cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Marihatag
Dagiti baranggay
• Poblacion
• San Antonio
• San Isidro
• San Pedro
• Sta Cruz
Zimbabwe
Ti Zimbabwe, opisial a ti Republika ti Zimbabwe, ket ti napalikmutan iti daga a pagilian a mabirukan idiay akin-abagatan nga Aprika, iti pagbaetan ti karayan Zambezi ken Limpopo, beddengan babaen ti Abagatan nga Aprika, Botswana, Zambia ken Mozambique. Ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ket ti Harare. Ti pagilian ti agarup a 16 a riwriw a tattao, ti Zimbabwe ket addaan kadagiti 16 nga opisial a pagsasao, ken dagiti kaaduan a naisasao ket ti Ingles, Shona, ken Ndebele.
Nagbalin a Kangrunaan a Ministro ti Zimbabwe ni Robert Mugabe idi 1980, idi nangabak ti partidona iti ZANU–PF kadagiti panagbubutos kalpasan ti panagpatingga ti turay ti puraw a minoridad; isu idi ti Presidente ti Zimbabwe manipud idi 1987 aginggana iti panagikkatna idi 2017. Babaen ti autoritariano a turay ni Mugabe, kaaduan a nagturturay dagiti aparatu ti seguridad ti estado ken akinrebbengda kadagiti nakaro a panaglabsing kadagiti karbengan ti tao.
San Jacinto, Masbate
Ti San Jacinto ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Masbate iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti San Jacinto ket politikal a nabingbingay iti 21 a barbaranggay.
• Almiñe
• Bagacay
• Bagahanglad
• Bartolabac
• Burgos
• Calipat-An
• Danao
• Dorong-an Daplian
• Interior
• Luna
• Mabini
• Piña
• District I (Poblacion)
• District II (Poblacion)
• District III (Poblacion)
• District IV (Poblacion)
• Roosevelt
• San Isidro
• Santa Rosa
• Washington
Dagiti lehislatibo a distrito iti La Union
Dagiti Lehislatibo a Distrito iti La Union, ket dagiti umuna ken maikadua a distrio, ket isu dagitoy ti pannakabagi iti Probinsia iti La Union iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Daytoy a probinsia ket nabingbinagy iti dua kongresional a distrito manipud idi 1907. Daytoy ket paset idi ti pannakabagi iti Rehion I manipud idi 1978 aginggana idi 1984, ken nagbutos ti dua a sapasap a pannakabagi idiay Kadawyan a Nailian a Kongreso Manipud idi 1984 aginggana idi 1986.
Departamento ti Cesar
Ti Departamento ti Cesar (Departamento del Cesar) wenno Cesar ket maysa a departamento ti Colombia a mabirukan idiay amianan ti pagilian idiay Karibe a rehion, a nabeddengan iti amianan babaen ti Departamento ti La Guajira, iti laud babaen ti Departamento ti Magdalena ken Departamento ti Bolivar, iti abagatan babaen ti Departamento ti Santander, iti laud babaen ti Departamento ti Amianan a Santander, ken iti daya babaen ti pagilian ti Venezuela (Estado ti Zulia). Ti kapitolio ti departamento ket ti siudad ti Valledupar.
Daytoy a rehion ket immuna a natagtagitao babaen dagiti patneng a tattao a tinawtawagan a kas dagiti Euparíes idiay Ginget ti Upar ken Guatapuríes idiay Ginget ti karayan Cesar, ti mairaman kadagitoy ket ti Orejones a tagikua dagiti Tupe, Acanayutos a tagikua ti Motilones ken Alcoholados a tagikua ti Chimilas. Ti immuna a Europeano a nagsuksukimat idi ket ti Espaniol a Kapitan a ni Pedro de Vadillo, ngem ti Aleman a ni Ambrosio Alfínger ket naranggas a nagparukma iti rehion idi 1532. Idi 1550 ti purok ti Valle de Upar ket binagon idi babaen ni Hernando de Santana ken ni Juan de Castellanos.
Nynorsk
Ti Nynorsk, Neo Norwego wenno Baro a Norwego ket maysa nga opisial nga alagaden para iti pagsasao a Norwego, a kakuyogna met ti Bokmål. Ti alagaden a pagsasao ketkasisigud idi a pinartuat babaen ni Ivar Aasen idi las-ud ti maika-19 a siglo, tapno makaited ti Norwego nga alternatibo iti pagsasao a Danés a kadawyan a naisurat idiay Norwega iti dayta a panawen. Ti opisial nga alagaden iti Nynorsk ket kanungpalanen wenno adun a nabaliwan, ken ti bassit a sangkapaset ti purista a populasion ti Nynorsk ket nagtaltalinaayda iti dati nga Aasen, a naamammuan daytoy iti Høgnorsk (Nangato wenno Naipangato a Norwego).
Kadagiti lokal a komunidad, 27% kadagiti munisipalidad ti Norwega ket inrangarangda ti Nynorsk a kas ti opisial a porma ti pagsasaoda, ken dagitoy ket mangbukel ti agarup a 12% iti Norwego a populasion. Ti Nynorsk ket isu ti kaaduan a porma ti kadagit iuppat a pagilian ti Rogaland, Hordaland, Sogn og Fjordane ken Møre og Romsdal, a no agtitipon dagitoy ket mangbukel ti rehion ti Vestlandet.
Papa Adriano VI
Ni Papa Adriano VI (Hadrianus VI, Adrianus VI), naipasngay a kas ni Adriaan Florenszoon Boeyens (2 Marso 1459 – 14 Septiembre 1523), ket nagserbi a kas ti maika-218 a Papa ti Katoliko a Simbaan manipud idi 9 Enero 1522 aginggana idi pimmusay idi 14 Septiembre 1523, kalpasan ti 1 a tawen ken 248 nga al-aldaw. Ni Papa Adriano VI ket naipasngay idi idiay Prinsipe-Obispado ti Utrecht idiay Nababa a Pagpagilian, ken isu ti naudi a saan nga Italiano a Papa aginggana kenni Papa Juan Pablo II, kalpasan ti 455 a tawtawen, ken isu, a kaduana ni Papa Marcelo II, maysa kadagiti dua a moderno a papa a nangitaginayon ti nagbunyagan a nagan kalpasan ti pannakabutos.
Papa Clemente VII
Ni Papa Clemente VII (26 Mayo 1478 – 25 Septiembre1534), naipasngay a kas ni Giulio di Giuliano de' Medici, ket isu idi ti kardinal manipud idi 1513 aginggana idi 1523 ken isu ti Papa manipud idi 1523 aginggana idi 1534.
Pagsasao a Lou (Austronesio)
Ti pagsasao a Lou ket ti pagsasao nga Abagatan a daya nga Is-isla Almiralidad a naisasao idiay Isla Lou ti Probinsia ti Manus, Papua Baro a Guinea babaen dagiti 1,000 a tattao.
