cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dauin
Dagiti baranggay
• Lipayo
• Mag-aso
• Magsaysay
• Malongcay Dacu
• Masaplod Norte
• Masaplod Sur
• Panubtuban
• Poblacion I
• Poblacion II
• Tugawe
• Tunga-tunga
Corazon Aquino
Ni Maria Corazon Sumulong Cojuangco Aquino (25 Enero 1933 – 1 Agosto 2009), am-ammo kas Cory Aquino, ti Presidente ti Filipinas manipud idi 1986 agingga idi 1992. Isu ti umuna a babai a presidente ti Filipinas, ken iti intero nga Asia. Asawana ni Benigno Aquino Jr., mabigbig a senador nga oposision iti panawen ti administrasion ni Presidente Ferdinand E. Marcos. Idi napaltogan ni Benigno Aquino iti Internasional nga Eropuerto (itan ket ti Sangalubongan nga Eropuerto ti Ninoy Aquino) ti Manila iti panagsublina iti Filipinas idi Agosto 21, 1983 manipud iti Estados Unidos kas eksilo, ni Cory Aquino ti naisaad a pannakalider ti oposision a nanglaban iti turay a Marcos agingga a natippuog daytoy iti Rebolusion ti Bileg ti Tattao idi 1986 ket nagbalin a presidente ni Aquino.
Pagsasao nga Urigina
Ti pagsasao nga Urigina ket ti pagsasao nga Aplaya a Rai a naisasao idiay Probinsia ti Madang, Papua Baro a Guinea.
Pagsasao a Baetora
Ti pagsasao a Baetora, wenno Abagatan a Maewo, ket ti maysa a pagsasao nga Oceaniko a naisasao idiay Maewo, Vanuatu. Adda adu a gatad ti dibersidad ti dialekto.
Frédéric Mistral
Ni Frédéric Mistral (Septiembre 8, 1830 - Marso 25, 1914) ket maysa a mannaniw a Pransés a nangidaulo iti panangiyungar iti pagsasao a Oksitano ken iti literaturana idi siglo-19. Nagungunaan iti Premio Nobel iti Literatura idi 1904.
Bindoy
Ti Bindoy ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Negros Oriental iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Bindoy ket nabingbingay a politikal kadagiti 24 a barbaranggay.
• Atotes
• Batangan
• Bulod
• Cabcaban
• Cabugan
• Camudlas
• Canluto
• Danao
• Danawan
• Domolog
• Malaga
• Manseje
• Matobato
• Nagcasunog
• Nalundan
• Pagsal-ayon
• Pangalaycayan
• Peñahan
• Poblacion (Payabon)
• Salong
• Tagaytay
• Tinaogan
• Tubod
Narra, Palawan
Ti Narra ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Palawan iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Narra ket nabingbingay kadagiti 23 a barbaranggay.
• Aramaywan
• Batang-batang
• Bato-bato (San Isidro)
• Burirao
Theodor Mommsen
Ni Christian Matthias Theodor Mommsen (30 Nobiembre 1817 – 1 Nobiembre 1903) ket maysa idi nga Aleman a klasikal nga eskolar, historiador, hurista, agiwarwarnak, politiko, arkeologo ken mannurat a naamammuan a kas maysa kadagiti kalatakan a klasista iti maika-19 a siglo. Ti obrana amaipanggep ti Romano a pakasaritaan ket agdama pay laeng a naipangruna a kammasapulan para iti kontemporaneo a panagsukisok. Isu ket nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1902, ken idi pay ket maysa a prominente nga Aleman a politiko, a kas kameng ti parlamento ti Prusia ken Alemania. Dagiti obra iti Romano a linteg ken iti linteg kadagiti obligasion ket addaan idi ti nangruna a nagbanagan iti Aleman a kodigo sibil (BGB).
Narra, Palawan
Dagiti baranggay
• Caguisan
• Calategas
Theodor Mommsen
Biag
Ni Mommsen ket naipasngay idiay Garding idiay Schleswig idi 1817, ken dimmakel idiay Bad Oldesloe, nga idi idiay ti amana ket maysa a Luterano a ministro. Kaaduan idi a nagadal idiay balayda, ngem napan met iti gymnasium ti Christianeum idiay Altona kadagiti uppat a tawen. Isu ket nagadal iti Griego ken Latin ken naawatna ti diplomana idi 1837. Gapu ta saanna a makabaelan nga agbayad nga agbasa idiay Göttingen, isu ket napan nagbasa idiay Unibersidad ti Kiel in Holstein.
Narra, Palawan
Dagiti baranggay
• Elvita
• Estrella Village
• Ipilan
• Malatgao
• Malinao
• Narra (Pob.)
• Panacan 2
• Princess Urduja
• Tacras
• Taritien
• Teresa
• Tinagong Dagat
• Bagong Sikat
Orgon
Ti Orgon (duog nga Urgonum, Castrum de Urgone) ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia.
Heograpia
Dagiti kaarrubana a purok ken dagiti bassit nga ili ket mairaman ti Les Baux-de-Provence, Saint-Rémy-de-Provence ken Cavaillon. Ti Orgon ket maysa kadagiti sangapulo ket dua a komuna ti Alpilles a lugar, ti maysa a kawar ti banbantay a naindayegan babaen kadagiti pinintaan ni Vincent van Gogh ken dagiti nobela ti Pranses a mannurat a ni Alphonse Daudet. Ti karayan Durance ket agayos iti daytoy a komuna.
Pagsasao nga Uyajitaya
Ti pagsasao nga Uyajitaya, ammo pay a kas Duduela, ket ti pagsasao nga Aplaya a Rai a naisasao idiay Probinsia ti Madang, Papua Baro a Guinea.
Tudela, Misamis Occidental
Ti Tudela ket maysa a maika-4 a klase nga ili ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Misamis Occidental iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Tudela ket nabingbingay a politikal iti 33 a barbaranggay.
• Barra
• Basirang
• Bongabong
• Buenavista
• Cabol-anonan
• Cahayag
• Camating
• Casilak San Agustin
• Centro Hulpa (Pob.)
• Centro Upper (Pob.)
• Colambutan Bajo
• Calambutan Settlement
• Duanguican
• Gala
• Gumbil
• Locso-on
• Maikay
• Maribojoc
• Mitugas
• Nailon
• Namut
• Napurog
• Sebac
• Sinuza
• Taguima
• Tigdok
• Yahong
Demi Lovato
Ni Demetria Devonne "Demi" Lovato ket maysa nga aktres ken kumakanta manipud idiay Estados Unidos.
Quezon, Palawan
Dagiti baranggay
Ti Quezon ket nabingbingay kadagiti 14 a barbaranggay.
• Alfonso XIII (Pob.)
• Calumpang
• Isugod
• Quinlogan
• Maasin
• Pinaglabanan
• Sowangan
• Tabon
• Kalatagbak
José Echegaray
Ni José Echegaray y Eizaguirre (Abril 19, 1832 – Septiembre 4, 1916) ket maysa nga inheniero, matematiko, ken dramaturgo iti Madrid, Espania.
