cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tangub
Dagiti baranggay
• Catagan
• Baranggay I - City Hall (Pob.)
• Baranggay II - Marilou Annex (Pob.)
• Isidro D. Tan (Dimalooc)
• Garang
• Guinabot
• Guinalaban
• Labuyo
IRIX
Ti IRIX ket bersion ti sistema ti panangpaandar ti SGI a naggapu iti sanga ti System V nga UNIX.
Tangub
Dagiti baranggay
• Lorenzo Tan
• Baranggay VI - Lower Polao (Pob.)
• Maloro
• Baranggay V - Malubog (Pob.)
• Manga
• Maquilao
• Baranggay III- Market Kalubian (Pob.
• Minsubong
• Owayan
• Paiton
• Panalsalan
• Pangabuan
Metropolitano a Turay ti Luek a Subic
Ti Metropolitano a Turay ti Luek a Subic (Subic Bay Metropolitan Authority (SBMA)) ket isu ti panagtaripato ken ramramit a maususar ti Gobierno iti Pilipinas para iti panagrangrang-ay ti 262 a kuadrado milia (670 kuadrado kilometro) a lugar iti Nawaya a Pagsangladan ti Luek a Subic nga isu idi daytoy ti Pasilidad ti Puersa Marina iti Estados Unidos idiay Luek Subic a pinabalin dayoty para ti turismo, industria, komersio, busbos, ken mangipuonan a sentro tapno makaaramid kadagiti pagsapulan a gundaway.
Pakasaritaan
Idi Marso 13, 1992, ti Kongreso iti Pilipinas ket nagipalabas ti Tignay ti Republika a 7227 a naamuan daytoy a ti Panagpabaliw ti Kuartel ken Panagparang-ay a Tinay iti 1992, a mangaramid ti Nawaya a Pagsangladan ti Luek a Subic a mangpasakbay ti ipapanaw iti Pasilidad ti Puersa Marina iti Estados Unidos. Ti Paset a 13 iti RA 7227 ket isu ti nagaramid ti Metropolitano a Turay ti Luek a Subic ken ti nawaya a pagsangladan a panagy-ayo nga inusar ni Richard Gordon ken nairaman daytoy a kas maysa idi a panagpasayaat dagiti panangdengngeg ti dua a kamara a komite. A ti nagbanagan na iti kastoy, ni Gordon, nga isu ti mayor idi iti Olongapo, ket isu idi ti immuna a nagbalin a nangipangulo ti SBMA.
Tangub
Dagiti baranggay
• San Antonio
• San Vicente
• Santa Cruz
• Santo Niño
• Silangit
• Simasay
• Taguite
• Tituron
• Baranggay VII - Upper Polao (Pob.)
• Villaba
• Silanga
• Aquino (Marcos)
• Baluk
• Hoyohoy
• Matugnao
Jamindan
Ti Jamindan ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Capiz iti Filipinas.
Tangub
Dagiti baranggay
• Sicot
Jamindan
Dagiti baranggay
Ti Jamindan ket politikal a nabingbingay iti 30 a barbaranggay.
Tangub
Dagiti baranggay
• Tugas
Jamindan
Dagiti baranggay
• Agambulong
OpenBSD
Ti OpenBSD ket maysa a sistema ti panangpaandar iti kompiuter.
Jamindan
Dagiti baranggay
• Agbun-od
• Agcagay
• Aglibacao
• Bayebaye
• Caridad
• Esperanza
• Fe
• Ganzon
• Guintas
• Igang
• Jaena Norte
• Jaena Sur
Las Piñas
Ti Siudad ti Las Piñas ket maysa a siudad a karaman iti Nailian a Kapitolio a Rehion ti Filipinas. Kabeddengna iti amianan ken amianan-a-daya ti Siudad ti Parañaque, iti daya ken abagatan-a-daya ti Siudad ti Muntinlupa, iti abagatan ti ili ti Imus, Cavite, iti abagatan-a-laud ken laud iti ili ti Bacoor, Cavite, ken iti amianan-a-laud ti Luek Manila.
Jamindan
Dagiti baranggay
• Jagnaya
• Lapaz
Las Piñas
Dagiti baranggay
Addaan ti Siudad ti Las Piñas iti 20 a barbaranggay.
Jamindan
Dagiti baranggay
• Linambasan
• Lucero
• Maantol
Las Piñas
Dagiti baranggay
• Daniel Fajardo
Jamindan
Dagiti baranggay
• Masgrau
Las Piñas
Dagiti baranggay
• Elias Aldana
Jamindan
Dagiti baranggay
• Milan
Las Piñas
Dagiti baranggay
• Ilaya
Jamindan
Dagiti baranggay
• Molet
Las Piñas
Dagiti baranggay
• Manuyo Uno
• Manuyo Dos
• Pamplona Uno
Jamindan
Dagiti baranggay
• Pangabuan
Las Piñas
Dagiti baranggay
• Pamplona Tres
Jamindan
Dagiti baranggay
• Pasol-o
• Poblacion
Las Piñas
Dagiti baranggay
• Pulanglupa Uno
Jamindan
Dagiti baranggay
• San Jose
Las Piñas
Dagiti baranggay
• Pulanglupa Dos
Jamindan
Dagiti baranggay
• San Juan
Las Piñas
Dagiti baranggay
• Zapote
Jamindan
Dagiti baranggay
• San Vicente
Las Piñas
Dagiti baranggay
Dagiti baranggay ti Distrito 2 • Almanza Uno
Papa Felix I
Ni Santo Papa Felix I ket isu ti Papa manipud idi 5 Enero 269 aginggana idi 30 Disiembre 274.
Las Piñas
Dagiti baranggay
• Almanza Dos
Jamindan
Dagiti baranggay
• Santo Rosario
Las Piñas
Dagiti baranggay
• Pilar Village
• Talon Uno
• Talon Dos
• Talon Tres
• Talon Cuatro
• Talon Singko
left|thumb|Mapa ti Las Pinas
Pagsasao a Moresada
Ti pagsasao a Moresada ket ti pagsasao a Papuano ti Probinsia ti Madang, Papua Baro a Guinea.
Tự Đức
right|thumb|Emperador Tự Đức Ni Emperador Tự Đức (Hanto: 嗣德) (nayanak idi Septiembre 22, 1829 – Hulio 17, 1883) (napno a nagan: Nguyễn Phúc Hồng Nhậm, dati ani Nguyen Phuc Thi) ket maysa nga emperador ti Nguyễn a Dinastia iti Bietnam a nagturay idi 1847–1883.
Ladawan
left|thumb|200px|Tanem ni Emperador Tự Đức
Pagsasao nga Utarmbung
Ti pagsasao nga Utarmbung  wenno Osum ket ti agbalbaliw a pagsasao a Madang ti Kabambantayan Adelbert ti Papua Baro a Guinea.
Pagsasao a Nume
Ti pagsasao a Nume (tinawtawagan pay iti Gog ken Tarasag) ket ti maysa apagsasao nga Oceaniko a naisasao idiay isla ti Gaua iti Vanuatu. Agtataeng dagiti 700 nga agsasao amianan a daya ti aplaya ti Gaua.
