cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
World Register of Marine Species
Linaon
Ti linaon ti rehistro ket urnosen ken taripatuen babaen dagiti sientipiko nga espesialista iti tunggal maysa a grupo ti organismo. Dagitoy a taksonomo ket tenglenda ti kalidad ti pakaammo, a maurnong manipud iti nangruna a sientipiko a literatura ken dagiti pay sumagmamano nga akinruar a rehional ken espesipiko iti takson a database. Taripatuen ti WoRMS dagiti umiso a nagan kadagiti amin nga organismo ti baybay, ngem mangited pay ti pakaammo kadagiti sinonimo ken dagiti imbalido a nagan. Daytoy ket agdamdama nga obra ti mangtaripato ti rehistro, gapu ta dagiti baro a sebbangan ket kankanayon a maduktalan ken ipalpalawag babaen dagiti sientista; iti pay maipatinayon, ti nomenklatura ken taksonomia dagiti adda a sebbangan ket masansan a mapasayaat wenno mabaliwan gapu ta kankanayon a maipablaak dagiti baro a panagsukisok.
Dagiti sub-agasmang ti linaon ti WoRMS ket mabalin a magun-od, ken mabalin nga addaan iti naisina a pannakaitsapa ken ti bukodda a balay/pagrugian a pampanid, kas dagiti "subrehistro", kas ti World List of Marine Acanthocephala, World List of Actiniaria, World Amphipoda Database, ken dadduma pay. Manipud idi Disiembre 2018 adda dagiti 60 a kasta a taksonomiko a subrehistro, a mairaman dagiti bilang dagiti agdama a maar-aramid. Ti maikadua a kategoria dagiti subrehistro ket buklen dagiti database dagiti rehional a sebbangan a kas ti African Register of Marine Species, Belgian Register of Marine Species, kdpy., bayat a ti maikatlo ket buklen dagiti tematiko a sub-agasmang a kas ti World Register of Deep-Sea species (WoRDSS), World Register of Introduced Marine Species (WRiMS), kdpy. Kadagitoy amian a kaso, ti batayan a datos ket maikabil ken matengngel laeng iti maminsan kas parte ti sistema ti datos ti WoRMS para iti mapalaka a panagtaripato ken konsistensia ti datos, ken maiparangdanto manen no nasken iti konteksto ti maitunos a subrehistro wenno dagiti subrehistro a mabalin a pakaitagikuaanda.
Adda dagiti sumagmamano a subrehistro a mangpadakkel ti linaon iti labes ti kasisigud a konsepto ti "baybay" iti WoRMS babaen ti panangiraman ti nasadiwa a danum wenno dagiti naindagaan a takson para iti kinakompletoda iti naikeddeng nga interesado a lugar; kadagiti kasta a rehistro ket mabalin nga ilaksid manipud iti maysa a pagalagadan a panagbiruk ti WoRMS babaen ti panagpili kadagiti maitunos a pagpilian iti interface ti online a panagbiruk.
Pakasaritaan
Napundar ti WoRMS idi 2008 ke dimmakkel manipud iti European Register of Marine Species ken ti UNESCO-IOC Register of Marine Organisms (URMO), nga inurnong babaen ni Jacob van der Land (ken dagiti nadumaduma a katrabahuanna) iti Nailian a Museo ti Masna a Pakasaritaan, Leiden Daytoy ket kangrunaan a punduan babaen ti Kappon ti Europa ken sangailien babaen ti Flanders Marine Institute (VLIZ) iti Ostend, Belhika. Nakaitakder ti WoRMS kadagiti pormal a pakitunosan kadagiti nadumaduma a biodibersidad a proyekto, a mairaman ti Global Biodiversity Information Facility ken ti Encyclopedia of Life. Idi 2008, imbagbaga ti WoRMS a makanamnama nga addaan iti nakompleto a napabaro a rehistro iti amin a biag ti baybay babaen ti tawen ti 2010, ti tawen a nakompleto ti Census of Marine Life.
Michael Caine
Ni Michael Caine, (naiyanak a kas ni Maurice Joseph Micklewhite; ), ket Ingles nga aktor ken mannurat. Kaaduan nga ammo para iti naisangayan nga agtrabtrabaho a klase nga ayug iti cockney, ni Caine ket nagparang kadagiti sumurok a 115 a pelikula ken naikeddenga a kas simbolo ti Briton a pelikula.
World Register of Marine Species
Pakasaritaan
Manipud idi Pebrero 2018, ti WoRMS ket aglaon kadagiti listaan dagiti 480,931 a nagan ti sebbangan ti baybay (mairaman dagiti sinonimo) a kadagitoy ket 240,633 ket dagiti umiso a sebbangan ti baybay (95 % a napasingkedan). Ti gandatda ket ti kaadda ti listaan para iti tunggal maysa kadagiti agarup nga ad-adu ngem 240,000 a sebbangan ti baybay.
850
Ti tawen idi 850 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
World Register of Marine Species
Pakasaritaan
Sangailien pay ti VLIZ ti Interim Register of Marine and Nonmarine Genera (IRMNG), babaen ti panagusar ti sapsap nga impraestruktura.
Michael Caine
Immuna a nakagun-od iti kaaduan a pannakaammo kadagiti tawen ti 1960 kadagiti panagbidana kadagiti nadumadduma a naipammadayawan a Pelikula ti Britania, a mairaman ti Zulu (1964), The Ipcress File (1965), Alfie (1966), a nakainominaduanna para iti Gunguna ti Akademia, ti The Italian Job (1969), ken Battle of Britain (1969). Dagiti kasayaatan a papelna kadagiti tawen ti 1970 ket mairaman ti Get Carter (1971), The Last Valley, Sleuth (1972), a nakagun-odanna iti maikadua a nominasion iti Gunguna ti Akademia, The Man Who Would Be King (1975), ken ti A Bridge Too Far (1977). Isu ket nakagun-od iti kalatakan a balligina kadagiti tawen ti 1980, iti Educating Rita (1983) a nakagun-odanna iti Premio BAFTA para iti Kalaingan nga Aktor iti Mangiyuna a Papel ken Premio Nabalitokan a Globo Golden para iti Kalaingan nga Aktor. Idi 1986, isu ket nakaawat iti Premio Oscar para iti Kalaingan a Mangsuporta nga Aktor para iti panangiladawanna iti Hannah and Her Sisters ni Woody Allen.
Pagsasao a Karkar
Ti pagsasao a Karkar, ammo pay a kas Yuri, ket ti kaikaysuna a pagsasao a Pauwasi idiay Papua Baro a Guinea. Adda dagiti agarup a sangaribu nga agsasao iti igid ti pagbeddengan ti Indonesia.
