cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bisiesto a tawen a mangrugi iti Mierkoles
Daytoy ket ti kalendario para iti ania man a bisiesto a tawen a mnagrugi iti Mierkoles, Enero 1 (dominikal a letra ED), a kas dagiti tawen ti 1936, 1964, 1992, 2020 ken 2048. Daytoy a kita ti tawen ket addaan kadagiti 53 a lawas iti pormat ti lawas -aldaw ti ISO 8601.
Pagsasao nga Indi
Inreporta pay ni Reid (1994) tikaruay a tinawtawagan iti Balugà a naisasao idiay Camatsili, Floridablanca, Pampanga.
Saeculum obscurum
Ti Saeculum obscurum (ti Nasipnget a Panawen)iket isu ti nagan a naited iti paset ti panawen iti pakasaritaan ti papa idi las-ud ti maika-10 a siglo, idi rugi ti pannakaikabil ni Papa Sergio III idi 904 ken nagpaut kadagiti innem a pulo a tawtawen aginggana iti ipupusan ni Papa Juan XII idi 964. Iti las-ud iti daytoy a panawen, dagiti Papa ket napigsa a naimpluensiaan babaen ti nabileg ken madaksen nga aristokratiko a pamilia, ti Theophylacti, ken dagiti kabagianda.
Paset ti panawen
Ti paset ti panawen ket immuna idi a naisalumina ken ninaganan babaen ti Italiano a Kardinal ken historiador iti simbaan a ni Caesar Baronius iti bukodna nga Annales Ecclesiastici idi maikasangapulo ket innem a siglo. Ti nangruna a nangalaan ni Baronius para iti daytoy a pakasaritaanna para iti daytoy a paset ti panawen Liutprand ti Cremona. Dagiti dadduma nga eskolar ket pinetsaanda daytoy a paset ti panawen iti nalaw-lawa ken ak-akikid, ken dagiti sabali a termino, a kas ti Pornokarasia (Pornokratie, manipud ti pornokratiā ti Griego ti "turay ti pampam").
Ti historiador a ni Will Durant ket nangibagbaga a ti paset ti panawen manipud ti 867 aginggana ti 1049 a kas ti "kasumbangir ti kinapapa".
Trichostachys interrupta
Ti Trichostachys interrupta ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Mabirukan daytoy iti Cameroon ken Nigeria. Ti masna a habitatna ket dagiti subtropikal wenno tropikal a nadam-eg a tanap a bakir. Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
Pouteria maclayana
Ti Pouteria maclayana ket ti kayo iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket agtubo aginggana iti iti katayag ken addaan iti puon iti diametro aginggana iti. Maratimbukel dagiti bunga, aginggana iti iti kaatiddog. Ti kayo ket naipanagan para iti Ruso nga eksplorador ken biologo a ni Nicholas Miklouho-Maclay. Ti habitatna ket dagiti bakir manipud iti pantar ti baybay iti iti kangato. Ti P. maclayana ket mabirukan iti Indonesia, Daya a Malaysia, Papua Baro a Guinea ken ti Is-isla Solomon.
Pouteria macrocarpa
Ti Pouteria macrocarpa ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket mabirukan iti Brasil, Colombia, ken Costa Rica.
Lithomyrtus retusa
Ti Lithomyrtus retusa ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae nga endemiko iti Akinlaud nga Australia.
Subprepektura ti Tokachi
Ti Eropuerto ti Tokachi-Obihiro ket mabirukan iti siudad ti Obihiro.
Lithomyrtus retusa
Mabirukan daytoy kadagiti kurukor, eskarpamento ken dagiti igid ti waig iti rehion ti Kimberley iti Akinlaud nga Australia nga idiay ket agtubo kadagiti rurog ti daga kadagiti sandstone.
Subprepektura ti Tokachi
Heograpia
thumb|300px|Ti Subprepektura ti Tokachi
1165
Ti tawen idi 1165 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Biernes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Medinilla sedifolia
Ti Medinilla sedifolia ket ti perenial a mula iti pamilia ti Melastomataceae a kangrunaan nga agtubo idiay Madagascar, ngem sagpaminsan met a maus-usar a kas mula ti terario, maimulmula kas maysa nga epiphyta, wenno kadagiti maibitin a masetera. Daytoy ket bassit para iti henero, ken agtubo laeng iti tallo aginggana iti innem a pulgada iti katayag. Dagiti naalid ken kankanayon a berde a bulong ket agtuboda kadagiti maud-udi nga ungkay. Mamindua nga agsabong iti makatawen, dagiti lima petalona a sabsabong ket agmaris iti magenta, naallid no masagid, ken agarup a kagudua pulgada no napno nga agtubo. thumb|left|Ti ungkay key naallid a bulbulong ti Medinilla sedifolia
Etimolohia
Naipanagan ti Medinilla ken ni José de Medinilla y Pineda, ti dati a gobernador ti Mauritius (dati nga ammo a kas Is-isla Mariana) idi 1820.
1163
Ti tawen idi 1163 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
1164
Ti tawen idi 1164 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Mierkoles (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Medinilla magnifica
Ti Medinilla magnifica, ti showy medinilla wenno rose grape iti Ingles ket ti sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia iti Melastomataceae a patneng iti Filipinas. Daytoy a mula ket kadawyan pay nga ammo a kas ti orkida ti Filipinas, ken daytoy ket maysa nga epiphyta. Dagiti nadumaduma a sebbangan ken dagiti hibrido iti daytoy a a pamilia ket adu ti makaammo ken popular kadagiti agur-urnong iti mula iti Medinilla speciosa a kankanayon a kapada a mabirukan.
Iti Filipinas, agtubo ti M. magnifica kadagiti pasangaan dagiti dakkel a kayo. Daytoy ket maysa nga epiphyta, ti maysa a mula nga agtubo kadagiti sabali a kayo ngem saan a mangala ti taraonna manipud kadagita a kayo a kasla dagiti parasitiko. Iti tropiko, daytoy ket agtubo a kas maysa a perenial. Daytoy ket kadawyan pay a kas masetas kadagiti nalamlamiis a klima. Ni Ari Boudewijn ti Belhika ket maysa idi a debosionado iti Medinilla. Inmulmulana dagitoy kadagiti naarian a konserbatorio ken naipakpakitada iti nota ti banko kadagiti 10,000 a pranko ti Belhika.
Kadagiti temperado a sona, daytoy a mula ket nasken a tinawen a may-aywanan, ken saanna akayat dagiti temperatura iti baba ti. Kaykayatna ti nadam-eg, ken naraniag a lawag ti init nga addaan iti linong iti kapudotan nga oras iti aldaw. Daytoy ket nakagun-od iti Award of Garden Merit ti Royal Horticultural Society.