Quezon, Palawan
Dagiti baranggay
• Malatgao
• Tagusao
Dhaka
Ti Dhaka (ঢাকা, ; dati a naipaletra ti Dacca, nagnagan ti Jahangirnagar idi las-ud ti Mughal a panawen) ket isu ti kapitolio ti Banglades ken ti kangrunaan a siudad ti Dhaka a Pannakabingbingay. Ti Dhaka ket maysa a megasiudad ken maysa kadagiti kangrunaan a siudad idiay Abagatan nga Asia. Daytoy ket mabirukan idiay igid ti Karayan Buriganga. Ti Kalatakan Dhaka a Lugar ket addaan iti populasion iti agarup a 17 a riwriw manipud iti senso idi 2011, a mangaramid daytoy a primiero a siudad ken metropolitano lugar iti Banglades. Daytoy ket isu ti maika-9 a kadakkelan a siudad iti lubong ken ti pay maika-28 kadagiti kapusekan ti populasion kadagiti siudad iti lubong. Ti Dhaka ket ammo a kas ti Siudad dagiti Meskita ken adda dagiti 400,000 a siklo a rickshaw nga agpatpataray kadagiti kalsadana ti inaldaw, ti siudad ket naipalpalawag pay a kas ti Kapitolio ti Kareton iti Lubong.
Babaen ti panagturay ti Mughal idi maika-17 a siglo, ti siudad ket ammo a kas ti Jahangir Nagar. Daytoy iti probinsial a kapitolio ken ti maysa a sentro ti sangalubongan a panagltagilako ti koko. Ti moderno a siudad, nupay kasta, ket nnagruna a naparang-ay idi babaen ti Britaniko a turay idi maika-19 a siglo, ken nagbalin nga isu ti maikadua a kadakkelan a siudad idiay Bengal kalpasan ti Calcutta (iti agdama ket ti Kolkata). Kalpasan ti Pannakabingay ti Bengal idi 1905, ti Dhaka ket nagbalin a kapitolio ti baro a probinsia ti Akin-daya a Bengal ken Assam ngem napukawna daytoy a kasasaad a kas maysa a probinsial a kapitolio kalpasan ti pannakawaswas ti pannakabingay idi 1911. Kalpasan ti pannakabingay ti India idi 1947, ti Dhaka ket nagbalin a ti administratibo a kapitolio ti Daya a Pakistan, ken kalpasan daytoy, idi 1971, ti kapitolio ti nawaya a Banglades. Idi laud dagiti simmarsaruno a paset ti panawen, ti siudad ket nakakita kadagiti sapsapsap riribuk; daytoy ket mairaman kadagiti adu a panagipang-al ti linteg militar, ti pannakairangarang ti panagwayawayas ti Banglades, panagparukma ti militar, dagiti pannakadadael idi las-ud ti gubat, ken dagiti masna a didigra.
Ti moderno a Dhaka ket isu ti sentro ti politika, kultura ken ekonomia a biag idiay Banglades. Urayno ti bukodna nga urbano nga inprastruktura ket isu ti karang-ayan iti pagilian, ti Dhaka ketagsagsabagaba manipud kadagiti urbano a parikut a kas ti karugitan ken kaadu unay ti populasion. Kadagiti kaudian a dekada, ti Dhaka ket nakakita ti pannakabaro ti pagluganan, pannakisinnarita ken dagiti publiko nga obra. Ti siudad ket makaawawis kadagiti gangganaet nga agpupuonan ken dagiti ad-adu a tomo ti komersio ken panaglaklako. Daytoy ket makasansanay pay kadagiti adu nga iyuumay ti tattao manipud iti amin a paset ti pagilian, daytoy ket naireporta a nakaaramid ti Dhaka ti kapardasan a dumakdakkel a siudad iti lubong.
Pagsasao a Jilim
Ti pagsasao a Jilim ket ti pagsasao nga Aplaya a Rai a naisasao idiay Probinsia ti Madang, Papua Baro a Guinea.
Dialekto a Tenggeres
Ti pagsasao a Tenggeres (sagpaminsan a maibagbaga a kas pagsasao a Habanes a Tengger) ket ti maysa pagsasao nga inus-usar babaen ti tattao a Tenggeres iti rehion ti bantay iti Nailian a Parke ti Bromo Tengger Semeru a mangiraman ti Rehensia ti Pasuruan, Rehensia ti Probolinggo, Rehensia ti Malang ken Rehensia ti Lumajang ti Daya a Java, Indonesia.
Iti ligguistiko, ti pagsasao a Tenggeres ket parte ti pagsasao a Habanes iti sanga a Malayo-Polinesio ti sasao nga Austronesio.
Adda dagiti mangikeddeng a ti pagsasao a Tenggeres ket nagtaud manipud iti pagsasao a Kawi ken nakatalinaay kadagiti daan a bokabulario a saanen a maus-usar iti moderno a pagsasao a Habanes.
Pannakaiwarwaras
Naisasao ti pagsasao a Tenggeres kadagiti rehion a tinaengan babaen ti tattao a Tenggeres iti lugar ti Nailian a Parke ti Bromo Tengger Semeru:
Gramatika
Dagiti bassit a wada dagiti balikas iti pagsasao a Tenggeres:-
No ti alpabeto nga "A" ket mabasa kas "O" iti moderno a pagsasao a Habanes, iti pagsasao a Tenggeres daytoy ket mabasa pay laeng a kas "A".
Pebrero 17
Naipasngay
thumb|right|140px|Ni [[Whang-od]]
Paco, Manila
Ti Paco (sigud a nagan ti Dilao) ket maysa nga maikalima a distrito idiay Lungsod ng Maynila.
Dagiti baranggay
Nabenneg iti Paco ti 43 a baranggay:
Pagsasao a Peterara
Ti pagsasao a Peterara, wenno Tengnga a Maewo ket ti maysa a pagsasao nga Oceaniko a naisasao idiay Maewo, Vanuatu.
Bantay Malindang
Ti Bantay Malindang ket kompleks a bulkan a mabirukan idiay probinsia ti Misamis Occidental idiay akin-abagatan nga isla ti Mindanao, Filipinas. Ti saan unay a naad-adal a kabambantayan ket naporma babaen dagiti nadumaduma nga aktibidad ti bulkan nga adda met kadagiti ket naipakasaritaan, a maipakpakita babaen ti kaadda kadagiti dua a kaldera, a napalikmutan babaen dagiti nangato a diding ti bato, dagiti eskoria a kono, dagiti sullat ti simborio ti bulkan, dagiti dua nga asupre a napudot nga ubbog, ken ti abut ti bulkan a danaw a nanaganan iti Danaw Duminagat. Dagiti ampiteatro nga estruktura ket addaan kadagiti adu a pannakaiwarwaras dagiti bulkaniko a bato, dagiti naugingan a tarikayo a mabirukan kadagiti piroklastiko a deposito. Ti intero a bantay ket naguduagudua babaen dagiti nadumaduma a ginget ken rangkis a mangaramid ti lasonglasong a langa ti dagana ken dagiti nabakiran a bakrasna ket naabungotan iti napintas a buya.
