cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ilocos Norte
Addaan ti Ilocos Norte iti 21 nga ili ken dua a siudad. Nasurok nga 97 porsiento iti katataona ket Ilokano. Romano Katoliko ken Aglipayano iti kangrunaan nga relihion iti probinsia.
Pakasaritaan
Nairuam iti amianan ti Luzon nga makita dagiti gangannaet a tattao aggapu kadagiti negosiante iti Tsína, Hapon, India, ken iti peninsula ti Malaysia sakbay nga dimmisaag dagiti Kastila iti maika-16 nga siglo. Dagiti agnaed nga Ilokano ken Tinggian iti masasao nga Ilocos Norte tatta ket managsinnukatda iti balitok para seda, dagiti nadamili, ken nadumaduma pay a banbanag. Manipud idi, iti Laoag ti kadakkelan nga pagilian iti amianan, kaduana iti Vigan iti probinsia ti Ilocos Sur.
Nagbalin nga Ilocos Norte idi Pebrero 2, 1818, idi ginuddua dagiti Kastila iti probinsia ti Ilocos. Iti abagatan ket nanaganan iti Ilocos Sur.
Dagiti ili
• Adams
• Bacarra
• Badoc
• Bangui
• Banna (Espiritu)
• Burgos
• Carasi
• Currimao
• Dumalneg
• Marcos
• Nueva Era
• Pagudpud
• Paoay
• Pasuquin
• Piddig
• San Nicolas
• Sarrat
• Solsona
• Vintar
Departamento ti Boyacá
Ti Boyacá ket maysa kadagiti 32 a departamento ti Colombia, ken maysa a tidda kadagiti kasisigud a siam nga estado ti "Estados Unidos ti Colombia".
Ti Boyacá ket naisentro a mabirukan idiay Colombia, a gangani amin iti kaunegan dagiti kabanbantayan ti Dumaya Kordiliera aginggana ti pagbeddenganna ti Venezuela, urayno ti akinlaud a gibus ti departamento ket gumay-at idiay Karayan Magdalena idiay ili ti Puerto Boyacá. Ti Boyacá ket pagbeddenganna iti amianan ti Departamento ti Santander, ti amianan a daya iti Bolivariana a Republika ti Venezuela ken ti Departamento ti Norte de Santander, ti daya kadagiti departamento ti Arauca ken Casanare. Iti abagatan, ti Boyacá ket pagbeddenganna ti Departamento ti Cundinamarca ken ti laud ti Departamento ti Antioquia a sumaksakop daytoy ti dagup a kalawa ti 23,102 km² (8,880 kd mi). Ti kapitolio ti Boyacá ket ti siudad ti Tunja.
Ti Boyacá ket ammo a kas "Ti Daga ti Waya" gapu ta daytoy a rehion ket lugar idi dagiti serye ti gubgubat a nakaiturongan ti pannakawayawaya ti Colombia manipud iti Espania. Ti immuna ket napasamak idi Hulio 25, 1819 idiay Pantano de Vargas ken ti kanungpalan ken nangipatingga iti gubat nga ammo a kas ti Gubat ti Boyacá idi Agosto 7, 1819 idiay Puente de Boyacá.
Rehion ti Ilocos
Ti Rehion ti Ilocos (maaw-awagan pay iti Kailokuan ken Ilokandia) ket maysa kadagiti rehion ti Filipinas, a napusgan a kas Rehion I wenno Rehion 01. Buklen daytoy ti uppat a probinsia: Ilocos Norte, Ilocos Sur, La Union ken Pangasinan. Ti siudad ti San Fernando ti rehional a sentro ti Rehion ti Ilocos.
Masarakan ti rehion iti dakkel a tanap iti amianan-a-laud a paset ti Luzon. Kadeppaarna ti Rehion Administratibo ti Kordiliera ken ti Tanap ti Cagayan iti daya, ti Tengnga a Luzon iti abagatan ken ti Baybay Abagatan Tsína iti laud.
Heograpia
Ti Rehion ti Ilocos ket sakupenna ti akikid a tanap a nagbaetan ti Kordiliera Sentral ken ti Baybay Abagatan Tsina. Daytoy ket sakupenna pay ti akin-amianan a paset ti tanap ti Tengnga a Luzon, iti amianan a daya ti Banbantay ti Zambales.
Ti Golpo ti Lingayen ket isu ti kalatakan a a bagi ti danum ti rehion ken aglaon kadagiti adu a bilang dagiti isla, a mairaman ti Nailian a Parke ti Ginasut nga Is-isla. Ti amianan ti rehion ket ti Lingsat Luzon.
Pakasaritaan
Ti Rehion ti Ilocos ket immuna a natagtagitao babaen dagiti aborihinal a Negrito sakbay a napapanawda kadagiti nagsasaruno nga allon dagiti imigrante nga Malayo/Austronesio a napnapan iti akikid nga aplaya. Tinaengan dagiti Tingguian iti kaunegan, dagiti Ilokano iti amianan, ken dagiti Pangasinense iti abagatan.
Manipud ti datos a pannakaiwarwaras ti populasion ti Rehion ti Ilocos, nalawag daytoy a saan amin nga agtataeng ket dagiti Ilokano. Agarup a pagkatlo ket saan a dagiti ngem adda met dagiti panagipagpagarup nga amin nga agtataeng iti rehion ket dagiti Ilokano laeng. Sakbay ti administrasion ni Ferdinand Marcos, ti Pangasinan ket saan idi a paset ti rehion.
Simmangpetda dagiti Kastila idi maika-16 a siglo ken nagipatakderda kadagiti mision ti Kristiano ken dagiti instituto ti gobierno tapno mangtengngel kadagiti patneng a populasion tapno pagbaliwenda iti Romano Katoliko a Simbaan. Iti agdama a Siudad ti Vigan iti probinsia ti Ilocos Sur ket nagbalin nga obisporiko a tugaw ti Nueva Segovia. Dagiti Ilokano kadagiti akin-amianan a paset ket saanda a nalaka a naaw-awis, nupay kasta, daytoy ket agtultuloy a lugar a napunno kadagiti pannakaikatil iti Espania. Dagitoy a pannakaikatil ket rimmuar kadagiti nadumaduma a punto iti pakasaritaan ti iyaalsa dagiti probinsia ti Ilocos, a kaaduan a naam-ammuan kenni Andres Malong kenni Juan dela Cruz Palaris iti Pangasinan, ni Diego Silang ken ti asawana a ni Gabriela Silang idi 1764, ken ti Yaalsa ti Basi idi maika-19 a siglo. Nupay kasta, dagiti Pangasinense iti abagatan ti naudi a nangsuppiat kadagidi Kastila.
Idi 1901, ti rehion ket napan iti kolonia a turay dagiti Amerikano, ken idi 1941, babaen ti panagsakup dagiti Hapon.
Idi las-ud ti 1945, dagiti nagkaykaysa a trop ti Amerikano ken ti Mankomunidad ti PIlipinas a mairaman dagiti gerila dagiti Ilokano ken dagiti Pangasinese ket winayaanda ti Rehion ti Ilocos manipud kadagiti puersa ti Hapon idi las-ud ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat.
