cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Portugal
Idi maika-15 ken maika-16 a sigsiglo, a nagbanagan ti pionero ti Tawen ti Panakaduktal, ti Portugal lumaud pinadakkelna ti impluensiana ken nangbangon ti sangalubongan nga imperio tapno mairam kadgiti tagikuana idiay Aprika, Asia, Oceania, ken ti Abagatan nga Amerika, nga isu ti nagbalin a kangrunaani ti lubong ti ekonomia, politika ken sangalubongan a bileg ti militar. Ti Portuges nga Imperio ket isu idi ti immuna a sangalubongan nga imperio ti pakasaritaan, ken isu pay ti kapautan kadagiti kolonia ti Eurpeano nga imperio, a gangani a nagpaut iti 600 a tawtawen, manipud iti pannakatiliw iti Ceuta idi 1415, aginggana ti pannakaited ti kinaturay ti Daya a Timor idi 2002. Nupay kasta, ti internasional a kasaadan ti pagilian ket kaaduan a naipabassit idi las-ud ti maika-19 a siglo, a naipangpangruna idi kaplasan ti Panagwaywayas iti Brasil, ti kadakkelan a kolonia ti pakasaritaanna.
Ti Portugal ket maysa a naparang-ay a pagilian nga addaan iti nangato a Pagsurotan ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaon, ti maika-19 a kangatuan ti kasayaat ti biag iti lubong manipud idi 2005, ken ti napigsa a sistema ti panagaywan ti salun-at. Ti Portugal ket maysa kadagiti kaaduan a naiglobalisado iti lubong ken kakappian a pagpagilian: kemeng ti Kappon ti Europaken ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, ken nagbangon a kameng ti Latin a Kappon, ti Organisasion dagiti Ibero-Amerikano nga Estado, OECD, NATO, Dagiti Komunidad ti Pagsasao a Portuges a Pagilian, ti Eurosonea ken ti Schengen a Tulagan.
Nasapa a pakasaritaan
Ti kangrunaan kadagitoy a tribu ket dagiti Calaicia ti Akin-amianan a Portugal, dagiti Lusitanio ti sentral a Portugal, dagiti Keltiko ti Alentejo, ken dagiti Konio ti Algarve. Kadagiti basbassit a tribu wenno dagiti sub-dibision ket dagiti Brakaro, Koelerno, Ekueso, Grobio, Interamisi, Leuno, Luankoi, Limiko, Narbaso, Nemetano, Pesure, Kuakuerno, Seurbo, Tamagani, Taporo, Turdulo, Taga-ugma a Turdulo, Turdulo Oppidano, Turodo, ken Soela.
Heograpia
Dagiti purpuro ti Madeira ken ti Azores ket naiwarwarisda iti uneg ti Taaw Atlantiko: ti Azores ket mangsaksakaw ti Pantok ti Tengnga nga Atlantiko idiay tallo a pagsasabtan ti tektoniko, ken ti Madeira iti igid ti kabambantayan a naporma babaen ti heolohia ti adda iti plata a hotspot. iti heolohiko, dagitoy nga isla ket naporma idi babaen dagiti bulkaniko ken seismiko a paspasamak, urayno ti naudi a naindagaan a panagbettak ti bulkan ket napasamak idi 1957–58 (Capelinhos) ken esporadiko met a mapasamak dagiti nakapsut a gingined.
Ti Eksklusibo a Sona ti Ekonomia ti Portugal, ti sona ti baybay a ti Portugal ket addaan kadagiti espesial a karbengan kadagiti eksplorasion ken panagusar kadagiti rekurso ti baybay, ket addaan kadagiti 1,727,408 km2. Daytoy ti maikatlo a kadakkelan a Eksklusibo a Sona ti Ekonomia ti Kappon ti Europa ken ti maika-11 a kadakkelan iti lubong.
Klima
Ti Portugal ket naipalawag a kas klima ti Mediteraneo (Csa iti abagatan, uneg, ken rehion ti Douro; Csb iti amianan, Sentral Portugal ken ti aplaya ti Alentejo; ken ti pay namaga bassit a klima wenno klima ti estepa (BSk kadagiti dadduma apaset ti distrito ti Beja) segun ti Pannakaidasig ti Klima ti Köppen-Geiger), ken maysa kadagiti kabaraan a pagilian idiay Europa: ti tinawen a natimbeng a temperatura idiay nangrun a adaga ti Portugal ket agdumaduma manipud iti iti kabambantayan nga interior ti amianan aginggana ti  iti abagatan ken idiay labneng ti karayan ti Guadiana. Ti Algarve, a naisina manipud iti rehion ti Alentejo babaen ti banbantay ket makaabot aginggana ti idiay Alto de Fóia, ken addaan iti klima a kapada dagiti lugar ti akin-abagatan nga aplaya ti Espania wenno Abagatan a laud nga Australia.
Pagsasao a Bru
Nagnagan
Adda dagiti nadumaduma a lokal a nagnagan para iti Bru (Sidwell 2005:11).
Dagiti dialekto
Ti Tailandia ket addaan kadagiti sumaganad a dialekto ti Akinlaud a Bru (Choo, et al. 2012).
Portugal
Klima
Ti isla ti Porto Santo idiay Madeira ket addaan iti namaga bassit a klima ti estepa (BSh). Ti Is-isla Savage, a paset it rehional a teritorio ti Madeira ket addaan iti naisangayan gapu ta naidasig a kadagiti klima ti Desierto (BWh) nga addaan iti tinawen a natimbeng a panagtudtudo iti agarup a. Ti temperatura ti rabaw ti baybay kadagiti purpuro ket agdumaduma manipud iti iti panaglalam-ek aginggana ti  iti kalgaw ken sagpaminsan a makaabot iti.
Papa Lucio III
Ni Papa Lucio III (ca. 1100 – 25 Nobiembre1185), naipasngay a kas ni Ubaldo, ket isu ti Papa manipud idi 1 Septiembre 1181 aginggana idi pimmusay.
Hypocalymma asperum
Mabirukan daytoy iti igid ti aplaya kadagiti rehion ti Great Southern ken Goldfields-Esperance iti Akinlaud nga Australia nga idiay ket agtubo kadagiti nadarat aginggana iti nadarat nasekka a daga.
Donsol
Dagiti baranggay
• San Antonio
Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas
Dagiti lehislatibo a distrito kadagiti probinsia
• Aklan (1)
• Albay (3)
Donsol
Dagiti baranggay
• Tongdol
Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas
Dagiti lehislatibo a distrito kadagiti probinsia
• Cagayan (3)
Albert William Herre
Isu ket graduado iti Unibersidad ti Stanford, nga idiay ket nakaawat iti grado iti bachelor of science iti botanika idi 1903. Nakaawat pay ni Herre iti master's degree ken Ph.D. manipud iti Stanford, isuda a dua ket iti iktiolohia.
Obra idiay Filipinas
Mabalin idi a ni Albert W. Herre ti kaaduan nga ammo para iti taksonomiko nga obrana iti Filipinas, nga isu idi ket ti Chief of Fisheries iti Bureau of Science iti Manila manipud idi 1919 aginggana idi 1928. Bayat nga adda iti Bureau of Science iti Insular a Gobierno ti Is-isla ti Filipinas (nga inadministro babaen ti Estados Unidos iti dayta a panawen), ni Herre idi ti akinrebbeng para iti panagduktal ken panangipalawag kadagiti adu a baro a sebbangan ti ikan.
