cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sasao nga Abagatan a Bougainville
Ti sasao nga Abagatan wenno Daya a Bougainville ket ti bassit a pamilia ti pagsasao a naisasao idiay isla ti Bougainville idiay Papua Baro a Guinea. Naidasigda idi a kas Sasao a Daya a Papuano babaen ni Wurm, ngem saan itan a mapasingkedanm, ken napanawan idi iti Ethnologue (2009).
Gaertnera
Ti Gaertnera ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Adda dagiti saan a basbassit ngem 85 a sebbangan a naiwarwaras iti ballasiw kadagiti tropiko ti Daan a Lubong manipud iti Aprika aginggana iti Asia.
Pouteria congestifolia
Ti Pouteria congestifolia ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket mabirukan iti Costa Rica ken Panama.
Sasao nga Abagatan a Bougainville
Dagiti pagsasao ket mairaman ti asideg nga agkakabagian a grupo a tinawtawagan iti Nasioi ken dagiti tallo pay a managbaliw a tentatibo nga agkukuyog a naidasig babaen ti nagan a Buin:
Gaertnera
Dagiti mula iti daytoy a henero ket agdumaduma iti langa ken biolohia. Kaaduan ket rehional nga endemiko, dagiti mula ket limitado iti maysa a heograpiko a lugar ken akikid a naampon kadagiti lokal a kondision. Kaaduan ket agtubo iti nadam-eg a habitat ti bakir.
Dagitoy ket kadawyan a natarikayo a mula nga agraman kadagiti rimpuok dagiti puraw, derosas, wenno nalabbasit a sabong ken purpura-nangist a bungbunga. Adda dagiti sumagmamano a sebbangan a distylous, nga agraman kadagiti mula nga addaan iti maysa wenno dua a morph a sabong. Dagiti sabali ket dioecious, nga agraman kadagiti mula nga addaan iti lalaki wenno babai a sabsabong. Dagiti dioecious a sebbangan ket kadawyanda a mabirukan iti Abagatan a daya nga Asia.
Dagiti sebbangan ket mairaman dagiti sumaganad:
Sasao a Sambaliko
Ti sasao a Sambaliko ket dagiti paset ti pamilia ti pagsasao ti Tengnga a Luzon nga insasao babaen dagiti tattao a Sambal, ti maysa a grupo ti etnolingnguistiko idiay akinlaud nga aplaya ti Tengnga a Luzon ken dagiti kabambantayan ti Zambales.
Sasao a Meso–Kordiliera
Ti sasao a Meso–Kordiliera ket grupo dagiti pagsasao a naisasao iti wenno iti asideg ti kabambantayan ti Kordiliera Sentral iti Akin-amianan a Luzon. Agdumaduma iti kultura dagiti agsasao, ken mairaman dagiti taga-tanap a Pangasinan, dagiti taga-tangkig nga Igorot, ken dagiti agsasao iti Alta a grupo ti Aeta.
Dagiti pagsasao
Ti pannakaidasig babaen ni Himes (2005):
Gaertnera longifolia
Ti Gaertnera longifolia ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Mauritius. Ti masna a habitatna ket dagiti subtropikal wenno tropikal a namaga a bakir. Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
Gaertnera rosea
Ti Gaertnera rosea ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Sri Lanka.
Distrito ti Shimamaki, Hokkaido
Ti Shimamaki (島牧郡) ket ti maysa a distrito a mabirukan idiay Subprepektura ti Shiribeshi, Hokkaido, Hapon.
Manipud idi 2004, ti distrito ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 2,0967, ken ti densidad ti populasion iti 4.79 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 437.26 km².
Distrito ti Shakotan, Hokkaido
Manipud idi 2004, ti distrito ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 2,947, ken ti densidad ti populasion iti 12.37 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 238.20 km².
Heograpia ken klima
Ti Distrito ti Shakotan ket maysa a peninsula a mabirukan idiay akin-abagatan a laud nga playa ti Hokkaido. Ti distrito ket beddenganna ti siudad ti Otaru iti Distrito ti Shiribeshi iti daya ken agarup nga uppat a pulo a milia manipud iti kapitolio ti prepektura iti Sapporo. Ti Distrito ti Shakotan ket maiduma babaen dagiti napadsok a banbantay nga agtayag a kas 1,300 m a nawarwarisan kadagiti tanap a nasayaat a pagtalonan. Agayus dagiti bassit a waig manipud kadagiti bantay a mangited iti danum kadagiti kalugnakan ken alog.
Ti Distrito ti Shakotan ket addaan iti nadam-eg a kontinental a klima. A kas met iti Hokkaido, ti temperatura ti distrito ket nakaro nga agdumaduma, manipud iti kalalainganna, dagiti nadam-eg a kalgaw ken dagiti nakaro a naniebe a panaglalam-ek.
Ekonomia
Ti ekonomia ti distrito ket kaaduan a panagtaltalon, komersial a panagkalap, ken turismo. Ti purok ti Shakotan ket ammo para iti nasayaat a panagkalap iti maritangtang, ngem dagiti napalabas nga aldaw ket nanglimlimitado ti gobierno iti publiko gapu iti nakaro a panagkalap iti maritangtang. Dagiti turista a kaaduan ket manipud iti Sapporo ket mapanda magmagna iti distrito, agbanniit iti ikan, ken nanamenda ti napintas a senario ti peninsula.
Pagsasao nga Amahai
Ti pagsasao nga Amahai ket ti ganganai awanen a pagsasao nga Austronesio a naisasao idiay Maluku idiay akindaya nga Indonesia. Mabalin dagitoy a dua a pagsasao.
Pagsasao a Yekora
Ti pagsasao a Yekora ket ti pagsasao a Papuano a naisasao idiay Probinsia ti Oro, idiay "ipus" ti Papua Baro a Guinea. Daytoy ket parte ti pamilia a Binandereano ti pilo ti sasao a Trans–Baro a Guinea, ken asideg a kabagian ti Zia.
Richmond, Virginia
thumb|300px|Puseg ti ili ti Richmond
Ti Richmond ket isu ti kapitolio ti Mankomunidad ti Virginia, idiay Estados Unidos. Daytoy ti sentro ti Estadistikal a Lugar ti Metropolitano ti Richmond ken ti Rehion ti Kalatakan a Richmond; manipud idi 1871 Richmond ket maysa daytoyen a nawaya a siudad.
Ti populasion ket 204,214 segun ti senso ti Estados Unidos manipud idi 2010; idi 2013, ti populasion ket nakarkulo iti 214,114, ti maikapat a kaaduan ti populasion a siudad idiay Virginia. Ti Metropolitano a Lugar ti Richmond ket addaan iti populasion iti 1,208,101.
