cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cubanola
TI Cubanola ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket addaan kadagiti napintas ken agbitbitin a sabong. Dagitoy ket endemiko iti Republika a Dominikano ken akindaya a Kuba.
Sorghum
Dibersidad
• Sorghum matarankense – Akin-amianan a Teritorio, Akinlaud nga Australia
• Sorghum nitidum – Daya nga Asia, Subkontinente Indiano, Abagatan a daya nga Asia, Baro a Guinea, Mikronesia
• Sorghum plumosum – Australia, Baro a Guinea, Indonesia
• Sorghum propinquum – Tsina, Subkontinente Indiano, Abagatan a daya nga Asia, Baro a Guinea, Isla ti Paskua, Mikronesia, Is-isla Cook
• Sorghum purpureosericeum – Sahel manipud iti Mali aginggana iti Tanzania; Yemen, Oman, India
• Sorghum stipoideum – Akin-amianan a Teritorio, Akinlaud nga Australia
• Sorghum timorense – Is-isla Basbassit a Sunda, Maluku, Baro a Guinea, akin-amianan nga Australia
• Sorghum trichocladum – Mehiko, Guatemala, Honduras
• Sorghum versicolor – akindaya ken akin-abagatan nga Aprika manipud iti Etiopia aginggana iti Namibia; Oman
Bantay Agad-Agad
Ti Bantay Agad-Agad ket ti bantay a mabirukan idiay Siudad ti Iligan iti Filipinas ken addaa daytoy iti nakarkulo a katayag iti iti ngato ti pantar ti baybay.
Sorghum
Dibersidad
• Sorghum virgatum – dagiti namaga a rehion manipud iti Senegal aginggana iti Lebante.
Adu kadagiti sebbangan a dati a parte ti Sorghum, ket naikeddeng itan a nasaysayaat a maikabil kadagiti sabali a henero: Andropogon, Arthraxon, Bothriochloa, Chrysopogon, Cymbopogon, Danthoniopsis, Dichanthium, Diectomis, Diheteropogon, Exotheca, Hyparrhenia, Hyperthelia, Monocymbium, Parahyparrhenia, Pentameris, Pseudosorghum, Schizachyrium, ken Sorghastrum.
Maika-129 a meridiano daya
thumb|Idiay [[Australia thi meridiano ket mangipalawag ti akindaya a pagbeddengan ti Akinlaud nga Australia iti Akin-amianan a Teritorio ken ti Abagatan nga Australia.]]
Ti 129° a meridiano daya ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto a bumallasiw iti Taaw Artiko, Asia, Australia, ti Taaw Pasipiko, ti Taaw Indiano, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-129 a meridiano daya ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-51 a meridiano laud.
Idiay Australia, thi meridiano ket mangipalawag ti akindaya a pagbeddengan ti Akinlaud nga Australia, ken dagiti akinlaud a pagbeddengan ti Akin-amianan a Teritorio ken Abagatan nga Australia. Ti pagbeddengan ti Akinlaud nga Australia ket sabtenna ti pagbeddengan ti Akin-amianan a Teritorio ken ti pagbeddengan ti Abagatan nga Australian idiay maika-26 a paralelo abagatan, iti naam-ammuan a kas ti Suli ti Agrimensura Heneral.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-129 a meridiano daya ket lumabas babaen ti:
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Laptev ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" | ! scope="row" | 🇰🇵 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay ti Hapon ! scope="row" | 🇰🇷 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Daya Tsina ! scope="row" | 🇯🇵 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Daya Tsina ! scope="row" | 🇯🇵 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Daya Tsina ! scope="row" | 🇯🇵 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Halmahera ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Ceram ! scope="row" | 🇮🇩 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Banda ! scope="row" | 🇮🇩 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Bayaby Timor ! scope="row" | 🇦🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Indiano ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Pagsasao a Rotumano
Ti pagsasao a Rotumano, makunkuna pay a kas Rotunano, Rutumano wenno Fäeag Rotuma, ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio nga insasao babaen dagiti indihenio a tattao ti grupo ti isla ti Abagatan a Pasipiko ti Rotuma, ti maysa nga isla nga addaan iti naimpluensiaan a Polinesio a nainkorporado idi a kas dependensia iti Kolonia ti Fiji idi 1881. Narigat ti pannakaidasig ti Rotumano gapu dagiti adu a bilang dagiti binulod a balikas manipud iti Samoano ken Tongano, gapu ti resulta ti panagsisinnukat iti kultura kadagiti napalabas a pakasaritaan ti Pasipiko. Igrupo ni Andrew Pawley ti pagsasao iti sasao a Laud a Fijiano iti sanga ti Laud a Fijiano – Rotumano ti subgrupo ti Tengnga a Pasipiko ti sasao nga Oceaniko.
Erithalis quadrangularis
Ti Erithalis quadrangularis ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Hamaika.
Erithalis harrisii
Ti Erithalis harrisii ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Hamaika.
Eosanthe
Ti Eosanthe ket ti monotipiko a henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Ti henero ket aglaon laeng iti maysa a sebbangan, viz. Eosanthe cubensis, ken endemiko daytoy iti Nailian a Parke ti Sierra Cristal.
Exostema brachycarpum
Ti Exostema brachycarpum ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Hamaika.
Erithalis
Ti Erithalis ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Mabirukan ti henero manipud iti akin-abagatan a Florida aginggana iti tropikal nga Amerika.
Dagiti pagsasao ti Fiji
Ti Fiji ket addaan kadagiti tallo nga opisial apagsasao babaen ti batay-linteg ti 1997 (ken saan a winaswas babaen ti Batay-linteg ti 2013): ti Inglels, Fijiano ken Hindi.Ti Fijiano ket naisasao a kas umuna wenno maikadua a pagsasao babaen dagiti indihenio a Fijiano a mangbukel ti agarup a 54% iti populasion. Dagiti Fijiano ti kaputotan nga Indiano ket mangbukel pay ti 37%, ti naipangpangruna nga agsasao iti lokal a karuay ti Hindi, a makunkuna a Fiji Hindi. Ti Ingles ket ti tidda ti kolonial a pagturay ti Briton kadagiti isla, ket isu idi ti kaikaysuna nga opsial a pagsasao aginggana idi 1997 ken adu a naus-uar iti gobierno, negosio, ken edukasion a kas lingua franca; adu pay ti naar-aramid iti negosio iti Fijiano, a naipangpangruna iti adayo manipud iti sentro ti ili.
