cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Obazoa
Ti Obazoa (Brown et al., 2013) ket ti maysa a naisingasing a kabsat a klado ti Amoebozoa (no agkuyoda mangbukel iti Amorphea). Ti Obazoa ket buklen dagiti Breviatea, Apusomonadida ken dagiti Opisthokonta, ken nalawag a mangilaksid ti Amoebozoa. Ti panangikeddeng ti pannakaipuesto ti Breviatea ken Apusomonadida ken dagiti tagikuada ket kinaynayat para iti panagparang-ay dagiti Opisthokonta a dagiti kangrunaan a tinaudan dagiti naggappuan dagiti Ayup ken Fungi. Ti panagkakabagian dagiti opisthokonta, breviate ken dagiti apusomonad ket saan pay a konklusibo a nasolbar (manipud idi 2018), ngem ti Breviatea ket kaadawyan a naipasimudaag a daytoy ti kaaduan a basalo kadagiti tallo a tinaudan. Dagiti pilohenio ti Ribosomal RNA ket saan a kadawyan a makaala iti Obazoa a kas maysa a klado (kitaen para iti pagarigan: ), a mabalin a mangipaltiing iti panangiyungkayda manipud iti naugma unay a sapasapa tinaudan, ken bassit laeng ti natidda senial ti pilohentiko kadagiti dataset a mangbukel iti maysa wenno dagiti sangkabassit a gene.
Ti maysa a pannakakita kadagiti nalatak a pagarian ken dagiti bukodda a grupo ti ungkay.
Masna a didigra
Ti masna a didigra ket isu ti nangruna makabusor a pasamak a pagbanagan manipud dagiti masna a proseso iti Daga; dagiti pagarigan ket dagiti  layus, dagiti panagpugso ti bulkan, dagiti gingined, dagiti tsunami, ken dagiti dadduma pay a heolohiko a proseso. Ti masna a didigra ket mabalin a gapuanan ti pannakapukaw iti biag wenno pannakadadael iti tagikua, ken kadawyan a mangibati kadagiti ekonomiko a pannakadadel kadagiti malabsanna, ti kakaro daytoy ket depende iti kapinget dagiti napektaran a populasion, wenno ti abilidadda nga umimbag.
Departamento ti Amazonas
Ti Amazonas ket maysa a departamento ti Colombia idiay abagatan a paset ti pagilian. Ti kapitoliona ket ti Leticia. Ti naganna ket nagtaud manipud iti Karayan Amasona a kaaduan nga agay-ayus idiay departamento ken ti kabakiran a mangsakop ti kadakkelan a paset ti departamento.
Toponimo
Ti nagan ti departamento ket nagtaud manipud iti nagan ti Karayan Amasona. Ti karayan ket ninaganan ti Espaniol nga eksplorador a ni Francisco de Orellana (1511–1546), nga isu idi ti panagbanbanniagana, ket kinunana nga isu ket rinaut iti "naranggas a babbai" a karuprupa met dagidi Amasona iti Griego a mitolohia, nupay kasta, ti kaadda ti tribu ti mannakigubat a babbai iti dayta a panawen ket saan pay a napaneknekan ken pasible nga adda idi dagiti atiddog ti buokna a Patneng nga Amerikano a mannakigubat a nangipasnek ti kongkistador a nagtawag ti kabakiran ken ti karayan iti nagan nga Amasona.
Kultura
Iti kaunegan ti departamento mabirukan idiay dagiti etniko a grupo ti Bora, Cocama, Macuna, Mirana, Okaina, Ticunas, Tucano, Uitoto, Yagua, Yucuna, ken daddumapay. Dagitoy a grupo ket mabalindan nga agtawen iti 5,000.
Dagiti nailian a parke
Ti Departmento ti Amazonas ket sumakop ti 109,665 km2 iti nasalakniban a lugar, kaaduan daytoy iti nagan babaen ti "reserba a kabakiran" manipud idi 1959, iti agdama daytoy ket addaan kadagiti 4 a "Nailian a Parke" ti Aacayacú, Cahuinarí, Yagoje Apaporis ken Rio Puree.
thumb|Lokal a paggatangan idiay aplaya ti [[Karayan Amasona, Departamento ti Amazonas, Colombia]]
Dagiti munisipalidad ken komunidad
thumb|none|300px|Dagiti munisipalidad ti Amazonas
Ideolohia
Ti ideolohia ket maysa nga agsmang dagiti kapanunotan a mangbukel ti gandat ti maysa a tao, dagiti manamnama, ken dagiti tignay. Ti diolohia ket komprehensibo a sirmata, ti waya a panagkita kadagiti banag a (panagipada panirigan ti lubong) a kas dagiti nadumaduma a pilosopiko a pagduyusan (kitaen dagiti politikal nga ideolohia), wenno maysa nga agsmang a naisingasing babaen ti agturturay a klase ti maysa akagimongan kadagiti amin a kameng iti daytoy a kagimongan (ti "naawat a nakem" wenno produkto ti sosialisasion).
Dagiti ideolohia ket dagiti sistema ti abstrakto a panunot a naipakat kadagiti publiko a banag ken isu a daytoy ket mangaramid ti daytoy a konsepto ti pakatengngaan dagiti politika. A naikeddeng ti tungngal maysa a politikal wenno ekonomiko a pagduyusan a pagbanagan ti maysa nga ideolohia no isu wenno saan a daytoy ket propuesto a kas maysa a nalawag a sistema ti panunot.
Saguiaran
Dagiti baranggay
Ti Saguiaran ket nabingbingay a politikal kadagiti 30 a barbaranggay.
• Alinun
• Bagoaingud
• Batangan
• Cadayon
• Cadingilan
• Gadongan
• Limogao
• Lumbayanague
• Basak Maito
• Maliwanag
• Mapantao
• Mipaga
• Natangcopan
• Pagalamatan
• Pamacotan
• Pantao Raya
• Patpangkat
• Pawak
• Dilimbayan
• Pindolonan
• Poblacion
• Salocad
• Sungcod
Tagoloan, Lanao del Sur
Ti Tagoloan ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Tagoloan ket nabingbingay a politikal kadagiti 19 a barbaranggay.
• Bantalan
• Bayog
• Cadayonan
• Dagonalan
• Dimalama
• Gayakay
• Inodaran
• Kianibong
• Kingan
• Kitaon
• Bagoaingud
• Malingon
• Mama-an Pagalongan
• Marawi
• Maimbaguiang
• Sigayan
• Tagoloan Poblacion
Huang Xianfan
Ni Huang Xianfan (13 Nobiembre 1899 – 18 Enero, 1982) ket maysa nga Insik a mannurat dagiti pakasaritaan idi maika-20 a siglo.
