cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Quezon
Dagiti ili
• General Nakar
Rizal, Nueva Ecija
Dagiti baranggay
• Villa Labrador
San Andres, Catanduanes
Dagiti baranggay
• Lictin
San Miguel, Catanduanes
Dagiti baranggay
• Solong
Lupao
Dagiti Administrador ti ili ti Lupao
• MARCELO NERI
San Guillermo, Isabela
Dagiti baranggay
• Dietban
Viga
Dagiti baranggay
• Asuncion (Poblacion)
Pagsasao a Mwatebu
Ti pagsasao a Mwatebu ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao iti bugbugtong a purok idiay Is-isla D'Entrecasteaux ti Papua Baro a Guinea.
San Leonardo, Nueva Ecija
Dagiti baranggay
• San Roque
Quezon
Dagiti ili
• Gumaca
Rizal, Nueva Ecija
Dagiti baranggay
• Villa Paraiso
Calbiga
Ti Calbiga ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Samar iti Filipinas.
Borongan
Dagiti baranggay
• Calingatngan
San Guillermo, Isabela
Dagiti baranggay
• Dingading
Lupao
Dagiti Administrador ti ili ti Lupao
• LUIS ANCHETA
San Guillermo, Isabela
Dagiti baranggay
• Dipacamo
San Leonardo, Nueva Ecija
Dagiti baranggay
• Tabuating
Oriental Mindoro
Ti Oriental Mindoro ket maysa a probinsia iti Filipinas a masarakan iti rehion ti MIMAROPA iti Luzon, okuparanna ti akindaya a gudua ti Isla ti Mindoro. Ti kapitoliona ket ti Siudad ti Calapan. Iti daya ti probisia ket ti Baybay Sibuyan ken ti probinsia ti Romblon. Iti amianan ket ti probinsia ti Batangas, iti ballasiw ti Paso iti Isla ti Verde. Iti met abagatan ket ti Is-isla ti Semirara ti Antique.
San Andres, Catanduanes
Dagiti baranggay
• Lubas
San Miguel, Catanduanes
Dagiti baranggay
• Tobrehon
Rizal, Nueva Ecija
Dagiti baranggay
• San Gregorio
Borongan
Dagiti baranggay
• Campesao
• Can-abong
• Can-aga
• Camada
Viga
Dagiti baranggay
• Batohonan
V
Ti V ket ti maika-22 a letra iti alpabeto a Romano.
X
Ti X ket ti maika-24 a letra iti alpabeto a Romano.
Viga
Dagiti baranggay
• Begonia
San Andres, Catanduanes
Dagiti baranggay
• Manambrag
Lupao
Dagiti Administrador ti ili ti Lupao
• JOVINO TIENZO
San Leonardo, Nueva Ecija
Dagiti baranggay
• Tambo Adorable
S
Ti S ket ti maika-19 a letra iti alpabeto a Romano.
Quezon
Dagiti ili
• Infanta
Viga
Dagiti baranggay
• Botinagan
San Andres, Catanduanes
Dagiti baranggay
• Mayngaway
Viga
Dagiti baranggay
• Buenavista
San Andres, Catanduanes
Dagiti baranggay
• Palawig
Viga
Dagiti baranggay
• Burgos
San Andres, Catanduanes
Dagiti baranggay
• Puting Baybay
Viga
Dagiti baranggay
• Del Pilar
San Andres, Catanduanes
Dagiti baranggay
• Rizal
Viga
Dagiti baranggay
• Mabini
San Andres, Catanduanes
Dagiti baranggay
• Salvacion (Poblacion)
Viga
Dagiti baranggay
• Magsaysay
San Andres, Catanduanes
Dagiti baranggay
• San Isidro
Viga
Dagiti baranggay
• Ogbong
San Andres, Catanduanes
Dagiti baranggay
• San Jose
Viga
Dagiti baranggay
• Osmeña
Basey
Dagiti baranggay
• Nouvelas Occidental
Santa Rosa, Nueva Ecija
Ti Santa Rosa ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Nueva Ecija iti Filipinas.
