cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sigmund Freud
Nasapa a biag ken edukasion
Idi 1859, pinanawan ti pamilia Freud ti Freiberg. ti gudua a kabagis a lalaki ni Freud ket napan idiay Manchester, Inglatera, ken simmina kanianan manipud iti “di maisina” a kaay-ayam iti nasapa a kinaubingna, ti anak a lalaki ni Emanuel, a ni John. Immuna met nga inpan ni Jacob Freud ti asawana ken dua nga annakna (kabsat a babai ni Freud, ni Anna, ket naipasngay idi 1858; ti kabsat a lalaki, ni Julius, ket pimmusay idi maladaga) idiay Leipzig ken kalpasanna idi 1860 idiay Vienna nga idiay ti nakayanakan dagiti kabsatna babbai (Rosa, Marie, Adolfine ken Paula) ken kabsatna a lalaki (Alexander). Idi 1865, ti agtawen ti siam a Freud ket simrek iti Leopoldstädter Kommunal-Realgymnasium, ti prominente a nangato a pagadalan. Isu ket nasirib met nga estudiante ken nagturpos a napammadayawan manipud iti Matura idi 1873. Isu ket nagay-ayat iti literatura ken nalaing idi nga agsao iti Aleman, Pranses, Italiano, Espaniol, Ingles, Hebreo, Latin ken Griego. Ni Freud ket nagbasbasa iti William Shakespeare iti Ingles iti amin a paset ti kabibiagna, ken naisingsingasingen a ti pannakaawatna iti sikolohia iti tao ket naala manipud kadagiti drama ni Shakespeare.
Ni Freud ket simrek iti Unibersidad ti Vienna idi agtawen ti 17. Isu ket nagplano nga agadal iti linteg, ngem timmipon met iti pakultad ti medisina iti unibersidad, nga isay ket nagad-adal iti pilosopia babaen ni Franz Brentano, sikolohia babaen ni Ernst Brücke, ken soolohia babaen ti Darwinista a propesor a ni Carl Claus. Idi 1876 ni Freud ket nagyan iti uppat a lawas iti estasion ti soolohia a pagsukisokan ni Claus idiay Trieste, ken nagrangrangkay kadagiti ginasut nga igat iti maysa a saan nga inkonklusibo a panagsukisok para kadagiti lalaki a reproduktiboda nga organo. Isu ket nagturpos nga addaan iti MD idi 1881.
Nasapa a pagsapulan ken pannakiasawa
Idi 1882, ni Freud ket inrugina ti medikal a karerna idiay Vienna General Hospital. Ti obrana iti panagsukisok iti serebral nga anatomia ket nakaiturongan ti pannakaipablaak iti seminal a papel iti nakaro nga epekto ti kokaina idi 1884 ken ti obrana iti apasia ket mangpormanto ti batayan iti umuna a librona iti Kadagiti Apasias:ti Krtikal a Panagadal, a naipablaak iti 1891. Kadagiti sunurok a tallo a tawen a paset ti panawen ni Freud ket nagtrabaho kadagiti nadumaduma a departamento iti ospital. Isu ket nagyan iti kliniko ti sikiatria ni Theodor Meynert a kas kasukat iti lokal a taklin ket nakaiturongan iti maysa nga immadu a pannakainteresado iti klinikal nga trabaho. Ti kaadu dagiti inpablaakna a panagsukisok ket nakaiturongan iti pannakaitudokna iti Unibersidad a kas leturadao iti neuropatolohia idi 1885.
Idi 1886, ni Freud ket nagikkat iti puestona iti ospital ket simrek iti pribado a panagsanay ken nagespesialisado kadagiti "kirokiro ti nerbios". Ti isu met laeng a tawen inasawana ni Martha Bernays, ti apo a babai ni Isaac Bernays, ti hepe a rabina idiay Hamburg. Ti agassawa ket addaanda kadagiti innem nga annak: ni Mathilde, nayanak idi 1887; ni Jean-Martin, nayanak idi 1889; ni Oliver, nayanak idi 1891; ni Ernst, nayanak idi 1892; ni Sophie, nayanak idi 1893; ken ni Anna, nayanak idi 1895.
Humidex
Pakasaritaan
Ti agdama a pormula para iti panangikeddeng ti humidex ket pinarang-ay idi babaen da J.M. Masterton ken F.A. Richardson iti Serbisio ti Enbironmento ti Atmospera ti Kanada idi 1979. Ti humidex ket maigiddiat manipud iti pagsurotan iti pudot nga inus-usar idiay Estados Unidos gapu ta daytoy ket naala manipud iti punto ti linnaaw ngem ti relatibo ti kadam-eg.
Elvis Presley
Ni Elvis Aaron Presley (Enero 8, 1935 – Agosto 16, 1977) ket maysa idi kadagiti kadayegan nga Amerikano a kumakanta ti maika-20 a siglo. Maysa a kultural nga ikono, isu ket nawatiwat a naamammoan babaen ti maymaysa a nagan nga Elvis. Isu ket kankanayon a maitudtudo a kas ti "Ari ti Rock and Roll" wenno "ti Ari".
Naipasngay idiay Tupelo, Mississippi, ni Presley ket ti pamiliana ket immalis idiay Memphis, Tennessee idi isu ket agtawen ti 13. Isu ket nangirugi ti karrerna idiay idi 1954, a nagtrabtrabaho kenni Sam Phillips nga agtagtagikua ti Sun Records, a nangayat a mangisangpet ti uni ti Aprikano Amerikano a musika kadagiti nawatwatiwat a dumdumngeg. Dinangdangngayan babaen ti gitarista a ni Scotty Moore ken basista a ni Bill Black, ni Presley ket isu idi ti kangrunaan a nangidayeg iti rockabilly, ti napardas ti kumpasna, a naipagunay ti backbeat a pangtipon ti country kenrhythm and blues. Ti RCA Victor ket ginun-odda ti kontratana iti maysa a tulag nga inrunos babaen ni Koronel Tom Parker, nga isu ti nangimato ti daytoy a kumakanta para kadagiti sumurok a dua a dekada. Ti immuna a RCA nga agmaymaysa ni Presley, "Heartbreak Hotel", ket naipablaak idi Enero 1956, ket isu idi ti immuna a kadayegan. Isu ket nagbalin a nangiyuna a pigura iti kabarbaro a nadayeg nga uni ti rock and roll nga adda dagiti serie a panagparangna titelebison ken dagitiplaka a ngimmato kadagiti listaan. Ti nasagisik a panagipatarusna kadagiti kanta, ken adu a nagtaud manipud ti Aprikano Amerikano, ken ti di-mapawilan a panagpabpabuyana nga estilo ket nagpadayeg kaniana ken kontrobersial. Idi Nobiembre 1956, isu ket nagaramid ti immuna a pelikulana iti Ayayatennak a Managayat.
Humidex
Panagkarkulo iti pormula
No ti temperatura ket 30 °C (86 °F) ken ti punto ti linnaaw ket 15 °C (59 °F), ti humidex ket 34 (laglagipen a ti humidex ket awan dimension a bilang, ngem ti bilang ket mangipakita ti maysa a ganggani nga agpada a temperatura iti °C). No ti temperatura ket agtalinaay iti 30 °C ken ti punto ti linnaaw ket agpangato iti 25 °C (77 °F), ti humidex ket agpangato iti 42. Ti humidex ket nangatngato ngem ti pagsurotan ti pudot iti Estados Unidos iti agpada a temperatura ken relatibo ti kinadam-eg.
