cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Baeckea ovalifolia
Masansan a mabirukan daytoy kadagiti nabato a bakras nga agtubo kadagiti nadarat a daga kadagiti quartzite wenno granito iti bassit a lugar iti igid ti abagatan a pantar iti Akinlaud nga Australia.
Immuna a pormal a naipalawag ti sebbangan a kas Harmogia ovalifolia babaen ni botaniko Ferdinand von Mueller idi 1860 iti obra iti Fragmenta Phytographiae Australiae ken kanungpala anaidasig manen iti henero ti Baeckea babaen ni Mueller idi 1864.
Aulandra longifolia
Ti Aulandra longifolia ket ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket agtubo a kas maysa a kayo aginggana iti iti katayag, iti diametro ti puon aginggana iti. Maramarisdapo kayumanggi ti ukis ti kayo. Dagiti sabong ket puraw aginggana iti krema. Ti espesipiko nga epiteta iti longifolia ket manipud iti Latin a ti kayatna a sawen ket "atiddog bulong". Ti habitat ket aglalaok a dipterokarpo a bakir manipud iti pantar ti baybay iti iti kangato. Ti A. longifolia ket endemiko iti Borneo.
Autranella
Ti Autranella ket ti henero ti mula iti pamilia ti Sapotaceae a naipalawag a kas maysa a henero idi 1917. Daytoy ket aglaon laeng iti maysa a mabigigan a sebbangan, ti Autranella congolensis, a patneng iti laud-tengnga nga Aprika (Nigeria, Kamerun, Gabon, Republika ti Tengnga nga Aprika, Republika ti Kongo, Cabinda, Demokratiko a Republika ti Kongo).
Nailista ti sebbangan a kas nakaro a naisagmak.
Baeckea elderiana
Ti Baeckea elderiana ket ti sebbangan ti bassit a mula iti pamilia ti Myrtaceae nga endemiko iti tengnga nga Akinlaud nga Australia.
Ti sebbangan ket immuna a pormal nga impalawag babaen ni botaniko Ernst Georg Pritzel idi 1904 iti obra nga impablaak babaen da Pritzel ken Ludwig Diels iti ''Fragmenta Phytographiae Australiae occidentalis. Beitrage zur Kenntnis der Pflanzen Westaustraliens, ihrer Verbreitung und ihrer Lebensverhaltnisse. iti warnakan ti Botanische Jahrbücher für Systematik, Pflanzengeschichte und Pflanzengeographie''
Dagiti espesimen ket dati nga inurnong babaen ni Richard Helms idi las-ud ti ekspedision ni Elder a nangrugi idiay Adelaide idi Abril 1891 ken nakaabot iti Geraldton idi 1892. Ti sebbangan ket naipanagan ken ni Thomas Elder nga isu ti nagbayad iti ekspedision.
Baeckea robusta
Ti Baeckea robusta ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae a mabirukan iti igid ti laud a pantar iti rehion ti Akinlaud nga Australia.
Ti nalinteg ken narapis a bassit a mula ket kadawyan nga agtubo iti katayag iti. Daytoy ket agsabong iti pagbaetan ti Hunio ken Disiembre ken agpataud kadagiti puraw aginggana iti puraw-derosas a sabong.
Mabirukan daytoy kadagiti tanap ti darat ken iti kaarrubayan dagiti bunton ti limestone kadagiti iti ti baybay a parte iti rehion ti Mid West ken aginggana iti abagatan iti amianan a laud ti Wheatbelt iti Akinlaud nga Australia nga idiay ket agtubo kadagiti nadarat a daga kadagiti laterito wenno limestone.
Immuna a pormal a naipawalag ti sebbangan babaen ni botaniko Ferdinand von Mueller idi 1864 iti obra a Fragmenta Phytographiae Australiae
Randia moorei
Ti Randia moorei, kadawyan nga ammo iti Ingles a kas spiny gardenia, ket ti karkarna a bassit a mula ti Australia nga agtubo iti adayo nga amianan ti akindaya a luglugar iti estado ti New South Wales ken dagiti kabangibang a lugar ti Queensland. Ti habitat ket subtropikal a katuduan a bakir iti amianan ti Lismore.
Baeckea pygmaea
Ti narapis ken nalinteg aginggana iti dumalapdap a bassit a mula ket kadawyan nga agtubo iti katayag iti. Daytoy ket agsabong iti pagbaetan ti Oktubre ken Marso ken agpataud kadagiti derosas ken puraw a sabong.
Randia moorei
Ti Randia moorei ket impalawag babaen ni George Bentham iti bukodna a Flora Australiensis indi 1867. Daytoy ket maysakadagiti adu a mula a nanaganan a kas pammadayaw ken ni Charles Moore. Saan met a kas dagiti sabali a nadumaduma a sebbangan ti Australia, daytoy ket saan a naiyakar iti henero ti Atractocarpus, ken agtultuloy nga adda iti henero ti Randia, iti agdama daytoy ket historiko a makunkuna a wastebasket taxon. Ti botaniko ti New South Wales a ni Gwen Harden ket idasigna daytoy iti henero ti Xeromphis.
Agtubo akas bassit a mula wenno bassit a kayo, ti Randia moorei ket makaabot iti katayag iti 8 m (25 ft). Agtubo dagiti ramutna no madisturbo. Masansan nga adda siit dagiti ungkayna. Akaba nga immitlog, agrukod dagiti bulong iti 2–6 cm (0.8-2.4 in) iti kaatiddog babaen ti 1–3 cm (0.4-1.4 in) iti kaakaba, nga agraman iti akikid nga ungto. Dagiti nabanglo a sabong ket rummuarda kadagiti grupo ti tallo iti ungto wenno iti igid dagiti bassit a sanga, ken sarunuen babaen ti nagtimbukel a nabalitokan a berry, nga agrukod iti 0.6–0.9 cm iti kaatiddog.
Mabirukan ti Randia moorei kadagiti basalto a daga manipud iti Lismore iti akin-amianan a New South Wales iti amianan iti Gold Coast Hinterland. Mabirukan daytoy iti subtropikal a namaga a katuduan a bakir kas maysa a mula iti sirok iti sirok ti hoop pine (Araucaria cunninghamii) ken brush box (Lophostemon confertus), ken masansan kadagiti dalan ti danum. Kaaduan a napukanen dagiti habitatna para iti panagpadur-as ti urbano ken agrikultura, a kas dagiti plantasion ti saba, ken kas pay ti panagdalus para it ipanagpabaro ti Pacific Highway.
Baeckea pentagonantha
Ti Baeckea pentagonantha ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae a mabirukan iti igid ti laud a pantar ti Akinlaud nga Australia.