Hopea nervosa
Ti Hopea nervosa ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket mabirukan idiay Sumatra, Malaysia Peninsular ken Borneo.
Planchonella contermina
Ti Planchonella contermina ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti Baro a Caledonia.
Bantay Balungao
Mabirukan ti bulkan iti maysa a nadalumpinas a rehion ti agrikultura, iti asideg ti pagbeddengan ti Probinsia ti Nueva Ecija.
Pagsasao a Zia
Ti pagsasao a Zia ket ti pagsasao a Papuano a naisasao idiay Akinbaba a Ginget ti Waria idiay Probinsia ti Morobe, Papua Baro a Guinea. Daytoy ket parte ti pamilia a Binandereano ti pilo ti sasao a Trans–Baro a Guinea. (Ross, 2005).
Maika-10 a meridiano daya
Ti 10° a meridiano daya ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud ti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, ti Taaw Atlantiko, Europa, Aprika, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-10 a meridiano daya ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-170 a meridiano laud.
Manipud ti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-10 a meridiano daya ket lumabas iti:
! scope="col" width="130" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇳🇴 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Skagerrak ! scope="row" | 🇩🇰 ! scope="row" | 🇩🇪 ! scope="row" | 🇦🇹 ! scope="row" | 🇨🇭 ! scope="row" | 🇮🇹 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Mediteraneo ! scope="row" | 🇹🇳 ! scope="row" | 🇱🇾 ! scope="row" | 🇩🇿 ! scope="row" | 🇳🇪 ! scope="row" | 🇳🇬 ! scope="row" | 🇨🇲 ! scope="row" | 🇬🇶 ! scope="row" | 🇬🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Hopea nigra
Ti Hopea nigra ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket endemiko iti Sumatra. Daytoy ket nakaro a naisagmak a sebbangan.
Amaioua
Ti Amaioua ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket immuna nga impalawag babaen ni Jean Baptiste Aublet idi 1775. Ti henero ket patneng iti tropikal nga Amerika manipud iti akin-abagatan a Mehiko aginggana iti Brasil, a mairaman ti Kuba ken Trinidad.
Gaertnera truncata
Ti Gaertnera truncata ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Mauritius. Ti masna a habitatna ket dagiti subtropikal wenno tropikal a namaga a bakir.
Pagsasao a Fembe
Ti pagsasao a Fembe, wenno Agala, ket ti pagsasao a Trans–Baro a Guinea ti Baro a Guinea, a naisasao kadagiti tanap ti daya ti Karayan Strickland.
Graffenrieda harlingii
Ti Graffenrieda harlingii ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Melastomataceae. Daytoy ket endemiko iti Ecuador. Ti masna a habitatna ket dagiti subtropikal wenno tropikal a nadam-eg a bakir ti bantay ken dagiti subtropikal wenno tropikal a nangato a pagtubuan ti babassit a mula.
Distrito ti Suttsu, Hokkaido
thumb|200px|Ti Distrito ti Suttsu iti Subprepektura ti Shiribeshi. Ti Suttsu (寿都郡) ket ti maysa a distrito a mabirukan idiay Subprepektura ti Shiribeshi, Hokkaido, Hapon.
Manipud idi 2004, ti distrito ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 7,316 ken ti densidad ti populasion iti 16.60 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 440.83 km².
Pagsasao a Siwai
Ti pagsasao a Motuna wenno Siwai, ammo pay a kas Telei, Rugara, ket ti pagsasao a Papuano ti Probinsia ti Bougainville, Papua Baro a Guinea. Ti agdama a bilang dagiti agsasao ket narigat a makarkulo gapu ta ti kaudian a pigura ke (6,000 + 600) manipud ti senso idi 1970.
Paradise Cay, California
Ti Paradise Cay, ammo pay a kas County Service Area No. 29, ti maysa a di nainkorporado a komunidad a napalikmutan babaen ti ili ti Tiburon idiay Kondado ti Marin, ken daytoy ket mabirukan iti iti abagatan ti Point San Quentin iti kangato iti 23 a kadkadapan (7 m).
Cordiera
Ti Cordiera ket ti henero odagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Mabirukan ti henero iti tengnga ken akin-abagatan a tropikal nga Amerika.
Sasao a Daya a Papuano
Ti sasao a Daya a Papuano ket ti awanen a singasing para iti pamilia ti sasao a Papuano a naisasao kadagiti isla ti daya ti Baro a Guinea, a mairaman ti Baro a Britania, Baro nga Irlanda, Bougainville, Is-isla Solomon, ken ti Is-isla Santa Cruz. Awan ti ebidensia a dagitoy a pagsasao ket agkakabagianda, ken ti sasao a Santa Cruz ket saandan a mabigbigan a kas Papuano.
Amin malaksid dagiti dua a nabagbaga a pagsasao dita baba (Yélî Dnye ken Sulka) ken mangaramid iti panangisalumina iti henero kadagiti pangsandida. Adu kadagiti nakaro a nai-Papuano a sasao nga Austronesio Baro a Britania ket kastada pay. Daytoy ket mangisingasing iti kasakbayan nga Austronesio a lugar ti pagsasao iti rehion.
Pakasaritaan ti singasing
Naisingasing ti sasao a Daya a Papuano a kas pamilia babaen ti lingguista a ni Stephen Wurm (1975) ken dagiti dadduma pay a lingguista. Nupay kasta,preliminario laeng dagiti obrada idi, ken adda laeng dagiti bassit nga ebidensia a ti pamilia a Daya Papuano ket pudno nga addaan iti pannakaikabagian a henetiko. Kas pagarigan, awan kadagitoy a sangaplo ket lima a pagsasao a namarkaaan kadagiti asterisk dita baba ket makibinningayda iti ad-adu ngem 2–3% iti batayan a bokabularioda iti ania man kaniada. Ni Dunn ken dagiti katrabahuanna (2005) ket nangsubokda ti pannakaitalek dagiti naisingasing ar 2–3% a kognado babaen ti panangipugto ti listaan ti bokabulario ken ti panagiyasping kaniada manen. Dagiti awan kaipapananna a panangiyasping ket nagpataud iti agpada a 2–3% iti "nagbibingayan" a bokabulario, a nangipakpakita daytoy a dagiti naisingasing a kognado ti sasao a Daya a Papuano, ken uray dagiti naisingasing a pamilia iti kaunegan ti sasao a Daya a Papuano, ket kaaduanda gapu iti pannakaikarkarna a kas iti ania man a pannakaikabagian iti henetiko. Isu nga iti konserbatibo a pannakaidasig, adu kadagiti sasao a Daya a Papuano ket maikeddengdanto a dagiti isolado a pagsasao.