Elvis Presley
Isu ket naala ti panagserbisio ti milisa idi 1958, ni Presley ket nagipan manen ti karrerna ti tokar kalpasan ti dua a tawen nga adda kadagitoy ti kaballigian nga obrana a komersio. Isu ket nangidangdanglay bassit ti tokarnupay kasta gapu ti panangiturong ni Parker, isu ket nagraem idi panawen ti 1960 ti panagaramid kadagiti Hollywood a pelikula ken dagiti tokar ti pelikula a plaka, a kaaduan kadagitoy ket saan a nasayaat a nadildillaw. Idi 1968, kalpasan ti panagadayona ti entablado ti pito a tawen, isu ket nagsubli kadagiti nadama a panagpabpabuya iti narambakan a espesial a panagsubli ti telebision a nagiturong ti naipaatiddog a paagtaeng ti panagidangdanglay ti tokar idiay Las Vegas ken dagiti adu a naganansia a panagbanbaniaga a panagpabuya. Idi 1973 Presley ket nagaramid ti immuna nagiwaragawag ti panagidanglay ti tokar ti sangalubongan nbabaen ti satelite, ti Aloha manipud idiay Hawaii, a nabuya babaen dagiti agarup a 1.5 bilion nga agbuybuya. Ti panagabusona ti naireseta a druga ket nakaro a nangpaay ti salu-atna, ken nakellaat a pimmusay idi 1977 iti tawen a 42.
Humidex
Panagkarkulo iti pormula
Ti pormula ti humidex ket kas ti sumaganad:
a ti
Ti 5417.7530 ket ti maysa a pinabukel a konstansia a naibatay iti molekular a kadagsen ti danum, di aktibo a panagsengngaw iti pudot, ken ti unibersal a konstant ti gas. Ti panagbaliw iti kinadam-eg ket agarup a kapada iti maysa a grado ti Fahrenheit para iti tunggal maysa a millibar a ti sangkapaset a presion ti danum iti atmospera ket surokanna iti.
Iti panawen a kakassigud a naparang-ay ti humidex idi 1965, adda pay laeng ti Kanada iti gantingan a Fahrenheit, isu a kasisigigud idi a naibatay ti humidex iti dayta. Ti pannakaaramid manen ti pormula idi 1979, a naginayon iti banag iti 5⁄9, ket kaaduan idi a mangsolbar iti metripikasion iti Kanada idi nangiyallatiw ti pagilian iti gantingan a Celsius.
Baybay Nangisit
Naipakasaritaan a nagnagan
Dagiti mannurat ti pagsasao nga Ingles iti maika-18 a siglo ket kankanayonda nga inus-usar ti nagan nga "Euxine Sea" ( wenno ) a mangibagbaga ti Baybay Nangisit. Ni Edward Gibbon, kas pagarigan, ket tinawtawaganna ti baybaya babaen ti daytoy a nagan iti kadagupan ti Ti Pakasaritaan ti Pannaka-apday ken Pannarebba ti Romano nga Imperio.
Heolohia
thumb|Thi luek ti [[Sudak, Krimea]]
Dagiti heolohiko a taudan ti langneng ket matugotan kadagiti dua a naisangayan a duog a arko ti likudan a labneng a naaramid babaen ti panagsina ti bulkaniko nga arko ti Albania ken ti subduksion dagiti Taaw Paleo- ken Neo-Tethys, ngem ti panangitiempo dagitoy a pasamak ketagtultuloy a kontrobersial. Manipud iti pannakairugina, dagiti enbironmento ti ti kompresion ti tektoniko ketnakaiturongan ti subsidensia iti labneng, ken nasarsarunuan dagiti napaiyatiddog a paset a nagresultaan itidakkel a gantingan a bulkanismo ken dagiti nadumaduma nga orohenesis, a nagtaudan ti panagsalto ti Kalatakan a Kaukaso, Banbantay Pontiko, Akin-abagatan a Peninsula ti Krimea ken dagiti kabambantayan ti Balkan.
Ti agdama a panagdinnungpar a nagabetan dagiti plata ti Eurasia ken Aprika ken ti agpalaud a panagtalaw ti muton ti Anatolia iti igid it Tukki ti Amianan nga Anatolia ken dagiti Tukki ti Daya nga Anatolia ket mangidiktado ti agdama a kita ti tektoniko, bayat a dagiti langa ket mangpasayaat iti subsidensia iti labneng ti Baybay Nangisit ken ti adu nga aktibidad ti bukan idiay rehion ti Anatolia. Dagitoy ti heolohikal a mekanismo nga, iti napaut a termino, ketnangpataud dagiti periodiko a pannakaisina ti Baybay Nangisit manipud kadagiti amin a global a sistema ti taaw.
Ti moderno a labneng ket nabingbingay kadagiti dua a sub-labneng babaen ti panagbakkog a gumay-at iti abagatan manipud iti Peninsula ti Krimea. Ti dakkel a samang iti amianan ti labneng ket aginggana iti  iti kaakaba, ken mangilanga ti ababaw a bidang nga addaan kadagiti gradiente a nagbaetan ti 1:40 ken 1:1000. Ti akin-abagatan nga igid idiay likmut ti Turkia ken ti akinlaud nga igid iti likmut ti Georgia, nupay kasta, ket representatibo iti akikid a samang a manmano a sumurok iti  iti kaakaba ket ti napadsok a bidang a kadawyan a 1:40 a gradiente kadagiti nadumaduma nga adda iti sirok ti baybay a kanyon ken dagiti pagpaatiddog ti kanal. Ti abisal a tanap Euxine iti tengnga ti Baybay Nangisit ket makaabot ti kaadalem iti iti abagatan bassit ti Yalta idiay Peninsula ti Krimea.
Ti litoral a sona ti Baybay Nangisit ket masansan a naibagbaga a kas ti Pontiko litoral wenno Pontiko a sona.
Ti lugar a mangpalikmut ti Baybay Nangisit ket kadawyan a tinawtawagan a kas ti Rehion ti Baybay Nangisit. Ti akin-amianan apartena ket mabirukan iti uneg ti barikes Chernozem (barikes ti nangisit a daga) nga agtaud manipud idiay akindaya a Kroasia (Eslobenia), ti igid ti Danubio (akin-amianan a Serbia, akin-amianan a Bulgaria (Tanap ti Danubio) ken ti akin-abagatan a Romania (Tanap ti Wallachia)) akinggana idiay amianan a daya nga Ukrania ken umadayo iti ballasiw ti Rehion ti Sentral a Nangisit a Daga ken ti akin-abagatan a Rusia aginggana idiay Siberia.
Hidrolohia
thumb|300px|Dagiti namarisan a panagallon dagiti ayus iti rabaw ti baybay
Ti Baybay Nangisit ket maysa a pingir a baybay ken isu daytoy ti kadakkelan a bagi ti danum iti lubong nga addaan iti meromiktiko a labneng. Dagiti adalem a danum ket saanda a makilaok kadagiti akinngato a tuon ti danum a makaawat iti oksiheno manipud iti atmosperio. Kas resulta, sumurok a 90% iti ad-adalem a tomo ti Baybay Nangisit ket anoksiko a danum. Dagiti tabas ti sirkulasion ti Baybay Nangsit ket kangrunaan a tinengngel babaen ti topograpia ti labneng ken dagiti maikabil ti fluvial, a pagresultaan iti estruktura ti nakaro estratipiko a bertikal a panagtutuon. Gapu ti daytoy a nakaro nga estratipikasion, daytoyket naidasig a kas esturio ti asin a pasengseng.
