cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aaron Burr
Kalpasan ti panagserbina a kas maysa a opisial ti Kontinental a Buyot iti Rebolusionario a Gubat, ni Burr ket nagbalin a naballigi nga abogado ken politiko. Isu ket namindua a nabutosan iti Asemblea ti Estado ti New York (1784–1785, 1798–1799), ket naidutok idi nga Abogado Heneral ti Estado ti New York (1789–1791), ken napili idi a kas ti Senador ti Estados Unidos (1791–1797) manipud iti estado ti New York, ken nakaabot iti kangato iti pagsapulanna a kas Bise Presidente iti Estados Unidos (1801–1805).
Jessica Tandy
Ni Jessica Tandy (naiyanak a kas ni Jessie Alice Tandy; Hunio 7, 1909 – Septiembre 11, 1994) ket maysa idi nga Ingles-Amerikana nga aktres ti entablado ken pelikula, ti 67 a tawen a pagsapulanna ket napaspasamak idiay Estados Unidos. Isu ket nagparang kadagiti sumurok a 100 a produksion ti entablado ken addaan idi kadagiti ad-adu ngem 60 a papel iti pelikula ken telebision.
1842
Ti tawen idi 1842 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Sabado iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes iti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Militar
Ti militar wenno milisia ket maysa a gunglo a pinalubosan babaen ti nalatlatak a kagimongan tapno agusar ti makadangran a puersa, a kadawyan a mangiraman ti panagusar kadagiti armas, iti panagsalaknib ti pagilianna babaen ti panang-gubat ti pudno  wenno dagiti naipagpagarup a pangta. Ti militar ket mabalin nga adda dagiti maipatinayon a rebbeng iti panagusar iti bukodna a nalatlatak a kagimongan, a kas ti panangiyaddang ti politikal nga ahenda a kas ti militar a hunta, nga agsupsuporta weno mangiyad-addang ti ekonomiko a panagpadakkel babaen ti imperialismo, ken kas maysa a porma ti akin-uneg a sosial a panagtengngel. A kas maysa a panangilasin ti termino a "militar" ket naus-usar pay a mangitudo ti ania man a tagikua wenno aspeto iti maysa a militar. Dagiti militar ket kankanayonda nga agtignay a kas dagiti kagimongan iti kaunegan dagiti kagimongan, babaen ti ka-adda dagiti bukodda a komunidad ti militar.
Ti propesion iti panagsoldado a kas paset ti maysa a militar ket naduduog ngem ti nairehistro apakasaritaan. Adda dagiti kapautan a ladawan iti klasiko a kinaugma ket mangipakpkaita ti bileg ken dagiti panangabak dagiti bukodna a daulo ti militar. Ti Gubat ti Kadesh idi 1274 BC ket maysa idi kadagiti nangipalplawag a puntos ti panagturay ni Paraon Ramesses II ken rinamrambakan =kadagiti nauneg a pannakaikitikit kadagiti monumentona. Kalpasan ti sangaribu a tawtawen ti immuna nga emperador ti naipagkaykaysa a Tsina, a ni Qin Shi Huang, ket nangikeddeng idi a mangipasnek kadagiti dios iti kinapigsa ti millitarna isu nga isu ket nangikali iti maysa a buyot dagiti terakota a soldado. Dagiti Romano ket nagirukruknoydad kadagiti banag iti militar, a nangibatbatida para kadagiti masakbayan dagiti adu a treatado ken dagiti sinursurat ken dagiti pay adu a bilang dagiti nasayaat a naikitikit a panagballigi nga arko ken dagiti panagballigi nga adigi.
Pata, Sulu
Ti Pata ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Sulu iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Pata ket nabingbingay a politikal kadagiti 14 a barbaranggay.
• Andalan
• Daungdong
Dialekto a Boholano
Ti Boholano (Cebuano: Binol-anon) ket maysa a karuay ti pagsasao a Cebuano a naisasao idiay probinsia ti Bohol iti Filipinas ken ti akindaya a paset iti Akin-abagatan a Leyte. Sagpaminsan pay a nailanad a kasla sabali a pagsasao.
Pata, Sulu
Dagiti baranggay
• Kamawi
• Kayawan (Pob.)
• Kiput
• Likud
• Luuk-tulay
• Niog-niog
• Patian
• Pisak-pisak
• Saimbangon
• Sangkap
• Timuddas
Sumba
Ti Sumba (Pulau Sumba) ket timaysa nga isla iti akinday nga Indonesia, daytoy ket maysa kadagiti Is-isla Basbassit a Sunda, ken adda daytoy idiay probinsia ti Daya a Nusa Tenggara. Ti Sumba ket addaan it kalawa iti, ket ti populasionna ket 656,259 segun ti senso idi 2010. Iti amianan a laud ti Sumba ket ti Sumbawa, iti amianan a daya, iti ballasiw ti Lingsat Sumba (Selat Sumba), ket ti Flores, iti daya, iti ballasiw ti Baybay Savu, ket ti Timor, ken iti abagatan, iti ballasiw ti parte ti Taaw Indiano, ket ti Australia.
Otofuke, Hokkaido
Ti Otofuke (音更町) ket ti maysa nga ili a mabirukan idiay Subprepektura ti Tokachi, Hokkaido, Hapon.
Manipud idi Marso 31, 2018, ti ili ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 44,858 ken ti densidad ti populasion iti 96 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 466.09 km².
Savu
Ti Savu (ammo pay a kas Sawu, Sabu, Sawoe, Havu, Hawu, Hawoe) ket ti kadakkelan a grupo dagiti tallo nga isla, a mabirukan iti tengnga pagbaetan ti Sumba ken Rote, iti laud ti Timor, iti akindaya a probinsia ti Indonesia iti Daya a Nusa Tenggara.
Heometria
Ti heometria (γεωμετρία; geo- "daga", -metron "panagrukod") ket maysa a sanga ti matematika a maipanggep kadagiti salusod ti sukog, size, relatibo a puesto dagiti pigura, ken dagiti tagikua ti limbang. Ti matematiko nga agob-obra iti pagobraan iti heometria ket tinawtawagan ti heometro. Ti heometria ket nawaya a rimsua manipud kadagiti nadumaduma a kultura kas maysa a bagi iti praktikal a pannakaammo a maipanggep kadagiti katiddog, dagiti kalawa, ken dagiti tomo, nga addan kadagiti rimrimmuar nga elemento ti pormal a siensia ti matematika iti Laud iti nasapsapa a kas kenni Thales (maika-6 a siglo BC). Babaen idi maika-3 a siglo BC ti heometria ket naikabil iti maysa a aksiomatiko a porma babaen ni Euklides, a ti Euklideo a heometria ket nakaited ti alagaden para kadagiti sumakbay a siglo. Ni Arkimedes ket nangiparang-ay kadagiti nasayaat a pamay-an para iti panagkarkulo kadagiti kalawa ken dagiti tomo, nga iti kaaduan a waya ket nakaipakauna ti moderno nga integral a kalulo. Ti pagobraan ti astronomia, a naipangangruna ti panangimapa kadagiti puesto dagiti bituen ken dagiti planeta iti nainlangitan a timbukel ken ti panangipalawag ti pannakaikabagian a nagbaetan dagiti pananggunay dagiti nainlangitan a bagi, ket nagserbi a kas maysa a nagruna a taudan kadagiti heometriko aparikut idi las-ud ti simmaruno a maysa ket kagudua a milenia. Ti heometria ken astronomia ket naikeddeng idi iti klasiko a lubong a kas paset ti Quadrivium, ti maysa a sanga dagiti pito nga liberal nga arte a naikedkeddenga a kammasapulan a laingan ti maysa a nawaya.