Biag
Naipasngay ni Huang Xianfan idiay Qushi, Guangxi, idiay Tsína, dimmakkel iti Qujiu, Fusui. Nagannakna da Huang Xin Chang ti Qushi, Huang Mei ti Qujiu, Fusui, Guangxi. nagbasa idiay Unibersidad ti Beijing( (1926-1935) ken Unibersidad ti Tokyo(1935-1937). Maysa pay ni Huang a propesor ti lingguistika ken pakasaritaan idiay Unibersidad ti Guangxi (1938–1940, 1943–1953), idiay Unibersidad ti Sun Jatsen (1941–1942) ken idiay Unibersidad ti Guangxi Normal (1954–1982).
Mangifera acutigemma
Ti Mangifera acutigemma ket ti sebbangan ti mula iti pamilia nga Anacardiaceae. Daytoy ket endemiko iti Sikkim idiay India.
Pasacao
Dagiti baranggay
Ti Pasacao ket politikal a nabingbingay iti 19 a barbaranggay.
• Antipolo
• Bagong Silang
• Bahay
• Balogo
• Caranan
• Cuco
• Dalupaon
• Macad (Hebrio Lourdes)
• Hubo
• Itulan
• Odicon
• Quitang
• Salvacion
• San Antonio
• San Cirilo (Poblacion)
• Santa Rosa Del Norte (Poblacion)
• Santa Rosa Del Sur (Poblacion)
• Tilnac
• Tinalmud
Santuario ni Aguinaldo
Aldaw ti wayawaya
Idi Hunio 12, 1898, nairangarang ti wayawaya manipud iti Espania manipud iti tawa ti dakkel a salas. Ti Deklarasion ti Wayawaya ti Filipinas ket binasa idi ti nagsurat, ni Ambrosio Rianzares Bautista Napatalgedan ti Deklarasion ti Wayawaya ti Filipinas babaen ti Kongreso ti Malolos idi Septiembre 21, 1898.
Pinadakkel ni Presidente Aguinaldo ti balay manipud idi 1919–1921, a nagbaliw daytoy iti maysa a monumento iti wagayway ken pagilian. nangbangon isuna iti maysa a napintas a "balkonahe ti wayawaya", nga inusar ni Aguinaldo ken dagiti kangatuan nga opisial a Filipino iti las-ud dagiti rambakan ti aldaw ti wayawaya. Adu kadagiti agbisbisita ita nga aldaw a mangipagpagarup a ti balkonahe ket isu ti pudno a lokasion ti Proklamasion ti Wayawaya. Indaton ni Aguinaldo ti balayna iti Gobierno ti Filipinas idi Hunio 12, 1963, "tapno mapreserba ti espirito ti Rebolusion ti Filipinas iti 1896 a nangipatingga ti panagsakup ti Espaniol iti pagilian".
Nailian a wagayway ken kanta
Iti las-ud ti rambakan ti wayawaya, ti wagayway ti Filipinas a dinisenio babaen ni Emilio Aguinaldo ket pormal idi a naiyukrad manipud iti sanguanan a tawa. Daytoy ket immuna a naipatayab iti las-ud ti Bakalan ti Alapan iti Siudad ti Imus ti masakbayan dagiti dua a lawas idi Mayo 28, 1898 (rambakan itan a kas ti tinawen a Nailian nga Aldaw ti Wagayway ti Filipinas). Immuna pay a natugtog ti nailian a kanta ti Filipinas kadagiti parangan babaen ti banda ti martsa ti San Francisco de Malabon (itan ket ti General Trias, Cavite) ngem kas maysa nga instrumental a musika; saan pay a naisurat ti liriko aginggana idi 1899 babaen ni José Palma.
Nairangarang a Nailian a Santuario
Pimmusay ni Emilio F. Aguinaldo idi Pebrero 6, 1964, iti tawen nga 94 idiay Veterans Memorial Medical Center iti Siudad ti Quezon. Ti isu met laeng a tawen, inrangarang ti gobierno ti mansion a kas maysa a Nailian a Santuario idi Hunio 18 babaen ti Tignay ti Republika ti 4039 a pinirmaan babaen ni Presidente Diosdado Macapagal.
Parke Aguinaldo
Ti sanikua a kabangibang iti maysa a karayan, ket naipadakkel idi a mangiraman ti Parke Aguinaldo, ti maysa a parke iti sanguanan ti balay a pinartuat para iti rambakan ti Sentenial ti Filipinas idi 1998. Ti parke ket agraman iti maysa nga atiddog a promenada ken dagiti dua nga atiddog a pagurnongan ti danum. Ti balay ket dati a sinanguanan ti matarigagay a kalsada. Mabirukan iti parke ti bronse nga estatua ni Aguinaldo nga agsaksakay iti kabalio.
Nangruna a balay
Ti sumaruno nga agpang ket ti biblioteka ti mezzanine a mangtan-aw iti dakkel a salas iti baba. Ti maysa nga agdan a mangiturong kadagiti agbisbista iti Siled ti Embahador nga inus-usar a kas pagadalan ti manugang a lalaki ni heneral, ni Embahador Jose Melencio. Ti sumaruno a kadsaaran ket dagiti sabali a sled a pagturogan ni Aguinaldo nga inus-usar iti las-ud ti naud-udi a parte ti biagna. Ti maysa a nabaldosaan a terasa iti daytoy nga agpang ket makaited iti napintas a a buya iti ili iti ad-adayo ngem ti Manila. Ti akikid unay nga agdan ket mapan iti tuktok ti torre a naibagbaga kano a paborito a lugar ni Aguinaldo.
Hardin
thumb|right|Ti hardin ken tanem ni Emilio Aguinaldo Dagiti parangan iti balay ket adu kadagiti nalangto a mula a beddengan babaen ti maysa a karayan iti daya ken likudan ti maysa a piskeria iti abagatan. Iti naipakita iti ruar ti balay ket ti bukod a karro ni Aguinaldo, ti maysa a 1924 a limosina a Packard a napabaro idi Nobiembre 2009.
Iti tengnga ti hardin iti likudan ti balay ket ti marmol a tanem a naikatabonan ti umuna a presidente.
Museo
Ti museo ti Santurio ni Aguinaldo iti kadsaaran ti baba ket tinartaripato babaen ti Nailian a Historikal a Komision ti Filipinas.
Pinta
Ti pinta ket ti anianan a likido, mailikido, wenno masilia a komposision a no ti kalpasan a panangidangep iti maysa a sustrato iti naingpis a tuon ket agpabalin iti maysa nga agsaragasag a natangken a kulapot. Kadawyan daytoy a maus-usar a panagsalaknib, panagmaris wenno ipaayan ti linabag kadagiti banbanag.
Fernando Lopez
Ni Fernando López, Sr. (Abril 13, 1904 – Mayo 26, 1993) ket maysa idi a Filipino nga estadista. Kameng idi ti impluensial a Pamilia López iti Iloilo, ni Fernando López ket nagserbi a kas Bise Presidente kadagiti tallo a termino, babaen ni Presidente Elpidio Quirino (1949–1953) para kadagiti Liberal ken ni Ferdinand Marcos (1965–1969 ken 1969–1972) para kadagiti Nacionalista.