Ti nalinteg ken dumalapdap a bassit a mula ket kadawyan nga agtubo iti katayag iti. Daytoy ket agsabong iti pagbaetan ti Hulio ken Oktubre ken agpataud kadagiti puraw a sabong.
Pagsasao a Momogun
Ti pagsasao a Kimaragang (Marigang), Tobilung, ken Rungus ket mangbukel ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao idiay Sabah, Malaysia. Dagiti tallo akaruay ket makibinningayda iti moderado a panagsinnaranay a pannakaawat. Dagiti ubbing ket saanda a nasaayaat nga adalen kadagiti dadduma a lugar.
Baeckea pentagonantha
Mabirukan daytoy kadagiti tanap ti darat ken kadagiti nadalumpinas a lugar iti karayan kadagiti igid ti baybay a parte ti rehion ti Mid West iti Akinlaud nga Australia a naipatengnga iti kaarrubayan ti Geraldton nga idiay ket agtubo kadagiti nadarat a daga.
Pagsasao a Momogun
Ti Minokok ket ti maysa nga endonimo ti Sugut Dusun. Ti pagsasaoda ket mabalin a dialekto ti Rungus. Ti bilangda ket saan a nairaman iti karkulo ti populasion a makita iti kanawan.
Baeckea pentagonantha
Immuna a pormal a naipalawag ti sebbangan babaen ni botaniko Ferdinand von Mueller idi 1864 iti obra a Fragmenta Phytographiae Australiae
Dialekto nga Osing
Ti pagsasao nga Osing (Indones:Bahasa Osing), lokal nga ammo a kas ti pagsasao ti Banyuwangi, ket ti pagsasao ti tattao nga Osing ti Daya a Java, Indonesia.
Adda dagiti balikas nga Osing a maisengngat iti uneg ti balikas /-y-/ 'ngumbyah', 'kidyang', a maibalikas a kas /ngumbah/ ken /kidang/ iti pagalagadan a Habanes.
Dagiti agbalbaliw a bokubulario ti Osing ket mairaman dagiti sumaganad:
Hanoi
Ti Hanoi (Bietnamis: Hà Nội ) ket ti kapitolio ti Bietnam ken ti maiakdua a kadakkelan a siudad ti pagilian. Ti populasionna idi 2009 ket nakarkulo iti 2.6 a riwriw para kadagiti urbano a distrito ken 7 a riwriw para kadagiti metropolitano a lugar. Ti bilang ti populasion idi 2015 ket nakarkulo iti7.7 a riwriw a tattao. Manipud idi 1010 aginggana idi 1802, daytoy ti kangrunaan a sentro ti politika ti Bietnam. Daytoy ket linabsan idi ti Huế, ti imperial a kapitolio ti Bietnam idi las-ud ti Dinastia ti Nguyễn (1802–1945), ngem ti Hanoi ket nagserbi a kas kapitolio ti Indotsina ti Pransia manipud idi 1902 aginggana idi 1954. Manipud idi 1954 aginggana idi 1976, daytoy ket kapitolio idi ti Amianna a Bietnam, ken nagbali a kapitolio ti naikaykaysa a Bietnam idi 1976, kalpasan ti panangbak ti Amianan iti Gubat ti Bietnam.
Burckella sorei
Ti Burckella sorei ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket mabirukan iti Papua Baro a Guinea ken iti Is-isla ti Solomon. Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
Maika-125 a meridiano daya
Ti 125° a meridiano daya ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto a bumallasiw iti Taaw Artiko, Asia, Australia, ti Taaw Pasipiko, ti Taaw Indiano, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-125 a meridiano daya ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-55 a meridiano laud.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-125 a meridiano daya ket lumabas babaen ti:
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Laptev ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" | ! scope="row" | 🇰🇵 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Duyaw ! scope="row" | 🇰🇵 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Duyaw ! scope="row" | 🇰🇵 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Duyaw ! scope="row" | 🇰🇵 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Duyaw ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Daya Tsina ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" | 🇵🇭 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Luek Sogod ! scope="row" | 🇵🇭 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Bohol ! scope="row" | 🇵🇭 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Celebes ! scope="row" | 🇮🇩 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Molucca ! scope="row" | 🇮🇩 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Banda ! scope="row" | 🇮🇩 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Savu ! scope="row" | 🇹🇱 ! scope="row" | 🇮🇩 ! scope="row" | 🇹🇱 ! scope="row" | 🇮🇩 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Timor ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Indiano ! scope="row" | 🇦🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Indiano ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Pagsasao a Remun
Ti pagsasao a Remun, wenno Milikin, ket ti pagsasao nga Ibaniko Dayak ti Borneo.
Heograpiko a pannakaiwarwaras
Ti pagsasao ket insasao babaen dagiti agarup a 3600 nga agtateng iti rehion ti Sarawak.
Ti Remun ket ti kangrunaan a dialekto ti pagsasao nga Iban-Remun iti lugar ti Borneo, ken naipangpangruna idiay rehion ti Sarawak.
Pagsasao a Tutong
Ti pagsasao a Tutong, ammo pay a kas Tutong 2, ket ti pagsasao nga insasao babaen dagiti 16,600 a tattao idiay Brunei. Daytoy ti kangrunaan a pagsasao ti tattao a Tutong, ti kaaduan a grupo ti etniko iti Distrito ti Tutong ti Brunei.
Pannakaidasig
Ti Tutong ket maysa a pagsasao nga Austronesio ken maitagikua iti grupo ti sasao a Rejang-Baram a naisasao idiay Brunei ken idiay pay Kalimantan, Indonesia, ken Sarawak, Malaysia. Ti Tutong ket kabagian ti pagsasao a Belait ken agarup a 54% dagiti balikas ket nagtaud manipud iti maysa a kadawyan a ramut.
Panagusar ti pagsasao
Ita nga aldaw, adu kadagiti agsasao iti Tutong ket umad-adayoda nga umal-allatiw manipud iti tradisional a pagsasao ken paglalaokenda iti Malayo ti Brunei, Pagalagadan a Malayo ken Ingles. Ti pagsasao ket naikkan iti grado ti bitalidad iti 2.5 a naibatay iti gantingan ti 0-6 nga agus-usar iti panagrukod iti grado ti (1) iti transmision kadagiti masakbayan a kaputotan, (2) agpang iti opisial a suporta ken (3) heograpikal konsentrasion dagiti agsasao Ti kayatna a sawen daytoy ket naisagmak a pagsasao.
Diploknema
Ti Diploknema ket patneng iti Abagatan a daya nga Asia, ti Himalaya, ken ti abagatan akinlaud a Tsina.