Pannakaidasig
Ti Karkar-Yuri ket saan a maikabagian iti ania man a pagsasao idiay Papua Baro a Guinea, ken isu nga idi ket naipagpagarup a isolado a pagsasao. Daytoy ti puesto da Wurm (1983), Foley (1986), ken Ross (2005). Nupay kasta, nadlaw ni Timothy Usher a daytoy ket masarang a kabagian ti sasao a Pauwasi iti ballasiw ti pagbeddengan ti Indonesia. Isu ngarud, daytoy ket mabalin pay amangporma iti lugar ti dialekto iti pagsasao nga Akindaya a Pauwasi a Emem. Daytoy ket naskbayan idi a naibagbaga iti saan a lingguistika a literatura: ti mapa idi 1940 ket mangipakpakita ti lugar nga agsasao iti 'Enam' (Emem) a kas mairaman ti teritorio ti Karkar iti Papua Baro a Guinea, ken ti antropologo a ni Hanns Peter ket ammona idi a ti lugar ti dialekto ti Karkar ket agtultuloy iti ballasiw ti pagbeddengan aginggana iti teritorio ti Emem.
Dagiti pangsandi ket:
Dagiti porma ti banag ket mangala iti -an, sagpaminsan a mangsukat iti -o: onan, amoan, man, yinan, námoan, yumoan.  Ti Mao ket demonstratibo a 'dayta maysa, dagita'; daytoy ket maigiddiat iti nko, nkoan 'ti sabali a maysa wenno dagiti sabali a maysa'.
Pagsasao a Zorop
Ti pagsasao a Zorop, ammo pay a kas Yafi, ket ti pagsasao a Pauwasi ti Laud a Baro a Guinea.
Pagsasao a Tebi
Ti pagsasao a Tebi, ammo pay a kas Dubu, ket ti pagsasao a Pauwasi ti Laud a Baro a Guinea. Daytoy ket kaaduan nga inus-usar babaen dagiti manakman.
853
Ti tawen idi 853 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Domingo (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Pagsasao nga Emem
Ti pagsasao nga Emem, wenno Emumu, ket ti maysa nga Akindaya a pagsasao a Pauwasi ti Laud a Baro a Guinea. Daytoy ket addaan laeng iti 25% a pannakaipada iti leksiko iti Yafi, ti sabali pay nga Akindaya a pagsasao a Pauwasi.
852
Ti tawen idi 852 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Biernes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
851
Ti tawen idi 851 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Micropholis submarginalis
Ti Micropholis submarginalis ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti Brasil. Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
Sirkulo ti Artiko
thumb|350px|Mapa ti lubong a mangipakpakita ti Sirkulo ti Artiko iti nalabbasit. thumb|350px|Dagiti pagilian a mangbeddeng ti Sirkulo ti Artiko thumb|350px|Mapa ti [[Artiko a namarisan ti asul ti Sirkulo ti Artiko.]]
Ti Sirkulo ti Artiko ket maysa kadagiti lima a nangruna a sirkulo ti latitud a mangmarka kadagiti mapa ti Daga. Idi 2012, daytoy ti paralelo ti latitud nga agtartaray iti itiamianan ti Ekuador.
Ti rehion ti amianan ti datoy a sirkulo ket ammo a kas ti Artiko, ken ti sona iti abagatanna ket tinawtawagan ti Akin-amianan a Temperado a Sona. Ti kapada a sirkulo ti polar iti Akin-abagatan a Hemisperio ket tinawtawaga iti Sirkulo ti Antartiko.
Ti Sirkulo ti Artiko ket ti akin-abagatan unay a latitud iti Akin-amianan a Hemisperio a ti Init ket mabalin a natalinaay nga agtultuloy iti ngato wenno baba ti horisonte para kadagiti 24 nga oras (iti solstisio ti Hunio ken solstisio ti Disiembre). Iti amianan ti Sirkulo ti Artiko, ti init ket adda iti ngato ti horisonte para kadagiti agtultuloy a 24 nga oras iti saan a basbassit ngem maminsan iti tunggal maysa a tawen (ken isu a makita iti tengnga ti rabii) ken iti baba ti horisonte para kadagiti 24 nga agtultuloy nga oras iti saan a basbassit ngem maminsan iti tunggal maysa a tawen (ken isu a saan a makita iti tengnga ti aldaw). Mapasamak dagitoy idiay Sirkulo ti Artiko, iti pamunganayan, iti eksakto a maminsan iti tunggal maysa a tawen, kadagiti soltisio ti Hunio ken Disiembre. Nupay kasta, iti panagsanay, gapu ti atmosperiko a reprasion ken dagiti anaraar, ken gapu ta ti init ket agparang a kas disko ken saan a tildek, ti paset ti minit titengnga ti rabii ket mabalin a makita iti rabii ti akin-amianan a solstisio ti kalgaw agingggana ti agarup a 50′ iti abagatan ti Sirkulo ti Artiko; iti met maipada, iti aldaw ti akin-amianan a solstisio ti panaglalam-ek, ti paset ti init ket mabalin a makita aginggana iti agarup a 50′ iti amianan ti Sirkulo ti Artiko. Daytoy ket pudno iti pantar ti baybay; dumakkel dagita a patingga kadagiti kangato ti pantar ti baybay, ngem dagiti met kabambantayan a rehion awan met ti dagus a pannakatan-aw ti pudno a horisonte.
Saan a natalinaay ti puesto ti Sirkulo ti Artiko. Daytoy ket dagus nga agdepdepende iti pakbo a pagtayyekan ti Daga, nga agdumaduma kadagiti baetan ti 2° kadagiti 40,000-a tawen ti paset ti panawen, a kangrunaan gapu dagiti puersa ti allon a pagresultaan manipud iti panaglikmut ti Bulan. Ti Sirkulo ti Artiko ket agdama nga agkalkalla-utang nga agpaamianan iti kapardas iti agarup a iti tunggal maysa a tawen; kitaen ti sirkulo ti latitud para iti adu pay a pakaammo.
Heograpia
Bassit laeng ti tattao nga agnanaed iti amianan ti Sirkulo ti Artiko gapu ti nakaro a klima. Dagiti luagar ket natagtagitaon kadagiti rinibo a napalabas a tawen babaen dagiti indihenio a tattao. Dagiti ginasut a tawen a napalpalabas, adu dagidi tattao nga immakar manipud iti akindaya a Siberia iti ballasiw ti Lingsat Bering a napan idiay Amianan nga Amerika ken nagin-inut a nagpadaya ken nagtaeng. Kalpasanna iti nabayagen, iti historiko apanawen, adda met dagiti migrasion kadagiti lugar ti Artiko babaen dagiti Europeano ken dagiti dadduma nga imigrante.
Dagiti tallo a kadakkelan a komunidad iti amianan ti Sirkulo ti Artiko ket mabirukan idiay Rusia ken Norwega: ti Murmansk (populasion 307,257), Norilsk (175,365), ken Tromsø (71,295).
