cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Shorea guiso
Ti Shorea guiso ket ti maysa a sebbangan ti mula iti pamilia a Dipterocarpaceae. Mabirukan daytoy a kayo idiay Tailandia, Bietnam, Sumatra, Malaysia Peninsular, Borneo ken ti Filipinas.
Pagsasao nga Onhan
Ti Onhan ket ti rehional a pagsasao nga Akinlaud a Bisaya a naisasao a kakuyog dagiti pagsasao a Romblomanon ken Pagsasao nga Asi, idiay probinsia ti Romblon, Filipinas.
Pagsasao nga Abagatan a Lembata
Ti pagsasao nga Abagatan a Lembata ket ti pagsasao a Tengnga a Malayo-Polinesio ti isla ti Lembata, iti daya ti Flores idiay Indonesia.
Marlierea
Ti panagusig a molekular a pilohenetiko ket mangibaga a ti Marlierea ket mabalin a maitagikua iti kaunegan ti dakkel a henero ti Myrcia sensu lato, ken mairaman dagiti sabali pay nga asideg a kabagian a henero.
• # Marlierea acuminatissima – Amianan a daya a Brasil
• # Marlierea angustifolia – Abagatan a daya a Brasil
• # Marlierea antonia – Abagatan a daya a Brasil
• # Marlierea areolata – Amianan a Peru
• # Marlierea bipennis – Venezuela, Peru, Amianan a Brasil
• # Marlierea biptera – Surinam
• # Marlierea buxifolia – Venezuela, Guyana
• # Marlierea caesariata – Venezuela
• # Marlierea cana – V Amazonas
• # Marlierea capitata – Rio de Janeiro
• # Marlierea caudata – Abagatan a Venezuela, Peru, Brasil, Colombia
• # Marlierea choriophylla – Abagatan a daya a Brasil
• # Marlierea clausseniana – Brasil
Pagsasao a Kyenele
Ti pagsasao a Kyenele ammo pay a kas Miyak ket ti pagsasao a Yuat ti Papua Baro a Guinea. Dagiti sabali a naganna ket mairaman ti Keñele, Keyele, Kenying, Bulang, Kenen Birang, Kyenying-Barang.
Marlierea
• # Marlierea convexivenia – Abagatan a Venezuela
• # Marlierea cordata – Espírito Santo
Baybay Adriatiko
Ti Baybay Adriatiko ket ti bagi ti danum a mangisina ti Italiano a Peninsula manipud iti peninsula Balkan ken ti Banbantay Apenino manipud iti Alpes Dinariko ken dagiti kaabay a kabambantayan. Ti Adriatiko ket ti akin-amianan unay nga ima ti Baybay Mediteraneo, ken gumay-at daytoy manipud iti Lingsat ti Otranto (a mangikapet idiay ti Baybay Honiko) iti amianan a laud ken ti Ginget Po. Dagiti pagilian nga addaan iti aplaya iti Adriatiko ket ti Italia, Kroasia, Albania, Montenegro, Bosnia-Herzegovina, ken ti Eslobenia. Aglaon ti Adriatiko ti sumurok a 1,300 nga is-isla, kaaduan kadagitoy ket mabirukan iti igid ti akindaya nga aplaya ti Kroasia. Daytoy ket nabingbingay pay kadagiti tallo a labneng, ti akin-amianan ket isu ti kaababawan ken ti akin-abagatan ket isu ti kaadaleman, ken addaan iti kaadalem iti. Ti Otranto Sill, ti maysa bantay iti sirok ti danum, ket mabirukan iti pagbeddengan a pagbaetan dagiti baybay ti Adriatiko ken Honiko.
Marlierea
• # Marlierea cuprea – Abagatan a Venezuela, Guyana
• # Marlierea dimorpha – Rio de Janeiro
Distrito ti Nishi, Hokkaido
thumb|200px|Ti Distrito ti Nishi iti Suprepektura ti Hiyama. Ti Nishi (爾志郡) ket ti maysa a distrito a mabirukan iti Subprepektura ti Hiyama, Hokkaido, Hapon.
Pagsasao a Mingar
Ti pagsasao a Mingar, ammo pay a kas Laud a Lembata, ket ti pagsasao a Tengnga a Malayo-Polinesio ti isla ti Lembata, iti daya ti Flores idiay Indonesia.
Marlierea
• # Marlierea ensiformis – V Amazonas, B Amazonas
• # Marlierea estrellensis – Abagatan a daya a Brasil
• # Marlierea eugenioides – Daya a Brasil
Carl Ludwig Blume
thumb|Ni Carl Ludwig von Blume (1796–1862)
Marlierea
• # Marlierea excoriata – Abagatan ken Daya a Brasil
Distrito ti Okushiri, Hokkaido
thumb|200px|Ti lugar ti Distrito ti Okushiri iti Suprepektura ti Hiyama. Ti Okushiri (奥尻郡) ket ti maysa a distrito a buklen ti Isla Okushiri, nga inadministro a kas parte ti Subprepektura ti Hiyama, Hokkaido, Hapon.
Carl Ludwig Blume
thumb|Titulo ti panid ti Collection des Orchidées les plus remarquables de l'archipel Indien et du Japon Ni Charles Ludwig de Blume wenno Karl Ludwig von Blume (9 Hunio 1796, Braunschweig – 3 Pebrero 1862, Leiden) ket maysa idi nga Aleman-Olandes a botaniko.
Marlierea
• # Marlierea ferruginea – Venezuela, 3 Guianas, Amianan a Brasil, Trinidad
Carl Ludwig Blume
Naipasngay isuna idiay Braunschweig iti Alemania, ngem nagadal idiay Unibesidad ti Leiden ken naggigian iti propesional a kabibiagna idiay Daya nga India ti Olanda ken idiay Olanda, nga isuna idi ket Direktor ti Rijksherbarium (herbario ti estado) idiay Leiden. Sagpaminsan a nait-ited ti naganna iti porma ti pagsasao nga Olandes iti Karel Lodewijk Blume, ngem ti kasisigud a panangiletra iti Aleman ket ti kaaduan a naus-usar kadagiti teksto ti botanika: uray no kasrta adda pay laeng dagiti pannakaiyallilaw, gapu ta naibagbaga isuna a kas K.L. Blume (manipud iti Karl).
Distrito ti Okushiri, Hokkaido
Manipud idi 2004, ti distrito ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 3,708 ken ti densidad ti populasion iti 25.93 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 142.98 km².
Marlierea
• # Marlierea foveolata – Abagatan a Venezuela
Carl Ludwig Blume
Nagaramid isuna kadagiti adu a panagadal iti flora ti akin-abagatan nga Asia, a naipangpangruna iti Java, nga idi ket kolonia ti Olanda. Manipud idi 1823 aginggana idi 1826, ni Blume ket Deputado Direktor ti Agrikultura iti botaniko a hardin iti Bogor (Buitenzorg) iti Java. Nagbalin isuna Idi 1827 a mannurat iti Naarian nga Instituto ti Olanda. Idi 1855, napili isuna a ganganaet a kameng ti Naarian nga Akademia dagiti Siensia ti Suesia.
Nagplano isuna a kakuyogna ni Philipp Franz von Siebold (1796–1866), iti panakapundar ti "Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot aanmoediging van den Tuinbouw". (Naarian a Kagimongan iti Panagparang-ay ti Hortikultura ti Olanda). Daytoy ket natungpal idi 1842.
Maika-4 a meridiano laud
Ti 4° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto a bumallasiw iti Taaw Artiko, ti Taaw Atlantiko, Europa, Aprika, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Marlierea
• # Marlierea gardneriana- Abagatan a daya a Brasil
Carl Ludwig Blume
Naipanagan kaniana ti botanikal a warnakan ti Blumea.
Marlierea
• # Marlierea gaudichaudiana – Abagatan a daya a Brasil
Maika-4 a meridiano laud
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-4 a meridiano laud ket lumabas babaen ti:
Marlierea
• # Marlierea glabra – Abagatan a daya a Brasil
Maika-4 a meridiano laud
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
! scope="col" width="125" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Amianan ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Amianan ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Irlandes ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Kanal Bristol ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇫🇷 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇪🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Mediteraneo ! scope="row" | 🇲🇦 ! scope="row" | 🇩🇿 ! scope="row" | undefined ! scope="row" | 🇧🇫 ! scope="row" | 🇨🇮 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Marlierea
• # Marlierea glazioviana – Abagatan a daya a Brasil
Tamaulipas
Ti Tamaulipas, opisial a ti Nawaya ken Naturay nga Estado ti Tamaulipas (Estado Libre y Soberano de Tamaulipas), ket maysa kadagiti 31 nga estado, a no mairaman ti Pederal a Distrito, ket mangbukel kadagiti 32 a Pederal nga Entidad ti Mehiko. Daytoy ket nabingbingay kadagiti 43 nga ili ken ti kapitolio a siudadna ket ti Ciudad Victoria. Ti kapitolio a siudad ket naipanagan kenni Guadalupe Victoria, ti immuna a Presidente ti Mehiko.
Marlierea
• # Marlierea guildingiana – Venezuela, Guyana, Trinidad, Is-isla Windward
Carl Ludwig Blume
Isu ket maysa pay nga entomologo
Tamaulipas
Daytoy ket mabirukan idiay Akin-amianan a daya a Mehiko. Daytoy ket beddengan dagiti estado ti Veracruz iti abagatan a daya, ti San Luis Potosí iti abagatan a laud ken ti Nuevo León iti laud. Iti amianan, daytoy ket addaan iti a gay-at iti pagbeddengan ti Estados Unidos–Mehiko iti igid ti estado ti Texas.
Marlierea
• # Marlierea imperfecta – Peru
Tamaulipas
Ti nagan a Tamaulipas ket naala manipud iti Tamaholipa, ti Huastec a termino a ti pasakbay a tam- ket mangibaga iti "lugar (ayan)". Awan ti pagtunosan no ania ti kayat a sawen ti holipa, ngem ti "nangato a turturod" ket sapasap a pannakaipatarus. Ti sabali pay a panangipalawag iti nagan ti estado ket naala manipud iti Ta ma ho'lipam ("lugar a paganupan dagiti Lipan").
Iti pay maipatinayon iti kapitolio a siudad ti Ciudad Victoria, dagiti kadakkelan a siudad ti estado ket mairaman ti Reynosa, Matamoros, Nuevo Laredo, ken Tampico.
Marlierea
• # Marlierea involucrata – Rio de Janeiro
Pouteria petiolata
Ti Pouteria petiolata ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti Brasil. Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
Marlierea
• # Marlierea karuaiensis – Venezuela, Guyana
• # Marlierea krapovickae – Abagatan a Brasil
• # Marlierea laevigata – Daya a Brasil
• # Marlierea langsdorffii – Abagatan a daya a Brasil
• # Marlierea leal-costae – Bahia
• # Marlierea ligustrina – Venezuela
Pagsasao a Palawano
Ti pagsasao a Palawano ket naisasao idiay isla ti Palawan iti probinsia ti Palawan idiay Filipinas.
Marlierea
• # Marlierea lituatinervia – Venezuela, Guyana
• # Marlierea luschnathiana – Amianan a daya a Brasil
• # Marlierea maguirei – Venezuela
• # Marlierea martinellii – Rio de Janeiro
• # Marlierea mcvaughii – Abagatan a Venezuela, Amianan a Brasil, Colombia
• # Marlierea mesoamericana – Costa Rica
• # Marlierea montana – Venezuela, Guyana, Suriname, Guiana a Pranses
• # Marlierea multiglomerata – Venezuela, Suriname, Guiana a Pranses
• # Marlierea obscura – Abagatan a Brasil
• # Marlierea obversa – Rio de Janeiro
• # Marlierea occhionii – Rio de Janeiro
• # Marlierea parvifolia – Amianan a daya a Brasil
• # Marlierea polygama – Abagatan a daya a Brasil
• # Marlierea pudica – Venezuela
• # Marlierea racemosa – Abagatan ken Daya a Brasil
• # Marlierea regeliana – Abagatan a daya a Brasil
• # Marlierea reitzii – São Paulo, Santa Catarina
• # Marlierea resupinata – Rio de Janeiro
• # Marlierea riedeliana – Amianan a daya a Brasil
• # Marlierea rubiginosa – Minas Gerais
• # Marlierea rufa – Rio de Janeiro
• # Marlierea rugosior – Bolívar
Pagsasao a Batak
Ti Batak ket ti pagsasao ti Negrito a naisasao idiay Isla ti Palawan idiay Filipinas. Daytoy ket sagpaminsan a naipalpalawag manipud iti sasao a Batak a kas Batak ti Palawan.
Ti Batak ket naisasao kadagiti komunidad ti Babuyan, Maoyon, Tanabag, Langogan, Tagnipa, Caramay, ken Buayan (Lobel 2013:87). Dagiti kaarrubayan a pagsasao ket mairaman ti Akin-abagatan a Tagbanwa, Tengnga a Tagbanwa, Kuyonon, ken Agutaynen.
Marlierea
• # Marlierea salticola – Guyana
• # Marlierea schottii – Rio de Janeiro
• # Marlierea scytophylla – Abagatan a Venezuela, Amianan a Brasil, Peru
• # Marlierea sessiliflora – Rio de Janeiro
• # Marlierea silvatica – Abagatan ken Abagatan a daya a Brasil
• # Marlierea silvestris – Abagatan a daya a Brasil
• # Marlierea sintenisii – Puerto Rico
• # Marlierea skortzoviana – Abagatan a daya a Brasil
Baybay Andaman
Ti Baybay Andaman (আন্দামান সাগর; अंडमान सागर) ket ti bagi ti danum iti abagatan a dayat ti Luek ti Bengal, iti abagatan ti Burma (Myanmar), iti laud ti Tailandia, amianan a laud ti Peninsula Malayo, iti amianan ti Sumatra ken iti daya ti Is-isla Andaman, India, nga isu met ti nakaalaan ti naganna; daytoy ket parte ti Taaw Indiano.
Marlierea
• # Marlierea spruceana – Venezuela, Colombia, Brasil, Peru
Baybay Andaman
Ti baybay ket tradisional a naus-usar a pagkalapan ken transportasion dagiti tagilako iti pagbaetan dagiti aplaya a pagilian ket dagiti raw-ang ti korales ken dagiti isla ket nadayeg a papanan dagiti turista. Ti inpraestruktura ti panagkalap ken turista ket nakaro a nadadael babaen ti gingined ken tsunami ti Taaw Indiano idi 2004.
Marlierea
• # Marlierea subcordata – Abagatan a Venezuela
Psychotria crassipetala
Psychotria crassipetala ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy a sebbangan ket immuna nga impalawag babaen ni E. Petit idi 1964 ken naipammatian a nabayagen nga endemiko iti Kenya, bngem kaudian pay a nabirukan iti Tanzania.
Marlierea
• # Marlierea suborbicularis – V Amazonas
• # Marlierea subulata – Abagatan a Venezuela, Bolivia, Amianan a Brasil, Peru
• # Marlierea sucrei – Bahia, Espírito Santo
• # Marlierea summa – Venezuela, Guyana, Amianan a Brasil
• # Marlierea teuscheriana – Abagatan a daya a Brasil
• # Marlierea tomentosa – Abagatan ken Daya a Brasil
• # Marlierea tovarensis – Venezuela
• # Marlierea umbraticola – Venezuela, Colombia, Ecuador, Bolivia, Amianan a Brasil, Peru, Guiana a Pranses
• # Marlierea uniflora – Abagatan a Venezuela, Amianan a Brasil
• # Marlierea velutina – Bolivia, Amianan a Brasil, Peru, Buenos Aires
• # Marlierea ventuarensis – Abagatan a Venezuela
• # Marlierea verticillaris – Amianan a daya a Brasil
• # Marlierea vicina – Guyana
• # Marlierea villas-boasii – São Paulo
Sasao a Sepik–Ramu
Ti sasao a Sepik–Ramu  ket ti hipotetiko a pamilia ti pagsasao a mangisilpo dagiti pamilia ti Sepik, Ramu, Nor–Pondo (Akinbaba a Sepik), Leonhard Schultze (Walio–Papi), ken Yuat, ken mairaman iti isolado a pagsasao a Taiap, ken insingasing babaen ni Donald Laycock idi 1973.
Sasao a Babar
Ti sasao a Babar ket dagiti grupo ti sasao a Timor a naisasao idiay Is-isla Babar.
Sasao a Sepik–Ramu
Mangbukelto ti Sepik–Ramu kadagiti ginasut a pagsasao dagiti labneng ti karayan ti Sepik ken Ramu iti akin-amianan a Papua Baro a Guinea, ngem insasao laeng babaen dagiti 200 000 a tattao. Dagiti tagsasao ket maitarawidwidan nga addaan kadagiti simple a ponolohia, nga agraman kadagiti bassit a konsonante wenno dagiti paaweng ken kadawyan nga awanan kadagiti tono.
Ti kaaduan nga ammo a pagsasao a Sepik–Ramu ket tiIatmül. Ti kaaduan a naisasao ket ti kadua ti Iatmül a sasao a Ndu ti Abelam ken Boiken, nga addaan kadagiti agarup a 35 000 nga agsasao iti tunggal maysa kaniada.
Nagsinsina a pinatpategan manen da Malcolm Ross ken William A. Foley ti hipotesis ti Sepik–Ramu idi2005. Isuda a dua ket saanda a makabiruk iti ebidensia a mangporma daytoy iti umiso a pamilia. Nupay kasta, amin dagiti konstituente a sanga, malaksid iti Yuat iti kaunegan ti Ramu, ket agmaymaysada a naibatbati nga umiso iti panangipategna manen. Isilpo ni Ross ti Nor–Pondo iti Ramu iti maysa a singasing a Ramu–Akinbaba a Sepik, ikabilna ti Leonhard Schultze (tentatibo a naisinsina iti Walio ken Papi) iti kaunegan ti maysa a naipadakkel a pamilia a Sepik, ken tratuenna ti Yuat ken Taiap a kas dagiti nawaya a pamilia.
Pannakaidasig
Daytoy a listaan ket kapada ti pannakaidasig iti Ethnologue 15.
Pilo a Sepik–Ramu (naibatay iti Laycock 1973)
Dipterocarpus alatus
thumb|Dipterocarpus alatus – Muséum de Toulouse
Ti Dipterocarpus alatus (ยางนา,, ; Khmer chhë tiël ba:y, chhë tiël tük, chhë tiël thom or chheuteal; dầu nước, dầu rái) ket ti kayo ti tropikal a bakir, iti nasamek a kankanayon a berde wenno nasamek nga aglalaok a bakir, iti tropikal nga Asia. Daytoy ket naikeddeng a madanar. Daytoy ket masansan a mabirukan kadagiti igid ti karayan ken nangruna a sebbangan a mula para iti panagmula kadagiti nakaro a napukanan a daga iti likmut ti Karayan Dong Nai ken Nailian a Parke tyi Cat Tien.
Idiay Cambodia napateg ti kayona iti kontruksion ken panagramid iti estante, no saan a magundawayan iti nalana a tutotna. Iti sapasap, maurnong ti tutot para kadagiti sumaganad nga usar: panagbarnis iti kayo, mausar kadagiti banka ken tradisional nga agas. No malaok iti allid ti uyokan, maus-usar a benda kadagiti sugat. Ti ukis ti kayo dagiti ubing a kayo ket naus-usar a kas tradisional nga agas para iti rayuma ken dagiti sakit iti dalem, ken maus-usar a mangpalaing iti panagkaan iti baka.
Idiay Myanmar/Burma ti maysa kadagiti kadakkelan a sebbangan ket mabirukan idiay KengTung, dagiti retrato daita baba ket naala idi Nobiembre 2014. thumb|Mangipalawag a senias para iti kayo ken dagiti sabali a retrato. Kentung Burma, naal aidi Nobiembre 2014 thumb|Ti Diptero carpus alatus idiay Kentung Burma
Psychotria cookei
Ti Psychotria cookei ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Polinesia a Pranses.
Distrito ti Setana, Hokkaido
thumb|200px|Ti lugar ti Distrito ti Setana iti Suprepektura ti Hiyama. Ti Setana (瀬棚郡) ket ti maysa a distrito a mabirukan iti Subprepektura ti Hiyama, Hokkaido, Hapon.
Manipud idi 2004, ti distrito ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 15,173 ken ti densidad ti populasion iti 14.14 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 1,072.86 km².
Baybay Coral
Ti Baybay Coral ket ti pingir a baybay iti Abagatan a Pasipiko iti amianan a daya ti aplaya ti Australia, ken naidasig a kas maysa nga interim a biorehion ti Australia.
Daytoy ket nabeddengan iti laud babaen ti aplaya ti Queensland ken mairaman ti Nalatak a Bangen ti Raw-ang, iti daya babaen ti Vanuatu (dati a Baro a Hebridas) ken babaen ti Baro a Caledonia, ken iti amianan a daya babaen ti akin-abagatan a patingga ti Is-isla Solomon. Iti amianan a laud, daytoy ket abutenna ti abagatan nga aplaya ti akindaya a Baro a Guinea ken mairaman ti Golpo ti Papua. Daytoy ket tumipon iti Baybay Tasman iti abagatan, nga agraman iti Baybay Solomon iti amianan ken ti Taaw Pasipiko iti daya. Iti laud, daytoy ket bineddengan babaen ti aplaya ti nangruna a daga ti Queensland, ken iti amianan a laud, daytoy ket sumilpo iti Baybay Arafura babaen ti Lingsat Torres.
Sakup
thumb|Ti mapa ti Is-isla ti Baybay Coral. Bayat a ti Nalatak a Bangen ti Raw-ang ken dagiti islana ken dagiti cay ket tagikua ti Queensland, kaaduan kadagiti raw-ang ken dagiti bassit nga isla iti dayana ket parte ti Teritorio ti Is-isla Baybay Coral. Iti pay maipatinayon, adda met dagiti isla iti laud ken tagikua ti Baro a Caledonia ket parte pay dagitoy ti Is-isla ti Baybay Coral iti heograpikal a kapanunotan, kas ti Is-isla Chesterfield ken Rawraw-ang Bellona.
Ipalawag ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko dagiti patingga ti Baybay Coral a kas dagiti sumaganad: Iti amianan. Ti abagatan nga aplaya ti Baro a Guinea manipud iti sabangan ti Karayan Bensbak (141°01'E) aginggana ti Isla Gado-Gadoa idiay asideg nga akin-abagatan a daya patinggana (-10.63333°N, 150.56667°W), bumaba iti daytoy a meridiano aginggana iti 100 a kadeppa a linia ken kalpasanna ti linia iti igid ti akin-abagatan nga igid ti Raw-ang Uluma (Suckling) ken dagiti sumakop nga agpadaya ken iti ad-adayo iti abagatan a daya a punto ti Raw-ang Lawik (-11.725°N, 153.94167°W) iti Isla Tagula [ Vanatinai ], kalpasanna ti linia iti akin-bagatan a patingga ti Isla Rennell ken manipud iti akindaya a puntona aginggana iti Rawis Surville, ti akindaya a patingga ti Isla San Cristobal [ Makira ] , Is-isla Solomon; kalpasanna babaen ti Nupani, ti akin-amianan a daya ti Is-isla Santa Cruz (-10.075°N, 165.675°W) aginggana iti akin-amianan unay nga Isla ti Grupo Duff wenno Wilson (-9.80833°N, 167.1°W).
Iti amianan a daya. Manipud iti akin-amianan unay nga isla ti Grupo Duff wenno Wilson babaen kadagitoy nga isla aginggana kadagiti akin-abagatan a patinggada, kalpasanna ti linia iti Mera Lava, Is-isla Baro a Hebridas [ Vanuatu ] (-14.41667°N, 163.05°W) ken kadagiti akindaya nga aplaya dagiti isla iti daytoy a grupo aginggana ti Isla Aneityum (-20.18333°N, 169.85°W) iti kasta a waya a dagitoy amin nga isla kadagitoy a Grupo, ken dagiti lingsat a mangisina kaniada, ket mairamanda iti Baybay Coral.
Iti abagatan a daya. Ti linia manipud iti akin-abagatan a daya a patingga ti Isla Aneityum aginggana iti abagatan a daya a babassit nga isla (Nokanhui) (-22.76667°N, 167.56667°W) iti abagatan a patingga ti Baro a Caledonia, kalpasanna babaen ti daya a punto ti Raw-ang Middleton aginggana iti akindaya patingga ti Raw-ang Elizabeth (-29.91667°N, 159.03333°W) ken iti daytoy a meridiano aginggana iti  Latitud 30° Abagatan.
Iti abagatan. Ti paralelo ti 30° iti abagatan ti aplaya ti Australia.
Vatica globosa
Ti Vatica globosa ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket maysa a kayo nga endemiko iti Borneo. Daytoy ket maysa a nakaro a naisagmak a sebbangan a maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
Dipterocarpus borneensis
Ti Dipterocarpus borneensis ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket endemiko iti Borneo. Daytoy laeng ti kaikaisuna a sebbangan ti Dipterocarpus a mabirukan kadagiti nadam-eg a tropikal a bakir.
Psychotria cyathicalyx
Ti Psychotria cyathicalyx ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Tanzania.
Pouteria pimichinensis
Ti Pouteria pimichinensis ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti Venezuela.
ARKive
Ti ARKive ket mays aidi a global inisiatibo nga addaan iti gandat iti "panangipatal-o ti konserbasion kadagiti maipangta a sebbangan iti lubong, babaen ti bileg ti ladawan ti kaatapan", a naaramid babaen ti panagbiruk ekn panagurnong kadagiti pelikula, dagiti retrato ken dagiti rekording ti audio dagiti sebbangan iti lubong iti maysa a setralisado a dihital nga arkibo. Ti prioridadna idi ket ti mangkompleto kadagiti bariweswes ti adio-bisual para kadagiti c. 17,000 a sebbangan dagiti Naipangta a Sebbangan ti IUCN Red List.
Pouteria pisquiensis
Ti Pouteria pisquiensis ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti Peru.
ARKive
Ti ARKive ket sinuportaran idi babaen dagiti mangiyuna a gunglo ti konserbasion, a mairaman ti BirdLife International, Conservation International, International Union for Conservation of Nature (IUCN), Ti World Conservation Monitoring Centre (UNEP-WCMC) ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, ken ti World Wide Fund for Nature (WWF), ken dagit pay mangiyuna nga akademiko ken pagsukisokan nga instituto, a kas ti Natural History Museum; Royal Botanic Gardens, Kew; ken ti Smithsonian Institution. Daytoy ket kameng idi ti Institutional Council iti Encyclopedia of Life.
Dagiti dua a tuon ti ARKive para iti Google Earth, a mangiladawan kadagiti maipangta a sebbangan ken dagiti sebbangan iti Golpo ti Mehiko ket pinataud babaen ti Google Earth Outreach. Dagitiimmuna kadagitoy ket nairugi idi Abril 2008 babaen ti Patron ti Wildscreen, ni Apo David Attenborough.
Narikpan ti website idi 15 Pebrero 2019; dagiti urnongna a ladladawan ken dagiti video ket agtultuloy a natalged a naipenpen para kadagiti sumakbay a henerasion.
Endemismo
right|thumb|Ti [[Nectarinia violacea ket eksklusibo a mabirukan kadagiti kamulmulaan ti fynbos.]] thumb|Ti [[Clinotarsus curtipes ket endemiko iti Akinlaud a Ghats iti India]]
Ti Endemismo ket ti ekolohiko a kasasaad ti maysa a sebbangan a naisangayan iti maysa a naipalawag a heograpiko a lokasion, kas ti maysa nga isla, nasion, pagilian wenno sabali a naipalawag a sona, wenno kita ti habitat; dagiti organismo nga indihenio iti maysa a lugar ket saanda nga endemiko iti dayta no mabirukanda pay iti sabali a lugar. Ti nakaro a kasumbangir ti endemismo ket ti kosmopolitano a pannakaiwaras. Ti maysa nga alternatibo a termino para iti maysa a sebbangan nga endemiko ket presintibo, a maipakat kadagiti sebbangan (ken dagiti sub-espesipiko a kategoria) a nairestrikto iti maysa a naipalawag a heograpiko a lugar.
Myrcianthes
Ti Myrcianthes ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Myrtaceae a naipalawag a kas maysa a henero idi 1856. Dagitoy ket patneng iti Tengnga ken Abagatan nga Amerika, ti West Indies, ken akin-abagatan a Florida.
Taksonomia
Dagiti maawat a sebbangan:
Vatica havilandii
Ti Vatica havilandii ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy a kayo ket mabirukan idiay Malaysia Peninsular ken Borneo. Daytoy ket maysa a nakaro a naisagmak a sebbangan a maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
Monocotyledon
Ti Monocotyledons kadawyan a maibagbaga a kas dagiti monocot, (Lilianae sensu Chase & Reveal) ket dagiti agsabsabong a mula (angiospermae), dagiti bukel ket kadawyan nga aglaon laeng iti maysa nga embryoniko a bulong, wenno cotyledon. Buklen dagitoy ti maysa kadagiti nangruna a grupo a tradisional a nakabingbingayan dagiti agsabsabong a mula, dagiti nabati nga agsabsabong a mula ket addaanda kadagiti dua a cotyledon ken isu a naidasigda a kas dagiti dicotyledon, wenno dicots. Nupay kasta, ti panagsukisok a molekular a pilohenetiko ket nakaipakitan a bayat dagiti monocot ket mangbukel iti maysa a monopiletiko a grupo wenno klado (buklen amin dagiti kaputotan iti maysa a sapasap a tinaudan), saan met a kasta dagiti dicotyledon. Dagiti monocotyledon ket ganganida a kankanayon a mabigbigan a kas maysa a grupo, ngem addaan kadagiti nadumaduma a taksonomiko a ranggo ken adda kadagiti nadumaduma a sabali a nagan. Ti sistema ti APG III ti 2009 ket bigbigenna ti maysa a klado a tinawtawagan "monocots" ngem saan a mangikeddeng daytoy iti maysa a taksonomiko a ranggo.
Tlaxcala
Ti Tlaxcala ( Espaniol ; ; ; manipud iti Tlaxcallān ), opisial a ti Nawaya ken Naturay nga Estado ti Tlaxcala (Estado Libre y Soberano de Tlaxcala), ket maysa kadagiti 31 nga estado, a no mairaman ti Pederal a Distrito, ket mangbukel kadagiti 32 a Pederal nga Entidad ti Mehiko. Daytoy ket nabingbingay kadagiti 60 nga ili ken ti kapitolio a siudadna ket ti Tlaxcala.
Monocotyledon
Dagiti monocotyledon ket mangiraman kadagiti agarup a 60,000 a sebbangan. Ti kadakkelan a pamilia iti daytoy a grupo (ken kadagiti agsabsabong a mula) babaen dagiti bilang ti sebbangan ket dagiti orkidia (pamilia ti Orchidaceae), nga agraman kadagiti ad-adu ngem 20,000 a sebbangan. Agarup a kagudua a kaadu ti sebbangan ket maitagikua kadagiti pudno a ruot (Poaceae), nga iti ekonomia, dagitoy ket kangrunaan a pamilia dagiti monocotyledon. Iti agrikultura ti kaaduan kadagiti mapataud a biomasa ket agtaud kadagiti monocotyledon. Dagitoy ket saan laeng a mangiraman dagiti nangruna a bukbukel (bagas, trigo, mais, kdpy.), ngem dagiti pay pakana a ruruot, unas, ken dagiti kawayan. Dagiti sabali pay a nangruna iti ekonomia nga apit a monocotyledon ket mairaman dagiti nadumaduma a palma (Arecaceae), dagiti saba kendagiti plantain (Musaceae), dagiti laya ken dagiti kabagianda, turmeric ken cardamom (Zingiberaceae), asparagus (Asparagaceae), pinia (Bromeliaceae), water chestnut (Cyperaceae), ken dagiti leek, sibuyas ken bawang (Amaryllidaceae). Adu kadagiti masetas ket dagiti monocotyledon nga epiphytes. Iti pay maipatinayon kaaduan dagiti hortikultural a bagas, dagiti naimuyongan a mula para kadagiti sabongda, kas ti lilies, dagiti daffodil, dagiti lirio, amaryllis, dagiti canna, bluebells ken dagiti tulipa, ket dagiti monocotyledon.
Tlaxcala
Daytoy ket mabirukan idiay Daya-Tengnga a Mehiko, idiay rehion ti altiplano, nga iti akindaya a parte ket kaaduan ti Sierra Madre Oriental. Daytoy ket beddengan babaen dagiti estado ti Puebla iti amianan, daya ken abagatan, ti Estado ti Mehiko iti laud ken ti Hidalgo iti amianan a laud. Daytoy ti kabassitan nga estado ti republika, ken mangidagup laeng iti 0.2% iti teritorio ti pagilian.
Ti estado ket nanaganan manipud iti kapitoliona, ti Tlaxcala, ken isu pay ti nagan ti sakbay ti Columbiano a siudad ken kultura. Kimmmaddua dagiti Tlaxcalano kadagiti Espaniol tapno abakenda dagiti Azteca, ken adda met dagiti konsesion kadagiti Espaniol tapno maipalubos nga agtultuloy a sibubukel ti teritorio kadagiti amin a paset ti panawen dagiti 300 a tawen ti paset ti panawen ti kolonia. Kalpasan ti Wayawaya ti Mehiko, nairangarang idi ti Tlaxcala a kas pederal a teritorio, aginggana idi 1857 idi naawat daytoy a kas estado ti pederasion.
Vatica mangachapoi
Ti Vatica mangachapoi ket ti maysa a sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae.
Daytoy a kayo ket mabirukan idiay Malesia ken dagiti rehion ti Indotsina: a mairaman ti Brunei, akindaya a Tsina (Isla Hainan), Malaysia, ti Filipinas, Tailandia, ken Bietnam.
Dipterocarpus baudii
Ti Dipterocarpus baudii ket ti naawat a nagan iti sebbangan ti kayo iti tropikal a bakir iti pamilia ti Dipterocarpaceae; awan dagiti ammo a subsebbangan.
Deskripsion
Daytoy a rumrummuar a sebbangan kayo ket agtubo iti agarup a 40 m iti katayag, nga addaan kadagiti nagtimbukel-eliptiko a bulong aginggana iti 250 mm iti kaatiddog ken dagiti bukel nga agraman kadagiti napayakan a pingir iti 150–180 mm a kaatiddog. Nairehistron ti D. baudii manipud iti Burma, Cambodia, Malesia, Tailandia ken Bietnam (Da Nang aginggana kadagiti Probinsia ti Dong Nai), nga idiay ket matawtawagan iti dầu Baud.
Pagsasao a Bun
Ti pagsasao a Bun ket ti pagsasao a Yuat ti Papua Baro a Guinea.
Dipterocarpus bourdilloni
Ti Dipterocarpus bourdilloni ket ti sebbangan ti dakkel a kayo iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket endemiko iti Akinlaud a Ghats a nangruna iti estado ti Kerala iti India.
Pagsasao a Mainstream a Kenyah
Ti pagsasao a Mainstream a Kenyah (wenno Highland Kenyah, Usun Apau Kenyah) ket ti rimpuok ti dialekto ti pagsasao a Kayan ti Daya a Kalimantan ken Sarawak. Maipan dagiti uppat a dialekto kadagiti uppat a rimpuok:
Psychotria dasyophthalma
Ti Psychotria dasyophthalma ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Hamaika.
Distrito ti Kamikawa (Ishikari), Hokkaido
thumb|200px|Ti lugar ti Distrito ti Kamikawa (Ishikari) iti Suprepektura ti Kamikawa. Ti Kamikawa (上川郡 (石狩国)) ket ti maysa a distrito a mabirukan iti Subprepektura ti Kamikawa, Hokkaido, Hapon. Adda met maysa a distrito iti isu met laeng a nagan, ti Distrito ti Distrito ti Kamikawa (Teshio), iti subprepektura ti h. Idi 1869, idi nabingbingay ti Hokkaido kadagiti 11 probinsia ken dagiti 86 a distrito, daytoy a Distrito ti Kamikawa ket naikabil babaen ti Probinsia ti Ishikari. Ti nagan ket naala manipud iti lokasionna kadagiti taudan ti danum ti Karayan Ishikari, bayat a ti sabali a Distrito ti Kamikawa ket nanaganan kadagiti taudan ti danum ti Karayan Teshio. Adda pay ti maikatlo a distrito iti Hokkaido nga addaan iti isu met laeng a nagan, kitaen ti Distrito ti Kamikawa (Tokachi).
Manipud idi 2004, ti distrito ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 56,867 ken ti densidad ti populasion iti 20.88 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 2,723.49 km².
Ti Eropuerto ti Asahikawa ket gumay-at kadagiti kaarrubayan ti Siudad ti Asahikawa ken ti Higashikagura iti Distrito ti Kamikawa.
Pouteria platyphylla
Ti Pouteria platyphylla ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket mabirukan iti Brasil ken Peru.
Vatica heteroptera
Ti Vatica heteroptera ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket maysa a kayo nga endemiko iti Malaysia Peninsular. Daytoy ket maysa a nakaro a naisagmak a sebbangan a maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
Psychotria densinervia
Ti Psychotria densinervia ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Kamerun. Ti masna a habitatna ket dagiti subtropikal wenno tropikal a nadam-eg a tanap a bakir. Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
Mosiera
Ti Mosiera ket ti henero dagiti bassit a mula ken dagiti bassit a kayo iti pamilia ti Myrtaceae nga immuna a naipalawag a kas maysa a henero idi 1933. Daytoy ket patneng iti Mehiko, Guatemala, ti West Indies, Brasil, ken Florida.
Nanaganan ti henero a kas pammadayaw ken ni Charles A. Mosier
• # Mosiera acunae – Kuba
• # Mosiera androsiana – Andros I
• # Mosiera araneosa – Kuba
• # Mosiera baracoensis – Kuba
• # Mosiera bissei – Kuba
Pagsasao nga Ansus
Ti pagsasao nga Ansus ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao idiay Baro a Guinea ti Indonesia.
Mosiera
• # Mosiera bullata – Kuba
• # Mosiera cabanasensis – Kuba
• # Mosiera calycolpoides – Kuba
• # Mosiera contrerasii – Petén, Quintana Roo
• # Mosiera crenulata – Kuba
• # Mosiera cuspidata – Republika a Dominikano
• # Mosiera del-riscoi – Kuba
• # Mosiera ehrenbergii – Tamaulipas, Hidalgo, San Luis Potosí
• # Mosiera ekmanii – Sierra de Nipe iti Kuba
• # Mosiera elliptica – Kuba
• # Mosiera gracilipes – Republika a Dominikano
• # Mosiera havanensis – Kuba
• # Mosiera jackii – Kuba
• # Mosiera × miraflorensis – Kuba
• # Mosiera moaensis – Sierra de Moa iti Kuba
• # Mosiera munizii – Kuba
• # Mosiera nummularioides – Kuba
• # Mosiera occidentalis – Kuba
• # Mosiera oonophylla – Kuba
• # Mosiera ophiticola – Sierra de Moa iti Kuba
• # Mosiera tussacii – Haiti
Vatica hullettii
Ti Vatica hullettii ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket maysa a kayo nga endemiko iti Malaysia Peninsular. Daytoy ket maysa a nakaro a naisagmak a sebbangan a maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
Mosiera
• # Mosiera urbaniana – Republika a Dominikano
• # Mosiera wrightii – Kuba
• # Mosiera xerophytica – Puerto Rico, St. John
Pouteria polysepala
Ti Pouteria polysepala ket ti sebbangan ti karkarna a mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti Brasil. Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat ken naikeddeng a Nakaro a Naisagmak. Daytoy ket ammo laeng a mabirukan kadagiti dakkel a kayo iti bakir a saan a makasanay iti nakaro a panaglayus. Ti ammo laeng a pakabirukan ti Pouteria polysepala ket iti sabangan ti Rio Javari.
Psychotria deverdiana
Ti Psychotria deverdiana ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti baro a Caledonia.
Myrcianthes ferreyrae
Ti Myrcianthes ferreyrae ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Myrtaceae. Daytoy ket endemiko iti lomas ken mabirukan kadagiti pantar a turod iti rehion ti Arequipa, Peru.
Pagsasao a Karolanos
Ti Karolanos (tinawtawagan pay iti Akin-amianan a Binukidnon) ket ti pagsasao a Tengnga a Filipino a naisasao idiay ili Kabankalan, Probinsia ti Negros Occidental, Isla ti Negros, Filipinas. Daytoy ket kapada iti Magahat, ngen di ammo ti pannakaikabagian.
Baybay Irminger
Ti Baybay Irminger ket ti marginal sa baybay iti Amianan a Taaw Atlantiko. Daytoy ket 480 km iti kaatiddog ken 290 km iti kalawa iti kaakikidan a partena. Ti akin-amianan a patingga ket ti Greenland-Iceland Rise iti sirok ti Lingsat Dinamarka iti pagbaetan ti Icslandia ken Daya a Greenland ken mangisilpo daytoy iti Baybay Greenland. Iti abagatan a laud, daytoy ket abutenna ti Rawis Farvel, ti akin-abagatan nga ungto ti Greenland, ken sabtenna ti Baybay Labrador iti daytoy a punto. Iti abagatan daytoy a punto ket ti siwawaya nga Amianan a Taaw Atlantiko. Ti datar ti baybay ti Baybay Irminger ket kaaduan a parte ti Labneng Irminger, ti akin-amiana a daya a panagtuloy ti agadalem iti 4600 m a Labneng Labrador, nga iti daya ket bineddengan babaen ti Pantok Reykjanes. Daytoy a marka a pagsinaan ket oseanograpia laeng ken saan a mangirepresenta kadagiti opisial a pagbeddengan. Ti Baybay Irminger ket maysa kadagiti nangruna a lugar a pagkalapan ti Sebastes norvegicus ti makunkun a rose fish iti Ingles.
Listaan dagiti naturay nga estado ken agkamkammatalek a teritorio iti Asia
Daytoy ti listaan dagiti naturay nga estado ken agkamkammatalek a teritorio iti Asia. Daytoy ket mangiraman kadagiti napno a mabigbigan nga estado, dagiti estado nga addaan iti limitado a pannakabigbig, ken dagiti agkamkammatalek a teritorio iti Asia ken dagiti saan nga estado ti Asia. Daytoy ket ilistana dagiti 48 a naturay nga estado ken dagiti 6 nga agkamkammatalek a teritorio ken dadduma pay a teritorio. Parte ti Rusia ket adda idiay Asia, ngem ti Rusia ket teknikal nga adda idiay Europa gapu ta ti kapitoliona iti Moscow ket adda idiay.
Baybay Irminger
Ti Baybay Irminger nainaganan ni Danes a Bise-almiral Carl Ludvig Christian Irminger (1802–1888), a nainaganan pay kaniana ti Anud Irminger.
Listaan dagiti naturay nga estado ken agkamkammatalek a teritorio iti Asia
Dagiti heograpikal a pagbeddengan ti Asia
Dagiti dibision a pagbaetan ti Asia ken Europa ket mapasamak iti Banbantay Ural, Karayan Ural ken Baybay Kaspio iti daya, ti Banbantay Kaukaso ken ti Baybay Nangisit ken dagiti rummuaranna, ti Bosporo ken Dardanelo iti abagatan. Ti Azerbaijan, Georgia, Kazakhstan, Rusia ken Turkia ket addaanda amin iti teritorio idiay Asia ken Europa. Ti Armenia ken Cyprus ket interoda nga adda idiay Akinlaud nga Asia ngem dagitoy ket sosiopolitikal a pagpagilian ti Europa.
Ti dibision a pagbaetan ti Asia ken Aprika ket kadawyan a naikeddeng a ti Kanal Suez ken mangikabil ti peninsula Sinai idiay Asia, ken isu a ti Ehipto ket mabalin a mairaman a kas estado ti Asia.
Ti dibision a pagbaetan ti Asia ken Australasia (Oceania) ket masuppiatan, ken maikabil iti ayan a pagbaetan ti Java ken Baro a Guinea. Ti Indonesia ket gay-atenna dagitoy dua a lugar, ngem naikeddeng a paset ti Asia. Ti Daya a Timor ket sagpaminsan a naikeddeng a kas parte ti Australasia, ngem gapu ti pannakalikmutna babaen ti Indonesia ken gapu ta parte idi ti Indonesia, daytoy ket naikeddeng a paset ti Asia. Ti Papua Baro a Guinea ket sagpaminsan a naikeddeng a paset ti Asia gapu ti kaarubana nga Indonesia, ngem manmano laeng daytoy, ken kadawyan a maawat a kas paset ti Australasia. Ti dibision a pagbaetan ti Asia ken Amianan nga Amerika ket naikeddeng nga iti Lingsat Bering. Adda dagiti Is-isla ti Aleutia ket mabalin a maikeddeng a kas Asia.
Dagiti naturay nga estado
Ti naturay nga estado ket ti politikal a pannakainaig iti epektibo a kinaturay iti populasion a panagramidanna dagiti pannangikeddeng iti nailian nga interesado. Segun ti Kombension ti Montevideo, ti estado ket nasken nga addaan iti permanente a populasion, ti naipalawag a teritorrio, ti gobierno, ken ti kapasidad a sumrek kadagiti relasion kadagiti sabali nga estado.
Dagiti estado a kameng ti Nakaykaysa a Pagpagilian
Adda dagiti 48 nga estado ti Asia ti daytoy a listaan. Aminda ket kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian malaksid ti Palestina, maysa daytoy a agpalpaliiw nga estado ken saan pay unay a nagtengngel iti kaaduan iti tinuntonna a teritorio.
Dagiti saan nga estado ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
Dagiti innem nga estado iti daytoy a listaan ket addaan kadagiti agdumaduma nga agpang iti pannakabigbig, ngem saanda a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Amin ket naipalawagda a kas dagiti estado babaen ti deklaratibo a teoria ti pannakaestado.
Dagiti agkamkammatalek a teritorio ken dadduma pay a teritorio
Dagiti innem nga entidad iti daytoy a listaan ket mabalin a suheto iti estado a saanda a paset, wenno addaanda iti espesial a pannakaitunos a naikeddeng babaen ti sangalubongan a tulag.
Maika-80 a paralelo abagatan
thumb| Ti maika-80 a paralelo abagatan ket ti sirkulo ti latitud a 80 gradgrado iti abagatan ti ekuador a plano ti Daga.
Daytoy ket lumabas babaen ti Antartika ken dagiti samang ti yelo.
Likmut iti lubong
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken mapan nga agpadaya, ti 80° a paralelo abagatan ket lumabas iti:
! Pagilian, teritorio wenno baybay ! Dagiti nota
Maika-8 a meridiano laud
Ti maika-8 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-172 a meridiano daya.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇳🇴 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇮🇪 ! scope="row" | ! scope="row" | 🇮🇪 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇪🇸 ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇲🇦 ! scope="row" | 🇩🇿 ! scope="row" | undefined ! scope="row" | undefined ! scope="row" | 🇬🇳 ! scope="row" | 🇨🇮 ! scope="row" | 🇬🇳 ! scope="row" | 🇨🇮 ! scope="row" | 🇬🇳 ! scope="row" | 🇨🇮 ! scope="row" | 🇬🇳 ! scope="row" | 🇨🇮 ! scope="row" | 🇱🇷 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Panagsukimat ti Ordinasia ti Irlanda
Ti Irish grid reference system ket agus-usar iti punto ti 53.5°N, -8°W a kas ti agpayso a taudanna.
