cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Santiago, Ilocos Sur
Dagiti baranggay
• Bigbiga
Magsingal
Dagiti baranggay
• San Basilio (Poblacion)
Calbayog
Dagiti baranggay
• Himalandrog
Guindulman
Dagiti baranggay
• Trinidad 270px|none
Buenavista, Marinduque
Dagiti baranggay
• Bicas-bicas
Salcedo, Ilocos Sur
Dagiti baranggay
• Madarang
San Miguel, Bulacan
Dagiti baranggay
• Sapang
San Juan, Ilocos Sur
Dagiti baranggay
• Dardarat
Boac
Dagiti baranggay
Ti Boac ket nabingbingay kadagiti 61 barbaranggay.
• Agot
Inabanga
Dagiti baranggay
• Datag
Santa Maria, Ilocos Sur
Dagiti baranggay
Ti Santa Maria ket politikal a nabingbingay kadagiti 33 a barbaranggay.
Garcia Hernandez
Dagiti baranggay
• Togbongon
Santa Maria, Ilocos Sur
Dagiti baranggay
• Ag-agrao
Narvacan
Dagiti baranggay
• Bantay Abot
Dimiao
Dagiti baranggay
• Malijao
Santa Maria, Ilocos Sur
Dagiti baranggay
• Baliw Daya
Aguilar, Pangasinan
Dagiti baranggay
• Bayaoas
Cabugao
Dagiti baranggay
• Namruangan
Santa, Ilocos Sur
Dagiti baranggay
• Marcos (Poblacion)
Cebuano
Ti Cebuano ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:
Mogpog
Dagiti baranggay
• Argao
Bautista, Pangasinan
Dagiti baranggay
• Artacho
Basista, Pangasinan
Dagiti baranggay
• Anambongan
• Bayoyong
Sinait
Dagiti baranggay
• Baracbac
Tagudin
Dagiti baranggay
• Baritao
Pagsasao a Rukai
Ti pagsasao a Rukai ket ti pagsasao a Formosano nga insasao babaen dagiti tattao a Rukai idiay Taiwan. Daytoy ket kameng ti pamilia ti pagsasao ti Austronesio. Buklen dagiti innem a dialekto ti pagsasao a Rukai, dagitoy ket mairaman ti Budai, Labuan, Maga, Mantauran, Tanan, ken Tona. Ti bilang dagiti agsasao kadagiti innem a dialekto ti Rukai ket nakarkulo iti agarup a 10,000. Adda kadagitoy ket monolingual. Adda dagiti agdumaduma a grado iti panagsinnaranay a pannakaawat kadagiti dialekto ti Rukai.
Orani
Dagiti baranggay
• Kabalutan
Santiago, Ilocos Sur
Dagiti baranggay
• Imus
Sinait
Dagiti baranggay
• Cabarambanan
Buenavista, Marinduque
Dagiti baranggay
• Baranggay IV (Poblacion)
Boac
Dagiti baranggay
• Balogo
Aguilar, Pangasinan
Dagiti baranggay
• Poblacion
Salcedo, Ilocos Sur
Dagiti baranggay
• San Gaspar
Atok, Benguet
Dagiti baranggay
• Casdan
Bani
Dagiti baranggay
• Aporao
Mogpog
Dagiti baranggay
• Candahon
Pagsasao a Proto-Austronesio
Ti pagsasao a Proto-Austronesio (PAN) ket ti nakonstrukto manen a tinaudan ti sasao nga Austronesio, ti maysa kadagiti kangrunaan a pamilia ti pagsasao. Nupay kasta, inbagbaga ni Ross (2009) a mabalin a dagiti kaaduan nga agbalbaliw a pagsasao, ti Tsou, Rukai, ken Puyuma, ket saanda a naipalawag babaen dagiti rekonstruksion, isu a saan a matunton a pagsasao a proto iti intero a pamilia. Tinawtawagan ni Ross ti yunit a nakonstrukton a kas Nuklear nga Austronesio. Adda metten dagiti naaramid nga a akin-ababa nga agpang a naaramid, ken mairaman ti Proto-Malayo-Polinesio, Proto-Oceaniko, ken Proto-Polinesio. Iti kaudian, dagiti lingguista kas da Malcolm Ross ken Andrew Pawley ket nagpartuatda kadagiti dakkel a leksikon para iti Proto-Oceaniko ken Proto-Polinesio.
Robert Blust
Ni Robert A. Blust (Mayo 9, 1940 – Enero 5, 2022, ) ket ti maysa a prominente a lingguista kadagiti nadumaduma a pagobraan, a mairaman ti historikal a lingguistika, leksikograpia ken etnolohia. Espesialisado ni Blust ti sasao nga Austronesio ken nakaited kadagiti nangruna a kontribusion iti pagobraan ti lingguistika Austronesio.
Mamburao
Dagiti baranggay
• Fatima (Tii)
Santa Lucia, Ilocos Sur
Dagiti baranggay
• Ayusan (Poblacion)
Hermosa, Bataan
Dagiti baranggay
• Tipo
Mogpog
Dagiti baranggay
• Danao
Bokod, Benguet
Dagiti baranggay
Ti ili ti Bokod ket nabingbingay a politikal iti 10 a barbaranggay.
Tagudin
Dagiti baranggay
• Farola
Kabayan
Dagiti baranggay
• Ballay
• Bashoy
• Batan
Tagudin
Dagiti baranggay
• Garitan
Tattao nga Igorot
Igorot ti nainsapasapan a pangawag iti tattao iti kabambantayan a rehion a Cordillera iti amianan a Luzon iti Filipinas a buklen ti innem a probinsia: Abra, Apayao, Benguet, Ifugao, Kalinga, Mountain Province, ken ti Siudad ti Baguio. Nabenneg dagiti Igorot iti innem nga etno-linguistico a grupgrupo, dagiti Bontoc, Ibaloi, Ifugao, Isneg (wenno Apayao), Kalinga, ken Kankana-ey.
Bani
Dagiti baranggay
• Dacap Sur
Tuba, Benguet
Dagiti baranggay
• Camp 3
• Camp 4
Kapangan
Dagiti baranggay
• Balakbak
Sinait
Dagiti baranggay
• Curtin
Gasan
Dagiti baranggay
• Tabionan
Salcedo, Ilocos Sur
Dagiti baranggay
• Sorioan
Inabanga
Dagiti baranggay
• Lomboy
Itogon
Dagiti baranggay
• Dalupirip
San Juan, Ilocos Sur
Dagiti baranggay
• San Isidro
Buguias
Dagiti baranggay
• Amlimay
Cabugao
Ti nagtaudan ti nagan ti ili
Idi sakbay a dimteng dagiti Kastila, nagturay ti ayan tatta ti Cabugao iti maysa a mangidadaulo nga agnagan ti Kabu Angaw. Ni Kabu Angaw ket kayatanna ti ang-angaw, ngem no pay kasta, maysa isuna a natured ken nalaing a mangidadaulo. Kas pammadayaw kenkuana, pinagtipon dagiti umindeg ti naganna, nga isu metten ti nagtaudan ti nagan ti ili.
Calbayog
Dagiti baranggay
• Mabini II (Pob.)
• Macatingog
Basista, Pangasinan
Dagiti baranggay
• Mapolopolo
Asingan
Dagiti baranggay
• San Vicente Weste
• Sobol
Santo Domingo, Ilocos Sur
Dagiti baranggay
• Nambaran
Dagiti ili ti Filipinas
Dagiti ili ket addaanda iti sangkabassit a turay manipud iti Nailian a Gobierno iti Republika ti Filipinas babaen ti Lokal a Kodigo ti Gobierno iti 1991. Naikkanda iti pagkakaaduaan a personalidad nga agpakabael kaniada nga agaramid kadagiti lokal nga annuroten ken linlinteg, panangipatungpal ti linteg, ken agturayda kadagiti masakupanda. Mabalinda a sumrek kadagiti kontrato ken panagginnatang ken agbuis babaen kadagiti opisial nabutosan ken nadutokan.
