cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Papa Leon IV
Ni Santo Papa Leon IV ket isu ti papa ti Katoliko a Simbaan manipud idi Abril 847 aginggana idi 17 Hulio 855.
1693
Ti tawen idi 1693 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Domingo iti nabunbuntog iti 10 nga aldaw a kalendario a Huliano.
Hokusai
Ni Katsushika Hokusai (葛飾 北斎) ket maysa idi a Hapon nga artista, ukiyo-e a pintor ken agprenprenta iti Edo a paset ti panawen. Isu ket naimpluensian babaen kadagiti pintor a kas ni Sesshu, ken dagiti dadduma nga estilo ti Insik a pinintaan. Isu ket naipasngay idiay Edo (tattan ket ti Tokyo), ni Hokusai ket nasayaat nga ammo a kas ti mannurat ti imprenta ti muton ti kayo a serye ti Tallopulo a Pakaimatangan ti Bantay Fuji (富嶽三十六景) a nangiraman iti sangalubongan a mabigbigan nga imprenta ti, Ti Nalatak nga Allon idiay Kanagawa, a napartuat idi las-ud ti tawtawen ti 1820.
Ni Hokusai ket nagpartuat ti "Taalopulo a Panakaimatangan" a kas panangisungbat kadagiti panag-adu ti domestiko a panagbanbaniaga ken kas paset ti kinabukboikodan a panagragragut ti Bantay Fuji. Iti daytoy a serye, a naisangsangayan ti Ti Nalatak nga Allon a prenta ken Fuji iti Napintas a Tiempo, ti nangipatalged ti pammadayaw kenni Hokusai idiay Hapon ken ti ballasiw taaw. A kas ti inbaga ti historiador a ni Richard Lane, "Isu ngarud, no adda ti maysa nga obra a nakaaramid ti nagan ni Hokusai, idiay Hapon ket ti ballasiw taaw, isu ngata ti monumental a serye ti prenta...". Bayat a dagiti obra ni Hokusai sakbay kadagitoy a serye ket nangruna, saan a nakaala ti nawatiwat a pannakabigbigan aginggana ti daytoy a serye ken nangibati ti napaut a nagbanagan iti lubong ti arte. Iti pay Ti Nalatak nga Allon a prenta ti ti immuna a nakaala, ken agtultuloy a makaala, ti pammadayaw ken kinadayeg iti lumaud a lubong.
Nasapa a biag ken artistiko a panagsanay
thumb|[[Ti Nalatak nga Allon idiay Kanagawa, ti kadayegan a prenta ni Hokusai, ti imuna kadagiti serye ti 36 a Panakaimatangan ti Bantay Fuji]]
Ti petsa a pannkaipasngay ni Hokusai ket saan a makengan a maammuan, ngem kankanayon a naibagbaga nga iti kano maika 23 nga aldaw iti maika-9 a bulan iti maika-10 a tawen ti Hōreki a panawen (iti duog a kalendario, wenno Oktubre 31, 1760) iti maysa nga artisano a pamilia, idiay Katsushika a distrito iti Edo, Hapon. Ti kinaubing a naganna ket Tokitarō. Namatmatian a ti amana ket ti agar-aramid ti sarming a ni Nakajima Ise, nga isu idi ket nagpatpataud kadagiti sarmiung para iti shogun. Ti amana ket saan a nangramid kenni Hokusai a kas maysa tumawid, isu a mabalin a ti inana ket maysa idi a kamalala. Ni Hokusai ket nangrugrugi a nagpinta idi isu ket agarup nga agtawen iti innem, mabalin a nakaadal ti arte manipud iti amana, a ti panag-obobrana kadagiti sarming ket mairaman pay ti panagpinta kadagti disenio iti likmut dagiti sarming.
Ni Hokusai ket naamammuan idi babaen kadagti saan a basbassit ngem tallopulo a nagnagan iti las-ud ti kabibiagna. Urayno ti panagusar ti adu a nagnagan idi ket kadawyan a panagsanay dagiti Hapon nga artista iti dayta a panawen, ti bilang dagiti naganna ket labsanna ti ania man a nangruna a Hapon a pintor. Ti panagsuksukat kadagiti nagan ni Hokusai ket kankanayu unay, ken kankanayon a maikabagian kadagiti panagsuksukatna iti artistiko a panagpataud ken estilo, ket dagitoy ket naserbi apara iti panangilaslasin dagitipaset ti panawen ti biagna.
Idi agtawen idi 12, isuna ket inpatulod ti amana nga agtrabaho iti maysa apaglakuan ti libro ken pagibulodan a biblioteka, timaysa a nadayeg a kita ti patakder kadagiti siudad ti Hapon, a ti panagbasbasa ti liblibro a naaramid kadagiti napisi a muton ti kayo ket nadayeg idi a pangliwliwaan dagiti adda iti tengnga ken nangatngato a klase. Idi agtawen ti 14, isu ket nagbalin a sinursuruan ti agkitkitikit ti kayo, nga idiay ti nagtrabahuanna aginggana idi agtawen iti 18, ken kalpasann ket naawat idiay estudio ni Katsukawa Shunshō. Ni Shunshō ket maysa idi nga artista iti ukiyo-e, ti maysa nga estilo dagiti prenta ti muton ti kayo ken dagiti pinintaan a paglainganto ni Hokusai, ken daulo ti nakunkuna nga eskuela ti Katsukawa. Ti Ukiyo-e, a kas naisansanay babaen ti artista a kasla kenni Shunshō, ket agipatengnga tiisip kadagiti ladawan dagiti kortesano ken dagiti Kabuki nga aktor a nadayeg idi kadagiti siudad ti Hapon iti dayta a pnawen.
Kalpasan ti maysa atawen, ti nagan ni Hokusai ket immuna nasukatan, idiisuna ket tinawtawagan iti Shunrō babaen ti apona. Iti daytoy a nagan idi isu ket immuna nagipablaak dagiti prentana, ti serye dagiti ladawan dagiti Kabuki nga aktor a naipablaak idi 1779. Iti las-ud ti dekada isu ket nagtrabaho idiay estudio ni Shunshō, ni Hokusai ket nangikalleysa ti immuna nga asawana, a bassit laeng ti pannakaammuan kaniana malaksid nga isu ket pimmusay idi kasapaan atawtawen tio 1790. Isuna ket nangasawa manen idi 1797, ngem ti maikadua nga asawana ket pimmusay met ti nabiit a panawen. Isu ket nagputot ti dua a lalaki ken tallo a babbai kadagitoy a dua nga assawa, ken ti kaubingan nga anakna a babai a ni Sakae, a naamammuan pay a kas ni Ōi, ket dimteng a nagbalin a maysa nga artista.
