cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Taraka
Dagiti baranggay
• Pindolonan
Malasiqui
Dagiti baranggay
• Talospatang
Taraka
Dagiti baranggay
• Pitakus
Malasiqui
Dagiti baranggay
• Taloy
Taraka
Dagiti baranggay
• Ririk
Malasiqui
Dagiti baranggay
• Taloyan
• Tambac
• Tolonguat
Taraka
Dagiti baranggay
• Salipongan
Malasiqui
Dagiti baranggay
• Umando
Taraka
Dagiti baranggay
• Lumasa Proper (Salvador Conch
Malasiqui
Dagiti baranggay
• Viado
Taraka
Dagiti baranggay
• Sambolawan
Malasiqui
Dagiti baranggay
• Waig
Taraka
Dagiti baranggay
• Samporna Salamatollah
Malasiqui
Dagiti baranggay
• Warey
Taraka
Dagiti baranggay
• Sigayan Proper
• Sunggod
• Sundig
• Supangan
• Buadi Amunud
• Mangayao
Lehislatibo a distrito iti Sarangani
Ti maymaysa a Lehislatibo a Distrito iti Sarangani ket isu tu pannakabagi iti Probinsia iti Sarangani iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Ti Sarangani ket paset idi ti pannakabagi iti Abagatan a Cotabato aginggana idi 1995, idi naikkan ti bukodna a pannakabagi.
Tubaran
Ti Tubaran ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Tubaran ket nabingbingay a politikal kadagiti 21 a barbaranggay.
• Alog
• Beta
• Poblacion (Buribid)
• Campo
• Datumanong
• Dinaigan
• Guiarong
• Mindamudag
• Paigoay-Pimbataan
• Polo
• Riantaran
• Tangcal
• Tubaran Proper
• Wago
• Bagiangun
• Gadongan
• Gaput
• Madaya
• Malaganding
• Metadicop
• Pagalamatan
Eukaryote
Ti pannakabingbinga ti selula kadagiti eukaryote ket aggiddiat manipud kadagiti organismo nga awan tengngana (Prokaryote). Adda dagiti dua a kita ti proseso ti pannakabingbingay. Iti mitosis, ti maysa a selula ket mabingbinga nga agpataud kadagiti dua a henetiko nga agpada a selula. Iti meiosis, a nasken iti seksual reproduksion, ti maysa a selula ti diploid (adda dua a kromosoma, maysa manipud iti tungngal maysa a nagannak) ket mapan iti panagtitipon manen iti tunggal maysa a paris dagiti kromosoma ti nagannak, ken into pay ti dua nga addang iti panagbingbingay ti selula, a pagbanagan iti uppat a selula ti haploid (gametes). Iti tunggal maysa a gamete ket addaan laeng ti maysa a komplemento dagiti kromosoma, ti tunggal maysa ket naisangayan a laok ti dagiti mainaig a paris dagiti kromosoma ti nagannak.
Ti dominio nga Eukariota ket agparang a kas monopiletiko, ken isu nga mangbukel ti maysa kadagiti tallo a dominio ti biag. Dagiti dua a sabali a dominio, ti Bakteria ken ti Archaea, ket dagiti prokariota ken awan dagiti langa a kasla dita ngato. Dagiti eukaryote ket mangirepresenta ti bassit-usit a minoridad iti amina a sibibiag a banag; uray ti bagi ti tao adda daytoy ti ad-adu ngem 10 a beses ngem dagiti mikrobio ngem dagiti selula ti tao. Nupay kasta, gapu ti kadakkelda, ti kolektibo a biomasada iti sangalubongan ket nakarkulo iti agarup a kapada dagiti prokariota. Dagiti eukaryote ket immunada a naparang-ay idi 1.6–2.1 bilion a tawtawen.
Pagsasao a Brao
Ti pagsasao a Brao ket ti pagsasao a Mon–Khmer ti Cambodia ken Laos.
Dagiti karuay
Segun ti Ethnologue, adda dagiti uppat a naiduma ngem ngem agsinnaranay a maawatan a karuay, sagpaminsan a naikedkeddeng dagitoy a sabali a pagsasao: ti Lave (maitutop a Brao), Kru’ng (Kreung), ken Kavet (Kravet), ti naud-udi ket insasao laeng babaen dagiti dua ribo a tattao.
thumb|right|200px|Dagiti distrito ti [[Probinsia ti Ratanakiri, Cambodia]]
Ilista pay ni Sidwell (2003) dagiti uppat a komunidad dagiti agsasao, tallo kadagitoy ket adda idiay Cambodia.
Ti Lun, naisasao idiay Probinsia ti Stung Treng, Cambodia, ket kabagian ti Lave ken Kavet (Philip Lambrecht 2012).
Ragay
Ti Ragay ket maysa a primera klase nga ili ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Camarines Sur iti Filipinas.
Pagsasao a Brao
Demograpia
Insingasing ni Sidwell (2003) ti posibilidad ti dagup a 50,000 dagiti agsasao, bayat a mangited ni Bradley (1994:161) ti karkulo iti 35,000. Amin dagiti karkulo dita baba ket naala manipud kenni Sidwell (2003:30).
Pagsasao nga Alak
Ti pagsasao nga Alak ket ti pagsasao nga insasao babaen dagiti agarup a 4,000 a tattao iti akin-abagatan a Laos, a naipangpangruna kadagiti Probinsia ti Salavan ken Sekong (a ti tattao nga Alak ken mangbukel iti pagkalima ti populasion). Daytoy ket asideg a kabagian ti pagsasao nga insasao babaen dagiti Bahnar ti Bietnam.
Ragay
Dagiti baranggay
• Agao-ao
• Amomokpok
• Apad
• Apale
• Banga Caves
• Baya
• Binahan Proper
• Binahan Upper
• Cabadisan
• Cabinitan
• Cabugao
• Caditaan
• Cale
• Godofredo Reyes Sr.(Catabang
• Catabangan Proper
• Inandawa
• Laguio
• Lanipga-Cawayan
• Liboro
• Lohong
• Lower Santa Cruz
• Panaytayan
• Panaytayan Nuevo
• Patalunan
• Poblacion Ilaod
• Poblacion Iraya
• Port Junction Norte
• Port Junction Sur
• Salvacion
• Samay
• San Rafael
• F. Simeon (Pugod)
• Tagbac
• Upper Omon
• Upper Santa Cruz
Tongyong Pinyin
Ti Tongyong Pinyin ket isu idi ti opisial a Romanisasion ti Mandarin nga Insik iti Republika ti Tsina (ROC) (Taiwan) idi baetan ti 2002 ken 2008. Ti sistema ket saan nga opisial a naus-usar idi baetan ti 2000 ken 2002, idi mapatpategan para iti pannakaampon iti baro a sistema ti romanisasion ti Republika ti Tsina. Ti Ministro ti Edukasion ti Republika ti Tsina ket inapprobaranna ti sistema idi 2002 ngem ti pannakausarna ket saan a nasken. Manipud idi Enero 1, 2009, ti Tongyong Pinyin ket saanen nga opisial, gapu ti pannakaaprobar ti Hanyu Pinyin idi Septiembre 16, 2008 babaen ti Ministro ti Edukasion.