Adda met dagiti moderno a presidente ti Repbulika ti Filipinas a patubo ti rehion: ni Elpidio Quirino, Ferdinand Marcos, ken ni Fidel V. Ramos.
Sakbay ti pannakaporma ti Rehion Administratibo ti Kordiliera, ti Rehion ti Ilocos ket nangiramraman kadagiti probinsia ti Abra, Mountain Province, ken Benguet. Sakbay idi binaliwan ni Ferdinand Marcos ti Rehion ti Ilocos, ti Pangasinan ket saan idi a paset ti rehion.
Demograpiko
Dagiti probinsia ti Rehion ti Ilocos ket isu ti naipakasaritaan a pagilian dagiti Ilokano a mairaman ti dati a Presidente ti Filipinas a ni Ferdinand Marcos. Dagiti Ilokano ket mangbukel iti 66% iti rehion, dagiti Pangasinense ket mangbukel iti 27%, ken dagiti Tgalog ket mangbukel iti e%.
Kaaduan ti populasion ket Romano Katoliko ken adda met dagiti napigsa nga agraraem iti Protestantismo a kas iti denominasion ti Aglipayan iti adayo nga amianan ti pagilian. Adda met dagiti agraraen kadagiti nadumaduma a denominasion ti Kristiano, a kas ti Iglesia ni Cristo, dagiti Mormon, ken dadduma pay. Adda pay dagiti pamamti ti tradisional nga animistiko a naipangpangruna kadagiti komunidad ti away. Dagiti bassit a komunidad ti agtagtagilako nga Insik ken Indiano ket kangrunaan dagitoy a Budista, Taoista, ken dagiti Hindu.
Trenton, New Jersey
right|thumb|300px|Ti puseg ti ili ti Trenton, a maimatangan manipud idiay [[Morrisville, Pennsylvania]]
Rehion ti Ilocos
Ekonomia
Urayno ti ekonomia ti akin-abagatan a paset ti rehion, a naipangpangruna ti Pangasinan, ket naibatay iti agro-industrial ken idustria ti serbisio, ti ekonomia ti akin-amianan a paset ti rehion ket naibatay iti sektor ti agrikultura. Ti ekonomia ti Pangasinan kaaduan iti negosio, a kas ti panagtaraken ken panagproseso ti bangus, panagtaraken ti dinguen, panagproseso ti bangoong, ken dadduma pay. Adda met dagiti sektor iti ekonomia iti panagtagilako, dagiti serbisio ti pinansias, ken dagiti serbisio ti edukasion. Ti matgedan dagiti probinsia ti Ilocos wenno ti akin-amianan a paset ket kaaduan nga aggapo iti panagtalon iti bagas, tabako, mais, unas, ken dagiti prutas; ti panagtaraken kadagiti dinguen a kas dagiti baboy, manok, kalding, ken dagiti nuang.
Trenton, New Jersey
Ti Trenton ket isu ti kapitolio a siudad ti Estado ti New Jersey ken tugaw ti kondado ti Kondado ti Mercer. Ti siudad ket opisial a naikeddeng nga adda iti uneg ti Naitiptipon nga Estadistikal a Lugar ti Kalatakan a Siudad ti New York. Ti populasion ti Trenton ket 84,913 manipud iti senso ti Estados Unidos idi 2010, ken mangaramid daytoy iti maika-10 a kadakkelan a munisipalidad ti estado. Ti opisina ti senso ti Estados Unidos ket nangkarkulo ti populasion ti siudad iti 84,899 idi 2011.
Rehion ti Ilocos
Ekonomia
Ti pannakaiwarwaras ti tignay ti ekonomia iti rehion ket mabalin a makita manipud iti panagsingir ti rentas ti buis iti nailian a gobierno. Ti kaaduan kadagiti panagsingir ket agtaud manipud iti Pangasinan, a nangited ti 61% iti kadagupan.
Jamie Foxx
Ni Eric Marlon Bishop, ammo iti propesion a kas ni Jamie Foxx, ket maysa nga Amerikano nga aktor, kumakanta, mannurat ti kanta ken komediante. Isu ket nangabak ti Kalaingan nga Aktor, Gnguna ti BAFTA para iti Kalaingan nga Aktor, ken Gunguna ti Nabalitokan a Globo para it iKalaingan nga Aktor iti Musikal wenno Komedia, para iti obrana iti biograpikal a pelikula ti 2004 iti Ray. Iti isu met laeng a tawen, isu ket nainomido para iti Gunguna ti Akademia para iti Kalaingan a Suporta nga Aktor para iti papelna iti pelikula ti krima iti Collateral.
Rehion ti Ilocos
Politikal a pannakabingbingay
thumb|200px|Politikal a mapa ti Rehion ti Ilocos Ti Rehion ti Ilocos ket buklen dagiti 4 a probinsia, 8 a siudad, 116 nga ili, ken dagiti 3265 a baranggay.
Anahawan
Ti Anahawan ket maysa a maikalima a klase nga ili iti probinsia ti Abagatan a Leyte iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Anahawan ket nabingbingay a politikal iti 14 a barbaranggay.
• Amagusan
• Canlabian
• Capacuhan
• Kagingkingan
• Lewing
• Lo-ok
• Mahalo
• Mainit
• Manigawong
• Poblacion
• San Vicente
• Tagup-on
• Cogon
Mangifera collina
Ti Mangifera collina ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Anacardiaceae. Daytoy ket endemiko iti maysa a lugar nga asideg iti Chiang Mai, Tailandia.
Sumisip
Ti Sumisip ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Basilan iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Sumisip ket nabingbingay a politikal kadagiti 29 a barbaranggay.
• Bacung
• Baiwas
• Basak
• Benembengan Lower
• Benembengan Upper
• Bohe-languyan
• Buli-buli
• Cabcaban
• Cabengbeng Lower
• Cabengbeng Upper
• Ettub-ettub
• Guiong
• Kaum-Air
• Kaumpamatsakem
• Libug
• Limbocandis
• Lukketon
• Luuk-Bait
• Mahatalang
• Manaul
• Mangal (Pob.)
• Marang
• Mebak
• Sahaya Bohe Bato
• Sapah Bulak
• Sumisip Central
• Tikus
• Tumahubong
Pagsasao a Thmon
Ti pagsasao a Thmon ket ti pagsasao a Bahnariko iti akin-amianan a daya a Cambodia.
Ti Kraol, Thmon, Khaonh, ken Mel ket addaanda amin iti agarup a 70% a leksikal a pannakaipada iti Stieng, ti pagsasao nga Akin-abagatan a Bahnariko (Barr & Pawley 2013:32).
Dagiti Thmon ket agtatengda idiay purok ti Memom, Distrito ti Kaoh Nheaek, Probinsia ti Mondulkiri. Immalisda idiay purok ti Memom manipud iti purok ti Benam, komuna ti Kotol, Distrito ti Sambour, Probinsia ti Kratie idi 1973 gapu ti gubat (Barr & Pawley 2013:28).