Nasapa biag ken karrer
Ni López ket naipasngay idi Abril 13, 1904 idiay Siudad ti Iloilo, Iloilo kada Benito López ken Presentación Hofileña. Ti pamilia López ket isuda ti kabaknangan ken impluensial a pamilia iti probinsia.
Ni López ket nagadal iti nangato nga eskuela idiay Colegio de San Juan de Letran, ken nagturpos idi 1921. Kalpasanna isu ket nagadal ti linteg idiay Unibersidad ti Santo Tomas, isu ket nakagun-od ti Titulo ti grado ti Linlinteg idi 1925. Kalpasan ti pannakaipasana ti eksaminasion ti kinaabogado, isu ket saan a nagsanay iti pribado ngem tinulonganna ti laklakay a kabsatna a lalaki a mangtaripato ti negosio ti pamiliana.
Idi 1945, idi away pay iti pannakasanay iti politika, ni López ket pinili idi ni Presidente Sergio Osmeña a kas kandidato ti mayor ti Siudad ti Iloilo. Idi 1947, isu ket timmaray para iti Senador ken nangabak iti eleksion.
Ni López ket maysa idi kadagti nagpundar ti Kolehio ti Iloilo ken ti Unibersidad t FEATI idiay Manila.
Umuna a termino
Idi 1949, isu ket nagbalin a bise presidente babaen ni Presidente Elpidio Quirino ken isu pay ti sekretario ti agrikultura, ken nagserbi aginggana idi 1953. Isu ket nabutosan manen a kas senador, ken nabutosan manen idi 1959.
Maikadua ken maikatlo a termino
Idi 1965, kakuyogna a timmaray ni Ferdinand Marcos ken nangabak a kas ti bise presidente. Isu ket nabutosan manen idi 1969. Babaen idi nairangarang ti linteg militar idi 1972, ti pamilia López ket saanen a kinayat ni Marcos ken pinunterian ti diktatoria gapu ta ti dununsiasionda ti korupsion ni Marcos. Napunteriannada pay gapu ti politikal nga impluensia ti pamilia, gapu ta kameng dagitoy ti napauten nga oligarkia. Ti puesto tibise presidente ket nawaswas idi, ken ti pamilia López ket kaaduan a naikkat kadagiti tagikuada ti politika ken ekonomia.
Kinaudi a biag ken ipupusay
Manipud idi 1986 aginggana idi 1993, isu ket nagbalin a Mangidaulo ti Philippine Holdings ken ABS-CBN ken Honorario a Mangidaulo ti FHL Holdings.
Isu ket pimmusay idi Mayo 26, 1993, ti nabalo nga asawana ni Mariquit Javellana ket addaanda kadagiti innem nga annak, ni Yolanda, Fernando, Jr.(Junjie), Alberto (Albertito), Emmanuele, Benito ken ni Mita. Isu ket addaan kadagiti 21 nga appo, isuda ket ni Dondie, Andy, Alan ken ni Butch (MONTELIBANO), Fernando III (Henry Lopez), Bettina, Cecilia, Alberto Jr.,  Melissa, Regina, Roxanne, Rolenda, Rowena, Raphaela, Rebecca, Benjamin (LÓPEZ), Miguel ken ni Alfonso,  Tito ken ni Celine (LÓPEZ), ken ni Panchito (PUCKETT).
Syzygium
thumb|[[Syzygium paniculatum (magenta lilly pilly)]] thumb|Ti Naiwa a bunga ti [[Syzygium samarangense]]
Mangifera andamanica
Ti Mangifera andamanica ket ti sebbangan ti mula iti pamilia nga Anacardiaceae. Daytoy ket endemiko iti Is-isla ti Andaman iti Luek ti Bengal. Makan dagiti bassit a bunga. Daytoy a sebbangan ket makonserba iti Field Gene bank ti Jawaharlal Neheru Tropical Botanic Garden ken Instituto iti panagsukisok, Thiruvananthapuram, India.
Syzygium
Ti Syzygium ket ti henero dagiti agsabsabong a mula a maitagikua iti pamilia ti mirtus, Myrtaceae. Ti henero ket buklen dagiti agarup a 1200–1800 a sebbangan, ken addaan iti patneng a sakup a gumay-at manipud iti Aprika ken Madagascar babaen ti akin-abagatan nga Asia iti daya babaen ti Pasipiko. Ti kaaduan ti agpang iti dibersidadna ket mapasamak manipud iti Malaysia aginggana iti amianan-akindaya nga Australia, nga adu kadagiti sebbangan ket di nasayaat nga ammo ken adu pay ti saan a taksonomiko a naipalawag. Kaaduan dagiti sebbangan ket dagiti kankanayon a berde a kayo ken dagiti bassit a mula. Sumagmamano kadagiti sebbangan ket naimulmula a kas dagiti ornamental a mula para kadagiti napintas a nasileng a bulong, ken adda dagiti bassit nga agpataud kadagiti makan a bunga. Dagiti kangrunaan iti ekonomia a sebbangan ket ti clove Syzygium aromaticum, a ti saan a nagukrad a sabong ket maysa a nangruna a rekado. Sumagmamano kadagiti makan a sebbangan ti Syzygium ket maimula kadagiti amin a paset ti tropiko iti sangalubongan, ken dagiti dadduma ket nagbalindan a makaraut a sebbangan kadagiti sumagmamano nga ekosistema ti isla. Dagiti nadumaduma a sebbangan ti Syzygium ket agbunga kadagiti makan ti tao, adu kadagitoy ti nanaganan iti "roseapple". Limapulo ket dua a sebbangan ti mabirukan idiay Australia ken kadawyanda nga ammo a kas lillipillies, brush cherries wenno satinash.
Adda dagiti panawen a ti Syzygium ket taksonomiko idi a naiyallilaw iti henero ti Eugenia (ca. 1000 a sebbangan), ngem ti naud-udi a naibaga a henero ket addan iti kaaduan nga espesipiko a dibersidad kadagiti neotropiko. Adu kadagiti sebbangan ti dati a naiklase a kas Eugenia nga itan ket nairaman iti henero ti Syzygium, ngem ti dati a nagan ket mabalin nga adda latta a maibagbaga iti hortikultura. Ti Syzygium Working Group, ti maysa nga internasional a grupo dagiti agsuksukisok, ket naporma idi bril 2016 iti maysa a gandat iti panagpataud iti monograpo ti Syzygium.
Dagiti sebbangan
thumb|Ti Syzygium iti katuduan a bakir ti Australia ket mangipakita iti [[cauliflory]] thumb|Ti [[Syzygium cumini iti Kohat Pakistan]] Dagiti napili a sebbangan: • Syzygium alliiligneum – onionwood (Queensland)
• Syzygium amplifolium
De jure
Ti De jure (iti Klasiko a Latin de iure) ket maysa a panangiyebkas a ti kaibuksilanna ket "maipanggep iti linteg", a maigiddiat iti de facto, a ti kaibuksilanna ket "maipanggep iti kinapudno". Dagiti termino ti de jure kende facto ket inus-usar daitoy embes nga "iti linteg" ken "iti panagsanay", no adda ti mangipalpalawag kadagiti politikal wenno nainkalintegan a kasasaad.
