cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Maika-7 a Kongreso ti Filipinas
Ti Maikapito a Kongreso ti Filipinas (Filipino: Ikapitong Kongreso ng Pilipinas) ket ti panagsasarungkar idi ti lehislatura ti Republika ti Filipinas, a buklen ti Senado ken Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas manipud idi Enero 26, 1970 aginggana idi epektiboa a winaswas iti deklarasion ti linteg-militar idi Septiembre 23, 1972 babaen ni Presidente Ferdinand Marcos. Kalpasanna nagsanay ni Marcos kadagiti bileg ti lehislatibo. Idi 1976, ti Kongreso ket nasukatan idi babaen ti Batasang Bayan a kas ti bagi ti lehislatura ti Filipinas aginggana idi 1978, idi daytoy ket sinukatan idi babaen ti Batasang Pambansa.
Pagkatlo iti Senado ken ti intero a pannakaikamemng ti Kamara dagiti Pannakabagi ket nasukatan kalpasan ti sapasap a panagbubutos idi 1969 ken ti sabali pay a pagkatlo ti pannakaikameng ti Senado ket nasukatan idi kalpasan ti agpakatengnga a termino a senatorial a panagbubutos idi 1971.
Cortes
Ti Cortes, Cortés, Cortês, Corts, wenno Cortès ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:
Rhodolaena macrocarpa
Ti Rhodolaena macrocarpa ket ti kayo iti pamilia ti Sarcolaenaceae. Daytoy ket endemiko iti Madagascar. Ti espesipiko nga epiteta iti macrocarpa ket manipud iti Latin a ti kayatna a sawen ket "dakkel-bunga".
Deskripsion
Agtubo ti Rhodolaena macrocarpa kas maysa a kayo aginggana iti iti katayag. Dagiti sanga ket nalamuyot. Nalamuyot pay dagiti bulong, eliptiko iti sukog, namaga a berde nga oliba ken agrukod aginggana iti iti kaatiddog. Dagiti inploressensia ket addaan iti bugbugtong a sabong, a naisangayan iti daytoy a henero, iti maysa a pedunkulo nga agrukod iti iti kaatiddog. Dagiti saggaysa a sabong ket dakkel nga addaan kadagiti lima a sepalo ken dagiti lima a purpura-nalabbasit a petalo, nga agrukod aginggana iti iti kaatiddog. Dagiti nagtimbukel a bunga ket dakkel ken natarikayo, nga agrukod aginggana iti iti diametro, nga addaan iti nalasag nga involucre. Ti bunga ket isu ti kadakkelan iti daytoy a henero.
Pannakaiwarwaras ken habitat
Mabirukan laeng ti Rhodolaena macrocarpa manipud iti akin-amianan a rehion ti Sava. Ti habitatna ket nadam-eg a kankanayon a berde a bakir iti agarup a iti kangato.
Dagiti pangta
Maipangta ti Rhodolaena macrocarpa babaen ti panaggundaway iti kayona. Ti masakbayan a pannakaipabassit ti populasion ti kayo gapu ti pannakaawan iti habitatna ket maipadto iti ad-adu ngem 80%. Ti bugbugtong a sebbangan ti populasion ket saan nga adda iti nasalakniban a lugar. Ti preliminario a kasasaad ti sebbangan ket Nakaro a Naisagmak.
Maika-9 a Kongreso ti Filipinas
Ti Maikasiam a Kongreso ti Filipinas (Filipino: Ikasiyam na Kongreso ng Pilipinas) ket ti panagsasarungkar idi ti lehislatura ti Republika ti Filipinas, a buklen ti Senado ken Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Ti panagtaripnong ti maika-9 a Kongreso ket sinarunona ti nailian a panagbubutos idi 1992, a babaen dagiti probision ti transision ti Batay-linteg, dagiti immuna a 12 a senador ket nakaalada kadagiti kaaduan a butos ket aaddaandanto iti innem a termino bayat dagiti sumaruno a 12 a senador ket addaandanto iti tallo a tawen a termino ken nasukatan ti intero a pannakaikameng ti Kamara dagiti Pannakabagi.
Akin-amianan a Hemisperio
thumb|right|Ti Akin-amianan a hemisperio a namarisan ti asul thumb|right|Ti akin-amianan a hemisperio manipud iti ngato ti Amianan nga Ungto
Ti Akin-amianan a Hemisperio ket ti kagudua ti planeta nga adda iti amianan iti ekuadorna—ti balikas a hemisperio ket literal a kaibuksilanna ti “gudua ti espera” wenno "gudua ti globo". Daytoy ket mabalin pay a mangibaga ti gudua ti nainlangitan nga espera iti amianan ti nainlangitan nga ekuador.
Gapu ti pagtayyekan a pannakapakbo ti Daga, ti panaglalam-ek idiay akin-amianan a hemisperio ket agpaut manipud iti solstisio ti panaglalam-ek (kadawyan a Disiembre 21) aginggana iti bernal nga ekuinoksio (kadawyan a Marso 20), bayat a ti kalgaw ket agpaut manipud iti solstisio ti kalgaw (kadawyan a Hunio 21) aginggana iti ekunoksio ti otonio (kadawyan a Septiembre 23).
Ti Artiko ket isu ti rehion nga amianan ti Artiko a Sirkulo. Ti klimana ket naisalsalumina babaen dagiti nalamiis a panawen ti panaglalam-ek ken dagiti nalamiis a kalgaw. Kaaduan nga umay ti presipitasion iti porma ti niebe. Ti Artiko ket makasanay kadagiti aldaw ti kalgaw a saan a lumnek ti Init, ken adda met dagiti aldaw iti las-ud ti panaglalam-ek a saan nga agleggak. Ti kapaut dagitoy a paset ket agdumaduma manipud iti maysa nga aldaw kadagiti lokasion idiay Artiko a Sirkulo aginggana kadagiti nadumaduma a bulan iti asideg ti Amianan nga Ungto.
Idiay Akin-amianan a Hemisperio, dagiti banag nga agbalballasiw wenno iti ngato ti rabaw ti Daga ket matarawidwidan nga agsikko iti kanawan gapu ti epekto a koriolis. A kas resulta daytoy, dagiti dakkel a horisontal a panagpul-oy ti angin wenno panagayus ti danum ket matarawidwidan a mangporma ti alipuno nga agpakanawan a panagsikko. Dagitoy ket nasaysayaat a makita kadagiti tabas ti sirkulasion ti taaw kadagiti taaw ti Amianan nga Atlantiko ken Amianan a Pasipiko.