Gubat, Sorsogon
Dagiti baranggay
Ti Gubat ket politikal a nabingbingay iti 42 a barbaranggay.
• Beriran
Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas
Dagiti lehislatibo a distrito kadagiti probinsia
• Davao Oriental (2)
Gubat, Sorsogon
Dagiti baranggay
• Manook (Poblacion)
• Ogao
• Paco
Taipei
Ti Taipei (literal a kas "Amianan ti Tai(wan)"), opisial nga ammo a kas Siudad ti Taipei, ket ti kapitolio a siudad ken ti espesial a munisipalidad ti Taiwan. Mabirukan daytoy iti akin-amianan nga ungto ti Taiwan, ti Siudad ti Taipei ket maysa nga enclave ti munisipalidad ti Siudad ti Baro a Taipei. Daytoy ket agarup a iti abagatan a laud ti akin-amian a a puerto a siudad ti Keelung. Ti siudad ket kaaduan a mabirukan iti Labneng Taipei, ti maysa nga antigo a sirok ti danaw a nabeddengan babaen dagiti dua nga akikid a ginget dagiti karayan Keelung ken Xindian, nga agsilpo dagitoy tapno mangporma ti Karayan Tamsui iti igid ti akinlaud a pagbeddengan ti siudad.
Gubat, Sorsogon
Dagiti baranggay
• Payawin
• Tagaytay
Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas
Dagiti lehislatibo a distrito kadagiti probinsia
• Marinduque (1)
• Misamis Oriental (2)
• Nueva Ecija (4)
• Occidental Mindoro (1)
• Sultan Kudarat (2)
Hypocalymma
• # Hypocalymma tetrapterum Turcz.
Romblon
Dagiti ili
• Calatrava
• Romblon
• San Fernando
Uzbekistan
Ti Uzbekistan ket naitipon ti Ruso nga Imperio idi maika-19 a siglo, ken idi 1924 nagbalin a kontitueto arepublika iti Kappon ti Sobiet, a naamammoan a kas ti Sosialista a Republika ti Sobiet nga Uzbek (Uzbek SSR). Daytoy ket nawayaan idi 31 Agosto 1991 (opisial, kalpasan ti simmaruno nga aldaw).
Ti ekonomia ti Uzbekistan ket kangrunaan nga agtaltalek ti panagpataud kadagiti merkansia, a mairaman ti kapas, balitok, uranio, ken masna nga alingasaw. Nupay ti nairangarang a gagara iti panaglasat iti maysa a paglakuan nga ekonomia, ti Uzbekistan ket agtultuloy nga agtagtaginayon tinainget a panagtengtengngel ti ekonomia, a kadawyan daytoy a manipaadayo kadagiti gangganaet nga agpupuon. Ti annuroten iti agin-inut, nainget a panagtengngel ti panaglasat iti paglakuan nga ekonomia nupay kasta ket napakataud kadagiti kaimbagan anagbanagan iti porma a pannakapasayaat ti ekonomia kalpasan ti 1995. Dagiti domestiko nga annuroten ti Uzbekistan kadagiti karbengan ti tao ken dagiti panagwaywaya ti tungngal maysa atao ket dinildillaw bababen dagiti daaduma a sangalubongan nga organisasion.
thumb|600px|center|Xiva
Batangas
Dagiti ili
• Alitagtag
• Bauan
• Calaca
Zambia
Aglaon ti Zambia kadagiti adu a masna a rekurso, a mairaman dagiti mineral, naatap a biag, bakbakir, nasadiwa a danum ken maarab a daga. Idi 2010, ninaganan ti Banko ti Lubong ti Zambia a kas maysa kadagiti kapardasan a nareporma nga ekonomia ti pagilian iti lubong. Naikuartel ti Common Market for Eastern and Southern Africa (COMESA) idiay Lusaka.
Nagan
Ammo idi ti teritorio ti Zambia a kas Akin-amianan a Rhodesia manipud idi 1911 aginggana idi 1964. Nanaganan manen daytoy a kas Zambia idi Oktubre 1964 kalpasan ti wayawaya manipud iti turay ti Britaniko. Ti nagan a Zambia ket naala manipud iti Karayan Zambezi (mabalin a kayat a sawen ti Zambezi ken "nalatak a karayan").
Hypocalymma gardneri
Ti Hypocalymma gardneri ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae nga endemiko iti Akinlaud nga Australia.
Pagsasao a Kuy
Nagnagan
Dagiti nadumaduma apannakailetra ken dagiti karuay ket mairaman dagiti sumaganad (Sidwell 2005:11).
Minalin
Dagiti baranggay
• Maniango
• San Nicolas (Poblacion)
• San Pedro
• Santa Catalina
• Saplad
Mexico, Pampanga
Dagiti baranggay
• Buenavista
Juban
Dagiti baranggay
• Anog
Mexico, Pampanga
Dagiti baranggay
• Cawayan
Irosin
Dagiti baranggay
• Casini
• Cogon
• Gulang-Gulang
Juban
Dagiti baranggay
• Buraburan
Irosin
Dagiti baranggay
• Macawayan
Hypocalymma hirsutum
Mabirukan daytoy iti igid ti laud nga aplaya ken kadagiti tanap ti darat kadagiti rehion ti Mid West ken Wheatbelt iti Akinlaud nga Australia nga idiay ket agtubo kadagiti nadarat a lateritiko a daga.
Kappon ti Aprika
Ti Kappon ti Aprika ket maysa a kappon a buklen dagiti 55 nga estado ti Aprika. Ti laeng amin nga Aprikano nga estado a saan nga adda iti AU ket ti Morocco. Ti AU ket nabangon idi 26 Mayo 2001 idiay Addis Ababa ken nairugi idi 9 Hulio 2002 idiay Abagatan nga Aprika. tapno mangsukat ti Organisasion iti Aprikano a Panagkaykaysa (OAU). Dagiti kangrunaan apanagikeddeng t AU ket inar-aramid babaen ti Asemblia ti Kappon ti Aprika, ti mamindua iti tawen a panagsasango dagiti daulo iti estado ken gobierno dagiti kamengna nga estado. Ti sekretariat ti AU, ti Komision ti Kappon ti Aprika, ket naikuartel idiay Addis Ababa, Etiopia.
SNAC
Ti Social Networks and Archival Context (SNAC) ket ti maysa nga online a proyekto para iti panagduktal, panagbiruk, ken panagusar kadagiti naiwarwaras a historikal a rehistro a maipanggep iti tattao, dagiti pamilia, ken dagiti gunglo.
Pakasaritaan
Nabangon ti SNAC idi 2010, iti pundo manipud iti National Endowment for the Humanities (NEH) babaen ti National Archives and Records Administration (NARA), California Digital Library (CDL), Institute for Advanced Technology in the Humanities (IATH) iti Unibersidad ti Virginia ken ti Unibersidad ti California, Eskuela ti Pakaammo ti Berkeley. Pinunduan ti Andrew W. Mellon Foundation ti maikadua a paset ti proyekto manipud idi 2012 aginggana idi 2014.
Mexico, Pampanga
Dagiti baranggay
• San Jose Matulid
Rosids
Nagan
Adda dagiti tallo a nadumaduma a panangipalplawag dagiti rosids nga agdama nga inus-usar. Adda met dagiti mannurat a mangiraman dagiti urnos ti Saxifragales ken dagiti Vitales iti rosids. Dagiti dadduma met ket ilaksidda dagitoy dua nga urnos. Ti sirkunskripsion iti daytoy nga artikulo ket isu ti APG II a panangidasig, a mangiraman kadagiti Vitales, ngem mangilaksid kadagiti Saxifragales.
