cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Maika-142 a meridiano laud
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Beaufort ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
1235
Ti tawen idi 1235 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Lunes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Abelmoschus crinitus
Ti Abelmoschus crinitus ket ti sebbangan ti agsabsabong a mula a maitagikua iti pamilia ti Malvaceae. Daytoy ket immuna nga impalawag babaen ni Nathaniel Wallich idi 1830.
Dagiti pannakailasin
Ti A. crinitus ket maysa a perenial a bassit a mula. Dagiti puonna ket agtubo aginggana iti 1 m iti katayag. Dagiti bulong ket "immitlog-pentagonal" iti sukog nga agraman kadagiti 3-5 nga ababaw a pingir ken makaabot iti kadakkel iti 8×7 cm. Ti Stellate Tricoma ket adda kadagiti akinngato ken akinbaba a rabaw ti bulong, ngem napuspuskol iti baba. Dagiti sabong ket "krema-puraw aginggana iti nauneg a narangha-duyaw" maris ken sagpaminsan nga addaan iti maranalabbasit a tengnga. Addaanda kadagiti 5–6 a bractea nga agrukod iti 7–11 mm iti kaatiddog a berde no agsabsabong ken kayumanggi no agbungbunga.
Pagsasao a Kwerba
Ti pagsasao a Kwerba ket ti pagsasao a Papuano ti Indonesia. Dagiti sabali a nagan ket mairaman ti Airmati (Armati), Koassa, Mataweja, Naibedj, Segar Tor, Tekutameso.
1236
Ti tawen idi 1236 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Martes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Laud a Nusa Tenggara
Ti Laud a Nusa Tenggara (Nusa Tenggara Barat – NTB) ket ti probinsia ti Indonesia. Daytoy ket buklen ti akinlaud a paset ti Is-isla Basbassit a Sunda, malaksid ti Bali a daytoy ket bukod a probinsia. Ti Mataram, idiay Lombok, ket ti kapitolio ken kadakkelan a siudad iti probinsia. Ti populasion ket 4,496,855 manipud iti senso idi 2010; ti kaudian a karkulo (para iti Enero 2014) ket 4,702,389. Ti kalawa ti probinsia ket 19,708.79 km2. Dagiti dua a kadakkelan nga isla iti probinsia ket ti Lombok iti laud ken ti dakdakkel nga isla Sumbawa iti daya. Dagiti isla ti Flores ken Sumba ket parte ti Daya a Nusa Tenggara.
Panay (Catanduanes)
Ti Panay ket ti bassit nga isla iti Filipinas, a mabirukan iti amianan a laud ti Isla Catanduanes iti Rehion ti Bicol. Daytoy ket masansan a maiyallilaw iti dakdakkel nga Isla ti Panay iti Akinlaud a Visayas. Ti isla ket politikal a turayan babaen ti probinsia ti Catanduanes ken nabingbingay iti pagbaetan dagiti ili ti Bagamanoc ken Panganiban.
Akin-abagatan nga Europa
right|thumb|300px|Ti Akin-abagatan nga Europa a kas inpalpalawag babaen ti [[Dibision ti Estadistika ti Nagkaykaysa a Pagpagilian (namarisan ti berde): {{legend|#4080FF|Akin-amianan nga Europa}} {{legend|#00FFFF|Akinlaud nga Europa}} {{legend|#FF8080|Akindaya nga Europa}} {{legend|#00FF00|Akin-abagatan nga Europa}}]]
Ti termino nga Akin-abagatan nga Europa, kadagiti nadumaduma a panawen, ket addaan kadagiti nadumaduma a kaibuksilan, no maipatinayon ti politikal, lingguistiko ken kultural a kontesto iti panangipalplawag iti kadawyan a heograpikal, heobotanika wenno klimatiko nga arngian. Kaaduan kadagiti aplaya a pagilian iti akin-abagatan nga Europa nga inkeddeng babaen ti Nagkaykaysa a Pagpagilian ket pagbeddenganna ti Baybay Mediteraneo. Dagiti saan a mairaman ket ti Portugal nga addaan laeng iti aplaya iti Taaw Atlantiko, ti Serbia ken ti Republika ti Amianan a Macedonia a naserraan iti daga, ken ti Bulgaria ken Romania a pagbeddenganda ti Baybay Nangisit.
Pagsasao a Kwerba Mamberamo
Ti pagsasao a Kwerba Mamberamo ket ti pagsasao a Papuano ti Indonesia.
Pagsasao a Kiwai
Ti pagsasao a Kiwai ket ti pagsasao a Papuano, wenno dagiti pagsasao, ti akin-abagatan a Papua Baro a Guinea. Dagiti bilang dagiti dialekto ket 1,300 a Kope, 700 a Gibaio, 1,700 nga Urama, 700 nga Arigibi (kakuyog iti "Amianna a daya a Kiwai"), 3,800 nga Aplaya, 1,000 a Daru, 4,500 nga Isla, 400 a Doumori (kakuyog iti "Akin-abagatan a Kiwai"). Indasig da Wurm ken Hattori (1981) ti Arigibi a kas sabali a pagsasao.
Sasao a Kra–Dai
Ti sasao a Kra–Dai, ammo pay a kas Tai–Kadai, Daic, ken Kadai, ket ti pamilia ti pagsasao iti nakaro a paaweng a pagsasao a mabirukan idiay akin-abagatan a Tsina, amianan a daya nga India ken Abagatan a daya nga Asia. Mangiramanda iti Tailandes ken Lao, dagiti nailian a pagsasao ti Tailandia ken Laos. Adda dagiti gangani a 100 a riwriw nga agsasao kadagitoy a pagsasao iti lubong. Ilista ti Ethnologue dagiti 95 a pagsasao iti daytoy a pamilia, a 62 kadagitoy ket adda iti sanga ti Tai.
Panaglalam-ek
Ti panaglalam-ek ket isu ti kalamiisan a tiempo iti tawen kadagiti polar a klima ken ti dagiti temperado a klima, ken nagbaetan daytoy ti otonio ken primabera. Ti panaglalam-ek ket patauden gapu ti adayo a pannakaiturong ti pagtayyekan ti Daga iti hemisperio manipud ti Init. Dagiti nadumaduma a kultura ket mangipalawagda kadagiti nadumaduma a petsa a kas ti rugi ti panaglalam-ek, ken adda met dagiti dadduma nga agusar iti panangipalawag a naibatay iti klima. No panaglalam-eken iti Akin-amianan a hemisperio kalgaw met iti Akin-abagatan a hemisperio, ken no baliktaden. Kadagiti adu a rehion, ti panaglalam-ek ket mainaig iti niebe ken dagiti agyelo a temperatura. Ti momento ti solstisio ti panaglalam-ek ket no ti kangato ti init a mainaig iti Amianan (wenno Abagatan) nga Ungto ket kaaduanna iti negatibo a pateg daytoy ket no ti init ket addaan iti kaadaywan iti baba ti horisonte a kas marukod manipud ti ungto). Dagiti petsa ti kasapaan nga ilelennek ken kabayagan nga ileleggak ti init iti ruar dagiti rehion ti polar ket agigiddiatda manipud ti petsa ti solstisio ti panaglalam-ek, nupay kasta, ken dagitoy ket agdepdepende iti latitud, gapu ti pagiddiatan iti solar nga aldaw kadagiti amin a paset ti tawen a patauden babaen ti immitlog a panagtayyek ti Daga.