Philip Seymour Hoffman
Ni Philip Seymour Hoffman (Hulio 23, 1967 – Pebrero 2, 2014) ket maysa idi nga Amerikano nga aktor, direktor, ken produser iti pelikula ken teatro. Isu ket kaaduan nga ammo para iti naisangayan a kaadda ni Hoffman kadagiti pangsuporta ken dagiti papel iti karakter kadagiti pelikula ti nasapa a tawtawen ti 1990 aginggana idi pimmusay iti tawen iti 46.
Sipocot
Ti Sipocot ket maysa a primera klase nga ili ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Camarines Sur iti Filipinas.
Magnoliids
Ti Magnoliids (wenno Magnoliidae wenno Magnolianae) ket dagiti grupo dagiti agsabsabong a mula. Iti nabiit, ti grupo ket nangiraman iti agarup a 9,000 a sebbangan, a mairaman dagiti magnolia, nutmeg, bay laurel, cinnamon, abokado, pamienta, kayo a tulipa ken dadduma pay nga adu. Nailasin ti grupo babaen dagiti trimero a sabsabong, ti polen nga addaan iti maysa nga espora, ken kadawyan nga agsangasanga a nauratan a bulbulong.
Sasao a Temotu
Ti sasao a Temotu, nanaganan manipud iti Probinsia ti Temotu ti Is-isla Solomon, ket ti sanga dagiti sasao nga Oceaniko nga insingasing ni Ross & Næss 2007 para iti sasao a Reefs – Santa Cruz. Dagitoy a pagsasao ket dati a naikeddeng a Papuano, ngem inpundar ni Ross & Næss a dagiti kaasitgan a kabagian ket dagiti sasao a Utupua–Vanikoro, a dati a naipagpagarup a Tengnga–Akindaya nga Oceaniko.
Sipocot
Dagiti baranggay
Ti Sipocot ket politikal a nabingbingay iti 46 a barbaranggay.
• Aldezar
Sasao a Temotu
thumb|Ti mapa a mangipakpakita kadagiti sangapulo a pagsasao ti grupo ti Temotu, ken mainayon ti pagsasao a Polinesio a [[Pagsasao a Vaeakau-Taumako|Vaeakau-Taumako.]]
Sipocot
Dagiti baranggay
• Alteza
• Anib
• Awayan
• Azucena
• Bagong Sirang
• Binahian
• Bolo Sur
• Bolo Norte
• Bulan
• Bulawan
• Cabuyao
• Caima
• Calagbangan
• Calampinay
• Cotmo
• Gabi
• Gaongan
• Impig
• Lipilip
• Lubigan Jr.
Sasao a Temotu
Saan nga awaten ti Ethnologue ti nodo ti Vanikoro.
Magnoliids
Sistema ti APG
Ti APG III (2009) ken dagiti sistema a sinarunona ket saan a dati a nagusar iti pormal a botanikal a nagnagan iti ngato ti ranggo ti urnos. Babaen dagiti a sistema, dagiti dakdakkel a klado ket kadawyanda a naibagbaga babaen kadagiti impormal a nagan, a kas ti "magnoliids" (ad-adu ngem maysa, saan a kapitalisado) wenno "magnoliid complex". Ti pormal a nagan iti Linneano a nomenklatura ket naikeddeng idi ti maysa a sabali a pablaak ti APG kas iti addan a nagan iti "Magnolianae" Takht. (1967). Bigbigen ti APG IIIti maysa a klado iti kaunegan ti angiospermae para iti magnoliids. Ti sirkumskripsion ket:
Sibilisasion
Ti sibilisasion ket sagpaminsan a kontrobersial a termino a naus-usar idin kadagitinadumaduma a mainaig a way-waya. Iti kinapangruna, ti termino ket naus-usar idin a mangitudo ti material ken instrumentala bangir dagiti kultura ti tao a narikut kadagiti termino ti teknolohia, siensia, ken pannkabingbingay ti panag-obra. Dagiti kastoy a sibilisasion ket sapasap a nagsasarunuan ken urbanisado. Iti klasiko a kontesto, ti tattao ket natawtawagan idi kadagiti "sibilisado" tapno mailasinda manipud kadagiti barbaro, salbahe, ken primitibo a tattao bayat a ti moderno nga aldaw a kontesto, ti "sibilisado a tattao" ket naigiddiatda kadagiti patneng a tattao wenno dagiti tribal a kagimongan.
Adda ti pagduyusan a panagusar ti termino iti saan unay a nainget a waya, a kabuksilan ti agarup nga isu met laeng a kas ti "kultura" ken isunga, ti termino ket mabalin nga ad-adu a mangiturong ti ania man a nangruna ken nalawagan a pannakaipalawag ti kagimongan ti tao. Urayno, dayto ket mausar pay iti daytoy a maikadua a kapanunotan, ti balikas ket kankanayon a maipakat laeng kadagiti kagimongan a nakagun-od ti maysa a naisangsangayan nga agpang ti panagrang-ay a naipangpangruna ti pannakabangon dagiti siudad.
Ti agpang ti panagrang-ay ti sibilisasion ket kankanayon a narukrukod babaen ti panagrang-ayna ti agrikultura, adyo a lugar a panagtagilako, espesialisasion ti panagtrabaho, ti nangruna a klase ti agturturay, ken urbanismo. No mailaksid dagitoy a bugas nga elemento, ti sibilisasion ken kadawyan a namarkaan babaen ti ania man a panagkaykaysa kadagit bilang dagiti sekondario nga elemento, a mainayon ti naiparang-ay a sistema ti pagluganan, panagsurat, naiyalagad a panagrukod, kuarta, kontraktual ken dagiti naibatay ti di umno a sibil a sistema ti legado, pannakailasin nga arte ken arkitektura, matematika, naipasayaat a sientipiko a pannakaawat, metalurhia, dagiti politikal nga estruktura, ken naurnos a relihion.
Magnoliids
Sistema ti APG
Mangiraman ti klado iti kaaduan dagiti grupo a basalo iti angiospermae. Daytoy a klado ket dati idi a pormal a nanaganan iti Magnoliidae idi 2007 babaen dagiti probision ti PhyloCode.
Sibilisasion
450px|right|thumb|Mapa ni Huntington kadagiti kangrunaan a sibilisasion. Ti pakabuklan ti Lumaud a sibilisasion iti pannakaimatanganna ket namarisan ti nangisit nga asul.
Ikan
Ti ikan ket ti ania man a kameng ti parapiletiko a grupo dagiti organismo a mangbukel ti amin nga adda ti asang nga akuatiko a kraniata nga ay-ayup nga awan kadagiti kameng ti bagi nga addaan kadagiti ramay.
Sipocot
Dagiti baranggay
• Lubigan Sr.