Gapu ta dagiti isla a nasalsaludsod ket nataengandan iti saan a nabibiit ngem 35 000 a tawtawen, kadawyan ti kaadu ti panagigiddiat ti linguistikoda. Nupay kasta, nangipresenta ti ebidensia ni Malcolm Ross (2001; 2005) manipud iti panangiyasping dagiti pangsandi manipud kadagiti sangapulo ket siam a pagsasao dagiti ab-ababa nga agpang a sanga ti Daya a Papuano a mabalin nga umisoda a pamilia. Daytoy ti pannakaidasig a naampon ditoy. Para iti adu-adu nga inklusibo a panangidasig ni Wurm, kitaen ti inkabil ti Ethnologue ditoy.
Dagiti bassit a pamilia
Ti tunggal a maysa kadagiti immuna a lima a naikabil iti napuskol ket maysa a nawaya a pamilia, a saan nga ammo a kabagian dagiti sabali a pagsasao. Dagiti pagsasao a nalawag nga agkakabagian ket agkukuyogda a nailista iti isu met laeng a linia. Ti umuna a pamilia ket ad-adu a tentatibo a singasing ngem dagiti dadduma ket agur-arayda iti pammasingked.
Dagiti agasmang ti nakonstruto manen a pangsandi para kadagiti tunggal maysa a pamilia ket naited kadagiti sumagmamaysa nga artikulo.
* Saan a nakabiruk ni Dunnken dagiti katrabahuanna iti mabalin a maipakita a pannakibingay iti bokabulario a pagbaetan dagitoy a sangapulo ket lima a pagsasao.
** Inkeddeng ni Ross a dagitoy nga uppat a pagsasao a maipatinayon dagiti sangapulo ket lima nga inadal babaen ni Dunn ken dagiti katrabahuanna.
Dagiti agpayso nga isolado a pagsasao
Dagitoy tallo apagsasao ket saan a naipagpagarup a mabalin a maipakita nga agkakabagianda wenno iti ania man a pagsasao iti lubong. No ti pamilia a Yele – Laud a Baro a Britania ket saan a mapasingkedan, ti rehion ket mabalin nga aglaon kadagiti innem nga isolado imbes a tallo.
Isolado* a Sulka – Baro a Britania (saan a nasayaat ti kalidad ti datos; mabalin nga addaan iti posibilidad a ti Sulka ket maipakitanto a kabagian ti Kol wenno Baining)
Isolado* a Kol – Baro a Britania
Isolado* a Kuot (Panaras) – Baro nga Irlanda
* Saan a nakabiruk ni Dunn ken dagiti katrabahuanna ti mabalin a maipakita a pannakibingay ti bokabulario a pagbaetan dagitoy a sangapulo ket lima a pagsasao.
Sasao nga Austronesio a dati a naidasig a kas Daya a Papuano
Indasig ni Wurm dagiti tallo a pagsasao ti Santa Cruz ken Is-isla Reef a kas maysa a maipatinayon a pamilia iti kaunegan ti Daya a Papuano. Nupay kasta, ti baro a datoy kadagitoy a pagsasao, ken dagiti pay baro a panagpasayaat iti panagkonstrukto manen ti Proto-Oceaniko, ket nagipalawag a pudnoda nga Austronesio:
Iti pay maipada, indasig idi ni Wurm ti awanen a pagsasao a Kazukuru ken ti mabalin a kabsatna a pagsasao ti Baro a Georgia a kas ti makanem a sanga ti Daya a Papuano. Nupay kasta, iti nagkaduaan a papel idi 2007, da Dunn ken Ross ket insuppiatda a daytoy ket Austronesio pay.
Lawas
''Ti dominggo ket naibaw-ing ditoy. Nasken a saan nga iyallilaw iti Domingo''.
Botryarrhena
Ti Botryarrhena ket ti henero (biolohia) dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. IDaytoy ket impalawag babaen ni Adolpho Ducke idi 1932. Daytoy ket agraman kadagiti dua a sebbangan, a mabirukan idiay Brasil, Colombia, Peru ken Venezuela.
Lawas
Ti lawas wenno dominggo ket paset ti panawen a kapada ti pito nga al-aldaw. Daytoy ket ti pagalagadan a paset ti panawen nga inus-usar kadagiti siklo iti panagtrabaho nga al-aldaw ken dagiti aldaw a panaginana iti kaaduan a paset iti lubong.
Ti termino a "lawas" ket sagpaminsan pay a mangibagbaga kadagiti panaset ti panawen a mangbukel ti bassit nga al-aldaw. Kasla kadagiti "lawas" iti nagbaetan ti uppat ken sangapulo nga al-aldaw ket historikal a naus-usaren kadagiti nadumaduma a lugar. Dagiti pagbaetan nga at-atiddog ngem 10 nga al-aldaw ket kadawyan a saan a naitermino kadagiti "lawas" gapu ta dagitoy ket as-asidegda iti dua lawas wenno ti bulan ngem ti pito nga aldaw a lawas.
Pagsasao nga Uisai
Ti pagsasao nga Uisai ket ti pagsasao nga Abagatan a Bougainville ti Probinsia ti Bougainville, Papua Baro a Guinea. Daytoy ket adda iti subpamilia ti pagsasao a Buin. Ti pagsasao ket agus-usar iti sinuratan a Latin.
Interim Register of Marine and Nonmarine Genera
Ti Interim Register of Marine and Nonmarine Genera (IRMNG) ket ti maysa a taksonomiko a database nga aglaon kadagiti sientipiko a nagan iti henero, sebbangan, ken dagiti nangatngato a ranggo kadagiti adu a mula, dagiti ayup ken dagiti sabali a pagarian, iti sibibiag ken awanen, iti kaunegan ti naiyalagad a taksonomiko a herarkia, nga agraman kadagiti mainaig a mabasa iti makina a pakaammo iti habitat (kas ti baybay/saan a baybay) ken kasasaad a sibibiag/posil para iti kaaduan kadagiti maikabil. Agregget ti database a mangited iti kompleto a sakup iti maawat ken di maawat a nagnagan ti henero iti amin a paset dagiti pagarian, nga agraman iti maysa a sub-agasmang laeng dagiti nagan ti sebbangan a mairaman a kas akinbaba a prioridad. Iti pablaakna idi Marso 2019, naglaon ti IRMNG kadagiti 490,095 a nagnagan iti henero, a kadagitoy a 236,514 ket nailista kas "naawat", 120,194 a "di naawat", 7,391 iti "sabali" a kasasaad kas iti interim a di naipablaak, nomen dubium, nomen nudum, taxon inquirendum wenno temporario a nagan, ken 125,996 a kas "di naikeddeng" (di napategan para iti taksonomiko a kasasaad iti daytoy a panawen). Agtaud ti datos manipud kadagiti nadumaduma a sakup ti (masansan nga espesipiko a dominio) prenta, dagiti taudan iti online ken database, ken maurnosda manen iti maysa a sapasap nga estruktura ti datos tapno masuportaran ti nadumaduma a salsaludsod iti online, panagpataud kadagiti indibidual a panid ti takson, ken ti adu a paay ti datos kadagiti sabali a proyekto ti impormatika ti biodibersidad. Ti linaon ti IRMNG ket mabalin a masaludsod ken nawaya maiparang babaen ti web, ken dagiti maikarga a papeles ti datos aginggana iti taksonomiko a ranggo iti henero a kas iti espesipiko a petsa ket mabalinda a magun-od iti pormat a Darwin Core Archive (DwC-A). Mangiraman ti datos kadagiti homonimo (agraman kadagiti autoridadda), a mangiraman iti (umiso a naipablaak) ken dagiti napili a di a magun-od a nagnagan.