Ti Nume ket naiduma a pagsasao manipud kadagiti dagus nga akin-abagatan a kaarrubana, ti Mwerlap ken Dorig.
Ma-ayon
Ti Ma-ayon ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Capiz iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Ma-ayon ket politikal a nabingbingay iti 32 a barbaranggay.
• Aglimocon
• Alasaging
• Alayunan
• Balighot
• Bongbongan
Papa Dionisio
Ni Santo Papa Dionisio ket isu ti papa manipud idi 22 Hulio 259 aginggana idi 26 Disiembre 268.
Ma-ayon
Dagiti baranggay
• Cabungahan
• Canapian
• Carataya
• Duluan
• East Villaflores
• Fernandez
• Guinbi-alan
• Indayagan
• Jebaca
• Maalan
• Manayupit
Astana
Ti Astana (Астана, Astana; Астана) ket ti kapitolio a siudad ti Kazakhstan. Daytoy ket mabirukan iti igid ti Karayan Ishim iti akin-amianan a paset ti Kazakhstan, iti kaunegan ti Rehion ti Akmola, ngem naisina a maadministro manipud iti rehion kas maysa a siudad nga addaan iti espesial a kasasaad. Ti maysa nga opisial a karkulo idi 2022 ket nangireporta ti populasion iti 1 350 228 iti kaunegan dagiti patingga ti siudad, a mangaramid daytoy iti maikadua a kadakeklan a siudad iti Kazakhstan, kalpsan ti Almaty, ti kapitolio manipud idi 1991 aginggana idi 1997.
Ma-ayon
Dagiti baranggay
• New Guia
Astana
Napundar idi 1830 a kas pagtaengan ti Akmoly (Ақмолы) wenno Akmolinsky prikaz (Акмолинский приказ), daytoy ket nagserbi idi a pagsammakedan para dagiti Kosako ti Siberia. Idi 1832, ti pagtaengan ket naikkan iti kasasaad iti ken nanaganan manen iti Akmolinsk (Акмолинск). Idi 20 Marso 1961, ti siudad ket nanaganan manen iti Tselinograd (Целиноград) tapno mamarkaan ti ebolusion ti siudad a kas sentro ti kultura ken administrasion ti Kampania dagiti Birhen a Dagdaga. Idi 1992, daytoy ket nanaganan manen iti Akmola (Ақмола), ti nabaliwan a kasisigud a nagan a kayatna a sawen ket "ti puraw a tabon". Idi 10 Disiembre 1997, sinukatan ti Akmola ti Almaty tapno agbalin a kapitolio ti Kazakhstan. Idi 6 Mayo 1998, daytoy ket nanaganan manen iti Astana, a ti kayatna a sawen ket "ti kapitolio" iti pagsasao a Kasaho.
Ti Astana ket maysa a naplano a siudad, kas ti Brasilia idiay Brasil, Canberra idiay Australia ken Washington, D.C. idiay Estados Unidos. Ti master a plano ti Astana ket dinisenio idi babaen ni Kisho Kurokawa ti Hapon nga arkitekto. Kas tugaw ti Gobierno ti Kazakhstan, ti Astana ket isu ti lugar ti Kamara ti Parlamento, ti Korte Suprema, ti Palasio ti Presidente ti Ak Orda ken dagiti nadumaduma a departamento ken ahensia ti gobierno. Daytoy ket ayan dagiti adu puturistiko a pasdek, dagiti hotel ken dagiti skyscraper. Ti Astana ket isu ti sentro ti isport, ket naisaad a mangsangaili ti Expo 2017. Ti Astana ket addaan pay kadagiti adu a pagaywanan iti salun-at ken dagiti sistema ti edukasion.
Ma-ayon
Dagiti baranggay
• Old Guia
• Palaguian
• Parallan
• Piña
• Poblacion Ilawod
• Poblacion Ilaya
Oman
Ti Oman (عمان ʻUmān), opisial a makunkuna a Sultanato ti Oman (سلطنة عُمان Salṭanat ʻUmān), ket maysa a pagilian iti abagatan-a-laud a paset ti Asia. iti abagatan-a-daya nga aplaya ti Peninsula ti Arabia. Kabeddengna ti United Arab Emirates iti amianan-a-laud, ti Saudi Arabia iti laud, ken ti Yemen iti abagatan a laud. Ti aplaya ti Oman ket buklen ti Baybay Arabiano iti abagatan ken daya, ken ti Golpo ti Oman iti amianan a daya.
Ma-ayon
Dagiti baranggay
• Poblacion Tabuc
• Quinat-uyan
• Salgan
• Tapulang
• West Villaflores
Bonifacio, Misamis Occidental
Ti Bonifacio ket maysa a maika-4 a klase nga ili ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Misamis Occidental iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Bonifacio ket nabingbingay a politikal iti 28 a barbaranggay.
• Baybay
• Bolinsong
• Buenavista
• Calolot
Mandaluyong
Ti Ciudad ti Mandaluyong ket maysa kadagiti ciudad ken ili a mangbukel iti Metro Manila iti Filipinas. Kabeddengna ti ciudad ti Manila iti laud, ti ili ti San Juan iti amianan, ti Ciudad ti Quezon iti daya, ken ti Ciudad ti Makati iti abagatan.
Bonifacio, Misamis Occidental
Dagiti baranggay
• Dimalco
• Dullan
Mandaluyong
Dagiti baranggay
Addaan ti Ciudad ti Mandaluyong iti 27 a barbaranggay.
Bonifacio, Misamis Occidental
Dagiti baranggay
• Kanaokanao
• Liloan
• Linconan
• Lodiong
• Lower Usugan
• Mapurog (Migsale)
• Migpange
• Montol
• Poblacion (Centro)
• Remedios
• Rufino Lumapas
• Sibuyon
• Tangab
• Tiaman
• Upper Usogan
• Demetrio Fernan
• Digson
Pagsasao a Bolinao
Ti pagsasao a Bolinao wenno Binubolinao ket ti pagsasao a Tengnga a Luzon a kangrunaan nga insasao babaen dagiti ili ti Bolinao ken Anda, Pangasinan idiay Filipinas. Daytoy ket addaan iti agarup a 50,000 nga agsasao (Ethnologue 1990), ken mangaramid daytoy iti maikadua a naisasao a pagsasao a Sambaliko.
Pagsasao nga Asur
Kaaduan kadagiti agsasao iti Asuri ket agtataengda idiay distrito ti Gulma ti Chota Nagpur. Iti pay maipatinayon, adda pay dagiti bassit a grupo ti agsasao iti Asuri idiay Chhattisgarh, Laud a Bengal, ken Odisha.
Ibagbaga ti Ethnologue a ti Birjia ket maysa a dialekto ti Asuri, ngem adda pay maysa a kabagian a pagsasao iti Birjia; daytoy ket saan a nalawag no dagitoy ket mangibagbaga iti isu met laeng a banag. Nupay kasta, ni Anderson (2008:195), a naibatay iti Prasad (1961:314), ket isingasingna a ti Birjia (Binjhia) ket mabalin a maysa a pagsasao nga Indo-Aryano, uray no ti Birjia ket etniko a subgrupo ti tribu ti Asuri, a maikuyog iti maitutop nga Asur ken ti Agariya.