Toledo
Ti Toledo ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:
Taxandria floribunda
Ti nalinteg a bassit a mula ket kadawyan nga addaan iti bugbugtong nga ungkay ken mabalin nga agtubo iti katayag iti. Daytoy ket agsabong manipud iti Oktubre aginggana iti Disiembre ken agpataud kadagiti puraw-derosas a sabong.
Ti sebbangan ket mailasin kadagiti sabali a kameng iti henero babaen dagiti rimpuok ti sabong a palikmutan babaen ti nalaka a malasin ken dagiti persistente nga involucral a braktea a mangpalikmut pay kadagiti bunga.
Immuna a naipalawag a kas Agonis floribunda babaen ti botaniko a ni Nikolai Turczaninow idi 1849 a kas parte ti obra iti Decas sexta generum plantarum hucusque, non descriptorum iti Bulletin de la Societe Imperiale des Naturalistes de Moscou. Ti mula ket kanungpalan a naidasig manen iti T. linearifolia iitimaysa a rebision idi 2007 babaen da Wheeler ken Marchant iti baro a a henero iti Taxandria.
Kevin Spacey
Ni Kevin Spacey Fowler, KBE, ket maysa nga Amerikano nga aktor, direktor ti pelikula, produser, kumakanta ken komidiante. Inrugina ti karerna a kas aktor ti entablado idi las-ud dagiti tawen ti 1980 sakbay a nakaala kadagiti pangsuporta a papel iti pelikula ken telebision. Isu ket nakaala iti nasayaat a pannakabigbig kadagiti nasapa a tawen ti 1990. Isu ket nangabak iti Kalaingan nga Aktor para iti American Beauty (1999).
Sagñay
Ti Sagñay ket maysa a maika-4 a klase nga ili ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Camarines Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Sagñay ket politikal a nabingbingay iti 19 a barbaranggay.
• Aniog
• Atulayan
• Bongalon
• Buracan
• Del Carmen (Poblacion)
• Kilantaao
• Kilomaon
• Mabca
• Nato
• Patitinan
• San Antonio (Poblacion)
• San Roque (Poblacion)
• Santo Niño
• Tinorongan
• Turague
Departamento ti Atlántico
Ti Atlántico (Atlantic) ket maysa a departamento ti Colombia, a mabirukan idiay akin-amianan a Colombia idiay kaunegan ti Baybay Karibe iti amiananna, ti Departamento ti Bolívar iti laud ken iti abagatan nga insinsina babaen ti Kanal del Dique, ken ti Departamento ti Magdalena iti daya nga insinsina babaen ti Karayan Magdalena. Daytoy ti maikatlo a kabassitan adepartamento ti pagilian ngemadda ti populasion iti 2,272,170 a mangaramid daytoy kadagiti kapusekan ti populasion a departamento.
Ti kapitoliona ket ti Barranquilla. Dagiti sabali pay a nangruna a siudad ket ti Soledad ken ti Malambo.
Dagiti munisipalidad
right|300px
Alpes
Ti Alpes, maysa kadagiti kalatakan a sistema ti kabambantayan ti Europa, ket gumay-at ti agarup a 1,200 km ti ballasiw dagiti walo nga Alpino a pagpagilian manipud idiay Austria ken Eslobenia iti daya, ti Suisa, Listenstain, Alemania, Pransia iti laud ken ti Italia ken Monaco iti abagatan. Ti Alpes ket naporma kadagiti napalabas a ginasut a riwriw a tawtawen idi nagdidinnungpar dagiti Aprikano ken Eurasiano a tektoniko a plato; ti nakaro a panakaipandangan a gapuanan babaen ti pasamak a resulta ti marina a sedimentasion a nagpangpangato ken nakupkupin kadagiti nangato a pantok ti bantay a kas ti Mont Blanc ken ti Matterhorn. Ti Mont Blanc ket sakupenna ti Pranses–Italiano a pagbeddengan, ken iti 4810.45 m ket ti kangatuan a bantay iti Alpes. Ti rehion ti Alpino a lugar ket aglaon kadagiti adu a pantok a nangatngato ngem 4000 m, a nakunkuna a kas ti "uppat a ginasut".
Pagsasao a Tariang
Ti pagsasao a Taliang (Tariang, Talieng, Trieng) ket ti pagsasao a Bahnariko ti Laos. Daytoy ket mabalin nga iti isu met laeng a pagsasao a Stieng ti Bietnam ken Cambodia.
Adda met dagiti nadumaduma pagsasao nga agnagan iti Taliang/Trieng,a ti kayatna a sawen ket 'dagiti agan-anup iti ulo'; idasig ti SEALang dagiti dua a dialekto iti isu met laeng a pagsasao a kas ti Kasseng.
Adu pay a mabasbasa
The Institute for Cultural Research. Ministry of Information and Culture. 2003. The Life and House of the Tariang People. Sponsored by: The Japan Foundation Asia Center.
Kabalio
Ti kabalio (Equus ferus caballus) ket maysa kadagiti dua a sibibiag a subsebbangan iti Equus ferus, wenno ti naatap a kabalio. Daytoy ket maysa a pangis a ramay ti saka nga ungulado a mamalia a tagikua ti taksonomiko a pamilia ti Equidae. Ti kabalio ket rimmang-ay kadagiti napalabas a 45 aginggana ti 55 a riwriw a tawtawen manipud ti bassit nga adu ti ramay ti sakana nga ayup iti dakkel, maymaysa ti ramay ti sakana nga ayup iti tatta nga aldaw. Ti tattao ket nangrugrugida a nangpaamo kadagiti kabalio idi panawen ti 4000 BC, ken dagiti panagpaamo ket namatmatian nga adun manipud babaen idi 3000 BC. Dagiti kabalio iti subsebbangan ti caballus ket napaamodan, urayno adda dagiti napaamo a populasion ket addaanda kadagiti kaatapan a kas dagiti ablo a kabalio. Dagitoy nga ablo a populasion ket saanda nga agpaysao a naatap a kabalio, gaputa daytoy a termino ket inus-usar a mangilasin kadagiti kabalio a saan pay a napaamo, kasla dagiti naisagmak a kabalio ni Przewalski, dagiti naisina a susebbangan, ken ti isu laengen ti nabatbati nga agpayso a naatap a kabalio. Adda dagiti adu, a naipangpangruna a bokabulario a naus-usar a panangilasin kadagiti konsepto a mainaig iti kabalio, a mangsakop kadagiti amin manipud ti anatomia aginggana kadagiti agpang ti biag, kadakkel, dagiti maris, dagiti marka, dagiti puli, panagkutkuti, ken panagkukua.