Exostema orbiculatum
Ti Exostema orbiculatum ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Hamaika.
José Jerónimo Triana
Ni José Jerónimo Triana Silva (Mayo 22, 1828 idi Bogotá – Oktubre 31, 1890 iti Paris) ket maysa idi a Colombiano a botaniko, eksplorador, ken mangngagas a nangikatologo kadagiti sumurok a 60,000 nga espesimen a mangipresenta kadagiti 8,000 a sebbangan.
Idi 1851, timmipon isuna iti Komision ti Korograpiko kas daulo ti botanika, a nagserbianna aginggana idi 1857. Iti las-ud iti daytoy a panawen pinartuatna ti maysa a herbario dagiti sumurok a 2,200 yierba a mula.
Pimmusay ni Triana iti maysa nga aldaw kalpasan ti ipupusay ni Liboria ti anakna a babai. Kalpasan idi pimmusay, nagsubli ti asawana idiay Bogotá ken pimmusay idi 1895.
Dagiti naipablaak nga obra
Pagarigan dagiti sebbangan nga inkatologona ket mairaman dagiti sumaganad:
Bantay Alchanon
Ti Bantay Alchanon, ammo pay a kas Bantay Alchanar, ket maysa kadagiti natayag a pantok iti kabambantayan ti Kordiliera Sentral idiay Filipinas. Daytoy ket mabirukan iti akin-amianan a parte ti Mountain Province iti isla ti Luzon. Daytoy ti maika-16 a kangatuan a bantay iti Filipinas iti iti ngato ti pantar ti baybay.
Coutarea
Ti Coutarea ket ti henero (biolohia) dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Ti henero ket patneng iti akin-abagatan a Mehiko, Tengnga nga Amerika, Abagatan nga Amerika ken ti West Indies.
Dagitoy a mula ket natarikayo a kayo ken babassit a mula nga agraman kadagiti agsumbangir a bulong ken dagiti imploressensia iti ungto. Dagiti dakkel, napintas a sabong ket puraw, derosas, nalabbasit, wenno marapurpura, sagpaminsan nga agraman kadagiti marapuraw wenno maraberde a marka. Natarikayo ti bunga, nadalumpinas a kapsula nga aglaon kadagiti bukel nga agraman kadagiti dakkel a payak.
Exostema triflorum
Ti Exostema triflorum ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Hamaika. Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
Pagsasao nga Atayal
Ti pagsasao nga Atayal ket insasao babaen ti tattao nga Atayal ti Taiwan. Ti Squliq ken C’uli’ (Ts’ole’) ket dagiti dua a nangruna a dialekto. Ti Mayrinax ken Pa’kuali’, dagiti dua a subdialekto ti C’uli’, ket naiduma kadagiti dialekto ti Atayal gapu ta addaan daytoy kadagiti rehistro ti pannakaiduma iti lalaki ken babai iti bokabularioda.
Nairehistro ti pagsasao iti maysa a diksionario ti Atayal–Ingles babaen ni Søren Egerod ken dagiti nadumaduma a nareperensiaan a gramatiko (kitaen ti Dagiti nagibasaran). Naipatarusen ti Biblia iti Atayal ken naipablaak idi 2002. Naisurat ti Atayal iti sinuratan a Latin. Ti Atayal ket maysa idi kadagiti taudan a pagsasao ti Hapon a Kreol a Yilan.
Sasao a Chamiko
Ti sasao a Chamiko, ammo pay a kasAceh–Chamiko ken Achines–Chamiko, ket ti grupo dagiti sangapulo a pagsasao a naisasao idiay Aceh (Sumatra, Indonesia) ken dagiti parte ti Cambodia, Bietnam ken Hainan, Tsina. Ti sasao a Chamiko ketdagiti subgrupo ti sasao a Malayo-Sumbawano iti pamilia nga Austronesio. Ti tinaudan daytoy a subpamilia, ti proto-Chamiko,ket mainaig iti kultura a Sa Huỳnh, dagiti mangisasao iti daytoy ket simmangpetda iti ammo itan a Bietnam manipuditi Borneo wenno mabalin a manipud iti Peninsula Malayo.
Kalpasan ti Acehnes, nga addaan iti 3.5 a riwriw, ti Jarai ken Cham ket dagiti kaaduan a naisasao a sasao a Chamiko, nga addaan iti agarup a 230,000 ken 280,000 nga agsasao, idiay Cambodia ken Bietnam. Ti Tsat ket ti akin-amianan unay ket saan unay a maisasao, nga addaan laeng dagiti 3000 nga agsasao.
Gapu ti ekstensibo a pangbulbulod a nagresultaan ti napauoten a pannakaiyasideg, ti Chamiko ken ti sasao a Bahnariko – ti sanga ti pamilia ti Austroasiatiko – ket adu kadagiti agpapada a banag ti bokabulario.
Pannakaidasig
Inted ni Graham Thurgood (1999:36) ti sumaganad a pannakaidasig ti sasao a Chamiko. Dagiti agmaymaysa a pagsasao ket namarkaan babaen tiitaliko.
Dagiti nuneral ti Proto-Chamiko manipud iti 7 aginggana iti 9 ket maibingbingay kadagiti sasao a Malayano, a mangited iti sangkabassit nga ebidensia para iti panankaisubgrupo iti Malayo-Chamiko (Thurgood 1999:37).
Insingasing pay ni Roger Blench (2009) a mabalin nga adda pay maysa a sanga ti Austroasiatiko iti igid ti baybay ti Bietnam nga itan ket awanen, a naibatay kadagiti nadumaduma a binulod a balikas ti Austroasiatiko iti moderno nga aldaw a sasao a Chamiko a saan analawag a matugotan iti adda sangsanga ti Austroasiatiko (Blench 2009; Sidwell 2006).
Hintonia (mula)
Ti Hintonia ket ti henero dagiti mula iti pamilia ti Rubiaceae.
Dagiti sebbangan
Dagiti sumaganad ket dagiti agdama a maawat a sebbangan.
Catesbaeeae
Ti Catesbaeeae ket ti tribu ti agsabsabong a mula iti subpamilia ti Cinchonoideae.