Saan a naidasig ti Majhwar, ngem gapu iti pakabirukan ken dagiti ebidensia, daytoy ket mabalin a maysa a dialekto ti Asuri. No kasta, dagiti 35,000 a mangisasao (naireporta idi 1995, manipud iti maysa a grupo ti etniko iti 175,000) ket mangaramid daytoy iti kaaduan a porma iti Asuri.
Naikeddeng ti Asuri a kas naisagmak a pagsasao. Ti maysa a nagruna a rason iti pakaidumaanna akas naisagmak a pagsasao ket gapu ti kaawan iti ania man a naisurat a porma ti pagsasao. Daytoy ket adda laeng a kas naisasao a pagsasao. Adda dagiti 31 a dagup dagiti ponema iti Asuri, a buklen dagiti dua pulo ket innem a "segmental" ken lima a "supra-segmental" ponema. Of the former, there are twenty-one consonants and five vowels.
Heograpikal a pannakaiwarwaras
Ilista ti Ethnologue dagiti sumaganad a distrito ken dagiti estado a nakaisasaoan ti Asuri.
Sakit ti ulo
Ti sakit ti ulo ket isu ti ut-ot iti aniaman a lugar iti rehion tia ulo wenno tengnged. Daytoy ket mabalin a sintoma iti bilang dagiti nadumaduma a kasasaad ti ulo ken tengnged. Ti kulanit ti utek ket saan a sensitibo iti ut-ot gapu ti kaawan dagiti reseptor to ut-ot. Ngem ti ut-ot ket gapuanan babaen ti pannakariro dagiti sensitibo ti ut-ot nga estruktura iti arubayan ti utek. Siam dagiti lugar ti ulo ken tengned ti addaan kadagitoy a sensitibo ti ut-ot nga estruktura, isu daytoy ti karanio (ti periosteum ti banga-banga), dagiti piskel, dagiti urat ti nerbios, dagiti arteria ken dagiti urat, dagiti subkutaneo a kulanit, dagiti mata, dagiti lapayag, dagiti senos paranasales ken dagiti aangotan.
Adda met dagiti nadumaduma a bilang a sistema ti pannakaidasig para kadagiti sakit ti ulo. Ti kaaduan a mabigbigan ket ti International Headache Society. Ti sakit ti ulo ket di naisangayan a sintoma, a ti kaibuksilanna ket mabalin nga adda dagiti adu a gapuanan. Ti panangagas ti sakit ti ulo ket depende iti nagtaudan nga etiolohia wenno gapuanan, ngem sapasap daytoy a mairaman kadagiti analhesiko.
Pannakaidasig
Dagiti sakit ti ulo ket natalipupos a naidasig babaen ti Internasional a Pannakaidasig dagiti Kirokiro ti Sakit ti Ulo ti International Headache Society nga isu ti nangipablaak ti maikadua nga edision idi 2004. Daytoy a pannakaidasig ket aw-awatemn met babaen ti WHO.
Adda met dagiti sabali a sistema ti pannakaidasigt. Maysa kadagiti mmuna apanangipadas ket naipablaak idi 1951. Ti National Institutes of Health ket nagparang-ay ti sistema a pannakaidasig idi 1962.
Sasao a Madang
Ti sasao a Madang wenno Kabambantayan a Madang–Adelbert ket ti kadakkelan a pamilia ti sasao a Trans–Baro a Guinea (TNG). Daytoy ket naidasig idi a kas Trans–Baro a Guinea babaen ni Stephen Wurm, ken sinaruno babaen ni Malcolm Ross. Timmunos ni William A. Foley a daytoy ket "nasayaat a mabalin" a ti sasao a Madang ket parte ti TNG, uray no dagiti pangsandi, ti kadawyan a batayan ti panangidasig ti TNG, ket nabaliwanen iti Madang.
Ti pamilia ket nanaganan manipud iti Probinsia ti Madang ken ti Kabambantayan Adelbert.
Internal a pannakaidasig
Adda dagiti uppat a nasayaat a naipalawag a sanga ti Madang,
ken mainayon pay ti sasao a Kowan a saan a nalawag ti pannakaidasigna.
Ti panawen a kauneg ti Madang ket maipada iti Austronesio wenno Indo-Europeano. As-asideg nga ikabil ni Ross (2000) ti sasao a Kowan iti Akin-abagtaan nga Adelbert, ken isilpona ti Aplaya a Rai ken Kalam. Dagiti pangsandi ket kas dagiti sumaganad:
Dagiti ket sukatanda dagiti pangsandi ti TNG. Nupay kasta, agbati dagiti dual a suldong ti *-le ken *-t, ken dagiti kasisigud a pangsandi ket agparang nga adda a kas dagiti maisasao a suldong ti Kalam.
Calamba, Misamis Occidental
Ti Calamba ket maysa a maika-4 a klase nga ili ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Misamis Occidental iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Calamba ket nabingbingay a politikal iti 19 a barbaranggay.
• Bonifacio
• Bunawan
• Calaran
• Dapacan Alto
• Dapacan Bajo
• Langub
• Libertad
• Magcamiguing
• Mamalad
• Mauswagon
• Northern Poblacion
• Salvador
• San Isidro
• Siloy
• Singalat
• Solinog
• Sulipat
• Don Bernardo Neri Pob
Pagilian nga isla
thumb|350px|Dagiti naturay nga estado ken dagiti estado nga addaan iti limitado a pannakabigbig a napno kadagiti isla (Ti Australia ket naikeddeng a kas maysa a kontinente): dagiti addaan kadagiti pagbeddengan a daga ket namarisan iti berde, ken dagiti awanan ket namarisan iti nangisit nga asul
Ti maysa a pagilian nga isla ket ti pagilian a ti kangrunaan a teritoriona ket buklen ti maysa wenno ad-adu nga isla wenno dagiti parte ti isla. Manipud iti 2011, 46 (agarup a 24% ) kadagiti 193 estado a kameng ti UN ket dagiti pagilian nga isla.
Politika
Ti porsiento dagiti pagilian nga isla a demokratiko ket ad-adu ngem dagiti kontinental a paglian. Iti pakasaritaan, nasansanayda iti talinaay ti politika negm dagiti kapadada a kontinental.
Gubat
Dagiti pagilian nga isla ket masasanda a gapuanan ti panagrukma iti baybay ken historikal a pagbaetan a karibal dagiti pagilian. Dagiti isla a pagilian ket nakarkaroda a maatake babaen dagiti dakkel, ken kontinental a pagilian gapu ti kadakkelda ken panagkamkammatalekda kadagiti linia ti komunikasion iti baybay ken angin. Adu kadagiti pagilian nga isla ket nakarkaroda pay a akabilen dagiti mersenario ken dagiti gangganaet nga agparparukma, urayno ti pannakaisaluminada ket pakarigatan ti pannakapuntada. Dagiti nabileg a pagilian, kas ti Nagkaykaysa a Pagarian ket mabalinda nga agparang-ay iti marina para iti panagsalaknib ken panangipangato iti interesadoda, ken sagpaminsan a makunkuna iti bileg ti baybay.
