cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lingua franca
Etmolohia
Ibagbaga ti Douglas Harper Etymology Dictionary a ti termino ti Lingua Franca (kas nagan ti naisangayan a pagsasao) ket immuna idi a nairehistro iti Ingles idi las-ud dagiti tawen ti 1670, ngem adda met nasapsapa a pagarigan iti panagusar ti Lingua Franca iti Ingles a napasingkedan manipud idi 1632, a nagibagbaga pay met a kas ti "Bastardo nga Espaniol".
Iti kakaudian a kas idi naladaw a maika-20 a siglo, ti panagusar ti kadawyan a termino ket inngawid babaen ti dadduma a ti kayatna laeng a sawen ket ti sasao a hibrido a naus-usar a kas dagiti behikular a pagsasao (a nagtaud iti kasisigud a kaibuksilannag), ngem ita nga aldawen, daytoy ket mangibagbaga iti ania man a a behikular a pagsasao.
Dagiti pagarigan
Ti panagusar dagiti lingua franca ketmabalin a naduduog a kas met iti pagsasao. Mabalinmet a dagitoy ket addada metten manipud idi taga-ugma. Ti Latin ken Griego a Koine ket isu dagitoy idi dagiti lingua franca dagiti imperio ti Helenestiko ken Romano; Akadio, ken kalpasanna ti Arameo, ken nagtultuloy daitoy a dagiti sapasap a pagsasao iti adu a parte ti ti Akinlaud nga Asia babaen dagiti nadumaduma a nasapa nga imperio. Dagiti pagarigan dagiti lingua franca ket agtultuloy nga adu, ken adda iti tunggal kontinente. Ti kalawagan a pagarigan manipud idi nasapa a maika-21 a siglo ket ti Ingles. Adda met dagiti sabali a nadumaduma a lingua franca a sentralisado kadagiti naisangayan a rehion, kas ti Pranses, Hindi, Portuges, Espaniol, Ruso, Arabiko, Insik, ken Swahili.
Kadagiti dadduma a pagilian, ti lingua franca ket naus-usar pay a kas nailian a pagsasao; kas ti Urdu, isu daytoy ti lingua franca ti Pakistan, ken nailian pay a pagsasao. Ti Indones ket addaan met iti kapada nga annong idiay Indonesia; urayno ti Habanes ket ad-adu kadagiti patneng nga agsasao, ti Indones ket ti kaikaisuna nga opisial a pagsasao ken naisasao (masansan a kas maikadua a pagsasao) iti amin a paset ti pagilian.
Argao
Ti Argao ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Cebu iti Filipinas.
Ibn Battuta
ibn Baṭūṭah (أبو عبد الله محمد بن عبد الله اللواتي الطنجي بن بطوطة), wenno Ibn Battuta (ابن بطوطة), naamammoan pay a kas ni Shams ad-Din (Pebrero 25, 1304–1368 wenno 1369), ket maysa idi a Bereberes a Muslim a Morokano nga ekplorador, a naam-ammuan para kadagiti bariwawa a panagbanbanniaga, a dagiti pannakaigapuna ket naipablaak iti Rihla (lit. "Baniaga"). Iti sumurok a paset ti panawen ti tallopulo a tawen,isu ket binisitana ti kaaduan nga mmo a Islamiko a lubong ken ti pay saan a Muslim a dagdaga; dagiti panagbanbanniagana ket mairaman dagiti panagbisitana ti Amianan nga Aprika, ti Sara ti Aprika, Laud nga Aprika, Akin-abagatan nga Europa ken Akindaya nga Europa iti Laud, ken ti Tengnga a Daya, Abagatan nga Asia, Tengnga nga Asia, Abagatan a daya nga Asia ken Tsina iti Daya, ti kaadayo a manglabes ti pagkatlo ti naasideg a kontemporariona a ni Marco Polo. Ni Ibn Battuta ket naipanunotan a kas maysa kadagiti kalatakan nga agbanbaniaga iti amin a panawen. Isu ket nagbaniaga ti adadu ngem 75,000 mi, ti maysa a bilang a saan a nalablabsan ti sinoman nga eksplorador aginggana ti iyuumay ti ti Alibuob a Panawen kadagiti 450 a tawtawen a simmakbay.
Argao
Dagiti baranggay
• Alambijud
• Anajao
• Apo
• Balaas
• Balisong
• Binlod
• Bogo
• Butong
• Bug-ot
• Bulasa
• Canbanua
• Cansuje
• Capio-an
• Casay
• Catang
• Colawin
• Conalum
• Guiwanon
• Gutlang
• Jampang
• Jomgao
• Lamacan
• Langtad
• Langub
• Lapay
• Lengigon
• Linut-od
• Mabasa
• Mandilikit
• Mompeller
• Panadtaran
• Poblacion
• Sua
• Sumaguan
• Tabayag
• Talaga
• Talaytay
• Tiguib
• Tulang
• Tulic
• Ubaub
• Usmad
John F. Kennedy
Ni John Fitzgerald "Jack" Kennedy (Mayo 29, 1917 – Nobiembre 22, 1963), kankanayon a maibagbagaan babe kadagiti immuna aletra ti naganna a JFK, ket isu idi ti maika-35 a Presidente iti Estados Unidos, a nagserbi manipud idi 1961 aginggana idi naasasinado idi 1963.
Kalpasan ti panagserbina iti militar a kas agbilbilin iti Motor Torpedo a Bangbangka PT-109 ken PT-59 idi panawen ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat idiay Abagatan a Pasipiko, ni Kennedy ket nagirepresenta ti maika-11 a distrito ti kongreso ti Massachusetts idiay Kamara dagiti Pannakabagi ti E.U. manipud idi 1947 aginggana idi 1953 a kas maysa a Demokrata. Kalpasan dagitoy, isu ket nagserbi idiay Senado ti E.U. manipud idi 1953 aginggana idi 1960. Inabak idi ni Kennedy ti Bise Presidente ken Republikano a kandidato a ni Richard Nixon iti 1960 a panagbutos ti presidente ti E.U.. Isu ti kaubingan a nabutosan para iti opisina ti presidente, iti tawen a 43, ti maikadua a kaubingan a Presidente (kalpasan ni Theodore Roosevelt), ken ti immuna a tao a naipasngay idi maika-20 a siglo a nagserbi a kas presidente. Ni Kennedy ket isuisu laeng ti Katoliko a presidente, ken isisu laeng ti presidente a nangabak ti Premio Pulitzer. Dagiti napaspasamak ti kinapresidentena ket mairaman ti Panagraut ti Luek dagiti Baboy, ti Didigra ti Kubano a Misil, ti panagipatakder ti Diding ti Berlin, ti Lumba ti Limbang, ti Aprikano-Amerikano a Tiganay ti Sibil a Karbengan, ken dagiti rugi nga agpang ti Bietnam a Gubat.