Porac
Dagiti baranggay
Ti ili ti Porac ket nabingbingay a politikal iti 29 a barbaranggay.
• Balubad
• Manibaug Libutad
• Palat
Prieto Diaz
Dagiti baranggay
• San Antonio
Tawi-Tawi
Dagiti ili
• Panglima Sugala
• Sapa-Sapa
• South Ubian
Pilar, Sorsogon
Dagiti baranggay
• Calongay
• Esmerada
• Inang
• Lourdes
Tantangan
Ti Tantangan ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Abagatan a Cotabato iti Filipinas.
Pilar, Sorsogon
Dagiti baranggay
• Marifosque (Poblacion)
• Mercedes
Tantangan
Dagiti baranggay
• Mangilala
San Luis, Pampanga
Dagiti baranggay
• Santo Tomas
Santa Magdalena, Sorsogon
Dagiti baranggay
• Salvacion
• San Bartolome (Talaongan)
Mitt Romney
Ni Willard Mitt Romney ket maysa nga Amerikano a negosiante, politiko, ken ti nominado ti Partido Republikano para iti Presidente ti Estados Unidos iti 2012 a panagbutos. Manipud idi 2003 aginggana idi 2007, isu ket nagserbi a kas ti maika-70 a Gobernador ti Massachusetts.
Reynaldo A. Duque
Ni Reynaldo Arquero Duque (naipasngay idi Oktubre 29, 1945-Abril 8, 2013), ket maysa a multilingual a mannurat nga Ilokano (agsursurat iti tallo a pagsasao: Iloko, Filipino, ken Ingles). Isu ti sigud a hepe-nga-editor ti Liwayway, ti kangrunaan a linawas a (Tagalog) a magasin iti Filipinas. Maysa a piktionista, nobelista, mannaniw, dramaturgo, scriptwriter iti radio/TV/movie, editor, ken agipatpatarus.
Pagsasao a Teanu
Ti pagsasao a Teanu (wenno Puma, Buma) ket ti nangruna a pagsasao nga insasao iti isla ti Vanikoro, iti akindaya unay a probinsia ti Is-isla Solomon.
Hypocalymma puniceum
Ti Hypocalymma puniceum, kadawyan nga ammo iti Ingles a kas ti large myrtle, ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae nga endemiko iti Akinlaud nga Australia.
Tapul
Dagiti baranggay
Ti Tapul ket nabingbingay a politikal kadagiti 15 a barbaranggay.
• Sumambat
Unibersidad ti Silliman
Nabangon ti Unibersidad ti Silliman idi Agosto 28, 1901. Isu ti kadadaanan nga Amerikano nga unibersidad iti intero nga Asia. Sigud a managan iti Silliman Institute ken maysa nga eskuela iti elementaria, binangon dagiti misionario a Protestante ti Simbaan a Presbiteriano iti Estados Unidos ken nangrugi a kas sagut manipud ken ni Dr. Horace Silliman, maysa a retirado a negosiante ken pilantropo manipud iti New York. Naipanagan ngarud kenkuana ti eskuelaan.
General Emilio Aguinaldo, Cavite
Ti General Emilio Aguinaldo ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Cavite iti Filipinas.
Dagiti baranggay
• Poblacion I
Internasional a Ponetiko nga Alpabeto
Ti Internasional a Ponetiko nga Alpabeto (IPA) ket maysa a sistema ti alpabeto iti ponetiko a notasion a kangrunaan a naibatay iti Latin nga alpabeto. Daytoy ket inaramid babaen ti Gunglo ti Internasional a Ponetiko a kas alagaden a representasion kadagiti uni ti maisasao a pagsasao. Ti IPA ket inus-usar babaen dagiti leksikograpo, dagiti estudiante ken dagiti manursuro ti ganganaet a pagsasao, lingguista, patologo ti maibitla a pagsasao, dagiti kumakanta, dagiti aktor, dagiti agar-aramid ti naaramid a pagsasao, ken dagiti agipatpatarus.
Hadji Panglima Tahil
Dagiti baranggay
Ti Hadji Panglima Tahil ket nabingbingay a politikal kadagiti 5 a barbaranggay.
Sasao a Semelaiko
Ti sasao nga Semelaiko ket ti subsanga ti sanga ti Asliano ti grupo dagiti pagsasao a Mon–Khmer. Mabirukan dagotoy idiay akin-abagatan a parte ti tenga a tanap ti Malaysia, ken isu a sagpaminsanda a makunkuna a kas ti sasao nga Akin-abagatan nga Asliano. Daiuti uppat a pagsasao a mangbukel ti sanga ket ti,
Dagitoy a pagsasao ket insasao babaen dagiti grupo ti tribu dagiti 10,000 nga agsasao. Naikeddeng dagiti pagsasao a kas naisagmak gapu ti panagbalbaliw iti sosial iti itilugar ken ti kaadu ti panagsasao iti Malayo.
Juan S.P. Hidalgo, Jr.
Inkallaysana ni Namnama Garma Prado ti Piddig, Ilocos Norte, addaanda iti tallo nga annak a babbai: da Maria Bituen (nayanak idi 1970), Patricia Amor (nayanak idi 1971), ken Marie Sol (nayanak idi 1973).
Santa Rita, Pampanga
Dagiti baranggay
• San Juan
Matnog
Dagiti baranggay
• Calayuan
• Calintaan
• Manurabi
Pagsasao a Jah Hut
Dagiti agsasao
Dagiti agsasao iti Jah Hut ket mabirukan idiay Tengnga a Malaysia, ken kangrunaan a mabirukan iti kaunegan ti Tribu ti Jah Hut. Ti tribu ket mabirukan a kadenna ti Temerloh ken Jerantut. Dagiti karkulo agsasao ket agdumaduma manipud iti 1,000 aginggana iti 9,999 iti amin a paset iti lubong.
Matnog
Dagiti baranggay
• Sinalmacan
Kalingalan Caluang
Dagiti baranggay
Ti Kalingalan Caluang ket nabingbingay a politikal kadagiti 9 a barbaranggay.
Bukidnon
Dagiti ili
• Talakag
Matnog
Dagiti baranggay
• Sisigon
• Sua
Magallanes, Sorsogon
Dagiti baranggay
• Aguada Norte
• Aguada Sur
• Ginangra
• Pawik
Papa Lucio
Ti Papa Lucio ket mabalin a mangitudo ti:
Alexander Gesmundo
Biograpia
Kas pangulo ti hustisia, naskento nga agretiro isuna intono Nobiembre 6, 2026.
Papa Gelasio
Ti Papa Gelasio ket mabalin a mangitudo ti:
Karayan Yangtze
Dagiti napalabas a tawen, daytoy a karayan ket nakasagsagaba maipud kadagiti karugitan ti industria, dagiti nagayusan ti agrikultura, panaglan-ak, ken dagiti pannakapukaw ti kalugnakan ken danaw, a dagitoy ket mangipakaro kadagiti natiempoan a panaglayos. Adda dagiti paset ti karayan a nasalakniban tattan a kas dagiti katutubo a reserba. Ti maysa bennat ti Yangtze nga agyayus ti adalem a karabukob iti akinlaud a Yunnan ket paset ti Tallo a Paralelo a Karkarayan dagiti Nasalakniban a Lugar ti Yunnan, ti Lugar a Tawid ti Lubong ti UNESCO.
