cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ensiklopedia
Mga naunang ensiklopedya
Maraming naunang manunulat (tulad ni Aristotle) ang sumubok na isulat ang buong kaalman ng tao. Ngunit si John Harris ay ang madalas na kinikilala sa pagbuo noong 1704 ng format na ginagamit ng mga ensiklopedya ngayon sa pamamagitan ng kanyang Lexicon technicum. Ang doktor na si Sir Thomas Browne ay gumamit ng salitang ensiklopedya upang tawagin ang pinagsamsang refuted Vulgar Errors na tinatawag din bilang Pseudodoxia Epidemica noong 1646 (ika-6 na edisiyon 1676). Ang kinikilalang Encyclopædia Britannica ay mayroong mapakumbabang pinagmulaanan: mula 1768 hangang 1771 tatlong tomo ang naipalimbag. Maari na ang pinakakinikilalang sa mga naunang ensiklopedya ay ang French Encyclopédie ni Jean Baptiste le Rond d'Alembert at ni Denis Diderot na nabuo noong 1772 (28 tomo, 71,818 na artikulo, 2,885 na larawan o ilustrasyon).
Ang hirarkiyal na kaayusan at ang paglaki ng mga ensiklopedia ay bagay na bagay sa disk-based o on-line na pormang pangkompyuter, at ang karamihan ng mga nakasulat na ensiklopedya ay lumipat na sa ganitong paraan ng paglimbag sa katapusan ng Ika-20 siglo. Disk-based (kadalasang sa pormang CD-ROM) ay murang murang magagawa at napakadaling dalahin kung saan saan. At maari din magsama ng mga impormasyong hindi magagawa sa nakasulat sa papel na porma tulad ng mga animation, audio, at video. Hyperlinking mula sa mga iba't ibang bagay ay malaki din ang naitutulong, dahil makakatipid sa oras sa pagbuklat ng mararaming tomo ng kasulatan. Ang on-line na ensiklopedya ay nagbibigay naman ng impormasyong dynamic - ang mga makabagong impormasyon ay maaring agad-agad na maidadagdag sa dokumento na hindi kaya ng pormang statiko tulad ng galing sa CD-ROM o libro.
Ang mga impormasyon sa nakalimbag na ensiklopedya a nangangailangan ng isang hirarkiyal na kaayusan, at kadalasan ang ginagamit na paraan ay ang pagaayos ng mga impormasyon base sa alphabeto ng mga titulo. Sa pamamagitan ng dynamic na porma, ang ganitong klaseng kaayusan ay hindi na kinakailangan. Ngunit, karamihan ng mga elektronik na ensiklopedya ay nagbibigay pa rin ng kaayusan sa mga artikulo nito tulad ng pagaayos ayon sa paksa o ang pangkaraniwang ayos base sa alphabeto.
Hamtic
Dagiti baranggay
• Poblacion 2
Ensiklopedia
Mga naunang ensiklopedya
Ang artikulong ito ay parte ng Wikipedia, na isang ensiklopedya.
Hamtic
Dagiti baranggay
• Poblacion 3
Ensiklopedia
Mga naunang ensiklopedya
-->
Hamtic
Dagiti baranggay
• Poblacion 5
• Pu-ao
M'lang
Ti M'lang ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Cotabato iti Filipinas.
Hamtic
Dagiti baranggay
• Suloc
M'lang
Dagiti baranggay
Ti M'lang ket nabingbingay a politikal iti 37 a barbaranggay.
Hamtic
Dagiti baranggay
• Villavert-Jimenez
M'lang
Dagiti baranggay
• Bagontapay
• Bialong
• Buayan
• Dalipe
• Dungo-an
• Gaunan
• Inas
• Katipunan
• La Fortuna
• La Suerte
• Langkong
• Lepaga
• Liboo
• Lika
• Luz Village
• Magallon
• Malayan
• New Antique
• New Kalibo
• New Consolacion
• New Esperanza
• New Janiuay
• New Lawa-an
• New Rizal
• Nueva Vida
• Pag-asa
• Poblacion A
• Poblacion B
• Pulang-lupa
• Sangat
• Tawantawan
• Tibao
• Ugpay
• Palma-Perez
Salvador Laurel
Ni Salvador Roman Hidalgo Laurel (Nobiembre 18, 1928 – Enero 27, 2004), ken ammo pay a kas ni Doy Laurel, ket isu idi ti Bise Presidente ti Filipinas manipud idi 1986 aginggana idi 1992 babaen ni Corazon Aquino. Sakbay daytoy, nabiit a nagserbi a kas ti immuna ken (isu-isu laeng) a Kangrunaan a Ministro ni Aquino manipud idi Pebrero 25 aginggana idi Marso 25 1986.
Montevista
Ti Montevista ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Davao de Oro iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Montevista ket nabingbingay a politikal iti 20 a barbaranggay.
• Banagbanag
• Banglasan
• Bankerohan Norte
• Bankerohan Sur
• Camantangan
• Concepcion
• Dauman
• Canidkid
• Lebanon
• Linoan
• Mayaon
• New Calape
• New Dalaguete
• New Cebulan (Sambayon)
• Prosperidad
• San Jose (Poblacion)
• San Vicente
• Tapia
Luek Butuan
Ti Luek Butuan ket ti maysa a luek ken pagpaatiddog ti Baybay Bohol (ammo pay a kas ti Baybay Mindanao , iti amianan a daya a parte ti Mindanao iti Filipinas. Ti kangrunaan a taudan a karayanna ket ti Karayan Agusan, nga agatian iti luek iti igid ti baybay a siudad ti Butuan. Ti Luek Butuan ket kompleto nga adda iti probinsia ti Agusan del Norte.
Luek Baler
Ti Luek Baler ket ti maysa a luek iti akin-amianan a daya a paset ti isla ti Luzon iti Filipinas. Daytoy ket maysa a pagaatiddog ti Baybay Filipinas ken beddengan babaen dagiti uppat nga ili ti probinsia ti Aurora.
Manipud iti tengnga ti Septiembre aginggana iti nasapa a Marso, ti luek ket ammo para nasayaat a kasasaad iti surfing. Ti pelikula a Apocalypse Now, a naaramid idiay idi 1976, ket isu ti nakaipaammuan ti isport iti lugar, ken dagiti trabahor iti pelikula ket nangibatida kadagiti surfboard tapno mausar dagiti lokal a tattao. Manipud idi 1997, ti luek ket ayanen ti tinawen nga Aurora Surfing Cup. Iti las-ud dagiti sabali a bulan iti tawen, daytoy ket nsayaat para iti snorkeling, windsurfing ken panagbatok.
Nabunturan
Ti Nabunturan ket maysa a maika-2 a klase nga ili ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Davao de Oro iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Nabunturan ket nabingbingay a politikal iti 28 a barbaranggay.