Maika-7 a paralelo abagatan
Paset ti pagbeddengan a nagbaetan ti Demokratiko a Republika ti Kongo ken Angola ket naipalawag iti daytoy a paralelo.
Sasao a Kra–Dai
Ti dibersidad ti sasao a Tai–Kadai idiay akin-abagatan a Tsina, a naipangpangruna idiay Guizhou ken Hainan, ket mangisingasing a daytoy ket asideg iti pagtaenganda. Ti sanga a Tai ket nagpaabagatan idiay Abagatan a daya nga Asia idi laeng agarup a sangaribo a tawtawen ti napalabas, a nagpundar kadagiti pagilian a kanungpalan a nagbalin a Tailandia ken Laos nga isu idi ti teritorio nga Austroasiatiko.
Maika-7 a paralelo abagatan
Likmut iti lubong
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken mapan nga agpadaya, ti 7° a paralelo abagatan ket lumabas iti:
Sasao a Kra–Dai
Kontrobersial ti nagan a "Tai–Kadai", ken naaramiden dagiti argumento a nasken koma a masukatan. Ti nagan ket nagtaud manipud iti maysa a duog a panangisina ti pamilia kadagiti dua a sanga, ti Tai ken Kadai. Ngem iti kua ti nagan a Kadai ket mangisingasing a daytoy ket mangiraman iti Tai, ken iti kasta sagpaminsan a naus-usar a mangibaga ti intero a pamilia. Iti sabali met, adda dagiti reperensia a mangigawid ti panagusar ti "Kadai" iti sanga a Kra iti pamilia, a makaanayen apara it nagan ti Kra. Naisingasingen ti pangsukat a nagan iti Kra–Dai, kas Kra ken Dai, dagiti dua a dakkel ken nasayaat a naitakder a subgrupo a mabirukan kadagiti sabali a bangir iti nangruna a historikal a panagsina. Ti nagan a Kra–Dai ket naamponen kadagiti nadumaduma a nangruna nga eskolar nga obra iti pamilia.
Maika-7 a paralelo abagatan
Likmut iti lubong
! scope="col" width="140" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota
! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇦🇴 ! scope="row" | 🇨🇩 ! scope="row" | Pagbeddengan ti 🇨🇩 / 🇦🇴 ! scope="row" | 🇦🇴 ! scope="row" | 🇨🇩 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Danaw Tanganyika ! scope="row" | 🇹🇿 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Indiano ! scope="row" | 🇸🇨 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Indiano ! scope="row" | 🇮🇩 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Java ! scope="row" | 🇮🇩 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Java ! scope="row" | 🇮🇩 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Java ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Banda ! scope="row" | 🇮🇩 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Arafura ! scope="row" | 🇮🇩 ! scope="row" | 🇵🇬 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" | 🇸🇧 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" | 🇸🇧 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" | 🇵🇪 ! scope="row" | 🇧🇷 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko
Sasao a Kra–Dai
Internal a pannakaidasig
Buklen ti Tai–Kadai dagiti lima a nasayaat a naitakder a sanga,ti Hlai, Kra, Kam–Sui, Tai, ken ti pagsasao nga Ong Be:
Idi 1942, pinagtitipon nga inkabil ni Paul K. Benedict dagiti tallo a sasao a Kra (Gelao, Laqua ken Lachi) iti Hlai iti maysa a grupo a ninagananna iti "Kadai", manipud iti ka a tikayatna sawen ket "tao" iti Gelao ken Laqua, ken Dai, ti maysa a porma ti autonimo ti Hlai. Kaaduanna pay nga insingsingasing ti henetiko a pannakaigrupo ti Tai, Kadai ken Malayo-Polinesio.
Edmondson ken Solnit
Ti maysa a nasapa ngem impluensial a panangidasig, iti tradisional aklado ti Kam–Tai, ket ti panangidasig idi da Edmondson ken Solnit manipud idi 1988:
Daytoy a panangidasig ket us-usaren babaen ti Ethnologue, ngem idi 2009 naaramid ti Lakkja a kas maikatlo a sanga ti Kam–Tai ken ti Biao ket naiyalis idi iti Kam–Sui.
Listaan dagiti pagilian babaen ti pagiddiatan ti matgedan
Daytoy ti listaan dagiti pagilian wenno agkamkammatalek babaen dagiti metriko ti saan a panagpapada ti matgedan, mairaman ti koepisiente ti Gini. Ti koepisiente ti Gini ket ti bilang a pagbaetan ti 0 ken 1, a ti ayan ti 0 ket maitunos iti perpekto nga ekualidad ( a ti siasinoma ket addaan iti agpapada a matgedan) ken ti 1 ket maitunos iti perpekto a saan a panagpapada ti matgedan (a ti maysa a tao ket addaan iti amin a matgedan—ken ti siasinoman ket addaan iti sero a matgedan). Ti pannakaiwarwaras ti matgedan ket mabalin nga agdumaduma unay manipud iti pannakaiwarwaras ti kabaknang iti maysa a pagilian (kitaen ti Listaan dagiti pagilian babaen ti pannakaiwarwaras ti kabaknang). Ti matgedan manipud iti aktibidad ti ekonomia ti pagtagilakuan a nangisit ket saan anairaman ken suheto ti panagsukisok ti agdama nga ekonomia.
Sasao a Kra–Dai
Ostapirat
Naibatay iti adu a bilang ti bokabulario a nagbibingayanda, dagiti sanga ti Kam–Sui, Be, ken Tai ket masansanda nga agkuyog a maidasig. (Kitaen ti Kam–Tai.) Nupay kasta, namatmati ni Weera Ostapirat a daytoy ket negatibo nga ebidensia, ken mabalin a gapu ti leksikal a pannakaisukat kadagiti sabali a sanga. Nagtunton pay isuna a dagiti morpolohiko a panagpapada ket imbes ket a mangisingasing a ti Kra ken Kam–Sui ket nasken da koma nga agkuyog a maigrupo akas Akin-amianan a Kra–Dai, ken ti Hlai iti Tai a kas Akin-abagatan a Kra–Dai oiti sabali. Ti puesto ti Ong Be iti singasing ni Ostapirat ket saan a makedngan. Laglagipen a kinaynayat ni Ostapirat ti agusar iti nagan a Kra–Dai ngem iti Tai–Kadai, nga insupsupiatna a duogen.
