cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Distrito ti Tokoro, Hokkaido
thumb|200px|Lokasion ti Distrito ti Tokoro iti Suprepektura ti Okhotsk. Ti Tokoro (常呂郡) ket ti maysa a distrito a mabirukan iti Subprepektura ti Okhotsk, Hokkaido, Hapon.
Psychotria hanoverensis
Ti Psychotria hanoverensis ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Hamaika.
Meteoromyrtus
Ti Meteoromyrtus ket ti henero ti mula iti pamilia ti Myrtaceae a naipalawag a kas maysa a henero idi 1918. Daytoy ket aglaon laeng iti maysa nga ammo a sebbangan, ti nakaro a naisagmak a Meteoromyrtus wynaadensis, a patneng iti Theerthundamalai ti Distrito ti Kannur iti estado ti Kerala iti India.
Distrito ti Tokoro, Hokkaido
Manipud idi 2004, ti distrito ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 16,291 ken ti densidad ti populasion iti 15 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 1,123.42 km².
Dipterocarpus elongatus
Ti Dipterocarpus elongatus ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket mabirukan idiay Indonesia (Kalimantan ken Sumatra), Malaysia (Malaysia Peninsular, Sarawak) ken Singapur. Daytoy ket dakkel a kayo a mabirukan kadagiti sekondario ken nangruna a bakir, ken iti pay kalugnakan a bakir ti nasadiwa a danum.
Parashorea macrophylla
Ti Parashorea macrophylla ket ti maysa a sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Naala ti nagan a macrophylla manipud iti Griego (makros = dakkel ken phullon = bulong) ken mangibaga iti sebbangan iti dadakkel a bulbulong (30-50 x 16–24 cm). Daytoy ket endemiko iti Borneo, a mabirukan idiay Brunei, Sarawak ken laud a Kalimantan. Nailaklako ti tarikayo babaen ti panagtagilako a nagan iti puraw a lauan wenno puraw a seraya. Daytoy ket adda kadagiti saan a basbassit a dua a nasalakniban a lugar (ti Nailian a Parke ti Gunung Mulu iti Sawarak ken ti Nailian a Parke ti Ulu Temburong iti Brunei), daytoy ke naipangta kadagiti sabali a lugar gapu iti pannakaawan iti habitat.
Luek ti Bangkok
thumb|Mapa ti Luek ti Bangkok thumb|Ala ti [[NASA a ladawan ti Luek ti Bangkok]] Ti Luek ti Bangkok (อ่าวกรุงเทพ,, ), ket ti akin-amianan unay a parte ti Golpo ti Tailandia, ket agarup daytoy a gumay-at manipud iti Hua Hin iti laud ken Sattahip iti daya. Tallo a nangruna a karkarayan ti tengnga a Tailandia ti agayus iti luek – ti Chao Phraya ken ti distributariona a Tha Chin, ti Mae Klong ken ti Karayan Bang Pa Kong. Adda met dagiti isla a mabirukan kadagiti akindaya nga aplaya ti luek, kasla ti Ko Sichang, Ko Lan ken Ko Phai.
Vatica pauciflora
Ti Vatica pauciflora ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae.
Pannakaiwarwaras
Ti Vatica pauciflora ketti maysa a kayo a mabirukan idiay Sumatra, Malaysia Peninsular, Singapur, ken Tailandia. Daytoy ket kadawayan kadagiti kalugnakan ti nasadiwa a danum ken kadagiti igid ti karayan. Daytoy ket maysa a naisagmak a sebbangan a maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
Taksonomia
Ti espesipiko nga epiteta ti pauciflora ket Latin para iti 'bassit-sabong'.
Poaceae
Ti Poaceae wenno Gramineae ket ti dakkel ken ganggani nga adu a masarsarakan a pamilia dagiti monocotyledon nga agsabsabong a mula knga ammo a kas ruruot, a kadawyan a kolektibo a maibagbaga a kas ruot. Mangiraman ti Poaceae dagiti sereal a ruot, dagiti kawayan ken dagiti ruot iti masna a karuotan ken dagiti nakultibado a parangan ken pastura.
Ti Poaceae ket dagiti kangrunaan a taudan ti taraon para iti enerhia. Mangited dagitoy, babaen ti dagus a pannangan iti tao, iti sumurok laeng a maysa ket kagudua (51%) iti amin a taraon para iti enerhia; mangited ti bagas iti 20%, mangited ti trigo iti 20%, mais iti 5.5%, ken dagiti dadduma a bukbukel 6%.
Dagiti ruot ket addaan kadagiti lungog nga ungkay malaksid kadagiti nodo kendagiti akikid nga agsinnublat a bulbulong a rummuar kadagiti dua a ranggo. Ti akinbaba a parte iti tunggal maysa a bulong ket rikpanna ti ungkay, a mangbukel iti maysa a kalub ti bulong. Kadagiti agarup a 780 a henero ken agarup a 12,000 a sebbangan, ti Poaceae ket dagiti maikalima a kadakkelan a pamilia ti mula, sarunuenna ti Asteraceae, Orchidaceae, Fabaceae ken Rubiaceae.
Dagiti karuotan a kas ti savannah ken prairie akaaduan dagiti ruot ket nakarkulo a mangbukel iti 40.5% iti kalawa ti daga iti Daga, malaksid ti Greenland ken Antartika. Dagiti ruot ket nangrunada pay a parte ti mulmula kadagiti adu a sabali a habitat, a mairaman dagiti kalugnakan, dagiti bakir ken tundra.
Ti Poaceae ket ti kangrunaan a pamilia ti mula, a mangited kadagiti nangruna makan manipud kadagiti domestikado nga apit ti sereal a kas ti mais, trigo, bagas, sebada, ken millet ken dagiti pay pakan para kadagiti agpatpataud iti karne nga ayup. Maus-usar dagitoy a kas material iti panagbangon a kas ti kawayan, atep, ken pan-aw. Taudan pay dagitoy ti biofuel a nangruna iti kombersion ti mais iti ethanol.
Uray no kadawyanda a tinawtawagan iti "ruruot", ruot ti baybay, rush, ken dagiti sedge ket naipanda iti ruar daytoy a pamilia. Dagiti Juncaceae ken Cyperaceae ket kabagian ti Poaceae, gapu ta kameng dagitoy ti urnos ti Poales, ngem dagiti ruot ti baybay ket kameng ti urnos ti Alismatales.
Etimolohia
Ti nagan a Poaceae ket inted babaen ni John Hendley Barnhart idi 1895, a naibatay iti tribu ti Poeae nga impalawag idi 1814 babaen ni Robert Brown, ken ti henero-kita ti Poa nga impalawag idi 1753 babaen ni Carl Linnaeus. Ti termino ket naala manipud iti Taga-ugma a Griego iti πόα (póa, "pakan").
Psychotria guerkeana
Ti Psychotria guerkeana ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Isla São Tomé ken nailista a kas madanar a sebbangan babaen ti IUCN. It was named and described by Karl Moritz Schumann.