Helsinki
Ti Helsinki ket ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ti Pinlandia. Ti siudad ket pangsangailian kadagiti adu a publiko a patakder ken dagiti publiko ken pribado nga unibersidad, ken sentro pay daytoy iti politika, ekonomia, ken kultural a biag ti pagilian.
1844
Ti tawen idi 1844 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Lunes iti kalendario a Gregoriano ken ti bisiesto a tawen a nangrugi iti Sabado iti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Helsinki
Ti Helsinki ket impasdek idi 1550 babaen ni ari Gustav I Vasa ti Suesia. Ti populasion ti maitutop a siudad iti senso idi 2022 ket 658,864.
1843
Ti tawen idi 1843 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Domingo iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Biernes iti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Talakag
Ti Talakag ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Bukidnon iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Talakag ket nabingbingay a politikal iti 29 a barbaranggay.
• Basak
• Baylanan
• Cacaon
• Colawingon
• Cosina
• Dagumbaan
• Dagundalahon
Simone de Beauvoir
Ni Simone-Ernestine-Lucie-Marie Bertrand de Beauvoir, kadawyan a naamammoan a kas ni Simone de Beauvoir (9 Enero 1908 – 14 Abril 1986), ket maysa idi a Pranses a mannurat, intelektual, eksistentialista a pilosopo, politikal anga aktibista, pemenista, ken sosial a teorista. Bayat nga isu ket sanna nga inpanpanunotan nga isu ket maysa a pilosopo, ni de Beauvoir ket adda ti adu nga inpluensia iti pemenista nga eksistentialismo ken peminista a teoria. ni de Beauvoir ket nagsursurat kadagiti nobela, salaysay, dagiti biograpia, ti maysa nga autobiograpia, dagiti monograpia iti pilosopia, politika, ken dagiti sosial a banbanag. Isu ket nalatak a naamammoan kadagiti nobelana, a mairaman ti Ti Babbai ket Immay a Nagbati kenDagiti Mandarin, ken ti pay 1949 a treatado Ti Maikadua a Sekso, ti maysa a naisalaysayan a panagusig ti panagirurumen kadagiti babbai ken ti panagibatayan a turong ti kontemporario a peminismo.
Talakag
Dagiti baranggay
• Lapok
• Indulang
• Lantud
• Liguron
• Lingi-on
• Lirongan
• Santo Niño (Lumbayawa)
• Miarayon
• Baranggay 1 (Pob.)
• Baranggay 2 (Pob.)
• Baranggay 3 (Pob.)
• Baranggay 4 (Pob.)
• Baranggay 5 (Pob.)
• Sagaran
• Salucot
• San Antonio
• San Isidro
• San Miguel
• Tagbak
• Tikalaan
Kamishihoro, Hokkaido
Manipud idi Marso 31, 2018, ti ili ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 4,977 ken ti densidad ti populasion iti 7.1 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 700.87 km².
thumb|none|Ti Rangtay Taushubetsu, ti dati a rangtay ti perokaril iti awanen a Linia ti Shihoro, ket adda iti Kamishihoro.
1851
Ti tawen idi 1851 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Lunes iti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
1852
Ti tawen idi 1852 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Huebes iti kalendario a Gregoriano ken ti bisiesto a tawen a nangrugi iti Martes iti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Manolo Fortich
Ti Manolo Fortich ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Bukidnon iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Manolo Fortich ket nabingbingay a politikal iti 22 a barbaranggay.
• Agusan Canyon
• Dahilayan
• Dalirig
• Damilag
Listaan dagiti kodigo ti ISO 639-2
Ti ISO 639 ket agasmang dagiti internasional ng aalagaden a mangilista dagiti ababa a kodigo para kadagiti nagan ti pagsasao. Ti sumaganad ket kompleto a listaan dagiti tallo a letra a kodigo a naipalawag iti maiakdua a paset (ISO 639-2) iti alagaden, a mairaman dagiti maitutop a dua a letra a (ISO 639-1) a kodigo no adda dagitoy.
No adda dagiti dua a kodigo ti ISO 639-2 ti naited iti tabla, ti adda iti asterisko ket isu ti bibliograpiko a kodigo (kodigo B ) ken ti sabali ket ti terminolohiko a kodigo (kodigo ti T).
Dagiti naikabkabil iti batong ti Nota ket mangibaga ti:
Ti alagaden ket mangiraman met kadagiti kodigo para kadagiti naisangayan a situasion:
* Dagiti sinonimo para dagiti panangipakat a terminolohia (ISO 639-2/T) ken para kadagiti *panangipakat a bibliograpiko (ISO 639-2/B)
Armas
Ti armas, wenno igam ket ti aniaman nga instrumento nga inus-usar tapno mangulpit ti dadael wenno makadangran kadagiti sibibiag a parsua, dagiti estruktura, wenno dagiti sistema. Dagiti armas ket inus-usar a mangpa-adu ti resulta ken kasayaat dagiti tignay a kas ti panaganup, krima, panangipatungpal iti linteg, bukod a panagsalaknib, ken pannakigubat. Iti nalawlawan a kontesto, dagiti armas ket mabalin a maipagarup a mairaman ti aniaman nga inususar tapno makagun-od ti estratehiko, material wenno isip a panangatiw iti maysa a kabusor.
Bayat a dagiti ordinario a banag a kas dagiti bislak, batbato, dagiti lugan, wenno dagiti lapis ket mabalin a mausar a kas dagiti armas, adu dagiti naigaara a maidaremdem para iti panggep – a maisakup manipud kadagiti implemento a kas dagiti pang-or aginggana kadagiti espada ken dagiti paltog ken dagiti komplikado a moderno nga interkontinental a balistiko a misil, biolohiko ken dagiti siberarmas.
1854
Ti tawen idi 1854 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Domingo iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Biernes iti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Manolo Fortich
Dagiti baranggay
• Diclum
• Guilang-guilang
• Lindaban
• Lingion
• Lunocan
• Maluko
• Mambatangan
• Mampayag
• Minsuro
Aurora
Ti Aurora ket maysa a probinsia ti Filipinas a masarakan iti rehion ti Tengnga a Luzon iti Luzon. Ti ili ti Baler ti kapitoliona ken kabeddengna, manipud iti abagatan agrikus, dagiti probinsia ti Quezon, Bulacan, Nueva Ecija, Nueva Vizcaya, Quirino, ken Isabela. Iti daya ti Aurora ken ti Baybay Filipinas.
Manolo Fortich
Dagiti baranggay
• Mantibugao
Aurora
Sakbay ti 1979, ti Aurora ket paset ti probinsia ti Quezon. Ti Aurora ket naipanagan ken ni Aurora A. Quezon, kaingungot ni Manuel L. Quezon, presidente ti Mankomunidad ti Filipinas.
