cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Peninsula ti San Ildefonso
Ti Peninsula ti San Ildefonso ket ti maysa a peninsula idiay Tengnga a Luzon, iti tengnga a parte ti isla ti Luzon, Filipinas, iti 16.15833°N, 122.09694°W. Daytoy ket intero nga tinurayan babaen ti ili ti Casiguran, Aurora.
Guinobatan
Dagiti baranggay
• Ongo
Jose Abad Santos, Davao Occidental
Dagiti baranggay
• Kitayo
Siay
Dagiti baranggay
• San Isidro
• Sibuguey
Magsaysay, Davao del Sur
Dagiti baranggay
• Balnate
Siay
Dagiti baranggay
• Siloh
San Isidro, Bohol
Dagiti baranggay
Ti San Isidro ket nabingbingay a politikal kadagiti 12 a barbaranggay.
Nalamiis a Gubat
Dagiti panawen ti gubat a konperensia a maipanggep ti kalpasan ti gubat a Europa
thumb|[[Dagiti panagsakop a sona ti Aliado idiay Alemania kalpasan ti gubat.]] Dagiti dadduma pay a nagtitinnulagan a maipanggep ti kalpasan ti gubat a balanse ket napasamak idiay Konperensia ti Yalta idi Pebrero 1945, urayno daytoy pay a konperensia ket saana nakaabot kadagiti nakedngan a konsenso iti batayan para iti maysa a kalpasan ti gubat a pannakaibanagan iti Eropa. Idi Abril 1945, pimmusay ni Presidente Roosevelt ken sinaruno babaen ni Harry S. Truman, nga isu ket saan a nangitaltalek kenni Stalin ken dimmawat iti balakad manipud ti maysa a nailasin a grupo dagiti intelektual ti ganganaet nga annuroten. Ni Churchill ken ni Truman ket saanda a kinayat, ken dagiti dadduma pay, ti keddeng ti Sobiet a mangpasayaat ti Lublin a gobierno, ti tinengtengngel ti Sobiet a kasuppiat iti eksilo a gobierno ti Polonia idiay Londres, a dagiti relasionna kadagiti Sobiet ket nadadaelen.
Peninsula ti San Ildefonso
Ti akin-abagatan a parte ti peninsula ket adda iti Baranggay San Ildefonso, ti akin-amianan nga ungto ket adda iti Barangsay Culat, bayat a dagit inabati ket adda iti Baranggay Cozo.
Kiblawan
Dagiti baranggay
• Balasiao
Guinobatan
Dagiti baranggay
• Palanas
• Poblacion
Libon
Dagiti baranggay
• San Antonio
Jose Abad Santos, Davao Occidental
Dagiti baranggay
• Magulibas
Hopea
• Hopea megacarpa
Bacacay
Dagiti baranggay
• San Pedro
Santiago, Isabela
Dagiti baranggay
Ti Siudad ti Santiago ket nabingbingay a politikal iti 37 a barbaranggay.
San Isidro, Bohol
Dagiti baranggay
• Abehilan
Siay
Dagiti baranggay
• Villagracia
San Isidro, Bohol
Dagiti baranggay
• Baunos
Malinao, Albay
Dagiti baranggay
Ti Malinao ket politikal a nabingbingay iti 29 a barbaranggay.
Nalamiis a Gubat
Dagiti panawen ti gubat a konperensia a maipanggep ti kalpasan ti gubat a Europa
Kalpasan ti panagballigi dagiti Aliado idi Mayo 1945, dagiti Sobiet ket sinakupdan ti Day a Europa, bayat a dagiti napigsa apuersa ti Estados Unidos ken dagiti puersa ti Lumaud nga Aliado ket nagtalinaayda idiay Lumaud a Europa. Idiay Sinakop ti Aliado nga Alemania, ti Kappon ti Sobiet, Estados Unidos, Britani aken Pransia ket nangbangonda kadagiti sona ti panagsakop ti nalukay a batayan para iti nabingbingay a panagtengngel ti uppat a bileg.
San Isidro, Bohol
Dagiti baranggay
• Caimbang
Cajanus
Ti henero ti Cajanus ket maysa a kameng ti mula iti pamilia a Fabaceae. Adda dagiti 37 a sebbangan, a kangrunaan a naiwarwaras iti ballasiw ti Aprika, Asia ken Australasia.
Olanda
Kasakbayan a pakasaritaan (sakbay ti 500 SK)
thumb|upright|left|160px|Ti OLanda idi 5500 SK thumb|upright|left|160px|Ti OLanda idi 500 SK Ti kasakbayan a pakasaritaan ti lugar nga itan ket ti Olanda ket kaaduan a sinukog babaen ti kankanayon a panagbaliw ti ababa ti ayan a heograpia. Ti kaduogan a tugot i tao (Neanderthal) idiay Olanda ket banirukan idiay pagbatuan ti Belvédère idiay asideg ti Maastricht: dagititidda ti kampo dagiti agan-anup ken agburburas manipud kadagiti 250,000 a tawe a naplabas. Kalpasan ti patingga ti panawen ti yeloe, dagitinadumaduma a Paleolitiko a grupo ket tinagtagitaoda ti lugar, ken idi agarup a 8000 SK, dagiti Mesolitiko a tribu ket nagnaedda idiay Friesland ken Drenthe, nga idia ti kakadutalan ti kaduogan a canoe iti lubong, a napetsaan iti isu met laeng a paset ti panawen. Dagiti autoktono nga agan-anup ken agburburas manipud ti kultura ti Swifterbant ket naibagbaga manipud idi agarup a 5600 SK ken masakbayan. Dagitoy ket napigsa a naisilpo kadagiti karayan ken nawaya a danum ken maikabagianda iti akin-abagatan nga Eskandibia a kultura ti Ertebølle (5300 SK–4000 SK). Iti laus, dagiti isu met laeng a tribu ket nangipatakderda kadagiti kampo ti panaganupan tapno aganup kadagiti ayup iti panaglalam-ek. Dagiti tattao ket napanda iti panagtaraken kadagiti dinguen idi agarup a baetan ti 4800 SK ken 4500 SK. Ti transpormasion ti agrikultura ket nagin-inut a napasamak, idi baetan ti 4300SK–4000 SK. Ti kultura ti Funnelbeaker ket maysa idi nga agtaltalon a kultura a gimmay-at manipud idiay Dinamarka babaen ti akin-amianan nga Alemania aginggana idiay akin-amianan nga OLanda. Iti daytoy a panawen iti kasakbayan a panawen ti Olanda, ti immuna a nangruna atidda ket naipatakder: dagiti dolmen, dagiti monumento ti dakkel a tanem iti bato idiay Drente, ken mabalin a nabangon idi nagbaetan ti agarup a 4100 SK ken 3200 SK. Iti abagatn a laud, ti kultura ti Vlaardingen (agarup a 2600 BC), ti mays nga ad-adu a primitibo a kultura dagiti agan-anup ken agburburas ket nasayaatda met a nagbiag kadagiti paset ti panawen ti Neolitiko. .
Baybay ti Hapon
Sakup
Ipalawag ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko dagiti patingga t "Baybay Hapon" a kas dagiti sumaganad:
Libon
Dagiti baranggay
• San Isidro
Oas
Dagiti baranggay
• Bagsa
Magsaysay, Davao del Sur
Dagiti baranggay
• Barayong
Hopea
• Hopea mengerawan
Bansalan
Dagiti baranggay
• Union
Bacacay
Dagiti baranggay
• Sogod
• Sula
• Tambilagao (Tambognon)
Olanda
Kasakbayan a pakasaritaan (sakbay ti 500 SK)
Ti pannakabiruk ti gambang ket mangipakpakita nga adda met idi ti panagtagilako kadagii sabali a lugar idiay Europa, gapu ta ti natural a gambang ket saan amabirukan iti daga ti Olanda. Ti Panawen ti Bronse ket mabalin a nagrugi idi agarup a 2000 SK ken nagpaut aginggana idiagarup a 800 SK. Dagiti kadawyan a bronse a banag manipud ti daytoy a paset ti panawen ket mairaman dagiti kutsilio, espada, wasay, tulang ti lulod ken dagiti pulsera. Dagiti network ti pagtagilakuan iti las-ud ti daytoy a panawen ket gimmay-at kadagiti adayo a distansia. Dagiti adu a nabirukan idiay Drente dagiti karkarna ken napateg a banag, a kas dagiti lata-abolario a kuenta, ket mangisingasing a ti Drente idi ket setro ti pagtagilakuan idiay Olanda idi Panawen ti Bronse.