Bacolor
Ti Bacolor ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Pampanga iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti ili ti Bacolor ket nabingbingay a politikal iti 21 a barbaranggay.
• Balas
• Cabalantian
• Cabambangan (Poblacion)
• Cabetican
• Calibutbut
• Concepcion
• Dolores
• Duat
• Macabacle
• Maliwalu
• Parulog
• Potrero
• San Antonio
• San Isidro
Dagiti Monologo ti Uki
Ti Dagiti Monologo ti Uki (English: The Vagina Monologues) ket maysa nga adu-a-parang ken pagteng a drama a sinurat ni Eve Ensler. Immuna a naiparang idi 1996 ket nangabak iti Pammadayaw nga Obie. Ni Ensler a mismo ti orihinal a nagparang iti drama, inakemna dagiti nadumaduma a babbai nga agbibiag a mangibagbaga (kadagiti agbuybuya) iti kapadasan ken kapanunotanda maipapan iti bukodda nga uki.
Bacolor
Dagiti baranggay
• San Vicente
Dagiti Monologo ti Uki
Pakabuklan ti drama
Ti Dagiti Monologo ti Uki ket buklen ti agduduma a bilang dagiti monologo a basbasaen ti agduduma a bilang ti babbai. Kada monologo ket mainaig iti uki, maipapan man iti panagyot, ayat, pannakarames, pannakadangran, panagsalsal, panagimas, wenno ti gagangay a pisikal nga aspeto ti bagi ti babai. Ti naynay a tema iti obra ket ti uki kas gamigam ti panangpabileg iti kinababai, ken ti ultimo a pannakaibagi ti kinababai ken kinaindibidualidad.
<!-- Some monologues include:
Bacolor
Dagiti baranggay
• Santa Barbara
Dagiti Monologo ti Uki
History
Eve Ensler wrote the first draft of the monologues in 1996 (there have been several revisions since) following interviews she conducted with 200 women about their views on sex, relationships, and violence against women. The interviews began as casual conversations with her friends, who then brought up anecdotes they themselves has been told by other friends; this began a continuing chain of referals. In an interview with women.com, Ensler said that her fascination with vaginas began because of "growing up in a violent society." women's empowerment is deeply connected to their sexuality. She also stated, "I'm obsessed with women being violated and raped, and with incest. All of these things are deeply connected to our vaginas."
Bacolor
Dagiti baranggay
• Santa Ines
Dagiti Monologo ti Uki
History
Ensler wrote the piece to "celebrate the vagina," which is described in one monologue as being superior to the penis because it contains the clitoris, which the monologues describe as the only body part in existence the sole purpose of which is to give pleasure. Ensler sees the vagina as being a tool of empowerment through which women can achieve total femininity and individuality. She claims inspiration for the piece came from Tina Turner: "I love Tina Turner. She's a woman who fully inhabits her vagina." Ensler states that in 1998, the purpose of the piece changed from a celebration of vaginas and feminity to a movement to stop violence against women.
The first performance of the play was in the basement of the Cornelia Street Café in New York, New York in 1996. The play gained popularity through a word of mouth campaign that culminated with a performance at Madison Square Garden in 2001, which featured Melissa Ethridge and Whoopi Goldberg performing segments of the play. -->
Bacolor
Dagiti baranggay
• Talba
• Tinajero
Thryptomene mucronulata
Ti Thryptomene mucronulata ket ti sebbangan ti bassit a mula iti pamilia ti Myrtaceae nga endemiko iti Akinlaud nga Australia.
Mabirukan daytoy kadagiti bunton, kalugnakan, dagiti pagayusan a lugar, ken kadagiti nabato a bunton kadagiti rehion ti Wheatbelt ken Mid West iti Akinlaud nga Australia, nga idiay ket agtubo kadagiti nadarat aginggana iti nasekka a daga kadagiti laterito wenno granito.
Pagsasao a Marovo
Ti pagsasao a Marovo ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio ti Is-isla Solomon. Daytoy ket naisasao idiay Is-isla Baro a Georgia kadagiti iti Marovo Lagoon ken kadagiti kaarruba nga isla ti Baro a Georgia, Vangunu ken Nggatokae.
Komunikasion
thumb|Komunikasion Ti komunikasion wenno pannakisinnarita (manipud ti Latin "communis", a ti kaibuksilanna ket makibinningay) ket isu ti aktibidad a panangitutol ti pakaammo babaen ti panakisinnukat kadagiti panunot, dagiti mensahe, wenno pakaammo, a kas babaen ti bitla, dagiti makitkita, dagiti senias, panagsurat, wenno panagkukua. Daytoy ti naibuksilan a pannakisinnukat iti pakaammo kadagiti baetan ti dua wenno maysa a grupo iti tao.
Ti maysa a panangipalplawag ti komunikasion ket ti “aniaman a tignay a maited ti maysa a tao wenno maawat manipud ti sabali a tao a pakaammo a maipanggep ti kamasapulan ti dayta a tao, dagiti esmanna, dagiti panagpagpagarup, pannakaammo, wenno dagiti makabanag a kasasaad. Ti komunikasion ket mabalin a naigagara wenno di naigagara, mabalin a makairaman ti konbensional wenno di konbensional a senias, mabalin a makaala iti linguistiko wenno di linguistiko a porma, ken mabalin a mapasamak babaen ti naisasao wenno dagiti sabali pay a moda.”
Ti komunikasion ket makasapul ti mangipatulod, ti maysa a mensahe, ken ti maysa a mangawat, urayno ti mangawat saan nga adda wenno ammona ti panggep ti nangipatulod iti panawen ti pannakisinnarita; isunga ti komunikasion ket mabalin a mapasak iti ballasiw dagiti distansia iti panawen ken lugar. Ti komunikasion ket makasapul a dagiti makisinsinnarita aparido ket makibingayda iti lugar agpada a pakisinnaritaan. Ti proseso ti komunikasion ket malpasen kalpasan ti pannakaawat ti nangawat ti mensahe ti nangipatulod.
Pakaammo
thumb|200px|Dagiti kodigo ti [[ASCII para iti balikas a "Wikipedia" a nairepresenta iti binario], ti sistema a maipapan iti numero a naus-usar para kadagiti panagkodigo ti pakaammo iti kompiuter.]]
Ti pakaammo wenno impormasion, iti sapasap a kapanunotan, ket isu ti "Pannakaammo a naikommunikado wenno naawat a maipanggep ti naisangayan a kinapudno wenno pasamak". Ti pakaammo ket saan a maipadto ken mangresolba ti panagdudua. Ti pannakaidudua iti maysa a pasamak ket narukrukod babaen ti probabilidadna a rumsua ken kasumbangir a kapadpadana dayta. Ti kaadu ti pannakadudua ti maysa a pasamak, ad-adu met ti nasken a masapul a mangsolbar ti pannakadudua dayta a pasamak. Ti bilang ti pakaammo ket narukrokod kadagiti bit.