Gasan
Dagiti baranggay
• Baranggay I (Poblacion)
Tagudin
Dagiti baranggay
• Libtong
• Lubnac
Tublay
Ti Tublay ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Benguet iti Filipinas.
La Trinidad, Benguet
Dagiti baranggay
• Alno
• Balili
Santa Lucia, Ilocos Sur
Dagiti baranggay
• Lubong
Basista, Pangasinan
Dagiti baranggay
• Patacbo
Mamburao
Dagiti baranggay
• Poblacion 4
• Poblacion 5
Anda, Pangasinan
Dagiti baranggay
• Mal-ong
Tuba, Benguet
Dagiti baranggay
• Taloy Norte
Bokod, Benguet
Dagiti baranggay
• Tikey
Tagudin
Dagiti baranggay
• Pula
Santa Maria, Ilocos Sur
Dagiti baranggay
• Penned
• Poblacion Norte
• Poblacion Sur
Magsaysay, Occidental Mindoro
Dagiti baranggay
• Gapasan
Santiago, Ilocos Sur
Dagiti baranggay
• Poblacion Norte
Anda, Pangasinan
Dagiti baranggay
• Sablig
Tagudin
Dagiti baranggay
• Quirino
Sablan
Dagiti baranggay
• Banengbeng
Sinait
Dagiti baranggay
• Nagcullooban
Tagudin
Dagiti baranggay
• Sawat
Anda, Pangasinan
Dagiti baranggay
• Siapar
• Tondol
Mogpog
Dagiti baranggay
• Lamesa
Santiago, Ilocos Sur
Dagiti baranggay
• Salincub
Boac
Dagiti baranggay
• Catubugan
Lubuagan
Dagiti baranggay
• Upper Uma
Narvacan
Dagiti baranggay
• San Pablo
Pagsasao a Tomini
Ti pagsasao a Tomini, wenno Tialo, ket ti pagsasao a Celebko ti Sulawesi idiay Indonesia.
Alaminos, Laguna
Dagiti baranggay
• Baranggay I (Poblacion)
• Baranggay II (Poblacion)
Santo Domingo, Ilocos Sur
Dagiti baranggay
• Pussuac
Torrijos, Marinduque
Dagiti baranggay
• Poctoy
Santo Domingo, Ilocos Sur
Dagiti baranggay
• Quimmarayan
Bay
Dagiti baranggay
• Calo
Biñan
Dagiti baranggay
• Santo Tomas (Calabuso)
Mehiko
Ti Estados Unidos dagiti Mehikano wenno kadawyan a makunkuna a kas Mehiko, ket maysa nga batay-linteg a pederal a republika iti Amianan nga Amerika. Nabeddengan iti amianan iti Estados Unidos; iti abagatan ken laud babaen ti Taaw Pasipiko; iti abagatan a daya babaen ti Guatemala, Belis, ken ti Baybay Karibe; ken iti daya babaen ti Golpo ti Mehiko. Naisakupan na daytoy iti nganngani a dua a riwriw a kuadrado kilometro (sumurok a 760,000 kuadrado milia), Ti Méhiko ket isu ti maikalima a kadakkelan a pagilian iti Kaamerikaan babaen ti dagup a kalawa ken ti maika-13 a kadakkelan a naiwayawayas a pagilian iti lubong. Nga addan ti nakarkulo a populasion iti surmurok a 112 a riwriw, isu daytoy ti maika-11 a kapusekan ti populasion ken ti kapusekan ti populasion kadagiti agsasao ti Españiol a pagilian. Ti Mehiko ket maysa a a tiponan ti muyong a nagbuklan dagiti tallo pulo ket maysa nga estado ken maysa a Pederal a Distrito, ti kapitolio a siudad.
Kapangan
Dagiti baranggay
• Sagubo
Mehiko
Ti Mehiko ket maysa kadagiti kadakkelan nga ekonomia iti lubong, ken daytoy ket naipanunotan a kas maysa a rehional a bileg ken tengnga a bileg. Iti maipatinayon, ti Mehiko ket isu idi ti immuna a kameng ti Latino Amerikano nga Organisasion para iti Ekonomiko a Panagtitinnulongan ken Panagrangrang-ay OECD (manipud idi 1994), ken naipanpanunotan a maysa nga akinngato a tengnga a matgedan a pagilian babaen ti Banko ti Lubong. Ti Mehiko ket naipanpanunotan a kas maysa a baro a naindustrialisado a pagilian   ken maysa a rumrumsua a bileg. Daytoy ket addaan iti maikasangapulo ket tallo a kadakkelan ti nominal GDP ken ti maikasangapulo ket maysa a kadakkelan babaen ti pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang. Ti ekonomiana ket napigsa a naisilpo kadagiti kumaduaanna ti Nawaya a Tulagan ti Komersio ti Amianan nga Amerika (NAFTA), a naipangpangruna ti Estados Unidos. Ti Mehiko ket mairanggo ti maikanem iti lubong ken umuna iti Kaamerikaan babaen ti bilang ti UNESCO a Tawid a Luglugar iti Lubong nga addaan iti 31,  ken idi 2007 ket isu idi ti maikasangapulo a kaaduan a nabisbisita a pagilian iti lubong nga adda dagiti 21.4 a riwriw nga internasional a simmangsangpet ti tungngal maysa a tawen.
Villasis
Dagiti baranggay
• Capulaan
Bani
Dagiti baranggay
• Calabeng
Boac
Dagiti baranggay
• Isok I (Poblacion)
Santa Lucia, Ilocos Sur
Dagiti baranggay
• Namatican
Buguias
Dagiti baranggay
• Sebang
Pagsasao a Cia-Cia
Ti pagsasao a Cia-Cia (Bahasa Ciacia), ammo pay a kas Butones, ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naipangpangruna a naisasao iti likmut ti ili ti Bau-Bau idiay akin-abagatan nga ungto ti Isla Buton idiay abagatan a daya nga aplaya ti Sulawesi idiay Indonesia.
Calauan
Ti Calauan ket maysa a maikadua a klase nga ili iti probinsia ti Laguna iti Filipinas.
Calbayog
Dagiti baranggay
• Panonongon
Mogpog
Dagiti baranggay
• Nangka I
Calauan
Dagiti baranggay
• Bangyas
Lumban
Dagiti baranggay
Ti Lumban ket nabingbingay a politikal iti 16 a barbaranggay.
Pagsasao a Komering
thumb|300px|Tallo a Komering a babbai idi 1929
Mehiko
Administratibo a pannakabingbingay
Ti Pederal a Distrito ket maysa a naipangpangruna a politikla a pannakabingbingay a tagikua ti sibubukel a pederasion ken saan a ti maysa a naisangsangayan nga estado, ken iti kastoy, ad-adu ti naipatingga a lokal a papel a panagturay ngem dagiti estado ti pagilian.
Balungao
Dagiti baranggay
• San Joaquin
Boac
Dagiti baranggay
• Mainit
Cavinti
Dagiti baranggay
• Cansuso
• Duhat
Luisiana
Dagiti baranggay
Ti Luisiana ket nabingbingay a politikal iti 23 a barbaranggay.
Mehiko
Pakasaritaan
thumb|right|[[Chichen Itza]] thumb|right|Pakaimatangan ti piramida ti bulan idiay [[Teotihuacan, ti maysa a dakkel a a kasakbayan ti Columbiano a siudad, nga addaan kadagiti ad-adu ngem 150,000 a nagtataeng idi katurayna idi maika-5 a siglo.]] thumb|left|Jade a maskara ti Azteca manipud iti maika-14 a siglo a mangipakpakita ti dios a ni [[Xipe Totec.]]