Ti Baybay Nangisit ket makasanay laeng ti panagakar ti danum iti Baybay Mediteraneo, isu nga amin a panagayus iti uneg ken panagayus iti ruar ket mapasamak idiay Bosporo ken Dardanelo. Ti panagayus ti uneg manipud iti Mediteraneo ket nangatngato iti kaagad ken densidad ngem ti panagayus iti ruar, ken mangpartuat daytoy iti klasiko a sirkulasion ti esturio. Gapu ti daytoy ti panagayus ti uneg ti napuspusek a danum ti Mediteraneo ket mapasamak iti baba ti labneng bayat a ti panagayus ti ruar ti nasadsadiwa a danum ti rabaw ti Baybay Nangisit iti Baybay Marmara ket mapasamak iti asideg ti rabawe. Ti nasadsadiwa a danum ti rabaw ket produkto dagiti maikabil ti fluvial, ken mangaramid daytoy iti Baybay Nangisit iti maysa a positibo a baybay. Ti dagup a maikabil ti nasadiwa a danum keta gpartuat ti maysa a panagayus ti ruar iti tomo a manimdua nga nga ad-adu ngem ti panagayus ti uneg. Ti panagbawbaw ken panagtudo ket ket agarup a kapada ti 300 km3/year.
Gapu ti kaakikid ken kaababaw ti Bosporo ken Dardanelo (ti respektibo a kaadalemda ket 33 ken 70 metmetro), dagiti kapardas ti ayus ti panagayus ti uneg ken panagayus ti ruar ket nangato ken adda met adua a bertikal a kartib. Daytoy ket mangpalubos para iti nariro a panaglaok dagiti dua a tuon. Ti rabaw ti danum ket panawanna ti Baybay Nangisit iti kaapgad iti 17 psu ken danonenna ti Mediteraneo iti kaapgad iti 34 psu. Ti kasta met, ti panagayus ti uneg ti Mediteraneo iti kaapgad iti 38.5 psu ket makasanay ti panagpabassit iti agarup a 34 psu.
Ti natimbeng a sirkulasion ti rabaw ket siloniko ken dagiti danum ti likmut ti perimetro ti Baybay Nangisit ket agkusikos iti kaakaba ti labneng a panagalipuno nga ammo kas ti Ayus ti Ngarab ket addaan iti kapardas iti agarup a 50–100 cm/s. Iti uneg daytoy a langa, adda met dagiti dua a basbassit a sikloniko a panagalipuno, a mangsakop ti akindaya ken akinlaud a sektor ti labneng. Ti Akindaya ken Akinlaud a panagalipuno ket dagiti nasayaat ti unosna a sistema iti panaglalam-ek ngem kumapsot kadagiti serye dagiti nagsisilpo a nakapsot a panagalipuno iti kalgaw ken otonio.
Iti ruar ti Ayus ti Ngarab, dagiti nadumaduma a kasla permanente a nakapsot a panagalipuno iti aplaya ket maporma a kas resulta ti panagallon iti likmut ti bidang ti aplaya ken dagiti mekanismo ti ‘panagkulot ti angin’. Ti tinawen a kapigsa dagitoy a langa ket tinengngel babaen ti maipapan ti tiempo nga atmosperiko ken dagiti fluvial a panagdumaduma. Iti las-ud ti panagsusulbod, ti nakapsut nga alipuno ti Batumi ket maporma idiay akin-bagatan a daya a suli ti baybay.
Iti sirok dagiti danum ti rabaw—manipud iti agarup a 50–100 metmetro—addan daytoy iti haloklina nga agsardeng iti Agtengnga a Tuon ti Lamiis (Cold Intermediate Layer wenno CIL iti Ingles). Daytoy a tuon ket buklen ti nalamiis, naagap a dandanum ti rabaw, a resulta daytoy ti lokalisado nga atmosperiko a panaglamiis ken panagpabassit dagiti maikabil ti fluvial iti las-ud dagiti bulan ti panaglalam-ek. Daytoy ket tidda ti tuon ti nailaok a rabaw ti panaglalam-ek. Ti batayan ti CIL ket namarkaan babaen ti nangruna a piknoklina iti agarup a 100–200 m (330–660 kadkadapan) ken daytoy a panagiddiat ti densidad ket isu ti kangrunaan a mekanismo para iti pannakaisalumina ti adalem a danum.
Iti baba ti piknoklina ket ti masa ti Adalem a Danum, ken ti kaapgad ket ngumato iti 22.3 psu ken dagiti temperatura ket ngumato iti agarup a 8.9 °C. Ti hidrokemikal nga enbironmento ketumalis manipud iti naikkan iti oksiheno iti anoksiko, gapu ti panagusar amin nga adda ngaoksiheno babaen ti panaglungsot ti bakteria kadagiti limned a biomasa. Ti nakapsot a heotermal a panagpapudot ken ti atiddog a panawen ti panagtaeng ket mangpartuat ti napuskol makapapudot a tuon ti baba.
Klima
thumb|Ti yelo idiay [[Golpo ti Odessa]] Ti saan a napaut a panagdumaduma ti klima idiay rehion ti Baybay Nangisit ket kaaduam a maimpluensiaan babaen ti operasion ti Oksilasion ti Amianan nga Atlantiko, ti mekanismo ti klima a pagresultaan manipud iti panagtignay ti nagabetan dagiti masa ti angain ti amianan nga Atlantiko ken ti tengnga a latitud. Bayat a ti eksakto a mekanismo nga agpataud ti Oksilasion ti Amianan nga Atlantiko ket agtultuloy a saan a nalawag, naipagpagarup daytoy a dagiti kasasaad ti klima a napundar idiay Europa ket pakappiaenna ti pudot ken panagtudo nga umabot iti Sentral nga Europa ken Eurasia, ken mangregulado ti pannakaporna dagiti siklon ti panaglalam-ek, a kaaduan kadagitoy ti akinrebbeng para iti rehional a panagtutudo ken impluensianna ti Mediterranean Sea Surface Temperatures (SST's).
Ti relatibo a kapigsa dagitoy a sistema ket mangipatingga pay ti gatad ti sumangpet a nalamiis nga angin manipud kadagiti rehion ti amianan iti las-ud ti panaglalam-ek. Dagiti sabali pay a banag a makaimpluensia ket mairaman ti rehional a topograpia, no dagiti sistema ti depresion ken bagio a sumangsangpet manipud iti Mediteraneo ket maipanda babaen ti tanap iti likmut ti Bosporo, ti kabambantayan ti Pontiko ken Kaukaso ket agtignayda a kas dagiti tarabay tiallon, ken manglimitado ti kapardas ken dagiti dalan ti siklon a lumabas babaen ti rehion.
Pannakaikapet ti Mediteraneo iti las-ud ti Holoseno
Ti Baybay Nangisit ket naikapet iti Taaw ti Lubong babaen ti kawar dagiti dua nga ababaw a kipet, the Dardanelo ken ti Bosporo. Ti Dardanelo ket iti kaadalen ken ti Bosporo ket ab-ababaw ngem. Babaen ti panangiyasping, tikatayag ti naudi a panawen tiyelo, dagiti pantar ti baybay ket nangatngato ngem ken nababbabada ngem tatta nga aldawen.