Loretta Young
Ni Loretta Young (Enero 6, 1913 – Agosto 12, 2000) ket maysa idi nga Amerikana nga aktres. Nangrugi a kas ubing nga aktres, isu ket addaan idi iti napaut ken nagdumaduma a pagsapulan iti pelikula manipud idi 1917 aginggana idi 1953. Isu ket nangabak iti Kalaingan nga Aktres idi 1948 para iti papelna iti pelikula idi 1947 iti The Farmer's Daughter, ken nakaawat iti maysa a nominasion iti Oscar para iti papelna iti Come to the Stable, idi 1949.
Pakaammo
Kas pagarigan: ti pakaammo iti "nasayaat" a panagpitik ti sensilio: ket log2(2/1) = 1 bit, ken iti dua a nasayaat a panagpitik ket log2(4/1) = 2 bits.
Ti pakaammo, iti kaaduan a narestrikto a kapanunotan, ket isu ti panagssisinnaruno dagiti simbolo a mabalin a maipatarus a kas maysa a mensahe. Ti pakaammo ket mabalina mairehistro a kas dagiti senial, wenno maiwaragawag a kas dagiti senias. Ti pakaammo ket isu ti ania man a kita iti pasamak a pakabanagan ti kasasaad iti maysa a dinamiko sistema. Iti konsepto, ti pakaammo ket isu ti mensahe (panangibagbaga wenno panangiyebkas) a naitutol. Ti kaibuksilan daytoy a konsepto ket agdumaduma kadagiti sabsabali a kontesto. Iti pay maipatinayon, ti konsepto iti pakaammo ket asideg a maikabagian kadagiti kapanunotan iti gawid, komunikasion, panagtengngel, datos, porma, pangibagbagaan, pannakaammo, kaibuksilan, pannakaawat, panagparugso ti isip, tabas, persepsion, representasion, ken entropia.
Moshchena
Ti Moshchena (Мощена, Moszczana) ket maysa a purok idiay Kovel Raion, Volyn Oblast, Ukrania. Daytoy a purok ket addaan ti populasion iti 581 a tattao.
Ti immuna a pannakangeg iti daytoy a purok ket nanipud idi 1543.
Baskin-Robbins
Ti Baskin-Robbins ket maysa nga Amerikano a multinasional a pagtagilakuan ti sorbetes ken dagiti panganan nga espesialisado a pagtagilakuan iti cake a tagikua babaen ti Inspire Brands. Naikuartel idiay Canton, Massachusetts, napundar ti Baskin-Robbins idi 1945 babaen da Burt Baskin ken Irv Robbins iti Glendale, California. Mangtunton daytoy nga isu ti kadakkelan a kadena dagiti pagtagilakuan nga espasialisado iti sorbetes iti lubong, nga agraman kadagiti ad-adu ngem 8,000 a lokasion, a mairaman dagiti gangganai a 2,500 a pagtagilakuan iti Estados Unidos ken dagiti sumurok a 5,000 kadagiti sabali a pagilian. Aglako ti Baskin-Robbins iti sorbetes kadagiti ganggani a 50 a pagilian.
Nangipayammo ti kompania kadagiti ad-adu ngem 1,300 a raman manipud idi 1945, a mairaman dagiti nainayon a vegan ken awan gatasna a raman idi 2019. Naikuartel ti kompania idiay Canton, Massachusetts, manipud idi 2004 kalpasan idi immalis manipud idiay Randolph, Massachusetts.
Pagsasao a Mono-Alu
Ti pagsasao a Mono, wenno Alu, ket ti maysa a pagsasao nga Oceaniko ti Is-isla Solomon a naireporta idi 1999 nga insasao babaen dagiti 660 a tattao idiay Isla Mono (Maitutop a Mono), 2,270 idiay Isla Shortland (dialekto nga Alu), ken 14 idiay Isla Fauro.
Thryptomene naviculata
Ti Thryptomene naviculata ket ti sebbangan ti bassit a mula iti pamilia ti Myrtaceae nga endemiko iti Akinlaud nga Australia.
Mabirukan daytoy kadagiti karuburoban ti darat iti rehion ti Little Sandy Desert iti Pilbara iti Akinlaud nga Australia nga idiay ket agtubo kadagiti nadarat a daga.
Hainismo
thumb|upright=1.4|Ni [[Rishabha, ti immuna a Hain tirthankara]] thumb|upright=1.4|Templo Adinath iti Ranakpur Ti Hainismo ket tradisional nga ammo iti Haina darma, ket maysa a Indiano a relihion a mangpatuldo iti maysa nga adalan iti saan kinaranggas kadagiti amin a sibibiag a parsua. Daytoy ket maysa kadagiti kaduogan a relihion iti lubong a matugotan kadagiti ramutna iti taga-ugma nga India. Ti kinunkuna ti tradision iti daytoy a pammati ket insersermon babaen dagiti duapulo ket uppat a nagsasaruno a nangitaktakder iti pammati nga ammo a kas ti tirthankara. Ti Hainismo ket mangiyunay-unay ti espiritual a kinawaya ken panagpapada a baetan kadagiti amin a porma ti biag. Dagiti agsansanay iti daytoy a relihion ket namatmatidad a ti di naranggas ken kabukbokodan a panagtengngel ket isu ti pamay-an a pakabalinanda a makagun-od ti pannakawaya manipud iti siklo dagiti panagungar manen.
Ti Hainismo ket maysa a relihioso a minoridad idiay India, nga adda dagiti 4.2 riwriw a sumursurot, ken dagiti sumorsurot kadagiti imigrante a komunidad idiay Belhika, idiay Estados Unidos, idiay Kanada, Hong Kong, Hapon ken Singapur. Dagiti Hain ket addaanda kadagiti kangatuan a degrado iti literasia para kadagioti amin a relihioso a komunidad idiay India, ken dagiti biblioteka ti manuskritoda ket isu ti kaduogan iti pagilian.
Pakasaritaan
Ti Hainismo ket maysa a representatibo iti shramana a tradision, nga isu idi ket maysa a saan a Vedic a tignay a maipada iti naipakasaritaan a relihion ti Vedic. Ti tunggal may kadagitoy a sanga ti taga-ugma a relihion ti Indian ket nakaimpluensia met laeng kadagiti kaniada. Ti shramana a tradision ket akinrebbeng idi para kadagiti mainaig a konsepto iti saṃsāra ken moksha. Adda pay reperensia iti Rishabha, ti immuna a jaina tirthankara, iti Vedic a literatura.