Rosales, Pangasinan
Ti Rosales ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Pangasinan iti Filipinas. thumb|288x288px|Maisan iti Rosales
Dagiti baranggay
Ti Rosales ket nabingbingay a politikal kadagiti 37 a barbaranggay.
• Acop
• Balingcanaway
• Cabalaoangan Norte
• Cabalaoangan Sur
• Camangaan
• Carmay West
• Carmen East
• Casanicolasan
• Coliling
• Calanutan (Don Felix Coloma)
• Guiling
• Palakipak
• Pangaoan
• Rabago
• Rizal
• Salvacion
• San Antonio
• San Bartolome
• San Isidro
• San Luis
• San Pedro East
• San Pedro West
• San Vicente
• San Angel
• Station District
• Tomana East
• Tomana West
• Zone I (Pob.)
• Zone IV (Pob.)
• Carmay East
• Don Antonio Village
• Zone II (Pob.)
• Zone III (Pob.)
• Zone V (Pob.)
Russell Crowe
Ni Russell Ira Crowe ket maysa nga aktor, produser ti pelikula ken musikero. Uray no isuna ket umili iti Baro a Selanada, isu ket kaaduan a nagtataeng idiay Australia ken bukod a mangikamemng a kas Australiano. Isu ket nagbalin a popular para iti papelna a kas ti Romano a Heneral a ni Maximus Decimus Meridius iti historikal nga epiko a pelikula idi 2000 iti Gladiator, nga inturong babaen ni Ridley Scott, ken isu daytoy ti nangabakanna iti Kalaingan nga Aktor.
Jyutping
Jyutping, (sagpamisan a mailetra iti Jyutpin) ket ti sistema ti romanisasion para iti Kantones a pinarang-ay babaen ti Kagimongan ti Lingguistika ti Hong Kong (LSHK) idi 1993. Ti pormal a naganna ket ti Ti Isbangan ti Romanisasion ti Kantones Ti Kagimongan ti Lingguistika ti Hong Kong. Ti LSHK ket mangiyaddang iti panagusar iti daytoy a sistema ti romanisasion.
Kyiv
Ti Kyiv wenno Kiev (Київ ; Киев) ket isu ti kapitolio ken ti kadakkelan a siudad iti Ukrania, mabirukan daytoy idiay amianan a tengnga a paset iti daytoy a pagilian idiay Karayan Dnieper. Ti populasion manipud ti 2001 a senso ket 2,611,300. Nupay kasta, adda dagiti nagatngato a bilbilang a nadakamat babaen dagiti pagimalditan.
Pagsasao a Bahnar
Ti pagsasao a Bahnar ket ti maysa a pagsasao a Tengnga a Bahnariko.
San Jacinto, Pangasinan
Ti San Jacinto ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Pangasinan iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti San Jacinto ket nabingbingay a politikal kadagiti 19 a barbaranggay.
• Awai
• Bolo
• Capaoay (Pob.)
• Imelda (Decrito)
• Guibel
• Labney
• Magsaysay (Capay)
• Macayug
• Bagong Pag-asa (Poblacion East)
• San Guillermo (Poblacion West)
• San Jose
• San Juan
• San Roque
• San Vicente
• Santa Cruz
• Santa Maria
Kapitalismo
Dagiti ekonomista, politikal nga ekonomista ken dagiti historiador ket nangalalada ti naggigiddiat a perspektibo iti panagusig ti kapitalismo. Dagiti ekonomista ket kadawyanda a mangipapugsa ti grado a ti gobierno ket awan ti panagtengngelna kadagiti paglakkuan (laissez faire), ken ti pay kinapangruna ti karkarbengan ti tagikua. Kaaduan kadagiti politikal nga ekonomista ket mangipigpigsa pay ti pribado a tagikua, a maipatinayon ti pannakibiang a bileg, matgedan ti panagtrabaho, klase, ken ti pannakaisangayan ti kapitalismo a kas maysa a naipakasaritaan a nakabuklan. Ti gay-at ti kawaya a pagiddiatan dagiti paglakuan, ken ti dagiti pay alagaden a mangipalpalawag ti pribado a tagikua, ket maysa a banag ti politika ken annuroten. Adu kadagiti estado ket addaanda kadagiti naitermino a kas ti naglalaok nga ekonomia, a nagipadpatudo kadagiti nadumaduma a grado ti naplano ken dagiti pinataray ti paglakkuan nga elemento a sistema ti ekonomia ti estado.
Ti termino a kapitalismo ket nagin-inut a naiwarwaras idiay kadagupan ti Lumaud a lubong idi maika-19 ken maika-20 a sigsiglo a kaaduan a gapuanan kadagiti sinursurat ni Karl Marx.
Tugaya
Ti Tugaya ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Tugaya ket nabingbingay a politikal kadagiti 23 a barbaranggay.
• Bagoaingud
• Bubong
• Buadi Alawang
• Buadi Dico
• Campong Talao
• Cayagan
• Dandanun
• Dilimbayan
• Gurain
• Poblacion (Ingud)
• Lumbac
• Maidan
• Mapantao
• Pagalamatan
• Pindolonan I
• Pindolonan II
• Putad
• Raya
• Sugod I
• Tangcal
Trimurti
Ti Trimurti (‘tallo a porma’; Sanskrito: त्रिमूर्तिः ) ket maysa a kosepto ti Hinduismo "a dagiti kosmiko a pamay-an ti pannakaiparsua, pannakataripatu, ken pannakadadael ket naipersonapikado babaen dagiti porma ti Brahmā a mammamarsua, ni Vishnu ti agtartaripatu wenno agprespreserba ken Śhiva ti agdaddadael weno mangbalbaliw," Dagitoy tallo a diosen ket natawtawaganda idin a "ti Hindu a triada" wenno ti "Natan-ok a Trinidad", a kankanayon a naibagbaga a "Brahma-Vishnu-Maheshwara."