Syzygium
Dagiti sebbangan
• Syzygium andamanicum
De jure
Iti nainkalintegan a konteksto, ti de jure ket mabalin pay a maipatarus a kas "maipapan iti linteg". Ti panagsanay ket mabalin nga adda iti de facto, kas pagarigan, ti tattao ket umannugotda ti kontrato a kasla dda iti linteg a a mangitungpal iti dayta, ngem awan pay met ti kasta a linteg. Ti proseso nga ammo a kas ti "desuetude" ket mabalin a mangipalubos kadagiti de facto a panagsanay a mangsukat kadagiti duog a de jure a linlinteg. Iti met sabali, dagiti panagsanay ket mabalin met nga adda a de jure ken saan a maiyannugot wenno tungpalen babaen ti tattao.
Kas pagarigan
Daytoy ket pudno a mabalin nga adda dagiti aggigiddan a nainkalintegan ti de jure a saan a dagiti de facto. Idi baetan ti 1805 ken 1914, ti alagaden a dinastia ti Ehipto ket nagturay a kas dagiti de jure a birey iti Otomano nga Imperio, ngem nagtignay a kas dagiti de facto a nawaya a nagturay a nangtaripato ti polite fiction iti Otomano a suserania. Nupay kasta, manipud idi agarup a 1882, dagiti nagturayturay ket addaanda laeng ti de jure a turay iti Ehipto, a kas idi met laeng idi nagbalinen a tirtiris nga estado ti Britaniko. Isunga, ti Ehipto idi ket babaen ti Otomano linteg de jure ket probinsia ti Otomano nga Imperio, ngem de facto id ia paset ti Britaniko nga IMperio.
Syzygium
Dagiti sebbangan
• Syzygium anisatum
• Syzygium anisosepalum
De jure
Kas pagarigan
Iti linte nga Amerikano, a naisangayan kalpasan ti Brown v. Opisina ti Edukasion (1954), ti baetan a paggidiatan ti segregasion a de facto (ti adda a segregasion gapu kadagiti boluntario gunglo ken kaarubaan) ken ti segregasion a de jure (ti adda a segregasion gapu kadagiti loka a linteg a nagbilin ti segregasion), ket nagbalin a nangruna a naggiddiatan para iti inbilin ti korte a remedio dagiti panggep.
Idiay Kanada, a naisangsangayan ken idi ad-adu a konsentrasio iti British Columbia, ti saan a pannakalinteg ti cannabis ket naikeddeng a kas "De jure", kadagiti kaaduan a pannaka-usar, ken kapadpada ti Amerikano a prohibision ti arak ken dagiti speakeasy iti tawtawen ti 1930, ket maysa kas pagarigan ti ˈDe factoˈ ti Saan a Sibil a Panagtungpal.
Syzygium
Dagiti sebbangan
• Syzygium angophoroides
• Syzygium antisepticum – shore eugenia
• Syzygium aqueum – water apple, bell fruit, water cherry, watery rose apple
• Syzygium aromaticum – clove
• Syzygium australe – brush cherry (Australia)
• Syzygium beddomei
• Syzygium bourdillonii
• Syzygium canicortex – yellow satinash (Queensland)
• Syzygium caryophyllatum (sebbangan-kita)
• Syzygium chanlos (Gagnep.) Merr. & L.M.Perry
• Syzygium chavaran
• Syzygium cinereum (Kurz) Chantaran. & J.Parn.
• Syzygium conglomeratum
• Syzygium cordatum – Hute, waterbessie, undoni, water berry, umSwi
• Syzygium cordifolium
• Syzygium cormiflorum – Bumpy satinash
• Syzygium corynanthum – Naalsem a seresa
• Syzygium corynocarpa (A.Gray) C.Muell.
• Syzygium courtallense
• Syzygium crebrinerve – Purple cherry, black water gum
• Syzygium cumini (L.) Skeels – Jambul, Jambolan, Black plum, Damson plum, Duhat plum, Jambolan plum, Portuguese plum
• Syzygium curranii – Lipote
• Syzygium densiflorum
• Syzygium diffusum
• Syzygium discophorum
• Syzygium duthieanum
• Syzygium dyerianum
• Syzygium elegans
• Syzygium erythrocalyx – Johnstone River satinash, Red Bud satinash
• Syzygium eucalyptoides
• Syzygium fergusonii
• Syzygium fijiense
• Syzygium flosculiferum
• Syzygium forte – Puraw a mansanas
• Syzygium formosanum – Patneng iti Taiwan
• Syzygium francisii – Giant water gum, rose satinash
• Syzygium fullagarii (Lord Howe Island)
• Syzygium glaucum
• Syzygium gracilipes
• Syzygium graeme-andersoniae
• Syzygium grande  – Sea apple
• Syzygium guehoi
• Syzygium gustavioides – Grey satinash
• Syzygium guineense – Waterberry
• Syzygium hodgkinsoniae – Red lilly pilly, smooth-barked rose apple (Australia)
Pagsasao a Sapuan
Ti pagsasao a Sapuan (autonimo: səpuar) ket ti pagsasao a Mon–Khmer a naisasao iti bugbugtong a purok ti Ban Sapuan, a mabirukan iti agarup a 40 km iti amianan ti Attapeu. Nangited da Jacq ken Sidwell (1999) ti ababa a gramatika. Inreporta ni Sidwell (2003) a tipopulasion ket basbassit ngem 1,000. Mangited ni Chazée (1999:93) ti basbassit a karkulo iti 480.
Syzygium
Dagiti sebbangan
• Syzygium jambos (L.) Alston – Roseapple, Malabar plum, plum rose, rose apple, water apple
• Syzygium jasminifolium
• Syzygium kemamanense
• Syzygium kiahii
• Syzygium koordersianum
• Syzygium kuranda – Kuranda satinash
• Syzygium leucoxylon
• Syzygium luehmannii – Riberry, cherry satinash
• Syzygium maire
• Syzygium makul
• Syzygium malaccense (L.) Merr. & L.M.Perry – Malay Apple, Malacca apple, Malay rose apple, mountain apple, Otaheite cashew, rose apple, water apple
• Syzygium manii
• Syzygium maingayi
• Syzygium megacarpum
• Syzygium micranthum
• Syzygium microphyllum (Syzygium gambleanum is an illegitimate synonym)
• Syzygium minus
Jeremy Irons
Ni Jeremy John Irons ket maysa nga Ingles nga aktor. Kalpasan ti pannakaawat iti kalasikala a panagsanay idiay Bristol Old Vic Theatre School, inrugi ni Irons iti karerna iti panagarte iti entablado idi 1969, ken manipud idin, nagparangen kadagiti adua a produksion ti teatro ti West End mairaman ti The Winter's Tale, Macbeth, Much Ado About Nothing, The Taming of the Shrew, Godspell, Richard II ken  Embers. Idi 1984, nangrugi isuna iti Broadway iti The Real Thing ni Tom Stoppard ken nakaawat iti Premio Tony para iti Kalaingan nga Aktor.