Iti nagresultaan ti naudi a paset ti panawen ti yelo, dagiti lessaad ti danum idiay Baybay Nangisit ken ti Baybay Egeo ket nawayada nga immadalem aginggana idi addaandan iti makaanay a pannakisinnukat a danum. Ti eksakto a linia ti panawen iti daytoy a panagrang-ay ket suheto pay laeng iti debato. Ti maysa aposibilidad ket immuna a napunno ti Baybay Nangisit, a dagiti sobra a danum ket nagayus idiay Bosporo ken kanungpalan idiay Mediteraneo. Adda pay dagiti makadidigra a senario, a kas ti "Teoria ti Layus ti Baybay Nangisit" nga insingasing babaen ni William Ryan, Walter Pitman ken ni Petko Dimitrov.
Pagsasao nga En
Ti pagsasao nga En (autonimo: '; ammo pay a kas Nùng Vên''') ket ti maysa a pagsasao a Kra a naisasao idiay Bietnam. Sakbay ti pannakaduktal idi 1998, ti pagsasao nga En ket saan idi a naisalumina iti Nùng, a daytoy ket masya a Tengnga a pagsasao a Tai nga asideg a kabagian ti Zhuang. Kadagiti naladaw a tawen ti 1990, Ti lingguista a Bietnamis a niHoàng Văn Ma ket immunana a nabigbig a saan daytoy a pagsasao a Tai, a kanungpalan a nakaiturongan ti pagobraan a nakaisaluminaan ti En a kas maysa a sabali a pagsasao. Inkeddeng dagiti agsuksukisok a ti En a kas maysa kadagiti pagsasao a Buyang.
Dagiti agsasao iti En ket agtataengda idiay akin-amianan a Bietnam iti asideg ti pagbeddengan iti Kondado ti Jingxi, Guangxi. Idi 1998, dagiti agsasao iti En ket nabirukanda iti 12 km iti daya ti sudad ti Hà Quảng iti purok ti Nội Thôn, Distrito ti Hà Quảng, Probinsia ti Cao Bằng.
Ponolohia
Ti En ket addaan kadagiti 6 a tono: (/54, 243, 332, 33, 212, 32/).
Dominio (biolohia)
Dagiti alternatibo a pannakaidasig
Dagiti alternatibo a pannakaidasig ti biag a naisingsingasing ket mairaman ti:
Awan kadagitoy a tallo a sistema nga agdama a mangiraman ti awan selula a biag. Manipud idi 2011 adda nagsasaritaan a maipanggep dagiti nukleositoplasmiko a dakkel a DNA a birus a mabalin a ti maikapat a sanga ti dominio iti biag, ti panirigan a sinuportaran dagiti agsuksukisok idi 2012 a nangipalplawag kadagiti abstraktoda, "Ti pannakaduktal kadagiti higante a birus nga adda iti henoma ken pisikal a kadakkel a maipada kadagiti selular nga organismo, dagiti tidda ti protina a patarus ti makina ken dagiti naisangayan ti birus a parasitiko (virophages) ket nakapartuat kadagiti saludsod a maipanggep kadagiti taudanda. Dagiti ebidensia ket mangikedkeddeng para iti pannakaitiponda kadagiti sangalubongan a pilohenomiko a panagadal ken ti kosiderasionda a kas maysa a naisangayn ken taga-ugma a a porma iti biag." Dagitoy ket agtultuloyda, "Dagiti resulta ket tumawtawag para iti panagbalbaliw a waya ti pannakaipagarupan kadagiti birus. Dagitoy ket mabalin a mangirepresenta iti naisangayan a porma iti biag nga adda idin wenno kimmaduaan nga adda iti kinaudi nga unibersal a sapasap a tinaudan (LUCA) ken buklen ti nangruna a paset ti bioespera iti planeta."
Dagiti birus
Iti agdama awan kadagitoy a tallo a sistema ti mangiraman ti saan a selular a biag. Manipud idi 2011 adda met dagiti nakisinnaritaan a maipanggep kadagiti birus a nukleositoplasmic a dakkel a DNA a mabalin nga isonto ti maikauppat a sanga ti dominio ti biag, ti maysa apanirigan a sinuportaran babaen dagiti agsuksukimat idi 2012 a nangipalawag ti abtraktoda, "Ti pannakaduktal kadagiti higante a birus nga addaan iti henoma ken pisikal a kadakkel a maipada kadagiti selular nga organismo, dagiti tidda ti protina a makina ti panagipatarus ken dagiti naisangayan ti birus a parasitiko (virophages) ket nakapartuat kadagiti makasikap a salusod a maipanggep ti nagtaudanda. Dagiti nagay-ayat ti ebidensia para iti pannakairamanda para kadagiti panagadal ti sangalubongan a pilohenetiko ken ti pannakaikeddengda a kas maysa a naisangayan ken duog a porma ti biag." Nga intuloyda ket, "Dagiti resulta ket tumawtawag para iti panagbalbaliw iti waya a panangipagarup kadagiti birus. Mabalin a dagitoy ket mangirepresenta ti maysa a naisangayan a porma ti biag a mabalin a saan nga inunaan wenno kimmuyog a nagbiag iti naudi nga unibersal a kadawyan a tinaudan (LUCA) ken mangbukel ti nangruna unay a paset ti biospera ti bukod tayo a planeta."
Papa Gelasio I
Ni Santo Papa Gelasio I (pimmusay idi 21 Nobiembre 496) ket isu ti papa manipud idi 492 aginggana idi pimmusay idi 496.
Bantay Malindig
Ti Bantay Malindig (naamammuan pay a kas Bantay Malindik ken Bantay Marlangga) ket dakkel a mabalin nga aktibo nga estratobulkan idiay isla ti Marinduque, Filipinas. Mabalin a ti nagan a Marinduque ket naala manipud iti "Marindik" wenno "Malindik". Ti sarsarita nga inbagbaga babaen ti tattao ti Buenavista, ti ili nga adda iti sakaanan ti Bantay Malindig, nga idi kano las-ud dagiti panawen ti kastila, ti maysa a Kastila a soldado ket napukaw kano. Isu ket nakabiruk ti babai a nakatugaw nga agur-urnos ti pagay. Dinamagna no ania kano ti nagan ti daytoy a lugar. Ti insungbatna iti Tagalog ket "matindig" ("tumakderakman") tapno nasaysayaatna a makita ti lugar. Ti kastila inallilawna ti insungbat ti babai ken inpagarupna a ti bantay ket tinawtawagan iti "Matindig", gapu ta saan met a makabalikas iti Tagalog, tinawaganna metten iti "Malindig".
Kaldera ti Laguna
Ti Kaldera ti Laguna ket mabirukan idiay abagatan a daya ti Manila. Daytoy ket addaan ti kangato ti pantok iti 743m wenno 2,438 kadapan. Ti rabaw ti danum ti kaldera ket addaan laeng iti 1m iti ngato ti lessaad ti baybay, daytoy ket mabalin a naporma iti saan a basbassit a dua a nangruna a panagbettak idi agarup a 1 riwriw ken 27,000-29,000 tawtawen ti napalabas.