Ti Rovaniemi (idiay Pinlandia), ket naisanglad bassit iti abagatan iti linia, addaan daytoy ti populasion iti agarup a 60,000, ken ti kadakkelan a pagtaengan iti dagus nga ayan ti Sirkulo ti Artiko. Dagiti tattao ti Artiko ket mairaman dagiti Norwego nga addan iti kalakaan a klima, ken kaaduan dagiti puerto idiay Amianan ti Norwega ket awan iti yelo kadagiti amin a paset ti tawen gapu ti Gulf Stream. Ti Tromsø (idiay Norwega) ket addaan kadagiti agarup 71,000 nga agtataeng ken ti Bodø ket addaan iti agarup a 49,000.
Ti Sirkulo ti Artiko ket lumabas iti Taaw Artiko, ti Peninsula ti Eskandinabia, Amianan nga Asia, Akin-amianan nga Amerika ken Greenland. Ti daga idiay Sirkulo ti Artiko ket nabingbingay kadagiti walo a pagilian: Norwega, Suesia, Pinlandia, Rusia, ti Estados Unidos (Alaska), Kanada, Dinamarka (Greenland), ken Islandia (nga idiay ket lumabas iti bassit nga isla ti Grímsey).
Ti lugar iti amianan ti Sirkulo ti Artiko ket agarup a ken sakupenna ti 4% iti Daga.
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken mapan nga agpadaya, ti Sirkulo ti Artiko ket lumabas iti:
Pagsasao a Talondo’
Ti pagsasao a Talondo’ ket ti bassit a pagsasao nga Austronesio ti Sulawesi, Indonesia.
Pagsasao a Towei
Ti pagsasao a Towei ket ti pagsasao a Pauwasi ti Laud a Baro a Guinea.
Brachyotum fraternum
Ti Brachyotum fraternum ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Melastomataceae. Daytoy ket endemiko iti Ecuador. Ti masna a habitatna ket dagiti subtropikal wenno tropikal a nangato a karuotan.
Hopea altocollina
Ti Hopea altocollina ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket endemiko iti Borneo.
Pagsasao a Toraja-Sa’dan
Ti pagsasao a Toraja-Sa’dan (Sa’dan, Abagatan Toraja) ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio ti Laud a Sulawesi, Indonesia. Daytoy ket makibinningay ti nagan a Tae’ iti Daya a Toraja.
Micropholis suborbicularis
Ti Micropholis suborbicularis ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti Venezuela.
Anthospermum asperuloides
Ti Anthospermum asperuloides ket ti sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Mabirukan daytoy iti akindaya a Kamerun ken iti isla ti Bioko, a parte ti Guinea Ekuatorial. Ti masna a habitatna ket subtropikal wenno tropikal a namaga a tanap a karuotan.
856
Ti tawen idi 856 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Mierkoles (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
854
Ti tawen idi 854 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Lunes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Anthony Hopkins
Ni Philip Anthony Hopkins ket Gales nga aktor iti pelikula, entablado, ken telebision, kompositor ken pintor. Kalpasan ti panagturpos manipud iti Royal Welsh College of Music & Drama idi 1957, isu ket nagsanay iti Royal Academy of Dramatic Art idiay Londres, ken nasiim idi babaen ni Laurence Olivier a nagawis kaniana a tunipon iti Royal National Theatre. Idi 1968, immuna a nagpapel iti pelikula iti The Lion in Winter, ken nagpapel a kas ni Ricardo I.
Naikeddeng isuna a kas maysa kadagiti kalatakan a sibibiag nga aktor,  Ni Hopkins ket kaaduan nga ammo iti panangiladawanna kenni Hannibal Lecter iti The Silence of the Lambs, a nagabakanna iti  Kalaingan nga Aktor, ti pangsaruno daytoy a Hannibal, ken ti pangsakbay iti Red Dragon. Dagiti dadduma pay a pelikulana ket mairaman ti The Mask of Zorro, The Bounty, Meet Joe Black, The Elephant Man, Magic, 84 Charing Cross Road, Bram Stoker's Dracula, Legends of the Fall, Thor, The Remains of the Day, Amistad, Nixon, The World's Fastest Indian, Instinct, ken ti Fracture.
Uncaria
Ti Uncaria ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket agraman kadagiti agarup a 40 a sebbangan. Ti pannakaiwarwarasda ket pantropikal, a kaaduan dagiti sebbangan ket patneng iti tropikal nga Asia, tallo manipud iti Aprika ken ti Mediteraneo ken dua manipud iti neotropiko. Dagitoy ket ammo a kas gambier, cat's claw wenno uña de gato, dagitoy dua nagan ket naibingbingay kadagiti nadumaduma a sabali a mula. Ti sebbangan-kita para iti henero ket ti Uncaria guianensis.
Rio Diaz
Ni Rio Díaz-Cojuangco (naiyanak a kas ni Rosario Aspillera Díaz; Agosto 14, 1959 – Oktubre 4, 2004), ket maysa idi a Filipina a reina ti pintas, presentador ti telebision, aaktres ken politiko. Ti kabsat a babai ni Gloria Díaz ti dati a Miss Universe idi 1969.
Uncaria
Ti Gambier ti Indonesia (U. gambir) ket ti maysa a dakkel a tropikal nga agkalatkat nga addaan kadagiti bulong a kadawyan iti daytoy a henero, agsumbangir ken agarup a iti kaatiddog. Ti U. tomentosa ti Abagatan nga Amerika ket tinawtawagan iti Uña de Gato. Ti Uncaria sinensis ket kadawyan iti Tsina.
Ti Uncaria ket ninaganan babaen ni Johann von Schreber idi iti bukodna a Genera Plantarum edision 8[a] (saan nga iyallilaw kadagiti libro iti isu met laeng a titulo babaen ni Linnaeus, Jussieu, ken dadduma pay). Ti nagan ti henero ket naala manipud iti balikas ti Latin iti uncus, a ti kayatna a sawen ket "maysa a kawit". Daytoy ket mangibagbaga kadagiti kawit, a mabukel kadagiti napabassit a sanga, nga us-usaren ti Uncaria a kumapet kadagtii sabali a mula.
Ti Uncaria ket kameng ti tribu ti Naucleeae, ngem ti puestona iti kaunegan iti dayta a tribu ket agtultuloy a saan a nasolbar.
Deskripsion
Dagitoy ket natariakyo a liana; kumalatkat babaen dagiti kawit a nabukel manipud iti napabassit, a nabaliwen a sangsanga. Dagiti estipula ket intero wenno nagiwangan. Dagiti inploressensia ket dagiti kompakto nga ulo iti patingga dagiti horisontal, ken napabassit unay a sanga. Dagiti pingir ti corolla ket awanan kadagiti parte. Dagiti bukel ket agraman kadagiti atiddog a payak iti tunggal maysa nga ungto, ti akinbaba a payak ket nauneg a nagiwangan.