Gapu ti isu met laeng a rason, dagiti panagpul-oy ti angin a mapan iti akin-amianan a rabaw ti Daga ket matarawidwidan a maiwaras iti ballasiw ti rabaw iti tabas nga agpakanawan. Isu a ti agpakanawan a sirkulasion ket pakailasinan dagiti nangato a presion ti selula ti klima idiay Akin-amianan a Hemisperio. Iti pay pannakaibaga, ti angin nga agpangato manipud idiay akin-amianan a rabaw ti Daga (nga agpartuat ti rehion ti ababa a presion) ket matarawidwidan a makaala ti angin kaniana iti taba nga agpakanigid. Dagiti bagio ken dagiti tropikal a bagio (dakkel a sistema ti ababa a presion) ket agpusipos iti sumbangir nga agpakanawan idiay Akin-amianan a Hemisperio.
Ti anniniwan ti init a pagorasan ket agpakanawan nga aggunay idiay Akinamianan a Hemisperio (kasumbangir iti Akin-abagatan a Hemisperio). Iti las-ud ti aldaw, matarawidwidan ti Init nga agleggak iti kanagtona iti akin-abagatan a puestona.
Ti Bulan pay ket agparang a "baliktad" no maipata ti pannakakita manipud idiay Akin-abagatan a Hemisperio ken sabali pay ti pannakakita kadagiti bituen. Ti Amianan nga Ungto ket umadayo a mangsango manipud iti galaktiko a sentro ti Nagririmpuok a Bitbituen. Daytoy ket nagresultaan ti basbassit ken saan unay a naraniag a bitbituen idiay Akin-amianan a Hemisperio no maipada idiay Akin-abagatan a Hemisperio ken mangaramid daytoy ti Akin-amianan a Hemisperio ti nasaysayaat a pagpaliiwan ti nauneg a law-ang, gapu ta daytoy ket saan a "malappedan" babaen ti Nagririmpuok a Bitbituen.
1076
Ti tawen idi 1076 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Biernes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
1342
Ti tawen idi 1342 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Corella
Ti Corella ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:
Labuan
Ti Labuan (Jawi: لابوان), opisial a ti Pederal a Teritorio ti Labuan (Malayo: Wilayah Persekutuan Labuan, Jawi: ولايه ڤرسكوتوان لابوان), ket ti pederal a teritorio ti Malaysia. Daytoy ket buklen dagiti kanagan nga Isla Labuan ken dagiti innem a babbabassit nga isla, ken mabirukan bassit iti aplaya ti estado ti Sabah iti Daya a Malaysia. Ti kapitolio ti Labuan ket ti Victoria ken kangrunaan nga ammo a kas ti maysa nga sentro ti busbos a mangidaton kadagiti serbisio ti sangalubongan a pinansia ken serbisio babaen ti Labuan IBFC manipud idi 1990 ken maysa pay a sentro ti suporta para kadagiti aktibidad ti naadalen a danum iti lana ken gas iti rehion. Daytoy ket papanan pay dagiti turista para kadagiti tattao nga agbanbanniaga iti Sabah, dagiti asideg a Bruneiano ken dagiti agbatbatok iti scuba. Ti nagan a Labuan ket naala manipud iti balikas a Malayo iti labuhan a ti kayatna a sawen ket pagsangladan.
Danao
Ti Danao ket mabalin a dumakamat iti:
1075
Ti tawen idi 1075 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Maika-11 a Kongreso ti Filipinas
Ti Maikasangapulo ket maysa a Kongreso ti Filipinas (Filipino: Ikalabing-isang Kongreso ng Pilipinas) ket ti panagsasarungkar idi ti lehislatura ti Republika ti Filipinas, a buklen ti Senado ken Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Ti pannakaitaripnong it maika-11 a Kongreso ket sinarunona ti sapasap a panagbubutos idi 1998, a nangsukat ti kagudua ti pannakaikameng ti Senado, ken ti intero a pannakaikamemng ti Kamara dagiti Pannakabagi.
Maika-70 a meridiano daya
Ti 70° a meridiano daya ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Asia, ti Taaw Indiano, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-70 a meridiano daya ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-110 a meridiano laud.
Idi las-ud ti Sangalubongan a Gubat II, ti maika-70 a meridiano ket naisingasing a kas ti pannakabingay a linia para iti Asia iti nagbaetan dagiti espera ti impluensia iti Nazi nga Alemania, ti Imperio ti Hapon, ken ti Pasista nga Italia.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-70 a meridiano daya ket lumabas iti:
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Kara ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Lingsat Malygina ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" | 🇰🇿 ! scope="row" | 🇺🇿 ! scope="row" | 🇹🇯 ! scope="row" | 🇰🇬 ! scope="row" | 🇹🇯 ! scope="row" | 🇦🇫 ! scope="row" | 🇵🇰 ! scope="row" | 🇦🇫 ! scope="row" | 🇵🇰 ! scope="row" | 🇮🇳 ! scope="row" | 🇵🇰 ! scope="row" | 🇮🇳 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Indiano ! scope="row" | 🇮🇳 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Indiano ! scope="row" | 🇹🇫 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Indiano ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Schizolaena capuronii
Deskripsion
Agtubo ti Schizolaena capuronii kas maysa a kayo aginggana iti iti katayag nga addaan iti puon iti diametro aginggana iti. Dagiti nalalat bassit a bulong ket eliptiko aginggana iti arinduyog iti sukog, agmaris iti nangisit a kayumanggi ken agrukod aginggana iti iti kaatiddog. Dagiti inploressensia ket bassit ken addaan kadagiti innem aginggana kadagiti sangapulo a sabong, ti tunggal maysa ket addaan kadagiti lima a petalo. Awan ti ammo a pakaammo a maipanggep a kadagiti bunga.
Pannakaiwarwaras ken habitat
Ammo laeng ti Schizolaena capuronii manipud iti bugbugtong a populasion iti akin-amianan a rehion ti Analanjirofo. Ti habitatna ket nadam-eg a bakir manipud iti aginggana iti  iti kangato.
1345
Ti tawen idi 1345 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Sabado (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
1077
Ti tawen idi 1077 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Domingo (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Angat
Ti Angat ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:
Hagonoy
Ti Hagonoy ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:
Maika-12 a Kongreso ti Filipinas
Ti Maikasangapulo ket dua a Kongreso ti Filipinas (Filipino: Ikalabindalawang Kongreso ng Pilipinas) ket ti panagsasarungkar idi ti lehislatura ti Republika ti Filipinas, a buklen ti Senado ken Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Ti pannakaitaripnong it maika-12 a Kongreso ket sinarunona ti sapasap a panagbubutos idi 12001, a nangsukat ti kagudua ti pannakaikameng ti Senado, ken ti intero a pannakaikamemng ti Kamara dagiti Pannakabagi.