Bantay Malindig
Ti Malindig ket naikedkeddeng a mabalin nga aktibo, gapu kadagiti solpatariko nga ubbog ti Malbog. ITi naisangayan a lokasionna, iti tengnga ti Abagatn a Tagalog, ket agpartuat ti panorama a mangsakop ti Mindoro, Isla ti Verde, ken ti Abagatn a Luzon aginggana idiay Bicol ken Isla ti Burias. Adda met ti militar a lugar iti 900 MASL.
Ti bantay ket isu ti kadakkelan iti Isla ti Marinduque ken ti kadayegan a masangat ken pagnaen iti isla babaen dagiti agkalalay-ay, ken naamammuan gapu ti nasangayan nga enbironmento ken biodibersidad. Daytoy ket pagtaengan dagiti nadumaduma a sebbangan dagiti naatap nga orkida ken dagiti dadduma pay nga endemiko a biag ti kaatapan. Gapu tu katayagna iti kangato ti 1,000 metro itingato tilessaad ti baybay, babaen ti linteg daytoy ket naikeddeng a kas nasalakniban a lugar. Ti malmalmeng a bulkan ket addaan kadagiti tallo a pantok, ti pannagna idiay pantokna ket nalaka wenno nalaka bassit. Kalpasan ti pannakalabas ti Estasion ti Radio iti dayta a banaty, daytoy ket naamammuan a kas pannagna iti nalumotan ken narikpan a balawbaw ti bakir nga addaan iti naangep a kaarrubayan. Daytoy ket inus-usar pay ti tattao ti a pagaraban ti baka.
Idi las-ud ti panawen dagiti Amerikano a panaturay kadagiti isla ti Filipinas, ti Bantay Malindig ket nnaganan idi ti "Mount Marlanga" babaen dagiti Amerikano. Ti nagan ket nabaliwan manipud iti kasisigud a nagan iti "Bantay Malindig".
none|thumb|300px|Ti ngato a pannakakita ti abagatan a paset ti Marinduque a makitkita ti Bantay Malindig iti kanawan a baba
Toboso, Negros Occidental
Ti Toboso ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Negros Occidental iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Toboso ket politikal a nabingbingay iti 9 a barbaranggay.
• Bandila
• Bug-ang
• General Luna
• Magticol
• Poblacion
• Salamanca
• San Isidro
• San Jose
• Tabun-ac
Paskuas
Ti paskuas (Euphorbia pulcherrima Poinsettia) ket nangruna iti kultura ken komersio a mula dagiti sebbangan ti nadumaduma a dakkel a pamilia ti agsabsabong a mula a patubo iti Mehiko ken Tengnga nga Amerika. Daytoy ket nalatak a naamammuan iti nalabbasit ken berde a bulbulongna ken kaaduan a maus-usar a kas masetas iti Paskua. Daytoy ket nakaala iti naganna iti Ingles manipud kenni Joel Roberts Poinsett, ti immuna nga embahador ti Estados Unidos idiay Mehiko, nga isu ti immuna a nangipayammo ti mula idiay Estados Unidos idi 1825.
Papa Felix III
Ni Santo Papa Felix III (urayno ni Kontrapapa Felix ti "II" ket saan a pudno a papa, isu ket mabalin pay a tawagan iti "Santo Papa Felix II") ket isu ti papa manipud idi 13 Marso 483 aginggana idi 3 Enero 492.
Igid Diay Baybay
Igid Diay Baybay
Departamento ti Vichada
Ti Departamento ti Vichada (Departamento del Vichada, ) ket departamento ti Republika ti Colombia idiay Abagatan nga Amerika. Ti Vichada ket mabirukan idiay daya a tantanap ti Colombia, idiay Rehion ti Orinoquía iti kaunegan ti labneng ti karayan Orinoco a nagbeddengan ti Venezuela iti amianan ken daya, iti amianan ti departamento ket pagbeddenganna pay ti Departamento ti Arauca, iti amianan a laud ti Departamento ti Casanare , iti laud ti Departamento ti Meta , iti abagatan a laud ket akikid a pagbeddenganna ti Departamento ti Guaviare ken iti abagatan ti Departamento ti Guainía. Ti departamento ket isu ti maikadua a kadakkelan idiay Colombia ken bassit laeng ti populasionna no maipada kadagiti sabali a departamento.
Ti departamento ket dati idi a komisaria a nabangon idi 1913.
Ti kadakkelan nga ili ken kapitoliona ket ti Puerto Carreño a mabirukan idiay patingga a paset ti amianan a daya ti departamento a pagbeddengan ti Venezuela. Ti departamento ket nabingbingay pay kadagiti uppat a munisipalidad; ti Puerto Carreño, La Primavera, Santa Rosalía ken Cumaribo. Daytoy ket aglaon pay kadagiti 46 a reserba dagiti indihenio ken dagiti 6 a komunidad.
Heohrapia
Ti departamento ket mabirukan idiay daya a tantanap ti Colombia lokal a tinawtawagan a kas ti Llanos. Ti departamento ket maipatingga iti amianan babaen ti Departamento ti Arauca ken ti Venezuela; iti day babaen ti Venezuela; iti abagatan babaen ti Departamento ti Guainía ken Departamento ti Guaviare; ken iti laud babaen ti Departamento ti Meta ken Departamento ti Casanare.
Ti departamento ket mabirukan idiay kanawan a bangkag ti Karayan Orinoco ken idiay kanawan a bangkag ti Karayan Meta iti kaunegan dagiti tanap ti los Llanos. Ti paset ti departamento ket naisanglad idiay Kalasag ti Guiana.
Ti klima ti departamento ket kaaduan a napudot ken nadam-eg nga addaan iti natimbeng a temperatura iti itiamina a paset ti tawen.
Pakasaritaan
Idi 1913 ti gobierno ti Colombia ket pinartuatna ti komisaria ti Vichada ken ti kapitolio ket nabanon idiay lokalidad a naamammuan a kas ti El Picacho idiay nagbaetan dagiti karayan Meta ken Orinoco. Ti ili ket nanaganan idi ti Puerto Carreño a kas pammadayaw kenni Pedro María Carreño, ti agtigtignay idi a Ministro ti Gobierno.
Idi Agosto 1974, ti Puerto Carreño ket naipangato idi iti kategoria ti munisipalidad babaen ti bilin 1594 iti isu met laeng a tawen.
idi Hulio 5, 1991 ti Vichada ket naipangato idi iti kategoria ti departamento ken ti Puerto Carreño a kas ti kapitoliona.
Dagiti munisipalidad
250px|thumb|right|Dagiti munisipalidad ti Vichada
Pagsasao a Pisa
Ti pagsasao a Pisa, ammo pay a kas Asue Awyu, ket ti pagsasao a Papuano ti Papua, Indonesia.
Ti Ayat ti Maysa nga Ubing
Ti Ayat ti Maysa nga Ubing
Instrumento ti kuerdas
thumb|right|300px|Dagiti nadumaduma a nakuerdasan nga instrumento nga inaramid ti Insik a naipakpakita iti paggatangan. Dagiti instrumento ti kuerdas ket dagiti instrumento ti musika nga agpataud ti uni manipud kadagiti agpigpigerger a kuerdas. Iti kaaduan kadagiti nakuerdasn nga instrumento, dagiti panagpigerger ket maian iti bagi ti instrumento, ken agpigerger pay daytoy, a kakuyogna ti angin iti unegna. Iti panggep ti Hornbostel-Sachs iti pannakaidasig ti intrumento ti musika, nga inus-usar iti organolohia, dagitoy ket tinawtawagan iti kordopono. Dagiti kadawyan nga instrumento iti pamilia ti kuerdas ket dagiti guitara, sitar, rebab, elektriko a baho, biolin, biola, tselo, kontra baho, banjo, mandolina, ukulele, bouzouki, kenarpa.