Listaan dagiti pagilian babaen ti pagiddiatan ti matgedan
thumb|450px|Ti saan a panagpapada ti matgedan dagiti pagilian (2014) segun kadagiti koepisienteda iti Gini a nairukod iti porsiento: nalabbasit = nangato, berde = nababa ti saan a panagpapada
Naitiptipo a listaan ti UN ken CIA – Pannakbagi ti matgedan ken Gini (1995 – agdama)
Tekla:
Sasao a Kra–Dai
Norquest
Inawat daytoy a pannakaisalumina ni Norquest (2007), ken manginayon ti narigat a Lakkja ken Ong Be iti panangidasigna. Nupay kasta, inbagbagan a ti Lakkja a mabalin daytoy a Kam–Sui, ken ti Be ket mabalin a Tai, a naipangpangruna ti maysa kadagiti sasao nga Akin-amianan a Tai ngem managbaliw gapu ti pannakaiyasideg kadagiti sabali a pagsasao iti Hainan. Iti sumaruno kenni Ostapirat, inampon ni Norquest ti nagan a Kra–Dai para iti sibubukel a pamilia.
Dagiti akinruar a panagkakabagian
Ti sasao a Tai–Kadai ket dati da a naikeddeng a kas parte ti pamilia a Sino-Tibetano, ngem iti ruar ti Tsina naidasig da ita iti maysa nawaya pamilia. Aglaonda iti adu a bilang dagiti balikas a maipada iti sasao a Sino-Tibetano. Nupay kasta, manmanoda amabirukan kadagiti amin a sanga ti pamilia, ken saan a mangiraman ti batayan a bokabulario, a mangibaga daytoy nga isuda ket dagiti daan a binulod a balikas.
Listaan dagiti pagilian babaen ti pagiddiatan ti matgedan
Naitiptipo a listaan ti UN ken CIA – Pannakbagi ti matgedan ken Gini (1995 – agdama)
R/P 10%: Ti pannakbagi ti agpakatengnga a matgedan iti kabaknangan 10% aginggana iti kapanglawan 10%
R/P 20%: Ti pannakbagi ti agpakatengnga a matgedan iti kabaknangan 20% aginggana iti kapanglawan 20%
Sasao a Kra–Dai
Dagiti akinruar a panagkakabagian
Ti singasing nga Austriko ket mangisingasing ti silpo a nagbaetan ti Austronesio ken ti sasao nga Austroasiatiko. Nga agpada a mangibagbaga ti parte ti pannakaaramid ti Austriko ni Benedict, a naginayon ti Tai–Kadai ken Hmong–Mien iti singasing, naipangpangruna nga insupsuppiat ni Kosaka (2002) para iti pamilia a Miao–Dai.
Listaan dagiti pagilian babaen ti pagiddiatan ti matgedan
Naitiptipo a listaan ti UN ken CIA – Pannakbagi ti matgedan ken Gini (1995 – agdama)
Gini: Indeks ti Gini, ti napategan a representasion iti Killo ti Lorenz <br /ti>pagilian UN: Datos manipud iti Programa ti Panagrang-ay ti Nagkaykaysa a Pagpagilian.
CIA: Datos manipud iti Ahensia ti Sentral nga Intelihensia ti The World Factbook.
Sasao a Kra–Dai
Dagiti akinruar a panagkakabagian
Idiay Tsina, tinawtawagan dagitoy iti sasao a Zhuang–Dong kenkadawyanda a naikeddeng a kabagian ti sasao a Sino-Tibetano a maikuyog iti sasao a Miao–Yao. Daytoyket banag pay a pakipagtungtongan kadagiti Insik nga eskolar no ti sasao a Kra a kas ti Gelao, Qabiao, ken Lachi ket mabalinda a mairaman iti Zhuang–Dong, gapu ta awananda iti pannakaipada iti Sino-Tibetano a naus-usar a panangiraman kadagiti sabali a sasao a Zhuang–Dong iti Sino-Tibetano.
== Kognado a panangiyasping ==
1239
Ti tawen idi 1239 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Sabado (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
James Cagney
Ni James Francis Cagney, Jr. (Hulio 17, 1899 – Marso 30, 1986) ket maysa idi nga Amerikano nga aktor ken sumasala, iti entablado ken pelikula, ngem ti kaaduan nga impaktona ket iti pelikula. Ammo para iti kankanayon nga enerhetiko a panagpabpabuya, naisangayan nga estilo iti boses, ken ti nasayaat a tiempo iti panagpakatawa, isu ket nakaala iti pammadayaw ken dagiti nagruna a gunguna para kadagiti adu a kita iti panagpabpabuya. Kasayaatan a nalaglagip isuna para iti panagpapelna kadagiti adu ti rupana a nainget a lallaki kadagiti sine a kas ti The Public Enemy (1931), Taxi! (1932), Angels with Dirty Faces (1938), ken White Heat (1949) ken nailimitado pay iti daytoy a pakaimatangan iti nasapsapa karerna. Idi 1999, isu ket inranggo ti American Film Institute a kas maikawalo iti listaana dagiti Kalatakan a Lallaki a Bida iti Klasiko a Sinema ti Hollywood.
Sasao a Kiwaiano
Ti sasao a Kiwaiano ket mangporma iti sanga ti pamilia ti pagsasao a Trans–Baro a Guinea ti Baro a Guinea. Rimpuokda dagiti gudua a dosena nga asideg nga agkakabagian a pagsasao. Gramatikoda a managbaliwda manipud kadagiti sabali a sasao a Trans–Baro a Guinea, ken kadawyanda nga addaan iti singular, dual, trial, ken dagiti plural a pangsandi.
Dagiti pagsasao
! !!sg!!pl !1 !2 !3
Awan kadagitoy ti mangipaltiing kadagiti pangsandi ti proto-Trans-Baro a Guinea. Nupay kasta, ti sasao a Kiwaiano ket addaan kadagiti batayan a balikas ti leksiko ti Trans-Baro a Guine TNG a kas dagiti termino ti parte ti bagi.
Pannakaidasig
Ti identidad ti Trans–Baro a Guinea iti Kiwaiian ket sinuportaran babaen ti relatibo a dakkel a bilang dagiti banag ti batayan a leksiko. Tentatibo nga insilpo ni Ross (2005) ti Kiwaiano iti isolado a pagsasao ti Porome. Nupay kasta, ti ebidensia ket dagiti laeng dua pangsandi, ken ti pannakaikapet ket saan pay nga inawat babaen dagiti sabali nga agsuksukisok.
Pagsasao a Bamu
Ti pagsasao a Bamu, wenno Bamu Kiwai, ket ti pagsasao a Papuano ti akin-abagatan a Papua Baro a Guinea.
Dagiti rinibu nga agsasao iti Gama ket nairamanda iti kodigo ti ISO para iti Bamu. Nupay kasta, ibagbaga ti Ethnologue a ti leksiko a pannakaipada ket basbassit ngem 80% iti kaaduan a maipada a dialekto ti maitutop a Bamu.
Hamelia
Ti Hamelia ket ti henero dagiti agsabsabong a mula ti pamilia ti kape iti Rubiaceae. Ti nagan ket mangipadayaw ken ni Pranses a botaniko Henri-Louis Duhamel du Monceau (1700–1782).
Tengnga nga Europa
Ti Tengnga nga Europa wenno Sentral nga Europa ket rehion ti kontinente ti Europa a naisanglad kadagiti nadumaduma a naipalawag a lugar iti Akindaya ken Akinlaud nga Europa. Ti termino ken ti kaadu ti interesado iti rehion ket naingayedan manen babaen idi patingga ti Nalamiis a Gubat nga isu met ti politikal a nangbingbingay ti Europa iti Daya ken Laud, a nangbingbingay ti Tengnga nga Europa iti gudua.
