cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alcantara, Cebu
Dagiti baranggay
• Lawaan
Dinagat, Is-isla ti Dinagat
Dagiti baranggay
• Escolta (Pob.)
Kaipuleohone
Ti Kaipuleohone ket ti arkibo ti dihital nga etnograpiko a mangibalay kadagiti papeles ti manggeg ken makita, dagiti ladawan, ken dagiti pay ginasut a material ti teksto a kas dagiti nota, dagiti diksionario, ken dagiti transkripsion a mainaig kadagiti bassit a naisagmak a pagsasao. Ti arkibo ket naipenpen iti repositorio ti ScholarSpace iti Unibesidad ti Hawai‘i idiay Mānoa ken tinartaripato babaen ti Departamento ti Lingguistika ti Kolehio ti Sasao, Lingguistika ken Literatura iti Unibersidad. Ti Kaipuleohone ket kaemng ti Digital Endangered Languages and Musics Archiving Network (DELAMAN). Ti kayat a sawen ti termino a kaipuleohone ket 'tabungaw ti nasam-it a balbalikas' ken mangisimbolo iti impresion iti maysa a panagurnong iti material ti pagsasao.
Buklen ti Kaipuleohone dagiti nadumaduma nga urnong dagiti Papeles ti Audio ti Kaipuleohone, ti Urnong ni Bickerto, ti Urnong ni Blust, ti Urnong ni Bradshaw, ken ti Urnong ni Sato.
Dinagat, Is-isla ti Dinagat
Dagiti baranggay
• Gomez
Alcantara, Cebu
Dagiti baranggay
• Manga
Sasao a San Matias
Dagita ket "tidda" a grupo ti sasao nga Oceaniko.
Dinagat, Is-isla ti Dinagat
Dagiti baranggay
• Justiniana Edera
• Magsaysay
Alcantara, Cebu
Dagiti baranggay
• Palanas
Dinagat, Is-isla ti Dinagat
Dagiti baranggay
• Mauswagon (Pob.)
Alcantara, Cebu
Dagiti baranggay
• Poblacion
Dinagat, Is-isla ti Dinagat
Dagiti baranggay
• New Mabuhay
Alcantara, Cebu
Dagiti baranggay
• Polo
Dinagat, Is-isla ti Dinagat
Dagiti baranggay
• Wadas
Alcantara, Cebu
Dagiti baranggay
• Salagmaya
Dinagat, Is-isla ti Dinagat
Dagiti baranggay
• White Beach (Pob.)
Angela Merkel
Ni Angela Dorothea Merkel ket politiko ken dati agsuksukimat a sientista nga isun ti daulo ti Kappon ti Demokratiko a Kristiano manipud idi 2000 ken ti Kansilier ti Alemania manipud idi 2005. Isu ti immuna a babai ken umuna nga umili a nagtakem iti opisina ti dati a Demokratiko a Rebuplika ti Alemania.
Thryptomene
• # Thryptomene australis Endl. – Hook-leaf thryptomene
• # Thryptomene baeckeacea F.Muell.
• # Thryptomene biseriata J.W.Green
• # Thryptomene caduca Rye & Trudgen
• # Thryptomene calciola Rye
• # Thryptomene calycina (Lindl.) – Grampians thryptomene
• # Thryptomene costata Rye & Trudgen
• # Thryptomene cuspidata (Turcz.)
• # Thryptomene dampieri Rye
• # Thryptomene decussata (W.Fitzg.) J.W.Green
• # Thryptomene denticulata (F.Muell.) Benth.
• # Thryptomene duplicata Rye & Trudgen
• # Thryptomene elliottii F.Muell.
• # Thryptomene eremaea Rye & Trudgen
• # Thryptomene ericaea F.Muell.
• # Thryptomene globifera Rye
• # Thryptomene hexandra C.T.White
• # Thryptomene hubbardii Rye & Trudgen
• # Thryptomene hyporhytis Turcz.
• # Thryptomene johnsonii F.Muell.
• # Thryptomene kochii E.Pritz.
• # Thryptomene micrantha Hook.f.
• # Thryptomene naviculata J.W.Green
• # Thryptomene nealensis J.W.Green
• # Thryptomene nitida Rye & Trudgen
• # Thryptomene oligandra F.Muell.
• # Thryptomene orbiculata Rye & Trudgen
• # Thryptomene parviflora (Benth.) Domin
• # Thryptomene podantha Rye & Trudgen
• # Thryptomene racemulosa Turcz.
• # Thryptomene repens Rye & Trudgen
• # Thryptomene saxicola (Hook.) Schauer – Rock thryptomene
• # Thryptomene spicata Rye & Trudgen
• # Thryptomene stapfii Rye & Trudgen
• # Thryptomene stenophylla E.Pritz.
• # Thryptomene striata Rye & Trudgen
• # Thryptomene strongylophylla Benth.
• # Thryptomene velutina Rye & Trudgen
• # Thryptomene wannooensis Rye
• # Thryptomene wittweri J.W.Green
Dimasalang
Ti Dimasalang ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Masbate iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Dimasalang ket politikal a nabingbingay iti 20 a barbaranggay.
• Balantay
• Balocawe
• Banahao
• Buenaflor
• Buracan
• Cabanoyoan
• Cabrera
• Cadulan
• Calabad
• Canomay
• Divisoria
• Gaid
• Gregorio Alino (Pia-ong)
• Magcaraguit
• Mambog
• Poblacion
• Rizal
• San Vicente
• Suba
• T.R. Yangco (Yanco)
Cagwait
Ti Cagwait ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Surigao del Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Cagwait ket nabingbingay a politikal kadagiti 11 a barbaranggay.
• Aras-asan
• Bacolod
• Bitaugan East
• Bitaugan West
• Lactudan
• Mat-e
• Poblacion
• Tawagan
• Tubo-tubo
• Unidad
PubMed
Ti PubMed ket maysa a nawaya a batayan ti datos a kangrunaan a pagserrekan ti MEDLINE a batayan ti datos dagiti reperensia ken dagiti abstrakto dagiti siensia ti biag ken dagiti biomedikal a topiko. Ti Nailian a Biblioteka ti medisina ti Estados Unidos (NLM) kadagiti Nailian a Patakder ti Salun-at ket isuda ti magtartaripato ti batayan ti datos a kas parte ti sistema Entrez iti panangala ti pakaammo.
Ternate
Ti Ternate ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Cavite iti Filipinas.
PubMed
Manipud idi 1971 aginggana idi 1997, ti online a panagserrek ti MEDLINE iti kompiuterisado a batayan ti datos ti MEDLARS ket nangruna a babaen kadagiti patakder ti pakultad a kasla dagiti medikal a biblioteka. Ti PubMed, ket immuna a naipablaak idi Enero 1996, ket isu ti nagrugian ti panawen ti pribado, nawaya, ken ti agtagibalay a pagbirukan ti kompiuterisado a MEDLINE. Ti sistema ti PubMed ket nawaya a naidaton iti publiko iti Hunio, 1997, idi naipakita dagiti panagbiruk ti MEDLINE babaen ti web, iti maysa a seremonia, babaen ni Bise Presidente Al Gore ti Estados Unidos.
Linaon
Iti maipatinayon ti MEDLINE, ti PubMed ket mangited ti panagserrek kadagiti:
Ternate
Dagiti baranggay
Ti Ternate ket nabingbingay a politikal iti 10 barbaranggay.