Obando
Ti Obando ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:
Pagsasao a Daga
Ti pagsasao a Daga (Dimuga, Nawp) ket ti pagsasao ti Papua Baro a Guinea.
1343
Ti tawen idi 1343 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Diodella
Ti Diodella ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Ti henero ket addaan iti adu a sakup ti pannakaiwarwaras ken mairukan manipud iti Estados Unidos aginggana iti tropikal nga Amerika ken iti tropikal nga Aprika.
1078
Ti tawen idi 1078 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Lunes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
1346
Ti tawen idi 1346 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Domingo (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Alcala
Ti Alcala ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:
1079
Ti tawen idi 1079 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Pandi
Ti Pandi ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:
Pagsasao a Mapena
Ti pagsasao a Mapena ket ti pagsasao ti Papua Baro a Guinea.
Claveria
Ti Claveria ketdumakamat kadagiti sumaganad.
1348
Ti tawen idi 1348 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Martes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Guettarda comata
Ti Guettarda comata ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Peru.
Schizolaena cauliflora
TI Schizolaena cauliflora ket ti kayo iti pamilia ti Sarcolaenaceae. Daytoy ket endemiko iti Madagascar. Ti espesipiko nga epiteta iti cauliflora ket manipud iti Latin a ti kayatna a sawen ket "agsabong iti ungkay", a mangibagbaga kadagiti sabong a dagus a naikapet iti ungkay.
Deskripsion
Agtubo ti Schizolaena cauliflora kas maysa a kayo aginggana iti iti katayag. Daytoy laeng ti sebbangan iti henero nga addaan kadagiti inploresensia a dagus nga adda iti puon wenno ungkay.
Maika-54 a paralelo amianan
Ti maika-54 a paralelo amianan ket ti sirkulo ti latitud a 54 gradgrado iti amianan ti ekuador a plano ti Daga. Daytoy ket ballasiwenna ti Europa, Asia, ti Taaw Pasipiko, Amianan nga Amerika ken ti Taaw Atlantiko.
Iti daytoy a latitud ti init makitkita para kadagiti 17 nga oras, 9 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti kalgaw ken 7 nga or-oras, 22 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti panaglalam-ek.
Likmut iti lubong
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano (idiay Baybay Amianan iti abagatan a daya ti Bridlington, East Yorkshire, Inglatera) ken mapan nga agpadaya, ti 54° a paralelo amianan ket lumabas iti:
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Amianan ! scope="row" | 🇩🇪 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Bayaby Baltiko ! scope="row" | 🇩🇪 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Baltiko ! scope="row" | 🇩🇪 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Baltiko ! scope="row" | 🇵🇱 ! scope="row" | 🇱🇹 ! scope="row" | 🇧🇾 ! scope="row" | 🇱🇹 ! scope="row" | 🇧🇾 ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" | 🇰🇿 ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" | 🇰🇿 ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" | 🇰🇿 ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" | 🇰🇿 ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" | 🇰🇿 ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" | 🇰🇿 ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" | 🇰🇿 ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" | 🇰🇿 ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay ti Okhotsk ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay ti Okhotsk ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay ti Okhotsk ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Bering ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Lingsat Hecate ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Luek James ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇮🇪 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Irlandes ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Amianan
Sasao a Dagan
Ti sasao a Dagan ket ti bassit a pamilia ti sasao a Trans–Baro a Guinea a naisasao idiay "Ipus ti Billit" (akin-abagtan a daya a peninsula) ti Baro a Guinea, ti akindaya unay a sasao a Papuano ti nangruna a daga. Sagpaminsanda a nairamraman iti naipagpagarup a sanga ti Abagatan a daya a Papuano ti Trans–Baro aGuinea (TNG), ngem dagiti pamilia ti Abagatan a daya Papuano ket saan pay a naipakita nga as-asideg a maikabagian iti tunggal maysa kaniada ngem kadagiti sabali a pamilia ti TNG.
Dagiti pagsasao ket:
Urayno asideg nga agkabagian, saanda unay nga asideg. Ti kaasitgan a pagsasao iti Umanakaina, kas pagarigan, ket ti Ginuman, ken daytoy laeng ket 23% nga agpada iti leksiko. Dagiti pagsandi ket:
! !!sg!!pl !1 !2 !3
Guettarda frangulifolia
Ti Guettarda frangulifolia ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Hamaika.
1347
Ti tawen idi 1347 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Lunes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Ballesteros
Ti Ballesteros ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:
1349
Ti tawen idi 1349 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Gonzaga
Ti Gonzaga ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:
1081
Ti tawen idi 1081 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Biernes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Guettarda longiflora
Ti Guettarda longiflora ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Hamaika. Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan ti habitat.
1080
Ti tawen idi 1080 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Mierkoles (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
1082
Ti tawen idi 1082 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Sabado (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Pagsasao nga Eitiep
Ti pagsasao nga Etiep ket ti pagsasao a Torricelli ti Papua Baro a Guinea. Adda laeng bassit a datos a mangidasig iti daytoy, ken isu a daytoy ket naibati a di naidasig iti kaunegan ti Torricelli babaen ni Ross (2005).
Solana
Ti Solana ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:
1350
Ti tawen idi 1350 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Biernes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Lehislatibo a distrito iti Biñan
Ti Lehislatibo a distrito iti Biñan, tipay maikalima a lehislatibo a distrito ti Laguna, ket ti kabarbaro a napartuat a distrito manipud iti agdama a umuna a lehislatibo a distrito ti Laguna a mangirepresenta ti siudad ti Biñan iti akinbaba a kamara ti Kongreso ti Filipinas.
Pinirmaan ti Presidente ti Republika ti Filipinas idi Marso 27 ti Tignay ti Republika 10658, a mangisina ti Biñan manipud iti umuna a lehislatibo a distrito ti Laguna. Dagiti siudad ti San Pedro ken Santa Rosa ket maibatida iti umuna a distrito.
Binutosan ti siudad ti immuna apannakabagina iti panagbubutos ti Kamara dagiti Pannakabagi idi 2016.