Syzygium
Dagiti sebbangan
• Syzygium moorei – Coolamon, durobby
• Syzygium myhendrae
• Syzygium neesianum
• Syzygium nemestrinum
• Syzygium nervosum
• Syzygium oblatum (Roxb.) Wall. ex A.M.Cowan & Cowan
• Syzygium occidentale
• Syzygium oleosum – Blue lilly pilly
• Syzygium oliganthum
• Syzygium oreophilum
• Syzygium palghatense
• Syzygium paniculatum – Magenta lillypilly, magenta cherry (Australia)
• Syzygium parameswaranii
• Syzygium patentinerve (endemiko iti Savai'i & Upolu is-isla iti Samoa)
• Syzygium papyraceum – Paperbark satinash (Australia)
• Syzygium pauper
• Syzygium pendens
• Syzygium perakense
• Syzygium pergamentaceum
• Syzygium phaeophyllum
• Syzygium politum
• Syzygium polyanthum (Wight) Walp. – Indian bay leaf, Indonesian bay leaf, Salam leaf, daun salam, Indonesian laurel
• Syzygium praineanum
• Syzygium pseudofastigiatum (Australia)
• Syzygium purpureum
• Syzygium quadrangulatum (A.Gray) Merr. & L.M.Perry
• Syzygium quadribracteatum
• Syzygium ramavarmae
• Syzygium revolutum
• Syzygium samarangense (Blume) Merr. & L. M. Perry – Java apple, makopa, Java rose apple, Samarang rose apple, water apple, wax jambu, wax apple
• Syzygium sandwicensis (A.Gray) Nied. – ʻŌhiʻa ha
• Syzygium smithii
• Syzygium suborbiculare – lady apple]
• Syzygium syzygioides (Miq.) Merr. & L.M.Perry
• Syzygium travancoricum
Etanol
thumb|right|250px|Ti maur-uram nga etanol.
Ti etanol makunkuna pay a ti etiliko nga alkohol, puro nga alkohol, alkohol ti bukbukel, wenno mainum nga alkohol, ket maysa a nalaka nga agbalbaliw, aggil-ayab, awan maris a likido nga adda ti estruktural a pagannurotan iti CH3CH2OH, kankanayon daytoy a naipangyababaan a kas ti C2H6O. Daytoy ket sikoaktibo a druga ken maysa kadagiti kaduogan a naamammuan a pangpalpaliwa a druga, ti etanol ket agpataud ti kasasaad a naamammuan a kas ti pannakabartek ti alkohol no inumen daytoy. Daytoy ket ket kalatakan a kas ti kita ti alkohol a mabirukan kadagiti mainum nga alkohol, daytoy ketmaus-usar pay kadagiti termometro, kas maysa a panagnawnaw, ken kas maysa a sungrod. Iti sapasap a panag-usar, daytoy ket simple laeng a tinawtawagan ti alkohol wenno arak.
Pinintaan
Ti pinintaan ket maysa a panagnasay iti panangipakat iti pinta, pigmento, maris wenno dadduma pay a banbanag iti maysa a rabaw. Daytoy a banag ket kadawyan a maidangep ti maysa nga arisadsad ti brútsa ngen mabalin pay ti agusar kadagiti sabsabali a banbanag. Iti arte, ti balikas a pintaan ket agipalpalawag ti aramid ken resulta ti panagaramid. Nupay kasta, ti pinintaan ket mabalin pay a mausar ti ruar iti arte a kas maysa a kadawyan a komersio babaen dagiti artesano ken dagiti agipakpatakder. Dagiti pinintaan ket mabalin a mausar a suporta kadagiti rabaw ti diding, papel, mantalóna, kayo, sarming, malapáko, sekka, bulong, gambáng wenno konkréto, ken mabalin pay a mairaman a pagtitiponen dagiti sabsabali a banbanag a mairaman ti darat, sekka, papel, nabalitokan a bulong ket dagiti dadduma pay a banbanag.
Dagiti listaan dagiti kodigo ti ISO 639
Dagiti listaan dagiti kodigo ti ISO 639:
Gobierno
Ti gobierno ket nalawa a naipalplawag a kas ti administratibo nga organisasion nga addaan iti katurayan a mangituray ti maysa a politikal nga estado. Iti Britaniko nga Ingles (ken dagiti Mankomunidad ti Pagpagilian), ti gobierno ket naak-akikid a mangitudtudo ti naisangsangayan nga administratibo a burokrasia nga agtengtenggel iti maysa nga estado iti naited a panawen —ket naam-ammuan iti Amerikano nga Ingles a kas maysa nga administrasion. Iti Amerikano nga Ingles, ti gobierno ket mangitudtudo ti dakdakkel a sistema baaen pannakaurnos kadagiti ania man nga estado. Iti adu pay a maipatinayon, ti gobierno ket sagpaminsan pay nga inus-usar iti Ingles a kas maysa a sinonimo para iti panagturay.
Iti kaso ti nalawa a pannakaipalplawag, ti gobierno ket buklen dagiti lehislador, dagiti administrador, ken dagiti arbitrador. Ti gobierno ket isu ti kabuksilan panangipatungpal ti annuroten ti estado, ken isu pay ti mekanismo para iti panangikeddeng ti annuroten ti estado. Ti porma ti gobierno, wenno ti porma ti panagturay ti estado, ket mangitudtudo ti agasmang dagiti politikal a patakder babaen ti pannaka-urnos ti gobierno.
Dagiti estado ket sinerian babaen ti maysa nga agtultuloy a panagsasaruno kadagiti nadumaduma a gobierno. Kadagiti tunggal maysa nga agsasaruno a gobierno ket buklen ti maysa abagi dagiti agmaymaysa a tattao nga agtengtenggel ken agsansanay ti panagtengnggel ti politikal a panagaramid ti keddeng. Dagiti tignayda ket ti panagaramid ken pannanngipatungpal kadagiti linteg ken mangkappia kadagiti suppiatan. Kadagiti dadduma a kagimongan, daytoy a grupo ket sagpaminsan a kabukbukodan a matagtaginayon wenno tinawtawid a klase. Kadagiti dadduma pay a kagimongan, a kasla dagiti demokrasia, ti politikal a papel ket agtaltalinaay, ngem adda dagiti kanayon a panagsisinnukat ti tattao a mangpunpunno kadagiti puesto.