Dagiti sebbangan
Ti sumaganad a listaan dagiti sebbangan ket mabalin a saan a kompleto wenno aglaon kadagiti sinonimo.
857
Ti tawen idi 857 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Biernes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
855
Ti tawen idi 855 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Brachyotum gleasonii
Ti Brachyotum gleasonii ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Melastomataceae. Daytoy ket endemiko iti Ecuador. Ti masna a habitatna ket dagiti subtropikal wenno tropikal a nadam-eg a bakir ti bantay ken dagiti subtropikal wenno tropikal a nangato a pagtubuan ti babassit a mula.
Hopea aequalis
Ti Hopea aequalis ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket endemiko iti Borneo, ken nairehistron manipud iti Sabah, Sarawak, ken Brunei.
Micropholis venamoensis
Ti Micropholis venamoensis ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket adu ti bulongna a kankanayon a berde a bassit a mula nga endemiko iti Venezuela. Daytoy ket nabiit pay a naikabil iti listaan dagiti naipangta a sebbangan.
858
Ti tawen idi 858 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Sabado (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Hopea aptera
Ti Hopea aptera ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket endemiko iti Papua Baro a Guinea.
Pagsasao a Kaki Ae
Ti pagsasao a Kaki Ae, wenno Tate, ket ti pagsasao nga addaan dagiti 500 nga agsasao, kagudua ti populasion ti etniko, iti asideg ti Kerema, idiay Papua Baro a Guinea.
859
Ti tawen idi 859 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Domingo (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Pagsasao a Kaki Ae
Dagiti pangsandi ket: ! !!sg!!pl !1 !2 !3
Ti Kaki Ae ket awan ti pakaigiddiatan iti ken. Daytoy ket naisingasingen a kabagian ti sasao nga Eleman, ngem dagiti pannakaikapet ket agparang dagiti panagbulbulod.
Pagsasao nga Ulumanda’
Ti pagsasao nga Ulumanda’ ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio ti Laud a Sulawesi, Indonesia. Daytoy ket gangani a maawatan iti sabali a sasao a Pitu Ulunna Salu.
Pagsasao a Tae’
Ti pagsasao a Tae’ ket ti pagsasao a naisasao idiay Tana Luwu (Daga ti Luwu). Daytoy ket maysa a pagsasao nga Austronesio ti Sulawesi, Indonesia, ken maysa kadagiti pagsasao dagiti sangapulo a tribu a mangtagtagitao iti Tana Luwu, Abagatan a Sulawesi. Ti pagsasao a Tae' ket inus-usar babaen dagiti kaaduan nga agtataeng kadagiti uppat a distrito ti Tana Luwu: Luwu, Amianan a Luwu, Luwu Timur, ken ili ti Palopo. Ti Tae' ket paset ti grupo dagiti pagsasao ti Abagatan a Sulawesi, a kabagian ti Toraja, Mandar, Massenrengpulu, ken Mamuju. Ti Tae' iket naus-usar a kas lingua franca manipud iti abagatan a pagbeddengan iti Buriko Kabupatan Wajo aginggana iti rehensia ti Malili Daya Luwu, ken idiay pay Tana Toraja ken Massenrempulu.
Ti Tae' ket maysa a rimpuok ti dialekto a mangbukel kadagiti 12 a dialekto ti etniko nga inus-usar babaen ti tattao nga addaan iti lugar ti Tana Toraja. Ti Tana Toraja ket ti maysa a lugar a dati idi a teritorio ti Kedatuan (Gobierno) Daan a Luwu. Ti taga-ugma a distrito ti Kedatuan Luwu ket gumay-at manipud iti adminitrasion a lugar ti rehensia ti Luwu, Daya a Luwu, Amianan a Luwu ken Palopo, Shiva (Wajo), Kolaka, Lasusua (itan ket ti Sultra). Ngem itan, ti Tana Luwu ket buklen laengen ti Luwu, Amianan a Luwu ken Daya a Luwu ti Siudad ti Palopo.
Pagsasao a Baliledo
Ti pagsasao a Baliledo ket ti maysa a pagsasao a Sumba ti Indonesia.
Pichonia daenikeri
Ti Pichonia daenikeri ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti Baro a Caledonia.
Pagsasao nga Anakalangu
Ti pagsasao nag Anakalangu ket ti maysa a pagsasao a Sumba ti Indonesia.
861
Ti tawen idi 861 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Micropholis williamii
Ti Micropholis williamii ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti Brasil.
860
Ti tawen idi 860 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Lunes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Hopea auriculata
ti Hopea auriculata ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket endemiko iti Malaysia Peninsular.
Carpacoce
Ti Carpacoce ket ti henero odagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Amin dagiti sebbangan ket endemiko iti Floristiko a Rehon ti Rawis ti Abagatan nga Aprika.
Stuttgart Database of Scientific Illustrators 1450–1950
Ti database ket sangailien babaen ti Unibersidad ti Stuttgart. Ti linaon ket maipakita iti Ingles, ken nawaya a maserrekan. Manipud iti Enero 2020, ti balay a panid ti sitio ket mangibagbaga a ti database ket mangiraman kadagit isumurok a 12,500 nga ilustrador. Ti sitio ket mabalin a mabalin a mabirukan babaen dagiti 20 a pagikabilan.
Dagiti singasing para kadagiti maipatinayon a maikabil, wenno panagbalbaliw, ket mabalin a maited babaen dagiti kameng ti publiko, ngem suheto dagitoy iti editorial a repaso sakbay a mairaman.
Pagarigan
Ti maysa pagarigan a maikabil, para ken ni Charles Tunnicliffe, ket mabalin a makita iti http://www.uni-stuttgart.de/hi/gnt/dsi2/index.php?table_name=dsi&function=details&where_field=id&where_value=5570
Ingles a Filipino
Ti Ingles a Filipino ket ti karuay ti Ingles nga inus-usar idiay Filipinas babaen ti midia ken dagiti kaaduan nga naadalan a Filipino. Ti Ingles ket naisursuro kadagiti eskuela ti pagilian, ti sabali pay ket ti Filipino. Ti panagiyallatiw iti kodigo ket nakaro kadagiti saan a pormal a situasion. Dagiti sub-karuay ti Ingles a Filipino ket rumrummuarda babaen ti lokasion ti rehion ken isu a kastoy dagiti impluensia ti lingnguistika dagiti agsasao
Anthospermum aethiopicum
Ti Anthospermum aethiopicum ket ti sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae nga indihenio iti Abagatan nga Aprika.
Deskripsion
Makaabot ti bassit a mula iti katayag iti 2 a metro, ken agraman kadagiti rimpuok dagiti duyaw a sabong.