Arkaiko a paset ti panawen
Dagiti kasapaan a tidda ti tao idiay Mehiko ket dagiti sangkap dagiti ramit a bato a nabirukan idiay asideg ti kampo ti apoy idiay Ginget ti Mehiko ken napetsaan babaen ti radio karbon idii circa 23,000 a tawtatwen. Ti Mehiko ket isu ti lugar ti panagtaltalon ti mais ken bukbukel a gapuanan ti maysa a nagdaliasatan manipud dagiti paleo-Indiano agan-anup ken agburburas kadagiti purok ti sedentario nga agrikultura idi rugi ti 7000 BCE.
Famy
Dagiti baranggay
• Asana (Poblacion)
Sasao a Celebiko
Pangbalbaliw iti uni
Inlista ni David Mead (2003a:125) dagiti sumaganad a panagbalbaliw ti uni para iti Celebiko ken dagiti sugrupona.
Magdalena, Laguna
Dagiti baranggay
Ti Magdalena ket nabingbingay a politikal iti 24 a barbaranggay.
Santa Cruz, Marinduque
Dagiti baranggay
• Ki?aman
Rizal, Laguna
Ti Rizal ket maysa a maikalima a klase nga ili iti probinsia ti Laguna iti Filipinas.
Che Guevara
Kalpasan a nagpaay iti nadumaduma nga importante a takem iti gobierno ni Castro, pimmanaw ni Guevara iti Kuba idi 1965 tapno aronanna dagiti rebolusion iti sabali a pagpagilian, umuna iti Kongo-Kinshasa (ti agdama a Demokratiko a Republika ti Kongo) sa iti Bolivia, a nakatiliwan kenkuana ti maysa nga operasion militar nga impakat ti CIA. Mapapati a kayat idi ti CIA a biagen ni Guevara tapno mapalutpotda a nalaing, ngem kalpasan a matiliw iti gungugong ti Yuro, natay isuna iti ima ti Armada ti Bolivia iti La Higuera iti asideg ti Vallegrande idi Oktubre 9, 1967. Iti testimonia dagiti nadumaduma a tattao a nakipartisipar wenno saksi kadagiti pasamak kadagiti maudi nga or-oras ni Guevara, naammuan a pinapatay a dagus ti gobierno ti Bolivia ni Guevara tapno maliklikan ti maysa a pannakausigna iti publiko ken dagiti komplikasion a mabalin a mapagteng no maibalud isuna iti Bolivia.
Famy
Dagiti baranggay
• Batuhan
• Bulihan
Listaan dagiti papa
Ni Hermannus Contractus ket isu ti mabalin nga immuna a historiador a nagtultuloy a nanginumero dagiti papa. Ti listaanna ket nagpatingga idi 1049 ken ni Papa Leon IX a kas ti maika 154. Adda dagiti nadumaduma a panagbalbaliw a naaramid iti listaan idi las-ud ti maika-20 a siglo. Ni Kontrapapa Cristobal ket nabayagen a naipanunotan idi a kas nainkalintegan. Ni Papa-elektado Esteban ket naipanpanunotan idi a kas ti nainkalintegan babaen ti nagan a Esteban II aginggana idi 1961 nga edision, nga idi ket naborra. Urayno dagitoy a panagbalbaliw ket saanen a kontrobersial, adda dagiti moderno a listaan ket agiramramanda pay laeng iti daytoy nga "immuna a Papa Esteban II". Daytoy ket mabalin a gapu ti pannakaibatay iti 1913 nga edision iti Katoliko nga Ensiklopedia, a daytoy ket adda ti publiko a turayan.
Famy
Dagiti baranggay
• Kapatalan
Liliw
Ti Liliw ket maysa a maikapat a klase nga ili iti probinsia ti Laguna iti Filipinas.
Rizal, Laguna
Dagiti baranggay
• Entablado
Pakil, Laguna
Dagiti baranggay
• Banilan
Lumban
Dagiti baranggay
• Maytalang I
Asperula xylorrhiza
Ti Asperula xylorrhiza ket ti sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Turkia ken Irak.
Binmaley
Dagiti baranggay
• Buenlag
Villasis
Dagiti baranggay
• Puelay
Pagsasao a Pamona
Dagiti dialekto
Laiwonu (Iba), Pamona (Poso), Rapangkaka (Aria), Taa (Topotaa, Wana), Tobau (Bare’e, Tobalo, Tobao), Tokondindi, Tomoni, Topada.
Pagsasao a Mori Atas
Pannakaidasig
Ti Mori Atas ket naidasig a kas kameng dagiti grupo ti pagsasao ti Bungku-Tolaki, ken makibinningay kadagiti kaasitgan a pakaikabagian iti Pagsasao a Padoe. No agkuyog iti Mori Atas ken Mori Bawah sagpaminsanda a tinawtawagan babaen iti termino a ‘Mori’.
Benus
Ti Benus ket isu ti maikadua a planeta manipud iti Init, a pagtaytayyekenna ti tunggal 224.7 nga al-aldaw iti Daga. Kadagiti Ilokano, ti Benus ket ammo kadagiti nagan a baggák, kamuntatála ken palpallátok. Daytoy a planeta a ket nainaganan kenni Benus, ti Romana diosa iti ayat ken pintas. Kalpasan ti Bulan, isu daytoy ti karaniagan a masna a banag iti rabii a langit, a makaabot daytoy ti nalawag a kapigsa iti −4.6, naraniagen daytoy nga agsaruag iti anniniwan. Gapu ti Benus ket maysa nga nakapkapsut a planeta manipud iti Daga, agparang daytoy a kas saan nga umadayo iti Init: ti panagbennatna ket makadanon ti kadakkel iti 47.8°. Ti Benus ket madanonna ti karaniganna sakbay ti ileleggak ti init wenno sakbay ti ilelennek ti init, daytoy ti gapu a naamammoan a kas ti Agsapa Bituen wenno Rabii a Bituen.
Santa Cruz, Marinduque
Dagiti baranggay
• Lusok
Alcala, Pangasinan
Dagiti Baranggay
• San Pedro IlI
Pagsasao a Mori Bawah
Ti pagsasao a Mori Bawah, ammo pay a kas Lower Mori wenno Daya a Mori, ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio ti sanga ti Celebiko. Daytoy ket maysa kadagiti nangruna a pagsasao ti Rehensia ti Morowali idiay Tengnga a Sulawesi.
Pannakaidasig
Ti Mori Bawah ket naidasig a kas kameng dagiti grupo ti pagsasao ti Bungku-Tolaki, ken makibinningay kadagiti kaasitgan a pakaikabagian iti Bungku ken dagiti sabali a pagsasao ti akindaya nga aplaya ti Sulawesi, a kas ti Wawonii ken Kulisusu. No agkaduada, ti Mori Bawah ken ti pagsasao a Mori Atas ket sagpaminsanda a maibagbaga babaen ti termino a ‘Mori’.
Los Baños
Dagiti baranggay
• Tadlac
Calbayog
Dagiti baranggay
• Roxas I (Pob.)
Pakil, Laguna
Dagiti baranggay
• Kabulusan
Villasis
Pakasaritaan
Maysa a barrio iti Villasis ti Malasiqui idi rugrugi ti maika-17 a siglo nga am-ammo iti dati a naganna a "Pandoyocan."
Santa Cruz, Marinduque
Dagiti baranggay
• Masalukot
Bayambang
Dagiti baranggay
• Buenlag 1st
San Pedro, Laguna
Dagiti baranggay
• Calendola
Cavinti
Dagiti baranggay
• Sumucab
Magdalena, Laguna
Dagiti baranggay
• Bungkol
Sapporo
Kas met iti kaaduan iti Hokkaido, ti ayan ti Sapporo ket pataengan idi dagiti indihenio a tattao nga Ainu. Umad-adun a matataengan ti Sapporo manipud kadagiti imigrante a Hapon iti naladaw a maika-19 a siglo. Nangsangaili ti Sapporo iti Olimpiada ti Panaglalam-ek iti 1972, ti immuna nga Olimpiada a natengngel iti Asia, ken ti Sapporo Dome kadagiti tallo a panagay-ayat iti las-ud ti 2002 FIFA World Cup.