Kalpasan ti ipupusay ni Shunshō idi 1793, ni Hokusai ket nangrugrugi a nagsuksukisok kadagit isabali nga estilo ti arte, a mairaman dagiti pannkaanala ti Europeano nga estilo a naipakita kaniana babaen ti Pranses ken Olandes a kinitkitikit iti gambang. Isuna idi ket pinatalaw manipud idiay eskuela ti Katsukawa babaen ni Shunkō, ti pangulo a disipulo ni Shunshō, mabalin a gapu dagiti panagadadalna idiay kasuppiat nga Kanō nga eskuela. Daytoy a pasamak idi ket, iti bukodna sao, ket nagparegget: "Ti pudno a nagparegget ti panagrang-ay ti artistikonga estilok ket ti nasagsagabak a pannkaibabainko kadagiti ma ni Shunkō."
Ni Hokusai ket nagbalbaliw pay kadagiti suheto dagiti obrana, a pimmampanaw manipud kadagiti ladawan dagiti kortesano ken dagiti aktor a tradisional a suheto iti ukiyo-e. Embes ket, ti obrana ket naipatengnga iti isip kadagitiladawan ti daga ken dagiti ladawan ti inaldaw a biag ti tattao a Hapon manipud kadagiti nadumaduma a sosial nga agpang. Ti panagbalbaliw ti suheto ket maysa a baro a panagrang-ay iti ukiyo-e ken iti pagsapulan ni Hokusai. Dagiti palplalibang idiay Rangtay Ryōgoku (1790) dagiti petsa manipud iti daytoy a panawen iti biag ni Hokusai.
1692
Ti tawen idi 1692 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Martes iti kalendario a Gregoriano ken ti bisiesto a tawen a nangrugi iti Biernes iti nabunbuntog iti 10 nga aldaw a kalendario a Huliano.
Luek San Pedro (Filipinas)
Ti Luek San Pedro ket ti maysa a luek iti Filipinas, iti amianan a laud a patingga ti Golpo Leyte, iti agarup a 15 km daya-laud ken 20 km amianan-abagatan. Ti luek ket beddengan babaen dagiti dua nga isla; iti amianan ken iti daya babaen ti Samar, ken iti daya babaen ti Leyte. Daytoy ket isilpo babaen ti Lingsat San Juanico iti Luek Carigara iti Baybay Samar. Ti kadakkelan a siudad iti luek ket ti Siudad ti Tacloban, ti kapitolio ti probinsia ti Leyte.
Papa Sergio II
Ni Papa Sergio II ket isu ti Papa ti Katoliko a Simbaan manipud idi Enero 844 – 24 aginggana idi Enero 847.
Karbohidrato
thumb|right|310px|Ti [[laktosa ket disakarido a mabirukan iti gatas. Daytoy ket buklen ti molekula D-galaktosa ken molekula D-glukosa a nabedbedan babaen ti beta-1-4 glukosidigo a piansa. Daytoy ket adda pormulana iti C12H22O11.]]
Ti karbohidrato ket maysa nga organiko a kompuesto a buklen laeng ti karbon, hidroheno, ken oksiheno, ken kadawyan iti hidroheno:oksiheno nga atomo a pannakaibagi ti 2:1 (a kas iti danum); iti sabali a pannakaibaga, with the emperika a pormula Cm(H2O)n (a ti m ket mabalin a sabali manipud iti n). Adda dagiti adda a mailaksid; kas pagarigan, desokirribosa, ati asukar a komponente ti DNA, ket addan ti emperika a pormula ti C5H10O4. Dagiti karbohidrato ket teknikal dagitoy a dagiti hidrato ti karbon; iti pannaka-estruktura daytoy ket napudpudno ti pannakakita kaniada a kas dagiti polihidrosia aldehideo ken dagiti ketona.
Ti panangibaga ket kadawyan iti biokimika, nga idiay ket sinonimo ti sakarido. Dagiti karbohidrato (dagiti sakarido) ket nabingbingay kadagiti uppat a pannakaigrupo ti kimiko: dagiti monosakarido, dagiti disakarido, dagiti oligosakarido, ken dagiti polisakarido. Iti sapasap, dagiti monosakarido ken dagiti disakarido, a dagiti ket basbassit (dagiti nababbaba ti molekular a kadagsen) a karbohidrato, ket kadawyan dagitoy a makunkuna a kas dagiti asukar. Ti balikas a sakarido ket nagtaud manipud iti Griego a balikas ti σάκχαρον (sákkharon), a ti kaibuksilanna ket "asukar." Bayat a ti sientipiko a nomenklatura dagiti karbohidrato ket narikut, ti nagnagan dagiti monosakarido ken dagiti disakarido ket masansan nga agpatingga ti suldong ti -osa. Kas pagarigan, ti asukar ti ubas ket isu ti monosakarido ti glukosa, asukar ti unas ket isu ti disakarido ti sukrosa, ken ti asukar ti gatas ket isu ti disakarido ti laktosa.
Dagiti karbohidrato ket akin-rebbeng dagiti nadumaduma a papel kadagiti sibibiag ngaorganismo. Dagiti polisakarido para iti panagipenpen ti enerhia (a kas ti almidon ken glukoheno), ken kas dagiti estruktural a komponente (a kas ti selulosa kadagiti mula ken kuitina kadagiti artropoda). Ti 5 tikarbonna a monosakarido ribosa ket maysa a nangruna a komponente dagiti koensima (a kas ti ATP, FAD, ken NAD) ken ti batayan ti henetiko a molekula a naamammuan a kas ti RNA. Ti maikabagian a deoksirribosa ket komponente ti DNA. Dagiti sakarido ket dagiti derabotiboda ket mairaman kadagiti adu ken sabali a nangruna a biomolekula nga addaan kadagiti nangruna a papel iti sistema ti immuno, pertilisasion, panagpawil ti patohenesis, pellapella, ken panagdakkel.
Iti siensia ti makan ken dagiti pay adu nga inpormal a kontesto, ti karbohidrato a panangibaga ket masansan a mangibaga ti ania man a makan a naisangyan a nabaknang iti narikut nga almidon ti karbohidrato (kasla dagiti sereal, tinapay, ken pasta) wenno simple laeng a dagiti karbohidrato, a kas ti asukar (a mabirukan iti sinam-it, dagiti palatipot, ken dagiti dulse).
Istanbul
Ti Istanbul (napakasaritaan a ti Bisansio ken Konstantinopla), ket isu ti kadakkelan a siudad iti Turkia, a pagtaengan ti populasion iti 13,483,052 idi 2011. Maysa a megasiudad, isu daytoy kultural, ekonomia, ken busbos a sentro iti daytoy a pagilian, nairanggo daytoy a kas maysa a alpha(-) lubong a siudad babaen ti GaWC idi 2010.