Nalamiis a Gubat
Dagiti panawen ti gubat a konperensia a maipanggep ti kalpasan ti gubat a Europa
Ti Aliado a konperensia idiay San Francisco idi 1945 ket nangipatakder ti adu ti pagilianna a Nagkaykaysa aPagpagilian (UN) para iti panagtaripato ti kappia, ngem ti panangipatungpal a kapasidad ti bukodna a Konsilo ti Salaknib ket naparalisado idi ti babaen ti abilidad dagiti agmaymaysa a kameng nga agusar ti bileg ti beto. Gapu ti daytoy, ti UN ket nabaliwan iti maysa a saan nga aktibo a timpuyogan para kadagiti pannakisinnukatan kadagiti kontrobersial a retoriko, ken dagiti Sobiet ket inkeddengda daytoy a kas maysa a tribuna a propaganda.
Hopea
• Hopea mesuoides
Oas
Dagiti baranggay
• Bagumbayan
Magsaysay, Davao del Sur
Dagiti baranggay
• Blocon
Dolores, Abra
Dagiti baranggay
• Talogtog
Malinao, Albay
Dagiti baranggay
• Awang
Bansalan
Dagiti baranggay
• Poblacion Dos
Titay
Dagiti baranggay
• Santa Fe
Cajanus
Dagiti sebbangan ket mairaman ti kardis (C. cajan).
Bacacay
Dagiti baranggay
• Uson
Herta Müller
Ni Müller ket ammo para kadagiti obrana a mangipakpakita ti nagbanagan ti ranggas, kinaulpit ken buteng, a kadawyan nga iti disso iti Komunista a Romania babaen ti nasanayn a namedmed a turay ni Nicolae Ceaușescu. Kaaduan kadagiti obrana ket naibaga iti panirigan ti Aleman a minoridad idiay Romania ken dagitoy pay ket pannakaipakita iti moderno a pakasaritaan dagiti Aleman idiay Banat, ken Transylvania. Ti nadayeg a nabigbigan a nobelana idi 2009 Ti Bisin ti Anghel (Atemschaukel) ket mangiladladawan ti deportasion dagiti Aleman a minoridad ti Romania kadagiti Stalinista a Gulag ti Sobiet idi las-ud ti Sobiet a panagsakop iti Romania para iti panag-usar a kas napilit nga agtrabaho nga Aleman.
Pio Duran
Ti Pio Duran ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Albay iti Filipinas.
Olanda
Ti Europeano nga Olanda
thumb|left|Ti satelite a pannakakita ti Olanda.
Pio Duran
Dagiti baranggay
Ti Pio Duran ket politikal a nabingbingay iti 33 a barbaranggay.
Olanda
Ti Europeano nga Olanda
Ti Europeano a lugar ti Olanda ket mabirukan iti nagbaetan dagiti latitud ti 50° ken 54° N, ken dagiti longtud ti 3° ken 8° E.
Pio Duran
Dagiti baranggay
• Agol
Magsaysay, Davao del Sur
Dagiti baranggay
• Dalawinon
Pio Duran
Dagiti baranggay
• Basicao Coastal
• Basicao Interior
Guinobatan
Dagiti baranggay
• Pood
Kiblawan
Dagiti baranggay
• Bonifacio
Jose Abad Santos, Davao Occidental
Dagiti baranggay
• Malalan
Malinao, Albay
Dagiti baranggay
• Bagatangki
Santiago, Isabela
Dagiti baranggay
• Abra
Titay
Dagiti baranggay
• Supit
Oas
Dagiti baranggay
• Balogo
Titay
Dagiti baranggay
• Tugop
Luek Bacoor
Ti Luek Bacoor ket ti dakkel a sumrekan ti danum iti abagatan-akindaya a Luek Manila, a mabirukan iti kaunegan ti probinsia ti Cavite ti Isla ti Luzon iti Filipinas.
Pio Duran
Dagiti baranggay
• Banawan (Binawan)
Sagbayan
Dagiti baranggay
• Kabasacan
Pagsasao a Surigaonon
Ti Surigaonon ket ti rehional a pagsasao iti Filipinas nga insasao babaen dagiti tattao a Surigaonon idiay probinsia ti Surigao del Norte, Is-isla ti Dinagat, Surigao del Sur, ken dagiti sangkabassit a paset ti Agusan del Norte a naipangpangruna kadagiti ili nga asideg idiay Danaw Mainit, Agusan del Sur ken Davao Oriental. Daytoy ket paset ti pamilia ti pagsasao a Bisaya ken asideg a kabagian dagiti sabali a sasao a Filipino. Kasla daytoy a mainaig iti Cebuano, ti gapuna idi daytoy ket ti adu a napnapan a Cebuano iti rehion ken adda dagiti sangkabassit a nabulod a balikas iti Cebuano, ngem kaaduan dagiti agsasao a Cebuano ket marigatanda a maawatan dagiti agsasao a Surigaonon malaksid dagiti Cebuano a nabayagen a nagtataeng iti rehion.
Titay
Dagiti baranggay
• Tugop Muslim
Libon
Dagiti baranggay
• San Jose
Malinao, Albay
Dagiti baranggay
• Balading
José Ferrer
Ni José Vicente Ferrer de Otero y Cintrón (Enero 8, 1912 – Enero 26, 1992), ammo a kas ni José Ferrer,ket maysa idi a taga-Puerto Rico nga aktor, direktor ti teatro ken pelikula. Isu ti immuna a taga-puertorico nga aktor, ken isu pay ti immuna Hispaniko nga aktor a nangabak iti Gunguna ti Akademia (idi 1950 para iti Cyrano de Bergerac).
Dolores, Abra
Dagiti baranggay
• Taping
Olanda
Ti Europeano nga Olanda
Ti OLanda ket heograpiko nga ababa unay ken nadalumpinas a pagilian, nga addaan iti agarup a 26% iti kalawana and 21% of its population ket mabirukan iti baba ti pantar ti baybay, ken agarup laeng a 50% iti daga ket sumurok iti maysa metro iti ngato ti pantar ti baybay. Ti pagilian iti kaaduan ket nadalumpinas, malaksid kadagiti turod iti adayo nga abagatan a daya, ken agtayag dagitoy ti saan a nangatngato ngem 321 a metmetro, ken dagiti pay dadduma nga ababa a turod iti sentral a paspase. Kaaduan kadagiti lugar iti baba ti pantar ti baybay ket inaramid ti tao, pinataud babaen ti panangiyaud ti turba wenno nagun-od babaen ti panangala manen ti daga. Manipud idi maika-16 a siglo, dagiti dakkel a lugar ti polder ket naipreserba babaen dagiti napasayaat a sistema ti pagayusan ti danum a mangiraman kadagiti tambak, kanal ken dagiti estasion ti pagbombaan. Gangani 17% iti kalawa ti daga ti pagilian ket naala manen manipud ti baybay ken manipud kadagiti danaw.
Pio Duran
Dagiti baranggay
• Binodegahan
Kiblawan
Dagiti baranggay
• Cogon-Bacaca
Pio Duran
Dagiti baranggay
• Buenavista
• Buyo
• Caratagan
Luek Bacoor
Heograpia
Ti Luek ti Bacoor ket mabirukan iti igid ti baybay ti abagatan-akindaya a Peninsula ti Cavite.
