cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Urano
Pakbu a pagtayyekan
Ti Urano ket adda ti pakbu a pagtayyekan ti 97.77 a degrado, isu a ti pagliklikmutanna a ket agarup a paralelo ti dalumpinas ti Sistema a Solar. Daytoy ket mangited kadagiti kompleto a panagbalbaliw ti tiempona a saan a maar-aramid dagiti sabali a nangruna a planeta. Dagiti sabali a planeta ket mabalin a isirmata nga agtayyek a kas ti napakbu nga agtaytayyek a tarampo iti dalumpinas ti Sistema a Solar, bayat a ti Uyano ket agtaytayyek a kas ti napakbu nga agtultulid a bola. Iti asideg ti panawen dagiti Uraniano a solstisio, ti maysa nga ungto ket kankanayon a sanguenna ti Init bayat a dagiti sabali nga ungto liklikudanda. Adda laeng ti akikid a gisla ti lawlaw ti ekuador ti makasanay ti maysa a napardas a siklo ti rabii ken aldaw, ngem no ti Init ket nababa unay iti horisonte a kasla ti polar a rehion ti Daga. Iti sabali a bangir a pagtayyekan ti Urano ti puesto dagiti ungto a panakaisangona ti Init ket baliktad. Ti tunggal maysa nga ungto ket makaala iti agarup a 42 a tawtawen ti agtultuloy a lawag ti init, a sarunuen babaen ti 42 a tawtawen ti kinasipnget. Iti asideg ti pamnawen dagiti ekuinosio, ti Init ket sanguenna ti ekuador ti Urano a mangited ti maysa a paset ti panawen dagiti siklo ti aldaw-rabii a kapadpada a makitkita kadagiti sabsabali a planeta. Ti Urano ket naabotanna ti kinaudi nga ekuinosio idi Disiembre 7, 2007.
Ti maysa apagbanagan ti pagtayyekan apuesto ket, iti katimbengan ti las-ud ti tawen, dagiti polar a rehion ti Urano ket makagun-od ti ad-adu nga enerhia manipud iti Init ngem dagiti rehionna ti ekuador. Uray kasta, ti Urano ket napudpudot idiay ekuadorna ngem dagiti ungtona. Ti panggep a mekanismo a gapuanan daytoy ket di ammo. Ti rason ti naisangsangayan a pakbu a pagtayyekan ti Urano ket saan pay unay a naamammoan, ngem ti kadawyan a panagipagarup ket iti las-ud ti pannakaporma ti Sistema a Solar, ti maysa a kapada a kadakkel ti Daga a protoplaneta ket dinungparna ti Urano, a naggappuan ti nadadael a pannakpuestona. Ti abagatn nga ungto ti Urano ket gangani a dagus a naiturong idi iti Init idi las-ud ti panawen ti ilalabas a panagtayab tiVoyager 2' idi 1986. Ti pannakanagan ti daytoy nga ungto a kas ti "abagatan" ket agus-usar ti panakaipalpalawag nga inkeddeng ti Internasional a Kappon ti Astronomiko, a nainaganan a ti amianan nga ungto ti maysa a planeta wenno satelite ket nasken a ti ungto nga agturturong ti ngato ti saan nga agbalbaliw a dalumpinas ti Sistema a Solar, uray no ania man ti pagturturungan a panagtaytayyek ti planeta Ti sabali pay a taripnong ket sagpaminsan a naus-usa, a ti amianan  ken abagatn nga ungto ti maysa a bagi ket naipalpalawagan iti alagaden ti kanawan nga ima a mainaig ti turong ti pagliklikmutan. Iti termino ti daytoy kinaudi a sistema ti nagsasabtan ti amianan nga ungto ti Urano ti adda ti lawag ti init idi 1986.
Thryptomene nitida
Ti Thryptomene nitida ket ti sebbangan ti bassit a mula iti pamilia ti Myrtaceae nga endemiko iti Akinlaud nga Australia.
Mabirukan ti bassit a mula iti rehion ti Mid West iti Akinlaud nga Australia iti pagbaetan ti Irwin, Mingenew ken Three Springs.
Judy Holliday
Ni Judy Holliday (Hunio 21, 1921 – Hunio 7, 1965) ket maysa idi nga Amerikana nga aktres, komidiante, ken kumakanta.
Inrugina ti pagsapulanna a kas parte ti panagarte iti nightclub sakbay a nagtrabaho kadagiti drama ken musikal ti Broadway. Ti panagballigina iti prodiksion ti entablado idi 1946 iti Born Yesterday a kas ni "Billie Dawn" ket isu ti nakaituronganna iti pannagiladawan iti bersion ti pelikula idi 1950 a nangabakanna iti Kalaingan nga Aktres ken ti Gunguna ti Nabalitokan a Globo para iti Kalaingan nga Aktres - Pelikula ti Musikal wenno Komedia.
Pagsasao a Kaniet
Ti pagsasao a Kaniet ket dagidi dua kadagiti uppat a sasao nga Akinlaud nga Is-isla Almiralidad, ti subgrupo ti sasao nga Is-isla Almiralidad, dagiti dua a sabali ket ti Wuvulu-Aua ken Seimat. Dagiti pagsasao ket naisasao idi idiay Is-isla Kaniet (Is-isla Anchorite) iti akinlaud a Probinsia ti Manus ti Papua Baro a Guinea aginggana kadagiti tawen ti 1950.
Dua adagiti pagsasao ket naisasao kadagiti isla, ti maysa ket inreprta babani Thilenius ken ti maysa pay ket babaen ni Dempwolff.
Uson
Dagiti baranggay
Ti Uson ket politikal a nabingbingay iti 35 a barbaranggay.
• Arado
• Armenia
• Aurora
• Badling
• Bonifacio
• Buenasuerte
• Buenavista
• Campana
• Centro
• Crossing
• Dapdap
• Del Carmen
• Del Rosario
• Libertad
• Madao
• Mabini
• Magsaysay
• Marcella
• Miaga
• Mongahay
• Morocborocan
• Mabuhay
• Paguihaman
• Panicijan
• Poblacion
• Quezon
• San Isidro
• San Jose
• San Mateo
• San Ramon
• San Vicente
• Santo Cristo
• Sawang
Saan a selular a biag
Ti saan a selular a biag ket ti biag a rimsua nga awan ti selula nga estrukturana. Daytoy a panangibaga ket mangipagarup ti pilohenetiko a sientipiko a pannakaidasig dagiti birus a kas dagiti porma ti biag, ken kontrobresial daytoy a banag.
Ti naipagarup nga artipisial a biag, dagiti bukod nga agpataud a makina, ken dagiti simple unay a molekula a makabael iti bukod a panagpataud, a kas dagiti kristal, ket kadawyan dagitoy a saan a naikedkeddenga sibibiag. (Kiaten ti panangipalawag ti biag.)