Ni Pārśva ket isu ti kasapaan a tirthankara a mabalin a makedngan a mapetsaan; isu ket nagbiag idi maika-9 a siglo BCE. Dagiti tradision ket nangibagbaga a dagiti nagannak kenni Mahavira' ket sinursurotda dagiti insursurona. Nupay kasta, isu ket saan a maikeddeng a kas ti nangibangon ti Hainism. Ni Herman Jacobi, ti maysa a nalatak nga indologista, ket nangisurat: "Awan ti maipaneknekan a ni Parshva ket isu idi ti nangbangon ti Hainism. Ti Hain a tradision ket nagkaykaysa iti panagaramid kenni Rishabha a kas tirthankara a kas ti nangibangon ket mabalin nga adda naipakasaritaan iti tradision a mangaramid kaniana iti immuna a tirthankara."
Idi maika-6 a BCE, ni Vardhamana Mahavira ket nagbalin a maysa kadagiti kaimpluensiaan a manursuro iti Hainismo. Isu ket nangbangon ti dakkel a grupo dagiti disipulo a nakaadal ken simmursurot kadagiti insursurona. Dagiti disipulo ket tinawtawaganda isuna a kas ti jina, a literal a maipatarus a kas agparparikma. Dagiti kinaudi a simmursurot kaniana ket nagus-usarda ti nabaliwan a titulo a mangitudo kaniada: Hain, dagiti sumursurot ti jina.
Idi las-ud ti maika-4 a siglo BCE, ti Mauryan a Dinastia ket dimteng a nagturay. Ti immuna nga emperador ti Mauryan, ni Chandragupta, ket nagbalin a Hain kadagiti kinaudi a paset ti panagbiagna. Isu idi ket disipulo ni Badhrabahu, ti maysa a Hain ācārya nga akinrebbeng para iti pannakaiyaddang ti Hainismo idiay abagatan nga India. Ti Kalinga ket taengan idi dagiti Haina. Ti mannakigubat nga emperadorna a ni Kharavela ket akinrebbeng idi para iti pannakaiyaddang ti Hainismo iti ballasiw ti Indiano a subkontinente. Ti taga-ugma a siudad ti Pithunda, kapitolio iti Kalinga, ket naipalplawag iti jaina a teksto ti Uttaradhyana Sutra a kas maysa a nangruna a sentro idi panawen ti Mahavira, ken kankanayon idi a papanan babaen dagiti agtagtagilako manipud idiay Champa. Ni Rishabha, ti immuna a tirthankara, ket rinaraeman ken dinaydayawan idi idiay Pithunda ken ammo a kas ti Kalinga Jina. Idi maika-4 a siglo BCE, ni Mahapadma Nanda ket pinarukmana ti Kalinga ken nangala ti maysa nga estatua ni Rishabha manipud idiay Pithunda ken inpanna idiay kapitoliona a Magadha. Ti panagraut ni Ashoka ken ti panagay-ayat ti annuroten a Budista ket nagpakaro a nagparmek kadagiti Hain iti Kalinga. Nupay kasta, idi umuna a siglo BCE ti emperador Kharvela ket pinarukmana ti Magadha, innalana ti estatua ni Rishabha ken inkabilna idiay Udaygiri, idiay asideg ti kapitoliona a Shishupalgadh. Dagiti rukib ti Khandagiri ken Udaygiri idiay asideg ti Bhubaneswar ket isu laeng dagitoy ti nabatbati a bato a monunento ti Hain idiay Orissa.
Thryptomene micrantha
Ti sebbangan ket immuna a pormal a naipalawag idi 1853 babaen ti Ingles a botaniko a ani Joseph Dalton Hooker iti Hooker's Journal of Botany and Kew Garden Miscellany. Ti deskripsionna ket naibatay iti urnong nga inaramid babaen ni R.C. Gunn manipud kadagiti mula nga agtubtubo kadagiti "igid ti darat ken dagiti kontsa ti tirong" iti Isla Schouten iti daya nga aplaya ti Tasmania.
Iti Victoria ti sebbangan ket mabirukan iti rehion ti Dandanaw Gippsland, bayat a dagiti populasion iti Tasmania ket kaaduan a mabirukan laeng iti Nailian a Parke ti Freycinet. Daytoy ket mabirukan pay iti Abagatan nga Australia. Iti Tasmania ti sebbangan ket nailista kas "madanar" babaen ti Threatened Species Protection Act 1995 Daytoy ket nailista kas "Karkarna iti Victoria" iti Advisory List of Rare Or Threatened Plants In Victoria ti Department of Sustainability and Environment.
Papa Pablo III
Ni Papa Pablo III (29 Pebrero 1468 – 10 Nobiembre 1549), naipasngay a kas ni Alessandro Farnese, ket isu ti Papa ti Romano Katoliko a Simbaan manipud idi 1534 aginggana idi pimmusay idi 1549.
Surallah
Ti Surallah ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Abagatan a Cotabato iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Surallah ket nabingbingay a politikal iti 17 a barbaranggay.
• Buenavista
• Centrala
• Colongulo
• Duengas
• Canahay (Godwino)
• Lambontong
• Lamian
• Lamsugod
• Libertad (Pob.)
• Moloy
San Agustin, Surigao del Sur
Ti San Agustin ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Surigao del Sur iti Filipinas.
Surallah
Dagiti baranggay
• Naci (Doce)
• Talahik
San Agustin, Surigao del Sur
Dagiti baranggay
• Bretania
• Buatong
• Buhisan
Surallah
Dagiti baranggay
• Veterans
San Agustin, Surigao del Sur
Dagiti baranggay
• Gata
• Hornasan
• Janipaan
• Kauswagan
• Poblacion
Republika
Ti republika ket maysa a kita iti gobierno nga dagiti tattao, wenno ti kaadu a biliang kaniada, ket addaan ti kangatuan a panagturay iti ngatuen iti gobierno ken dagiti opisina ti estado ket nabutosan wenno pinili dagiti nabutosan nga tattao.
San Agustin, Surigao del Sur
Dagiti baranggay
• Pong-on
• Salvacion
• Sto. Niño
Jane Wyman
Ni Jane Wyman (naiyanak a kas ni Sarah Jane Mayfield; Enero 5, 1917 – Septiembre 10, 2007) ket maysa idi a kumakanta, sumasala, aktres ti pelikula ken telebision ken pilantropo, a ti pagsapulanna ket nagpaut kadagiti pito a dekada.
San Miguel, Surigao del Sur
Ti San Miguel ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Surigao del Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay
• Bagyang
• Baras
• Bitaugan
• Bolhoon
• Calatngan
• Carromata
• Castillo
• Libas Sud
• Magroyong
• Mahayag (Maitum)
• Patong
• Poblacion
Pagsasao a Nauna
Ti pagsasao a Nauna ket ti maysa a pagsasao nga Oceaniko a naisasao iti bugbugtong a prurok idiay Isla Nauna iti Probinsia ti Manus, Papua Baro a Guinea.
San Miguel, Surigao del Sur
Dagiti baranggay
• Sagbayan
• San Roque
Piramida
thumb|right|[[Dagiti piramida ti Ehipto iti Necropolis ti Giza, a kas makitkita iti tangatang.]]
San Miguel, Surigao del Sur
Dagiti baranggay
• Siagao
Piramida
Ti piramida wenno piramide (manipud ti πυραμίς pyramis ) ket isu ti estruktura a ti sukogna ket agarup a ti piramida iti heometriko a kapanunotan; ti akin-ruar a rabawna ket trianggulo ken agsinnabat iti agmaymaysa a puntos iti ngato. Ti batayan ti piramida ket mabalin a trilateral, kuadrilateral, wenno iti ania man a poligono a sukog, a ti kayatna a sawen ket ti piramida ket addaan ti saan a basbassit ngem tallo nga akinruar a tringgulo a rabaw (saan a basbassit ngem uppat a sanguanan a mairaman ti batayan). Ti kuadrado a piramida, ket isu ti addaan ti kuadrado a batayan ken uppat a trianggulo nga akinruar a rabaw, ket isu daytoy ti kadawyan a bersion.
San Miguel, Surigao del Sur
Dagiti baranggay
• Tina
• Umalag
Piramida
Dagiti piramida ket nabangbangon idin dagiti sibilisasion kadagiti nadumaduma a paset ti lubong. Para kadagiti rinibu a tawtawen, dagiti kadakkelan nga estruktura iti Daga idi ket dagiti piramida—ti immuna ket ti Nalabbasit a Piramida idiay Necropolis ti Dashur ken kalpasanna ti Nalatak a Piramida ti Khufu, iti Ehipto, ti naud-udi a naibagbaga ket isu-isu ti natidtidda kadagiti Pito a Siddaaw iti Taga-ugma a Lubong. Ti Piramida ni Khufu ket nangruna a nabangon iti limestone (nga addaan dagiti dakkel a granito nga inus-usar kadagiti akin-uneg a kamara), ken naikedkeddeng a kas maysa nga maestra obra ti arkitektura. Daytoy ket aglon kadagiti garup a 1,300,000 muton a sumakop ti kadagsen manipud ti aginggana ti  ket nabangon iti maysa a kuadrado a batayan nga adda dagiti bakrang nga agrukod iti agarup a 230 m (755 pie), a mangabbong kadagiti 13 nga acre. Dagiti uppat a bakrangna ket apag-isu a sumango kadagiti uppat a kardinal a puntos ken addan iti anggulo kadagiti 52 a grado. Ti kasisigud a katayag idi ti piramida ket 146.5 m (488 pie), ngem itan ket addaan laeng ti 137 m (455 pie) a katayag, ti 9 m (33 pie) nga awanen ket gapu ti panagtakaw ti napino a nasayaat a puraw a Tura a bungon a limestone, para iti konstruksion idiay Cairo. Daytoy ket isu pay laeng ti katayagan a piramida Ti kadakkelan a piramida babaen ti tomo ket ti Nalatak a Piramida ti Cholula, idiay Mehikano nga estado ti Puebla.
Oras a panagin-inut ti lawag
Ti moderno a kapanunotan ti oras a panagin-inut ti lawag ket immuna a naisingasing idi 1895 babaen ni George Vernon Hudson ken immuna daytoy a naikeddeng babaen idiay Alemania ken ti Austria-Hungaria ken nairugi daytoy idi 30 Abril 1916. Manipud idin adu kadagiti pagilian a nagus-usar kadagiti nadumaduma a panawen. Kaaduan iti Estados Unidos ket agus-usarda ti DST idi tawtawen ti 1950 ken iti tawtawen ti 1960, ket ti panag-usar ti DST ket naipaadu kalpasan ti didigra ti enerhia idi tawtawen ti 1970 ken manipud idin ket adun a naus-usar idiay Amianan nga Amerika ken Europa.
Ti panagsanay daytoy ket adu kadagiti dumaydayaw ken nagdildillaw. Ti panaginayon ti lawag kadagiti rabii ket mangited ti pagimbagan kadagiti aglaklako, ay-ayam, ken dagiti dadduma pay a tignay a makatulong iti lawag ti init kalpasan kadagiti oras ti panagtrabtrabaho, ngem daytoy ket mabalin met a gapuanan kadagiti parikut para kadagiti panagpalpaliwa iti rabii ken dagiti dadduma a trabaho a mainaig iti init. Urayno ti nasapa a gandat ti DST ket ti mangpabassit ti rabii a panagusar ti silaw a bumbilia (dati a kangrunaan nga agus-usar ti elektrisidad), ti panagusar ti moderno a panagpapudot ken panagpalamis ket adu ti paggiddiatanna, ken ti panagsukimat a maipanggep no kasano a ti DST ket maka-apektar ti panagusar ti enerhia ket limitado ken maisuppiatan.
Departamento ti Chocó
Ti Chocó ket maysa a departamento ti Colombia nga ammo para iti dakkel a populasionna nga Apro-Colombiano. Daytoy ket mabirukan idiay laud ti pagilian, ken is-isu ti departamento ti Colombia nga addaan kadagiti aplayana iti Taaw Pasipiko ken iti Taaw Atlantiko. Daytoy ket addaan pay amin a pagbeddengan iti Colombia iti Panama. Ti kapitoliona ket ti Quibdó.
Ti Chocó ket addaan iti nadumaduma a heograpia, ti maysa a naisangsangayan nga ekosistema ken dagiti saan a nasuksukimat a masna a rekurso. Nupay kasta, ti populasionna ket addaan iti maysa a kababaan nga alagaden ti panagbiag kadagiti amin a departamento ti Colombia. Idi Marso 2007 ti midia ti Colombian ket nagirangarang nga adda dagiti agarup a 50 nga ub-ubbing a nabisinan kadagiti basbassit ngem tallo a bulan, a daytoy ket nagpartuat ti pannakaammuan iti nakaro a kasasaad a sangsanguan dagiti agtataeng ti Chocó. Dagiti parikut dagiti patakder ket naiparang pay. Kas pagarigan, nupay ti kasasaadna a kas ti katuduan a tanap iti lubong, nga adda ti agarup a 400 pulgada ti tinawen a panagtudtudo, ti kapitolio ti Chocó a Quibdó ket naibusan ti danum.
Dagiti ili ken munisipalidad
Ti Quibdó ket isu ti kadakkelan a siudad nga addaan iti populason iti gangani a 100,000. Dagiti dadduma pay a nangruna a siudad ket mairaman ti Istmina, Condoto, Nóvita ken El Carmen iti kaunegan, ti Acandí idiay aplaya ti Karibe, ken Solano idiay aplaya ti Pasipiko.
Pagsasao a Ririo
Ti pagsasao a Ririo ket ti gangani awanen nga indihenio a pagsasao ti Probinsia ti Choiseul, Is-isla Solomon.
Pagsasao a Penchal
Ti pagsasao a Penchal ket ti maysa a pagsasao nga Oceaniko ti Probinsia ti Manus, Papua Baro a Guinea.