Isidorea
Ti Isidorea ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Mabirukan daytoy iti Kuba, ti Republika a Dominikano ken Haiti.
Pagsasao a Saaroa
Ti pagsasao a Saaroa wenno Hla'alua ket ti Akin-abagatan a pagsasao a Tsouiko nga insasao babaen ti tattao a Saaroa (Hla'alua), iti tribu ti indihenio a tattao iti Taiwan (kitaen ti aborihenio a Taiwanes). Daytoy ket pagsasao a Formosano ti pamilia ti Austronesio.
Dagiti Saaroa ket agtataengda kadagiti dua a purok iti Taoyuan ken Kaochung idiay Distrito ti Taoyuan (Taoyuan Township), Siudad ti Kaohsiung, Taiwan (Zeitoun ken Teng 2014). thumb|Mapa a mangipakita ti lokasion a naisasao ti pagsasao a Saaroa
Thiollierea kaalaensis
Ti Thiollierea kaalaensis ket ti sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Baro a Caledonia.
Pagsasao a Saaroa
Addaan daytoy kadagiti basbassit ngem 10 a patneng nga agsasao ken ti populasion ti etniko iti 400 a tattao, ti Saaroa ket naikeddeng a nakaro a naisagmak a pagsasao. Uray kadagiti patneng nga agsasao iti pagsasao, kangrunaanda nga agus-usar iti Mandarin wenno Bunun kadagiti inaldaw a panagbiagda. Awanen ti napaut ken aktibo a komunidad nga agsasao iti Saaroa.
Sasao nga Atayaliko
Ti sasao nga Atayaliko ket dagiti grupo ti sasao a Formosano a naisasao idiay akin-amianan a Taiwan. Ikeddeng ni Robert Blust dagitoy a mangporma iti nangruna a sanga iti kaunegan ti pamilia ti sasao nga Austronesio. Nupay kasta, igrupo isuda ni Paul Jen-kuei Li iti sanga nga Akin-amianan a Formosano, a mangiraman iti sasao nga Akin-amianan a laud a Formosano.
Pannakaidasig
thumb|210px|Agtataeng dagiti tattao nga Atayal iti tengnga ken akin-amianan a Taiwan, kadagiti kabambantayan ti [[Hsuehshan. Ti ladawan ket mangipakita kadagiti dua a nangruna a grupo ti dialekto ti pagsasao nga Atayal.]]
Idagis ti Li (1981) ken Li (1982) ti sasao nga Atayaliko ken dagiti dialekto a kas dagiti sumaganad:
Maika-134 a meridiano daya
Ti 134° a meridiano daya ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto a bumallasiw iti Taaw Artiko, Asia, Australia, ti Taaw Pasipiko, ti Taaw Indiano, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-134 a meridiano daya ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-46 a meridiano laud.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-134 a meridiano daya ket lumabas babaen ti:
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Laptev ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" | ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay ti Hapon ! scope="row" | 🇯🇵 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-uneg a Baybay ti Seto ! scope="row" | 🇯🇵 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" | 🇮🇩 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Arafura ! scope="row" | 🇦🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Indiano ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Tengnga nga Amerika (rehion)
Ti Tengnga nga Amerika ket ti rehion kadagiti tengnga a latitud ti Kaamerikaan. Idiay akin-abagatan nga Amianan nga Amerika, daytoy ket kadawyan a buklen ti Mehiko, dagiti pagilian ti Sentral nga Amerika, ken ti Karibe. Ti sakop daytoy a termino ket mabalin nga agdumaduma. Sagpaminsan a mairaman pay ti Colombia ken Venezuela iti Tengnga nga Amerika; ti Karibe ket sagpaminsan pay a mailaksid manipud ti rehion; ken ti Guayanas ket manmano a mairamraman. 250px|thumb|left|Tengnga nga Amerika (politikal) No maipapan iti pisikal a heograpia, ti Tengnga nga Amerika ket mangmarka ti teritorial a transision a nagbaetan iti dadduma nga Amianan nga Amerika ken Abagatan nga Amerika, a mangikapet ngem mangisina met dagitoy dua. Iti laud, ti nangruna a daga ti Tengnga nga Amerika ket buklen ti bumasbassit nga ismo a masa ti daga ti Amerika a nagbaetan ti akin-abagatan a Nabato a Banbantay idiay akin-abagatan nga Estados Unidos ken ti akin-amianan nga ungto ti Andes idiay Colombia, a mangisina ti Taaw Pasipikoiti laud ken ti Taaw Atlantiko (babaen ti Golpo iti Mehiko ken Baybay Karibe) iti daya, bayat a ti Kaltakan ken Basbassit nga Antila ket mangporma iti maysa nga arko ti isla iti daya. Ti rehion ket makapadur-as iti sirok ti angin nga agpaabagatan manipud idiay Amianan nga Amerika a kas kompleks a sistema ti bulkaniko nga arko-trinsera idi las-ud ti panawen ti Nasapa a Kretasiko, ken kanungpalan a nangporma ti rangtay ti daga idi las-ud ti Plioseno a panawen nga idi ti akin-abagatan a patinggana (idiay Panama) ket nakidinnungpar iti Abagatan nga Amerika babaen ti tektoniko nga aksion.
Sagpaminsan pay a ti termino ti Tengnga nga Amerika ket naus-usar a maipada iti Sentral nga Amerika (no maipada iti Tengnga nga Aprika ken Sentral nga Aprika). Iti Ingles, ti termino ket saan unay a maus-usar a kas sinonimo ti termino ti Mesoamerika (wenno Meso-Amerika), a kadawyan a mangibaga ti maysa a taga-ugma a rehion ti kultura a mabirukan iti Tengnga nga Amerika a gumay-atiti agarup a manipud ti sentral a Mehiko aginggana ti akin-amianan a Costa Rica. Itipay maipatinayon, dagiti agtataeng ti rehion ti (kas dagiti Taga-Costa Rica ken dagiti Taga-Nicaragua) ket mabalinda a maibaga a kas dagitiMeso-Amerikano wenno dagiti Sentral nga Amerikano ngem nupay kasta ket saan a kas dagiti Tengnga nga Amerikano, a daytoy ket mangibaga ti naisangayan a konstituensia idiay Estados Unidos.