• Malaguico
• Malubago
• Manangle
• Mangga
• Mangapo
• Manlubang
• Mantila
• North Centro (Poblacion)
• North Villazar
• Sagrada Familia
• Salanda
• Salvacion
• San Isidro
• San Vicente
• Serranzana
• South Villazar
• Taisan
• Tara
• Tible
• Tula-tula
• Vigaan
• Yabo
Magnoliids
Sistema ti Cronquist
thumb|right|240px|Sabong ti [[Magnolia obovata, a mangipakpakita kadagiti nadumaduma a petalo, estambre, ken dagiti pistil.]] Ti sistema ti Cronquist (1981) ket nagus-usar iti nagan a Magnoliidae para iti maysa kadagiti innem a subklase (iti kaunegan ti klase ti Magnoliopsida = dagiti dicotyledon). Iti Kasisigud a bersion iti daytoy a sistema ti sirkumskripsion ket:
Dagiti sistema ti Dahlgren ken Thorne
Idasig isuda a dua ti Dahlgren ken Thorne ti magnoliids (sensu APG) iti super-urnos ti Magnolianae, imbes a kas maysa a subklase. Iti sistemada, ti nagan a Magnoliidae ket inus-usar para iti dakdakel unay a grupo a mairaman amin dagiti dicotyledon. Daytoy pay ti kaso dagiti sistema a naala manipud iti sistema ti Cronquist.
Biningbingay ni Dahlgren ti bukodna a Magnolianae kadagiti sangapulo nga urnos, ad-adu ngem iti ania man a sistema iti dayta a panawen, ken saan met a kapada da Cronquist ken Thorne, saanna nga inraman ti Piperales. Ingrupo ni Thorne iti kaaduan a bukodna a Magnolianae kadagiti dua a dakkel nga urnos, ti Magnoliales ken Berberidales, uray no ti bukodna a Magnoliales ket nabingbingay kadagiti sub-urnos a maipada kadagiti ordinal a pannakaigrupo babaen da Cronquist ken Dahlgren. Binaliwan ni Thorne ti sistemana idi 2000, a nangigawid iti nagan a Magnoliidae tapno mangiraman laeng ti Magnolianae, Nymphaeanae, ken Rafflesianae, ken nagikkat iti Berberidales ken dagiti dati a nairaman a grupo iti subklasena iti Ranunculidae. Daytoy a nabaliwan a sistema ket agbaliw manipud iti sistema ti Cronquist, ngem as-asideg nga agtunos iti sirkumskripsion a naladladaw a naipablaak babaen ti APG II.
Tabla ti panangiyasping
Masansan a nairgat ti panangipada kadagiti sistena ti pannakaidasig. Dagiti dua mannurat ket mabalinda nga ipakat ti isu met laeng a nagan dagiti grupo nga agraman kadagiti sabali a komposision dagiti kameng; kas pagarigan, ti Magnoliidae ni Dahlgren ket iramannna amin dagiti dicot, bayat a ti Magnoliidae ni Cronquists ket maysa laeng kadagiti lima a grupo ti dicot. Dagiti dua a mannurat ket mabalinda pay nga ipalawag ti isu met laeng a grupo nga agraman iti gangganani nga agpada a komposision, bnegm ti tunggal maysa kaniada ket mabalinton a mangipakat ti maysa a sabali a nagan iti dayta a grupo wenno lugar iti maysa a sabali a taksonomiko a ranggo. Kas pagarigan, ti komposision ti subklase ti Magnoliidae ni Cronquist ket ganggani a kapada ti super-urnos ti Magnolianae ni Thorne (1992), uray no aggiddiat iti taksonomiko a ranggo.
Gpau kadagitoy a karigat ken dadduma pay, ti sinoptiko a tabla dita baba ket ket saan a presision ti pannakaiyasping ti panangipalawag dagiti grupo ti "magnoliid" kadagiti sistema dagiti uppat a mannurat. Para iti tunggal maysa a sistema, dagiti laeng urnos ti nangaanan iti tabla. Amin dagiti urnos nga inraman babaen ti naisangayan a mannurat ket nailista ken naisilpo iti dayta a batong. No ti maysa a takson ket saan a nairaman babaen ti dayta a mannurat, ngem inraman idi babaen ti maysa a mannurat iti sabali a batong, agparang dayta a banag iti di naisilpo nga italiko ken mangibaga ti nasulinek a pannakaikabil. Ti panagsasaruno ti tunggal maysa a sistema ket nabaliwanen manipud iti pablaakna tapno maiparis kadagiti maitunos a takson iti baetan dagiti batong.
Tuburan, Basilan
Ti Tuburan ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Basilan iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Tuburan ket nabingbingay a politikal kadagiti 10 a barbaranggay.
• Lahi-lahi
• Sinulatan
• Bohetambis
• Duga-a
• Mahawid
• Lower Sinangkapan
• Calut
• Katipunan
• Lower Tablas
Listaan dagiti aktibo a bulkan ti Filipinas
Dagiti aktibo a bulkan ti Filipinas, a kas naikategoria babaen ti Instituto ti Filipinas iti Bulkanolohia ken Sismolohia (PHIVOLCS), ket mangiraman kadagiti bulkan iti pagilian a nagbettak iti kaunegan dagiti naipakasaritaan a panawen (kaunegan dagiti naudi a 600 a tawtawen), nga adda dagiti pannakalagip kadagitoy a panagbettak a dinokumentuan babaen ti tao; wenno nagbettaken iti kaunegan ti naudi a 10,000 a tawtawen (holoseno) a naibatay kadagiti panagusig dagiti naidatos a materiales. Nupay kasta, awan ti konsenso kadagiti bulkanologo no kasano ti panangipalawag ti maysa nga "aktibo" a bulkan. Manipud idi 2012, ti PHIVOLCS ket inlistana dagiti 23 bulkan a kas aktibo iti Filipinas, 21 kadagitoy ket addaan iti naipakasaritaan a panagbettak ken dua ket dagiti napigsa a pumaroliko a bulkan – Cabalian ken Leonard Kniaseff. ; ti Global a Programa ti Bulkanismo ti Instituto ti Smithsonia ken inkategoriana dagiti 20 a bulkan ti Filipinas a kas "historikal" ken 59 a kas "holodeno".
San Carlos, Negros Occidental
Dagiti baranggay
Ti Siudad ti San Carlos ket nabingbingay a politikal kadagiti 18 a barbaranggay.
Listaan dagiti aktibo a bulkan ti Filipinas
Ti Global a Programa ti Bulkanismo ti Instituto ti Smithsoniano (GVP) ket ilistana dagiti bulkan nga addaan kadagiti panagbettak a historikal, holoseno, wenno mabalin a naduduog no adda napigsa a senial iti bulkanismo ket makitkita pay babaen ti termal a lang-langa a kas dagiti pumarola, dagiti napudot nga ubbog, banga ti pitak, ken dadduma pay. ti GVP ket agdama nga ilistana dagiti 50 a bulkan ti Filipinas. Dagiti panagbettak manipud iti tabla dita baba ket ad-adu a naibatay iti GVP a mangited ti ad-adu a salaysay ti pakasaritaan ti panagbettak para iti naisangayan a bantay. Ti kaadu dagiti Naipakasaritaan a Panagbettak ket naibatay iti nalawag a naipakasaritaan a panagbettak ken mangilaksid ti madudua wenno Di naikeddeng a pammalagip a naibatay kadagiti dua a taudan a naibagbaga.