San Guillermo, Isabela
Dagiti baranggay
• Estrella
T
Ti T ket ti maika-20 a letra iti alpabeto a Romano.
Dagiti pagsasao ti Filipinas
Adda dagiti agarup a 120 aginggana kadagiti 175 a pagsasao idiay Filipinas, depende iti pamay-an ti pannakaidasig. Ti uppat ket dagiti saanen a naisasao. Gangani amin ket sasao a Malayo-Polinesio, bayat a ti maysa ket Chavacano, ti maysa a kreol a naibatay iti pagsasao a Romanse. Ti dua ket opisial (Ingles ken Filipino), bayat a (manipud idi 2015) sangapulo ket siam ket dagiti opisial a katakunaynay a pagsasao. No mairaman dagiti agsasao iti maikadua a pagsasao, ad-adu dagiti agsasao iti Filipino ngem iti Ingles idiay Filipinas.
San Andres, Catanduanes
Dagiti baranggay
• San Roque (Poblacion)
• San Vicente
• Santa Cruz (Poblacion)
• Sapang Palay (Poblacion)
Viga
Dagiti baranggay
• Pedro Vera (Summit)
Lupao
Dagiti Administrador ti ili ti Lupao
• GUILLERMO MABALOT
Quezon
Dagiti ili
• Jomalig
Santa Rosa, Nueva Ecija
Dagiti baranggay
Ti Santa Rosa ket nabingbingay a politikal iti 33 a barbaranggay.
Borongan
Dagiti baranggay
• Canjaway
Miguel de Cervantes
Ni Miguel de Cervantes Saavedra (29 Septiembre 1547 – 22 Abril 1616) ket maysa idi nga Espaniol a nobelista, mannaniw, ken dramaturgo. Ti bukodna a magnum opus, Don Quixote, ket naipampanunotan nga isu dagitoy ti immuna a moderno a Europeano a nobela, ket maysa a klasiko ti Akinlaud a literatura, ken naipampanunotan kadagiti kasayaatan nga obra ti piksion a naisurat ti amin a panawen. Ti impluenisana iti pagsasao nga Espaniol ket kaaduan a nalatak idi a ti pagsasao ket sagpaminsan a makunkuna a ti la lengua de Cervantes ("ti pagsasao ni Cervantes"). Isu ket nabirngasana kas ti El Príncipe de los Ingenios ("Ti Prinsipe ti Saririt").
Sistema a Solar
Ti Sistema a Solar ket buklen iti Init ken dagiti astronomiko a banbanag a gumuyguyod a naibedbed iti pagliklikmutan ti lawlawna, amin dagitoy ket naporma manipud iti panagrebba ti maysa a higante a molekular nga ulep idi agarup a 4.6 a bilion a tawtawen. Ti kawatiwatan a kaaduan a masa ti sistema ket adda idiay Init. Kadagiti adu a banbanag a pagliklikmutan ti Init, kaaduan kadagiti masa ket nailaon kadagiti walo a minaig a solitario a planeta a dagiti pagliklikmutanda ket gangani a nagtitimbukel ken naisanglad iti gangani a dalumpinas a disko a tinawtawagan ti ekliptiko a plano. Dagiti uppat nga akinuneg a babassit a planeta, Merkurio, Benus, Daga ken Márte, ken makunkuna pay dagitoy a naindagaan a planeta, ket naipangrunaan a binuklan iti bato ken metal. Dagiti uppat nga akin ruar a planeta, dagiti alingasaw a higante, dagitoy ket ad-adu a dakdakkel ngem dagiti naindagaan. Dagiti dua a kadakkelan, ti Hupiter ken Saturno, ket naipangrunaan a binuklan iti hidrohenio ken helio; dagiti dua a karuaran unay, ti Urano ken Neptuno, ket kaaduan a buklan dagiti yelo, a kas ti danum, amoniako ken metano, ken dagitoy ket nailasin a tinawtawagan a kas dagiti "higante a yelo".
Calbiga
Dagiti baranggay
Ti Calbiga ket politikal a nabingbingay iti 41 a barbaranggay.