Baro a Guinea
Ti Baro a Guinea (ammo pay a kas Tok Pisin: Niugini, Olandes: Nieuw-Guinea, ken Papua; historikal: Irian/ Irian Jaya) ket ti dakkel nga isla idiay abagatan a laud ti Taaw Pasipiko. Daytoy ti maikadua a kadakkelan nga isla iti lubong, kalpasan ti Greenland, ken sakupenna ti kalawa iti daga ti 786,000 km2.
Heograpia
Ti Baro a Guinea ket maysa nga isla idiay amianan ti kontinente ti Australia. Daytoy ket insalumina babaen ti Baybay Arafura iti laud ken ti Lingsat Torres ken ti Baybay Coral iti daya. Sagpaminsan pay a naikedkeddeng a ti akindaya unay nga isla ti Purpuro Malayo, daytoy ket mabirukan iti amianan ti Top End ti Australia, Golpo ti Carpentaria ken ti Peninsula Rawis York, ken laud ti Purpuro Bismarck ken ti Purpuro ti Is-isla Solomon.
Baeckea polystemonea
Ti Baeckea polystemonea, kadawyan nga ammo iti Ingles a kas desert rock-myrtle, ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae a mabirukan iti tengnga nga Australia.
Ti adu ti ungkayna a bassit a mula ket kadawyan nga agtubo iti katayag iti ken addaan iti nalamuyot maris-dapo nga ukis ti kayo. Agsumbangir dagiti bulong, nailinia aginggana iti arinduyog iti sukog ken iti kaatiddog. Daytoy ket agsabong iti pagbaetan ti Abril ken Agosto ken agpataud kadagiti derosas ken puraw a sabong.
Mabirukan daytoy kadagiti tanap ti darat ken kadagiti nabato a bakras ti turod kadagiti tengnga a parte iti rehion ti Goldfields-Esperance iti Akinlaud nga Australia iti asideg a pagbeddengan iti Abagatan nga Australia ken ti Akin-amianan a Reritorio ken kadagiti akin-abagatan a parte ti Akin-amianan a Teritorio nga idiay ket agtubo kadagiti rurog ti nadarat a daga kadagiti quartzite.
Immuna a pormal a naipalawag ti sebbangan babaen ni botaniko Ferdinand von Mueller in 1861 iti obra a Fragmenta Phytographiae Australiae
Pagsasao a Kemak
Ti pagsasao a Kemak ket ti pagsasao a naisasao idiay Daya a Timor ken idiay rehion a pagbeddengan ti Laud a Timor ti Indonesia. Ti sabali pay a naganna ket Ema. Daytoy ket kaasitgan a kabagian ti Tocodede ken Mambai. Daytoy ket addaan iti kasasaad a kas maysa kadagiti nailian a pagsasao ti batay-linteg ti Daya a Timor, malaksid ti opisial a pagsasao iti Portuges ken Tetum. Bimmassiten iti bilang dagiti agsasao kadagiti napalabas a panawen.
Baeckea uncinella
Ti Baeckea uncinella ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae a mabirukan iti igid ti abagatan a pantar ti Akinlaud nga Australia.
Ti bassit a mula ket kadawyan nga agtubo iti katayag iti. Daytoy ket agsabong iti pagbaetan ti Oktubre ken Nobiembre ken agpataud kadagiti puraw a sabong.
Mabirukan daytoy kadagiti igid ti naapgad a danaw, naapgad a waig ken dagiti nadalumpinas a lugar ti asin kadagiti igid ti baybay iti rehion ti Goldfields-Esperance iti Akinlaud nga Australia iti maysa a bassit a lugar a naipatengnga iti arrubayan ti Esperance nga idiay ket agtubo kadagiti nadarat ken nasekka a daga.
Immuna a pormal a naipalawag ti sebbangan babaen ni botaniko George Bentham idi 1867 iti obra a Flora Australiensis
Baeckea subcuneata
Ti Baeckea subcuneata ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae a mabirukan iti igid ti laud a pantar ti Akinlaud nga Australia.
Ti bassit a mula ket kadawyan nga agtubo iti katayag iti. Daytoy ket agsabong iti pagbaetan ti Agosto ken Nobiembre ken agpataud kadagiti puraw-derosas a sabong.
Mabirukan daytoy kadagit karuburoban ti darat ken dagiti bunton ti sandstone iti igid ti baybay a parte ti rehion ti Mid West iti Akinlaud nga Australia iti bassit a lugar nga asideg ti Geraldton nga idiay ket agtubo kadagiti nadarat a daga.
Immuna a pormal a naipalawag ti sebbangan babaen ni botaniko Ferdinand von Mueller idi 1864 iti obra a Fragmenta Phytographiae Australiae
Baillonella
Ti Baillonella toxisperma (matawtawagan pay iti Ingles iti African pearwood, djave nut, wenno moabi) ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Sapotaceae, ken ti bugbugtong a sebbangan iti henero ti Baillonella. Daytoy ket mabirukan iti Angola, Kamerun, the Republika ti Kongo, ti Demokratiko a Republika ti Kongo, Gabon ken Nigeria. Ti masna a habitatna ket dagiti subtropikal wenno tropikal a nadam-eg a tanap a bakir. Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat. Ti lana ti nues ti kayo a moabi ket ti nangruna a laok ti makmakan dagiti Baka ken dagiti sabali pay nga indihenio a tattao.
Konserbasion
Bumasbassiten ti Baillonella toxisperma kadagiti adu a parte ti sakupna gapu ti nakaro a panaggundaway, gapu ta ti kayona ket nangruna iti sangalubongan nga eksport, ken makaited iti nangruna a makan a lana. Uray no adda met dagiti panangigawid iti diametro ti kayo a mabalin a mapukan, bumasbassiten ti sebbangan ken naidasig a kas madanar babaen ti IUCN.
Pagsasao a Moksela
Ti pagsasao a Moksela ket ti maysa nga awanen ken saan a naibileg a pagsasao. Naibatay iti lokasionna, daytoy ket naipagarup a Malayo-Polinesio iti sanga ti Tengnga a Maluku.
Ridsdalea
Ti Ridsdalea ti henero ti mula iti Asia iti pamilia ti Rubiaceae; naipanagan daytoy ken ni Dr. Colin Ridsdale. Ti sebbangan-kita ket ti Ridsdalea grandis (Korth.) J.T.Pereira, a nanaganan manen manipud iti basonimo Gardenia grandis. Adda dagiti nadumaduma a sebbangan a naiyakar kadagiti sabali a henero: mairaman ti Rothmannia,= nga itan ket naireserba para iti sebbangan manipud iti Aprika. Ti patneng a sakupna ket iti akin-abagatan a Tsina, Indotsina, Malesia ken Baro a Guinea.