Maika-9 a meridiano laud
Ti 9° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, ti Taaw Atlantiko, Europa, Aprika, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-9 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-171 a meridiano daya.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-9 a meridiano laud ket lumabas babaen ti:
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇳🇴 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇮🇪 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇪🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇲🇦 ! scope="row" | Akinlaud a Sahara ! scope="row" | undefined ! scope="row" | undefined ! scope="row" | 🇬🇳 ! scope="row" | 🇱🇷 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Veracruz
Ti Veracruz, pormal a Veracruz de Ignacio de la Llave , opisial a ti Nawaya ken Naturay nga Estado ti Veracruz de Ignacio de la Llave (Estado Libre y Soberano de Veracruz de Ignacio de la Llave), ket maysa kadagiti 31 nga estado, a no mairaman ti Pederal a Distrito, ket mangbukel kadagiti 32 a Pederal nga Entidad ti Mehiko. Daytoy ket nabingbingay kadagiti 212 nga ili ken ti kapitolio a siudadna ket ti Xalapa-Enríquez.
Ammo ti estado para kadagiti populasionna iti aglalaok nga etniko ken indihenio. Ti luto ti Veracruz ket mangipaltiing kadagiti adu nga impluensia iti kultura a limmabas iti estado gapu ti kinapangruna ti puerto ti Veracruz.
Iti pay maipatinayon iti kapitolio a siudad, dagiti kadakkelan a siudad ti estado ket mairaman ti Veracruz, Coatzacoalcos, Córdoba, Minatitlán, Poza Rica, Boca Del Río ken Orizaba.
Golpo ti Aden
Ti Golpo ti Aden (خليج عدن Ḫalīǧ ʻAdan, Gacanka Cadmeed) ket ti golpo a mabirukan idiay Baybay Arabiano iti pagbaetan ti Yemen, iti abagatan nga aplaya ti Peninsula Arabiano, ken Somalia idiay Sara ti Aprika. Iti amianan a laud, daytoy ket maisilpo iti Baybay Nalabbasit babaen ti lingsat Bab-el-Mandeb ken daytoy ket ad-adu ngem 20 milia iti kalawa. Daytoy ket makibingay iti naganna iti puerto a siudad ti Aden idiay Yemen, ken mangporma daytoy ti akin-amianan nga aplaya ti golpo. Iti pakasaritaan, ti Golpo ti Aden ket ammo idi a kas "Ti Golpo ti Berbera", ken nainaganan idi daytoy ti taga-ugma a puerto ti siudad ti Somalia iti Berbera iti abagatan a bangir ti golpo. Nupay kasta, idi dimmakdakkelen ti siudad ti Aden idi las-ud ti kolonial a panawen, nadayegan ti nagan iti "Golpo ti Aden".
Pagsasao nga Ambai
Ti pagsasao nga Ambai ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao idiay Baro a Guinea (Probinsia ti Papua) ti Indonesia, ken kaaduan idiay Is-isla Ambai ken iti pay akin-abagatan a parte ti Isla Yapen. Ti bilang dagiti agsasao ket nakarkulo iti 10,000.
Distrito ti Kamikawa (Teshio), Hokkaido
thumb|200px|Ti lugar ti Distrito ti Kamikawa (Teshio) iti Suprepektura ti Kamikawa. Ti Kamikawa (上川郡 (天塩国)) ket ti maysa a distrito a mabirukan iti Subprepektura ti Kamikawa, Hokkaido, Hapon. Adda met maysa a distrito iti isu met laeng a nagan, ti Distrito ti Kamikawa (Ishikari), iti isu met laeng a subprepektura. Idi 1869, idi ti Hokkaido ket nabingbingay kadagiti 11 a probinsia ken kadagiti 86 a distrito, daytoy a Distrito ti Kamikawa ket naikabel babaen ti Probinsia ti Teshio. Ti nagan ket naala manipud iti lokasionna kadagiti taudan ti danum ti Karayan Teshio, bayat a ti sabali a Distrito ti Kamikawa ket nanaganan kadagiti taudan ti danum ti Karayan Ishikari. Adda pay maikatlo a distrito iti daytoy a nagan iti Hokkaido, kitaen ti Distrito ti Kamikawa (Tokachi).
Luek ti Bengal
Ti Luek ti Bengal, ti kadakkelan a luek iti lubong, ket mangporma ti akin-amianan a daya a parte ti Taaw Indiano. Agarup daytoy a trianggulo iti sukogna ken kaaduan daytoy a bineddengan babaen ti India ken Sri Lanka iti laud, ti Banglades iti amianan, ken ti Burma (Myanmar) ken ti Is-isla Andaman ken Nicobar iti daya.
Ti Luek ti Bengal ket sakupenna ti kalawa iti 2,172,000 km². Adda met dagiti adu a bilang dagiti karayan – ti Ganges ken dagiti distributariona a kas ti Padma ken ti Hugli, ti Brahmaputra ken dagiti ditributariona a kas ti Jamuna ken ti Meghna, dagiti dadduma pay a karayan a kas ti Karayan Irrawaddy, Godavari, Mahanadi, Krishna ken Kaveri ket agayus iti Luek ti Bengal. Kadagiti nangruna a puerto ket ti Chennai, Chittagong, Kolkata, Mongla, Paradip, Tuticorin, Visakhapatnam ken Yangon.
Baybay Tasman
Ti Baybay Tasman (Māori: Te Tai-o-Rehua ) ket ti pingir a baybay iti Abagatan a Taaw Pasipiko, mabirukan daytoy iti pagbaetan ti Australia ken Baro a Selanda. Daytoy ket agrukod iti agarup a iti kaakaba ken agarup a  manipud iti amianan aginggana iti abagatan. Ti baybay ket nanaganan iti Olades nga eksplorador a ni Abel Janszoon Tasman, nga isu idi ti immuna a nairehistro nga Europeano a nakasarak iti Baro a Selanda ken Tasmania. Ti Briton nga eksplorador a ni Kapitan James Cook ket kanungpalan nga adu a naglayag iti Baybay Tasman kadagidi tawen ti 1770 a kas paset ti immuna a panaglayag iti eksplorasion.
Sakup
Ipalawag ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko dagiti patingga ti Baybay Tasman a kas dagiti sumaganad:
"Iti laud. Ti linia manipud iti Isla Gabo (iti asideg ti Rawis Howe, 37°30'S) aginggana iti amianan a daya a punto ti Isla East Sister (148°E) kalpasanna iti igid ti maika-148 a meridiano aginggana iti Isla Flinders; iti labes iti daytoy nga isla ti linia a tumaray nga agpadaya iti Vansittart Shoals aginggana iti [Rawis] Isla Barren, ken manipud iti Isla Barren (ti akindaya unay a punto ti [Rawis] Isla Barren) aginggana iti Punto Eddystone (41°S) idiay Tasmania, kalpasanna iti igid ti daya nga aplaya ti Rawis Abagatan Daya, ti akin-abagatan a punto ti Tasmania.