Guettarda
Ti Guettarda ket ti henero ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Kaaduan kadagitoy a mula ket ammo babaen ti kadawyan a nagan iti Velvetseed. Ti karkulo dagiti bilang ti sakup ti sebbangan ket agarup a 50 aginggana iti 162. Kaaduan dagiti sebbangan ket neotropiko. Duapulo ti mabirukan iti Baro a Caledonia ken makaabot ti maysa iti Australia. Adda pay dagiti dadduma a mabirukan kadagiti isla ken kadagiti lugar ti aplaya ti Taaw Indiano ken Pasipiko.
Ti Guettarda ket ninaganan babaen ni Linnaeus idi 1753 iti librona iti Species Plantarum. Daytoy a kadawyan a nagan ket pammadayaw iti maika-18 a siglo a Pranses a naturalista a ni Jean-Étienne Guettard.
Coffea abbayesii
Ti Coffea abbayesii ket ti sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Madagascar. Daytoy ket impalawag babaen ni Jean-François Leroy idi 1961.
Guettarda
Ti henero ti Guettarda ket makasapul iti pannakabaliw. Dagiti panagadal iti Molekular a pilohenetiko ket nakabiruk a daytoy ket sumagmamano a beses a polipiletiko kadagiti sumagmamano a bukodna a parapiletiko a klado kadagiti bassit a henero.
Dagiti sebbangan
Ti sumaganad a listaan ti sebbangan ket mabalin a saan a komplto wenno aglaon kadagiti sinonimo.
Coffea abbayesii
Saan pay nga indasig babaen ti IUCN, ngem babaen iti bukodda a kriteria daytoy ket maisagmak.
Coffea benghalensis
Ti Coffea benghalensis ket ti sebbangan ti Coffea a mabirukan idiay India.
Representatibo a demokrasia
Ti Representatibo a demokrasia (wenno di dagus a demokrasia, wenno representatibo a republika) ket ti kita ti demokrasia a napundar iti pamunganayan dagiti nabutosan nga opisial a mangirepresenta iti grupo ti tattao, a maigiddiat iti dagus a demokrasia. Gangani amin dagiti moderno nga Akinlaud nga estilo a demokrasia ket dagiti kita ti representatibo a demokrasia; kas pagarigan, ti Nagkaykaysa a Pagarian ket maysa a batay-linteg a monarkia, ti Irlanda ket maysa nga unitario a parlamentario a republika, ken ti Estados Unidos ket maysa a pederal a republika.
1351
Ti tawen idi 1351 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Sabado (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Representatibo a demokrasia
Daytoy ket maysa nga elemento iti isuda a dua a parlamentario ken ti presidensial a sistema ti gobierno ken kadawyan nga inus-usar it maysa nga akinbaba a kamara a kas ti Kamara ti Commons (Nagkaykaysa a Pagarian), Lok Sabha (India) wenno Dáil Éireann (Republika ti Irlanda), ken mabalin a malappedan babaen dagiti panangigawid ti batay-linteg a kas ti maysa nga akinngato a kamara. Naipalawag daytyen babaen dagiti dadduma a politikal a teorista a mairaman da Robert A. Dahl, Gregory Houston ken Ian Liebenberg a kas poliarkia. Iti kaunegan daytoy, ti bileg ket addaan kadagiti pannakabagi a binutosan babaen ti tattao.
Šiprage
Ti Šiprage (Шипраге) ket ti pagtaengan ken dati a munisipalidad idiay Bosnia ken Herzegovina, iti entidad ti Republika ti Srpska, munisipalidad ti Kotor Varoš. Nabaliwan ti administratibo a kasasaad daytoy a matagtagitao a lugar – manipud iti lokal a komunidad iti munisipalidad iti kondado ti Kotor Varoš.
1083
Ti tawen idi 1083 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Domingo (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
1352
Ti tawen idi 1352 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Domingo (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Proyeksion nga ekuirektanggular
450px|thumb|Proyeksion nga ekuirektanggular iti lubong; ti pagalagadan a paralelo ket ti ekuador (proyeksion ti plate carrée). thumb|right|450px|Ti Proyeksion nga ekuirektanggular nga addaan iti depormasion ti [[immitlog ni Tissot]] Ti proyeksion nga ekuirektanggular wenno heograpiko a proyeksion ket simple a proyeksion ti mapa a naigupit kenni Marino ti Tiro, a tinunton a pinarnuay ti proyeksion babaen ni Ptolemeo idi agarup a AD 100. Ti proyeksion dagiti mapa ket maimeridiano kadagiti bertikal a nalinteg a linia dagiti natalinaay a nagbabaetan para kadagiti meridional a ballaet, ken dagiti sirkulo ti latitud kadagiti horisontal a nalinteg a linia iti natalinaay a nagbabaetan para kadagiti natalinaay a ballaet dagiti paralelo. Ti proyeksion ket saan nga agpada a kadakkel wenno konpormal. Gapu kadagitoy a rungad nga ited babaen daytoy a proyeksion, daytoy ket awan unay ti serbina iti nabigasion wenno kadastral a panangimapa ket makakita iti pannakausarna iti tematiko a panangimapa. Naisangsangayn daytoy iti plate carrée ken isun ti nagbalin a de facto a pagalagadan iti global a pakaammo kadagiti agasmang a datos ti raster, a kas ti Celestia ken NASA World Wind, gapu ti naisangayan a simple a panagkabagian a nagbaetan ti puesto iti maysa a piksel ti ladawan iti mapa ken ti maitunos a heograpiko a lokasionna iti Daga.
Panangipalawag
No maited ti nagtimbukel a modelo,
nga ayan ti
Ti puntos ti (0,0) ket adda iti tengnga ti nagbanagan a proyeksion.
Ti plate carrée (Pranses, para iti kuadrado a plata), ket ti espesial a kaso a ti ket sero. Daytoy a proyeksion ti mapa ti x ket isunto ti pateg ti longitud ken ti y ket isunto ti pateg ti latitud, ken isu a sagpaminsan a tinawtawagan iti latitud/longitud wenno proyeksion ti lat/lon(g) wenno naibagbaga (saan a husto) nga iti “di naiproyeksion”.
Bayat a ti proyeksion nga addaan iti agpapada a nagbabaetan a paralelo ket mabalin para iti maysa immitlog a modelo, saanton nga agpada iti distansia iti nagbaetan dagiti paralelo iti maysa nga immitlog ket saanen a natalinaay.
1084
Ti tawen idi 1084 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Lunes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Schizolaena cavacoana
Ti Schizolaena cavacoana ket ti kayo iti pamilia ti Sarcolaenaceae. Daytoy ket endemiko iti Madagascar. Ti espesipiko nga epiteta ket para iti botaniko a ni Alberto Judice Leote Cavaco.