Magsaysay, Davao del Sur
Dagiti baranggay
• Dalumay
Bacacay
Dagiti baranggay
• Vinisitahan-Basud (Nagruna adaga)
Pagsasao a Surigaonon
Dagiti pagarigan
Surigaonon, Ingles, Ilokano
Jose Abad Santos, Davao Occidental
Dagiti baranggay
• Mangile
San Isidro, Bohol
Dagiti baranggay
• Cambansag
Pilo
Iti biolohia, ti pilo ket isu ti taksonomiko a ranggo ti baba ti pagarian ken ngato ti klase. Iti tradision, iti botanika ti termino a "pannakabingbingay" ket inus-usar embes nga iti "pilo", urayno idi 1993 ti Internasional a Kongreso ti Botaniko ket inawatna ti panangilasin a "pilo". Ti pagarian nga Animalia ket aglaon kadagiti agarup a 35 a pilo; ti pagarian ti Plantae ket aglaon kadagiti 12 a pilo. Iti agdama a panagsuksukimat iti pilohenetika ket makabirbiruk kadagiti pannakaikabagian a baetan dagiti pilo, a nailaon iti dakdakkel a kladistika, kasla iti Ecdysozoa ken Embryophyta.
Santiago, Isabela
Dagiti baranggay
• Ambalatungan
Olanda
Ti Europeano nga Olanda
Kaaduan ti pagilian ket naporma idi babaen dagiti estuario dagiti tallo a dakkel a karayan ti Europa: ti Rin (Rijn), thi Mosa (Maas) ken ti Eskalda (Schelde), ken dagiti pay distributarioda. Ti abagatan-laud a paset ti Olanda ket aginggana ita nga aldaw ket delta ti karayan dagitoy a karayan, ti delta Rin-Mosa-Eskalda. Ti Olanda ket nabingbingay kadagiti paset ti amianan ken abagatan babaen ti Rin, ti Waal, ti kangrunaan a distributario a sanga, ken ti Mosa. Iti napalabas dagitoy a karayan ket nagrebbeng a kas natural a bangen a nagbaetan dagiti peudo ken isu a dagitoy ket historikal a napartuat a kultural a pannakabingay, kas nakitkita kadagiti ponetiko a panagkukua a mabalin a malasin iti ania man a bangir iti tinawtawagan dagiti Olandes iti "Nalatak a Karkarayan" (de Grote Rivieren). Ti sabali pay a nangruna a sanga ti Rin, ti karayan IJssel, ket agayus idiay Danaw IJssel, ti dati a Zuiderzee ('akin-abagatan a baybay'). Kasla met ti dati, daytoy a karayan ket mangporma ti lingnguistiko a pannakabingay: dagiti tattao iti amianan a daya iti daytoy a karayan ket agsaoda kadagiti dialekto ti Ababa a Sahon nga Olandes (malaksid ti probinsia ti Friesland, nga addaan met daytoy iti bukod a pagsasao).
Pio Duran
Dagiti baranggay
• Cuyaoyao
Olanda
Klima
Ti predominante a direksion ti angin idiay Olanda ket abagatan-laud, nga agpataud ti moderado a klima ti baybay, nga addaan kadagiti nalamiis a kalgaw ken kalalainganna a panaglalam-ek, ken kadawyan a nadam-eg. Daytoy ket nangruna nga agpayso iti asideg ti Aplaya ti Olanda, a dagiti temperatura ket mabalin a ad-adu ngem iti kangato (iti panaglalam-ek) wenno ab-ababa (iti kalgaw) ngem idiay (abagatan) daya ti pagilian.
Luek Bacoor
Heograpia
Ti Siudad ti Cavite ken ti Siudad ti Bacoor ket mabirukan kadagiti igid a seksion iti aplayana.
Libon
Dagiti baranggay
• San Pascual
Guinobatan
Dagiti baranggay
• Quitago
Peter Handke
Ni Peter Handke ket maysa nga Austriano a nobelista, dramaturgo, ken agipatpatarus. Nagunggunaan isuna iti Premio Nobel iti Literatura idi 2019.
Nasapa a biag
Ni Handke ken ti inana (maysa a Karintia nga Eslobeno nga iti panagpakamatayna idi 1971 ket suheto iti A Sorrow Beyond Dreams ni Handke, ti maysa a panagipaltiing iti biag ti inana) ket nataengda iti nasakupan iti Sobiet a distrito ti Pankow iti Berlin manipud idi 1944 aginggana idi 1948 sakbay a nagtaengda iti Griffen, Austria. Segun kadagiti sumagmamano a biograpo, ti nakaro a panagin-inum iti agsiuman kaniana a ni Bruno ken ti limitado a kultural a biag iti bassit nga ili ket nakaited iti kasasaadna nga agbisio ken pannakagawid ni Handke.
Idi 1954, naipatulod idi ni Handke iti Katoliko a Marianum a pagdanonan nga eskueka ti ubbing a lallaki iti Kastilio Tanzenberg iti Sankt Veit an der Glan, Austria. Idiay, nangipablaak isuna iti immuna a sinursuratna iti diario ti eskula, ti Fackel. Idi 1959, immalis isuna iti Klagenfurt, nga idiay ket nagadal iti high school, ken idi 1961, nagtultuloy isuna kadagiti panagadalna iti linteg iti Unibersidad ti Graz.
San Isidro, Bohol
Dagiti baranggay
• Candungao
Santiago, Isabela
Dagiti baranggay
• Balintocatoc
Libon
Dagiti baranggay
• San Vicente
• Santa Cruz
Hopea
• Hopea micrantha
Jose Abad Santos, Davao Occidental
Dagiti baranggay
• Marabatuan
Oas
Dagiti baranggay
• Banao
Tungawan
Ti Tungawan ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Zamboanga Sibugay iti Filipinas.
San Isidro, Bohol
Dagiti baranggay
• Cansague Norte
Malinao, Albay
Dagiti baranggay
• Balza
Guinobatan
Dagiti baranggay
• Quibongbongan
Libon
Dagiti baranggay
• Niño Jesus (Santo Niño Jesus)
Santiago, Isabela
Dagiti baranggay
• Baluarte
Bacacay
Dagiti baranggay
• Vinisitahan-Napao (Isla)
Sagbayan
Dagiti baranggay
• Kagawasan
Magsaysay, Davao del Sur
Dagiti baranggay
• Kanapulo
Cajanus
Ti sebbangan ti Cajanus ket maus-usar a kas makan a mula babaen dagiti igges dagiti sumagmamano a sebbangan ti Lepidoptera a mairaman ti Endoclita malabaricus.
Pio Duran
Dagiti baranggay
• Lawinon
Olanda
Klima
Dagiti sumaganad a tabla ket naibatay kadagiti natimbeng a panagrukod babaen ti estasion ti tiempo ti KNMI idiay De Bilt idi baetan ti 1981 ken 2010:
Libon
Dagiti baranggay
• Villa Petrona
Jose Abad Santos, Davao Occidental
Dagiti baranggay
• Meybio
Sagbayan
Dagiti baranggay
• Katipunan
Cajanus
Dagiti sebbangan ket mairaman dagiti sumaganad:
Sagbayan
Dagiti baranggay
• Langtad
Kiblawan
Dagiti baranggay
• Ihan
Sagbayan
Dagiti baranggay
• Mantalongon
• Poblacion
• Sagbayan Sur
Magsaysay, Davao del Sur
Dagiti baranggay
• Kasuga
Santiago, Isabela
Dagiti baranggay
• Bannawag Norte
Sagbayan
Dagiti baranggay
• San Agustin
Magsaysay, Davao del Sur
Dagiti baranggay
• Lower Bala
Malalag
Ti Malalag ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Davao del Sur iti Filipinas.
Santiago, Isabela
Dagiti baranggay
• Batal
Hopea
• Hopea montana
Malinao, Albay
Dagiti baranggay
• Bariw
Kiblawan
Dagiti baranggay
• Kibongbong
Oas
Dagiti baranggay
• Bangiawon
Santiago, Isabela
Dagiti baranggay
• Buenavista
Jose Abad Santos, Davao Occidental
Dagiti baranggay
• Molmol
Sagbayan
Dagiti baranggay
• San Antonio
Hopea
• Hopea nervosa
• Hopea nigra
Pio Duran
Dagiti baranggay
• Macasitas
Malinao, Albay
Dagiti baranggay
• Baybay
Kiblawan
Dagiti baranggay
• Kimlawis
Tungawan
Dagiti baranggay
Ti Tungawan ket nabennebenneg iti 25 a barbaranggay.