Nairugi ti IRMNG idi 2006 babaen ti Ocean Biogeographic Information System (OBIS) Australia iti CSIRO Marine and Atmospheric Research, ken manipud idin, ibalbalayan daytoyen babaen ti Flanders Marine Institute (VLIZ) manipud idi 2016. Ibalayan pay ti VLIZ ti World Register of Marine Species (WoRMS), nga agus-usar iti sapsap nga impraestruktura.
Ti linaon manipud iti IRMNG ket inus-usar babaen dagiti nadumaduma a proyekto ti Impormatika ti Biodibersidad a mairaman ti Open Tree of Life, ti Global Biodiversity Information Facility (GBIF), ken ti Encyclopedia of Life (EOL), iti pay maipatinayon kadagiti sabali a mairaman ti Atlas of Living Australia ken ti Global Names Resolver ti Global Names Architecture (GNA). Manipud idi 2018 ken iti masakbayan, ti datos ti IRMNG ket maus-usar pay mangpunno ti taksonomiko a herarkia ken mangited kadagiti kadawayan a nagan para kadagiti sakup ti takson kadagiti lugar ti protista (pagpagarian Protozoa ken Chromista) ken ti mula nga algas (Charophyta, Chlorophyta, Glaucophyta ken Rhodophyta) iti Catalogue of Life. Dagiti pay panangilasin ti IRMNG ket naigimongda pay kadagiti nadumaduma a panid ti takson ti Wikipedia, a naibatay iti linaon a naiyaon manipud iti IRMNG ken naipenpen iti Wikidata.
Ti IRMNG ken inrugi ken dinaremdem idi babaen ni Tony Rees. Para iti obrana iti daytoy ken kadagiti sabali a proyekto, ginunggunaan isuna ti GBIF iti Premio Ebbe Nielsen idi 2014.
Myrceugenia miersiana
Ti Myrceugenia miersiana ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae. Daytoy ket endemiko iti Brasil.
Maika-25 a meridiano laud
Ti 25° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Greenland, ti Taaw Atlantiko, Is-isla Cabo Verde, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-25 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-155 a meridiano daya.
Idiay Antartika, ti meridiano ket mangipalawag ti akindaya a patingga ti teritorio a tinunton ti Arhentina ken lumabas babaen ti panagtunton ti Britaniko - agtuon dagitoy dua a panagtunton.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" | 🇬🇱 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Priordo Independence ! scope="row" | 🇬🇱 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Priordo Hagen ! scope="row" | 🇬🇱 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Scoresby Sund ! scope="row" | 🇬🇱 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇨🇻 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Pouteria campechiana
thumb|225px|Canistel
Ti Pouteria campechiana (kadawyan nga ammo a kas canistel) ket timaysa a kankanayon a berde a kayo a patneng ken naimulmula iti akin-abagatan a Mehiko, Belis, Guatemala, ken El Salvador. Daytoy ket naimulmula kadagiti sabali a pagilian, a kas ti Costa Rica, Brasil, ti Estados Unidos, ti Republika a Dominikano, Australia, Cambodia, Bietnam, Indonesia, India, Sri Lanka, Nigeria, ken ti Filipinas.
Pagsasao a Yakan
Ti Yakan ket ti pagsasao a Sama–Bajaw iti Isla ti Basilan idiay Filipinas.
Maika-9 a meridiano daya
Ti 9° a meridiano daya ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, ti Taaw Atlantiko, Europa, Aprika, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-9 a meridiano daya ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-171 a meridiano laud.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-9 a meridiano daya ket lumabas iti:
! scope="col" width="125" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇳🇴 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Skagerrak ! scope="row" | 🇩🇰 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Limfjord ! scope="row" | 🇩🇰 ! scope="row" | 🇩🇪 ! scope="row" | 🇨🇭 ! scope="row" | 🇮🇹 ! scope="row" | 🇨🇭 ! scope="row" | 🇮🇹 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Mediteraneo ! scope="row" | 🇫🇷 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Mediteraneo ! scope="row" | 🇮🇹 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Mediteraneo ! scope="row" | 🇹🇳 ! scope="row" | 🇩🇿 ! scope="row" | 🇳🇪 ! scope="row" | 🇳🇬 ! scope="row" | 🇨🇲 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇬🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Tiburon, California
Ti Tiburon ket ti nainkorporado nga ili idiay Kondado Marin, California. Daytoy ket mabirukan idiay Peninsula Tiburon  a makaabot iti abagatan aginggana iti Luek San Francisco. Ti basbassit a siudad ti Belvedere ket sakupenna ti abagatan-laud a paset ti peninsula ken kadenna ti Tiburon. Ti Tiburon ket nabeddengan babaen ti Corte Madera iti amianan ken ti Mill Valley iti laud ngem daytoy ket kaaduan a napalikmutan babaen ti Luek. Malaksid ti Belvedere ken Tiburon, kaaduan ti peninsula ken saan a nainkorporado, ken mairaman dagiti paset ti amianan a bangir ken dagiti komunidad ti Strawberry ken Paradise Cay.
Pagsasao a Koromira
Ti pagsasao a Koromira ket ti maysa a pagsasao a Daya a Papuano a naisasao kadagiti kabambantayan ti akin-abagatan a Probinsia ti Bougainville, Papua Baro a Guinea.
Pagsasao a Gobasi
Ti pagsasao a Gobasi, nasaysayaat nga ammo a kas Nomad, ket ti pagsasao a Trans–Baro a Guinea ti Baro a Guinea, a naisasao kadagiti tanap ti daya ti Karayan Strickland.
Sasao a Luek Piru
Ti sasao a Luek Piru ket dagiti grupo ti duapulo a sasao a Malayo-Polinesio, a naisasao idiay Isla Ambon ken iti likmut ti Luek Piru idiay isla ti Seram. Awan kadagitoy a pagsasao ket addaan iti ad-adu ngem agarup a duapulo a ribo nga agsasao, ken addaan iti sangkabassit kadagitoy ket naisagmak iti pannakaawan.