Manolo Fortich
Dagiti baranggay
• Tankulan (Pob.)
Aurora
Heograpia
Addaan ti 8 nga ili ti Aurora.
Manolo Fortich
Dagiti baranggay
• Sankanan
Aurora
Dagiti ili
• Baler
• Casiguran
Pangantucan
Ti Pangantucan ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Bukidnon iti Filipinas.
Danaw Apo
Etimolohia
Ti nagan ti danaw ket nagtaud manipud iti bisaya a termino iti apo, a ti kayatna sawen ket laklakay wenno apong. Segun ti leyenda, adda kano idi maysa a lakay nga agnanaed iti banbantay a nangdangran iti apona a babai man ken dinusa babaen dagiti diosen ti bantay para iti di nadayaw a tignayna babaen ti panaglayus ti lugar a nnagbukel iti Danaw Apo. thumbnail|left|Ti maysa a ladawan iti tengnga arehion ti danaw a naala manipud iti tumtumpaw a rakit a balay
Heolohia
Ti danaw ket maysa nga abut ti bulkan a danaw, ti maysa a labneng a nabukel iti maysa a duog a bulkaniko a balisongsong a kanungpalan a napunno iti danum. Daytoy ket kamali a naireporta a kas maysa nga agtimbukel a rengngat a danaw, gapu ta daytoy a lugar ket saan a sona ti rengngat ngem ti maysa a bulkaniko a lugar a maipakita babaen ti kaadda dagiti asideg a bulkaniko a pantok a kas ti Pantok Musuan ( iti daya), Bantay Kalatungan ( iti amianan a laud), Bantay Dagumbaan ( iti abagatan a laud), Bantay Kidongin ( iti abagatan a laud), ken ti bulkaniko a talon iti daya ti Pangantucan, Bukidnon ( iti laud). Ti sabali pay a bulkaniko a balisongsong ket mabirukan iti abagatan-laud ti Danaw Apo.
Manolo Fortich
Dagiti baranggay
• Santiago
Pangantucan
Dagiti baranggay
Ti Pangantucan ket nabingbingay a politikal iti 19 a barbaranggay.
Aurora
Dagiti ili
• Dilasag
Manolo Fortich
Dagiti baranggay
• Santo Niño
Aurora
Dagiti ili
• Dinalungan
• Dingalan
Lingguistika
Ti lingguistika ket isu ti sientipiko a panagadal ti pagsasao ti tao. Ti lingguistika ken mabalin a nawatiwat a mailasin kadagiti tallo a kategoria wenno subpaset iti panagadal: porma ti pagsasao, kaibuksilan ti pagsasao, ken pagsasao iti kontesto. Ti kasapaan a naam-ammuan a tignay iti deskriptibo a lingguistika ket naigupit idi kenni Pāṇini idi agarup a 500 BCE, iti panagusigna iti Sanskrito iti Ashtadhyayi.
Aurora
Dagiti ili
• Dipaculao
• San Luis
Manolo Fortich
Dagiti baranggay
• Ticala
Patikul
Ti Patikul ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Sulu iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Patikul ket nabingbingay a politikal kadagiti 30 a barbaranggay.
• Anuling
Pangantucan
Dagiti baranggay
• Adtuyon
Patikul
Dagiti baranggay
• Bakong
Pangantucan
Dagiti baranggay
• Bacusanon
• Bangahan
Patikul
Dagiti baranggay
• Bangkal
Pangantucan
Dagiti baranggay
• Barandias
Patikul
Dagiti baranggay
• Bonbon
Pangantucan
Dagiti baranggay
• Concepcion
Patikul
Dagiti baranggay
• Buhanginan (Darayan)
• Bungkaung
Pangantucan
Dagiti baranggay
• Gandingan
Patikul
Dagiti baranggay
• Danag
• Gandasuli
Pangantucan
Dagiti baranggay
• Kimanait
Patikul
Dagiti baranggay
• Igasan
• Kabbon Takas
Pangantucan
Dagiti baranggay
• Kipadukan
Patikul
Dagiti baranggay
• Kadday Mampallam
• Kan Ague
• Kaunayan
• Langhub
• Latih
• Liang
• Maligay
• Mauboh
• Pangdanon
• Panglayahan
• Pansul
• Patikul Higad
• Sandah
• Taglibi (Pob.)
• Tandu-Bagua
• Tanum
• Taung
• Timpok
• Tugas
• Umangay
Kathy Bates
Ni Kathleen Doyle "Kathy" Bates ket maysa nga Amerikana nga aktres ken direktor. Kalpasan ti panagparangna kadagiti nadumaduma a bassit a papel iti pelikula ken telebision kadagiti tawen ti 1970 ken dagiti tawen ti 1980, nagbalin a popular ni Bates iti panangiladawann ti Misery (1990) ken isu daytoy ti nangabakanna iti Kalaingan nga Aktres; isu ket nakaawat pay iti Nabalitokan a Globo. Impasarunona daytoy dagiti nangruna a papel iti Fried Green Tomatoes (1991) ken ti Dolores Claiborne (1995), sakbay a nangiladawan a kas ni Molly Brown iti Titanic (1997).
Pangantucan
Dagiti baranggay
• Langcataon
• Lantay
• Madaya
• Malipayon
• Mendis
• Nabaliwa
• New Eden
• Payad
• Pigtauranan
• Poblacion
• Portulin
Pannakaadipen
Ti pannakaadipen ket maysa a sitema a ti tattao ket natrato kas tagikua tapno magatang ken mailako, ken dagitoy ket napilitda nga agtrabaho. Dagiti aadipen ket mabalin a napilpilitda a naigagam manipud idi natiliwda, nagatang wenno naipasngay, ken naikkatanda ti karbengan a pumanaw, ti agmadi nga agtrabaho, wenno ti agidemanda ti tangdan. Iti naipakasaritaan, ti pannakaadipen ket naipatakderan a mabigbigan babaen dagiti adu a kagimongan; kadagiti kinaudi apanawen ti pannakaadien ketnaipariten kadagiti kaaduan a kagimongan ngem agtultuloy babaen kadagiti panagsanay iti panagpiansa ti utang, nakontrata a panagserbi, adipen, domestiko a katulong a naikulkulong, dagiti naisangayan a panagampon a dagiti ubbing ket napilit a nga agtrabo a kas adipen, dagiti ubbing a soldado, ken napilit a pannakiasawa. Ti pannakaadipen ket maipatit iti amin a pagilian iti lubong ngem adda pay laeng dagiti nakarkulo a 27 a riwriw nga adipen iti sangalubongan; adda dagiti sumupsuppiat ket nakanamnamada a ti pannakaadipen ket mabalin a mapukawen intono 2042.
Subsebbangan
Dagiti organismo a tagikua dagiti nadumaduma a subsebbangan iti isumet laeng a sebbangan ket makabaelda ti makipinnutot ken makapataud kadagiti nalames a kaputotan, ngem kadawyan dagitoy a saanda a makipinnutot iti katutubo gapu ti heograpiko a pannakaisinawenno dadduma pay a banag. Dagiti paggigiddiatan a nagbaetan dagiti nadumaduma a subsebbangan ket kadawyan a saan unay a malasin ngem dagiti paggigiddiatan a nagbaetan dagiti sebbangan. Dagiti pakailasinan a maigupit kadagiti subsebbangan ket kadawyanda a nagbalaliw a kas maysa aresulta ti heograpiko a pannakaiwarwaras wenno pannakaisinsina.