Ti konsepto ti Tengnga nga Europa, ken ti sapasap a kultural nga identidad, ket saan met unay a maawatan.
Nupay kasta, dagiti eskolar ket nangiyunay-unayda a ti naisangayan a "kultura ti Tengnga nga Europa, urayno daytoy ket kontrobersial ken naidebato a naipagpagarup, ket adda met daytoy". Daytoy ket naibatay kadagiti "pannakaipada a nagtaud manipud iti pakasaritaan, sosial ken dagiti kultural a pannakaidasig", ken nainagananen nga addaan idin ti "maysa kadagiti kabaknangan a taudan ti kreatibo a kalaing" idi baetan ti maika-17 ken maika-20 a sigsiglo.
Sasao a panagtagilako a Malayo ken kreol
Iti pay maipatinayon iti klasiko ken literario a porma, ti Malayo ket addaan idi kadagiti rehional a dialekto a naitakder kalpasan ti iruruar ti imperio a Srivijaya. Naiwarwaras pay ti Malayo babaen ti inter-etniko a pannakaiyasideg ken ti panagtagilako iti ballasiw ti purpuro Malayo nga ad-adayo ngem iti Filipinas. Ti pannakaiyasideg ket nagresultaan iti maysa a lingua franca a kinunkuna idi a kas Malayo Bazaar wenno ababa a Malayo ken iti Malayo a Melayu Pasar. Daytoy ket sapasap a naipampamattian a ti Malayo Bazaar ket maysa idi a pidgin, nga inimpluensiaan babaen ti pannakaiyasideg babaen dagiti agtagtagilako a Malayo, Insik, Portuges, ken Olandes.
Malaksid iti sapsap a panagpalaka a mapasamak kadagiti pidgin, ti lingua franca a Malayo ket addaan idi kadagiti nadumaduma a naisangayan a pannakailasin. Ti maysa idi ket dagiti panagkukua ket binukel iti punya 'ti agtagikua'; ti sabali pay ket dagiti ad-adu ngem maysa a pangsandi ket binukel iti orang 'tao'. Dagiti laeng Malayiko a pangsuldong a nabatbati a produktibo ket ti tər- ken bər-.
Kas pagasarigan,
Ti Malayo Bazaar ket inus-usar iti limitado a sakup iti Singapuer ken Malaysia, kaaduan kadagiti laklakay a kaputotan wenno tattao a saan a makaaammo iti Ingles. Ti kangrunaan a rason a gapuanan ti panagpabassit ti Malayo Bazaar Malay ket gapu ta ti pidgin a Malayo ket nakreolisado ken nagpartuat kadagiti nadumaduma a baro a pagsasao. Ti sabali pay a rason ket gapu ti iyaakar dagiti pormal ken impormal a konteksto, ti Malayo Bazaar ket main-inut a sukatan babaen ti Ingles, a ti Ingles ti lingua franca dagiti ub-ubing a kaputotan.
Malayo Baba
Ti Malayo Baba wenno Malayo Peranakan, ket maysa idi nga agdumaduma a grupo dagiti pidgin, naisasao iti Melaka ngem ganggani itan a naungaw. Dagitoy ti kita ti Malayo nga insasao babaen dagiti Peranakan, dagiti kaputotan dagiti agtataeng nga Insik a nagtataeng iti Melaka manipud idi maika-15 a siglo. Ti Malayo Baba ket asideg kadagiti panagtagilako a pidgin a nagbalin a kreolisado iti ballasiw ti Purpuro Malayo, a nagpataud iti kita dagiti Malayo a kreol a nakitkita ita nga aldaw. Ti maysa a kita ti Malayo Baba, a tinawtawagan iti Peranakan, ket insasao babaen dagiti Insik nga agtataeng iti Daya a Java. Daytoy ket laok ti Malayo wenno Indones nga agraman iti lokal a Habanes (dialekto ti Daya a Habanes) ken dagiti elemento ti Insik (naipangpangruna ti Hokkien). Daytoy a partikular a kita ket mabirukan laeng iti Daya a Java, a naipangpangruna iti Surabaya ken dagiti kaarruba a lugar. Bayat a dagiti sabali nga Insik ket maitarawidwid nga agsao kadagiti kita ti pagsasao dagiti lugar a pagtaenganda (dagiti Insik iti Tengnga a Java ket agsaoda iti Ngato wenno Pagalagadan a Habanes iti inaldaw a pannakisinnaritada; iti Laud at Java, maitarawidwidda nga agsao iti Sundanes), iti Surabaya dagiti ub-ubing nga etniko a tattao nga Insik ket maitarawidwiddda nga agsao iti puro a Habanes (dialekto t Surabaya) ken agadalda iti Mandarin kadagiti kurso.
Adda dagiti agdama a basbassit ngem 1,000 nga agsasao ti Malayo Baba iti Melaka, ken basbassit ngem 1,000 nga agsasao iti Malayo Baba iti Singapur. Kaaduan a naisasao ti Malayo Baba babaen dagiti laklakay a populasion.
Pagarigan (Naisasao iti Surabaya):
Malayo Betawi
Ti Malayo Betawi, ammo pay akas Jakarta wenno Malayo Java, ket ti maysa a kreolisado a Malayo a naisasao iti Jakarta (ti moderno a nagan para iti Betawi) ken dagiti kaarrubayanna. Ti Betawiano wenno Omong Betawi ket naibatay iti Malayo Bazaar (Melayu Pasar) ngem inimpluensiaan dagiti nadumaduma a pagsasao a kas ti Habanes, Sundanes (ti lugar a pinalikmutan babaen ti lugar nga agsasao iti Sundanes), Insik (naipangpangruna ti Hokkien), Portuges, Olandes, Balines ken dadduma pay. Ti Betawiano a kreol ket nangrugrugi a maus-usar kalpasan idi 1750 idiay Batavia, ken sinukatanna ti kreol a Portuges a kas ti lingua franca.
Ti Malayo a Betawiano ket inimpluensiaan pay babaen ti estilo nga Insik a Malayo nga insasao babaen dagiti nasapsapa nga immay nga agtataeng nga Insik.
Daytoy ket nabalinen a nadayeg unay a pagsasao a naipangpangruna kadagiti ub-ubing a kaputotan iti Indonesia gapu ti usarna iti telebision (kas ti sinetron wenno sitcom).
Ti Malayo Betawi ket ti tinaudan idi ti Malayo Cocos.
Malayo Kreol ti Malacca
Naisasao manipud idi maika-16 a siglo babaen dagiti kaputotan dagiti agtagtagilako a Tamil iti Linglingsat ti Malacca. Daytoy ket mabalin a historiko a kabagian ti Malayo ti Kreol a Sri Lanka. Matmatayen ti agdama kasasaad ti pagsasao, gapu dagiti panagiinnasawa ken panagak-akar. Imbesdan nga immal-alis nga agsasao iti Malayo.