Pakasaritaan
thumb|325px|Dagiti nadumaduma a nakuerdasan nga instrumento a naipakita idiay [[Museo de Arte Popular idiay Siudad ti Mehiko.]] Dagiti nasapa nga intrumento ti kuerdas ket nakali idiay taga-ugma a Mesopotamia, a kas ti arpa iti Ur, a napetsaan idi 2500 SK.
Pannakaaramid
Dagiti instrumento ti kuerdas ket mabalin a mabingbingay kadagiti tallo a grupo.
Bantay Santo Tomas
Ti Bantay Santo Tomas ket mabalin nga aktibo nga estratobulkan idiay Filipinas.
Instrumento ti kuerdas
Pannakaaramid
Mabalin pay a mabingbingay dagiti instrumento kadagiti grupo no kasano ti panagay-ayam ti instrumento.
Bantay Santo Tomas
Lokasion
Mbairukan ti Bantay Santo Tomas iti ili ti Tuba, Benguet idiay asideg ti Siudad ti Baguio.
Dagiti pisikal a langa
Ti Bantay Santo Tomas ket maysa nga estratobulkan nga addaan kadagiti adu a butbut ket pagsengngawan.
Pannakailista
ILista ti Instituto ti Bulkanolohia ken Seismologia ti Filipinas (PHIVOLCS) ti Bantay Santo Tomas a kas di aktibo.
Ti Programa ti Global a Bulkanismo ket di nangikeddeng ti naudi nga aktibidad ti Bantay Santo Tomas.
Dagiti panagbettak
Adda met idi ti maysa a reporta ti panagbettak iti rehion idi Enero 4, 1641, a naibagbaga a kas ti kellaat nga ipupussuak ti danum a kakuyog ti gingined. Idi Enero 4, 1641 ket isu ti petsa ti nakaro a panagbettak ti Bantay Parker ti bulkan idiay akin-abagatan a Mindanao a kaaduan a nakairamanan ti Filipinas. Awanen ti naireporta nga aktibidad manipud idin.
1875
Ti 1875 ket maysa idi a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw a Biernes ti kalendario a Gregoriano.
Pimmusay
thumb|110px|[[Hans Christian Andersen]]
Peyote
Ti Lophophora williamsii wenno peyote ket ti bassit, awan siit a karimbuaya nga addaan kadagiti sikoaktibo alkaloids, a naisangsangayan ti meskalina. Ti kadawyan a naganna iti peyote ket nagtaud iti kasla nailetra iti Espaniol a nagan, a nagtaud met manipud iti Nahuatla nagan ti peyōtl, ken nakunkuna a naala manipud iti ramut a kayatna a sawen ket "nasileng" wenno "agsileng". Dagiti patneng a taga-Amerika ket mabalinda ti nagus-usar iti peyote, ken kadawyan a para kadagiti espiritual a panggep, para kadagiti napalabasen a 5,500 tawen.
Pagsasao a Mwerlap
Kaaduan dagiti 1100 nga agsasao ket agtataengda idiay Merelava ken Merig, ngem adda dagiti adu a bilang nga agataeng idiay daya nga aplaya ti isla ti Gaua. Adu ay dagiti bilang ti agsasao iti Mwerlap nga agnaed kadagiti dua a siudad ti Vanuatu, ti Puerto Vila ken Luganville.
Pagsasao a Wambon
Ti pagsasao a Wambon ket ti pagsasao a Papuano ti Papua, Indonesia.
1799
Ti 1799 ket maysa a bisiesto a tawen iti kalendario a Gregoriano
Pagsasao a Shiaxa
Ti pagsasao a Shiaxa (Sjiagha), ammo pay a kas Jenimu (Yenimu, mabalin a dialekto) ken Awyu, ket ti pagsasao a Papuano ti Papua, Indonesia.
Papa Hilario
Ni Santo Papa Hilario (wenno Hilarus, Hilary) ket isu ti Papa ti Romano Katoliko a Simbaan manipud idi 461 aginggana idi 28 Pebrero 468. Isu idi ket nakanonado a kas maysa a santo kalpasan idi pimmusay.
Pagsasao a Sapa
Ti pagsasao a Sapa, wenno Tày Sa Pa, ket ti maysa a pagsasao nga Akin-abagatan a laud Tai ti Sa Pa, Probinsia ti Lào Cai, akin-amianan a Bietnam. Segun ken ni Pittayaporn (2009) ken Glottolog, daytoy ket kaasitgan a kabagian ti Sasao nga Akin-abagatan a laud a Tai, ngem saan a makibingay kadagiti ponolohiko nga inobasion a mangipalawag iti grupo. Adda dagiti agarup a 300 nga agsasao. Dagiti agsasao iti Tày Sa Pa ket maidasigda babaen ti Bietnamis a kas etniko a tattao a Tay, kaaduan isuda ket agsasao iti sasao a Tengnga a Tai imbes nga iti sasao nga Akin-abagatan a laud a Tai. Segun ken ni Jerold Edmondson, ti ponolohia, dagiti tono, ken dagiti leksikon ti Tày Sa Pa ket kapada iti Pagalagadan a Tailandes.
Ti maysa pay a kapada ti pagsasao nga Akin-abagatan a laud a Tai a matawtawagan iti Padi [pa31 zi31] ket naisasao idiay Distrito ti Mường Khương, Probinsia ti Lao Cai, akin-amianan a Bietnam.
Pagsasao a Sawi
Ti pagsasao a Sawi wenno Sawuy ket ti pagsasao ti tattao a Sawi iti pilo ti Trans–Baro a Guinea a naisasao kadagiti kalugnakan ti sago iti Laud nga Irian. Kadagiti kaarruba a pagsasao, daytoy ket kaaduan a kabagian ti sasao nga Awyu iti daya.
Parang, Sulu
Ti Parang ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Sulu iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Parang ket nabingbingay a politikal kadagiti 40 a barbaranggay.
Neil Armstrong
Ni Neil Alden Armstrong (Agosto 5, 1930 – Agosto 25, 2012) ket maysa idi nga Amerikano nga astronauta ken ti immuna a tao a nagdappat idiay Bulan. Isu ket maysa pay nga aeroespasial nga inheniero, abiador ti marina, agsubsubok a piloto, ken propesor ti unibersidad. Sakbay a nagbalin nga astronauta, ni Armstrong ket maysa idi nga opisial iti Marina ti Estados Unidos ken nagserbi idiay Koreano a Gubat. Kalpasan ti gubat, isu ket nagun-odna ti basilerato a degrado idiay Unibersidad ti Purdue ken nagserbi a kas maysa nga agsubsubok a piloto idiay Estasion ti Napardas Unay a Panagpatayab ti Komite ti Nailian nga Agbalbalakad para iti Aeronautika, a tattan ket naamammoan a kas ti Dryden a Sentro ti Panagsukimat ti Panagpatayab, nga idiay ket nakarehistro kadagiti sumurok a 900 a panagpatpatayab. Kalpasan daytoy isu ket nagturpos pay kadagiti panagad-adalna idiay Unibersidad ti Akin-abagatan a California.