PubMed
Linaon
Adu kadagiti rehistro ti PubMed ket aglaon kadagiti silpo dagiti napno a teksto dagiti artikulo, ken adda kadagitoy ti nawaya a magun-od, a kadawyan iti PubMed Central ken dagiti lokal a kapadan a kas ti UK PubMed Central.
Ternate
Dagiti baranggay
• Poblacion I (Baranggay I)
PubMed
Linaon
Ti pakaammo a maipanggep kadagiti warnakan a naikabil iti PubMed ket mabirukan iti Katologo ti NLM.
Ternate
Dagiti baranggay
• Poblacion II (Baranggay II)
PubMed
Linaon
Manipud idi 19 Mayo 2013, ti PubMed ket addaan kadagiti sumurok a 22.7 a riwriw dagiti rehistro manipud idi 1966, a napili manipud idi tawen ti 1865, ken napili unay agingana idi 1809; adda dagiti agarup a 500,000 a rehistro ti mainaynayon iti tunggal maysa a tawen. Iti isu met laeng a tawen, 13.1 riwriw kadagiti rehistro ti PubMed ket nailista nga adda dagiti abstraktoda, ken 14.2 riwriw kadagiti artikulo ket addan kadagiti silpo iti napno a teksto (kadagitoy ket 3.8 riwriw dagiti artikulo a mangun-od ti napno a teksto nga awan bayadna para iti sinoman nga agus-usar). Ti mangkita ti agdama a kadakkel iti kita ti batayan ti datos, imakinilia ti "1800:2100[dp]" wenno "all[sb]" iti pagbirukan a tawa ti PubMed
Ternate
Dagiti baranggay
• Bucana
• Poblacion III (Baranggay III)
• San Jose
• San Juan I
• Sapang I
• Poblacion I A
• San Juan II
• Sapang II
Libjo
Ti Libjo ket maysa a maika-5 a klase nga ili ti probinsia ti Is-isla ti Dinagat ti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Libjo ket nabingbingay kadagiti 16 barbaranggay.
• Albor (Pob.)
• Arellano (Madrid)
• Bayanihan
• Doña Helen
Harrisburg, Pennsylvania
thumb|300px|Puseg ti ili ti Harrisburg
Libjo
Dagiti baranggay
• General Aguinaldo (Bolod-bolod)
Harrisburg, Pennsylvania
Ti Harrisburg ket isu ti kapitolio a siudad ti Estado ti Pennsylvania ken ti tugaw ti kondado ti Kondado ti Dauphin ken addaan iti populasion iti 49,673 ken isu daytoy ti maikasiam a kadakkelan a siudad idiay estado ti Pennsylvania. Daytoy ket mabirukan idiay daya a bangkag ti Karayan Susquehanna, iti laud-amianan a laud t Philadelphia ken a daya ti Pittsburgh.
Libjo
Dagiti baranggay
• Kanihaan
Harrisburg, Pennsylvania
Ti Estadistikal a Lugar ti Metropolitano ti Harrisburg-Carlisle, a mangiraman kadagiti kondado ti Dauphin, Cumberland, ken Perry, ket addaan iti populasion iti 509,074 idi 2000 ken dimmakkel iti 549,850 isi 2010. Ti karkulo manipud idi Hulio 1, 2007 ket nangikabil ti populasion iti 528,892, ken mangaramid daytoy iti maikalima a kadakkelan a Estadistikal a Lugar ti Metropolitano idiay Pennsylvania kalpasan ti Philadelphia, Pittsburgh, Allentown−Bethlehem−Easton (ti Lehigh Valley), ken Scranton−Wilkes Barre. Ti Naitiptipon nga Estadistikal a Lugar ti Harrisburg-Carlisle-Lebanon, a mairaman ti Estadistikal a Lugar ti Metropolitano Harrisburg-Carlisle ken Lebanon, ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 656,781 idi 2007 ken isu idi daytoy ti maikapat a kaaduan ti populasion a metropolitano a lugar ti estado.
Libjo
Dagiti baranggay
• Llamera
• Magsaysay
Pintuyan
Ti Pintuyan ket maysa a maikalima a klase nga ili iti probinsia ti Abagatan a Leyte iti Filipinas.
Libjo
Dagiti baranggay
• Osmeña
Pintuyan
Dagiti baranggay
Ti Pintuyan ket nabingbingay a politikal iti 23 a barbaranggay.
Libjo
Dagiti baranggay
• Plaridel
Pintuyan
Dagiti baranggay
• Badiang
Libjo
Dagiti baranggay
• Quezon
• Rosita
Pintuyan
Dagiti baranggay
• Balongbalong
Libjo
Dagiti baranggay
• San Antonio (Pob.)
Pintuyan
Dagiti baranggay
• Buenavista
Pluto
Ti Pluto, pormal a panakaidasig 134340 Pluto (simbolo: ken  ), ket isu ti maikadua a kadakkelan a naamammoan nga ansisit a planeta iti Sistema Solar (kalpasan ti Eris) ken ti maika sangapulo a kadakkelan a bagi a napalpaliiw a dagus a napakaliklikmutan ti Init. Kasisigud a naidadasig a kas ti makaasiam a planeta manipud ti Init, ti Pluto ket naidasig idi a kas maysa nga ansisit a planeta ken plutoid gapu ti panakaiduktalan a daytoy ket maysa kadagiti dakkel a bagbagi iti uneg ti Kuiper a barikes.
Pintuyan
Dagiti baranggay
• Bulawan
Pluto
Kasla kadagiti kamkameng iti Kuiper a barikes, ti Pluto ket kangrunaan a nabuklan kadagiti bato ken yelo ken daytoy ket minaig a bassit laeng: agarup a maysa a pagkamnem ti masa iti Bulan ti Daga ken maysa a pagkatlo iti tomona. Addaan daytoy ti eksentriko ken napalikig unay a pagliklikmutan iti 30 aginggana ti 49 AU (4.4–7.4 bilion km) manipud ti Init. Daytoy ket ipanna ti Pluto ti sagpaminsan nga umasideg iti Init ngem ti Neptuno. Manipud idi 2011, daytoy ket 32.1 AU manipud ti Init.
Pintuyan
Dagiti baranggay
• Canlawis
• Catbawan
• Caubang
Libjo
Dagiti baranggay
• San Jose
Plasma (pisika)
Ti plasma (manipud iti Griego ti πλάσμα, "ti ania man a naporma" ) ket maysa kadagiti uppat a kammasapulan a kasasaad ti banag (dagiti dadduma ket ti natangken, likido, ken alingasaw). Ti panangpapudot ti alingasaw ket mabalin a maionisado dagiti bukodna amolekula wenno dagiti atomo (panagpabassit wenno panagpaadu ti bilang dagiti elektron kaniada), isunga ti panangibalin daytoy iti plasma, nga aglaon kadagiti nakarga a partikula: dagiti positibo nga ion ken dagiti negatibo nga elektron wenno ion. Ti ionisasion ket mabalin a madurogan babaen ti dadduma pay a pamay-an, kasla iti napigsa nga elektromagnetiko a lugar nga ipakat babaen ti agipataud ti laser wenno microwave, ken kuyogan daytoy babaen ti panangisina kadagiti piansa ti molekula, no adda. Ti plasma ket mabalin pay a mapartuat babaen ti panangipakat iti maysa nga eletriko a lugar iti alingasaw, a ti pakaipakatan a proseso ket ti diskarga ni Townsend.
Party Pilipinas
Ti Party Filipinas (kas iti Partido Filipinas), pabuya iti kanta ti GMA Network, Siudad ti Quezon.