Malayo Sri Lanka
Ti pagsasao a Malayo Kreol ti Sri Lanka ket ti naiduma a laok ti Pagsasao a Sinhala ken ti Pagsasao a Tamil iti Malayo. Ti Malayo a Sri Lanka ket ti naestruktura a bernakular iti batayan a Malayo nga insasao babaen dagiti saan a basbassit ngem lima a nadumaduma a komunidad iti Sri Lanka a nagbalbaliw a nakaro a managbaliw manipud kadagiti sabali a kita ti Malayo gapu ti intimado a pannakaiyasideg kadagiti dominente a pagsasao ti Sinhala ken Tamil. Dagiti Malayo ti Sri Lanka, a dagiti tinaudanda ket mairaman dagiti agtrabtrabaho nga inyeg babaen dagiti Olandes ken Briton, ken dagiti pay soldado iti garison Olandes, ket buklen itan ti 0.3% iti populasion, ken agadu iti agarup a 46,000. Daytoy ket insasao babaen ti komunidad dagiti Malayo a Sri Lankano iti Sri Lanka ken dagiti pay Sinhalese iti Hambantota.
Pidgin ti Broome Pearling Lugger
Ti maysa a pidgin nga inus-usar iti industria ti perlas iti Laud nga Australia.
Malayo Sabah
Ti naibatay iti pidgin akita ti pagalagadan a Malayo, ti Malayo Sabah ket maysa a lokal a pagsasao ti panagtagilako. Adda dagiti adu a blang dagiti patneng nga agsasao kadagiti urbano a lugar, kaaduan dagiti ubbing nga addaan iti maikadua a patneng a pagsasao. Adda met dagiti sumagmamano nga agsasao kadagiti akin-abagatan unay a parte ti Filipinas, a naipangpangruna ti Purpuro ti Sulu a kas pagsasao iti panagtagilako.
Malayo Makassar
Ti Malayo Makassar ket ti naibatay iti kreol nga aglalaok a pagsasao, a naaramid iti leksiko nn ti Malayo Bazaar, dagiti impleksion ti Makassares, ken dagiti aglalaok a sintaksis ti Malayo/Makassares.
Daytoy ket adu a naisasao a kas maikadua a pagsasao iti Makassar, ngem umad-adu pay a kas umuna a pagsasao dagiti ub-ubing a kaputotan.
Malayo ti Daya nga Indonesia
Dagiti kreol ti akindaya nga Indonesia ket agparang a binukel dagiti Malayo ken Habanes, nga agus-usar iti Malayo a lingua franca, iti panangitakder ti monopolioda iti panagtagilako ti rekado sakbay ti panawen ti kolonial nga Europa. Addaan dagitoy iti bilang dagiti sapasap a langa:
Daya a Nusa Tenggara
Ti Daya a Nusa Tenggara (Nusa Tenggara Timur – NTT) ket ti akin-abagatan unay a probinsia ti Indonesia. Daytoy ket mabirukan idiay akindaya a parte ti Is-isla Basbassit a Sunda ken mangiraman iti Laud a Timor. Daytoy ket addaan iti dagup a kalawa iti 47,245.82 km2, ken ti populasion ket 4,683,827 manipud iti senso idi 2010; ti kaudian nga opisial a karkulo idi Enero 2014 ket 5,070,746. Ti kapitolio ti probinsia ket ti Kupang iti Laud a Timor.
Isla Lafu
Ti Isla Lafu, ammo pay a kas Isla San Antonio, ket ti bassit nga isla a baranggay a mabirukan iti Rio Grande de Cagayan iti akin-amianan a Luzon, Filipinas. Daytoy ket administratibo a parte ti ili ti Lal-lo iti probinsia ti Cagayan ken kapada daytoy ti purok ti San Antonio.
Segun ti senso idi 2010, daytoy ket addaan iti populasion iti 764 a tattao. Daytoy ket mabirukan iti abagatan ti Fabrica, iti daya ti Malanao ken Catugan, ken iti laud ti Tucalana ken Catayuan. Mabirukan ti Agbitbitin a Rangtay ti Magapit iti kaadayo a dua kilometro iti abagatan ti isla.
Daya a Nusa Tenggara
Ti probinsia ket buklen dagiti ad-adu ngem 500 nga isla, dagiti tallo a kadakeklan ket ti Flores, Sumba, ken ti akinlaud a kagudua ti Timor (Laud a Timor). Ti akindaya a parte ti Timor ket ti nawaya a pagilian ti Daya a Timor.
Karayan Banica
Ti Karayan Banica ket ti karayan idiay isla ti Negros, Filipinas. Daytoy ket tributario ti Karayan Okoy idiay Negros Oriental nga agtaud manipud iti Danaw Balinsasayao. Ti karayan ket labsanna tiili ti Valencia ken ti siudad ti Dumaguete nga idiay ket agattian idiay Baybay Bohol.
Daya a Nusa Tenggara
Ti Daya a Nusa Tenggara ket ti kaikaisuna a probinsia idiay Indonesia a ti kaaduan a relihion ket Romano Katolisismo. Ti kayat a sawen ti Nusa Tenggara Timur, iti Indones ket "akindaya akin-abagatan a daya nga is-isla"; a no maiyasping iti Nusa Tenggara Barat, a ti kayatna a sawen ket "akinlaud akin-abagatan a daya nga is-isla" a pakabirukan ti Lombok ken Sumbawa.
Sasao a panagtagilako a Malayo ken kreol
Malayo ti Daya nga Indonesia
Kas pagarigan,
Ti Bacan (sumaruno) ket mabalina ti kaduogan, ken agparang nga asideg a kabagian ti Malayo Brunei (a saan a kreol).
Malayo Bacanes
Adda dagiti sumagmamano a balikas ti Bacanes a mapasamak kadagiti 1623 a bokabulario ti Wiltens & Danckaerts. Narepaso pay ti Bacanes kadagiti 1914 a monograo ti Adriani & Kruijt. Dagiti kaaduan a naisalaysayan a panagadal ket babaen ni James T. Collins, a nangikeddeng a ti Bacan ket pudno a kita ti Malayo, a nagtaud manipud iti Malayo nga inusar iti Sultanato ti Bacan.
Malayo Manado
Dagiti pagarigan :
Dagiti sentensia :
Gorap
Ti Gorap ket leksiko nga 85% a Malayo, ngem agraman pay kadagiti adu a balikas ti Ternate, ken dagiti urnos ti balikas ket maigiddiat manipud iti Austronesio ken sasao a Halmahera. Saanen a maadal dagiti ubbing ti pagsasao.
Ternate / Malayo ti Amianan a Maluku
Daytoy a kreol ket kapada ti Malayo Manado, ngem maigiddiat ti aweng ken bokabulario. Aduti porsiento ti bokabulariona ket binulod manipud iti Ternatean, kas ti: ngana : sika (sg) ngoni : ssika (pl) bifi : kuton ciri : matnag
Naisasao kadagiti isla ti Ternate, Tidore ken Halmahera, Amianan a Maluku para kadagiti inter-grupo a pannakisarita, ken iti Is-isla Sula.