Pannakaidasig
Ti Bantay Malindang ket awan kadagiti ammo a panagbettak ken naidasig a kas di aktobo babaen ti Instituto ti Filipinas iti Bulkanolohia ken Sismolohia.
Masna a Parke ti Bantay Malindang
Ti Bantay Malindang ken ti sibubukel a Kabambantayan ti Malindang ket addaan iti makaay-ayo a kalidad manipud kadagiti dissuorna, abut ti bulkan a danaw ken ti napuskol a birhen a kabakiran a mangbalay kadagiti adu a kita ti manmano a sebbangan ti flora ken fauna. Idi Hunio 19, 1971, ti lugar ket nairangarang a kas Nailian a Parke ti Bantay Malindang babaen ti Republika Tigna Blng. 6266. Babaen ti pannakabangon ti Sistema ti Nailian a Naipagtitipon a Nasalakniban a Luglugar (NIPAS) idi 1992, ti parke ket naidasig manen ken nanaganan manen idi a kas ti Masna a Parke ti Kabambantayan ti Bantay Malindang idi Agosto 2, 2002 babaen ti Proklamasion Blng. 228.
Ti parke ket sakupenna dagiti tallo a probinsia – ti Misamis Occidental, Zamboanga del Sur ken Zamboanga del Norte – ken mangsakop ti kalawa iti a daytoy ket agarup a  wenno 62% iti nabatbati a kabakiran. Agarup a ket nataltalon ken tinataengan babaen dagiti indihenio a tattao a kaaduanna ket ti tribu ti Subanon.
Tawid a Parke ti ASEAN
Daytoy ket nairangarang a kas Tawid a Parke (AHP) ti Gunglo ti Pagpagilian ti Abagatan a daya ti Asia (ASEAN) idi las-ud ti Maika-13 Oktubre 13, 2011 idiay Cambodia. Dagiti sabali a tallo a Tawid a Parke ti Filipinas ket ti Bantay Nailian a Parke ti Iglit-Baco idiay Mindoro, Kabambantayan ti Bantay Kitanglad iti Bukidnon, ken ti Masna a Parke ti Bantay Apo iti Davao.
Daytoy ket opisial a naipayuna idi Agosto 4, 2012, idi las-ud ti Maika-2 a Komperensia ti Tawid a Parke ti ASEAN (AHP), nga inisponsoran babaen ti Sentro ti ASEAN para iti Bio-dibersidad (ACB) idiay Siudad ti Oroquieta.
Pagsasao a Waube
Ti pagsasao a Kwato wenno Waupe ket ti pagsasao nga Aplaya a Rai a naisasao idiay Probinsia ti Madang, Papua Baro a Guinea.
Pagsasao nga Arameo
Ti Arameo ( Aramaya) ket pamilia dagiti pagsasao (tradisional a naibagbaga a kas dagiti "dialekto") a tagikua ti pamilia ti Semitiko. A naisangsangayan daytoy, daytoy ket paset ti subpamilia ti Amianan a laud a Semitiko, a mangirama pay ti sasao a Kananea a kasla ti Hebreo ken Penisio. Ti Arameo a sinuratan ket kaaduan idi nga inam-ampon para kadagit sabali a pagsasao ken kaputotan dagiti alpabeto ti Arabiko ken moderno a Hebreo].
Ti atiddog a pakasaritaan ti Arameo ken ti adu a pakaidumaan ket ti adu a pannakaus-usar ket nakaiturongan ti panagrang-ay kadagiti adu a sanga a karkaruay a sagpaminsap dagitoy a makunkuna kadagiti dialekto, urayno dagitoy ket sabalida metten ken sagpaminsan a naikedkeddengda a kas dagiti pagsasao. Isunga awan ti agmaymaysa, agtaltalinaay a pagsasao nga Arameo; iti tunggal maysa a panawen ken lugar timbes ket nga addaan iti bukodna a kita. Ti ARameo ket naitalinaay a kas liturhika a pagsasao babaen dagiti simbaan ti Dumaya a Kristiano, iti porma iti Siriako, ti karuay nga Arameo a nakaalaan ti Dumaya a Kristianidad, no mabalin wenno saan a dagitoy a omunidad ket nagsasaoda idi wenno ti sabali a porma ti Arameo a kas ti bukodda a bernakular, ngem nagbalbaliw metten it isabali a pagsasao a kas ti nangruna a pagsasao ti komunidad.
Ti Moderno nga Arameo ket naisasao tatta nga aldaw a kas umuna a pagsasao babaen dagiti adu a naiwarwara, kaaduan a bassit, ken kaadun a dagiti nisinsina a komunidad dagiti nagigiddiat a Kristiano, Hudio, ken dagiti Mandeo nga etniko a grupo ti Laud nga Asia —a kaaduan kadagitoy iti Asirio iti porma iti Asirio a Neo-Arameo ken Kaldea Neo-Arameo—nga amin dagitoy ket nangitalinaay ti panag-usar iti kaaduan idi a lingua franca urayno dagiti simmarsaruno a panagsukat ti pagsasao a nasanay kadagiti amin a paset ti Tengnga a Daya. Dagiti pagsasao nga ARameo ket naikeddeng tattan a naisagmak.
Papa Evaristo
Ni Santo Papa Evaristo ket naikedkeddeng nga isu ti maikalima a Papa, a nagtakem manipud idi c. 99 aginggana idi 107 AD wenno manipud idi 99 aginggana idi 108. Isu ket naamammuan pay a kas ni Aristus.
Arhentina
thumb|right|250px|Salta. Ti Arhentina, opisial nga Arhentino a Republika (República Argentina ), ket isu ti maikadua a kadakkelan a pagilian idiay Abagatan nga Amerika babaen ti kadakkel ti daga, kalpasan ti Brasil. Naibuklan a kasla pederasion dagiti 23 a probinsia ken maysa a naturayan a siudad, ti Buenos Aires. Isu daytoy ti maikawalo a kadakkelan a pagilian iti lubong babaen ti kadakkel ti daga ken ti kadakkelan kadagiti agsasao ti Espaniol a pagpagilian.
Pagsasao nga Ogea
Ti pagsasao nga Ogea wenno Erima ket ti pagsasao a Papuano nga insasao babaen dagiti agarup a 2210 a tattao nga agtataeng iti maysa a lugar dagiti 18 a kilometro iti abagatan ti ili ti Madang, idiay Probinsia ti Madang ti Papua Baro a Guinea.
Silang
Ti  ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:
Tondo, Manila
right|thumb|244px|Tondo
Ti Tondo ket distrito idiay Manila, Filipinas.