Mabirukan daytoy idiay amianan a laud iti Turkia, ken naisanglad daytoy idiay ilet ti Bosphorus ken buklennan ti masna a puerto nga ammo a ti Nabalitokan a Sara. Dagitoy dua ket naigay-atda idiay Europeano a (Thrace) ken Asiano nga (Anatolia) a bakbakrang ti lingsat, ti Istanbul ket isu ti agmaymaysa a siudad iti lubong a naisanglad kadagiti dua a kontinente. Sakupenna daytoy dagiti 39 a distrito dagiti probinsia ti Istanbul. Ti kalatakan nga Istanbul a metropolitano a lugar ket agtengngel ti 18% iti populasion ti Turkia idi 2010. Ti populasion ti metro a lugar ket nakarkulo ti agarup a 19 a riwriw a tattao ken nairanggo a kas ti maika-7 a kapardasan a dumakdakkel a metro idi 2011.
Idi agdama nga atiddog a pakasaritaanna, ti Istanbul ket nagserbi a kas ti kapitolio iti Romano nga Imperio (330–395), ti Akindaya a Romano (Bisantino) nga Imperio (395–1204 ken 1261–1453), ti Latin nga Imperio (1204–1261), ken ti Otomano nga Imperio (1453–1922). Idi ti baro a Republika iti Turkia ket nairangarang idi 1923, ti Ankara ket napili a kas ti kapitoliona.
Dagiti pakasaritaan a luglugar ti Istanbul ket nainayon iti Listaan ti Lugar a Tawid ti Lubong ti UNESCO idi 1985. Nanaganan daytoy a kumaduaan a Europeano a Kapitolio iti Kultura para iti 2010 ken ti Europeano a Kapitolio dagiti Ay-ayam para iti 2012. Ti Istanbul ket isu ti agdama a aggay-at a mangisaili ti Kalgaw nga Olimpiada ti 2020.
Toponimia
Ti immuna nga ammo a nagan ti siudad ket ti Bisansio (Βυζάντιον, Byzántion), a nagtaud manipud iti nagan ti ari, Byzas, a nagbangon ti koloniana idi agarup a 660 BC. Kalpasan a nakadanon ni Konstantino ti Natan-ok idiay baro nga akindaya a kapitolio ti Imperio a Romano idi 330 AD, ti siudad ket kaaduan nga ammo a kas ti  Konstantinopolis (Constantinople), a daytoy ket, a kas ti Nai-Latin a porma ti Κωνσταντινούπολις (Kōnstantinoúpolis), a kayatna a sawen ket ti "Siudad ni Konstantino". Isu ket nangpadas pay a nangipatakder ti nagan a Nea Roma ("Baro a Roma"), ngem daytoy ket saan a nakagun-od iti nawatiwat a panagusar. Ti Konstantinpla ket nagtultuloy nga isu ti sapasap a nagan ti siudad iti Laud aginggana ti pannakabangon ti Turko a Republika, ken ti Kostantiniyye (Otomano a Turko قسطنطينيه) ket isu idi ti kangrunaan a nagan a naus-usar babaen dagiti Otomano idi las-ud ti panagturayda. Nupay kasta, ti panagusar ti Konstantinopla a panangibaga ti siudad idi las-ud ti Otomano a paset ti panawen (manipud iti tengnga ti maika-15 a siglo) ket naipanunotan tattan a saan a politikal a husto, urayno daytoy ket saan a naipakasaritaan nga husto, babaen dagiti Turko.
Iti etomolohiko, ti nagan nga İstanbul (, iti lokal a pannakaibaga ) ket naala manipud iti Mediebal a Griego a balikas a "εἰς τὴν Πόλιν" /, a kayatna asaoen ket "idiay siudad wenno "mapan idiay siudad". Daytoy ket mangipakpakita ti kasasaadna nga is-isu ti kangrunaan a siudad kadagiti a lugar, a kasla tattan a panagibagbaga dagiti tttao ti lokal a panagibagbagada kadagiti asideg nga urbano a sentro a kas  "ti Siudady". Ti nagan ket mabalin paya dagus a nagtaud manipud iti nagan a  Kontantinopla, no maikkat dagiti dua nga immuna a silaba. Iti moderno a Turko, ti nagan ket naisurat a kas ti İstanbul, nga adda ti natuldokan nga İ, a kas ti Turko nga abesedario ket mangilaslasin ti nagbaetan ti maysa a natuldokan ken di natuldokan nga I. Ken, bayat a ti panagpapigsa iti Ingles ket iti umuna a silaba (Is), iti Turko daytoy ket adda ti maikadua a silaba (tan). Ti İstanbul ket opisial idi a naampon a kas ti is-isu a nagan ti siudad idi 1930. Ti tao a manipud iti siudad ket maysa nga İstanbullu (ad-adu ngem maysa: İstanbullular), urayno ti Istanbulite ket maus-usar itiInggles.
Pagsasao a Lehali
Ti pagsasao a Lehali (ammo pay a kas Teqel) ket ti maysa a pagsasao nga Oceaniko a naisasao idiay laud nga aplaya ti Isla ti Ureparapara iti Vanuatu. Daytoy ket naiduma manipud iti Löyöp, ti pagsasao a naisasao iti daya nga aplaya ti isu met laeng nga isla.
1697
Ti tawen idi 1697 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Biernes iti nabunbuntog iti 10 nga aldaw a kalendario a Huliano.
1698
Ti tawen idi 1698 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Sabado iti nabunbuntog iti 10 nga aldaw a kalendario a Huliano.
Trece Martires
Dagiti baranggay
Ti Siudad ti Trece Martires ket nabingbingay a politikal iti 13 a barbaranggay.
1500
Ti tawen idi 1500 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Mierkoles (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Trece Martires
Dagiti baranggay
• Cabezas (Palawit)
• De Ocampo (Quintana)
• Lallana (Panuka)
• San Agustin (Pob.)
• Osorio (Project)
• Perez (Lucbanan)
• Aguado (Piscal Mundo)
• Gregorio (Aliang)
• Inocencio (B. Pook)
• Lapidario (Bayog)
• Luciano (Bitangan)
Amanita
Addaan 600 a sebbang iti genus nga Amanita, maysa iti kasabidongan a pamilia ti uong. 95% kadagiti matmatay gapuanan iti pinnakasabidong ti uong ket aggapu iti Amanita, ket 50% kadagitoy ket aggapu iti kallugong ti natay. Iti kapigsaan nga gita wenno toxin iti Amanita ket ti alpha-amanitin.
Adu met nga klase iti naikuyog ti Amanita nga mabalin a makan. Iti dadduma a kultura, dagiti dakdakkel a sebbangan ti Amanita it mailaklako. Kas parigan ket iti Amanita zambiana idiay tengnga ti Aprika, A. basii idiay Mehiko, A. caesarea diay Europa ken A. chepangiana idiay Abagatana daya nga Asia. Iti dadduma nga uong ket mausar a pangmaris iti sawsaw ken dagiti lutuen, kas iti nalabasit a A. jacksonii, uong manipud iti laud ti Kanada aginggana iti laud ti Mehiko.