Makan
Ti makan (wenno taraon, kanen, sida) ket isu ti aniaman a sustansia nga ibusen tapno mangted ti nutrision a suporta para iti bagi. Daytoy ket kadawyan a manipud kadagiti mula wenno ayup, ken aglaon kadagiti kammasapulan a nutrimento, a kas dagiti karbohidrato, dagiti taba, dagiti protina, dagiti bitamina, wenno dagiti mineral. Ti sustansia ket kanen ti maysa nga organismo ken maipanto kadagiti selula ti organismo tapno makapataud iti enerhia, a mangtalinaay ti biag, wenno agparugso ti idadakkel.
Mayor
Ti mayor (manipud iti Latin a māior, a kayatna a sawen "dakdakkel") wenno alcalde, iti moderno a panawen, ti titulo wenno takem ti kangatuan a mabutosan wenno mapusgan nga opisial ti maysa nga ili wenno munisipalidad wenno siudad.
Saan a selular a biag
Adda met dagiti biologo a dagiti napno nga organismo a sinsitio a kas "asellular" gapua ta dagitibagida ket aglaon kadagiti adu a tengnga a saan a naisina babaen dagiti kulanit ti selula, nupay kasta dagitoy a bedbed ti selula nga organismo addaan iti ruar ti sakup itidaytoy nga agdana nga artikulo.
Pakasaritaan
Para kadagiti agarup a 100 a tawtawen, ti sientipiko a komunidad ket kankanayon a nagul-ulit a nagbalbaliw ti naumnong nga isipna no ania dagiti birus. Immununa dagitoy a nakitkita a kas dagiti sabidong, kalpasanna a kasla dagiti porma ti biag, kalpasanna dagiti biolohiko a kimiko, ken itan adu kadagiti sientista a nagpanpanunot a dagiti birus a rimrimsua iti pagbeddengan a nagbaetan ti kimiko ken biag: ti saan a nalawag a pagyanan a nagbaetan ti sibibiag ken saan a nabiag.
Ti banag ti biag nga awan ti selula nga estrukturana ket nabisita manen iti 2003 a pannakaduktal ti dakkel ken narikut a Mimibirus a kasintesado kadagiti protina. Daytoy a pannakaduktal ket mangisingasing ti posibilidad nga adda dagiti dadduma abirus a mabalin a nagbalbaliw manipud kadagiti nasapa a porma a mabalin a nawaya a makapataud kadagiti protina iti mangsangaili a selula. No kastoy, mabalin nga adad idi iti maysa a panawen a maipapan ti birus a dominio iti biag. Daytoy ket saan a nalawag a dagiti amina a bassit a birus ket nagtaud manipud kadagiti narikrikut a birus babaen ti panagpabassit ti henoma. Ti maipapan ti birus a dominio iti biag ket mabalin laeng kadagitinaisangayan a dakkel a birus a kas ti dadakkel a nukleositoplasmiko a birus ti DNA a kasla ti Mimibirus. Ti maysa nga adal ti 2012 ket mangisingasing a dagiti higante a birus, a kas dagiti Mimibirus, ket sabali a dominio iti biag, a kakuyogna dagiti tradisional a tallo iti eukarya, prokarya ken archaea, babaen ti panagadal tiagkupkupin nga estruktura tiprotina nga inaramid babaen dagiti birus. Ti panagadal ket nangikeddeng a dagiti higante a birus ket nagbalbaliwda manipud kadagiti narikrikut nga organismo iti nakarkaro a parasitiko a pormada, ken dagitoy ket antigo ti tinaudanda, a kakuyogna dagiti sabali pay a dominio.
Birus
Iti panakisinnarita dagiti taksonomiko a dominio iti biag, dagiti panangibaga ti Acytota wenno Aphanobionta ket sappaminsan a naus-usar a kas ti nagan iti maysa a maipapan ti birus a pagarian, dominio, owenno imperio. Ti maipada a nagan ti selular a biag ket ti Cytota. Dagiti saan a selular nga organismo ken ti selular a biag ket isudanto ti kangatuan nga agpang dagiti subdibision iti biag, bayat a ti biag a kas sibubukel ket maammuanto a kas dagiti organismo, Biota, Naturae, wenno Vitae. Ti Takson a Cytota ket mairamanto ti tallo a kaangtuan nga agpang kadagiti bukodna asubdibisionn, dagiti Dominio ti Bakteria, Archaea, ken Eukarya.
Viroid
Dagiti viroid ket dagiti patoheno ti mula a buklen ti ababa agay-at ti nagtimbukel, maymaysa ti nginabras nga RNA nga awan iti abungot a protina a kadawyan kadagiti birus. Ti viroid nga RNA ket saan nga agkodigo para kadagiti protina.
Kontrobersia
Ti adu pay apanagsukisok babaen ni ken dagiti dadduma ket nangikeddeng a dagiti birus ket buklen dagiti nukleiko asido (DNA wenno RNA) a naabingotan iti maysa nga abungot ti protina a mabalin pay a mangibalay kadagiti maipapaan ti birus a protina a gapuanan ti inpeksion. Babaen ti daytoy a deskripsion, ti maysa a birus ket mabalin a kapadpadana ti agasmang ti kimika ngem ti maysa nga organismo.
Ti kasla nalaka a saludsod no dagiti birus ket sibibiagda, ket mangiparsua ti maysa a kammasapulan a parikut: Ania kadi ti husto a panangipalawag ti "biag?" Ti apag-isu a sientipiko a panangiplawag ti biag ket maysa a narigat a mabirukan a banag. (Kitaen ti panagipalawag ti biag.) Urayno dagiti birus ket karitenda dagiti bukod tayo a konsepto no ania ti kaibuksilan ti "sibibiag", dagitoy ket nangruna a kameng iti sapot iti biag. Iti kabukbukodan nga antigo nga ebolusionario a pakasaritaan dagiti birus, a napetsaan manipus ti nagtaudan ti selular a biag. Nabigbiganen a dagiti birus ket nagpapelda (ken agpappapel pay laeng ) ti nangruna nga makapabaro a papael iti ebolusion dagiti selular nga organismo. Kaaduan kadagiti ebolusionario a biologo ketmangkitkita kadagitibirus a kas nagtataud manipud kadagiti mangsangsangaili a gene a mabalin a nakatalaw itinagsangaili ken nakagunod ti protina nga abungot. Iti daytoy a panirigan, dagiti birus ket dagiti nakatalaw a mangsangsangaili a gene a nagbalwbaliw kadagiti parasitiko. Nge ti panagkitkita kadagiti birus a kas inanimato, dagitoy nga agsuksukimat ketmangikabil kaniada iti isu met laeg a kategoria kadagiti enbironmental mga impluensia.
Pagsasao a Roviana
Ti pagsasao a Roviana ket kameng ti sanga ti Amianan a Laud a Solomoniko ti pagsasao nga Oceniko. Daytoy ket naisasao iti likmut ti luek ti Roviana ken Vonavona iti amianan a tengnga ti Baro a Georgia iti Is-isla Solomon. Daytoy ket addaan kadagiti 10,000 nga agsasao a kas ti umuna a pagsasaoda ken ti pay maipatinayon a 16,000 a kaaduan ket lallakay nga agtawen iti nasursurok ngem 30 a mangisao daytoy a kas maikadua a pagsasao (Raymond 2005). Iti napalabas, ti Roviana ket adu idi nga inus-suar a kas pagsasao iti panagtagilako ken inus-usar pay a kas lingua franca kadagiti panggep ti simbaan iti Akinlaud a Probinsia ngem itan ket suksukatanen babaen ti Pijin ti Is-isla Solomon.