Libjo
Dagiti baranggay
• Santo Niño
Pintuyan
Dagiti baranggay
• Cogon
HIV
Iti human immunodeficiency virus, maawagan iti HIV, ket maysa nga retrovirus a mangimpecto wenno mangpatay dagiti parte ti immune nga sistema iti tao kas dagiti CD4+ T cell, macrophage ken dendritic cell. Daytoy iti pannagapuna iti sakit nga AIDS.
Pintuyan
Dagiti baranggay
• Dan-an
• Lobo
• Mainit
• Manglit
• Nueva Estrella Sur
• Poblacion Ibabao
• Poblacion Ubos
• Ponod
• Son-ok I
• Tautag
• Nueva Estrella Norte
• Ponciano D. Equipilag
• San Roque
• Santa Cruz
• Son-ok II
Plasma (pisika)
Ti kaadda ti bassit a bilang dagiti agaw-awit ti karga ket mangaramid iti plasma a konduktibo iti elektriko tapno napigsa a mangsunbat kadagiti elektromagnetiko a lugar. Isunga ti plasma ket addaan kadagiti tagikua a saan a kapadpada dagiti natangken, likido, wenno dagiti alingasaw ken naikedkedeng a naisangsangayan a kasasaad ti banag. Kasla ti alingasaw, ti plasma ket awanan iti depinitbo a sukog wenno depenitibo a tomo malaksid no daytoy ket maikabil iti maysa paglaonan; saan a kasla ti alingasaw, babaen ti impluensia ti magnetiko a lugar, daytoy ket mabalin a mangporma kadagiti estruktura a kas dagiti pilamento, dagiti silnag, ken dagiti doble a tuon. Adda dagiti kadawyan a plasma ket mabirukan kadagiti bituen ken dagiti senial ti neon. Iti law-ang, ti plasma ket isu ti kaaduan a kasasaad ti banag para iti kadawyan a banag, a kaaduan kadagitoy ket narasay a intergalaktiko a plasma (a nangruna ti intracluster medium) ken dagiti bituen. Kaaduan kadagiti pannakaawat kadagiti plasma ket nagtaud iti panagsukisok iti natengngel a nuklear a panaglunag ken bileg ti panaglunag, a ti pisika ti plasma ket mangited kadagiti sientipiko a batayan.
Dagiti nota
<references group="Note" />
Bobby Pacquiao
Alberto "Bobby" Dapidran Pacquiao ket Filipino ket dati a propesional a boksingero. Isu ti ub-ubing a kabsat a lalaki ni Manny Pacquiao.
Pagsasao a Bulgaro
Ti Bulgaro, a kakuyogna ti asideg a kabagianna a pagsasao a Macedonio (naurnong a mangporma iti sasao ti Akin-daya nga Abagatan nga Eslabo), ket addaan kadagiti nadumaduma a pannakailasin a mangigiddiat daytoy kadagiti sabali a Sassao nga Eslabo: dagiti panagbalbaliw ket mairaman ti pannakaikkat ti gramatikal a kaso, ti panagdur-as iti suldong a depinitibo nga artikulo (kitaen ti pagsasao a lugar ti Balkan), ken ti kaawan ti berbo nga inpinitibo, ngem mangitalinaay ken addaan ti ad-adu a panagdur-as ti Proto-Eslabo a sistema ti berbo. Dagiti nadumaduma nga ebidensial a berbo ket adda tapno mangiyebkas ti saan a nasaksian, maibaga manen, ken ti madudua a tignay.
Idi naibatay ti 2011 senso, ti Ethnologue ket kinarkulona a ti Bulgaro ket insasao a kas patneng a pagsasao babaen dagiti 6.8 a riwriw a tattao. Idi 1999, ti World Almanac ket kinarkulona iti 9 a riwriw.
Dinagat
Ti Dinagat ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:
Papa Inocencio VII
Ni Papa Inocencio VII (mabalin nga idi 1339 – 6 Nobiembre 1406), naipasngay idi a kas ni Cosimo de' Migliorati, ket nabiit idi a Papa idiay Roma idi baetan ti 1404 ken 1406 idi las-ud ti paset ti panawen ti Lumaud a Panagguddua (1378–1417) bayat nga adda idi ti kasuppiat a Papa, ni Kontrapapa Benedicto XIII, idiay Avignon.
Mangifera minutifolia
Ti Mangifera minutifolia ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Anacardiaceae. Daytoy ket endemiko iti Bietnam.
Saint Bernard, Abagatan a Leyte
Dagiti baranggay
Ti Saint Bernard ket nabingbingay a politikal iti 30 a barbaranggay.
• Atuyan
• Ayahag
• Bantawon
• Bolodbolod
Thryptomene dampieri
Ti Thryptomene dampieri ket ti sebbangan ti bassit a mula iti pamilia ti Myrtaceae nga endemiko iti Akinlaud nga Australia.
Saint Bernard, Abagatan a Leyte
Dagiti baranggay
• Nueva Esperanza (Cabac-an)
• Cabagawan
Thryptomene dampieri
Mabirukan ti bassit a mula kadagiti rehion ti Gascoyne ken Pilbara iti Akinlaud nga Australia iti pagbaetan ti Shark Bay ken Exmouth nga idiay ket agtubo kadagiti nadarat a daga.
Calasiao
Ti Calasiao ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Pangasinan iti Filipinas.
Saint Bernard, Abagatan a Leyte
Dagiti baranggay
• Carnaga
• Catmon
Calasiao
Dagiti baranggay
• Ambonao
Saint Bernard, Abagatan a Leyte
Dagiti baranggay
• Guinsaugon
Calasiao
Dagiti baranggay
• Ambuetel
Saint Bernard, Abagatan a Leyte
Dagiti baranggay
• Himatagon (Pob.)
Calasiao
Dagiti baranggay
• Banaoang
Saint Bernard, Abagatan a Leyte
Dagiti baranggay
• Himbangan
• Himos-onan
Calasiao
Dagiti baranggay
• Bued
Saint Bernard, Abagatan a Leyte
Dagiti baranggay
• Hindag-an
• Kauswagan
Calasiao
Dagiti baranggay
• Buenlag
Saint Bernard, Abagatan a Leyte
Dagiti baranggay
• Libas
Calasiao
Dagiti baranggay
• Cabilocaan
Saint Bernard, Abagatan a Leyte
Dagiti baranggay
• Lipanto
Calasiao
Dagiti baranggay
• Dinalaoan
Saint Bernard, Abagatan a Leyte
Dagiti baranggay
• Magatas
• Magbagacay
Mangifera monandra
Ti Mangifera monandra ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Anacardiaceae. Daytoy ket endemiko iti Filipinas. Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
Saint Bernard, Abagatan a Leyte
Dagiti baranggay
• Mahayag
Calasiao
Dagiti baranggay
• Doyong
Saint Bernard, Abagatan a Leyte
Dagiti baranggay
• Mahayahay
Tubajon
Ti Tubajon ket maysa nga ili ti probinsia ti Is-isla ti Dinagat ti Filipinas.
Saint Bernard, Abagatan a Leyte
Dagiti baranggay
• Malibago
Calasiao
Dagiti baranggay
• Gabon
Saint Bernard, Abagatan a Leyte
Dagiti baranggay
• Malinao
Industria
Ti industria ket isu ti produksion iti maysa a ekonomiko a tagilako wenno serbisio iti maysa a kaunegan ti ekonomia.