Ti listaan dita baba ket mangipakpakita kadagiti 25 ng aktibo a bulkan iti Filipinas ket naibatayda idi ti ad-adu manipud iti listaan ti PHIVOLCS ken adda met dagiti nairaman manipud iti GVP. Ti bilang ket saan a naitudtudo a bilang ken agdepdepende iti panangipalawag ti tao iti "aktibo" wenno historikal a panawen. Iti pay maipatinayon, dagiti bulkan a nailista a kas di aktibo wenno mabalin nga aktibo ket mabalin makapabaro ti aktibidad kalpasan ti napaut a paset ti panawen iti panagmalmalmeng a kas ti Bantay Pinatubo idi 1991.
San Carlos, Negros Occidental
Dagiti baranggay
• Bagonbon
• Buluangan
• Codcod
• Ermita
• Guadalupe
• Nataban
• Palampas
• Baranggay I (Pob.)
• Baranggay II (Pob.)
• Baranggay III (Pob.)
Kagimongan
Ti kagimongan, wenno ti kagimongan ti tao, ket maysa a grupo ti tattao a maikabagian ti tunggal maysa babaen ti agtaltalinaed a pannakibiang, wenno ti maysa a dakkel a pannkaigrupo a makibingbingay ti agpadpada a heograpiko wenno pudno a teritorio, a suheto ti agpadpada a turay ti politika ken dagiti katurayan a kultural a pannakainamnama. Dagiti kagimongan ti tao ket nailaslasin babaen dagiti tabas ti pannakibiang (dagiti sosial a pannakibiang) a nagbaetan ti tungngal maysa atao a nakibingbingay ti naisangsangayan a kultura ken dagiti patakder; ti naited a kagimongan ket mabalin a maipalplawag a kas ti kadagupan kadagitoy a pannakibiang kadagiti kontituente a kamkamengna. Kadagiti sosial a siensia, ti dakdakkel a kagimongan ket kankanayon a parumaenna ti stratipikasion ken/wenno dagiti panangituray a tabas dagiti apo ti grupopa
Agkurang iti datos
Ti agkurang iti datos (DD) a sebbangan ket ti maysa a naikategorian babaen ti Sangalubongan a Kappon para iti Konserbasion ti Katutubo (IUCN) kas mangidaton iti saan a makaanay a pakaammo tapno maaramid iti maitutop a panangipateg iti kasasaad ti panagay-aywan. Daytoy ket saan a nasken a mangibaga a ti sebbangan ket saan nga ekstensibo a naadal; ngem mangibaga a bassit wenno awan ti pakaammo a magun-od iti kaadu ken pannakaiwarwaras dagiti sebbangan.
Isingasing ti IUCN a nasken nga agaluad tapno maliklikan iti pannagiklase dagiti sebbangan a kas "agkurang iti datos" no ti kaawan dagiti rehistro ket mabalin a mangibaga ti maisagmak a kabassit ti kaadu: "No ti sakop ti takson ket suspeto a relatibo a maigawidan, no adu ti napalabasen apanawn manipud iti a naudi a rehistro ti takson, mabalin a mairebbeng ti kasasaad a maipangta".
San Carlos, Negros Occidental
Dagiti baranggay
• Baranggay V (Pob.)
• Baranggay VI (Pob.)
Kinapudno
Ti kinapudno ket isu ti kasasaad dagiti banag iti pudno nga irurumsuada, ngem saan a kasla ti maiparparang wenno mabalin a naipagpagarup. Iti nalaw-lawa a pannakaipalpalawag, ti kinapudno ket mangiraman amin iti adda ken adda idin, urayno wenno daytoy ket saa a mapaliiw wenno maawatan. Ti maysa pay a nawatiwat a pannakaipalpalawag ket mairaman amin nga adda idin, dagiti adda, wenno addanto.
Kagimongan
No iti pay panagtitinnulongan, ti kagimongan ket mabalin a mangpakabael kadagiti kamengna a mangpaimbag kadagiti pamay-an a saan a mabalin kadagiti agmaymaysa a pakaibatayan; ti agmaymaysa ken dagiti sosial a (sapasap) a pagimbagan ket mabalin a mailasin, wenno kadagiti adu a kaso ket mabirukan nga agtutuon.
San Carlos, Negros Occidental
Dagiti baranggay
• Prosperidad
• Punao
• Quezon
• Rizal
• San Juan
Kinapudno
Dagiti pilospo, matematiko, ken dagiti taga-ugma nga agpanpanunot ken dagiti moderno nga agpanpanunot, a kas ni Aristoteles, Plato, Frege, Wittgenstein, ken ni Russell, ket nangaramidda kadagiti panangilasin a baetan ti panunot a maipadai ti kinapudno, dagiti maammuan nga abstraksion (dagiti panunot ti banbanag a mabalin a maipagpagarupan ngem saan nga agpayso), ken dagitoy ket saan pay a mabalin a nairasonan a napanunotan. Iti pannakaigiddiat ti kaadda ket kadawyan a nairestrikto laeng kadagiti addaan idin ti pisikal a kaadda wenno adda idin ti dagus a pakabatayanna iti pamay-an kadagiti panunot a maar-aramid iti utek.
Ti kinapudno ket kadawyan a maigiddiat iti maipagpagarup, naallilawan, (laeng) iti isip, dagiti tagtagainep, no ania ti abstrakto, no ania ti di agpayso, wenno ania ti piksional. Ti kinaagpayso ken mangitudo no ania ti agpayso, bayat a ti di agpayso ket mangitudo no ania ti saan. Dagiti piksion ket naikeddeng dagitoy a saan nga agpayso.
Forest Whitaker
Ni Forest Steven Whitaker III ket maysa nga Amerikano nga aktor, direktor ken produser.
Kagimongan
Ti kagimongan ket mabalin pay a mangbukel kadagiti agpapada ti isip a tattao a tinurturayan kadagiti kabukbuokodanda a waya ket patpateg iti kaunegan ti naturturay, ken dakdakkel a kagimongan. Daytoy ket sagpaminsan a makunkuna a ti subkultura, ti termino a kaaduan a naususar ti kaunegan ti kriminolohia.
Iti pay nawatwatiwat, ti kagimongan ket mabalin a mailadawan a kas maysa nga ekonomiko, sosial, wenno industrial nga inpraestruktura, a mangbukbukel ti nadumaduma nga urnong ti agmaymaysa a tattao. Dagiti kameng ti kagimongan ket mabalin a maigiddiat kadagiti etniko a grupo. Ti kagimongan ket mabalina ti maysa a naisangsangayan nga etniko a grupo, a kas dagiti Sahon; ti maysa nga estado ti pagilian, a kas ti Bhutan; wenno ti nalawlawa a kultural a grupo, a kas ti maysa a Lumaud a kagimongan. Ti balikas a kagimongan ket mabalin pay a mangitudo ti maysa a maurnos a boluntario a gunglo ti tattao para kadagiti relihioso, managayat, kultural, sientipiko, politikal, patriotiko, wenno dadduma pay a kapanggepan. Ti "kagimongan" ket mabalin pay, nga ad-adu babaen ti pamay-an ti metapora, a mangitudo ti sosial nga organismo a kas ti maysa a kolonia ti kuton wenno ti ania man a kooperatibo a kaurnosan a kas ti, kas pagarigan, kadagiti dadduma pormulasion ti artipisial a kasirib.
Asukar
upright=1.5|thumb|Ti naiyasideg a pannakakita tisaan pay a napino nga asukar.