Pagarigan :
Malayo Kupang
Naisasao iti Kupang, Daya a Nusa Tenggara, iti laud a patingga ti Isla Timor. Daytoy ket naibatay iti duog a Malayo a kaaduan a nailalaok iti Olandes, Portuges ken dagiti lokal a pagsasao. Kapada ti Malayo Ambones nga agraman kadagiti nadumaduma a paggiddiatan iti bokabulario ken aweng. Ti gramatiko a sistemana ket kapada dagiti Kreol ti Malayo ti Daya nga Indonesia.
Dagiti pagarigan :
Malayo Alor
Naisasao ti Malao Alor iti Purpuro Alor. Namatmati dagiti agsasao ti Malayo Alor a sabali daytoy a rehistro ti pagalagadan nga Indones, ngem dagitoy dua ket dagiti prestihio a kita ti purpuro. Adu dagiti tattao a makaawat iti pagalagadan nga Indones, ngem saan a nalaing a makasao ken agpilpili nga inaldaw nga agusar iti Malayo Alor.
Ti Malayo Alor ket naibatay iti Malayo Kupang; nupay kasta, nakaro a maigiddiat ti Malayo Alor manipud iti Malayo Kupang, a naipangpangruna dagiti pangsandi.
Malayo Ambones
Immuna a naiyeg ti Malayo kadagiti agtagtagilako nga Ambon manipud iti Akinlaud nga Indonesia, ken napadur-as iti maysa a kreol idi kinolisado ti Imperio nga Olandes ti Maluku. Ti Malayo Ambones ket isu idi ti immuna a pagarigan ti transliterasion ti Malayo iti sinuratan a Romano, ken inus-usar a kas maysa a ramit dagiti misionario iti Akindaya nga Indonesia.
Malayo Bandanes
Ti maysa a naiduma a kita ti Malayo Maluku, a naisasao iti Is-isla Banda, Maluku. Nakaro a maigiddiat manipud iti Malayo Ambones ken para iti Ambones, maitarawidwid a nakakatkatawa ti uni ti Malayo Bandanes gapu kadagiti naisangayan a langana.
Malayo Papuano/Irian
Ti Malayo Papuano ket ti nangruna a pannakaiyasideg a pagsasao iti Indones a kagudua ti Baro a Guinea. Ti Malayo Serui ketti maysa a kita ti Malayo Papuano a naisasao iti Is-isla Yapen, ken kadagiti pay asideg a pantar a luglugar iti nangruna a daga ti Baro a Guinea.
Heinsia
Ti Heinsia ket ti bassit a henero dagiti agsabsabong a babassit a mula wenno babassit a kayo iti pamilia ti Rubiaceae. Dagitoy ket patneng iti tropikal nga Aprika. Ti henero ket immuna a pormal nga impalawag idi 1830 babaen ni Augustin Pyramus de Candolle.
Dagiti sebbangan
Manipud idi Disiembre 2019, dagiti sumaganad a sebbangan ket maawat iti Plants of the World Online:
Maika-141 a meridiano laud
thumb|right|260px|Ti akinlaud a pagbeddengan ti [[Yukon (iti Alaska) ket maipalawag iti daytoy a meridiano.]] Ti 141° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Amianan nga Amerika, ti Taaw Pasipiko, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-141 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna iti maika-39 a meridiano daya.
Pagsasao a Kerewo
Ti pagsasao a Kerewo ket ti pagssao a Papuano ti akin-abagatan a Papua Baro a Guinea.
Maika-141 a meridiano laud
Paset ti daytoy a pagbeddengan a nagbaetan ti Estados Unidos (Alaska) ken Kanada (Yukon) ket maipalawag iti daytoy a meridiano.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-141 a meridiano laud ket lumabas babaen ti:
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Beaufort ! scope="row" | Pagbeddengan ti 🇺🇸 / 🇨🇦 ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" | 🇵🇫 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Pantaleon Alvarez
Ni Pantaleon "Bebot" Diaz Alvarez (naiyanak idi Enero 10, 1958) ket ti agdama a Tagabitla ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas ken mangirepresenta ti Umuna a Distrito ti Davao del Norte, ti Filipinas.
Manipud idi 2001 aginggana idi 2002,isu idi ti nagtgtugnay a Sekretario ti Transportasion ken Komunikasion.
Pagsasao a Trimuris
Ti pagsasao a Trimuris ket ti pagsasao a Papuano ti Indonesia.
Masna a Parke ti Patapat
Ti Masna a Parke ti Kalbario-Patapat ket ti maysa a nasalakniban a lugar iti Filipinas, a mabirukan iti Banbantay ti Patapat kadagiti ili ti Pagudpud ken Adams iti akin-amianan a probinsia ti Ilocos Norte.
Nasalakniban a lugar
Napundar ti masna a parke idi Abril 20, 2007 babaen ti Proklamasion blng. 1275 a mangsakop kadagiti nga agraman iti maysa a sona a paglappedan kadagiti. Napartuat ti parke babaen ti National Integrated Protected Areas System (NIPAS) iti Departamento ti Enbironmento ken dagiti Masna a Rekurso.
Biadukto ti Patapat
Iti akin-amianan a seksion ti parke ket ti Biadukto ti Patapat , ti a highway a paset ti Pan-Philippine Highway, a mangipalubos iti panagbanniaga iti igid dagiti nasaragasag a derraas iti akin-amianan a banbanatay iti igid ti baybay ti Ilocos Norte a mangtan-aw iti Luek Pasaleng. Ti maysa parte ti biadukto a naipangato a highway iti pagbaetan dagiti derraas ken aplaya a nakonstrukto tapno masolbar dagiti parikut dagiti guedday iti las-ud dagiti nakaro a panagtudtudo a mangpataud kadagiti aksidente ken dagiti panagrikep
Tropikal a klima
thumb|350px|Dagiti lokasion ti tropikal a klima, nga addaan kadagiti subtipo. {{legend|#0000FE|[[Klima ti tropikal a katuduan a bakir|Af—Klima ti tropikal a katuduan a bakir.}} {{legend|#0077FF|Am—Klima ti tropikal a nepnep.}} {{legend|#46A9FA|Aw—Klima ti tropikal a tay-ak.}}]]
Ti tropikal a klima ket ti klima iti tropikal a rehion. Iti Pannakaidasig ti klima ti Köppen daytoy ket ti saan a namaga a klima nga amin dagiti sangapulo ket dua a bulan ket addaan kadagiti natimbeng a temperatura iti saan a nalamlamiis ngem. Saan a kas dagiti nakaro a tropiko, nga addaan kadagiti nakaro a panagdumaduma iti kaatiddog ti aldaw ken temperatura, iti panawen, ti tropikal a temperatura ket agtultuloy a natalinaay kadagiti amin a paset ti tawen ken dagiti panagdumaduma iti panawen ket kaaduan babaen iti panagtutudo.
Pagsasao a Morigi
Ti pagsasao a Morigi ket ti pagsasao a Papuano ti akin-abagatan a Papua Baro a Guinea.