Ni Kennedy ket naasasinado idi Nobiembre 22, 1963, idiayDallas, Texas. Ni Lee Harvey Oswald ket napabasol ti daytoy a krima, ngem isu ket napaltogan ken natay kalpasan ti dua nga aldaw babaen ni Jack Ruby sakbay a nairugi ti tribunal. Ti FBI, ken ti Warren a Komision ket opisialda a nagiturpos a ni Oswald ketisu idi ti nagmaymaysa a asesino. Ti Kamara a Napili a Komite dagiti Panakaasasinado (HSCA) ket nagiturpos kadagitoy nga panagtaluntun ket napiltakan ken nagipagarup a ni Kennedy ket naasasinado a aks nagbanagan ti pannakikumplot. Tatta nga aldaw, ni Kennedy ket agtultuloy a nagato a nairangngo iti publiko a pammanunotan a panakairanggo dagiti presidente ti E.U..
Paammo
<references group="lower-alpha" />
1802
Ti tawen idi 1802 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Biernes iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles iti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Danaw Bato
Ti Danaw Bato ket ti danaw ti nasadiwa a danum ken ti maika-7 a kadakkelan iti Filipinas. Mabirukan daytoy iti ili ti Bato, iti agarup a iti abagatan a laud ti Siudad ti Iriga, Probinsia ti Camarines Sur, abagatan-akindaya a Luzon, Filipinas. Daytoy ket addaan kadagiti ekstensibo a lutulot ken dagiti bakir ti kalugnakan. Maatianan ti danaw iti tributario ti Karayan Bicol a sumrek iti bayaby iti asideg ti Siudad ti Naga. Ti agpakatengnga a kaadalem ket, ken ti sirok ket nalugnak a sekka. Ti pateg ti pH ket 6.1, ti agpakatengnga a narunaw nga oksiheno ket 10 p.p.m., ken ti dagup a katangken ket (SBY) 2.4.
Pakasaritaan
Sigud a tinawtawagan ti danaw iti Caligno babaen dagiti patneng nga agtataeng iti likmut ti lugar ken ti bassit a pagtaengan ket napundar kadagiti aplaya idi las-ud ti panawen dagiti Kastila; dagiti nasapa nagtataeng ket nagbibiagda kadagiti nabaknang a rekurso ti danaw ken naus-usar a kas ti nangruna a pamay-an iti panagbanniaga. Rimmang-ay ti pagtaengan ken nagbalin nga iti agdama nga ili ti Bato, Camarines Sur ken ti danaw ket nanaganan manipud iti ili, a naipatakder idi babaen ti bilin ti Kangatuan a Gobierno (Nailian a Gobierno) idi Pebrero15, 1758, idi ti Filipinas ket babaen ti turay ti Bireinato ti Baro nga Espania.
Ti Sinarapan
Ti Danaw Bato ket parte ti Sistena ti Danaw ti Rinconada (Bicol), a mangiraman pay iti Danaw Buhi ken Danaw Baao-Bula. Daytoy ket ammo a ti Sinarapan (Mistichthys luzonensis), ti kabassitan iti lubong a komersial a nakalkalap nga ikan iti lubong, ket mabirukan kadagiti danumna. Ti Sinarapan literal a ti kayatna sawen ket "nakalap babaen ti sarap" iti Buhi iti daytoy a nasapa a historikal a konteksto. Nupay kasta, ti isu met laeng nga ikan ket tinawtawagan iti tabios iti Bato, Nabua, Baao ken Bula, Camarines Sur. Ti etimolohia ti tabios, nupay kasta, ket saan a nalawag. Saan a mabirukan ti nagan kadagiti sientipiko a literatura a saan met a kasta ti "Sinarapan". Daytoy ket naipampamattian a ti Tabios ket naus-usar laeng iti bernakular a maipanggep iti lokal a panagkalap. Iti agdama, ti Sinarapan ket naipangta iti pannakaawan gapu ti nakaro a panagkalap ken dagiti sabali a banag ngem adda maysa nga agdama a ganetget iti panagkonserba. Nangruna unay daytoy a sebbangan iti ekosistema ti danaw gapu ta daytoy ket endemiko laeng iti daytoy a rehion.
1801
Ti tawen idi 1801 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes iti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a Kalendario a Huliano. Daytoy pay ti immuna a tawen iti maika-19 a siglo.
UNESCO
thumb|Ti wagayway ti UNESCO.
Ti Gunglo ti Nagkaykaysa a Pagpagilian para iti Edukasion, Siensia ken Kultura wenno kaaduan nga ammo iti pangyababaan iti Ingles iti UNESCO (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization, L'Organisation des Nations unies pour l’éducation, la science et la culture; ) ket maysa a naipangpangruna nga ahensia iti Nagkaykaysa a Pagpagilian (UN). Ti rebbengna ket ti agkontribusion iti kappia ken katalinaay babaen ti panangiyaddang ti sangalubongan a pagtitinnulongan babaen ti edukasion, siensia, ken kultura tapno mapasayaat ti unibersal a panagrespeto ti para iti hustisia, ti alagaden ti linteg, ken dagiti karbengan ti nagtagitaoan a maikuyog dagiti kammasapulan a waya a nairangarang idiay Dokumento ti Linteg ti Nagkaykaya a Pagpagilian. Daytoy ket isu ti timmawid iti Sangalubongan a Komision iti Intelektual a Pagtitinnulongan ti Liga ti Pagpagilian.
Neon
Ti neon ket maysa a kimiko nga elemento nga addan ti simbolo iti Ne ken atomiko a numero iti 10. Uray no daytoy ket maysa a kadawyan nga elemento iti law-ang, daytoy ket manmano laeng iti Daga. Daytoy ket saan a namarisan, nalpay a natakneng nga alingasaw babaen ti pagalagadan a kasasaad, ti neon ket agited ti naisangayan a nalabbaga – narangha a silnag no usaren kadagiti bassit a boltahe a neón a silnag a lampara wenno napigsa a boltahe a diskarga a tubo wenno dagiti neón a pakdaar a senial. Daytoy komersial nga inalala manipud iti angin, a mabirukan daytoy iti bassit laeng a kadagupan.
Pakasaritaan
thumb|left|Ti Neon nga [[alingasaw a diskarga a lampara nga agporporma ti simbolo para iti Neon "Ne".]] Ti neon (Griegoνέον (neon) kayatna a sawen ket "baro a maysa") ket naduktalan idi 1898 babaen ti Britaniko a kimiko a ni William Ramsay (1852–1916) ken Morris W. Travers (1872–1961) idiay Londres. Ti neon ket naduktalan idi nagpalamiis ni Ramsay iti alagad ti tangatang aginggana idi nagbalin a likido, pinapudotanna manen ti likido ken tiniliwna dagiti alingasaw idi nagburek. Dagiti alingasaw a nagburekanna, a nairaman ti nitroheno, oksiheno, ken argon, ket dagiti pay kripton, senon, ken neon. Ti pakailasinan, naraniag a nalabbaga a maris a sumngaw babaen ti alingasaw a non no maikuriente a matignay ket napardasan a naam-ammuan; Ni Travers ket sinuratna ti, "ti gilayab iti krimson a lawag manipud iti tubo ket nangibaga ti bukodna a sarita ken maysa a makita nga agnaed ken saan a malipatan."