Nomenklatura
Iti soolohia, ti International Code of Zoological Nomenclature (Maika-4 nga edision, 1999) ket mangawat laeng ti maysa a a ranggo ti baba iti sebbangan, ti naibagbaga a ranggo ti subsebbangan. Dagiti sabali pay a pannakaigrupo, ket dagiti entidad ti "inprasubespeipiko" ket awanda kadagiti nagan a tinartaripato babaen ti ICZN. Dagiti kastoy a porma ket awan ti opisial a kasasaad iti ICZN, urayno dagitoy ket mabalin a naserbi iti panangipalplawag kadagiti altitudinal wenno heograpiko a klina, dagiti kita ti taraken, dagiti transheniko nga ayup], kdpy. Bayat a ti sientipiko a nagan dagiti sebbangan ket maysa a [[Binomio a nomenklatura|binomen, ti sientipiko a nagan dagiti subsebbangan ket trinomen - ti binomen a sinaruno babaen ti subespesipiko a nagan. Ti dua anagan ti tigre ket Panthera tigris, isunga para iti tigre ti Sumatra ti tallo a naganna ket, kas pagarigan, Panthera tigris sumatrae.
Iti botanika, sagiti subsebbangan ket maysa kadagit iadu a ranggo ti baba dagiti sebbangan, a kas ti karuay, subkaruay, porma, ken subporma. Ti subespeipiko a nagan ket sarunuan babaen ti "subsp." wenno "ssp.", a aks ti Schoenoplectus californicus ssp. tatora (Totora). Nlaglagipen nga amin a parte ti dua a nagan ket nakairig malaksid ti pudno a balikas ti "subsp." wenno "ssp." Ti aniaman a botaniko a nagan a mairaman dagiti subsebbangan, karuay, kdpy., ket tinawtawagan ti maysa a inpraespesipiko.
Karayan Niger
Ti Karayan Niger ket isu ti kangrunaan a karayan iti akinlaud nga Aprika nga umabot iti agarup a. Ti pagayusan a labnengna ket iti kalawa. Ti taudanna ket idiay Kabanbantayan ti Guinea idiay abagatan a daya ti Guinea. Daytoy ket agayus nga immindayon babaen ti Mali, Niger, idiay pagbeddengan ti Benin ken babaen ti Nigeria, nga agayus babaen ti maysa a dakkel a delta, nga ammo pay kas ti Delta Niger wenno ti Lana a Karkarayan, a mapan idiay Golpo ti Guinea idiay Taaw Atlantiko. Ti Niger ket isu ti maikatlo a kaatiddogan a karayan idiay Aprika, a malabsan laeng babaen ti Nilo ken ti Karayan Kongo (nga ammo pay a kas ti Karayan Zaïre). Ti kangrunaan a tributariona ket ti Karayan Benue.
Etimolohia
Ti Niger ket tinawtawagan iti Jeliba wenno Joliba "nalatak a karayan" iti Manding; Orimiri wenno Orimili "nalatak a danum" iti Igbo; Egerew n-Igerewen "karayan dagiti karayan" iti Tuareg; Isa Ber "dakkel a karayan" iti Songhay; Kwara iti Hausa; ken Oya iti Yoruba. Ti nagtaudan ti nagan a Niger, a kasisigud laeng a naipakat kadagiti katengngaan a sakup ti karayan, ket di ammo. Ti mabalin a taudanna ket ti maysa a pannakabalbaliw, babaen ti impluensia iti Latin a niger "nangisit", iti Tuareg a nagat ti egerew n-iger ewen, nga inus-usar kadagiti igid ti katengngaan a sakup ti karayan iti law-law ti Timbuktu. Gaputa ti Timbuktu ket adda iti akin-abagatan a gibus iti nangruna a dalan ti Trans-Sahara a pagtagilakuan a mapan idiay akinlaud a Mediteraneo, daytoy ti taudan ti kaaduan a pannakaaamo ti Europa iti daytoy a rehion.
Dagiti mediebal a mapa ti Europa ket nagipakpakat ti nagan a Niger kadagiti katengngaan a gay-at ti karayan, iti moderno a Mali, ngem ti Quorra (Kworra) kadagiti akin-baba a gay-at iti moderno a Nigeria, a kas dagitoy idi ket saan a nabigbigan nga isu met laeng nga agpadpada a karayan. Idi dagiti kolonia abileg ti Europa ket nangrugrugida a nagipatpatulod kadagiti barko iti igid ti Laud nga aplaya ti Aprika idi maika-16 ken maika-17 a sigsiglo, ti Karayan Senegal idi ket kanlnayon a naibagbaga nga isu ti mapan iti baybay a gibus iti Niger. Ti Delta Niger, a maibuybuyat iti Atlantiko babaen dagiti mangle a kalugnakan ken dagiti rinibu a distributario kadagiti igid ti ginasut a milia, ket naipanpanunotan idi a dagitoy ket aplaya a kalugnakan laeng. Idi laeng maika-18 a siglo a panagbisita ni Parke Mungo, a nagpababa a nagbanbaniaga iti Karayan Niger ken nangbisita dagiti nalatak nga imperio ti Sahel iti panawenna, ti husto a pananginagan ti dalan ti Niger dagiti Europeano, ken nangipadakkel ti nagan iti intero a dalanna.
Dagiti moderno a pagilian ti Nigeria ken Niger ket nakaala ti naganda manipud iti karayan, a nagmarmarka dagiti sinuppiatan a nailian a panagtunton babaen kadagiti bileg ti kolonia iti "Akinngato", "Akinbaba" ken "Tengnga" a labneng ti karayan Niger idi las-ud ti Innagaw para iti Aprika idi gibus ti maika-19 a siglo.
Heograpia
thumb|Ti nalatak a tikor ti Karayan Niger, a makitkita manipud iti tangatang, ket agparpartuat iti berde nga arko kadagiti kayumanggi iti [[Sahel ken Sabana. Ti berde a masa iti kanigid ket isu ti Akin-uneg a Delta Niger, ken ti adayo a kanigid ket dagiti tributario ti Karayan Senegal.]]
Ti Karayan Niger ket maysa a "nalitnaw" a karayan, nga agaw-awit laeng ti maysa a maikasangapulo a sedimento a kas ti Nilo gapu ta dagiti taudan ti danum ti Niger ket naisanglad kadagiti taga-ugma a bato a mangited laeng ti bassit a lan-ak. Kasla ti Nilo, ti Niger ket tinawen a malayusan; daytoy ket mangrugi ti Septiembre, ken kumaro iti Nobiembre, ken malpas iti Mayo.
Ti maysa a naisangsangayan a langa ti karayan ket ti Akin-uneg a Delta Niger, nga agporma ti kellaat a panagpabassit ti bukodna a gradiente. Ti pagbanaganna ket ti maysa a rehion dagiti naisallapid nga alog stream, dagiti kalugnakan, ken dagiti danaw a kasla ti kadakkel iti Belhika; dagiti tiempo a layus ket mangaramid ti Delta a nasayaat nga agpataud para iti panagkalap len agrikultura.