Pagarigan:
Pagsasao a Lemerig
Ti Lemerig saanen nga aktibo a naisasao. Dagiti 2 a nabati nga agsasao ket agtataengda iti akin-amianan nga aplaya ti isla. Ti pagsasao sinukatanen dagiti kaarrubana a Mwotlap ken Vera'a.
1696
Ti tawen idi 1696 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Domingo iti kalendario a Gregoriano ken ti bisiesto a tawen a nangrugi iti Mierkoles iti nabunbuntog iti 10 nga aldaw a kalendario a Huliano.
1695
Ti tawen idi 1695 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Sabado iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes iti nabunbuntog iti 10 nga aldaw a kalendario a Huliano.
Dalaguete
Ti Dalaguete ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Cebu iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Dalaguete ket nabingbingay a politikal kadagiti 33 a barbaranggay.
• Ablayan
• Babayongan
• Balud
• Banhigan
• Caliongan
• Caleriohan
• Catolohan
• Cawayan
• Consolacion
• Coro
• Dugyan
• Dumalan
• Jolomaynon
• Lanao
• Langkas
• Lumbang
• Malones
• Mananggal
• Manlapay
• Mantalongon
• Nalhub
• Obo
• Obong
• Poblacion
Is-isla ti Nanpō
Ti Is-isla ti Nanpō (南方諸島) ket ti naururnong a balikas para kadagiti grupo nga is-isla a mabirukan idiay abagatan iti purpuro iti Hapon. Dagitoy ket maigay-at manipud ti Izu a Peninsula a laud ti Luek ti Tokyo nga agpa-abagatan iti agarup a 750 a milia (1200 km), aginggana ti 300 a milia (500 km) ti Is-isla ti Mariana. Ti Is-isla ti Nanpō ket tinurayan amin babaen ti Metropolis ti Tokyo.
Dalaguete
Dagiti baranggay
• Tapun
Is-isla ti Nanpō
Ti Departamento ti Hidrograpika ken Oseanograpiko ti Guarda Kosta ti Hapon ket ipalpalawagna a ti Nanpō Shotō a kas kadagiti sumaganad: Ti Turay ti Heoespasial a Pakaammo iti Hapón, a maysa daytoy a paset ti gobierno nga akinrebbeng para kadagiti pagalagadan ti nagnagan ti luglugar, ket saan nga agus-usar ti balikas a Nanpō Shotō, nupay kasta nakitinnulag iti Guarda Kosta ti Hapon kadagiti nagnagan ken kadakkel kadgiti apo ti grupo iti Nanpō Shotō.
Dalaguete
Dagiti baranggay
• Tuba
• Salug
• Tabon
Pagalagadan nga Oras ti Hapon
Ti Pagalagadan nga Oras ti Hapon (Japan Standard Time wenno JST) (日本標準時 Nihon Hyōjunji wenno 中央標準時 Chūō Hyōjunji) ket isu ti pagalagadan a sona ti oras iti Hapon, ken daytoy ket 9 nga oras nga umuna iti UTC. Kas pagarigan, no tengnga ti rabii (00:00) iti UTC, ti oras ket 09:00 iti Pagalagadan nga Oras ti Hapon. Awan ti panagininot ti lawag nga oras, ngem ti panakayam-ammona ket namin-anon a naisuppiatan. Ti Pagalagadan nga Oras ti Hapon ket kapadpada ti Pagalagadan nga oras ti Korea, Pagalagadan nga Oras ti Akidaya nga Indonesia ken Oras ti Yakutsk. Idi agdama ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat, kadawyan a matawtawagan daytoy a ti Pagalagadan nga Oras ti Tokyo iti akinlaud a kontesto.
Sasao a Finisterre–Huon
Ti sasao a Finisterre–Huon ket mangbukel ti kadakkelan a pamilia iti kaunegan ti sasao a Trans–Baro a Guinea iti panangidasig ni Malcolm Ross. Paset idi dagitoy ti kasisigud a singasing ti Trans–Baro a Guinea, ken ikeddeng ni William A. Foley a mabangon ti identidadda iti Trans–Baro a Guinea. Makibinningay dagiti pagsasao iti berbo a supletibo depende iti tao ken ti banag, napigsa nga ebidensia iti morpolohia nga agkabagianda.
Ti Huon ken Finnisterre, ken kalpasanna ti koneksion a pagbaetanda, ket nailasinda babaen ni Kenneth McElhanon (1967, 1970). Idi inyasping dagiti nota ni McElhanon iti katrabahuanna a ni Clemens Voorhoeve, a nagob-obra idi kadagiti pagsasao ti akin-abagatan nga Irian Jaya, nakaparang-ayda iti konsepto iti Trans–Baro a Guinea. Malaksid ti ebidensia a mangikappon kaniada, dagiti pamilia ti Finisterre ken Huon ket nalawagda nga umiso a pamilia ti pagsasao iti kabukbukodanda, iti tunggal maysa ket buklen dagiti nadumaduma a nasayaat a naipalawag a sanga. (Kitaen ti sasao a Finisterre ken sasao a Huon.)
Kinonstrukto manen ni Ross dagiti pangsandi a kas dagiti sumaganad:
! !!sg!!du!!pl !1 !2 !3
Dagitoy ket saanda amin nga agtutunos: kas pagarigan ti 3sg *ya ken *i ket mabirukan dagitoy iti Huon, bayat a ti 3sg *wa ket mabirukan iti Finisterre. Nupay kasta kadagiti sabali a aso, dagiti nadumaduma a porma ket mabirukan kadagiti dua a sanga.
1699
Ti tawen idi 1699 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Domingo iti nabunbuntog iti 10 nga aldaw a kalendario a Huliano.
Datu Salibo
Ti Datu Salibo ket maysa nga ili iti probinsia ti Maguindanao iti Filipinas.
Dagiti baranggay
• Alonganan
• Andavit
• Balakanan
• Buayan
• Butilen
• Dado
• Damabalas
• Duaminanga
• Kalipapa
• Liong
• Magaslong
• Masigay
• Pandi
• Penditen
• Sambulawan
• Tee
1502
Ti tawen idi 1502 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Sabado (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
1503
Ti tawen idi 1503 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Domingo (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Ginatilan
Ti Ginatilan ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Cebu iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Ginatilan ket nabingbingay a politikal kadagiti 14 a barbaranggay.
• Cagsing
• Calabawan
• Cambagte
• Campisong
• Canorong
• Guiwanon
• Looc
• Malatbo
• Mangaco
• Palanas
• Poblacion
• San Roque
Papa Gregorio IV
Ni Papa Gregorio IV ket isu ti Papa manipud idi Oktubre 827 aginggana idi 25 Enero 844. Ti kinapapana ket naindayegan kadagiti panagpadas a makibiang kadagiti panagriringgor a baetan ti emperador Luis ti Nasingpet ken ti annakna a lallaki. Ken nakakita pay ti pannakarebba ti Carolingia nga Imperio idi 843.