Ti ania man a kita ti gobierno ket agdama maapektaranna dagiti tignay ti tattao kadagiti adu a nangruna a waya. Gapu ti daytoy a rason, dagiti politikal a sientista ket sapasapda nga agsupsupiat a ti gobierno ket nasken a saan a kabukbukodan a maadadal. Nagsisinnupiatda a ti gobierno ket nasken a maadal a mairaman ti antropolohia, ekonomia, pakasaritaan, pilosopia, siensia, ken sosiolohia.
Dagiti nagibasaran
Arnheim, M.T.W. Aristokrasia iti Griego a Kagimongan. Londres: Thames ken Hudson, 1997.
Al Pacino
Ni Alfredo James "Al" Pacino ket maysa nga Amerikano nga aktor ti entablado ken pelikula, agpatpataud iti pelikula, ken mannurat iti senario.
Nakaawat ni Pacino iti immuna a nominasion iti Kalaingan nga Aktor iti Oscar para iti Serpico (1973); isu ket nainominado pay para iti The Godfather Part II, Dog Day Afternoon (1975) ken ...And Justice for All (1979) ken nangabak iti Gunguna ti Akademia idi 1993 para panangiladawanna iti bulsek a teniente Koronel iti Scent of a Woman (1992).
Encyclopædia Britannica Eleventh Edition
Ti Encyclopædia Britannica, Eleventh Edition (1910–11), ket ti maysa a 29 a tomo ti obra a reperensia, iti maysa nga edision ti Encyclopædia Britannica. Napadur-as daytoy idi las-ud ti transision ti ensiklopedia manipud iti pablaak a Britaniko iti maysa nga Amerikano. Sumagmamano kadagiti artikulona ket sinurat idi babaen dagiti kaaduan nga ammo nga eskolar iti dayta a panawen. Daytoy nga edision ti ensiklopedia, nga aglaon kadagiti 40,000 a naikabkabil, ket mabirukan itan iti dominio a publiko, ken adu kadagiti artikulona ket naus-usaren a kas maysa a batayan para kadagiti artikulo iti Wikipedia. Nupay kasta, ti saanen a baro a kasasaad dagiti sumagmamano a linaon ket problematiko a panagusar a kas taudan para iti moderno nga panag-eskolar. Sumagmamano kadagiti artikulo ket addaan iti nangruna a pateg ken interesado kadagiti moderno nga eskolar a kas dagiti kultural nga artipakto iti maika-19 ken nasapa a maika-20 a siglo.
Pakaammo
200px|thumb|left|Maika-11 nga edision ti Encyclopædia Britannica Ti maikasangapulo ket maysa nga edision idi 1911 ket naumnong iti panangimaton ti Amerikano a nga agipabpablaak a ni Horace Everett Hooper. Ni Hugh Chisholm, nga isu ti nagurnos iti dati nga edision, ken isu idi ti naidutok nga editor in chief, ken kakuyogna ni Walter Alison Phillips a kas kangrunaan a katakunaynay nga editor.
Iti kasisigud, ginatang ni Hooper ti karbengan dagiti 25-tomo nga maika-9 nga edision ken inaw-awisna ti diario ti Britaniko iti The Times a mangipablaak iti naimaldit manen, nga agraman kadagiti sangapulo ket maysa a maipatinayon a tomo (dagup a 35 a tomo) a kas ti maikasangapulo nga edision, a naipablaak idi 1902. Nagsardeng ti pannakaikadua ni Hooper iti The Times idi 1909, ken nakitulag isuna iti Cambridge University Press a mangipablaak kadagiti 29-tomo a maikasangapulo ket maysa nga edision. Ngem kadawyan a naipampanunotan a pudno a Britaniko nga obra daytoy, ti maikasangapulo ket maysa nga edision ket addaan iti adu nga impluensia iti Amerikano, iti saan laeng a naipaadu a gatad iti linaon nga Amerikano ken Kanadiano, ngem dagiti pay naaramid a ganetget a mangaramid daytoy a popular. Dagiti pamay-an pay iti panagtagilako nga Amerikano ket nalatulong kadagiti lako. Sumagmamano a 14% kadagiti kontributor (214 kadagiti 1507) ket nagtaud manipud iti Amianan nga Amerika, ken naipatakder ti opisina iti New York tapno agtutumpong dagiti obrada.
Dagiti pangyababaan dagiti kontributor ti ensiklopedia ket agparang iti patingga dagiti napili nga artikulo wenno iti patingga ti maysa a seksion iti kaso dagiti at-atiddog nga artikulo, a kas iti Tsina, ken ti maysa a tulbek ket naited iti tunggal maysa a tomo kadagita a pangyababaan. Sumagmamano kadagiti artikulo ket sinurat babaen dagiti kaaduan nga ammo nga eskolar iti dayta a panawene, kas da Edmund Gosse, J. B. Bury, Algernon Charles Swinburne, John Muir, Peter Kropotkin, T. H. Huxley, James Hopwood Jeans ken William Michael Rossetti. Kadagiti saan unay nga ammo a kontributor ket dagitinto kanungpalan a mabigbig, kas da Ernest Rutherford ken Bertrand Russell. Adu kadagiti artikulo ket naal amanipud iti maika-9 nga edision, sumagmamano ti napabaro bassit. Sumagmamano kadagiti agatiddog iti libro nga artikulo ket nabingbingay kadagiti babbabassit a parte para iti nalaklaka a reperensia, ken dagiti dadduma met ket naipabassit. Dagiti kaaduan nga ammo a mannurat ket kadawyanda a nagkontribusion laeng iti bugbugtong nga artikulo wenno parte iti maysa nga artikulo. Kaaduan dagiti obra ket inaramid babaen dagiti agiwarwarnak, dagiti eskolar ti Museo Ti Britaniko ken dagiti dadduma nga eskolar. Ti edision ti 1911 ket isu idi ti immuna nga ensiklopedia a mangiraman iti ad-adu ngem bassit laeng a babbai a kontributor, ken adda dagiti 34 a babbai a nagparawad iti edision.
Bantay Mariveles
Ti Bantay Mariveles ket malmalmeng a bulkan a mabirukan idiay probinsia ti Bataan iti Filipinas. Ti Bantay Mariveles ken ti kaaripingna a Bantay Natib ket buklen ti 80.9 a porsiento iti dagup a kalawa ti daga ti probinsia. Ti bantay ken ti kaaripingna a kono ket naisanglad iti bangir ti siudad ti Manila iti ballasiw ti Luek Manila, a mangit-ited ti napintas a pakabuyaan ti ilelennek ti init a nakitkita manipud idiay Manila.
Lokasion
Ti Bantay Mariveles ket naisanglad iti akin-abagatan a patingga ti Banbantay ti Zambales idiay Peninsula ti Bataan, laud ti Luek Manila. Ti probinsia ti Bataan ket tagikua ti Sentral a Luzon wenno Rehion III ti Filipinas.
Dagiti pisikal a langa
Ti Bantay Samat idiay akin-amianan a bakras ken ti Bantay Limay idiay akindaya a bakras, ket dagiti nangruna, dagiti ubbing pay ti kitana a parasitiko a kono ti bulkan.