Calasiao
Dagiti baranggay
• Lasip
• Longos
Anak
thumb|Anak No maipapan iti bilohia, ti maysa nga anak wenno ubing (ad-adu ngen maysa: annak wenno ubbing) ket maysa a tao a nagbaetan dagiti agpang iti pannakaipasngay ken panagbalasang wenno panagbaro. Adda dagiti biolohiko a panangipalplawag iti anak a mangiraman ti fetus, a kas parsua a di naipasngay nga ubing. Ti nainlalintegan a panangipalplawag ti "anak" ket sapasap a mangitudo iti maysa a ub-ubbing, a naamammuan pay a kas ti maysa a tao nga ub-ubing ngem ti tawen ti kaaduan.
Calasiao
Dagiti baranggay
• Lumbang
Saint Bernard, Abagatan a Leyte
Dagiti baranggay
• Panian
Anak
Ti "anak" wenno "ubing" ket mabalin pay a mangipalawag ti maysa a pannakikabagian iti nagannak (a kas dagiti anak a lalaki ken dagiti anak a babai iti ania man nga edad) wenno, iti metaporiko, ti maysa a turay a pigura, wenno mamngipakita ti pannakaikameng iti maysa a grupo iti maysa a sangkaputotan, tribu, wenno relihion; daytoy ket mabalin pay a mangibaga a napigsa a nabanagan babaen ti naisangayan a panawen, lugar, wenno pasamak, a kas iti "anak iti katutubo" wenno "anak iti Tawtawen ti Innem a pulo".
Calasiao
Dagiti baranggay
• Macabito
Saint Bernard, Abagatan a Leyte
Dagiti baranggay
• San Isidro
Calasiao
Dagiti baranggay
• Malabago
Esperanza, Masbate
Ti Esperanza ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Masbate iti Filipinas.
Penned ti Tallo a Baw-ang
thumb|250px|right|Ti Penned ti Tallo a Baw-ang idi Septiembre 2009.
Thryptomene costata
Ti nalinteg a bassit a mula ket kadawyan nga agtubo iti katayag iti. Daytoy ket agsabong iti pagbaetan ti Mayo ken Nobiembre ken agpataud kadagiti puraw-derosas a sabong.
Pannakaammo
thumb|upright|Personipikasion ti pannakaammo ([[Pagsasao a Griego|Griego Επιστημη, Episteme) iti Biblioteka ti Celsus idiay Ephesus, Turkia.]] Ti pannakaammo ket isu ti pamiliaridad maysa a tao wenno banag, a mabalin a mairaman dagiti kinapudno, pakaammo, dagiti panangilawlawag,  wenno dagiti kalaing a naala babaen ti pannakasanay wenno edukasion. Daytoy ket mabalin a mangitudo ti teoretiko wenno praktikal a pannakaawat ti maysa a suheto. Daytoy ket mabalin a napatinggaan (a kas ti praktikal a kinalaing wenno kinabatido) wenno nalawag (a kas ti teoretiko a pannakaawat ti maysa a suheto); daytoy ket mabalin nga adadu wenno basbassit a porma wenno sistematiko. Iti pilosopia, ti panagadal ti pannakaammo ket makunkuna a ti epistemolohia; ti pilosopo a ni Plato ket naindayegan a nangipalplawag ti pannakaammo a kas ti "napaneknekan a husto a pammati." Nupay kasta, awan ti adda maymaysa naitunosan a panangipalplawag ti pannakaammo, ngem adda met dagiti nadumaduma a teoria a mangipalpalawag daytoy. Ti sumaganad nga inadaw nga insao manipud ti "Teoria ti Pannakaammo" ni Bertrand Russell ket mangipakpakita ti karigat a panangipalplawag ti pannakaammo: "Ti saludsod no kasano ti panangipalpalawag ti pannakaammo ket mabalin a kangrunaan ken karigatan kadagiti tallo a binglayen tayo. Daytoy ket mabalin a nakakaskasdaaw: iti umuna pnakaita mabain a maipagarup a ti pannakaammo ket mabalin a maipalpalawag a kas ti pammati a maitunos kadagiti kinapudno. Ti parikut ket ket awan ti makaamo no ania ti pammati, awan ti makaammo ti kinpudno, ken awan ti makaammo ti pangitunosan a nagbaetan kaniada a mangaramid ti paamati a maysa kinapudno. Mangrugi tayo iti pammati."
Saint Bernard, Abagatan a Leyte
Dagiti baranggay
• Santa Cruz
Esperanza, Masbate
Dagiti baranggay
Ti Esperanza ket politikal a nabingbingay iti 20 a barbaranggay.
Angelina Jolie
Ni Angelina Jolie Pitt (nakaiyanakan a nagan iti Voight; ) ket aktres nga Amerikana, agpatpataud iti pelikula, ken humanitariano. Ni Jolie ket naiyanak idiay Los Angeles, California, ti anak a babai ni aktor Jon Voight ken aktres Marcheline Bertrand. Isu ti kabsat a babai ni aktor James Haven ken kaanakan a babai ni Chip Taylor.
Esperanza, Masbate
Dagiti baranggay
• Agoho
• Almero
Pannakaammo
Ti panangala ti pannakaammo ket mairaman ti narikut a kognitibo a pamay-an: pannangipagarup, pannakisinnarita, asosiasion ken panagrason; bayat a ti pannakaammo ket naibagbaga pay a mainaig ti kapasidad ti pannangawat kadagiti tattao.
Thryptomene costata
Mabirukan daytoy kadagiti bunton ti nabato a granito kadagiti rehion ti Mid West, Wheatbelt ken Goldfields-Esperance iti Akinlaud nga Australia.
Esperanza, Masbate
Dagiti baranggay
• Domorog
Saint Bernard, Abagatan a Leyte
Dagiti baranggay
• Sug-angon
Panawen ti Landok
Ti Panawen ti Landok ket isu ti paset ti panawen a sapasap a napasamak kalpasan ti Panawen ti Bronse, a minarkaan babaen ti adu a panagusar ti landok. Ti nasapa a paset ti panawen iti daytoy a panawen ket nailaslasin babaen ti adu a panagusar iti landok wenno aserol. Ti pannakaammpo dagiti kastoy a material ket naitumpong kadagiti sabali a panagbalbaliw iti kagimongan, a mairaman iti pagigiddiatan iti panagsanay ti agrikultura. Ti Panawen ti Landok a kas maysa nga Arkeolohiko a termino ket mangibagbaga ti kasasaad iti sibilisasion ken kultura ti tattao nga agus-usar ti landok a kas ti material a ramit ti panagtagbat ken armas. Ti Panawen ti Landok ket isu ti maikatlo a nangruna a paset ti panawen iti sistema ti tallo a panawen a pinartuat babaen ni Christian Thomsen (1788–1865) pata iti panangidasig kadagiti taga-ugma a kagimongan ken dagiti prehistoriko nga agpang iti progreso.
Thryptomene cuspidata
Ti Thryptomene cuspidata ket ti sebbangan ti bassit a mula iti pamilia ti Myrtaceae nga endemiko iti Akinlaud nga Australia.
Panawen ti Landok
Iti pakasaritaan ti arkeolohia, ti taga-ugma a literatura iti Panawen ti Landok ket mairaman dagiti kasapaan a naipreserba a teksto iti manuskrito t tradision. Ti Sanskrito a literatura ken ti Insik a literatura ket rrimmang-ay idi Panawen ti Landok. Dagiti sabali pay a teksto ket mairaman dagiti Avesta a Gatha, ti Veda ti India ken dagiti kaduogan a paset ti Hebreo a Bilia. Ti kangrunaan a langa a mangilasin ti Panawen ti Landok manipud kadagiti sinarunona a panawen ket ti panangipakaammo dagiti alpabetiko a karakter, ken ti dimtengan ti panagrang-ay ti naisurat a sao a nangpakabael ti literatura ken ti historiko a rehistro.