Pannakaidasig
Dagiti pagsasao ket dagiti sumaganad:
Adu kadagiti sasao a Luek Piru ket mangporma ti lugar ti dialekto.
Myrceugenia myrcioides
Ti Myrceugenia myrcioides ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae. Daytoy ket endemiko iti Brasil.
Baybay Amundsen
thumb|250px|Ti lugar ti Baybay Amundsen iti Antartika
Ti Baybay Amundsen , ket ti maysa nga ima ti Akin-abagatan a Taaw idiay Daga Marie Byrd idiay akin-abagatan nga Antartika, ken mabirukan daytoy iti nagbaetan ti Rawis Flying Fish (ti akin-amianan a laud nga ungto ti Isla Thurston) iti daya ken ti Rawis Dart idiay Isla Siple iti laud. Ti Rawis Flying Fish ket mangmarka ti pagbeddengan a nagbaetan ti Baybay Amundsen ken ti Baybay Bellingshausen. Iti laud ti Rawis Dart awan ti nanagana a marginala baybay ti Akin-abagatan a Taaw a nagabetan dagiti Baybay ti Amundsen ken Ross. Ti Norwego nga ekspidision idi 1928–1929 babaen ni Kapitan Nils Larsen ket nanginagan ti bagi ti danum para ikenni Norgwego nga eksplorador Roald Amundsen bayat a nagsuksukisok iti daytoy a lugar idi Pebrero 1929.
Ti baybay ket kaaduan a naabbongan iti yelo, ken ti Dila ti Yelo ti Thwaites ket rumrummuar iti daytoy. Ti sabanas ti yelo nga agayus iti Baybay Amundsen ket agpakatengnga iti agarup a iti kapuskol; agarup daytoy iti kadakkel iti estado ti Texas, daytoy a lugar ket ammo iti Ingles a kas ti  Amundsen Sea Embayment (ASE); daytoy ket mangporma iti maysa kadagiti tallo a nangruna a pagayusan a labneng ti yelo ti Sabanas ti Yelo ti Laud nga Antartiko.
Graffenrieda trichanthera
Ti Graffenrieda trichanthera ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Melastomataceae. Daytoy ket endemiko iti Peru.
Distrito ti Yoichi, Hokkaido
Ti Yoichi (余市郡) ket ti maysa a distrito a mabirukan idiay Subprepektura ti Shiribeshi, Hokkaido, Hapon.
Manipud idi 2004, ti distrito ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 28,213 ken ti densidad ti populasion iti 47.93 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 588.64 km².
Pagsasao a Daantanai’
Ti pagsasao a Lantanai (Daantanai’) ket ti maysa a pagsasao a Daya Papuano a naisasao kadagiti kabambantayan ti akin-abagatan a Probinsia ti Bougainville, Papua Baro a Guinea.
Hopea nutans
Ti Hopea nutans ket ti sebbangan ti dakkel a kayo ti katuduan a bakir iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket mabirukan idiay Malaysia Peninsular ken Borneo. Ti katayagan a narukod nga espesimen ket 82.8 m iti katayag idiay Nailian a Parke ti Turturod Tawau, iti Sabah iti isla ti Borneo.
Maika-170 a meridiano laud
Ti 170° meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto a bumallasiw iti Taaw Artiko, Asia, ti Taaw Pasipiko, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Angalo
Ni Angalo ket ti maysa a naisalaysayan a higante a mammarsua manipud iti mitolohia nga Ilokano nga addaan kadagiti taudan iti kasakbayan ti Kastila iti rehion ti Ilocos iti Filipinas. Immuna idi a lalaki ni Angalo, ken ti anak a lalaki iti panagbangon. Sinag-id iti langit ti ulo ni Angalo ken nalakana a mapagna manipud iti Rehion ti Ilocos aginggana idiay Manila iti maysa nga addang. Babaen dagiti tignay ni Angalo, sinukogna dagiti turod ken dagiti bantay ti Luzon, binukelna dagiti taaw, ken inkabilna ti langit, init, bulan ken dagiti bituen. Dagiti tattao nga Ilokano iti kasakbayan ti Kastila ket ingupitda ti uni ti gurruod a kas ti timek ni Angalo, dagiti gingined a kas dagiti panaggunayna, ken dagiti bullalayaw ket ti nakabitin a baagna. Saan nga agmaymaysa ni Angalo, adda asawana nga agnagan iti Aran ken adda tallo nga annakda a babai a nakaputotan ti tattao nga Ilokano, Aeta ken Igorot.
Maika-170 a meridiano laud
Ti maika-170 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-10 a meridiano daya.
Angalo
Mitolohia iti ladawan ti daga ni Angalo
Iti amin a parte ti Rehion ti Ilocos, Abra ken Benguet, adu kadagiti nakabuklan a langa ti heolohia ket naigupitda kenni Angalo ken ti pamiliana. Dagiti bassit a ginget ken dagiti raw-ang iti kabambantayan ti Kordiliera Sentral ket masansan a naibagbaga kas dagiti tugot ni Angalo a kas dagiti mabirukan idiay Sudipen, La Union ken San Quintin, Abra. Iti pay maipatinayon, dagiti dakkel a kueba iti Rehion ti Ilocos ken Abra ket masansanda a mailanad a kas dagiti dati a paglinongan para iti asawa ken annak a babai ni Angalo.
Maika-170 a meridiano laud
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-170 a meridiano laud ket lumabas babaen ti:
Angalo
Mitolohia iti ladawan ti daga ni Angalo
Idiay Santa Maria, Ilocos Sur, dagiti dakkel nga abut ken dagiti alog iti likmut ti Dissuor ti Pinsal ket naibagbaga a pinartuat kano ni Angalo idi nagparintumeng ken imminum manipud iti dissuor. thumb|Dissuor ti Pinsal
Maika-170 a meridiano laud
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
! scope="col" width="150" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Chukchi ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Bering ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Bering ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Bering ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Angalo
Mitolohia iti ladawan ti daga ni Angalo
Idiay Santa, Ilocos Sur ti Buang ti Banaoang, ti maysa a buang ti danum a pagbuongan ti Karayan Abra iti kabambantayan ti Ilocos, ken nakunkuna a pinartuat babaen ni Angalo. Idi ugma, ti rehion ti Abra iti daya ti kabambantayan ti Ilocos ket maysa idi a danaw. Iti maysa a rabii, naturog ni Angalo iti igid ti aplaya ti danaw, ken idi matmaturog, kinugtaranna ti kabambantayan ti Ilocos ken gapu iti dayta binuanganna ti danaw ken pinartuatna ti Buang ti Banaoang.