Pagsasao a Bunun
Ti pagsasao a Bunun ket insasao babaen ti tattao a Bunun ti Taiwan. Daytoy ket maysa kadagiti sasao a Formosano, ti heograpiko a grupo ti sasao nga Austronesio, ken nabingbingay kadagiti lima a dialekto: ti Isbukun, Takbunuaz, Takivatan, Takibaka ken Takituduh. Ti Isbukun, ti dominante a dialeto, ket kangrunaan a naisasao idiay abagatan ti Taiwan. Ti Takbunuaz ken Takivatan ket kangrunaanda a naisasao iti tengnga ti pagilian. Ti Takibaka ken Takituduh ken akin-abagatanda a dialekto. Ti maikanem a dialekto, ti Takipulan, ket nagbalin nga awanen kadagiti tawen ti 1970.
Dagiti Saaroa ken Kanakanabu, dagiti dua a basbassit a minoridad a grupo nga agbinningay iti teritorioda iti maysa a grupo ti Isbukun Bunun, ket inamponda pay ti Bunun a kas bukodda a bernakular.
Dagiti dialekto
Ginudua ni Li (1988) ti Bunun kadagiti 3 a dialekto kadagiti 3 a nangruna a sanga — Akin-amianan, Tengnga, ken Isbukun (naidasig pay a kas Akin-abagatan a Bunun). Ti Isbukun ket ti prestihio a dialekto, daytoy pay ti kaaduan nga agbalbaliw a dialekto. Ti kakonsertibuan a dialekto ket dagiti naisasao iti amianan.
Phialanthus
Ti Phialanthus ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Adda dagiti agarup a 20 a sebbangan, 17 kadagitoy ket mabirukan iti Kuba.
Dagiti sebbangan ket mairaman dagiti sumaganad:
Catesbaea melanocarpa
Ti Catesbaea melanocarpa ket ti karkarna a sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti kape nga ammo babaen ti kadawyan a nagan iti Ingles iti tropical lilythorn. Daytoy ket patneng kadagiti lima nga isla ti Karibe: ti Puerto Rico, St. Croix iti Is-isla Birhen ti Estados Unidos, Antigua, Barbuda, ken ti maysa nga isla iti Guadalupe. Ti mula ket maipangta babaen ti pannakaawan ti habitat.
Daytoy ket bassit a mula a mabalin a makaabot iti tallo a metro iti katayag, dagiti dumalapdap a sangana ket naliniaan kadagiti siit aginggana iti dua a sentimetro ti kaatiddog. Iti naetan dagiti siit ket dagiti rimpuok dagiti berde a bulong iti kaatiddog iti 2.5 a sentimetro babaen ti 1.5 a kaakaba. Solitario dagiti sabong wenno paris a rummuar manipud kadagiti axil ti bulong. Ti sukog imbudo a puraw a corolla ti sabong ket agarup a maysa a sentimetro iti kaatiddog. Nagtimbukel ti bunga ken maris nangisit.
Immuna a naduktalan daytoy a mula idiay Antigua. Dagiti kasisigud nga espesimen ket naidulin iti maysa a herario idiay Berlin aginggana idi nadadaelda iti maysa a panagbomba idi las-ud ti Sangalubongan Gubat II. Ita nga aldaw, ti mula ket naireporta a karkarna iti Antigua ken di ammo ti kaadu ti pannakaiwarwarasna iti Barbuda ken Guadalupe. Adda maysa a bugbugtong nga atap nga espesimen iti nakaro a nadisturbo, pribado a naitagikua a daga iti Cabo Rojo, Puerto Rico; agarup a 100 a mulmula iti nabati iti St. Croix. Iti kinakarkarnana kadagiti insular a lugar iti Estados Unidos ket nakaiturongan daytoy iti pannakailistana a kas maysa a naisagmak a sebbangan iti dayta a pagilian idi 1999. Daytoy ket addaan iti nakaro a pannakaungaw gapu ti kabassit ti bilangda ken adda pay laeng dagiti pannakaipangta. Dagiti kangrunaan a pangta ket ti pannakadadael ti habitat iti las-ud ti panagparang-ay dagiti lugar pagtaengan ken dagiti papanan dagiti turista, dagitiuram, ken ti ania man a maysa a nakaro a pasamak ket mabalin a mangdadael kadagiti dakkel a seksion dagiti nabati a populasion, a kas ti maysa a bagio. Kas pagarigan, ti mula ket narigat a mabirukan kalpasan ti Bagio Hugo idi 1989.
Kadagiti insular a lugar, mabirukan ti mula kadagiti subtropikal a namaga a bakir, a relatiboda a namaga no maiyasping kadagiti sabali a kita ti habitat kadagiti isla, a makaawat aginggana iti 40 a pulgada (100 a sentimetro) a tudo iti tinawen.
Scolosanthus
Ti Scolosanthus ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti kape ti Rubiaceae.
Hintonia latiflora
Ti Hintonia latiflora ket ti sebbangan ti mula iti henero ti Hintonia.
Portlandia albiflora
Ti Portlandia albiflora ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Hamaika.
Hintonia latiflora
Aglaon ti Hintonia latiflora iti neoflavonoid coutareagenin (5-hydroxy-7-methoxy-4-(3,4-dihydroxyphenyl)-2H-benzo-1-pyran-2-ol), ti maysa nga antidiabetiko nga aktibo a sustansia.
Nernstia
Ti Nernstia ket ti monotipiko a henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket implawag babaen ni Ignatz Urban idi 1923. Ti henero ket aglaon laeng iti maysa a sebbangan, ti Nernstia mexicana, nga endemiko iti amianan akindaya a Mehiko.
Scolosanthus
Dagiti sebbangan ket mairaman dagiti sumaganad:
Chiococca
Ti Chiococca ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket agdama nga agtengngel kadagiti 23 a sebbangan nga indihenio iti Florida, Texas, Mehiko, Tengnga nga Amerika, kaaduan ti Abagatan nga Amerika, ti West Indies, ken ti Galápagos.
Ti sebbangan-kita para iti henero ket ti Chiococca alba. Daytoy ket sumakop manipud iti Florida aginggana iti Paraguay ken maimuyongan a kas maysa nga ornamental.