Lupao
Dagiti Administrador ti ili ti Lupao
• PASTOR DOMINGO
San Guillermo, Isabela
Dagiti baranggay
• Guam
Santa Rosa, Nueva Ecija
Dagiti baranggay
• Cojuangco (Poblacion)
Oriental Mindoro
Ti Oriental Mindoro ti taeng a probinsia ti dati a bise presidente ti Filipinas, ni Noli de Castro, a manipud iti ili ti Pola.
Calbiga
Dagiti baranggay
• Antol
Quezon
Dagiti ili
• Lopez
Miguel de Cervantes
Idi 1569, immalis ni Cervantes idiay Roma, nga idiay ket nagserbi a kas maysa a babaonen ni Giulio Acquaviva, ti maysa a nabaknang a padi a naipangato iti kardinal ti simmakbay a tawen. Babaen idin, ni Cervantes ket nagenlistado a kas maysa a soldado ti Marina nga inpanteria ti Espania a rehimento ken nagtultuloy ti biagna ti militar aginggana idi 1575, idi natiliw isuna babaen dagiti Arheliano a korsario. Kalpasan ti lima a tawen iti panagtagtagabu isu ket winayaan dagiti nakatiliw kanianan babaen ti pangsaka manipud iti nagannak kaniana ken dagiti Trinitario, ti maysa a Katoliko nga urnos ti relihion. Isu ket dimteng a nagsubli met laeng iti pamiliana idiay Madrid.
Santa Rosa, Nueva Ecija
Dagiti baranggay
• La Fuente
Miguel de Cervantes
Idi 1585, nangipablaak ni Cervantes iti maysa a pastoral a nobela a nanaganan ti La Galatea. Gapu kadagiti pinansia a parikut, ni Cervantes ket nagtrabrabaho a kas maysa a probedor para iti Espaniol nga Armada, ken kalpasan daytoy a kas maysa nga agsingsingir ti buis. Idi 1597, dagiti madi a pakabilanganna ti tallo a tawen ket nakaipan kaniana idiay Balangat a Pagbaludan ti Seville. Idi 1605, isu ket nagnaed idiay Valladolid, idi kalpasan ti panagballigi ti immuna a paset tiDon Quixote, a naipablaak idiay Madrid, daytoy ket nangisenial ti panagsublina ti literario a lubong. Idi 1607, isu ket nagtaeng idiay Madrid, nga idiay ket nagtaeng ken nagtrabtrabaho aginggana idi pimmusay. Idi laus-ud ti siam a tawen ti kabibiagna, ni Cervantes ket nangikeddeng ti pammadayawna a kas maysa a mannurat; isu ket nangipablaak ti Novelas ejemplares (Dagiti nasayaat a nobela) idi 1613, ti Panagbaniaga idiay Parnassus (Viaje al Parnaso) idi 1614, ken idi 1615, ti Ocho comedias y ocho entremeses ken ti maikadua a paset ti Don Quixote. Ni Carlos Fuentes ket nangilaglagip a, "ni Cervantes ket nangiluklukat kadagiti panid ti maysa a libro a ti maysa nga agbasbasa ket agipagpagarup nga isu ti naisursurat".
P
Ti P ket ti maika-16 a letra iti alpabeto a Romano.