• Anislagan
• Basak
• Cabacungan
• Cabidianan
• Katipunan
• Libasan
• Magading
• Magsaysay
• Mainit
• Matilo
• Mipangi
• New Dauis
• New Sibonga
• Ogao
• Pangutosan
• Poblacion
• San Isidro
• San Roque
• San Vicente
• Santa Maria
• Santo Niño (Kao)
• Sasa
• Tagnocon
• Bayabas
• Bukal
Tanap iti San Fernando
Ti Tanap iti San Fernando (Ingles: San Fernando Valley) ket ti urbanisado a tanap a mabirukan idiay Kondado ti Los Angeles, California.
Pagsasao a Lawunuia
Ti pagsasao a Lawunuia, wenno Piva, ket ti bassit a pagsasao nga Austronesio ti Papua Baro a Guinea.
Pagsasao a Kwasengen
Ti pagsasao a Kwasengen, ammo pay a kas Hanga Hundi, ket maysa kadagiti sasao a Ndu ti rehion ti Karayan Sepik iti akin-amianan a Papua Baro a Guinea.
1897
Ti 1897 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Biernes iti kalendario a Gregoriano.
Odysseas Elytis
Ni Odysseas Elytis (Οδυσσέας Ελύτης, naipasnga a kas ni Οδυσσέας Αλεπουδέλης; Nobiembre 2, 1911 – Marso 18, 1996) ket naipanunotan a kas maysa a nangruna a simbolo iti romantiko a modernismo idiay Gresia ken iti Lubong. Idi 1979 isu ket nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura.
Biograpia
Isu ket kaputotan dagiti Alepoudelis, ti maysa a daan a maipapan ti industria a pamilia manipud idiay Lesbos, ni Elytis ket naipasngay idiay Heraklion idiay isla ti Crete, idi Nobiembre 2, 1911. Idi kalpasanna ti pamilian ket immalisda idiay Atenas, a daytoy a mannaniw ket nagturpos ti nangato a pagadalan ken kalpasan daytoy ket nangala kadagiti kurso a kas maysa a mangsalaknib-gupit idiay Pagadalan ti Linteg iti Unibersidad ti Atenas.
Idi 1935 ni Elytis ket nangipablaak ti immuna a daniwna idiay warnakan ti Baro a Sursurat (Νέα Γράμματα) iti panangiawawis kadagiti gayyemna a kas ni George Seferis. Ti inserrekna ket adda ti naisangsangyan a naindagaan ken kasisigud a porma a nakaitulong ti panangirugi ti baro a panawen kadagiti Griego a daniw ken dagiti simmaruno a panagreporma kalpasan ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat.
Manipud idi 1969–1972, babaen ti Griego hunta ti milisia iti 1967–1974, ni Elytis ket bukod timmalaw idiay Paris. Isu ket nairomantiko a naikapet iti lisrisista ken musikologo a ni Mariannina Kriezi, nga isu ket nangpataud ken nangisangaili ti naisalaysayan a radio a waragawag ti ubbing ti "Ditoy Lilliput a Daga". Ni Elytis ket nakaro idi a pribado ken kinaykayatna ti agmaymaysa iti panagsukisokna kadagiti kinaumnona iti naindaniwan akinapudno ken panakasanay.
Ti gubat
Isu ket kameng idi ti Gunglo ti Griego a Kritiko ti Arte, AICA-Hellas, Sangalubongan a Gunglo dagiti Kritiko ti Arte.
Direktor ti programa para iti ERT
Isu ket namidua a Programa Direktor iti Griego a Nailian a Pundasion ti Radio (1945–46 ken 1953–54), Kameng ti Administratibo a Konsilo ti Griego a Nailian a Teatro, Presidente iti Administratibo a Konsilo iti Griego a Radio ken Telebision ken kameng pay iti Panakiuman a Komite iti Griego a Nailian nga Organisasion ti Turista iti Atenas a Piestal. Idi 1960 isu ket nagunggunaan ti Premio ti Umuna nga Estado a Daniw, idi 1965 ti Urnos iti Piniks ken idi 1975 isu ket nangunggunaan ti Doctor Honoris Causa iti Pakultad iti Pilosopia idi Unibersidad ti Thessaloniki ket nakaawat ti Pammadayaw a Panakaumili idiay Ili iti Mytilene.
Odontosoria
Ti Odontosoria ket ti henero dagiti pako iti pamilia ti Lindsaeaceae.
Sphenomeris
Ti Sphenomeris ket ti henero dagiti pako iti pamilia ti Lindsaeaceae.
Dagiti sebbangan
Manipud idi Nobiembre 2019, bigbigen ti Checklist of Ferns and Lycophytes of the World dagiti sumaganad a sebbangan: Ikabil dagiti sabali a taudan daytoy a sebbangan iti henero ti Odontosoria.
Odontosoria
Dagiti sebbangan
Manipud idi Nobiembre 2019, bigbigen ti Checklist of Ferns and Lycophytes of the World dagiti sumaganad a sebbangan:
Manipud idi Nobiembre 2019, ikabil ti Plants of the World Online amin dagiti tallo a sebbangan ti Sphenomeris iti Odontosoria:
Sebaste
Ti Sebaste ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Antique iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Sebaste ket politikal a nabingbingay iti 10 a barbaranggay.
Pagsasao a Manambu
Ti pagsasao a Manambu ket maysa kadagiti sasao a Ndu ti rehion ti Karayan Sepik iti akin-amianan a Papua Baro a Guinea. Ti naibatay iti Manambu a pidgin ket naus-usar kadagiti agsasao iti Kwoma.
Vitrolles, Bouches-du-Rhône
Ti Vitrolles ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay Provence-Alpes-Côte d'Azur a rehion idiay akin-abagatan a Pransia. Daytoy ti kadakkelan a suburbo ti siudad ti Aix-en-Provence ken asideg daytoy idiay abagatan a laud a bangirna.
Klima
Ti tabla dita baba ket mangipakpakita kadagiti temperatura ken panagtudtudo para iti paset ti panawen ti 1971-2000 :
Thurgau
Ti Thurgau (Aleman: ,) ket maysa nga amianan a daya a kanton idiay Suisa. Ti populasion idi,, ket. Idi 2007, adda idi ti dagup a 47,390 (wenno 19.9% iti populasion) a ganganaet nga agtataeng. Ti kapitoliona ket ti Frauenfeld.
Basilan
Ti Basilan ket maysa nga isla a probinsia iti Filipinas a masarakan iti Agwaywayas a Rehion ti Bangsamoro iti Muslim a Mindanao (BARMM). Ti kapitoliona ket ti Siudad ti Lamitan. Adda ti Basilan iti akin-abagatan a playa ti Peninsula ti Zamboanga. Ti isla ti Basilan ti kaamiananan iti amin a dadakkel nga is-isla ti Purpuro ti Sulu.