Deskripsion
Agtubo ti Schizolaena cavacoana kas dakkel a kayo aginggana iti iti katayag nga addaan iti puon iti diametro aginggana iti. Dagiti nalalat bassit a bulongna ket eliptiko aginggana iti immitlog iti sukog ken agmaris iti maramaris-dapo kayumanggi iti ngato ken tsokolate kayumanggi iti baba. Agrukodda aginggana iti iti kaatiddog. Dagiti inploressensia ket addaan kadagiti 10 aginggana kadagiti 20 a sabong, ti tunggal maysa ket addaan kadagiti lima a petalo. Dagiti maratimbukel a bunga ket duyaw ken agrukod iti iti diametro.
Pannakaiwarwaras ken habitat
Ammo laeng ti Schizolaena cavacoana manipud kadagiti amianan akindaya a rehion ti Sava ken Analanjirofo. Ti habitatna ket nadam-eg a bakir aginggana iti iti kangato.
Naga
Ti Naga wenno NAGA ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:
Temuco
Ti Temuco ket ti siudad ken komuna, kapitolio ti Probinsia ti Cautín ken ti Rehion ti Araucanía iti akin-abagatan a Chile. Ti siudad ket mabirukan iti iti abagatan ti Santiago iti tengnga ti Rehion ti Araucanía ken historiko nga Araucanía—ti daga ti Mapuche a nagresista iti panagrukma ti Espaniol.
Napundar ti Temuco idi 1881 idi las-ud ti pannakasakop ti Araucanía ken napardas a dimmakkel kadagiti maysa a nangruna a siudad ti Chile. Ti sentral a lugar ti Temuco idiay Araucanía nga agraman iti nalaka a sumrekan kadagiti ginget ti Andes, dagiti danaw ken dagiti lugar ti aplaya ket mangaramid daytoy a sentro iti turismo, dagiti operasion ti agrikultura, panagtaraken iti dinguen ken panagtarikayo ken sentro pay ti komunikasion ken panagtagilako para kadagiti nadumaduma a babassit nga ili ti Araucanía. Ti Temuco ket kadamdama a naibagbaga a kas siudad ti unibersidad gapu ta ayan daytoy dagiti dua nga unibersidad: ti Universidad de La Frontera ken Universidad Católica de Temuco).
1353
Ti tawen idi 1353 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Tinadendron noumeanum
Ti Tinadendron noumeanum ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Baro a Caledonia.
Pagsasao a Torricelli
Ti pagsasao a Torricelli, wenno Lou, ket ti pagsasao a Torricelli ti Probinsia ti Daya a Sepik, Papua Baro a Guinea. Adda laeng bassit a datos a mangidasig iti daytoy, ken isu a daytoy ket naibati a di naidasig iti kaunegan ti Torricelli babaen ni Ross (2005).
Sasao a Left May – Kwomtari
Ti sasao a Left May – Kwomtari wenno Arai–Kwomtari ket ti mabalin a bassit a pamilia ti sasao a Papuano nga insingasing babaen ni Malcolm Ross, a mangisilpo ti pamilia a Left May (Arai) iti singasing a Kwomtari–Fas (Loving & Bass 1964). Nupay kasta, problematiko ti singasing; saan a nalawag no dagiti pakaitunosan ti Arai ket iti Kwomtari, iti Fas, wenno isuda a dua, gapu ta ti Kwomtari–Fas ket saan met a nalawag.
Pannakaidasig
Inbagbaga ni Baron (1983) a kaaduan kadagiti panangidasig, mairaman ti kukua ni Ross, ket mangipakita iti maysa a nasapa a biddutiti panagkopia, a mangikabil ti Fas iti pamilia a Kwomtari ken ti Nai iti pamilia a Baibai. Daytoy ket mangsuppiatna iti kasisigud a panangidasig da Loving ken Bass, a sinuportaran babaen dagiti notada. (Kitaen ti Sasao a Kwomtari–Baibai.) Iti panangiraman daytoy ket mangpakasut kadagiti singasing ti Left May-Kwomtari. Dagiti maitunos a pangsandi ket naipakita dita baba (Baron 1983):
Agparang a para iti proto-Arai ken proto-Fas ti pangsandi ti *atie ket mabalin a makonstrukto manen iti "I", ket ti maysa a *wa para iti "s/he", bayat a para iti Arai ken Kwomtari mabalin a ti *na ken *amwa ket mabalin a makonstrukto manen iti "you" ken "they",ken it iimununa ket mabalin pay a mangiraman iti Pyu. Awan dagiti nalawag a pangsandi a mangikapet iti Kwomtari ken Fas.
Pagsasao a Yambes
Ti pagsasao a Yambes ket ti pagsasao a Torricelli ti Papua Baro a Guinea a kaaduan nga insasao babaen dagiti laklakay a manakman. Adda laeng bassit a datos a mangidasig iti daytoy, ken isu a daytoy ket naibati a di naidasig iti kaunegan ti Torricelli babaen ni Ross (2005).
Diodella teres
Ti Diodella teres ket ti sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae nga ammo kadagiti kadawayn a nagan iti Ingles a kas poorjoe ken rough buttonweed. Daytoy a tinawen a mula ket patneng iti Mehiko, Tengnga nga Amerika, Abagatan nga Amerika, ti West Indies ken ti akin-abagatan nga Estados Unidos manipud iti California aginggana iti Florida ken ti pay kaaduan ti tengnga ken amianan akindaya nga Estados Unidos manipud iti Kansas aginggana iti Michigan aginggana iti Massachusetts. Ti sebbangan ket naturalisado pay iti Olanda, ti Is-isla Canarias, Akinlaud nga Aprika, Angola, Tsina, Hapon ken Korea, India, ken Madagascar.
Ti Diodella teres ket addaan iti naingpin, nalinteg wenno dumalapdap nga ungkay ken manmano nga aginggana iti 65 cm iti katayag. Daytoy ket addaan kadagiti agsumbangir a bulong a nasikkil, nangisit a berde, eliptiko, timmirad, ken nakersang ti linabag, aginggana iti 3 cm iti kaatiddog. Ti tunggal maysa a paris dagiti bulong ket mangubba iti maysa a sabong iti babana. Ti bassit a puraw aginggana iti maraderosas-purpura a sabong ket addaan kadagiti uppat a nasikkil a kasla petalo a pingir aginggana iti 12 mm iti kaatiddog ken 10 mm iti kaakaba. Ti bunga ket sukog immitlog, nga agsina kadagiti dua bassit a nues. Kadawyan daytoy a mula kadagiti nadarat a lugar a kas dagiti karuboroban ti darat ken dagiti paglayusan a tanap ti karayan.
