cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mauban
Dagiti baranggay
• Rosario
San Narciso, Quezon
Dagiti baranggay
• San Isidro
Kongreso ti Filipinas
Ibagian ti maysa a pannakabagi a distrito ti maysa a partikular a heograpikal a distrito iti pagilian. Buklen ti maysa wenno ad-adu pay a kongresional a distrito ti amin a probinsia iti pagilian. Ti dadduma a siudad ket addaan kabukbukodan a kongresional a distrito.
San Antonio, Quezon
Dagiti baranggay
• Sampaga
Sampaloc, Quezon
Dagiti baranggay
• Taquico
Baybay
Baybay Mediteraneo
• Baybay Katala
Pambujan
Dagiti baranggay
• Poblacion 6
Maguindanao
Dagiti ili
• Abagatan nga Upi
Lopez, Quezon
Dagiti baranggay
• Sta. Catalina
• Sta. Elena
Palapag
Dagiti baranggay
• Tambangan
Dagiti administratibo a pannakabingbingay ti Filipinas
Dagiti rehion
Dagiti rehion ket dagiti administratibo a pannakaigrupo dagiti probinsia. Amin malaksid ti maysa a rehion ti awan ti politikal a bileg, ngem daytoy laeng ket agserbi a kas administratibo a pannkaigrupo dagiti probinsia. Ti Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao ket addaan ti politikal a bileg, ken indauluan daytoy babaen ti rehional a gobernador. No ti Rehion Administratibo ti Kordiliera ket agbalin met nga autonomo, daytoy ket agbalinto met nga addaan ti politikal a bileg.
San Antonio, Quezon
Dagiti baranggay
• Sampaguita
Pagsasao a Jawe
Ti pagsasao a Jawe (Diahoue, Njawe, Oubatch, Ubach) ket maysa kadagiti sasao a Kanak a naisasao idiay akin-amianan a probinsia ti kadakkelan nga isla ti Baro a Caledonia nga agnagan iti Grande Terre. Dagiti agsasao iti Jawe ket mabirukan iti igid ti amianan a daya nga aplaya ti isla, iti amianan ti Hienghène ken iti abagatan ti Pouébo a nipangpangruna iti rehion ti Cascada de Tao, Tchambouenne, ken kadagit iakingato a ginget kadagiti dua a bangir iti agpakatengnga a mangbingbingay a kabambantayan.
Baybay
Baybay Mediteraneo
• Baybay Slisian
1987 Pammadayaw a Palanca
Benneg ti Pilipino
Nobela
San Narciso, Quezon
Dagiti baranggay
• San Juan
Baybay
Baybay Mediteraneo
• Baybay Lebantino
Alfonso, Cavite
Dagiti baranggay
• Palumlum
San Isidro, Amianan a Samar
Dagiti baranggay
• Balite
Gumaca
Dagiti baranggay
• Sastre
San Jose, Occidental Mindoro
Dagiti baranggay
• Batasan
Pagsasao a Kumak
Ti pagsasao a Kumak, ammo pay a kas Nêlêmwa-Nixumwak manipud kadagiti dua a dialektona, ket ti pagsasao a Kanak ti akin-amianan a Baro a Caledonia.
Sariaya
Dagiti baranggay
• Poblacion 2
Bongabong
Dagiti baranggay
• Camantigue
Palapag
Dagiti baranggay
• Tinampo
Lopez, Quezon
Dagiti baranggay
• Sta. Lucia
Palapag
Dagiti baranggay
• Laniwan
Lopez, Quezon
Dagiti baranggay
• Sta. Maria
Catubig
Dagiti baranggay
• Osang
Laoang
Dagiti baranggay
• Pangdan
Kongreso ti Filipinas
Dagiti met pannakabagi a sektoral ket ibagianda ti minoria a sektor ti populasion, kas koma dagiti union ti obrero, grupo dagiti mangitantandudo iti karkarbangen, sektor dagiti babbai, gunglo dagiti propesional, asosasion dagiti beterano, ken dadduma pay a grupo ken organisasion.
Bulalacao
Dagiti baranggay
• Balatasan
Karlomagno
Ni Karlomagno ket pimmusay idi 814 kalpasan a nagturay a kas Emperador ti ganagani a limapulo a tawtawen. Isu ket naipunpon idiay imperio a kapitoliona nga Aachen. Ti anakna a lalaki a ni Luis ti Relihioso ket simmaruno kanian a kas ti Emperador.
Mauban
Dagiti baranggay
• San Gabriel1
Sagada
Dagiti baranggay
• Antadao
1987 Pammadayaw a Palanca
Benneg ti Pilipino
Ababa a sarita
1724
Ti 1724 ket maysa a bisiesto a tawen a nangrugi iti aldaw ti Sabado iti kalendario a Gregoriano.
San Narciso, Quezon
Dagiti baranggay
• San Pascual
• San Vicente
Sablayan
Dagiti baranggay
• Santa Lucia
San Narciso, Quezon
Dagiti baranggay
• Vigo Central
Las Navas
Dagiti baranggay
• San Jorge
Sariaya
Dagiti baranggay
• Poblacion 3
Dagiti administratibo a pannakabingbingay ti Filipinas
Dagiti rehion
Amin malaksid ti maysa a rehion ket nabingbingay kadagiti probinsia. Ti Metro Manila (ti Nailian a Kapitolio a Rehion) ket saan a nabingbingay kadagiti probinsia, ngem embes ket dagus a nabingbingay kadagiti siudad ken dagiti ili. Dagiti siudad ken dagiti ili ti Metro Manila ket naigrupoda kadagiti awan annongna a distrito para kadagiti administratibo a panggep.
Sariaya
Dagiti baranggay
• Poblacion 4
Bulalacao
Dagiti baranggay
• Benli (Mangyan Settlement)
Pambujan
Dagiti baranggay
• Poblacion 7
Mauban
Dagiti baranggay
• San Isidro
Sagada
Dagiti baranggay
• Balugan
Baybay
Baybay Mediteraneo
• Baybay Libia
Lopez, Quezon
Dagiti baranggay
• Sta. Rosa
Alfonso, Cavite
Dagiti baranggay
• Bilog
Baco
Dagiti baranggay
• Lumang Bayan
Sablayan
Dagiti baranggay
• Santo Niño
• Tagumpay
San Isidro, Amianan a Samar
Dagiti baranggay
• Caglanipao
Calauag
Dagiti baranggay
• Kunalum
Las Navas
Dagiti baranggay
• San Jose
Laoang
Dagiti baranggay
• Rawis
1987 Pammadayaw a Palanca
Benneg ti Pilipino
Daniw
Dagiti administratibo a pannakabingbingay ti Filipinas
Dagiti rehion
Ti Kangatuan a Korte ket, iti napalabas, ket nangikeddeng a ti rehion ket nasken a buklen ti ad-adu ngem maysa a probinsia.
Sariaya
Dagiti baranggay
• Poblacion 5
• Poblacion 6
Pagsasao a Papora-Hoanya
Naletra pay ti Papora iti Papola, Bupuran, Vupuran; ti sabali pay a nagan ket Hinapavosa.
Pambujan
Dagiti baranggay
• Poblacion 8
• San Ramon
Mauban
Dagiti baranggay
• San Jose
Sagada
Dagiti baranggay
• Bangaan
Baybay
Baybay Mediteraneo
• Baybay Liguria
Lopez, Quezon
Dagiti baranggay
• Sta. Teresa
Baybay
Baybay Mediteraneo
• Baybay iti Sardinia
Lopez, Quezon
Dagiti baranggay
• Sto. Niño Ibaba
1987 Pammadayaw a Palanca
Benneg ti Pilipino
Salaysay
Lopez, Quezon
Dagiti baranggay
• Sto. Niño Ilaya
Gumaca
Dagiti baranggay
• Tabing Dagat (Pob.)
San Narciso, Quezon
Dagiti baranggay
• Villa Aurin (Pinagsama)
Andrea Bocelli
Ni Andrea Bocelli, ket maysa nga Italiano a kumakanta ti klasikal, ken mannurat ti kanta. Naiyanak a saan a nasayaat a makakita, isu ket permanente a nagbulsek idi agtawen iti 12 kalpasan ti aksidente iti putbol.