Nitroheno
Ti nitroheno ket maysa a kimiko nga elemento nga addaan iti simbolo iti N, ti atomiko a numero iti 7 ken atomiko a masa iti 14.00674 u. Ti elemento a nitroheno ket saan a namarisan, awan ti ayamuom, awan ti naman, ken kaaduan a nalpay a diatomiko nmga alingasaw iti pagalagadan a kasasaad, a nagbuklan ti 78.09% babaen ti tomo iti Tangatang iti Daga. Ti elemento a nitroheno ket naduktalan idi a kas nailasin a komponente iti angin, babaen ti Eskoses a mediko a ni Daniel Rutherford, idi 1772.
Lugus
Dagiti baranggay
• Alu Bus-Bus
Siudad ti Batikano
Heograpia
Ti Siudad ti Batikano ket isu ti kabassitan nga estado, a daytoy ket agarup laeng a.
Departamento ti Huila
Heograpia
Ti maikadua a kangatuan a pantok ti Colombia, ti bulkan Nevado del Huila, ket mabirukan idiay departamento ti Huila.
Listaan dagiti timbengan ti oras ti UTC
Ti letra kalpasan ti timbengan ti sona ti oras ket dayta ti maus-usar a pagorasan ti taaw. Ti punial a simbolo (†) inagananna ti panag-usar iti pagorasan ti taaw a letra a karuar iti pagalagadan a panagipalpalawag iti dayta a sona ti oras.
Santa Rosa, Laguna
Dagiti baranggay
Ti Siudad ti Santa Rosa ket nabingbingay a politikal iti 18 a barbaranggay.
• Caingin
Listaan dagiti timbengan ti oras ti UTC
UTC+02:00, B
Dagiti nangruna a siudad: Athens, Sofia, Cairo, Riga, Istanbul, Helsinki, Jerusalem, Johannesburg, Bucharest, Vilnius
Santa Rosa, Laguna
Dagiti baranggay
• Tagapo
Listaan dagiti timbengan ti oras ti UTC
UTC+11:00, L
Dagiti nangruna a siudad: Vladivostok, Noumea, Port Vila
UTC+12:00, M
'' Dagiti atol ti Kwajalein, Eniwetok, ken Bikini iti Is-isla ti Marshall ket adda idi iti UTC−12. Ti Kwajalein naipauna kadagiti 24 nga oras iti bangir ti akindaya ahemisperio ti Linia ti Internasional a Petsa babaen ti panaglibtaw ti Agosto 21, 1993. Ti Eniwetok ken Bikini ket mabalin a nasapsapada a naipayunar, idi inibbatan tipanagtengngel ti militar ti Estados Unidos kaniada. ''
Eudicotidae
Ti sabali pay a nagan para iti eudicotidae ket dagiti tricolpate, ti nagan a mangitudo ti naguritan nga estruktura iti mota. Dagiti kameng ti grupo nga addaan ti tricolpate a mota, wenno dagiti porma a naala iti daytoy. Dagitoy a mota ket addaan ti tallo wenno ad-adu pay a babassit nga abut a naikabil iti gurit a tinawtawagan iti colpi. Iti pannakaigiddiat, kaaduan kadagiti sabali a agbukel a mulmula (nga isu ti gymnospermae, dagiti monocot ken dagiti paleodicot) ket agpataudda kadagiti monosulcate a mota, nga addaan ti agmaymaysa a bassit nga abut a nikabil iti sabali a turongna a gurit a tinawtawagan iti sulcus. Ti nagan a "tricolpate" ket kinaykayat dagiti botaniko tapno maliklikan ti pannakaallilaw kadagiti dicot, ti grupo a saan a monopiletiko(Judd & Olmstead 2004).
Magallanes, Cavite
Dagiti baranggay
• San Agustin
Tribu (biolohia)
Iti soolohia, adda met dagiti kas pagarigan a mangiraman kadagiti tribu ti Caprini (dagiti kalding-antilope), Hominini (hominins), Bombini (dagiti alimbubuyog), ken Thunnini (dagiti tuna). Ti pagalagadan a panangipatingga ti nagan para iti soolohiko a tribu ket "-ini". Ti tribu Hominini ket nabingbingay kadagiti subtribu babaen dagiti dadduma a sientista; ti subtribu Hominina ket isun ti mangbukel iti "tattao". Ti pagalagadan a panangipatingga para iti nagan ti soolohiko a subtribu ket "-ina".
Iti botanika, dagiti kas pagarigan ket mangiraman kadagiti tribu ti Acalypheae ken Hyacintheae. Ti pagalagadan a panangipatingga para iti nagan ti botaniko a tribu ket "-eae". Ti tribu Hyacintheae ket nabingbingay kadagiti subtribu, a mairaman iti subtribu Massoniinae. Ti pagalagadan a panangipatingga para iti nagan ti subtribu ket "-inae".
Sangalubongan a Korte ti Hustisia
thumb|Ti [[Palasio ti Kappia, ti ayan a tugaw ti Sangalubongan a Korte ti Hustisia]] Ti Sangalubongan a Korte ti Hustisia (International Court of Justice, Cour internationale de Justice; sapasap a tinawtawagan a kas ti Korte ti Lubong) ket isu ti kangrunaan nga ima ti hustisia iti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Daytoy ket naikuartel idiay Palasio ti Kappia idiay Hague, Olánda. Ti kangrunaan a rebbengna ket ti mamngikeddeng kadagiti nainkalintegan a suppiat a nait-ited iti daytoy babaen dagiti estado ken ti mangited kadagiti panirigan a balakd kadagiti nainkalintegan a salusod a nait-ited babaen babaen dagiti naikeddeng nga ima ti sangalubongan, dagiti ahensia, ken ti Sapasap nga Asemblia ti Nagkaykaysa a Pagpagilian.
Baybay Lazarev
right|thumb|460px|Ti naisingasing a nagan ti Baybay Lazarev a kas paset ti [[Akin-abagatan a Taaw]]
Ti Baybay Lazarev ket ti naisingasing idi a nagan ti pingir a baybay iti Akin-abagatan a Taaw. Daytoy ket mabeddenganto babaen dagiti dua a naisingasing manipud iti burador ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko idi 2002 (IHO), ti Baybay Ari Haakon VII iti laud ken ti Baybay Riiser-Larsen iti daya, wenno iti pagbaetan ti Kangrunaan a Meridiano iti 0°0' ken 14°E. Daytoy ket gumay-atto iti kalawa iti sumurok a 929,000 km².
Guam
Tatta nga aldaw, ti ekonomia ti Guam ket nasuportaran babaen ti kangrunaan nga industriana, ti turismo, a naipangpangruna a buklen daytoy kadagiti bisita manipud iti Hapon. Ti maikadua a pagtaudan ti matgedan ti Guam ket ti Militar ti Estados Unidos.
Prepektura ti Gifu
Ti Prepektura ti Gifu (岐阜県) ket maysa a prepektura a mabirukan idiay rehion ti Chūbu iti tengnga ti Hapon. Ti kapitoliona ket ti siudad ti Gifu.