1085
Ti tawen idi 1085 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Timbengan ti UTC
Ti timbengan ti UTC (timbengan manipud ti Panagpapada ti Sangalubongan nga Oras ±) ket isu ti diperensia kadagiti oras ken dagiti minuto manipud ti Panagpapada ti Sangalubongan nga Oras (UTC) para iti naisangayan a lugar ken petsa. Thi lokal a sibil nga oras ken ti sona ti oras a mangpaliiw ti UTC+8 ket nakarkulo babaen ti pananginayon kadagiti 8 nga oras iti UTC.
± Ti sabali a nagan ti GMT (Greenwich Mean Time), iti longitud 0°, nga idiay ti nakakarkuluan a min a sona ti oras
Oras ti panagin-inut ti lawag
Adda met dagiti nadumaduma a a rehion iti Amianan nga Amerika, Europa ken Australia nga agus-usar ti Oras a panagin-inut ti lawag (DST). Ti timbengan ti UTC itilas-ud ti panagpalpaliiw ti DST ket kadawyan a maala babaen ti pananginayon ti maysa nga oras iti pagalagadan nga oras. Ti Oras ti Sentral nga Europa ti UTC+01:00 ket masukatan babaen ti Kalgaw nga Oras ti Sentral nga Europa ti UTC+02:00, ken ti Pagalagadan nga Oras ti Pasipiko ti UTC−08:00 ket masukatan babaen ti Oras ti Aldaw ti Pasipiko ti UTC−07:00.
The Plant List
Ti The Plant List ket ti listaan dagiti botanikal a nagan dagiti sebbangan ti mulmula a pinartuat babaen ti Royal Botanic Gardens, Kew ken ti Missouri Botanical Garden ken nairugi idi 2010. Naikeddeng idi daytoy a komprehensibo a rehistro iti amin nga ammo a nagnagan dagiti sebbangan ti mula kadagiti amin a mapalabas a panawen.
Idi Oktubre 2012, nairugi ti pangsaruno a proyekto iti World Flora Online nga addaan idi iti gandat a mangipablaak iti maysa nga online ti flora iti amin nga ammo a mulmula babaen intono 2020.
Adda pay maysa a komplimentario aproyekto a tinawtawagan iti International Plant Names Index (IPNI), a nairaman pay ti Kew. Ti IPNI ket mangigandat a mangited kadagiti salaysay iti pablaak ken saan nga aggandat a mangikeddeng no ania dagiti maawat a nagan dagiti sebbangan. Dagiti kabarbaro a naipablaak a nagan ket automatikoda a mainayon manipud iti IPNI iti World Checklist of Selected Plant Families, ti maysa a database a nakaibatayan ti Plant List.
Dagiti nabirukan
Ti Plant List ket addaan kadagiti 1,064,035 a sientipiko a nagnagan ti mula iti ranggo ti sebbangan. 350,699 ket dagiti maawat a nagnagan ti sebbangan, a maitagikua kadagiti 642 pamilia ti mula ken dagiti 17,020 a henero. Mangawat ti Plant List kadagiti agarup a 350,699 a naisangayan a sebbangan, nga agraman kadagiti 470,624 a sinonimo para kadagita a sebbangan, a mangisingasing nga adu kadagita a sebbangan ket naibagbagadan babaen ti ad-adu ngem maysa a nagan. Manipud idi 2014, Nakaikeddeng ti Plant List nga adda pay dagiti 243,000 a nagan a 'di nasolbar', a ti kayatna a sawen ket saan pay a nakedngan dagiti botaniko no sabalida a sebbangan wenno duplikado dagiti 350,699 a naisangayan a sebbangan.
Pannakadlaw iti publiko
Idi nairugi ti The Plant List idi 2010 (ti International Year of Biodiversity), daytoy ket nakaawis iti pannakadlaw iti midia para iti komprehensibo nga arngianna. Nangitampok ti Fox News ti bilang dagiti sinonimo a nabirukan, a mangisingasing a daytoy ket naipaltiing iti maysa a "nakasidsiddaaw a kaawan" ti dibersidad iti daga." Nakaawis pay ti Plant List iti pannakadlaw para iti panangipatakder iti obra ni Charles Darwin ti maysa nga Ingles a naturalista, nga isuna idi 1880s ket nangirugi ti listaan iti mula a tinawtawagan iti Index Kewensis (IK). Nanginayon ti Kew iti maysa a pagtengngaan iti 6,000 a sebbangan iti tinawen manipud idi immuna a naipablaak ti IK a nagraman kadagiti 400,000 a nagan dagiti sebbangan.  Nupay kasta, ti IK (babaen idi 1913 nagliklik a nagaramid iti  taksonomiko a pangngeddeng kadagiti dakamatna) ket agdama a naipatpataray a kas parte ti IPNI imbes nga iti Plant List.
Coffea
Ti Coffea ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Dagiti sebbangan ti Coffea ket dagiti babassit a mula wenno babassit a kayo a patneng iti tropikal ken akin-abagatan nga Aprika ken tropikal nga Asia. Dagiti bukel dagiti sumagmamano a sebbangan a tinawtawagan iti bukbukel ti kape, ket maus-usar a pangraman kadagiti nadumaduma a mainum ken dagiti produkto. Dagiti bunga, kasla dagiti bukel, ket aglaon iti adu a gatad iti kapeina, ken addaan iti naisangayan a nasam-it a raman ken masansan a maubbogan. Mairanggo ti mula a kas maysa kadagiti kapategan ken kaaduan a naitagtagilako nga apit ken maysa a nangruna nga eksport dagiti nadumaduma a pagilian, a mairaman kadagiti adda iti Tengnga ken Abagatan nga Amerika, ti Karibe ken Aprika.
Panangimuyong ken usar
thumb|Bungbunga ti Coffea, [[Bali ]] Adda dagiti sumurok a 120 a sebbangan ti Coffea, a maimula manipud iti bukel. Dagiti dua kadayegan ket ti Coffea arabica (kadawyan a simple nga ammo a kas "Arabica"), a mangidagup para kadagiti 60–80% iti panagpataud iti kape iti lubong, ken ti Coffea canephora (ammo kas "Robusta"), a mangidagup para iti agarup a 20–40%. Ti  C. arabica ket kinaykayat gapu iti nasamsam-it a raman, bayat a ti C. canephora ket addaan iti ad-adu a linaon a kapeina. Ti C. arabica ket nagtaud kadagiti tangkig ti Etiopia aken ti Banak ti Boma ti Sudan, ken ti nagresultaan idi ti maysa a hibrido a nagbaetan ti C. canephora ken C. eugenoides.