Parang, Sulu
Dagiti baranggay
• Alu Pangkoh
• Bagsak
• Bawisan
• Biid
• Bukid
• Buli Bawang
• Buton
• Buton Mahablo
• Danapa
Sistema ti panagsurat
Ti sistema ti panagsurat ket maysa a naurnos a kadawyan a pamay-an (kadawyan a naalagadan) iti panagipenpen ti pannakaammo ken panangiyallatiw para iti komunikasion kadagiti mensahe (panangiyebkas kadagiti panunot wenno kapanunotan) iti maysa a pagsasao babaen ti pannakakita (wenno mabalin a somatosensoria a sistema) panangikodigo ken panangipatarus ti kodigo (tinawtawagan ti panagsurat ken panagbasa) nga adda iti agasmang dagiti senial wenno dagiti simbolo, dagitoy a dua ket naamammuan a kas dagiti karakter (nga iti agasmang ket tinawtawagan a kas maysa nga 'eskritu'). Dagitoy a karakter, ken kadawyan a mangiramraman kadagiti letra ken dagiti numero, ket kadawyan a nairehistro iti maysa a nalagda a banag kasla iti papel wenno elektroniko a pagipenpenan/panangipakita, urayno adda met dagiti saan a nalgda a pmay-an a mabalin a mausar, kasla ti panagsurat iti darat wenno panagsurat iti tangatang.
Parang, Sulu
Dagiti baranggay
• Duyan Kabao
• Gimba Lagasan
• Kanaway
• Kutah Sairap
• Lagasan Higad
• Lanao Dakula
• Laum Buwahan
• Laum Suwah
• Liang
• Linuho
• Lipunos
• Lower Sampunay
Pirineos
Ti Pirineos wenno Pirineo ( Pirineos wenno Pirineo, Pyrénées, Perinés, Pirineus, Pirenèus, Pirinioak wenno Auñamendiak), ket kabambantayan idiay abagatan a laud ti Europa a mangporma ti masna a pagbeddengan a nagbaetan ti Pransia ken Espania.Daytoy ket isinana ti Peninsula ti Iberia manipud kadagiti amin a kontinental a Europa, daytoy ket gumay-at iti agarup a manipud iti Luek ti Biskaya (Kabo Higuer) aginggana idiay Baybay Mediteraneo (Kabo ti Creus).
Parang, Sulu
Dagiti baranggay
• Lumbaan Mahaba
Pirineos
Iti kaaduan, ti nangruna a tuktok ket mangporma ti dakkel a panangisina a nagbaetan ti Pransia ken Espania, a naibaet iti bassit-usit a pagilian ti Andorra. Ti Balangat ti Aragon ken ti Pagarian ti Navarra ket naipakasaritaan a naigay-at kadagiti dua a bangir ti kabambantayan, nga adda ti bassit ti akin-amianan a paset ket adda itan iti Pransia ken ti dakdakkel nga akin-abagatan a paset ket paset itan ti Espania.
Parang, Sulu
Dagiti baranggay
• Lungan Gitong
• Lupa Abu
Lambesc
Ti Lambesc ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay Provence-Alpes-Cote d'Azur a rehion idiay akin-abagatan a Pransia.
Parang, Sulu
Dagiti baranggay
• Nonokan
Lambesc
Klima
Ti tabla dita baba ket mangipakpakita kadagiti temperatura ken panagtudtudo para iti paset ti panawen ti 1971-2000 :
Parang, Sulu
Dagiti baranggay
• Paugan
Valladolid, Negros Occidental
Ti Valladolid ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Negros Occidental iti Filipinas.
Parang, Sulu
Dagiti baranggay
• Payuhan
• Piyahan
Pagsasao a Vurës
Ti pagsasao a Vurës ken Mwesen (Mosina) ket dagiti dua a dialekto a naisasao idiay Isla ti Vanua Lava iti Vanuatu. Isuda a dua ket mangporma ti nangruna a pagsasao ti isla, nga addaan dagiti agarup a 2000 nga agsasao.
Parang, Sulu
Dagiti baranggay
• Poblacion (Parang)
Valladolid, Negros Occidental
Dagiti baranggay
Ti Valladolid ket politikal a nabingbingay iti 16 a barbaranggay.
Parang, Sulu
Dagiti baranggay
• Saldang
• Sampunay
Valladolid, Negros Occidental
Dagiti baranggay
• Alijis
Parang, Sulu
Dagiti baranggay
• Silangkan
Valladolid, Negros Occidental
Dagiti baranggay
• Ayungon
Parang, Sulu
Dagiti baranggay
• Taingting
Unibersidad ti Tengnga a Filipinas
Ti Unibersidad ti Tengnga a Filipinas (di pormal a kas ti Sentral wenno CPU ken iti Central Philippine University) ket maysa a pribado a pagsukisokan nga unibersidad a mabirukan idiay Siudad ti Iloilo, Filipinas. Daytoy ket nabangon idi 1905 babaen ti misionario nga Amerikano a Baptista sakbay ken kalpasan ti pannakaipan ti Filipinas manipud iti Espania iti Estados Unidos babaen ti (1898) Tulag ti Paris idi ti pagilian ket nalukatan kadagiti Protestante nga Amerikano a misionario, isu daytoy ti immuna a nagbalin a Baptista nga unibersidad ken maikadua a pribado nga Amerikano nga unibersidad a nabangon idiay Asia ken idiay Filipinas. Daytoy ket sigud idi a dua a sabali a pagadalan, ti maysa ket pagadalan ti panggedan para kadagiti napanglaw a lallaki, ken dimteng a ti pagadalan ket nagrugrugi a nangidiaya ti nangato a panagdal idi 1920. Idi 1923, ti pagadalan para kadagiti lallaki ket naitipon iti pagadalan ti Biblia idi nagbalin daytoy a kolehio ti agtutubo ken nangrugrugi a nagidiaya kadagiti grado ti kolehio, ken idi 1953, ket nakagun-od ti kalintegan ti dokumento a kas maysa nga unibersidad.
Parang, Sulu
Dagiti baranggay
• Tikong
Valladolid, Negros Occidental
Dagiti baranggay
• Bagumbayan
Parang, Sulu
Dagiti baranggay
• Tukay
Valladolid, Negros Occidental
Dagiti baranggay
• Batuan
Parang, Sulu
Dagiti baranggay
• Wanni Piyanjihan
Listaan dagiti Departamento ti Colombia babaen ti kalawa
Ti listaan dagiti Departamento ti Colombia babaen ti kalawa ket mangilista kadagiti Departamento ti Colombia babaen ti kalawada.
Valladolid, Negros Occidental
Dagiti baranggay
• Bayabas
• Doldol
• Guintorilan
Kuton
Dagiti kuton  ket dagiti sosial nga insekto ti pamilia ti Formicidae ken mairaman ti panakaikabagian dagiti alumpipinig ken dagiti uyokan, ket tagikua ti urnos ti Hymenoptera. Dagiti kuton ket nagtaud manipud kadagiti kasla alumpipinig a tinaudan idi tengna ti Cretaceous a paset ti panawen a nagbaetan ti 110 ken 130 riwriw a tawtawen ken naipakadumduma kalpasan dagiti panagbiag ti agsabsabong a mula. Sumorok a 12,500 kadagiti nakarkulo a dagup ti 22,000 a sebbangan ti kuton ket naidasigen. Nalaka dagitoy a malasin babaen kadagiti nasikoan nga antenada ken ti naidumduma a kasla nodo a patakder nga agporma ti nakuttong a siket.