Pagsasao a Kubo
Ti pagsasao a Kubo ket ti pagsasao a Trans–Baro a Guinea ti Baro a Guinea, a naisasao kadagiti tanap ti Karayan Strickland.
Angalo
Ti asin iti baybay
Iti maysa nga aldaw, dinamag ni Angalo ti pamiliana a mangala kadagiti bay-on nga addaan kadagiti muton ti asin nga inapitna kadagiti adayo a daga tapno ipanda idiay Manila. Idi magmagnada kadagiti baybay, nga iti dayta a panawen ket saan a naapgad, naitublak dagiti annakna a babai ket natnag idiay baybay dagiti dakkel a muton ti asin. Natunaw dagiti muton ti asin idi natnagda iti danum ken nakapartuat iti kaapgad ti baybay.
Ti ababaw a baybay
Iti maysa a napudot unay nga aldaw, dagiti annak a babai ni Angalo ket nagkeddengda nga aglangoy nga itan ket ti Baybay Abagatan Tsina. Ti baybay ket naadalem idi iti daytoy a panawen, ken dagiti annakna a babai ket saanda a nalaing nga aglangoy. Idi ti maysa nga anakna a babai ket nangrugrugi a malmes, intaneb ni Angalo ti paraypay ti bay-onna wenno ti baagna iti baybay ken nangsagepsep iti adu a danum ken nangpakabael a makatakder manen ti anakna a babai.
Ti turod ti Aplaya ti Suso
Iti maysa nga aldaw, ni Angalo ken ti asawana a ni Aran ket addada iti makunkuna ita nga aldawen a kas ti Aplaya ti Suso idiay Santa Maria, Ilocos Sur. Bayat nga adda iti aplaya, nagbunton ni Angalo iti batbato, bassit a mulmula, ken darat tapno mangbukel iti turod. Idi nasaludsod iti pinartuatna, inbagana iti asawana a nagaramid isuna iti turod a kaarngi dagiti susona. Aginggana ita nga aldaw, ti turod iti akin-abagatan a bangir ti Aplaya ti Suso ket naibagbaga nga isu dayta ti turod.
Olympia, Washington
thumb|400px|Puseg ti ili ti Olympia
Ti Olympia ket isu ti kapitolio ti Estado ti Washington ken tugaw ti kondado ti Kondado ti Thurston. Daytoy ket nainkorporado idi Enero 28, 1859. Ti populasion ket 46,478 segun ti senso ti Estados Unidos idi 2010. Ti siudad ket pagbeddenganna ti Lacey, iti Daya, ken ti Tumwater iti Abagatan. Ti Olympia ket isu ti nangruna a sentro ti kultura iti rehion ti Puget Sound.
Kondado Marin, California
Ti Kondado Marin ket kondado ti Estado ti California a mabirukan idiay Luek San Francisco. Segun ti senso ti Estados Unidos idi 2010, ti populasion ket 252,409. Ti tugaw ti kondadona ket ti San Rafael.
Hopea oblongifolia
Ti Hopea oblongifolia ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket mabirukan idiay Myanmar ken Tailandia.
Pagsasao nga Asilulu
Ti pagsasao nga Asilulu ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio ti Isla Ambon idiay Is-isla ti Muluku, ken adda met dagiti agsasao idiay Seram. Daytoy ket lokal a pagsasao iti panagtagilako.
Henriettea
Ti Henriettea ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Melastomataceae.
Dagiti sebbangan ket mairaman dagiti sumaganad:
Knoxieae
Ti Knoxieae ket ti tribu dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae ken aglaon kadagiti agarup a 131 a sebbangan kadagiti 16 a henero. Mabirukan dagiti representatibona iti Tropikal ken Akin-abagatan nga Aprika, dagiti isla ti Akinlaud a Taaw Indiano, ti Peninsula Arabiano, Tropikal ken Subtropikal nga Asia, ken Akin-amianan nga Australia.
Dagiti henero
Dagiti agdama a maawat a nagan
Dagiti sinonimo
Pouteria costata
TI Pouteria costata ket ti maysa kayo ti pantar a patneng iti akin-amianan nga Isla Norte (Baro a Selanda) ken iti Isla Norfolk (Australia). Iti Baro a Selanda, ti kadawyan a naganna ket tawapou (Māori: "tawāpou"); iti Isla Norfolk daytoy ket matawtawagan iti bastard ironwood. Ti nagan a costata ket manipud iti Latin iti costatus (naparagpagan), a mangibagbaga iti prominente nga ur-urat ti bulong. Ti Pouteria ket ti henero dagiti agarup a 300 a sebbangan iti tropiko nga Amerika, Asia, Australia ken ti Pasipiko. A Dagiti sebbangan ti Pouteria a mabirukan iti Is-isla ti Pasipiko ket sagpaminsan a kamali a maikabil iti P. costata.
Opisial a pagsasao
Ti maysa nga opisial a pagsasao ket ti pagsasao a naikkan iti naipangpangruna a nainkalintegan a kasasaad iti naisangayan a pagilian, estado, wenno dadduma a pagturayan. Kadawyan a ti opisial a pagsasao ti pagilian ket mangibagbaga iti pagsasao nga inus-usar iti kaunegan ti gobierno (kas dagiti korte, parlamento, administrasion). Gapu ta "ti pamay-an ti panangiyebkas iti tattao ket saan a mabaliwan babaen ti linteg", ti termino nga "opisial a pagsasao" ket saan a kadawyan a mangibaga iti pagsasao nga inus-usar babaen dagiti tattao wenno pagilian, ngem babaen ti gobiernona.
Iti sangalubongan, adda dagiti 178 a pagilian nga addaan iti saan a basbassit ngem maysa nga opisial a pagsasao, ken 101 kadagitoy a pagilian ket mangbigbig iti ad-adu ngem maysa a pagsasao. Adu kadagiti batay-linteg iti lubong ket mangibaga iti maysa wenno ad-adu nga opisial a pagsasao ken/wenno dagiti nailian a pagsasao. Adda met dagiti pagilian nga agus-usar iti designasion iti opisial a pagsasao a mangpabileg kadagiti grupo ti indihenio babaen ti panangited kaniada iti panagserrek iti gobierno iti patneng a pagsasaoda. Kadagiti pagilian a saan a pormal a mangidesignado iti maysa nga opisial a pagsasao, kadawyan a maparang-ay ti de facto a nailian a pagsasao. Ti Ingles ket ti kaaduan nga opisial a pagsasao, nga addaan iti kasasaad a mabigbigan kadagiti 51 a pagilians. Adu pay a mabigbigan ti Arabiko, Pranses, ken Espaniol.