Cotabato (panangilawlawag)
Ti Cotabato ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:
Ruy López de Villalobos
Ni Ruy López de Villalobos (ca. 1500 – Abril 4, 1544) ket maysa idi nga eksplorador nga Espaniol a naglayag idiay Pasipiko manipud idiay Mehiko tapno mangbangon iti permanente a lugar para iti Espania kadagiti Daya nga India, nga asideg idi iti linia ti Demarkasion a pagbaetan ti Espania ken Portugal segun ti Tulag ti Zaragoza idi 1529. Ni Villalobos ti nangited iti nagan ti Filipinas, kalpasan iti panagtawagna iti Las Islas Filipinas a kas pammadayaw kenni Felipe ti Austria, ti Prinsipe ti Asturias iti dayta a panawen, ken isu ti kanungpalan a nagbalin a Felipe II ti Espania. Idi 1542 isu pay ti nakaduktal kadagiti grupo ti isla ti Pasipiko, kaaduan a mabalin daytoy a ti Hawaii, ngem insekreto met idi daytoy nga Espaniol.
Pagsasao a Daya nga Ambae
Ti pagsasao a Daya nga Ambae (ammo pay a kas Omba, Oba, Aoba, Walurigi, Lolovoli, Amianan a daya nga Aoba, ken Amianan a daya nga Ambae) ket ti maysa a pagsasao nga Oceaniko a naisasao idiay Ambae, Vanuatu.
Pagsasao a Rerau
Ti pagsasao a Rerau ket ti pagsasao nga Aplaya a Rai a naisasao idiay Probinsia ti Madang, Papua Baro a Guinea.
1984 (Libro)
Ti 1984 (Iti Tawen a Sangaribu siam-a-gasut walopulo-ket-uppat) ket maysa a satirical a novela a political a sinurat ni George Orwell. Agwerret iti novela dagiti pagteng iti biag ken aglawlaw ti maysa a tao iti maysa a sociedad a dystopia wenno nalidem a masakbayan a ti agdama nga estado ket maysa a totalitarian a turay ken partido a mangtengtengel kadagiti umili babaen ti indoctrinasion, propaganda, buteng, ken naaprang a pannusa. Inyam-ammo ti novela ti konsepto ti sitataginayon ken naynay a sisisiput a Dakkel a Manong (Big Brother iti Ingles), a mangibagi iti kinabileg ken kinaturay.
El Salvador, Misamis Oriental
Ti Siudad ti El Salvador ket maysa a maika-4 a klase a siudad iti probinsia ti Misamis Oriental iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Siudad ti El Salvador ket nabingbingay a politikal iti 15 a barbaranggay.
• Amoros
• Bolisong
• Pedro Sa. Baculio (Bolo-Bolo)
• San Francisco de Asis (Calongonan)
• Cogon
• Himaya
• Hinigdaan
• Kalabaylabay
• Molugan
• Poblacion
• Kibonbon
• Sambulawan
• Taytay
• Ulaliman
Papa Clemente I
Ni Santo Papa Clemente I (fl. 96), naam-ammuan pay a kas ni San Clemente ti Roma (iti Latin, Clemens Romanus), ket nailista manipud ti nasapa a petsa a kas maysa nga Obispo ti Roma. Isu ti immuna nga Apostoliko nga Ama ti Simbaan.
Rizal, Palawan
Ti Rizal ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Palawan iti Filipinas.
Paradou
Ti Paradou (ken: Le Paradou; Oksitano Lo Parador) ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia.
Klima
Ti tabla dita baba ket mangipakpakita kadagiti temperatura ken panagtudtudo para iti paset ti panawen ti 1971-2000 :
Rizal, Palawan
Dagiti baranggay
Ti Rizal ket nabingbingay kadagiti 11 a barbaranggay.
• Bunog
• Campong Ulay
• Candawaga
• Canipaan
• Culasian
• Iraan
• Panalingaan
• Punta Baja
• Ransang
• Taburi
Pagsasao a Yangulam
Ti pagsasao a Yangulam ket ti pagsasao nga Aplaya a Rai a naisasao idiay Probinsia ti Madang, Papua Baro a Guinea.
ISO 639:c
!caa !cab !cac !cad !cae !caf !cag !cah !caj !cak !cal !cam !can !cao !cap !caq !car !cas !cat !cav !caw !cax !cay !caz !cbb !cbc !cbd !cbe !cbg !cbh !cbi !cbj !cbk !cbl !(cbm) !cbn !cbo !cbr !cbs !cbt !cbu !cbv !cbw !cby !cca !ccc !ccd !cce !ccg !cch !ccj !ccl !ccm !cco !ccp !(ccq) !ccr !(ccx) !(ccy) !cda !cde !cdf !cdg !cdh !cdi !cdj !cdm !cdn !cdo !cdr !cds !cdy !cdz !cea !ceb !ceg !cek !cen !ces !cet !cfa !cfd !cfg !cfm !cga !cgc !cgg !cgk !cha !chb !chc !chd !che !chf !chg !chh !chj !chk !chl !chm !chn !cho !chp !chq !chr !(chs) !cht !chu !chv !chw !chx !chy !chz !cia !cib !cic !cid !cie !cih !cik !cim !cin !cip !cir !(cit) !ciw !ciy !cja !cje !cjh !cji !cjk !cjm !cjn !cjo !cjp !(cjr) !cjs !cjv !cjy !(cka) !ckb !(ckc) !(ckd) !(cke) !(ckf) !ckh !(cki) !(ckj) !(ckk) !ckl !ckn !cko !ckq !ckr !cks !ckt !cku !ckv !(ckw) !ckx !cky !ckz !cla !clc !cld !cle !clh !cli !clj !clk !cll !clm !clo !clt !clu !clw !cly !cma !cme !cmg !cmi !(cmk) !cml !cmm !cmn !cmo !cmr !cms !cmt !cna !cnb !cnc !cng !cnh !cni !cnk !cnl !(cnm) !cno !cns !cnt !cnu !cnw !cnx !coa !cob !coc !cod !coe !cof !cog !coh !coj !cok !col !com !con !coo !cop !coq !cor !cos !cot !cou !cov !cow !cox !coy !coz !cpa !cpb !cpc !cpg !cpi !cpn !cpo !cps !cpu !cpx !cpy !cqd !cqu !cra !crb !crc !crd !cre !crf !crg !crh !cri !crj !crk !crl !crm !crn !cro !crq !crr !crs !crt !(cru) !crv !crw !crx !cry !crz !csa !csb !csc !csd !cse !csf !csg !csh !csi !csj !csk !csl !csm !csn !cso !csq !csr !css !cst !csv !csw !csy !csz !cta !ctc !ctd !cte !ctg !cth !(cti) !ctl !ctm !ctn !cto !ctp !cts !ctt !ctu !ctz !cua !cub !cuc !cug !cuh !cui !cuj !cuk !cul !cum !(cun) !cuo !cup !cuq !cur !cut !cuu !cuv !cuw !cux !cvg !cvn !cwa !cwb !cwd !cwe !cwg !cwt !cya !cyb !cym !cyo !czh !czk !czn !czo !czt
Pagsasao nga Amianan nga Ambrym
Ti pagsasao nga Aminan nga Ambrym ket ti maysa a pagsasao nga Oceaniko a naisasao idiay Isla Ambrym, Vanuatu.