Tubajon
Dagiti baranggay
Ti Tubajon ket nabingbingay kadagiti 9 barbaranggay.
Panawen ti Landok
Ti rugi ti Panawen ti Landok idiay Europa ken dagiti kaarubana alugar ket nailaslasin babaen ti naisangayan a porma dagiti implemento, dagiti armas, dagiti personal nga ornamento, ken bangbanaga, ken dagiti pay sistema iti naarkosana daremdem, a dagitoy amin ket maigiddiat manipud kadagiti sinaruno ti panawen ti bronse. Ti obra dagiti mammanday iti panagparang-ay kadagiti implemento ken dagiti armas ket pinannday iti sukog, ken, kas ti nagbanagan, ket nagin-inut a pimmanaw manipud kadagiti estereotipo a porma dagiti sinarunoda iti bronse, a dagidi ket naidamili, ken ti sistema ti panagarkos, nga idi Panawen ti Bronse ketdagidi laeng nalaka a panagul-ulit dagiti linia a tabas, ket nakaiturongan ti sistema dagiti nasuko a linia ken dagiti agay-ayus a daremdem Ti termino a "Panawen ti Landok" ket addaan laeng ti nababa a pateg ti kronolohia, gapu ta saan a nagpapada a nangrugi iti ballasiw ti intero a lubong Dagiti petsa ken dagiti konteksto ket agdumadumada depende kadagiti rehion, ken ti panagsisinnaruno ti panpanawen ket saan nga agpayso para iti tunggal maysa a paset ti rabaw ti Daga. Adda dagiti lugar, a kas dagiti isla ti Abagatan a Pasipiko, ti uneg ti Aprikaa, ken dagiti paset ti Amianan ken Abagatan nga Amerika, a ti tattao ket dagus a linabsanda ti panagusar ti bato tapno agusarda ti landok nga awan ti panangibaetan ti panawen ti bronse.
Ti Panawen ti Landok ket isu ti maikatlo iti sistema ti tallo a panawen iti arkeolohia, a mangbingbingay prehistoriko a teknolohia ti tao iti tallo a paset ti panawen:
Penned ti Tallo a Baw-ang
Ti Penned ti Tallo a Baw-ang ket maysa a hidroelektriko a penned a sangadpaanna ti Karayan Yangtze babaen ti ili ti Sandouping, a mabirukan idiay Distrito ti Yiling, Yichang, ti probinsia ti Hubei, Tsina. Ti Penned ti Tallo a Baw-ang ket isu tikadakkelan a estasion ti elektrisidad iti termino iti naikabil a kapasidad (22,500 MW). Idi 2012, ti kaadu ti elektrisidad a pinartuat ti penned ket kapadpadana idi ti kaadu a pinartuat babaen ti Penned Itaipu.
Pagsasao a Napolitano
Ti Napolitano (autonimo: nnapulitano; napoletano) ket isu ti pagsasao ti akin-abagatan a kontinental nga Italia, a mairaman ti siudad ti Napoles. Daytoy ket saan a nainaganan iti siudad, ngem nainaganan manipud iti Pagarian ti Napoles, nga idi ket isu ti kaaduan a nangsakup ti daytoy a lugar ken ti Napoles ket isu idi ti kapitoliona. Idi Oktubre 14, 2008 ti linteg babaen ti Rehion ti Campania ket nangibagbaga a ti pagsasao a Napolitano ket nasken a masalakniban. Daytoy ket nabigbigan babaen ti UNESCO a kas pagsasao ket tawid. Ti Napolitano ket addaan iti adu nga impluensia iti intonasion ti Rioplatense nga Espaniol, ti rehion ti Buenos Aires ti Arhentina.
Saint Bernard, Abagatan a Leyte
Dagiti baranggay
• Tabon-tabon
Penned ti Tallo a Baw-ang
Malaksid para iti pagawitan ti bapor, ti gandat ti pened ket nakompleto ken napno nga agtartaray manipud idi Hulio 4, 2012, idi dagiti naudi a nangruna a turbina iti sirok ti daga nga estasion ket nangrugi iti panagpataud. Ti tunggal maysa a turbina ket adda ti kapasidad iti 700 MW. Ti bagi ti penned ket nalpas idi 2006. Ti panangikapet kadagiti 32 a turbina ti penned kadagiti dua a basbassit a generator (50 MW iti tunggal maysa) tapno mabileganna laeng ti estasion, ti dagup kapasidad ti mapataud nga elektrisidad tipenned ket 22,500 MW.
Esperanza, Masbate
Dagiti baranggay
• Iligan
Thryptomene cuspidata
Ti nasamek a nalinteg a bassit a mula ket kadawyan nga agtubo iti katayag iti. Daytoy ket agsabong iti pagbaetan ti Hulio ken Nobiembre ken agpataud kadagiti puraw-derosas a sabong.
Hong Kong
thumb|300px|Napno a pakaimatangan ti [[Kowloon ken Hong Kong. Ti daan nga Eropuerto ti Kai Tak ket makita iti kanigid.]] thumb|Ti [[Lei Cheng Uk Han a Museo ti Tanem a mabirukan idiay amianan a laud ti Kowloon ket nabangon idi 1969 kalpasan ti pannakaduktal ti tanem idi 1955.|alt=Ti panakaimatangan ti ruar ti maysa a taga-ugma a museo a tanem nga adda ti panagsalaknib a linong.]]
Ti Hong Kong ket maysa nga espesial nga administratibo a rehion (SAR) ti Republika ti Tattao ti Tsina (PRC). Daytoy ket mabirukan idiay akin abagatan nga aplaya ti Tsina ken, napalikmutan babaen ti Delta ti Karayan Perlas ken Baybay Abagatan Tsina, daytoy ket naamammuan iti nawatiwat a pakaimatanganna ken adalem a masna a pagsangladan. Nga adda ti masa ti daga iti 1104 km2 ken ti maysa a populasion ti pito a riwriw a tattao, ti Hong Kong ket maysa kadagiti kapusekan ti populasion a luglugar iti lubong. Ti populasion ti Hong Kong ket 95 a porsiento ti etniko nga Insik ken 5 a porsiento manipud kadagiti sabsabali. Dagiti kaaduan nga Insik a Han ti Hong Kong ket kangrunaan a nagtaud manipud kadagiti siudad ti Guangzhou ken Taishan idiay kaarrubana probinsia ti Guangdong.
Esperanza, Masbate
Dagiti baranggay
• Labangtaytay
Politeismo
thumb|Dagiti Ehipsio a dios idiay [[Carnegie a Museo ti Masna a Pakasaritaan ]]
Esperanza, Masbate
Dagiti baranggay
• Libertad
• Magsaysay
• Masbaranon
• Poblacion
• Potingbato
• San Roque
• Santiago
• Sorosimbajan
Himalaya
Ti Himalaya, (Sanskrito, ti hima (niebe) + ālaya (pagtaengan), literal a, "pagtaengan ti niebe" ) ket maysa a kabambantayan idiay Asia a nangisinsina kadagiti tanap ti Indiano a subkontinente manipud iti Tibetano a Banak.