Santa Lucia, Ilocos Sur
Dagiti baranggay
• Paratong
• Sabuanan
Luisiana
Dagiti baranggay
• San Antonio
Santa Cruz, Marinduque
Dagiti baranggay
• Morales
San Pedro, Laguna
Dagiti baranggay
• Cuyab
Pagsasao a Batak Angkola
Ti pagsasao a Batak Angkola, wenno Angkola, ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio ti Sumatra. Daytoy ket naisasao idiay Rehensia ti Abagatan a Tapanuli ken Padang Sidempuan.
Bayambang
Dagiti baranggay
• Idong
Cabuyao
Dagiti baranggay
• Sala
• San Isidro
Santa Cruz, Marinduque
Dagiti baranggay
• Polo
1496
Ti tawen idi 1496 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Biernes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Tsurui
Pakasaritaan
Nabukel ti purok idi 1937.
Los Baños
Pamahalaang Bayan
Mike Dexter Concio
Olivia Colman
Ni Sarah Caroline Olivia Colman  ket maysa nga Ingles nga aktres. Isu ket nakaawat kadagiti nadumaduma a gunguna, uppat a Gunguna ti BAFTA, dua a Gunguna ti Nabalitokan a Globo, uppat a Gunguna ti Nawaya a Pelikula ti Britania, ti Kopa ti Volpi Cup para iti Kalaingan nga Aktres ken maysa a BFI Fellowship.
Liliw
Dagiti baranggay
• Dagatan
Luisiana
Dagiti baranggay
• San Pablo
1499
Ti tawen idi 1499 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Santa Cruz, Marinduque
Dagiti baranggay
• Tamayo
Los Baños
Pamahalaang Bayan
Rodora P. Loares
Pila, Laguna
Dagiti baranggay
• Santa Clara Sur (Poblacion)
San Pedro, Laguna
Dagiti baranggay
• Pacita 1
Papiro
Ti papiro ket ti naingpis kasla papel a material a naaramid manipud ti medula ti mula a papiro, Cyperus papyrus, ti mula ti kalugnakan a kasla ruot nga adu idiay Sudd ti Akin-abagatan a Sudan a mairaman pay ti Delta ti Nilo ti Ehipsio. Ti papiro ket immun-una a naammuan a naus-usar idi iti taga-ugma nga Ehipto (mabalin a nabaybayagen ngem idi Umuna a Dinastia), ngem naus-usar pay daytoy kadagiti amin a rehion ti Mediteraneo iti Pagarian ti Kush. Dagidi taga-ugma nga Ehipsio ket naipagpagarup a nagus-usarda ti papiro a kas pagsuratan a material, ken inus-usarda pay a kas kadawyan a panagaramid kadagiti sabali a artipakto a kas dagiti rono a bangka, dagiti kamen, tali, dagiti palluka, ken dagiti labba.
Glenn Frey
Kalpasan ti panagsisina ti Eagles idi 1980, ni Frey ket napan iti solo a karerna. Isu ket nangipablaak iti immuna nga albumna iti No Fun Aloud, idi 1982 ken nangirekord pay iti Top 40 hits "The One You Love", "Smuggler's Blues", "Sexy Girl", "The Heat Is On", "You Belong to the City", "True Love", "Soul Searchin'" ken "Livin' Right".
San Pedro, Laguna
Dagiti baranggay
• Poblacion
• Riverside
Magdalena, Laguna
Dagiti baranggay
• Tanawan
• Halayhayin
Dominikal a letra
Dagiti dominlal a letra a ket dagiti letra ti A, B, C, D, E, F ken G a naikkan kadagiti aldaw iti siklo iti pito a ti letra A ket kankanayon a maisaad iti 1 Enero a kas maysa a katulong para iti panagbiruk ti aldaw ti lawas iti naited a petsa ti kalendario iti panagkarkulo ti Paskua ti Panangungar.
Calbayog
Dagiti baranggay
• Saputan
San Pedro, Laguna
Dagiti baranggay
• San Antonio
• San Roque
Dominikal a letra
Iti ania man a kaso, dagiti amin a sabali a petsa ket adda met laeng iti agpapada a dominikal a letra iti tinawen, ngem dagiti aldaw dagiti lawas kadagiti dominikal a letra ket agbaliw iti uneg ti bisiesto a tawen sakbay ken kalpasan ti interkalario nga aldaw ti 24 Pebrero wenno 29 Pebrero.
Nagcarlan
Dagiti baranggay
• Buhanginan
Distrito ti Shibetoro, Hokkaido
thumb|Mapa ti Shibetoro, Hokkaidō, napalikmutan iti asul
San Pedro, Laguna
Dagiti baranggay
• United Bayanihan
Liliw
Dagiti baranggay
• Luquin
Distrito ti Shibetoro, Hokkaido
Pakasaritaan
Napundar daytoy idi 1869 kas parte ti Probinsia ti Chishima idi napundar dagiti 11 a probinsia ken dagiti 86 a distrito iti Hokkaidō. Ti distrito ket immuna a naglaon kadagiti purok ti Shibetoro (蘂取村) ken Otoimaushi (乙今牛村). Idi 1923, nagtipon dagiti dua a purok tapno mangbukel iti purok ti Shibetoro (Rudnaya). Idi Agosto 1945, rinaut daytoy babaen ti buyot ti Sobiet. Ti rehion ket agdama nga adda iti panagtengngel iti Pederasion ti Rusia.
Boac
Dagiti baranggay
• Puyog
Nagcarlan
Dagiti baranggay
• Calumpang
Antirhea
Ti Antirhea ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae.
Bayambang
Dagiti baranggay
• Pantol
Liliw
Dagiti baranggay
• Maslun (Poblacion)
Majayjay
Dagiti baranggay
• Piit
Binmaley
Dagiti baranggay
• Tombor
Nagcarlan
Dagiti baranggay
• Maiit
Liliw
Dagiti baranggay
• Pag-Asa (Poblacion)
Sarcolaena
Ti Sarcolaena ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Sarcolaenaceae. Daytoy a pamilia ket endemiko iti Madagascar. Adda dagiti agarup a 8 a sebbangan iti henero.
Nagcarlan
Dagiti baranggay
• Oples
Bayambang
Dagiti baranggay
• Tamaro
Nagcarlan
Dagiti baranggay
• Sabang
• Silangan Ilaya
Bayambang
Dagiti baranggay
• Tococ East
Manettia
Ti Manettia ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Adda dagiti agarup a 80 ken 123 a sebbangan. Naiwarwaras dagitoy iti West Indies, Mehiko, ken Tengnga ken Abagatan nga Amerika. Kaaduan dagitoy ket dagiti lanot. Ti henero ket naipanagan ken ni Saverio Manetti.
Hermosillo
Ti Hermosillo, dati a tinawtawagan iti Pitic (kas iti Santísima Trinidad del Pitic ken Presidio del Pitic) ket ti maysa a siudad a mabirukan iti tengnga ti akin-amianan a laud ti estado ti Mehiko iti Sonora. Daytoy ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ken isu pay ti sentro ti ekonomia para iti estado ken rehion. Daytoy ket aglaon iti gangani amin a manopaktoria iti estado ken addaan iti tallopulo a porsiento iti populasionna. Ti kangrunaan a sektor ti maopaktoria ket dagiti karro, ken nangrugi daytoy kadagiti tawen ti 1980, idi binangon ti ti Ford ti Hermosillo Stamping & Assembly Plant.
Abagatan a daya nga Asia
Dagiti kangrunaan a relihion ket Islam, Budismo ken Taoismo, ken sarunuen met ti Kristianidad. Nupay kasta, adu met dagiti nadumaduma a relihion a mabirukan kadagiti amin a paset ti rehion, a mairaman ti Hinduismo ken dagiti adu a naimpluensiaan ti animista a pangsanay.
Schotia
Dagiti usar
Mabalin a mausar daytoy a kayo a kas linong ken ornamental a kayo. Dagiti bulong ket kankanenn babaen dagiti dingoen. Makan dagiti bukel no berde wenno nataengan. Mabalin pay a makan no maituno ken magiling. Tradisional daytoy a naus-usar a panagkortar iti lalat, ken nasayaat a daytoy a kayo para iti panagpatubo iti sebbangan ti bonsai.