Ti asukar ket isu ti sapasap a nagan para iti klase ti kimiko a mainaig ti nananaman ti nasam-it a sustansia, kaaduan kadagitoy ket naus-yusar a kas makan. Adda dagiti karbohidrato a buklen ti karbon, hidroheno ken oksiheno. Adda dagiti nadumaduma a kita ti asukar a naala kadagiti nadumaduma a taudan. Dagiti simple nga asukar ket tinawtawagan kadagiti monosakarido ken mairaman ti glukosa (naamammuan pay ti as dekstros), pruktosa ken galaktosa. Ti kankanayon a makmakan wenno granulado nga asukar ket sapasap a kaaduan nga inus-usar a kas makan ket isu ti sakarosa, ti disakarido (iti bagi, sakarosa hidrolises iti pruktosa ken glukosa). Dagiti dadduma pay a Other disakarido ket mairaman ti maltosa ken laktosa. Dagiti maigiddiat ti kimiko a sustansia ketmabalin nga adda met ti nasam-it a nanam, ngem saan dagitoy a naidasig a kas dagiti asukar. Adda met dagitoy ti naus-usar a kas ti basbassit ti kaloriana a suksukat ti makan para iti asukar a naipalawag a kas dagiti artipisial a pangpasam-it.
Dagiti asukar ket mabirukan kadagiti kulanit ti kaaduan a mulmula ngemm dagitoy ket adda laeng iti makaanay a konsetrasion para iti nasayaat panangiyaon iti unas ken remolatsa. Ti unas ket higante a ruot ket naimuyongan daytoyen kadagiti tropikal a klima idiay Adayo a Daya manipud idi taga-ugma a panpanawen. Ti adu a panagpadakkel ti pannakapataud daytoy ket napasamak idi maika-18 a siglo kadagiti panangipatakder kadagiti plantasion ti asukar iti Laud nga Indio ken ti Kaamerikaan. Daytoy idi ti immuna a pannakagun-od ti tattao ti asukar a nangikedkedeng iti diro tapno mapasam-itan ti makmakan. Ti remoatsa ket ramut nga apit ket naimuyongan daytoy kadagiti nalamlamiis a klima ken nagbalin a nangruna a taudan ti asukar idi mika-19 a siglo idi mabalinen a magun-og dagiti pamay-an ti panangiyaon ti asukar. Ti panagpataud ti asukar ken ti panagtagilako ket nangbalbaliw kadagiti adu a waya ti dalan ti pakasaritaan ti tao. Daytoy ket nangimpluensia ti pannakaporma dagiti kolonia, ti nagrugian ti pannakaadipen, ti transision ti naipautangan a panagobra, ti migrasion ti tattao, gubgubat a baetan dagiti pagilian nga agtengtengngel ti panagtagilako ti asukar idi maika-19 a siglo, ken ti etniko a pakabuklan ken politikal nga estruktura iti baro a lubong.
Pagsasao a Cua (Austroasiatiko)
Ti pagsasao a Cua (ammo pay a kas Bòng Mieu) ket ti pagsasao a Mon–Khmer a naisasao kadagiti probinsia ti Quảng Ngãi ken Quảng Nam ti Bietnam. Dagiti dialekto ti Cua ket mairaman ti Kol (Kor, Cor, Co, Col, Dot, Yot) ken Traw (Tràu, Dong). Ti Maier & Burton (1981) ket ti agdama a ka-ekstensibuan a diksionario ti Cua.
Pannakaidasig
Inkeddeng ni Paul Sidwell (2009) ti Cua a mangbukel ti nawaya a kangrunaan a sanga ti Bahnariko, a mangtawag iti Daya a Bahnariko. Ti Cua ket addaan pay iti ekstensibo a pannakaiyasideg iti sasao nga Amianan a Bahnariko. Nupay kasta, dati nga indasig ni Sidwell (2002) ti Cua a kas pagsasao a Tengnga a Bahnariko.
Asukar
Ti lubong ket nagpataud ti asukar iti agarup a 168 riwriw tonelada idi 2011. Ti natimbeng a tao ket mangmangan ti agarup a 24 kilogramo ti asukar iti tunggal maysa a tawen (33.1 kg kadagiti industrialisado a pagilian), kapada daytoy ti sumurok a 260 kaloria ti makan iti tunggal maysa a tao, iti tunggal maysa nga aldaw. Ti asukar ket mangited ti enerhia ngem awan dagiti taraon wenno dagiti awan linaon a kaloria.
Manipud idi kinaudi a paset ti maika-20 a siglo, nasalsaludsod daytoy no ti kanen nga adu kadagiti asukarna, naipangpangruna kadagiti napapino nga asukar, ket dakes para iti salun-at ti tao. Ti asukar ket naikapeten iti panaglukmeg ken nasuspetsa iti wenno napno a taudan ti gapuanan ti irurumsua ti diabetes, sakit ti puso, demensia, pannaka-apday ti piskel ken panagribrib. Add dagiti nadumaduma nga inararamid nga ad-adal a mangpadas a mangipalawag ti puesto ngem adda met kadagiti nagduduma a resulta, gapu ti kinarigat ti panagbiruk kadagiti populasion a mausar a panagtengngel a saan a mangmangan weenoo nawaya ti pannangan ti aniaman nga asukar.
Departamento ti Caldas
Ti Caldas ket maysa a departamento ti Colombia a nainaganan ti Colombiano a patriotiko a pigura ni Francisco José de Caldas. Daytoy ket paset ti Rehion ti Paisa ken ti kapitoliona ket ti Manizales. Ti populasion ti Caldas ket 1,030,062, ken ti kalawana ket 7,291 km². Ti Caldas ket paset pay dagiti Aksis dagiti Agtaltalon ti Kape a rehion a mairaman dagiti departamento ti Risaralda ken Quindio.
Ti Caldas ket makasansanay iti nakaro a saan a panagpapada ken maysa a nangato nga agpang ti kinapanglaw (57.1%). Ti panagtaripato ti salun-at ket maysa pay a nangruna a banag, nga adda ti 12.5% mortalidad ti maladaga, nga adda ti nangato nga agpang ti HIV/AIDS, nangato nga agpang ti malnutrision, ken dagiti makadangran a kasasaad ti panagbiag.
Dagiti distrito ti Caldas
Ti Caldas ket adda dagiti 6 a Distrito:
ABBA
Ti ABBA ket grupo dagiti agkankanta ti pop manipud idiay Stockholm, Suesia.
Liberalismo
Ti liberalismo (manipud ti Latin liberalis) ket maysa a politikal a pilosopia wenno sangalubongan apanirigan a nabangon kadagiti kapanunotan ti waya ken panagpapada. Dagiti liberal ket mangipakpatakderda kadagiti nawatiwat a waywaya kadagiti panirigan a maikaeddeng kadagiti pannakaawatda kadagitoy a pamunganayan, ngen sapasap nga agsupsuportada kadagiti kapanunotan a kas ti nawaya ken nasayaat a panagbutos, sibil a karkarbengan, wayawaya ti panagiwarnak, wayawaya ti relihion, nawaya a panaglaklako, ken ti karbengan ti biag, wayawaya, ken tagikua.