Santiago, Isabela
Dagiti baranggay
• Cabulay
Kiblawan
Dagiti baranggay
• Lati-an
Santiago, Isabela
Dagiti baranggay
• Calao East (Poblacion)
Sagbayan
Dagiti baranggay
• San Isidro
Pio Duran
Dagiti baranggay
• Malapay
Sagbayan
Dagiti baranggay
• San Ramon
Kiblawan
Dagiti baranggay
• Maraga-a
Magsaysay, Davao del Sur
Dagiti baranggay
• Mabini
Jose Abad Santos, Davao Occidental
Dagiti baranggay
• Nuing
• Patulang
• Quiapo
Malinao, Albay
Dagiti baranggay
• Bulang
Pio Duran
Dagiti baranggay
• Malidong
Guinobatan
Dagiti baranggay
• San Francisco
Klase (biolohia)
Iti biolohiko a pannakaidasig, ti klase (classis) ket
Oas
Dagiti baranggay
• Bongoran
Kiblawan
Dagiti baranggay
• Molopolo
• Panaglib
• Pasig
Lagayan
Dagiti baranggay
Ti Lagayan ket nabingbingay a politikal iti 5 a barbaranggay.
Tungawan
Dagiti baranggay
• Baluran
Pio Duran
Dagiti baranggay
• Mamlad
Spencer Le Marchant Moore
Ni Spencer Le Marchant Moore (1 Nobiembre 1850 – 14 Marso 1931) ket maysa idi nga Ingles a botaniko.
Sagbayan
Dagiti baranggay
• San Roque
Malalag
Dagiti baranggay
Ti Malalag ket nabingbingay a politikal iti 15 a barbaranggay.
Jose Abad Santos, Davao Occidental
Dagiti baranggay
• San Isidro
Lagangilang
Ti Lagangilang ket maysa a maikalima a klase nga ili iti probinsia ti Abra iti Filipinas.
Magsaysay, Davao del Sur
Dagiti baranggay
• Malawanit
Tungawan
Dagiti baranggay
• Batungan
Bisikleta
Ti bisikleta (Ingles:"bicycle" wenno "bike" ken sagpaminsan pay a makunkuna a kas ti "pushbike", "pedal bike", "pedal cycle", wenno "cycle" ), ket isu ti pinaandar ti tao, mapidpidal, maymaysa a tugot a lugan, nga adda kadagiti dua a pilid a naikapet iti maysa a kuadro, nga adda ti maysa iti likudan ti immuna. Ti aglugligan ti biskleta ket tinawtawagan ti siklista.
Tungawan
Dagiti baranggay
• Cayamcam
• Datu Tumanggong
Bisikleta
Dagiti bisikleta ket immuna idi a naipayammo idi maika-19 a siglo idi Europa ken itan ket adda dagiti ad-adu ngem maysa a bilion a bilang iti sangalubongan, mamindua ngen ad-adu ngem dagiti kotse. Dagitoy ti kangrunaan a pamay-an a pagluganan kadagiti adu a rehion. Dagitoy ket mangitedda pay ti nadayeg a pangliwliwaan, ken naamponen para iti panagusar a kas abalbalay ti ubbing, sapasap nga inus-usar para iti panagpapigsa, panagipakat iti militar ken polis, dagiti serbisio ti mensahe, ken panaglumba ti biskleta.
Spencer Le Marchant Moore
Nayanak ni Moore idiay Hampstead. Nagtrabaho isuna iti Royal Botanic Gardens, Kew manipud idi agarup a 1870 aginggana idi 1879, nagsurat kadagiti bilang dagiti botaniko a papel, ken kalpasanna nagtrabaho iti maysa a saan nga opisial a kapasidad iti Museo ti Masna a Pakasaritaan manipud idi 1896 aginggana idi pimmusay.
Sagbayan
Dagiti baranggay
• San Vicente Norte
Oas
Dagiti baranggay
• Bogtong
Klase (biolohia)
Ti pakabuklan iti tunggal maysa a klase ket naikeddeng babaen ti taksonomo. Kankanayon nga awan ti husto a pakaitunosan, nga adda dagiti nadumaduma a taksonomo a mangal-ala ti sabsabali a puesto. Awan dagiti alagaden a nasken a suroten ti maysa a taksonomo iti panagipalawag ti klase, ngem para kadagiti nalatak a naamammuan nga ayup mabalin nga addato dagiti konsenso. Kas pagarigan, dagiti aso ket kadawyan a naikabil iti pilo a kordata (dagiti ayup nga adda dagiti notokorda); iti klase a Mammalia; iti urnos a Carnivora.
Pio Duran
Dagiti baranggay
• Marigondon
Lagangilang
Dagiti baranggay
Ti Lagangilang ket nabingbingay a politikal iti 17 a barbaranggay.
Tungawan
Dagiti baranggay
• Gaycon
Malalag
Dagiti baranggay
• Baybay
San Isidro, Bohol
Dagiti baranggay
• Cansague Sur
Sagbayan
Dagiti baranggay
• San Vicente Sur
Spencer Le Marchant Moore
Nairaman isuna iti maysa nga ekspedision kadagiti adayo a parte ti Akinlaud nga Australia manipud idi Disiembre 1894 agingana idi Oktubre 1895, a nagbanbanniaga manipud iti goldfields kadagiti lugar a kas ti Siberia Soak (iti asideg ti Waverley) ken Goongarrie.
Sagbayan
Dagiti baranggay
• Santa Catalina
San Isidro, Bohol
Dagiti baranggay
• Causwagan Sur
Malalag
Dagiti baranggay
• Bulacan
William Holden
Ni William Holden (Abril 17, 1918 – Nobiembre 12, 1981) ket maysa idi nga Amerikano nga aktor a maysa kadagiti kalaingan a mangawis iti takilia kadagiti tawen ti 1950 aginggana kadagiti tawen ti 1970. Isu ket nangabak iti Kalaingan nga Aktor idi 1953 para iti papelna iti Stalag 17.
Tungawan
Dagiti baranggay
• Langon
Pio Duran
Dagiti baranggay
• Matanglad
Jose Abad Santos, Davao Occidental
Dagiti baranggay
• Sugal
Kiblawan
Dagiti baranggay
• Poblacion
Malinao, Albay
Dagiti baranggay
• Cabunturan
Sagbayan
Dagiti baranggay
• Santa Cruz
San Isidro, Bohol
Dagiti baranggay
• Poblacion
Sasao a Kawaimina
thumb|Dagiti pagsaso ti Daya a Timor
Tungawan
Dagiti baranggay
• Libertad (Pob.)
• Linguisan
• Little Margos
Spencer Le Marchant Moore
Naikomemorado ni Moore iti henero ti mula iti Spenceria.
Tungawan
Dagiti baranggay
• Looc-labuan
Magsaysay, Davao del Sur
Dagiti baranggay
• Malongon
Kiblawan
Dagiti baranggay
• Pocaleel
San Isidro, Bohol
Dagiti baranggay
• Baryong Daan
Santiago, Isabela
Dagiti baranggay
• Calao West (Poblacion)
Sasao a Kawaimina
Ti Kawaimina ket ti pangyababaan a silabiko nga inus-usar a mangibaga kadagiti uppat a pagsasao wenno dialekto ti Daya a Timor: ti Kairui, Midiki, Waimaha, ken Naueti, nga insasao babaen ti maysa wenno dua a ribo nga agsasao iti tunggal maysa kaniada. Daytoy ket tinagan nga inus-usar babaen dagiti lingguista a mangtungtungtung kadagiti pagsasao, ngem saan a dagiti agsasao. Dagiti immuna a tallo, a mabalin nga agkukuyog a dialekto, ket naisasaoda kadagiti agdedenna a lugar iti akinlaud a parte ti Distrito ti Baucau, iti igid ti amianan nga aplaya. Ti Naueti ket inus-usar idiay abagatan nga aplaya ti akindaya a Distrito ti Viqueque, ken napalikmutan daytoy kadagiti agsasao iti Makasae ken Makalero. Adda dagiti agsasao iti Midiki idiay asideg ti Ossu a mangibagbaga ti pagsasaoda kas Osomoko.