Ti karayan ket 'makapukaw' ti ganggani a dua a pagkatlo ti mabalin a panagayusna idiay Akin-uneg an Delta a baetan ti Ségou ken Timbuktu babaen panagagsep ken panagbawbaw. Amin a danum manipud iti Karayan Bani, nga agayus iti Delta idiay Mopti, ket saan a makasukat para kadagitoy a 'pannakapukaw'. Ti katimbengan a 'pukaw' ket nakarkulo iti 31 km3/tungngal maysa a tawen, ngem adu ti adu a pagdumadumaanna iti tinawen. Ti karayan ket tiponanto babaen dagiti nadumaduma a tributario, ngem mapukawan pay ti adu a danum babaen ti panagbawbaw. Ti kaadu ti danum a sumsumrek iti Nigeria ket narukrukod idiay Yola ket nakarkulo idi iti 25 km3/ti tunggal maysa a tawen sakbay ti tawtatwen ti 1980 ken iti 13.5 km3/ti tunggal maysa a tawen idi las-ud ti tawtawen ti 1980. Ti kangrunaan a tributario ti Niger idiay Nigeria ket ti Karayan Benue a tumipon iti karayan idiay Lokoja, Nigeria. Ti dagup a tomo dagiti tributario idiay Nigeria ket innem nga ad-adu ngem ti uneg a panagayus idiay Nigeria, nga adda ti panagayus idiay asideg ti sabangan ti karayan iti 177.0 km3/ti tunggal maysa tawen sakbay ti tawtawen ti 1980 ken 147.3 km3/ti tunggal maysa a tawen idi las-ud ti tawtatwen ti 1980.
Shihoro, Hokkaido
Ti Shihoro (士幌町) ket ti maysa nga ili a mabirukan idiay Subprepektura ti Tokachi, Hokkaido, Hapon.
Manipud idi Marso 31, 2018, ti ili ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 6,178 ken ti densidad ti populasion iti 24 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 259.13 km².
1856
Ti tawen idi 1856 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Martes iti kalendario a Gregoriano ken ti bisiesto a tawen a nangrugi iti Domingo iti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Dagiti lehislatibo a distrito iti Zambales
Dagiti Lehislatibo a Distrito iti Zambales, ket dagiti umuna ken maikadua a distrito, ket isu dagitoy ti agdama a pannakabagi iti probinsia iti Zambales ken ti nawaya a siudad ti Olongapo iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas.
Ti Zambales, a mairaman ti siudad ti Olongapo (nadokumentuan ti linteg idi 1966), ket bukbuklen ti agmaymaysa a distrito manipud idi 1972. Ti probinsia ken ti nadukomentuan a siudad ket nairepresenta iti Temporario a Nailian a Kongreso a kas paset iti Rehion III manipud idi 1978 aginggana idi 1984.
Ti Zambales ket nagbutos ti maysa a pannakabagi idiay Kadawyan a Nailian a Kongreso idi 1984, a nangipatulod ti Olongapo ti maysa a sabali a pannakabagi a kas maysa nga urbano unay a siudad. Manipud idi Pebrero 11, 1987, ti probinsia (ti Olongapo ket naigrupo manen iti daytoy) idi ket nabingbingay iti dua a kongresional a distrito babaen ti baro a Batay-linteg, ken nagbutos kadagiti kameng ti naipasubli manen a Kamara dagiti Pannakabagi a nangrugi iti dayta met laeng a tawen.
Ponema
Ti ponema ket maysa a batayan a paset iti maysa a ponolohia ti pagsasao, a mairamraman kadagiti sabali a ponema tapno makaporma kadagiti adda ti kaibuksilanna a paspaset a kas dagiti balikas wenno dagiti morpema. Ti ponema ket mabalin a maipalplawag a kas "Ti kabassitan a makaigiddiat a paset ti lingguistika a mabalin a makaited ti maysa a panagbalbaliw ti kabuksilan.
Pagsasao nga Eslobako
Ti Eslobako (, slovenčina; saan nga iyallilaw iti slovenski jezik wenno slovenščina, ti patneng a nagan ti pagsasao nga Eslobeno) ket maysa nga pagsasao nga Indo-Europeano a tagikua ti Sasao a Laud nga Eslobako  (kakuyogna ti Tseko, Polako, Silesiano, Kashubian, ken Sorbia).
Ukrania
Segun ti nadayeg ken nasayaat a napatalgedan a teoria, ti mediebal nga estado ti Kievan Rus ket binangon idi babaen dagidi Varego idi maika-9 a siglo a kas ti immuna a naipakasaritaan a nairehistro nga estado ti Daya nga Eslabo. Daytoy ket rimsua a kas maysa a nabileg a pagilian iti Tengnga a Panpanawen ngem nawarwara idi maika-12 a siglo. Babaen ti tengnga ti maika-14 a siglo, dagiti teritorio ti Ukrania ket tinurturayan babaen dagiti tallo nga akin-ruar a bileg ti Nabalitokan a Horda, ti Nalatak a Dukado ti Lituania, ken ti Pagarian ti Polonia. Kalpasan ti Nalatak nga Akin-amianan a Gubat (1700–1721), ti Ukrania ket nabingbingay idi kadagiti nadumaduma a rehional a bileg. Idi maika-19 a siglo, ti kadakkelan a paset ti Ukrania ket naitiptipon iti Ruso nga Imperio, ken dagiti nabatbati ket babaen ti pnnakatengngel ti Austria-Hungaria.
Papa Nicolas II
Ni Papa Nicolas II (pimmusay idi 27 Hulio 1061), naipasngay a kas ni Gérard de Bourgogne, ket isu ti Papa manipud idi 1059 aginggana idi Hulio 1061. Iti panawen ti pannakapilina, isu idi ti Obispo ti Florencia.
Honbetsu, Hokkaido
Ti Honbetsu (本別町) ket ti maysa nga ili a mabirukan idiay Subprepektura ti Tokachi, Hokkaido, Hapon.
Manipud idi Marso 31, 2018, ti ili ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 7,118 ken ti densidad ti populasion iti 18 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 391.99 km².
Ukrania
Ti nagulo a paset ti panawen simarsaruno dagiti adu a pannakigubatan, nga adda dagiti adu a nabigbigan a sangalubongan a panagpadas ti panaggun-od iti wayawaya manipud idi 1917 aginggana idi 1921, ken kalpasan ti Sangalubongan a Gubat I ken ti Sibil a Gubat ti Rusia. Ti Ukrania ket bimmangon manipud ti bukodna a sibil a gubat, ken idi Disiembre 30, ti 1922 a Sosialista a Republika ti Sobiet a Ukrania ket nagbalin a maysa kadagiti nakapundaran dagiti republika ti Kappon ti Sobiet. Dagiti teritorio ti SSR a Ukrania Ukrainian ket naipadakkel iti laud idi las-ud ti sibil a gubat iti kabiitan a kasakbayan ti ken kalpasan ti Sangalubongan a Gubat II. Idi 1954 daytoy ket nagpadakkel iti abagatan iti panangisubli iti Crimea. Idi 1945, ti SSR a Ukrania ket nagbalin a maysa kadagiti kameng a nagpundar ti Nagkaykaysa a Pagpagilian.