Ti maysa nga opisial a pagsasao a maysa pay nga indihenio a pagsasao ket tinawtawagan nga endoglosiko, ti maysa a saan nga indihenio ket eksoglosiko. Iti maysa a pagarigan ket ti Nigeria nga addaan kadagiti tallo nga endoglosiko nga opsial a pagsasao. Ti kayat a sawen daytoy, ti pagilian ket mangigandat a mangprotekta dagiti indihenio a pagsasao ngem urayno kasta mangbigbig pay iti Ingles kas iti bukodna a lingua franca.
Tashkent
Ti Tashkent (Toshkent, Тошкент ; Ташкент, ; literal a "Siudad ti bato") ket ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ti Uzbekistan. Ti opisial a nairehistro a populasion ti siudad idi 2012 ket agarup a 2,309,300.
Gapu ti puestona iti Tengnga nga Asia, ti Tashkent ket naimpluensiaan iti nasapa a pakasaritaanna babaen dagiti Sogdiano ken Turkiko, sakbay itiIslam idi maika-8 a siglo AD. Kalpasan ti pannakadadaelna babaen ni Genghis Khan idi 1219, nabangon manen ti siudad manipud iti Kalsada Seda. Pinarukma daytoy babaen ti Imperio ti Rusia idi 1865, ken kadagiti panawen ti Sobiet nakagun-od iti nangruna nga idadakkel ken dagiti panagbalbaliw iti demograpia babaen dagiti napilit a deportasion manipud iti amin a parte ti Kappon ti Sobiet. Ita nga aldaw, kas kapitolio ti nawaya nga Uzbekistan, ti Tashkent ket addaan iti adu ti etnikona a populasion ken ti kaaduan ket ti etniko dagiti Uzbek.
Alibertia patinoi
Ti Alibertia patinoi, kadawyan nga ammo iti borojó, ket ti bassit (2-5m), dioecious a tropikal ra kayo ti katuduan a bakir. Daytoy ke maysa kadagiti bassit-usit a pamilia ti Rubiaceae nga addaan iti makan a bunga. Daytoy ket agtubo iti lugar ti amianan a laud ti Colombia iti Departamento ti Chocó ken iti Probinsia ti Esmeraldas ti Ecuador, kadagiti lugar ti nangato iti dam-eg ken temperatura. Ti Borojó ket maysa a balikas ti Emberá a ti kayatna asawen ket boro = ulo, jo = bunga – sukog ulo a bunga, wenno nagtimbukel, garinduyog a bunga. Ti sebbangan ket naireporta pay manipud iti Panamá, Venezuela ken Costa Rica.
Bunga
Dakkel ti bunga (agarup a 12 cm iti kaatiddog), nga addaan iti natimbukel a sukog ken maris kayumanggi ken ti agpakatengng a kadagsen iti 740-1000 gramo. Ti lasag ket mangirepresenta iti 88% iti dagup a kadagsen. Ti tunggal maysa a bunga ket addaan kadagiti 90 aginggana iti 640 a bukel. Ti Borojo ket addaan iti nangato nga agpang iti protina, asido askorbiko, kalsio ken landok ken ti nagato unay nga agpang ti posporo. Ti Borojo ket inus-usar iti panagaramid iti jam, bino, dulse ken tradisional nga agas a maipagpagarup nga addaan iti epekto nga aphrodisiac.
Panangimuyong
Agarup a 3,000 nga ekataria iti inus-usar para iti panangimuyong ti borojo.
Daiti mainaig a sebbangan
Ti Alibertia sorbilis ket kapadpada a sebbangan, inus-usar met kadagiti panggep iti komersio. Ti Borojó de la Amazonia (Amazonas borojo), Duroia maguirei, ket ti maysa nga atap a sebbangan iti maysa a sabali a henero ti Rubiaceae, nga agtubo aginggana iti 8 m ken addaan iti basbassit a makan a bunga.
Henriettea granularis
Ti Henriettea granularis ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Melastomataceae. Daytoy ket endemiko iti Kuba. Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
Pouteria decussata
Ti Pouteria decussata ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti Brasil.
Pouteria cubensis
Ti Pouteria cubensis ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti Kuba.
Myrceugenia pilotantha
Ti Myrceugenia pilotantha ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae. Ti mula ket endemiko iti ekorehion ti Bakir ti Atlantiko iti abagatan akindaya a Brasil.
Myrceugenia scutellata
Ti Myrceugenia scutellata ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae. Ti mula ket endemiko iti ekorehion ti Bakir ti Atlantiko iti abagatan akindaya a Brasil.
Danaw Muhikap
Ti Danaw Mohicap (mailetra pay ak as Mojicap wenno Muhikap) ket ti maysa kadagiti pito a dandanaw iti Siudad ti San Pablo, iti probinsia ti Laguna, Filipinas. Ti danaw ket mabirukan iti Brgy. San Buenaventura, ken addaan iti kalawa iti ken maysa kadagiti nangruna a mangipaay iti danum iti siudad. Mangipaay ti danum ti Dandanaw ti San Pablo ti nasayaat a taudan ti tilapia para iti Metro Manila ken dagiti suburbo.
Leyenda
Ti leyenda ti Danaw Mohicap ket kapada dagiti Dandanaw Pandin ken Yambo iti daya. Ti maysa nga agassawa ket addaanda iti managsakit nga anak a babai nga agnagan iti Munica, ken kankanayonda a nagkarkararag iti Dios para iti salun-atna. Inkarida nga aramidenda amin a pangisukat, no patgan ti Dios iti kararagda iti kondision a ni Munica ket saan a mangbaddek iti daga. Isu a ti anakda a babai ket nasalun-at a dimmakkel ken nagaget unay.
Iti maysa nga aldaw bayat nga adayo dagiti nagannak kaniana, agdadait iti kawes ni Munica. Natnag ti sagut nga inus-usarna ken pinadsna a pinidut, natalimudaw isuna ken natuang. Kellaat isuna a limned a naikuyog ti intero a kaarrubaan, ken nabukel iti maysa a danaw. Kanungpalan a tinawtawagan daytoy a bagi ti danum iti Mohicap, a naala manipud iti daksanggasat a nagan ti babai, ken ti mahikap, a ti kayatna a sawen ket nagaget iti lokal a pagsasao iti Tagalog.
Myrceugenia colchaguensis
Ti Myrceugenia colchaguensis ket ti sebbangan ti bassit a kankanayon a berde a kayo iti henero ti Myrceugenia iti pamilia Myrtaceae. Daytoy ket endemiko iti Chile nga idiay ket mabirukan iti pantar a kabambantayan iti kangato iti baba ti. Dagiti kadawyan a nagan daytoy a kayo ket mairaman ti colchaguillo, arrayan de colchagua ken lumilla.