Bula
Ti Bula wenno BULA ket mabalin a dumakamat kadagiti suaganad:
Schizolaena charlotteae
Ti Schizolaena charlotteae ket ti mula iti pamilia ti Sarcolaenaceae. Daytoy ket endemiko iti Madagascar. Ti espesipiko nga epiteta ket para iti botaniko a ni Charlotte Rajeriarson iti Unibersidad ti Antananarivo.
Deskripsion
Agtubo ti Schizolaena charlotteae kas bassit a mula wenno kayo aginggana iti iti katayag. Dagiti ungkay ket nalamuyot ken addaan kadagiti bassit a lentisela. Dagiti nalalat bassit a bulong ket eliptiko aginggana iti immitlog wenno arinduyog iti sukog. Agmarisda iti tsokolate kayumanggi iti ngato ken ad-adu a maranarangha iti baba, nga agrukod aginggana iti iti kaatiddog. Dagiti inploressensia ket addaan kadagiti adu a sabong, ti tunggal maysa ket addaan kadagiti tallo a sepalo ken dagiti lima a petalo. Dagiti petalo ket naraniag a maraderosas nalabbasit nga addaan kadagiti duyaw a paraigid ken agrukod aginggana iti iti kaatiddog. Dagiti maratimbukel a bunga ket agrukod aginggana iti iti diametro.
Pannakaiwarwaras ken habitat habitat
Ammo laeng ti Schizolaena charlotteae manipud iti abagatan akindaya nga aplaya ti rehion ti Anosy. Ti habitatna ket tanap a nadam-eg a bakir manipud iti pantar ti baybay iti agarup a iti kangato.
Dagiti pangta
Agdama nga ammo laeng ti Schizolaena charlotteae manipud itibugbugtong a bakir, ti Bemangidy-Ivohibe. Ti bakir ket temporario a nasalakniban kas parte ti Baro a Nasalakniban a Lugar ti Tsitongambarika, ngem a naidatonan iti agnanayon a panagsalaknib. Madanar ti bakir iti aktibidad ti tao, a mairaman dagiti di naipalubos a panagapit. Ti preliminario a kasasaad ti sebbangan ket Madanar.
1355
Ti tawen idi 1355 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
1354
Ti tawen idi 1354 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Diodia
Ti Diodia (buttonweed iti Ingles) ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket impalawag babaen ni Carl Linnaeus idi 1753. Mabirukan ti henero manipud iti akin-abagatan ken akindaya nga Estados Unidos, Abagatan nga Amerika, Tengnga nga Amerika, Mehiko, ti West Indies ken tropikal nga Aprika.
Dagiti sabali a Diodia
Adu dagiti sebbangan ti Diodia ket naiyakarda iti kabagian a henero ti Diodella, ken isu a ti nagan a "buttonweed" ket maipakat pay kadagitoy a sebbangan. Adda pay dagiti adu a sebbangan ti "false buttonweed" iti kabagian a henero ti Spermacoce. Abutilon theophrasti iti pamilia ti Malvaceae ket ammo pay babaen ti kadawyan a nagan iti "buttonweed".
Schizolaena elongata
Ti Schizolaena elongata ket ti kayo iti pamilia ti Sarcolaenaceae. Daytoy ket endemiko iti Madagascar.
Deskripsion
Agtubo ti Schizolaena elongata kas maysa a kayo aginggana iti iti katayag. Dagiti nalalat, nasikkil, ken nalay-ot a bulong ket sabali ti maris iti ngato ken baba.
Pannakaiwarwaras ken habitat
Ammo laeng ti Schizolaena elongata manipud kadagiti akindaya a rehion ti Sava, Atsimo-Atsinanana, Vatovavy-Fitovinany, Analanjirofo ken Atsinanana. Ti habitatna ket dagiti nadam-eg nga aplaya a bakir manipud iti pantar ti baybay iti iti kangato.
1086
Ti tawen idi 1086 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Bantay Cabuyao
Ti Bantay Cabuyao (wenno Bantay Kabuyao) ket ti maysa a bantay iti Filipinas a mabirukan iti ili ti Tuba iti probinsia ti Benguet. Ti pantokna ket agngato iti iti ngato ti pantar ti baybay,  ken tan-awanna ti siudad ti Baguio. Daytoy ket kankanayon a saan a husto a maibagbaga kas Bantay Santo Tomas, ti maysa a kaabayna a nangatngato a bantay.
Pagsasao nga Aruek
Ti pagsasao nga Aruek ket ti pagsasao a Torricelli ti Papua Baro a Guinea. Adda laeng bassit a datos a mangidasig iti daytoy, ken isu a daytoy ket naibati a di naidasig iti kaunegan ti Torricelli babaen ni Ross (2005).
Bantay Cabuyao
Gapu ti kangatona, adda dagiti nadumaduma a kompania ti komunikasion a nangipatakder iti "relay stations" ken dagiti radar iti pantokna. Mabirukan pay ditoy ti maysa a pribado nga obserbatorio ken estasion iti AA radar, nga impatpataray idi babaen ti Puersa ti Estados Unidos a naikuartel iti pagilian. Nabangon pay ti maysa a lugar a pagidulina iti danum a mangipaay iti danum para iti Siudad ti Baguio ken dagiti kaarubayanna nga ili. Agtataeng iti maysa komunidad dagiti mannalon iti tuktok ti bantay. Nagbangon pay ditoy ti lokal a gobierno iti maysa a munisipio ken eskuela.
Turismo
thumb|left|Ti [[Siudad ti Baguio kas makitkita manipud iti bantay]]
Dagiti dua a dakkel a troposcatter a disko iti pantokna ket nagablinen a dulon iti daga ti Siudad ti Baguio. Nasayaat a pagtan-awan ti pantokna. Iti las-ud ti nasayaat nga aldaw, mabalin a makita ti sibubukel a Siudad ti Baguio iti daya ken sangkapaset a makita ti probinsia ti Pangasinan iti laud. Iti nalawag nga aldaw, mabalin a makita dagiti lumablabas a barko babaen ti Baybay Abagatan a Tsina.
Sapaminsaan a pagliwliwaan a pagpagnaen dagiti agkalkalay-at. Popular a pagbisekletaan pay daytoy a lugar.