Liloan, Cebu
Ti Liloan ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Cebu iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Liloan ket nabingbingay a politikal kadagiti 14 a barbaranggay.
• Cabadiangan
• Calero
• Jubay
• Lataban
• Mulao
• Poblacion
• San Vicente
• Santa Cruz
• Tabla
• Tayud
• Yati
Sasao a Finisterre
Ti sasao a Finisterre ket ti pamilia iti kaunegan ti kasisigud a singasing ti Trans–Baro a Guinea, ken ikeddeng ni William A. Foley a mabangon ti identidadda iti Trans–Baro a Guinea. Makibinningayda kadagiti berbo ti sasao a Huon a supletibo depende iti tao ken ti banag, napigsa nga ebidensia iti morpolohia nga agkabagianda.
Internal nga estruktura
Ti Huon ken Finisterre, ken iti koneksion a pagbaetanda, ket inlasin idi babaen ni Kenneth McElhanon (1967, 1970). Dagitoy ket nalawag nga umiso a pagsasao. Aglaon ti Finisterre kadagiti innem a nalawag a sanga. Iti las-ud dayta, ti pannakaidasig ket naibatay iti leksikostatistika, a kadawyan a saan a nasayaat a mapagtalkan. Ti maipakita dita baba ket surotenna da McElhanon ken Carter et al. (2012).
Mikronesia
thumb|right|250px|Mapa ti Mikronesia
Ti Mikronesia (manipud iti, mikrós, "bassit" + , nēsos, "isla") ket subrehion ti Oceania, a mangbukel kadagiti rinubu a bassit nga isla idiay lumaud ac Taaw Pasipiko. Daytoy ket addaan iti nagbibingayan a kultural a pakasaritaan kadagiti sabali a dua nga isla a rehion, ti Polinesia iti daya ken ti Melanesia iti abagatan.
Adda dagiti uppat a nangruna a purpuro kadagiti nadumaduma nga is-isla. Ti Mikronesia ket politikal a nabngbingay kadagiti lima a naturay nga estado ken tallo a terteritorio ti Estados Unidos. Ti rehion ket addaan iti klima ti tropikal a marina, ken paset ti ekosona ti Oceania.
1504
Ti tawen idi 1504 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Lunes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Rehion ti Kansai
Ti rehion ti Kansai (関西地方) wenno ti rehion ti Kinki (近畿地方) ket naisanglad idiay rehion ti abagatan a tengnga ti kangrunaan nga isla ti Honshū iti Hapon. Daytoy a rehion ket iramanna dagiti prepektura ti Mie, Nara, Wakayama, Kyoto, Osaka, Hyōgo, kenShiga. No sinoman ti agtalek ti paggiddiatan, ti Fukui, Tokushima ken ti pay Prepektura ti Tottori ket mairamanda pay. upay ti balikas a "Kansai" ken "Kinki" ket nabaliwan kadagiti napalabas a pakasaritaan, iti moderno a kontesto, dagitoy dua ket agpadpada a maymaysa. Ti urbano a rehion iti Osaka, Kobe ken Kyoto (Keihanshin rehion) ket isu ti maikadua a kaaduan ti populasion idiay Hapon kalpasan ti Kalatakana Lugar ti Tokyo.
Dumanjug
Ti Dumanjug ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Cebu iti Filipinas.
Dagiti baranggay
• Balaygtiki
• Bitoon
• Bulak
• Bullogan
• Doldol
• Kabalaasnan
• Kabatbatan
• Calaboon
• Kambanog
• Camboang
• Candabong
• Kang-actol
• Kanghalo
• Kanghumaod
• Kantangkas
• Kanyuko
• Cogon
• Kolabtingon
• Cotcoton
• Lamak
• Lawaan
• Liong
• Manlapay
• Masa
Pelikula
Ti pelikula, wenno makunkuna pay ti sine ket dagiti panagsasaruno dagiti natalinaay a ladawan a no maipakita iti pagbuyaan daytoy ket agpartuat kadagiti alliaw dagiti aggungunay a ladawan. Ti pelikula timapartuat babaen ti panagretrato kaagiti pudno a senario iti maysa a kamera ti aggungunay a ladawan; babaen ti panagretrato kadagiti panangiladawan wenno dagiti bassit usit a modelo nga usaren dagiti tradisional a pamay-an ti animasion; babaen ti pamay-an ti CGI ken animasion ti kompiuter; wenno babaen ti panagtitipon ti mano kadagitoy wenno amin kadagitoy a pamay-an ken dagiti dadduma pay a makita a pangibanagan. Ti proseso ti panagaramid ti pelikula ket arte ken maysa nga industria. Dagiti pelikula ket kasisigud idi a mangirekord iti plastik a kulapot a naipabpabuya idi babaen ti proyektor ti sine iti dakkel a pagbuyaan; dagiti kabarbaro a pamay-an ket mabalinda nga agusar laeng ti dihital a panagaramid ti sine ken panagipenpen, kasla iti kamera ti Red One a mangirekord iti hard-disk wenno flash cards.
Dumanjug
Dagiti baranggay
• Matalao
• Paculob
• Panlaan
• Pawa
• Ilaya (Poblacion)
• Poblacion Looc
• Poblacion Sima
• Tangil
• Tubod-Bitoon
• Tubod-Dugoan
• Poblacion Central
250px|thumb|none|Poblacion Central
1505
Ti tawen idi 1505 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Datu Saudi Ampatuan
Ti Datu Saudi-Ampatuan ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Maguindanao iti Filipinas.
Danum
300px|thumb|Ti danum iti tallo a kasasaad: likido, natangken ([[yelo), ken (di-makita) alingasaw ti danum iti angin. Dagiti ulep ket naur-urnong a tedted ti danum, napaababa manipud iti napno ti alingasaw nga angin.]]
Datu Saudi Ampatuan
Dagiti baranggay
Ti Datu Saudi-Ampatuan ket nabingbingay a politikal kadagiti 8 a barbaranggay.
Danum
Ti danum ket maysa a kimiko a sustansia nga addaan iti kimiko a pagannurotan a. Ti molekula ti danum ket aglaon ti maysa nga Oksíheno ken dua a Hidróheno kadagiti atomo a naikapet babaen dagiti kobalente a piansa. Ti danum ket likido iti ambiente a kasasaad, ngem kadawyan nga adda iti Daga iti natangken a kasasaad ti yelo ken alingasaw a kasasaad (alingasaw ti danum wenno alibungubong). Ti danum ket adda pay iti kasasaad a likido a kristal iti asideg kadagiti Hidropiliko a rabaw. Babaen kadagiti nomenklatura a pananginagan kadagiti kimiko a kompuesto, ti dihidroheno monoksido ket isu ti sientipiko a nagan ti danum, ngem daytoy ket saan unay a maus-usar.