Naam-ammo ti Basilan iti internasional a damdamag gapu iti Islamiko a terorista a grupo nga Abu Sayyaf, nga addaan iti kuta iti probinsia a nangipananda kadagiti rinabsutda a turista manipud iti Palawan, a pakairamanan ti agassawa nga Amerikano a misionario a Kristiano a da Martin ken Gracia Burnham
Dagiti ili
• Akbar
• Al-Barka
• Hadji Mohammad Ajul
• Hadji Muhtamad
• Lantawan
• Maluso
• Sumisip
• Tabuan-Lasa
• Tipo-Tipo
• Ungkaya Pukan
Pagsasao a Nitita
Ti pagsasao a Nitita ket ti nakaro a naisagmak a pagsasao ti Vanuatu, daytoy ket maipagarup a pagsasao nga Inteior a Malekula.
Balanga
Ti  ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:
Nailian a Parke ti Danaw Pantuwaraya
Ti lokasion ti parke iti Lugar ti Labneng ti Danaw Lanao-Karayan Agus ket mangaramid daytoy a nangruna a lugar para kadagiti ganetget ti konserbasion. Daytoy a lugar ket mangipaay iti kaaduan a danum ti rehion ken paandarenna ti Hidroelektriko a Pasdek ti Elektrisidad ti Agus a mangit-ited iti 70% iti eletrisidad ti Mindanao. Ti parke ket mabalin a maserrekan babaen ti kalsada ti Iligan-Marawi a manglaon pay kadagiti nangruna a danaw ket dadakkel a pagidulinan ti danum iti kaarrubayanna ken mairaman ti Danaw Basak, Laguna de Calaganan, Danaw Talao ken Danaw Agus.
Luek Lamon
Ti Luek Lamon ket ti dakkel a luek iti akin-abagatan a parte ti isla ti Luzon iti Filipinas. Daytoy ket maysa a bagi ti danum a mangisilpo iti akin-abagatan a parte ti probinsia ti Quezon iti Taaw Pasipiko, ken beddenganna dagiti adda iti igid ti baybay nga ili ti Atimonan, Gumaca, Plaridel, Lopez, Calauag, ken ti is-isla ti Alabat. Daytoy ket nabaknang a lugar ti pagkalapan ken ayan dagiti nadumaduma a sibibiag a korales. Kaaduan dagiti parte ti luek ket buklen ti maris-dapo a darat, adda dagiti parte a napunno kadagiti bato, ken dagiti sabali a sibibiag a korales. Daytoy ket agin-inut a bumakras nga iti gay-at ti las-ud ti ugot, ti lessaad ti danum ket makaanayen a nababa tapno mabalin ti magna iti kaadayo a lima a gasut a metro manipud iti igid ti baybay idiay Pulong Pasig ti Calauag. Nadarat dagiti igid ti baybay dagiti ili ti Gumaca ken Plaridel ken nasayaat a paglaguyan. Mabirukan met dagiti puraw ti daratna nga igid ti baybay kadagiti purok ti Capaluhan, Santo Angel, Talingting, Pangahoy, ken Dapdap ti Calauag. Kadagiti dadduma a parte ti luek, iti agarup a sangapulo a kadapan manipud iti sango ti igid ti baybay ket mabirukan dagiti sibibiag a korales. Ti ili ti Lopez ket addaan kadagiti kolonia ti korales a mabirukan laeng iti agarup a 15 a minuto babaen ti bangka manipud iti igid ti baybay. Mabirukan ti Luek Lamon iti akin-abagatan a parte ti Quezon.
Deskripsion
thumb|left|Ti Luek Lamon iti Gumaca Ti maysa a dakkel a baybay a luek ken isla a nailennek iti aplaya ti Pasipiko iti Luzon, a buklen iti kaaduan iti aplaya ti korales nga agraman kadagiti paset ti kalugnakan iti atab ken ugot ken mangrove kadagiti basbassit a luek. Kadagiti adu a lugar, dagiti asideg iti igid ti baybay a korales ket nataydan ken naabongandan iti lan-ak a mangbukel kadagiti kadaratan a dalumpinas. Ti isla ti Alabat (33 km a kaatiddog) ket addaan kadagiti adu a mangrove iti igid ti abagatan a laud nga aplayana, nga agraman kadagiti nadumaduma a ginasut nga ektaria dagiti kalugnakan iti atab ken ugot nga agparang iti ugot. Dagiti dakkel a paset ti kasisigud a bakir ti mangrove ket nadadaeldan wenno kompletoda a nadadael gapu kadagiti panagbangon kadagiti alog ti ti ikan ken pasayan. Ti agpakatengnga nga atab ken ugot ket agarup a l.25m.
Midsayap
Ti Midsayap ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Cotabato iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Midsayap ket nabingbingay a politikal iti 57 a barbaranggay.
• Agriculture
• Anonang
• Arizona
Webmaster
Ti webmaster (manipud ti web ken master), matawtawagan pay ti arkitekto ti web, agparparang-ay iti web, mannurat ti sitio,wennoadministrador ti website, ket isu ti tao nga akinrebbeng para iti panagtaripato ti maysa weeno dagiti adu a website. Dagiti rebbeng ti webmaster ket mabalin a mairaman ti panangisegurado a nasayaat nga agan-andar dagiti server ti web, hardware ken sopwer, mangidaremdem iti website, agpataud ken mangbaliw kadagiti panid ti web, A/B a panagsubok, mangsungbat kadagiti komentarios, ken mangsukisok ti trapiko babaen ti sitio. Kas sapasap nga alagaden, dagiti propesional a webmaster ken "naskenda a nalaing kadagiti sopwer ti negosio ti Web, sopwer ti panagproseso ti bayad, ken sopwer ti seguridad. Dagiti webmaster ket mabalinda a heneralista iti kalaing iti HTML a mangimaton kadagiti amin wenno amin nga aspeto ti panagpaandar ti web. Depende iti kasasaad dagiti imatonanda a website, dagiti webmaster ket kadawyan nga ammoda dagiti lengguahe ti eskritu a kas ti JavaScript, ColdFusion, .Net, PHP ken Perl. Mabalinda pay nga mmo koma a mangpataray kadagiti server ti web a kas ti Apache HTTP Server (Apache) wenno ti Internet Information Services (IIS) ken isuda ket mabalinda nga administrador ti server.
Midsayap
Dagiti baranggay
• Baliki
• Bual Norte
• Bual Sur
• Central Bulanan
• Central Glad
Pagsasao a Sengo
Ti pagsasao a Sengo ket maysa kadagiti sasao a Ndu ti rehion ti Karayan Sepik iti akin-amianan a Papua Baro a Guinea.