Pannakaiwarwaras
Mabirukan daytoy a sebbangan iti akin-abagatan a Rawis, manipud iti Calvinia iti amianan a laud, iti ballasiw ti rehion ti Overberg ken iti Probinsia ti Akindaya a Rawis. Daytoy ket kaykayatna dagiti saan unay a namaga a lugar, ken kadawyan daytoy iti shale wennonasekka a daga.
Wilhelm Sulpiz Kurz
Ni Wilhelm Sulpiz Kurz (5 Mayo 1834 – 15 Enero 1878) ket maysa idi nga Aleman a botaniko ken ken direktor ti hardin iti Bogor, Laud a Java ken Kolkata.
Nagtrabaho isu idiay India, Indonesia, Burma, Malaysia ken Singapur.
Biag
Nayanak isuna idiay Munich, ken maysa nga estudiente ni Carl Friedrich Philipp von Martius. Gapu ta nakiringgor iti pamiliana, naglayag isuna iti Java ken simrek iti serbisio ngaOlandes, ken naggigian iti dayta kadagiti adu a tawen. Idi 1864 inawis isuna ni Thomas Anderson, a nagbisbisita kadagiti kolonia nga Olandes, a kumuyog nga agsubli kaniana idiay Calcutta a kas manangaywan iti herbario, ti maysa a puesto a tinengngelna aginggana idi pimmusay, ken nagpasayaat iti tulong daytoy iti botanika ti India.
Masansan a naipatpatulo ni Kurz kadagiti mision ti botaniko. Sinukisokna ti Burma ken Pegu, ken naggigian iiday iti tallo a bulan iti Is-isla Andaman, a nangitedanna kadagiti adu a reporta idi 1870. Pimmusay isuna idiay Penang idi 15 Enero1878.
Dagiti obra
Ti nangruna nga obra ni Kurz ket ti Forest Flora of British Burma, Calcutta, 1877, 2 vols. Nagsurat pay isuna kadagiti artikulo iti Journal of the Asiatic Society of Bengal ken ti Journal of Botany.
Alfred Cogniaux
thumb|[[Flora Brasiliensis vol. 3 pt. 4 – Orchidaceae]]
Ni Célestin Alfred Cogniaux (Abril 7, 1841 – Abril 15, 1916) ket maysa idi a Belga a botaniko. Kadagiti sabali a mula, ti henero ti Neocogniauxia dagiti orkida ket naipanagan kaniana.
Idi 1916 ti adu ti bilanga a pribado a herbabariona ket ket innala idi babaen ti Nailian a Botaniko a Hardin ti Belhika.
Sasao a Seko
Ti sasao a Seko ket ti grupo dagiti uppat nga asideg nga agkakabagian a sasao nga Austronesio a naisasao kadagiti probinsia ti Laud a Sulawesi ken Abagatan a Sulawesi, Indonesia. Buklen dagitoy ti maysa a nangrun aa sanga ti subgrupo ti Abagatan a Sulawesi. Dagiti pagsasao ti sanga a Seko ket: ti Seko Padang, Seko Tengah, Panasuan ken Budong-Budong.
Ti sasao a Badaiko (ti Bada, Besoa, ken Napu) ket idasig babaen ni Zobel (2020) iti sasao a Seko a kas parte ti grupo ti Seko–Badaiko iti kaunegan ti sanga ti Abagatan a Sulawesi.
Warszewiczia coccinea
Ti Warszewiczia coccinea (wenno chaconia, naatap a poinsettia ken pannakkel ti Trinidad ken Tobago) ket ti sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ti nailian a sabong ti Trinidad ken Tobago gapu ta agsabong iti 31 Agosto, a maitiempo iti aldaw a nagbalin a nawaya ti Trinidad ken Tobago manipud iti Nagkaykaysa a Pagarian.
863
Ti tawen idi 863 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Biernes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Warszewiczia coccinea
Daytoy a bassit, kankanayon a berde nga ornamental a kayo ket naindayegan kadagiti inploressensiana nga agraman iti naraniag a nalabbasit a bractea ken dagiti di unay madlaw a petalo.
864
Ti tawen idi 864 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Sabado (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Brachyotum gracilescens
Ti Brachyotum gracilescens ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Melastomataceae. Daytoy ket endemiko iti Ecuador. Ti masna a habitatna ket dagiti subtropikal wenno tropikal a nadam-eg a bakir ti bantay ken dagiti subtropikal wenno tropikal a nangato a pagtubuan ti babassit a mula.
Maika-115 a meridiano laud
Ti maika-115 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna iti maika-65 a meridiano daya.
Ti pagbaetan ti ekuador ken ti maika-60 a paralelo abagatan, daytoy ket mangporma ti akindaya apagbeddengan ti Nawaya a Sona ti Nuklear nga Armas ti Abagatan a Pasipiko ken ti akinlaud a pagbeddengan ti Nawaya a Sona ti Nuklear nga Armas ti Latin nga Amerika.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-115 a meridiano laud ket lumabas babaen ti:
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Lingsat Ballantyne ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Saan a nanaganan a bagi ti danum ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Lingsat M'Clure ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Prince Albert Sound ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Lingsat Dolphin ken Union ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Golpo Koronasion ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" | 🇲🇽 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" | 🇲🇽 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Wittmackanthus
Ti Wittmackanthus ket ti monotipiko a henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket impalawag babaen ni Carl Ernst Otto Kuntze idi 1891. Ti henero ket aglaon laeng iti maysa a sebbangan, ti Wittmackanthus stanleyanus, a mabirukan iti Panama, Colombia, Ecuador, Peru ken Guyana.
Masna a Parke ti Bulkan Mayon
Ti Masna a Parke ti Bulkan Mayon ket ti maysa a nasalakniban a lugar iti Filipinas a mabirukan iti Rehion ti Bicol (Rehion 5) iti abagatan a daya ti Isla ti Luzon, ti kadakkelan nga isla iti pagilian. Sakupen ti masna a parke iti kalawa iti, a mairaman ti kangitingan a Bulkan Mayon, ti kaaktibuan iti Filipinas, ken dagiti kadenna a kaarrubayan. Nadayeg pay ti bulkan gapu iti maysa a gangani a perpekto a balisongsong. Immuna a nasalakniban a kas maysa a Nailian a Parke idi 1938, daytoy ket naidasig manen a kas Masna a Parke idi 2000.
Heograpia
Sakupen ti Masna a Parke ti Bulkan Mayon iti kalawa iti a mabirukan kadagiti walo a siudad ken ili nga addaan iti turay iti bantay. Dagitoy a komunidad ket ti Camalig, Daraga, Guinobatan, Siudad ti Legazpi, Siudad ti Ligao, Siudad ti Tabaco, Malilipot, ken Santo Domingo, amin ket adda iti probinsia ti Albay. Ti pantok ti bulkan ket ti kangatuan nga elebasion iti Rehion ti Bicol iti.