Pouteria crassiflora
Ti Pouteria crassiflora ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti Brasil. Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
Myrceugenia colchaguensis
Pannakaiwarwaras ken habitat
Ti Myrceugenia colchaguensis ket endemiko iti pantar ti Chile ken addaan iti pannakaiwarwaras a sumakop manipud iti probinsia ti Valparaiso aginggana iti Cautín. Uray no nalawa daytoy a sakup, daytroy ket nakaro a patto-pattok gapu ta adda laeng kadagiti bilang ti bassit a populasion kadagiti pantar a lugar, maysa wenno dua iti Tengnga a Tanap ti Chile ken mabalin a maysa iti Andes. Ti kangato ti sakupna ket. Daytoy ket agay-ayat kadagiti nadam-eg a habitat ken kadawyan nga agtubo kadagiti kameng ti pamilia ti Myrtaceae. Adda laeng daytoy iti agarup a sangapulo a lokasion ken naikeddeng a "nakaro a naisagmak".
Pagsasao a Bati (Indonesia)
Ti pagsasao a Bati ket ti maysa a pagsaao nga Austronesio a naisasao idiay akindaya nga Isla Seram, Indonesia.
Pagsasao a Kalanguya
Ti Kalanguya, tinawtawagan pay iti Kallahan, ket ti lugar ti dialekto ti akin-amianan a Luzon, Filipinas.
Pagsasao a Banda (Maluku)
Ti pagsasao a Banda ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio ti subgrupo ti Tengnga a Maluku. No kakuyogna ti Kei, daytoy ket maysa kadagiti dua a pagsasao ti Is-isla Kei iti probinsia ti Maluku ti Indonesia.
Madison, Wisconsin
thumb|300px|Puseg ti ili ti Madison
Ti Madison ket isu ti kapitolio ti Estado ti Wisconsin ken tugaw ti kondado ti Kondado ti Dane. Manipud idi Hulio 1, 2013, ti Madison ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 243,344, ken mangaramid daytoy iti maikadua a kadakkelan a siudad idiay Wisconsin, kalpasan ti Milwaukee, ken ti maika-83 a kadakkelan idiay Estados Unidos. Ti siudad ket mangporma ti bugas ti Estadistikal a Lugar ti Metropolitano ti Madison, a mangiraman kadagiti amin a Kondado ti Dane ken dagiti kaarrubana a kondado ti Iowa ken Columbia. Ti Estadistikal a Lugar ti Metropolitano ti Madison ket addaan iti populasion iti 568,593 manipud idi 2010.
1100
Ti tawen idi 1100 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Domingo (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
1101
Ti tawen idi 1101 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Maikadua a pagsasao
Ti maikadua a pagsasao ti maysa a tao, ket ti pagsasao a saan a ti patneng a pagsasao iti agsasao, ngem ti inus-usar iti ayan dayta a tao. Iti panankaigiddiat, ti ganganaet a pagsasao ket ti pagsasao nga inadal iti maysa a lugar a ti pagsasao ket kadawyan a saan nga insasao. Adda met dagiti sangkabassit a pagsasao, a masansan a tinawtawagan kadagiti katakunaynay a pagsasao, a naipangpangruna a naus-usar dagitoy a kas maikadua a pagsasao wenno dagiti lingua franca.
Batopedina
Ti Batopedina ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. daytoy ket impalawag babaen ni Bernard Verdcourt idi 1953. mabirukan ti henero iti Burkina Faso, Ghana, Demokratiko a Republika ti Kongo, ken Zambia.
Maikadua a pagsasao
Iti impormal pay a kaaduan, ti maikadua a pagsasao ket mabalin nga ibaga a kas ti ania man a naadal a pagsasao a maipatinayon iti nakayanakan a pagsasao iti maysa a tao, a naipangpangruna iti konteksto iti panagadal iti maikadua a pagsasao.
1102
Ti tawen idi 1102 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Pagsasao nga Atta
Ti Atta ket ti lugar ti dialekto nga insasao babaen dagiti Negrito nga Aeta (Agta) iti Akin-amianan a Filipinas.
Dagiti karuay
Adda dagiti tallo akaruay segun ti Ethnologue.
Ti Villa Viciosa Atta, naipagpagarup a naisasao idi idiay Villaviciosa, Abra, ketnaipagpagarup a maikabagian, ngem saan a napasingkedan.
Inreporta pay ni Reid (1994) dagiti sumaganada lokasion para iti Akin-abagatan a Cagayan Agta.
Charleston, West Virginia
Ti Charleston ket isu ti kapitolio ken ti kadakkelan a siudad ti Estado ti West Virginia. Daytoy ket mabirukan idiay pagsasabtan ti karkarayan Elk ken Kanawha idiay Kondado ti Kanawha. Ti populasionna ket 50,821 segun ti sesnso ti Estados Unidos idi 2010, bayat a ti metropolitano a lugar ket 224,743. Daytoy ket sentro ti gobierno, komersio, ken industria. Dagiti nasapa nga industria a nangruna iti Charleston ket mairaman iti asin ken ti immuna a bubon ti natural a gas. Kalpasanna ti karbon ken nagbalin a sentral ti prosperidad ti ekonomia iti siudad ken ti kaarrubayan a lugar.
Pagsasao nga Odoodee
Ti pagsasao nga Odoodee (Ododei) ket ti pagsasao a Trans–Baro a Guinea ti Baro a Guinea, a naisasao kadagiti tanap ti daya ti Karayan Strickland. Daytoy ket tinawtawagan pay iti Tomu, manipud iti igid ti karayan a pakabirukan daytoy, ken Nomad.
Pagsasao a Benggoi
Ti pagsasao a Benggoi ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio—wenno mabalin a tallo a pagsasao ti Seram, Indonesia.
Carphalea
Ti Carphalea ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. daytoy ket endemiko iti Madagascar.
Ti sebbangan ti C. kirondron tinawtawaganen iti "flaming beauty" iti Ingles.
Henriettea punctata
Ti Henriettea punctata ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Melastomataceae. Daytoy ket endemiko iti Kuba.
Carphalea obovata
Ti Carphalea obovata ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Yemen. Ti masna a habitatna ket dagiti subtropikal wenno tropikal a namaga a bakir.
Myrceugenia leptospermoides
Ti Myrceugenia leptospermoides ket ti sebbangan ti bassit a kankanayon a berde a kayo wenno dakkel a babassit a mula iti henero ti Myrceugenia iti pamilia ti Myrtaceae. Daytoy ket kadawyan nga ammo a kas mocollo, murtilla del malo wenno chequen. Daytoy ket endemiko iti tengnga a Chile nga idiay ket mabirukan kadagiti habitat ti karayan iti pantar a kabambantayan iti kangato iti baba ti.