Esperanza, Masbate
Dagiti baranggay
• Tunga
Calasiao
Dagiti baranggay
• Mancup
Esperanza, Masbate
Dagiti baranggay
• Villa
Himalaya
Ti Himalaya a kabambantayan ket pagibalayan kadagiti kangatuan a pantok iti lubong, a mairaman ti kangatuan, ti Bantay Everest. Ti Himalaya ket mangiraman kadagiti ginasut a banbantay a sumurok ti iti kangato. Iti paggiddiatan, ti kangatuan a pantok ti ruar ti Asia—ti Aconcagua, idiay Andes— ket ti katayagna.
Camiguin de Babuyanes
Ti Camiguin de Babuyanes ket maysa nga aktibo nga estratobulkan idiay Isla ti Camiguin, a paset ti grupo ti Is-isla ti Babuyan a mabirukan idiay Lingsat Luzon, amianan ti isla ti Luzon, iti Filipinas. Ti bulkan ken ti isla ket adda iti uneg ti turay ti ili ti Calayan, iti probinsia ti Cagayan.
Dagiti pisikal a langa
Ti kabakiran ti Bantay Camiguin wenno Camiguin de Babuyanes, tapno maigiddiat daytoy iti Camiguin ti Mindanao, ket adda ti kangato iti asl, ken ti diametro ti baba iti. Daytoy ket sakupenna ti abagatan a laud nga ungto ti a kaatiddog nga Isla ti Camiguin.
Himalaya
Ti Himalaya a kabambantayan, a pagbuklan ti tallo a paralelo nga apo dagiti kabambantayan, kadenna wenno ballasiwenna dagiti lima a pagilian: ti Bhutan, India, Nepal, Tsina, ken Pakistan, a dagiti immuna a tallo a pagilian ket adda ti kaaduan a katurayan kadagitoy a kabambantayan. Ti Himalaya ket nabeddengan iti amianan a laud babaen dagiti kabambantayan ti Karakoram ken Hindu Kush, iti amianan babaen ti Tibetano a Banak, ken iti abagatan babaen ti Tanap Indo-Ganges. Adda dagiti kangrunaan a karayan iti lubong, ti Indus, ti Ganges, ken ti Tsangpo-Brahmaputra, ket tumaudda ti Himalaya, ken dagiti naitiptipon a pagayusan a labneng ket pagtaengan ti 600 a riwriw a tattao. Ti Himalaya ket adda ti nangruna a panagsukogna kadagiti kultura ti Abagatan nga Asia; adu kadagiti pantok ti Himalaya ket sagrado iti Hinduismo ken Budismo.
Politeismo
Ti politeismo ket ti panagraem wenno pammati kadagiti nadumaduma a diosen a kadawyan a naurnong iti maysa a panteon dagiti dios ken dagiti diosa, a maikuyog dagiti bukodda a relihion ken dagiti ritu.
Paul Reubens
Ni Paul Rubenfeld (, Peekskill, New York, Estados Unidos), ket Amerikano nga aktor.
Camiguin de Babuyanes
Dagiti pisikal a langa
Dagiti pumaroles ket mabirukan idiay abagatan a laud, laud, ken daya a bakras ti bulkan ken ti agburburek nga ubbog ket mabirukan idiay asideg ti lessaad ti baybay iti akinlaud a bakras ti bulkan (magas-asok).
Saint Bernard, Abagatan a Leyte
Dagiti baranggay
• Tambis I
Calasiao
Dagiti baranggay
• Nalsian
Leni Robredo
Ni Leni Robredo (naiyanak a kas ni Maria Leonor Santo Tomas Gerona; ) ket ti abogado a Filipino, aktibista-sosial, ken politiko nga isu ti maika-14 a Bise Presidente ti Filipinas. Ni Robredo ket nagtaray babaen ti Partido Liberal, ken nangabak iti panagbubutos babaen dagiti 14,418,817 a butos wenno 35.11% dagitibutos, ken bassit laeng nga inabakna ni Senador Bongbong Marcos babaen dagiti 263,473 a butos. Isu ti maikadua a babai a nagserbi a kas Bise Presidente iti pakasaritaan ti Filipinas.
Naammuan iti atension iti publiko ni Robredo idi 2012 kalapsan ti ipupsay ti asawana, ni Jesse Robredo ti Sekretario ti Lokal a Gobierno, iti aksidente ti eroplano idiay Isla ti Masbate. Sakbay ti aksidente, ti pannakairamann iti biag ti publiko idi ket kas abogado ken aktibista-sosial. Kalpasan daytoy, nagtaray isuna iti sapasap a panagbubutos iti 2013 ken nangabak a kas representatibo ti maika-3 a Distrito ti Camarines Sur iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas, ti puesto a tinengngelna aginggana iti panagbaliw ti administrasion idi Hunio 2016.
Nasapa a biag
Naiyanak ni Maria Leonor Santo Tomas Gerona idi Abril 23, 1964 idiay Naga, Camarines Sur, Filipinas, ti kaunaan kadagiti tallo nga annak da Antonio Gerona ti retiro a Hues ti Pagdaruman a Rehional a Korte ti Siudad ti Naga ken ni Salvacion Sto. Tomas.
Saint Bernard, Abagatan a Leyte
Dagiti baranggay
• Tambis II
• Hinabian
Beijing
Ti Beijing ket isu ti maikadua a kadakkelan a siudad ti Tsina babaen ti urbano a populasion kalpasan ti Shanghai ken isu daytoy ti politikal, kultural, ken pagadalan a sentro, ken pagtaengan dagiti kuartel kadagiti kaaduan a kadakkelan a tagikua ti estado a kompania ti Tsina. Ti Beijing ket maysa a kangrunaan a sentro ti pagluganan iti nailian a kalsada, napardas a dalanan, perokaril ken pagsasabtan ti napardas a perokaril. Ti Internasional nga Eropuerto ti Kapitolio ti Beijing ket isu ti maikadua a kasingarngaran iti lubong babaen ti kaadu ti pasahero.
Calasiao
Dagiti baranggay
• Poblacion East
Beijing
Bassit laeng kadagiti siudad iti lubong a nabayagen a nagbalinen a sentro ti politika ken kultural a sentro iti nalawa unay kalugaran. Ti Beijing ket maysa kadagiti Nalatak nga Uppat a Taga-ugma a Kapitolio iti Tsína. Kadagiti napalabas a siglo daytoyen ti puso ti pakasaritaan iti Tsina, ken narigat ti makabiruk kadagiti pasdek idiay Beijing iti aniaman nga edad nga awan ti napateg bassit a nailian a pakasaritaana. Daytoy a siudad ket nalatak kadagiti bukodna a nasanikua a palasio, templo, ken dagiti dadakkel a bato a diding ken ruangan. Dagiti arte a gamengna ken dagiti unibersidad ket nabayagen a sentro iti kultura ken arte idiay Tsína.
Calasiao
Dagiti baranggay
• Quesban
• San Miguel
Hong Kong
Babaen ti pamunganayan ti "maysa a pagilian, dua asistema", ti Hong Kong ket adda ti naidumduma a a sistema ti politika manipud iti nangruna a daga ti Tsina. Ti nawaya nga ukoman ti Hong Kong ket agob-obra babaen ti batayan a sapasap a linteg. Ti Batayan a Linteg ti Hong Kong, ti batay-linteg a dokumentona, a mangibagbaga a ti Hong Kong ket nasken nga adda ti maysa a "nangato a degrado iti autonomia" kadagiti amin a banag malaksid ti gangganaet a panakibiang ken panagsalaknib ti milisia, mangituray ti bukodna a sistema ti politika. Urayno daytoy ket adda ti agrangrang-ay nga adu a sistema apartido, adda ti bassit a grupo ti elektorado nga agtengtengngel ti gudua ti bukodna a lehislatura. Nga isu ti Mangipangulo nga Ehekutibo ti Hong Kong, ti daulo ti gobierno, ket pinilpili ti maysa a Komite ti Eleksion iti 400 aginggana ti 1,200 a kamkameng, ti maysa akasaadan a mabanaganto iti las-ud ti umuna a 20 a tawtawen ti Insik a panagturay.