Pakasaritaan
Immuna nairangarang ti nasalakniban a lugar a kas Nailian a Parke ti Bulkan Mayon, nga addaan iti naiyuna a kalawa iti, idi Hulio 20, 1938 babaen ti Proklamasion Blng. 292 idi las-ud ti presidensia ti Mankomunidad ni Manuel L. Quezon. Idi 1992, ti Tignay ti Republika Blng. 7586 wenno ti National Integrated Protected Areas System (NIPAS) Act ket naitakder tapno mangpartuat, mangikeddeng, mangidasig ken mangimaton babaen ti Departamento ti Enbironmento ken dagiti Masna a Rekurso, kadagiti amin a nasalakniban a lugar iti pagilian para kadagiti agdama ken masakbayan a henerasion iti tattao a Filipino. Babaen ti NIPAS, ti Nailian a Parke ti Bulkan Mayon ket naidasig manen ken nanaganan manen a kas Masna a Parke ti Bulkan Mayon babaen ti pannakapirma ti Proklamasion Blng. 412 idi Nobiembre 21, 2000.
862
Ti tawen idi 862 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Hopea bancana
Ti Hopea bancana ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket endemiko iti Sumatra.
866
Ti tawen idi 866 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Paul Carpenter Standley
thumb|Ti  nga impalawag babaen ni Paul Carpenter Standley ken naipablaak iti Publications of the Field Museum of Natural History, Botanical Series 22(2): 91. 1940.
Nayanak ni Standley iti Avalon, Missouri. Nagadal isuna iti Kolehio ti Drury iti Springfield, Missouri ken Estado a Kolehio ti New Mexico, nga idiay ket nakaawat iti bachelor's degree idi 1907, ken nakaawat iti master's degree manipud iti Estado a Kolehio ti New Mexico idi 1908. Nagbati isuna iti New Mexico State College kas maysa a katakunaynay manipud idi 1908–1909. Isuk et maysa idi a Katakunaynay a Mangay-aywan iti Dibision ti Mulamul aiti Nailian a Museo ti Estados Unidos manipud idi 1909 aginggana idi 1922. Iti panagsusulbod ti tawen idi 1928, nangala isuna iti puesto iti Field Museum of Natural History ken nagtrabaho idiay aginggana idi 1950. Bayat nga adda iti Field Museum nagobra isuna iti trabaho ti tay-ak idiay Guatemala idi baetan ti 1938 ken 1941. Kalpasan ti panagretirona idi 1950, immalis isuna iti Escuela Agricola Panamericana, nga idiay ket nagtrabaho iti biblioteka ken herbario ken nagobra iti trabaho ti tay-ak idi 1956, idi nagsardeng isuna iti obra a botaniko. Immalis isuna idiay Tegucigalpa, Honduras idi 1957, ken natay idiay idi malem ti Hunio 2, 1963.
Nagkontribusion isuna iti Trees and Shrubs of Mexico, Flora of Guatemala, ken Flora of Costa Rica.
Pamilia
Ti kabsatna a babai a ni Penelope "Nellie" Standley ket maysa pay idi botaniko a manggurnong.
865
Ti tawen idi 865 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Lunes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Pagsasao a Bima
Ti pagsasao a Bima, wenno Bimanes (Bima: Nggahi Mbojo, Malayo: Bahasa Bima) ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao iti akindaya a kagudua ti Isla Sumbawa, Indonesia, a makibinningay kadagiti agsasao iti pagsasao a Sumbawa. Ti teritorio ti Bima ket mairaman ti Peninsula Sanggar, nga ayan idi a naisasao ti awanen a Papuano a pagsasao ti Tambora.
Warszewiczia
Ti Warszewiczia (wenno Warscewiczia) ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Dagitoy ket kangrunaanda a tropikal a kaykayo ken babassit a mula iti Tengnga ken Abagatan nga Amerika. Ti kadayegan a kameg iti daytoy a henero ket ti W. coccinea (Chaconia), nga isu daytoy ti nailian a sabong ti Trinidad ken Tobago.
Deskripsion
Mangipakita dagiti inploressensia iti agsukog iti bulong, dagiti naraniag maris a calycophyll, naipadakkel a estruktura dagiti bulong a naaramid kadagiti kasla sabong a petalo nga agraman kadagiti napintas a pingir a calyx. Ti kangrunaan nga obrada ket ti mangawis kadagiti polinador.
Taksonomia
Nainaganan daytoy a henero para kenni Józef Warszewicz, ti maysa a Polako iti maika-19 a manggummong iti orkidia ken inspektor kkadagiti botaniko a hardin ti Kraków, Polonia. Warszawa is also the polish name for Warsaw – capital city of Poland.
Rondeletieae
Ti Rondeletieae ket ti tribu dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae ken aglaon kadagiti agarup a 178 a sebbangan kadagiti 8 a henero. Dagiti representatibona ket mabirukan manipud iti akin-abagatan a Mehiko aginggana iti akin-amianan nga Abagatan nga Amerika ken iti Karibe.
Dagiti henero
Dagiti agdama a maawat a nagan
Dagiti sinonimo
Acrosynanthus
Ti Acrosynanthus ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Mabirukan daytoy iti Kuba ken Hamaika iti Karibe.
867
Ti tawen idi 867 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Boston
Ti Boston (pannakabalikas iti Ingles ) ket isu ti kapitolio ken ti kadakkelan a siudad ti Mankomunidad ti Massachusetts idiay Estados Unidos. Ti Boston ket agserbi pay a kas tugaw ti kondado ti Kondado ti Suffolk. Ti kadakkelan a siudad idiay New England, ti maitutop a siudad a mangsakop ti, ken addaan iti nakarkulo a populasion iti 645,966 in 2014, a mangaramid daytoy iti maika-24 a kadakkelan a siudad idiay Estados Unidos. Ti siudad ket isu ti angkla ti dakdakkel a metropolitano a lugar a tinawtawagan iti Kalatakan a Boston ken pagnaedan dagiti 4.5 a riwriw a tattao ken ti maikasangapulo a kadakkelan a metropolitano a lugar iti pagilian. Ti kalatakan a Boston a kas rehion a lugar ti panagbiahe ket pagtaengan dagiti 7.6 a riwriw a tattao, a mangaramid daytoy iti maikanem a kadakkelan a Naipagtitipon nga Estadistikal a Lugar idiay Estados Unidos.
Hopea basilanica
Ti Hopea basilanica ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket endemiko iti Filipinas.
Brachyotum incrassatum
Ti Brachyotum incrassatum ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Melastomataceae. Daytoy ket endemiko iti Ecuador. Ti masna a habitatna ket dagiti subtropikal wenno tropikal a nangato a pagtubuan ti babassit a mula.