Thryptomene orbiculata
Ti Thryptomene orbiculata ket ti sebbangan ti bassit a mula iti pamilia ti Myrtaceae nga endemiko iti Akinlaud nga Australia.
Mabirukan ti bassit a mula iti rehion ti Mid West iti Akinlaud nga Australia iti arrubayan ti Geraldton.
Candaba
Ti Candaba ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Pampanga iti Filipinas. Ti ili ti Candaba ket isu ti pakasarakan ti kababaan a lugar iti Tengnga a Luzon. Gapu iti daytoy, mabigbig ti Candaba kadagiti nalalawa a liplipnok a taeng ti dalag ken paltat ken dadduma pay a lames. Nalatak ti buro a lames a produkto ti Candaba a naaramid manipud kadagiti dalag ken paltat kadagiti lipnok ti Candaba.
Theodore Roosevelt
Ni Theodore "Teddy" Roosevelt (Oktubre 27, 1858 – Enero 6, 1919) ket isu idi ti Maika-26 a Presidente iti Estados Unidos (1901–1909). Isu ket naipaammoan para iti nakaragragsak a personalidadna, dagiti adu a kakaykayatanna ken dagiti nagun-odna, ken ti panagidaulona ti Narang-ay a Tignay, ken ti pay "bakero" nga ugali ken nalungpo a maskulinidad. Isu ket daulo iti Partido Republikano ken ti nangbangon ti ababa ti biagna a Narang-ay ("Bull Moose") Partido iti 1912. Sakbay a nagbalin a Presidente, isu ket nagtengngel ti opisina iti siudad, estado, ken pederal nga agpang. Dagiti nagun-od ni Roosevelt a kas maysa a naturalista, eksplorador, mangnganup, mannurat, ken soldado ket kaaduan kadagitoy ket paset ti bukodna a dayaw a kas ti ania man nga iopisina a tinengngelna a kas maysa a politiko. Ni Roosevelt ket agtawen ti 42 idi naisapata a kas Presidente iti Estados Unidos idi 1901, a nagaramid kaniana ti kaubingan a presidente; inabakna ti ti kaubingan a nabutusan a presidente, a ni John F. Kennedy, babaen ti maysa a tawen laeng. Ni Roosevelt ket maysa pay kadagiti tallo a nakatugaw a kas presidente ti nagunggunaan ti Premio Nobel ti Kappia, dagiti sabali pay a dua ket ni Woodrow Wilson ken Barack Obama.
Naipasngay ti maysa a nabaknang a pamilia idiay Siudad ti New York, ni Roosevelt ket managsakit idi nga ubing a nagsagsagaba ti angkit ken naggigian idiay balayna a nagadadal ti masna a pakasaritaan. Tapno matangdananna para iti maipapan ti bagi a kakapsutna, isu ket nagarakup ti nasiglat a panagbiag. Naadala iti balay, isu ket nagbalin a nagagar nga estudiante ti katutubo. Isu ket nagadal idiay Unibersidad ti Harvard, nga idiay ket nagadal ti bilohia, naikahon ken nakaparang-ay ti panagayat kadagiti marina a panakibiang. Idi 1881, kalpasan ti maysa a tawen ti iruruarna ti Harvard, isu ket nabutusan iti Estado nga Asemblia ti New York, nga isu idiay ket nagbalin a daulo iti reporma asangkatiponan ti bukodna a partido Republikano (ti "GOP"). Ti bukodna a Ti Paipapan ti Baybay a Gubat iti 1812 (1882) ket nangipatakder ti bukodna a propesional a dayaw a kas maysa a naganetget a historiador; isu ket nagsursurat kadagiti adu a liblibro ti panaganup, ti kalnaawan, ken dagiti agdama a sanaysay ti politiko, ken ti pay pakasaritaan ti prontera. Idi 1884, ti asawana ken ti inana ket pimmusay ti agpadpada nga aldaw. Isu ket rimmuar ti politiko ken napan idiay prontera, ken nagbalin a maysa a rantsero idiay "Paramos" idiay luglugar ti Dakota. Idi nagsubli, isu ket timmaray para iti mayor idi 1886, nga isuket nabutusan amaikatlo nga adda kadagiti 60,000 a butos. Kalpasan daytoy isu ket nakagun-od ti dayaw babaen ti panagala ti nakaro a panagibasol iti polis ti siudad. Iti nailian ng agpang, isu ket daulo ti sibil a serbisio a reporma. Ti Gubat ti Espaniol–Amerikano ket angrugi idi 1898 idi ni Roosevelt ket, epektibo, a nagimatmaton ti Departmento iti Marina. Isu ket napardas a nagikkat ken nagporama ti Dagiti narusanger nga Agsaksakay – ti maysa a boluntario a kabaleria a nakilaban idiay Kuba. Ti banuar ti gubat ket nabutosan a kas gobernador idi 1898 ken idi 1900 isu ket nainominado para iti bise presidente. Isu ket nagballiga a nagpasiglat ti GOP a kas maysa a napatak nga agkamkampania ti panakabutos manen ni Presidente William McKinley iti entablada dagiti nagato a taripa, ti balitok a pagalagadan, imperialismo, rang-ay ti pagilian ken ti panagballigi ti ballasiw taaw.
Pagsasao a Simbo
Ti pagsasao a Simbo ket ti maysa a pagsasao nga Oceaniko nga insasao babaen dagiti agarup a 2,700 a tattao idiay Isla Simbo, Is-isla Solomon.
Candaba
Nalatak pay dagitoy a lipnok a pagdadaponan dagiti agduduma a ganggannaet a bilbilit manipud iti Tsina ken Siberia.
Dagiti baranggay
Ti ili ti Candaba ket nabingbingay a politikal iti 33 a barbaranggay.
• Bahay Pare
• Bambang
• Barangca
• Barit
• Buas (Poblacion)
• Cuayang Bugtong
• Dalayap
• Dulong Ilog
• Gulap
• Lanang
• Lourdes
• Magumbali
• Mandasig
• Mandili
• Mangga
Theodore Roosevelt
Idi 1901, ni Presidente William McKinley ket naasasinado ken nagbalin a Presidente ni Roosevelt iti tawen a 42; isu pay laeng tatta a panawen ti kaubingan a presidente. Ni Roosevelt ket pinadasna nga inyalis ti Partido Republikano (GOP) a mapan ti Progressibismo, a mairaman ti panagdadael ti panagtalek ken ti panagpaadu kadagti regulasion ti negosio. Ni Roosevelt ket nagarami d ti maisao a "Square Deal (Kuadrado a Tulag)" ti panagipalawag ti domestiko a programana, a nagiyunayunay a ti promedio nga umili ket makaala ti nasayaat a binagy babaen kadagiti annurotenna. A kas maysa a agkalkalnaaw ken naturalista, isu ket nagiragpat ti panagaywan a tignay. Iti entablado ti lubong, dagiti annuroten ni Roosevelt ket naidasid idi babaen ti bukodna a pagsasao, "Naalumaymay nga agsao ken agawiti ti dakkel a bislak". Ni Roosevelt ket isu iditipuersa ti likud ti panakalpas ti Kanal ti Panama ; nanpatulod ti Nalatak a Puraw a Plota iti panagbanbaniaga tilubong a mangipakita ti Amerikano a kabilegan; ken nakitinnulag ti gibus ti Ruso-Hapon a Gubat, nga isu daytoy ti panakagunggunaanna ti Premio Nobel ti Kappia.