Sistematika
Ti Chiococca ket ninaganan babaen ni Patrick Browne idi 1756. Ti kadawyan anagan ket naala manipud iti Griego a balikas ti χιών (chion), a ti kayatna a sawen ket "niebe" lem κόκκος (kokkos), a ti kayatna a sawen ket "kernel" wenno "berry".
Ti Chiococca ket kameng ti tribu ti Chiococceae. Iti kaunegan ti tribu, daytoy ket asideg a kabagian ti Bikkia.
Thiollierea
Ti Thiollierea ket ti henero dagiti bassit a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Ti henero ket endemiko iti Baro a Caledonia iti Pasipiko ken aglaon kadagiti 14 a sebbangan a dati a naikabil iti henero ti Bikkia wenno Morierina
Maika-135 a meridiano daya
Ti 135° a meridiano daya ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto a bumallasiw iti Taaw Artiko, Asia, Australasia, ti Taaw Pasipiko, ti Taaw Indiano, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-135 a meridiano daya ket lumabas babaen ti:
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Laptev ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay ti Hapon ! scope="row" | 🇯🇵 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Luek Osaka ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" | 🇮🇩 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Arafura ! scope="row" | 🇦🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Indiano ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Phialanthus jamaicensis
Ti Phialanthus jamaicensis ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Hamaika. Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
Phialanthus revolutus
Ti Phialanthus revolutus ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Hamaika.
Ciliosemina
Ti Ciliosemina ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Adda dagiti dua mabigbig a sebbangan a naiwarwaras iti Abagatan nga Amerika manipud iti akindaya nga Andes aginggana iti labneng ti Amasona.
Dagitoy a natarikayo a mula babassit a mula wenno kayo. Dagiti puraw a sabong ket dagiti inploressensia a rummuar manipud kadagiti ungto ti axil. Dagiti bunga ket nasikkil a kapsula nga aglaon kadagiti napayakan a bukel.
Joosia longisepala
Ti Joosia longisepala ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Ecuador.
Joosia
Dagiti sebbangan ket mairaman dagiti sumaganad:
Maika-131 a meridiano daya
Ti 131° a meridiano daya ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto a bumallasiw iti Taaw Artiko, Asia, Australia, ti Taaw Pasipiko, ti Taaw Indiano, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-131 a meridiano daya ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-49 a meridiano laud.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-131 a meridiano daya ket lumabas babaen ti:
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Laptev ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" | ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" | ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay ti Hapon ! scope="row" | 🇯🇵 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Kipkipet Kanmon ! scope="row" | 🇯🇵 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Daya Tsina ! scope="row" | 🇯🇵 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" | 🇮🇩 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Lingsat Dampier ! scope="row" | 🇮🇩 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Ceram ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Banda ! scope="row" | 🇮🇩 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Banda ! scope="row" | 🇮🇩 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Banda ! scope="row" | 🇮🇩 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Arafura ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Timor ! scope="row" | 🇦🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Lingsat Clarence ! scope="row" | 🇦🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Indiano ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Portlandia (mula)
Ti Portlandia ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti kape ti Rubiaceae. Dagiti kameng iti daytoy a henero ket endemiko iti Hamaika.
Thiollierea lenormandii
Ti Thiollierea lenormandii ket ti sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Baro a Caledonia.
Joosia aequatoria
Ti Joosia aequatoria ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Ecuador.
Ecocrop
Ti Ecocrop ket maysa idi a database nga inus-usar a mangikeddeng ti kasayaat iti maysa nga apit para iti naibaga nga enbironmento. Pinadur-as babaen ti Gunglo ti Makan ken Agrikultura ti Nagkaykaysa a Pagpagilian (Food and Agriculture Organization of the United Nations - FAO), daytoy ket nakaited iti pakaammo a mangipada ti kasayaat ti apit kadagiti nadumaduma a lokasion ken kasasaad ti klima. Nagserbi pay daytoy a kas maysa a katologo dagiti mula ken dagiti pakailasinan ti panagtubo ti mula.
Pakasaritaan
Immuna a rimmuar ti Ecocrop idi 1991 kalpasan ti maysa a panagplano ken kalpasan idi nakompleto dagiti immuna a konsultasion dagiti eksperto iti panggep ti panagdur-as ti maysa a database. Pinadur-as idi daytoy a sistema babaen ti Dibision ti Panagdur-as ti Daga ken Danum ti FAO (AGLL) ken nairugi idi 1992. Ti gandat idi ket ti mangpartuat iti maysa a ramit a makabael a mangilasin ti sebbangan ti mula para kadagiti naited nga enbironmento ken dagiti usar, ken kas maysa a sistema ti pakaammo a makaited iti maysa a konsepto ti Panagplano iti panagusar iti daga. Idi 1994, ti database ti Ecocrop database ket nakaipalubusen iti panangilasin kadagiti ad-adu ngem 1,700 nga apit dagiti 12-20 a kasapulan ti enbironmento a mangsakup kadagiti amin nga agro-ekolohiko a disso iti lubong. Dagiti simmaruno a panagulit-ulit iti proseso ti database manipud idi 1998 aginggana idi 1999 ket kangrunaan a dagiti panagpasayaat iti interface ti agar-aramat. Babaen iti tawen idi 2000, nangiraman ti database kadagiti 2,000 a sebbangan ken dagiti 10 a maipatinayon a deskriptor. Daytoy a bilang ket kanungpalan a naipadakkel iti pananginayon dagiti 300 a sebbangan ti apit.
Manipud idi Pebrero 2020 ti database ti Ecocrop database naibalay iti fao.org ken saan a maserrekan.
To modelo nga Ecocrop
thumb|Mapa ti Köppen (Asia) Mangikeddeng ti modelo ti Ecocrop ti kasayaat ti apit iti maysa a lokasion babaen ti panangpateg kadagiti nadumaduma a banag. A naipangpangruna dagiti deskriptor ti mula a mangiraman ti kategoria, porma ti biag, ugali ti panagtubo, ken kapaut iti biag bayat a dagiti deskriptor ti enbironmento ket mangiraan ti temperatura, presipitasion, intensidad ti lawag, pannagidasig ti klima ti Köppen, potoperiodismo, latitud, altitud, ken dagiti sabali pay a pakailasinan ti daga. Ti database ti apit ket nangruna a naserbi no awan ti alternatibo ngem iti panagusar kadagiti sakup ti enbironmento. Kalpasan no maikeddengen dagitoy a maikabil, agpataud ti sistema ti pagsurotan ti kasayaat a kas maysa a porsiento. Ti punto ti pagsurotan ti kasayaat ket mapataud manipud iti 0 aginggana iti 1 a ti immuna a naibaga ket mangibaga ti sangkadagup a di kinasayaat bayat a ti naudi ket mangibaga iti kasayaatan wenno ekselente a kasayaat. Mangiraman pay ti maiparuar kadagiti pateg ti kasayaat para iti temperatura ken presipitasion.