Polinesia
thumb|300px|Ti Polinesia ket isu ti kadakkelan kadagiti tallo a nagruna a kultural a luglugar iti [[Taaw Pasipiko. Ti Polinesia ket kadawyan a naipalawag a kas dagiti isla iti uneg ti trianggulo ti Polinesia.]] thumb|300px|Heograpiko a pannakaipalawag ti Polinesia
Amphistemon
Ti Amphistemon ket ti henero dagiti 2 a sebbangan dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket impalawag babaen ni Inge Groeninckx idi 2010 a naibatay iti molekular a panagusig iti grupo ti Hedyotis-Oldenlandia. Ti nagan ti henero ket naibatay iti balikas ti Griego iti 'amphi-' (=doble wenno dua a kita) ken 'stemon' (=estambre) a mangibagbaga iti puesto a panangilasin ti dimorpiko nga estambre para iti daytoy a henero.
Taksonomia
Segun ti molekular a panagusig iti henero, daytoy ket nabirukan nga asideg a kabagian ti Astiella iti sebbangan-grupo ti Hedyotis-Oldenlandia.
Pagsasao a Kaburi
Ti pagsasao a Kaburi ket ti pagssao a Papuano idiay Peninsula ti Ulo ti Billit ti Laud a Papua.
Culiacán
Ti Culiacán ket ti maysa a siudad idiay akin-amianan a laud ti Mehiko. Daytoy ti kadakkelan a siudad ken ti kapitolio ti estado ti Sinaloa. Daytoy pay ti tugaw ti Ili ti Culiacán. Adda dagiti 675,773 nga agtataeng iti siudad (senso idi 2010) ken 858,638 iti ili. Bayat a ti ili ket addaan iti dagup a kalawa iti, ti siudad ket napusek, iti laeng.
Kalendario a Huliano
Ti kalendario a Huliano ket nasukatanen a kas ti kalendario a sibil babaen ti kalendario a Gregoriano kadagiti gangani amin a pagilian a dati a nagus-usar daytoy, urayno daytoy ket nagtultuloy a kalendario a sibil kadagiti dadduma a pagilian iti maika-20 a siglo. Kaaduan kadagiti denominasion ti Kristiano iti Laud ken luglugar nga naibanghelio babaen dagiti simbaan ti Laud ket sinukatanda metten ti kalendario a Huliano iti kalendario a Gregoriano a kas ti batayan para kadagiti bukodda lkalendario a liturhiko. Nupay kasta, kaaduan kadagiti sanga ti Akindaya a Simbaan nga Ortodokso ket agus-usar pay laeng ti kalendario a Huliano para it ipanagkarkulo kadagiti petsa dagiti makuti a rambakan, a mairaman ti Paskua ti Panagungar (Pascha). Adda met dagiti simbaan ti Ortodokso a nangampon iti Nabaliwan a kalendario a Huliano para iti panagpaliiw kadagiti natalinaay a rambakan, bayat nga adda met dagiti simbaan ti Ortodokso a nangibatbati ti kalendario a Huliano para kadagiti amin a panggep. Ti kalendario a Huliano ket agdama pay laeng nga inus-usar babaen ti tattao a Berebere ti Amianan nga Aprika, ken idiay Bantay Athos. Iti porma iti kalendario nga Alehandro, daytoy ti batayan para iti kalendario nga Etiopiano, ken isu daytoy ti kalendario a sibil ti Etiopia.
Pagsasao a Simeulue
Dagiti nagan
Ti Simeulue ket tinawtawagan pay iti Mae o, a literal a ti kayatna sawen ket 'Ania ti papanam?'. Ilista pay ti Ethnologue ti Long Bano, Simalur, Simeuloë, ken Simulul a kas dagiti alternatibo a nagan.
ISO 639:s
!saa !sab !sac !sad !sae !saf !sag !sah !saj !sak !sam !san !sao !sap !saq !sar !sas !sat !sau !sav !saw !sax !say !saz !sba !sbb !sbc !sbd !sbe !sbf !sbg !sbh !sbi !sbj !sbk !sbl !sbm !sbn !sbo !sbp !sbq !sbr !sbs !sbt !sbu !sbv !sbw !sbx !sby !sbz !(sca) !scb !(scc) !sce !scf !scg !sch !sci !sck !scl !scn !sco !scp !scq !(scr) !scs !scu !scv !scw !scx !sda !sdb !sdc !(sdd) !sde !sdf !sdg !sdh !(sdi) !sdj !sdk !sdl !sdm !sdn !sdo !sdp !sdr !sds !sdt !sdu !sdx !sdz !sea !seb !sec !sed !see !sef !seg !seh !sei !sej !sek !sel !sen !seo !sep !seq !ser !ses !set !seu !sev !sew !sey !sez !sfb !sfe !sfm !sfs !sfw !sga !sgb !sgc !sgd !sge !sgg !sgh !sgi !sgj !sgk !(sgl) !sgm !sgo !sgp !sgr !sgs !sgt !sgu !sgw !sgx !sgy !sgz !sha !shb !shc !shd !she !shg !shh !shi !shj !shk !shl !shm !shn !sho !shp !shq !shr !shs !sht !shu !shv !shw !shx !shy !shz !sia !sib !(sic) !sid !sie !sif !sig !sih !sii !sij !sik !sil !sim !sin !sip !siq !sir !sis !siu !siv !siw !six !siy !siz !sja !sjb !sjd !sje !sjg !sjk !sjl !sjm !sjn !sjo !sjp !sjr !sjs !sjt !sju !sjw !ska !skb !skc !skd !ske !skf !skg !skh !ski !skj !skk !(skl) !skm !skn !sko !skp !skq !skr !sks !skt !sku !skv !skw !skx !sky !skz !(slb) !slc !sld !sle !slf !slg !slh !sli !slj !slk !sll !slm !sln !slp !slq !slr !sls !slt !slu !slv !slw !slx !sly !slz !sma !smb !smc !smd !sme !smf !smg !smh !smj !smk !sml !smm !smn !smo !smp !smq !smr !sms !smt !smu !smv !smw !smx !smy !smz !sna !snb !snc !snd !sne !snf !sng !snh !sni !snj !snk !snl !snm !snn !sno !snp !snq !snr !sns !snu !snv !snw !snx !sny !snz !soa !sob !soc !sod !soe !sog !soh !soi !soj !sok !sol !som !soo !sop !soq !sor !sos !sot !sou !sov !sow !sox !soy !soz !spa !spb !spc !spd !spe !spg !spi !spk !spl !spm !spo !spp !spq !spr !sps !spt !spu !spv !spx !spy !sqa !sqh !sqi !sqk !sqm !sqn !sqo !sqq !sqr !sqs !sqt !squ !sra !srb !src !srd !sre !srf !srg !srh !sri !(srj) !srk !srl !srm !srn !sro !srp !srq !srr !srs !srt !sru !srv !srw !srx !sry !srz !ssb !ssc !ssd !sse !ssf !ssg !ssh !ssi !ssj !ssk !ssl !ssm !ssn !sso !ssp !ssq !ssr !sss !sst !ssu !ssv !ssw !ssx !ssy !ssz !sta !stb !(stc) !std !ste !stf !stg !sth !sti !stj !stk !stl !stm !stn !sto !stp !stq !str !sts !stt !stu !stv !stw !sua !sub !suc !sue !(suf) !sug !(suh) !sui !suj !suk !(sul) !(sum) !sun !suq !sur !sus !sut !(suu) !suv !suw !sux !suy !suz !sva !svb !svc !sve !svk !svm !svr !svs !svx !swa !swb !swc !swe !swf !swg !swh !swi !swj !swk !swl !swm !swn !swo !swp !swq !swr !sws !swt !swu !swv !sww !swx !swy !sxb !sxc !sxe !sxg !sxk !sxl !sxm !sxn !sxo !sxr !sxs !sxu !sxw !sya !syb !syc !syi !syk !syl !sym !syn !syo !syr !sys !syw !syy !sza !szb !szc !szd !sze !szg !(szk) !szl !szn !szp !szv !szw
Isla Calicoan
Maammuan ti nabaknang a dibersidad ti lugar no makita dagiti nailaklako nga eksotiko a sebbangan. Dagiti maipalikmut a danum ket mangsuporta kadagiti nadumaduma nga industria a naibatay iti baybay a kas iti panagtaraken iti ikan, panagtalon iti ruot ti baybay, ken panagpataud iti perlas.