Vatica pentandra
Ti Vatica pentandra ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket maysa a kayo nga endemiko iti Borneo. Daytoy ket maysa a nakaro a naisagmak a sebbangan a maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
Distrito ti Usu, Hokkaido
Manipud idi Marso 2008, ti distrito ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 3,009 ken ti densidad ti populasion iti 14.7 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 205.04 km².
Dipterocarpus cuspidatus
Ti Dipterocarpus cuspidatus ket agtubo a kas kalalaingan iti kadakkel a kayo aginggana iti iti katayag, nga addaan iti puon iti diametro iti. Ti maris ti ukis ti kayo ket lati-kayumanggi. Agtimbukel dagiti bunga, aginggana iti iti kaatiddog. Maisagmak itan ti habitatna, kadagiti aglalaok a dipterokarpo a bakir kadagiti ababa a turod manipud iti pantar ti baybay iti kangato iti. Ti D. cuspidatus ket endemiko iti estado ti Malaysia iti Sarawak iti Borneo.
Vatica pedicellata
Ti Vatica pedicellata ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket maysa a kayo nga endemiko iti Borneo a mabirukan laeng idiay Sarawak.
Anomochlooideae
Ti Anomochlooideae ket ti subpamilia ti pudno a ruot iti pamilia ti Poaceae. Daytoy ket kabsat iti amin a sabali a ruruot. Daytoy ket mangiraman kadagiti perenial a yerba nga agtubo kadagiti nalinongan a sirok ti bakir iti Neotropiko. Adda dagiti dua a henero, ti Anomochloa ken Streptochaeta, ti tunggal maysa ket adda iti bukodna a tribu.
Daytoy a subpamilia ket ti kasapaan nga agbalbaliw a linia dagiti ruot:
Pagsasao a Wandamen
Ti pagsasao a Wandamen ket ti kadawyan nga inus-usar a nagan para iti maysa a pagsasao nga Austronesio iti Baro a Guinea ti Indonesia, a naisasao iti ballasiw ti tengnged ti Peninsula Doberai wenno Ulo ti Billit. Nupay kasta, dagiti nadumaduma nga agsasao iti dialekto a Windesi ket inbagbagada a ti 'Wandamen' ken 'Wondama' ket mangibagbaga iti dialekto a naisasao iti likmut ti Luek Wandamen. Daytoy ket inad-adal idi dagiti nasapa a misionario ken dagiti lingguista manipud iti SIL. Pinasingkedanda a ti pagsasao a kas sibubukel ket tinawtawagan iti 'Wamesa', dagiti dialekto ti Wandamen ket ti Windesi, ken Bintuni.
Lenwebbia
Amin dagiti sebbangan ket dati a naidasig iti henero ti Austromyrtus. Ti Lenwebbia ket maisalumina manipud iti Austromyrtus ken Gossia gapu ta agraman daytoy kadagiti uppat a petalo imbes a lima. Dagiti anatomiko ken henetiko a panagusig ket mangikabil ti Lenwebbia a kabsat a henero ti Lophomyrtus manipud iti Baro a Selanda.
Dagiti sebbangan
Ti Lenwebbia prominens ket mabirukan kadagiti katuduan a bakir a mainaig iti Bulkan Tweed iti Akin-amianan a New South Wales ken Abagatan a daya a Queensland.
Celtis philippensis
Ti Celtis philippensis, ket ti maysa a sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti Cannabaceae. Daytoy ket mabirukan kadagiti rehion ti Asia.
Iti kultura
Daytoy ket ammo a kas "මැදිතෙල්ල - medithella" iti Sinhala.
Pagsasao a Woi
Ti pagsasao a Woi ket ti pagsasao a Malayo-Polinesio ti Papua, Indonesia.
Psychotria hierniana
Ti Psychotria hierniana ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti isla São Tomé.
Luek Bandon
thumb|right|Ti Golpo ti Tailandia nga agraman iti Luek Bandon iti laud. Ti Luek Bandon (อ่าวบ้านดอน,, ) ket ti luek iti Golpo ti Tailandia idiay Probinsia ti Surat Thani, gumay-at daytoy manipud iti rawis ti Sui idiay Distrito ti Chaiya iti amianan a laud aginggana iti Distrito ti Kanchanadit iti daya. Ti dagup nga aplayana ket agarup a100 km. Ti luek ket kaaduan kadagiti estuario dagiti karayan ti Tapi ken Phum Duang. Dagiti isla ti Ko Samui, Ko Pha Ngan ken Ko Tao ket rikpanda ti luek manipud iti akindaya a bangirna.
Ti luek ket relatibo nga ababaw, ken dagiti kaadalem ket mabalin a manipud iti 1 aginggana iti 5 a metmetro. iti igid ti aplaya ket dagiti kalugnakan a gapuanan ti nakaro a gatad ti sedimentasion, ken natural a tinubtubuan dagiti mangrove (Sonneratia spp., Rhizophora spp.), ngem itan ket kaaduan a nasukatanen babaen dagiti talon ti pasayan.
Donald Laycock
Ni Dr Donald Laycock (1936–1988) ket mays aidi nga Australiano a lingguista ken antroplogo. Isu ket kasayaatan a nalaglagip para iti obrana kadagiti pagsasao ti Papua Baro a Guinea.
Biograpia
Isu ket nagturpos idiay Unibersidad ti Newcastle, New South Wales, Australia ken kanungpalan a nagtrabaho a kas agsuksikisok idiay Unibersidad ti Adelaide iti Anthropolohia. Nangala iti Ph.D. idiay Nailian nga Unibersidad ti Australia iti lingguistika ken nagbalin nga autoridad iti lubong kadagiti pagsasao ti Papua Baro a Guinea.
Isu ket nagaramid kadagiti nadumaduma a panagsukisok kadagiti pagsasao ti rehion ti [Sepik]] ti Baro a Guinea. Ti immuna kadagitoy, ti panagsukisokan iti Ph.D. babaen ti superbision ni Stephen Wurm, ket naipablaak idi a kas The Ndu languages (1965), ken naipundar ti kaadda iti daytoy nga asideg nga agkakabagian a pagsasao. Kadagiti simmaruno a panagsukisok, nabirukan ni Laycock a ti sasao a Ndu ket parte idi dagitoy ti dakdakkel a pamilia ti pagsasao a gimmay-at iti tengnga ken akinngato a ginget ti Sepik (ti "subpilo ti Sepik"), ken idi 1973 insingasingna a dagitoy a pagsasao ket nangpormada iti parte ti pilo a Sepik–Ramu. Daytoy ket nagtaltalinaay a ti kadawyan a konsenso iti lubong ti linguistika kadagiti napalabas a 30 a tawen. Bayat a ti ad-adu nga obra da William A. Foley ken Malcolm Ross ket nangiduadua iti maysa a silpo a pagbaetan ti Sasao a Ramu – Akinbaba a Sepik ken ti sasao a Sepik, ti "subpilo a Sepik" ket napundaran a kas umiso a grupo.
Immuna pay nga inlasin ni Laycock dagiti grupo ti pagsasao a Torricelli (1968) ken Piawi. Isu ket nangipalaak kadagiti nadumaduma a papel iti lingguistika ken antroplohia.