Lampung (probinsia)
Ti Lampung ket ti probinsia ti Indonesia. Daytoy ket mabirukan idiay akin-abagatan nga ungto ti isla ti Sumatra ken beddenganna dagiti probinsia ti Bengkulu ken Abagatan a Sumatra iti amianan. Ti Lampung ket ti kasisigud a pagtaengan dagiti tattao a Lampung, nga agsasao iti bukodda a pagsasao ken addaanda iti bukodda a sinuratan. Ti kapitoliona ket ti Bandar Lampung.
Ti probinsia ket addaan iti populasion iti 7,596,115 manipud iti senso idi 2010; ti kaudian a karkulo (manipud idi Enero 2014) ket 7,972,246. Tallo a pagkatlo iti agdama a populasion ti Lampung ket nagtaud kadagiti immakar manipud iti Java, ti Madura, ken Bali. Dagitoy ket bukodda nga immakar, tapno agbirukda kadagiti ad-adu a daga ngem iti magun-odda iti napuspusek iti populasion nga is-isla, ken kas parte ti transmigrasion a programa ti nailian a gobierno, a ti Lampung ket maysa idi kadagiti kasapaan ken kaaduan a papanan ti transmigrasion.
Abelmoschus ficulneus
Ti Abelmoschus ficulneus ket ti sebbangan ti agsabsabong a mula iti henero ti Abelmoschus, pamilia ti Malvaceae. Daytoy ket kadawyan nga ammo iti Ingles a kas ti white wild musk mallow wenno native rosella, daytoy ket nalabag a perenial nga agraman iti natarikayo nga ungkay. Dagiti sabongna ket agarup a maysa a pulgada iti diametro, mabalin a derosas wenno puraw, nga agraman iti rosas a tengnga; dagiti bulongna ket palmato.
Agtubo ti sebbangan a kas maysa a bassit a nalinteg a bassit a mula, iti katayag ken  iti kaakaba. Dagiti bulong ket iti kaatiddog ken  iti kaakaba, a sirkulo iti sukog  (sukog puso iti baba). Agsumbangir a nakersang dagiti bulong, rimmagadi, ken addaan kadagiti 3 aginggana iti 5 a pingir. Dagiti ungkay ti sabong ket naabbongan iti nalamuyot a dutdot, ken dagiti sabong ket iti kaakaba. Ababa dagiti ungkay ken agmaris iti puraw aginggana iti derosas nga addaan iti nangisit a purpura a tengnga. Dagiti sabong ket agpaut kadagiti sumagmamano nga aldaw. Ti mula ket addaan kadagiti bassit a dutdot a mabalin a makagatel. Ti ulo ti bukel ti ket nadutdotan ken napigket, arinduyog iti sukog ken iti kaatiddog ken  iti kaakaba, nga agraman kadagiti lima a paragpag ken ababa a sippit. Dagiti dumakdakkel pay laeng a bukel ket kalalainganna aginggana ti nangisit a berde, ken no maluomda agbalinda a nangisit a kayumanggi, ken suminada kadagiti lima parte tapno maregreg dagiti 10 aginggana iti 20 a kayumanggi aginggana iti nangisit a nagtimbukel a bukbukel a naabbongan kadagiti bassit-usit a dutdot.
Agtubo ti Abelmoschus ficulneus kadagiti bulan ti panagsusulbod ken kalgaw, kalpasan dagiti apekto iti tudo ken panagsibog. Napardas nga agtubo ti mula iti panagsusulbod ken kalgaw kadagiti bulan kalpasan ti panagsaringit aginggana iti panagsusuldong. Mapataud dagiti nataengan a bukel itikaunegan ti maysa a bulan kalpasan ti panagsabong iti panawen ti naladaw a kalgaw ken panagsusuldong.
Ti sebbangan ket patneng iti amianan ken daya nga Aprika, Madagascar, Indomalaya ken Akin-amianan nga Australia, a nagbalinen a kadawyan a dakes a mula nga apit, a naipangpangruna iti kapas.
Pagsasao a Waboda
Ti pagsasao a Waboda ket ti pagsasao a Papuan ti akin-abagatan a Papua Baro a Guinea.
Nailian a Biblioteka ti Suesia
Dagiti urnong
Dagiti urnong ti Nailian a Biblioteka ket buklen dagiti ad-adu ngem 18 a riwriw a banbanag, a mairaman dagiti libro, dagiti poster, dagiti retrato, dagiti manuskrito, dagiti diario ken dadduma pay. Ti urnong ti audio-bisual ket buklen dagiti ad-adu ngem 7 a riwriw nga or-oras ii nairekord a materiales.
Ti Nailian a Biblioteka ket aggatang pay iti literatura a maipanggep iti Suesia kadagiti naisurat iti ganganaet a pagsasao ken dagiti obra dagiti Suiso a naipablaak iti ballasiw taaw, ti kategoria nga ammo a kas suecana. Ti Nailian a Bibloteka ket nagur-urnosen kadagiti floppy disk, dagiti CR-ROM, ken dagiti sabali pay nga elektroniko a pagepenpenan a midia manipud idi tengnga ti tawtawen ti 1990, a mairaman dagiti e-libro, dagitie-warnakan, dagiti website, ken dagiti dadduma pay a dihital a material.
Idi 1953, ti Nailian a Biblioteka ket gimmatang kadagiti adu a dagup ti Ruso a literatura manipud idiay Leningrad ken Moscow. Dagitoy a libro ket nangporma ti batayan iti biblioteka Eslabo idiay Stockholm. Dagitoy a plano ket naipagtitipon iti maysa a tulagan a naaramid idi 1964 a nagbaetan ti Biblioteka Lenin idiay Moscow ken ti Nailian a Biblioteka a dagiti respektibo a biblioteka ket timmulag a makisinnukat iti literatura kadagit pagilianda.
Tropiko
Ti tropiko ket rehion ti Daga a mangpalikmut iti Ekuador. Daytoy ket limitado iti latitud babaen ti Tropiko ti Kanser iti akin-amianan a hemisperio iti N ken ti Tropiko ti Kaprikornio iti akin-abagatan a hemisperio iti  S; dagitoy a latitud ket maitunos iti pagtayyekan a pakbo ti Daga. Ti tropiko ket makunkuna pay a kas ti tropikal a sona ken ti nabara a sona (kitaen ti heograpikal a sona). Ti tropiko ket mairaman dagiti lugar iti Daga a ti Init ket abutenna ti subsolar a puntos, ti puntos a dagus a ngato iti saan a basbassit ngem maminsan iti las-ud ti solar a tawen.
Ti tropiko ket maisalumina manipud kadagiti sabali a klimatiko ken biomatiko a rehion ti Daga, dagiti akintengnga a latitud ken dagiti rehion ti polar kadagiti aniaman a bangir ti ekuatorial a sona.
Tengnga a Java
Ti Tengnga a Java (ꦗꦮꦠꦼꦔꦃ; Jawa Tengah, naipangyababa a kas Jateng) ket ti probinsia ti Indonesia. Daytoy a probinsia ket mabirukan iti tengnga ti isla ti Java. Ti administratibo a kapitoliona ket ti Semarang.