Dagiti sebbangan
Listaan ti Plants of the World Online ken IPNI :
Laguncularia racemosa
TI Laguncularia racemosa, ti puraw a parakad, ket tisebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia iti Combretaceae. Daytoy ket patneng kadagiti aplaya ti akinlaud nga Aprika manipud iti Senegal aginggana iti Cameroon, ti aplaya ti Atlantiko iti Kaamerikaan manipu diti Bermuda, Florida, ti Bahamas, Mehiko, ti Karibe ken iti abagatan ti Brasil; ken iti aplaya ti Pasipiko iti kaamerikaan manipud iti Mheiko aginggana iti amianan akinlaud a Peru, a mairaman ti Is-isla ti Galápagos.
left|thumb|Sabsabong ti Laguncularia racemosa
Daytoy ket kayo ti parakad, ng aagtubo iti iti katayag. Ti ukis ti kayo ket maris-dapo-kayumanggi wenno maralabbasit, ken nakersang nga adu ti abutna. Mabalin nga adda dagiti pneumatophores ken/wenno dagiti ramut iti ruar, depende iti kasasaad ti enbironmento. Agsumbangir dagiti bulong, eleptiko, iti kaatiddog ken  iti kaakaba, nagtimbukel iti tunggal ungto, intero, nalamuyot, nalalat iti tekstura, nalasag bassit, nga awan dagiti makita nga urat, ken duyaw-berde iti maris. Ti nalukmeg ti pesiolo, maralabbasit, iti kaatiddog, nga addaan kadagiti dua a bassit a glandula iti asideg ti bulong a mangiparuar kadagiti asukar. Ti puraw, sukog kampana a sabsabong ket kaaduan a biseksual ken agarup a iti kaatiddog. Ti bunga ket maralabbasit-kayumanggi a drupa, nga agarup a iti kaatiddog, nga addaan kadagiti immatiddog a pantok. Ti bugbugtong a bukel ket sagpaminsan a viviparous.
Oryza sativa
Ti Oryza sativa, kadawyan nga ammo a kas ti pagay ti Asia, ket ti sebbangan ti mula a kaaduan a maibagbaga iti Ilokano a kas bagas. Ti Oryza sativa ket maysa a ruot nga agraman iti henoma a buklen dagiti 430Mb iti ballasiw dagiti 12 a kromosoma. naindayegan daytoy iti kalaka a henetiko a mabaliwan, ken maysa a modelo nga organismo para iti sereal a biolohia.
Pannakaidasig
Aglaon ti Oryza sativa kadagiti dua nagruna a subsebbangan: ti nadikket, ababa-bukel a kita ti japonica wenno sinica, ken ti saan nadikket a atiddog-bukel a kita ti pagay indica. Dagiti kita ti Japonica ket kadawyanda a maimuyongan kadagiti namaga a talon (nangruma a nailenned a naimuyongan iti Hapon), iti temperado a Daya nga Asia, dagiti nagato a lugar iti Abagatan a daya nga Asia, ken dagiti nagato alugar iti Abagatan nga Asia, bayat a dagiti kita ti indica ket nagrunada a pagay ti tanap, kaaduan a nailenned a naimulmula, iti amin apaset ti tropikal nga Asia. Dagiti bagas ket addaan kadagiti nadumaduma a maris, a mairaman ti puraw, kayumanggi, nangisit, purpura, ken nalabbasit a bagas. Ti nangist a bags (ammo pay a kas purpura abagas) ket sakup dagiti kita ti bagas, sumagmano ket nadikket a bagas. Dagiti kita ket mairaman ti nangisit a bagas ti Indonesia ken ti hasmin a nangisit a bagas ti Tailandia.
Ti maikatlo a subsebbangan, ket ti akaba-bukel ket nasayaat nga agbtubo kadagiti tropikal a kasasaad, ken nailasin idi a naibatay iti morpolohia ken immuna a nakunkuna iti javanica, ngem ammo itan a kas tropikal japonica. Dagiti wadan iti daytoy akita ket mairaman ti kalalaingan-bukel a kultibar ti 'Tinawon' ken 'Unoy', a naimulmula kadagiti nangato a payo ti pagay ti Banbantay ti Kordiliera oiti akin-amianan a Luzon, Filipinas.
Inusar ni Glaszmann (1987) dagiti isozyme tapno mangilasin ti O. sativa kadagiti innem a grupo: ti japonica, aromatiko, indica, aus, rayada, ken ashina.
Inus-usar ti Garris et al. (2004) ti panagulit-ulit a simple a sekuensia tapno mailasin ti O. sativa kadagiti lima a grupo: ti temperado a japonica, tropikal a japonica ken aromatiko ket buklen dagiti kita ti japonica, bayat a ti indica ken aus ket buklen dagiti kita ti indica.
Nomenklatura ken taksonomia
Ti pagay ket naimulmulan manipud kadagidi taga-ugma panawen ken ti oryza ket klasiko a Latin a balikas para iti pagay. Ti kayat a sawen ti Sativa ket "naimuyong".
Rothmannia annae
Ti Rothmannia annae ket ti sebbangan ti mula] iti pamilia ti [[Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Seychelles. Mabirukan laeng daytoy iti masna a sakupna iti Isla Aride, ken ti  habitatna ket salakniban babaen ti Island Conservation Society.
Maika-124 a meridiano daya
Ti 124° a meridiano daya ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto a bumallasiw iti Taaw Artiko, Asia, ti Taaw Pasipiko, ti Taaw Indiano, Australia, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-124 a meridiano daya ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-56 a meridiano laud.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-124 a meridiano daya ket lumabas babaen ti:
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Laptev ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Duyaw ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Daya Tsina ! scope="row" | 🇯🇵 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" | 🇵🇭 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Golpo Albay ! scope="row" | 🇵🇭 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Samar ! scope="row" | 🇵🇭 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Bisaya ! scope="row" | 🇵🇭 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Lingsat Cebu ! scope="row" | 🇵🇭 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Bohol ! scope="row" | 🇵🇭 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Celebes ! scope="row" | 🇵🇭 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Celebes ! scope="row" | 🇮🇩 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Molucca ! scope="row" | 🇮🇩 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Banda ! scope="row" | 🇮🇩 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Banda ! scope="row" | 🇮🇩 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Savu ! scope="row" | 🇮🇩 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Timor ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Indiano ! scope="row" | 🇦🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Indiano ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Baeckea linifolia
Ti Baeckea linifolia (swamp baeckea, wenno weeping baeckea iti Ingles ket ti bassit a mula a mabirukan kadagiti tallo nga estado ti nangruna a daga ti Australia: ti New South Wales, Queensland ken Victoria,  ken karkarna kadagita a lugar Daytoy ket agtubo aginggana iti 1.5 a metro iti katayag, (aginggana iti 3 a metro segun ti VicFlora). Daytoy ket agtubo kadagiti pagtubuan ti babassit a mula kadagiti nadam-eg a lugar, masansan a kadagiti asideg ti dissuor ken kadagiti rangkis, iti igid ti aplaya dagiti kabangibang a kabambantayan.