Tungawan
Dagiti baranggay
• Lower Tungawan
Sasao a Kawaimina
Mabalin a malaksid ti Naueti, ti sasao a Kawaimina ket kameng ti pamilia a Timor–Babar ti sasao nga Austronesio. Bayat nga iti estruktura ket sasao a Malayo-Polinesio,ti bokabularioda, a naipangpangruna iti Naueti, ket kaaduan nga agtaud manipud iti sasao a Papuano. Iti daytoy, kapada dagitoy ti Makasae ken Habun; awan kadagitoy a pagsasao ke nalaka maidasig a kas Austronesio wenno Papuano.
Hopea
• Hopea nutans
Tattao nga Ilokano
Dagiti maawagan nga Ilokano ket isu dagiti kaputotan dagiti simmanglad a tattao idi kanikamanon a ribu a tawtawen idiay amianan ti Luzon, iti maaw-awagan ita iti Ilocos wenno Kailokuan (buklen dagiti probinsia ti Ilocos Norte, Ilocos Sur, La Union ken dadduma pay). Kuna dagiti antropolohista a binallasiw dagitoy a kaputotan ti baybay, babaen ti bilog wenno viray, manipud idiay Taiwan. Inrugida ti baro a panagbiag kadagiti lolook wenno waywayang iti amianan, nga isu ti nakapanaganda—dagiti “tattao iti loök,” wenno "Ilooko." Ngem kadakuada, nairuam nga awaganda ti bagbagida a Samtoy, manipud iti "saö mi ditoy." Awaganda pay ti bagbagida kas “Saluyot,” manipud iti maysa a mula nga imasen a sidaen dagiti Ilokano.
Kiblawan
Dagiti baranggay
• San Isidro
Pio Duran
Dagiti baranggay
• Nablangbulod
Oas
Dagiti baranggay
• Busac
Katuday
Ti katuday wenno ti sientipiko a naganna iti Sesbania grandiflora (sinonimo. Aeschynomene grandiflora, Agati grandiflora) ket isu ti maysa a bassit a kayo iti henero ti Sesbania.
Malinao, Albay
Dagiti baranggay
• Comun
Malalag
Dagiti baranggay
• Caputian
Guinobatan
Dagiti baranggay
• San Jose (Ogsong)
Pio Duran
Dagiti baranggay
• Oringon
Magsaysay, Davao del Sur
Dagiti baranggay
• New Ilocos
Malinao, Albay
Dagiti baranggay
• Diaro
Tattao nga Ilokano
thumb|left|Mapa a pakakitaan iti nakaiwarasan dagiti Ilokano iti Filipinas.
Lagangilang
Dagiti baranggay
• Aguet
Lehislatibo a distrito iti Tawi-Tawi
Ti Lehislatibo a Distrito iti Tawi-Tawi ket isu ti pannakabagi ti probinsia ti Tawi-Tawi iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Ti Tawi-Tawi ket immuna naidatonan ti bukodna apannakabagi idi 1984, daytoy idi ket paset ti pannakabagi ti Sulu aginggana idi 1972, ken ti Rehion IX manipud idi 1978 aginggan idi 1984.
Kiblawan
Dagiti baranggay
• San Jose
Lehislatibo a distrito iti Tawi-Tawi
Maymaysa a distrito
Dagiti ili: Bongao, Languyan, Mapun, Panglima Sugala, Sapa-Sapa, Sibutu, Simunul, Sitangkai, South Ubian, Tandubas, Turtle Islands
Guinobatan
Dagiti baranggay
• San Rafael
• Sinungtan
• Tandarora
• Travesia
Cassis
Ti Cassis (Oksitano: Cassís) ket maysa a komuna a mabirukan idiay daya ti Marseille a departamento ti Bouches-du-Rhône iti Provence-Alpes-Côte d'Azur a rehion idiay akin-abagatan a Pransia.
Malinao, Albay
Dagiti baranggay
• Estancia
Magsaysay, Davao del Sur
Dagiti baranggay
• Poblacion
Oas
Dagiti baranggay
• Cadawag
Magsaysay, Davao del Sur
Dagiti baranggay
• San Miguel
• Tacul
Tattao nga Ilokano
Nakaiwarasan
Timmubo dagiti Ilokano iti amianan-laud a suli ti Luzon, daga a nakipet ken ragangirang, naisengngat iti kabambantayan ti Kordiliera ken ti Baybay Abagatan a Tsína. Kastoy a heograpia ti nangpataud iti tattao a nagaget, nasalimetmet, ken managakar nga agbirok iti gundaway ken gasat iti sabali a daga. Dagiti probinsia ti Ilocos Norte, Ilocos Sur, ken paset iti La Union ken Abra ti sigud a teritorio ti Kailukoan.
Lagangilang
Dagiti baranggay
• Bacooc
Malalag
Dagiti baranggay
• Ibo
Pio Duran
Dagiti baranggay
• Palapas
Kiblawan
Dagiti baranggay
• San Pedro
Oas
Dagiti baranggay
• Cagmanaba
Tungawan
Dagiti baranggay
• Malungon
Oas
Dagiti baranggay
• Calpi
• Calzada
Santiago, Isabela
Dagiti baranggay
• Calaocan
Jose Abad Santos, Davao Occidental
Dagiti baranggay
• Tabayon
Pio Duran
Dagiti baranggay
• Panganiran
Tattao nga Ilokano
Nakaiwarasan
Dinappatan dagiti Ilokano dagiti natabtaba a dagdaga ti Cagayan ken Pangasinan ken iti kabambantayan ti Apayao idi maika-18 ken 19 a sigsiglo. Iti maika-20 a siglo, adu met a pamilia nga Ilokano iti immakar a napan nagdappat idiay Mindanao. Dagiti Ilokano ti umuna a grupo a nagbaniaga iti ballasiw-taaw iti kontinente ti Amerika, nangruna kadagiti estado ti Hawaii, California, Washington, ken Alaska. Iti agdama, umad-adu latta dagiti Ilokano iti Saudi Arabia, Hong Kong, Hapon, Singapore, Canada, Australia, ken pagpagilian iti Europa.
Kiblawan
Dagiti baranggay
• Tacub
Tungawan
Dagiti baranggay
• Masao
Malalag
Dagiti baranggay
• Kiblagon
Santiago, Isabela
Dagiti baranggay
• Villa Gonzaga
Hopea
• Hopea oblongifolia
Santiago, Isabela
Dagiti baranggay
• Centro East (Poblacion)
Malinao, Albay
Dagiti baranggay
• Jonop
Santiago, Isabela
Dagiti baranggay
• Divisoria
Tungawan
Dagiti baranggay
• San Isidro
Guinobatan
Dagiti baranggay
• Binogsacan Upper
Hopea
• Hopea odorata
Kiblawan
Dagiti baranggay
• Tacul
Pio Duran
Dagiti baranggay
• Baranggay I (Poblacion)
Tattao nga Ilokano
Demograpia
Iti agdama, adda aganay a 9,136,000 nga Ilokano. Nagtaud dagiti Ilokano iti puli nga Austronesiano, kapada met laeng dagiti dadduma pay nga etniko a grupo a Filipino. Nupay tradisional a kaaduan ket nakayumanggi ti maris ti kudilda, adu met ti napupudaw nangruna dagiti addaan kaputotan nga Intsik. Adu met nga Ilokano nga agnanaed kadagiti kabambantayan a paset ti Luzon ti addaan dara a Kordilierano. Kaaduan kadagiti Ilokano ket Romano a Katoliko, ti dadduma ket Protestante a kaaduanna ket kameng ti Simbaan nga Aglipayano, maysa a relihion a nangrugi iti Ilocos Norte.