Diane Keaton
Ni Diane Hall, kaaduan nga ammo babaen iti naganna iti entablado a kas ni Diane Keaton, ket maysa nga Amerikana nga aktres ti pelikula, direktor, produser ken mannurat ti senario. Inrugina ti pagsapullanna iti entablado ken nangirugi iti pelikula idi 1970. Ti immuna idi a nangruna a papelna iti pelikula ket kas ni Kay Adams-Corleone iti The Godfather (1972), ngem dagiti pelikula a nangsukog ti nasapa a pagsapullanna ket kenni direkor ken kaduana a nagbida ni Woody Allen, rinugian iti Play It Again, Sam idi 1972. Dagiti dua a simmaruno a pelikulana kenni Allen, ti Sleeper (1973) ken ti Love and Death (1975), ket nangitakder kaniana nga aktres ti komedia, ti Annie Hall (1977) ket isu ti nangabakanna iti Kalaingan nga Aktres.
Prepektura ti Gifu
Dagiti munisipalidad
thumb|right|Ti pannakatan-aw manipud iti tuktok ti turod idiay [[Magome-juku, Nakatsugawa, Prepektura ti Gifu]]
Maimbung
Dagiti baranggay
• Ratag Limbon
• Tabu-Bato
• Tubig-Samin
Asturias, Cebu
Ti Asturias ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Cebu iti Filipinas.
Dagiti baranggay
• Banban
• Owak
• Tag-amakan
• Tubigagmanok
Lingua franca
Etmolohia
Ti termino a lingua franca ket nagtaud a kas nagan ti naisangayan a pagsasao a nausar idiay asideg ti akindaya a baybay Mediteraneo a kas ti nangruna a pagsasao ti komersio ken diplomasia—manipud kadagiti panawen ti naladaw a mediebal ken naipangpangruna iti las-ud ti panawen ti Renasimiento, aginggana idi maika-18 a siglo. Iti dayta a panawen, dagiti agsasao ti Italiano ket kaaduan kadagiti agkomkomersio itibaybay kadagiti siudad ti puerto ti Imperio ti Otomano ken ti napalaka a bersion ti Italiano, ken mairaman dagiti adu a binulod a balikas manipud iti Griego, Daan a Pranses, Portuges, Oksitano, Espaniol, ken ti pay Arabiko ken Turko ket nagbalin pay nga adu a naisasao a kas ti "lingua franca" iti rehion.
Argao
Dagiti baranggay
Ti Argao ket nabingbingay a politikal kadagiti 45 a barbaranggay.
• Calagasan
• Canbantug
• Talo-ot
Find a Grave
Linaon ken dagiti langa
thumb|right|270px|Ti agdama a kuartel ti Find a Grave idiay [[Lehi, Utah]]
Kibawe
Dagiti baranggay
• Marapangi
Nailubongan a Panakaipakdaar dagiti Kalintegan ti Tao
Ti Nailubongan a Panakaipakdaar dagiti Kalintegan ti Tao (naipangyababan iti Inggles iti UDHR) ket maysa a deklarasion nga inampon babaen ti Sapasap nga Asemblia ti Nagkaykaysa a Pagpagilian idi 10 Disiembre 1948 idiay Palais de Chaillot, Paris. Ti Deklarasion ket dagus a nagtaud manipud ti pannakasanay iti Maikadua a Sangalubongan a Gubat ken mangirepresenta ti immuna a sangalubongan a panangiyebkas kadagiti karbengan a pakairebbengan a awidan iti amian a tao a parsua. Ti napno a testo ket inpablaak babaen ti Nagkaykaysa a Pagpagilian idiay bukodna awebsite.
Kibawe
Dagiti baranggay
• Romagooc
• Sampaguita
• Sanipon
San Pablo, Laguna
Dagiti baranggay
• Baranggay I-B
• Baranggay II-F
• Baranggay III-C
• Baranggay V-A
• Baranggay VI-D
• Baranggay VI-E
Panamao
Dagiti baranggay
• Bulangsi
• Kamalig
• Kan Ukol
• Kan-Sipat
Zambales
Ti Zambales ket nabingbingay kadagiti 13 nga ili ken maysa a siudad.
San Pablo, Laguna
Dagiti baranggay
• Baranggay VII-E
• San Francisco
• San Gregorio
• San Joaquin
Helio
Ti helio ket naipanaganan ti Griego a Dios iti Init, a ni Helios. Immuna a naduktalan a kas di-amammo a duyaw nga espektral a linia a pirma iti lawag ti Init iti agdama ti maysa a solar nga eklipse idi 1868 babaen ti Pranses nga astronomo a ni Jules Janssen. Ni Janssen ket kumaduaan a naipadayawan a nakaduktal ti elemento a mairaman ni Norman Lockyer idi agdama ti solar nga eklipse iti 1868, kenni Lockyer ket isu idi ti immuna a nangituding a ti linia ket gapu ti baro nga elemento, a daytoy ket ninagananna. Ti pormal a panakaduktal iti daytoy nga elemento ket naaramid idi 1895 babaen dagiti dua a Sueko a kimiko, ni Per Teodor Cleve kenni Nils Abraham Langlet, a nakabiruk ti helio a sumsumngaw manipud iti mineral ti uranio a klabeita. Idi 1903, adda dagiti adu a reserba iti helio a nabirukan iti masna a lugar ti alingasaw kadagiti paset iti Estados Unidos, nga isu ti kadakkelan nga agipapaay iti alingasaw iti tatta nga aldaw.
Zambales
Dagiti ili
• Santa Cruz
San Pablo, Laguna
Dagiti baranggay
• San Lucas 1
2013
Ti tawen idi 2013 (MMXIII) ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra F), ti maika-2013 a tawen kadagiti panangikeddeng ti Kadawyan a Panawen (CE) ken Anno Domini (AD), ti maika-13 a tawen ti maika-3 a milenio, ti maika-13 a tawen iti maika-21 a siglo, ken ti maika-4 a tawen iti dekada ti tawtawen ti 2010.
San Pablo, Laguna
Dagiti baranggay
• Santa Cruz
Gunglo ti Salun-at ti Lubong
Ti Gunglo ti Salun-at ti Lubong (World Health Organization wenno naipangyababaan iti WHO) ket maysa a naipangpangruna nga ahensia ti Nagkaykaysa a Pagpagilian (UN) nga akinrebbeng iti sangalubongan a salun-at ti publiko. Daytoy ket nabangon idi 7 Abril 1948, nga adda dagiti kuartel idiay Ginebra, Suisa, ken daytoy ket kameng ti Panagrang-ay a Grupo ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Ti sinarunona idi ket ti Gunglo ti Salun-at, ket maysa idi nga ahensia ti Liga ti Pagpagilian.
Lehion (biolohia)
Panagusar iti soolohia
Dagiti lehion ken ti bukodda a grup kadagiti super/sub/inpra ket naus-usaren kadagiti dadduma a pannakaidasig kadagiti billit ken dagiti mamalia. Ti napno a panagusar ket buklen ti amin kadagitoy (a kakuyog dagiti kohorte ken dagiti superkohorte) iti, kas pagarigan, pannakaidasig kadagiti mamalia ni McKenna ken ni Bell.
Pandami
Dagiti baranggay
Ti Pandami ket nabingbingay a politikal kadagiti 16 a barbaranggay.
• Baligtang
Subpamilia
Ti subpamilia ket maysa a katukunaynay a taksonomiko a ranggo iti biolohiko a pannakaidasig, a kasaruno ti baba ti pamilia.
Pandami
Dagiti baranggay
• Bud sibaud
Subpamilia
Panangipatinnga a pananginagan ti ranggo
Dagitoy ket dagiti nagan ti pamilia nga agpatingga ti suldong ti -oideae kadagiti mula, ruot ti taaw ken dagiti fungus ken ti -inae kadagiti ayup.