Pagsasao a Habun
Saan a nalawag ti pannakaidasig ti Habun. Iti estruktura, daytoy ket Malayo-Polinesio. Nupay kasta, ti bokabulariona ket kaaduan a Papuano, a kapada met ti Makasae.
Baeckea linifolia
Deskripsion
Ti Baeckea linifolia ket ti maysa a nalinteg a bassit a mula nga agraman kadagiti sanga nga addaan kadagiti aglay-ot nga iungto. Aglilinia dagiti bulong ken nalawa dagiti nagbaetan, nailinia ken asideg nga agtubo kadagiti ungkay. Dagitoy ket 5 aginggana iti 15 mm iti kaatiddog, timmirad iti ungto ken umakikid iti baba. Ti solitario, axillary, a sabong ket puraw ken aginggana iti 5 mm a kaakaba kadagiti pandikulo pedicels ken 1.5–2 mm liti kaatiddog. Dagiti pingir ti calyx ket trianggulo. Arinduyog dagiti petalo 1.5 aginggana iti 2.5 mm iti kaatiddog. Adda dagiti 8 aginggana kadagiti 15 nga estambre, awan kadagitoy ket ket kasumbangir dagiti petalo kadagiti killo a pilamento. Ti nadalumpinas a tukrok nga iitlogan ket addaan kadagiti dua a selula. Sulog tasa ti bunga ken angular dagiti bukel.
Nangruna daytoy nga agsabong daytoy idiay Victoria manipud iti Disiembre aginggana iti Marso. (Nangruna nga agsabong daytoy ti rehion ti Sydney, Fairley ken Moore hiti Enero ken Pebrero.)
Mabirukan daytoy iti Victoria kadagiti ababa a nalugnak a pagtubuan ti babassit a mula manipud iti Karayan Cann nga agpadaya ken agpaamianan.
Dagiti mula iti Victorian ket kadawyanda a basbassit, natibtibker a bulbulong no maiyasping kadagit imula a mabirukan iti New South Wales ken Queensland, ken datida a nairaman iti Baeckea linifolia var. brevifolia F.Muell. ex Benth.
Taksonomia ken pananginagan
Immmuna a pormal a naipalawag ti Baeckea linifolia idi 1807 babaen ni Edward Rudge ken naipablaak ti deskripsion iti Transactions of the Linnean Society of London manipud iti maysa nga espesimen a naala manipud iti "asideg ti Port Jackson". Ti espesipiko nga epiteta (linifolia) ket naala manipud kadagiti Latin a balikas ti linum ("lino") ken folium ("bulong"), a mangited iti dua a nagan iti pannagiladawan a Latin a mangipalawag iti mula a kas addaan kadagiti bulong a kasla dagiti lino a mula (atiddog ken akikid).
Pagsasao a Makuv'a
Ti pagsasao a Makuv'a, nailetra pay a kas Makua ken ammo pay a kas Lovaea (Lovaia), ket ti maysa a naipagarup nga awanen a pagsasao nga Austronesio a dati a naisasao iti amianan a daya nga ungto ti Daya a Timor idiay asideg nga ili ti Tutuala.
Ti Makuv'a ket nakaro a naimpluensiaan babaen ti dagiti kaarruba a sasao a Daya a Timores a Papuano, iti kakaro a nabayagen a naipagpagarup a daytoy ket pagsasao a Papuano. Ti populasion ti etniko ket 50 idi 1981, ngem dagiti ub-ubing a kaputotan ket agus-usarda iti Fataluku a kas ti umuna ken maikadua a pagsasaoda.
Rothmannia ebamutensis
Ti Rothmannia ebamutensis ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Kamerun. Ti masna a habitatna ket dagiti subtropikal wenno tropikal a nadam-eg a tanap a bakir ken dagiti subtropikal wenno tropikal a nadam-eg a bakir ti bantay. Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan ti habitat.
Transkaukasia
thumb|250px|Mapa ti Transkaukasia Ti Transkaukasia (Закавказье) wenno ti Abagatan a Kaukaso ket ti maipapan iti politika a rehion iti pagbeddengan ti Akindaya nga Europa ken ti Abagatan a laud nga Asia. Iti pay naisangsangayan, ti Transkaukasia ket gay-atenna ti akin-abagatan a paset ti Banbantay Kaukaso ken dagiti tanapna, sakkawenna ti pagbeddengan a nagbaetan dagiti kontinente ti Europa ken Asia, ken gumay-at nga agpaabagatan manipud ti akin-abagatan a paset ti kabambantayan ti Kalatakan a Kaukaso iti akin-abagatan a laud a Rusia aginggana iti Akindaya nga Anatolia iti moderno a Turkia ken ti kabambantayan a banak ti Armenia, ken manipud ti Baybay Nangisit iti laud aginggana ti aplaya ti Baybay Kaspio ti Iran iti daya. Ti lugar ket mangiraman ti akin-abagatan a paset ti kabambanatayn ti Kalatakan a Kaukaso, ti intero a kabambantayan ti Basbassit a Kaukaso, dagiti ababa a daga ti Colchis, dagiti ababa a daga ti Kura-Aras, ti Banbantay Talysh, dagiti ababa a daga ti Lenkoran, ti Javakheti ken ti akindaya paset ti Nangato a daga ti Armenia. Kenkakuyogna daytoy ti Amianan a Kaukaso, ti Transkaukasia ket paset ti dakdakkel a heograpiko a rehion ti Kaukaso a mangbingay ti Eurasia iti gudua, ken ti akinlaud a paset ti rehion ti Abagatan a Kaukaso ken ti kabambantayan ti Basbassit a Kaukaso ket agtuon ken agtumpong iti nagato a banak ti Akindaya nga Anatolia idiay adayo nga amiaan ti daya ti Turkia.
Amin ti Armenia ket adda iti Transkaukasia; mairaman pay ti kaaduan ti Georgia ken ti Azerbaijan, mairaman pay ti exclave ti Nakhchivan.