Ti Bantay Mariveles ket termal pay laeng nga aktibo nga addaan kadagiti sumaganad a napudot nga ubbog ti mabirukan iti kaunegan ti kompleks: Ubbog Tiis, Ubbog Saysain, ken Ubbog Pucot.
Dagiti panagbettak
Awan dagiti naipakasaritaan a panagbettak a nairehistro manipud iti kaldera ti Mariveles, nga iti kaudian nga aktibidad nga impakpakita babaen ti Radiokarbon a panangipetsa ket napasamak idi tengnga-Holoseno wenno agarup a 2050 BCE.
Heolohia
Ti kabatbatuan a kita ket kaaduan iti biotita, hornblenda, ken andesita, nga addaan kadagiti dasita a panagayus ken dasitiko a tufo a kapada ti asideg a Bantay Natib.
Ti Bantay Mariveles ket adda iti Lineamento ti Akinlaud a Bataan a bulkaniko a barikes ti Luzon, a mangiraman ti Bantay Pinatubo, ti lugar ti maikadua a kadakkelan a panagbettak iti naudi a maika-20 a siglo.
Dagiti listaan
Ti Instituto ti Filipinas iti Bulkanolohia ken Sismolohia (PHIVOLCS), ti sanga ti gobierno ti Filipinas a mangipanggep ti bulkanolohia ti pagilian, ket ilistana ti Mariveles a kas mabalin nga aktibo a bulkan para iti edad ti kaudian a panagbettakna ken dagiti aktibo a termal a langa.
Panagsang-at iti Mariveles
Adda metten dagiti tallo a pantok nga ammo ti lokal a komunidad nga agkalkalay-at iti bantay: Pantok Tarak, Pantok Pantingan wenno Banayan, ken Pantok Mariveles. Dagiti sabali pay a pantok ket agur-urayda pay laeng a masukimat.
Ti Pantok Tarak ket nadayeg a papanan idiay Bantay Mariveles a ti pagrugian a puntona ket mabirukan idiay Baranggay Alas-asin, Mariveles, Bataan. Ti Pantok Pantingan (lokal a Tinawtawagan ti Pantok Banayan) ket mabalin a serrekan babaen ti Sitio Duhat, Saysain, Bagac, Bataan. Ti Pantok Mariveles ket mabalin a maserrekan babaen ti Sitio Parca, Mariveles, Bataan.
Agonis
Ti Agonis ket ti henero iti pamilia ti mula iti Myrtaceae. Amin dagitoy ket endemiko iti Akinlaud nga Australia, nga agtubtubo iti asideg ti aplaya ti abagatan a laud.
Layus
thumb|Kntemporario a ladawan iti layus a napasamak idiay aplaya ti [[Baybay Amianan iti Alemania ken Dinamarka idi Oktubre 1634.]]thumb|Tattao nga agkamkamang manipud iti layus idiay [[Java. ca. 1865–1876.]]
Agonis
Ti laeng Agonis flexuosa, iti agtubo iti maysa a kadakkel iti kayo; dagiti sabali ket kadawyanda nga agtubo a kas dagiti babassit a mula.
Ti Agonis ket dati nga aglaon iti bilang dagiti sabali a sebbangan, ngem nabiit pay a nabingay ti sebbangan, a ti kaaduan ket naiyalis iti Taxandria. Ti sebbangan ti Agonis grandiflora ket naisinsina kadagiti monotipiko a henero, ti Paragonis.
Ti sebbangan ti Agonis ket kadawyan nga addaan iti linabag, kayumanggi nga ukis ti kayo, napusasaw a berde a bulbulong ken dagiti inploressensia dagiti bassit, puraw a sabsabong. Kaaduanda nga ammo ken nalaka mailasin babaen ti napigsa nga agot iti peppermint no mataltal wenno mapigis ti bulong, ngem adda met dagiti mula nga adaan iti napigsa nga angot iti eucalyptus.
Dagiti sebbangan
Naala ti nagan nga Agonis manipud iti Griego iti agon, a ti kayatna a sawen ket agur-urnong wenno urnong, a mangibaga kadagiti nairut ti rimpuokna a sabong.
Ti Agonis ket kaenn a mula babaen ti simotsimot nga Aenetus dulcis.
Layus
Ti layus ket isu ti panaglippias iti danum a mangirenneb ti kadawyan a namaga a daga. Ti Direktibo dagiti Layus ti Kappon ti Europa (EU) ket mangipalplawag ti maysa alayus a kas ti panagsakop babaen ti danum iti daga a kadawyan a saan a nasaksakupan babaen ti danum. Iti kapanunotan a ti "agay-ayus a danum", ti balikas ket mabalin pay a maipakat iti uneg a panagayus ti atab. Ti panaglayus ket mabalin a mapasamak a kas ti maysa a panaglippias iti danum manipud kadagiti bagi ti danum, a kas ti maysa a karayan wenno danaw, nga iti danum ket mapunno unay wenno dadaelenna dagiti panagtudo ken pannakatunaw ti niebe, dagitoy a panagbalbaliw iti kadakkel ket saan a mabalin dagitoy a maikeddeng nga adu malaksid no layusenda ti tagikua wenno malmes dagiti napaamo nga ayup.
Dagiti layus ket mabalin a mapasak kadagiti karayan no ti panagyus ket lapusenna ti kapasidad iti kanal ti karayan, a naipangpangruna kadagiti tikor wenno dagiti panagsiksikko iti dalan ti danum. Dagiti layus ket mabalin a gapuanan dagiti pannakadadael dagiti balay ken dagiti negosio no adda dagitoy iti masna a tanap ti layus dagiti karayan. Bayat a dagiti madaddadael a maipapan ti karayan a layus ket ket mabalin a laksiden babaen ti ipapanaw manipud kadagiti karayan ken dagiti dadduma pay a bagi ti danum, ti tattao ket tawidanda nga agnanaed ken agtrabtrabaho kadagiti asideg ti karayan gaputa ti daga ket kadawyan a nadalumpinas ken nalames ken gaputa dagiti karayan ket mangited ti nalaka a panagbanniaga ken pagserkan iti komersio ken industria.
Adda dagiti layus nga agin-inut a rumang-ay, bayat a dagiti dadduma a kas dagiti kellaat a layus, ket rumang-ay kadagiti kanito laeng a minutos ken awan dagiti makitkita a senial iti tudo. Iti pay maipatinayon, dagiti layus ket mabalin a lokal, a makadadael kadagiti kaarubaan ken komunidad, wenno dakkel unay, makadadael kadagiti intero a labneng ti karayan.