Legazpi
Ti Legazpi wenno Legaspi ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:
Myrtales
thumb|Asul a matmata a [[Fuchsia sabong ken budagiti busel, manipud iti urnos ti Myrtales ken pamilia ti Onagraceae]]
Papa Anacleto
Ni Santo Papa Anacleto ket isu ti maikatlo a Romano a Papa (kalpasan ni San Pedro ken San Lino). Isu ket nailista pay a kas ni Papa Cleto ken ti kinapapana ket naminsan idi a nagudua iti Cleto ken Anacleto.
Myrtales
Ti Myrtales ket addaanda iti urnos dagiti agsabsabong a mula a naikabil idi kaunegan ti klado ti eurosids II (wenno dagiti malvid) iti kaunegan ti sistema ti APG III iti pannakaidasig dagiti angiospermae. Dagiti sumaganad a pamilia ket mairaman manipud iti APG III:
Ti sistema ti Cronquist ket mangited ti isu met laeng a komposision, malaksid ti pannakaikkat ti Vochysiaceae iti urnos ti Polygalales, ken mairaman ti Thymelaeaceae. Dagiti pamilia ti Sonneratiaceae, Trapaceae, ken Punicaceae ket naikkat manipud iti Lythraceae. Ti sistema ti APG III ket maitunos iti duog a sirkumskripsion ti Chronquist iti panagtrato ti Psiloxylaceae ken Heteropyxidaceae iti kaunegan ti Myrtaceae, ken Memecyclaceae iti kaunegan ti Melastomataceae.
Dagiti Ellagitannin ket naireportada kadagiti angiopermae ti dicotyledon, ken nangruna kadagiti sebbangan ti urnos ti Myrtales.
Lingsat Luzon
thumb|Daan a mapa ti Hapin iti Lingsat Luzon
Ti Lingsat Luzon (Kipot ng Luzon) ket isu ti lingsat a nagbaetan ti Taiwan ken ti isla ti Luzon iti Filipinas. Isunga ti lingsat ket mangisilpo ti Baybay Filipinas iti Baybay Abagatan Tsina idiay akinlaud a Taaw Pasipiko.
Deskripsion
Ti lingsat ket aganay a iti kalawa nga aglaon kadagiti nadumaduma nga isla a naigrupo kadagiti dua a grupo: ti Is-isla ti Batanes iti probinsia ti Batanes ken ti Is-isla ti Babuyan  iti probinsia ti Cagayan.
Ti lingsat ket nabingbingay kadagiti babbabassit a bilang dagiti kanal. Ti Kanal Babuyan ket mangisina ti Luzon manipud iti Is-isla ti Babuyan, a naisina manipud iti Is-isla ti Batanes babaen ti Kanal Balintang. Ti Batanes ket naisina manipud iti Taiwan babaen ti Kanal Bashi.
Sumagmamano kadagiti kadakkelan a dalluyon ti taaw iti lubong ket mabirukan iti amianan iti lingsat, ken masansan nga adda dagiti agrukod iti 170 a metro nga agtaud manipud kadagiti atab ken dagiti anud ti taaw. Dagitoy a dalluyon wenno anud ket adda iti sirok ti danum ken manmano a rummuar iti rabaw, isu a saan a makadangran kadagiti panaglayag ngem sagpaminsan a makita kadagiti satelite. Ti panagbaliwbaliw ket kaaduan nga aramid babaen ti maysa nga atiddog a pantok iti amianan-abagatan a mangsakup iti amin a paset ti lingsat, kalpasanna maipapigsa iti akin-amianan a seksion babaen ti maikadua a paralelo a pantok. Umabot ti kaadalem ti lingsat iti 3,500 m ken 4,000 a sugsukog dagiti trinsera iti amianan-abagatan iti tengnga ken ti abagatan-akinlaud nga igid.
Pakasaritaan
Ti Lingsat Luzon ket paset idi ti dalan a panagraut ti Hapon idi Disiembre 1941. Idi Disiembre 8 (ti isu met laeng nga aldaw ti panagraut ti Pearl Harbor, gapu ti linia ti oras), simmangladda idiay Batanes. Idi Disiembre 10, sinakupda ti Camiguin de Babuyanes iti Babuyan (saan nga iyallilaw iti Isla ti Camiguin iti amianan ti Mindanao) iti di naaramid a panagpadas ti panagbangon iti a mapanawanton a kuartel ti eroplano ti baybay, ken ti isu met laeng nga aldaw ket simmangladda idiay Aparri, Cagayan idiay Luzon.
Kanungpalanna, adu kadagiti submarino ti Estados Unidos ket nagan-anupda kadagiti grupo a limmab-labas babaen ti lingsat manipud diay Daya nga Indio a napnapan idiay Hapon.
Vasco da Gama
thumb|right|Ni Vasco da Gama Ni D. Vasco da Gama (c. 1460 wenno 1469 – 24 Disiembre 1524), Umuna a Konde ti Vidigueira, ket maysa idi a Portuges nga eksplorador, maysa kadagiti kaballigian iti Panawen ti Panagduktal ken ti agbilbilin kadagitiimmuna a bapor a dagus a naglayag manipud idiay Europa aginggana idiay India.
Calayan
Ti Calayan ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Cagayan iti Filipinas. Masarakan ti Calayan iti nagbeddengan ti ili ti Aparri, Cagayan ken ti probinsia ti Batanes, iti Baybay Abagatan Tsina. Dagitoy ket isla a naaramid iti puraw a darat ken natitirad a bato.
Naggapu iti Ibanag a balikas ti "calayaan" a kayatna a sawen ket "adu a laya."
Ti Calayan ket isu ti maika-29 nga ili ti Cagayan.
Dagiti baranggay
Ti ili ti Calayan ket nabingbingay a politikal iti 12 a barbaranggay.
• Cabudadan
• Balatubat
• Dadao
• Dibay
• Dilam
• Magsidel
• Naguilian
• Poblacion/Centro I
• Babuyan Claro
• Centro II
• Dalupiri
• Minabel
Diaspora
thumb|Dagiti Emigrante a Pumanpanaw iti Irlanda a mangipakpakiat ti migrasion iti Amerika kalpasan ti [[Nalatak a Bisin (Irlanda)|Nalatak a Bisin idiay Irlanda]] Ti diaspora (manipud iti Griego ti διασπορά, "agwarwara, pannakaiwarwaras") ket ti pannakaiwarwara ti populasion a ti nagtaudanna ket iti kaunegan ti basbassit a lugar ti heograpia. Ti diaspora ket mabalin pay a mangibaga ti panaggungunay ti populasion manipud iti kasisigud a pagtaenganna. Ti diaspora ket nagbalinen a mangibaga ti naisangayan a historikal nga adu a pannakaiwarwaras iti maysa a inboluntario a kasasaade, a kas ti pannakapapanaw dagiti Hudio idiay Judea, ti panagtalaw dagiti Griego kalpasan ti pannakatnag ti Konstantinopla, ti Aprikano a Trans-Atlantiko a panagtagilako ti aadipen, ti akin-abagatan nga Insik wenno dagiti Hindu ti Abagatan nga Asia idi las-ud ti panagtagilako ti kuli, dagiti Irlandes idi las-ud ken kalpasan ti IBisin ti Irlanda, ti pannakapapanaw dagiti Palestina iti maika-20 a siglo ken ti eksilo ken deportasion dagiti Circassiano.