Pagsasao nga Eslobako
Ti Eslobako ket opisial a pagsasao ti Eslobakia,nga idiay ket insasao babaen dagiti agarup a 4.6 a riwriw a tattao (2001). Adda pay dagiti agsasao ti Eslobako idiay Estados Unidos, ti Republika a Tseka, Serbia, Irlandia, Romania, Polonia, Kanada, Hungaria, Kroasia, ti Nagkaykaysa a Pagarian, Australia, Austria, ken Ukrania.
Ukrania
Ti Ukrania ket nagbalin manen a nawaya idi natunaw tu Kappon ti Sobiet idi 1991. Daytoy a panakatunaw ket nangrugian ti maysa a panagdaliasat iti panagtagtagilako nga ekonomia, a ti Ukrania ket nagsagsagaba ti resesion iti walo a tawen. Manipud idi, nupay kasta, ti ekonomia ket nakapadpadas ti nasayaat a pannakaipangato ti GDP. Ti Ukraine ket nairaman iti maysa a sangalubongan a didigra ti ekonomia idi 2008 ken bimmatok ti ekonomia. Ti GDP ket natnag iti 20% manipu didi primabera ti 2008 aginggana idi primaber ti 2009, ken naitimbeng idi dagiti analista ket nangipadpadada ti kakaro ti panagbaba kadagiti kamadian nga ekonomiko a depresion idi las-ud ti nasapa a tawtawen ti 1990. Ti pagilian ket nagtultuloy a nagruna iti sangalubongan a pagtagtagilakuan ken, manipud idi 2011, daytoy ti maikatlo a kadakkelan nga agipatpatulod ti bukbukel iti lubong.
Ti Ukrania ket maysa a unitario nga estado a buklen dagiti 24 nga oblast (probinsia), maysa nga autonomo a republika (Crimea), ken dagiti dua a siudad nga addaan ti naipangpangruna a kasasaad: ti Kyiv, ti kapitoliona ken kadakkelan a siudad, ken ti Sevastopol, a mangibalbalay ti Ruso a Plota ti Baybay Nangisit babaen ti maysa a tulagan ti panagupa. Ti Ukrania ket maysa a republika babaen ti maysa a semi-presidensial a sistema nga adda ti naisinsina legislatibo, ti ehekutibo, ken ukoman a sangsanga. Manipud idi ti pannkatunaw ti Kappon ti Sobiet, ti Ukrania ket agtultuloy nga agtartaripatu ti makadua a kadakkelan a milisia idiay Europa, kalpasan ti Rusia. Ti pagilian ket balay dagiti 46 a riwriw a tattao, 77.8 a porsiento kadagitoy ket etniko a Ukraniano, nga adda dagiti adu a minoridad kadagiti Ruso (17%), Belaruso ken dagiti Rumano. Ti Ukraniano ket isu ti opisial a pagsasao ti Ukrania. Ti Ruso ket nawatiwat pay a naisasao. Ti kaaduan a relihion iti pagilian ket ti Kristiano ti Daya nga Otodokso, nga adda ti napigsa nga impluensia iti Ukraniano nga arkitektura, literatura ken musika.
Holly Hunter
Ni Holly Hunter ket maysa nga Amerikana nga aktres ken produser. Para iti panangiladawanna a kas ni Ada McGrath iti pelikula idi 1993 iti The Piano, isu ket nangabak iti Kalaingan nga Aktres, Gunguna ti BAFTA para iti Kalaingan nga Akters iti Pangyuna a Papel, Gunguna ti Nabalitokan a Globo para iti Kalaingan nga Aktres – Drama ti Pelikula, ken ti Gunguna ti Kalaingan nga Aktres ti Cannes. Isu ket nainominado pay para iti Gunguna ti Akademia para iti Kalaingan nga Aktres para iti Broadcast News (1987), ken ti Gunguna ti Akademia para iti Kalaing a Pangsuporta nga Aktres para iti The Firm (1993) ken ti Thirteen (2003).
Papa Esteban IX
Ni Papa Esteban IX (c. 1020 – 29 Marso 1058) ket isu ti Papa manipud idi 3 Agosto 1057 aginggana idi 29 Marso 1058.
1857
Ti tawen idi 1857 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes iti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Hulio–Disiembre
thumb|140px|[[Juan Luna]]
Ursa vittigera
Ti Ursa vittigera, ket ti maysa a sebbangan ti lawwalawwa iti henero ti Ursa. Daytoy ket endemiko iti Sri Lanka.
Pagsasao nga Oroha
Ti pagsasao nag Oroha (ammo pay a kas Oraha ken Mara Ma-Siki) ket ti maysa a naisagmak a pagsasao nga Oceaniko a naisasao idiay Is-isla Solomon.
Sumbawa
Ti Sumbawa ket ti maysa nga isla idiay Indonesia, iti tengnga ti Is-isla Basbassit a Sunda, iti Lombok iti laud, ti Flores iti daya, ken Sumba iti ad-adayo nga abagatan a daya. Daytoy ket parte ti probinsia ti Laud a Nusa Tenggara, ngem adda agdama nga addang nga inar-aramid ti gobierno ti Indonesia a mangaramid daytoy a kas bukod a probinsia.
Ti Sumbawa ket addaan iti kalawa iti (mairaman dagiti bassit nga isla) iti (tallo a beses iti kadakkel ti Lombok) nga addaan iti agdama a populasion (Enero 2014) iti agarup a 1.39 a riwriw.
1862
Ti tawen idi 1862 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Lunes iti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Gramatika
Iti lingguistika, ti gramatika ket isu ti agasmang dagiti estruktural nga alagaden a mangituray ti komposition iti klausula, dagiti insasao, ken dagiti balikas iti ania man a naited a masna a pagsasao. Ti termino ket mangibaga pay ti panagadal kadagiti kastoy nga alagaden, ken daytoy a pagobraan ket mangiraman ti morpolohia, panagurnos, ken ponolohia, a kadawyan a kinuykuyogan babaen dagiti ponetika, semantika, ken dagiti pragmatika. Dagiti lingguista ket kadawyan a saanda nga us-usaren ti termino a mangitudo kadagiti ortograpiko nga alagaden, urayno dagiti libro a panagusar ken dagiti alagaden ti estilo a natawtawagan kadagitoy iti gramatika ket mabalin pay a mangitudo iti panangiletra ken kartasurat.
Memuro, Hokkaido
Ti Memuro (芽室町) ket ti maysa nga ili a mabirukan idiay Subprepektura ti Tokachi, Hokkaido, Hapon.
Manipud idi Marso 31, 2018, ti ili ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 18,680 ken ti densidad ti populasion iti 36 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 513.91 km².