Ti karasayan ti non ket isu ti saanna a panakairaman ti napardas a panagusar para iti panagsilaw kadagiti linia dagiti Moore a tubo, a nagusar ti nitroheno ken dagitoy ket kinomersio iti nasapa a panawen ti 1900. Kalpasan ti 1902, ti kompania ni Georges Claude, nga Air Liquide, ket nagpatpataud a kas komersio idi ti kuantidad iti neon a kas naggapuan a produkto ti panagpabalin a likido ti angin, ken idi Disiembre 1910 ni Claude ti nangipakita ti moderno a neon a silaw a naibatay iti maysa a narikepen a tubo iti neon. Idi 1912, dagiti kumaduaan ni Claude ket nagrugrugida nga agilaklako kadagiti neon a diskarga a tubo a kas dagiti pakdaar a senial. Naipaammo dagitoy idiay Esdtado sUnidos idi 1923, idi adda dagiti dua a dakkel a neon a senial a naisangpet babaen ti maysa a Los Angeles nga aglaklako ti Packard a karro. Ti silnag ken ti arresto a nalabbaga a maris ket nakapabael ti neon a pakdaar ti maysa a naisangsangay no maipada kadagiti kadagiti kasuppiatan.
Find a Grave
Ti Find a Grave ket komersial a website a mangipalubos iti publiko a mangserrek ken manginayon iti online a database kadagiti rehistro ti kamposanto.
Neon
Pakasaritaan
Ti neon ket gapuanan ti nagruna a panakaawat ti katutubo dagiti atomo idi 1913, idi ni J. J. Thomson, a kas paset ti panagsukisok kadagiti nagbuklan iti kanal nga anaraar, a nagipan kadagiti waig iti ion ti neon babaen ti magnetiko ken koriente a lugar ken nagrukod kadagiti panagsalto babaen ti panagikabil ti potograpiko a plata kadagiti dalananda. Ni Thomson ket nakapaliiw kadagiti dua a naisina a takop iti lawag idiay potograpiko a plata (kitaen ti ladawan), a daytoy ket nangitulding kadagiti dua a parabola iti panagsalto. Ni Thomson ket dimteng nga adda dagiti atomo ti neon nga alingasaw nga addaan iti nagatngato a masa ngem dagiti dadduma. Uray saan pay a naawatan ni Thomson idi a panawen, daytoy ti immuna a pannakaduktal kadagiti isotopo iti natalna nga atomo. Naaramid daytoy babaen ti panagusar ti narusanger a bersion iti maysa nga intrumento a tinawtawagan tattan a ti masa nga espektrometror.
Find a Grave
Pakasaritaan
Ti sitio ket napartuat idi 1995 babaen ni Jim Tipton ti agnanaed idiay Salt Lake City, a nagbirbiruk iti sitio a makatulong kaniana iti pagay-ayuanna a panagbisita kadagiti lugar a nakaipunponan dagiti selebridad. Ninayonanna pay idi iti online forum. Daytouy ket nairugi a kas maysa a komersial nga entidad idi 1998, kas maysa a komersial a nagan ken naikorporado idi 2000.
Ti sitio ket kanungpalan a naipadakkel tapno maipalubos dagiti saan a nadayeg a tabon tapno mapalubosan dagiti bisita ti online a mangrespeto dagiti natayen a kabagianda wenno gayyemda.
Idi Septiembre 30, 2013, inrangarang ti Ancestry.com iti pananggatangna ti kompania. Kinuna ni Tipton a ti panaggatang ti Ancestry.com ket "... nangisilsilpon ken nagpadpaadu iti trapiko iti sito kadagiti napalabasen a tawen. Ti pakaamo ti pannakaipunpon ket nasayaat a taudan para kadagiti tao nga agsuksukisok iti pakasaritaan ti pamiliada ..." planuen ti Ancestry.com a pasayaaten dagiti rekurso a dedikado iti Find a Grave tapno "... mamngirugi iti baro a mobile app, pasayaaten ti suporta ti agus-usar, mangipakaammo iti napasayaat a sistema ti panagurnos para iti panangited kadagiti panagpabaro kadagiti pammalagip, suporta ti ganganaet a pagsasao, ken dagiti dadduma pay panagpasaayaat iti sitio."
Manipud idi Abril 2016, i sitio ket naglaon kadagiti sumurok a 143 a riwriw a rehistro ti pannakaipunpon ken 75 a riwriw a ladladawan iti sangalubongan.
Linaon ken dagiti langa
Aglaon ti website kadagiti listaan dagiti kamposanto ken dagiti tabon manipud iti sangalubongan. Dagiti kamposanto ti Amerika ket naurnos babaen ti estado ken kondado, ken adu dagiti rehistro ti kamposanto nga aglaon kadagiti Mapa ti Google (agraman kadagiti nagsasabtan ti GPS nga inted babaen dagiti kontributor) ken dagiti ladawan dagiti kamposanto. Dagiti agmaymaysa a rehistro ti tabon ket aglaon iti wenno amin dagiti sumaganad a pagikabilan ti datos: dagiti petsa ken dagiti lugar ti nakaipasngayan ken nakaipusayan, pakaammo ti biograpia, pakaammo ti kamposanto ken plota, dagiti ladawan (marka ti tabon, ti tao, kdpy.), ken pakaammo ti kontributor.
Dagiti listaan ti pannakaipunpon ket ited babaen dagiti tattao, dagiti kagimongan ti henelohia, ken ti International Wargraves Photography Project.
Nasken nga agrehistro dagiti kontributor a kas dagiti miembro tapno makaited kadagiti listaan, a tinawtawagan kadagiti pammalagip iti sitio. Kalpasan iti panangited iti listaan, dayta a miembro ket agablin a ti mangtaripato iti listaan, ngem mabalin met a mangiyalis ti panagtaripato. Ti laeng agdama nga agtartaripato ti listaan ti mabalin nga agurnos iti listaan. Dagiti miembro ket mabalinda ti agipatulod kadagiti kiddaw ti panagpasayaat a maipanggep kadagiti listaan. Dagiti miembro ket mabalinda ti mangited kadagiti notasion, a mangbukel kadagiti ladawan wenno retrato wenno dagiti sabong, dagiti wagayway, dagiti simbolo ti relihion, kdpy., a maipablaak iti agmaymaysa a lislistaan, a kadawyan a mairaman dagiti mensahe ti pannakipagrikna. Dagiti agtartaripato iti listaan ket mabalinda nga isilpo babaen ti hyperlink kadagitilistaan dagiti natayen nga assawa, nagannak ken dagiti kakabsat para iti panggep ti henelohia. Dagiti miembro ket mabalinda pay ti agkiddaw kadagiti ladawan ti tabon, a mablinto met a tungpalen dagiti sabali a miembro.
Agtaripato pay ti Find a Grave kadagiti silpo dagiti memorial dagitinadayeg a tao a kas dagiti nakaawat iti Medalia ti Dayaw, dagiti pigura ti relihion, dagiti mannuro ken dagiti nadumaduma a selebridad. Ti Find a Grave ket agsanay iti panagtengngel iti panagurnos kadagitoy a listaan.