Ti maysa apannakaibagbaga para iti Trimurti ket mangipakpakita ti tallo nga ulo iti maysa tengnged, ken sagpaminsan pay a tallo a rupa iti maysa nga ulo, a ti tungngal maysa ket kumitkita ti nadumaduma a turong.
Pagsasao a Tampuan
Ti pagsasao a Tampuan (, Khmer: ទំពួន) ket ti pagsasao ti tattao a Tampuan nga indihenio kadagiti kabanbantayan a rehion ti Probinsia ti Ratanakiri iti Cambodia. Adda dagiti 31,000 nga agsasao manipud iti senso idi 2008, ken mangbukel daytoy iti 21% iti populasion ti probinsia Daytoy ket asideg a kabagian ti Bahnar ken Alak, ken dagitoy a tallo ket mangporma ti pannakaigrupo ti Tengnga a pagsasao a Bahnariko iti kaunegan ti pamilia ti pagsasao a Mon-Khmer segun ti tradisional a panangidasig. Ti kaudian a panangidasig ni Sidwell ket igrupona ti Tampuan iti maysa nga agpada nga agpang iti Bahnar ken ti sasao nga Abagatan a Bahnariko iti dakdakkel a grupo ti Tengng a Bahnar. Awan ti patneng a panagsurat ti pagsasao a Tampuan ngem idi 1997, ti piloto a proyekto ti bilingual nga edukasion a pinataray babaen ti gobierno ti Cambodia, UNESCO ken dagiti nadumaduma nga NGO ket nagparang-ayda ti sinuratan a naibatay iti alpabeto a Khmer tapno maisurat ti Tampuan. Ti nabaliwan a sinuratan a Khmer ket naapprobaran idi 2003 para iti panagusar a panangisuro kadagiti Tampuan iti patneng a a dilada.
Lawag
thumb|Lawag
Ti makitkita a lawag (simple laeng a makunkuna iti lawag) ket isu ti elektomagnetiko a radiasion a makita iti mata ti tao, ken isu ti akin-rebbeng para iti panagrikna iti panagkita. Ti makitkita a lawag ket addaan iti maysa a kaatiddog ti allon iti sakup ti agarup a 380 nanometro (nm), wenno 380&a beses;10−9 m, aginggana ti agarup a 740 nanometro – iti baetan ti saan a makita nga inpraroho, nga addan kadagiti at-atiddog a kaatiddog ti allon ken ti saan a makita nga ultrabioleta, nga addaan kadagiti basbassit a kaatiddog ti allon.
Dagiti kangrunaan a tagikua ti makitkita a lawag ket dagiti intensidad, turong ti propagasion, prekuensia wenno kaatiddog ti allon ti espektro, ken ti polarisasion, bayat a ti pardasna iti maysa a kawaw, ket 299,792,458 a metro iti tungngal maysa a segundo, ket maysa daytoy kadagiti kammasapulan nga agnanayon iti katutubo. Ti makitkita a lawag, a kas met laeng dagiti amin a kita ti elektromagnetiko a radiasion (EMR), ket eksperimental a mabirbirukan a kankanayon nga aggungunay iti daytoy a kapardas iti kawaw.
Iti pannakaipadana kadagiti amina a kita iti elektromagnetiko a radiasion, ti makitkita a lawag ket maiparuar ken masagepsep kadagiti bassit unay a "bungon" a tinawtawagan kadagiti poton, ken mangipakpakita kadagiti tagikua kadagiti allon ken dagiti partikula. Daytoy a tagikua ket makunkuna a kas ti pannakadua ti allon-partikula. Ti panagadal ti lawag, a naam-ammuan iti optika, ket maysa a nangruna a pagsukimatan a lugar iti moderno a pisika.
Iti pisika, ti termino a lawag ket sagpaminsan paya a mangitudtudo iti elektromagnetiko a radiasion iti ania man a kaatiddog ti allon, uray no makita wenno saan. Daytoy nga artikulo ket mangipatengnga ti isip iti makitkita a lawag. Kitaen ti artikulo ti elektromagnetika a radiasion para iti sapasap a termino.
Tiaong
Ti Tiáonğ ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Quezon iti Filipinas.
Pagsasao
Dagiti pasasao ti tattao ditoy nga ili, Ilokano, Bikol ken Tagalog.
Dagiti baranggay
Ti Tiaong ket nabingbingay a politikal iti 31 a barbaranggay.
• Anastacia
• Aquino
• Ayusan I
• Ayusan II
• Behia
• Bukal
• Bula
• Bulakin
• Cabatang
• Cabay
• Del Rosario
• Lagalag
• Lalig
• Lumingon
• Lusacan
• Paiisa
• Palagaran
• Poblacion I
• Poblacion II
• Poblacion III
• Poblacion IV
• Quipot
• San Agustin
• San Jose
• San Juan
• San Pedro
• Tagbakin
• Talisay
• Tamisian
• San Francisco
Sasao a Meso-Melanesio
Ti sasao a Meso-Melanesio ket dagiti moderado a nasuportaran a grupo ti sasao nga Oceaniko a naisasao kadagiti dakkel nga isla ti Melanesia ti Baro nga Irlanda ken ti Is-isla Solomon iti daya ti Baro a Guinea.
Pannakabukel
thumb|Dagiti pagsasao ti Baro nga Irlanda ket parte ti pannakaisilpo a Meso-Melanesio. Maigrupo dagiti pagsasao a kas dagiti sumaganad:
Inayon ti Ethnologue ti Guramalum iti pannakaisilpo a St George.
Ti Peninsula Willaumez iti amianan ti igid ti baybay ti Baro a Britania ket gapuanan iti tengnga a pannakaiwarwaras.
Upernavik
Ti Upernavik (Kalaallisut: "Lugar ti Panawen ti Panagsusulbod" ) ket ti maysa a bassit nga ili munisipalidad ti Avannaata iti amianan akinlaud a Greenland, mabirukan iti bassit nga isla iti isu met laeng a nagan. Iti 1,092 nga agtataeng manipud idi 2020, daytoy ti maikasangapulo ket dua a kadakkelan nga ili iti Greenland. Aglaon daytoy ti Museo ti Upernavik.