Amianan nga Aprika
right|thumb|325px| {{legend|#346733|Akin-amianan nga Aprika (Subrehion ti Nagkaykaysa a Pagpagilian)}} {{legend|#088733|hegrapiko a mairaman dita ngato}} Ti Amianan nga Aprika wenno Akin-amianan nga Aprika iket ti akin-amianan unay a rehion ti Aprika. No maipapan iti heograpia iti politika, ti panangipalawag ti Nagkaykaysa a Pagpagilian iti Akin-amianan nga Aprika ket mangiraman kadagiti walo a pagilian wenno terteritorio; ti Arhelia, Ehipto, Libya, Mali, Morocco, Sudan, Tunisia. Algeria, Morocco, Tunisia, Libya and often Mauritania ken ti Akinlaud a Sahara ken dagiti Magreb, bayat a ti Ehipto ken Sudan ket mangbukel ti Ginget Nilo (nanaganna manipud iti Karayan Nilo, nga addaan kadagiti dua a tributario; ti Puraw Nilo ken Asul Nilo). Ti Ehipto ket transkontinental a pagilian gapu ti Peninsula Sinai, a heograpiko a mabirukan iti Laud nga Asia. Ti Amianan nga Aprika ket mangiraman pay kadagiti dadduma a tagikua ti Espania (Ceuta ken Melilla ken dagiti bassit-usit nga isla ti Espania iti labes ti baybay ti Morocco). Ti Is-isla Kanaria ken ti Portuges nga Is-isla Madeira, idiay Amianan a Taaw Atlantiko iti amianan a laud ti nangruna a daga ti Aprikano, ket sagpaminsan pay a nairamraman iti panangikeddeng iti rehion.
Ti pannakaigiddiat ti nagbaetan ti Amianan nga Aprika ken ti kaaduan ti Sub-Sahara nga Aprika ket historikal ken ekolohiko a nangruna gapu ti epektibo a napartuat a bangen babaen ti Desierto ti Sahara para iti kaaduan iti moderno a pakasaritaan. Manipud idi 3500 BCE, kalpasan ti kellaat a panagbalin a desierto ti Sahara gapu ti nagin-inut a panagbalbaliw ti panagtayyek ti Daga, daytoy a bangen ket kultural a nangisina ti Amianan manipud iti amin a paset ti kontinente. Idi dagiti aglaylayag a sibilisasion dagiti Penisio, Griego, Romano, Muslim ken dadduma pay ket nangipalaka ti komunikasion ken ti panagakar iti ballasiw ti Baybay Mediteraneo, dagiti kultura ti Amianan nga Aprika ket nagbalinda nga as-asideg a naisilpo iti Akin-abagatan a laud nga Asia ken ti Europa ngem iti Sub-Sahara nga Aprika. Adu pay ti impluensia ti Islam iti lugar, ken ti Amianan nga Aprika ket nangruna a paset ti Islamiko a lubong.
Rosenbergiodendron formosum
Ti Rosenbergiodendron formosum  ket ti sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket patneng iti Panama, Colombia, Venezuela, ken Ecuador.
Dagiti kadawyan a nagan iti Ingles ket mairaman ti blackberry jam fruit, raspberry bush, ken jasmin de rosa.
Deskripsion
Agtubo ti Rosenbergiodendron formosum kas bassit a kankanayon a berde a babassit a mula, kadawyan laeng nga agtubo iti katayag iti 4–5 kadapan no maimula iti daga ken 3–4 kadapan no maimula iti masetera. Daytoy ket mabalin pay a maaramid iti bassit a kayo nga ammo a kas maysa a bonsai.
Daytoy a mula ket asideg a kabagian ti Gardenia, agpataud kadagiti puraw a sabong iti 1.5–2 a pulgada iti diametro. Sukog bituen dagiti sabong, sukog tubo, nabanglo unay ken makaawais kadagiti simotsimot ti rabii.
Ti sukog oliba a duyaw a bungbunga ket agkontsa iti kayo, agarup a 1 pulgada iti diametro, ken kasla dagiti bassit a loquat. Nalakada a marumek no mangalngal. Ti bunga ket aglaon kadagiti dua a selula nga agraman kadagiti bassit a bukel a palikmutan ti nasam-it, nangisit, nalukneng a lasag nga agnanam a kas blackberry jam.
Calytrix
Ti Calytrix ket ti henero dagiti bassit a amula iti pamilia ti Myrtaceae a naipalawag a kas maysa a henero idi 1806. Dagitoy ket kadawyan nga ammo iti Ingles a kas starflowers. Ti Calytrix ket endemiko iti Australia, a mabirukan iti (Akin-amianan a Teritorio, Queensland, Abagatan Australia, ken Akinlaud nga Australia).
Dagiti sebbangan
Ti henero ket mangiraman kadagiti sumaganad a sebbangan:
Sara ti Aprika
Ti Sara ti Aprika (የአፍሪካ ቀንድ yäafrika qänd, القرن الأفريقي al-qarn al-'afrīqī, Geeska Afrika, Gaaffaa Afriikaa, ቀርኒ ኣፍሪቃ) (mabalin pay ti Peninsula Somali; naipangyababaan iti HOA) ket ti peninsula idiay Amianan a daya nga Aprika. Daytoy ket sumaraw-at kadagiti ginasut a kilometro idiay Baybay Arabiano ken mabirukan iti igid ti akin-abagatan a bangir ti Golpo ti Aden. Ti lugar ket ti akindaya unay a proyeksion ti kontinente ti Aprika. Daytoy ket makunkuna iti taga-ugma ken mediebal a panpanawen a kas Bilad al Barbar ("Daga dagiti Bereberes"),  ti Sara ti Aprika ket mangibagbaga ti rehion nga aglaon kadagiti pagilian ti Eritrea, Djibouti, Etiopia, ken Somalia.
Daytoy ket sakupenna ti agarup a 2,000,000 km² (770,000 sq mi) ken tinagtagitao babaen dagiti agarup a 100 a riwriw a tattao (Etiopia: 85 riwriw, Somalia: 9.3 riwriw, Eritrea: 5.2 riwriw, ken Djibouti: 0.86 riwriw).
Diploknema sebifera
Ti Diploknema sebifera ket ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket agtubo a kas maysa akayo aginggana iti iti katayag, iti diametro ti puon aginggana iti. Maramaris-dapo kayumanggi ti ukis ti kayo. Dagiti inploressensia ket addaan kadagiti 10 a maranalabbasit kayumanggi a sabong. Ti bunga ket arinduyog, aginggana iti iti kaatiddog. Ti habitatna ket dagiti tanap a dipterokarpo a bakir manipud iti pantar ti baybay iti iti kangato. Ti D. sebifera ket endemiko iti Borneo.