San Jose, Occidental Mindoro
Dagiti baranggay
• Buri
Sagada
Dagiti baranggay
• Dagdag (Poblacion)
Catubig
Dagiti baranggay
• Osmeña
Baybay
Baybay Mediteraneo
• Baybay iti Sisilia
1987 Pammadayaw a Palanca
Benneg ti Pilipino
Maysa-a-parang a drama
Drama
Bulalacao
Dagiti baranggay
• Cabugao
Lopez, Quezon
Dagiti baranggay
• Sugod
Baco
Dagiti baranggay
• Mangangan I
Sariaya
Dagiti baranggay
• Antipolo
Laoang
Dagiti baranggay
• San Antonio (Son-og)
Maguindanao
Dagiti ili
• Amianan a Kabuntalan
Gumaca
Dagiti baranggay
• Tumayan
• Villa Arcaya
• Villa Bota
San Narciso, Quezon
Dagiti baranggay
• Villa Reyes
• White Cliff
Binangonan
Dagiti baranggay
• Mambog
San Jose, Occidental Mindoro
Dagiti baranggay
• Camburay
• Caminawit
Sablayan
Dagiti baranggay
• Victoria
Scarlett Johansson
Ni Scarlett Johansson ket Amerikana nga aktres, modelo, ken kumakanta.
San Isidro, Amianan a Samar
Dagiti baranggay
• Mabuhay
Banaue
Ti Banaue ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Ifugao iti Filipinas. Nalatak ti Banaue a kas ti pakasarakan iti mabigbig iti sangalubongan a Payo iti Banaue.
Maguindanao
Dagiti ili
• Ampatuan
Pambujan
Dagiti baranggay
• Senonogan
Gumaca
Dagiti baranggay
• Villa Fuerte
Calauag
Dagiti baranggay
• Kuyaoyao
Las Navas
Dagiti baranggay
• San Miguel
Sagada
Dagiti baranggay
• Demang (Poblacion)
Catubig
Dagiti baranggay
• P. Rebadulla
Binangonan
Dagiti baranggay
• Palangoy
Lopez, Quezon
Dagiti baranggay
• Sumilang
Karlomagno
Politikal a pakaaammo
Babaen ti maika-16 a siglo, dagidi akinlaud a Hermaniko a Pranko ket Nakristianoda iti, ken ti Francia (rehion), ket tinurturayan babaen dagidi Tattao a Merovingio, ket isu idi kadagiti kabilegan a pagarian a simmaruno ti Akinlaud a Romano nga Empirio. Kalpasan ti Gubat ti Tertry, nupay kasta, dagidi Merovingio ket naapday ti kabilegda, a nakunkunada idi a ti rois fainéants ("dagidi awan ti maar-aramid nga ari"). Gangani amin a bileg ti gobierno ti ania man a pagbanagan ket inar-aramid babaen dagiti bukodda a pangulo nga opisial, ti mayor ti palasio.
1988 Pammadayaw a Palanca
Dagiti nangabak iti Pammadayaw a Pakalaglagipan kenni Carlos Palanca para iti Literatura iti tawen 1988 (puesto, titulo ti nangabak nga obra, nagan ti autor).
Alfonso, Cavite
Dagiti baranggay
• Esperanza Ilaya
Dagiti administratibo a pannakabingbingay ti Filipinas
Dagiti lehislatibo a distrito
Iti pay maipatinayon, ti Filipinas ket nabingbingay pay kadagiti lehislatibo a distrito. Dagiti lehislatibo a distrito ketmabalin nga agmaymaysa a probinsia, grupo dagiti siudad ken/wenno dagiti ili, agmaymaysa a siudad, wenno, kadagiti kaso a ti siudad ket addaan ti adu a populasion, ken grupo dagiti baranggay.
San Isidro, Amianan a Samar
Dagiti baranggay
• Palanit
San Antonio, Quezon
Dagiti baranggay
• San Jose
Maguindanao
Dagiti ili
• Barira
• Buldon
• Buluan
• Datu Abdullah Sangki
Gumaca
Dagiti baranggay
• Villa Mendoza
Pambujan
Dagiti baranggay
• Don Sixto
Bulalacao
Dagiti baranggay
• Cambunang (Poblacion)
1987 Pammadayaw a Palanca
Benneg ti Ingles
Ababa a sarita
Sagada
Dagiti baranggay
• Fidelisan
Lopez, Quezon
Dagiti baranggay
• Tan-ag Ibaba
Carlo Blasis
thumb|200px|Ni Carlo Blasis
San Jose, Amianan a Samar
Ti San Jose ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Amianan a Samar iti Filipinas.
Baco
Dagiti baranggay
• Mangangan II
1988 Pammadayaw a Palanca
Benneg ti Pilipino
Ababa a sarita
Dagiti administratibo a pannakabingbingay ti Filipinas
Dagiti lehislatibo a distrito
Ti panggep dagiti lehislatibo a distriko ket ti panagbutos kadagiti pannakabagi iti Kamara dagiti Pannakabagi, ken iti kaaduan dagiti kayarigan, dagiti pannakabagi pay iti Sangguniang Panlalawigan (probinsial a konsehal) wenno Sangguniang Panlungsod (konsehal ti siudad). Dagiti lehislatibo a distrito ket awan ti panagsanayda kadagiti administratibo nga annong.
San Isidro, Amianan a Samar
Dagiti baranggay
• Poblacion Norte
Laoang
Dagiti baranggay
• San Miguel Heights (Pob.)
Banaue
Dagiti baranggay
• Amganad
Las Navas
Dagiti baranggay
• Santo Tomas
Baybay
Baybay Mediteraneo
• Baybay Tirreno
Alfonso Lista
Ti Alfonso Lista ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Ifugao iti Filipinas.
1987 Pammadayaw a Palanca
Benneg ti Ingles
Salaysay
Karlomagno
Politikal a pakaaammo
Idi 687, ni Pippin iti Herstal, mayor ti palasio iti Austrasia, ket nangipatingga ti panagriringgor a nagbaetan dagiti nadumaduma ng ari ken dagiti mayorda iti panagballigina idiay Tertry ken isu idi ti nagbalin a nagmaymaysa a gobernador ti intero a pagarian ti Pranko. Ni Pippin ket isupay ti apo a lalaki dagiti dua a kangrunaan a pigura iti Austrasia a Pagarian, Ni San Arnulf iti Metz ken ni Pippin iti Landen. Ni Pippin ti Tengnga ket dimtengan a sinarunuan idi babaen ti lalaki nga anak ti ruar ni Carlos, ken kalpasanna ket ammo a kas ni Carlos Martel.
Carlo Blasis
Ni Carlo Blasis (4 Nobiembre 1797 – 15 Enero 1878) ket maysa idi nga Italiano a sumasala, koreograpo ken teoriatiko iti sala. Isu ket kaaduan nga ammo para kadagiti nainget a klase iti panagsala, ken sagpaminsan nga agpaut kadagiti uppat nga oras. Inyunay-unay ni Blasis a dagiti estudiantena ket agsuroda kadagiti teoria ken depinison dagiti addang ti sala. Isu ti nangisuro kadagiti amin a maestra ni Enrico Cecchetti ken naipagpagarup a ti impluensia ni Blasis iti panagsanayna ket isu ti nakaiturongan ni Cecchetti a nagpartuat iti pamay-an iti balet ni Cecchetti.
Naiyanak idi ni Blasis idiay Naoles. Isu ti immuna a nangipablaak ti maysa a panangusig kadagiti pamay-an ti balet idi 1820, iti obra a nanaganan iti Traité élémentaire, théorique, et pratique de l'art de la danse ("Elementario, Teoretikal, ken Praktikal a Treatado iti Arte ti Sala"). Isu ket kaaduan nga ammo para iti postura iti "Dang-as" a naala manipud iti nadayeg nga estatua ni Merkurio babaen ni Giovanni da Bologna. Nagpaadu ni Enrico Cecchetti kadagiti pamay-anna iti panagisursuro ken dagiti teoriana.