Pakasaritaan
thumb|upright=.7|left|Baro a simbaan Napundar ti ili a kas Upernavik idi 1772. Manipud iti dati a nagan ti islana, sagpaminsan daytoy nga ammo a kas Isla ti Babbai; sagpaminsan pay a maipatarus iti Ingles ti naganna iti "Uppernavik".
Idi 1824, nabirukan idi ti Kingittorsuaq Runestone iti ruar ti ili. Daytoy ket aglaon kadagiti karakter a runiko nga imbati babaen dagiti Nordiko, mabalin a manipud idi naladaw a maika-13 a siglo. Dagiti karakter a runiko ket ilistana dagiti nagan dagiti talo a Nordiko ken mangibaga ti konstruksion ti maysa nga asideg a bato cairn.
Daytoy ti kaadayuan nga amianan a nakabirukan dagiti Nordiko nga artipakto, malaksid dagiti bassit nga artipakto a mabalin nga inawit iti amianan babaen dagiti agtagtagilako nga Inuit, ken mangmarka daytoy iti ammo nga akin-amianan a patingga ti eksplorasion ti Viking.
Pagluganan
Ti Upernavik ket serbian babaen ti Air Greenland, ken agraman kadagiti naiskeduel a panagtayab manipud iti Eropuerto ti Upernavik a mapan iti Qaanaaq, Qaarsut, aken Ilulissat. Kaaduan dagiti pagtaengan iti purpuro ket maserbian kadagiti las-ud ti aldaw iti Bell 212 a helikopter.
Ti pasahero a bangka ti AUL ket nagsardengen nga agpasahero iti amianan ti Ilulissat, ken mangibati iti Upernavik nga agdepdepende kadagtii serbisio ti Air Greenland, a masansan a makansela gapu kadagiti kasasaad ti tiempo. Sumagmamano a beses iti maysa a tawen a sumangpaet dagiti kargamento iti Royal Arctic Line no palubosan ti yelo ti baybay, kadawyan a tinawen a mangrugi iti nasapa aginggana iti tengnga ti Mayo.
Purpuro
Mabirukan ti Upernavik iti kaunegan ti Purpuro ti Upernavik, ti maysa a dakkel apurpuro dagiti bassit nga isla iti aplaya ti amianan kaindaya a Luek Baffin. Umabot ti purpuro manipud iti amianan akinlaud nga aplaya ti peninsula ti Sigguup Nunaa iti abagatan iti agarup a 71.83333°N, -56°W aginggana iti akin-abagatan apatingga ti Luek Melville (Qimusseriarsuaq) iti amianan iti agarup a 74.83333°N, -57.5°W.
Populasion
thumb|Iyaadu ti popuasion, 1991–2010 Kadagiti 1,092 nga agtataeng manipud idi 2020, ti Upernavik ket ti maikatlo a kadakkelan nga ili iti munisipalidad ti Avannaata. Relatibo a natalinaay ti populasion kadagiti napalabas a dua a dekada ken immadu babaen ti ad-adu ngem 28% a relatibo kadagiti kaadu idi 1990, ken makatulongg nga agtalinnay ti kaadu ti populasion no agraman kadagiti immakar manipud kadagiti babbabassit a pagtaengan iti purpuro. Nayanak ni siklista Hanne Malmberg iti Upernavik. Inrepresentan ti Dinamarka iti Olimpiada ti Kalgaw iti 1992.
Klima
Ti Upernavik ket addaan iti maysa a klima ti tundra (ET). Nalam-ek unay ken nakaro nga agniebe iti panawen ti panaglalam-ek ken nalamiis dagiti kalgaw. Agraman daytoy iti agpakatengnga laeng a temperatura iti 5.2 iti Hulio, ken saan a mabalin nga agtubo dagiti kayo. Ti otonio ken panaglalam-ek ket isu dagitoy ti kabasaan a panawen iti tawen ken ti panagsusulbod ti kamagaan.
Sinuratan a Latin
Ti sinuratan a Latin, wenno sinuratan a Romano, ket isu ti sistema ti panagsurat a naibatay kadagiti letra iti alpabeto a klasiko a Latin ken dagiti naipaatiddog a pormana. Daytoy ket inus-usar a kas ti alagaden a pamay-an iti panagsurat kadagiti kaaduan a pagsasao ti Lumaud ken Tengnga nga Europa, ken dagiti pay pagsasao manipud kadagiti sabali a paset iti lubong. Ti Latin a sinuratan ket isu ti batayan para iti kaaduan a bilang dagiti abesedario iti aniaman a sistema ti panagsurat ken isu daytoy ti kaaduan a kaaduan a naampon a sistema ti panagsurat iti lubong. Daytoy pay ti batayan iti Internasional a Ponetiko nga Alpabeto. Dagiti 26 a kaaduan a letra a nailaon iti batayan nga alpabeto ti Latin ti ISO.
Nagan
Ti sinuratan ket mabalin a tawagan iti sinuratan a Romano wenno sinuratan a Latin, manipud iti taudanna iti Romano nga Imperio. Iti kontesto iti transliterasion ti termino a "romanisasion" ket kankanayon a mabirbirukan. Ti Unicode ket agus-usar ti termino a "Latin" ken ti pay Gunglo ti Sangalubongan para iti Panagalagad (ISO). Dagiti numerasion ket makunkuna a dagiti numerasion ti Romano.
Departamento ti Bolívar
Ti kapitoliona ket ti Cartagena, dagiti nagruna pay a siudad ket mairaman ti Magangué ken Turbaco.
Sinuratan a Latin
Kitaen pay
Alpabeto a Latin
San Fernando, Camarines Sur
Ti San Fernando ket maysa a maika-4 a klase nga ili ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Camarines Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay
• Alianza
• Beberon
• Bocal
• Bonifacio (Poblacion)
• Buenavista (Poblacion)
• Calascagas
• Cotmo
• Daculang Tubig
• Del Pilar (Poblacion)
• Gñaran
• Grijalvo
• Lupi
• Pamukid
• Pinamasagan
• Pipian
• Planza
• Rizal (Poblacion)
• San Joaquin
• Santa Cruz
• Tagpocol
Rikna
Iti sikolohia, pilosopia, ken dagiti adu a pakaikamenganda, ti rikna ket isu ti sapsap a termino para iti pangibanagan, addaan rikna panagpadas a nagruna a naidasdasig babaen ti sikopisiolohiko a panangiyebkas, dagiti biolohiko a panagtignay, ken kasasaad ti isip. Ti rikna ket kankanayon a maigimong ken naikeddeng a maisinnubalit nga impluensia iti kasasaad ti rikna, temperamento, personalidad, kababalin, ken pagpaayatan, ken maimpluensiaan pay babaewn dagiti hormona ken dagiti neurotransmisor a kas ti dopamina, noradrenalina, serotonina, oxytocina ken cortisol. Ti rikna ket kankanayo nga isu ti puersa a mangiturturong iti likudan ti pagpaayatan, positibo wenno negatibo. Iti libro iti "Sikolohia", ni Schacter ket inpalplawagna ti rikna a kas maysa a "positibo wenno negatibo a panagpadas a maigimong iti naisangayan a tabas iti sikolohiko a tignay."