Pagsasao a Phuong
Ti pagsasao a Phuong, wenno Nangato a Katu, ket ti pagsasao a Katuiko (Mon-Khmer) ti Bietnam.
Cadiz, Negros Occidental
Ti Siudad ti Cadiz ket maysa a maika-2 a klase a siudad iti probinsia ti Negros Occidental iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Siudad ti Cadiz ket nabingbingay a politikal kadagiti 22 a barbaranggay.
• Andreas Bonifacio (Cadiz)
• Banquerohan
• Baranggay 1 Pob. (Zone 1)
• Baranggay 2 Pob. (Zone 2)
• Baranggay 3 Pob. (Zone 3)
• Baranggay 4 Pob. (Zone 4)
• Baranggay 5 Pob. (Zone 5)
• Baranggay 6 Pob. (Zone 6)
• Burgos (Cadiz)
• Cadiz Viejo
• Caduha-an
• Celestino Villacin
• Daga
• V. F. Gustilo
• Jerusalem (Cadiz)
• Luna
• Mabini
• Magsaysay (Cadiz)
• Sicaba
• Tiglawigan
• Tinampa-an
Morocco
Ti Morocco (المغرب al-Maghrib; ⴰⵎⵕⵕⵓⴽ or ⵍⵎⴰⵖⵔⵉⴱ Ameṛṛuk wenno Lmaġrib); opisial a ti Pagarian ti Morocco. ket isu ti akin-laud unay kadagiti pagilian ti Amianan nga Aprika. Daytoy ket maysa kadagiti tallo a pagilian (Espania, Pransia) nga addan ti aplaya iti Atlantiko ken Mediteraneo, ket addaan pay kadagiti lasonlasongan akaunegan ti bambantay. Ti Arabiko a nagan ti al-Mamlakat al-Maghribiyyah (المملكة المغربية), ket maipatarus iti "Ti umaud a Pagilian, ken ti Al-Maghrib (المغرب), wenno Maghreb, a ti kaibuksilanna ket "Ti Laud", dagitoy ket naus-usar a kas dagiti sabali a nagan.
Ti Morocco ket addaan ti populasion iti sumurok a 35 a riwriw iti kalawa iti. Ti politikal a kapitoliona ket ti Rabat, urayno ti kadakkelan a siudad ket ti Casablanca; dagiti dadduma pay a nangruna a siudad ket mairaman ti Marrakech, Tangier, Tetouan, Salé, Fes, Agadir, Meknes, Oujda, Kenitra, ken Nador. Ti Morocco ket addaan ti pakasaritaan ti pannakawayawaya a saan a biningbingayan babaen dagiti kaarubana. Ti nabaknang a kulturana ket naglalaokan dagiti Arabo, Berber (patneng nga Aprikano) ken dagiti dadduma pay nga impluensia ti Aprikano ken Europeano.
Ti Morocco ket mangtunton ti saan a bukod nga agturturay a teritorio iti Lumaud a Sahara a kas "Dagiti Akin-abagatan a Probinsia". Ti Morocco ketinsilpona ti teritorio idi 1975 ken ti gerila a gubat kadagiti patneng a puersa ket napasardeng ti panaglalaban idi 1991. Dagiti ganetget ti Nagkaykaysa a Pagpagilian ket napaay a nangpasayaat daytoy a panagsardeng.
Ti Morocco ket maysa a batay-linteg a monarkia ng aaddaan ti nabutosan a parlamento. Ti Ari ti Morocco ket agtengtengngel kadagiti adu nga ehekutibo ken lehislatibo a bileg, a mairaman ti bileg a mangrakrak ti palamento. Ti ehekutibo a bileg ket sinansanay babaen ti gobierno ngem ti keddeng ti ari ket sapasap a makabaliw kadagiti gobierno no adda iti suppiatan. Ti lehislatibo a bileg ket naited iti gobierno ken dagiti dua a kamara ti parlamento, ti Aseblia dagiti Pannakabagi ken ti Asemblia dagiti Konsehal. Ti ari ket mabalin pay a agirangarang kadagiti bilin a tinawtawagan kadagiti dahir nga adda ti kabilegan iti linteg.
Ti kangrunaan a relihion ti Morocco ket ti Islam. Ti opisial a pagsasao ket ti Literario nga Arabiko. Naisasao pay ti Arabiko ti Morocco a naibagbaga a kas ti Dareja, Berber ken ti Pranses.
Mangifera decandra
Ti Mangifera decandra ket ti sebbangan dagiti kayo a mangga iti henero ti Mangifera (pamilia ti Anacardiaceae). Daytoy ket inpalawag babaen ni Ding Hou idi 1972.
Etimolohia
Ti ti kayat a sawen ti naisangayan a nagan iti "decandra" ket "addaan kadagiti sangapulo nga estambre" iti Latin.
Deskripsion
Ti kaykayo a Mangifera decandra ket agtayag iti 39 a metro, iti diametro iti 75 cm. Dagiti mangga ket 10 sentimetro iti kaatiddog, nga addaan kadagiti berde-maralabbasit-kayumanggi a kudil ken marapuraw a lasag. Addaan dagitoy iti nasam-it a naalsem a nanam. Dagiti sabong ket derosas-nalabbasit iti maris, 4 milimetro iti diametro, ken mapasamak kadagiti panikula. Dagiti bulong ket agbalikuskos ken awanan kadagiti estipula.
Pannakaiwarwaras ken ekolohia
Ti Mangifera decandra ket ammo manipud idiay Sumatra ken Borneo, nga agtubo kadagiti di nadisturbo a bakir ti tanap ken kaaduan kadagiti dipterokarpo a kaykayo. Daytoy ket domestiko a naimulmula a kas agbunga a kayo kadagiti hardin ti bakir. Agbiag dagiti kayo iti kangato iti 800 a metro, ngem kaykayatda iti ab-ababa a luglugar.
Dakkayang
Ti dakkayang (wenno dakayang ken dukayang) (Echinochloa colona) ket maysa a kita ti ruot a nagtaud manipud iti tropikal nga Asia. Daytoy idi ket dati a naidasig a kas maysa a sebbangan ti Panicum. Daytoy ti naatap a tinaudan iti naimuyongan nga apit ti sereal nga Echinochloa frumentacea, ti sawa a sabog. Adda met dagiti taksonomo a mangtrato ti taksa a kas agmaymaysa a sebbangan, iti daytoy a kaso dagitinaimuyongan a porma ket mabalin met a tawagan a kas ti E. colona.
Nakaiwarwarasan
Daytoy a ruot ket adda kadagiti amin a tropikal nga Asia ken Aprika iti taltalon ken igid ti kalkalsada. Naturalisado daytoyen idiay Amianan nga Amerika.