Vatica perakensis
Ti Vatica perakensis ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket mabirukan iti Sumatra ken Malaysia Peninsular, ket mabalin pay nga idiay Borneo. Daytoy ket maysa a naisagmak a sebbangan a maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
Distrito ti Horoizumi, Hokkaido
thumb|200px|Ti Distrito ti Horoizumi iti Suprepektura ti Hidaka. Ti Horoizumi (幌泉郡) ket ti maysa a distrito a mabirukan iti Subprepektura ti Hidaka, Hokkaido, Hapon.
Distrito ti Niikappu, Hokkaido
thumb|200px|Ti Distrito ti Niikappu iti Suprepektura ti Hidaka. Ti Niikappu (新冠郡) ket ti maysa a distrito a mabirukan iti Subprepektura ti Hidaka, Hokkaido, Hapon.
Manipud idi 2010, ti distrito ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 5,862 ken ti densidad ti populasion iti 10.0 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 585.88 km².
Vatica philastraena
Ti Vatica philastraena ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy a kayo ket mabirukan idiay Tailandia ken Bietnam.
Maika-50 a paralelo abagatan
Ti maika-50 a paralelo abagatan ket ti sirkulo ti latitud a 50 gradgrado iti abagatan ti ekuador a plano ti Daga. Daytoy ket ballasiwenna ti Taaw Atlantiko, ti Taaw Indiano, ti Taaw Pasipiko ken ti Abagatan nga Amerika.
Poales
Ti Poales ket ti dakkel nga urnos dagiti agsabsabong a mula kadagiti monocotyledon, ken mangiraman kadagiti pamilia dagiti mula a kas dagiti ruot, dagiti bromeliad, ken dagiti sedge. Sangapulo ket innem a mulmula ti agdama a bigbigen dagiti botaniko a kas parte ti Poales.
1000
Ti tawen idi 1000 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Lunes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Golpo ti Tadjoura
Ti Golpo ti Tadjoura (خليج تدجورا), (Badda Tajuura) ket ti golpo wenno labneng ti Taaw Indiano idiay Sara ti Aprika. Daytoy ket mabirukan iti abagatan dagiti kipet ti Bab-el-Mandeb, wenno ti sabangan ti Baybay Nalabbasit, iti 11.7°N, 43°W. Kaaduan ti aplayana ket teritorio ti Djibouti, malaksid ti ababa a sakup ti akin-abagatan nga aplaya a paset daytoy ti teritorio ti Somalia.
Poales
Deskripsion
thumb|190px|Ti [[Billbergia pyramidalis ti pamilia ti Bromeliaceae]] Dagiti sabong ketkadawyanda a bassit, rikpan babaen dagiti bractea, ken maurnos kadagiti inploressensia (malaksid kadagiti talloa sebbangan ti henero ti Mayaca, nga agtagikua kadagiti napabassit unay, maysa iti sabong nga inploressensia). Dagitisabong dagiti adu a sebbangan ket mapolinador babaen ti angin; dagiti bukel ket kadawyan nga aglon iti arina.
Golpo ti Tadjoura
Heograpia
Ti kalawa ti golpo kets347 km2 (900 sq mi). Ti kaatiddog (manipud iti Sagallo aginggana iti Obock) ket 58 km (36 mi) ken agdumaduma ti kaakaba manipud iti 24 km (15 mi).Ti golpo ket saan unay nga adalem manipud iti sumrekan ti golpo iti kontinente. Kaaduan ti aplayana ket agbangkirig ken adu dagiti kadaratan a karuburuban, ken sagpaminsan met nga adda dagiti anaaw. Dagiti akin-abagatan nga aplaya ket nalamuyot ken ababaw.
Poales
Taksonomia
Awaten ti sistema ti APG III (2009) ti urnos iti kaunegan ti klado ti monocot a tinawtawagan iti commelinids, ken awatenna dagiti sumaganad a 16 a pamilia: • Anarthriaceae
Distrito ti Hidaka, Hokkaido
thumb|200px|Ti Distrito ti Hidaka iti Suprepektura ti Hidaka. Ti Hidaka (日高郡) ket ti maysa a distrito a mabirukan iti Subprepektura ti Hidaka, Hokkaido, Hapon.
Manipud idi Oktubre 31, 2006, ti distrito ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 27,150 ken ti densidad ti populasion iti 23.7 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 1,147.74 km².
Poales
Taksonomia
• Ecdeiocoleaceae
• Eriocaulaceae
Maika-50 a paralelo abagatan
Iti daytoy a latitud ti init ket makitkita para kadagiti 16 nga oras, 22 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti Disiembre ken 8 nga or-oras, 4 a minminuto iti solstisio ti Hunio. Iti Disiembre 21, ti nit ket adda kadagiti 63.83 a grado iti langit ken iti Hunio 21, ti init ket adda kadagiti 16.17 a grado iti langit.
Poales
Taksonomia
• Flagellariaceae
Golpo ti Tadjoura
Turismo
Ti Golpo ti Tadjoura ket maysa kadagiti nagruna a bisbisitaen dagiti turista idiay Djibouti, naipampamattian daytoy a nasayaat a lugar para iti panag-snorkell kadagiti balyena ken pating, panagbatok ket panagretrato iti sirok ti danum. Adda met dagiti dua a nangruna nga ili iti golpo, mairaman dagiti ili ti Obock – ti lugar a nangilakuan dagiti sultan dagiti karbengan ti panagtaeng kadagiti Pranses kenw Tadjoura -Ti ili ti Djibouti a mangibalay kadagiti pito a nangruna a meskita. Ti ili ti Tadjoura ket addaan pay kadagiti napintas a ladawan manipud iti baybay ken dagiti pay napintas a bisitaen a lugar.
Maika-50 a paralelo abagatan
Likmut iti lubong
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken mapan nga agpadaya, ti 50° a paralelo abagatan ket lumabas iti:
Psychotria insularum
Ti Psychotria insularum kettibassit a mula iti sirok ti katuduan a bakir iti Abagatan nga Amerika iti pamilia ti kape iti Rubiaceae.
Diplodiscus paniculatus
Ti Diplodiscus paniculatus ket ti maysa a sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti Malvaceae sensu lato wenno Tiliaceae. Daytoy ket mabirukan laeng idiay Filipinas. Daytoy ket maipangta gapu iti pannakaawan iti habitat.
Golpo ti Tadjoura
Turismo
Ti Tadjoura ket napintas a napalikmutan babae dagiti berde a Banbantay Godas. Dagiti turod daytoy a bantay ket 1300 a metmetro.
Ekonomia
Dagiti pagluganan iti golpo ket mairaman dagiti linia ti balsa a mangikapet kadagiti sumaganad a puerto: Siudad ti Djibouti, Tadjoura ken Obock.
Dagiti ili ken siudad
Dagiti ili ken siudad idiay aplaya ti Golpo Tadjoura
Pagsasao a Bikol ti Akin-abagatan a Catanduanes
Ti Bikol ti Akin-abagatan a Catanduanes, wenno Virac, ket maysa kadagiti sasao a Bikol iti Catanduanes idiay Filipinas.