Manipud idi 1838 aginggana idi 1853, ni Blassis idi ti Artistiko a Direktor iti makunkuna itan a La Scala Theatre Ballet School. Dagiti estudiantena ket mairaman dagiti prima balerina a ni Fanny Cerrito, Carolina Rosati, Sofia Fuoco, Amalia Ferraris ken ni Carlotta Brianza.
Sariaya
Dagiti baranggay
• Balubal
Golpo Lagonoy
Ti Golpo Lagonoy ket ti dakkel a golpo iti Peninsula Bicol ti isla ti Luzon iti Filipinas. Daytoy ket isina babaen ti Baybay Filipinas babaen ti Peninsula ti Caramoan iti amianan; ken maisina manipud iti Golpo Albay iti abagatan babaen dagiti kawar ti isla a mairaman ti Isla Batan ken Isla Rapu-rapu. Daytoy ket agarup a iti kalawa, nga agraman iti 80% iti aklawan iti pagabetan ti  ken  iti kaadalem.
Tadian
Ti Tadian ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Mountain Province iti Filipinas.
Aguinaldo, Ifugao
Ti Aguinaldo ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Ifugao iti Filipinas.
Bongabong
Dagiti baranggay
• Carmundo
Dagiti administratibo a pannakabingbingay ti Filipinas
Dagiti lehislatibo a distrito
No ti probinsia wenno ti siudad ket buklen laeng ti agmaymaysa a lehislatibo a distrito, makunkuna daytoy a maymaysa a distrito (kas pagarigan, ti "Maymaysa a distrito ti Siudad ti Muntinlupa").
San Antonio, Quezon
Dagiti baranggay
• Sinturisan
Gumaca
Dagiti baranggay
• Villa Nava
Laoang
Dagiti baranggay
• Sangcol
San Isidro, Amianan a Samar
Dagiti baranggay
• Poblacion Sur
Banaue
Dagiti baranggay
• Anaba
Sagada
Dagiti baranggay
• Kilong
Banaue
Dagiti baranggay
• Batad
Alfonso Lista
Dagiti baranggay
Ti ili ti Alfonso Lista ket nabingbingay a politikal iti 20 a barbaranggay.
Baybay
Baybay Baltiko
• Baybay Purpuro
Catubig
Dagiti baranggay
• Roxas
Batan
Ti Batan wenno Batán ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:
Mauban
Dagiti baranggay
• San Lorenzo
1988 Pammadayaw a Palanca
Benneg ti Pilipino
Daniw
Sagada
Dagiti baranggay
• Madongo
Banaue
Dagiti baranggay
• Bocos
Alfonso, Cavite
Dagiti baranggay
• Kaytitinga II
San Jose, Amianan a Samar
Dagiti baranggay
Ti San Jose ket politikal a nabingbingay iti 16 a barbaranggay.
Alfonso Lista
Dagiti baranggay
• Bangar
Bulalacao
Dagiti baranggay
• Campaasan (Poblacion)
Las Navas
Dagiti baranggay
• Tagab-Iran
Karlomagno
Politikal a pakaaammo
Kalpasan idi 737, ni Carlos ket tinurayanna dagiti Pranko nga awan ti ari iti trono ngen nagmadmadi a nagtawtawag ti bagina iti ari. Ni Carlos ket sinaruno idi 741 babaen dagiti annakna a lalaki a ni Karloman ken ni Pepin ti Pandek, ti ama ni Karlomagno. Tapno mapawilan ti panagsisina kadagiti igid ti pagturayan, idi 743 dagiti agkabsat a lallaki ket binalangtanda ni Childerico III, nga isu idi ti kinaudi a Merovingio nga ari.
Calauag
Dagiti baranggay
• Lagay
Pambujan
Dagiti baranggay
• Tula
Pagsasao a Nemi
Ti pagsasao a Nemi ket ti pagsasao a Kanak nga insasao babaen dagiti 320 a tattao iti amianan a Baro a Caledonia, iti komuna ti Hienghène.
San Jose, Occidental Mindoro
Dagiti baranggay
• Catayungan
Manoa
Ti Mānoa ket maysa a ginget ken arubayan ti Honolulu, Hawai'i, Estados Unidos, agarup a maysa a kilometro iti daya ti puseg ti ili ti Honolulu ken kaguddua a kilometro iti Waikīkī. Awid ti Mānoa ti Universidad ti Hawaii iti Mānoa, ti kangrunaan a campus ti Sistema iti Universidad ti Hawaii. Ti unibersidad ket addaan kadagiti nadumaduma a pakultad ken lugar a pagatengan dagiti estudiante idiay Mānoa.
Dagiti administratibo a pannakabingbingay ti Filipinas
Dagiti maipapan ti ukoman a rehion
Ti Filipinas ket nabingbingay kadagiti tallo pulo ket tallo a maipapan ti ukoman a rehion, para iti panggep a panangurnos ti panangsasaruno ti ukoman. Dagiti maipapan ti ukoman a rehion ket mangipakpakita pay laeng ti kasisigud a rehional a pannakaaramid ti nga inpakauna babaen ti dati a Presidente a ni Marcos.
Binangonan
Dagiti baranggay
• Pantok
Gumaca
Dagiti baranggay
• Villa Padua
Asipulo
Ti Asipulo ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Ifugao iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti ili ti Asipulo ket nabingbingay a politikal iti 9 a barbaranggay.
• Amduntog
Lopez, Quezon
Dagiti baranggay
• Tan-ag Ilaya
San Isidro, Amianan a Samar
Dagiti baranggay
• Salvacion
Sariaya
Dagiti baranggay
• Bignay 1
Laoang
Dagiti baranggay
• Sibunot
Banaue
Dagiti baranggay
• Banao
Baybay
Baybay Baltiko
• Baybay Botnia
San Jose, Amianan a Samar
Dagiti baranggay
• Aguadahan
1987 Pammadayaw a Palanca
Benneg ti Ingles
Drama
Bulalacao
Dagiti baranggay
• Maasin
Patay
alt=|thumb|Agtartaripato ni patay kadagiti sabongna, iti Kuoleman puutarha, Hugo Simberg (1906) thumb|upright|Ti [[bangabanga ti tao, nawatiwat a naus-usar a kas maysa a simbolo iti patay]]
Calauag
Dagiti baranggay
• Lainglaingan
San Vicente, Amianan a Samar
Dagiti baranggay
Ti San Vicente ket politikal a nabingbingay iti 7 a barbaranggay.
San Jose, Occidental Mindoro
Dagiti baranggay
• Central
Manoa
Aggapu iti waig ti Mānoa idiay arisadsad iti Burayok iti Mānoa, lasatenna ti ginnget agingga sabatenna ti waig iti Palolo. Agsilpo dagitoy a waig a mapan iti Ala Wai Canal. Nairuam dagiti taga-Mānoa a malaylayus gapu ti masansan a panagtutudo.
Gumaca
Dagiti baranggay
• Villa Perez
Manoa
Ti kayatna sawen ti Mānoa ket napuskol iti pagsasao a Hawayano.
Gumaca
Dagiti baranggay
• Villa Principe
Manoa
Daiti nagibasaran
Pukui, M. K., S. H. Elbert, and E. T. Mookini. The Pocket Hawaiian Dictionary with a Concise Hawaiian Grammar. University of Hawaii Press, Honolulu, HI, USA. 1975, p.104
Gumaca
Dagiti baranggay
• Villa Tañada
San Roque, Amianan a Samar
Ti San Roque ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Amianan a Samar iti Filipinas.
Banaue
Dagiti baranggay
• Cambulo
Alfonso, Cavite
Dagiti baranggay
• Kaytitinga III
Golpo Lagonoy
Ti golpo ket ayan dagiti 480 a sebbangan ti ikan, ken ti tinawen a panagpataud iti panagkalap ket agdagup iti 20,000 a metriko tonelada idi 2004, ken mangaramid daytoy iti Golpo Lagonoy a kas maysa a nangruna a lugar iti pagkalapan iti Filipinas. Dagiti raw-ang ti korales, dagiti ruot ti baybay, ken dagiti bakir ti parakad ket mangporma kadagiti kritiko a habitat para iti ekolohia ti golpo.