Pating
Dagiti pating wenno yo ket isu dagitoy ti grupo ti ikan a naidasig babaen ti maysa a kalkalaniogan a rurog, lima aginggana kadagiti pito nga iwa ti asang iti bangir ti ulo, ken dagiti palongaping a saan a naikapet iti ulo. Dagiti moderno a pating ket naidasig dagitoy iti kaunegan ti klade Selachimorpha (wenno Selachii), ken dagitoy ket kakabsat a grupo dagiti pagi. Nupay kasta, ti termino a "pating" ket naus-usar pay para kadagiti awanen a kameng ti subklase ti Elasmobranchii iti ruar ti Selachimorpha, a kas ti Cladoselache ken Xenacanthus. Iti nalawlawa pay a pannakailawlawag, dagiti kasapaan nga ammo a pating ket nanipud payen idi ad-adu ngem 420 a riwriw a tawtawen.
Taxandria juniperina
thumb|Sabsabong ti Taxandria juniperina
Deskripsion
Kaaduan a mabirukan ti Taxandria juniperina kas maysa a nalinteg a kayo wenno bassit a mula a kadawyan nga agtubo iti basbassit ngem kas maysa a nasamek a bassit a mula ngem mabalin nga agtubo aginggana iti  iti patneng nga enbironmentona. Daytoy ket addaan iti linabag a kayumanggi nga ukis ti kayo a napusasaw a nalabbasit iti maris iti baba. Daytoy ket agtubo a kas nasamek a bassit a mula iti espasio wenno natayag a nalinteg a kayo no parte daytoy iti pagtubuan dagiti nasamek a babassit a mula. No masugatan dagiti ubing a bulong ken ungkay, makaiyaonda iti nagasang ayamuom a banglo a pakailasinan ti mula a kameng iti pamilia ti Myrtaceae. Daytoy ket asideg a kabagian ti Leptospermum. Ti kayo ket addaan iti kankanayon a berde a bulong nga addaan kadagiti akikid unay a bulong, kadawyanda a 7–13 mm iti kaatiddog ken 0.3–1.5 mm iti kaakaba. Agsabong ti T. juniperina iti pagbaetan ti Pebrero aginggana iti Nobiembre ken maipalawag a kas dagiti nakatakder a marapuraw a tirad. Ti tunggal maysa a sabong ket puraw nga agraman bassit iti derosas, 5 mm iti diametro. Mailasin ti sebbangan kadagiti sabali a kameng iti henero babaen ti ugalina kas kayo ken dagiti bulong a kadawyan a iti kaatiddog ken kadawyan a nadalumpinas aginggana iti bakkug ken natambukor iti baba. Daytoy ket addaan pay kadagiti awan dutdotna a sepalo.
Pannakaiwarwaras ken habitat
Mabirukan ti Taxandria juniperina kadagiti pirgis ti aplaya iti abagatan laud a suli ti Akinlaud nga Australia manipud iti Busselton nga agpaabagatan aginggana iti Augusta aginggana iti Waychinicup iti daya bassit ti Albany. Agkaykayat ti kayo kadagiti igid ti basaen iti panaglalam-ek wenno dagiti permanente a kalugnakan wenno dagiti dalana ti danum, ngem agtubo met kadagiti nadumaduma a kita ti daga.
Pannakaidasig
Immuna a pormal nga impalawag babaen ti botaniko a ni Johannes Conrad Schauer idi 1844 kas parte ti obra ni Johann Georg Christian Lehmann iti Plantae Preissianae. Ti mula ket kanungpalan manen a naidasig iti Taxandria juniperina iti maysa a rebision babaen da Wheeler ken Marchant idi 2007 iti baro a henero iti Taxandria.
Pagsasao a Katu
Idiay Bietnam, daytoy ket naisasao idiay Probinsia ti Thừa Thiên–Huế, a mairaman idiay komuna ti A Lưới. Babaen iti senso ti Bietnam idi 2009 adda dagiti 61588 a tattao a Katu.
Tokyo
Ti Tokyo (東京), ; opisial a ti Tokyo a Metropolis (東京都), ket maysa kadagiti 47 a prepektura iti Hapon. Ti Tokyo ket isu ti kapitolio iti Hapon, ti sentro iti Kalatakan a Lugar ti Tokyo, ken isu ti kadakkelan a metropolitana a lugar iti lubong. Isu daytoy ti tugae iti gobierno iti Hapon ken ti Imperio a Palasio, ket ti pagtaengan iti Hapon nga Imperio a pamilia. Ti Tokyo ket adda idiay rehion ti Kantō idiay abagatan a daya a bangir iti kangrunaan nga isla iti Honshu ken mairaman ti Is-isla ti Izu ken Is-isla ti Ogasawara. Ti Tokyo a Metropolis ket naporma idi 1943 manipud iti panagtipon iti sigud idi a Prepektura ti Tokyo (東京府) ken ti siudad iti Tokyo (東京市).
Bantay Iraya
Ti Iraya ket maysa nga aktibo a bulkan idiay Filipinas.
Lokasion
Ti Bantay Iraya ket mabirukan idiay Isla ti Batan, maysa kadagiti Is-isla ti Batanes, iti probinsia ti Batanes, iti Lingsat Luzon, iti amianan ti isla ti Luzon, idiay Filipinas.
Daytoy ti akin-amianan unay nga aktibo a bulkan iti Filipinas.
Dagiti pisikal a langa
Ti Iraya ket nakaro a napukpukan dagiti kayona nga estratobulkan, nga adaan ti kangato iti asl, ken ti diametro ti baba iti.
Daytoy ket asideg iti bulkaniko a sangauanan ti Bantay Matarem.
Kompiuter
Ti kompiuter (computer) ket maysa ramit wenno makina a maaramat a pangproseso iti inpormasion manipud iti datos nga iwayat ken ibagnos ti programa (naurnong a listaan ti aarmiden). Ti inpormasion a maproseso ket ibagianna ti ania man kadagitoy: numero, testo, ladawan, uni, ken adu pay a tipo ken kita ti inpormasion.
Siudad ti Masbate
Ti Siudad ti Masbate ket maysa a maika-4 a klase a siudad ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Masbate iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Siudad ti Masbate ket nabingbingay a politikal kadagiti 30 a barbaranggay.
Bantay Iraya
Bulkaniko nga aktibidad
Ti Bantay Iraya ket naudi a nagbettak idi 1454, ken ti Instituto ti Filipinas iti Bulkanolohia ken Sismolohia (Phivolcs) ket ikeddengna a kas maysa kadagiti aktibo a bulkan iti Filipinas.
Idi 1998, dagiti bulkanologo ket nakarehistroda kadagiti seismiko nga ariwekwek a nakaituronganda a mangporma ti network ti panagsisiim idiay Isla ti Batan kadagiti adu a bulan. Kalpasan dagiti ariwekwek dagiti panaggingined ket bimmassiten, dagiti temporario nga estasion idiay Baranggay San Joaquin idiay Basco, Batanes ken ti sabali pay iti asideg ti abut ti bulkan, ket naikkatda. Ti sismisidad wenno ti ania man nga aktibidad a mainaig ti Iraya ket agtultuloy pay laeng a nasisiim babaen ti Sismolohiko nga Estasion.
Dagiti bulkan ti Filipinas ket paset amin ti Singsing ti Apuy ti Pasipiko.
Bontoc, Abagatan a Leyte
Dagiti baranggay
Ti Bontoc ket nabingbingay a politikal iti 40 a barbaranggay.
Siudad ti Masbate
Dagiti baranggay
• Anas