Candaba
Dagiti baranggay
• Mapaniqui
• Paligui
• Pangclara
• Pansinao
• Paralaya (Poblacion)
• Pasig
• Pescadores (Poblacion)
• Pulong Gubat
• Pulong Palazan
Theodore Roosevelt
Iti gibus ti maikadua a terminona, ni Roosevelt ket inpangatona ti gayyemna a ni William Howard Taft para iti 1908 a nominasion ti Republikano. Isu ket nagbanbaniaga idiay Aprika ken Europa. Idi nagsubli idi 1910 napait a nakisina kenni Presidente Taft kadagiti sayasay iti progressibismo ken dagiti personalidad. Iti 1912 a panagbutos ni Roosevelt ket nagpadas ken napaay a naglapped ti panakarenominado manen ni Taft. Isu ke nangirugi ti Partido ti Bull Moose a nagtawag kadagiti adu a panagreporma ti rang-ay. Isu ketinabak ti Demokrata a ni Woodrow Wilson, a kas dagiti Taft a konserbatibo ket nakagun-od ti panagtengngel ti Partido epublikano para kadagiti sumakbay a dekada. Ni Roosevelt ket nangdaulo ti panagbanbaniaga ti kabakiran ti Amasona ngem nakaala met kadagiti sakit ken nagpaay daytoy ti salun-atna. Isu ket pimmusay nga ubing pay iti tawen a 60. Ni Roosevelt ket maitunos anairanggo dagiti ekolar a kas maysa kadagiti kalatakan a presidente ti Estados Unidos.
Candaba
Dagiti baranggay
• Salapungan
• San Agustin (Poblacion)
• Santo Rosario
• Tagulod
• Talang
• Tenejero
• Vizal San Pablo
• Vizal Santo Niño
Papa Marcelo II
Ni Papa Marcelo II (6 Mayo 1501 – 1 Mayo 1555), naipasngay a kas ni Marcello Cervini degli Spannochi, ket isu ti Papa manipud idi 9 Abril 1555 aginggana idi 1 Mayo 1555, nga isu ti nagsukat kenni Papa Julio III. Sakbay a nagbalin a Papa isu ket maysa idi a Kardinal-Padi ti Santa Croce idiay Gerusalemme. Isu ti kinaudi a Papa a nagpili nga agtaginayon ti nakaipasngayan a naganna a kas ti panagturay a naganna kalpasan ti pannakaipangatona. Kalpasan idi pimmusay, nagpauten ti 415 tawtawen sakbay a ti maysa a Papa ket agpili ti nagan nga adda ti ordinal a bilang ti basbassit ngem IV (Juan Pablo I).
Mangifera zeylanica
thumb|right|Ti agsabsabong a kayo ti Mangifera zeylanica iti Kurunegala.
Ti Mangifera zeylanica wenno “naatap a mangga ti Sri Lanka” ket tinaatap a sebbangan ti kayo ti mangga nga endemiko iti Sri Lanka. Daytoy ket a kayo ti estado ket ti katayagan a kameng ti mangga wenno ti henero ti Mangifera ken maysa kadagiti dua katayagan a kayo iti pamilia ti Anacardiaceae. Makan ken naimas dagiti bunga ti daytoy a mangga. Tinawtawagan daytoy iti "aetamba" (ඇටඹ) wenno "wal amba" iti Sinhala ken “kaddu-ma” iti Tamil. Ti nadayeg a Briton a botaniko ken eksplorador a ni Joseph Dalton Hooker ket immuna a nagipalawag iti kayo idi 1876. thumb|right|Ti dakkel a kayo iti bakir ti Udawattakele
Deskripsion
Ti Mangifera zeylanica ket ti maysa a dakkel, naestaduan, nabuntog nga agtubo, kankanayon a berde a kayo a mabalin nga agtubo iti 35 a metro iti katayag.
Nalinteg ti puonna, aginggana iti 90 cm iti diametro, ken nawaya kadagiti suray. Ti ukis ti kayo dagiti laklakay a kayo ket nakersang, nauneg ti ab-abut, nga agraman kadagiti paset iti 2–3 cm a klawa, ken nangisit aginggana iti nakusnaw a kayumanggi. Ti akin-uneg nga ukis ti kayo ket narangha-kayumanggi. Ti kayo ket mara-dapo puraw, naalumaymay, ken nakersang nga binggas.
Dagiti nagisit aberde a bulong ket nasikkil a nalalat, nalamuyot, ken agangot iti mangga no madadael. Agwawara dagiti bulong, sangkapaset nga agregado kadagiti ungkay. Iti sukog isuda ket sukog kutsara, manipud iti 1.5 x 4 aginggana iti 5 x 16 cm, kadawyan a 3 x 9 cm, umakikid iti babana, nga addaan iti nagtimbukel nga apex kadagiti nataengan a kayo nga addaan iti natirad a 7–13 cm nga apex kadagiti saringit. Dagiti paraigid ket umuneg nga agkillo bassit ken akikid nga agpababa iti babana iti igid ti ungkay ti bulong. Ti tengnga a duri ket agpangato kadagitidua arabaw ti bulong. Dagiti urat: Dagiti lateral nga urat 7 aginggana kadagiti 14 a paris. Nakuttong dagiti ungkay ti bulong, 1–3 cm.
Nalamuyot dagiti sangasanga, nalinteg, aginggana iti 20 cm iti kaatiddog a terminal. Marapuraw dagiti sabong ken krema-duyaw iti maris, 5–mero, 4 mm iti ballasiw, saan a glomerulato. Dagiti bracteole ket agsukog-gayang, minuto, ken mapisi. Nakuttong ti pedicel, 1 mm. Dagiti petalo ket mamindua nga at-atiddog ngem dagiti sepalo. 5 a sepalo, immitlog, natirad, 2 x 1.5 mm. 5 apetalio, eliptiko, 3.5 x 2 mm. Dakkel a disko, kasla kutson, nga addaan kadagiti 5 nga aproksimado a nagtimbukel a pingir. 1 maanakan nga estambre (karkarna a 2), 2 mm iti kaatiddog.
Ti naluom a bunga ket mara-duyaw iti maris ken nalabbasit bassit. Daytoy ket addaan iti sukog iti mangga, immitlog, nadalumpinas bassit, nga addaan iti bassit a sippit, aginggana iti 6.5 x 5 x 4 cm, ken ti naingpis a kudil. No maluom, no daytoy ket matnag iti kayo, daytoy jet natubbog ken puido nga addaan kadagiti nalamuyot, naingpis nga inabag. Ti duyaw a ngula ket addaan iti naimas a nasam-it a nanam, ngem asidio bassit no saan a naluom. Natangken nga endokarpo nga addaan kadagiti immatiddog nga urat, 5 x 2.5 iti 3 x 12 cm.