Santiago, Isabela
Dagiti baranggay
• Dubinan East
Malinao, Albay
Dagiti baranggay
• Labnig
Magsaysay, Davao del Sur
Dagiti baranggay
• Tagaytay
Hopea
• Hopea ovoidea
Kiblawan
Dagiti baranggay
• Waterfall
• Bulol-Salo
Lagangilang
Dagiti baranggay
• Balais
Malinao, Albay
Dagiti baranggay
• Libod
Tattao nga Ilokano
Panagsurat
Dagiti Ilokano a nagbiag sakbay ti panangsakup dagiti Kristiano a Kastila ket ammoda ti agsurat iti bukodda a sistema iti abesedário. Kapadana met laeng ti alibata a surat dagiti Tagalog ken Pangasinense, kas koma iti Doctrina Cristiana iti 1621, maysa a kasapaan ken kadaanan a naipablaak iti Iloko. Nailasin laeng ita ti surat Ilokano ket adda veramana, naikur-it a kuros tapno mabasa dagiti konsonante.
Hopea
• Hopea pachycarpa
Tattao nga Ilokano
Panagsurat
Ti kultura nga Ilokano ket napno iti burburtia, dandaniw, pammagbaga, daldallot, salsala, bucanegan, ken sarsarita.
Hopea
• Hopea parviflora
Dagiti lehislatibo a distrito iti Sultan Kudarat
Dagiti Lehislatibo a Distrito iti Sultan Kudarat ket isu ti pannakabagi ti probinsia ti Sultan Kudarat iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Ti Sultan Kudarat ket paset idi ti pannakabagi ti Rehion XII manipud idi 1978 aginggana idi 1984. Daytoy ket immuna idi nadatonan ti bukod a pannakabagi idi 1984. Idi Oktubre 10, 2006, Ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo ket nangpirma ti ''Republika Tiganya Blng. 9357'' a nagpartuat ti dua a sabali a kongresional a distrito iti probinsia.
Santiago, Isabela
Dagiti baranggay
• Dubinan West
Pio Duran
Dagiti baranggay
• Baranggay II (Poblacion)
Oas
Dagiti baranggay
• Camagong
Hopea
• Hopea pedicellata
• Hopea pentanervia
• Hopea philippinensis
Dagiti lehislatibo a distrito iti Sultan Kudarat
thumb|Mapa ti Umuna ken Maikadua a Lehislatibo a Distrito iti Sultan Kudarat
Santiago, Isabela
Dagiti baranggay
• Luna
Pio Duran
Dagiti baranggay
• Baranggay III (Poblacion)
Hopea
• Hopea ponga
Santiago, Isabela
Dagiti baranggay
• Malvar
Hopea
• Hopea pterygota
Oas
Dagiti baranggay
• Casinagan
Tattao nga Ilokano
Panagsurat
Ti epiko a Biag ni Lam-ang ti nabati nga estoria a saan nalipatan dagiti Ilokano. Adu pay iti pampammati a naitawid iti Kailokuan ita, kas iti estoria ni Aran ken Angalo, ni Namarsua wenno Apo Lung-aw, a nangbukel iti lubong dagiti tao ken dadduma pay.
Gentianales
Ti Gentianales ket ti maysa nga urnos dagiti agsabsabong a mula, a mairaman iti kaunegan ti klado ti asterids dagiti eudicotidae. Daytoy ket buklen dagiti ad-adu ngem 16,000 a sebbangan kadagiti agarup a 1,138 a henero kadagiti 5 a pamilia. Ad-adu ngem 80% kadagiti sebbangan iti daytoy nga urnos ket maitagikua iti pamilia ti Rubiaceae.
Magsaysay, Davao del Sur
Dagiti baranggay
• Upper Bala
Gentianales
Taksonomia
Iti pannakaidasig ti sistema ti Dahlgren, adda idi dagiti Gentiales iti super-urnos ti Gentianiflorae (tinawtawagan pay iti Gentiananae). Mairaman dagiti sumaganad a pamilia segun ti sistema ti APG III:
Hopea
• Hopea pubescens
Malinao, Albay
Dagiti baranggay
• Malolos
Oas
Dagiti baranggay
• Centro Poblacion
• Coliat
Lagangilang
Dagiti baranggay
• Cayapa
Hopea
• Hopea quisumbingiana
Magsaysay, Davao del Sur
Dagiti baranggay
• Maibo
• New Opon
Tungawan
Dagiti baranggay
• San Pedro
Oas
Dagiti baranggay
• Del Rosario
Lagangilang
Dagiti baranggay
• Dalaguisen
Malinao, Albay
Dagiti baranggay
• Matalipni
San Miguel, Bohol
Ti San Miguel ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Bohol iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti San Miguel ket nabingbingay a politikal kadagiti 18 a barbaranggay.
Tungawan
Dagiti baranggay
• San Vicente
San Miguel, Bohol
Dagiti baranggay
• Bayongan
Tungawan
Dagiti baranggay
• Santo Niño
Gentianales
Pilohenio
Ti sumaganad a pilohenetiko a puonan ket naibatay kadagiti panagadal iti molekular a pilohenetiko dagiti panagsasaruno ti DNA.
Dagiti lehislatibo a distrito iti Zamboanga del Norte
Dagiti Lehislatibo a Distrito iti Zamboanga del Norte, ket isu dagiti umuna, maikadua ken maikatlo a distrito ken isu dagiti pannakabagi ti Probinsia ti Zamboanga del Norte iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Ti Zamboanga del Norte ket paset idi ti pannakabagi ti Probinsia ti Zamboanga aginggana idi 1953 ken ti Rehion IX manipud idi 1978 aginggana idi 1984. Manipud idi 1984 aginggana idi 1986, daytoy ket nagbutos idi kadagiti 2 a sapasap a pannakabagi. Idi 1986, daytoy ket nabingbingay kadagiuti tallo a kongresionala distrito.
Malalag
Dagiti baranggay
• Lapla
Polangui
Ti Polangui ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Albay iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Polangui ket politikal a nabingbingay iti 44 a barbaranggay.
Tungawan
Dagiti baranggay
• Sisay
Polangui
Dagiti baranggay
• Alnay
Lagangilang
Dagiti baranggay
• Laang
Apollo Quiboloy
Ni Apollo Carreon Quiboloy ket isu ti nangipatakder ken ti daulo ti naikuartel idiay Filipinas a Mangipaspasubli ti Kristiano a simbaan, ti Pagarian ni Hesukristo, Ti Kangatuan A Nagan Kadagiti Amin A Nagan, Inc (Kingdom of Jesus Christ, The Name Above Every Name, Inc). Isu ket nangitunton nga isu ti "Naidutok nga Anak iti Dios".
Santiago, Isabela
Dagiti baranggay
• Nabbuan
Gentianales
Etimolohia
Makaala ti naganna manipud iti pamilia ti Gentianaceae, a naibatay met iti nagan ti henero-kita ti Gentiana. Ti nagan ti henero ket kas pammadayaw ken ni Gentius, ti maysa nga Illyriano nga ari.
Dagiti usar
Dagiti kaaduan nga ammo a kameng ti Gentianales ket ti kape, frangipani, Gardenia, gentian, oleander, ken periwinkle.
Hopea
• Hopea racophloea
Polangui
Dagiti baranggay
• Alomon
Tungawan
Dagiti baranggay
• Taglibas
Oas
Dagiti baranggay
• Ilaor Norte
Malalag
Dagiti baranggay
• Mabini
Santiago, Isabela
Dagiti baranggay
• Naggasican
Pio Duran
Dagiti baranggay
• Baranggay IV (Poblacion)
Rapu-Rapu
Ti Rapu-Rapu ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Albay iti Filipinas.