Valladolid, Negros Occidental
Dagiti baranggay
• Lacaron
• Mabini
• Pacol
• Palaka
• Paloma
• Poblacion
• Tabao Proper
Papa Leon I
Ni Santo Papa Leon I, naamammuan pay a kas ni Leon ti Natan-ok (c. 391 or 400 – 10 Nobiembre 461) ket isu idi ti Obispo ti Roma manipud idi 29 Septiembre 440 aginggana idi pimmusay idi 10 Nobiembre 461.
Ingmar Bergman
Isu ket nangipaturong kadagiti sumurok nga innem a pulo a pelikula ken dokumentario para iti sinematiko a panagipablaak ken para iti telebision, kaaduan kadagitoy ket insuratna. Isu ket nangipaturong pay kadagiti sumurok a sangagasut ken pito pulo a pabuya. Kadagiti kimmadduanna nga aktor ket ni Harriet Andersson, Liv Ullmann, Gunnar Björnstrand, Bibi Andersson, Erland Josephson, Ingrid Thulin ken Max von Sydow. Kaaduan kadagiti pelikulana ket naidisso idiay lanag iti ladawan idiay Suesia. Kaaduan kadagiti nangruna a suhetona idi ket patay, sakit, pammati, liputan, ken kinamauyong.
Ni Bergman ket aktibo idi para kadagiti ad-adu ngem innem a dekada. Idi 1976 ti kareerna ket nakaro a nadangran a kas nagbanagan ti madi nga imbestigasion para iti naipabasol a saan a panagbayad ti buis. Nakaungunget, ni Bergman ket nangipasardeng kadagiti adu a bilang a maar-aramid a produksion, inrikepna dagiti estudiona, ken kinabukbukodan a timmalaw idiay Alemania ti walo a tawtawen.
Nasapa a biag
thumb|Idi ubing ni Bergman Nayanak idi ni Ingmar Bergman diay Uppsala, Suesia, ti anak a lalaki ni Erik Bergman, ti maysa a Luteranona ministro ken intonokua ket maysa a kapelian ti Ari ti Suesia, ken ni Karin (Åkerblom), ket maysa a nars. Isu ket kaduana a dimmakel ti laklakay a kabsatna a lalaki a ni Dag ken ti kabsatna ababai a ni Margareta a napalikmutan kadagiti relihioso a ladladawan ken panakisinnaritaan. Ti amana ket maysa idi a nalaing a makisao a ministro ti parokia nga adda ti nainget a konsepto ti pananganak. Ni Ingmar ket narikpan kadagiti nasipnget a kasilia idi naisbuanna ti katrena. "Bayat a ni ama ket agsersermon ken ti konsegrasion ket aglulualo, nagkankanta, wenno dumdumngeg", nga insursurat ni Ingmar iti autobiograpiana Laterna Magica:"'Nagipaspasnekak ti kinaayat kadagiti misterioso a lubong dagiti ababa nga arko ti simbaan, dagiti napuskol a diding, ti ayumuom ti eternidad, ti namarisan a lawag ti init nga agpigpigerger itingato ti kakaskasdaawan a mulmula kadagiti mediebal a pinintaan ken dagiti nakitikitan a pigura kadagiti kisame ken dagiti diding. Adda amin kadagitoy ti essem a mapanpanunotan — dagiti anghel, dagiti santo, dagiti dragon, dagiti propeta, dagiti demonio, dagiti tao.'"
Urayno isu ket dimmakkel ti sangkabalayan iti Lterano nga agraraem, ni Bergman ket inbagbagana idi a napukawna ti pammatina iti isu ket walo a tawen, ken nakaikeddeng laeng daytoy a kinapudno bayat idi nagararamid ti Lawag ti Kalamiisan. Ti panagayat ni Bergman iti teatro ket nasap a nangrugi: "Idi agtawen ti 9, isu ket nakisinnukat kadagiti agasmang ti lata a soldaona para iti maysa nga engkanto a parol, ti maysa a tagikuana a nangbalbaliw ti dalan ti biagna. Iti kaunegan ti maysa a tawen, isu ket nangpartuat, babaen ti panagay-ayam kadagityo nga abalbalay, ti maysa a pribado a lubong a nakapnuan ti riknana a pagnaedan, a linaglagipna. Isu ket nagar-aramid kadagiti bukodna a senario, dagiti marioneta, ken dagiti panagsilaw ken nagited dagiti pataud ti tirtiris kadagitipabuya ni Strindberg nga isu ti nangisasao kadagiti amin a papel."
Idi 1934, idi agtawen ti 16, isu ket naipatulod idiay Alemania tapno kalgaw nga agbakasion kadagiti gagayyem ti pamiliana. Isu ket napan iti maysa a Nazi dakkel a gimongan idiay Weimar a nakakitaanna ni Adolf Hitler. Insursuratna idi iti Laterna Magica (Ti Enkanto a Parol) tikapanggepan tipanagbisitan iti Alemania, a nangipalpalawag a ti Aleman a pamilia ket nangibitin iti maysa a ladawan ni Adolf Hitler idiay diding ti asideg ti katrena, ken kadagiti "adu a tawtawen, Addak iti sikig ni Hitler, a nayayatan kadagiti panagballigina ken nalidlidayan kadagiti pannakapaayna". Ni Bergman nagtignay ti dua a gay-at ti kammasapulan a serbisio iti militar.
Kernel
Ti kernel ket kangrunaan a paset ti dadduma a sapasap a sistema ti panangpaandar iti kompiuter. Dagiti rebbengna ket ipaset ti panangimaton dagiti rekurso wenno pamuspusan ti sistema ken ti pakitinnarusan ti pagbaetan ti hardware ken software. Kas kangrunaan a paset ti sistema ti panangpaandar, isagsaganaanna ti abstrakto a tuon para iti hardware, aglalo para iti memoria, kadagiti prosesor ken kadagiti ap-aparato ti I/O nga agpalubos iti pakitinnarusan ti hardware ken software. Paar-aramat ti kernel dagitoy kadagiti proseso ti sistema babaen ti mekanismo para iti pakitinnarusan iti pagbaetan dagiti proseso (inter-process communication mechanisms) ken ti panangawagan ti sistema (system calls).
No dadduma a kita ti kernal ket agsabalida iti pamuspusan kadagiti pannakaaramid, ngem agdepende iti daremdemda ken pannakaaramatda. Dagiti sibubukel a kernel (monolithic kernel) ket ar-aramatenda dagitoy pagtungpalan babaen ti pannakapataray iti kodigo iti uneg ti pareho nga lugar ti pagtaengan ti memoria (memory address space) tapno masaysayaatan ti pannakaaramid ti sistema. Ngem, dagiti nakabasbassit a kernel (microkernel) ket pinapatarayda dagiti kaaduan a panagserbida (services) iti uneg ti lugar ti mangaramat (user space). Ti pagtungpalanda ket pannakalaing ti pannaripato ken ti sebangan ti base ti kodigo.
<!--
Overview
In most cases, the boot loader starts executing the kernel in supervisor mode, The kernel then initializes itself and starts the first process. After this, the kernel does not typically execute directly, only in response to external events (e.g. via system calls used by applications to request services from the kernel, or via interrupts used by the hardware to notify the kernel of events). Additionally, the kernel typically provides a loop that is executed whenever no processes are available to run; this is often called the idle process.