Iti kinaudi, dagiti eskolar ket insaluminnada dagiti nadumaduma a kita ti diaspora, a naibatay kadagiti gapuanan a kas ti imperialismo, panaglagilako wenno dagiti migrasion panagtrabaho, wenno iti kita ti sosial a pannakaitunos iti kaunegan ti komunidad ti diaspora ken dagiti pannakaikapetna kadagiti daga ti kaputota. Adda met dagiti komunidad ti diaspora a mangitaltalinaay iti napigsa a pannakaikapet iti politika iti pagtaenganda. Dagiti dadduma pay a kita a kadawyan kadagiti adu a diaspora ket dagiti panagisip iti panagsubli, dagiti pannakaikabagian kadagiti sabali a komunidad iti diaspora, ken ti kaawan ti napno a integrasion iti mangsangaili a pagilian.
Marco Polo
Ni Marco Polo (Septiembre 15, 1254 – Enero 9, 1324) ket maysa idi a Benesiano nga agbanbaniaga nga agtagtagilako a dagiti panagbanbaniagana ket nairehistro idiay Il Milione, ti maysa a libro a kaaduan a nagipangyuna kadagiti Europeano ti Tengnga nga Asia ken Tsina.
Camiguin Mindanao
Ti Camiguin Mindanao ket maysa nga aktibo a grupo ti bulkan idiay Filipinas.
Dagiti pisikal a langa
Ti Camiguin Mindanao ket agarup a ti kaatiddogna babaen ti  a kalawa ken adda dagiti adu a bilang dagiti bulkan, dagiti piroklastiko a kono ken dagiti abut ti bulkan.
Ti kangatuan a puntos ti isla ket ti aktibo a bulkan ti Hibok-Hibok idiay amianan a laud a patingga ti isla, nga addaan iti kangato iti  (asl), ken ti diametro ti babana iti.
Dagiti sabali a bulkan iti daytoy a grupo ket dagiti mabalin nga aktibo a bulkan gapu ti kaasidegda iti Hibok-Hibok. Ti Bantay Vulcan ket 671 m asl, idiay amianan a laud a sikigan ti Hibok-Hibok. Ti Bantay Mambajao ket mabirukan idiay tengnga ti Camiguin. Ti Bantay Ginsiliban ket 581 m asl, idiay akin-abagatan a patingga ti Camiguin. Ti Bantay Uhay ket mabirukan idiay amianan ti Bantay Ginsiliban.
Dagiti napudot nga ubbog, abut ti bukan ken maar ket asideg dagitoy idiay Hibok-Hibok.
Kangrunaan a ministro
Ti Kangrunaan a ministro (Prime Minister) ket maysa a politiko nga agserserbi a kas daulo nga ehekutibo iti maysa a sanga ti gobierno iti parlamentario wenno semi-presidensial a sistema.
Camiguin Mindanao
Dagiti pisikal a langa
Ti solpatariko nga aktibidad ket ket immununa sakbay kadagiti panagbettak.
Portia Simpson-Miller
Ni Portia Lucretia Simpson-Miller,, ket Hamaikana a politoko ket isu idi ti Kangrunaan a MInistro tiHamaika manipud idi Marso 2006 aginggana idi Septiembre 2007 ken manen manipud idi 5 Enero 2012 aginggana idi 3 Marso 2016.
Camiguin Mindanao
Aktibidad ti bulkan
Ti kinaudi a panagbettak ket idi paset ti panawen ti 1948 aginggana idi 1953. Iti las-ud iti daytoy a paset ti panawen, ti Hibok-Hibok ket nangporma kadagiti simborio ti lava iti sikiganna ken nagpataud kadagiti piroklastiko nga ayus a nagdadael kadagiti purok ti igid ti baybay
Ti Grupo ti Camiguin Mindanao ket permanente a sinisiim para iti bulkaniko ken seismiko nga aktibidad.
Heolohia
Ti kita ti bato ket kaaduan nga andesita ken riolita.
Ti Camiguin ket isu ti akin-amianan unay a patingga ti Arko ti Tengnga a Mindanao.
Amin a bulkan idiay Filipinas ket paset ti Singsing ti Apuy ti Pasipiko.
Malaria
Ti Malaria ket ti maysa nga inaw-awit ti lamok a makaalis a sakit a makaapekto iti tattao ken dagiti dadduma nga ayup. Agpataud ti malaria kadagiti simtoma a kadawyan a mangiraman ti gurigor, bannog, sarua, ken dagiti sakit ti ulo. Kadagiti nakaro a kaso, makapataud daytoy iti duyaw a kudil, kissiw, koma, wenno patay. Kadawyan a mangrugi dagiti simtoma iti sangapulo aginggana iti limapulo nga aldaw kalpasan a makagat ti naimpektuan a lamok. No saan a nasayaat a maagasan, mabalin a masublian dagiti tattao iti daytoy a sakit kalpasan dagiti mapalabas a bulan. Kadagiti malasatan iti maysa nga impeksion, makapataud daytoy kadagiti saan unay a nakaro a simtoma kadagiti maimpeksionan mamen. Maawan daytoy a sangkapaset a resistansia kadagiti mapalabas a bulan aginggana kadagiti tawen no ti maysa a tao ket addaan iti agtultuloy a pannakaisarang iti malaria.
Abistrana
Ti abistrana wenno abisrana (sin. Bryophyllum calycinum, Bryophyllum pinnatum, ken ammo pay iti Ingles a kas ti Air Plant, Life Plant, Miracle Leaf, Patharkuchi Pata, Goethe Plant ken iti Filipino ken Tagalog a kas Katakataka)  ket natubbog a mula a patneng iti Madagascar. Daytoy ket naisangayan gapu ti panagtubona kadagiti bassit nga uggot nga agporma kadagiti baetan ti bulbulong, daytoy ket kadawyan kadagiti kameng ti Bryophyllum a paset ti henero ti Kalanchoe.
Daytoy ket nadayeg a masetas ken nagbalinen a kadawyan kadagiti rehion ti Asia, Pasipiko ken Karibe.
Deskripsion
left|thumb|220px|Asideg a pannakakita ti agluklukat a sabong. Dagiti "bulong" ti daytoy a sebbangan ket pudno a kombinasion iti bulong-ungkay a tinawtawagan kadagiti kladodio. Napuskol dagitoy, nalasag, immitlog iti sukog, nakillo, nga agraman iti maysa a krenata wenno rimmagadi a paraigid, masansan a maralabbasit. Simple iti puon iti ungkay, dagiti bulong ket pinnado iti ngato, 10-30 cm iti kaatiddog, nga agraman kadagiti 3-5 a paris iti nalasag a pingir nga ungkay.