Tungawan
Dagiti baranggay
• Tigpalay
Lagangilang
Dagiti baranggay
• Lagben
Hopea
• Hopea recopei
Polangui
Dagiti baranggay
• Amoguis
Pio Duran
Dagiti baranggay
• Baranggay V (Poblacion)
Polangui
Dagiti baranggay
• Anopol
Lagangilang
Dagiti baranggay
• Laguiben
• Nagtipulan
• Nagtupacan
Tomas Tranströmer
Ni Tomas Gösta Tranströmer ket maysa a Sueko mannaniw, sikologo ken agipatpatarus. Dagiti daniwna ket makatiliw kadagiti napaut a panaglalam-ek iti Suesia, ti ritmiko dagiti panawen ken ti makarikna, atmosperiko a kapintas ti katutubo. Ti obra ni Tranströmer ket nailasin pay babaen ti rikna iti misterio ken siddaaw a nakaipanan ti kankanayon nga inaldaw a biag, ti kualidad a masansan a makaited kadagiti daniwna iti relihioso a dimension. Agpayso nga isu ket naibagbaga a kas maysa a Kristiano a a mannaniw.
Lagangilang
Dagiti baranggay
• Paganao
Hopea
• Hopea reticulata
Lagangilang
Dagiti baranggay
• Poblacion
• San Isidro
Pio Duran
Dagiti baranggay
• Rawis
Malinao, Albay
Dagiti baranggay
• Ogob
Malalag
Dagiti baranggay
• New Baclayon
Polangui
Dagiti baranggay
• Apad
• Balaba
• Balangibang
Oas
Dagiti baranggay
• Ilaor Sur
Hopea
• Hopea rudiformis
Baybay ti Okhotsk
thumb|right|Mapa ti Bayaby ti Okhotsk
Lagangilang
Dagiti baranggay
• Tagodtod
• Taping
Pio Duran
Dagiti baranggay
• Salvacion
Malalag
Dagiti baranggay
• Pitu
Polangui
Dagiti baranggay
• Basud
Malalag
Dagiti baranggay
• Poblacion
Dagiti lehislatibo a distrito iti Zamboanga Sibugay
Dagiti Lehislatibo a distrito iti Zamboanga Sibugay, ket dagiti umuna ken maika-2 a distrito ket isu dagitoy ti agdama a pannakabagi iti probinsia iti Zamboanga Sibugay iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Ti Zamboanga Sibugay ket naaramid idi 2001 babaen ti maikatlo a distrito iti Zamboanga del Sur. Kasisigud a naaramid idi a kas ti maymaysa a distrito aginggana idi 2006, a daytoy ket nabingbingay iti dua a distrito para iti 2007 a panagbutos.
Moringa hildebrandtii
Ti Moringa hildebrandtii, wenno moringa ni Hildebrandt, ket ti sebbangan ti kayo nga addaan iti dakkel, a pagipenpenan iti danum a puon iti pamilia ti Moringaceae. Daytoy ket endemiko iti Madagascar, nga idiay ket naungawen iti kaatapan, ngem naipareserba kadagiti panagsanay iti indihenio a hortikultura.
Tomas Tranströmer
Ni Tranströmer ken mabigbigan a kas ti kangrunaan kadagiti mannurat iti Eskandinabia manipud idi Maikadua a Gubat ti Sangalubongan. Dagiti kritiko ket dinaydayawda dagiti daniwna para iti kasayaat ti pannakastrek, uray iti pannakaipatarus. Dagiti daniwma ket naipatarusen kadagiti sumurok a 60 a pagsasao. Isu ket nagungunaan ti Internasional a Premio para iti Literatura ti Neustadt idi ti Premio Nobel iti Literatura idi 2011.
Rapu-Rapu
Dagiti baranggay
Ti Rapu-Rapu ket politikal a nabingbingay iti 34 a barbaranggay.
Baybay ti Okhotsk
Ti Baybay ti Okhotsk (Охо́тское мо́ре; オホーツク海 Ohōtsuku-kai) ket ti pingir a baybay iti akinlaud a Taaw Pasipiko, a mabirukan iti pagbaetan ti Peninsula Kamchatka iti daya, ti Is-isla Kuril iti abagatan a daya, ti isla ti Hokkaidō iti abagatan, ti isla ti Sakhalin iti laud, ken ti atiddog a sakup ti akindaya nga aplaya ti Siberia (mairaman ti Is-isla Shantar) iti laud ken iti amianan. Ti akin-amianan a daya suli ti Golpo Shelikhov. Ti baybay ket nanaganan babaen ti Okhotsk, ti immuna a pagtaengan ti Rusia iti Adayo a Daya.
Heograpia
thumb|right|300px|Ti [[Nailian a Parke Shiretoko idiay aplaya ti Bayaby ti Okhotsk iti Hokkaido, Hapon]]
Malalag
Dagiti baranggay
• Tagansule
Urnos (biolohia)
No ania wenno saan a tagikua iti tunggal maysa nga urnos ket ikeddeng babaen ti maysa a taksonomo. Kapada met para iti saludsod no ti naisangayan nga urnos ket nasken mabigbigan. Kankanayon nga awan dagiti pagitunosan, nga adda dagiti nadumaduma ataksonomo a mangal-ala iti nadumaduma a puesto. Awan dagiti alagaden a nasken a suroten ti maysa a taksonomo iti panangipalawag wenno panagbigbig ti maysa nga urnos. Adda dagiti taksa taxa a unibersal a naaw-awat, bayat nga adda dagiti dadduma a bassit laeng a mabigbigan.
Para kadagiti dadduma agrupo ti organismo, dagiti naitunos a suffixes ket inus-usar a manginagan a ti ranggo ket maysa nga urnos. Ti Latin a suffix -(i)formes a ti kaibuksilanna ket "adda iti porma iti" ket inus-usar para iti sientipiko a nagan dagiti urnos dagiti billit ken dagiti ikan, ngem saan a para kadagiti mamalia ken dagiti inbertebrata. Ti suffix -ales ket para iti nagan dagiti urnos iti vascular a mula.
Langiden
Ti Langiden ket maysa a maikalima a klase nga ili iti probinsia ti Abra iti Filipinas.
Oas
Dagiti baranggay
• Iraya Norte
Pio Duran
Dagiti baranggay
• Santo Cristo
Polangui
Dagiti baranggay
• Binagbangan (Pintor)
Pagsasao a Niuafoʻou
Ti Niuafoʻou ket tradisonal a naidasig a kas kaasitgan iti ʻUveano ken Tokelauano, iti maysa a sanga ti Daya nga Uveano–Niuafo'ou. Isingasing dagiti dadduma nga as-asideg iti kaarrubana a Tongano, a kas maysa kadagiti sasao a Tongiko. Nupay kasta, isuda a dua a pannakaigrupo ket napanawanen iti kaudian a panangidasig, a saan a nangiraman ti Niuafoʻou.
Rapu-Rapu
Dagiti baranggay
• Bagaobawan
Baybay ti Okhotsk
Heograpia
Ti Baybay ti Okhotsk ket sakupenna ti kalawa iti, ken addaan iti agpakatengnga a kaadalen iti ken ti kaadalem iti. Daytoy ket naikapet iti Baybay ti Hapon iti dua a bangirna iti Sakhalin: iti laud babaen ti Golpo Sakhalin ken ti Golpo ti Tartaria; iti abagatan, babaen ti Lingsat La Pérouse.
Langiden
Dagiti baranggay
Ti Langiden ket nabingbingay a politikal iti 6 a barbaranggay.
Baybay ti Okhotsk
Heograpia
Iti panaglalam-ek, agbalin a narigat ti panaglayag iti Baybay ti Okhotsk, wenno mabalin pay nga imposible, gapu ti pormasion dagiti dakkel a pebnned ti yelo, gapu ti kaadu a gatad ti nasadiwa a danum manipud iti Karayan Amur a mangipababab ti kaapgad a pagresultaan iti ingangato ti panagyelo apunto ti bayaby. Ti pannakaiwarwaras ken kapuskol dagiti penned ti yelo ket agdepdepende kadagiti adu a banag: ti lokasion, ti tiempo iti tawen, dagiti anud ti danum, ken dagiti temperatura ti baybay.
thumb|right|Dagiti kaadalem
Tungawan
Dagiti baranggay
• Timbabauan
Pio Duran
Dagiti baranggay
• Sukip
Malinao, Albay
Dagiti baranggay
• Payahan
Rapu-Rapu
Dagiti baranggay
• Batan
Oas
Dagiti baranggay
• Manga
Tungawan
Dagiti baranggay
• Upper Tungawan
Moringa hildebrandtii
Deskripsion
Ti mangipenpen iti danum a puon ti mula ket agtubo aginggana iti 20 m. Dagiti bulongna ket pinnado, kompuesto, ken makaabot iti 1 m iti kaatiddog. Ti duri ti bulong ken dagiti ungto ti ungkay dagiti ubing a mula ket naidumada a nauneg a nalabbasit. Maiwaras dagiti bulong iti likmud ti puon iti kasla maysa a payong. Dagiti bassit a marpil-puraw a sanong ket mapataud kadagiti dakkel a waris. Dagitibunga ket agingganada iti 50 cm itikaatiddog ken aglaon kadagiti 6 aginggana kadagiti 12 a dakkel a sukog nues a bukel iti natangken, napusasaw a kayumanggi a kontsa.