Poales
Taksonomia
• Joinvilleaceae
• Juncaceae
• Mayacaceae
• Poaceae
• Rapateaceae
• Restionaceae (mairaman ti Centrolepidaceae)
• Thurniaceae
• Typhaceae
• Xyridaceae
Ti nasapsapa a sistema ti APG (1998) ket inamponna tiisumet laeng a pannakaikabil ti urnos, ngem daytoy ket agus-usar iti panangiletra iti "commelinoids". Daytoy ket saan a nangiraman iti Bromeliaceae ken Mayaceae, ngem addaan idi kadagiti maipatinayon a pamilia ti Prioniaceae (itan ket nairaman iti Thurniaceae), Sparganiaceae (adda itan iti Typhaceae), ken Hydatellaceae (naiyakar itan manipud kadagiti monocot; kaudian a naduktalan a maysa a 'nasapa a nagbalbaliw' a linia dagiti agsabsabong a mula).
Ti naibatay iti morpolohia a sistema ti Cronquist ket saan a nangiraman iti maysa nga urnos nga agnagan iti Poales, nangikeddeng kadagitoy a pamilia kadagiti urnos ti Bromeliales, Cyperales, Hydatellales, Juncales, Restionales ken Typhales.
Kadagiti nasapa a sistema, ti maysa nga urnos a mangiraman iti pamilia ti ruot ket saan a tinawtawagan iti nagan a Poales, ngem babaen ti maysa a deskriptibo a botaniko a nagnagan a kas ti Graminales iti sistema ti Engler (pabaro idi 1964) keniti sistema ti Hutchinson (umuna nga edision, umuna a tomo, 1926), Glumiflorae inti sistema ti Wettstein (naudi a nabaliwan idi 1935) wenno Glumaceae iti sistema ti Bentham & Hooker (maikatlo a tomo, 1883).
Ebolusion ken pilohenio
Dagiti kasapaan a posil a naigupit iti Poales ket napetsado iti naladaw a paset ti panawen ti Kretasio iti agarup a a riwriw a tawen iti napalabas, ngem adda met dagiti panagadal (kas ti Bremer, 2002) a mangisingasing ti tinaudan ti grupo ket mabalin a gumay-at iti gangani a 115 a riwriw a tawen iti napalabas, mabalin nga idiay Abagatan nga Amerika. Dagiti kasapaan nga ammo a posil ket mangiraman kadagiti polen ken dagiti bunga.
Ti pilohenetiko a puesto ti Poales iti kaunegan ti commelinids ket narigat idi a masolbar, ngem ti maysa a panagusig a nagus-usar iti kompleto a chloroplast DNA ket nakabiruk iti suporta para iti Poales a kas kabasata grupo ti Commelinales kenmainayon pay ti Zingiberales. Dagiti kangrunaan a linia iti kaunegan ti Poales ket naibagbagada a kas bromeliad, cyperid, xyrid, graminid, ken dagiti klado ti restiid. Ti maysa a pilohenetiko apanagusig ket kaaduan a nangsolbar ti pannakaikabagian iti kaunegan ti urnos ngem nakabiruk iti nakapsot a suporta para iti monophyly ti klado ti cyperid. Ti pannakaikabagian a pagbaetan ti Centrolepidaceae ken Restoniaceae iti kaunegan ti klado ti restiid ket agtultuloy a saan a nalawag; ti immuna ket mabalin a naipempen iti naudi a naibaga.
Dibersidad
Dagiti uppat a kabaknangan iti sebbangan a pamilia iti urnos ket dagiti sumaganad:
Cyperales
Ikeddeng itan ti sistema ti APG dagiti mula a nairaman iti urnos ti Poales.
Eriocaulales
Ti Eriocaulales ket ti maysa a nagan a botaniko para iti maysa nga urnos dagiti agsabsabong a mula. Ti nagan ket impablaak babaen ni Takenoshin Nakai. Iti sistema ti Cronquist nausar idi ti nagan para iti maysa nga urnos a naikabil iti subklase ti Commelinidae. Ti urnos ket buklen ti maysa laeng a pamilia (1981):
Ikeddeng itan ti sistema ti APG IV dagitoy a mula iti urnos ti Poales.
Dipterocarpus eurynchus
Ti Dipterocarpus eurynchus ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Mabirukan ti kayo idiay Borneo (malaksid idiay Sabah), Sumatra, Malaysia Peninsular] ken ti Filipinas. Mabirukan daytoy a sebbangan kadagiti aglalaok a dipterokarpo a bakir kadagiti naisagepsep a sekka a daga.
Darrell Tryon
Ni Darrell T. Tryon (20 Hulio 1942 – 15 Mayo 2013) ket maysa id a taga-Baro a Selanda a lingguista, akademiko, ken espesialista iti sasao nga Austronesio. Naipagpangruna nga espesialisado ni Tryon iti panagadal kadagiti pagsasao ti Is-isla Pasipiko, ken naipangparuna iti Vanuatu, ti Is-isla ti Solomon, ken ti agsasao iti Pranses a Pasipiko.
Vatica rassak
Ti Vatica rassak ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy a kayo ket mabirukan idiay Indonesia, Buru, Papua Baro a Guinea, ken ti Filipinas.
Ti kabarbaro a naduktalan, ti di nainagan nga espesial nga alimbubudo ket agusar iti makasabidong a tutot manipud iti daytoy a kayo tapno agaramid iti cocoon.
Distrito ti Samani, Hokkaido
thumb|200px|Ti Distrito ti Samani iti Suprepektura ti Hidaka. Ti Samani (様似郡) ket ti maysa a distrito a mabirukan iti Subprepektura ti Hidaka, Hokkaido, Hapon.
Manipud idi 2010, ti distrito ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 5,770 ken ti densidad ti populasion iti 15.84 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 364.33 km².
1001
Ti tawen idi 1001 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Chris Pratt
Ni Christopher Michael "Chris" Pratt ket Amerikano nga aktor.
1002
Ti tawen idi 1002 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Maika-12 a paralelo amianan
Iti daytoy a latitud ti init ket makitkita kadagiti 12 nga oras, 50 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti kalgaw ken 11 nga or-oras, 25 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti panaglalam-ek.
Pagsasao a Dusner
Ti pagsasao a Dusner ket ti maysa a pagsasao nga Austronisio a naisasao idiay purok ti Dusner iti probinsia ti Papua, Indonesia. Ti Dusner ket nakaro a naisagmak, ken naireporta nga addaan laeng iti tallo a nabati nga agsasao.