Dagiti natural a rekurso
Adu kadagiti pagilian nga isla ket nakraoda nga agkamkamatalekda iti ikan a kas ti kangrunaan a taraonda. Adda met dagiti dadduma a mapmapan iti mapabaro nga enerhia—a kas ti bileg ti angin, bileg ti danum, bileg ti heotermal ken biodiesel manipud iti lana ti copra—tapno mabakalanda dagiti presio ti lana.
Heograpia
Adda met dagiti pagilian nga isla ket nakarkaroda a maapektaran ngem dagiti dadduma pagilian babaen ti panabaliw ti klima, nga agpataud kadagiti problema a kas ti panagpabassit iti panagusar ti daga, kabassit ti danum ken sagpaminsan pay a gapuanan kadagiti banag a maipanggep iti panabaliw iti pagtaengan. Adda met dagiti pagilian nga isla nga ababa ti ayanda ket agin-inutda a lumlumned babaen ti ngumatngato a danum iti Taaw Pasipiko. Mabanagan pay dagiti pagilian nga isla iti panagbaliw ti klima babaen dagiti natural a didigra a kas dagiti tropikal nga alipugpog, dagiti bagio, dagiti layus ken igaw. Idi 2011, ti Center for Climate Change Law (CCCL) ket nagtengngel iti komperensia napanan dagiti 272 ra nagrehistro manipud kadagiti 39 a pagilian nga isla a natituluan iti Legal Issues for Threatened Island Nations.
Ekonomia
Adda kadagiti pagilian nga isla ket nakaroda nga agkamkammatalek kadagiti import ken nakaroda a maapektaran babaen dagiti panagbaliw iti ekonomia ti sangalubongan. Dagiti ekonomia dagiti pagilian nga isla ket kadawyanda a basbassit ken nakarkaroda a maapektaran kadagiti ngina ti panagipatulod, pannakadadael ti inpraestrutura babaen ti enbiromento, ken ti pannakaisalumina kadagiti dadduma nga ekonomia kadagiti dakdakkel a pagilian; dagiti mailaksid ket mairaman ti Hapon, Australia ken ti Nagkaykaysa a Pagarian Ti kaaduan nga industria para kadagiti adu a pagilian nga isla ket turismo.
Komposision
Dagiti pagilian nga isla ket kadawyanda a bassit nga addaan kadagiti bassit a populasion, urayno adda met, kas iti Indonesia ken Hapon ket isuda dagiti mailaksid.
Adda met dagiti pagilian nga isla a naisentro iti maysa wenno dua a nangruna nga is-isla, kas ti Nagkaykaysa a Pagarian, Trinidad ken Tobago, Baro a Selanda, Kuba, Bahrain, Abu Dhabi, Singapur ken Taiwan. Dagiti dadduma ket naiwarwarasda kadagiti ginasut wenno rinibu a babbabassit nga isla, kas ti Indonesia, Hapon, ti Filipinas, Seychelles, ken ti Maldibas. Adda met dagiti pagilian nga isla a makibinningay iti maysa wenno ad-adu iti bukodda nga is-isla kadagiti sabali a pagilian, kas ti Nagkaykaysa a Pagarian ken ti Irlanda; Haiti ken ti Republika a Dominikano; ken ti Indonesia, a makibinningayda kadagiti isla iti Papua Baro a Guinea, Brunei, Daya a Timor, ken Malaysia. Ti Malaysia ken Singapur ket ti pay sabali a pagarigan iti daytoy ken ti naud-udi ket parte idi ti dati aginggana idi 1965.
Iti heograpia, to pagilian ti Australia ket naikeddeng a kas kontinenteal a masa ti daga imbes a maysa nga isla, a mangsakop ti kadakkelan a masa ti daga ti kontinente ti Australia. Iti napalabas, nupay kasta, naikeddeng idi daytoy a kas maysa nga isla para kadagiti panggep ti turismo. (among others) and is still often referred to as such.
Mambusao
Ti Mambusao ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Capiz iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Mambusao ket politikal a nabingbingay iti 26 a barbaranggay.
• Atiplo
• Balat-an
• Balit
• Batiano
• Bating
• Bato Bato
• Baye
• Bergante
• Bula
• Bungsi
• Burias
• Caidquid
• Cala-agus
• Manibad
• Maralag
• Najus-an
• Pangpang Norte
• Pangpang Sur
• Pinay
• Poblacion Proper
• Poblacion Tabuc
• Sinondojan
• Tugas
• Tumalalud
Kalendario
Ti kalendario ket maysa a sistema ti panangnagan kadagiti gengenned ti oras wenno panawen, kas koma iti al-aldaw. Dagitoy a nagnagan ket am-ammo kas petsa ti kalendario. Dagiti petsa ket mabalin a maibatay iti mapapati a panagkuti dagiti bambanag nga astronomikal. Ti kalendario ket maysa met a pisikal a ramit (kas koma papel) a mangiladladawan iti sistema.
Pagsasao nga Apali
Ti pagsasao nga Apali (Apal), wenno Emerum, ket ti pagsasao a Madang ti Probinsia ti Madang ti Papua Baro a Guinea. Ti Aki (Aci) ket dialekto.
Meyrargues
Ti Meyrargues ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia.
Klima
Ti tabla dita baba ket mangipakita kadagiti temperatura ken panagtudtudo para iti paset ti pnawen ti 1971-2000 :
Pagsasao a Wadaginam
Ti pagsasao a Wadaginam ket ti agbalbaliw a pagsasao a Madang ti Kabambantayan Adelbert ti Papua Baro a Guinea.
Agdangan
Ti Agdangan ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Quezon iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Nabingbingay a politikal ti Agdangan iti 12 a barbaranggay.
• Binagbag
• Ibabang Kinagunan
• Ilayang Kinagunan
• Kanlurang Calutan
Pagsasao a Kinaray-a
Ti Kinaray-a ket naisasao pay kadagiti kaaduan a paset ti Iloilo ken ti abagatan a Capiz a kakuyogna met ti Hiligaynon. Kaaduan kadagiti ili kadagitoy a lugar ket agsasao iti Kinaray-a bayat a ti Hiligaynon ket kaaduan a naisasao idiay Siudad ti in Iloilo. Gapu ti rehional a kaasideg, dagiti estasion ti midia ken telebision, dagiti agsasao ti Kinaray-a ket maawatanda dagiti agsasao ti Hiligaynon. Nupay kasta, dagiti laeng agsasao ti Hiligaynon nga agnanaed kadagiti lugar nga agsasao ti Kinaray-a ti makaawat ti pagsasao. Dagiti nagtaud manipud kadagiti sabali a lugar, kasla tiNegros, ket narigatda a maawatan ti pagsasao.
Paka-allilawan kadagiti agsasao ti Hiligaynon a ti Kinaray-a ket dialekto ti Hiligaynon; iti kinapudno dagitoy dua ket tagikua ti dua a sabali, ngem agkabagian, dagiti subgrupo ti pagsasao. Nupay kasta, adda met dagiti agsasao ti Kinaray-a a maikadua met a pagsasaoda ti Hiligaynon; datoy ti gapu a dagiti a Cebuano ket ipagpagarupda a dagiti balikas ti Kinaray-a ket dagiti Hiligaynon.