Pannakaiwarwaras
Daytoy ket kangrunaan nga agtubo kadagiti bakir ti kalalainganna ken nabasa a sona aginggana iti 800 a metro, ngem mabirukan pay kadagiti namaga a sona kadagiti igid ti dalan ti danum ken nabasa a lugar ti tanap. Daytoy ket mapasamak kadagiti densidad ti bassit a populasion, maiwarwaras ditoy ken dagiti bakirs, ken, kas met dagiti adu a patneng a mula, bumasbassiten kadagiti di nasalakniban a lugar.
Dagiti usar
Ti bunga ket kankanen dagiti taga-purok. Ti nalukneng a kayo ket inus-usar a panagaramid kadagiti kasa ti tsa. Saan a maimulmula ti kayo, ngem mabalin a mausar iti panagpasayaat kadagitikaruay ti mangga ken kas rootstock.
Departamento ti Córdoba
Ti Córdoba ket maysa a Departamento ti Republika ti Colombia a mabirukan idiay amianan iti daytoy a pagilian idiay Rehion ti Karibe. Ti Córdoba ket sanguenna iti amianan ti Baybay Karibe, iti amianan a daya babaen ti Departamento ti Sucre, iti daya babaen ti Departamento ti Bolívar ken iti abagatan babaen ti Departamento ti Antioquia. Ti kapitoliona ket ti siudad ti Montería.
Dagiti munisipalidad
Ti Córdoba ket buklen dagiti 30 a munisipalidad ken nangruna nga ili:
Merkurio (panangilawlawag)
Ti Merkúrio ket isu ti kaasitgan a planeta iti Init ken isu ti maikadua a kabassitan a planeta iti Sistema a Solar.
Ti Merkúrio ket mabalin pay a dumakamat kadagiti sumaganad:
Thryptomene pinifolia
Thryptomene pinifolia ket ti sebbangan ti bassit a mula iti pamilia ti Myrtaceae nga endemiko iti Akinlaud nga Australia.
Mabirukan ti bassit a mula iti rehion ti Mid West riti Akinlaud nga Australia iti arrubayan ti Northampton.
Listaan dagiti rehion ti Hapon
Dagiti rehion ti Hapon ket saan dagitoy nga opisial nga admiministratibo a paset, ngem tradisional a maus-usar a kas dagiti rehional a pannakabingbingay ti Hapon iti kaaduan a konteksto. Kas pagarigan, dagiti mapa ken heograpia a liblibro ket bingbingyenda ti Hapon kadagiti walo a rehion, dagiti reporta ti tiempo ket kadawyanda nga agit-ited iti tiempo babaen ti rehion, ken adu kadagiti negosio ken pagadalan ket us-usarenda dagiti balayda a rehion a kas paset iti nagan ti (Kinki Nippon a Perrokarril, Banko ti Chūgoku, Unibersidad ti Tōhoku, kdpy.). No met ti Hapon ket addaan kadagiti walo a nangato a Korte, dagiti panagsakopda ket saan nga agpada kadagiti walo a rehion a nailista dita baba.
Manipud ti amianan nga agpa-abagatan, dagiti tradisional a rehion ket dagiti:
Ti tunggal maysa ket aglaon ti prepektura, malaksid ti rehion ti Hokkaidō, a masakupanna laeng ti Hokkaidō.
Tagbina
Ti Tagbina ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Surigao del Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Tagbina ket nabingbingay a politikal kadagiti 25 a barbaranggay.
• Batunan
• Carpenito
Penisilina
thumb|250px|Ti bugas nga estruktura ti penisilina, a ti "R" ket isu ti agdumaduma a grupo.
T'boli, Abagatan a Cotabato
Ti T'boli ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Abagatan a Cotabato iti Filipinas.
Penisilina
Ti penisilina (sagpaminsan a naipangyababaan iti PCN wenno pen) ket grupo dagiti antibiotiko a nagtaud manipud kadagiti fungus ti Penicillium.Dagitoy ket nmangiraman ti penisilina G, penisilina prokaina, penisilina bensatina, ken penisilina V. Dagiti antibiotiko a penisilina ket naipakasaritaan dagitoy a nangruna gaputa dagitoy ti immuna nga agas a nasayaat a panangagas kadagiti nadumaduma a nakaro a saksakit, a kas ti butol, ken dagiti gapu ti inpeksion babaen ti staphylococci ken streptococci. Dagiti penisilina ket kankanayon pay a maus-usar ita nga aldaw, urayno adun dagiti kita ti resistansia iti bakteria. Amin dagiti penisilina ket dagiti β-laktamiko nga antibiotiko ken inus-usar iti panangagas kadagiti suseptibilidad ti inpeksion a maipapan iti bakteria, a kadawyan dagiti organismo a Gram-positibo.
Mineral
thumb|Ti [[Amatista, ti nadumaduma a kita ti kuarso]]
Ti mineral ket isu ti masna a rumrumsua a sustansia a natangken ken natalinaay iti temperatura ti kuarto, a mairepresenta babaen ti kimiko a pagannurotan, a kadawyan nga abioheniko, ken addaan iti naurnos nga atomiko nga estruktura. Daytoy ket maigiddiat manipud iti bato, a mabalin a naglalaokan dagiti mineral wenno dagiti saan a mineral, ken awan ti naisangayan a pakabuklan ti kimiko. Ti husto a pannakaipalpalawag ti mineral ket sinupsuppiatan, a naipangpangruna no ania ti umiso a kammasapulan dagiti sebbangan no isuda ket a bioheniko, ken iti basbassit no addaan daytoy ti naurnos nga atomiko nga estruktura. Ti panagadal kadagiti mineral ket tinawtawagan iti mineralohia.
Adda dagiti sumurok a 4,900 a naam-ammuan a sebbangan dagiti mineral; sumurok a 4,660 kadagitoy ket napasingkedan babaen ti International Mineralogical Association (IMA). Dagiti silikato a mineral ket buklen dagiti sumurok a 90% iti ukis ti Daga. Ti kaadu ti kita ken kinaadu dagiti sebbangan ti mineral ken tinengtengngel babaen ti kimika ti Daga. Ti silikon ken oksiheno ket mangbukel ti agarup a 75% iti ukis ti Daga, a pakaidagusan ti kaadu dagiti mineral a silikato. Dagiti mineral ket nailaslasinda babaen kadagiti nadumaduma a kimiko ken pisikal a tagtagikua. Dagiti paggigiddiatan iti kimiko a pakabuklan ken estruktura ti kristal ket mangilasin kadagiti nadumaduma a sebbangan, ken dagitoy a tagikua ket maimpluensian met babaen ti heolohiko nga enbironmento ken pannakaporma ti mineral. Dagiti panagbalbaliw ti temperatura, presion, ken ti adu a pakabuklan iti maysa a masa ti bato ket gapuanan ti panagbalbaliw bukodna a mineralohia; nupay kasta, ti maysa a bato ket mabalin a makatalinaay ti kaaduan a pakabuklanna, ngem no agbalbaliw ti temperatura ken presionna, ti bukodna a mineralohia ket agbalbaliw met.