Sally Field
Ni Sally Margaret Field ket maysa nga Amerikana nga aktres ti pelikula ken telebision ken direktor. Inrugi ni Field ti pagsapulla iti telebision, nagbida kadagiti sitcom ti Gidget (1965–66) ken ti The Flying Nun (1967–70). Immuna isuna a napan iti pelikula iti Smokey and the Bandit (1977) ken kalpasanna ti Norma Rae (1979), ken isu daytoy ti nangabakanna ti Kalaingan nga Aktres. Kanungpalanna a nakaawat kadagiti noninasion ti Gunguna ti Nabalitokan a Globo para kadagiti panangiladawanna iti Absence of Malice (1981) ken ti Kiss Me Goodbye (1982), sakbay a nangabak iti maikadua nga Oscar para iti Kalaingan nga Aktres para iti Places in the Heart (1984). Nakaawat ni Field kadagiti nominasion para iti Gunguna ti Nabalitokan a Globo para Kalaingan nga Aktres para iti Murphy's Romance (1985) ken Steel Magnolias (1989).
Pagsasao a Fataleka
Ti pagsasao a Fataleka ket ti pagsasao nga Abagatan a daya a Solomoniko ti Malaita.
Casuarina
Ti Casuarina ket isu ti henero dagiti 17 a sebbangan iti pamilia ti Casuarinaceae, patneng daytoy ti Australasia, ti Indiano a Subkontinente, Abagatan a daya nga Asia, ken ti is-isla ti akinlaud a Taaw Pasipiko. Daytoy ket natrato idi a kas ti agmaymaysa a henero iti pamilia, ngem daytoy ket naipagsisina kadagiti tallo a henero (kitaen ti Casuarinaceae).
Dagitoy ket kankanayon a berde a kayo a dumakkel iti a katayag. Ti samekna ket buklen ti narapis, adu ti sangana a berde aginggana ti kolordapo-berde a sangsanga iti a diametro, nga addaan iti bassit-usit a nasiksikan a bulbulong iti aligusgos iti 5–20. Dagiti sabong ket mapataud iti bassit a kasla amento dagiti nagraraay; dagiti sabong ket simple a buston. Kaaduan kadagiti sebbangan ket dioecious, ngem adda met dagiti bassit a monoecious. Ti bunga ket maysa a natarikayo, immitlog ti estruktura ken kasla kapada ti kono ti konipera a buklen dagiti nadumaduma a karpela a ti tunggal maysa ket aglaon iti agmaymaysa a bukel nga addaan iti bassit a payak. Ti henetiko a nagan ket naala manipud iti Malay a balikas para iti kasuari, a mangibagbaga ti pannakaipada a baetan ti dutdot ti billit kadagiti samek ti kayoa, ngem ti kayo ket tinawtawagan ti rhu iti agdama nga alagaden a Malay.
Ti sebbangan ti Casuarina ket taudan ti taraon dagiti arabas dagiti hepialid burbur; kamkameng ti henero nga Aenetus, a mairaman ti A. lewinii ken A. splendens, horisontal dagitoy nga umosok kadagiti puon sadanto bertikal nga agpababa. Ti Endoclita malabaricus ket manganda pay kadagiti Casuarina. Ti noctuid Burbur ti nabo ket nakitkita pay a mangmangan iti Casuarina.
Dagiti Pendunculagin, casuarictin, strictinin, casuarinin ken casuariin ket dagiti ellagitannins a mabirukan kadagiti sebbangan iti kaunegan ti henero.
Dagiti napili a sebbangan
Dagiti taudan:
Danaw Pinamaloy
Ti Danaw Pinamaloy ket ti maysa nasadiwa a danum a danaw a mabirukan iti ili ti Don Carlos iti probinsia ti Bukidnon, isla ti Mindanao, Filipinas. Daytoy ket addaan iti nakarkulo a kalawa iti. Ti danaw ket pakanen babaen ti lokal nga ayus ti danum ken ti kangrunaan a taudan ti mainum a danum para iti ili ken ti pay nangruna a pagawisan ti turistana.
1803
Ti tawen idi 1803 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Sabado iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes iti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Kibawe
Ti Kibawe ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Bukidnon iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Kibawe ket nabingbingay a politikal iti 23 a barbaranggay.
• Balintawak
• Cagawasan
• East Kibawe (Pob.)
• Gutapol
• Pinamula
• Kiorao
• Kisawa
• Labuagon
• Magsaysay
San Pablo, Laguna
Ti San Pablo ket maysa a primera klase a siudad iti probinsia ti Laguna iti Filipinas.
Kibawe
Dagiti baranggay
• Mascariñas
San Pablo, Laguna
Dagiti baranggay
Ti Siudad ti San Pablo ket nabingbingay a politikal iti 80 a barbaranggay.
• Bagong Bayan II-A
Kibawe
Dagiti baranggay
• Natulongan
Nailubongan a Panakaipakdaar dagiti Kalintegan ti Tao
Daytoy ket buklen dagiti 30 nga artikulo a naipalplawagen kadagiti simmarsaruno a sangalubongan a tulagan, dagiti intrumento ti rehional a karbengan ti tao, dagiti nailian a batay-linteg ken dagiti linteg.
Kibawe
Dagiti baranggay
• New Kidapawan
1806
Ti tawen idi 1806 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Lunes iti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Kibawe
Dagiti baranggay
• Old Kibawe
• Spring
• Talahiron
• Tumaras
• West Kibawe (Pob.)
• Bukang Liwayway
• Palma
San Pablo, Laguna
Dagiti baranggay
• Bagong Pook VI-C
Uganda
Ti Uganda, opisial a ti Republika ti Uganda, ket maysa a napalikmutan iti daga a pagilian iti Daya nga Aprika. Ti Uganda ket nabeddengan iti daya babaen ti Kenya, iti amianan babaen ti Abagatan a Sudan, iti laud babaen ti Demokratiko a Republika ti Kongo, iti abagatan a laud babaen ti Rwanda, ken iti abagatan babaen ti Tanzania. Ti akin-abagatan a paset iti daytoy a pagilian ket mangiraman ti dakkel a paset iti Danaw Victoria, a daytoy pay ket kinabinningay babaen ti Kenya ken Tanzania.
San Pablo, Laguna
Dagiti baranggay
• Baranggay I-A
Uganda
Ti nagan a Uganda ket naala manipud iti pagarian ti Buganda, a nangsakup ti dakkel a paset iti abagatan iti daytoy a pagilian a mairaman ti kapitoliona a ti Kampala.
San Pablo, Laguna
Dagiti baranggay
• Baranggay II-A
Uganda
Dagiti tattao ti Uganda idi ket agan-anup ken agburburasda manipud idi 1,700 aginggana idi 2,300 a tawtawen, idi dagiti agsasao ti Bantu a populasion ket napanda idiay akin-abagatan a paset iti daytoy a pagilian. Ti Uganda ket nagun-odna ti panakawayawayas manipud iti Britaniko idi 9 Oktubre 1962.