Mansalay
Ti Mansalay ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Oriental Mindoro iti Filipinas.
Baybay
Baybay Baltiko
• Golpo iti Botnia
Bulalacao
Dagiti baranggay
• Milagrosa (Guiob)
Alfonso Lista
Dagiti baranggay
• Busilac
Maguindanao
Dagiti ili
• Datu Anggal Midtimbang
Calauag
Dagiti baranggay
• Lungib
Patay
Ti patay ket isu ti permanente a panagsardeng iti amin a biolohiko nga annong a mangtalinaay iti naisangayan a sibibiag nga organismo. Ti penomena a sapasap a mangiyeg iti patay ket mairaman ti biolohiko a panaglakay, panagsida, malnutrision, sakit, panagpakamatay, panagpapatay ken dagiti aksidente wenno trauma a nagbanagan iti terminal a dunor. Dagiti bagi ti sibibiag nga organismo ket mangrugi nga aglungsot iti nabiit kalpasan ti ipapatay Ti ipapatay ti maysa nga organismo ket resulta piti maysa a permanente a kaawan ti kaadda iti rikna.
1988 Pammadayaw a Palanca
Benneg ti Pilipino
Maysa-a-parang a drama
Mauban
Dagiti baranggay
• San Miguel
Dagiti administratibo a pannakabingbingay ti Filipinas
Estadistika
Ti tabla dita baba ket mangipakpakita dagiti agdama a bilang dagiti rehion, dagiti probinsia, dagiti ili, ken dagiti siudad ti Filipinas manipud idi Septiembre 15, 2015.
Aguinaldo, Ifugao
Dagiti baranggay
Ti ili ti Aguinaldo ket nabingbingay a politikal iti 16 a barbaranggay.
Pagsasao a Babuza
Ti pagsasao a Babuza ket ti pagsasao a Formosano ti Babuza ken Taokas, dagiti indihenio a tattao ti Taiwan. Daytoy ket kabagian iti wenno mabalin a nagtaud manipud iti Favorlang, a naibagbaga idi maika-17 a siglo.
San Isidro, Amianan a Samar
Dagiti baranggay
• San Juan
San Jose, Occidental Mindoro
Dagiti baranggay
• Iling Proper
1989 Pammadayaw a Palanca
Dagiti nangabak iti Pammadayaw a Pakalaglagipan kenni Carlos Palanca para iti Literatura iti tawen 1989 (puesto, titulo ti nangabak nga obra, nagan ti autor).
Unisan
Ti Unisan ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Quezon iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Nabingbingay a politikal ti Unisan iti 36 a barbaranggay.
Sagada
Dagiti baranggay
• Poblacion (Patay)
San Roque, Amianan a Samar
Dagiti baranggay
Ti San Roque ket politikal a nabingbingay iti 16 a barbaranggay.
Alfonso, Cavite
Dagiti baranggay
• Mangas II
San Roque, Amianan a Samar
Dagiti baranggay
• Balnasan
Sablayan
Dagiti baranggay
• Malisbong
Dagiti lehislatibo a distrito iti Davao Oriental
Dagiti Lehislatibo a Distrito iti Davao Oriental, ket isu dagiti umuna ken maikadua a distrito ken isu dagiti pannakabagi ti Probinsia ti Davao Oriental iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Ti Davao Oriental ket paset idi ti pannakabagi ti Probinsia ti Davao aginggana idi 1965, idi napartuat ken naikkan ti bukodna a pannakabagi. Daytoy ket nagbalin a paset ti pannakabagi ti Rehion X manipud idi 1978 aginggana idi 1984. Idi 1986, daytoy ket nabingbingay kadagiti dua a lehislatibo a distrito.
Catubig
Dagiti baranggay
• Sagudsuron
Baco
Dagiti baranggay
• Mayabig
Alfonso Lista
Dagiti baranggay
• Calimag
San Jose, Amianan a Samar
Dagiti baranggay
• Bagong Sabang
Mauban
Dagiti baranggay
• San Rafael
Gumaca
Dagiti baranggay
• Villa Victoria
Mauban
Dagiti baranggay
• San Vicente
San Isidro, Amianan a Samar
Dagiti baranggay
• San Roque
Mauban
Dagiti baranggay
• Santa Lucia
Karlomagno
Politikal a pakaaammo
Kalpasan idi nagikkat ni Karloman iti opisina idi 746 tapno sumrek iti simbaan babaen ti panagkayat nga agbalin a monghe, ni Pepin ket nagsalsaludsod ti kin-aari kenni Papa Zacariay, a nagsalsalusod no lohikal para iti maysa nga ari ti awanan iti naarian a bileg. Ti papa ket nangited ti keddengna idi 749. Isu ket nagbilin a nasaysayaat para kenni Pepin, nga addaan kadagiti bileg ti nangato nga opisina ti Mayor, a matawagan iti ari, tapno saan a maiyallilaw ti panagsasaruno. Isunga nagbilin kaniana nga agbalin nga agpayso nga ari.
Sagada
Dagiti baranggay
• Pide
Mauban
Dagiti baranggay
• Santo Angel
Tadian
Dagiti baranggay
Ti ili ti Tadian ket nabingbingay a politikal iti 19 a barbaranggay.
Las Navas
Dagiti baranggay
• Tagan-ayan
San Roque, Amianan a Samar
Dagiti baranggay
• Balud
Bulalacao
Dagiti baranggay
• Nasukob (Poblacion)
Laoang
Dagiti baranggay
• Simora
Gloria, Oriental Mindoro
Ti Gloria ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Oriental Mindoro iti Filipinas.
Unisan
Dagiti baranggay
• Almacén
Isla Batan, Albay
Ti Isla Batan ket ti maysa nga isla a baranggay iti Golpo Lagonoy iti Filipinas. No maikuyog iti Isla Rapu-rapu daytoy ket mangbukel iti ili ti Rapu-rapu, iti probinsia ti Albay iti rehion ti Bicol. Ti Isla Batan ket buklen dagiti nadumaduma a baranggay a mairaman ti Batan, Bagaobawan, Manila, ken Bilbao.
Catubig
Dagiti baranggay
• San Antonio
Alfonso Lista
Dagiti baranggay
• Calupaan
San Jose, Amianan a Samar
Dagiti baranggay
• Balite
Baco
Dagiti baranggay
• Pambisan
Binangonan
Dagiti baranggay
• Pila Pila
Mansalay
Dagiti baranggay
Ti Mansalay ket nabingbingay kadagiti 17 a barbaranggay.
Karlomagno
Politikal a pakaaammo
Idi 750, ni Pepin ket nabutosan babaen ti maysa nga asembila dagiti Pranko, nga inkeddeng babaen ti arsobispo, ken kalpasanna ket naipangato iti opisina iti ari. A nagmarka kenni Childerico III a kas "ti di agpayso nga ari," ti Papa ket nagbilin kaniana iti maysa a monasterio. Isunga idi ti Merovingio a dinastia ket sinukatan babaen ti Karolingio a dinastia, a nainagan a iti ama ni Pepin, a ni Carlos Martel.
Baybay
Baybay Baltiko
• Golpo iti Pinlandia
Maguindanao
Dagiti ili
• Datu Blah T. Sinsuat
Mauban
Dagiti baranggay
• Santo Niño
Tadian
Dagiti baranggay
• Balaoa
Bulalacao
Dagiti baranggay
• Poblacion
Gloria, Oriental Mindoro
Dagiti baranggay
• Agsalin
Laoang
Dagiti baranggay
• Sto. Niño (Calintaan) Pob.