Nakakaskasdaaw dagiti bulong gapu iti abilidadda nga agpataud kadagiti bassit nga uggot. Iti paraigidda, iti baetan dagiti ngipen, rummuar dagiti uggot, a rumang-ay nga agpataud kadagiti ramut, ungkay ken bulong. Matnag no mabukel dagiti bunobon, agramutda ket napardasda nga agbalin a baro a mula. Daytoy ket kadawyan a pannakkel ti subhenero ti Bryophyllum. Dagiti bunga ket dagiti polikulo (10-15 mm ) a mabirukan iti napinget a calyx ken corolla.
Ti terminal inploresensia ket maysa a panikula, nga agraman kadagiti adu nga agbitbitin, nalabbasit-narangha a sabsabong. Ti porma ti calyx ket atiddog a tubo, nalabbasit iti puon, nauratan iti maraduyaw-berde (wenno naturikan iti berde nga agraman iti maralabbasit-kayumanggi), nga addaan kadagiti uppat a bassit-usit a trianggular a pingir iti patinggana. The tubular korola, nga addaan iti maysa nasayaat iyiilet a mangisina iti subespesikal a parte iti immitlog a parte, pinatinggaan dagiti uppat a pingir a makaabot iti 5 cm iti kaatiddog. Daytoy ket maraduyaw iti maris nga araman kadagiti garit iti nalabbasit-morado. Dagiti 8 nga estabre (4 cm iti kaatiddog ) ket adda kadagiti dua balikoskos, a naidekket kadagiti korola. Ti iitlogan ket addaan kadagiti uppat a carpel, agdekketda bassit iti tengnga, nga agraman kadagiti narapis nga estilo.
Pannakaiwarwaras
Ti Bryophyllum pinnatum ket nagbalin a naturalisado kadagiti tropikal ken subtropikal a lugar, agginggana kadagiti nabara ken kalalainganna a klima manipud iti pantar ti baybay aginggana iti 2,600 a metro, mabirukan kadagiti lugar iti bato kadagiti tropikal a kankanayon a berde ken matmatnag iti bulong a bakir, ken dagiti bakir ti bantay. Mabirukan daytoy kadagiti parte ti Asia, Australia, Baro a Selanda, ti Laud nga India, ti Filipinas, Macaronesia, ti Mascarenes, ti Is-isla ti Galapagos, Melanesia, Polinesia, ken Hawaii. Iti kaaduan kadagitoy, a kas ti Hawaii, daytoy ket naikeedeng a makaraut a sebbangan. Kaaduan a rason para iti kaadu daytoy a mula ket matugotan iti kadayegna a kas masetas.
right|thumb|Ti abistrana a nailustrado iti Flora de Filipinas babaen ni [[Francisco Manuel Blanco (O.S.A.)]]
Baybay Abagatan Tsina
thumb|270px|Ti Baybay Abagatan Tsina, makita dagiti nakapalikmut a pagpagilian ken dagiti kaarrubana a baybay ken taaw. Ti Baybay Abagatan Tsina ket maysa a pingir a baybay a kapaset ti Taaw Pasipiko, a mangsaksakup iti lawa manipud iti Singapur ken Ilet ti Malaka aginggana iti Ilet iti Taiwan nga addaan iti agarup a. Daytoy a lugar ket importante gapu kadagiti nagbanagan manipud iti maysa a pagkatlo kadagiti panagdaliasat dagiti barbarko kadagitoy a dandanum, ken adda pay pammati a daytoy a lugar ket agtengtengngel iti adu a reserba iti lana ken alingasaw.
Mabirukan daytoy idiay
Ti bassit nga Is-isla ti Baybay Abagatan Tsina, a naururnos a kas purpuro, ket addaan iti bilbilang dagitoy iti gasgasut. Daytoy a baybay ken dagiti kaaduan nga awan ti nagtaeng nga is-isla ket suheto kadagiti agsupsuppiat a panagala ti panagturay babaen kadagiti adu a pagilian. Dagitoy a banag ket makaipakita kadagiti sabsabali a nagnagan a maus-usar kadagiti is-isla ken daytoy a baybay.
Abistrana
Taksonomia ken nomenklatura
Ti mula a Kalanchoe pinnata ket inap-apit idi babaen ni Pierre Sonnerat iti Isle de France (Maurisio) ken nakisinnarita ken ni Lamarck a nagipalawag daytoy idi 1786 a kas ti Cotyledon pinnata. Iti kanungpalan, ti naturalista iti Paris a ni Christiaan Hendrik Persoon ket indasigna manen daytoy iti Kalanchoe (tinawtawaganna iti Calanchoe pinnata 1805–1807, iti maysa nga ortograpiko a karuay). Iti isu met laeng a panawen, idiay Londres, ti botaniko a ni Richard Anthony Salisbury ket inpalawagna ti isu met laeng a mula namipud iti espesimen a naawatna manipud iti Bengal, babaen ti nagan iti Bryophyllum calycinum, ken iti isu met laeng a panawen ket nagpartuat iti baro a henero iti Bryophyllum.
Kadawyan a nagnagan
Iti estado ti India iti Laud a Bengal, daytoy ket tinawtawagan iti Patharkuchi (পাথরকুচি) iti Bengali. Daytoy ket tinawtawagan iti "Leaf of Life" ken "Wonder of the World" iti agsasao iti Ingles a Karibe. Iti estado ti India iti Maharashtra, daytoy ket tinawtawagan iti "Panfuti" (bulbulong nga agtubo manipud iti bulong). Iti estado ti India iti Odisha, daytoy ket kadawyan nga ammo a kas Amarapoi (ଅମରପୋଇ) (a ti kayatna a sawen ket di mapatay a mula). Daytoy ket adu pay a naiwarwaras idiay Filipinas ken ammo a kas katakataka wenno kataka-taka iti Tagalog,  aritana iti Bikolano, balangbang iti Ifugao, ken inginga iti Igorot,.
Kinasabidong ken tradisional nga agas
Iti pannakaipadana kadagiti sabali a Crassulaceae (a kas dagiti henero ti Tylecodon, Cotyledon ken Adromischus), Kalanchoe pinnata dagitoy ket nabirukanen nga aglaon ti bufadienolide glokosido kardiako Daytoy ket gapuanan ti pannakasabidong ti puso, a naisangayan dagiti agar-arab nga ayup.
Idiay Hamaika ti tubbog ti bulongna ket inus-usar nga agas ti panateng ken uyek. Ti tubbogna ket sagpaminsan nga inlalaok iti asin wenno diro, para iti sakit ti ulo, panateng ken dagiti problema ti panaganges ken nangato a presion ti dara.
Ti naipapudot a bulbulong ket mabalin nga usaren para kadagiti nana ken litteg. Add met dagiti kapada a panagusar idiay Aprika, nga inus-usar pay idiay a kas agas ti sakit ti lapayag, mata ken agas ti panagisbo.