Ti opisial a pagsasao ti Uganda ket ti Ingles ken Swahili, nupay kasta adu pay dagiti sabsabali a pagsasao a maisasao iti daytoy a pagilian.
San Pablo, Laguna
Dagiti baranggay
• Baranggay II-B
• Baranggay II-C
• Baranggay II-D
• Baranggay II-E
• Baranggay III-A
• Baranggay III-B
• Baranggay III-D
• Baranggay III-E
• Baranggay III-F
• Baranggay IV-A
• Baranggay IV-B
1807
Ti tawen idi 1807 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes iti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
San Pablo, Laguna
Dagiti baranggay
• Baranggay IV-C
• Baranggay V-B
Pagsasao nga Akin-abagatan a Nicobares
Ti pagsasao nga Akin-abagatan a Nicobares, ket ti pagsasao a Nicobares, a naisasao idiay Akin-abagatan nga Is-isla Nicobar ti Bassit a Nicobar (Ong), Nalatak a Nicobar (Lo'ong), ken dagiti dua a bassit a kaarruba nga isla ti Kondul (Lamongshe) ken Pulo Milo (Isla Milo ). Ti tunggal maysa ket mabalin nga addaan iti bukod a dialekto.
San Pablo, Laguna
Dagiti baranggay
• Baranggay V-C
• Baranggay V-D
Pagsasao nga Akin-abagatan a Nicobares
Pannakaiwarwaras
Inreporta ni Parmanand Lal (1977:23) dagiti 11 Nicobarese a purok nga addaan kadagiti 192 a dagup ti tattao, ken mabirukan daytoy iti kaaduan nga igid ti akinlaud nga aplaya ti Isla Nalatak a Nicobar. Ti purok Pulo-babi ket isu idi ti lugar ti ekstensibo nga etnograpiko a panagadal ni Lal.
San Pablo, Laguna
Dagiti baranggay
• Baranggay VI-A
Pagsasao nga Akin-abagatan a Nicobares
Pannakaiwarwaras
Inreporta pay ni Lal (1977:104) ti kadda dagiti nadumaduma a purok ti Shompen iti interior ti Isla Nalatak a Nicobar.
San Pablo, Laguna
Dagiti baranggay
• Baranggay VI-B
Zambales
Ti Zambales ket maysa a probinsia ti Filipinas a masarakan idiay rehion ti Tengnga a Luzon. Ti ili ti Iba ket isu ti kapitoliona. Kabeddeng ti Zambales ti Pangasinan iti amianan, ti Tarlac ken Pampanga iti daya, ken ti Bataan iti abagatan.
Panamao
Ti Panamao ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Sulu iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Panamao ket nabingbingay a politikal kadagiti 31 a barbaranggay.
• Asin
• Bakud
• Bangday
• Baunoh
• Bitanag
• Bud Seit
Pagsasao a Gela
Ti pagsasao a Gela ket ti pagsasao nga Abagatan a daya a Solomoniko a naisasao kadagiti tallo a dialekto kadagiti uppat nga isla iti tengnga nga Is-isla Solomon. Ti tunggal maysa a dialekto ket agpapadada unay, ket agigiddiat laeng iti bassit a bilang dagiti punto ti ponolohia.
Panamao
Dagiti baranggay
• Datag
• Kan Asaali
• Kan-Dayok
San Pablo, Laguna
Dagiti baranggay
• Baranggay VII-A
Estado ti Palestina
Ti Palestina (فلسطين Filasṭīn/Falasṭīn/Filisṭīn), opisial a nairangarang a kas ti Estado ti Palestina (دولة فلسطين, Dawlat Filasṭin), ket maysa nga estado nga idi ket nairangarang iti panagtalaw idiay Alher idi 15 Nobiembre 1988, idi ti Organisasion ti Pannakawaya ti Palestina (Palestinian Liberation Organization (PLO)) Nailian a Konsilio (Palestinian National Counsil (PNC)) ket nagampon iti unilateral a Panakairangarang ti Panagwayawayas ti Palestina. Iti agdama a panawen ti 1988 a panakairangarang, ti PLO ket saan a nagwatawat ti panagturay ti ania man a teritorio, nga adda dagiti naitunton a teritoriona ket internasional a mabigbigan a kas paset iti Israel bayat a dagiti nabati ket sinakup pay laeng babaen ti Israeli Tinuntonna dagiti Palestina a teritorio (ti Gaza Strip ken ti West Bank) ken dagiti Israeli a teritorio a kasisigud nga indaton kadagiti Arabo babaen ti 1947 a Plano a Panagbenneg, ken nainaganan a ti Herusalem a kas ti kapitolio iti Palestina.
San Pablo, Laguna
Dagiti baranggay
• Baranggay VII-B
Panamao
Dagiti baranggay
• Kawasan
San Pablo, Laguna
Dagiti baranggay
• Baranggay VII-C
Panamao
Dagiti baranggay
• Kulay-kulay
San Pablo, Laguna
Dagiti baranggay
• Baranggay VII-D
Zambales
Dagiti ili
• Botolan
Panamao
Dagiti baranggay
• Lakit
• Lower Patibulan
San Pablo, Laguna
Dagiti baranggay
• Bautista
• Concepcion
Pagsasao nga Aragones
Ti Aragones (aragonés iti Aragones) ket pagsasao a Romanse nga insasao dagiti nagbaetan ti 10,000 ken 30,000 a tattao kadagiti amin a nginget ti Pirineo idiay Aragon, Espania, a kangrunaan idiay comarcas ti Somontano de Barbastro, Jacetania, Alto Gállego, Sobrarbe, ken Ribagorza. Daytoy laeng ti moderno a pagsasaoa a napadur-as manipud ti mediebal a Navarro-Aragones.
San Pablo, Laguna
Dagiti baranggay
• Del Remedio
• Dolores
Pagsasao nga Aragones
Bayat a di pormal a naamammuan a kas ti fabla ("sao" wenno "bitla"), ti Aragones ket kadawyan pay a tinawtawagan babaen dagiti nagan dagiti nadumaduma a lokal a dialektonas a gapuanan manipud ti pannakaiwarwaras ti pagsasao kadagiti napalabas a siglo.
Manat ti Azerbaijan
Ti manat ti Azerbaijan (senial: ₼; kodigo: AZN), ket isu ti opisial a kuarta a pidusiario iti Azerbaijan. Daytoy ket nabingbingay kadagiti 100 a babbabassit a paset a makunkuna kadagiti qəpik.