Agdangan
Dagiti baranggay
• Kanlurang Maligaya
• Silangang Calutan
• Silangang Maligaya
• Sildora
• Poblacion I
• Poblacion II
Henri Matisse
Ni Henri-Émile-Benoît Matisse (31 Disiembre 1869 – 3 Nobiembre 1954) ket maysa idi a Pranses nga artista, nga ammo kadagiti panagususarna ti maris ken ti nakaay-ayos ken ti kasisigud a panagiladladawanna. Isu ket maysa idi a dibuhante, agprenprenta, ken eskultor, ngem isu ket nangruna nga ammo a kas maysa a pintor. Ni Matisse ket sapasap a naipanunotan, a mairaman ni Picasso ken ni Marcel Duchamp, a kas maysa kadagitoy a tallo nga artista a timmulong a nangipalawag ti rebolusionario a panagrangrang-ay kadagiti plastik ng arte kadagiti ilulukatan a dekada ti mika-20 a siglo, a nangikeddeng para kadagiti naisangsangayan a panagrangrang-ay ti pinintaan ken eskultura. Urayno isu ket imununa a nanaganan a kas maysa a Paube (naatap nga ayup), babaen ti tawtawen ti 1920 isu ket immad-adu a kinabkablaawan a kas maysa a mangitengtengngel ti klasiko a tawidan iti Pranses a pinintaan. Ti kalaingna ti panagiyebkas a pagsasao ti maris ken panagiladawan, a naipakpakita iti bagi ti obra a simmakup kadagiti sumurok a gudua a siglo, ket nakaala kaniana ti pammadayaw a kas maysa a mangiyuna a pigura iti moderno nga arte.
Nasapa a biag ken edukasion
Ni Matisse ket naipasngay idi idiay Le Cateau-Cambrésis, Nord, Pransia, ti kaunaan nga anak a lalaki ti nabaknang nga aglaklako ti bukbukel. Isu ket dimmakkel idiay Bohain-en-Vermandois, Picardie, Pransia. Idi 1887 isu ket napan idiay Paris tapno agadal ti linteg, nagtrabtrabaho a kas maysa nga administrado r ti korte idiay Le Cateau-Cambrésis kalpasan ti pananakagun-odna ti kualipikasionna. Isu ket immuna a nangrugrugi a nagpinta idi 1889, idi nangisangpet ti inana kadagiti kammasapulan ti panagpinta idi las-ud ti panawen ti panagpalplaing kalpasan ti atake iti apendicitis. Isu ket nakaduktal ti "maysa a kita ti paraiso" a kas ti inpalpalawagna kalpasan daytoy, ken nangikeddeng nga isu ket agbalin a maysa nga artista, a nakaro ti pannakapapaay ti amana. Idi 1891, isu ket nagsubli idiay Paris tapno agadal ti arte idiay Académie Julian ken nagbalin nga estudiante ni William-Adolphe Bouguereau ken Gustave Moreau. Idi ununana isu ket nagpinpinta kadagiti natalna a biag ken dagiti ladawan ti daga iti maysa atradisional nga estilo, a kadagitoy ket nakagun-od ti nasayaat a kalaing. Ni Matisse ket naimpluensiaan idi babaen kadagiti obra dagiti nasapsapa nga apo a kas ni Jean-Baptiste-Siméon Chardin, Nicolas Poussin, ken ni Antoine Watteau, ken dagiti pay moderno nga artsita a kas ni Édouard Manet, aken babaen ti Hapon nga arte. Ni Chardin ket maysa idi kadagiti dinaydayawan a pintor ni Matisse; a kas maysa nga estudiante ti arte isu ket nagaramid kadagiti kopia ti uppat a pinintaan ni Chardin idiay Louvre.
Idi 1896 ken 1897, ni Matisse ket binisitana ti Australiano a pintor a ni John Peter Russell idiay isla ti Belle Île idiay pantar ti Bretaña. Ni Russell ket nangipayammo kaniana ti Impresionismo ken ti obra ni van Gogh, nga isu ket gayyem idi ni Russell ngem saan pay unay a nalatak ti dayta apaset ti panawen. Ti estilo ni Matisse ket kompleto a nagbalbaliw, ken kinunkunana intonokua ket "Ni Russell ket isu idi ti nagsursuro kaniak, ken ni Russell ket nangipalpalawag ti teoria ti maris kaniak" Idi 1896 ni Matisse ket nangipabpabuya kadagiti lima a pinintaan idiay salon ti Société Nationale des Beaux-Arts, dua kadagitoy ket ginatang babaen ti estado.
Iti modelo a ni Caroline Joblau, adda anakna idi a babai, a ni Marguerite, a naipasngay idi 1894. Isi 1898 inasawana ni Amélie Noellie Parayre; isuda a dua ti nangpadakkel kenni Marguerite ken adda dua nga anakda a lalaki, ni Jean (naipasngay idi 1899) ken ni Pierre (naipasngay idi 1900). Ni Marguerite ken Amélie ken kankanayonda a nagserbi a kas dagiti modelo para kenni Matisse.
Idi 1898, iti panagbalbalakad ni Camille Pissarro, isu ket napan idiay Londtes tapno agadal kadagiti pinintaan ni J. M. W. Turner ken napan iti maysa a panagbanniaga idiay Corsica. Kalpasan ti isusublina idiay Paris idi Pebrero 1899, isu ket kimmadua nagobra kenni Albert Marquet ken naamammuanna ni André Derain, Jean Puy, ken ni Jules Flandrin. Ni Matisse ket inrebrebna ti bagina kadagiti obra ti sabsabali ken nakaututan manipud iti panaggatgatang kadagiti pinintaan nga obra dagiti rinaraemna. Ti obra nga inbitinna idiay balayna ket mairaman ti maysa a yeso a busto babaen ni Rodin, ti maysa a pinintaan babaen ni Gauguin, ti maysa nga inladawan babaen ni van Gogh, ken ti Tallo nga Agdigdigos ni Cézanne. Iti kapanunotan ni Cézanne iti maipapan ti ladawan nga estruktura ken maris, ni Matisse ken nakabiruk ti kangrunaan a pangparugsona.
Adu kadagiti pinintaan ni Matisse manipud idi 1898 aginggana idi 1901 ket naararamid nga agus-usar iti Dibisionista a pamay-an nga inamponna kalpasan ti panagbasana ti salaysay a "D'Eugène Delacroix au Néo-impressionisme" ni Paul Signac. Dagiti pinintaanna ti 1902–03, ti maysa apaset ti panawen iti panagsagsagaba ti material para iti maysa nga artista, ket maipadpada a  naladingit ken mangipakpakita ti maysa a pannakasegga nga adda iti porma. Kalpasan ti panagaramidna ti immuna a panagpadasna iti panagkitikit, ti maysa a kopia kenni Antoine-Louis Barye, idi 1899, isu ket nangipasnek iti enerhiana iti panagobra iti sekka, a lineppasna ti Ti Aadipen idi 1903.