Sariaya
Dagiti baranggay
• Bignay 2
Aguinaldo, Ifugao
Dagiti baranggay
• Awayan
Bongabong
Dagiti baranggay
• Cawayan
Alfonso, Cavite
Dagiti baranggay
• Marahan II
Asipulo
Dagiti baranggay
• Antipolo
Baco
Dagiti baranggay
• Pulang-Tubig
Binangonan
Dagiti baranggay
• Pinagdilawan
Sagada
Dagiti baranggay
• Nacagang
Mansalay
Dagiti baranggay
• B. Del Mundo
• Balugo
• Bonbon
• Budburan
San Jose, Amianan a Samar
Dagiti baranggay
• Bonglas
Baybay
Baybay Baltiko
• Golpo iti Riga
Maguindanao
Dagiti ili
• Datu Hoffer Ampatuan
Alfonso Lista
Dagiti baranggay
• Caragasan
Maguindanao
Dagiti ili
• Datu Montawal
• Datu Odin Sinsuat
• Datu Paglas
• Datu Piang
Bulalacao
Dagiti baranggay
• San Francisco (Alimawan)
Laoang
Dagiti baranggay
• Suba
• Tan-awan
San Roque, Amianan a Samar
Dagiti baranggay
• Bantayan
San Jose, Occidental Mindoro
Dagiti baranggay
• Inasakan
Bongabong
Dagiti baranggay
• Dayhagan
Alfonso, Cavite
Dagiti baranggay
• Matagbak II
Bongabong
Dagiti baranggay
• Formon
Binangonan
Dagiti baranggay
• Pipindan
Bongabong
Dagiti baranggay
• Hagan
Asipulo
Dagiti baranggay
• Camandag
Calauag
Dagiti baranggay
• Mabini
Gloria, Oriental Mindoro
Dagiti baranggay
• Agos
Banaue
Dagiti baranggay
• Ducligan
1988 Pammadayaw a Palanca
Benneg ti Pilipino
Drama
Alfonso Lista
Dagiti baranggay
• Dolowog
Mansalay
Dagiti baranggay
• Don Pedro
Alfonso Lista
Dagiti baranggay
• Namillangan
Lopez, Quezon
Dagiti baranggay
• Vegaflor
Tadian
Dagiti baranggay
• Banaao
Mauban
Dagiti baranggay
• Santol
Maguindanao
Dagiti ili
• Datu Salibo
• Datu Saudi-Ampatuan
• Datu Unsay
Catubig
Dagiti baranggay
• San Francisco
Bulalacao
Dagiti baranggay
• San Isidro
Laoang
Dagiti baranggay
• Tarusan
Aguinaldo, Ifugao
Dagiti baranggay
• Bunhian
San Roque, Amianan a Samar
Dagiti baranggay
• Coroconog
Laoang
Dagiti baranggay
• Tinoblan
Gloria, Oriental Mindoro
Dagiti baranggay
• Andres Bonifacio
Unisan
Dagiti baranggay
• Balagtás
Baco
Dagiti baranggay
• Putican-Cabulo
Alfonso Lista
Dagiti baranggay
• Pinto
Mansalay
Dagiti baranggay
• Maliwanag
1989 Pammadayaw a Palanca
Benneg ti Pilipino
Ababa a sarita
Mauban
Dagiti baranggay
• Soledad
Maguindanao
Dagiti ili
• General Salipada K. Pendatun
San Jose, Occidental Mindoro
Dagiti baranggay
• Ipil
Banaue
Dagiti baranggay
• Gohang
Aguinaldo, Ifugao
Dagiti baranggay
• Butac
• Chalalo
Gloria, Oriental Mindoro
Dagiti baranggay
• Banus
• Banutan
• Buong Lupa
San Jose, Amianan a Samar
Dagiti baranggay
• Gengarog
Bulalacao
Dagiti baranggay
• San Juan
Baybay
Baybay Baltiko
• Ilet ti Oresund
Asipulo
Dagiti baranggay
• Cawayan
Sariaya
Dagiti baranggay
• Bucal
Sablayan
Dagiti baranggay
• Tuban
Lopez, Quezon
Dagiti baranggay
• Vergaña
Unisan
Dagiti baranggay
• Balanacan
Mansalay
Dagiti baranggay
• Manaul
Unisan
Dagiti baranggay
• Bulo Ibabâ
• Bulo Ilaya
Mauban
Dagiti baranggay
• Tapucan
1989 Pammadayaw a Palanca
Benneg ti Pilipino
Daniw
Bongabong
Dagiti baranggay
• Hagupit
Maguindanao
Dagiti ili
• Kabuntalan
Catubig
Dagiti baranggay
• San Jose (Hibubullao)
Tagkawayan
Ti Tagkawayan ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Quezon iti Filipinas.
Sagada
Dagiti baranggay
• Suyo
Tsunami
Ti tsunami (manipud ti 津波, lit. "dalluyon ti pangsangladan"; Pannakabalikas:  wenno   ) ket dagiti serie ti dalluyon ti danum a gapuanan babaen ti pannakaiyallatiw iti dakkel a tomo ti maysa a bagi ti danum, sapasap a daytoy ket ti maysa ataaw wenno maysa a dakkel a danaw. Dagiti gingined, dagiti panagbettak ti bulkan ken dagiti dadduma pay a sirok ti danum a panagbettak (mairaman dagiti panagibettak ti sirok ti danum kadagiti nuklear a ramit), dagiti ludolud, pannakaburak ti glasier, dagiti impakto ti meteorite ken dagiti daduma paysingsingaen ti ngato wenno baba ti danum ket addan amin ti makapataud a makaaramid ti tsunami.
Sariaya
Dagiti baranggay
• Canda
Mansalay
Dagiti baranggay
• Panaytayan
Sariaya
Dagiti baranggay
• Castañas a
• Concepcion I
• Concepcion Banahaw
Asipulo
Dagiti baranggay
• Namal
Sariaya
Dagiti baranggay
• Concepcion Palasan
Mauban
Dagiti baranggay
• Lual Rural
San Isidro, Amianan a Samar
Dagiti baranggay
• Seven Hills
San Jose, Occidental Mindoro
Dagiti baranggay
• La Curva
Alfonso Lista
Dagiti baranggay
• Poblacion
Karlomagno
Politikal a pakaaammo
Idi 753 ni Papa Esteban II pimmanaw idiay Italia ken napan idiay Francia a dimmawdawat ti tulong para kadagiti karbengan ni San Pedro kenni Pepin. Isu ket nasuportaran para iti daytoy a panagdawat babaen ni Karloman, ti kabsat a lalalki ni Carlos. Iti panagbayad ti papa ket makaited laeng ti kina-lehitimado, nga inaramidna manen idi ken nangisapsapo ken nangikeddeng kenni Pepin, ti daytoy a panawen ket nanginaynayon dagiti ubbing nga annakna lallaki a ni Carolus ken ni Karloman iti naarian a patrimoniato, nga itan ket mangtawtawid ti nalatak a pagturayan a kaaduan a nagsakupen ti akinlaud ken tengnga nga Europa. Idi 754 ni Pepin ket inawatna ti inbitasion ti Papa a mangbisita ti Italia para iti karbengan ni San Pedro, a nagballigi a nakitultulad kadagiti Lombardo.
Aguinaldo, Ifugao
Dagiti baranggay
• Damag
Maguindanao
Dagiti ili
• Mamasapano
Bulalacao
Dagiti baranggay
• San Roque (Buyayao)
Catubig
Dagiti baranggay
• San Vicente
Baco
Dagiti baranggay
• San Andres
Calauag
Dagiti baranggay
• Madlangdungan
Banaue
Dagiti baranggay
• Kinakin
Mansalay
Dagiti baranggay
• Poblacion
Sariaya
Dagiti baranggay
• Concepcion Pinagbakuran
Mansalay
Dagiti baranggay
• Roma
Asipulo
Dagiti baranggay
• Nungawa
San Roque, Amianan a Samar
Dagiti baranggay
• Dale
San Jose, Amianan a Samar
Dagiti baranggay
• Geratag
Aztec
Ti tattao nga Aztec ket dagiti naisangayan nga etniko a grupo ti tengnga a Mehiko, a naisangsangayan dagiti grupo nga agsasao ti pagsasao a Nahuatl ken nagturturay kadagiti dakkel a parte ti Mesoamerika manipud ti maika-14 aginggana ti maika-16 a sigsiglo. Dagiti balikas ti Nahuatl nga aztecatl (maymaysa) ken aztecah  (ad-adu ngem maysa) ket kaibuksilanna ti "tattao manipud idiay Aztlan", timaysa nga mitolohiko a lugar para iti agsasao ti Nahuatl a kultura iti dayta a panawen, ken kalpasanna ket naampon a kas ti balikas a mangipalplawag ti tattao a Mexica. Kankanayon a ti termino nga "Aztec" ket mangitudo laeng para iti tattao a Mexica ti Tenochtitlan (nga itan ket lokasion ti Siudad ti Mehiko), a mabirukan idiay maysa nga isla iti Danaw Texcoco, a tinawtawagan ti bagbagida a kas Mexica Tenochca wenno Cōlhuah Mexica.