San Pablo, Laguna
Dagiti baranggay
• San Antonio 1
Panamao
Dagiti baranggay
• Lunggang
San Pablo, Laguna
Dagiti baranggay
• San Antonio 2
Panamao
Dagiti baranggay
• Parang
1808
Ti tawen idi 1808 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Biernes iti kalendario a Gregoriano ken ti bisiesto a tawen a nangrugi iti Mierkoles iti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Panamao
Dagiti baranggay
• Pugad Manaul
San Pablo, Laguna
Dagiti baranggay
• San Bartolome
Zambales
Dagiti ili
• Cabangan
San Pablo, Laguna
Dagiti baranggay
• San Buenaventura
• San Crispin
• San Cristobal
• San Diego
• San Gabriel
• San Ignacio
• San Isidro
Zambales
Dagiti ili
• Candelaria
San Pablo, Laguna
Dagiti baranggay
• San Jose
Zambales
Dagiti ili
• Castillejos
Helio
Ti Helio ket isu ti kimiko nga elemento nga addaan iti atomiko a numero iti 2 ken atomiko a kadagsen iti 4.002602, a nairepresentea babaen ti simbolo a He. Daytoy ket saan a namarisan, awan ti ayamuom, awan nti naman, saan a makasabidong, nalpay, monatomiko nga alingasaw a mangidaulo kadagiti natakneng nga alingasaw a grupo iti periodiko a lamisaan. Ti puntos a panagburekna ken panakatunaw ket dagitoy ti kababaan kadagiti elemento ken rumsua laeng a kas maysa nga alingasaw malaksid kadagiti patingga a kasassaad.
Zambales
Dagiti ili
• Iba
Helio
Ti helio ket isu ti maikadua a kalaganan nga elemento ken ti maikadua a kaaduan unay nga elemento iti mapalpaliiw a law-ang, nga adda daytoy ti agarup a 24% iti dagup ti elemental a masa, a daytoy ket ad-adu ngem mamin 12 ti masa no mairaman amin dagiti kadagsenan nga elemento. Ti kaaduna ket kapadpada kadagiti bilang ti bukod tayo nga Init ken idiay Hupiter. Daytoy ket gaou ti nangato unay a panagbedbed ti enerhia (tumgngal maysa a nucleon) iti helio-4 a maipada kadagiti sumaruno a taloo nga elemento kalpasan ti helio. Daytoy helio-4 panagbedbed ti enerhia ketisu pay ti pakakakadawyanna akas maysa a produkto iti nuklear panaglunag ken radioaktino a panaglungsot. Kaaduan ti helio iti law-ang ket helio-4, ken namatmatian a naporma idi agdama ti Big Bang. Adda dagiti baro a helio nga agdama a maparpatuat a kas resulta iti nuklear a panaglunag iti hidroheno dagiti bituen.
San Pablo, Laguna
Dagiti baranggay
• San Juan
Helio
Ti Helio ket inu-usar iti kriohenia (isu daytoy ti kaaduan a panagusar, a magususar iti agarup a pagkapat kadagiti napataud), a naisangsangayan ti panagpalamiis kadagiti nalatak a konduktor a batombalani, a ti kangrunaan a komersial a panagararamat ket dagiti MRI a panagmingmingan. Dagiti sabali a panagusar ti industria ti helio ket ti maysa a panag-presion ken panag-purga nga alingasaw, a kas maysa a panagsalaknib ti atmosperio ti arko a panaglanag ken ti panagaramid a kas ti panagpatubo kadagiti kristal a panagaramid kadagiti siliko a barkilios ket gapuan para iti kagudua kadagiti napataud nga alingasaw. Ti maysa pay a naamammoan a pana-usar ngem bassit laeng daytoy ket ti panag-awit nga alingasaw kadagiti palobo ken dirihible. Akas iti ania man nga alingasaw nga aggiddiat ti densidad manipud iti angin, ti panagsay-up ti bassit a tomo iti helio ket temporario a baliwanna ti ti timek ti tao. Iti sientipiko a panagsukisok, ti panagkukua dagiti dua a likido a paset iti helio-4 (helio I ken helio II), ket naisangsangayan kadagiti agsuksukisok nga agadadal kadagiti kabuklan ti mekaniko (a naisangsangayan ti tagikua iti nalatak a panagayos) ken dagiti agbirbiruk ti penomena, a kas dagiti nalatak a konduktibidad, dayta temperatura ti kaasitgan iti patingga a sero a maipataud ti banag. thumb|Helio Ditoy Daga kadawyan daytoy a manmano—0.00052% babaen ti tomo iti tangatang. Kaaduan ti naindagaan a helio nga adda iti tatta nga aldaw ket napartuat babaen ti masna a radioaktibo a panaglungsot decay kadagiti nadagsen a radioaktibo nga elemento (torio ken uranio), a kas dagiti alpa a partikula nga isengngaw babaen kadagitoyo a panaglungsot a naglaon kadagiti helio-4 a katengngaan. Daytoy a radioheniko a helio ket napalab-og iti masna nga alingasaw iti kaadu iti 7% babaen ti tomo, a dagitoy ket komersial a naala babaen ti nababa a temperatura a panagilasin a makunkuna a kapirgis a panagdaldalus.
Zambales
Dagiti ili
• Masinloc
• Palauig
• San Antonio
• San Felipe
• San Marcelino
• San Narciso
Sasao a Peariko
Ti sasao a Peariko ket ti grupo dagiti naisagmak a pagsasao iti Akindaya a sanga ti Mon–Khmer ti pamilia ti pagsasao ti Austroasiatiko, nga insasao babaen ti tattao a Pear (ti Por, ti Samré, ti Samray, ti Suoy,ken ti Chong) nga agtataeng iti akinlaud a Cambodia ken akin-abagatan a daya a Tailandia.
Zambales
Dagiti ili
• Subic
Sasao a Peariko
Pannakaidasig
Insingasing ni Paul Sidwell ti sumaganad a pannakaidasig ti sasao a Peariko iti (Sidwell 2009:137), ti nasintesado a panagusig manipud iti Headley (1985), Choosri (2002), Martin (1974), ken Peiros (2004) Biningbingayna ti Peariko kadagiti dua a nangruna a sanga (Pear ken Chong), ken ti Chong ket nabingbingay pay kadagiti uppat a grupo.
San Pablo, Laguna
Dagiti baranggay
• San Lorenzo
• San Lucas 2
• San Marcos
• San Mateo
• San Miguel
• San Nicolas
• San Pedro
• San Rafael
• San Roque
• San Vicente
• Santa Ana
Panamao
Dagiti baranggay
• Puhagan
• Seit Higad
• Seit Lake (Pob.)
• Su-uh
• Tabu Manuk
• Tandu-tandu
• Tayungan
• Tinah
• Tubig Gantang
• Tubig Jati
• Upper Patibulan
2013
Disiembre
thumb|140px|[[Peter O'Toole]]
San Pablo, Laguna
Dagiti baranggay
• Santa Catalina
• Santa Felomina
• Santa Isabel
• Santa Maria Magdalena
• Santa Veronica
• Santiago I
• Santiago II
• Santisimo Rosario
• Santo Angel
• Santo Cristo
• Santo Niño
1805
Ti tawen idi 1805 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Domingo iti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
San Pablo, Laguna
Dagiti baranggay
• Soledad
1805
Naipasngay
thumb|110px|[[Hans Christian Andersen]] thumb|right|110px|[[Joseph Smith]]
San Pablo, Laguna
Dagiti baranggay
• Atisan
• Santa Elena
• Santa Maria
• Santa Monica
Pagsasao a Ghari
Ti pagsasao a Ghari (ammo pay a kas Gari, Tangarare, Sughu, ken Laud a Guadalcanal) ket ti maysa a pagsasao nga Oceaniko a naisasao idiay isla ti Guadalcanal ti Is-isla Solomon.