Papa Sixto II
Ni Santo Papa Sixto II ( Griego Ξυστος, Xystus, "napasayaat") ket isu ti papa manipud idi 30 Agosto 257 aginggana idi 6 Agosto 258. Isu ket pimmusay a kas maysa a martir idi las-ud ti panangirurumen babaen ni Emperador Valeriano.
Dagiti lehislatibo a distrito iti Capiz
Dagiti Lehislatibo a Distrito iti Capiz, ket isu dagiti umuna ken maikadua a distrito, ken isu dagitoy ti pannakabagi ti Probinsia ti Capiz iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Ti Capiz ket nabingbingay idi kadagiti tallo a lehislatibo a distrito aginggana idi 1957, idi ti Aklan ket naikkan ti bukodna a pannakabagi, a nangpabassit iti daytoy ti dua a lehislatibo a distrito. Daytoy ket paset idi ti pannakabagi ti Rehion VI manipud idi 1978 aginggana idi 1984, ken manipud idi 1984 aginggana idi 1986 daytoy ket nagbutos kadagiti 2 a sapasap a pannakabagie. Ti Romblon ket naudi a nairepresenta idi a kas paset ti maikatlo a distrito ti Capiz idi 1919.
Papa Esteban I
Ni Santo Papa Esteban I ket isu ti Obispo ti Roma manipud idi 12 Mayo 254 aginggana idi 2 Agosto 257.
Pasay
Ti Ciudad ti Pasay ket maysa kadagiti ciudad ken ili a mangbukel iti Metro Manila iti Filipinas. Maysa ti Ciudad ti Pasay kadagiti orihinal nga uppat a ciudad ti Metro Manila. Napagbalin a ciudad ti Pasay idi Junio 21, 1947 ngem napanaganan Ciudad ni Rizal kas pammadayaw ken ni Jose Rizal, ti nailian a bannuar ti Filipinas. Idi 1949, naisubli ti naganna a Pasay.
Pagsasao a Bumang
Ti pagsasao a Bumang ket ti maysa a paaweng a pagsasao nga Austroasiatiko ti Yunnan, Tsina. Daytoy ket insasao babaen dagiti agarup a 200 a tattao idiay Manzhang 曼仗, Distrito ti Mengla 勐拉地区, Kondado ti Jinping, Prepektura ti Honghe, Yunnan, Tsina. Ti Bumang ket kabarbaro a naduktalan babaen ni Dao Jie ti Insik a lingguista kadagiti tawen ti tengnga a 2000. Daytoy ket asideg a kabagian ti Kháng (Edmondson 2010).
Pannakaidasig
Ikeddeng ni Jerold A. Edmondson (2010) ti Bumang ken ti asideg a kabagianna a pagsasao a Kháng a kas sasao a Khmuiko gapu iti leksikal nga ebidensia, bayat a ni Dao Jie 刀洁 (2007) ket isingasingna a ti Bumang ket mabalin a maysa a pagsasao a Palaungiko.
Uray no ti Bumang ken Mang ket addaanda iti agpada a nagan ken naisasao isuda a dua idiay Prepektura ti Honghe ti Probinsia ti Yunnan iti Tsina, saanda nga asideg nga agkabagian ken saanda nga agparang iti agpada a sanga (Edmondson 2010). Bayat nga ikeddeng ni Edmondson a ti Bumang ket mabalin a pagsasao a Khmuiko, ti Mang ket saan, ken as-asideg daytoy a kabagian dagiti pagsasao a Bolyu ken Bugan iti akin-abagatan a Tsina.
Populasion
Ti autonimo ti Bumang ket  (Dao Jie 2007). Idiay Tsina, ti Bumang ket naidasigda a kas parte ti pakipagilian a Dai. Dagiti agsasao iti Bumang ket napalikmutanda kadagiti agsasao iti Puraw a Tai (Tai Don), Nangisit a Tai (Tai Dam), ken Pu'er Dai. Dagiti kawwes ti babbai a Bumang ket kapada iti Kháng, Ksingmul, Puraw a Tai, ken Nangisit a Tai (Edmondson 2010).
Iti kaunegan ti Manzhang 曼仗, Distrito ti Mengla 勐拉地区, naisasao ti Bumang idiay Shangmanzhang 上曼仗 (kadagiti 22 a sangkabalayan; nga ammo iti pagsasao a Bumang a kas ) ken ti Xiamanzhang 下曼仗 (kadagiti 49 a sangkabalayan). Ti Shangmanzhang 上曼仗 ket mabirukan iti Purok ti Tiantou 田头村, Ili ti Mengla 勐拉乡, bayat a ti Xiamanzhang 下曼仗 ket mabirukan iti pinatpataray ti estado a plantasion ti goma (国营橡胶农场) (Dao Jie 2007).
Dagiti Bumang ket nagtaudda manipud iti tattao a Kháng nga immakar manipud idiay Bietnam kadagidi tawen ti 1800 (Edmondson 2010:139).
Ponolohia
Kasla iti Kháng, ti Bumang ket maysa a paaweng a pagsasao.
Pagsasao nga Atemble
Ti pagsasao nga Atemble, wenno Mand, ket ti pagsasao a Papuano ti Probinsia ti Madang ti Papua Baro a Guinea.
Departamento ti La Guajira
Ti La Guajira ket maysa a departmento ti Colombia. Daytoy ket sakupenna ti Peninsula ti Guajira iti rehion ti amianan a daya ti pagilian, sanguenna ti Karibe ken Venezuela iti akin-amianan unay a paset ti Abagatan nga Amerika. Ti kapitolio ti departamento ket ti siudad ti Riohacha.
Adu dagiti nadumaduma a tribu dagiti patneng ti mangtagtagitao kadagiti nalawa ken namaga tantanap, a kas dagiti Wayuu, Guajiro, Macuiro, Anate, Wayunaiki, Cuanao ken Eneale ken dagiti daddumapay sakbay ti isasangpet dagiti Kastila iti Kaamerikaa. Idi 1498 ni Alonso de Ojeda ket linikmutna a dinaliasat ti peninsula ti La Guajira, ngem ti simmanglad idi iti tatta nga aldawen a La Guajira ket ni Juan de la Cosa. Idi las-ud ti kolonial a panawen ti teritorio ket naisuppiatan babaen dagidi gobernador ti Santa Marta ken Venezuela gapu kadagiti deposito ti perlas. Dagiti Ingles a pirata, Pranses, dagiti Aleman ket nagsisinnupiatanda pay ti teritorio. Ni Martin Fernandez de Enciso ket pinundarna ti siudad ti Nuestra Señora Santa Maria de los Remedios del Cabo de la Vela, ti immuna a purok ti teritorio ngem gapu kadagiti kankanayon a panagraraut, idi 1535 ni Don Nicolas de Federman ket pinundarna manen ti a kas ti purok ti Riohacha ken idi 1544 daytoy ket naiyalis iti agdama nga aldaw iti Riohacha. Idi 1871 ti rehion ket naisina manipud iti Departamento ti Magdalena ken napartuat ti La Guajira a kas paset dagiti nailian a teritorio. Idi 1898 daytoy ket napartuat a kas ti Intindiense ti La Guajira.