T'boli, Abagatan a Cotabato
Dagiti baranggay
Ti T'boli ket nabingbingay a politikal iti 25 a barbaranggay.
Mineral
Dagiti mineral ket mabalin a maipalwag baben kadagiti nadumaduma a pisikal a tagikua a manginaig kadagiti kimiko nga estrukturada ken pakabuklan. Dagiti sapasap a pakailasinan ket mairaman ti estruktura ti kristal ken ugali, katangken, rangrang, pannakasarang, maris, garit, tenasidad, barukong, pannakabuong, panagsina, ken naisangayan a grabidad. Dagiti pay ad-adu a naisangayan a panagsubok para kadagiti mineral ket mairaman ti reaksion iti asido, magnetismo, nanam wenno angot, ken radioaktibidad.
Dagiti mineral ket naidasigda babaen ti nangruna a pakabuklan ti kimiko; ti sistema a kankanayon a maus-usar ket ti Dana a panagidasig ken ti Strunz a panangidasig. Ti silikato a klase dagiti mineral ket nabingbingayda kadagiti innem a subklase babaen ti grado iti polimerisasion iti kimiko nga estruktura. Amin dagiti silikato a mineral ket addaanda iti batayan a paset iti maysa a [SiO4]4- silika tetrahedra—a daytoy ket, ti kationo ti silikon nga inur-urnos babaen ti uppat nga aniono iti oksiheno, a mangited ti sukog iti tetraedra. Dagitoy a tetraedra ket mabalin a mapolimerasado tapno makaited kadagiti subklase: dagiti ortosilikato (awan ti polimerisasion, isu nga agmaymaysa a tetraedra), dagiti disilikato (dua a nabedbedan a tetraedra), siklosilikato (dagiti singsing ti tetraedra), inosilikato (dagiti kawar ti tetraedra), dagiti pilosilikato (dagiti sabanas ti tetraedra), ken dagiti tektosilikato (tallo a dimension a network ti tetraedra). Dagiti dadduma pay a nangruna a grupo dagiti mineral ket mairaman dagiti patneng nga elemento, dagiti asupre, dagiti oksido, dagiti haluro, dagiti karbonato, dagiti sulpato, ken dagiti pospato.
Pagsasao nga Ughele
Ti pagsasao nga Ughele ket ti maysa a pagsasao nga Oceaniko nag insasao babaen dagiti agarup a 1200 a tattao idiay Isla Rendova, Is-isla Solomon. Awan ti internal a panaggigiddiat ti dialekto.
T'boli, Abagatan a Cotabato
Dagiti baranggay
• Basag
Tago
Ti Tago ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Surigao del Sur iti Filipinas.
T'boli, Abagatan a Cotabato
Dagiti baranggay
• Edwards (Pob.)
Tago
Dagiti baranggay
Ti Tago ket nabingbingay a politikal kadagiti 24 a barbaranggay.
Tagbina
Dagiti baranggay
• Doña Carmen
Tago
Dagiti baranggay
• Anahao Bag-o
• Anahao Daan
• Badong
• Bajao
• Bangsud
• Cabangahan
• Cagdapao
• Camagong
• Cayale
• Dayo-an
Barbodes amarus
Ti Barbodes amarus, lokal nga ammo a kas pait, ket ti maysa a sebbangan ti ikan a cyprinid nga endemiko iti Danaw Lanao iti Mindanao, Filipinas. Daytoy a sebbangan ket makaabot iti kaatiddog iti. Daytoy ket immuna nailasin manipud kadagiti espesimen a naurnong manipud iti Danaw Lanao idi 1910 ken 1922, ken adda pay laeng dagiti espesimen iti kabiitan a kas iti panagsukisok iti danaw idi 1982. Dagiti kakaudian a panagsukisok ket napaay a nakabiruk kadagiti sebbangan, a nakaiturongan kadagiti panagbutbuteng a daytoy ket mabalin nga awanen.
Tago
Dagiti baranggay
• Gamut
• Jubang
• Kinabigtasan
• Layog
• Lindoy
T'boli, Abagatan a Cotabato
Dagiti baranggay
• Laconon
• Lamsalome
• New Dumangas
• Lambangan
• Maan
• Afus
• Lambuling
• Lamhako
• Poblacion
Tago
Dagiti baranggay
• Mercedes
T'boli, Abagatan a Cotabato
Dagiti baranggay
• Talcon
Tago
Dagiti baranggay
• Purisima (Pob.)
T'boli, Abagatan a Cotabato
Dagiti baranggay
• Talufo
• Tudok
Tago
Dagiti baranggay
• Umbay
T'boli, Abagatan a Cotabato
Dagiti baranggay
• Aflek
Tagbina
Dagiti baranggay
• Hinagdanan
Tinapay
thumb|right|250px|Nadumaduma a kita ti tinapay
Tago
Dagiti baranggay
• Victoria
Tagbina
Dagiti baranggay
• Kahayagan
Tinapay
Ti tinapay ket nangruna a makan a naisagana babaen ti panagiyurno iti masa ti arina ken danum. Daytoy ket nadayeg iti sangalubongan ken maysa kadagiti kaduogan a makmakan iti lubong.
Tagbina
Dagiti baranggay
• Lago
Tinapay
Dagiti awan inngana a panaglalaok kadagiti nadumaduma a kita ti arina, ken dagiti naggigiddiat a kaadu kadgiti mailimug, ket nagresultaan dagiti adu a kita, suksukog, kadakkel, ken linabag a magun-od iti lawlaw ti lubong. Daytoy ket mabalin a mapaanginan babaen kadagiti nadumaduma a proseso manipud ti panag-usar kadagiti masna a rumrumsua a mikrobio aginggana kadagiti nangato ti presionna nga artipisial a panagpaangin iti las-ud ti panangisagana ken/wenno panangiyurno, wenno ibati a saan a maanginan. Adda dagiti adu a kita dagiti mainayon a mabalin a mausar, manipud kadagiti prutas ken bukbukel a makan aginggana kadagiti nadumaduma a taba, aginggana kadagiti kimiko a mainayon a mangpasayaat ti nanam, linabag, maris, and/wenno kapaut ti pannakaidulin.