Probinsia ti Daya a Sepik
Ti Daya a Sepik ket ti probinsia idiay Papua Baro a Guinea. Ti kapitoliona ket Wewak. Ti Daya a Sepik ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 433,481 a tattao (senso idi 2010) ken ti kadakkelna ket 43,426 km kuadrado.
Sasao a Left May
Insilpo ni Malcolm Ross (2005) ti sasao a Left May iti sasao a Kwomtari–Baibai ni Laycock iti pamilia a Left May – Kwomtari, a naibatay kadagiti panagpapada dagiti pangsandi ti Rocky Peak. Nupay kasta, saanna pay a sinimpa dagiti biddut ti panangidasig ni Laycock, ken saan a nalawag no dagiti silpo ket kadagiti pagsasao a Kwomtari wenno Fas.
Luek Pujada
Deskripsion
Ti luek ket pagtaengan dagiti 25 a henero dagiti natangken ken nalukneng a korales, ti kaaduan ket maitagikua iti henero ti Montipora, Acropora ken Porites. Daytoy ket aglaon pay kadagiti agarup a a parakad iti kaaduan a sekondario a tubo ken dagiti plantasion iti parakad a naiwarwaras kadagiti igid ti aplayana. Daytoy ket ammo pay a mangibalay iti siam kadagiti sangapulo ket innem a ruot ti baybay a mabirukan iti Filipinas.
Leptolaena delphinensis
Ti Leptolaena delphinensis ket ti sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti Sarcolaenaceae. Daytoy ket mabirukan laeng iti Madagascar. Ti masna a habitatna ket dagiti subtropikal wenno tropikal a nadam-eg a bakir ti tanap. Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
Aulacocalyx
Ti Aulacocalyx ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket mabirukan iti tropikal nga Aprika.
Listaan dagiti dekada
Idi las-ud ti maika-20 a siglo, nagbalin a kadawyan ti panagikeddeng kadagiti agmaymaysa a dekada a kas dagiti historikal nga entidad. Naisangayan met dagiti pagduyosan, dagiti estilo, ken dagiti panagkukua ket mainaigto iti ken maipammateg a kas panangilawag kadagiti naisangayan a dekada (a nagbalin nga ammo a kas dagiti "Dagiti Duapulo", "Dagiti Innem a pulo" ken dadduma pay).
Pagsasao a Beli
Ti pagsasao a Beli, wenno Jur Beli ket ti pagsasao a Torricelli ti Papua Baro a Guinea. Daytoy ket ammo a kas Akuwagel, Makarim, Mukili.
Memanbetsu, Hokkaido
Manipud idi 2004, ti ili ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 5,925 ken ti densidad ti populasion iti 37.26 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 159.02 km².
Pagluganan
Iti lugar iti dati nga ili, agpatpataray ti Kompania ti Perokaril ti Hokkaido (JR Hokkaido) kadagiti dua nga estasion iti igid ti Linia ti Sekihoku: Isuda a dua ket naipanagan iti dati nga ili.
Pagsasao a Demisa
Ti pagsasao a Demisa ket ti pagsasao a Papuano idiay probinsia ti Papua ti Indonesia, idiay akindaya nga aplaya ti Luek Cenderawasih.
Pagsasao nga Owiniga
Ti pagsasao nga Owiniga (ammo pay a kas Bero, Samo, Taina) iket ti pagsasao a Left May ti Baro a Guinea, idiay Probinsia ti Daya a Sepik.
Tulag ti Manila (1946)
thumb|right|Napirmaan iti ti Tulag ti Manila iti pannakabigbig ti wayawaya ti Filipinas idi Hulio 4, 1946.
Gardenieae
Dagiti henero
Dagiti sinonimo
Pagsasao a Maklew
Ti pagsasao a Maklew (Makleu) ket ti naisingasing a pamilia ti Abagatan-Tengnga a Papuano idiay Laud a Papua.
Pagsasao a Yalë
Dagiti akinruar a silpo
Addaan ti Paradisec iti maysa a nawaya a maserrekan nga urnong dagiti material ti pagsasao a Yalë manipud kenni Don Laycock
Mankomunidad ti Filipinas
Iti las-ud ti kaaddana iti ad-adu ngem maysa a dekada, ti Mankomunidad ket addaan iti napigsanga ehekutibo ken maysa a Korte Suprema. Ti lehislaturana, kaaduan babaen ti Partido Nacionalista, immuna idi a maymaysa kamara, ngem kanungpalan a nagbalin a dua kamara. Idi 1937, pinili ti gobierno Tagalog a kas ti pagsasao ti Manila ken dagiti nakapalikmut a probinsia–kas ti batayan ti nailian a pagsasao,urayno adunton a panawen sakbay a sapasap ti pannakausarna. Naampon idi ti panagbutos ti babbai ken nakarang-ay ti ekonomia manipud kadagiti agpang iti Depresion sakbay iti panagsakup ti Hapon idi 1942.
Is-isla ti Cocos (Keeling)
Ti Teritorio ti Is-isla ti Cocos (Keeling), tinawtawagan pay ti Is-isla ti Cocos ken Is-isla ti Keeling, ket territorio ti Australia a mabirukan idiay Taaw Indiano, abagatan a laud ti Isla ti Paskua ken agarup a tengnga a nagbaetan ti Australia ken Sri Lanka.
Rehion ti Valparaíso
Ti kapitoliona ket ti puerto a siudad ti Valparaíso, dagiti sabali pay a nangruna a siudad ket mairaman ti Viña del Mar, Quillota, Quilpué ken Villa Alemana.
Calytrix birdii
Ti bassit a mula ket kadawyan nga agtubo iti katayag iti ken mabalin a makaabot iti katayag iti. Daytoy ket agsabong iti pagbaetan ti Septiembre ken Nobiembre ken agpataud kadagiti purpura a sukog bituen a sabong.
Aleisanthiopsis
Ti Aleisanthiopsis ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket aglaon kadagiti dua a sebbangan, isuda a dua ket endemiko iti rehion ti Kalimantan iti Borneo ti Indonesia.
Anne Baxter
Ni Anne Baxter (Mayo 7, 1923 – Disiembre 12, 1985) ket maysa idi nga Amerikana nga aktres, bida kadagiti pelikula ti Hollywood, dagiti produksion ti Broadway, ken dagiti serye ti telebision. Nangabak isuna iti maysa a Gungguna ti Akademia ken maysa a Nabalitokan a Globo, ken nainominado para iti maysa nga Emmy.
Apo a babai ni Frank Lloyd Wright, nagadal ni Baxter iti panagarte ken ni Maria Ouspenskaya ken addaan idi iti panagsanay iti entablado sakbay iti immuna a pelikulana iti 20 Mule Team (1940).
Joaquín González (politiko)
Pagsapulan
Idi Oktubre 19, 1898, naidutok ni Dr. González a kas ti immuna a Rektor/Presidente ti Universidad Cientifico-Literaria de Filipinas, ti inunaan ti Unibersidad ti Filipinas babaen ni Presidente Emilio Aguinaldo. Ti unibersidad ket addaan kadagiti pakultad kadagiti linteg ti sibil ken krimen, ken ti pay medisina ken operasion. Nagisusuro isuna ti linteg ti medisina, toksikolohia ken kinadalus ti publiko.