Alfonso Lista
Dagiti baranggay
• San Jose
Lopez, Quezon
Dagiti baranggay
• Veronica
Aguinaldo, Ifugao
Dagiti baranggay
• Galonogon
• Halag
Tsunami
Dagiti dalluyon ti tsunami ket saan a maipada kadagiti kadawyan a dalluyon ti baybay, gapu ta ti kaatiddog ti allonda ket at-atiddog. Nga ad-adda ngem agparparang a kas agbetbettak a dalluyon, ti tsunami ket mabalin nga umuna a kapadpada ti napardas nga umadadalem nga atab, ken gapu ti daytoy a rason dagitoy ket kankanayon a makunkuna a kas dagiti atab a dalluyon. Dagiti tsunami ket sapasap a buklen dagiti serie dagiti dalluyon nga adda dagiti paset ti panawen a sumakop kadagiti minuto aginggana kadagiti oras, a sumangsangpet iti nakunkuna a "tren ti dalluyon". Dagiti katayag ti dalluyon iti sangapulo a metro ket mabalin a mapataud babaen dagiti dakkel a pasama. Urayno dagiti impakto ti tsunami ket limitado kadagiti lugar ti aplaya, dagiti makadadael a bilegda ket nakaro ken mabalinda a banagan ti intero a labneng ti taaw; ti gingined ken tsunami ti Taaw Indiano ti 2004 ket maysa kadagiti kakaruan a masna a didigra iti pakasaritaan ti nagtagitaon nga adda dagiti sumurok a 230,000 natnatay a tattao kadagiti 14 a pagilian a nagbeddengan ti Taaw Indiano.
Mabini, Bohol
Ti Mabini ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Bohol iti Filipinas.
1989 Pammadayaw a Palanca
Benneg ti Pilipino
Salaysay
Baybay
Baybay Baltiko
• Baybay iti Åland
Calauag
Dagiti baranggay
• Maglipad (Rosario)
Binangonan
Dagiti baranggay
• Rayap
Banaue
Dagiti baranggay
• Poblacion
Baco
Dagiti baranggay
• San Ignacio (Dulangan)
Banaue
Dagiti baranggay
• Poitan
San Roque, Amianan a Samar
Dagiti baranggay
• Ginagdanan
Maguindanao
Dagiti ili
• Mangudadatu
Las Navas
Dagiti baranggay
• Taylor
Tagkawayan
Dagiti baranggay
Nabingbingay a politikal ti Tagkawayan iti 45 a barbaranggay.
Lopez, Quezon
Dagiti baranggay
• Villa Aurora
• Villa Espina
Tadian
Dagiti baranggay
• Bantey
Lopez, Quezon
Dagiti baranggay
• Villamonte
Mabini, Bohol
Dagiti baranggay
Ti Mabini ket nabingbingay a politikal kadagiti 22 a barbaranggay.
Panagpakamatay
Ti panagpakamatay (Latin suicidium, manipud ti sui caedere, "agpakamatay") ket isu ti tignay iti naigagara a gapuanan ti bukod nga ipapatay. Ti Panagpakamatay ket kanknayon a naitaltalek gapu iti awanan-namnama, a ti gapuanan ket ti kankanayon a naigupit iti sakit ti isip a kas ti ladingit, bipolar a sakit, eskisoprenia, bartek, wenno abuso ti druga.
Sagada
Dagiti baranggay
• Taccong
Bongabong
Dagiti baranggay
• Kaligtasan
Baybay
Daduma pay
• Baybay Arhentino
Banaue
Dagiti baranggay
• San Fernando
Binangonan
Dagiti baranggay
• Sapang
• Tabon
Baco
Dagiti baranggay
• Santa Cruz
Aztec
Sagpaminsan pay a daytoy a termino ket mangiramraman kadagiti agtataeng kadagiti dua a kangrunaan a kumaduaan nga siudad-estado ti Tenochtitlan, dagiti Acolhua ti Texcoco ken dagiti Tepanec ti Tlacopan, a no dagitoy ket kakuyog ti Mexica ket mangporma ti Tinallo a Kumaduaan ti Aztec a nangtengtengngel ti kankanayon a makunkuna a kas ti "Aztec nga Imperio". Kadagiti sabali a kontesto, ti Aztec ket mabalin a mangitudo kadagiti amin a nadumaduma a siudad estado ken ti tattaona, a nakibinningay kadagiti dakkel a parte ti bukodda nga etniko a pakasaritaan ken kultural a pakailiddingan kadagiti Mexica, Acolhua ken Tepanec, ken isuda ket kankanayon pay nga agus-usar ti pagsasao a Nahuatl a kas ti lingua franca. Iti daytoy a kaibuksilan mabalin a maibaga ti maipangngep ti Aztec a sibilisasion a mairaman amin dagiti naisangayan a tabas ti kultura a sapasap para iti kaaduan a tattao a mangitagtagitao ti Tengnga a Mehiko idi naladaw a kalpasan ti klasiko a paset ti panawen.
Mansalay
Dagiti baranggay
• Santa Brigida
San Roque, Amianan a Samar
Dagiti baranggay
• Lao-angan
Maguindanao
Dagiti ili
• Matanog
• Pagalungan
• Paglat
• Pandag
• Parang
• Rajah Buayan
• Shariff Aguak
• Shariff Saydona Mustapha
• Sultan Kudarat
Tagkawayan
Dagiti baranggay
• Aldavoc
Calauag
Dagiti baranggay
• Maligaya
Loon
Dagiti baranggay
Ti Loon ket nabingbingay a politikal kadagiti 67 a barbaranggay.
1989 Pammadayaw a Palanca
Benneg ti Pilipino
Drama
San Jose, Amianan a Samar
Dagiti baranggay
• Layuhan
Bongabong
Dagiti baranggay
• Labasan
Sariaya
Dagiti baranggay
• Gibanga
San Isidro, Amianan a Samar
Dagiti baranggay
• Veriato
Karlomagno
Politikal a pakaaammo
Babaen dagiti karolingio, ti Pranko a pagarian ket naiwarwaras a nanagsakop ti maysa a lugar a kaaduan a mairaman ti Akinlaud nga Europa; ti pannakabingbingay ti pagarian ket isu ti nangporma kadagiti kuartel para iti moderno a Pransia ken Alemania. Dagiti relihioso, politikal, ken artistiko nga ebolusion nga agtataud manipud iti naipatengnga a nakaipuestuan ti Francia ket nakaaramid ti nanginagan nga imprenta iti sibubukel nga Europa.
Banaue
Dagiti baranggay
• Balawis
Laoang
Dagiti baranggay
• Tumaguingting (Pob.)
Erik Bruhn
Ni Erik Belton Evers Bruhn (3 Oktubre 1928 – 1 Abril 1986) ket maysa idi a Danes a sumasala, koreograpo, artistiko a direktor, aktor, ken mannurat.
Baybay
Daduma pay
• Luek iti Biskay
Baybay Samar
Ti Baybay Samar ket timaysa a bassit a baybay iti kaunegan ti purpuro ti Filipinas, a mabirukan iti pagbaetan ti Rehion ti Bicol ti Luzon ken ti Daya a Visayas.
Baco
Dagiti baranggay
• Santa Rosa I
Alfonso Lista
Dagiti baranggay
• San Juan
Las Navas
Dagiti baranggay
• Victory
Aguinaldo, Ifugao
Dagiti baranggay
• Itab
Asipulo
Dagiti baranggay
• Panubtuban
Tayabas
Dagiti baranggay
Nabingbingay a politikal ti Siudad ti Tayabas iti 66 a barbaranggay.