Midsayap
Dagiti baranggay
• Damatulan
• Ilbocean
• Kadigasan
• Kadingilan
• Kapinpilan
• Central Katingawan
• Kimagango
• Kiwanan
• Kudarangan
• Central Labas
• Lagumbingan
• Lomopog
• Lower Katingawan
• Macasendeg
• Malingao
• Mudseng
• Nabalawag
• Nalin
Danaw Naujan
Ti Danaw Naujan  (wenno Lak Novjan) (mabirukan iti 13.16667°N, 121.33333°W) ket isu ti maikalima a kadakkelan a danaw idiay Filipinas, idiay amianan a daya a suli ti probinsia ti Oriental Mindoro iti Isla ti Mindoro. Ti danaw ket agarup a 8,125 nga ektaria ti nawaya a danum iti Nailian a Parke ti Danaw Naujan Ti danaw ket nabeddengan babaen dagiti ili ti Naujan iti amianan, Victoria iti laud, Socorro iti abagatan, ken Pola iti daya. Daytoy ket makaala ti danum manipud iti Waig Siguan. Ti kangrunaan a rummuaran ti danum ti danaw ket ti Karayan Lumangbayan. Ti Bantay Naujan ket mabirukan iti amianan ti danaw.
Midsayap
Dagiti baranggay
• Nes
• Patindeguen
• Palongoguen
• Baranggay Poblacion 1
• Baranggay Poblacion 2
• Baranggay Poblacion 4
• Baranggay Poblacion 5
• Baranggay Poblacion 6
• Baranggay Poblacion 7
• Baranggay Poblacion 8
• Sadaan
• Salunayan
• Sambulawan
• San Pedro
• Santa Cruz
• Tugal
• Tumbras
• Upper Bulanan
• Upper Glad I
• Upper Labas
• Villarica
Gabriel García Márquez
Ni Gabriel José García Márquez (Marso 6 1927 - Abril 17 2014) ket maysa idi a Colombiano a mannurat a nalatak kas nobelista ken agiwarwarnak ken aktibista iti politika. Naipasngay isuna iti ili ti Aracataca, Colombia ngem nangruna a nagnaed iti Mehiko ken Europa.
Nagtrabaho ni García Márquez a kas reporter iti pagiwarnak nga El Espectador idiay Bogotá, Colombia, ken kas ganganaet nga agiwarwarnak idiay Roma, Paris, Barcelona, Caracas, ken Siudad ti New York.
Ti Relato de un náufrago (Ilokano: Estoria ti Napukaw a Marinero) iti umunana nga limmatak nga estoria. Naipablaak nga serial iti maysa nga pagiwarnak idi 1955 santo inmaldit a nobela idi 1970. Ti Cien años de soledad (Ilokano: Sangagasut a Tawen ti Kinaagmaymaysa; Ingles: One Hundred Years of Solitude) ti kalatakan a nobelana a mabigbig gapu iti panagaramatna iti estilo nga enkanto a realismo iti panagsurat iti piksion.
Napadayawan iti Premio Nobel iti Literatura idi 1982.
Peter Paul Rubens
Ni Apo Peter Paul Rubens (28 Hunio 1577 – 30 Mayo 1640), ket maysa idi a Plamenko Barok a pintor, ken nangipangpangyuna ti maysa a nabarayuboy a Barok nga estilo a nagiyunay-unay ti panaggungunay, maris, ken kaderrep. Isu ket kaaduan nga ammo para kadagiti Maisuppiat a Repormasion a pedaso ti altar], dagiti [[retrato, ladawan ti daga, ken dagiti pakasaritaan a pinintaan ti mitolohiko ken dagiti alehoriko a suheto.
New Bataan
Ti New Bataan ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Davao de Oro iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Nabunturan ket nabingbingay a politikal iti 16 a barbaranggay.
• Bantacan
T. S. Eliot
Ni Thomas Stearns Eliot, ammo a kas T. S. Eliot, (Septiembre 26, 1888 – Enero 4, 1965), ket maysa a nayanak nga Amerikano a mannaniw, dramaturgo, ken kritiko iti literatura, a dagiti obrana a kas iti "Ti Kanta ti Ayat ni J. Alfred Prufrock" (The Love Song of J. Alfred Prufrock), "Ti Langalang a Daga" (The Waste Land) ken "Uppat a Kakapat" (Four Quartets), ket mabigbig kas dadakkel a gapuanan iti maika-20 a siglo a Modernista a daniw.
Napadayawan ni Eliot iti Premio Nobel iti Literatura idi 1948.
New Bataan
Dagiti baranggay
• Batinao
• Camanlangan
• Cogonon
• Fatima
• Katipunan
• Magsaysay
• Magangit
• Pagsabangan
• Cabinuangan (Pob.)
• San Roque
• Andap
• Kahayag
• Manurigao
• Tandawan
Pagsasao a Vivti
Ti pagsasao a Vivti ket ti nakaro a naisagmak a pagsasao ti Vanuatu, daytoy ket naipagarup a Interior a Malekula.
Pigcawayan
Ti Pigcawayan ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Cotabato iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Pigcawayan ket nabingbingay a politikal iti 40 a barbaranggay.
• Upper Baguer (Baguer)
• Balogo
• Banucagon
• Bulucaon
• Buluan
• Capayuran
1899
Naipasngay
thumb|right|140px|[[Gloria Swanson]] thumb|140px|[[Fred Astaire]] thumb|140px|[[James Cagney]] thumb|140px| [[Humphrey Bogart]]
Pigcawayan
Dagiti baranggay
• Datu Binasing
1899
Hunio
thumb|140px|[[Antonio Luna]]
Pigcawayan
Dagiti baranggay
• Datu Mantil
• Kadingilan
• Kimarayag
• Libungan Torreta
• Lower Baguer
• Lower Pangangkalan
• Malagakit
• Maluao
• North Manuangan
• Matilac
• Midpapan I
• Mulok
• New Culasi
• New Igbaras
• New Panay
• Upper Pangangkalan
• Patot
• Payong-payong
• Poblacion I
• Poblacion II
• Poblacion III
• Poblacion IV
• Presbitero
• Renibon
• Simsiman
• Tigbawan
• Tubon
• Midpapan II
• Cabpangi
Luek Cañacao
Ti Luek Cañacao ket ti bassit a luek a mabirukan iti kaunegan ti dakdakkel a Luek Manila iti isla ti Luzon iti Filipinas.
Daytoy ket mabirukan iti igid ti akin-amianan a daya a patingga ti Peninsula ti Cavite ken Siudad ti Cavite, iti Probinsia ti Cavite.
Ti luek ket nasayaat a pangangklaan ken beddengan daytoy iti amianan babaen ti Kuartel ti Pagtayaban ti Danilo Atienza iti Aero Puersa ti Filipinas ken babaen ti Kuartel ti Marina ti Cavite iti Marina ti Filipinas iti abagatan. Dagitoy dua a kuartel timilitar ket dati a buklen babaen ti Estasion ti Marina ti Sangley Point iti Estados Unidos.
Ti munisipio ti Siudad ti Cavite ket mabirukan iti abagatan a bangir ti luek, nga addaan iti maysa pagsangladan ti barko para iti publiko a balsa a mapan iti Metro Manila.
1911
Ti 1911 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw iti Domingo iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra A).
Paspasamak
Pebrero 3 - Naampon ti wagayway iti California
Enero–Pebrero
border|thumb|right|140px|[[Ronald Reagan]]
Hulio–Agosto
140px|thumb|[[Ginger Rogers]]
Republika ti Kongo
Ti Republika ti Kongo (République du Congo, Repubilika ya Kôngo), ammo pay a kas Kongo-Brazzaville, ti Kongo a Republika wenno simple laeng a kas Kongo wenno ti Kongo, ket ti maysa a pagilian a mabirukan iti akinlaud nga aplaya ti Tengnga nga Aprika. Mabeddengan ti pagilian iti laud babaen ti Gabon, iti amianan a laud babaen ti Kamerun ken iti amianan a daya baabaen ti Republika ti Tengnga nga Aprika, iti abgaatan a daya babaen ti DR Kongo, iti abagatan babaen ti exclave ti Angola itif Cabinda ken iti abagatan a laud babaen ti Taaw Atlantiko. Ti Pranses ti opisial a pagsasao ti Republika ti Kongo.
Kaaduan idi ti rehion dagiti tribu ti agsasao iti Bantu kadagiti napalabas a 3,000 a tawen, a nagbangon kadagiti dalan ti pagtagilakuan a mapan iti labneng ti Karayan Kongo. T Kongo ket dati a parte ti Kolonia ti Pranses iti Ekuatorial nga Aprika. Nabangon ti Republika ti Kongo idi 28 Nobiembre 1958 ken nakagun-od iti wayawaya manipud iti Pransia idi 1960. Daytoy ket maysa idi nga estado a Marxista–Leninista manipud idi 1969 aginggana idi 1992, babaen ti nagan a Republika ti Tattao ti Kongo. Ti naturay nga estado ket addaan idi kadagiti adu ti partidona a panagbubutos manipud idi 1992, ngem natuppuak ti maysa a demokratiko a nabutosan a gobierno iti Sibil a Gubat ti Republika ti Kongo idi 1997, ken ni Presidente Denis Sassou Nguesso, nga immuna a nagturay idi 1979, ket nagturayen kadagiti ganggani nga uppat a dekada.
Ti Republika ti Kongo ket maysa a kameng ti Kappon ti Aprika, ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, La Francophonie, ti Komunidad ti Ekonomia dagiti Estado ti Tengnga nga Aprika, ken ti Di Nailinia a Tignay. Nagbalin daytoy a ti maikapat a kadakkelan nga agpatpataud iti lana iti Golpo ti Guinea, ken mangipaay iti pagilian iti maysa a grado iti prosperidad nupay dagiti instabilidad ti politika ken ekonomia kadagiti sumagmamano a lugar ken ti di agpapada a pannakaiwarwaras kadagiti matgedan iti lana iti amin a paset ti pagilian. Nakaro nga agkamkammatalek ti ekonomia ti Kongo iti sektor ti lana, ken kimmaro a bimmuntog ti irarang-ay ti ekonomia manipud iti panagsuek dagiti presio ti lana kalpasan idi 2015. Iti populasion iti 5.2 a riwriw, 88.5% iti pagilian ket agsansanay iti Kristianidad.
Etimolohia
Nanaganan ti Repubika ti Kongo manipud iti Karayan Kongo, a ti naganna ket naala met iti Kongo, ti maysa a pagarian ti Bantu a nangsakup ti sabanganna iti panawen ti pannakaduktal babaen dagiti Portuges idi 1483 wenno 1484. Nala ti nagan ti pagarian manipud iti tattaona, ti Bakongo, ti maysa nga endonimo a makunkuna a ti kayatn a sawen ket "dagiti mangnganup" (mukongo, nkongo).
Amado Espino, Jr.
Ni Amado Espino, Jr., ket gobernador ti Probinsia ti Pangasinan (Luyag na Pangasinan).
Dagiti pagsasao ti Papua Baro a Guinea
Tok Pisin
Ti Tok Pisin ket ti pagsasao a kreol a naisasao iti amin a paset ti Papua Baro a Guinea. Daytoy ket maysa nga opisial a pagsasao ti Papua Baro a Guinea ken ti kaaduan a naisasao a pagsasao iti pagilian. Kadagiti parte ti Akinlaud, Golpo, Tengnga, Probinsia ti Oro ken dagiti Probinsia ti Milne Bay, nupay kasta, ti panagusar ti Tok Pisin ket addaan iti ab-ababa a pakasaritaan, ken saan unay nga unibersal, a naipangpangruna dagiti lallakay a tattao.
Uray no ti Ingles ket opisial a pagsasao ti Papua Baro a Guinea,ti Ingles ket insasao laeng babaen ti 1–2% ti populasion.
Aleman
Unserdeutsch
Hiri Motu
Ti Hiri Motu, ammo pay a kasPolice Motu, Pidgin Motu, wenno simple laeng a Hiri, ket ti napalaka a bersion ti Motu, ti pamilia ti pagsasao nga Austronesio.
Sasao a Papuano
Dagiti kapautan a napundar a pagsasao iti Papua Baro a Guinea ket ammo dagitoy a kas ti sasao a Papuano.
Sasao nga Austronesio
Ti tattao nga agsasao kadagiti pagsasao a maitagikua iti pamilia nga Austronesio ket simmangpetda idiay Baro a Guinea idi agarup a 3,500 tawtawen ti napalabas.
Ti sasao nga Austronesio ket adu a naiwarwaras iti ballasiw iti globo, idi-adayo ngem iti Malagasi iti Madagascar, iti ad-adayo iti daya a kas ti Rapa Nui iti Isla Paskua ti Panagungar, ken iti ad-adayo a kas iti amianan a kas ti sasao a Formosano ti Taiwan. Ti Austronesio ket addaan kadagiti nadumaduma a nangruna a sanga, amin malaksid iti maysa ket eksklusibo a mabirukan idiay Taiwan.
Literasia
64.2% iti populasion ti Papua Baro a Guinea iti agtawen iti laklakay ngem 15 ket literado.
Pantukan
Ti Pantukan ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Davao de Oro iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Nabunturan ket nabingbingay a politikal iti 13 a barbaranggay.
• Bongabong
• Bongbong
• P. Fuentes
• Kingking (Poblacion)
• Magnaga
• Matiao
• Napnapan
• Tagdangua
• Tambongon
• Tibagon
• Las Arenas
Unibersidad
thumb|300px|Ti kampus ti Ubersidad ti Santo Tomás iti Sampaloc, Filipinas idi 1940 Ti maysa nga unibersidad (universitas, 'maysa a sibubukel') ket ti maysa a patakder iti nangatngato (wenno maikatlo nga agpang) nga edukasion ken pagsukisokan, a manggunguna kadagiti grado ti akademiko kadagiti nadumaduma a disiplina ti akademiko. Kadawyan a nagited dagiti unibersidad iti undergraduate ken postgraduate nga edukasion.