Politeismo
Ti politeismo ket maysa a relihioso a panagaramid dagiti paset ken maysa a kita iti teismo. Iti kaunegan ti teismo, daytoy ket maigiddiat iti monoteismo, ti pammati iti maymaysa a Dios. Dagiti politeista ket saanda a kankanayon nga agpapada a raraeman dagiti amin a dios, ngem mabalinda a henoteista, a nangipangpangruna iti panagraem iti maysa a nisangayan a diosen. Dagiti dadduma a politeista ket mabalinda a katenoteista, nga agraraem kadagiti nadumaduma a diosen kadagiti nadumaduma a panawen.
Hong Kong
A kas maysa kadagiti magiyununa ti internasional a sentro ti pinansia iti lubong, ti Hong Kong ket adda iti maysa a nangruna a serbisio ti kapitalista nga ekonomia a nailasin babaen ti nababa a panagbuis ken nawaya a panagtagilako, ken ti kuarta, a doliar ti Hong Kong, ket isu ti maikawalo a kaaduan a naitagtagilako a kuarta iti lubong. Ti kaawan ti pagyanan ket nataudan ti demanda para iti napuspusek a panangibangbangons, a nakaparang-ayan ti siudad iti maysa a sentro ti moderno a arkitektura ken ti katayagan a siudad iti lubong.Ti Hong Kong ket adda ti maysa kadagiti kangatuan a matgedan ti tunggal maysa a tao iti lubong. Ti napusek a pagyanan ket nangiturongan pay ti naparang-ay unay a network ti pagluganan nga adda ti panaglugan ti publiko a gatad ti panabiahe iti sumurok iti 90 a porsiento, ti kangatuan iti lubong. Ti Hong Kong ket adda dagiti nadumaduma a nangato pannakairanggo iti sangalubongan kadagiti nadumaduma nga aspeto. Kas pagarigan, ti kinawaya ti ekonomiana, pinansia ken ekonomiko a pannakibinglyan, kasayaat ti biag, panangipagarup ti padaksen, Pagsurotan ti Panagrang-ay ti Nagtagitaon, kdpy., ket nangatoda amin a nairanggo. Segun kadagiti karkulo manipud iti UN ken ti WHO, ti Hong Kong ket adda idi ti kapautan ti panagbiagiti ania man a rehion iti lubong idi 2012. Ti Hong Kong ket adda pat ti kangatuan a natimbeng nga IQ score kadagiti 81 a pagilian iti lawlaw ti lubong.
Camiguin de Babuyanes
Dagiti pisikal a langa
Ti Instituto ti Filipinas iti Bulkanolohia ken Sismolohia (PHILVOCS) ket ilistana ti Camiguin de Babuyanes a kas maysa kadagiti aktibo a bulkan ti Filipinas.
Politeismo
Ti politeismo ket kadawyan idi a porma iti relihion idi las-ud ti Gambang a Panawen ken Landok a Panawen, aginggan idi Aksial a Panawen ken ti nagininut a panagrang-ay iti monoteismo wenno panteismo, ken ateismo. Daytoy ket nasayaat a nadokumentuan kadagiti maipakasaritaan a relihion iti Klasiko a kina-ugma, a naipangpangruna iti Griego a politeismo ken Romano a politeismo, ken kalpasan ti pannakapaay ti Greko-Romano a politeismo kadagiti tribu a relihion a kas ti Hermaniko a paganismo wenno Eslabo a mitolohia. Adda dagiti nadumaduma politeistiko a relihion a nasansanay tatta nga aldaw, kas pagarigan ti Hinduismo, Shintoismo, folk a relihion ti iNsik, Thelema, Wicca, Druidry, Taoismo, Ásatrú ken Candomble.
Himalaya
Daytoy ket nabagkat babaen ti subduksion ti Indiano a tektoniko a plato idiay sirok ti Eurasiano a Plato, ti kabambantayan a Himalaya ket sumakop iti, laud-amianan a laud nga aginggana iti daya-abagatan a daya, iti maysa nga arko iti a kaatiddog. Ti akinlaud nga angklana, ti Nanga Parbat, ket naisanglad idiay abagatan ti akin-amianan unay a tikor ti karayan Indus, ti akindaya nga angklana, ti Namcha Barwa, ti laud ti nalatak a tikor ti karayan Tsangpo. Ti kabambantayan ket naidumaduma iti kaakaba manipud iti iti laud aginggana iti   iti daya.
Camiguin de Babuyanes
Dagiti pisikal a langa
Amin dagitoy a bulakan ti Filipinas ket paset ti Singsing ti apuy ti Pasipiko.
Dagiti panagbettak
Ti maysa a panagbettak ket nairehistro idi agarup a 1857. Daytoy ket naireporta a kas preatiko ken mabalin a sangkapaset a submarino.
Pagsasao a Vaeakau-Taumako
Tipagsasao a Vaeakau-Taumako (dati nga ammo a kas Pileni) ket ti pagsasao a Polinesio a naisasao kadagiti Is-isla Raw-ang ken kadagiti pay Isla ti Taumako (ammo pay a kas ti Is-isla Duff) iti probinsia ti Temotu iti Is-isla Solomon.
Leni Robredo
Nasapa a biag
Nagbasa idi ni Gerona idiay Universidad de Sta. Isabel idiay Siudad ti Naga, nagturpos iti elementaria idi 1978, ken manipud iti High School idi 1982. Isu ket nagturpos iti grado tiEkonomia manipud iti Eskuela ti Ekonomia ti Unibersidad ti Filipinas, Diliman idi 1986. Kalpasanna, napan isuna a nagala iti Master ti Administrasion ti Negosio idiay San Beda College sakbay a nagadal ti linteg idiay Unibersidad ti Nueva Caceres ken nagturpos idi 1992.
Camiguin de Babuyanes
Dagiti panagbettak
Ti sabali pay a reporta ti bulkaniko nga aktibidad ket naireporta idi 1993 mgen ti panagsukisok ket saan a nangipakita ti aktibidad.
Calasiao
Dagiti baranggay
• San Vicente
• Songkoy
• Talibaew
Camiguin de Babuyanes
Heolohia
Ti pannakaporma ti isla ket nangrugi iti las-ud ti panawen ti Plioseno nga addaan ti maysa nga andesitiko a bulkan, a sinaruno babaen dagiti subsidiario a kono ti Minabel iti amianan ken ti Caanoan idiay akindaya a paset ti isla.
Pagsasao a Vaeakau-Taumako
Ti pagsasao ket insasao iti amin a parte ti Is-isla Taumako, bayat nga idiay Is-sila Raw-ang, daytoy ket naisasao idiay Aua, Matema, Nifiloli, Nupani, Nukapu, ken Pileni.
Ti pagsasao ket tradisional a naikeddeng a maysa kadagiti grupo ti Futuniko iti sasao a Polinesio, ngem ti 2008 a panagadal nga eksklusibo a naibatay kadagiti ebidensia ti leksiko ket nangileppas a daytoy a pannakaikameng ket nakapsut a nasuportaran.