Dagiti nagibasaran
Dagiti nota
Bibliograpia
Fyodor Dostoyevsky
Ni Fyodor Mikhailovich Dostoyevsky (Фёдор Миха́йлович Достое́вский; 11 Nobiembre 1821 – 9 Pebrero 1881) sagpaminsan a transliterado ti Dostoevsky, ket maysa idi a Ruso a mannurat kadagiti nobela, dagiti ababa a sarita ken dagiti salaysay. Dagiti literario nga obra ni Dostoyevsky ket agsuksukisok ti sikolohia ti nagtagitaoan iti nariribukan a politikal, sosial ken espiritual a konteksto iti maika-19 a siglo a Rusia. Urayno ni Dostoyevsky ket nangrugrugi a nagsursurat kadagiti libro idi tengnga ti 1850 a tawtawen, ti kaaduan a nalaglagip nga obrana ket nanipud kadagiti naududi a tawtawen, a mairaman ti Krima ken Dusa, Ti Maag ken Dagiti Karamazov nga Agkakabsat a Lallaki. Isu ket nagsurat kadagiti sangapulo ket maysa a nobela, tallo a nobela, sangapulo ket pito nga ababa a nobela ken tallo a salaysay, ken kankanayon ak-akuen dagiti kritiko a kas maysa kadagiti kalatakan ken kaaduan a prominente a sokolohista iti literatura a lubong.
Ni Dostoyevsky ket naipasngay ken dimmakkel idiay ospital ti Mariinsky Moscow, Rusia. Idi ubing isu ket naipayammo iti Ingles, Pranses, Aleman ken Ruso a literaura, ken dagiti pay banbanig a sarsarita ken salaysay. Ti kelaat nga ipupusay ti inana ket nakareggaay kaniana ken, iti isu met laeng a panawen, pinanawanna ti pribado nga eskuela para iti maysa nga akademia ti militar. Kalpasan idi nagturpos isu ket nagtrabo a kas inhenniero ken nabiit a naragragsakan ti liberal a panagbibiag. Kalpasan daytoy isu ket nangrugrugi a nangipatpatarus kadagiti libro tapno makabiruk ti kuarta. Idi lawlaw ti tenga ti 1840 atawtawen isu ket nagsurat ti immuna a nobelana, Pobre a Tattao, a daytoy ti nakaiserrekanna ti literario a lubong. Idi 1849 isu ket nakemmeg para iti pannakairamanna iti Petrashevsky a Sirkulo, ti maysa a progresibo a grupo. Isu ken dagiti dadduma a kamkameng ket naipabasol iti patay para iti panakibinglayda iti daytoy a grupo, ngem daytoy a panagpabasol ket maysa laeng rabrabaken a panagpapatay, ken ti sentensia ni Dostoyevsky ket nabaliwan ti uppat a tawen a pannakaibalud idiay Siberia. Kalpasan idi naiparuar, isu ket napilit a nagserbi a kas maysa a soldado ngem naikkat manipud iti militar gapu ti madi a salun-atna ken napalubosan nga agtultuloy kadagiti panagsursuratna.
Kinaubing
thumb|left|240px|Ti Mariinsky nga Ospital idiay Moscow, ti nakaipasngayan ni Dostoyevsky
Ni Fyodor Dostoyevsky ket naipasngay idi 30 Oktubre 1821 (11 Nobiembre 1821, segun ti Gregoriano a kalendario), ti maikadua nga anak ni Mikhail Dostoyevsky ken Maria Nechayeva. Dagiti Dostoyevsky ket maysada idi naglaaok nga etniko ken naglalaok a denominasional a Lituanio a natakneng a pamilia manipud idiay rehion ti Pinsk nga adda dagiti ramut a masurotan manipud idi maika-16 a siglo. Dagiti sanga ti pamilia ket nairaman ti Ortodokso ken dagiti kameng a Katoliko, ngem dagiti kaasitgan a puonan ni Dostoyevsky ket pimmanglawda ken naipababada iti klase ti saan a monastiko a klero. Iti bangir ti inana, ni Dostoyevsky ket nagtaud manipud iti maysa a pamilia kadagiti Ruso nga aglaklako.
Ti nalatak nga apong a lakay ni Dostoyevsky manipud iti amana ken aponna a lakay ket padida idi iti Ukrainio nga ili ti Bratslava, nga idiay tinakaipasngayan ti amana. Ni Mikhail ket nanamnama idi a tumipon iti klero, a kas ti amana, ngem pimmanaw idiay balyda embes a napan idiay semenario, isunga nagtultuloyen a pinanawanna ti pamiliana. Idi 1809, idi agtawen ti duapulo, ni Mikhail ket naawat idi idiay Imperial nga Akademia ti Mediko-Kirurhiko ti Moscow. Isu ket naipatudon idiay ospital ti Moscow nga idiay ket nagserbi a kas maysa a militar a doktor ken naipatudon a kas maysa a kangatuan a mangngagas idi 1818. Idi 1819, isu ket inasawana ni Maria Nechayeva, ngem nagikkat iti serbisio ti militar ti simmaruno a tawen tapno mangawat ti puesto idiay Ospital Mariinsky para kadagiti kakaasi. Kalpasan ti panakaipasngay dagti dua nga annakna a lalaki, ni Mikhail ken ni Fyodor, ket nanipangatoda ti puesto ti agbalbalakad ti kolehio, ti maysa a puesto a nangipangato ti legado a kasasaad ti nobilidad ken mangpalubos kaniana ti makagun-od ti estado idiay Darovoye, ti ili nga agarup a 150 km wenno 100 milia a kaadayo manipud idiay Moscow. Dagiti nagannak ken ni Dostoyevsky ket nagannakda pay ti lima kalpasan daytoy.