Ti danum ket sakupenna ti 70.9% iti rabaw ti Daga, ken daytoy ket nangruna kadagiti amin a naamammuan a porma iti biag. Iti Daga, 96.5% ti danum ti planeta ket mabirukan kadagiti taaw, 1.7% iti danum iti sirok ti daga, 1.7% iti glasier ken dagiti gora ti yelo idiay Antartika ken Greenland, adda met bassit a pirgis dagiti sabsabali a bagbagi ti danum, ken 0.001% iti angin a kas ti sengngaw, dagiti ulep (naporma iti natangken ken dagiti partikulo ti danum a nasuspende iti angin), ken tudo. Adda laeng 2.5% iti danum ti Daga ket di-naapgad, ken 98.8% iti danum ket yelo ken sirok ti daga a danum. Basbassit ngem 0.3% kadagiti amin a di-naapgad a danum ket addaan kadagiti karayan, danaw, ken ti tangatang, ken basbassit pay a bilang a di-naapgad a danum ti Daga (0.003%) ket adda kadagiti biolohiko a bagbagi ken napataud a produkto.
Bulkan Mahagnao
Ti Bulkan Mahagnao (ammo pay a kas Kasiboi wenno Bulkan Casiboi) ket malmalmeng a bulkan a mabirukan idiay ili ti Burauen ken La Paz iti probinsia ti Leyte, Filipinas.
Dagiti pisikal a langa
Ti pantok ti bulkan ket napadsok iti diding a kabakiran nga abut ti bulkan a maluktan iti abagatan nga addaan ti kangato ti pantok iti. Ti mabirukan kadagiti bakras ti bulkan ket dagiti pumarola ken dagiti banag ti pitak.
Iti akin-abagatan a bakras ti bulkan, mabirukan ti dua nga abut ti bulkan a danaw, ti Danaw Danao ken Malagsom. Dagiti napudot nga ubbog ket mabirukan idiay akin-abagatan a pantar ti Danaw Danao (saan nga iyallilaw iti Danaw Danao ti Leyte a mabirukan idiay asideg ti Siudad ti Ormoc ken paset ti Nailian a Parke ti Danaw Danao ). Ti Danaw Malagsom ket abut ti bulkan a danaw nga addaan iti berde nga asidiko a danum.
Dagiti bato a kaaduan a mabirukan iti bulkan ket dagiti andesita.
Dagiti panagbettak
Ti maysa a panagbettak ket naireporta a napasamak idi 1895 ngem awan met dagiti adu pay a pakaammo a magun-od.
Pannakailista
Ti Instituto ti Filipinas iti Bulkanolohia ken Sismolohia (PHIVOLCS) ket idasigna ti Mahangao a kas di aktibo a bulkan urayno no adda dagiti termal nga aktibidad a langa ti banatay.
Masna a Parke ti Bulkan Mahagnao
Ti Bulkan Mahagnao pakaipatengngaan a punto s ti Nailian a Parke ti Bulkan Mahagnao a napartuat idi Agosto 27, 1937 babaen ti Proklamasion Blng. 184 nga addaan iti kalawa a mangsakop iti. Babaen ti Sistema ti Nailian a Naipagkaykaysa a Nasalakniban a Luglugar (NIPAS) ti Departamento ti Enbironmento ken dagiti Masna a Rekurso, ti parke ket nanaganan manen iti Masna a Parke ti Bulkan Mahagnao babaen ti Proklamasion Blng. 1157 idi Pebrero 3, 1998.
1506
Ti tawen idi 1506 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
1508
Ti tawen idi 1508 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Sabado (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Madridejos, Cebu
Ti Madridejos ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Cebu iti Filipinas.
Dagiti baranggay
• Bunakan
• Kangwayan
• Kaongkod
• Kodia
• Maalat
• Malbago
• Mancilang
• Pili
• Poblacion
• San Agustin
Silaba
Ti silaba ket maysa a paset iti organisasion para iti panagsisinnaruno dagiti uni iti bitla. Kas pagarigan, ti balikas a danúm ket buklen ket buklen dagti dua a silaba: da ken úm. Ti silaba ket kadawyan a naaramid iti maysa a nukleus ti silaba (kadawyan a maysa a bokal) nga adda iti pangpilian a rugi ken dagiti kanungpalannga igid (kadawyan a dagiti konsonante).
Madridejos, Cebu
Dagiti baranggay
• Tabagak
Silaba
Dagiti silaba ket kanayon a naipanpanunotan a ti ponolohiko a "panagaramid" kadagiti balikas. Makaimpluensiada kadagiti ritmiko iti maysa a pagsasao, its prosodia, ti poetiko a metrona ket dagiti tabas ti bayatna.
Madridejos, Cebu
Dagiti baranggay
• Talangnan
Silaba
Ti balikas a mangbukel iti maymaysa a silaba (a kas iti dua) ket tinawtawagan iti monosilaba (ken nakunkuna a monosilabiko). Dagiti maipada a termino ket mairaman ti disilaba (ken disilabiko) para iti balikas nga adda dagiti dua a silaba; trisilaba (ken trisilabiko) para kadagiti balikas nga adda dagiti tallo a silaba; ken polisilaba (ken polisilabiko), a mangitudo iti balikas nga adda dagiti ad-adu ngem tallo a silaba wenno ti aniaman a balikas nga adda iti ad-adu ngem maysa a silaba.
Madridejos, Cebu
Dagiti baranggay
• Tarong
• Tugas
Lehislatibo a distrito iti Siudad ti San Jose del Monte
Ti Lehislatibo a Distrito iti Siudad ti San Jose del Monte ket isu ti agdama a pannakabagi ti siudad ti San Jose del Monte iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas.
Manipud idi 1907 aginggana idi 1972, ti San Jose del Monte ket nairepresenta idi iti Kongreso a kas paset ti maikadua a distrito ti Bulacan. Ti probinasia ti Bulacan ket nairepresenta idi ti Interim Batasang Pambansa a kas paset ti Rehion III manipud idi 1978 aginggana idi 1984, ken nagbutos kadagiti uppat a sapasap a pannakabagi iti Kadawyan a Batasang Pambansa idi 1984
Ti San Jose del Monte ket naikabil idi iti maikapat a distrito ti Bulacan kalpasan ti pannka-urnos manen dagiti lehislatibo a distrito ti probinsia babaen ti baro a Batay-linteg a nangrugi idi Pebrero 7, 1987. Ti San Jose del Monte, ket nagbalin a siudad idi 2000, ket naisina iti maikapat a distrito ti Bulacan idi Disiembre 18, 2003 babaen ti [http://www.congress.gov.ph/download/ra_12/RA09230.pdf Republika Tignay Blng. 9230] a nangbaiw ti nainkalintegan a dokumento ti siudad (RA 8797 ), ken nagbutos ti bukodna a pannakabagi a nangrugi kadagiti panagbutos idi 2004. Nupay kasta dagiti nagtataeng iti siudad ket agbutbutosda pay laeng a kas pase ti maikapat a distrito ti Sangguniang Panlalawigan ti probinsia para iti panggep a panagbutos kadagiti kameng ti probinsia.