Idi 1911 ti gobierno ti Colombia ket pinartuatna ti Komisario ti la Guajira, ken sinaruno daytoy babaen dagiti allon ti imigrante ti Tengnga a Daya (Kristiano ken Maronite) manipud idiay Lebanon, Siria, Palestina ken Hordania, dagiti pagilian babaen ti turay ti Otomano nga Imperio ket simmangpetda idiay La Guajira idi tawtawen ti c. 1930 ken kaaduanda ti nagtaeng idiay Maicao. Idi 1954 napartuat manne ti Intiendense ti la Guajira ken Riohacha ken nairangarang idi a kas munisipalidad. Kanungpalanna idi 1964, napartuat ti Departamento La Guajira.
Ti ekonomia ti departamento ket kaaduan a naibatay kadagiti rentas manipud iti panagmina ti karbon idiay Cerrejón, a nagpataud kadagiti 24.9 riwriw a tonelada iti eksport a karbon idi 2004, ii panagsukisok ti masna nga alingasaw ken panagmina ti asin. Ti nadayeg a pagpasiaran dagiti turista ket idiay Cabo de la Vela, ti bassit a pagkalapan a purok a mabirukan idiay ungto ti peninsula ti Desierto ti La Guajira.
Papa Lucio I
Ni Santo Papa Lucio I ket isu ti Papa manipud idi 25 Hunio 253 aginggana idi 5 Marso 254.
Marikina
Dagiti baranggay
Addaan ti Siudad ti Marikina iti 16 a barbaranggay.
Orlando Quevedo
Ni Orlando Beltran Quevedo ket Filipino a kardinal-arsobispo. Idi Enero 12, 2014, isuna ket ninaganan babaen ni Papa Francisco a kas maysa kadagiti 19 a baro a kardinal iti Katoliko a Simbaan. Isu ket napartuat a kardinal idi Pebrero 22, 2014.
Nasapa a biag
Ni Orlando Beltran Quevedo ket naiyanak idi Marso 11, 1939, idiay Laoag, Ilocos Norte. Idi rugi ti 1945, isu ket nagbasa iti grado 1 aginggana iti 3 idiay eskuela ti Laoag Shamrock, ken nagturpos idi grado ti 4-6 idiay Eskuela ti Sentral nga Elementaria ti Marbel idiay Marbel, Abagatan a Cotabato, ken nagturpos idi 1950. Isu ket nagbasa idiay Nangato nga Eskuela ti Notre Dame idiay Marbel manipud idi 1950 aginggana idi 1954.
Pannakapadi
Idi 1964 isu ket naidutok a katakunaynay a padi ti parokia ti Katedral ti Cotabato. Idi Hulio 1983 isu ket naidutok a prelatura iti Kidapawan, Filipinas.
Kas Obispo ken Arsobispo
Ni Quevedo ket naidutok idi a kas Obispo-prelatura ti Kidapawan babaen ni Papa Juan Pablo II idi Oktubre 28, 1980. Kalpasan ti pannakaipangato iti mitra ti prelatura, isu ket nagtuloy iti titulo ti Obispo ti Kidapawan.
Idi Marso 22, 1986, isu ket nainaganan nga Arsobispo ti Nueva Segovia idiay Ilocos Sur.
Idi Mayo 30, 1998, isu ket nainaganan nga Arsobispo ti Cotabato, idiay Mindanao.
Kardinal
Idi Enero 12, 2014, ni Papa Francisco ket innagananna ni Quevedo a kas maysa kadagiti 19 a lallaki a maipammadayawan iti Kolehio dagiti Kardinal iti konsistorio idi Pebrero 22, 2014, iti titular ti simbaan ti Santa Maria "Regina Mundi" a Torre Spaccata. Iti dayta a panawen isu ti immuna a kardinal manipud idiay Mindanao ken ti maikadua nga agdama a Filipino a kardinal-elektor, a kaduana met ni Luis Antonio Tagle.
Dagiti sabali a puesto
Idi 1994 ni Quevedo ket nakaawat kadagiti kaaduan a butos iti Sapasap a Konsehal ti Sekretariat iti Sinodo dagiti Obispo idiay Roma.
Ni Quevedo ket dati a sekretario heneral iti Pederasion dagiti Konperensia dagiti Obispo ti Asia ken dati a presidente ti Konperensia dagiti Katoliko nga Obispo ti Filipinas.
Microsoft
Ti Microsoft ti maysa kadagiti kadakkelan a korporasion iti lubong nga agparpartuat iti programa wenno software para iti kompiuter. Ti Microsoft ti akin-aramid iti Windows nga operating system, nga us-usaren ti kadakkelan a porsiento ti personal a kompiuter iti sangalubongan. Partuat met laeng ti Microsoft ti nalatak a Microsoft Office a maar-aramat para kadagiti aplikasion a pang-ofisina.
Ni William "Bill" Gates, nga agdama a nakalista kas kabaknangan a tao iti lubong idi 2006, ti mabigbig a makipagtagikua iti Microsoft Corporation.
Papa Cornelio
Ni Santo Papa Cornelio ket isu ti papa manipud idi 6 wenno 13 Marso 251 aginggana idi namartir idi Hunio 253.
Spondias
Ti Spondias ket henero dagiti mula nga agsabsabong iti pamilia ti kasoy, Anacardiaceae. Ti henero ket buklen dagiti 17 a naipalpalawag a sebbangan, a 7 ket patneng iti Neotropiko ken agarup a 10 ket patneng iti tropikal nga Asia. Dagitoy ket kadawyan a nanaganan iti Ingles kadagiti hog plums, Spanish plums, libas iti Bikol ken kadagiti dadduma pay a kaso ti nabalitokan a mansanas gapu iti napintas ti marisna a bungada a kapadpada ti mansanas. Dagitoy ket adayo a kabagian ti mansanas. Ti nasaysayaat a kadawyan a nagan ket ti mombins.
200px|thumb|left|Bunga, napisi ken bukel ti Spondias dulcis Dagitoy ket kankanayon a berde a kaykayo nga agtubo iti katayag ti 25 metro. Dagiti bulong ket agkusikos a naurnos, pinnado, manmano a dua-pinnado wenno simple. Ti bunga ket drupa ken kapada ti bassit a mangga (iti kabagian a henero iti Mangifera), 4–10 cm iti kaatiddog, a maluluom iti duyaw weenno kahel. Daytoy ket addaan iti agmaymaysa a bukel.
Agarup a 10 a sebbangan dagiti Spondias ket agbunga iti makan a bunga ken naimuyunganen para iti panagpataud ti prutas. Dagitoy a bunga ket kankanen dagiti mamalia a mangmangan iti mula ken kankanen pay dagiti ayup a mangmangan iti karne a kas ti ugsa.
Ti Malesiaa sebbangan iti Spondias ket binaliwan idi babaen ni Ding Hou idi 1978. Ti kaudian a mabigbigan a sebbangan, Spondias testudinis, ket naipalawag idi 1998.