Pandami
Dagiti baranggay
• Kabbon
• Sibaud Proper
Sibutu
Ti Sibutu ket maysa nga ili iti probinsia ti Tawi-Tawi iti Filipinas.
Dagiti baranggay
• Datu Amilhamja Jaafar
Karayan Kongo
Hidro-elektriko a bileg
Iti agdama adda ti agarup nga uppat a pulo a bileg manipud iti danum a pagpartuatan idiay Labneng a Kongo. Ti kadakkelan ket ti penned ti Dissuor Inga, iti agarup a nga abagatan a laud ti Kinshasa. Ti nadayeg a Gandat Inga ket nairugi idi agsapa ti tawtawen ti 1970 ken iti dayta a panawen isu daytoy ti immuna a nalapas a penned. Ti kasisigud a naplano ket ti panagaramid ti lima apenned nga addanto ti panagpartuat a kapasidad kadagiti 34,500 megabasio. Ti tatta nga aldawen adda ti dua a penned ti napatakderen, nga isu ti Inga I ken Inga II, nga adda dagiti dagup a sangapulo ket uppat a turbina.
Shirley MacLaine
Ni Shirley MacLean Beaty, ammo iti propesion a kas ni Shirley MacLaine, ket maysa nga Amerikana nga aktres ti pelikula, telebision ket teatro, kumakanata, sumasala, aktibista ken mannurat. Nangabaken ni MacLaine iti maysa a Gunguna ti Akademia, lima a Gunguna ti Nabalitokan a Globo, mairaman ti Gunguna ti Cecil B. DeMille, ken maysa a Gunguna ti Emmy ken dua a Gunguna ti BAFTA.
Panglima Estino
Dagiti baranggay
• Lubuk-lubuk
Pagsasao a Kwaio
Ti pagsasao a Kwaio, wenno Koio, ket ti pagsasao a naisasao iti tengnga ti Isla Malaita iti Is-isla Solomon.
Kitaotao
Dagiti baranggay
• Metebagao
Serye (botanika)
Panaglako iti kultibar
Ti panangibaga ti "serye" ket maus-usar pay (iti panagtagilako ti bukel) para iti panangigrupo kadagiti kultibar, ngem daytoy a panangibaga ket awan ti pormal a kasasaadna iti ICNCP.
Sorsogon
Dagiti ili
• Barcelona
• Bulan
Mahabharata
Ti Mahabharata ket isu ti kaatiddogan a Sanskrito nga epiko. Ti kaatiddogan abersionna ket sumurok a 100,000 shloka wenno sumurok a 200,000 tunggal maysa a linia ti berso (ti tunggal maysa a shloka ket maysa a kopla), ken dagiti atiddog a prosa ti pasahe. Agarup a 1.8 a riwriw a dagup dagiti balikas, ti Mahabharata ket agarup a mamin sangapulo nga at-atiddog no pagtiponen ti Iliad ken Odyssey, wenno agarup a mamin uppat nga at-atiddog ngem ti Ramayana. Ni W. J. Johnson ket nangipadpada ti kinapangruna ti Mahabharata iti sibilisasion ti lubong iti Biblia, dagiti obra ni Shakespeare, dagiti obra ni Homer, Griego a drama, wenno ti Koran.
Sorsogon
Dagiti ili
• Pilar
1822
Ti tawen idi 1822 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Domingo iti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Pagsasao a Kwara'ae
Ti pagsasao a Kwara'ae (dati a tinawtawagan iti Fiu manipud iti lokasion dagiti adu nga agsasao) ket naisasao idiay amianan ti Isla Malaita iti Is-isla Solomon. Adda dagiti 32,400 a tattao a makaammo nga agsao idi 1999. Daytoy ti kadakkelan nga indihenio a bernakular iti Is-isla Solomon.
Pagsasao a Sa'och
Ti pagsasao a Sa'och (, ammo pay a kas "Sauch") ket ti maysa a naisagmak ken ganggani nga awanen a pagsasao a Peariko ti Cambodia ken Tailandia a sagpaminsan laeng nga insasao babaen dagiti bumasmassiten a bilang dagiti manakaman. Adda dagiti dua a dialekto, ti maysa ket naisasao idiay purok ti Veal Renh, Distrito ti Prey Nob, Probinsia ti Sihanoukville (dati nga ammo a kas ti Probinsia ti Kampong Som), Cambodia ken ti sabali ket idiay Probinsia ti Kanchanaburi, Tailandia.
Industrial a Rebolusion
Ti Industrial a Rebolusion ken nangmarka a punto a nagsikkuan iti pakasaritaan; ganggani amin nga aspeto ti inaldaw a panagbiag ket naimpluensiaan idi kadagiti nadumaduma a waya. A naipangpangruna ti natimbeng a matgedan ken ti populasion ket nangrugi a nangipakpakita ti di pay nakitkita a natalinaay nga idadakkel. Kadagiti balikas ti nagunggunaan ti Premio Nobel a ni Robert E. Lucas, Jr., "Para iti kaunaan iti pakasaritaan, dagiti kasasaad ti panagbiag iti masa ti ordinario a tattao ket mapmapanen iti natalinaay nga idadakkel ... Awan pay ti asideg a kastoy a panagkukua a naibagbaga babaen dagiti klasiko nga ekonomista, uray ti teoretiko a posibilidad." thumb|right|240px|Ti Landok ken Karbon ni [[William Bell Scott, 1855–60]]
Etimolohia
Ti kasapaan a panagusar ti termino nga "Industrial a Rebolusion" ket mabalin a ti surat idi Hulio 6, 1799 babaen ti Pranses a naibaon a ni Louis-Guillaume Otto, a nagirangrangarang a ti Pransia ket simreken iti lumba ti industrialisado. Iti librona idi 1976 Nagruna a balbaikas: Ti Bokabulario ti Kultura ken Kagimongan, ni Raymond Williams ket nangibagbaga iti iseserrek para iti "Industria": "Ti kapanunotan iti baro a sosial nga urnos a naibatay kadagiti nangruna a panagbalbaliw ti industria ket nalawag idi ken ni Southey ken ni Owen, idi nagbaetan ti 1811 ken 1818, ken nasapsapa a nalawag met idi ken ni Blake kadagiti kasapaan a tawtawen ti 1790s ken ni Wordsworth iti sikko ti maika-19 a siglo." Ti termino nga Industrial a Rebolusion ket naipakat iti teknolohiko a panagbalbaliw ken kanknayonen a kadawyan babaen ti naladaw a tawtawen ti 1830, a kas ti panangipalpalawag ni Jérôme-Adolphe Blanqui idi 1837 iti la révolution industrielle. Ni Friedrich Engels iti Ti Kasasaad ti Agtrabtrabaho a Klase idiay Inglatera idi 1844 ket nangibagbaga iti "maysa nga industrial a rebolusion, ti rebolusion nga iti isu met laeng a panawen a nanngibalbaliw ti napno a sibil a kagimongan". Nupay kasta, urayno ni Engels ket nangisurat idi tawtawen ti 1840, ti librona ket saan a naipatarus iti Ingles aginggana idi naladaw a maika-19 a siglo, ken ti panangiyebkasna ket saan a simrek iti inaldaw a panangisao aginggana idin. Ti pammadayaw iti pannakaidayeg ti termino ket naited ken ni Arnold Toynbee, a dagiti lekturana a naited idi 1881 ket nangited ti naisalaysayan a pannakalagip iti daytoy.