Tagbina
Dagiti baranggay
• Maglambing
T'boli, Abagatan a Cotabato
Dagiti baranggay
• Datal Bob
• Desawo
• Dlanag
• Lemsnolon
• Malugong
• Mongocayo
• Salacafe
• T'bolok
Tagbina
Dagiti baranggay
• Maglatab
• Magsaysay
• Malixi
• Manambia
• Osmeña
• Poblacion
• Quezon
• San Vicente
• Santa Cruz
• Santa Fe
• Santa Juana
• Santa Maria
• Sayon
• Soriano
• Tagongon
• Trinidad
• Ugoban
• Villaverde
• kaloso
Yemen
Ti Yemen (اليَمَن al-Yaman), opisial nga ammo a kas ti Republika ti Yemen (الجمهورية اليمنية al-Jumhūrīyah al-Yamanīyah), ket maysa nga Arabo apagilian idiay Akinlaud nga Asia, mangsakop daytoy iti akin-abagatan a laud aginggana iti akin-abagatan a patingga ti Peninsula Arabiano. Ti Yemen ket ti maikadua a kadakkelan a pagilian iti peninsula, mangsakop daytoy iti. Ti aplayana ket gumay-at iti agarup a. Daytoy ket bineddengan babaen ti Saudi Arabia iti amianan, ti Baybay Nalabbasit iti laud, ti Golpo ti Aden ken Baybay Arabiano iti abagatan, ken ti Oman iti daya. Urayno inbagbaga ti batay-linteg ti Yemen a ti kapitolio ket ti Sana'a, ti siudad ket tinengtenggelen babaen dagiti rebelde manipud idi Pebrero 2015. Gapu iti daytoy, ti kapitolio ti Yemen ket temporario a naiyalis idiay puerto a siudad ti Aden, idiay akin-abagatan nga aplaya. Ti teritorio ti Yemen ket mairaman dagiti ad-adu ngem 200 nga isla; ti kadakkelan kadagitoy ket ti Socotra.
Pagsasao a Seimat
Ti pagsasao a Seimat ket maysa kadagiti tallo a sasao nga Akinlaud nga Is-isla Almiralidad, dagiti dua a sabali ket ti Wuvulu-Aua ken ti awanen a Kaniet. Ti pagsasao ket insasao babaen dagiti agarup a 1000 a tattao idiay Ninigo ken ti Is-isla Anchorite iti akinlaud a Probinsia ti Manus ti Papua Baro a Guinea. Daytoy ket addaan iti urnos ti balikas iti SVO.
Pagsasao a Wuvulu-Aua
Ti pagsasao a Wuvulu-Aua ket maysa kadagiti tallo a sasao nga Akinlaud nga Is-isla Almiralidad, dagiti dua a sabali ket ti Seimat ken ti awanen a Kaniet. Ti pagsasao ket naisasao kadagiti isla ti Wuvulu ken Aua babaen dagiti agarup a 1500 a tattao iti Probinsia ti Manus ti Papua Baro a Guinea.
Sidarta Gautama Buddha
Ni Sidarta Gautama Buddha ket isu iti nakaitalimudokan iti Budismo a masurot dagiti 300 milion a tao iti lubong tatta. Naipasngay idi 563 BCE idiay banda iti Nepal ken amianan iti India ket nagbalin a Buda kalpasan iti panagsursurona.
thumb|right|200px|Ti maika- 4 a siglo ce nga Estatua ni Buda manipud idiay [[Sarnath]]
Sadikul Sahali
Ni Sadikul Sahali ket politiko manipud idiay Filipinas.
Soroastrianismo
Ti Soroastrianismo ken makunkuna pay iti Masdaismo ken Magianismo, ket maysa a taga-ugma a Irani a relihion ken maysa a relihioso a pilosopia. Daytoy idi ket estado a relihion iti Akuemenida nga Imperio ken Sassanid nga Imperio. Ti bilang dagiti Soroastriano iti sangalubongan ket agdumaduma manipud ti baetan ti 145,000 aginggana iti 2.6 a riwriw.
Idiay akin-daya paset ti taga-ugma a Persia kadagiti napalabas a tawtawen ti BCE ti maysa a relihioso a pilosopo a tinawtawagan ti Soroastro ket inpalakana ti panteon dagiti nasapa a dios ti Iran kadagiti dua nga agsinnuppiat a puersa: Ahura Mazda (Mangilawlawag Saririt) ken dagiti pay Angra Mainyu (Makadadael nga Espiritu) a nakisinnuppiat.
Dagiti kapanunotan ni Soroastro ket nangiturongan ti maysa a pormal a relihion a naipanagan kaniana babaen idi agarup a maika-6 a siglo BCE ken nakaimpluensia kadagiti dadduma a simmarsaruno a relihion a mairaman ti Hudaismo, Gnosticismo, Kristianidad ken Islam.
Thryptomene racemulosa
Ti Thryptomene racemulosa ket ti sebbangan ti bassit a mula iti pamilia ti Myrtaceae nga endemiko iti Akinlaud nga Australia.
Ti bassit a mula ket kadawyan nga agtubo iti katayag iti. Daytoy ket agsabong iti pagbaetan ti Hulio ken Oktubre ken agpataud kadagiti derosas-puraw a sabong.
Pagsasao a Nambo-Namna
Ti pagsasao a Nambo-Namna ket ti maysa a pagsasao a  Yam a naisasao iti Akinlaud a Probinsia, Papua Baro a Guinea. Dagiti dua a karuay ket ti ket dagiti a agsinnaranay a maawatan a,
Thryptomene racemulosa
Mabirukan daytoy kadagiti tanap ti darat ken dagiti ababa a pantok kadagiti rehion ti Mid West ken Wheatbelt iti Akinlaud nga Australia wnga idiay ket agtubo kadagiti nabisel a daga.
Barbodes baoulan
Ti Barbodes baoulan, lokal nga ammo a kas ti Baolan, ket ti sebbangan ti cyprinid nga endemiko iti Danaw Lanao iti Mindanao, Filipinas a mabirukan kadagiti adalem a danum. Daytoy a sebbangan ket makaabot iti kaatiddog iti SL.
Anna Magnani
Ni Anna Magnani (7 Marso 1908 – 26 Septiembre 1973) ket maysa idi nga Italiana nga aktres ti entablado ken pelikula. Isu ket nangabak iti Gunguna ti Akademia para iti Kalaingan nga Aktres ken mairaman pay dagiti uppat nga internasional a gunguna, para iti panangiladawanna iti balo a babai a Siciliana iti The Rose Tattoo.
Pagsasao a Län
Ti pagsasao a Län (Len, wenno Dapo, Dungerwab, Parb, Tuj) let ti maysa a pagsasao a Yam a naisasao iti Akinlaud a Probinsia, Papua Baro a Guinea.
Thryptomene podantha
Ti Thryptomene podantha ket ti sebbangan ti bassit a mula iti pamilia ti Myrtaceae nga endemiko iti Akinlaud nga Australia.
Barbodes clemensi
Ti Barbodes clemensi ket ti sebbangan ti cyprinid nga endemiko iti Danaw Lanao iti Mindanao, Filipinas. Daytoy ket maysa kadagiti nadumaduma a sebbangan ti ikan iti Filipinas nga ammo a kas bagangan. Daytoy a sebbangan ket makaabot iti kaatiddg iti TL.
Programa ti Global a Bulkanismo
thumb|Ti panagbettak idi 1995 ti [[Bantay Rinjani idiay Indonesia.]] Ti Programa ti Global a Bulkanismo (GVP) ti Instituto ti Smithsoniano ken dokumentuanna dagiti bulkan ti Daga ken dagiti pakasaritaan ti panagbettakda kadagiti naudi a 10,000 a tawtawen. Ti GVP ket ireportana dagiti agdama a panagbettak manipud iti sangalubongan ken mangtaripato pay ti repositorio dagiti datos a batayan dagiti aktibo a bulkan ken dagiti panagbettakda. Iti daytoy a waya, maipresenta ti global a konteksto para iti aktibo a bulkanismo ti planeta. Ti panagreporta ti Smithsoniano iti agdama nga aktibidad ti bulkan ket nagrugin manipud idi 1968, iti Sentro para iti Nabiit ti Biag a Penomena (CSLP). Ti GVP ket ibalbalayan iti Departamento dagiti Siensia ti Mineral, paset ti Nailian a Museo ti Masna a Pakasaritaan, ti National Mall idiay Washington, D.C.