Maika-12 a paralelo amianan
Likmut iti lubong
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken mapan nga agpadaya, ti 12° a paralelo amianan ket lumabas iti:
! scope="col" width="140" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" | 🇧🇫 ! scope="row" | 🇳🇪 ! scope="row" | 🇧🇯 ! scope="row" | 🇳🇪 ! scope="row" | 🇳🇬 ! scope="row" | 🇨🇲 ! scope="row" | 🇹🇩 ! scope="row" | 🇸🇩 ! scope="row" | 🇸🇸 ! scope="row" | 🇸🇩 ! scope="row" | 🇪🇹 ! scope="row" | 🇩🇯 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Indiano ! scope="row" | 🇮🇳 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Indiano ! scope="row" | 🇮🇳 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Indiano ! scope="row" | 🇲🇲 ! scope="row" | 🇹🇭 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Golpo ti Tailandia ! scope="row" | 🇹🇭 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Golpo ti Tailandia ! scope="row" | 🇹🇭 ! scope="row" | 🇰🇭 ! scope="row" | 🇻🇳 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Abagatan Tsinaa ! scope="row" | 🇵🇭 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Sulu Sea ! scope="row" | 🇵🇭 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Sulu ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Sibuyan ! scope="row" | 🇵🇭 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Bisaya ! scope="row" | 🇵🇭 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Samar ! scope="row" | 🇵🇭 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" | 🇳🇮 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Karibe ! scope="row" | 🇨🇴 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Karibe ! scope="row" | 🇻🇪 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Karibe ! scope="row" | 🇬🇩 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇬🇼 ! scope="row" | 🇬🇳 ! scope="row" | undefined ! scope="row" | 🇬🇳 ! scope="row" | undefined ! scope="row" | 🇬🇳 ! scope="row" | undefined ! scope="row" | 🇧🇫 ! scope="row" | undefined ! scope="row" | 🇧🇫
Psychotria hobdyi
Ti Psychotria hobdyi, ti milolii kopiwai, atap a kape ni Hobdy wenno kopiko, ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Is-isla Hawaii, nga idiay ket ammo laeng manipud iti isla ti Kauai. Adda dagiti agarup a 10 a populasion iti dagup nga agarup a 120 a mula. Daytoyket maipangta babaen ti pannakaawan iti habita ken pederal a nailista a kas maysa a naisagmak a sebbangan iti Estados Unidos idi 2010.
Dipterocarpus fagineus
Ti Dipterocarpus fagineus ket agtubo a kas kalalainganna a kadakkel a kayo aginggana iti iti katayag, nga addaan iti puon iti diametro aginggana iti. Ti ukis ti kayo ket maraberde-kayumanggi. Agtimbukel dagiti bunga agingga iti immitlog, aginggana iti iti kaatiddog. Ti espesipiko nga epiteta iti fagineus ket manipud iti Latin a ti kayatna a sawen ket "kasla maysa a beech". Ti habita ket aglalaok a dipterokarpo a bakir iti turturod. Mabirukan ti D. fagineus idiay Sumatra, Malaysia Peninsular ken Borneo.
Vatica ridleyana
Ti Vatica ridleyana ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy a kayo ket mabirukan idiay Sumatra ken Singapur. Daytoy ket maysa a nakaro a naisagmak a sebbangan a maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
1003
Ti tawen idi 1003 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Biernes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Pagsasao a Kambot
Ti pagsasao a Kambot ammo pay a kas Ap Ma (Ap Ma Botin, Botin, ken Karaube), ket ti pagsasao a Ramu–Akinbaba a Sepik ti Papua Baro a Guinea iti saan a nalawag a pannakaikabagian.
Siudad ti Colima
Ti Colima ket siudad ken kapitolio ti estado ti Colima ken ti tugaw ti ili ti Colima a mabirukan idiay tengnga−akinlaud a Mehiko.
Pagsasao a Kambot
Naikeddeng idi ti Kambot iti pamili a Grass iti kaunegan ti Ramu babaen da Laycock ken Z'graggen (1975). Nupay kasta, nabiruk ni Foley (2005) a ti datos ket saan a mangsuporta iti daytoy a pannakaikeddeng. Nagtunosda Foley ken Ross (2005) a ti pagsasao ket maitagikua iti pamilia a Ramu – Akinbaba a Sepik; nupay kasta, ti puestona iti pamilia ket agtaltalinaay a saan a nalawag.
Insingasing ni Foley (1986) a ti Kambot ket nagbulbulod kadagiti pangsandina manipud iti pagsasao nga Iatmul iti pamilia a Sepik (sasao a Ndu). Ti singasingna idi a ti nyɨ 'I' (1sg), wɨn 'thou' (2sg), ken nun 'ye' (2pl) ket naala manipud iti Iatmul nyɨn 'thou', wɨn 'I', ken nɨn 'we', nga agraman iti panagbalasiw iti tao. A daytoy ket ti Iatmul a mabalin a tinawtawagan ti Kambot ti nyɨn "you", ken isuda ket nagus-usarda iti dayta a pangsandi para iti bukodda a bagbagi, ken nagresultaan iti dayta ti kayatna a sawen ti "I". Nupay kasta, impakita da Ross (2005) ken Pawley (2005) a ti agasmang ti pangsandi ket saan a nabulbulod. Indihenio dagiti pangsandi ti Kambot, gapu ta adda nalawag a pakaitunosanda iti sasao a Ramu. Iti pannakaipada, dagiti pangsandi ti Iatmul ket saan a binulod manipud iti Kambot, gapu ta adda dagiti pakaitunosanda kadagiti sabali a sasao a Ndu.
Pagsasao a Bikol Rinconada
Ti Bikol Rinconada wenno simple laeng a Rinconada (Bikol Rinconada: Riŋkonāda), a naisasao idiay Probinsia ti Camarines Sur, Filipinas, ket maysa kadagiti nadumaduma a pagsasao a mangbukel ti grupo ti Bikol ti Akin-uneg a daga (wenno Akin-abagatan a Bikol) dagiti makro a pagsasao ti Bikol. Daytoy ket tagikua ti pamilia ti pagsasao nga Austronesio a mangiraman pay kadagiti kaaduan a sasao a Filipino, ti sasao a Formosano dagiti aborihenio a Taiwanes, Bahasa Indonesia, Malayo, Māori, Hawayano, ken Malagasi.
Siudad ti Colima
Daytoy ket mabirukan idiay asideg ti bulkan Colima, a mangbigay ti bassit nga estado manipud iti Jalisco. Uray no kapitolio daytoy, ti sudad ket saan nga isu ti kangrunaan a papanan dagiti turista, abaken daytoy babaen ti Manzanillo ken Comala, gapu ta daytoy ket awanan kadagiti nangruna a lugar iti kultura ken pakasaritaan. Daytoy ket maysa kadagiti nangruna a sentro ti komersio ken pagiwarasan iti estado, nga addaan kadagiti sumurok a dua a pagkatlo iti populasion ket agtrabtrabaho iti komersio ken serbisio iti kaunegan ti maitutop a siudad. Iti ruar kadagiti bassit a komunidad ti ili, ti agrikultura pay laeng ti kangrunaan aktibidad ti ekonomia. Ti siudad ket nairanggo a kas umuna a nasayaat a pagnaedan a bassit a siudad idiay Mehiko ken maikasangapulo iti Latin nga Amerika babaen ti intelihensia ti FDI.
Ti siudad ti Colima ket ti kapitolio iti isu met laeng nga agnagan nga estado. Daytoy ti maikadua a kadakkelan nga ili babaen ti populasion kalpasan ti Manzanillo.
Vatica rotata
Ti Vatica rotata ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket maysa a kayo nga endemiko iti Borneo. Daytoy ket maysa a nakaro a naisagmak a sebbangan a maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
1005
Ti tawen idi 1005 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Lunes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Saltillo
Ti Saltillo ket ti kapitolio ken kadakkelan a siudad iti akin-amianan a daya nga estado ti Mehiko ti Coahuila ken ti tugaw ti ili ti isu met laeng ti naganna nga ili. Ti siudad ket mabirukan iti agarup a iti laud ti pagbeddengan ti Texas, ken  iti  laud ti Monterrey, Nuevo León.