Abbong iti bakir
Ti bakir ti bantay ket parte ti nasalakniban a labneng a pagayusan ti Bantay Santo Tomas, a mangipaay iti danum kadagiti lugar nga asideg iti Ben Palispis Highway ken dagiti sabali a parte ti Tuba. Idi Septiembre 2014, ti imbilin ti Kangatuan a Korte ti Filipinas a temporario a mapasardeng dagiti proyekto iti panagparang-ay iti naisuppiatan a lugar a mangsakup iti reserba a bakir. Ti naapektaran a lugar, a nakaro a napukpukan dagiti kayo, ket maparang-ayto koma a kas maysa nga ekoturismo a parke, a kas plinano babaen ni Nicasio Aliping Jr. ti Representatibo ti Siudad ti Baguio.
Ocampo
Ti Ocampo ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:
1357
Ti tawen idi 1357 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Domingo (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
1087
Ti tawen idi 1087 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Biernes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Pagsasao a Maiwa (Papuano)
Ti pagsasao a Maiwa ket ti pagsasao ti Papua Baro a Guinea.
1356
Ti tawen idi 1356 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Biernes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Pili
Ti Pili ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:
Listaan dagiti isla iti Filipinas
250px|thumb|Ti maysa a mapa iti Filipinas a mangipakita kadagiti grupo ti isla ti [[Luzon, Visayas, ken Mindanao]] Daytoy ket maysa a listaan dagiti isla iti Filipinas. Buklen ti purpuro ti Filipinas dagiti agarup a 7,641 nga isla, kadagitoy ket agarup laeng a 2,000 ti matagtagitao. Nagririmpuokda kadagiti tallo a nangruna a grupo ti isla ti Luzon, Visayas, ken Mindanao.
Edrastima
Ti Edrastima ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Adu a naiwarwaras ti henero ken mabirukan iti Tengnga ken Akindaya nga Estados Unidos ken ti tropiko ken subtropiko.
Listaan dagiti isla iti Filipinas
Ti sumaganad a listaan ket bingayenna pay dagiti isla babaen ti rehion ken ti basbassit a grupo ti isla para iti nalaklaka a reperensia.
Grupo ti Is-isla ti Bacuit
thumb|Dagiti bangka iti [[Isla Cadlao]]
Grupo ti Is-isla ti Batanes
thumb|right|Puraw a darat ken aplaya ti isla [[Sabtang, Batanes|Sabtang]]
Rehion ti Bicol
thumb|Ti maysa a buya manipud iti Aplaya ti Tinaga iti [[Tinaga iti ilelennek iti init]] thumb|Ti Isla Cauit a mangtan-aw iti [[Cagsao, Calabanga, Camarines Sur]]
Tanap ti Cagayan
thumb|Ti [[Silaw-taaw ti Rawis Engaño iti Rawis Engaño, Isla Palaui]]
Tengnga a Luzon
thumb|[[Puerto Wint|Isla Grande]]
Purpuro ti Cuyo
thumb|Ti [[Isla Manamoc kas makita manipud iti amianan]] thumb|Ti nangruna nga aplaya iti akin-abagatan nga igid ti baybay ti [[Pamalican]]
Is-isla ti Luek Manila
thumb|Ti maysa mapa idi 1941 iti [[Isla Corregidor]]
Metro Manila
thumb|Ti maysa a buya manipud iti akin-abagatan a bangir ti [[Isla de Convalecencia manipud iti Rangtay Ayala iti Karayan Pasig]]
Palawan
thumb|Ti [[Silaw-taaw ti Rawis Melville iti akin-abagatan a punto ti Isla Balabac, circa 1892]] thumb|Ti maysa a buya manipud iti [[Amboyna Cay, ti maysa nga isla iti grupo ti Is-isla Spratly iti Baybay Abagatan a Tsina]]
Tigaon
Ti Tigaon ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:
Listaan dagiti isla iti Filipinas
Is-isla Polillo
thumb|Ti maysa a buya iti tangatang iti [[Isla Polillo]]
Romblon
thumb|Ti maysa a buya iti tangatang iti [[Isla Sibuyan]]
Maika-71 a meridiano daya
Ti 71° a meridiano daya ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Asia, ti Taaw Indiano, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Listaan dagiti isla iti Filipinas
Listaan dagiti isla baben ti kadakkel
Daytoy ti listaan dagiti isla ti Filipinas babaen ti kadakkel. Laglagipen nga adda dagiti diskrepasia idi kadakkel ti lugar kadagiti nadumaduma a taudan, a mabalin a mangbaliw iti ranggo dagiti sumagmamano nga isla. Saan koma nga alaen a depinito ti kalawa.
Maika-71 a meridiano daya
Ti maika-71 a meridiano daya ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-109 a meridiano laud.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-71 a meridiano daya ket lumabas iti:
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Kara ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Lingsat Malygina ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Golpo ti Ob ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" | 🇰🇿 ! scope="row" | 🇰🇬 ! scope="row" | 🇺🇿 ! scope="row" | 🇰🇬 ! scope="row" | 🇺🇿 ! scope="row" | 🇰🇬 ! scope="row" | 🇹🇯 ! scope="row" | 🇦🇫 ! scope="row" | 🇵🇰 ! scope="row" | 🇦🇫 ! scope="row" | 🇵🇰 ! scope="row" | 🇮🇳 ! scope="row" | 🇵🇰 ! scope="row" | 🇮🇳 ! scope="row" | 🇵🇰 ! scope="row" | 🇮🇳 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Indiano ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Pagsasao a Dima
Ti pagsasao a Dima ket ti pagsasao ti Papua Baro a Guinea.
UTC−11:00
thumb|500px|UTC−11: Asul (Disiembre), Kahel (Hunio), Duyaw (amin a paset ti tawen), Napusasaw nga asul - Luglugar ti baybay Ti UTC−11:00 iket timbengan ti oras a mangkissay kadagiti 11 nga oras manipud ti Panagpapada ti Sangalubongan nga Oras (UTC).
Kas pagalagadan nga oras (amin a paset ti tawen)
Daytoy nga oras ket maus-usar idiay:
1089
Ti tawen idi 1089 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Lunes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Maika-161 a meridiano laud
Ti maika-161 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna iti maika-19 a meridiano daya.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-161 a meridiano laud ket lumabas babaen ti:
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Chukchi ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Bering ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Bering ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Bering ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" | 🇨🇰 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
1088
Ti tawen idi 1088 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Sabado (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.