160px|thumb|right|Napreserba a ma-kok, nasam-it ken naalsem nga addaan iti sili
San Petersburgo
Ti San Petersburgo (Санкт-Петербург) ket maysa a siudad ken maysa a pederal a suheto (maysa a pederal a siudad) iti Rusia a mabirukan idiay Karayan Neva idiay ungto ti Golpo iti Pinlandia idiay Baybay Baltiko. Idi 1914 ti nagan ti siudad ket nabaliwan iti Petrograd (Петроград), idi 1924 nabaliwan iti Leningrad (Ленинград) ken idi 1991 naipasubli met laeng iti San Petersburgo.
Iti Ruso a literatura, dagiti di pormal a dokumento, ken bitla, ti "Santo" (Санкт-) ket kadawyan a saan a mainaynayon, a ti maikabkabil laeng ket ti Petersburgo (Петербург, Peterburg). Iti kadawyan a panagisasao dagiti Ruso mabalin nga itintinnagda pay ti "-burg" (-бург), a maibati laeng ti Peter (Питер, ).
Ti San Petersburgo ket kadawyan a naipalpalawag a kas ti Kalaudan a siudad iti Rusia. Daytoy pay ti akin-amianan unay a siudad iti lubong nga adda ti populasion ti sumurok a maysa a riwriw (ti Helsinki ket adadayo iti amianan.). Ti Naipakasaritaan a Sntro iti San Petersburgo ken dagiti Mainaig a Grupo dagiti Monumento ket buklen ti maysa a UNESCO a Tinawtawid a Lugar ti Lubong. Ti San Petersburgo ket pagtaengan pay Ti Ermita, ti maysa kadagiti kadakkelan a museo ti arte iti lubong. Adda dagiti adu a bilang dagiti ganganaet a konsulado, internatsional a korporasion, banbanko ken dagiti dadduma pay a negosio ket mabirukan idiay San Petersburgo.
Pakasaritaan
Dagiti Sueko ng agakolkoloni ket nangipatakderda idi ti Nyenskans, a pagsammakedan, idiay sabangan ti Karayan Neva idi 1611, idiay daga a tinawtawagan ti Ingermanland. Ti bassit nga ili a tinawtawagan ti "Nyen" ket dimmakdakkel iti lawlaw daytoy.
Ni Pedro ti Natan-ok ket nagay-ayat idi kadagiti panagbanbaniaga ti taaw ken dagiti maritimo a pannakibiang, ken nangipangpanggep a makagun-od ti Rusia iti maysa a pagsangladan, tapno makalinnako kadagiti maritimo a pagilian. Isu ket nakasaksapul ti nasaysayaat a pagsangladan ngem ti Arkhangelsk, nga adda idiay amianan ti Baybay Puraw ken narikpan kadagiti barko ti bulbulan ti las-ud ti tiempo ti panaglalam-ek.
thumb|upright|left|Ti [[Bronze Horseman|Gambang nga Kabaliero, monumento para kenni Pedro ti Natan-ok]] Idi Mayo 12 1703, idi las-ud ti Nalatak nga Akin amianan a Gubat, ni Pedro ti Natan-ok ket natiliwna ti Nyenskans, ken ti asideg a masakbayan ket sinukatann ti pagsammakedan. Idi Mayo 27 1703, idiay asasideg ti estuario (5 km/3 a milia iti uneg ti daga manipud ti golpo), idiay Isla Zayachy (Hare), isu ket nangrugi a nangipatakder ti Pedro ken Pablo a Pagsammakedan, nga isu daytoy ti immuna ladrilio ken bato a pasdek iti baro a siudad.
Ti siudad ket binangon babaen dagidi reklutado nga agtaltalon manipud kadagiti amin a paset ti Rusia; adda pay dagiti adu a balud ti Sueko a nairamraman kadagiti napalbas a tawen babaen ti panangimaton ni Alexander Menshikov. Adda dagiti rinibu nga aadipen a pimmusay a nagbangbangon ti siudad. Kalpasan daytoy ti siudad ket nagbalin nga isu ti sentro ti Gobierno ti San Petersburgo. Ni Pedro ket inyalisna ti kapitolio manipud idiay Moscow idiay San Petersburgo idi 1712, sakbay ti 9 tawtawen ti Tulag ti Nystad iti 1721 a nakaipatinggaan ti gubat; isu ket nangibagbaga ti San Petersburgo a kas ti kapitolio (wenno tugaw ti gobierno) a nasapsapa ngem idi 1704.
Pagsasao a Faita
Ti pagsasao a Faita, wenno Kulsab, ket ti agbalbaliw ket ti gangani nga awanen a pagsasao a Madang ti Kabambantayan Adelbert ti Papua Baro a Guinea. Daytoy ket naikabil idi iti awanen itana a sanga a Brahman ti Madang.
Daan nga Ingles
Ti Daan nga Ingles (Ænglisc, Anglisc, Englisc) wenno Anglo-Sahon ket ti maysa a nasapa a porma ti Pagsasao nga Ingles a naisasao ken naisursurat babaen dagidi Anglo-Sahon ken dagiti kaputotanda kadagiti paset itan ti Inglatera ken akin-abagatan ken akindaya nga Eskosia idi nagbaetan ti tengnga ti maika-15 a siglo ken ti tengnga ti maika-12 a siglo. Ti nabatbati babaen ti panagsurat ket nangruna a mangirepresenta ti ti literario a rehistro ti Anglo-Sahon.
Daytoy ket pagsasao a Laud a Hermaniko nga asideg a kabagian ti Daan a Prisio ken Daan a Sahon. Ti daan nga Ingles ket addaan idi ti gramatika a kapada iti adu a waya iti Klasikal a Latin. Iti kaaduan a pannakaipada, mairaman daytoy iti gramatika, ken daytoy ket as-asideg iti moderno nga Alemann ken Islandes ngem ti moderno nga Ingles. Daytoy ket napno a maiballatek kadagiti lima a gramatikal a kaso (nominatibo, kusatibo, henetibo, datibo, ken instrumental), dagiti tallo a gramatikal a bilang (agmaymaysa, ad-adu ngem maysa, ken dua) aken dagiti tallo a gramatikal a henero (maskulino, peminino, ken neuter). Dagiti dua a porma ket rumsua iti umuna ken maikadua a persona laeng ken maibagbaga kadagiti grupo ti iti dua.
Dagiti pangilasin, pangsandi ken (sagpaminsan) dagiti partikula ket maitunos iti antesendente a pangnagan iti kaso, bilang ken henero. Dagiti awan patinggana a berbo ket maitunos kadagiti suhetoda iti persona ken bilang.
Dagiti pangnagan ket adda kadagiti nadumaduma a deklinasion (nga adaan iti naun-uneg a pannakaipada iti Latin, Taga-ugma a Griego ken Sanskrito). Dagiti berbo ket addaan kadagiti siam a nangruna a kondiogasion (pito a napigsa ken dua a nakapsut), ken iti tunggal maysa ket dagiti nadumaduma a subtipo, ken dagiti dadduma pay a bassit a maipatinayon a kondiogasion ken bassit pay a di kadawyan a berbo. Ti nangruna a paggiddiatan manipud iti sabali a taga-ugma nga Indo-Europeano a sasao, a kas ti Latin, ket dagiti berbo ket mabalin a mapartuat kadagiti berbo kadagiti dua a panangipalabas, ken awan daytoy ti sintetiko a pasiba a boses.