1507
Ti tawen idi 1507 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Biernes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano. Ti tawen ti 1507 ket adda idi iti tengnga ti nadayeg iti lubong a Renasimiento.
1509
Ti tawen idi 1509 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Lunes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Telebision
thumb|right| Ti Amerikano a pamilan nga agbuybuya ti telebision, 1958
Ti telebision (TV) ket ti telekomunikasion a pamay-an para iti panagiwaragawag ken panangawat kadagiti ladawan a mabalin a monokromo (nangisit ken puraw) wenno namarisan, nga adda wenno awan ti maikuyog nga uni. Ti "yelebision" ket mabalin pay a mangibaga ti naisangayan a alikamen a telebison, programa ti telebision, owenno panagiwaragawag ti telebision.
Ti etimolohia ti balikas ket adda ti naglalaok a taudan iti Latin ken Griego, a ti kaibuksilanna ket "adyu a pannakakita": Griego tele (τῆλε), adayo, ken Latin visio, kita (manipud ti video, vis- tapno kitaen, wenno buyaen).
Ti komersial a magun-od manipud idi naladaw a tawtawen ti 1920, ti alikamen a telebision ket nagbalbalinen a masansan iti balbalay, dagiti negosio ken dagii patakder, ken naisangayan a kas pamay-an para iti panangipaskil, ti taudan ti panagpalpaliwa, ken damdamag. Manipud idi tawtawen ti 1950, ti telebision ket isu idin ti pamay-an para iti panagsukog ti publiko a kananakem. Manipud idi tawtawen ti 1970, ti pannakagun-od kadagiti video cassette, dagiti laserdisc, dagiti DVD ken tattan dagiti Blu-ray Disc ket nagresultaan ti alikamen a telebison ket masansanen nga inus-usar para iti panagbuya ti nairekord ken ti pay naiwaragawag a material. Kadagiti kinaudi a tawwn, ti Internet a telebision ket nakakitkitan ti pannakaadu ti telebision a magun-od babaen ti Internet babaen dagiti serbiso a kas ti iPlayer ken Hulu.
1510
Ti tawen idi 1510 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
La Fare-les-Oliviers
Ti La Fare-les-Oliviers ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia.
Lokasion
Daytoy ket asideg idiay Aix-en-Provence ken Salon-de-Provence.
Pakasaritaan
Adda ti maysa a kastilio, ti Castellas, ket nabangon idi maika-10 a siglo.
Idi maika-18 a siglo, adda ti maysa a pabilion a nabangon idiay tengnga ti purok.
Klima
Ti tabla dita baba ket mangipakpakita kadagiti temperatura ken panagtudtudo para iti paset ti panawen ti 1971-2000 :
Lehislatibo a distrito iti Siudad ti San Juan
Ti Lehislatibo a Distrito iti Siudad ti San Juan ket isu ti pannakabagi ti Siudad ti San Juan iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Manipud idi 1907 aginggana idi 1972 daytoy ket nairepresenta a kas paset ti umuna adistrito ti Rizal. Daytoy ket paset idi ti pannakabagi ti Rehion IV iti Interim Batasang Pambansa manipud idi 1978 aginggana idi 1984. Daytoy ket naigrupo iti Mandaluyong manipud idi 1984 aginggana idi 1995 para iti pannakabagi ti Kadawyan a Batasang Pambansa ken ti naipasubli a Kamara dagiti Pannakabagi, a kas distrito ti San Juan-Mandaluyong. Dagitoy dua ket naisina ken nadatonan ti bukodda a pannakabagi iti Kongreso babaen ti paset 49 ti nainkalintegan a dokumento ti siudad ti Mandaluyong (Republika Tignay Blng. 7675 ) a naaprobaran idi Pebrero 9, 1994, ken napasingkedan idi bril 10, 1994.
Papa Eugenio II
Ni Papa Eugenio II (iti Latin: Eugenius II), ti papa (824–827), ket katutubo ti Roma,ket isu ti napili a simmaruno kenni Pascual I.
Pagsasao a Nema
Ti pagsasao a Nema, ammo pay a kas Gusan, ket maysa kadagiti sasao a Finisterre ti Papua Baro a Guinea. Dagiti agsasao ket agus-usarda iti nagan a "Nema"; Mabirukan iti literatura ti "Gusan". Binisita ti timpuyogan t agsuksukiso iti lugar ken inreportada a ti nagan a "Nema" ket lokal nga isu ti ammo, bayat a ti "Gusan" ket naus-usaren a mangibaga ti pagsasao babaen dagiti pablaak iti lingguistika kadagiti napalabas a panawen.
1511
Ti tawen idi 1511 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Datu Unsay
Ti Datu Unsay ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Maguindanao iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Datu Unsay ket nabingbingay a politikal kadagiti 8 a barbaranggay.
Al Gore
Ni Albert Arnold "Al" Gore, Jr. ket nagserbi a kas ti maika-45 a Bise Presidente iti Estados Unidos (1993–2001), babaen ni Presidente Bill Clinton. Isuidi ti nominadopara iti Presidente ken napaay idi 2000 panagbutos ti presidente ti Estados Unidos urayno nangbak ti nadayeg a butos.
1513
Ti tawen idi 1513 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Sabado (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
1516
Ti tawen idi 1516 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Martes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
1515
Ti tawen idi 1515 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Lunes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Minglanilla
Ti Minglanilla ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Cebu iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Minglanilla ket nabingbingay a politikal kadagiti 19 a barbaranggay.
• Cadulawan
• Calajo-an
• Camp 8
• Cuanos
• Guindaruhan
• Linao
• Manduang
• Pakigne
Dan Quayle
Ni James Danforth "Dan" Quayle  ket nagserbi a kas ti maika-44 a Bise Presidente iti Estados Unidos, a nagserbi babaen ni Presidente George H. W. Bush (1989–1993). Isu ket nagserbi a kas ti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Senador ti Estados Unidos. manipud iti estado ti Indiana.
Minglanilla
Dagiti baranggay
• Poblacion Ward I
Dan Quayle
Ni Quayle ket naipasngay idiay Indianapolis ngem dimmakkel idiay Arizona. Inasawana ni Marilyn Tucker idi 1972 ken nagun-odna ti J.D. manipud idiay Unibersidad ti Indiana Robert H. McKinney a Pagadalan ti Linteg idi 1974. Isu ket nagsanay ti linteg idiay Huntington, Indiana a kaduana ti asawana sakbay a abutosan idiay Kongreso ti Estados Unidos idi 1976, iti tawen a 29. Idi 1980, ni Quayle ket nabutosan idiay Senado.