Manipud iti senso idi 2005, ti Saltillo ket addaan iti populasion iti 725,095 a tattao. Adda dagiti 823,098 a tatao nga agtataeng iti kaunegan ti lugar ti metropolitano, ken mangaramid daytoy iti maika-19 a kadakkelan a lugar ti metro iti pagilian. Ti lugar ti metro ket buklen dagiti ili ti Saltillo, Ramos Arizpe, ken Arteaga.
Peninsula ti Bicol
Ti Peninsula ti Bicol ket ti peninsula a mabirukan iti Isla ti Luzon idiay Filipinas. Parte daytoy ti Rehion ti Bicol, dagiti probinsia a mabirukan iti peninsula ket ti Albay, Camarines Norte, Camarines Sur, ken Sorsogon, bayat a dagiti probinsia ti Catanduanes ken Masbate ken dagiti isla iti baybay.
1004
Ti tawen idi 1004 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Sabado (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Peninsula ti Bicol
Dagiti heograpiko alanga ti peninsul ket mairaman ti aktibo Bulkan Mayon ken Bulkan Bulusan; dagiti nangruna a sentro ti populasion ket mairaman ti Daet, Camarines Norte, Naga, Camarines Sur, ken Legazpi, Albay.
Pouteria sapota
Ti Pouteria sapota, ket ti sebbangan ti kayo a patneng iti Kuba ken Tengnga nga Amerika, masna a sumakup manipud iti akin-abagatan a Kuba agingganaiti akin-abagatan a Costa Rica, ken Mehiko. Ita nga aldaw, ti kayo ket saan laengen a maimulmula iti Kuba, ngem iti pay Tengnga nga Amerika, ti Karibe, ken Abagatan a Florida para iti bungana, a kadawyan a makmakan kadagiti adu a pagilian iti Latin nga Amerika.
Pagsasao a Meoswar
Ti pagsasao a Meoswar ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio ti Luek Cenderawasih iti probinsia ti Papua, Indonesia.
Psychotria lanceifolia
Ti Psychotria lanceifolia ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Kamerun. Ti masna a habitatna ket dagiti subtropikal wenno tropikal a nadam-eg a tanap a bakir ken dagiti subtropikal wenno tropikal a nadam-eg a bakir ti bantay. Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
Pouteria sandwicensis
Ti Pouteria sandwicensis ket ti sebbangan ti agsabsabong a kayo iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti nagruna nga is-isla ti Hawaii. Dagiti nagan para iti daytoy a sebbangan iti pagsasao a Hawayano ket mairaman ti ʻĀlaʻa, Āulu ken ʻĒlaʻa.
Deskripsion
thumb|left Mabirukan ti ʻĀlaʻa kadagiti namaga, pantar a mesiko, ken aglalaok a mesiko a bakir iti kangato iti. Makaabot ti ʻĀlaʻa iti katayag iti ken ti puon iti diametro iti. Ti napuskol nga ukis ti kayo ket maris-dapo ken naabut-abutan, nga addaan iti narangha nga akin-uneg a tuon. Dagiti bulong ket agsinnublat, napuskol, nalalat, arinduyog wenno eliptiko, ken agrukod iti iti kaatiddog ken  iti kaakaba. Ti akinngato a rabaw dagiti bulong ket nalamuyot ken nasileng a berde, bayat a dagiti akinbaba a rabaw ket napusasaw ken mabalin nga addaan iti bronse wenno maralabbasit a dutdot. Dagiti dutdot ket sagpaminsan laeng a mabirukan kadagiti ungto dagiti baro a bulong (kitaen dagiti ladawan dita baba). Dagiti inploressensia ket agraman iti maysa aginggana kadagiti uppat nga agsukog kampana a sabsabong ken mabirukan iti baba dagiti bulong. Ti bunga, maysa a berry, ket iti diametro ken duyaw, narangha, wenno marapurpura a nangisit. Ti tunggal maysa a bunga ket aglaon kadagiti lima a bukel, nga agraup a iti kaatiddog ken duyaw kayumanggi iti maris.
thumb|left|Puon
Dipterocarpus fusiformis
Ti Dipterocarpus fusiformis ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy a kayo ket endemiko iti Kalimantan.
Psychotria ligustrifolia
Ti Psychotria ligustrifolia, ti atap a kape ti Bahama, ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Florida, Puerto Rico, kenti Bahamas.
Myrciaria pliniodes
Ti Myrciaria pliniodes ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae. Daytoy ket endemiko iti Brasil.
1007
Ti tawen idi 1007 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Distrito ti Saru, Hokkaido
thumb|200px|Ti Distrito ti Saru iti Suprepektura ti Hidaka. Ti Saru (沙流郡) ket ti maysa a distrito a mabirukan iti Subprepektura ti Hidaka, Hokkaido, Hapon.
Manipud idi 2010, ti distrito ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 21,190 ken ti densidad ti populasion iti 12.21 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 1,735.83 km².
1006
Ti tawen idi 1006 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Stephen Wurm
Ni Stephen Adolphe Wurm (19 Agosto 1922 – 24 Oktubre 2001) ket maysa idi a naiyanak idiay Hungaria nga Australiano a lingguista.
1008
Ti tawen idi 1008 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Huebes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Pagsasao a Guhu-Samane
Ti pagsasao a Guhu-Samane, ammo pay a kas Bia, Mid-Waria, Muri, Paiawa, Tahari, ket ti managbalbaliw a pagsasao a Trans–Baro a Guinea a maikabagian iti pamilia a Binandereano iti panangidasig ni Malcolm Ross (2005).
Dagiti dialekto
Mangited ni Smallhorn (2011:131) dagiti sumaganad a dialekto.
Myrciaria silveirana
Ti Myrciaria silveirana iket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae. Daytoy ket endemiko iti Brasil.
Pagsasao a Yeresiam
Ti pagsasao a Yeresiam wenno Iresim ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio iti kadawyan a naikeddeng a Cenderawasih (Luek Geelvink) ti Papua ti Indonesia. Daytoy ket saan nga asideg a kabagian dagiti sabali a pagsasao.
Pouteria semecarpifolia
Ti Pouteria semecarpifolia ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket Dominica, Guadalupe, Martinique, Santa Lucia, ken San Vicente ken dagiti Grenadito.
Pouteria scrobiculata
Ti Pouteria scrobiculata ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket mabirukan iti Brasil ken Venezuela.
Chilpancingo
Ti Chilpancingo de los Bravo kadawyan a maipangyababa iti Chilpancingo; ) ket ti kapitolio ken maikadua a kadakkelan a siudad ti estado ti Guerrero, Mehiko. Idi 2010 daytoy ket addaan iti populasion iti 187,251 a tattao. Ti ili ket addaan iti kalawa iti iti abagatan-tengnga a parte ti estado, a mabirukan idiay Sierra Madre del Sur, iti bangkag ti Karayan Huacapa.
Psychotria longipetiolata
Ti Psychotria longipetiolata ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Sri Lanka.