869
Ti tawen idi 869 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Sabado (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Pagsasao a Seluwasan
Ti pagsasao a Seluwasan ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio ti Yamdena, idiay Is-isla Maluku ti Indonesia. Daytoy ket saan nga asideg a kabagian ti Selaru. Naisangayan ti dialekto a Makatian.
Sasao a Namla–Tofanma
Ti sasao a Namla–Tofanma ket ti paris dagiti mabalin nga agkabagian ngem saan a naidasig a pagsasao ti Baro a Guinea.
Pericalymma
Ti Pericalymma ket ti grupo dagiti mula iti pamilia ti myrtus iti Myrtaceae a naipalawag a kas maysa a henero idi 1840. Ti intero a henero ket endemiko iti Akinlaud nga Australia.
itan ket adda iti Kunzea
Pagsasao a Selaru
Ti pagsasao a Selaruket ti maysa a pagsasao nga Austronesio ti Selaru ken Yamdena, idiay Is-isla Maluku ti Indonesia. Iti lingguistika daytoy ket saan nga asideg iti Seluwasan, ti kaasitgan a kabagianna
Luek
thumb|Ti luek idiay [[San Sebastián, Espania]] thumb|Ti [[Luek ti Bengal idiay Abagatan nga Asia]] thumb|Ti luek ti [[Baracoa, Kuba]] Ti luek ket ti nailennek a bagi ti danum iti pantar a dagus a maikapet iti dakdakkel a nangruna a bagi ti danum, a kas ti maysa a taaw, danaw, wenno sabali a luek.
Brachyotum harlingii
Ti Brachyotum harlingii ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Melastomataceae. Daytoy ket endemiko iti Ecuador. Ti masna a habitatna ket dagiti subtropikal wenno tropikal a nangato a pagtubuan ti babassit a mula.
Brachyotum jamesonii
Ti Brachyotum jamesonii ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Melastomataceae. Daytoy ket endemiko iti Ecuador. Ti masna a habitatna ket dagiti subtropikal wenno tropikal a nangato a pagtubuan ti babassit a mula ken dagiti subtropikal wenno tropikal a nangato a karuotan.
Pagsasao nga Enga
Ti pagsasao nga Enga ket ti pagsasao ti Kabanbantayan ti Daya a Baro a Guinea nga insasao dagiti pagkapat a riwriw a tattao idiay Probinsia ti Enga, Papua Baro a Guinea. Daytoy ti kaaduan ti bilang ti agsasao a pagsasao idiay Baro a Guinea, ken maikadua iti amin kalpasan ti Papuano a Malayo.
Pericalymma crassipes
Ti Pericalymma crassipes ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae nga endemiko iti Akinlaud nga Australia.
Ti nalinteg aginggana iti dumalapdap a bassit a mula ket kadawyan nga agtubo iti katayag iti. Daytoy ket agsabong iti pagbaetan ti Septiembre ken Nobiembre ken agpataud kadagiti puraw-berde-derosas a sabong.
Mabirukan dayto kadagiti kalugnakan ken dagiti naipanawenan a nabasa a tanap kadagiti rehion ti South West ken Great Southern iti Akinlaud nga Australia nga idiay ket agtubo kadagiti nadarat aginggana iti nasekka a daga.
Pagsasao a Massep
Ti pagsasao a Massep (Masep, Potafa, Wotaf) ket ti saan anasayaat a nadokumentuan a pagsasao a Papuano nga insasao dagiti basbassit ngem 50 a tattao iti bugbugtong a purok. Uray no bassit ti bilang dagiti agsasao, nupa kasta, narang-ay ti pagsasao.
Inkeddeng ni Donohue ken dgaiti katrabahuanna (2002) a daytoy ket nalawag a saan a pagsasao a Kwerba, a kas indasig idi babaen ni Wurm (1975). Saanda a nadlaw dagiti pannakaikapet iti ania man a sabali a pamilia ti pagsasao.
Ilista daytoy ti Ethnologue ken Glottolog a kas maysa nga isolado a pagsasao, ngem saan pay a nairaman kadagiti ad-adu a panagsukisok, a kas ni Ross (2005). Dagiti pangsandi ket saanda a maigiddiat kadagiti kukua ti sasao a Trans–Baro a Guinea, ngem ti Massep ket heograpiko nga adayo manipud iti dayta a pamilia.
Hopea bilitonensis
Ti Hopea bilitonensis ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket mabirukan iti Indonesia ken Malaysia.
Pagsasao nga Espaniol iti Filipinas
Ti Espaniol a Filipino ket ti dialekto ti Espaniol ti pagsasao nga Espaniol idiay Filipinas. Ti karuay ket kapada ti Espaniol a Mehikano, gapu ti migrasion ti Mehikano ken Latin nga Amerikano idiay Daya nga Indio ti Espaniol kadagiti napalabas a tawen. Ti Espaniol ti Filipino ket kaaduan nga insasao babaen dagiti Filipino nga Espaniol ; Daytoy ti pagsasao nga inus-usar ti tattao a kas ni Jose Rizal, Andres Bonifacio, Antonio Luna, Pilita Corrales, Ian Veneracion, Marian Rivera, ken dagiti dadduma pay a nalatak a Filipino nga Espaniol.
Listaan dagiti botaniko babaen ti pangyababaan ti mannurat (S)
A–R
Ti agbiruk kadagiti naikabil para iti A–R, usaren ti tabla dagiti linaon dita ngato.
T–Z
Ti agbiruk kadagiti naikabil para iti T–Z, usaren ti tabla dagiti linaon dita ngato.
Tattao a Kapampangan
Ti tattao a Kapampangan, ammo pay a kas dagiti Pampanguenio wenno Pampango, ket dagiti grupo ti etnolingnguistiko a Filipino a patneng iti ken maikapito a kadakkelan a grupo ti etniko idiay  Filipinas, ken agarup iti kaaduda iti 2,890,000.
Hopea beccariana
Ti Hopea beccariana ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket mabirukan iti Malaysia Peninsular, Sumatra, Borneo, ken Tailandia.
Edmund Kean
thumbnail|right|250 px|Ni Edmund Kean Ni Edmund Kean (4 Nobiembre 1787 – 15 Mayo 1833) ket naselebrado a Shakespeareano nga aktor iti entablado a naiyanak idiay Inglatera ken nagpabpabuya idiay Londres, Belfast, New York, Quebec, ken Paris ken dagiti daddumapay a luagr. Isu ket kaaduan nga adda iti kinapaddek, nariro a personala biag, ken kontrobersial a diborsioe. Isu ket pimmusay idi agtawen iti 45.
Maria, ina ni Hesus
thumb|right|upright=1.25|[[Theotokos ti Vladimir, maysa kadagiti mediebal a representasion ti Theotokos wenno Ina ti Dios iti Ilokano]]
Ni Maria (Miriam: מרים; c. 15 BC – c. 48 AD), ammo pay a kas ni Santa Maria wenno ni Birhen Maria, wenno Παναγία iti Griego, ket naibagbaga iti Biblia ken Koran a kas ti ina ni Hesus.