Idi 1988, ni Bise Presidente George H. W. Bush ket nainominado para iti panakapresidente bababen ti Partido Republikano ken kiniddawna ti partidona nga inominadoda ni Quayle a kas bise presidente a kaduana a tumaray. Nupay daytoy a panagpilina ket adu dagiti nadismaya, ti Bush/Quayle nga etiketa ket nangabak ti 1988 a panagbutos a sinuppiatanda dagiti Demokrata a ni Michael Dukakis kenLloyd Bentsen. A kas bise presidente, ni Quayle ket napan kadagiti opisial a panagbisita kadagiti 47 a pagilian ken nadutokan a kas ti mangipangulo iti Nailian aKOnsilo ti Limbang. Isu ket nakapatalged ti nominasion manen para iti bise-presidente idi 1992 ngem ti Bush/Quayle nga etiketa ket inabak babaen dagiti Demokrata a ni Bill Clinton ken ti bise presidente a kaduna a timmaray, a ni Al Gore.
Minglanilla
Dagiti baranggay
• Poblacion Ward II
Dan Quayle
Idi 1996, isu ket nangipablaak kadagiti kalaglagpanna a natituloan ti Natibker nga Agtaktakder ngem nagmadi a tumaray para iti opisina a publiko iti daytoy a paset ti panawen gapu ta nagsagsagaba babaen ti plebitis. Isu ket nagsukisok ti nominasion ti kinapresidente idi 2000, ngem nagikkat ken nagsuporta kenni George W. Bush. Ni Quayle ken ti asawana ket agdama nga agtaeng idiay Paradise Valley, Arizona.
Minglanilla
Dagiti baranggay
• Poblacion Ward III
• Poblacion Ward IV
• Tubod
• Tulay
• Tungkop
• Vito
Sasao a Huon
Ti sasao a Huon ket ti pamilia iti kaunegan ti kasisigud a singasing ti Trans–Baro a Guinea, ken ikeddeng ni William A. Foley a mabangon ti identidadda iti Trans–Baro a Guinea. Makibinningayda kadagiti berbo ti sasao a Finisterre a supletibo depende iti tao ken ti banag, napigsa nga ebidensia iti morpolohia nga agkabagianda.
Internal nga estruktura
Ti Huon ken Finisterre, ken iti koneksion a pagbaetanda, ket inlasin idi babaen ni Kenneth McElhanon (1967, 1970). Dagitoy ket nalawag nga umiso a pagsasao. Aglaon ti Huon kadagiti dua a nalawag a sanga, ti Akindaya ken Akinlaud. Tisasao nga Akinlaud ket mangipalubos iti ad-adu a konsonante iti kamaudian a puesto ti silaba (p, t, k, m, n, ŋ), bayat a ti sasao nga Akindaya ket nanutralisado dgaiit a pannakaisalunima iti dua, ti glotal a panagsardeng (ti naisurat a c) ken ti velar nasal (McElhanon 1974: 17). Iti las-ud dayta, ti pannakaidasig ket naibatay iti leksikostatistika, a kadawyan a saan a nasayaat a mapagtalkan.
Ti Kâte ket isu ti lokal a lingua franca.
1514
Ti tawen idi 1514 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Domingo (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
1517
Ti tawen idi 1517 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Papa Pascual I
Ni Santo Papa Pascual I (nakabuniagan a nagan a kas ni, Pascale Massimi) ket isu ti papa ti Romano Katoliko a Simbaan manipud idi 25 Enero 817 aginggana idi 11 Pebrero 824.
Surinam
Ti Surinam, opisial a ti Republika ti Surinam (Republiek Suriname, ), ket maysa a pagilian idiay akin-amianan nga Abagatan nga Amerika. Nabeddenganna ti Pranses a Guiana iti daya, ti Guyana iti laud, ti Brasil iti abagatan, ken ti Taaw Atlantiko iti amianan. Ti Surinam ket sigud idi a kolonia iti Britaniko ken iti Olándes, ken ammo idi a kas ti Olandes a Guiana. Nakagun-od ti Surinam iti wayawaya manipud iti Olanda idi 25 Nobiembre 1975.
Iti basbassit laeng ngem ti Surinam ket isu ti kabassitan a naturay nga estado idiay Abagatan nga Amerika (Pranses a Guiana ket mangbukel ti basbassit a teritorio, ngem daytoy ket Pranses a teritorio). Adda ti nakarkulo a populasion iti agarup a 490,000, a kaaduan ket agtaeng idiay amianan a pantar iti daytoy a pagilian, a pakabirukan ti kapitoliona a Paramaribo.
Naggappuan ti nagan
Ti naga a Surinam mabalin a naggapu manipud dagiti Taino (dagiti agsasao iti Arawak) a grupo a natawtawgan a "Surinen" a dagitoy ket isu ti immuna a nagtaeng iti daytoy a rehion sakbay ti isasangpet dagiti Europeano.
Kasisigud a ti pagilian ket naisurat a kas ti Surinam babaen dagiti Ingles a nagtaeng nga immuna a nagipatakder ti kolonia idiay Waig ni Marshall, a mairaman ti Karayan Surinam, ket paset idi daytoy ti grupo dagiti kolonia a makunkuna a Olandes a Guiana. Ti Surinam ket mabirukan pay laeng kadagiti Ingles. Ti maysa a nangruna a pagarigan iti daytoy ket ti bukod a nailian nga eroplano ti Surinam, ti Surinam Airways.
1518
Ti tawen idi 1518 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Biernes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
1520
Ti tawen idi 1520 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Domingo (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Pagsasao a Mamaa
Ti pagsasao a Mamaa ket maysa kadagiti sasao a Finisterre ti Papua Baro a Guinea a naisasao iti bugbugtong a purok idiay Probinsia ti Morobe.
Pagsasao a Mungkip
Ti pagsasao a Mungkip (Munkip) ket ti gangani nga awanen a sasao a Finisterre ti Papua Baro a Guinea.
Fontvieille, Bouches-du-Rhône
Ti Fontvieille (Fòntvielha) ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiaya akin-abagatan a Pransia.
Pakasaritaan
Daytoy a komuna ket napartuat idi 1790, manipud kadagiti teritorio ti Arles.
Dagiti singin nga ili
Ti Fontvieille ket naisingin iti Santa Maria a Monte, Italia, manipud idi 1991.
1522
Ti tawen idi 1522 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Papa Esteban IV
Ni Santo Papa Esteban IV ket isu ti Papa manipud idi Hunio 816 aginggana idi Enero 817.