Santiago, Isabela
Dagiti baranggay
• Plaridel
Rapu-Rapu
Dagiti baranggay
• Bilbao
• Binosawan
Malalag
Dagiti baranggay
• Bagumbayan
Rapu-Rapu
Dagiti baranggay
• Bogtong
Polangui
Dagiti baranggay
• Buyo
Tiwi, Albay
Ti Tiwi ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Albay iti Filipinas.
Santiago, Isabela
Dagiti baranggay
• Rizal
Malalag
Dagiti baranggay
• Rizal (Parame)
San Miguel, Bohol
Dagiti baranggay
• Bugang
Tiwi, Albay
Dagiti baranggay
Ti Tiwi ket politikal a nabingbingay iti 25 a barbaranggay.
Polangui
Dagiti baranggay
• Centro Occidental (Poblacion)
• Centro Oriental (Poblacion)
• Cepres
Malalag
Dagiti baranggay
• San Isidro
Polangui
Dagiti baranggay
• Cotmon
• Cotnogan
Bise Presidente ti Filipinas
Ti Bise Presidente ti Filipinas (Pangalawang Pangulo ng Filipinas, impormal a kas, "Ang Pangalawang Pangulo" wenno "Bise Presidente" naala manipud iti Espaniol). Daytoy ket isu ti maikadua a kangatuan nga ehekutibo nga opisial ti gobierno ti Filipinas, kalpasan ti Presidente. Ti opisial a pagtaengan ti Bise Presidente ti Filipinas ket ti Balay ti Pilipino, Kompleks ti CCP, Pasay.
Santiago, Isabela
Dagiti baranggay
• Sagana (Kaminurian)
Siudad ti Cebu
Ti Siudad ti Cebu ket maysa a primera klase a siudad ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Cebu iti Filipinas. Isu pay ti maika-2 a kapatgan a sentro a metropolitano iti Filipinas
San Miguel, Bohol
Dagiti baranggay
• Cabangahan
Moringa hildebrandtii
Pannakaduktal manen
Iti maysa nga artikulo iti Cactus World, (ti maipablaak iti maminsan iti kada tallo a bulan a warnakan ti British Cactus and Succulent Society) tinunton dagiti mannurat a naduktalanda manen ti maysa a populasion ti M. hildebrandtii iti kaatapan.
Bise Presidente ti Filipinas
Deskripsion
Ti Bise Presidente ti Filipinas ket isu ti umuna kadagiti linia ti panagsasaruno iti Filipinas, kem agtaken iti Kinapresidente kalpasan ti ipupusay, panagikkat, wenno pannakaikkat babaen ti pannakaidarum ti pangulo ken ti pagbanagan ti pannakabasol iti agdama a panagtakem. Ti puesto ket winaswas idi babaen ti Linteg Militar idi 1972, ken saan idi a nairaman iti kasisigud a teksto ti Batay-linteg ti 1973. Dagiti panagpasayaat iti daytoy a bersion ket nangipasubli ti puesto kadagidi panagbubutos idi 1986. Ti agdama a batay-linteg ket mangitaginayon iti daytoy a puesto.
Malinao, Albay
Dagiti baranggay
• Poblacion
Tiwi, Albay
Dagiti baranggay
• Bagumbayan
Siudad ti Cebu
Ti Siudad ti Cebu, ket masarakan iti akindaya a playa ti Isla ti Cebu, ket ti kaduogan a siudad iti Filipinas, naduogan pay ngem ti Siudad ti Manila. Ti siudad ket maysa kadagiti kangrunaan a pangsangladan dagiti internasional a biahe iti pagilian, ken maysa kadagiti kapatgan a sentro ti komersio, negosio, ken industria iti Visayas ken Mindanao.
Rabong
thumb|right|200px|Ti tubo ti rabong
Oas
Dagiti baranggay
• Maporong
Pio Duran
Dagiti baranggay
• Tibabo
Tiwi, Albay
Dagiti baranggay
• Bariis
San Miguel, Bohol
Dagiti baranggay
• Kagawasan
Siudad ti Cebu
Ti siudad ket paset ti maysa a metropolitano a lugar a maaw-awagan iti Metro Cebu a pakairamanan dagiti siudad ti Mandaue, Lapu-Lapu, ken Talisay
Pakasaritaan
Ti Cebu, wenno Sugbu, ket siguden a maysa a narang-ay a lugar sakbay pay a sinakup ti Espania, addaanen iti naannayas a pannakilangen a somersial iti Tsína ken dadduma pay a pagpagilian iti Abagatan a Daya nga Asia.
Rapu-Rapu
Dagiti baranggay
• Buenavista
Licuan-Baay
Ti Licuan-Baay ket maysa a maikalima a klase nga ili iti probinsia ti Abra iti Filipinas.
Polangui
Dagiti baranggay
• Danao
Rabong
Ti rabong ket dagiti masida a tubo kadagiti adu a sebbangan ti kawayan a mairaman ti Bambusa vulgaris ken ti Phyllostachys edulis. Dagitoy ket naus-usar kadagiti nadumaduma a luto ken digo iti Asia. Dagitoy ket nailaklako kadagiti nadumaduma a naproseso a sukog, ken mabalin a magatang a nasadiwa, nabilag, wenno nailata.
Siudad ti Cebu
Pakasaritaan
Idi Abril 7, 1521, simmanglad ni Fernando Magellan iti Cebu ket pinadanon isuna ni Rajah Humabon. Naguyugoy dagiti ganggannaet ni Humabon nga agtamed iti baro a pammati nga insangpet dagiti Espaniol ket kaduana ti asawana ken aganay a 800 a kapurokanna, binuniagan ida dagiti Espaniol idi Abril 14, 1521. Isuda dagiti mabigbig a kauunaan a Kristiano a Filipino.
Daya a Malaysia
thumb|300px|alt=Ti nangisit ken puraw a sapasap a mapa iti lubong nga agraman iti namarisan iti berde a Daya a Malaysia|right|Ti Daya a Malaysia ket buklen dagiti estado ti Sabah ken Sarawak, ken ti Pederal a teritorio ti Labuan.
Ti Daya a Malaysia (Malaysia Timur), ammo pay a kas Sabah, Sarawak kenLabuan (Sabah, Sarawak dan Labuan) wenno Borneo a Malaysiano, ket ti parte ti Malaysia a mabirukan iti isla ti Borneo. Daytoy ket buklen dagiti estado ti Malaysia ti Sabah, Sarawak, ken ti Teritorio a Pederal ti Labuan. Daytoy ket mabirukan iti daya ti Peninsular a Malaysia (Laud a Malaysia), a mabirukan idiay Peninsula Malayo. Naisina dagiti dua babaen ti Baybay Abagatan Tsina. Bayat a ti Daya a Malaysia ket saan unay a matagtagitao ken saan unay a naparang-ay ngem ti Laud a Malaysia, dakdakkel ti masa ti dagana ken ad-adu daytoy kadagiti natural a rekurso a naipangpangruna kadagiti reserba ti lana ken gas.
Rapu-Rapu
Dagiti baranggay
• Buhatan
Santiago, Isabela
Dagiti baranggay
• Salvador
Rabong
Dagiti maap-apit
Adda dagiti nadumaduma a tubo ti sebbangan ti kawayan a maap-apit a masida: