azia qua uzis elektro, komence nur en la rejala palaco, e pos dek yari en lua stradi. Segun Usano qua vizitis Seoul en 1904, la stradi dil urbo esis "splendida, spacoza, neta, admirebla e bone drenata. Streta stradi drenesis, pluvokanali kovresis, avenui ampligesis. Seoul sendube divenos la maxim interesanta e neta urbo del Esto."
thumb|left|320px|Seoul en 1929. En 1910, pos l'anexo di Korea, Japoniani rinomizis ol "Gyeongseong" (Koreane: "Kyongsong", Japoniane: "Keijo"). Japoniana teknologio importacesis, la murego dil urbo removesis, e kelka pordi demolisesis. Stradi pavizesis ed edifici en stilo Ocidentala konstruktesis. En 1945, pos finir la duesma mondomilito, l'urbo liberigesis dal Usani e rinomizesis "Seoul", e divenis chef-urbo di Korea. Ol enkorpigis Ui-dong norde, e Guro-dong e Daerim-dong sude, e divenis specala urbo en 1949.
Pos la milito, l'urbo rapide rikonstruktesis e modernigesis. L'ekonomio dil urbo kreskis rapide dum l'industriizo di la yari 1960a e 1970a, e la vivo-stando di lua habitantaro plubonigis multe. En 1963, l'areo di Seoul expansesis per enkorpigo di vicina vilaji, exemple Bucheon, Siheung, Gwangju, Yangju, e Gimpo. Tamen, multa arei restis rurala til ke distrikto Gangnam-gu komencis kreskar rapide, dum la fino di la yari 1970a.