Polonia
Ti Polonia (Polska), opisial a ti Republika iti Polonia (Rzeczpospolita Polska; Pòlskô Repùblika; Polsko Republika), ket maysa a pagilian idiay Tengnga nga Europa, nabeddengan daytoy babaen ti Alemania iti laud; ti Republika a Tseka ken Slovakia iti abagatan; Ukrania, Bielorusia ken Lituania iti daya; ken ti Baybay Baltiko ken Kaliningrad Oblast, maysa a Ruso nga exclave, iti amianan. Ti dagup a kalawa ti Polonia ket, a makaaramid daytoy ti maika-70 a kadakkelan a pagilian iti lubong ken ti maika-9 a kadakkelan idiay Europa. Ti Polonia ket adda ti population ti sumurok a 38 a riwriw a tattao, a makaaramid daytoy ti maika-34 a kaaduan ti populasion a pagilian iti lubong ken ti maikanem a kaaduan ti populasion a kameng iti Kappon ti Europa, nga isu daytoy ti kaaduan ti populasion a kameng ti kalpasan ti komunista. Ti Polonia ket maysa a unitario nga estado a binuklan dagiti 16 a voivodeship. Ti Polonia ket kameng iti Kappon ti Europa, NATO, ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, ti Organisasion ti Komersio ti Lubong, ti Organisasion para iti Ekonomia a Pagtitinnulongan ken Panagrangrang-ay (OECD), Europeano nga Ekonomiko a Lugar, Ahensia ti Internasional nga Enerhia, Konsilo iti Europa, Organisasion para iti Salaknib ken Pagtitinnulongan iti Europa, Ahensia ti Internasional ti Atomiko nga Enerhia, G6, Konsilo dagiti Estado ti Baybay Baltik, Visegrád a Grupo, Weimar a Trianggulo ken Schengen a Tulagan.
Pakasaritaan
Ti pannakabangon ti Polako nga estado ket nainaganan iti pannaka-ampon iti Kristianidad babaen ti nangturay a ni Mieszko I idi 966, iti teritoria a kapadpada iti tatta nga aldaw a Polonia. Ti Pagarian iti Polonia ket naporma idi 1025, ken idi 1569 a nagpapigsa ti atiddog a kumaduaan iti Nalatak a Dukado iti Lituania babaen ti panagpirma ti Kappon iti Lublin, a nagbukel ti Polako–Lituano a Mankomunidad. Ti Mankomunidad ket awanen idi 1795 gapu ta nabingbingay dagiti daga ti Polonia kadagiti Pagarian ti Prusia, ti Imperio ti Rusia, aken ti Austria. Ti Polonia ket nakaala manen ti panakawayawayana a kas ti Maikadua a Polako a Republika idi 1918. Kalpasan ti dua a dekada, idi Septiembre 1939, ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat ket nangrugi ti panagraut ti Polonia babaen ti Nasi nga Alemania ken ti Kappon ti Sobiet. Sumurok nga innem a riwriw a Polako nga umili ti natay iti dayta a gubat. Ti Polonia ket nagungar kalpasan kadagiti napalas a tawen iti uneg ti Sobiet a pannaka-impluensia a kas ti Republika dagiti Tattao aginggana idi 1989. Idi panawen ti Rebulosion iti 1989, ti 45 a kaatiddog ti komunismo a panagturay ket naruppuog ken ti demokratiko a panagturay ket nabagon. Daytoy ket nakaited ti pundasion ti moderno a Polonia, naam-ammuan babaen ti batay-linteg a kas ti "Mikatlo a Polako a Republika".
Nupay ti adu a pannakadadael ti pagilian a napadasan iti maikadua a Sangalubongan a Gubat, ti Polonia ket napakabaelan a nagpreserba kadagiti adu a bukodna a kultura a kabaknangan. Adda dagiti 14 nga agdama a tinawtawid a pagsaadan a naisuratan idiay listaan ti UNESCO a Tinawtawid ti Lubong idiay Polonia.
Manipud idi gibus ti panawen ti komunista, ti Polonia ket nakagun-od ti "nangato unay" a ranggo ti banag iti panagrangrang-ay ti nagtagitaoan.
Pinyin
Ti Pinyin, wenno Hanyu Pinyin, ket ti opisial a sistema ti ponetiko para iti panangisurat kadagiti panangibalikas ti Mandarin iti karkarakter nga Insik iti alpabeto a Latin idiay Tsina, Taiwan, ken Singapur. Daytoy ket masansan a maus-usar iti panangisuro ti Pagalagadan nga Insik ken ti pinyin a saan a mangiraman kadagiti pangmarka a diakritiko ket masansan a maus-usar kadagiti gangganaet a pablaak tapno mailetra dagiti nagan nga Insik a pamiliar kadagiti saan nga Insik ken mabalin a mausar a kas maysa a maikabil a pamay-an tapno maikabil ti karkarakter nga Insik kadagiti kompiuter.
Ti sistema ti Hanyu Pinyin ket naparang-ay kadagidi tawen ti 1950 a naibatay kadagiti nasapsapa a porma ti romanisasion. Impablaak idi daytoy babaen ti gobierno ti Insik idi 1958 ken nabaliwan kadagiti nadumaduma a beses. Ti Gunglo ti Sangalubongan para iti Panagalagad (ISO) ket inamponna ti pinyin a kas maysa a sangalubongan a pagalagadan idi 1982. Inampon idi ti sistema a kas opisial a pagalagadan idiay Taiwan idi 2009, nga idiay ket inus-usar a romanisasion laeng imbes a para kadagiti panggep ti edukasion ken maikabil iti kompiuter.
Ti kayat a sawen ti balikas a Hànyǔ ket ti naisasao a pagsasao ti tattao a Han ken ti pīnyīn   literal a kayatna a sawen ket ti "mailetra nga un-uni".
Taxandria (mula)
Ti Taxandria ket ti grupo dagiti mula iti pamilia ti Myrtaceae a naipalawag a kas maysa a henero idi 2007. Ti intero a henero ket endemiko iti Akinlaud nga Australia, nga agtubtubo iti asideg ti aplaya iti Abagatan Laud a suli ti Estado.
Kaaduan kadagiti sebbangan ti Taxandria ket kadawyanda nga agtubo a kas dagiti natayag ababassit a mula, ngem ti Taxandria juniperina ket agtubo iti kadakkel iti maysa a kayo (aginggana iti 27 m) ken ti Taxandria linearifolia ket mabalin nga agtubo a kas bassit a kayo (aginggana iti 5 m iti katayag).
• # Taxandria callistachys J.R.Wheeler & N.G.Marchant
• # Taxandria fragrans (J.R.Wheeler & N.G.Marchant) J.R.Wheeler & N.G.Marchant
• # Taxandria inundata J.R.Wheeler & N.G.Marchant
• # Taxandria marginata (Labill.) J.R.Wheeler & N.G.Marchant
• # Taxandria parviceps (Schauer) J.R.Wheeler & N.G.Marchant
• # Taxandria spathulata (Schauer) J.R.Wheeler & N.G.Marchant
Presentacion
Ti Presentacion ket maysa a maika-4 a klase nga ili ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Camarines Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Presentacion ket politikal a nabingbingay iti 18 a barbaranggay.
• Ayugao
• Bagong Sirang
• Baliguian
• Bantugan