1811
Ti tawen idi 1811 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Domingo iti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Pagsasao a Ghari
Ti dialekto ti Vaturanga ket adun a naus-usar kadagiti patarus ti misionario ken liturhiko, ken nakaiturongan ni Arthur Capell a mangipalawag iti daytoy a kas pagsasao ti mision/eklesiatiko.
1812
Ti tawen idi 1812 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Mierkoles iti kalendario a Gregoriano ken ti bisiesto a tawen a nangrugi iti Lunes iti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
.az
thumb|Logo .az Ti .az ket ti kangatuan nga agpang ti dominio ti kodigo ti pagilian ti internet (ccTLD) para iti Azerbaijan.
1812
Naipasngay
thumb|140px|[[Melchora Aquino]]
Gloria Macapagal Arroyo
Ni Gloria Macapagal Arroyo, ti maika-14 a Presidente ti Filipinas ket agdama nga Kongresista iti maikadua a distrito ti Tarlac. Isu ti maikadua a babai a presidente ti Filipinas (kaunaan ni Corazon Cojuangco Aquino) ken ti umuna a babai a nag-bise presidente (idi 1998). Anak ni sigud a Presidente Diosdado Macapagal.
Nagbalin a presdiente ni Arroyo idi 2001 gapu iti Maikadua a Rebolusion ti EDSA a nakapatapuakan ni Presidente Joseph Estrada iti poder ken takem gapu kadagiti pammabasol iti korupsion iti gobiernona. Iti eleksion idi 2004, nangabak ni Arroyo kas presidente (inabakna ni aktor a Fernando Poe, Jr. a kapigsaan a kinabalubalna) iti baet ti adu a sayangguseng maipapan iti maatap a panagsuitik iti botos, kangrunaan ditoyen ti naibutaktak a "Hello, Garci" tapes a maipagarup a patangan iti panagsuitik da Arroyo ken dadduma pay a politiko ken personalidad ken ni sigud a komisioner ti Komision iti Eleksion (COMELEC) Virgilio Garcillano.
Idi 2005, napili ni Arroyo kas maikapat a kabibilegan a babai iti sangalubongan iti magasin a Forbes.
Idi Pebrero 24, 2006, inyetnagna iti pagilian ti maysa nga kasasaad nga emerhensia kas sungbat iti naiwaragawag a napaay a panangrabsut iti turay (kudeta) ti maipagarup a nagkukumplot a sumagmamano nga opisial ken kamkameng a soldado ti Siiigam a Buyot ti Filipinas ken sumagmamano a kameng ti politikal a suppiatan ken dagiti maatap a Komunista.
Edukasion
Nagadal ni Gloria iti elementaria ken nangato nga eskuela idiay Kumbento ti Asumsion (Assumption Convent). Kalpasan ti nangato nga eskuela, napan isuna idiay Washington, D.C., Estados Unidos a nagadal isuna idiay Pagadalan iti Ganganaet a Serbisio ti Edmund A. Walsh iti Unibersidad ti Georgetown. Nagbalin a kaklase idiay ni Bill Clinton, a nagbalin a presidente ti Amerika. Ni Gloria ket kankanayon a maysa kadagiti kalalaingan iti klaseda a nangted kaniana ti estado a "dean's lister". Nagsubli isuna idiay Filipinas idi 1968 ken nagbasa iti kurso nga Ekonomika idiay Kolehiyo ti Asunsion (Assumption College). Idi 1978, nakaala isuna iti "Master's Degree" ti kurso nga Ekonomika idiay Unibersidad ti Ateneo ti Manila. Idi 1985 nalpasna ti "Grado ti Doktor" iti ekonomika idiay Unibersidad ti Filipinas.
Isuna ket nagsuro iti kurso nga Ekonomiko idiay Kolehio ti Asunsion ken iti Unibersidad ti Ateneo iti Manila. Nagbalin met laeng isuna a "Nangipangulo" iti Departamento iti Ekonomiko kadagidiay naibaga nga eskuelaan. Idi 1987, inaramid ni Presidente Corazon Aquino a Katakunaynay a Sekretario iti Departamento iti Pagkalakal ken Industria. Pinangatoda iti ranggona ken nagbalin nga Undersekretario malpas iti dua a tawen.
Senador
Idi 1992, sumrek isuna iti lubong iti politika ken timmaray nga senador. Maikasangapulo ket tallo isuna iti kaaduan iti butos a nangted kaniana iti panagturay a tallo nga tawen. Idi 1995 timmaray man a Senador isuna ken nagbalin a Senador iti maikadua a panagturay ken isuna iti kaaduan iti butos.
Pagsasao a Pear
Ti pagsasao a Pear ket ti maysa a naisagmak a pagsasao a Mon-Khmer ti Cambodia. Ti Pear ket naisasao kaadgiti 3–4 a purok ti Distrito ti Rovieng, Probinsia ti Preah Vihear, Cambodia (Ethnologue).
Porma (botanika)
Iti botaniko a nomenklatura, ti porma ket maysa kadagiti "sekondaria" a taksonomiko a ranggo, iti baba ti karuay, ngem baba met ti sebbanagan; daytoy ket maysa nga inpraespesipiko a takson. No ad-adu ngem tallo a ranngo ti mailista iti panangipalawag ti maysa a takson, ti "pannakaidasig" ket mainagnaganan, ngem tallo laeng a parte ti mangbukel ti "nagan" ti takson: ti nagan ti henero, ti naisangayan nga epiteto, ken ti maysa nga inpraespesipiko nga epiteto.
Ti pangyababaan ti "f." wenno ti napno a "forma" ket nasken a maikabil sakbay ti inpraespesipiko nga epiteto tapno makaibaga ti ranggo. No maiprenta daytoy ket nasken nga najairig ti letra.
Kas pagarigan:
Ti maysa a porma ket kadawyan a mangitudo ti grupo nga adda madlaw ngem bassit a paggiddiatan. Kas pagarigan, dagiti porma ti sebbangan ti puraw a sabong a kadawyan nga addaan iti namarisana sabsabong ket mabalin a managanan ti "f. alba". Formae apomicticae ket sagpaminsan dagitoy a managanan kadagiti mula ng aseksual a makapataud, babaen ti apomixis. Adda met dagiti botaniko a namatmati nga awan serbina ti manginagan kadagiti porma, gapu ta teoretiko nga adu unay dagiti bilang ti a naibatay kadagiti bassit a henetiko a paggigiddiatan.
1814
Ti tawen idi 1801 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Sabado iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes iti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Lehion (biolohia)
ilehion, iti biolohiko a pannakaidasig, ket ti saan a nasken a taksonomiko a ranggo iti kaunegan ti Linneo a panagsasaruno.
Taksonomiko a ranggo
Iti soolohiko a taksonomia, ti lehion ket:
Dagiti lehion ket mabalin a maigrupo kadagiti superlehion wenno mabingbingay kadagiti sublehion, ken dagitoy manen ket mabalin a mabingay kadagiti inpralehion.