Distrito ti Urakawa, Hokkaido
thumb|200px|Ti Distrito ti Urakawa iti Suprepektura ti Hidaka. Ti Urakawa (浦河郡) ket ti maysa a distrito a mabirukan iti Subprepektura ti Hidaka, Hokkaido, Hapon.
Manipud idi 2010, ti distrito ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 15,986 ken ti densidad ti populasion iti 23.03 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 694.23 km².
1009
Ti tawen idi 1009 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Sabado (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Vatica sarawakensis
Ti Vatica sarawakensis ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae.
Distrito ti Ashoro, Hokkaido
thumb|200px|Ti Distrito ti Ashoro iti Suprepektura ti Tokachi. Ti Ashoro (足寄郡) ket ti maysa a distrito a mabirukan iti Subprepektura ti Tokachi, Hokkaido, Hapon.
Klado ti BOP
Ti klado ti BOP clade (sagpaminsan a klado ti BEP) ket maysa kadagiti dua a nangruna a klado dagiti di naipalawag a ranggo kadagiti ruot (Poaceae), nga aglaon kadagiti ad-adu ngem 5,400 a sebbangan, agarup a kagudua iti amin a a ruruot. Ti kabsatna a grupo ket ti klado ti PACMAD; maigiddiat kadagiti adu a sebbangan iti dayta a grupo nga addaan iti nagbalbaliw a C4 potosintesis, dagiti ruot ti BOP ket agusarda amin iti C3 photosynthetic pathway.
Ti klado ket aglaon kadagiti tallo a subpamilia a nakaalaan dagiti inisial ti naganna: dagiti kawayan (Bambusoideae); Oryzoideae (sin. Ehrhartoideae), mairaman ti bagas; ken Pooideae, a kangrunaan a naiwarwaras kadagiti temperado a rehion, a ti kangrunaan iti dibersidad ken dagiti nangruna nga apit ti sereal a kas ti trigo ken sebada. Ti Oryzoideae ket ti kasapaan a nagbalbaliw a linia a kabsat dagiti kawayan ken Pooideae:
Vatica rynchocarpa
Ti Vatica rynchocarpa ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket maysa a kayo nga endemiko iti Borneo. Daytoy ket maysa a nakaro a naisagmak a sebbangan a maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
Sasao a Melanesio
Dagiti pagsasao ti Melanesia
Kaaduan dagiti pagsasao ti Melanesia ket kameng dagitoy dagiti pamilia ti pagsasao ti Austronesio wenno Papuano. Babaen ti maysa a bilang, adda dagiti 1,319 a pagsasao idiay Melanesia, a naiwarwaris iti ballasiw iti bassit a gatad iti daga. Ti proporsion ti 716 a kuadrdo kilometro iti tunggal maysa a pagsasao ket isun ti kapusekan a gatad dagiti pagsasao no mainaig iti masa ti lubong, gangani tallo a beses a kas napuspusek ngem idiay Nigeria, ti pagilian a nadayeg para iti adu a bilang dagiti pagsasao iti kompakto a lugar.
Siudad ti Guanajuato
Ti Guanajuato ket ti siudad ken ili idiay tengnga a Mehiko ken ti kapitolio ti sestado iti isu met laeng a nagan. Daytoy ket parte ti makrorehion ti Bajío. Daytoy ket akikid a ginget, ken mangaramid daytoy nga akikid ken agtikortikor dagiti kalsadana.
Maika-45 a paralelo abagatan
Ti maika-45 a paralelo abagatan ket ti sirkulo ti latitud a 45 gradgrado iti abagatan ti ekuador a plano ti Daga. Daytoy ti linia a mangmarka ti teoretikala a tengnga a punto a nagbaetan ti ekuador ken ti Abagatan nga Ungto. (Ti pudno a tengnga a punto ket 16.2 kilkilometro (10.1 mi) iti abagatan iti daytoy a paralelo gapu ta ti Daga ken saan a perpekto nga espero ngem agbaskag idiay ekuador ken nadalumpinas kadagiti ungto.)
Daytoy ket saan a maipada a kas ti akin-amianan a kapadana, daytoy ket kaaduan alumabas kadagitinawaya a taaw. Daytoy ket ballasiwenna ti Taaw Atlantiko, ti Taaw Indiano, Australasia, ti Taaw Pasipiko ken ti Abagatan nga Amerika.
Iti daytoy a latitud ti init ket makitkita para kadagiti 15 nga oras, 37 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti Disiembre ken 8 nga or-orass, 46 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti Hunio.
Likmut iti lubong
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken mapan nga agpadaya, ti 45° a paralelo abagatan ket lumabas iti:
! scope="col" width="140" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Indiano ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" | 🇳🇿 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" | ! scope="row" | 🇦🇷 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko
Myrciaria cuspidata
Ti Myrciaria cuspidata ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae. Mabirukan daytoy iti Brasil, Paraguay ken Arhentina.
1010
Ti tawen idi 1010 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Domingo (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Pouteria sessilis
Ti Pouteria sessilis ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti Peru.
Paradisec
Ti Pacific and Regional Archive for Digital Sources in Endangered Cultures (Paradisec) ket ti proyekto a mangsuporta ti obra kadagiti naisagmak a pagsasao ken dagiti kultura ti Pasipiko ken ti rehion iti likmut ti Australia. Ti Paradisec ket paset ti komudidad ti sangalubongan dagiti arkibo ti pagsasao (Delaman ken ti Open Language Archives Community ). Ti kangrunaan a regget ti Paradisec ket ti mangisigurado a dagiti naisangayan a rekording dagiti babassit a pagsasao ket mapreserba para iti masakbayan, ken tapno dagiti agsuksukisok ket maikeddengda ti masakbayan a pannakaserrek kadagiti materialda manipud kadagiti sabali nga agsuksukisok, dagiti kameng ti komunidad, wenno ti sinoman nga addaan iti interisado kadagiti kasta a material.
1011
Ti tawen idi 1011 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Lunes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Psychotria macrocarpa
Ti Psychotria macrocarpa ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket patneg iti Kerala ken Tamil Nadu iti India.
Pagsasao nga Ati
Ti Ati (Inati) ket ti pagsasao ti isla ti Panay idiay Filipinas. Ti karuay a naisasao idiay akin-amianan a Panay ket tinawtawagan iti Sogodnin (Pennoyer 1987). Ti tattao nga Ati ket agsaoda pay iti Kinaray-a ken Hiligaynon.
Pannakaidasig
Inkeddeng da Pennoyer (1987) kenReid (2013) a ti Inati a kas maysa a naisina a sasao a Filipino. Daytoy ket nakaro a maigiddiat manipud iti sasao a Bisaya ken addaan kadagiti adu a langa a saan amabirukan iti sasao a Tengnga a Filipino.
Ti Inati ket mangipakita kadagiti naiduma a panagbaliw iti uni.
Golpo ti Tailandia
Dagiti nagan
Ti moderno a Tailandes a nagan ti golpo ket Ao Thai (อ่าวไทย,, "Golpo Tailandes") ken "Golpo ti Tailadia" ken naamponen a kas opisial a nagan ti bagi ti danum babaen ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko. Ti naganna iti Malayo ken Khmer ket agtultuloy a ti "Golpo ti Siam" (Teluk Siam ken Chhoung Samut Siem). Iti Tailandes, thi golpo ket historikal nga ammo a kas Ao Sayam (อ่าวสยาม).