Libona
Dagiti baranggay
• Capihan
• Kiliog
Pangutaran
Dagiti baranggay
• Kehi Niog
Malitbog, Bukidnon
Dagiti baranggay
• Santa Ines
• Sumalsag
Kalinga
Dagiti ili
• Lubuagan
1834
Ti tawen idi 1834 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Lunes iti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Pagsasao a Samre
Ti pagsasao a Samre, ket ti gangani nga awanen a pagsasao a Peariko ti Tailandia ken, dati idi nga idiay Cambodia. Ti pagsasao ket nalawag nga awanen idiay Cambodia, ngem ti panagsukisok idi 1998 ket nakabiruk kadagiti 20–30 nga agsasao idiay Subdistrito ti Nonsi, Distrito ti Bo Rai, Probinsia ti Trat, Tailandia ken ti karkulo dagiti makabael nga agsao ket 200.
Inpraespesipiko a nagan (botanika)
Iti botanika, ti maysa nga inpraespesipiko a nagan  ket ti sientipiko a nagan para iti ania man a takson ti baba ti ranggo dagiti sebbangan, a kas ti maysa nga inpraespesipiko a takson. (Ti "takson" ket dagiti grupo dagiti organismo a maikkan ti naisangayan a nagan; ti kayatna a sawen ti "inpraespesipiko" ket "ti ania man a ranggo ti baba ti agpang dagiti sebbangan".) Dagiti sientipiko a nagnagan dagiti mula (ken dagiti dadduma pay a grupo) ket tinartaripato dagitoy babaen ti International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants (ICN, dati nga iti International Code of Botanical Nomenclature, ICBN). Daytoy ket mangikeddeng ti 'tallo a parte a nagan' para kadagiti inpraespesipiko a takson, ken mairaman pay ti maysa a 'pangikapet a termino' tapno makaipakita ti ranggo ti nagan. Ti maysa a kas pagarigan ti kasta a nagan ket Astrophytum myriostigma subvar. glabrum, ti nagan ti subkaruay ti sebbanagan ti Astrophytum myriostigma.
Pata, Sulu
Dagiti baranggay
• Kanjarang
1846
Ti tawen idi 1846 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes iti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Talakag
Dagiti baranggay
• Dominorog
• San Rafael
Kamishihoro, Hokkaido
Ti Kamishihoro (上士幌町) ket ti maysa nga ili a mabirukan idiay Subprepektura ti Tokachi, Hokkaido, Hapon.
1853
Ti tawen idi 1853 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Sabado iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes iti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Manolo Fortich
Dagiti baranggay
• Alae
• Kalugmanan
• San Miguel
Danaw Apo
Ti Danaw Apo ket ti maysa nga abut ti bulkan a danaw iti Baranggay Guinoyoran iti siudad ti Valencia idiay probinsia ti Bukidnon, Filipinas. Daytoy ket mabirukan iti katurodan a lugar iti agarup a iti kangato, iti agarup a  laud-abagatan a laud ti poblasion ti siudad (tengnga ti ili). Ti Danaw Apo ket nagungunaan idi a kas ti kadalusan nga uneg ti daga a bagi ti danum iti Rehion ti Amianan a Mindanao (Rehion X) kadagiti naladaw a tawen ti 1990. Ti berde a bagi ti danum ket addaan iti nakarkulo a kalawa iti nga addaan kadagiti kaadalem nga umabot aginggana iti.
Aurora
Dagiti ili
• Maria Aurora
Subsebbangan
Iti biolohiko a pannakaidasig, ti subsebbangan (naipangyababaan ti "subsp." wenno "ssp.") ket mabalin a ti taksonomiko a ranggo a ababbaba ngem ti sebbangan, wenno maysa a taksonomiko a unit iti dayta a ranggo. Ti subsebbangan ket saan a mabigbigan no agmaymaysa: ti sebbangan ket mabalin a mabigbigan nga awan kadagiti subsebbanganna wenno dua wenno ad-adu (mairaman dagiti napukawen), ngem saan a mabalin nga agmaymaysa.
Nomenklatura
Iti basteriolohia, ti laeng ranggo iti babab ti sebbangan a nalawag a natartaripato babaen ti kodigo ti nomenklatura ket ti subsebbangan, ngem ti inprasubespesipiko a taksa ket nangrunada unay iti bakteriolohia; Ti apendiks 10 iti kodigo ketmangipakpakita kadagiti rekomendasion a maikeddeng tapno mangawis ti panagpapada iti panagipalplawag iti kastoy a taksa. Dagiti nagan a naipablaak sakbay idi 1992 iti ranggo ti karuay ket naal-ala dagitoy a kas nagan dagiti subsebbanagn. (kitaen ti International Code of Nomenclature of Bacteria)
Ukrania
Ti Ukrania (Україна, panakaisurat: Ukrayina, ; Украи́на; Ukraina) ket maysa a pagilian idiay Daya nga Europa. Ti Ukrania ket nabeddengan ti Pederasion ti Rusia iti daya ken amianan a daya, ti Bielorusia iti amianan a laud, ti Polonia, Eslobakia ken Hungaria iti laud, ti Rumania ken Moldoba iti abagatan a laud, ken ti Baybay Nangisit ken Baybay Azov iti abagatan ken abagatan a daya. Addaan ti kalawa daytoy iti 603,628 km², daytoy ti maikadua a kadakkelan nga agnaynayon a pagilian ti kontinente iti Europa, kalpasan ti Ruso a Pederasion.
Katutubo
thumb|Katutubo Ti katutubo, iti kalawaan a kapanunotan, ket kapadpada iti masna a lubong, pisikal a lubong, wenno material a lubong. Ti "katutubo" ket mangitudo ti penomena iti pisikal a lubong, ken ti pay sapasap iti biag. Daytoy ket sumakop iti gantingan manipud ti subatomiko aginggana ti kosmiko.
Pagsasao a Phuan
Ti pagsasao a Phuan ket ti pagsasao a Tai a naisasao idiay Laos, Tailandia ken Cambodia.
1866
Ti tawen idi 1866 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Lunes iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Sabado iti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Maramag
Dagiti baranggay
• Anahawon
Olongapo
Dagiti baranggay
• East Tapinac
• Mabayuan
• Santa Rita
Siasi
Dagiti baranggay
• Manta
• Showing
Sumilao
Dagiti baranggay
Ti Sumilao ket nabingbingay a politikal iti 10 a barbaranggay.
• Ocasion
Siasi
Dagiti baranggay
• Tubig Kutah
Pagsasao a Langalanga
Ti pagsasao a Langalanga, wenno Wala, ket ti pagsasao a naisasao idiay Is-isla Solomon.
Republika a Tseka
Kalpasan ti Munich a Tulagan, Polako a pannkaikapet ti Zaolzie ken Aleman a panagraut iti Czechoslovakia ken ti dimtengan a pannakapukaw ti namnama ti Akinlaud a sungbat ken ti panagyaman para iti pannakawaya ti kaaduan apaset ti Czechoslovakia babaen ti Nalabbasit a Buyot, ti Partido Komunista ti Czechoslovakia ket nangabak ti kaaduan kadagiti 1946 a panagbutos. Iti 1948 a kudeta, ti Czechoslovakia ket nagbalin nga inturturayan ti komunista nga estado. Idi 1968, ti immad-adu a di nakaipaneknekan ket kimmaro kadagiti panagpadas a maireporma ti turay a komunista. Dagitoy a pasamak a nakunkuna a kas dagiti Primabera ti Prague iti 1968, ket nagpatingga iti maysa a panagraut babaen dagiti buyot ti pagpagilian ti Timpuyogan ti Warsaw (a malaksid ti Romania); dagiti tropa ket naggigianda iti pagilian aginggana ti Tersiopelo a Rebolusion ti 1989, idi narebba ti komunista a turay. Idi 1 Enero 1993, ti Czechoslovakia ket nakappi a natunaw kadagiti konstituentona nga estado, ti Republika a Tseka ken ti Eslobako a Republika.