Hebe Camargo
Ni Hebe Maria Camargo (Marso 8, 1929 – Septiembre 29, 2012) maysa idi nga artista ken kumakanta manipud idiay Brasil.
Ayat
Ti balikas nga ayat ket mabalin a mangitudo kadagiti nadumaduma rikna, kasasaad, ken dagiti wagas, a mabalina sumakop manipud iti rag-o aginggana iti interpersonal panagkayat. Daytoy ket mabalin a mangitudo iti maysa a rikna iti maysa a napigsa a pagay-ayatan ken ti personal pannakaipideg. Daytoy ket mabalin pay a maysa a kinasingpet a mangirepresenta ti kina-anus ti tao, pannakipagrikna, ken ti pagay-ayatan "ti naparabor a matalek ken managayat a pakaseknan para iti pagsayaatan ti sinoman". Ken mabalin a maibagbaga kadagiti pannakipagrikna ken managayat a tignay iti dadduma a tattao, iti bukod a bagi wenno dagiti ayup.
Talisay
Ti Talisay ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad.
Ti Talisay ket nagan dagiti nadumaduma a lugar iti Filipinas:
Alpabeto a Tibetano
Ti alpabeto a Tibetano ket maysa nga abugida iti Indic a taudan nga inus-usar iti panagsurat ti pagsasao a Tibetano ken ti pay Dzongkha, ti pagsasao a Sikkimes, pagsasao a LadakhiLadakhi, ken sagpaminsan pay ti Balti. Ti naimaldit a porma ket tinawtawagan iti sinuratan nga uchen ("addaan iti ulo") bayat a ti porma ti naisurat iti ima a kursibo ket tinawtawagan iti sinuratan nga umê ("awan ulo").
Ti alpabeto ket asideg a naisilpo iti dakkel nga entidad ti Tibetano, ken sakupenna ti ballasiw dagiti lugar idiay Tsina, Butan, India, Nepal, ken Pakistan. Ti alpabeto a Tibetano ket puon ti alpabeto a Limbu, ti alpabeto a Lepcha, ken ti adu ti pagsasaona a sinuratan a 'Phags-pa.
Denzel Washington
Ni Denzel Hayes Washington, Jr. ket maysa nga Amerikano nga aktor ken agpatpataud iti pelikula. Isu ket nakaawat kadagiti tallo a gunguna ti Golden Globe, maysa a Gunguna ti Tony, ken dua a Gunguna ti Akademia: Kalaingan a Suporta nga Aktor para iti historikal a drama ti gubat a pelikula ti Glory (1989) ken Kalaingan nga Aktor para iti papelna iti Training Day (2001).
Libro
thumb|upright=1.4|Liblibro
Ti libro ket maysa nga agasmang ti naisurat, naimaldit, nailustrado, wenno dagiti blanko a sabanas, a naaramid iti tinta, papel, pergamino, wenno dagiti sabali para material, a kadawyan a naibedbed dagitoy iti maysa a bangir. Ti agmaymaysa a sabanas iti kaunegan ti maysa a libro ket makunkuna a ti bulong, ket ti tungngal maysa a bangir ti bulong ket makunkuna a ti panid. Ti libro a napataud ti elektroniko a pormat ket naamammoan a kas ti elektroniko a libro (e-libro).
Dante Alighieri
Ni Dante Alighieri (Hunio 13, 1265 – Septiembre 14, 1321) ket maysa nga italiano a mannaniw, naindaklan a poeta. Ni Dante ti maibilang a maysa kadagiti kalaingan a mannurat iti. Nalatak a naammuan isuna kadagiti tallo nga obra na iti Italian a iteratura, ti Divina Commedia (wenno Commedia).
Libro
Dagiti libro ket mabalin a mangitudo kadagiti obra ti literatura, weeno ti nangruna a pannakabingbingay kadagiti kastoy nga obra. Iti biblioteka ken pakaammo a siensia, ti libro ket tinawtawagan a kas ti monograpo, tapno mailasin manipud kadagiti serial a periodikal a kas dagiti magasin, dagiti diario. Ti bagi dagiti amin a naisurat nga obra a mairaman dagiti libro ket literatura. Kadagiti nobelal ken sagpamisan pay dagiti kita ti liblibro (kas pagarigan, dagiti biograpia), ti libro ket mabalin a mabingbingay kadagiti nadumaduma a dadakkel a paset, a makunkuna pay a kas dagiti libro (Libro 1, Libro 2, Libro 3, ken dadduma pay). Dagiti mangay-ayat ti libro ket sapasap a tinawtawagan  a kas dagiti bibliopilo wenno, ti inpormal, a kas ti managbasbasa — ti nagayayat nga agbasbasa kadagiti libro.
Ti lugar a paggatangan ken paglakkuan ti liblibro ket ti pagtagilakuan ti libro. Dagiti libro ket mabalin a mabulod manipud kadagiti biblioteka. Ti Google ket nagkarkulo a manipud idi 2010, adda dagiti agarup a 130,000,000 a naisangsangayan a titulo ti naipablaaken.
Aringay
Ti Aringay ket maysa nga ili iti probinsia ti La Union, Filipinas. Nailasin daytoy a kas maikadua a klase a munisipalidad. Nakadisso iti 16°Am 26', 120°Dy 21' (Am=amianan; Dy=daya). Nakaariping dagiti il-ili iti Caba ken Burgos idiay amianan, Agoo iti abagatan, dagiti banbantay iti Kordiliera Sentral iti daya, ken iti Baybay Abagatan a Tsína ti laud.
Nepnep ti kaaduan a tiempo ti Aringay, pada iti amianan ti Luzon, kas mareknana iti kalgaw ti Nobiembre agingga Abril ken iti pinagtutudo ti Mayo agingga ti Oktubre. Agrikultura, iti talon ken apit ti bagas, tabako, ken bungbunga, ti punganay iti ekonomiana. Mangrugrugi pay ti industriana a turismo, maipanggep iti igid ti baybay a pagaliwaksayan.
Kaadduan iti tattao ti Aringay ket Ilokano ken Romano Katoliko.
Paset iti maikadua a distrito ti La Union. Kuna ti senso 2010, 44,949 a tattao iti agnaed ti Aringay.
Dagiti baranggay
Adda 24 a barbaranggay iti ili ti Aringay.