Ti Tengnga a Java ket kultural pay a konsepto a mangiraman iti Espesial a Rehion ken siudad ti Yogyakarta ken ti pay Probinsia ti Tengnga a Java. Nupay kasta, iti administratibo ti siudad ken dagiti mangpalikmut a rehensia ket mangpormada iti maisina a espesial a rehion (kapada iti probinsia) ken manipud idi nawayaan ti Indonesia, daytoy ket naisinan a naadministro.
Heinsia crinita
Ti Heinsia crinita (kadawyan nga ammo iti Ingles iti bush apple) ket ti sebbangan ti perenial a bassit a mula wenno bassit a kayo iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket patneng kadagiti tropikal a lugar ti Aprika.
Naap-apit ti bunga a kas maysa a taudan ti makan ken makmakan pay dagiti bulongna ("betete" wenno napait a bulbulong). Dagiti partena ket maus-usar pay iti tradisional nga agas. Daytoy ket suheton dagiti nadumaduma a panagadal. Daytoy ket ammo a kas atama iti Nigeria.
Bremeria
Ti Bremeria ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket naipalawag idi 2005 tapno mapadagus amin dagiti sebbangan ti Taaw Indiano a dati anaikabil iti Mussaenda, malaksid ti adu a naiwarwaras a Mussaenda arcuata. Ti henero ket indihenio iti Madagascar, Mauritius ken Réunion, ken mabirukan kadagiti nadam-eg aginggana iti nadam-eg bassit a kankanayon a berde a bakir.
Claudette Colbert
Ni Claudette Colbert (Septiembre 13, 1903 – Hulio 30, 1996) ket maysa idi a naiyanak idiay Pransia nga Amerikana nga aktres, ken bida a babai iti pelikula iti Hollywood para kadagiti dua a dekada.
Inrugi ni Colbert ti karerna kadagiti produksion ti teatro ti Broadway iti las-ud dagiti tawen ti 1920, nagprogreso iti pelikula iti pannakapaduar-as dagiti agsasao a pelikula. Immuna a nainaig iti Paramount Pictures, kanungpalan a nagin-inut ni Colbert a napan a nagtrabaho a kas freelance nga aktres. Nangabak isuna ti Kalaingan nga Aktres iti It Happened One Night (1934), ti immuna a babai a nakaaramid iti dayta a naiyanak iti ruar ti Amianan nga Amerika, ken nakaawat pay kadagiti nominasion ti Gunguna ti Akademia para iti Private Worlds (1935) ken Since You Went Away (1944). Iti las-ud ti karerna, nagbida ni Colbert kadagiti ad-adu ngem innem a pulo a sine. Isu ti kaaduan ti nailaklako a bida iti industria idi 1938 ken 1942.
Gary Cooper
Ni Gary Cooper (naiyanak a kas ni Frank James Cooper; Mayo 7, 1901 – Mayo 13, 1961) ket maysa idi nga Amerikano nga aktor iti pelikula nga ammo para iti, autentiko, ken saan unay a naibagbaga nga estilo iti panag-arte ken dagiti panagpabpabuya iti pelikula.Ti karerna ket nagpaut kadagiti tallo pulo ket lima a tawen, manipud idi 1925 aginggana iid 1960, ken mairaman mangiyuna a pnagpapelna kadagiti walopulo a pelikula. Isu ket nangruna idi nga aktor iti sine manipud idi patingga ti panawen ti naulimek a pelikula aginggana iti patingga ti nabalitokan a panawen ti Klasikal a Hollywood. Ti personana iti iskrin ket kaaduan a kinaykayat dagiti lallaki ken babbai, ken ti sakop ti panagpabpabuyana ket mangiraman kadagiti papel kadagiti kaaduana nangruna akita ti sine. Ti abiliada ni Cooper a mangipakita iti bukodna apersonalidad kadagit ikarakter nga inladawanna ket nagkontribusion iti pannakaiparanga a kas natural ken autentiko iti iskrin. Ti tinaltalinaayna a persona iti iskrin iti amin a paset ti karerna ket nangirepresenta iti umno a bannuar nga Amerikano.
Aciotis aristellata
Ti Aciotis aristellata ket tisebbangan ti mula iti pamilia ti Melastomataceae. Daytoy ket endemiko iti Ecuador. Ti masna a habitatna ket dagiti subtropikal wenno tropikal a nadam-eg a bakir ti bantay.
Aciotis
Ti Aciotis ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Melastomataceae. Adda dagiti agarup a 13 a sebbangan a naiwarwaras iti Mehiko aginggana iti Brasil.
Dagitisebbangan ket mairaman dagiti sumaganad:
Melastomataceae
right|thumb|Urat a pannakailasin dagiti adu a melastomes thumb|Ti [[Osbeckia muralis iti Kerala]] Ti pamilia ti Melastomataceae (wenno Melastomaceae) ket ti maysa a takson dagiti dicotyledonous nga agsabsabong a mula a kaaduan a mabirukan kadagiti tropiko (dua a pagkatlo dagiti henero ket manipud iti tropiko ti Baro a Lubong) a buklen dagiti c. 165 a henero ken dagiti c. 5115 nga ammo a sebbangan. Dagiti Melastomes ket dagiti tinawen wenno perenial a hierba, dagiti bassit a mula, wenno dagiti bassit a kayo.
Deskripsion
Dagiti bulong ti melastomes ket naiduma, agsumbangir, agballasiw, ken kadawyan nga agraman kadagiti 3-7 a longitudinal nga urat nga agtaud manipud iti batayan ti bulong, dagiti akin-uneg nga urat ket agbaliw iti ngato ti batayan ti bulong, wenno pinnado nga urat nga agraman kadagiti tallo wenno ad-adu a paris dagiti nangruna nga urat nga agbaliw manipud iti akintengnga nga urat kadagiti agsasaruno a punto iti ngato ti batayan.
Perpekto dagiti sabong, ken mabalin a bugbugtong a rummuar wenno iti terminal wenno axillary, panikulado a cymes.
Ekolohia
Adda dagiti bilnag ti melastomes a naikeddeng a kas makaraut a sebbangan a dati a naturalisado kadagiti tropikal ken subtropikal nga enbironmento iti ruar ti kadawyan a sakupda. Dagiti pagarigan ket ti lunod ni Koster (Clidemia hirta), Tibouchina semidecandra ken Miconia calvescens, ngem adu pa dagiti mairaman a sebbangan.
Kas makan
Ti Melastomataceae ket kankanen abbaen dagiti adu nga awan silud nga uyokan, a naipangpangruna babaen ti sebbangan ti Melipona bicolor nga agurnong iti polen manipud iti daytoy a takson ti agsabsabong a mula.
Maika-68 a paralelo amianan
Ti maika-68 a paralelo amianan ket ti sirkulo ti latitud a 68 gradgrado iti amianan ti ekuador a plano ti Daga, idiay Artiko. Daytoy ket ballasiwenna ti Taaw Atlantiko, Europa, Asia ken Amianan nga Amerika.
Iti daytoy a latitud ti init ket makitkita para kadagiti 24 nga oras, 0 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti kalgaw ken Sibil a Suripet iti las-ud ti solstisio ti panaglalam-ek.
Likmut iti lubong
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken mapan nga agpadaya, ti 68° a paralelo amianan ket lumabas iti: