cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nawaya a linaon
Ti nawaya wenno libre a linaon, wenno nawaya ken libre nga informasion, ket ti ania man a kita ti obra, obra iti arte, wenno sabali pay a kinamanagpartuat a laon, nga awanan iti legal a tubeng wenno sungsungbatan a nayetnag wenno nainaig a mangilapped iti wayawaya ti tattao a mangaramat, mangiwaras manen, mangpasayaat, ken mangibingay itoy a linaon. Kapatganna, no ti nawaya a linaon ket mabalbaliwan, manayonan, wenno maibinggas iti sabsabali pay nga obra, ti agresulta nga obra ket nasken a legal a mabalin a maiwaraswaras, a kas kawaya met laeng ti sigud wenno basbassit ti termino ti panangiget ngem ti sigud. Ti nawaya a linaon, addaan man presio wenno iti bassit laeng a bayad, ket nasken a silulukat a mabalin a mabalbaliwan no maipaaramat met laeng ti gagemna.
Ti maysa nga obra iti dominio ti publiko ket saan a mabalin a lisensiaan agsipud ta ti karbengan ti kopia daytoy ket nagpason wenno naikkaten. Nupay kasta, ti nasao nga obra ket maibilang pay laeng a nawaya a linaon, ta ngarud mabalin nga aramaten iti ania man a panggep wenno pangaramatan.
Pagsasao a Kaco’
Ti pagsasao a Kaco’ (Kachok) ket ti maysa a pagsasao nga Austroasiatiko ti Bietnam. Dagiti dua a dialekto ket ti Kaco’ ken Romam ken isuda a dua ket naiduma unay. Ti Lamam (Lmam) ket ti nagan ti sangputotan a mabirukan kadagiti Kaco'.
Idiay Bietnam, naisasao ti Romam (Rơ-măm) idiay Le village, komuna ti Mo Rai, Distrito ti Sa Thầy, Probinsia ti Kon Tum (Đặng, et al. 2010:115).
Baungon
Ti Baungon ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Bukidnon iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Baungon ket nabingbingay a politikal iti 16 a barbaranggay.
• Balintad
• Buenavista
• Danatag
• Kalilangan
• Lacolac
• Langaon
• Liboran
• Lingating
• Mabuhay
• Mabunga
• Nicdao
• Salimbalan
• San Miguel
Caramoan
Ti Caramoan ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Camarines Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Caramoan ket politikal a nabingbingay iti 49 a barbaranggay.
• Agaas
• Antolon
• Bahay
• Bikal
• Binanuahan (Poblacion)
• Cabacongan
• Cadong
• Colongcogong
• Canatuan
• Caputatan
• Gogon
• Daraga
• Gata
• Gibgos
• Guijalo
• Hanopol
• Hanoy
• Haponan
• Ilawod
• Ili-Centro (Poblacion)
• Lidong
• Lubas
• Malabog
• Maligaya
• Mampirao
• Mandiclum
• Maqueda
• Minalaba
• Oring
• Oroc-Osoc
• Pagolinan
• Pandanan
• Paniman
• Pili-Centro
• Pili-Tabiguian
• Poloan
• Salvacion
• San Roque
• San Vicente
• Santa Cruz
• Solnopan
• Tabgon
• Tabiguian
• Tabog
• Toboan
• Terogo
Malapatan
Ti Malapatan ket maysa a primera klase nga ili ti probinsia ti Sarangani iti Filipinas.
La Union
Ti La Union ket maysa a probinsia iti Filipinas, iti Rehion ti Ilocos (Rehion I) iti Luzon. Masarakan iti amianan-laud a paset ti isla ti Luzon. Ti Siudad ti San Fernando ti kapitolio ti probinsia ken kapitolio ti Rehion I, sentro iti administrasion ken busbos. Kaariping ti La Union dagiti probinsia ti Ilocos Sur iti amianan, Abra iti daya, ken Pangasinan iti abagatan. Iti laudna ket ti Baybay Abagatan a Tsína.
Malapatan
Dagiti baranggay
• Daan Suyan
• Kihan
La Union
93 porsiento ti populasion ti probinsia ket Ilokano. Kaaduan kadagitoy ket Romano Katoliko. Adda bassit a gimong dagiti Pangasinense iti abagatan, dagiti Igorot iti kabanbantayan, ken dagiti Intsik iti siudad.
Pakasaritaan
Nabangon ti probinsia ti La Union idi Abril 18, 1854, idi pinagtipon ti Espania dagiti umamianan nga ili ti Pangasinan ken umabagatan nga ili ti Ilocos Sur, isu paggapuananna iti nagan a "La Union".
Malapatan
Dagiti baranggay
• Kinam
La Union
Pakasaritaan
Nepnep ti kaaduan a tiempo ti La Union, a kapada ti amianan ti Luzon, kas mariknana iti kalgaw ti Nobiembre agingga Abril ken iti panagtutudo ti Mayo agingga Oktubre. Agrikultura, iti talon ken apit ti bagas, tabako, ken bungbunga, ti punganay iti ekonomiana. Iti turismo ket nakabatay iti igid ti baybay a pagaliwaksayan.
Dagiti ili
• Agoo
• Aringay
Malapatan
Dagiti baranggay
• Libi
Albert Garcia
Ni Albert S. Garcia ket politiko a Filipino. Isu ket kameng ti partido KAMPI ken nabotusan kadagiti dua a termino a kas kameng ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas a mangirepresenta ti Maikadua a Distrito ti Bataan. Isu ket immuna a nangabak iti panagbubutos ti Kongreso idi 2004, ken nabutosan manen idi 2007.
Malapatan
Dagiti baranggay
• Lun Masla
La Union
Dagiti ili
• Bagulin
• Balaoan
• Bangar
Albert Garcia
Sakbay ti pannakabutosna iti Kongreso, nagserbi ni Garcia kadagiti dua a termino a kas mayor ti Siudad ti Balanga manipud idi 1998 aginggana idi 2004.
La Union
Dagiti ili
• Bauang
• Burgos
• Caba
• Luna
• Naguilian
Malapatan
Dagiti baranggay
• Patag
Etika
Ti etika, naamammoan pay a kas ti moral a pilosopia, ket maysa asanga ti pilosopia a mangiraman ti panakaisistema, panagikanawa, ken panagipatalked kadagiti konsepto kadagiti kalintegan ken dagiti dakes a panagkukua. Daytoy ket manipud ti a balikas ti ethos, a kayatna saoen ket "karakter". Dagiti kangrunaan a paset ti panagadal iti etika ket mabalin a mabingbingay iti 4 a pagtignayan a luglugar:
Malapatan
Dagiti baranggay
• Sapu Masla
• Sapu Padidu
• Tuyan
• Upper Suyan
Pagsasao a Takua
Ti pagsasao a Takua ket ti maysa a pagsasao nga Austroasiatiko ti Bietnam nga insasao babaen ti tattao a Takua nga agtataeng kadagiti kabambantayan a rehion dagiti probinsia ti Quảng Nam ken Quảng Ngãi.
La Union
Dagiti ili
• Pugo
• Rosario
• San Gabriel
• San Juan
• Santo Tomas
• Santol
Del Gallego
Ti Del Gallego ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Camarines Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Del Gallego ket politikal a nabingbingay iti 32 a barbaranggay.
La Union
Dagiti ili
• Sudipen
• Tubao
Del Gallego
Dagiti baranggay
• Bagong Silang
La Union
Turismo
Adu dagiti mabalin pagpasyaran iti il-ili ti La Union.
Del Gallego
Dagiti baranggay
• Cabasag
• Comadaycaday
• Domagondong
• Kinalangan
• Comadogcadog
• Mabini
• Magais I
• Magais II
• Mansalaya
• Nagkalit
• Palaspas
• Pamplona
• Pasay
• Pinagdapian
• Pinugusan
• Zone I Fatima (Poblacion)
• Zone II San Antonio (Poblacion)
• Poblacion Zone III
• Sabang
• Salvacion
• San Juan
• San Pablo
• Santa Rita I
• Santa Rita II
• Peñafrancia (Sinagawsawan)
• Sinuknipan I
• Sugsugin
• Tabion
• Tomagoktok
Alaminos, Pangasinan
Ti Siudad ti Alaminos ket maysa a maika-4 a klase a siudad iti probinsia ti Pangasinan iti Filipinas.
Ti Siudad ti Alaminos ket ipangpanguluan ni Arthur Celeste ti agdama ken nagaget a Mayor ti sudad. Ti sentro ti siudad ket ti baranggay Poblacion. Adda produkto nga ipanpannakkel ti Alaminos, daytoy ket ti naraman a "longganisa". Ipanpannakkel pay iti Alaminos ti "Hundred Islands" ken mabirukan daytoy idiay baranggay Lucap. Ti tinawen a piesta ti siudad ket Marso 12.
Dagiti baranggay
Ti Siudad ti Alaminos ket nabingbingay a politikal kadagiti 39 a barbaranggay.
• Alos
• Amandiego
• Amangbangan
• Balangobong
• Balayang
• Bisocol
• Bolaney
• Baleyadaan
• Bued
• Cabatuan
• Cayucay
• Dulacac
• Inerangan
• Linmansangan
• Lucap
• Macatiw
• Magsaysay
• Mona
• Palamis
• Pangapisan
• Poblacion
• Pocalpocal
• Pogo
• Polo
• Quibuar
• Sabangan
• San Jose
• San Roque
• San Vicente
• Tanaytay
• Tangcarang
• Tawintawin
• Telbang
• Victoria
• Landoc
• Maawi
• Pandan
• San Antonio (R. Magsaysay)
Art Carney
Ni Arthur William Matthew "Art" Carney (Nobiembre 4, 1918 – Nobiembre 9, 2003) ket maysa idi nga [Estados Unidos|Amerikano]] nga aktor ti pelikula,entablado, telebision ken radio. Isu ket kaaduan nga ammo iti panangipapelna a kas ni Ed Norton, a kaduana ni Jackie Gleason a kas ni Ralph Kramden iti sitcom ti The Honeymooners, ken iti pannagabak ti Kalaingan nga Aktor para iti papelna iti Harry and Tonto.
Pusa
Ti pusa wenno napaamo a pusa (Felis catus) ket ti bassit a karniboro a mamalia. Daytoy laeng ti napaamo a sebbangan iti pamilia ti Felidae. Ti pusa ket mabalin a ti pusa iti balay, kas maysa a taraken, wenno maysa nga atap a pusa, nawaya ken mangliklik iti pannakaiyasideg iti tao. Ti maysa a pusa iti balay ket ipatpategan dagiti tao kas kadua para iti abilidadna nga aganup kadagiti rodensia. Agarup a 60 a pulpuli ti pusa yi mabigbigan babaen dagiti nadumaduma rehistro ti pusa.
Dagiti pusa ket maipada iti anatomia kadagiti sabali a sebbangan ti felid, ng aaddaan iti maysa a napigsa a nalap-it a bagi, naalibtak ti reaksionna, natadem a ngipen ken lumnek a kuko a naampon iti panagpatay iti anupenna. Isuda ket agkakaan a kaaduan nga aktibo iti parbangon ken sumipnget. Makangeg dagiti pusa kadagiti di umay mangeg nga uni wenno napigsa unay iti prekuensia para iti lapayag ti tattao, kas dagiti uni babaen dagiti marabutit ken dagiti bassit nga ayup. No maiyasping iti tattao, nasaysayaatda a makakita iti nasipnget (makakitada iti gangani a dagup a kasipngetan) ken addaanda iti napigsa a panagangot, ngem madmadi a panagkita iti maris. Uray no solitario nga agan-anup, dagiti pusa ket sosial a sebbangan. Ti pannakisinnarita ti pusa ket mairaman iti panagusar iti bokalisasion ket mairaman ti panagmiaw, panagkuting, agsingngit, agngernger ken agganukgok ken iti pay naisangayan iti pusa a pagsasao iti bagi.
Pagsasao a Yapes
Ti pagsasao a Yapes ket ti pagsasao nga insasao babaen ti tattao iti isla ti Yap (Pederado nga Es-estado ti Mikronesia). Daytoy ket maitagikua iti sasao nga Austronesio, ken naipangpangruna iti sanga ti Oceaniko iti dayta a pamilia. Daytoy ket narigat a maidasig, ngem mabalin a pategan ti Yapes a maysa kadagiti sasao nga Is-isla Almiralidad.
Inhenieria
thumb|350px|Ti [[pison a makina, ti nangruna a nagiduron ti Industrial a Rebolusion, ket mangipakita ti kinapangruna ti inhenieria iti moderno a pakasaritaan.]]
Ti inhenieria iket isu ti panangipakat iti sientipiko, ekonomiko, sosial, ken praktikal a pannakaammo tapno mangidaremdem, mangibangon, ken mangtaripato kadagiti patakder, dagiti makina, dagiti ramit, dagiti sistema, materiales ken dagiti proseso. Daytoy ket mabalin a sumakop iti panagusar kadagiti panirigan tapno maaramid, imodelo ken igatad ti maysa a maitunos a pakailawlawagan iti maysa a problema wenno gandat. Ti disiplina ti inhenieria ket nawatiwat unay, ken buklen dagiti sakup iti ad-adu a naipangpangruna a pagobraan iti inhennieria, nga iti tunggal maysa ket adda pay ti ad-adu a naisangayan a panangiyunayunay iti partikular a lugar iti teknolohia ken dagiti kita iti pannakaipakat.
Damulog
Ti Damulog ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Bukidnon iti Filipinas.
Dagiti baranggay
• Aludas
• Angga-an
• Tangkulan (Jose Rizal)
• Kinapat
• Kiraon
• Kitingting
• Lagandang
• Macapari
• Migcawayan
• New Compostela
• Old Damulog
• Omonay
• Poblacion (New Damulog)
• Pocopoco
• Sampagar
• San Isidro
Maguing
Ti Maguing ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Maguing ket nabingbingay a politikal kadagiti 34 a barbaranggay.
Imperio a Gupta
Ti Imperio a Gupta (गुप्त साम्राज्य, ) ket maysa idi a taga-ugma nga Indiano nga imperio nga adda idi agarup a 320 aginggana idi 550 CE ken nangsakup ti kaaduan ti Indiano a Subkontinente. Daytoy ket binangon babaen ni Maharaja Sri Gupta, ti dinastia ket modelo ti maysa a klasiko a sibilisasion. Ti kappia ken kinarang-ay a napartuat babaen ti panangidaulo dagiti Gupta ket nangpakabael ti panagsukimat kadagiti sientipiko ken artistiko a gangandat. Daytoy a paset ti panawen ket tinawtawagan a kas ti Nabalitokan a Panawen ti India ket namarkaan daytoy idi babaen ti adu a inbension ken naduktalan iti siensia, teknolohia, inhennieria, arte, dialektiko, literatura, lohika, matematika, astronomia, relihion ken pilosopia a nagpasingked dagiti elemento a sapasap ng ammo a kas ti Hindu a kultura. Chandra Gupta I, Samudra Gupta ti Natan-ok, ken Chandra Gupta II ti Natan-okt ket isu dagitoy idi kadagiti kalatakan a nagturturay ti Gupta a dinastia. Ti maika-4 a siglo CE a daniw ti Sanskrito a Kalidasa, ket nangpadayaw kadagiti Gupta a nagparukma kadagiti agarup a duapulo ket maysa a pagarian, iti uneg ken ruar ti India, a mairaman ti pagarian dagiti Parasika (Persiano), dagiti Huna, dagiti tribu ti Kambojas a mabirukan idiay laud ken daya dagiti Oxus a ginget, dagiti Kinnaras, Kirata ken dadduma pay.
Maguing
Dagiti baranggay
• Balagunun
Imperio a Gupta
Dagiti kasapaan a magun-od nga Indiano nga epiko ket naipagpagarup a naisursurat iti lawlaw ti daytoy a paset ti panawen. Ti imperio ket nagin-inut a naapday gapu kadagiti nadumaduma a banag a kas ti kaadu a pannakapukaw ti teritorio ken imperial a turay a gapuanan babaen ti kabukbukodanda a pannakiringringgor ken panagraut babaen dagiti tattao a Huna manipud idiay Tengnga nga Asia. Kalpasan ti panakarebba ti Imperio a Gupta idi maika-6 a siglo, ti India idi ket tinurayan manen babaen dagiti nadumaduma a rehional a pagarian. Ti bassit a linia ti Gupta a sangkaputotan a nagtultuloy a nagturay ti Magadha kalpasan ti pannakadadael ti imperio. Dagitoy a Gupta ket dimteng nga inikkat baben ti nagturay ti Vardhana a niHarsha Vardhana, nga isu ti nangbangon ti maysa nga imperio iti umuna agudua ti maika-7 a siglo.
Maguing
Dagiti baranggay
• Bolao
Imperio a Gupta
Taudan dagiti Gupta
Segun kadagiti adu a historiador, ti Imperio a Gupta ket maysa idi a Vaisia a dinastia. Ti historiador a ni Ram Sharan Sharma ket nangiyunay-unay a dagiti Vaisia a Gupta "ket nagparang a kas maysa a reaksion kadagiti mangirurumen nga agturturay". A.S. Altekar, ti maysa a historiador ken arkeologo, a nagsursurat kadagiti adu a libro iti Gupta a sensilio, Ken naikedkeddeng pay a ti kasta kadagiti Gupta a kas Vaisia iti batayan ti taga-ugma nga Indiano a teksto iti linteg, a nangibagbaga ti nagan a nangipatpatingga iti Gupta para iti kameng iti Vaisia a kasta. SEgun ti historiador a ni Michael C. Brannigan, ti ibabangon ti Imperio a Gupta ket maysa kadagiti kadayegan a panaglabsing iti kasta a sistema iti taga-ugma nga India.
Maguing
Dagiti baranggay
• Balawag
Imperio a Gupta
Taudan dagiti Gupta
Ni Fa Xian ket isu idi ti immuna kadagiti Insik a peregrino a nangbisista ti India idi las-ud ti panagturay ti Gupta nga emperador a ni Chandragupta II. Isu ket nangrugrugi ti panagbanniagana manipud idiay Tsina idi 399 CE ken naabutna ti India isi 405 CE. Idi las-ud ti panaggianna idiay India aginggana idi 411 CE, isu idi ket nagperegrino idiay Mathura, Kanauj, Kapilavastu, Kushinagar, Vaishali, Pataliputra, Kashi ken Rajgriha ken nangararamid kadagiti naannad a panagpalpaliiw a maipanggep kadagiti kasasaad ti imperio. Ni Fa Xian ket naay-ayatan idi gapu ti kinaalumaymay ti administrasion. Ti Panagdusa a Kodigo idi ket naalumaymay ken dagiti panagbasol ket dinusa babaen ti laeng ti multa. Manipud kadagiti panaglaglagipna, ti Imperio a Gupta ket narang-ay idi a paset ti panawen, aginggana idi nadadael ti Roma-Tsina nga aksis ti pagtagilakuan idi natuang ti Han a dinastia, dagiti Gupta ket agpayso a nagrang-ayda idi.
Maguing
Dagiti baranggay
• Balintao
• Borocot
• Bato-bato
• Borrowa
• Buadiangkay
• Bubong Bayabao
• Botud
• Camalig
• Cambong
• Dilausan (Pob.)
• Ilalag
• Kianodan
• Lumbac
• Madanding
• Madaya
• Maguing Proper
• Malungun
• Pagalongan
• Panayangan
• Pilimoknan
• Ragayan (Rungayan)
• Lilod Maguing
• Bubong
• Lilod Borocot
• Malungun Borocot
• Malungun Pagalongan
• Sabala Dilausan
• Pindolonan
Pagsasao nga Oksitano
Ti Oksitano, ammo pay a kas lenga d'òc babaen dagiti patneng a mangisasao (langue d'oc), ket pamilia ti Pagsasao a Romanse a naisasao idiay akin-abagatan a Pransia, Ginginget ti Oksitano ti Italia, Monaco, ken Val d'Aran ti Espania : dagiti rehion a masansan a di opisial a makunkuna a kas ti Occitania. Daytoy ket naisasao pay iti lingguistiko nga enclave ti Guardia Piemontese (Calabria, Italia). Ti Oksitano ket kaputotan ti naisasao a  Latin a pagsasao ti Romano nga Imperio, ken dagiti pay pagsasao a kas ti Katalan, Pranses, Italiano, Portuges, Rumano ken Espaniol. Daytoy ket opisial a pagsasao ti Katalonia (naamammuan iti Aranes idiay Val d'Aran). Ti kaasitgan a kabagian ti Oksitano ket ti Katalan. Manipud idi Septiembre 2010, ti Parlamento ti Katalonia ket inkeddengna a ti Aranes Oksitano ket isu ti opisial a kinaykayat a pagsasao para iti panagusar idiay Val d'Aran.
Iti pakasaritaan, dagiti termino a Limousin (lemosin), Languedociano (lengadocian), Gascon ken kalpasanna ti Provençal (provençal, provençau wenno prouvençau) ket inus-usaren a kas tradisional a sinonimo para iti napno nga Oksitano; ita nga aldawen, ti “Provençal” ket nagruna laengen a maawatan a kas maysa nga dialekto nga Oksitano nga insasao idiay Provence.
Ti napaut a panagbiag ti Oksitano ket maidudua. Segun ti Nalabbasit a Libro ti Madanar a Sasao ti UNESCO, uppat kadagiti innem a nangruna a dialekto ti Oksitano (Provençal, Aubernes, Limousin ken Languedociano) ket naikeddeng dagitoy a nakaro a madanar, bayat a dagiti nabatbati a dua (Gascon ken Vivaro-Alpino) ket naikeddeng a nalagwagdan a madanar.
Elmer Drew Merrill
Ni Elmer Drew Merrill (Oktubre 15, 1876 – Pebrero 25, 1956) ket maysa idi nga Amerikano a botaniko, nga espesialista iti mulmula ti rehion ti Asia-Pasipiko.
Isu ket naipasngay idi diay East Auburn, Maine, ken nagbasa idiay Unibersidad ti Maine nga idiay ti nakagun-odanna ti B.S. idi 1898. Isu ket kanungpalan a timmipon ti Departamento ti Agrikultura ti Estados Unidos (USDA) ken nagserbi a kas maysa a botaniko ti USDA idiay Filipinas manipud idi 1902 aginggana idi 1923.
Isu ket nagsubli idiay Estados Unidos ken nagbalin a Dekano ti Kolehio ti Agrikultura ti Unibersidad ti California, Berkeley. Isu ket immalis idi 1929 idiay New York tapno agbalin a propesor ti botaniko iti Unibersidad ti Columbia. Isu pay idi ti Direktor ti Botanikal a Hardin ti New York manipud idi 1929 aginggana idi 1935. Isu ket nagbalin a direktor ti Arnold Arboretum ti Unibersidad ti Harvard idi 1935 ken nagtalinaay idiay aginggana idi nagretiro idi 1946.
Isu ket ammo para iti adu a panagadalna iti taksonomia ti mulmula manipud idiay Asia. Mairaman dagiti sinursuratna ti Flora iti Manila a naipablaak idi 1912, ken Ti Enumerasion ti Agsabsabong a Mulmula ti Filipinas  a naipablak kadagiti paset idi baetan ti 1922 aginggana idi 1926. Ti kaudian nga obrana Ti Botaniko dagiti Panagbanniaga ni Cook ket naipablaak idi 1954.
Isu ket pimmusay idiay Forest Hills, Massachusetts.
Jack Lemmon
Ni John Uhler "Jack" Lemmon III (Pebrero 8, 1925 – Hunio 27, 2001) ket maysa idi nga Amerikano nga aktor ken musikero. Ni Lemmon ket namin walo idi a nominado iti Gunguna ti Akademia, ken nangabak kadagiti dua. Isu ket nagbida kadagiti sumurok a 60 a pelikula, kas ti Some Like It Hot, The Apartment, Mister Roberts (nangabakanna ti Kalaingan nga Aktor idi 1955), Days of Wine and Roses, The Great Race, Irma la Douce, The Odd Couple, Save the Tiger (nangabakanna ti Kalaingan nga Aktor idi 1973), The Out-of-Towners, The China Syndrome, Missing (nangabakanna ti Kalaingan nga Aktor iti Cannes Film Festival idi 1982), Glengarry Glen Ross, Grumpy Old Men ken Grumpier Old Men.
Sistema ti panagrikna
thumb|right|250px|Ti kadawyan a sistema ti panagrikna.
Ti sistema ti panagrikna ket parte ti sistema ti nerbios nga akinrebbeng para iti panagproseso ti pakaaammo ti puot. Ti sistema ti panagrikna ket buklen dagiti reseptor ti rikna, dagiti neural a pagdalanan, ken dagiti paset ti utek a mairaman ti panangipagarup ti rikna. Dagiti kadawyan a mabigbigan a sistema ti panagrikna ket para kadagiti panagkita, panagdengngeg, somatiko a panagrikna (apiras), panagraman ken olpato (panagangot). Iti ababa, dagiti rikna ket dagiti transduktor manipud iti pisikal a lubong iti sakup ti isip nga idiay ti pangipatarusantayo ti pakaammo, a panagpatuattayo ti panangipagarup iti lawlaw ti lubongtayo.
Ti pagawatan a lugar ket isu ti naisangayan a paset iti lubong a pagsungbatan ti mangawat nga organo ken dagiti mangawat a selula. Kas pagarigan, ti paset ti lubong a pagkitaan ti mata, daytoy ket isu ti pagawatan a lugar; ti lawag iti tunggal maysa a ungkay wenno ti makita ti kono, daytoy ket isu ti mangawat a lugar. Dagiti pagawatan a lugar ket nailasinen para kadagiti sistema ti panagkita, sistema ti panagdengngeg ken sistema ti somatosensoria.
Babingtonia grandiflora
Ti Babingtonia grandiflora, kadawyan nga ammo iti Ingles iti large flowered babingtonia, ket ti bassit a mula nga endemiko iti Akinlaud nga Australia.
Daytoy ket mabirukan kadagiti rehion ti Mid West ken Wheatbelt iti Akinlaud nga Australia iti pagbaetan ti Northampton ken Gingin.
Babingtonia fascifolia
Ti Babingtonia fascifolia ket ti bassit a mula nga endemiko iti Akinlaud nga Australia.
Daytoy ket mabirukan iti bassit a lugar iti rehion ti Wheatbelt iti Akinlaud nga Australia iti pagbaetan ti Mingenew, Morawa ken Three Springs.
Panama
Panama (Panamá ), opisial a tinawtawgan ti Republika ti Panama (República de Panamá), ket ti pagilian idiay Tengnga nga Amerika a mabirukan iti pagbaetan ti Amianan ken Abagatan nga Amerika. Daytoy ket bineddengan babaen ti Costa Rica iti laud, ti Colombia iti abagatan a daya, ti Karibe iti amianan ken ti Taaw Pasipiko iti abagatan. Ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ket ti Siudad ti Panama, ken ti metro a lugarna ket pagtaengan iti gangani a kagudua dagiti 3.6 a riwriw a tattao iti pagilian.
Ti Panama tinagtagitao idia dagiti nadumaduma a tribu sakbay ti panagtaeng babaen dagiti Kastila idi maika-16 a siglo. Simmina ti Panama manipud iti Espania idi 1821 ken timmipon iti kappon ti Nueva Granada, Ecuador, ken Venezuela a nanaganan iti Republika ti Gran Colombia. Idi nawaswas ti Gran Colombia idi 1831, nagtultuloy a nagtipon ti Panama ken Nueva Granada, ken kanungpalan a nagbalin a Republika ti Colombia. Bayat a kimmadkadua iti Estados Unidos, simmina ti Panama manipud iti Colombia idi 1903, ken nagpalubos daytoy iti pannakaipatakder ti Kanal Panama babaen ti Kuerpo dagiti Inhenniero ti Buyot ti Estados Unidos idi pagbaetan ti 1904 ken 1914. Idi 1977, ti maysa a tulag a napirmaan idi para iti dagup a panagiyakar ti Kanal manipud iti Estados Unidos iti Panama babaen ti patingga ti maika-20 a siglo, ken napasingkedan daytoy idi 31 Disiembre 1999.
Dagiti rentas manipud kadagiti panagbayad iti panagusar ti kanal ket agtultuloy a mangirepresenta ti kaaduan a paset ti GDP ti Panama, urayno ti komersio, panagbanko, ken ti turismo ket dagiti nangruna ken dagiti dumakdakkel a sektor. Ti Panama ket addaa iti maikadua a kadakkelan nga ekonomia idiay Tengnga nga Amerika ken isu pay ti kapardasan a dumakdakkel nga ekonomia tunggal maysa a tao idiay Tengnga nga Amerika. Idi 2013, ti Panama ket nairanggo a kas maika-5 kadagiti pagilian ti Latin Amerika kadagiti termino iti Pagsurotan ti Panagrang-ay ti Nagtagitaon, ken maika-59 itilubong. Manipud idi 2010, agtultuloy ti Panama a kas ti maikadua a kasayaatan iti pagbibinglayan iti ekonomia iti Latin nga Amerika, segun ti Pagsurotan Global a Kompetetibo ti World Economic Forum. Iti panagsakop iti agarup a 40 porsiento iti kalawa iti dagana, dagiti bakir ti Panama ket pagtaengan dagiti adu a tropikal a mula, dagiti ayup ken dagiti billit – ken adda kadagitoy ket saan a mabirukan iti sadino man a lugar iti planeta.
Etimolohia
Adda met dagiti nadumaduma a teoria a maipanggep iti taudan ti nagan a "Panama". Adda dagiti namatmati a ti pagilian ket nanaganna idi itikadawyan a mabirukan a sebbangan dagiti kayo. Dagiti dadduma ket namatmatida a dagiti immuna a nagtataeng ket simmangpetda idiay Panama iti Agosto, no adu dagiti kulibangbang, ken ti nagan ket kayatna a sawen ket "dagiti adu a kulibangbang" iti maysa nga indihenio a pagsasao.
Ti kaaduan nga ammo a bersion ket ti maysa a pagkalapan a purok ken ti asideg nga aplaya ket agnagan iti "Panamá", a ti kayatna a sawen ket "kaadu iti ikan". Ni kapitan Antonio Tello de Guzmán, bayat idi nagsuksukimat iti Pasipiko idi 1515, ket nagsardeng iti bassit nga indihenio a pagkalapan nga ilin. Daytoy ket naibaga idi iti Balangat ken idi 1517 ni Don Gaspar De Espinosa, ti Kastila a teniente, ket nangikeddeng idiay a mangipatakder iti puesto. Idi 1519, nangikeddeng ni Pedrarias Dávila a mangipatakder iti siudad ti Pasipiko para iti Imperio iti daytoy a sitio. Sinukatan ti baro a pagtaengan ti Santa María La Antigua del Darién, a nakapukaw iti annongna iti kaunegan a ti global a plano ti Balangat kalpasan ti rugi ti panagsamsam ti kinabaknang ti Pasipiko babaen ti Espania.
Iti panatitipon amian dagiti adda dita ngato, dagiti taga-Panama kadawyanda a namatmati a ti kayat a sawen ti balikas a Panama ket "kaadu ti ikan, kaykayo ken dagiti kulibangbang". Daytoy ti opisial a panangipalawag babaen dagiti libro ti panagadal ii sosial nga inapprobaran babaen ti Ministro ti Edukasion ti Panama. Nupay kasta, dagiti dadduma ket namatmatida a ti balikas a Panama ket nagtaud manipud iti Kuna a balikas ti "bannaba" a ti kayatna sawen ket "adayo".
Mustafa Kemal Atatürk
Ni Mustafa Kemal Atatürk (19 Mayo 1881 (Sapasap) – 10 Nobiembre 1938) ket maysa idi nga Otomano ken Turko nga opisial ti buyot, rebolusionario nga estadista, mannurat, ken ti immuna a Presidente ti Turkia. Isu ket naipammadayawan a kas ti nangibangon ti Republika ti Turkia. Ti apelyidona, nga Atatürk (a kayatna a sawen ket "Ama dagiti Turko"), ket naited idi kaniana (ken maiparit ti usaren ti siasinoman a tao) idi 1934 babaen ti Turko a parlamento.
Ni Atatürk ket maysa idi nga opisial ti militar idi las-ud ti Umuna a Sangalubongan a Gubat. Kalpasan ti panakaabak ti Otomano nga Imperio iti Umuna a Sangalubongan a Gubat, isu ket nangidaulo ti Nailian a Tignay ti Turkia iti Turko a Gubat ti Panagwayawayas. Idi nakabangon ti probisional a gobierno idiay Ankara, inabakna dagiti puersa nga impatulod babaen dagiti Aliado. Dagiti militar a kampaniana ket nakagun-odan ti pannakawayawaya ti Turkia. Ni Atatürk ket nangirugi kadagiti programa ti politiko, ekonomiko, ken dagiti kultural a reporma, a nagsuksukimat a mangbalbaliw ti dati nga Otomano nga Imperio iti maysa a moderno, a naibatay ti laud ken sekular a pagilian nga estado. Babaen ti panangidaulona, adda dagiti rinibu a pagadalan ti naipatakder, ti kangrunaan nga edukasion ket naaramid idi nga awan bayadna ken kapilitan, bayat a dagiti panagbayad ti buis dagiti agtaltalon ket naipabassit. Dagiti pamunganayan a reporma ni Atatürk, a puonan ti pannakabangon ti moderno a Turkia, ket naitudtudo a kas ti Kemalismo.
Nasapa a biag
Isuna ket naipasngay a kas ni Mustafa, ken ti maikadua a naganna a Kemal (kayatna a sawen ket Kalibnos wenno Kinalakay) ket naited idi kaniana babaen ti nagsursuro kaniana iti matematika, a ni Kapitan Üsküplü Mustafa Efendi, segun ken ni Afet Inan iti panagraraem iti kalaingna ken kinalakay, ken segun ken ni Ali Fuat Cebesoy, gapu ta ti manursuro a ni Mustafa Efendi ket kinayatna a maisalumina ti estudiantena a kanagnaganna, urayno ti biograpona a ni Andrew Mango ket nangisingsingasing nga isuna met laeng ti nagpili ti nagan a kas ti pamamdayaw ti nailian a mannaniw a ni Namık Kemal. Kadagiti nasap a tawtawenna, ti inana ket nagawawis ken ni Mustafa Kemal a mapan kadagiti relihioso a pagadalan, nga isuketnagkedked ken nabiit laeng a napan. Kalpasanna, isuna ket napan iti Eskuela Şemsi Efendi (ti maysa a pribado nga eskuela nga adda ti ad-adu a sekular a kurikulo) iti panagiturturong iti amana. Dagiti nagannak kaniana ket kinaykayatda nga isu ket makaadal kadagiti panagtagilako, ngen ti awan a panagkonsulta kaniada, ni Mustafa Kemal ket nangala ti panagserrek nga esksaminasion para iti Eskuela ti Milisia ti Salonica (Selanik Askeri Rüştiyesi ) idi 1893. Idi 1896, isu ket simrek idiay Nangato a Pagadalan ti Milisia ti Monastir. Idi 14 Marso 1899, isu ket simrek idiay Milisia nga Akedemia ti Otomano idiay kaarubaan iti Pangaltı iti kaunegan ti Şişli a distrito ti Otomano a kapitolio a siudad ti Konstantinopla (moderno nga Istanbul idiay Turkia) ken nagturpos idi 1902. Kalpasanna isu ket nagturpos manipud idiay Milisia a Kolehio ti Otomano idiay Konstantinopla idi 11 Enero 1905.
San Carlos, Pangasinan
Ti Siudad ti San Carlos ket maysa a maika-3 a klase a siudad iti probinsia ti Pangasinan iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Siudad ti San Carlos ket nabingbingay a politikal kadagiti 86 a barbaranggay.
Pagsasao a Monom
Ti pagsasao a Monom (Monam), saan nga iyallilaw iti Bonam (ti subgrupo a Bahnar), ket ti maysa a pagsasao nga Austroasiatiko ti Bietnam. Dagiti agsasao ket opisial nga indasig babaen ti gobierno ti Bietnam a kas tattao a Sedang.
San Carlos, Pangasinan
Dagiti baranggay
• Abanon
• Anando
• Ano
• Antipangol
• Aponit
• Bacnar
• Balaya
• Balayong
• Baldog
• Balite Sur
• Balococ
• Bani
• Bega
• Bocboc
• Bugallon-Posadas Street (Poblacion)
• Bogaoan
• Bolingit
• Bolosan
• Bonifacio (Poblacion)
• Buenglat
Pagsasao a Monom
Kaaduan a naisasao ti Monom idiay Distrito ti Kon Plông, Probinsia ti Kon Tum (Le et al. 2014:175)
Wikipedia
Ti Wikipedia ket maysa nga ensiklopedia nga addaan nawaya a linaon a nakatiponan/pakatiponan dagiti sinurat ken/wenno patarus dagiti agparparawad iti sangalubongan. Maysa a wiki daytoy a sitio a kaipapananna a nawaya a baliwan ti asino man ti ania man nga artikulo ditoy.
Ti Wikipedia ket maysa a pabrikati Wikimedia Foundation, Inc.
Adda iti babaen ti GNU Free Documentation License (GFDL) amin a texto iti Wikipedia, kasta met ti kaaduan kadagiti ladawan wenno imahen ken dadduma pay a linaonna. Agtalinaed ti karbengan ti panagtagikua kadagiti agparparawad kabayatan a paspasingkedan met ti GFDL a nawaya ken libre a maidaya ken maiwaras dagiti linaon.
San Carlos, Pangasinan
Dagiti baranggay
• Burgos Padlan (Poblacion)
• Cacaritan
• Caingal
• Calobaoan
• Capataan
• Caoayan-Kiling
• Cobol
Malabang
Ti Malabang ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Sur iti Filipinas.
San Carlos, Pangasinan
Dagiti baranggay
• Coliling
Malabang
Dagiti baranggay
Ti Malabang ket nabingbingay a politikal kadagiti 37 a barbaranggay.
San Carlos, Pangasinan
Dagiti baranggay
• Cruz
Malabang
Dagiti baranggay
• Badak Lumao
San Carlos, Pangasinan
Dagiti baranggay
• Doyong
Malabang
Dagiti baranggay
• Bagoaingud
San Carlos, Pangasinan
Dagiti baranggay
• Gamata
• Guelew
Malabang
Dagiti baranggay
• Boniga
• BPS Village
San Carlos, Pangasinan
Dagiti baranggay
• Ilang
Candelaria, Quezon
Ti Candelaria ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Quezon iti Filipinas.
San Carlos, Pangasinan
Dagiti baranggay
• Inerangan
Candelaria, Quezon
Dagiti baranggay
Nabingbingay a politikal ti Candelaria iti 25 a barbaranggay.
San Carlos, Pangasinan
Dagiti baranggay
• Isla
Candelaria, Quezon
Dagiti baranggay
• Bukal Norte
San Carlos, Pangasinan
Dagiti baranggay
• Libas
Candelaria, Quezon
Dagiti baranggay
• Bukal Sur
• Buenavista East
• Buenavista West
• Kinatihan I
• Kinatihan II
• Malabanban Norte
• Malabanban Sur
• Mangilag Norte
• Mangilag Sur
• Masalukot I
• Masalukot II
• Masalukot III
San Carlos, Pangasinan
Dagiti baranggay
• Lilimasan
Candelaria, Quezon
Dagiti baranggay
• Masalukot V
• Masin Norte
San Carlos, Pangasinan
Dagiti baranggay
• Lucban (Poblacion)
Candelaria, Quezon
Dagiti baranggay
• Masin Sur
San Carlos, Pangasinan
Dagiti baranggay
• Mabalbalino
Candelaria, Quezon
Dagiti baranggay
• Mayabobo
• Pahinga Norte
• Pahinga Sur
San Carlos, Pangasinan
Dagiti baranggay
• Mabini (Poblacion)
Candelaria, Quezon
Dagiti baranggay
• San Andres
• San Isidro
San Carlos, Pangasinan
Dagiti baranggay
• Malacañang
Candelaria, Quezon
Dagiti baranggay
• Sta. Catalina Norte
• Sta. Catalina Sur
San Carlos, Pangasinan
Dagiti baranggay
• Mamarlao
Malabang
Dagiti baranggay
• Campo Muslim
GMA Network
Ti kasisigud idi a sawen ti akronimo a GMA ket Greater Manila Area, a mangibagbaga iti immuna a sakup a lugar ti estasion. Idi metten dimmakkel ti network, nagbaliw daytoy iti Global Media Arts. Ti kangrunaan nga estasion ti telebision ti GMA ket ti DZBB-TV (GMA-7 Manila) a mangawit iri VHF Channel 7 (analog a broadcast) nga agraman ti Channel 15 nga agserbi a kas maysa a permanente a naikeddeng a dihital a prekuensia. Agpatpataray ti network iti ballasiw ti purpuro ti Filipinas ti departamento ti GMA Regional TV nga addaan kadagiti 5 a pagtaudan nga estasion ken dagiti 48 relay nga estasion iti amin a paset ti pagilian. Dagiti programana ket mabalin pay a magun-od iti ruar ti Filipinas babaen dagiti mabayadan a channel ti Filipinas iti GMA Pinoy TV, GMA Life TV ken GMA News TV International a mabalin a magun-od babaen dagiti sistema ti satelite ken cable TV iti amin a paset ti lubong. Manipud idi 2013, agsubsuboken ti GMA kadagiti broadcast iti dihital a naindagaan a telebision nga agus-usar iti pagalagadan ti Hapon iti ISDB-T, kadagiti napili a lugar iti Filipinas.
Malabang
Dagiti baranggay
• China Town (Pob.)
• Curahab
Jomalig
Ti Jomalig ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Quezon iti Filipinas.
Malabang
Dagiti baranggay
• Diamaro
• Inandayan
• Cabasaran (South)
• Calumbog
• Lamin
• Mable
• Mananayo
• Manggahan
• Masao
San Carlos, Pangasinan
Dagiti baranggay
• Manzon
• Malong street
• Matagdem
• Mestizo Norte
• Naguilayan
• Pagal
• Palaming
• Palaris (Poblacion)
• Palospos
• Pangalangan
• Pangoloan
• Pangpang
• Paitan-Panoypoy
• Parayao
• Payapa
• Payar
• Perez Boulevard (Poblacion)
• Polo
Malabang
Dagiti baranggay
• Pasir
Teising
Ti Teising ket maysa a munisipalidad idiay distrito iti Altötting idiay Bavaria, Alemania ken tagikua ti parokia ti Burgkirchen am Wald. Ti purok ket mabirukan idiay sentro a nagbaetan ti ili ti Altötting ken Mühldorf am Inn. Manipud idi 2008 kaaduan ti trapiko ket maipadalan idiay asideg ti freeway A94, a makatulong daytoy a mangpapintas ti purok.
Ti Teising ket maysa kadagiti kadaanan a pagtaengan iti daytoy a lugar. Ti immuna a nadokumentuan a panakaibaga daytoy ket idi AD 710. Ada dagiti ebidensia ti asideg a panagtaeng dagiti Keltiko, idiay nangruna a Romano a kalsada a nangikapet ti Italia idiay akin-amianna a pagbeddengan ti probinsia ti Noricum.
Maysa idi daytoy a nadarepdep a purok, daytoy ket napardas a dimmakel idi dagiti lokal a mannalon ket nangrugrugida a nagilaklako dagiti daga para kadagiti baro a panagipatakder idi tawtawen ti 1970. Ti Teising ket nakagun-od ti panakadayegan idi 2000 a kas ti "awan utangna" a purok. Ti kaluklukat a pagnegosioan a parke ket nakaawis kadagiti adu a negosio idiay Teising, a nagipamamtegda ti kalaka a panakstrek ti lokasion, nalaing a mangobobra, ken ti nangato a napateg a kuenta panagipalpaliwa idiay Akin-ngato a Bavaria.