Maika-126 a meridiano daya
Ti 126° a meridiano daya ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto a bumallasiw iti Taaw Artiko, Asia, Australia, ti Taaw Pasipiko, ti Taaw Indiano, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-126 a meridiano daya ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-54 a meridiano laud.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-126 a meridiano daya ket lumabas babaen ti:
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Laptev ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" | ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" | ! scope="row" | 🇰🇵 ! scope="row" | ! scope="row" | 🇰🇵 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Duyaw ! scope="row" | 🇰🇷 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Duyaw ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Daya Tsina ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" | 🇵🇭 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" | 🇵🇭 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Golpo Davao ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Molucca ! scope="row" | 🇮🇩 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Ceram ! scope="row" | 🇮🇩 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Banda ! scope="row" | 🇮🇩 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Banda ! scope="row" | 🇮🇩 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Banda ! scope="row" | 🇹🇱 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Timor ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Indiano ! scope="row" | 🇦🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Indiano ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Akin-abagatan nga Aprika
right|thumb|350px| {{legend|#00a000|Akin-abagatan nga Aprika (Subrehion ti Nagkaykaysa a Pagpagilian)}} {{legend|#00d000|heograpiko, mairaman ti adda iti ngato}} {{legend|#00ff00|[[Komunidad ti Panagrangrang-ay ti Akin-abagatan nga Aprika (SADC)}}]] Ti Akin-abagatan nga Aprika ket ti akin-abagatan unay a rehion ti kontinente ti Aprika, nga agdumaduma a maipalawag babaen ti heograpia wenno heopolitika. Iti uneg ti rehion ket dagiti nadumaduma a teritorio, mairaman ti Republika ti Abagatan nga Aprika; ita nga aldawen, ti nalaklaka a termino ti Abagatan nga Aprika ket kadawyan a naireserba para iti pagilian.
Isbangan ti Nagkaykaysa a Pagpagilian kadagiti heograpiko a rehion ti SACU
Iti isbangan kadagiti heograpiko a rehion ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, dagiti lima a pagilian ti mangbukel ti Akin-abagatan nga Aprika:
Ti Kappon ti Aduana ti Akin-abagatan nga Aprika (Southern African Customs Union (SACU)), a napartuat idi 1969 ket mangbukel pay kadagiti lima apagilian iti subrehion ti Nagkaykaysa a Pagpagilian iti Akin-abagatan nga Aprika.
Dagiti kamemng ti SADC
Ti Komunidad ti Panagrangrang-ay ti Akin-abagatan nga Aprika (Southern African Development Community (SADC)) ket nabangon idi 1980 tapno mangpalaka ti panagtitinnnulong iti rehion. Daytoy ket mairaman ti:
Woodsiaceae
Ti Woodsiaceae wenno cliff ferns iti Ingles ket ti pamilia dagiti pako iti sub-urnos ti Aspleniineae iti urnos ti Polypodiales. Daytoy ket aglaon laeng iti bugbugtong ahenero ti Woodsia (dagiti dua a sabali a henero, ti Cheilanthopsis ken Hymenocystis ket naitiponda iti daytoy).
Dagiti pilohenetiko a pannakikabagian
Ti Woodsiaceae ket dati a nairaman kadagiti kameng ti Athyriaceae ken Diplaziopsidaceae, ngem ti panagusig ket kankanayon a nangipakita a naskenda koma a matarato a kas dagiti sabali a pamilia. Ti sumaganad a kladograma para iti sub-urnos ti Aspleniineae (kas eupolypods II), a naibatay iti Lehtonen (2011), ken Rothfels & al. (2012), ket mangipakita iti mabalin a pilohenetiko a pannakikabagian a pagabetan ti Woodsiaceae ken dagiti sabali a pamilia iti klado.
Diploknema butyracea
thumb|right|200px|Ti mula a Chiuri thumb|Dagiti busel ti sabong ti Diploknema butyracea Ti Diploknema butyracea (Nepali:चिउरी, Chiuri), Indian butter tree iti Ingles, ket ti adu ti usarna a kayo. Ti lana ket maiyaon kadagiti bukel ken nanaganan iti chiuri ghee wenno phulwara butter. Ti D. butyracea ket naserbi para iti panagmula a muton ken naimulmula pay kadagiti rangkis ti turturod. Ti agpapataud iti latex a mula kas ti D. butyracea ket nasayaat kadagiti nadumaduma a kasasaad iti klima ken saan a makikompetensia kadagiti tradisional a maapit a mula. Daytoy ket dakkel a kayo iti pamilia ti Sapotaceae, agsabong iti las-ud ti panawen ti lam-ek ken maluom dagiti bunga iti Hunio–Hulio. Daytoy ket kadawyan a mabirukan iti lugar a sub Himalaya it pagbaetan ti 300-1500m manipud iti pantar ti baybay. Ti kayo a chiuri ket adu ti ti pannakausarna babaen dagiti sangkabalayan iti away iti Nepal. Maus-usar ti Ghee iti inaldaw a panagluto, kas sungrod kadagiti lampara, ken lotion iti bagi; makmakan a naata ti bunga ken inus-usar iti panagaramid iti arak, maus-usar a kas ganagan, ken maus-usar ti kayon akas sungrod. Daytoy ket addaan iti kinaipangruna iti kultura ken pagbaigan iti komunidad ti Chepang (Nepali:चेपांग) iti Nepal. Daytoy ket saan a komersial a naitaltalon.
Rubovietnamia
Ti Rubovietnamia ket ti henero dagiti mula iti pamilia ti Rubiaceae, a patneng iti Bietnam ken akin-abagatan a Tsina.
Iti agdama panawen (Mayo 2014), dua dagiti ammo a sebbangan:
Rothmannia capensis
Ti Rothmannia capensis ket ti kayo ti Abagatan nga Aprika iti pamilia ti Rubiaceae> Kadawyan daytoy nga agtubo iti katayag iti 5 m iti kaatapan, ngem makaabot met iti 20 m kadagiti kasasaad ti sirok ti bakir. Mabirukan daytoy manipud iti abagatan-akinlaud a Cape Province kadagiti rehion ti pantar ken iti akin-uneg a daga aginggana iti Waterberg ken Soutpansberg iti Transvaal. Daytoy ket kadawyan a kayo iti Witwatersrand iti Johannesburg. Daytoy ket agpataud kadagiti adu a nasam-it ti angot a sabong iti kalgaw, ken sarunuen dagitoy dagiti nalamuyot, nangisit a berde a nagtimbukel a bunga iti agarup a 80 mm iti diametro. Ti maranangist nga ukis ti kayo ket addaan iti naisangayan a rektanggulo a tabas dagiti napino a rengngat.
Naipanagan ti henero ken ni Göran Rothman (1739–1778) babaen ni Thunberg – isuda a dua ket estudiante ni Linnaeus.
Rothmannia globosa
Ti Rothmannia globosa ket ti bassit ngem ti napintas a kayo iti Abagatan nga Aprika iti pamilia ti Rubiaceae. Mabirukan daytoy iti kankanayon a berde a bakir ken kadagiti igid ti bakir iti Eastern Cape ken iti amianan aginggana iti Probinsia ti Limpopo ken Eswatini.