Idiay Daya a Karibe daytoy ket inus-usar a kas tsa para it panateng ken ti tubbog ket inus-usar kadagiti litteg ken sakit ti ulo. Idiay Brasil, daytoy ket inus-usar para kadagiti problema ti respiratorio. Inus-usar pay a panagagas ti bato ken ulser ken para kadagiti litteg, sinit, ulser, dagiti kagat ti insekto ken dagiti alis ti mata.
Moderno a panagsukisok
Ti kompuesto a bufadienolide a naala manipud iti abistrana ket mairaman ti bryophillin A a nangipakpakita ti napigsa a panagkontra ti dugol, ken ti saan unay nga aktibo a bersaldegenin-3-acetate ken bryophillin C. Bryophillin C also showed insecticidal properties.
Morfina
Ti morfina, ti principal nga aktibo nga ahente iti apiang (opio), ket maysa a nabileg nga opioid analgesic a droga.
Ti balikas a "morfina" ket nagtaud iti Morpheus, ti didiosen ti tagainep iti mitolohia a Griego.
Jimalalud
Ti Jimalalud ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Negros Oriental iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Jimalalud ket nabingbingay a politikal kadagiti 28 a barbaranggay.
• Aglahug
• Agutayon
• Ampanangon
• Bae
• Bala-as
• Bangcal
• Buto
• Cabang
• Camandayon
• Cangharay
• Dayoyo
• Yli
• Lacaon
Muntinlupa
Ti Siudad ti Muntinlupa ti kaabagatanan a siudad ti Metro Manila, Filipinas. Kaabayna iti amianan ti Siudad ti Taguig; iti amianan-a-laud, ti Siudad ti Parañaque; iti laud, ti Siudad ti Las Piñas; iti abagatan-a-laud, dagiti ili ti Bacoor, Cavite, San Pedro, Laguna, ken ti Dan-aw ti Laguna, iti daya.
Jimalalud
Dagiti baranggay
• Mahanlud
Muntinlupa
Adda iti Siudad ti Muntinlupa ti Nailian a Pagbaludan ti Bilibid, ti kadakkelan a pagbaludan iti pagilian.
Jimalalud
Dagiti baranggay
• Malabago
Muntinlupa
Masarakan iti csiudad ti sumagmamano kadagiti kasayaatan a a comercial nga estalisimiento iti Metro Manila. Adda met ditoy ti nalatak nga Ayala Alabang Village, a pagnanaedan dagiti babaknang ken mabigbig a pamilia iti pagilian.
Jimalalud
Dagiti baranggay
• Mambaid
Muntinlupa
Dagiti baranggay
Addaan ti Siudad ti Muntinlupa iti 10 a baranggay kadagiti dua a distritona.
Jimalalud
Dagiti baranggay
• Mongpong
• Owacan
• Pacuan
• Panglaya-an
• North Poblacion
• South Poblacion
• Polopantao
• Sampiniton
• Talamban
• Tamao
Pagsasao a Kolom
Ti pagsasao a Kolom, ammo pay a kas Migum, ket ti pagsasao nga Aplaya a Rai a naisasao idiay Probinsia ti Madang, Papua Baro a Guinea.
Pagsasao a Lemio
Ti pagsasao a Lemio ket ti pagsasao nga Aplaya a Rai a naisasao idiay Probinsia ti Madang, Papua Baro a Guinea.
San Vicente, Palawan
Ti San Vicente ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Palawan iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti San Vicente ket nabingbingay kadagiti 10 a barbaranggay.
• Alimanguan
• Binga
• Boayan
• Caruray
• Kemdeng
• New Agutaya
• New Canipo
• Naporay
• Port Barton
• Poblacion (San Vicente)
• San Isidro
• Santo Niño
Papa Lino
Ni Santo Papa Lino (pimmusay idi c. 76), segun kadagiti nadumaduma a nasapa a taudan ket isu ti, Obispo ti Mitra ti Roma kalpasan ni San Pedro. Daytoy ti mangaramid kenni Lino a kas ti maikadua a Papa. Segun kadagiti nasapa a taudan, ni Papa Clemente I ket isu idi ti Papa kalpasan ni Pedro. Ni Lino ket isu-isu laeng ti naisangsangayan a nainagnaganan iti Baro a Testamento, a saan a ni Pedro, isu ket naikedkeddeng ti Katoliko a Simbaan a nagtengtengngel ti puesto a kas Papa.
Pagsasao a Pulabu
Ti pagsasao a Pulabu ket ti pagsasao nga Aplaya a Rai a naisasao idiay Probinsia ti Madang, Papua Baro a Guinea.
Pagsasao a Saa
Ti pagsasao a Saa wenno Sa ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao idiay akin-abagatan nga Isla Pentecosta, Vanuatu. Daytoy ket addaan iti nakarkulo a 2,500 nga agsasao idi tawen ti 2000.
Rosario, Cavite
Dagiti baranggay
Ti Rosario ket nabingbingay a politikal iti 20 barbaranggay.
• Silangan I
• Bagbag I
• Kanluran
• Ligtong I
• Ligtong II
• Muzon I
• Sapa I
• Tejeros Convention
• Wawa I
• Ligtong III
• Bagbag II
La Libertad, Negros Oriental
Ti La Libertad ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Negros Oriental iti Filipinas.
Rosario, Cavite
Dagiti baranggay
• Ligtong IV
La Libertad, Negros Oriental
Dagiti baranggay
Ti La Libertad ket nabingbingay a politikal kadagiti 29 a barbaranggay.
Pélissanne
Klima
Ti tabla dita baba ket mangipakpakita kadagiti temperatura ken panagtudtudo para iti paset ti panawen ti 1971-2000 :
La Libertad, Negros Oriental
Dagiti baranggay
• Aya
Rosario, Cavite
Dagiti baranggay
• Muzon II
La Libertad, Negros Oriental
Dagiti baranggay
• Aniniao
Rosario, Cavite
Dagiti baranggay
• Sapa II
Pagsasao a Siroi
Ti pagsasao a Siroi (Suroi) ket ti pagsasao nga Aplaya a Rai a naisasao idiay Probinsia ti Madang, Papua Baro a Guinea ken lokal a pagsasao ti panagtagilako.
La Libertad, Negros Oriental
Dagiti baranggay
• Bagtic
Listaan dagiti Senador ti Estados Unidos manipud idiay California
Ti California ket agbutos kadagiti Dagiti Senado iti Estados Unidos ti Klase 1 ken Klase 3. Ti estado ket naitakderan ti 46 a tat-tao idiay senado. Dagiti agdama a Senador ket dagiti dua a Demokrata a ni Dianne Feinstein ken Alex Padilla.
Rosario, Cavite
Dagiti baranggay
• Sapa IV
La Libertad, Negros Oriental
Dagiti baranggay
• Biga-a
Rosario, Cavite
Dagiti baranggay
• Silangan II
• Wawa II
La Libertad, Negros Oriental
Dagiti baranggay
• Cangabo
Rosario, Cavite
Dagiti baranggay
• Wawa III
La Libertad, Negros Oriental
Dagiti baranggay
• Eli
• Guihob
• Mambulod
• Mandapaton
• Manghulyawon