1873
Ti tawen idi 1873 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Lunes iti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Igor Stravinsky
thumb|upright|Ni Igor Stravinsky right|240px|frameless|Pirma nif Stravinsky
Ni Igor Fyodorovich Stravinsky (sagpaminsan a naisurat iti Strawinsky wenno Stravinskii; Ruso: Игорь Фёдорович Стравинский, transliterado: Igorʹ Fëdorovič Stravinskij; ; 17 Hunio 1882 – 6 Abril 1971) ket maysa idi a Ruso, ken kalpasan daytoy ket maysa a Pranses ken Amerikano a kompositor, pianista ken konduktor. Isu ket kaaduan a naipanpanunotan a kas maysa kadagiti kangrunaan ken nakaimpluensia a kompositor ti maika-20 a siglo.
Ti panagparpartuat a karrer ni Stravinsky ket naisangsangayan para iti estilistiko a pannakaidumdumaan. Isu ket immuna idi a nakagun-od ti sangalubongan a pannakadayawan kadagiti tallo a ballet a kinomisionado babaen ti impresario a ni Sergei Diaghilev ken immuna nga inpabuya idiay Paris babaen ti Ballets Russes ni Diaghilev: Ti Firebird (1910), Petrushka (1911) ken ti Ti Ritos ti Primabera (1913). Ti Ritos ti Primabera ket nangibalbaliw ti pamay-an dagiti simmaruno a kompositor ti kaipanunotanda ti kumpasan a patakder ken kaaduan a gapuanan para iti napaut a pannakadayaw ni Stravinsky a kas maysa a rebolusionario ti musika a nangiyaddang kadagiti pagbeddengan daremdem ti musika. Ti "Ruso a paset" ket sinaruno idi ti 1920 a panawen babaen ti maysa a paset ti panawen nga isu ket napan iti neoklasiko a musika. Dagiti obra ti daytoy a paset ti panawen ket nangimaton a nagus-usar ti tinawtawid a porma dagiti musika (concerto grosso, fugue ken simponia). Dagitoy ket kadawyanda a nangipammadayaw kadagiti musika dagiti nasapsapa nga agturay, a kas ni J.S. Bach ken ni Tchaikovsky. Idi tawtawen ti 1950, ni Stravinsky ket nangampon kadagiti serial a pamay-an. Dagiti pinartuatna iti daytoy a paset ti panawen ket nakibinningay kadagiti pakaliddingan nga adda dagiti kas pagarigan ti nasapsapa nga inar-aramidna: nakumpasan nga enerhia, ti panagaramid kadagiti naipaatiddog a kapanuotan ti melodia manipud kadagiti dua wenno tallo a nota dagiti sellula ken kinalawag ti porma, ti instrumentasion ken panangiyebkas.
Nasapa a biag idiay Imperio ti Ruso
thumb|upright|Ni Igor Stravinsky, idi 1903
Ni Stravinsky ket naipasngay idi 17 Hunio 1882 idiay Oranienbaum, ti suburbio ti San Petersburgo, ti imperial a kapitolio ti Rusia, ken dimmakkel idiay San Petersburgo. Dagiti nagannak kaniana ket ni Fyodor Stravinsky, ti kumakanta ti baho idiay Teatro Mariinsky idiay San Petersburgo, ken ni Anna (née Kholodovsky). Ti nalatak nga apongna iti tumeng a lalaki ket ni Stanisław Strawiński, nga isu idi ket Polako a baknang a nobilidad a kaputotan, iti pamilia a Strawiński iti Sulima. Segun kenni Igor Stravinsky, ti nagan a "Stravinsky" (Strawiński) ket nagtaud manipud idiay "Strava" (Strawa), ti bassit a karayan idiay akindaya a Polonia, ti tributario ti Vistula. Linaglagipa nga isu ket naledda kadagiti panawen ti panagad-adalna, a kinunkunana idi ket "Saanak pay a nakasarungkar iti sinoman a pudno a nagkayat kaniak". Ni Stravinsky ket nangrugi kadagiti panagadal iti piano idi isu ketubing pay, isu ket nagad-adal iti teoria ti musika ken nagpadpadas iti komposision.
1874
Ti tawen idi 1874 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes iti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Helianthus annuus
Ti Helianthus annuus, ti kadawyan a mirasol, ket maysa a tinawen a mula a patneng iti Kaamerikaan. Daytoy ket addaan iti dakkel a inploressensia (grupo ti nagraay a sabsabong), ken ti naganna ket naala manipdud ti sukog ken ladawan ti sabongna, ken kankanayon nga inus-usar a panangiladawan iti Init. Ti mula ket addan ti narusanger, nadudot a sanga, naakaba, nakarseng a nangipenan, nagubsang a bulbulong, ken nagtimbukel nga ul-ulo ti sabong. Dagiti ulo ket buklen dagiti adu nga agmaymaysa a sabsabong a tumangkento kadagiti bukel, masansan a dagitoy ket ginasut, iti maysa a pakaikkan a puon. Manipud ti Kaamerikaan, dagiti bukel ti mirasol ket naiyeg idiay Europa idi maika-16 a siglo, nga idiay ken kakuyogna ti lana ti mirasol, kaaduan a nagbalin dagitoy a naiwarwaras a rekado ti panagluto. Dagiti bulong ti mirasol ket mabalin a mausar a kas pakan iti baka, bayat a dagiti sanga ket aglaon iti sagut a mabalin a mausar iti panagpataud iti papel.
Papa Victor II
Ni Papa Victor II (c. 1018 – 28 Hulio 1057), naipasngay a kas ni Gebhard, Konde ti Calw, Tollenstein, ken Hirschberg, ket isu ti Papa manipud idi 1055 aginggana idi 1057. Isu ket maysa kadagiti serie ti Aleman a nagpabaro a Papa.
Paltoga
Ti Paltoga (Палтога) ket ti away a lokalidad wenno purok idiay Distrito ti Vytegorsky iti Vologda Oblast, Rusia. Addaan daytoy kadagiti 296 nga agnanaed (manipud idi 2006).
Maramag
Ti Maramag ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Bukidnon iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Maramag ket nabingbingay a politikal iti 20 a barbaranggay.
Sarabetsu, Hokkaido
Ti Sarabetsu (更別村) ket ti maysa a purok a mabirukan idiay Subprepektura ti Tokachi, Hokkaido, Hapon.
Manipud idi Marso 31, 2018, ti purok ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 3,213 ken ti densidad ti populasion iti 18 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 176.45 km².
Hayao Miyazaki
Ni Hayao Miyazaki (宮崎駿, Miyazaki Hayao, idiay Tokyo) ket maysa kadagiti kalatlatakan nga agar-aramid iti anime wenno animado a pelikula iti Hapon. Isuna ti nagpartuat kadagiti adu a nalatak nga anime a pelikula ken manga (komiks ti Hapon). Maysa kadagiti kalatakan a pelikulana ket ti Spirited Away, ket nangabak iti Pammadayaw nga Oscar idi 2002.
Ferdinand Magellan
Ni Ferdinand Magellan (Fernão de Magalhães, ; Fernando de Magallanes, ; c. 1480 – 27 Abril 1521) ket maysa idi a Portuges nga eksplorador. Isu ket naipasngay idiay Sabrosa, idiay akin-amianan a Portugal, ken isu ket nagserbi kenni Ari Karlos I iti Espania iti panagbiruk iti maysa nga agpalaud a dalan idiay "Is-isla ti Rekado" (moderno a ti Is-isla ti Maluku idiay Indonesia).