• Alaska
• Basca
• Dulao
• Gallano
• Macabato
• Manga
• Pangao-aoan East
• Pangao-aoan West
• Poblacion
• Samara
• San Antonio
• San Benito Sur
• San Eugenio
• San Juan East
• San Juan West
• San Simon East
• San Simon West
• Santa Cecilia
• Santa Lucia
• Santa Rita East
• Santa Rita West
• Santo Rosario East
• Santo Rosario West
Pakasaritaan
Inugma a purok iti Aringay, nanaganan iti Alingay wenno Alinguey sakbay a sinakup dagiti Kastila idi 16-siglo. Kaadduan nga agnaed ditoy idi ket dagiti taga-Pangasinan a managkomersio kadagiti kaarubada nga Ilokano ken Ifugao, santo kadagiti negosiante iti Tsina, Hapon ken Abagatan a daya nga Asia.
Parte iti probinsia ti Pangasinan iti Aringay agingga idi Abril 18, 1854, idi pinagtipon iti Espania dagiti umamianan nga ili ti Pangasinan ken umabagatan nga ili iti Ilocos Sur, isu paggapuananna iti nagan nga "La Union". Nakissayan iti Aringay idi maika-19 a siglo idi simmina iti Caba, umamianan a purok iti ili.
Adu iti immalis nga Ilokano ditoy Aringay idi 18 ken maika-19 a siglo. Kaadduan a tattao iti Aringay ngarud, kalpasan iti maika-20 a siglo, ket Ilokano ken dagiti nailokanuan a pamilia dagiti taga-Pangasinan.
Nakita iti Aringay ti dua a gubat. Adu iti natay nga Aringayeno idi Gubat ti Filipino–Amerikano, naglinnaban dagiti Filipino ken Amerikano idi inlako ti Espania iti Filipinas, ken iti Maikadua a Sangalubongan a Gubat, idi rinaut dagiti Hapon iti Filipinas. Mainayon kadagitoy a gubat ket iti nasurok a tallo gasut a tawen iti Espania a nagipasngay kadigiti rebolusionario a kas ni Diego Silang ken ni Gabriela Silang.
Wao
Ti Wao ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Wao ket nabingbingay a politikal kadagiti 26 a barbaranggay.
• Amoyong
• Balatin
• Bo-ut
• Cebuano Group
• Christian Village
• Eastern Wao Poblacion
• Extension Poblacion
• Kabatangan
• Kanipisan(Gata)
• Kadingilan
• Katutungan
• Kilikili East
• Kilikili West
• Malaigang
• Manila Group
• Milaya
• Mambuaya
• Muslim Village
• Pagalungan
• Panang
• Park Area
• Pilintangan
• Serran Village
• Western Wao (Pob.)
McDonald's
right|thumb|250px|Tatak ti McDonald's
Ti McDonald's ket maysa kadagiti kompania a panganan manipud idiay Estados Unidos ken kaaduan a mabirukan iti sangalubongan.
Diosdado Peralta
Ni Diosdado "Dado" Madarang Peralta ket maysa a Filipino a hurista. Naidutok isuna a kas ti maika-26 a Pangulo ti Hustisia iti Kangatuan a Korte ti Filipinas babaen ni Presidente Rodrigo Duterte idi Oktubre 23, 2019. Isu ket dati a nagserbi a kas Katakunaynay a Hustisia ti Kangatuan a Korte ti Filipinas manipud idi Enero 13, 2009 aginggana idi Oktubre 22, 2019. Isu ti maikatlo a Sandiganbayan nga Agtigtignay a Hustisia iti Nagato a Tribunal.
Pagalagadan a Tibetano
Ti Pagalagadan a Tibetano ket ti kaaduan a naisasao a porma ti Sasao a Tibetiko. Daytoy ket naibatay iti bitla ti Lhasa, ti maysa a dialekto ti Ü-Tsang (Tengnga a Tibetano). Para iti daytoy a rason,ti Pagalagadan a Tibetano ket masansan a tinawtawagan iti Lhasa Tibetano. Ti Tibetano ket maysa nga opisial a pagsasao ti Autonomo a Rehion ti Tibet iti Republika ti Tattao ti Tsina. Ti naisurat a pagsasao ket naibatay iti Klasiko a Tibetano ken nakaro a konserbatibo.
San Jose, Camarines Sur
Ti San Jose ket maysa a maika-4 a klase nga ili ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Camarines Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti San Jose ket politikal a nabingbingay iti 29 a barbaranggay.
• Adiangao
• Bahay
• Boclod
• Calalahan
• Calawit
• Camagong
• Catalotoan
• Danlog
• Del Carmen (Poblacion)
• Dolo
• Manzana
• Minoro
• Palale
• Ponglon
• Pugay
• Sabang
• San Juan (Poblacion)
Pagsasao a Koho
Ti pagsasao a Sre wenno Kơho [kəˈhɔ] ket ti pagsasao a Bahnariko a naisasao iti rehion iti likmut ti siudad ti Di Linh idiay Bietnam, babaen ti tattao a Degar (wenno Montagnard). Ti 'Sre' ket ti nagan ti maysa kadagiti dialektona, bayat a ti 'Kơho' ket ad-adu nga inklusibo. Ti Maa ket sagpaminsan a naikedkeddeng a sabali a pagsasao.
Lamitan
Ti Siudad ti Lamitan ket maysa a maika-5 a klase a siudad iti probinsia ti Basilan iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Siudad ti Lamitan ket politikal a nabingbingay iti 45 a barbaranggay.
• Arco
San Jose, Camarines Sur
Dagiti baranggay
• Santa Cruz (Poblacion)
Lamitan
Dagiti baranggay
• Ba-as
San Jose, Camarines Sur
Dagiti baranggay
• Soledad (Poblacion)
Lamitan
Dagiti baranggay
• Baimbing
San Jose, Camarines Sur
Dagiti baranggay
• Tagas
Lamitan
Dagiti baranggay
• Balagtasan
San Jose, Camarines Sur
Dagiti baranggay
• Tambangan
Lamitan
Dagiti baranggay
• Balas
San Jose, Camarines Sur
Dagiti baranggay
• Telegrafo
Lamitan
Dagiti baranggay
• Balobo
San Jose, Camarines Sur
Dagiti baranggay
• Tominawog
Lamitan
Dagiti baranggay
• Bato
• Boheyakan
• Buahan
• Boheibu
• Bohesapa
• Bulingan
• Cabobo
• Campo Uno
• Colonia
• Calugusan
• Limo-ok
• Lo-ok
• Lumuton
• Luksumbang
• Malo-ong Canal
• Parangbasak
• Santa Clara
• Tandong Ahas
• Tumakid
• Ubit
• Bohebessey
• Baungos
• Danit-Puntocan