Etimolohia
Ti kayat a sawen ti Magnifica ket 'natan-ok', 'nalatak', 'eminente', wenno 'naisalumina'.
Hopea shingkeng
Ti Hopea shingkeng ket maysa idi a sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket endemiko idi iti akindaya a rehion ti Himalaya ti India.
Ireporta ti "Flora of China" a ti sebbangan ket manipud iti Abagatan a daya a Tibet. Nupay kasta, ti naireporta a sakup ti kangato ket mangaramid a suspeto daytoy a rehistro. Ti sebbangan ket saan a nailista kadagiti nasalakniban a mula iti Tsina.
Maika-102 a meridiano laud
thumb|Idiay [[Kanada, ti maika-102 a meridiano laud ket mangipalawag ti pagbeddengan a nagbaetan ti Amianan a Terteritorio ken Nunavut, ken daytoy ket agarup a mangipalawag ti paset a pagbeddengan a nagbaetan ti approximately Saskatchewan ken Manitoba.]] Ti 102° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Amianan nga Amerika, ti Taaw Pasipiko, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-102 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna iti maika-78 a meridiano daya.
Idiay Estados Unidos, ti meridiano ket mangporma ti akindaya a pagbeddengan ti historiko ken ekstralegado a Teritorio ti Jefferson. Ti akindaya a pagbeddengan tiColorado iti Nebraska ken Kansas ket mabirukan iti maika-25 a meridiano manipud iti Washington, ken mabirukan daytoy kadagiti agarup a dua milia iti laud ti maika-102 a meridiano laud.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-102 a meridiano laud ket lumabas babaen ti:
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Kanal Peary ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Lingsat Danes ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Saan a nanaganan a bagi ti danum ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Erskine Inlet ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Kanal Parry ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Kanal M'Clintock ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Luek Albert Edward ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Golpo Reina Maud ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Golpo Reina Maud ! scope="row" | 🇨🇦 Pagbeddengan ti Amianan a laud a Terteritorio / Nunavut — manipud iti 64.23333°N, -102°W Manitoba — manipud iti 60°N, -102°W, tumaray iti agarup a 400 m iti daya ti, ken paralelo iti pagbeddengan ti Saskatchewan Saskatchewan — manipud iti 55.78333°N, -102°W ! scope="row" | 🇺🇸 South Dakota — manipud iti 45.93333°N, -102°W Nebraska — manipud iti 43°N, -102°W Kansas — manipud iti 40°N, -102°W Oklahoma — manipud iti 37°N, -102°W Texas — manipud iti 36.5°N, -102°W ! scope="row" | 🇲🇽 Zacatecas — manipud iti 25.08333°N, -102°W San Luis Potosí — manipud iti 23.4°N, -102°W Zacatecas — manipud iti 22.66667°N, -102°W Aguascalientes — manipud iti 22.26667°N, -102°W Jalisco — manipud iti 21.88333°N, -102°W Guanajuato — manipud iti 20.93333°N, -102°W Jalisco — manipud iti 20.65°N, -102°W Guanajuato — manipud iti 20.51667°N, -102°W Michoacán — manipud iti 20.35°N, -102°W Guerrero — manipud iti 18.2°N, -102°W ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Vatica affinis
Ti Vatica affinis ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket endemiko iti Sri Lanka. Daytoy ket nakaro a naisagmak a sebbangan a maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
1166
Ti tawen idi 1166 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Sabado (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Pagsasao nga Esimbi
Ti Esimbi ket ti pagsasao ti Kamerun. Daytoy ket kaawyan a naidasig a kas ti Tivoides ngem addaan laeng daytoy iti bassit nga ebidensia. Daytoy ket tinawtawagay pay iti Isimbi, Simpi, Age, Aage, Bogue ken Mburugam.
Pagsasao a Seit-Kaitetu
Ti pagsasao a Seit-Kaitetu, wenno Hila-Kaitetu, ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio ti Isla Ambon idiay Muluku. Dagiti dialekto dagiti dua a purok ket ti Seith ken Kaitetu, ken agbalbaliw dagitoy.
1167
Ti tawen idi 1167 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Domingo (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Hopea siamensis
Ti Hopea siamensis ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket mabirukan idiay Cambodia, Tailandia, ken Bietnam. Daytoy ket nakaro a naisagmak a sebbangan ken maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
Hidalgo (estado)
Ti Hidalgo, opisial a ti Nawaya ken Naturay nga Estado ti Hidalgo (Estado Libre y Soberano de Hidalgo), ket maysa kadagiti 31 nga estado a no mairaman ti Pederal a Distrito, ket mangbukel kadagiti 32 a Pederal nga Entidad ti Mehiko. Daytoy ket nabingbingay kadagiti 84 nga ili ken ti kapitolio a siudadna ket ti Pachuca de Soto.
Idi 1869, pinartuat ni Benito Juárez ti estado ti Hidalgo. Indutokna a kas kapitolio kapitolio ti estado ti siudad ti Pachuca a nanayonan idi iti nagan iti "de Soto" a kas pammadayaw kenni Manuel Fernando Soto, nga isu ket naikeddeng a kas ti kangrunaan a puersa iti pannakapartuat ti estado. Ti estado ket naipanagan kenni Miguel Hidalgo y Costilla, ti nangirugi ti Gubat ti Wayawaya ti Mehiko.
Daytoy ket mabirukan idiay Akindaya a Mehiko. Ti Hidalgo ket beddengan babaen ti San Luis Potosí ken Veracruz iti amianan, ti Puebla iti daya, Tlaxcala ken ti Estado ti Mehiko iti abagatan ken ti Querétaro iti laud.
Medinilla waterhousei
Ti Medinilla waterhousei, kadawyan nga ammo a kas tagimaucia wenno tagimoucia (tahng-ee-mow-theea), ket ti sebbangan dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Melastomataceae nga endemiko kadagiti tangkig a katuduan a bakir ti isla ti Fiji iti Taveuni. Daytoy ket maysa a liana nga agpataud kadagiti carmesi ken puraw a sabong kadagiti 30 cm-iti kaatiddog nga agbitbitin a rimpuok. Daytoy ket agtubo laeng iti kangato iti sumurok a 600 m, agsabong manipud iti Okrubre aginggana iti Disiembre. Ti sabong ket isu ti sabong ti kayarigan ti Fiji. Nairepresebta itan ti sabong iti kuarta a $50 iti Fiji a nagsukat iti reina.