Pagsasao nga Ati
Dagiti lokasion
Inlista ni Lobel (2013:75) dagiti sumaganad a komunidad ti Ati idiay Filipinas, nga agraman kadagiti naited a populasion iti parentesis.
Dagup: 8,728+
Golpo ti Tailandia
Dagiti nagan
Daytoy ket kadawyan a nainaganan iti Nalatak a Golpo (Magnus Sinus) nga ammo dagiti Griego, Romano, Arabo, Persiano, ken dagiti Renasimiento a kartograpo sakbay dagiti adu nga iyu-umay dagiti Portuges nga eksplorador ket inikkatda ti ulimaw a peninsula ti Ipus ti Dragon manipud iti Europeano a mapmapa iti lubong idi las-ud ti maika-16 a siglo.
Heograpia
Ti Golpo ti Tailandia ket bineddenagn babaen ti Cambodia, Tailandia, ken Bietnam. Daytoy ket sakupenna iti kalawa iti 304,000 km2 manipud iti 6° N aginggana iti 13°30' N latitud ken 99°E aginggana iti 104° E longitud. Ti akin-amianan nga ungto ti golpo ket ti Luek ti Bangkok idiay sabangan ti Karayan Chao Phraya. Ti akin-abagatan a pagbeddenagn ti golpo ket ipalawag babaen ti linia manipud iti Rawis Bai Bung idiay akin-abagatan a Bietnam (iti abagatan bassit ti sabangan ti karayan Mekong) aginggana iti siudad ti Kota Bharu idiay aplaya ti Malaysia.
Ti Golpo ti Tailandia ket relatibo nga ababaw: ti natimbeng a kaadalemna ket ken ti kaadalemna ket  laeng. Daytoy ket mangaramid ti nabuntog a panagisinnukat ti danum, ken ti napigsa ti sumrek a danum manipud kadagiti karayan ket mangbassit ti kaapgad iti golpo (3.05–3.25%) ken mangpalames kadagiti sedimento. Dagiti laeng ad-adalem a paset ti addaan iti nangatngato a kaapgad (3.4%) a panagayus iti golpo manipud iti Baybay Abagatan Tsina. Daytoy ket punnuenna ti tengnga a depresion iti baba ti kaadalem iti. Dagiti nangruna a karayan nga agayus iti golpo ket ti Chao Phraya, ket mairaman dagiti distributariona a Karayan Tha Chin, dagiti Karayan Mae Klong, ken Bang Pakong idiay Luek ti Bangkok, ken iti basbassit a grado ti Karayan Tapi nga agayus idiay Luek Bandon iti abagatan a laud ti golpo.
thumb|right|Mapa a mangipakpakita ti lokasion ti golpo Ipalawag ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko ti akin-abagatan a patingga ti Golpo ti Tailandia wenno Siam a kas "Ti linia nga agtartaray manipud iti akinlaud a patingga ti Cambodia wenno Punto Camau (8°36'N) aginggana iti akin-amianan a patingga iti punto idiay daya a bangir ti estuario ti Karayan Kelantan (6.23333°N, 102.25°W)". Uray ania ti makunkuna ti panagtunton ti panangipalawag, ti Punto Camau ket mabirukan idiay Bietnam.
Dagiti luek
Luek ti Bangkok, Luek Prachuap, Ao Manao, Luek Sattahip.
Dagiti isla
Ti sumaganad ket dagiti sumagmamano a nangruna nga isla iti golpo: Ko Samui, Ko Pha Ngan, Ko Tao, Ko Phaluai, Ko Sichang, Ko Lan, Ko Phai, Ko Khram, Ko Samae San, Ko Samet.
Turismo
Ti Golpo ti Tailandia ket mangibalay kadagiti adu a raw-ang ti korales nga adu a makaawis kadagiti agbatbatok. Ti tropikal a kabara ti danum ket mangawis kadagiti adu a turista. Dagiti kangrunaan a papanan dagiti turista iti Golpo ti Tailandia ket dagiti isla ti Ko Samui ken Ko Pha Ngan idiay Probinsia ti Surat Thani, Pattaya idiay Probinsia ti Chonburi, Cha-Am idiay Probinsia ti Phetchaburi, Hua Hin idiay Probinsia ti Prachuap Khiri Khan, ken Ko Samet idiay Probinsia ti Rayong.
Dagiti suppiat ti teritorio
Ti lugar a pagbaetan ti Malaysia, Tailandia, Cambodia, ken Bietnam ket suheto dagiti nadumaduma a suppiat ti teritorio. Ti Malaysia ken Tailandia ket nagtulagda nga agtinnulong iti panagpadur-as kadagiti naisuppiatan a lugar, a mairaman dagiti isla ti Ko Kra ken Ko Losin. Ti napauten a suppiat a pagbaetan ti Cambodia ken Bietnam iti Golpo ti Tailandia ket kangrunaan a maipanggep iti isla ti Phú Quốc wenno Koh Tral iti Khmer, nga adda idiay aplaya ti Cambodian. Tuntonen pay ti Cambodia ti iti lugar ti samang.
1012
Ti tawen idi 1012 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Martes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Pagsasao nga Ati
Dagiti lokasion
Inlista ni Baruah (2000) dagiti sumaganad a lokasion.
Dipterocarpus globosus
Ti Dipterocarpus globosus ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket endemiko iti Brunei, Sarawak ken Kalimantan.
Pagsasao nga Ati
Dagiti lokasion
Inreporta ni Pennoyer (1987) a ti Sogodnin ket insasao dagiti bassit a nabati nga agsasao idiay Cogon, Malay (dagiti taudanda ket immalisda manipud iti akin-uneg a Sabang idiay Bakirohan iti Cogon), ken kadagit iisla ti Carabao ken Boracay.
Siudad ti Durango
Ti Durango, opisial a kas Victoria de Durango ken ammo pay a kas Ciudad de Durango, ket ti kapitolio ken ti kadakkelan a siudad ti estado ti Mehiko ti Durango. Daytoy ket mabirukan iti kangato iti.
Ti siudad ket napundar idi Hulio 8, 1563, babaen ti Espaniol Basko nga eksplorador a ni Francisco de Ibarra. Idi las-ud ti kolonia ti Espaniol ti siudad ket isu idi ti kapitolio ti probinsia ti Nueva Vizcaya ti Baro nga Espania, a kaaduan a nangbukel kadagiti agdama nga estado ti Chihuahua.
Golpo Persiano
Ti Golpo Persiano ket ti baybay mediteraneo iti Akinlaud nga Asia. Daytoy ket maysa a pagpaatiddog ti Taaw Indiano (Golpo ti Oman) babaen ti Lingsat ti Hormuz, daytoy ket mabirukan iti pagbaetan ti Iran iti amianan a daya ken ti Peninsula Arabiano iti abagatan a laud. Ti delta ti karayan ti Shatt al-Arab ket mangporma ti northwest shoreline.