Listaan dagiti mabalin nga aktibo a bulkan ti Filipinas
Luzon
thumb|Arayat idiay Pampanga thumb|Isarog idiay Camarines Sur
Visayas
thumb|Cuernos de Negros idiay Isla Negros
Mindanao
thumb|Apo idiay Davao del Sur
Sasao a Nambu
Ti Nambu ket ti maysa a rimpuok ti sasao a Papuano a naisasao iti rehion ti Karayan Morehead iti Papua Baro a Guinea.
Alfredo Lim
Ni Alfredo Siojo Lim (nakayanakan a nagan: 林雯洛, Lín Wénluò; Disiembre 21, 1929 – Agosto 8, 2020) ket dati a Filipino a politiko ken polis a nagserbi a kas maysa a senador manipud idi 2004 aginggana idi 2007. Nagserbi pay isuna a kas mayor ti Manila idi 1992 aginggana idi 1998, ken manen idi 2007 aginggana idi 2013.
Sasao a Nambu
Dagiti pagsasao
Naiduma dagiti karuay ngem adda met dagiti dadduma nga agsaranay a maawatan kadagiti kaarrubada. Usher (2020) lists the following languages, with Nambo and Namna considered dialects of a single language.
Papa Julio III
Ni Papa Julio III (10 Septiembre 1487 – 23 Marso 1555), naipasngay a kas ni Giovanni Maria Ciocchi del Monte, ket isu ti Papa manipud idi 7 Pebrero 1550 aginggana idi 1555.
Thryptomene nealensis
Ti bassit a mula ket kadawyan nga agtubo iti katayag iti. Daytoy ket agsabong iti Oktubre ken agpataud kadagiti derosas a sabong.
Pagsasao a Lao
Ti Lao, kasla met dagiti sabali a pagsasao idiay Laos, ket naisurat iti maysa nga abugida a sinuratan a Lao. Uray no awan ti opisial a pagalagadan, ti dialekto a Vientiane ket nagbalin nga isun ti de facto a pagalagadan.
Thryptomene nealensis
Mabirukan daytoy kadagiti nabato a lugar iti rehion ti Goldfields-Esperance iti Akinlaud nga Australia iti daya ti Kalgoorlie nga idiay ket agtubo kadagiti lateritiko a daga.
Pagsasao a Lao
Adu pay a mabasbasa
Lew, Sigrid. 2013. A linguistic analysis of the Lao writing system and its suitability for minority language orthographies.
San Pascual, Masbate
Ti San Pascual ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Masbate iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti San Pascual ket politikal a nabingbingay iti 22 a barbaranggay.
• Boca Chica
• Bolod (Poblacion)
• Busing
• Dangcalan
• Halabangbaybay
• Iniwaran
• Ki-Buaya (Rizal)
• Ki-Romero (Roxas)
• Laurente
• Mabini
• Mabuhay
• Mapanique
• Nazareno
• Pinamasingan
Pulmonia
Ti pulmonia wenno neumonia ket maysa a kasasaad ti panagrayray iti bara—a kangrunaan a makaapektar ti mikroskopiko a supot ti angin a tinawtawagan ti alveoli. Ti kadawyana gapuna daytoy ket babaen ti inpeksion kadagiti birus wenno bakteria ken dagiti dadduma pay mikroorganismo, dagiti dadduma pay a druga ken dagiti dadduma pay a kasasaad a kas dagiti autoimmuno a sakit.
San Pascual, Masbate
Dagiti baranggay
• Quintina
• San Jose
Pulmonia
Dagiti nagibasaran
Bibliograpia
San Pascual, Masbate
Dagiti baranggay
• San Pedro
Surigao
Ti Siudad ti Surigao ket maysa a maika-3 a klase a siudad iti probinsia ti Surigao del Norte iti Filipinas.
San Pascual, Masbate
Dagiti baranggay
• San Rafael
• Santa Cruz
• Terraplin (Poblacion)
Surigao
Dagiti baranggay
• Alang-alang
San Pascual, Masbate
Dagiti baranggay
• Cueva
Surigao
Dagiti baranggay
• Anomar
San Pascual, Masbate
Dagiti baranggay
• Malaking Ilog 5
Surigao
Dagiti baranggay
• Aurora
• Balibayon
• Baybay
• Bilabid
• Bitaugan
• Buenavista
• Cabongbongan
• Cagniog
• Cagutsan
• Capalayan
• Catadman
• Danao
• Danawan
• Ipil
• Libuac
• Lipata
• Lisondra
• Luna
• Mabua
• Manyagao
• Mapawa
• Mat-i
• Nabago
• Nonoc
• Poctoy
• Punta Bilar
• Quezon
• Rizal
• Sabang
• San Isidro
• San Jose
• San Juan
• San Pedro (Hanigad)
• San Roque
• Sidlakan
• Silop
• Sugbay
• Sukailang
• Taft (Pob.)
• Talisay
• Togbongon
• Trinidad
• Orok
• Zaragoza
• Canlanipa
Thryptomene oligandra
Ti Thryptomene oligandra ket ti sebbangan ti bassit a mula iti pamilia ti Myrtaceae nga endemiko iti Akinlaud nga Australia.
André Joseph Guillaume Henri Kostermans
thumb|Tanem idiay [[Botaniko a Harhardin ti Bogor ]] Ni Dr. André Joseph Guillaume Henri 'Dok' Kostermans (Purworejo, 1 Hulio 1906 – Jakarta, 10 Hulio 1994) ket maysa idi nga Indones a botaniko iti tinaudan nga Olandes. Naiyanak isuna idiay Purworejo, Java, Daya nga India ti Olandea, ken nasursuruan idiay Unibersidad ti Utrecht, nangala iti doktoral a gradona idi 1936 iti maysa a papel iti Surinames Lauraceae.
Kaaduan a naggigian it ipropesional a biagna iti panagadal kadagiti mula iti Abagatan a daya nga Asia, nagtaeng idiay Buitenzorg, ken kalpasanna idiay Bogor, Indonesia. Iti nasapa nga agpang iti pagbiaganna, nakaited pay kadagiti panagtrato ti pamilia ti Flora of Suriname ni Pulle. Naipangpangruna a nagay-ayat ni Kostermans iti Lauraceae, Malvales (Bombacaceae ken Sterculiaceae), ken Dipterocarpaceae. Kadagiti kanungpalan a tawen nangiturong it ipanagayatna iti Anacardiaceae ti Asia. Produktibo idi isuana nga agob-obra ken ekstensibo a nangipablaak kadagitoy ket kadagiti sabali a grupo. Ti henero ti Kostermansia Soegeng, iti pamilia ti Bombacaceae, kendagiti sumurok a 50 a sebbangan ket nainaganan akas pammadayaw kaniana.