Ormoc
Dagiti baranggay
• Baranggay 6 (Poblacion)
• Don Felipe Larrazabal
• Donghol
Quezon, Bukidnon
Ti Quezon ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Bukidnon iti Filipinas.
Ormoc
Dagiti baranggay
• Libertad
• Punta
Quezon, Bukidnon
Dagiti baranggay
• Kiburiao
Ormoc
Dagiti baranggay
• San Jose
Quezon, Bukidnon
Dagiti baranggay
• Magsaysay
• Merangeran
Frances McDormand
Ni Frances Louise McDormand ket maysa nga Amerikana nga aktres. Isu ket asawanan ni Joel Coen ti direktor ken mannurat manipud idi 1984 ken nagbidan kadagiti nadumaduma a pelikula dagiti agkabsat a Coen, mairaman ti Blood Simple (1984), Raising Arizona (1987), Fargo (1996), The Man Who Wasn't There (2001) ken ti Burn After Reading (2008). Ni McDormand ket maysa kadagiti saan unay nga adu a mangiladladawan a nakagun-od iti Tallo a Balangat iti Panagarte. Idi 1997, isu ket nangabak iti Kalaingan nga Aktres para iti Fargo.
Quezon, Bukidnon
Dagiti baranggay
• Pinilayan
• San Isidro
Ormoc
Dagiti baranggay
• Tambulilid
• Don Potenciano Larrazabal
• Juaton
Pagsasao a Nyah Kur
Ti pagsasao a Nyah Kur ket ti maysa a pagsasao nga Austroasiatiko nga insasao babaen dagiti natidda a tattao a Mon ti Dvaravati, ti tattao a Nyah Kur, nga agtataeng iti agdama nga aldaw a Tailandia. Daytoy ket ammo a kas Chao-bon (ชาวบน) iti Tailandes.
Cornillon-Confoux
Klima
Ti tabla dita baba ket mangipakpakita kadagiti temperatura ken panagtudtudo para iti paset ti panawen ti 1971-2000 :
Sarah Bernhardt
Ni Sarah Bernhardt (c. 22/23 Oktubre 1844 – 26 Marso 1923) ket maysa idi a Pranses nga entablado ken nasapa nga aktres ti pelikula, ken nakunkuna idi a kas "ti kalatakan nga aktres a naam-ammuan iti lubong". Ni Bernhardt ket nakaaramid ti pannakadayawna kadagiti entablado ti Pransia kadagidi tawen ti 1870, ket natunton idi idiay Europa ken ti Kaamerikaan. Isu ket nakaparang-ay ti dayaw a kas maysa a naganetget a dramatiko nga aktres, a nakagun-od ti birngas a kas "Ti Nainlangitan a Sarah".
Anarkismo
Adda dagiti nadumaduma a tinawtawid ti anarkismo, a saan amin a dagitoy ket eksklusibo. Dagiti anarkista a pagadalan ti panunot ket mabalin a maigiddiatan ti kammasapulan, nga agsupsuporta ti ania man manipud iti patingga a panagmaymaysa aginggana iti kompleto a kolektibismo. Dagiti nadumaduma a kita ti anarkismo ket naikategoria iti sosial ken indibidualista nga anarkismo wenno ti kapadpadana adua a pannakaidasig. Ti anarkismo ket kanayon a naikapanunotan a maysa a radikal a kanigid a payak nga ideolohia, ken adu kadagiti anarkista nga ekonomiko ken anarkista a legado a pilosopia ket mangipakita ti kontra-estatista a panagipatarus iti komunismo, kolektibismo, sindikalismo wenno makibinglay nga ekonomia. Nupay kasta, ti anarkismo ket agnaynayon nga agiramraman ti maysa a indibidualista a kita, egoista a kita, ken nawaya a tiendaan a kita. Adda dagiti indibidualista nga anarkista nga isuda pay ket sosialista wenno komunista Bayat nga adda dagiti anarko-komunista nga isuda ket dagiti indibidualista.
Karayan Indus
Nagnagan ken etimolohia
Ti Sanskrito a balikas ti Sindhu ket kaibuksilaan ti karayan, alog wenno taaw, mabalin a nagtaud daytoy ti ramut a sidh a kayatna a sawen ket "saan a mapan". Ti Sindhu ket isu pay laeng ti lokal a panangibagbaga ti Karayan Indus.
Heolohia
thumb|Pagsasantan ti karayan Indus ken Zanskar . Ti Indus ket ab-ababa, nga agy-ayus manipud iti kanawan nga agpakanigid. Ti Karayan Indus ket pakanenna ti Indus a paid ti submarino, nga isu daytoy ti maikadua a kadakkelan a sedimento a bagi iti Daga iti agarup a 5 riwriw a kubiko kilometro kadagiti materiales a nainurunor manipud kadagiti bantay. Ti panagad-adal kadagiti sedimento iti moderno a karayan ket mangipakpakita a ti Karakoram a Kabambantayan iti akin-amianan a Pakistan ken India ket isu ti agmaymaysa a kangrunaan a taudan ti material, a ti Himalaya ti kaaduan a mangit-ited, kaaduan a babaen kadagiti dakkel a karayan ti Punjab (Jhelum, Ravi, Chenab, Beas ken Sutlej). Ti panagusig kadagiti sedimento manipud iti Baybay Arabo ket nangipakpakita a sakbay idi lima a riwriw a tawtawen ti Indus ket naisilpo kadagiti karayan ti rehion ti Punjab nga idi ket nagay-ayus nga agpadaya idiay Ganges ken natiwtiliw kalpasan ti dayta a panawen. Ti nasapsapa nga obra ket nangipakpakita a ti darat ken lan-ak manipud idiay akinlaud a Tibet ket aba-butenna ti Baybay Arabo babaen idi 45 a riwriw a tawtawen, a mangipakpakita nga adda ti rimsua idi a duog a Karayan Indus ti dayta a panawen. Ti delta ti daytoy a karayan ti roto-Indus ket dimteng a nabirukan idiay Labneng Katawaz, idiay pagbeddengan ti Apgano-Pakistan.
Papa Sergio IV
Ni Papa Sergio IV (pimmusay idi 12 Mayo 1012), ket naipasngay idiay Roma a kas ni Pietro Martino Buccaporci, ket isu ti Papa manipud idi 31 Hulio 1009 aginggana idi pimmusay.
Talipao
Dagiti baranggay
• Bandang
• Buroh
• Mahala
• Mauboh
• Upper Sinumaan
San Fernando, Bukidnon
Dagiti baranggay
• Bonacao
• Little Baguio
• Candelaria
Daniel D. Tompkins
Ni Daniel D. Tompkins (Hunio 21, 1774 – Hunio 11, 1825) ket isu idi ti maikapat a Gobernador iti New York (1807–1817), ken ti makanem a Bise Presidente iti Estados Unidos (1817–1825).
Tagaytay
Dagiti baranggay
• Dapdap West
• Francisco (San Francisco)
• Kaybagal North