Dagiti Kristiano ket namatmatida a ni Hesus ket isu ni Kristo wenno Mesias a naibagbaga kadagiti relihioso a testo ti Hudio, ken ti Dios ti Anak; Dagiti Muslim ket namatmatida met kenni Hesus a kas ti naibagbaga a mesias, ngem saanda a namatmati iti ania man a pudno a nainlangitan a parsua, imbes ket nga inkedkeddengda isuna a kas maysa kadagti Kalatakan a Mensahero ni Apo Dios.
Pericalymma ellipticum
Ti Pericalymma ellipticum, kadawyan nga ammo iti Ingles a kas swamp teatree, ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae nga endemiko iti Akinlaud nga Australia.
Ti nalinteg a mula ket kadawyan nga agtubo iti katayag iti. Daytoy ket agsabong iti pagbaetan ti Oktubre ken Enero ken agpataud kadagiti puraw-derosas a sabong.
Mabirukan dagiti kadagiti nangato a lugar kadagiti kalugnakan ken dagiti naipanawenan a nabasa a tanap kadagiti rehion ti Peel, South West ken Great Southern iti Akinlaud nga Australia nga idiay ket agtubo kadagiti nadarat ken nasekka a daga kadagiti laterito.
Brachyotum johannes-julii
Ti Brachyotum johannes-julii ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Melastomataceae. Daytoy ket endemiko iti Ecuador. Ti masna a habitatna ket dagiti subtropikal wenno tropikal a nadam-eg a bakir ti bantay ken dagiti subtropikal wenno tropikal a nangato a pagtubuan ti babassit a mula.
Maika-105 a meridiano laud
Ti maika-105 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna iti maika-75 a meridiano daya.
Ti laud a kas ti reperensia ti meridiano para iti maikapito a sona ti oras iti laud ti Greenwich, ken ammo daytoy a kas ti UTC-07 wenno ti Sona ti Oras ti Oras ti Bantay idiay Amianan nga Amerika.
Idiay Estados Unidos, ti Interstate Highway I-25 ket agarup a paralelo iti meridiano manipud iti Douglas, Wyoming aginggana iti Las Vegas, New Mexico, ken manipud iti Wellington, Colorado aginggana iti Prospect Road interchange (idiay Fort Collins, Colorado),ti I-25 ket naikarna a gangani a nailinia iti igid ti maika-105 a meridiano laud. Ti meridiano ket guduaenna ti Denver, Colorado, ken lumabas babaen ti Denver Union Station. Iti amin a paset ti lugar ti metro ti Denver, ti Kalsada Kalamath Sket ti kalsada ti asideg a maipada iti maika-105 a meridiano.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-105 a meridiano laud ket lumabas babaen ti:
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Lingsat Macleant ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Kanal Byam Martin ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Kanal Byam ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Kanal Parry ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Kanal M'Clintock ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Golpo Reina Maud ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" | 🇲🇽 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Sasao a Kei–Tanimbar
Ti sasao a Kei–Tanimbar ket dagiti bassit a grupo ti sasao nga Austronesio (heograpiko a sasao a Tengnga–Akindaya a Malayo-Polinesio) nga insasao babaen ti agarup a sangagasut a ribu a tattao idiay Kei ken Is-isla Tanimbar iti akin-abagatan a Maluku, ken idiay amianan a bangir ti Peninsula Bomberaia.
Dagiti pagsasao ket dagiti sumaganad:
Hopea brevipetiolaris
Ti Hopea brevipetiolaris ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket endemiko iti Sri Lanka.
Pagsasao a Tofanma
Ti pagsasao a Tofanma wenno Tofamna ket ti saan a nasayaat a nadokumentuan a pagsasao a Papuano ti Indonesia. Inkabil ni Wurm (1975) daytoy a kas maysa a nawaya a sanga ti Trans–Baro a Guinea, ngem ni Ross (2005) ket saan a makabiruk iti makaanay nga ebidensia tapno maidasig daytoy. Daytoy ket agparang a kabagian ti Namla, ti kaarrubana a pagsasao.
Probinsia ti Enga
Ti Enga ket maysa kadagiti probinsia ti Papua Baro a Guinea. Daytoy ket mabirukan iti amianan a rehion ti kabanbantayan ti Papau Baro a Guinea, ken nabingbingay daytoy iti Akinlaud a Kabanbantayan tapno agbalin a sabali a probinsia idi napartuat dagiti probinsia ti panawen ti wayawaya idi 1975. Ti tattaoo ti Enga ket natawtawaganda a kas dagiti Engan—isuda ti kaaduan a grupo ti etniko nga agsasao iti maysa a pagsasao kadagiti amin a lima a distritona: agarup a 500,000 a tattao.
Corte Madera, California
Ti Corte Madera (dati nga Adams) ket ti maysa a nainkorporado nga ili inti Kondado Marin, California, Estados Unidos. Ti Corte Madera ket mabirukan iti iti abagatan ti San Rafael, iti maysa a kangato iti 39 a kadapan (12 m).Ti populasion ket 9,253 manipud iti senso idi 2010.
Baybay Wandel
Ti Baybay Wandel (ammo pay a kas ti Baybay McKinley ) ket ti bagi ti danum idiay Taaw Artiko, ken gumay-at manipud iti amianan a laud ti Greenland aginggana idiay Svalbard. Daytoy a baybay ti artiko ket mabirukan iti 82° longitud amianan ken ti 21° latitud laud. Dagiti baybay nga ad-adayo iti amianan ken amianan a laud ti Baybay Wandel ket nayelo iti amin a paset ti tawen. Ti Baybay Wandel ket gumay-at iti ad-adayo a laud a kas idiay Rawis Morris Jesup. Iti ad-adayo a laud ket ti Baybay Lincoln. Iti abagatan, daytoy ket gumay-at iti Nordostrundingen. Ti Baybay Wandel ket ikapetna ti Baybay Greenland iti abagatan babaen ti Lingsat Fram.
Hopea brachyptera
Ti Hopea brachyptera ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket endemiko iti Filipinas.
Baybay Beaufort
Ti Baybay Beaufort (mer de Beaufort) ket ti pingir a baybay ti Taaw Artiko, a mabirukan iti amianan ti Amianan a laud a Terteritorio, ti Yukon, ken Alaska, ti laud ti Is-isla ti Artiko ti Kanada. Ti baybay ket nainaganan ken ni hidrograpo Apo Francis Beaufort. Ti nangruna a Karayan Mackenzie ket agayus idiay parte ti baybay ti Kanada, iti laud ti Tuktoyaktuk, ken isu daytoy ti maysa kadagiti bassit a permanente a pagtaengan kadagiti aplaya ti baybay.