Ti ukis ti kayo ket maramarisdapo-kayumanggi nga agraman kadagiti rektanggulo a marka. Nasileng dagitibulong, masansan nga agraman kadagiti maraduyaw aginggana iti maroon nga urat iti baba ken agraman iti acarodomatia kadagiti axil – kadawyan ti acarodomatia iti daytoy a pamilia ken naserbi a diagnostiko a pakailasinan. Ti espesipiko a nagan ket mangibagbaga kadagiti nagtimbukel a bunga iti agarup a 25 mm iti diametro.
Pagsasao a Tocodede
Ti pagsasao a Tocodede (ammo pay a kas Tukude, Tokodede, Tokodé, ken Tocod) ket maysa kadagiti pagsasao ti Daya a Timor, nga insasao babaen dagiti agarup a 39,000 a tattao idiay distrito ti Liquiçá, a naipangpangruna kadagiti subdistrito ti Maubara ken Liquiçá iti igid ti akin-amianan a bangkag ti sistema ti Karayan Lois. Bimmassiten dagiti bilang ti agsasao kadagiti napalabas a tawen. Daytoy ket pagsasao a Malayo-Polinesio iti grupo ti Timor.
Corynanthera
Ti Corynanthera ket ti henero ti mula iti pamilia ti Myrtaceae, nga immuna a naipalawag a kas maysa a henero idi 1979. Daytoy ket aglaon laeng iti maysa a sebbangan, ti Corynanthera flava, nga endemiko iti Shire of Irwin iti Akinlaud nga Australia.
Maika-127 a meridiano daya
Ti 127° a meridiano daya ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto a bumallasiw iti Taaw Artiko, Asia, Australia, ti Taaw Pasipiko, ti Taaw Indiano, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-127 a meridiano daya ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-53 a meridiano laud.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-127 a meridiano daya ket lumabas babaen ti:
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Laptev ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" | ! scope="row" | 🇰🇵 ! scope="row" | 🇰🇷 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Daya Tsina ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Molucca ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Ceram ! scope="row" | 🇮🇩 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Banda ! scope="row" | 🇹🇱 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Timor ! scope="row" | 🇦🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Indiano ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Burckella
Ti Burckella ket ti henero dagiti mula iti pamilia ti Sapotaceae a naipalawag a kas maysa a henero idi 1890.
Ti Burckella ket patneng iti Baro a Guinea, ti Probinsia ti Maluku ti Indonesia, ken dagiti isla ti Papuasia iti daya ti Baro a Guinea.
• # Burckella banikiensis – Is-isla ti Solomon
• # Burckella erythrophylla – Papua Baro a Guinea
• # Burckella hillii – Fiji
• # Burckella macropoda – Papua Baro a Guinea
• # Burckella magusum – Laud a Baro a Guinea
• # Burckella parvifolia – Fiji
• # Burckella polymera – Laud a Baro a Guinea
• # Burckella poolei – Maluku, Baro a Guinea
• # Burckella richii – Fiji, Tonga, Samoa
• # Burckella sorei – Is-isla ti Solomon
Capurodendron
Ti Capurodendron ket ti henero dagiti mula iti pamilia ti Sapotaceae a naipalawag a kas maysa a henero idi 1962.
Ti intero a henero ket endemiko iti Madagascar.
• # Capurodendron androyense
• # Capurodendron antongiliense
Tocoyena
Ti Tocoyena ket ti henero dagiti mula iti pamilia ti Rubiaceae.
Capurodendron
• # Capurodendron apollonioides
Tocoyena
Daytoy ket aglaon kadagiti sumaganad a sebbangan (ngem mabalin a saan a kompleto ti listaan):
Capurodendron
• # Capurodendron bakeri
• # Capurodendron costatum
• # Capurodendron delphinense
• # Capurodendron gracilifolium
• # Capurodendron greveanum
• # Capurodendron madagascariense
• # Capurodendron mandrarense
• # Capurodendron microphyllum
• # Capurodendron nodosum
• # Capurodendron perrieri
• # Capurodendron pervillei
• # Capurodendron pseudoterminalia
• # Capurodendron rubrocostatum
• # Capurodendron rufescens
• # Capurodendron sakalavum
• # Capurodendron suarezense
• # Capurodendron terminalioides
Schumanniophyton problematicum
Ti Schumanniophyton problematicum ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Mabirukan daytoy iti Côte d'Ivoire, Ghana, ken Sierra Leone. Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan ti habitat.
Pagsasao a Kayeli
Ti pagsasao a Kayeli (Bahasa Kayeli) ket ti maysa nga awanen a pagsasao nga Austronesio a dati nga insasao baba ti tattao a Kayeli iti isla ti Buru ti Indonesia. Adda dagiti dua a mabigbig a dialekto, ti Leliali (Liliali) ken Lumaete (Lumaiti, Mumaite, Lumara).
Pakasaritaan
Uray no adda dagiti agarup a 800 a tattao a Kayeli nga agdama nga agtataeng idiay akin-abagatan nga igid ti Luek Kayeli, iti akindaya a parte ti Buru, manipud idi 1995, 3 laengen a lallakay a tattao ti makabael nga agsao iti pagsasao ken saandan nga inus-usar kadagiti napalabas a tallo a dekada; dagiti daduma a patneng ket immallatiwda iti dialekto nga Ambon iti pagsasao a Malayo (Melayu Ambon). Ti naud-udi a naibaga ket adu a naus-usar idiay Is-isla Maluku a kas maikadua a pagsasao a ket ti napalaka a porma ti pagsasao nga Indones nga agraman kadagiti nainayon a lokal a leksikon.
Ti panagrepaso ti literatura idi 1983 ket nangibaga nga adda agarup a 1,000 nga agsasao iti Kayeli, nupay kasta ti panagsukimat a naaramid idi 1989 iti isla ti Buru ket nakabirukda laeng iti uppat, dua a lallaki ken dua a babbai, amin isuda ket agatawen iti innem a pulo. Saandan nga unus-usar ti pagsasaokadagiti napalabas a tallo pulo a tawen ken marigrigatanda a mangipupok ti batayan a leksikon. Ti naudi nga agsasao iti dialekto a Leliali ket pimmusay idi 1989 ken awan ti nabirukan nga agsasao iti Lumaete. ADda ad-adu ngem 400 dagiti batayan a balikas ti Kayeli ti naurnong, kadagitoy ket 13% ket dagitibinulod a balikas manipud iti Malayo, Arabiko, Portuges ken Sanskrito. Nakaiparangda ti adu a paggiddiatan itiponetiko ken leksikon iti pagsasao a Buru – ti pannakaipada ti leksikon iti dialekto a Leliali iti kaasitgan a dialekto ti Buru iti Masarete kets 45%.