Himalaya
Ekolohia
Dagiti mula ken ayup ti Himalaya ket agdumaduma babaen ti klima, tudo, kangato, ken dagiti daga. Dagiti panagbalbaliw ti klima ket sumakuop mabnipud ti tropikal a babba ti kabambantayan aginggana iti permanente a yelo ken niebe kadagiti kangatuan pantok. Iti kangatuan a lugar ti Tropiko ti Kanser, ti permanente linia ti niebe ket isu kadagiti kangatuan iti lubong iti agarup a. Iti maigiddiatan, dagiti ekuatorial a kabambantayan idiay Baro a Guinea, ti Rwenzoris ken Colombia ket adda ti ab-ababa a linia ti niebe iti. Ti kaadu ti tinawen a panagtudtudo ket umad-adu manipud iti laud nga agpadaya idiay igid ti akin-abagatan a sanguanan ti kabambantayan. Daytoy a panagduduma ti kangato, tudo ken kasasaad ti daga a maitipon ti nangato unay a linia ti niebe ket mangsuporta kadagiti adu a kita ti komunidad dagiti naisangsangayan a mula ken ayup. Kas pagarigan dagiti nakaro ti kangato nga altitud (nababa nga atmosperiko a presion) no mairaman ti nakaro a kalamiis ket mangpalubos ti panagbiag dagiti ekstremopilo nga organismo.
Rodrigo Duterte
Ni Rodrigo "Rody" Roa Duterte, ammo pay iti birngas a kas Digong, ket Filipino nga abogado ken politiko iti kaputotan a Bisayano nga agserserbi a kas ti maika-16 a Presidente ti Filipinas manipud idi 2016 aginggana idi 2022. Isu ti immuna a taga-Mindanao a presidente ti pagilian.
Camiguin de Babuyanes
Heolohia
Ti akin-abagatan a paset ti isla ket buklen ti tallo a sentro ti bulkaniko a mabirukan ti panaglasat ti linia ti abagatan-abagatan a daya ken amianan-amianan a laud, ti estratobulkan a Bantay Camiguin ken dagiti ubing pay nga andesitiko simborio ti lava ti Bantay Malabsing ken Pamoctan.
Hong Kong
Etimolohia
Ti nagan a "Hong Kong" ket aproksimado a ponetiko a panagibaga ti pannakabalikas iti naisasao a Kantones wenno Hakka a nagan ti "香港", a ti kaibuksilanna ket "nabanglo a sangladan". Sakbay ti 1842, ti nagan ket nangibagbaga ti bassit a waig – nga itan ket ti Pagsangladan ti Aberdeen wenno 香港仔 hoeng1 gong2 zai2 "Bassit a Hong Kong" – ti baetan ti Isla ti Aberdeen ken ti abagatan a bangir ti Isla ti Hong Kong, nga isu daytoy idi ti maysa kadagiti immuna puntos a nagsasarakan dagiti marino ti Britaniko ken dagiti lokal a mangngalap.
Calasiao
Dagiti baranggay
none|300px
Hong Kong
Etimolohia
Ti repernsia iti nabanglo ket mabalin a mangibagbaga kadagiti danum ti pagsangladan a napasam-it babaen ti ipapan ti nasadiwan a danum manipud iti Karayan Perlas, wenno manipud kadagiti paktoria ti insiensio a nangilinia ti aplaya ti amianan iti Kowloon, a naipenpen iti lawlaw ti Pagsangladan ti Aberdeen Harbour a mailuluas sakbay ti panagrang-ay ti Pagsangladan ti Victoria. Idi 1842, napirmaan ti Tulagan ti Nanking, ken ti nagan a Hong Kong ket isu idi nga immuna a nairehistro kadagiti opisial a dokumento a pakabuklan ti intero  nga isla.
Sakbay ti kolonia
Dagiti arkeolohiko a panagad-adal ket mangsuporta ti kaadda ti tao idiay lugar ti Chek Lap Kok manipud idi 35,000 aginggana idi 39,000 a tawtawen, ken idiay Sai Kung Peninsula manipud idi 6,000 a tawtawen. Ti Wong Tei Tung ken ti Three Fathoms Cove ket dagiti dua a kasapaana sitio panagtagtagitao ti tao iti Paleolitiko] apaset ti panawen. Daytoy ket namatmatian a ti Three Fathom Cove ket karayan a ginget a karayan a pagtaengan ken ti Wong Tei Tung ket lugar a pagpataudan ti litiko. Dagiti nakalkali a [[Neolitiko nga artipakto ket mangisingsingasing kadagiti kultural a paggigiddiatan manipud iti kultura ti Longshan culture idiay amianan a Tsina ken ti pagtaengan babaen ti tattao a Che sakbay ti migrasion dagiti Baiyue. Dagiti walo a petroglipo ket naduktalan kadagiti naipalikmut nga isla, a manipud pay laeng idi Shang a Dianstia idiay Tsina.
Idi 214 BC, ni Qin Shi Huang, ti immuna nga emperador ti Tsina ket pinarukmana dagiti tribu ti Baiyue idiay Jiaozhi (moderno a rehion ti Liangguang) ken imunana nga intiponna ti teritorio iti imperial a Tsina. T moderno a Hong Kong ket mabirukan idiay Nanhai a komanderia (moderno a Distrito ti Nanhai) ken idiay asideg ti taga-ugma a kapitolio a siudad ti Panyu. Ti lugar ket naipagkaykaysa babaen ti pagarian ti Nanyue, a binagon babaen ni heneral Zhao Tuo idi 204 BC kalpasan ti pannakarebba ti Qin a Dianstia. Idi ti pagarian ket pinarukama babaen ni Emperador Wu iti Han idi 111 BC, ti daga ket naikeddeng iti komendaria iti Jiaozhi babaen ti Han a Dinastia. Dagiti arkeolohiko nga ebidensia ket mangipakpakita a ti populasion ket immadu ken ti nasap a panagpataud ti asin ket rimmang-ay iti daytoy a paset ti panawen. Ti Panteon ni Lei Cheng Uk Han Tomb idiay Kowloon Peninsula ket namatmatian a nabangon idi las-ud ti Han a Dianstia.
Tudela, Cebu
Ti Tudela ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Cebu iti Filipinas.
Himalaya
Ekolohia
Ti naisangsangayan a kabaknang ti agsabsabong ken mulmula ti Himalaya ket mapmapan kadagiti estruktural ken komposisional a panagbalbaliw gapu ti panagbalbaliw ti klima. Ti panagpangato ti temperatura ket mabalin a mangiyalis kadagiti nadumaduma a sebbangan kadagiti nangatngato nga elebasion. Ti kabakiran ti diraan ket pinarparukma babaen dagiti kabakiran ti pino idiay rehion ti Garhwal Himalaya. Adda dagiti reporta dagiti nasapa a panagsabsabong ket panagbungbunga kadagiti sebbangan ti kayo, a naipangpangruna ti rododendro, mansanas ken Myrica esculenta. Ti kangatuan nga ammo a sebbangan ti kayo idiay Himalayas ket ti Juniperus tibetica a mabirukan idiay idiay Akin-daya a Tibet.
Tudela, Cebu
Dagiti baranggay
• Buenavista
• Calmante
• Daan Secante
• General
• McArthur
• Northern Poblacion
• Puertobello
• Santander
• Secante Bag-o