Idi las-ud ti nasapa a rugi ti panagbettak, ti GVP ket agtignay a kas ti pagalaan dagiti reporta, datos, ken dagiti ladawan a naur-urnos manipud iti global a network dagiti kontributor. Ti nasapa a iyuumay dagiti pakaammo ket naimatonan tapno ti husto a tattao ket mapaammuan ken makatulong a mangurnos ti di nalawag ken dagiti makasuppiat nga aspeto a kadawyan a mapasamak iti las-ud dagiti nasapa nga al-aldaw ti panagbettak.
Ti Linawas a Reporta ti Aktibidad ti Bulkan ket pagtitinnulongan a gandat a nagbaetan ti Programa ti Global a Bulkanismo ti Smithsoniano ken ti Programa dagiti Peggad ti Bulkan ti Heolohiko a Panagsukisok ti Estados Unidos. Dagiti pakdaar ti aktibidad ti bulkan ket preliminario ken maipablaak iti website ti Reporta ken suheto a mabaliwan gapu ta kaaduan pay a maad-adal dagiti pasamak. Dagiti naisalaysay a reporta dagiti nadumaduma a bulkan ket binulan a maipablaak iti Bulletin ti Network ti Global a Bulkanismo.
Ti GVP ket dokumentuanna pay dagiti naudi a 10,000 a tawtawen ti bulkanismo ti Daga. Ti naipakasaritaan nga aktibidad ket makatulong kadagiti perspektibo kadagiti masakbayan a pasamak ken kadagiti aktibidad ti bulkan. Dagiti datos a batayan ti bulkan ken panagbettak ti GVP' ket mangbukel ti pundasion para kadagiti amin nga estadistikal nga insasao a maipanggep kadagiti lokasion, pannakasansan, ken ti kapigsa dagiti panagbettak ti bulkan iti Daga iti las-ud ti naudi a 10,000 a tawtawen. Dagiti dua nga edision ti Bulbulkan ti Lubong (Simkin et al., 1981; ken ni Simkin ken ni Siebert, 1994) ket naipablaak a naibatay iti datos ti GVP ken dagiti interpretasion.
Siudad ti Zamboanga
Ti Siudad ti Zamboanga ket maysa a primera klase a siudad iti probinsia ti Zamboanga del Sur iti Filipinas. Kas maysa nga agwaywayas a siudad, saan a mainaig iti maysa a probinsia nupay no maminsan ket madakdakamat kas paset ti probinsia ti Zamboanga del Sur. Masarakan ti siudad iti Lingsat Basilan. Agar-aramat dagiti taga-Zamboanga iti naisangsangayan a pagsasao: ti Chabacano, napaglaok nga Espaniol ken lokal a pagsasao ken dialekto.
Ti siudad ti sigud a rehional a sentro ti Peninsula ti Zamboanga sakbay a sinukatan ti Siudad ti Pagadian. Ti pay Siudad ti Zamboanga ti sentro ti komersio, negosio ken edukasion iti rehion ket isu pay ti taeng ti Turay ti Ekonomiko a Sona ti Siudad ti Zamboanga (Zamboecozone).
Dagiti baranggay
right|thumb|Dagiti baranggay iti Siudad ti Zamboanga Ti Siudad ti Zamboanga ket nabingbingay a politikal kadagiti 98 a barbaranggay.
Pagsasao a Norwego
Ti Norwego (norsk) ket Amianan a Hermaniko a pagsasao a kaaduan a naisasao idiay Norwega, nga idiay ket opisial a pagsasao daytoy. No kakuyogna ti Sueko ken Danes, ti Norwego ket mangporma ti lugar iti ad-adu wenno basbassit a maitunos a pannakaawat iti llokal ken dagiti rehional a karuay.
Siudad ti Zamboanga
Dagiti baranggay
• Abong Abong
Pagsasao a Norwego
Dagitoy a sasao nga Eskandinabia a kakuyogna ti pagsasao Peroes ken pagsasao nga Islandes, ken dagiti pay natayen a pagsasao, ket mangbukel ti sasao nga Amianan a Hermaniko (tinawtawagan pay ti sasao nga Eskandinabia). Ti Peroes ken ti Islandes ket saan unay a maitunos a maawatan iti Norwego ken ti naisasao a pormana gapu ta ti kontinental nga Eskandinabia ket naiyallatiwen kaniada.
Siudad ti Zamboanga
Dagiti baranggay
• Arena Blanco
Pagsasao a Norwego
Kas binagon babaen ti linteg ken ti annuroten ti gobierno, adda met dagiti dua nga opisial a porma ti naisurat a Norwego – Bokmål (literal a "dila ti libro") ken Nynorsk (literal a "baro a Norwego"). Ti Ti Konseho ti Pagsasao a Norwego ket isu ti akin-rebbeng para iti panagtaripato kadagitoy dua a porma, ken mangisingasing kadagiti termino a "Norwegian Bokmål" ken "Norwegian Nynorsk" iti Ingles. Adda pay dagiti dua a sabali a naisurat a porma nga awan ti kasasaad, ti nangruna ket ti Riksmål ("nailian a pagsasao"), a daytoy ket as-asideg iti pagsasao a Danes ngem tatta nga aldaw ket kapadpada metten a pagsasao iti Bokmål. Daytoy ket tinartaripato babaen ti Norwego nga Akademia, a mangipatarus ti nagan a kas "Alagaden a Norwego". Ti sabali pay ket ti Høgnorsk ("Nangato a Norwego") a daytoy ket ad-adu a purista a porma ti Nynorsk, a mangtaripato ti pagsasao iti maysa a kasisigud a porma a kas inted babaen ni Ivar Aasen ken mangliklikud kadagiti kaaduan a reporma manipud iti maika-20 a siglo. Daytoy a porma ti Nynorsk ket limitado laeng ti pannaka-usarna.
Siudad ti Zamboanga
Dagiti baranggay
• Ayala
• Baliwasan
• Baluno
• Boalan
• Buenavista
• Bunguiao
• Busay
• Cabaluay
• Cacao
• Calabasa
• Calarian
• Camino Nuevo
• Campo Islam
• Canelar
• Capisan
• Cawit
• Culianan
• Curuan
• Daap
• Dita
• Divisoria
• Dulian (Upper Bunguiao)
• Guisao
• Guiwan
• Kasanyangan
• La Paz
• Labuan
• Lamisahan
• Landang Gua
• Landang Laum
• Lanzones
• Lapakan
• Latuan (Curuan)
• Limaong
• Limpapa
• Lubigan
• Lumayang
• Lumbangan
• Lunzuran
• Malagutay
• Mampang
• Manalipa
• Mangusu
• Manicahan
• Mariki
• Muti
• Pamucutan