Polillo
Ti Polilio ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:
Cornelis Eliza Bertus Bremekamp
Nakawat isuna iti edukasion iti Unibersidad ti Utrecht, ken nagsanay a kas agsuksukimat a botaniko iti Indonesia ken Abagatan nga Aprika. Nakitinnulong isuna idiay Abagatan nga Aprika ken ni Aleman a botaniko Herold Georg Wilhelm Johannes Schweickerdt (1903–1977).
Pentachlaena orientalis
Ti Pentachlaena orientalis ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Sarcolaenaceae. Daytoy ket endemiko iti Madagascar.
Gerona
Ti Gerona ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:
Pentachlaena orientalis
Pannakaiwarwaras ken habitat
Ti Pentachlaena orientalis ket ammo manipud kadagiti akindaya a rehion ti Alaotra-Mangoro, Analanjirofo ken Atsinanana. Ti habitana ket nadam-eg a balir manipud iti pantar ti baybay iti agarup a iti kangato. Adda dagiti subpopulasion ti sebbangan a mabiruka kadagiti nasalakniban a lugar.
Pagsasao a Madura
thumb|right|Ti Madura iti Habanes a sinuratan
Molave
Ti Molave ketmabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:
Maika-16 a paralelo abagatan
Likmut iti lubong
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken mapan nga agpadaya, ti 16° a paralelo abagatan ket lumabas iti:
Sasao a Torricelli
Sakupen ti sasao a Torricelli ti tallo a heograpikal a nagsisina a lugar, ken mabalin nga insinsina babaen ti migrasion dagiti agsasao iti Sepik kadagiti napalabas a siglo.
Kalalainganna a klima
thumb|right|200px|Dagiti nadumaduma a sona ti heograpia
Thimphu
Ti kultura ti Butan ket napno nga ipaltiing ti Thimphu iti respeto iti literatura, relihion, dagiti ugali, ken kodigo ti nailian a kawes, dagiti monastiko a panagsanay kadagiti monasterio, musika,sala, literatura ken iti midia. Ti Tshechu ket maysa a nangruna a rambakan a maipabuya iti paraangan ti Tashichho Dzong idiay Thimphu dagiti naimaskara a panagsasala, a popular nga ammo a kas dagiti sala ti Cham. Daytoy ket uppat nga aldaw a rambakan a maaramid iti tinawen iti las-ud ti otonio (Septiembre/Oktubre), kadagiti petsa a maitunos iti kalendario ti Butan.
Sasao a Skou
Ti sasao a Skou wenno Sko ket ti bassit a pamilia ti pagsasao nga insasao babaen dagiti agarup a 7000 a tattao, a naipangpangruna idiay aplaya ti Probinsia ti Sandaun iti Papua Baro a Guinea, nga adda met iti bassit iti kaunegan ti daga manipud iti daytoy a lugar ken saan a basbassit ngem maysa iti ballasiw ti pagbeddengan iti probinsia ti Indonesia ti Papua (dati nga ammo a kas Irian Jaya). Ti sasao a Skou ket naisangsangayan idiay Baro a Guinea gapu ta daytoy ket maipapan iti tono. Kas pagarigan ti Vanimo ket addaan kadagiti tallo a tono, nangato, tengnga, ababa.
Iti agdama adda dagiti lingguista nga agob-obra iti kaaduan kadagitoy a pagsasao, nga agsursurat kadagiti gramatika, agur-urnong kadagiti diksionario, ken tumultulong kadagiti agsasao a mangparang-ay kadagiti bernakular a material tapno mausar kadagiti eskuela.
Pannakaidasig
Ti sasao a Skou ket immunada nga insilpo babaen ni G. Frederici idi 1912. Idi 1941, inpadakkel ni K.H. Thomas ti pamilia idi agdama a gay-atna.
Pagsasao a Buna
Ti pagsasao a Buna ket ti pagsasao a Torricelli ti Papua Baro a Guinea.
Augusteae
Dagiti henero
Dagiti agdama a maawat a nagan
1829
Ti 1829 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Huebes iti kalendario a Gregoriano.
Australasia
thumb|250px|right|Ti Australasia thumb|250px|Dagiti rehion ti [[Oceania. Ti Baro a Selanda ket naikeddeng a kas paset ti Australasia ken ti Polinesia. Dagiti nadumaduma a dagup ti Melanesia (tradisional nga amin daytoy) ket maibilang pay a kas paset ti Australasia.]]
Ti Australasia, ket rehion ti Oceania, ken ti mangbukel ti Australia, Baro a Selanda, ti isla ti Baro a Guinea, ken dagiti agkakaarruba nga isla ti Taaw Pasipiko. Ni Charles de Brosses ket isu ti nagaramid iti termino (kas iti Pranses iti Australasie) iti Histoire des navigations aux terres australes (1756). Isu ket nangala daytoy manipud iti Latin para iti "abagatan ti Asia" ken nangigiddiat ti lugar manipud iti Polinesia (iti daya) ken manipud iti Mikronesia (iti amianan a daya). Ti kaaduan ti Australasia ket adda iti Plata ti Indo-Australia, a kakuyogna met ti India.
Heograpia ti tao
thumb|200px|Ti 1908–12 nga Australasiano a Wagayway ti Olimpiada
Iti napalabas, ti Australasia ket naus-usar idin a kas ti nagan para kadagiti naitipon a timpuyog ti ay-ayam ti Australia ken Baro a Selanda. Dagiti kas pagarigan ket mairaman ti tenis idi nagbaetan ti 1905 ken 1915, idi ti Baro a Selanda ken Australia ket nagtiponda a nagsalisal iti internasional a torneo ti Kopa Davis, ken dagiti Ay-ayam ti Olimpiada idi 1908 ken 1912.
Nationalencyklopedin
Ti Nationalencyklopedin (NE) ket isu ti kasayaatan a kontemporaneo a pagsasao a Sueko nga ensiklopedia, a nairugi babaen ti naparabor a pautang manipud iti Gobierno ti Suesia iti 17 a riwriw a krona ti Suesia idi 1980, ken nabayaden met idi Disiembre 1990. Ti naiprenta a bersion ket mangiraman kadagiti 20 a tomo nga addaan kadagiti 172,000 nga artikulo; ti Internet a bersion ket mangiraman kadagiti 260,000 nga artikulo (manipud idi Hunio 2005).
Tok Pisin
Bayta a daytoy ket mabalin a naparang-ay a kas panagtagilako a pidgin, ti Tok Pisin ket nagbalinen a naisalumina a pagsasao. Adi kadagiti saan nga akademiko nga agsasao iti Ingles nga agtataeng idiay Papua Baro a Guinea ket nagnagananda iti "Pidgin," "Pidgin ti Baro a Guinean" wenno "Inggles a Pidgin," daytoy ket kadawyan nga inus-sar dagiti akademiko, ken dagiti pay tattao a makaammo iti Tok Pisin, tapno mangibaga iti pagsasao babaen iti bukodna a nagan.
Calytrix brownii
Ti bassit a mula ket mabalin nga agtubo iti katayag iti kenmabalin a nalinteg wenno agkalatkat. Daytoy ket agsabong iti pagbaetan ti Marso ken Agosto ken agpataud kadagiti puraw-krema-duyaw a sabong.
Mabirukan kadagiti dalan ti danum, kadagiti bunton ti sandstone ken dagit ibanak iti rehion ti Kimberley iti Akinlaud nga Australia, ti Akin-amianan a Teritorio ken amianan akinlaud a Queensland nga idiay ket agtubo kadagiti rurog a nadarat aginggana iti nasekka a daga kadagiti granito, quartzite wenno basalto.
Perrierodendron capuronii
Deskripsion
Agtubo ti Perrierodendron capuronii kas maysa a kayo aginggana iti iti katayag. Ti napapel aginggana iti nalalat a bulbulong ket arinduyog iti sukog. Agmarisda iti kayumanggi iti ngato, maraberde kayumanggi iti baba ken agrukod aginggana iti iti kaatiddog. Dagiti inploressensia ket addaan iti maysa aginggana kadagiti pito a sabong, ti tunggal maysa ket addaan iti lima a sepalo ken lima a petalo. Dagiti nalamuyot a bunga ket immitlog iti sukog ken agrukod aginggana iti iti kaatiddog.