Pantukan
Dagiti baranggay
• Araibo
Pagsasao a Sos Kundi
Ti pagsasao a Sos Kundi ket maysa kadagiti sasao a Ndu ti rehion ti Karayan Sepik iti akin-amianan a Papua Baro a Guinea.
Unibersidad
Naala ti balikas nga unibersidad manipud iti Latin ti universitas magistrorum et scholarium, nga agarup a ti kayatna a sawen ket "komunidad dagiti manursuro ken dagiti eskolar". Ti moderno a sistema ti unibersidad ket addaan kadagiti ramut iti Europeano a mediebal nga unibersidad, a napartuat idi idiay Italia a nagtaud manipud kadagiti katedral nga eskuela para iti klero iti las-ud ti Nangato a Tengnga a Panpanawen.
Pantukan
Dagiti baranggay
• Tag-Ugpo
Unibersidad
Panangipalawag
Ti kasisigud a balikas iti Latin ti universitas ket sapasap a mangibaga iti "maysa a bilang dagiti tao a mainaig iti maysa a bagi, maysa a kagimongan, kompania, komunidad, timpuyog, korporasion, kdpy". Iti panawen ti irurumsua ti biag iti urbano nga ili ken dagiti mediebal a timpuyog, dagiti espesialisado a "gunglo dagiti estudiante ken dagiti manursuro nga addaan kadagiti kolektibo a legado a karbengan a kadawyan a pasiguraduan babaen dagiti kapitulo nga inted babaen dagiti prinsesa, dagiti nangato ti ranggona a klero, wenno dagiti ili a pakabirukanda" ket nagbalin a nanaganan babaen ti daytoy a sapsap a termino. Kas met dagiti sabali a timpuyog, bukod dagitoy a naregregulado ken mangikeddeng kadagiti kualipikasion dagiti kamengda.
Iti moderno a panagusar iti balikas, nagbalinen a ti kayatna a sawen a kas ti "Maysa a patakder iti nangatngato nga edukasion a mangipaay iti matrikula kadagiti nangruna a saan a bokasional a suheto ken kadawyan nga addaan iti bileg a mangiyasping kadagiti grado," nga addaan iti nasapsapa a panangiyunay-unay iti korporado a gunglona a naikeddeng a kas naipakasaritaan a maipakat kadagiti Mediebal nga unibersidad.
Ti kasisigud a balikas iti Latin ket mangibagbaga kadagiti patakder ti pagbasaan a mangungguna iti grado iti Akinlaud ken Tengnga nga Europa, nga adu idi daytoy a porma ti legado a gunglo ken ti nakaiwarwarasan dagitoy a patakder iti likmut iti lubong.
1895
Ti 1895 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Martes iti kalendario a Gregoriano.
Paspasamak
Nobiembre 13 - Naampon ti wagayway iti Alabama
Pikit
Ti Pikit ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Cotabato iti Filipinas.
1896
Ti 1896 ket maysa a bisiesto a tawen a nangrugi iti aldaw ti Mierkoles iti kalendario a Gregoriano.
Pikit
Dagiti baranggay
Ti Pikit ket nabingbingay a politikal iti 42 a barbaranggay.
• Bagoaingud (Bagoinged)
1896
Naipasngay
thumb|140px|right|Carlos P. Garcia
Pikit
Dagiti baranggay
• Balabak
• Balatican
1896
Hulio–Disiembre
thumb|140px|right|Marcelo H. del Pilar thumb|140px|right|[[Alfred Nobel]] thumb|140px|right|[[Jose Rizal]]
Pikit
Dagiti baranggay
• Barungis
• Batulawan
• Bualan
• Buliok
• Bulod
• Bulol
• Dalingaoen (Lalingaon)
• Damalasak
• Fort Pikit
• Gli-gli
• Gokoton (Gokotan)
President Roxas, Cotabato
Ti President Roxas ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Cotabato iti Filipinas.
Pikit
Dagiti baranggay
• Inug-ug
Pagsasao a Yelogu
Ti pagsasao a Yelogu, ammo pay a kas Kaunga, ket maysa kadagiti sasao a Ndu ti rehion ti Karayan Sepik iti akin-amianan a Papua Baro a Guinea.
Pikit
Dagiti baranggay
• Kabasalan
President Roxas, Cotabato
Dagiti baranggay
Ti President Roxas ket nabingbingay a politikal iti 25 a barbaranggay.
Pikit
Dagiti baranggay
• Kalacacan
Patnongon
Ti Patnongon ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Antique iti Filipinas.
1894
Ti 1894 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Lunes iti kalendario a Gregoriano.
Pikit
Dagiti baranggay
• Kolambog
Patnongon
Dagiti baranggay
Ti Patnongon ket politikal a nabingbingay iti 36 a barbaranggay.
Akin-abagatan a Taaw
thumb|330px|right|Ti Akin-abagatan a Taaw
Pikit
Dagiti baranggay
• Ladtingan
Patnongon
Dagiti baranggay
• Alvañiz
Pikit
Dagiti baranggay
• Lagunde
Patnongon
Dagiti baranggay
• Amparo
Akin-abagatan a Taaw
Ti Akin-abagatan a Taaw (tinawtawagan pay a kas ti Nalatak nga Akin-abagatan a Taaw, Taaw Antartika, Taaw Abagatan a Polar ken Taaw Austral) ket buklen dagiti akin-abagatan unay a danum ti Taaw ti Lubong, a sapasap a maipan nga abagatan ti 60°S latitud ken lawlawenna ti Antartika. A kas ti daytoy, daytoy ket naipanpanunotan a ti maikapat a kadakkelan kadagiti lima a kangrunaan a pannakabingbingay dagiti taaw (kalpasan ti Pasipiko, Atlantiko, ken Taaw Indiano, ngem dakdakkel ngem ti Taaw Artiko). Daytoy a sona ti taaw ket isu ti ayan ti nalamiis, agpaamianan nga agay-ayus a danum manipud iti Antartika a nailalaok kadagiti napudpudot a subantartiko a danum.
Pikit
Dagiti baranggay
• Macabual
Patnongon
Dagiti baranggay
• Apgahan
Akin-abagatan a Taaw
Dagiti heograpo ket saanda nga agtutunos ti akin-amianan a pagbeddengan ti Akin-abagatan a Taaw wenno ti kaadda daytoy ken adu dagiti nangipanpanunot a dagiti danum ti daytoy ket paset ti Pasipiko, Atlantiko, ken Taaw Indiano. Dagiti dadduma pay ket nangipanpanunotda a ti pagsasabtan ti Antartiko, ti maysa a sona ti taaw nga agbalbaliw ti tiempo ti panawen, a kas mangisinsina ti Akin-abagatan a Taaw manipud kadagiti dadduma a taaw, imbes a ti maika-60 a paralelo. Dagiti Australiano a turay ket naipanunotanda a ti Akin-abagatan a Taaw ket dagus a naisanglad ti abagatan ti Australia.
Pikit
Dagiti baranggay
• Macasendeg
Patnongon
Dagiti baranggay
• Aureliana
President Roxas, Cotabato
Dagiti baranggay
• Alegria
Pagsasao a Latin
Ti Latin ket pagsasao nga Indo-Europeano nga immuna a naisasao ti rehion ti nagliklikmut iti Siudad ti Roma na tinawtawagan a kas ti Latium.
Akin-abagatan a Taaw
Ti Organisasion ti Internasional a Hidrograpiko (IHO) ket saan pay a nangikeddeng ti 2000 a panagipalpalawagna ti taaw nga adda ti abagatan ti 60°S. Ti kinaudi a naipablaak a panagipalplawagna kadagiti taaw ket napetsaan manipud idi 1953; daytoy ket saan a mangiraman ti Akin-abagatan a Taaw. Nupay kasta, ti kinaudi a panagipalpalawag ket inus-usar babaen ti IHO ken dagiti dadduma pay.
Patnongon
Dagiti baranggay
• Badiangan
Pandan, Antique
Ti Pandan ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Antique iti Filipinas.
Patnongon
Dagiti baranggay
• Bitas
• Carit-an
President Roxas, Cotabato
Dagiti baranggay
• Bato-bato
Pandan, Antique
Dagiti baranggay
Ti Pandan ket politikal a nabingbingay iti 34 a barbaranggay.
Sasao nga Austronesio
Ti sasao nga Austronesio ket dagiti pamilia ti pagsasao nga adu a naiwarwaras iti amin a paset ti Maritimo nga Abagatan a daya nga Asia, Madagascar ken dagiti isla ti Taaw Pasipiko, nga adda met dagiti bassit a kameng iti kontinental nga Asia. Ti sasao nga Austronesio ket naisasao babaen dagiti agarup a 386 a riwriw a tattao, a mangaramid daytoy iti maikalima a kadakkelan a pamilia ti pagsasao babaen dagiti bilang ti agsasao, kalpasan laeng ti sasao nga Indo-Europeano, ti sasao a Sino-Tibetano, ti sasao a Niger-Kongo, ken ti sasao nga Aproasiatiko. Daytoy ket maipada iti Indo-Europeano, Niger–Kongo, ken Aproasiatiko a kas maysa kadagiti kasayaatan a nabangon a pamilia ti pagsasao. Dagiti kangrunaan a sasao nga Austronesio nga addaan iti kaaduan a bilang dagiti agsasao ket ti Malayo (Indones ken Malaysio), Habanes, ken Filipino (Tagalog).
Pikit
Dagiti baranggay
• Manaulanan
Patnongon
Dagiti baranggay
• Villa Elio
Pikit
Dagiti baranggay
• Nabundas
Patnongon
Dagiti baranggay
• Gella
Pikit
Dagiti baranggay
• Nalapaan
• Nunguan
Patnongon
Dagiti baranggay
• Igbarawan
Buenavista, Agusan del Norte
Ti Buenavista ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Agusan del Norte iti Filipinas.
Pandan, Antique
Dagiti baranggay
• Bagumbayan
Sasao nga Austronesio
Ni Otto Dempwolff ket isu idi ti immuna a nagsukisok nga ekstensibo a nagsukimat iti Austronesio babaen ti panagusar ti komparatibo a pamay-an. Ti sabali pay nga Aleman, ni Wilhelm Schmidt, ket isu ti nagaramid iti balikas ti Aleman iti austronesisch a nagtaud manipud iti Latin iti auster "abagatan nga angin" ken mainayon ti Griego iti nêsos "isl". Ti nagan nga Austronesio ket naporma idi manipud kadagiti isu met laeng a taudan. Ti pamilia ket naitunos a nanaganan, gapu ta ti kaaduan a sasao nga Austronesio ket naisasao kadagiti isla: bassit laeng dagiti pagsasao, a kas ti Malayo ken ti sasao a Chamiko, ket dagiti indihenio iti nangruna a daga ti Asia. Adu kadagiti sasao nga Austronesio nga addaan iti bassit unay nga agsasao, ngem dagiti kangrunaan a sasao nga Austronesio ket insasao babaen dagiti sangapulo a riniwriw a tattao ken ti maysa a pagsasao nga Austronesio, ti Malay, ket insasao babaen dagiti 250 a riwriw a tattao, a mangaramid daytoy iti maika-8 a kaaduan ti nangisasao a pagsasao iti lubong. Duapolo wenno ad-adu pay kadagiti pagsasao nga Austronesio ket opisial kadagiti respektibo a pagilianda (kitaen ti listaan dagiti kangrunaan ken opisial a sasao nga Austronesio).
Patnongon
Dagiti baranggay
• Igbobon
Buenavista, Agusan del Norte
Dagiti baranggay
Ti Buenavista ket nabingbingay a politikal kadagiti 25 a barbaranggay.
• Abilan
• Agong-ong
• Alubijid
• Guinabsan
• Macalang
• Malapong
• Malpoc
President Roxas, Cotabato
Dagiti baranggay
• Del Carmen
Patnongon
Dagiti baranggay
• Igburi
Pandan, Antique
Dagiti baranggay
• Baybay
Patnongon
Dagiti baranggay
• La-Rioja
President Roxas, Cotabato
Dagiti baranggay
• F. Cajelo (New Maasin)
Buenavista, Agusan del Norte
Dagiti baranggay
• Matabao
President Roxas, Cotabato
Dagiti baranggay
• Idaoman
Pandan, Antique
Dagiti baranggay
• Dumrog
Pikit
Dagiti baranggay
• Paidu Pulangi
Patnongon
Dagiti baranggay
• Mabasa
Pikit
Dagiti baranggay
• Panicupan
• Poblacion
• Punol
• Rajah Muda
• Silik
Patnongon
Dagiti baranggay
• Macarina
Pikit
Dagiti baranggay
• Takepan
Patnongon
Dagiti baranggay
• Magarang
Pikit
Dagiti baranggay
• Talitay
Patnongon
Dagiti baranggay
• Magsaysay
Pikit
Dagiti baranggay
• Tinutulan
Patnongon
Dagiti baranggay
• Pandanan
• Patlabawon
Pandan, Antique
Dagiti baranggay
• Duyong
Pikit
Dagiti baranggay
• Pamalian
Patnongon
Dagiti baranggay
• Poblacion
Pandan, Antique
Dagiti baranggay
• Mag-aba
Patnongon
Dagiti baranggay
• Quezon
Pandan, Antique
Dagiti baranggay
• Nauring
Patnongon
Dagiti baranggay
• Salaguiawan
Pandan, Antique
Dagiti baranggay
• Patria
President Roxas, Cotabato
Dagiti baranggay
• Ilustre
Pandan, Antique
Dagiti baranggay
• Sta. Fe
Julius Caesar
Ni Gaius Julius Caesar (, Hulio 100 BC – 15 Marso 44 BC) ket maysa idi a Romano a heneral ken estadista ken mailidding a mannurat ti Latin a prosa. Isu ket nagtignay ti kritiko a papel iti nagininut a panakabalbaliw ti panakaipan ti Republika a Romano iti Romano nga Imperio.