Nagsagaba iti atake ti puso ni Kostermans idi Marso 1991, ngem ti suratna iti gayyemna a naisurat idi Abril 1991 ket nagkunkuna a "sumagmamano a panagsursurat (a mairaman) a nakaikabil iti panangleppas iti napuskol a manuskrito dagiti sebbangan ti Mangga (69 a sebbangan) … No magasatanak addanto gasatko a makakita iti daytoy." saan a nagbiag tapno makita ni Kostermans a maipablaak daytoy babaen ti Academic Press idi 1993. Pimmusay isuna idiay Indonesia idi 1994.
Dagiti lehislatibo a distrito iti Misamis Oriental
Ti Lehislatibo a Distrito iti Misamis Oriental, ket dagiti Umuna ken maikadua a distrito ket isu dagitoy ti pannakabagi iti Probinsia iti Misamis Oriental iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Ti Misamis Oriental ket paset idi ti Probinsia ti Misamis, aginggana idi naikkan ti bukod na a pannakabagi idi 1931. Daytoy ket paset idi ti pannakabagi iti Rehion X manipud idi 1978 aginggana idi 1984. Idi 1986, nabingbingay daytoy iti dua a lehislatibo a distrito.
Urano
Ti Urano ket isu ti maikapito a planeta manipud iti Init. Isu daytoy ti addaan iti maikatlo a rayos ti planeta ken ti maikapat a kadakkelan a masa ti planeta iti Sistema a Solar. Nainaganan daytoy manipud iti diosen ti Griego iti langit a ni Urano (Οὐρανός), ti amam ni Kronus (Saturno) ken apo ni Zeus (Hupiter). Nupay daytoy ket makita iti mata a kas dagiti klasiko a planeta, daytoy ket saan a naibigbigan a kas maysa a planeta dagiti taga-ugama nga agpalpaliiw gapu ta nalidem ken nabuntog a panagliklikmut na. Ni Apo William Herschel ket nagirangaran ti pannakadiskobre na idi Marso 13, 1781, a panakapada ket ti naam-ammuan a pagbeddengan iti Sistema a Solar para iti pinakauna iti moderno a pakasaritaan. Ti Urano ket isu pay ti immuna a planeta a naduktalan babaen ti teleskopio.
Ti Urano ket kapadpadana ti panakabuklan ti Neptuno, ken dagitoy ket aggiddiatda ti kimiko a pakabuklan ngem dagiti daddadakkel a higante nga alingasaw, a Hupiter ken Saturno. Dagiti astronomo ket sagpaminsanda nga inkabkabil iti sabali a kategoria a tinawtawagan a kas dagiti "higante a yelo". Ti tangatang ti Urano, bayat a kapadpada iti kangrunaan a pakabuklan ti hidroheno ken helio ti Hupiter ken Saturno, ket aglaon kadagiti ad-adu a "yelo" a kas ti danum, amoniako ken meano, ken mairaman dagiti tugot dagiti hidrokarbon. Daytoy ti kalamiisan a planetario a tangatang iti Sistema a Solar, nga adda ti kababaan a temperatura ti 49 K (−224 °C). Adda daytoy ti narikut a, nagtutuon nga ule a patakder, a naipanunotan a ti danum ti pakabuklan dagiti nababbaba nga ulep, ken ti metano ti naipanunotan a mangbukel ti ngato a tuon dagiti ulep. Iti panagiddiat, ti uneg ti Urano ket kangrunaan a buklen dagiti yelo ken bato.
Kasla dagiti sabali a higante a planeta, ti Urano ket adda ti maysa a singsing a sistema, ti maysa a magnetoesperio, ken dagiti nadumaduma a bulan. Ti Urano a sistema ket adda ti naisangsangayan a panakaaramid kadagiti planeta gapu ta ti aksis a panagtayyek ket nagbatuag a nakairig, a gangani iti dalumpinas ti panagtayyekna ti Init. Isu ngarud a dagiti amianan ken abagatan nga ungtona ket naisanglad diay pakakitaan ti ekuador kadagiti kaaduan a planeta. Idi 1986, dagiti ladawan manipud iti Voyager 2 ket nangipakita ti Urano a kas awan ti langana a planeta iti makitkita a lawag nga awan dagiti banda ti ulep wenno dagiti bagio a nakaitaripnongan dagiti sabali a higante. Dagiti naindagaan nga agpalpaliiw ket nakakitada kadagiti senial ti tiempo a panagbalbaliw ken umadadu nga aktibidad ti tiempo kadagiti napalabas a tawen iti panagasideg ti Urano ti bukodna nga ekuinosio. Ti kapardas ti angin idiay Urano ket makaabot ti 250 a metro tunggal maysa a segundo (900 km/h, 560 mph).
Pannakaduktal
Ti Urano ket kaaduan a napalpaliiw idin sakbay a naduktalan a kas maysa a planeta, ngem sapasap daytoy napagkamalian a kas maysa a bituen. Ti kasapaan a nairehistro a panakakita ket idi 1690 idi ni John Flamsteed napaliiwna ti planeta ti innem a beses, a nangikatologo daytoy a kas ti 34 Tauri. Ti Pranses nga astronomo a ni Pierre Lemonnier ket napaliiwna ti Urano iti sangapulo ket dua a beses idi nagbaetan ti 1750 ken 1769, a mairaman kadagiti nagsasaruno a rabii.
Ni William Herschel ket pinaliiwna ti planeta idi Marso 13, 1781 bayat nga isu ket adda idiay hardin ti balayna idiay 19 New King Street idiay ili ti Bath, Somerset, Inglatera (a tattan ket ti Herschel a Museo iti Astronomia), ngem immuna nga inreportana daytoy (on Abril 26, 1781) a kas maysa a "bandus". Ni Herschel ket "nagaramid kadagiti serye ti panagpalpaliiw iti paralahe dagiti saan nga agkukuti a bituen", a nagus-usar ti bukodna a naidaremdem a teleskopio.
upright|thumb|Replika ti teleskopio nga inusar babaen ni Herschel ti panagduktalna ti Urano ([[William Herschel a Museo, Bath)]]
Ni Herschel pinakaammoanna ti Naarian nga Astronomo, a ni Nevil Maskelyne, tinainduktalanna ken nakaawat ti nakaalalilaw a sungbat manipud kaniana idi Abril 23: "Diak ti panagtawagko daytoy. Daytoy ket kasla maysa a sapasap a planeta nga aggungunay ti maysa a pagtayyekan nga a gangani a sirkulo a kalas ti init ket maysa a Bandus nga aggungunay ti eksentriko nga elipsis. Saanak pay a nakakita ti maysa a koma wenno ipusna".