Malabang
Dagiti baranggay
• Sarang
• Tacub
• Tambara
• Tiongcop
• Tuboc
• Calibagat
• Jose Abad Santos
Anna May Wong
Ni Anna May Wong (Enero 3, 1905 – Pebrero 3, 1961) ket isu idi ti immuna nga Insik Amerikano a nagbida iti pelikula, ken ti immuna a Asiano Amerikano nga aktres a nakagun-od iti sangalubongan a pannakabigbig. Ti atiddog ken nagdumaduma a karerna ket mairaman iti naulimek ken adda uni a pelikula, telebision, teatro ken radio.
Malabang
Dagiti baranggay
• Matling
Anna May Wong
Niyanak idiay asideg ti kaarubaan ti Kainsikan ti Los Angeles kadagiti maikadua a kaputotan nga Insik-Amerikano a naganna, ni Wong ket nagbalin a nagay-ayat kadagiti sine ken nagrugrugi a nagarte kadagiti pelikula iti nasapa a tawen. Idi las-ud ti panawen ti naulimek a pelikula, isu ket nagarte iti The Toll of the Sea (1922), maysa kadagiti immuna a sine a naaramid iti kolor ken ti The Thief of Bagdad (1924) ni Douglas Fairbanks. Ni Wong ket nagbalin a simbolo ti moda ken babaen idi 1924, isu ket nakagun-od iti sangalubongan a pannakabigbig.
Malabang
Dagiti baranggay
• Pialot
Babingtonia maleyae
Ti Babingtonia maleyae, kadawyan nga ammo iti Ingles iti Narrogin babingtonia, ket tibassit a mula nga endemiko iti Akinlaud nga Australia.
Malabang
Dagiti baranggay
• Sumbagarogong
Epistomolohia
Ti epistomolohia ket isu ti sanga ti pilosopia a maipanggep ti kasasaad ken sakup ti pannakaammo. Daytoy ket salusodena ti no ania ti pannakaammo, no kasano a naala, ken no kasano ti mabalin a kalwa para iti maysa a naited a suheto wenno entidad a maammoan.
Malabang
Dagiti baranggay
• Banday
Babingtonia maleyae
Daytoy ket mabirukan iti bassit a lugar iti rehion ti Wheatbelt iti Akinlaud nga Australia iti asideg ti Narrogin.
Malabang
Dagiti baranggay
• Madaya
Epistomolohia
Ti termino ket inpayuna babaen ti Eskoses a pilosopo a ni James Frederick Ferrier (1808–1864). Ti kugar a pagobraan ket sagpaminsan a naibagbaga a kas ti teoria ti pannakaammo.
San Carlos, Pangasinan
Dagiti baranggay
• Quezon Boulevard (Poblacion)
• Quintong
• Rizal (Poblacion)
• Roxas Boulevard (Poblacion)
• Salinap
• San Juan
• San Pedro-Taloy
• Sapinit
• PNR Station Site
• Supo
• Talang
• Tamayo
• Tandoc
• Tarece
• Tarectec
• Tayambani
• Tebag
• Turac
• M. Soriano St.
• Tandang Sora
Catarman, Camiguin
Ti Catarman ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Camiguin iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Catarman ket nabingbingay a politikal iti 14 a barbaranggay.
• Alga
• Bonbon
• Bura
• Catibac
• Compol
• Lawigan
• Liloan
• Looc
• Mainit
• Manduao
• Panghiawan
• Poblacion
• Santo Niño
Peter Finch
Ni Frederick George Peter Ingle Finch (28 Septiembre 1916 – 14 Enero 1977) ket naiyanak nga Ingles nga Australiano nga aktor. Isu ket kaaduan a malaglagip para iti papelna a kas ni Howard Beale iti pelikula ti Network, ket isu daytoy ti nangabakanna ti kalpasan idi natay iti Kalaingan nga Aktor, ti maikalima a Kalaingan nga Aktor a gungunana manipud iti BAFTA, ken ti Kalaingan nga Aktor  agunguna manipud iti Golden Globes. Isu idi ti immuna nga aktor a nagungunaan ti Gunguna ti Akademia idi natayen iti kategoria ti panagarte.
Sheena Easton
Ni Sheena Easton (naiyanak a kas ni Sheena Shirley Orr; ) ket Eskoses/Amerikana a kumakanta ken aktres ti entablado, telebison ken pelikula. Ti maysa kadagiti nasikat a kanta ni Easton ket ti Telefone.
Pagsasao a Carolinio
Ti pagsasao a Carolinio ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao idiay Is-isla Akin-amianan a Marianas, nga idiay ket opsial a pagsasao a kakuyogana ti Ingles ken Chamorro. Dagiti sabali anagannna ket mairaman ti Carolinio ti Saipan, Akin-abagatan a Carolinio, Sprache der Marianen ke Karolinio. Ti Carolinio ket aisagmak a pagsasao segun ti ELCat, ngem manmano ti magun-od a datos. Adda dagiti agarup a 3,100 a patneng nga agsasao iti lubong. Ti Carolinio ket agarup a 95% nga agpada iti leksiko iti Satawales, 88% iti Woleaiano ken Puluwates; 81% iti Mortlockes; 78% iti Chuukes, 74% iti Ulithiano.
Pagsasao a Todrah
Ti pagsasao a Todrah ket ti maysa a pagsasao nga Austroasiatiko ti Bietnam. Dagiti dua a dialekto ti Didrah ken Modrah ket naidumada unay. Dagiti agsasao ket opisial nga indasig babaen ti gobierno ti Bietnam a kas tattao a Sedang.
Pannakaiwarwaras
Ti Todrah (Tơ-đrá, Tơtrá, Hđrá) ket naisasao idiay Distrito ti Đắk Glei, ili ti Kon Tum, ken Distrito ti Kon Plông ti Probinsia ti Kon Tum (Le et. al 2014:175)
Segun ti Ethnologue, daytoy ket naisasao idiay amianan a daya ti siudad ti Kon Tum, manipud iti Kon Hring aginggana iti Kon Braih.
Dangcagan
Ti Dangcagan ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Bukidnon iti Filipinas.
Dagiti baranggay
• Barongcot
• Bugwak
• Dolorosa
Stammham, Altötting
Ti Stammham ket isu ti kabassitan a munisipalidad idiay distrito ti Altötting idiay Bavaria, Alemania. Daytoy ket asideg idiay Marktl, ti nakaipasngayan ni Papa Benedicto XVI.
Dangcagan
Dagiti baranggay
• Kapalaran
• Kianggat
• Lourdes