1989 Pammadayaw a Palanca
Benneg ti Ingles
Ababa a sarita
San Jose, Amianan a Samar
Dagiti baranggay
• Mandugang
1989 Pammadayaw a Palanca
Benneg ti Ingles
Ababa a sarita para ubbing
San Jose, Amianan a Samar
Dagiti baranggay
• P. Tingzon
1989 Pammadayaw a Palanca
Benneg ti Ingles
Daniw
San Jose, Amianan a Samar
Dagiti baranggay
• San Lorenzo
1989 Pammadayaw a Palanca
Benneg ti Ingles
Salaysay
San Jose, Amianan a Samar
Dagiti baranggay
• Baranggay South (Pob.)
• Baranggay West (Pob.)
Binangonan
Dagiti baranggay
• Tagpos
Tadian
Dagiti baranggay
• Batayan
Mabini, Bohol
Dagiti baranggay
• Abad Santos
Aztec
Manipud ti maika-13 a siglo, ti Ginget ti Mehiko ket isu idi ti puso ti Aztec a sibilisasion: ditoy idi ti kapitolio ti Tinallo a Kumaduaan ti Aztec, ti siudad ti Tenochtitlan, a nabangon idi kadagiti naipangato a bassit nga isla idiay Danaw Texcoco. Ti Tinallo a Kumaduaan ket nangporma ti tributario nga imperio a nangpadakkel ti bukodna a politikal a hegemonia iti adayo a labes ti Ginget ti Mehiko, a nagparukma kadagiti siudad estado iti amin a Mesoamerika. Iti kinalatakna, ti kultura ti Aztec ket addaan idi kadagiti nabaknang ken narikut a mitolohiko ken relihioso tradision, ken ti pay pannakaabot ti namarangmang ng aarkitektural ken artistiko nagunodan. Idi 1521 ni Hernán Cortés, a kakuyogna ti adu a bilang a dagiti patneng nga agsaso ti Nahuatl a kaduana, ket pinarukmada ti Tenochtitlan ken inabakda ti Tinallo a Kumaduaan ti Aztec babaen ti panangidaulo ni Hueyi Tlatoani Moctezuma II. Ti kanunpalan dagiti Kastila ket binagonda ti baro a pagtaengan iti Siudad ti Mehiko idiay lugar ti nadadael a kapitolio ti Aztec, a manipud idiay ket nangirugianda ti proseso ti panagkolonia ti Tengnga nga Amerika.
Baybay
Daduma pay
• Luek iti Campeche
Karbon
Ti karbon (manipud ti carbo "beggang") ket isu ti kimiko nga elemento nga addaan ti simbolo iti C ken atomiko a numero iti 6. A kas kameng iti grupo a 14 idiay periodiko a lamisaan, daytoy ket saan a metal ken tetrabalente—nga agar-aramid ti uppat nga elektron a magun-od tapno agporma iti kobalente dagiti kimiko a piansa. Adda dagiti masna a rumrumsua nga isotopo, nga addaan ti 12C ken ti 13C a dagitoy ket natalna, a ti 14C ket radioaktibo, nga agrungrungsot nga addaan iti kagudua a biag iti agarup a 5,730 a tawtawen. Ti Karbon ket maysa kadagiti bassit a naam-ammuan nga elemento manipud iti taga-ugma.
Mansalay
Dagiti baranggay
• Santa Maria
Banaue
Dagiti baranggay
• Ohaj
Las Navas
Dagiti baranggay
• H. Jolejole
Catubig
Dagiti baranggay
• Santa Fe
San Roque, Amianan a Samar
Dagiti baranggay
• Lawaan
Tagkawayan
Dagiti baranggay
• Aliji
Baco
Dagiti baranggay
• Santa Rosa II
Gwyneth Paltrow
Ni Gwyneth Kate Paltrow aktres ken kumakanta manipud iti Estados Unidos.
1988 Pammadayaw a Palanca
Benneg ti Ingles
Ababa a sarita
Sariaya
Dagiti baranggay
• Guisguis-San Roque
Loon
Dagiti baranggay
• Agsoso
San Jose, Occidental Mindoro
Dagiti baranggay
• Labangan Iling
Unisan
Dagiti baranggay
• Bonifacio
Filozoa
Ti Filozoa ket isu dagiti monopiletiko a pannakaigrupo iti kaunegan ti Opisthokonta. Mangiraman dagitoy kadagiti ayup ken kakuyogda ti kaasitgan a kabagianda a uniselular (dagiti organismo a kaasitgan a maikabagian kadagiti ayup ngen dagiti fungus wenno Mesomycetozoa).
Tadian
Dagiti baranggay
• Bunga
Calauag
Dagiti baranggay
• Mambaling
Bongabong
Dagiti baranggay
• Labonan
Maguindanao
Dagiti ili
• Sultan sa Barongis
Catubig
Dagiti baranggay
• Sulitan
Hingyon
Ti Hingyon ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Ifugao iti Filipinas.
San Roque, Amianan a Samar
Dagiti baranggay
• Malobago
Asipulo
Dagiti baranggay
• Pula
Tagkawayan
Dagiti baranggay
• Bagong Silang
Alfonso Lista
Dagiti baranggay
• San Marcos
Baybay Samar
Daytoy ket beddengan babaen ti isla ti Samar iti daya, ti Leyte iti abagatan, ti Masbate iti laud, ken ti Luzon iti amianan. Ti baybay ket naikapet iti Baybay Filipinas iti amianan babaen ti Lingsat San Bernardino, iti Golpo Leyte iti abagatan a daya babaen ti Lingsat San Juanico, iti Baybay Bisayano iti abagatan a laud, ken iti Baybay Sibuyan iti amianan laud babaen ti Bessang Masbates ken Bessang Ticao. Daytoy ket aglaon iti Isla Biliran, dagiti isla ti Almagro, Maripipi, Sto. Nino, Daram, ken Tagapul-an.
Hungduan
Ti Hungduan ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Ifugao iti Filipinas.
Sariaya
Dagiti baranggay
• Guisguis-Talon
Gloria, Oriental Mindoro
Dagiti baranggay
• Gaudencio Antonino
Karbon
Adda dagiti dadduma nga alotropo iti karbon a dagiti kalatakan a naam-ammuan a kas ti grapito, diamante, ken amorpo a karbon. Dagiti maipapan ti bagi a tagikua iti karbon ket kaaduan a nadumaduma nga addan ti alotropiko a porma. Kas pagarigan, ti diamante ket masarsarang unay, ngem ti grapito ket saragasag ken nangisit. Ti diamante ket maysa kadagiti naam-ammuan a katangkenan a materiales, ngem ti grapito ket nalukneng ken makaporma ti garit iti papel (kasta iti nagan, manipud ti Griego a balikas ti "agsurat"). Ti diamante ket addaan iti nababa unay nga elektriko a konduktibidad, ngem ti grapito ket nasayaat a konduktor. Babaen ti kadawyan a kasasaad, ti diamante ket addaan iti kangatuan a kapudot ti konduktibidad kadagiti amin a naam-ammuan a materiales.
Aztec
Ti kultura ken pakasaritaan ti Aztec ket kangrunaan a naamammuan babaen ti arkeolohiko nga ebidensia a nabirukan kadagiti panagkalkali a kas ti naidayegan a Templo Mayor idiay Siudad ti Mehiko; manipud ti codices a papel ti patneng nga ukis ti kayo; manipud kadagiti pannakalaglagip kadagiti nakakita babaen dagti Kastila a konkistador a kas ni Hernán Cortés ken ni Bernal Díaz del Castillo; ken naipangpangruna kadagiti pannakailawlawag ti maika-16 ken maika-17 a sigloand iti kultura ken pakasaritaan ti Aztec a sinurat babaen ti Kastila apadi ken dagiti makabasa ken makasurat nga Aztec iti Espaniol wenno ti pagsasao a Nahuatl, a kas ti naindayegan a Florentine Codex nga inurnong babaen ti Pransiskano a monghe a ni Bernardino de Sahagún nga tinulongan dagiti nagpaamammo a patneng nga Aztec.