Pandami
Ti Pandami ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Sulu iti Filipinas.
Dagiti baranggay
• Hambilan
Pagsasao a Suoy
Ti pagsasao a Suoy ket ti maysa a naisagmak a pagsasao a Peariko ti Cambodia nga insasao dagiti bumasmassiten a bilang ti tattao, a naipangpangruna dagiti manakman. Daytoy ket naisasao idiay Probinsia ti Kampong Speu ken Probinsia ti Pursat, idiay lugar ti Phumi Krang Trachak (Ethnologue).
Pandami
Dagiti baranggay
• Lahi
• Lapak
Pagsasao a Gula'alaa
Ti pagsasao a Gula'ala ket ti pagsasao a naisasao idiay Isla Malaita iti Is-isla Solomon.
Pandami
Dagiti baranggay
• Laud Sibaud
• Malanta
• Mamanok
• North Manubul
• Parian Dakula
• Siganggang
• South Manubul
• Suba-suba
• Tenga Manubul
Jimmy Carter
Ni James Earl "Jimmy" Carter, Jr. ket maysa nga Amerikano a politiko a nagserbi a kas ti maika-39 a Presidente iti Estados Unidos (1977–1981) ket nagunggunaan idi ti 2002 Premio Nobel ti Kappia, ti isi-su laeng a Presidente ti Estados Unidos a nakagun-od ti daytoy a Premio kaplasan idi rimmuar iti opisina. Sakbay a nagbalin a Presidente, ni Carter ket nagserbi a kas maysa nga opisial ti Marina ti Estados Unidos, maysa idi nga agtaltalon iti mani, nagserbi ti dua a termino a kas ti maysa a Senador ti Estado ti Georgia ken maysa a kas ti Gobernador iti Georgia (1971–1975).
Sissy Spacek
Ni Mary Elizabeth "Sissy" Spacek ket maysa nga Amerikana nga aktres ken kumakanta. Inrugina ti pagsapulanna kadagiti nasapa a tawen ti 1970 ken immuna a nakaala iti pannakabigbig babaen ti papelna iti pelikula ti Badlands (1973). Ti papel a nangmarka ti pagsapulanna ket immay idi 1976 idi inladawanna ti titulo a karakter iti Carrie White iti butbuteng a pelikula iti Carrie ni Brian De Palma a naibatay iti immuna a nobela babaen ni Stephen King ken nakagun-odanna iti nominasion iti Oscar. Isu ket nangabak iti Kalaingan nga Aktres para iti panangiladawanna kenni Loretta Lynn iti pelikula idi 1980 iti Coal Miner's Daughter, ken nakaawat pay ti nominasion iti Grammy para iti kantana iti "Coal Miner's Daughter" manipud iti tugtog ti pelikula. Nakaawat pay isuna kadagiti nominasion ti Oscar para kadagiti papelna iti Missing (1982), The River (1984) ken ti Crimes of the Heart (1986). Ti Coal Miner's Daughter ken Crimes of the Heart ket nangabakanna pay ti Gunguna ti Nabalitokan a Globo para iti Kalaingan nga Aktres iti Musikal wenno Komedia.
Kalding
Ti napaamo a kalding wenno simple laeng a kalding (Capra aegagrus hircus) ket ti maysa a subsebbangan ti C. aegagrus a napaamo manipud iti naatap a kalding ti Abagatan a laud nga Asia ken Akindaya nga Europa. Ti kalding ket kameng ti pamilia ti ayup iti Bovidae ken ti subpamilai ti kalding—antilope iti Caprinae, a ti kaibuksilanna ket asideg a kabagian ti karnero. Adda dagiti sumurok a 300 a naidumduma a puli ti kalding. Dagiti kalding ket dagiti kaduogan a naipaamo a sebbangan ti ayup, ken naus-usardan para iti gatas, karne, dutdot, ken dagiti kudil iti amin a paspaset iti lubong. Ti gatas manipud kadagiti kalding ket masansan a maar-aramid iti keso ti kalding.
Sibutu
Dagiti baranggay
Ti Sibutu ket nabingbingay a politikal kadagiti 16 a barbaranggay.
• Ambutong Sapal
Karayan Kongo
Ti Karayan Kongo (ammo idi a kas ti Karayan Zaire ) ket maysa a karayan idiay Aprika, ken isu ti kaadaleman a karayan iti lubong, nga adda dagiti narukrukod a kaadalem iti sumurok a. Isu daytoy ti maikatlo a kadakkelan a karayan iti lubong babaen ti tomo a panagayus ti danum. Iti maipatinayon, ti dagup a kaatiddogna iti ket managramid daytoy ti maikasiam a kaatiddogan a karayan.
Sibutu
Dagiti baranggay
• Hadji Imam Bidin
• Hadji Mohtar Sulayman
Karayan Kongo
To Kongo ket nakaala ti naganna manipud iti taga-ugma a Pagarian ti Kongo a nagtataeng kadagiti daga idiay sabangan ti karayan. Ti Demokratiko a Republika ti Kongo ken ti Republika ti Kongo, dagitoy dua ket mabirukay idiay igid ti daytoy a karayan, ken nanaganan manipud iti daytoy a karayan. Idi nagbaetan ti 1971 ken 1997 to gobierno idi ti-Zaire ket tinawtawaganna daytoy ti Karayan Zaire .
Sibutu
Dagiti baranggay
• Hadji Taha
• Imam Hadji Mohammad
Karayan Kongo
Labneng ken dalan
Ti pagayusan a labneng ti Kongo ket sumakop ti. Ti panagayus ti Kongo iti sabanganna ket sumakop manipud iti  aginggana ti, nga adda ti natimbeng a.
Ti karayan ken dagiti tributariona ket agayus iti kaunegan dagiti bakir ti Kongo, ti maikadua a kadakkelan a katuduan a bakir a lugar iti lubong, maikadua laeng ti Katuduan a bakir ti Amasona idiay Abagatn nga Amerika. Daytoy a karayan ket adda pay ti maikadua a kadakkelan ti panagayus iti lubong, kalpasan laeng ti Amasona; ti maikatlo a labneng a pagayusan iti ania man a karayan, kalpasan ti karayan Amasona ken Río de la Plata; ken maysa kadagiti kaadaleman a karayan iti lubong, nga adda ti kaadalen a sumurok ti. Gaputa ti pagayusanna ket mairaman dagiti lugar ti Amianan ken Abagatan ti ekuador, ti panagayusna daytoy ket natalnai, ngamin ket adda agtultuloy a saan a basbassit ngem maysa a paset ti karayan a makasansanay ti panagtudtudo a panawen.
Sibutu
Dagiti baranggay
• Ligayen
Karayan Kongo
Labneng ken dalan
thumb|right|Ti Karayan Kongo idiay [[Maluku (Kinshasa)|Maluku.]] thumb|Ti ili ti [[Mbandaka ket maysa a masingangar a puerto idiay igid ti Karayan Kongo.]]