Bayat a ni Herschel ket nagtultuloy a naganannad a nagpalpalawag tibaro a banagna a kas maysa a bandus, dagiti sabali nga astronomo ket nangrugrugidan a nagipagpagarup a daytoy ket saan a bandus. T Ruso nga astronomo a ni Anders Johan Lexell ket isu idi ti immuna a nagkarkulo ti panagtayyek ti baro a banag ken ti gangani a sirkulo a panagtayyekna ket nagiturong kaniana a nangipatingga a daytoy ket maysa a planeta ken saan a bandus. Ti Berlin nga astronomo a ni Johann Elert Bode ket nagipalawag ti dinuktalan ni Herschel a kas ti "maysa nga aggungunay a bituen a mabalin a maipanunotan a kellaat a di am-ammo a kasla planeta a banag nga agpalpalikmut ti las-ud iti Saturno". Ni Bode ket nangipatingga a ti gangani a sirkulo a panagtayyekna ket maysa a planeta ken saan a bandus.
Daytoy a banag sapasapen a nawawat a kas maysa a planeta. Babaen idi 1783, ni Herschel ket bukod a nangawat ti daytoy a kinapudno kenni Joseph Banks ti presidente ti Naarian a Kagimongan: "Baabaen dagiti panagpalpaliiw dagiti nalatak nga astronomo idiay Europa maipakita a ti baro a bituen, nga addaak ti dayaw a nangitudo kaniada idi Marso 1781, ket maysa a Primario a Planeta ti bukodtayo a Sistema a Solar." Iti pammadayaw kadagiti nagun-odna, ni Ari George III ket nangited kenni Herschel ti tinawen a tangdan a £200 iti kondison nga isu ket ket umalis idiay Windsor tapno ti Naarian a Pamilia ket maikkanda ti gundaway a mangusar ti teleskopiona.
Panaginagan
Ni Maskelyne ket nagsalusod kenni Herschel a "mangited ti astronomiko a lubong ti parabor nga ikkan ti nagan ti planetam, nga isu daytoy ket kabukbukodam, ken dakami ket makapabaklanyan iti annong para iti panakaduktal daytoy." Iti panagisungbat ti kiddaw ni Maskelyne, ni Herschel ket nangikeddeng a mangnagan ti banag ti Georgium Sidus (Bituen ni Georger), wenno ti "Georgiano a Planeta" a pammadayaw ti baro a patronna,a ni Ari George III. Isu ket nangipalpalawag ti daytoy a keddeng iti maysa a surat para kenni Joseph Banks:
"Iti napasaw a paset dagiti panawen ti duog a panawen ti naibatay dagiti naibatay ti linteg a panaginagnagan ti Merkurio, Benus, Marte, Hupiter ken Saturno ket naited idi kadagiti Planeta, a kas dagiti nagnagan dagiti nangruna a bannuarda ken dagiti diosen. Iti agdamaga a ad-adu a pilosopiko a panawen daytoy ket narigrigat a mapalubosan ti isu met laeng apamay-an ken tawagan dagitoy a kas ti Juno, Pallas, Apollo wenno Minerva, para iti nagan ti baro a nainlangitan a bagbagi tayo. Ti umuna a pamanunotan ti ania man a naisangsangayna a pasamak, wenno namarangmang a mapagteng, ket kasla ti kronolohiana: no ti ania man a masakbayan a daytoy ket masaludsod, kaano idi a nabirukan daytoy naudi a naduktalan a Planeta? Daytoy ket mabalin a nasayaat a masungbatanto ti, 'Iti panagturay ni Ari George ti Maikatlo'."
thumb|upright|Ni [[William Herschel, ti nakaduktal ti Urano]]
Ti insingasing ni Herschel a nagan ket saan anadayeg iti ruar ti Britania, ken dagiti sabsabali a nagnagan ket naisingsingasing idin. Ti astronomo a ni Jérôme Lalande ket nangisingasing a managana ti palaneta iti Herschel a kas pammadayaw ti nakaduktal ti daytoy. Ti Sueko nga astronomo a ni Erik Prosperin ket nangisingasing ti nagan a Neptuno a daytoy ket sinuportaran babaen dagiti astronomo a nagayat ti kapanunotan tapno maipalagip kadagiti panagbaligi ti plota ti Naarian a Marina ti Britania iti panawen ti Rebolusionario a Gubat ti Amerikano babaen ti panagtawag ti baro a planeta iti Neptuno George III wenno Neptuno Gran Britani. Ni Bode ket pinilina ti Urano, ti nai-Latin a bersion ti Griego a dios ti langit, a ni Ouranos. Ni Bode ket nangisuppiat a kas ni Saturno ket ama idi ni Hupiter, ti baro a planeta ket nasken a managanan kalpasan ti ama ni Saturno. Idi 1789, ti kumaduaan ni Bode iti Naarian nga Akademia a ni Martin Klaproth ket nanginagan ti baro a a naduktalaan nga elemento ti "uranio" para iti panagsuporta ti panagpili ni Bode. Ti dimtengan daytoy, ti singasing ni Bode ket nagbalbalin anawatiwat a naus-usar, ken nagbalin a sapasap daytoy idi 1850 idi ti Opisina ti Nautiko nga Almanak, ti naudi a nabatbati, ket nangisukat ti panagus-usar ti Georgium Sidus iti Urano.
Nomenklatura
Ti Urano ket isu-isu ti planeta a ti naganna ket naala manipud iti Griego a mitolohia ngem ti Romano a mitolohia: ti Griego a "Οὐρανός" ket simmangpet iti Ingles babaen ti Latin nga "Ūranus". Ti panaginagan ti Urano ket "Uraniano". Daytoy ket adda ti dua nga astronomiko a simbolo. Ti immuna a naisingasing, ♅, ket insingasing idi babaen ni Lalande idi 1784. Iti maysa a surat para kenni Herschel, ni Lalande ket nangilawlawag a kas ti "un globe surmonté par la première lettre de votre nom" ("ti maysa a globo a napatoktokan babaen ti umuna a letra ti apelyidom"). Ti naudi a naisingasing, ⛢, ket maysa asabali a kita dagiti simbolo para iti Marte ken ti Init gapu ta ti Urano ket isu ti Langit idi iti Griego a mitolohia, a naipanpanunotan nga inturayan babaen dagiti nagtitipon a bileg ti Init ken Marte. Kadagiti pagsasao nga Insik, Hapon, Koreano, ken Bietnamis, thi nagan ti planeta ket literal a naipatarus a kas ti langit ari bituen (天王星).
Pagliklikmutan ken pagtayyekan
Ti panagpuspusipos a paset ti panawen ti uneg ti Urano ket 17 nga oras, 14 minutos, nga agpakanawan (retrogrado). A kas dagiti amina a higante a planeta, ti akinngato a tangatangna ket makasanay kadagit napigsa nga angin iti turong ti panagliklikmutan. Kadagiti adda a latitud, a kas ti agarup a dua a pagkatlo a kaadayo manipud iti ekuador aginggana ti abagatan nga ungto, dagiti makitkita a langa ti tangatang ket naparpardasda nga aggungunay, a makaararamid daytoy ti napno a panagtaytayyek iti basbassit ngem 14 nga oras.