Baybay
Daduma pay
• Lue Fundy
Lopez, Quezon
Dagiti baranggay
• Villanacaob
Mabini, Bohol
Dagiti baranggay
• Baybayon
Mansalay
Dagiti baranggay
• Villa Celestial
Tadian
Dagiti baranggay
• Cadad-anan
Pagsasao a Nyâlayu
Ti pagsasao a Nyâlayu (Yâlayu, Nyelâyu) ket ti pagsasao a Kanak iti akin-amianan a Baro a Caledonia. Dagiti naipagpagarup a dialekto ti Balade (buklen ti Tiari, Balade ken Arama) ken Belep ket saanda nga agsinnaranay a maawatan.
Binangonan
Dagiti baranggay
• Tatala
Maguindanao
Dagiti ili
• Talayan
Laoang
Dagiti baranggay
• Vigo
Maguindanao
Dagiti ili
• Upi
Filozoa
Dagiti tallo a grupo ti agdama a naikeddeng iti klado ti Filozoa:
Sagada
Dagiti baranggay
• Tanulong
Baybay Samar
Ti Baybay Samar ket nakasanay iti signipikante a degradasion kadagiti rekurso ti baybay, a naibagbaga a kas "ecocide". Sakbay idi 1981, adda idi dagiti 50 komersial a sebbangan iti ikan, ngem iti kaunegan dagiti 10 a tawen, daytoy ket naipabassit iti 10 laengen gapu kadagiti pamay-an iti nakaro a panagkalkalap (kas iti panagkalap iti dinamita). Ti agpakatengnga nga inaldaw a makalapan ket naipabassit manipud iti 30 kg/aldaw kadagiti tawen ti 1960, iti 8 kg/aldaw idi 1981, aginggana iti 3.5 kg/aldaw idi 1991. Idi naibusdan dagiti dakkel a mangmangan nga ikan, dagiti manggalap ket kinlapda dagiti babbabassit a sebbangan, a nangipalubos iti daytoy a nagpaadu iti populasion dagiti karominas.
Ti nakaro a panagpukan iti kayo kadagiti kaarrubayan a daga ket nakaiturongan iti iyaadu iti lan-ak manipud kadagiti napukanan a bantaya mangbekkel kadagiti raw-ang ti korales. Adda laeng dagiti agarup a 5% kadagiti raw-ang iti naikeddeng a nasalun-at iti kasasaad. Ti sabali pay a resulta ti iyaadu iti lan-ak ket dagiti nalabbasit nga atab, a mangpataud iti paralitiko a panagsabidong kadagiti shellfish. Ti immuna a nalababsit nga atab idiay Filipinas ket napasamak idiay Baybay Samar idi 1983 ken kalpasan dayta napaspasamak daytoyen kadagiti di mapugtuan a ballaet.
Isla Rapu-rapu
Ti Isla Rapu-rapu ket ti maysa nga isla iti Filipinas a mangbukel iti ili ti Rapu-Rapu iti Probinsia ti Albay. Ti isla ket mabirukan iti Golpo Lagonoy.
Banaue
Dagiti baranggay
• Tam-an
Sariaya
Dagiti baranggay
• Janagdong 1
Gloria, Oriental Mindoro
Dagiti baranggay
• Guimbonan
• Kawit
• Macario Adriatico
• Malamig
• Malayong
Tayabas
Dagiti baranggay
• Alitao
Gloria, Oriental Mindoro
Dagiti baranggay
• Manguyang
• Maragooc
• Mirayan
• Narra
• Papandungin
Aguinaldo, Ifugao
Dagiti baranggay
• Jacmal
Mansalay
Dagiti baranggay
• Wasig
Bongabong
Dagiti baranggay
• Libertad
Laoang
Dagiti baranggay
• Yabyaban (San Vicente)
Baybay
Daduma pay
• Nangisit a Baybay
Italiano
Ti Italiano ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:
Binangonan
Dagiti baranggay
• Tayuman
Alfonso Lista
Dagiti baranggay
• San Quintin
Hungduan
Dagiti baranggay
Ti ili ti Hungduan ket nabingbingay a politikal iti 9 a barbaranggay.
San Jose, Occidental Mindoro
Dagiti baranggay
• Labangan Poblacion
San Roque, Amianan a Samar
Dagiti baranggay
• Pagsang-an
Tagkawayan
Dagiti baranggay
• Bamban
Mabini, Bohol
Dagiti baranggay
• Cawayanan
Banaue
Dagiti baranggay
• View Point
• Pula
Sariaya
Dagiti baranggay
• Janagdong 2
Unisan
Dagiti baranggay
• Burgos
Mabini, Bohol
Dagiti baranggay
• Lungsoda-an
• Marcelo
• Minol
• Paraiso
1988 Pammadayaw a Palanca
Benneg ti Ingles
Daniw
1989 Pammadayaw a Palanca
Benneg ti Ingles
Maysa-a-parang a drama
Calauag
Dagiti baranggay
• Manhulugin
Nasantuan nga Imperio a Romano
Ti Nasantuan nga Imperio a Romano (HRE; Heiliges Römisches Reich (HRR), Imperium Romanum Sacrum (IRS), Sacro Romano Impero (SRI)) ket maysa idi a transnasional nga imperio a rimsua manipud idi 962 aginggana idi 1806 idiay Tengnga nga Europa. Tinurayan daytoy babaen ti Emperador ti Nasantuan a Romano. Ti karakterna daytoy ket bimmaliw idi panawen ti Tengnga a Panawen ken ti Nasapa a Moderno a paset ti panawen, idi ti bileg iti emperador ket nagininut a kimmapsut a naiparabor iti prinsesa. Kadagiti kinaudi a siglona, ti karakterna ket nagbalin a immasideg kadagiti kappon ti teritorio.
Alfonso Lista
Dagiti baranggay
• Santa Maria
Loon
Dagiti baranggay
• Badbad Oriental
San Roque, Amianan a Samar
Dagiti baranggay
• Zone 1 (Pob.)
Tayabas
Dagiti baranggay
• Alsam Ibaba
Sariaya
Dagiti baranggay
• Limbon
• Lutucan 1
Mansalay
Dagiti baranggay
• Santa Teresita
Filozoa
Dagiti pakailasinan
Ti tinaudan a selula ti opisthokont ket naipagarup a nagtagikua kadagiti naingpis a gamat. Dagiti daduma pay nga opisthokont (Mesomycetozoa ken Corallochytrium) dagitoy ket napukawen. Dagitoy ket nataginayon iti Filozoa, nga iti daytoy ket simple ken ken saan a agimmmus, nga adda daytoy ti nasikkil a bugas dagiti raay aktina (a maigiddiat iti nalap-it,agimmung ken nasangaan a filopodia dagiti nucleariid ken dagiti nasangaan a rizoide ken hipa dagiti fungus). Kadagiti choanoflagellate ken kadagiti kaaduan a primitibo nga ayup, a kas dagiti espongha, dagitoy ket agbalinda iti agsangat nga aglamut a kuelio iti palikmut ti cilio wenno flagelo; daytoy ket naipagpagarup a tinawid manipud ti kinaudi a kadawyan a tinaudanda a filozoa.
Gloria, Oriental Mindoro
Dagiti baranggay
• San Antonio
Julianne Moore
Ni Julianne Moore (naiyanak a kas ni Julie Anne Smith; ) ket Briton-Amerikano nga aktres ken mannurat para iti ubbing.
Unisan
Dagiti baranggay
• Caigdál
Laoang
Dagiti baranggay
• Yapas
Cebu (panangilawlawag)
Ti Cebu ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:
Baybay
Daduma pay
• Baybay Keltik
Hingyon
Dagiti baranggay
Ti ili ti Hingyon ket nabingbingay a politikal iti 12 a barbaranggay.
1988 Pammadayaw a Palanca
Benneg ti Ingles
Salaysay
Binangonan
Dagiti baranggay
• Layunan (Poblacion)
Calauag
Dagiti baranggay
• Marilag (Punaya)
Alfonso Lista
Dagiti baranggay
• Santo Domingo (Cabicalan)