Leyenda
Ti maysa a lokal a romatiko aa leyenda a naikonekta iti sabong ket mangibagbaga daytoy kadagiti lua ti maysa a balasang a piraritan ti amana a mangasawa iti inay-ayatna a lalaki; nga idi nagsangit nagbalin a sabong dagiti luana.
Etimolohia
Naipanagan ti Medinilla ken ni José de Medinilla y Pineda, ti dati a gobernador ti Mauritius (dati nga ammo a kas Is-isla Mariana) idi 1820.
Nasalakniban a Ladawan ti daga ti Karayan Dinadiawan
Ti Nasalakniban a Ladawan ti daga ti Karayan Dinadiawan ket ti maysa a nasalakniban a lugar a mangsakop iti gay-at ti Karayan Dinadiawan manipud kadagiti taudan ti danum iti kabambantayan ti Sierra Madre aginggana iti sabanganna iti aplaya ti Baybay Filipinas iti purok ti Dinadiawan iti probinsia ti Aurora, Filipinas. Sakupen ti parke ti kalawa iti ken mangiraman kadagiti nakapalikmut a kabakiran a banbantay, dagiti dissuor ken dagiti waig iti ili ti Dipaculao. Daytoy ket buklen ti a kabakiran a lugar,  iti karuotan,  iti kabakiran ti daga ti bassit a kaykayo,  iti natalonan a lugar, ken  iti Karayan Dinadiawan. Ti abbong ti bakirna ket kangrunaan a dipterokarpo a kaykayo a kasla ti tanguile, mayapis, puraw a lauan, nalabbasit a lauan ken bagtikan. Daytoy ket agserbi a kas habitat ti naatap a fauna a kas ti ugsa ti Filipinas, atiddog-ipus a makake ti Filipinas, natukaktukak a baboy ti Filipinas, spotted wood kingfisher ken pygmy swiftlet.
Immuna a nabangonn a kas reserba ti bakir ti taudan ti danum nga agraman iti kalawa iti babaen ti Proklamasion Blng. 918 nga impaay babaen ni Presidente Corazón Aquino idi 1992, ti nasalakniban a lugar itan ket nairangarang a Nasalakniban a Ladawan ti daga babaen ti National Integrated Protected Areas System babaen ti pannakaipaay ti Proklamasion Blng. 278 idi 2000 babaen ni Presidente Joseph Estrada.
Ti parke ket maysa kadagiti lima a nasalakniban a lugar iti probinsia ti Aurora.
1169
Ti tawen idi 1169 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Mitchelleae
Ti Mitchelleae ket ti tribu dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae ken aglaon kadagiti 14 a sebbangan kadagiti 2 a henero. Mabirukan dagiti representatibona manipud iti akindaya a Tsina aginggana iti temperado nga akindaya nga Asia, ken manipud iti akindaya a Kanada aginggana iti Guatemala.
Dagiti henero
Dagiti agdama a maawat a nagan
Nasalakniban a Ladawan ti daga ti Simbahan-Talagas
Ti Nasalakniban a Ladawan ti daga ti Simbahan-Talagas ket ti maysa a nasalakniban a lugar iti akin-amianan nga Aurora, Filipinas a mangpreserba ti nangruna a taudan ti danum iti kabambantayan ti Sierra Madre iti Tengnga a Luzon. Daytoy ket aglaon kadagiti taudan ti danum ti karayan Simbahan ken Talagas, a mairaman ti Karayan Sangay ken Waig Umihiem iti ili ti Dinalungan a maatianan idiay Casiguran Sound. Ti maysa a dakkel apaset ti parke ket maabungotan iti bakir, bayat a dagiti nabati a lugar ket natalon a daga, daga ti bassit a kaykayo, karuotan, napatakderan a ugar ken lugar ti namaga a waig. Dagiti dadduma a fauna ti parke ket mairaman ti ugsa ti Filipinas, atiddog-ipus a makake ti Filipinas, ken ti adu a sebbangan ti avifauna. Ti lokasionna iti amianan a tengnga a Sierra Madre ket naabungotan iti dipterokarpo a bakir, a buklen ti Shorea almon (Philippine mahogany), Shorea polysperma (tanguile), Shorea squamata (mayapis), Shorea contorta (puraw a lauan), Shorea negrosensis nalabbasit a lauan), ken Parashorea malaanonan (bagtikan).
Immuna a nabangon a kas maysa a reserba ti bakir ti taudan ti danum idi 1992, ti a parke ket napabaro a kas nasalakniban a ladawan ti daga idi 2000. Daytoy ket maysa kadagiti lima a nasalakniban a lugar iti probinsia ti Aurora.
1168
Ti tawen idi 1168 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Lunes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Pagsasao a Saparua
Ti pagsasao a Saparua ket ti maysa a pagsasao nag Austronesio a naisasao idiay Muluku ti akindaya nga Indonesia. Agdumaduma dagiti dialekto, ken mabalin a mairaman ti Latu.
Pouteria maguirei
Ti Pouteria maguirei ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket mabirukan iti Brasil ken Venezuela.
Pagsasao a Sepa-Teluti
Ti pagsasao a Sepa-Teluti ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio ti Isla Seram iti akindaya nga Indonesia.
Dandanaw Pandin ken Yambo
Ti Pandin ken Yambo ket dagiti agsingin nga abut ti bulkan a danaw a mangisina iti akikid a pirgis ti daga. Isuda ket parte ti sistema ti Pito a Dandanaw iti San Pablo, ken mabirukan dagitoy idiay Brgy. San Lorenzo iti Siudad ti San Pablo iti probinsia ti Laguna iti Filipinas.
Naibagbaga a ti Danaw Pandin ket ti "di pay naas-asak" kadagiti pito a danaw ti San Pablo.
Danaw Pandin
Ti Pandin ket addaan iti kalawa iti 20.5 nga ektaria ken iti kaadalem iti 30480 a metro. Daytoy ket addaan iti nakarkulo a tomo iti 6,600 kubiko metro iti pagpenpenan iti danum.
Naikeddeng ti Pandin nga oligotropiko gapu ti kaadu iti biag a mula ken ikan.
Danaw Yambo
Ti Yambo ket addaan iti kadawyan a kalawa iti rabaw iti 28.5 nga ektaria.
Ti Yambo, kas met ti Pandin ket aikeddeng nga oligotropiko, ken nasayaat a paglanguyan, pagpasiaran, ken pagpiknikan.
Leyenda ti Dandanaw
Naibagbaga idi a dagitoy dua a danaw ket nanaganan kadagiti dua nga aginnnayat. Segun iti leyenda, ti maysa a napintas a babai nga agnagan iti Pandin ket nailunod idi a saan nga agbaddek iti daga, no koma, adda dakes a maaramid kaniana. Ni Yambo, ti napeklan a kaayan-ayatna, ket di ammo dayta a lunod ken pinabaddekna iti daga, kalpasanna adda terible nga uni a sinaruno babaen ti agrengngat a panagdayengdeng iti daga ken ti nakaro a panagtudo a kanungpalan a nagbaliw iti lugar kadagiti agsingin a danaw a maisina manipud iti tunggal maysa kaniada babaen ti labus a pirgis ti daga.
Vatica badiifolia
Ti Vatica badiifolia ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket maysa a kayo nga endemiko iti Borneo. Daytoy ket maysa a naisagmak a sebbangan a maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
Pagsasao a Yoruba
Ti Yoruba (èdè Yorùbá) ket ti pagsasao ti Nigeria nga insasao idiay Laud nga Aprika ken kangrunaan idiay Nigeria. Ti bilang dagiti agsasao ti Yoruba ket umaboten iti 30 a riwriw. Daytoy ket kangrunaan a naisasao idiay Nigeria ken Benin, ken dagiti pay komunidad kadagiti sabali a parte ti Aprika, Europa ken Kaamerikaan. Ti karuay ti pagsasao, ti Lucumi, ket ti liturhiko a pagsasao ti relihion a Santería ti Karibe. Ti Yoruba ket kaaduan nga asideg a kabagian ti pagsasao nga Itsekiri (naisasao idiay Delta Niger) ken iti Igala (naisasao idiay sentral a Nigeria).
Damnacanthus
Ti Damnacanthus ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Mabirukan ti henero manipud iti Assam aginggana iti temperado nga akindaya nga Asia.
Medinilla speciosa
Ti Medinilla speciosa ket ti perenial nga epipititiko a mula iti henero ti Medinilla, a maitagikua iti pamilia ti Melastomataceae.
Etimolohia
Naipanagan ti Medinilla ken ni José de Medinilla y Pineda, ti dati a gobernador ti Mauritius (dati nga ammo a kas Is-isla Mariana) idi 1820.
Deskripsion
Makaabot iti katayag ti Medinilla speciosa iti. Daytoy a kankanayon a berde a bassit a mula ket addaan iti natarikayo a nasanga nga ungkay ken agsumbangir a naallid a bulbulong aginggana iti iti kaatiddog ken  iti kaakaba, nga addaan kadagiti prominente nga urat. Dagiti napintas a bassit a sabong ket agmaris ti naraniag a derosas ken mapataudda kadagiti dakkel a panikula kadagiti pabitin a maralabbasit nga ungkay. Ti panawen ti panagsabong ket manipud iti nasapa a kalgaw aginggana iti panagsusulbod. No malpasen nga agsabong iti agarup a makabulan makitanto ti raceme dagiti napintas a berry, no agsabongto manen ti mula. Dagitoy nga agtimbukel a bunga ket umunada a derosas ken morado-asul no maluom (isu ti nakaalaanna ti kadawyan a naganna iti Napintas nga Ub-ubas iti Asia.
Pannakaiwarwaras
Masna a mabirukan daytoy a mula iti Borneo, Java ken Filipinas. Iti Borneo, mabirukan ti mula iti Kinabalu iti Malaysia a parte ti isla.
Habitat
Daytoy a sebbangan ket tipiko kadagiti bakir ti bantay ken kaykayatna dagiti nalinongan a lugar ken dagiti nadam-eg a daga, kadagiti kangato iti pagbaetan ti ken  iti ngato ti pantar ti baybay.
Estado ti Mehiko
Ti Estado ti Mehiko (Estado de México, ) ket maysa kadagiti 32 a Pederal nga Entidad ti Mehiko. Daytoy ti kaaduan ti populasion, ken ti pay kapusekan ti populasion nga estado. Daytoy ket nabingbingay kadagiti 125 nga ili ken ti kapitolio a siudadna ket ti Toluca de Lerdo.
Ti Estado ti Mehiko ket masansan a naipangyababa iti "Edomex" manipud iti Estado de México iti Espaniol, tapno mailasin daytoy manipud ti nagan ti napno a pagilian. Daytoy ket mabirukan idiay Abagatan-Tengnga a Mehiko. Daytoy ket beddengan babaen dagiti estado ti Querétaro ken Hidalgo iti amianan, ti Morelos ken Guerrero iti abagatan, ti Michoacán iti laud, ti Tlaxcala ken Puebla iti daya, ken palikmutanna kadagiti tallo a bangir ti Siudad ti Mehiko (ti dati a Pederal a Distrito).
Jalisco
Ti Jalisco, opisial a ti Nawaya ken Naturay nga Estado ti Jalisco (Estado Libre y Soberano de Jalisco ), ket maysa kadagiti 31 nga estado a no mairaman ti Pederal a Distrito, ket mangbukel kadagiti 32 a Pederal nga Entidad ti Mehiko. Daytoy ket mabirukan idiay Akinlaud a Mehiko ken beddengan babaen dagiti innem nga estado ti Nayarit, Zacatecas, Aguascalientes, Guanajuato, Michoacan ken Colima. Ti Jalisco ket nabingbingay kadagiti 125 nga ili, ken ti kapitolio a siudadna ket ti Guadalajara. Ti Jalisco ket maysa kadagiti kangrunaan nga estado idiay Mehiko gapu kadagiti masna a rekursos ken gapu pay iti pakasaritaanna.
Maika-18 a meridiano laud
Ti 18° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Greenland, Islandia, ti Taaw Atlantiko, Is-isla Kanaria, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-18 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-162 a meridiano daya.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" | 🇬🇱 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇬🇱 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇬🇱 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇬🇱 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇮🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇮🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇪🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇪🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Glottolog
Ti Glottolog ket bibliograpiko a database dagiti saan unay nga ammo a pagsasao iti lubong ken nataripato daytoy iti Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology idiay Leipzig, Alemania. Adda dagiti dua a komponente: Ti katologo Languoid, ti katologo dagiti pagsasao ken dagiti pamilia ti pagsasao iti lubong; ken ti Langdoc, ti bibliograpia. Daytoyket maigiddiat manipud iti ad-adu nga ammo nga Ethnologue kadagiti nadumaduma a positibo a waya: Daytoy ket mangpadas laeng a mangawat kadagiti pagsasao a napasingkedanen nga adda ken naidumduma babaen dagiti editor (dagiti karuay a saan pay a napasingkedan, ngem tinawid manipud iti sabali a taudan, ket mamarkaan a kas "spurious" wenno "unattested"); daytoy ket mangpadas laeng a mangidasig kadagiti pagsasao kadagiti pamilia a naipakitan nga umiso; naited dagiti adu a bibliograpiko a pakaammo, a naipangpangruna para kadagiti saan unay nga ammo a pagsasao; ken, iti limitado a gay-at, dagiti alternatibo a nagan ket nailista segun ti dagiti taudan nga agusar kaniada. Kadagiti dadduma a kaso, dagiti nagan ti pagsasao kadagiti naikabil iti bibliograpia iti Langdoc ket nainaganan dagitoy babaen ti kodigo ti ISO wenno Glottolog; daytoy ket banag nga agdama a mapadpadakkel. Ti Glottolog ket maigiddiat met kadagiti nadumaduma a negatibo a waya: Ti kangrunaan, malaksid ti agmaymaysa a punto a lokasion iti mapa ket iti heograpiko a sentrona, awan ti maited nga etnograpiko wenno demograpiko a pakaammo. Dagiti akin-ruar a silpo ket maited iti ISO, Ethnologue, ken dagiti dadduma nga online a database ti pagsasao.
Ti edision 2.2 ket naipablaak iti online idi 2013, ken nalisensiaanbabaen ti Creative Commons Attribution-Sharealike 3.0 Unported License. Ti edision 2.4 ket naipablaak idi 2015.
Maika-101 a meridiano laud
Ti 101° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Amianan nga Amerika, ti Taaw Pasipiko, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-101 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna iti maika-79 a meridiano daya.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-101 a meridiano laud ket lumabas babaen ti:
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Kanal Peary ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Lingsat Danes ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Saan a nainaganan a bagi ti danum ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Lingsat Apo William Parker ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | May Inlet ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Kanal Parry ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Luek Ommanney ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Kanal M'Clintock ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Lingsat Victoria ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Golpo Reina Maud ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" | 🇲🇽 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw} ! scope="row" | Antartika
Pagsasao nga Akin-amianan nga Alta
Ti Akin-amianan nga Alta (tinawtawagan pay ti Edimala) ket ti naisangayan a pagsasao nga Aeta iti kabambantayan ti akin-amianan a Filipinas. Daytoy ket saan nga asideg iti Akin-abagatan nga Alta wenno kadagiti sabali a pagsasao ti Luzon.
Da Jason Lobel ken Laura Robinson nakaaramidda pay kadagit iobra iti Akin-amianan nga Alta idi 2006 (Lobel 2013:87).
Heograpikal a pannakaiwarwaras
Adda dagiti agsasao ti Akin-amianan nga Alta nga ammo kas Edimala a nagtataeng idiay Sierra Madre kadagiti ginget ti igid ti karayan nga agayus idiay tanap ti Baler iti Probinsia ti Aurora. Naireporta pay nga agtateng ti Akin-amianan nga Alta idiay Dibut, iti aplaya nga abagatan ti ili ti Baler, ken amianan ti Dicapanisan. Nagurnong ni Reid ti datos ti Akin-amianan nga Alta (1991) manipud kadagiti agsasao iti Malabida, a nagbisbisita manipud idiay Bayanihan, ti maysa nga agsasao iti Ilongot a baranggay iti amianan ti Maria Aurora, Aurora iti igid ti Sierra Madre. Ireporta pay ti Ethnologue a naisasao ti Akin-amianan nga Alta idiay San Luis, Aurora.
Inlista ni Reid (1994) dagiti sumaganad a lokasion para iti Akin-amianan nga Alta.
1170
Ti tawen idi 1170 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Pagsasao a Karas
Ti pagsasao a Karas ket ti managbalbaliw a pagsasao a Trans–Baro a Guinea a naisasao idiay kadakkel nga Isla Karas idiay Peninsula ti Bomberai, ken agparang daytoy nga asideg a kabagian ti sasao a Laud a Bomberai.
Dagiti pangsandi
Inrehistro ni Cowan (1953) dagiti sumaganad a pangsandi para iti Karas.
Bantay Mantalingajan
Ti Bantay Mantalingajan (wenno Mantalingahan wenno Mantaling) ket ti kangatuan a punto iti probinsia ti Palawan, Filipinas. Mabirukan daytoy iti akin-abagatan a parte ti Isla ti Palawan a mangbukel iti kangatuan a parte ti Ultramapiko a heolohikal a rehion ti Banbantay Beaufort, ti maysa a serye dagiti ultramapiko batbato iti taudan nga Eoseno, a pangbuklan ti Bantay Victoria iti kadakkelan nga agkasigkay a lugar ti daga. Ti pantok ti bantay ket isu ti kangatuan a punto iti Palawan.
Ti agtultuloy a pannakaduktal dagiti baro a sebbangan iti mula ken ayup manipud iti bantay ket mangipakita ti kinapangruna a pateg ti ekolohia ken ti kinapangruna iti panagtaripato dagiti kasta a nasalakniban a sona iti sanguanan dagiti kanayon a presion ti panagtarikayo ken panagmina. Dagiti sebbangan ti mula a pitcher, Nepenthes mantalingajanensis, a naipalawag idi 2007, ket nanaganan manipud iti bantay. Idi Mayo 2018, pormal nga inrugi ti UNESCO ti proseso a mabalinto a mangirangarang ti ladawan ti daga akas maysa a lugar ti tawid iti lubong intono 2020.
Aktibidad ti pannagna
Ti Bantay Mantalingajan ket maysa kadagiti karigatan a makalay-at a bantay iti Filipinas, a nagraduan iti Karigat iti 9/9 babaen ti lokal a website ti PinoyMountaineer.com. Ti kadawyan a dalan ket mangrugi manipud iti Baranggay Ransang iti Rizal iti abagatan-laud nga aplaya ti Palawan. Nasken ti tallo nga aldaw a pannagna tapno maabotan ti pantok ken dua nga aldaw iti panagsubli manipud iti nagruggian, iti dagup a lima nga aldaw, malaksid no kayat ti maysa pay nga aldaw iti panagsukimat iti pantok ken dagiti kaarrubayan. Dagiti makita iti dalan ket mairaman iti pannakasarungkar iti tribu ti Tau't Bato ken ti Balawbaw a pagnaan iti "Knife Edge" a pakaiturongan iti pantok.
Meriania
Dagitimula iti daytoy a henero ket natariakyo a babassit a mula weeno kaykayo nga addaan kadagiti dakkel a sabong ken dagiti kapsula.
Dagiti sebbangan ket mairaman dagiti sumaganad:
Hopea subalata
Ti Hopea subalata ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket endemiko iti Malaysia Peninsular a mabirukan laeng idiay Selangor.
1171
Ti tawen idi 1171 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Biernes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Melastoma
Ti Melastoma ket ti henero dagiti mula iti pamilia ti Melastomataceae. Daytoy ket addaan kadagiti agarup a 50-70 a sebbangan a naiwarwaras iti likmut ti Abagatan a daya nga Asia, India, amianan iti Hapon, abagatan iti Australia ken ti Is-isla ti Pasipiko. Daytoy ket agdama a mapabpabaro ti tasonomikona ken ti bilang dagiti sebbangan ket mabalin a maipabassitto segun ti Wagner et al. 1999. Adu dagiti sebbangan a naimulmula iti likmut iti lubong gapu ti kapintas dagiti naraniag a morado a sabongda. Sumagmamano ket mabalinda nga agbalin a dakes a ruot, ken dakes daytoy a ruot iti Hawaii ken dagiti sabali a lugar.
Nasalakniban a Ladawan ti daga ti Calbayog Pan-as–Hayiban
Ti Nasalakniban a Ladawan ti daga ti Calbayog Pan-as–Hayiban, ammo pay a kas ti Taudan ti Danum ti Calbayog, ket ti maysa a taudan ti danum ken ti nasalakniban a lugar a mabirukan iti amianan a laud iti siudad ti Calbayog, Samar iti Distrito ti Oquendo iti pagbaetan ti Distrito ti Tinambacan ken San Isidro, Amianan a Samar iti Filipinas. Daytoy ket kabambantayan a rehion iti Pantok ti Tanaoan iti kaunegan ti kabambantayan ti Bantay Zamal a mangbingay kadagiti tallo a probinsia ti Samar. Sakupen ti nasalakniban a lugar iti igid ti tanap ti Karayan Hayiban, ti kangrunaan a taudan ti danum para iti Distrito ti Danum ti Calbayog. Daytoy ket buklen dagiti duog a tubo ti kayo ken dagiti sistema ti karayan, dagiti dissuor ken dagiti waig a makabael nga agpataud iti 2,279 a litro iti danum iti tunggal maysa nga aldaw. Daytoy ket aglaon pay iti Dissuor Pan-as ken ti mangpalikmut a ladawan ti daga a mangipaay pay iti bileg ti hidroelektriko iti siudad. Nairangarang ti lugar a kas reserba ti bakir idi 1967 nga ammo akas ti Reserba ti Bakir ti Taudan ti Danum ti Dissuor Pan-as–Hayiban iti dagup a kalawa iti. Idi 1998, babaen ti Proklamasion Blng. 1158 nga impaay babaen ni Presidente Fidel Ramos, naidasig manen ti taudan ti danum a kas maysa a nasalakniban a ladawan ti daga. Daytoy ket maysa kadagiti uppat a nasalakniban a lugar iti isla ti Samar.
Deskripsion
Ti nasalakniban a lugar ti Pan-as–Hayiban ket maysa kadagiti 39a taudan ti danum ti nangruna nga isla ti Samar. Daytoy ket sakupenna dagiti nadumaduma a baranggay iti kabambantayan nga interior ti akin-amianan a Distrito ti Oquendo babaen ti pagbeddengan ti Calbayog iti probinsia ti Akin-amianan a Samar. Ti lugar ket ayan amin dagiti tallo a taudan a mangipaay iti danum para iti Distrito ti Danum ti Siudad ti Calbayog, a mainagan ti Dissuor Pan-as iti baranggay ti Pilar, ken ti Dissuor Pasungon ken Karayan Himoni iti kaariping a baranggay ti Cabatuan. Ti Dissuor Pan-as, ket mabirukan iti agarup a iti amianan a laud ti Maitutop a Siudad ti Calbayog iti kangato iti iti ngato ti pantar ti baybay,daytoy ket maysa kadagiti popular a bisbisitaen dagiti turista iti siudad. Daytoy ket palikmutan babaen ti nawaya a balawbaw ken dagiti tidda a bakir nga agraman kadagiti lugar a nataltalon nga addaan kadagiti bassit a kayo ken dagiti karuotan. Mabirukan pay ti Dissuor Ton-oc iti baranggay Barral iti kaunegan ti taudan ti danum.
Melastoma
Dagiti sebbangan:
Meriania acostae
Ti Meriania acostae ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Melastomataceae. Daytoy ket endemiko iti Ecuador. Ti masna a habitatna ket dagiti subtropikal wenno tropikal a nadam-eg a bakir ti bantay.
Melastoma
Dagiti taudan
thumb|right|150px|[[Melastoma normale]]
Maika-16 a meridiano laud
Ti 16° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Greenland, Islandia, ti Taaw Atlantiko, Aprika, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-16 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-164 a meridiano daya.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" | 🇬🇱 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇮🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | Western Sahara ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | Akinlaud a Sahara ! scope="row" | undefined ! scope="row" | 🇸🇳 ! scope="row" | 🇬🇲 ! scope="row" | 🇸🇳 ! scope="row" | 🇬🇼 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇬🇼 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Hopea sublanceolata
Ti Hopea sublanceolata ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy a kayo ket endemiko iti Malaysia Peninsular.
1174
Ti tawen idi 1174 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
1173
Ti tawen idi 1173 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Lunes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Lithomyrtus obtusa
Ti Lithomyrtus obtusa, kadawyan nga ammo iti Ingles a kas beach myrtella, ket ti sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti Myrtaceae. Mabirukan daytoy kadagiti pantar a lugar ti Baro a Guinea ken Queensland, Australia.
Daytoy ket bassit a mula nga agtubo iti pagbaetan ti 1 ken 2 a metro iti katayag. Dagiti bulong ket makulot kadagiti igid ket nadutdotan iti sirok. Agparang dagiti derosas a sabong iti pagbaetan ti Enero ken Septiembre iti patneng a sakup ti sebbangan. Dagitoy ket sarunen babaen dagiti nagtimbukel aginggana iti silindriko a bunga nga agraman iti makita a calyx.
Idi 1770, naurnong ti material ti mula iti Cape Grafton, Karayan Endeavour ken Point Lookout (-14.81667°N, 145.21667°W) (saan nga iyallilaw iti Point Lookout, a ninanagan pay ni Cook), babaen da botaniko Joseph Banks ken Daniel Solander idi las-ud ti immuna a panagbanniaga ti panagduktal ni Teniente James Cook. Nupay kasta, ti sebbangan ket saan a pormal a naipalawag aginggana idi 1834 babaen ni Austriano a botanisko Stephan Endlicher nga isu ti nagited iti nagan daytoy iti Fenzlia obtusa. Naiyakar ti sebbangan iti henero ti Myrtella idi 1978 ken kanungpalan iti henero ti Lithomyrtus idi 1999.
Pagsasao nga Iha
T i pagsasao nga Iha (Kapaur) ket ti pagsasao a Papuano a naisasao idiay ungto ti Peninsula ti Bomberai. Daytoy ti nakaibatayan ti pidgin nga inus-usar a pagsasao ti lokal a panagtagilako.
Dagiti pangsandi
Ti pannakaidasig ti Iha (ken dagiti dadduma a sasao a Laud a Bomberai) ket intero a naibatay kadagiti pangsandi, gapu ti kaawan ti magun-od a datos ti leksiko. Ilista da Flassy ken Animung (1992) dagiti sumaganad a pangsandi para iti Iha.
Pagsasao a Hausa
Ti Hausa (Yaren Hausa wenno Harshen Hausa) ket ti pagsasao a Chadica (ti sanga ti pamilia ti pagsasao nga Apro-Asiatiko) a mangiraman kadagiti kaaduan a bilang ti agsasao, naisasao a kas umuna a pagsasao babaen dagiti agarup a 35 a riwriw a tattao, ken kas ti maikadua a pagsasao babaen dagiti 15 a riwriw a tattao idiay Nigeria, ken dagiti adu pay a riniwriw kadagiti sabali a pagilian, para iti dagup a saan a kumurang kadagiti 50 a riwriw nga agsasao.
1175
Ti tawen idi 1175 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
1176
Ti tawen idi 1176 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Huebes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Pagsasao a Taliabo
Ti pagsasao a Taliabo (Taliabu) ket ti pagsasao a Malayo-Polinesio a naisasao idiay isla iti isumet laeng a nagan ti Maluku ti Indonesia. Dagiti dialekto ket dagiti sumaganad:
Pagsasao nga Akin-abagatan nga Alta
Ti Akin-abagatan nga Alta (tinawtawagan pay ti Kabuluen, Kabulowan wenno Kabuluwan), ket ti naisangayan a pagsasao nga Aeta iti kabambantayan ti akin-amianan a Filipinas. Daytoy ket saan nga asideg iti Akin-amianan nga Alta wenno kadagiti sabali a pagsasao ti Luzon.
Ti Akin-abagatan nga Alta ket naipangpangruna a naisasao idiay Sierra Madre iti akindaya a Nueva Ecija ken kadagit iasideg nga aplaya ti Probinsia ti Quezon (Reid 1991:2). Nagurnong ti datos ni Lawrence Reid (1991) manipud idiay San Miguel, a mabirukan iti daya ti Rio Chico, ti barrio (baranggay) ti General Tinio, Nueva Ecija.
Bantay Victoria, Palawan
Ti Bantay Victoria (1726 or 1709 m ), wenno Panpantok Victoria, ket ti maysa a bantay iti tengnga a Palawan, Filipinas a mabirukan iti kaunegan ti administratibo ti Ili ti Narra. Ti bantay a mangiraman kadagiti dua a pantok nga ammo a kas ti "Ti Ngipen", ken kas pay ti maysa a prominensia nga ammo a kas Sagpaw, ket mangbukel iti kadakkelan nga agkasigkay a lugar ti daga ken ti maikadua a kangatuan a paset ti Ultramapiko a heolohiko a rehion ti Bantay Beaufort, ti maysa a serye dagiti ultramapiko a batbato iti taudan nga Eoseno, a mangiraman iti kangatuan a pantok ti Palawan, ti Bantay Mantalingahan (2085 m).
Ti Bantay Victoria ket saan a kadawyan a maserrekan ti publiko nga awanan iti espesial apammalubos gapu ti karigat iti panagkalay-at; awan ti dalan a mapan iti pantok, ken iti kasta, daytoy ket nasken ti kumalay-at iti bantay babaen ti pannagna kadagiti dati nga ayan ti karayan a kanayon a makellat a malayus. Dagiti panagipadas a panagabot iti pantok ket nagresultaan dagiti bilang dagiti pannakatay.
Ti pitcher a mula, Nepenthes attenboroughii, ket endemiko iti rehion ti pantok ti Bantay Victoria ken dagiti kaarrubayan a pantokna.
Bisiesto a tawen a mangrugi iti Huebes
Daytoy ti kalendario para iti ania man a bisiesto a tawen a mangrugi iti Huebes, Enero 1 (dominikal a letra DC), a kas dagiti tawen ti 1948, 1976, 2004, 2032 ken 2060.
Para iti kastoy a kita ti tawen, ti mainaig nga ISO a tawen ket addaan kadagiti 53 a lawas, ken ti ISO a lawas 10 (mangrugi iti Marso 1) ken amin dagiti sumaruno nga ISO a lawas ket nasapsapa a mapasamak ngem dagiti sabali a tawen.
Pagsasao a Sula
Ti Sula ket ti sasao a Malayo-Polinesio ti sanga ti Tengnga a Maluku a naisasao idiay Is-isla Sula ti Maluku, Indonesia.
Vatica bella
Ti Vatica bella ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket maysa a kayo nga endemko iti Malaysia Peninsular. Daytoy ket maysa a nakaro a naisagmak a sebbangan a maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
Pagsasao a Dao
Ti pagsasao a Dao, wenno Maniwo, ket ti pagsasao a Papuano a naisasao idiay rehion ti Dandanaw Paniai iti probinsia ti Papua. Daytoy ket asideg iti Auye.
Meriania ampla
Ti Meriania ampla ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Melastomataceae. Daytoy ket endemiko iti Ecuador. Ti masna a habitatna ket dagiti subtropikal wenno tropikal a nadam-eg a bakir ti bantay.
Meriania almedae
Ti Meriania almedae ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Melastomataceae. Daytoy ket endemiko iti Ecuador. Ti masna a habitatna ket dagiti subtropikal wenno tropikal a nadam-eg a bakir ti bantay. Daytoy ket nailista a kas madanar babaen ti pannakadadael iti habitat.
Subprepektura ti Hidaka
thumb|240px|right|Ti pasdek ti opisina idiay Subprepektura ti Urakawa
1178
Ti tawen idi 1178 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Domingo (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
1177
Ti tawen idi 1177 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Sabado (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Subprepektura ti Hidaka
Ti Subprepektura ti Hidaka (日高振興局) ket ti maysa a subprepektura ti Prepektura ti Hokkaido, Hapon. Ti laud a bangir ti banbantay ti Hidaka ket isu ti kaaduan a sakupen ti lugar. Awan unay ti populasion ti Hidaka ken addaan daytoy iti kaaduan kadagiti masna a rekurso ti Hokkaido. Ti opisina ti gobierno ket mabirukan idiay Urakawa.
Pakasaritaan
Ti nagan a Hidaka ("kangato ti init") ket naala manipud iti probinsia iti isu met laeng a nagan a napundar idi 1869, ken nanaganan met iti maysa a di ammo a lugar iti Nihonshoki, ti maysa a libro iti pakasaritaan a naisurat idi 720. Awan ti dagus a koneksion a pagbaetan ti Hidaka iti Nihonshoki ken ti moderno a Hidaka.
Heograpia
Mabirukan iti abagatan-daya nga aplaya ti Hokkaido, ti Subprepektura ti Hidaka ket addaan iti kalawa iti ken mangaramid daytoy iti maika-7 a kadakkelan a subprepektura iti prepektura ken 5.8% iti dagup a kalawa ti Hokkaido. Ad-adu ngem 80% iti kalawa ket naabungotan iti bakir.
Beddengan ti prepektura ti Subprepektura ti Tokachi iti amianan iti ballasiw ti Banbantay Hidakas. Iti laud ket ti Subprepektura ti Iburi. Ti abagatan a bangir ti subprepektura ket ti bukodna nga aplaya iti Taaw Pasipiko.
thumb|300px|Ti Subprepektura ti Hidaka
Demograpia
Ti populasion ti Subprepektura ti Hidaka ket 81,407 kadagiti 33,996 a sangkabalayan. Iti senso idi 2005, daytoy ket mangirepresenta ti 1.4% iti dagup a populasion ti Hokkaido. Ti populasion ti Hidaka ket immadu idi 1960. Ti agdama a populasion ket bimmassit iti 4,613 manipud iti kaudian a senso idi 2005.
1179
Ti tawen idi 1179 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Lunes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
1180
Ti tawen idi 1180 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Martes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Vatica brevipes
Pannakaiwarwaras
Daytoy ket mabirukan laeng kadagiti bakir ti Sarawak.
Konserbasion
Daytoy ket maipangta gapu iti nakaro a panagpukpukan iti kayo.
Meriania amplexicaulis
Ti Meriania amplexicaulis ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Melastomataceae. Daytoy ket endemiko iti Ecuador. Ti masna a habitatna ket dagiti subtropikal wenno tropikal a nadam-eg a bakir ti bantay.
Oryzeae
Dagiti henero
Adda dagiti 11 a henero a naidasig kadagiti dua a subtribu:
Abagatan nga Asia
Ti Abagatan nga Asia wenno Akin-abagatan nga Asia ket isu ti akin-abagatan a rehion ti kontinente ti Asia, a mangiraman ti pagpagilian ti sub-Himalaya ken, dagiti dadduma pay a turay a mangibagbaga, dagiti agdedenna a pagilian iti laud ken daya. Iti topograpia, daytoy ket kaaduan babaen ti Plata ti Indiano, nga agpangato iti ngato ti pantar ti baybay a kas akin-amianan a paspaset ti India iti abagatan ti Himalaya ken ti Hindu Kush. Ti Abagatan nga Asia ket nabeddengan iti abagatan babaen ti Taaw Indiano ken iti daga (agpakannawan, manipud ti laud) babaen ti Laud nga Asia, Tengnga nga Asia, Daya nga Asia, ken Abagatan a daya nga Asia.
Dagiti agdama a teritorio ti Banglades, India, Sri Lanka ken Pakistan ket mangporma ti bugas dagiti pagilian ti Abagatan nga Asia, bayat a ti Nepal, Butan, Apganistan, ken Maldibas ket kadawyanda met a mainayon. Babaen dagiti aggigiddiat a panangipalawag a naibatay kadagiti kankanayon nga adu ti pagigiddiatanna a rason, mairaman pay ti Taaw Indiano a Teritorio ti Britaniko, Maurisio, Autonomo a Rehion ti Tibet     ken Iran. No maikeddeng dagiti 7 a bugas a pagpagilian, ti Abagatan nga Asia ket pagnaedan dagiti sumurok a panglima a populasion iti lubong, a mangaramid iti daytoy ti kaaduan ti populasion ken kapusekan iti populasion a heograpikal a rehion iti lubong.
Subprepektura ti Nemuro
Ti Nemuro (根室振興局) ket ti maysa a subprepektura ti Prepektura ti Hokkaido, Hapon. Tuntonen ti Hapon ti akin-abagatan a parparte ti naisuppiatan nga Is-isla Kuril (ammo a kas ti Akin-amianan a Terteritorio ti Hapon) a kas parte daytoy a subprepektura.
Manipud idi Marso 2009, ti subprepektura ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 84,035, ken ti kalawa a 3406.23 km².
Ti Eropuerto ti Nakashibetsu, ti akindaya unay nga eropuerto idiay Hapon, ket mabirukan iti ili ti Nakashibetsu, Distrito ti Shibetsu.
Heograpia
thumb|300px|Ti Subprepektura ti Nemuro (babaen ti turay ti Hapon)
Hopea sulcata
Ti Hopea sulcata ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy a kayo ket endemiko iti Malaysia Peninsular.
Michoacán
Ti Michoacán, pormal a Michoacán de Ocampo, opisial a ti Nawaya ken Naturay nga Estado ti Michoacán de Ocampo (Espaniol: Estado Libre y Soberano de Michoacán de Ocampo), ket maysa kadagiti 31 nga estado a no mairaman ti Pederal a Distrito, ket mangbukel kadagiti 32 a Pederal nga Entidad ti Mehiko. Ti estado ket nabingbingay kadagiti 113 nga ili ken ti kapitolio a siudadna ket ti Morelia (dati a tinawtawagan iti Valladolid). Ti siudad ket naipanagan kenni José María Morelos, maysa kadagiti kangrunaan a bannuar ti Gubat ti Wayawaya ti Mehikano.
Ti Michoacán ket mabirukan idiay Akinlaud a Mehiko, ken addaan iti gay-at iti aplayana iti Taaw Pasipiko iti abagatan a laud. Daytoy ket beddengan babaen dagiti estado ti Colima ken Jalisco iti laud ken amianan a laud, ti Guanajuato iti amianan, ti Querétaro iti amianan a daya, ti Estado ti Mehiko iti daya, ken ti Guerrero iti abagatan a daya.
Pouteria melanopoda
Ti Pouteria melanopoda ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket mabirukan iti Guiana a Pranses ken Suriname.