Ti panagbanniaga ni Magellan idi 1519–1522 ket nagbalin daytoy a ti immuna a panagbanniaga tapno aglayag manipud iti Taaw Atlaniko a mapan idiay Taaw Pasipiko (a nanaganan idi daytoy a kas ti "nakappia a baybay" babaen ni Magellan; ti panaglasat ket naaramid babaen ti Kipet ni Magellan), ken isu ti immuna a bimmallasiw ti Pasipiko. Isu pay daytoy ti immuna a nakakompleto ti panag-sirkumnabigasion iti Daga, urayno ni Magellan ket saanna naileppas ti intero a panagbaniaga, nga isu ket pinatay idi panawen ti Gubat iti Mactan idiay Filipinas. (Para iti adu pay a pakaammo kitaen ti Eksplorasion iti Pasipiko).
Ni Magellan ket nangited pay ti naganna ti Magallanes a Pinguino, nga ket ti immuna a Europeano a nagiyammo, ken ti Magallanes nga ul-ulep, a tattan ket naamammuan a dagiti asideg nga ansisit nga ariwanas.
Nasapa a biag ken panagbanbanniaga
Ni Magellan ket naipasngay idi iti lawlaw ti 1480 baka idiay Vila Nova de Gaia, nga asideg ti Porto, idiay Probinsia ti Douro Litoral, wenno idiay Sabrosa, nga asideg ti Vila Real, idiay Probinsia ti Trás-os-Montes e Alto Douro, idiay Portugal. Isu ket anak ni Rodrigo de Magalhães, alcaide-mór iti Aveiro (1433–1500) (anak ni Pedro Afonso de Magalhães ken ti asawana a ni Quinta de Sousa) ken ti asawana a ni Alda de Mesquita ken kabsat ni Leonor wenno Genebra de Magalhães, nga asawa ni João Fernandes Barbosa. Kalpasan ti ipupusay dagiti nagannak kaniana idi agtawen ti sangpulo isu ket nagbalin nga ayaban kenni Queen Leonor idiay Portuges a naarian a korte gapu ti pannakatawtawid ti pamiliana.
Idi Marso 1505, iti tawen a 25, ni Magellan ket nag-enlista kadagiti plota iti 22 a barko a naipatulod a mangsangaili kenni D. Francisco de Almeida a kas isu ti immuna a biseroy ti Portuges nga India. Urayno ti naganna ket saan nga agparang kadagiti kronika, naamammuan nga isu ket nagtalinaed idiay iti walo a tawen, idiay Goa, Cochin ken Quilon. Isu ket nakibinglay kadgiti nadumaduma a gubat, a mairaman ti gubat iti Cannanore idi 1506, nga isu ket nasugatan idiay. Idi 1509 isu ket nakilaban iti gubat iti Diu ken kalpasan daytoy ket naglayag babaen ni Diogo Lopes de Sequeira iti immuna a Portuges nga embahada iti Malacca, a kaduana ni Francisco Serrão, ti gayyemna ken baka pay kasinsinna. Idi Septiembre, kalpasan ti isasangpetna idiay Malacca, ti panagbaniga ket nabiktima iti maysa a pannakikumplot a nagbanagan daytoy ti panagsanod. Ni Magellan ket adda iti nangruna apapel, a nagballaag kenni Sequeira ken nangisalakan kenni Francisco Serrão, nga isu ket simmanglad. Daytoy a pannakaaramid ket nakagunodanna kadagiti pammadayaw ken panakaipangato.
Idi 1511, iti babaen ti baro a gobernador a ni Afonso de Albuquerque, ni Magellan ken Serrão ket nakibinglayda iti panagrukma iti Malacca. Dagitoy dua ket nagsinada kalpasan ti daytoy a panagrukma: ni Magellan ket naipangato idi, gapu ti nabaknang a nasamsamna, ken ti panakikaduana ti maysa a Malay a kinontratona ken panagbuniagna kenni Enrique iti Malacca, ken nagsubli idiay Portugal idi 1512. Ni Serrão ket pimmanaw iti immuna a panagbaniaga a panagbiruk ti "Is-isla tiRekado" idiay Moluccas, nga isu ket nagtalinaed idiay, a nangasawa ti maysa a babai a napipud idiay Amboina ken nagbalin nga agbalbalakad ti milisia ti Sultan iti Ternate, Bayan Sirrullah. Dagiti suratna kenni Magellan ket nasunda daytoy a pannakaikeddeng, a daytoy ket nakaited dagiti pakaammo a maipanggep kadagiti teritorio nga agpatpataud ti rekado.
Pagsasao a Sa'a
Ti pagsasao a Sa'a (ammo pay a kas Abagatan a Malaita ken Apae'aa) ket ti maysa a pagsasao nga Oceaniko a naisasao idiay Bassit a Malaita ken Isla Ulawa iti is-isla Solomon.
Ferdinand Magellan
Nasapa a biag ken panagbanbanniaga
Kalpasan ti panagbakasionna nga awan ti pammalubos, ni Magellan ket naawanan tiparabor. Isu ket nagserbi idiay Morocco ken nasugatan ken isu ket permanente a nagpilpilay. Isu ket napabasol pay ti awan linteg a panagkomersio kadagiti Moro. Daytoy a panagpabasol ket naisunda a saan nga husto, ngem awanen dagiti simmaruno pay a daton a panagtrabaho kalpasan idi 15 Mayo 1514. Kalpasan idi 1515, isu ket naidatonan nga agtrabaho a kas maysa a kameng iti Portuges a barko, ngem isu ket saan a naawat. Idi 1517 kalpasan ti pannakiringgorna kenni Ari Manuel I, ng aisu ket naglibak ti panagipilpilitna a mangidaulo ti panagbabiga a makaabut dagiti isla ti rekado manipud iti daya (a kas ti, bayat nga aglaylayag nga agpalaud, nga agbirbiruk a mangliklik ti nasken a panaglayag ti lawlaw ti ungto ti Aprika ), isu ket pimmanaw ken napan idiay Espana. Idiay Seville isu ket nakigayyem ti kapagilianna a ni Diogo Barbosa ken kalpasan daytoy inasawana ti anakna a babai babaen ti maikadua nga asawana a ni María Caldera Beatriz Barbosa a nagannakda ti dua: Ni Rodrigo de Magalhães ken Carlos de Magalhães, a dagitoy dua ket pimmusay idi ubingda pay. Ti asawan ket natay met idi idiy Seville idi lawlaw ti 1521.
Papa Leon IX
Ni Papa Santo Leon IX (21 Hunio 1002 – 19 Abril 1054), naipasngay a kas ni Bruno ti Egisheim-Dagsburg, ket isu ti Papa manipud idi 12 Pebrero 1049 aginggana idi pimmusay.
Ferdinand Magellan
Nasapa a biag ken panagbanbanniaga
Isu ket nagipasnek ti panagadalna kadagiti kinaudi a grapiko, nga isu ket nagsuksukisok, a kumaduaana ti kosmograpo a, ni Rui Faleiro, ti maysa a ruangan manipud iti Atlantiko amapan iti Abagatan a Pasipiko ken ti posibilidad ti Moluccas ket tagikua nga Espaniol segun ti pannakasinsina iti Tulag iti Tordesillas.