Buenavista, Agusan del Norte
Dagiti baranggay
• Poblacion 1
Pandan, Antique
Dagiti baranggay
• Tingib
President Roxas, Cotabato
Dagiti baranggay
• Kamarahan
Buenavista, Agusan del Norte
Dagiti baranggay
• Poblacion 2
San Remigio, Antique
Ti San Remigio ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Antique iti Filipinas.
Buenavista, Agusan del Norte
Dagiti baranggay
• Poblacion 3
San Remigio, Antique
Dagiti baranggay
Ti San Remigio ket politikal a nabingbingay iti 45 a barbaranggay.
Julius Caesar
Idi 60 BC, ni Caesar, ni Crassus ken Pompey ket dagitoy iti maysa nga politiko a kumaduaan a mangiturayto kadagiti Romano a politika kadagiti sumaganad a tawen. Dagiti panagpadasda nga agala kadagiti bileg babaen ti populista a taktiko ket sinuppiatan babaen dagiti napili a konserbatibo ti uneg ti Romano a Senado, a nairana ni Kato ti Ub-ubing nga adda ti patinayon a suporta ni Cicero. Ti panagrukma iti Gaul ni Caesar, a nalpas daytoy babaen idi 51 BC, ket nagpadakkel dagiti teritorio ti Roma aginggana idiay Kanal nga Inggles ken ti Rhine. Ni Caesar ket isu ti immuna a heneral a bimmallasiw kadagitoy idi isu ket nangipatakder ti rangtay a bimmallasiw ti Rhine ken nagaramid ti immuna a panagrautna iti Britania.
Pandan, Antique
Dagiti baranggay
• Zaldivar
Patnongon
Dagiti baranggay
• Samalague
Tulunan
Ti Tulunan ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Cotabato iti Filipinas.
San Remigio, Antique
Dagiti baranggay
• Agricula
President Roxas, Cotabato
Dagiti baranggay
• Camasi
Sasao nga Austronesio
Dagiti nadumaduma a taudan ket aggigiddiatda nga agbilang, ngem ti Austronesio ken Niger–Kongo ket dagiti dua a kadakkelan a pamilia ti pagsasao iti lubong, iti tunggal maysa ket addaan iti maysa a pagkalima iti dagup dagiti pagsasao a nabilang iti lubong. Ti heograpikal a gay-at ti Austronesio ket maysa idi a kadakkelan iti ania man a pamilia ti pagsasao sakbay ti pannakaiwarwaras ti Indo-Europeano iti kolonial a paset ti panawen, a mangsakop manipud iti Madagascar aginggana idiay akin-abagatan a daya nga aplaya ti Aprika aginggana iti Isla ti Paskua ti Panagungar idiay akindaya a Pasipiko. Ti Hawayano, Rapa Nui, ken Malagasi (a naisasao idiay Madagascar) ket dagiti adda iti ruar ti heograpia ti pamilia ti Austronesio.
Patnongon
Dagiti baranggay
• San Rafael
Pandan, Antique
Dagiti baranggay
• Buang
Julius Caesar
Dagitoy a nagunodanna ket nakaited kaniada kadagiti di-mapada a bileg ti milisia ken nagpangta a mangsalip ti katakderan ti Pompey. Ti katimbengan ti bileg ket nabalinsuek pay babaen ti ipupusay ni Crassus idi 53 BC. Dagiti politiko a panakailinia iti Roma ket naipanungpalan ti panakaiturong ti panagsuppiat a nagbaetan ni Caesar ken Pompey, a ni Pompey ket nangala ti gapuanan iti Senado. Binilin babaen ti Senado a maidarum idiay Roma kadagiti nadumaduma a panagpabasol, ni Caesar ket nagmartsa idiay Roma a kasurotna ti maysa a sangaarbanan—legio XIII—manipud idiay Gaul aginggan idiay Italia, a binallasiwna ti Rubicon idi 49 BC. Daytoy ket nagrissik ti maysa a sibil a gubat nga isu ket rimsua nga awan ti makapada a daulo iti Romano a lubong.
James Madison
Ni James Madison, Jr. (Marso 16, 1751 (O.S. Marso 5) – Hunio 28, 1836) ket maysa idi nga Amerikano nga estadista ken politiko a teorista, ti maikapat a Presidente iti Estados Unidos (1809–1817). Isu ket naikabkablaawan akas ti “Ama iti Batay-linteg” para iti kaipangrunaanna iti panagburador iti Batay-linteg iti Estados Unidos ken kas ti kangrunaan a nangipatakder ken nagsurat iti Bilin dagiti Karbengan iti Estados Unidos. Isu ket nagserbi a kas maysa a politiko ti kaaduana apanagbiagna. A kasla dagiti nanipud ti Virginia nga estadista iti panagtagabu a kagimongan, isu ket nagtagikua kadagiti tagabu a kas paset dagiti napili; isu ket nakatawid ti bukodna a plantasion a tinawtawagan a kas ti Montpelier, ken nagtagikua kadagiti ginasut a tagabu iti panawen ti kabibiagna tapno agtalon ti tobako ken dagiti dadduma pay a maapit.
President Roxas, Cotabato
Dagiti baranggay
• Kisupaan
Buenavista, Agusan del Norte
Dagiti baranggay
• Poblacion 4
Pandan, Antique
Dagiti baranggay
• Cabugao
Julius Caesar
Kalpasan ti panagtengngelna ti gobierno, isu ket nagrugi kadagiti nawatiwat a panagreporma iti Romano a kagimongan ken gobierno. Isu ket nagipatengnga ti burokrasia iti Republika ken naiproklamanto a kas ti agnanayon a "diktador". Adda dagiti grupo dagiti senador, nga indauloan babaen ni Marcus Junius Brutus, a pimmatay ti diktador idiay Ides iti Marso (15 Marso) 44 BC, a nagnamnama ti panakaisubli ti gobierno a batay-linteg iti Republika. Nupay kasta, ti nagbanagan daytoy ket dagiti seri iti sibil a gubgubat, a daytoy ti nagiturong ti panakaipatakder iti agnanayon a Tomano nga mperio babaen ti inampon ni Caesar timmawid a ni Octavius (kalpasan daytoy ket naamammoan a ni Augustus). Kaaduan ti panagbiag ni Caesar ket naamammoan kadagiti bukodna sarita kadagiti kampaniana iti milisia, ken dagiti nadumaduma a kontemporario a nagtaudan, a kangrunaan dagiti sursurat ken dagiti bitla ni Cicero ken dagiti naipakasaritaan a sursurat ni Sallust. Ti kinaudi a biograpia ni Caesar babaen ni Suetonius ken Plutarch ket dagitoy pay ti kangrunaan a tinaudan.