Kas maysa a pammadto a modelo, ti algoritmo ti Ecocrop ket mangited iti datos a nasapsapasap ngem dagiti patauden dagiti sabali a modelo a kas ti DOMAIN ken BIOCLIM. Sapasap ti pakaammo no respeto iti kasasaad dagiti kammasapulan ken maigupit iti kaawan ti pakaammo a maipanggep kadagiti naisangayan nga apit. Ti sabali pay a limitasion ket ti panagdepdepende laeng dagiti resulta kadagiti bioklimatiko a banag ken daan a mangiraman kadagiti sabali a banag a kas dagiti kammasapulan iti daga, dagiti peste, ken dagiti sakit.
Pategan ti Ecocrop no dagiti kondision ti klima ket makaanay iti kaunegan iti tiempo ti panagmula para iti temperatura ken panagtudtudo iti binulan. Daytoy ket mangiraman iti panagkarkulo ti kasayaat ti klima a naibatay iti tudo kadagiti sakup a marginal ken optimal a temperatura.
Dagiti sabali nga usar
Malaksid iti panagserbi a kas panangilasin iti mula, maus-usar pay ti Ecocrop para kadagiti sabali apanggep. Kas pagarigan, daytoy ket makaipateg iti impluensia ti masakbayan a panagbaliw ti klima iti kasayaat ti apit. Mabalin pay a mausar daytoy a mangipadto ti kaadu ti apit iti panagusar ti pakaammo ti database kadagiti optimal ken absoluto a kasasaad ti panagmula iti apit (kababaan a temperatura, kangatuan a temperatura, dagiti pateg ti presipitasion, dagiti pateg a mangipalawag kadagiti kangatuan a pateg ti temperatura ken presipitasion).
Cinchoneae
Dagiti henero
Currently accepted names
Dagiti sinonimo
Joosia standleyana
Ti Joosia standleyana ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Ecuador.
Joosia obtusa
Ti Joosia obtusa ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Ecuador.
Ladenbergia
Ti Ladenbergia ket ti henero dagiti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket aglaon kadagiti sumaganad a sebbangan (ngem mabalin a saan a kompleto ti listaan):
Ladenbergia acutifolia
Ti Ladenbergia acutifolia ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Peru.
Joosia oligantha
Ti Joosia oligantha ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Ecuador.
Ladenbergia ulei
Ti Ladenbergia ulei ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Peru.
Ladenbergia rubiginosa
Ti Ladenbergia rubiginosa ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Ecuador.
Ladenbergia pavonii
Ti Ladenbergia pavonii ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Ecuador.
Cinchonopsis
Ti Cinchonopsis ket ti monotipiko a henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae nga aglaon iti bugbugtong a sebbangan ti Cinchonopsis amazonica. Daytoy ket patneng iti Abagatan nga Amerika, a mabirukan iti labneng ti the Amasona aginggana kadagiti akndaya a bakras ti Andes.
Daytoy ket kayo nga agraman kadagiti agsumbangir a naurnos a bulong ken dagiti terminal nga inploressensia. Dagiti puraw a sabong ket sukog imbudo nga agraman kadagiti lima a trianggulo a pingir. Ti bunga ket silindriko a kapsula. Daytoy a sebbangan ket naisina manipud iti henero ti Cinchona babaen kadagiti batayan ti morpolohia dagiti sabong.
Ladenbergia gavanensis
Ti Ladenbergia gavanensis ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Peru.
Chiococca alba
Ti Chiococca alba ket ti sebbngan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti kape (Rubiaceae) a patneng iti Florida ken ti adayo nga akin-abagatan nga ungto ti Texas iti Estados Unidos, Bermuda, Mehiko, Tengnga nga Amerika, ti Karibe, ti Galápagos, ken ti tropikal nga Abagatan nga Amerika. Dagiti kadawyan a nagan iti Ingles ket mairaman ti David's milkberry, West Indian milkberry, cahinca ken West Indian snowberry. Ti espesipiko nga epiteta iti alba, a ti kayatna a sawen ket "puraw" iti Latin ken mangibagbaga iti maris dagiti bungana.
Ladenbergia stenocarpa
Ti Ladenbergia stenocarpa ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Peru.
Chiococca alba
Deskripsion
Ti Chiococca alba ket kankanayon a berde a natarikayo a kumalatkat wenno dumalapdap a bassit a mula a kadawyan nga agtubo kadagiti sabali a mula ken mabalin a makaabot iti katayag iti. Dagiti agsumbangir a simple a bulong ket iti kaatiddog ken mabalin nga eliptiko agingggana iti arinduyog wenno akaba a timmirad iti sukog. Duyaw, sukog kampana a sabsabong ket aginggana iti iti kaatiddog ket agparang iti amin a paset ti tawen kadagiti rasimo wenno kadagiti panikula iti innem aginggana iti walo. Ti bunga ket puraw a drupa iti diametro a kadawyan nga aglaon kadagiti dua a nangisit a kayumanggi a bukel.
Taksonomia
Ti Lonicera alba ket naipalawag idi 1753 babaen ni Carl Linnaeus. Naiyalis daytoy iti Chiococca idi 1893 babaen ni A. S. Hitchcock, ken naikedeng a ti sebbangan-kita ti henero. Implawag ni Stewardson Brown ti populasion ti mula iti Bermuda kas maysa a baro a sebbangan, ti C. bermudiana, idi 1909 gapu ti napuspusasaw a berde ken dakdakkel a bulong, dakdakkel a berry, ken ak-akaba ken at-atiddog a pediselo. Adu kadagiti autoridad a mangikeddeng ti C. bermudiana a sinonimo ti C. alba.