Pagsasao a Yelmek
Ti pagsasao a Yelmek, ammo pay a kas Jelmek, Jelmik wenno Jab, ket ti pagsasao iti naisingasing a pamilia ti Trans-Fly–Karayan Bulaka iti Laud a Papua.
Pagsasao a Mamasa
Ti pagsasao a Mamasa ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio ti Sulawesi, Indonesia.
Perrierodendron rodoense
Ti Perrierodendron rodoense ket tisebbangan ti kayo iti pamilia ti Sarcolaenaceae. Daytoy ket endemiko iti Madagascar. Ti espesipiko nga epiteta iti rodoense ket para iti Karayan Irodo (wenno Rodo), a nakaadalan iti sebbangan.
Pagsasao nga Olo
Ti pagsasao nga Olo (Orlei) ket ti pagsasao a Torricelli ti Papua Baro a Guinea.
Bouvardia longiflora
Ti kaaduan a naimulmula a kameng ti henero, daytoy ket naimulmula gapu iti banglona. Daytoy ket agtubo kadagiti nasalakniban a lugar iti hardin nga agraman ti nasayaat a panagatian. Daytoy ket kabangluan iti rabii. Makaibturda iti panaglalam-ek iti 50 F.
Pagsasao a Mandar
Daytoy ket naisurat iti sinuratan a Lontara (Buginese).
Calytrix depressa
Deskripsion
Mabalin nga agtubo ti sebbangan iti katayag iti 2 a metro, ngem kadawyan iti katayag iti pagbaetan ti 0.2 ken 1 a metro iti patneng a sakupna. Dagiti bulong ket umatiddog aginggana iti silindriko ken kadawyan nga agarup a 1 cm iti kaatiddog. Dagiti bulong ket addaan iti nadalumpinas a baba, a nakaibagbagaan iti espesipiko nga epiteta iti Latin iti depressa. Adu dagiti sabong, ti tunggal maysa ket agarup a 1 aginggana iti 1.3 cm iti diametro, ken abbonganna ti mula iti panawen ti kalgaw. Dagiti adda iti akin-amianan ket addaan iti derosas aginggana iti nakusnaw a purpura iti maris kadagiti akinruar a petalo ken ti maikontrasto a duyaw iti tengnga, bayat nga amin a duyaw a kita ket mabirukan iti abagatan. Ak-akaba dagiti petalo ngem dagiti sabali a sebbangan ti Calytrix. Kas met iti kaaduan kadagiti sebbangan iti daytoy a henero, dagiti pingir ti calyx ket addaan kadagiti prominente a dutdot nga umadayo iti las-ud dagiti petalo.
Pannakaiwarwaras
Mabirukan ti sebbangan Probinsia ti Abagatan a laud a Botaniko ken ti Probinsia ti Eremaeano a Botaniko
Bouvardia ternifolia
Ti Bouvardia ternifolia, kadawyan nga ammo iti Inles a kas firecracker bush, ket ti bassit a mula a kaaduan a naiwarwaras iti ballasiw ti Mehiko, mapan ti sakup iti abagatan aginggana iti Honduras ken iti amianan iti abagatan akinlaud nga Estados Unidos (Arizona, New Mexico ken Texas).
Pagsasao a Yau (Torricelli)
Ti pagsasao a Yau ket ti pagsasao a Torricelli ti Papua Baro a Guinea.
Rehion ti Los Ríos
Ti populasion ti rehion ket 380,181 segun ti senso idi 2017. Agarup a kagudua ti populasion ket agtataeng iti komuna ti Valdivia.
Eremolaena humblotiana
Ti Eremolaena humblotiana ket ti mula iti pamilia ti Sarcolaenaceae. Ti sebbangan ket endemiko iti Madagascar. Daytoy ket naipanagan ken ni Léon Humblot ti maysa a Paranses a naturalista.
Owen Willans Richardson
Biograpia
Ni Richardson ket propesor idi idiay Unibersidad ti Princeton manipud idi 1906 aginggana idi 1913, ken nagsubli idiay Nagkaykaysa a Pagpagilian idi 1914 tapno agbalin a Propesor iti Pisika ti Wheatstone idiay Kolehio ti Ari Londres, ken idiay ket kanungpalan a naaramid a direktor ti panagsukisok. Isu ket nagretiro idi 1944, ken pimmusay idi 1959.
Eremolaena
Ti Eremolaena ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Sarcolaenaceae, nga endemiko iti Madagascar. Ti heneroket addaan kadagiti tallo a sebbangan, amin ket patneng iti nadam-eg a daya nga aplaya ti pagilian.
Pagsasao a Yil
Ti pagsasao a Yil ket ti pagsasao a Torricelli ti Papua Baro a Guinea.
Eremolaena
Ti pamilia ti Sarcolaenaceae ket endemiko iti Madagascar. Ti henero ket agparang a kaasitgan a kabagian dagiti henero ti Pentachlaena ken Perrierodendron.
Calytrix drummondii
Ti Calytrix drummondii ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti mirtus iti Myrtaceae nga endemiko iti Akinlaud nga Australia.
Fair use
Ti fair use ket ti limitasion ken laksid iti karbengan nga ekslusibo nga ited babaen ti linteg ti karbengan ti kopia ti autor iti obra a kreatibo. Iti linteg ti karbengan ti kopia ti Estados Unidos, ti fair use ket ti doktrina a mangipalubos ti limitado a panagusar iti nakarbengan ti kopia a material nga awan ti panangala iti pammalubos manipud kadagiti agtagikua ti karbengan. Dagiti pagarigan ti fair use ket mairaman ti komentario, dagiti makina ti panagbiruk, kritisismo, parodia, panagireporta ti damdamag, panagsukisok, panangisuro, panag-arkibo iti bibloteka ken panagad-adal. Daytoy ket mangited para iti nainkalintegan, saan a nalisensiaan a dakamat wenno panangitipon ti nakarbengan ti kopia a material iti sabali nga obra ti mannurat babaen ti uppat a banag a panagtimbeng a panagsubok.
Calytrix creswellii
Immuna a naipalawag ti sebbangan a kas Calycothrix creswellii babaen ni botaniko Ferdinand von Mueller idi 1876 iti obra iti Fragmenta Phytographiae Australiae. Naidasig manen daytoy iti henero ti Calytrix babaen ni B. D. Jackson idi 1893 iti Index Kewensis.
Calytrix eneabbensis
Mabirukan daytoy kadagiti tanap ti darat iti rehion ti Mid West iti Akinlaud nga Australia a naipatengnga iti arrubayan ti Eneabba nga idiay ket agtubo kadagiti nadarat a daga kadagiti laterito.
Pagsasao a Sauri
Ti pagsasao a Sauri ket ti pagsasao a Papuano ti probinsia ti Papua ti Indonesia, idiay akindaya nga aplaya ti Luek Cenderawasih.
Charles Thomson Rees Wilson
Nakaam-ammuan
Dagiti arkibo ni Charles Thomson Rees Wilson ket tinartaripato babaen ti Ar-arkibo ti Unibersidad ti Glasgow.
Merida
Ti Mérida wenno Merida ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:
Ramos (panangilawlawag)
Ti Ramos ket mabalin pay a dumakamay kadagiti sumaganad:
Eremolaena rotundifolia
Deskripsion
Agtubo ti Eremolaena rotundifolia kas bassit a mula wenno kayo. Dagiti nalalat a bulongna ket agrukod iti iti kaatiddog. Dagiti inploressensia ket addaan iti bugbugtong a sabong.
Maika-12 a meridiano daya
Ti 12° a meridiano daya ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud ti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Europa, Aprika, ti Taaw Atlantiko, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
1041
Ti tawen idi 1041 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.