Dagiti usar
Ti C. alba ket sagpaminsan a maimulmula a kas ornamental para iti nangisit a berde a bulongna, kankanayon a berde a bulbulong ken dagiti puraw a drupa. Naus-usar daytoy iti espaldera ke nnaimulmula kadagiti trellis. Adda dagiti nadumaduma nga usar dagiti ramut iti yierba nga agas, a mairaman kas maysa a laksante, pagpaisbo, panagpasarrua, ken agas ti panagburis. Dati a komersial a nailaklako ti mula iti Europa ken ti Estados Unidos para kadagita a pangggep.
Ladenbergia ferruginea
Ti Ladenbergia ferruginea ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Peru.
Maika-48 a paralelo amianan
Ti maika-48 a paralelo amianan ket ti sirkulo ti latitud a 48 gradgrado iti amianan ti ekuador a plano ti Daga. Daytoy ket ballasiwenna ti Europa, Asia, ti Taaw Pasipiko, Amianan nga Amerika ken ti Taaw Atlantiko.
Idiay Kanada ti paralelo ket mangporma ti paset ti pagbeddengan a nagbaetan ti Quebec ken New Brunswick.
Iti daytoy a latitud ti init makitkita para kadagiti 16 nga oras, 3 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti kalgaw ken 8 nga or-oras, 22 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti panaglalam-ek.
Likmut iti lubong
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken mapan nga agpadaya, ti 48° a paralelo amianan ket lumabas iti:
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" | 🇫🇷 ! scope="row" | 🇩🇪 Bavaria – lumabas babaen ti Danaw Ammer, ken lumabas bassit iti abagatan ti Munich ! scope="row" | 🇦🇹 ! scope="row" | 🇭🇺 ! scope="row" | 🇸🇰 ! scope="row" | 🇭🇺 ! scope="row" | 🇺🇦 ! scope="row" | ! scope="row" | 🇺🇦 ! scope="row" | ! scope="row" | 🇺🇦 ! scope="row" | ! scope="row" | 🇲🇩 ! scope="row" | 🇺🇦 ! scope="row" | 🇷🇺 Volgograd Oblast Kalmykia Astrakhan Oblast ! scope="row" | 🇰🇿 ! scope="row" | ! scope="row" | 🇲🇳 ! scope="row" | ! scope="row" | 🇲🇳 ! scope="row" | ! scope="row" | 🇲🇳 ! scope="row" | Heilongjiang ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" | ! scope="row" | 🇷🇺 Primorsky Krai Khabarovsk Krai ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Lingsat ti Tartaria ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay ti Okhotsk ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" | 🇺🇸 Idaho Montana North Dakota Minnesota ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Danaw Superior ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Danaw Superior ! scope="row" | 🇨🇦 Quebec ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Karayan San Lorenzo ! scope="row" | 🇨🇦 Pagbeddengan ti Quebec / New Brunswick Quebec New Brunswick ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baie des Chaleurs ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Golpo ti San Lorenzo ! scope="row" | 🇨🇦 Manipud iti laud aginggana iti daya, ti paralelo ket sumrek iti isla iti asideg ti Banbantay Anguille kalpasanna lumabas iti asideg ti komunidad ti North Branch. Iti adyo a daya daytoy ket lumabas ti 1 km iti amianan ti Bay d'Espoir Generating Station, ken babaen ti komunidad ti Queen's Cove. ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Luek Trinity ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇫🇷
Maika-36 a paralelo amianan
Ti maika-36 a paralelo amianan ket ti sirkulo ti latitud a 36 gradgrado iti amianan ti ekuador a plano ti Daga. Daytoy ket ballasiwenna ti Aprika, ti Baybay Mediteraneo, Asia, ti Taaw Pasipiko, Amianan nga Amerika ken ti Taaw Atlantiko.
Manipud idi 7 Abril 1991 aginggana idi 31 Disiembre 1996, ti paralelo ket nangipalawag ti pagpatinggaan ti akin-amianan sona ti saan a pagpatayaban idiay Irak.
Iti daytoy a latitud ti init ket makitkita para kadagiti 14 nga oras, 36 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti kalgaw ken 9 nga or-oras, 43 minminuto iti las-ud ti solstisio ti panaglalam-ek.
Likmut iti lubong
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken mapan nga agpadaya, ti 36° a paralelo amianan ket lumabas iti:
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Mediteraneo ! scope="row" | 🇩🇿 ! scope="row" | 🇹🇳 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Mediteraneo ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Egeo ! scope="row" | 🇬🇷 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Mediteraneo ! scope="row" | 🇹🇷 ! scope="row" | 🇸🇾 ! scope="row" | 🇮🇶 ! scope="row" | 🇮🇷 ! scope="row" | 🇹🇲 ! scope="row" | 🇦🇫 ! scope="row" | 🇵🇰 ! scope="row" | Ginget Shaksgam ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Duyaw ! scope="row" | 🇰🇷 lumabas bassit iti amianan ti Daegu-Bantay Palgong Probinsia ti Amianan a Gyeongsang ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay ti Hapon ! scope="row" | 🇯🇵 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay ti Hapon ! scope="row" | 🇯🇵 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Lingsat ti Gibraltar ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Mediteraneo
Estados Unidos
thumb|345px|[[Akin-abagatan a California]]
Dagiti innem a pagalagadan a paralelo iti abagatan ti Kabambantayan Diablo iti 35°48′ amianan, 13.8344 milmilia iti abagatan ti maika-36 a paralelo, ket mangporma ti agtultuloy a pagbaetan a nagbeddengan dagiti kondado ti California iti Monterey, Kings, Tulare, ken Inyo iti amianan ken dagiti kondado iti San Luis Obispo, Kern, ken San Bernardino iti abagatan. Daytoy ket sagpaminsan a naal-ala a kas pagbeddengan a nagbaetan ti Akin-amianan a California ken Akin-abagatan a California, ngem kadawyan pay dagiti panangipalawag nga agus-usar iti Banbantay Tehachapi.
Ti paralelo 36° amianan ket agarup a mangporma ti akin-abagatan unay a pagbeddengan ti Missouri Bootheel iti Estado ti Arkansas.
Ti maika-36 a paralelo ket lumabas babaen ti Unibersidad ti Duke kadagiti nadumaduma a lugar.
Cubanola domingensis
Ti Cubanola domingensis, wenno campanita, ket dagiti bassit a napintas a kayo manipud iti Republika a Dominikano.
Baybay Egeo
thumb|right|Ti kalawa ti Baybay Egeo iti maysa mapa ti [[Baybay Mediteraneo]] Ti Baybay Egeo ket ti maysa nga immatiddog a luek iti Baybay Mediteraneo a mabirukan iti pagbaetan dagiti peninsula ti Gresia ken Anatolia. Ti baybay ket addaan iti kalawa iti agarup a 215,000 kuadrado kilometro. Iti amianan, ti Egeo ket maikapet iti Baybay ti Marmara ken ti Baybay Nangisit babaen dagiti lingsat ti Dardanelos ken Bosporo. Mabirukan ti Is-isla Egeo iti kaunegan ti baybay ket adda dagiti mangbeddeng daytoy iti akin-abagatan a lugarna, a mairaman ti Creta ken Rodas. Ti baybay ket nakaabot iti kaadalem iti 3,544 a metro, iti daya ti Crea.
Cubanola domingensis
Saakup
Ti Cubanola dominguensis, ammo pay a kas “Campanita Criolla,” ket maysa nga endemiko a mula ti Republika a Dominikano iti Karibe. Daytoy ket kadawyan nga agtubo kadagiti rehion ti amianan ken daya iti pagilian iti asideg ti pantar.
Mila D. Aguilar
Ni Mila D. Aguilar (nayanak idi 1949) ket Filipina a mannaniw, rebolusionario, mannalaysay, mannuro, agdokdokumentario babaen ti video, ken agdesdesinio iti website. Sinuratna dagiti libro ti daniw iti A Comrade is as Precious as a Rice Seedling ken Journey: An Autobiography in Verse (1964–1995).
Maika-139 a meridiano daya
Ti 139° a meridiano daya ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto a bumallasiw iti Taaw Artiko, Asia, Australasia, ti Taaw Pasipiko, ti Taaw Indiano, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Mila D. Aguilar
Kas maysa a mannaniw, nakasuraten kadagiti agarup a 400 a daniw iti Ingles, Filipino, ken Ilonggo, agarup a 125 kadagitoy ket adda iti Journey: An Autobiography in Verse (1964–1995), ti maysa nga urnong nga impablaak babaen ti Pagmalditan ti Unibersidad ti Filipinas idi 1996. Dagiti daniw iti daytoy ng urnong ket naala manipud kadagiti innem a libro a naimaldit idiay Manila, San Francisco, ken Siudad ti New York kadagiti tawen idi 1974 ken 1987 (mairaman ti A Comrade is as Precious as a Rice Seedling), ken dagiti pay sinursuratna kadagiti simmaruno a tawen aginggana idi 1995. Ti Chronicle of a Life Foretold: 101 Poems (1995–2005) ket naipablaak idi 2012 babaen ti Popular Bookstore, ken dagiti pay dua nga urnong ti Poetry as Prophecy (2005–2013), ken ti maysa pay a di natituluan a libro a saan pay a naipablaak.
Maika-139 a meridiano daya
Ti maika-139 a meridiano daya ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-41 a meridiano laud.
Mila D. Aguilar
Naglimed ni Aguilar idi 1971, simmuppiat kadagiti annuroten ti gobierno ti Filipinas ken naaresto idi 1984.
Maika-139 a meridiano daya
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Laptev ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay ti Okhotsk ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay ti Hapon ! scope="row" | 🇯🇵 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" | 🇮🇩 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Arafura ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Golpo ti Carpentaria ! scope="row" | 🇦🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Indiano ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Baybay Egeo
Mabalin a mabingbingay ti Is-isla Egeo kadagiti nadumaduma a grupo ti isla, a mairaman ti Dodecaneso, thi Cicladas, ti Esporadas, ti Is-isla Saronico ken ti Is-isla Amianan nga Egeo, ken ti pay Creta kendagiti kabangibangna nga isla. Ti Dodecaneso, a mabirukaniti abagatan a daya, ket mangiraman kadagiti isla ti Rosdas, Kos, ken Patmos; dagiti isla ti Delos ken Naxos ket addada iti kaunegan ti Cicladas iti abagatan ti baybay. Ti Lesbos ket parte ti Is-isla Amianan nga Egeo. Ti Euboea, ti maikadua a kadakkelan nga isla iti Gresia, ket mabirukan iti Egeo, uray no administraduen daytoy a kas parte ti Tengnga a Gresia. Siam kadagiti sangadosena nga administratibo a rehion ti Gresia ket beddenganna ti baybay, a mairaman dagiti probinsia ti Turkia ti Edirne, Canakkale, Balıkesir, Izmir, Aydın ken Muğla iti daya ti baybay. Dagiti nadumaduma nga isla ti Turkia iti baybay ket ti Imbros, Tenedos, Isla Cunda, ken ti Is-isla Foça.
Stilpnophyllum
Ti Stilpnophyllum ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Dagitoy ket babassit a mula wenno babassit a akyo a patneng iti Abagatan nga Amerika. Mabirukan dagitoy iti habitat ti nabasa a bakir.
Cubanola domingensis
Dagiti langa
Daytoy ket perenial a mula ken mabalin nga agbaig iti napapaut ngem dua a tawen. Agtubo ti Cubanola dominguensis kas bassit a mul wenno bassit a kayo. Agpataud daytoy kadagiti puraw, kayumanggi, maraberde a sabong, ken agulit-ulitda nga agukrad. Nabanglo pay dagitoy a sabong, ken agayamuom a kas nabara a tsokolate. Makasabidong daytoy a mula no kanen.
Mila D. Aguilar
Nasursurat pay ni Aguilar kadagiti ad-adu ngem sangagasut a salaysay. Adu kadagitoy ket inaramidna idi "naglimed", ken immuna a kas ordinario a kameng, ken kamaudian a kas daulo ti Rehional a Komision ti Nagkaykaysa a Sango ti Mindanao, ken kanungpalan a kas daulo ti Nailian a Komision ti Nagkaykaysa a Sango ti Partido Komunista ti Filipinas, ti rebelde a gunglo a nagikkatanna idi 1984.