Miguel de Cervantes
Pannakaipasngay ken nasapa a biag
Naipagarup a ni Cervantes ket naipasngay idi idiay Alcalá de Henares, ti Kastiliano a siudad ti agarup a 15 milia manipud idiay Madrid, mabalin nga idi 29 Septiembre (ti rambakan nga aldaw ni San Miguel ti Arkanghel) 1547. Ti naipagarup a petsa a pannkaipasngayna ket naikeddeng kadagiti rehistro iti simbaan ket nanaganan ti tradisional a nagan ti maysa nga ubing iti nagan ti aldaw ti piesta a pannakaipasngayna. Isu ket nabuniagan idiay Alcalá de Henares idi 9 Oktubre 1547 idiay parokia a simbaan iti Santa María la Mayor. Ti tignay ti panangbunniag ket nabasa a "Dominggo, ti maikasiam nga aldaw iti bula ti Oktubre, ti Tawen ti Diostayo a sangaribu ket lima a gasut uppat a pulo ket pito a tawen, ni Miguel ket nabalangatan ken nabuniaganen, anak a lalaki ni Rodrigo Cervantes ken ti asawana ani doña Leonor. Binunniagan babaen ni apo Bartolomé Serrano, padi ti apotayo a Baket. Nabuniagan ken napirmaan iti naganko. — Bachelor Serrano"
Basey
Dagiti baranggay
• Nouvelas Oriental
San Guillermo, Isabela
Dagiti baranggay
• Nakar
Negros Occidental
Ti Negros Occidental ket maysa a probinsia iti Filipinas a masarakan iti rehion ti Akinlaud a Visayas (Rehion VI) iti Visayas. Ti kapitoliona ket ti Siudad ti Bacolod. Sakupenna ti akin-amianan-a-laud a gudua ti Isla ti Negros. Iti amianan-a-laud, iti balalsiw ti Golpo Panay ken ti Lingsat Guimaras ket ti isla-probinsia ti Guimaras ken ti probinsia ti Iloilo iti Isla ti Panay.
Santa Rosa, Nueva Ecija
Dagiti baranggay
• Liwayway
• Malacañang
Borongan
Dagiti baranggay
• Canlaray
Santa Rosa, Nueva Ecija
Dagiti baranggay
• Mapalad
• Rizal (Poblacion)
San Andres, Catanduanes
Dagiti baranggay
• Timbaan
Lupao
Dagiti Administrador ti ili ti Lupao
• ALFREDO BRIONES
Oriental Mindoro
Heograpia
Nabennebenneg ti Oriental Mindoro iti 14 nga ili ken 1 a siudad.
Basey
Dagiti baranggay
• Old San Agustin
Calbiga
Dagiti baranggay
• Bacyaran
Dagiti pagsasao ti Filipinas
Inbagbaga ti Komisyon sa Wikang Filipino dagiti 135 nga adda a sasa a Filipino iti pagilian babaen ti bukodna a mapa iti Atlas Filipinas a naipablaak idi 2014.
Lupao
Dagiti Administrador ti ili ti Lupao
• CARLOS CASTANEDA
Carnoux-en-Provence
Ti Carnoux-en-Provence ket maysa a komuna nga adda ti amianan a daya ti Marseille a departamento iti Bouches-du-Rhône ti Provence-Alpes-Côte d'Azur a rehion idiay Pransia. Daytoy ket napartuat idi 1966 manipud ti komuna ti Roquefort-la-Bédoule.
San Andres, Catanduanes
Dagiti baranggay
• Tominawog
Quezon
Dagiti ili
• Macalelon
Viga
Dagiti baranggay
• Peñafrancia (Poblacion)
Negros Occidental
Heograpia
Addaan ti Negros Occidental iti 19 nga ili ken 13 a siudad. Ti Negros Occidental ti kaaduan iti siudad kadagiti amin a proninsia iti Filipinas.
Miguel de Cervantes
Pannakaipasngay ken nasapa a biag
Ni Rodrigo nga ama ni Miguel ket maysa idi a mammmukis-sirhano iti Gallego a kaputotan, a nagsimsimpa kadagiti tulang, nagpadpadara, ken nagtartaripatu ti "basbassit a kammasapulan ti panag-agas"; iti dayta a panawen, kadawyan a kadagiti mammmukis nga isuda ket sirhano pay. Ti apongna iti amana a bangir, a ni Juan de Cervantes, ket maysa idi nga impluensial nga abogado a nagtengtengngel kadagiti adu nga administratibo a puesto. Ti ulitegna ket mayor ti Cabra iti adu a tawtawen.
Anton Chekhov
Ni Anton Pavlovich Chekhov (Анто́н Па́влович Че́хов, ; 29 Enero 1860 – 15 Hulio 1904) ket maysa idi a Ruso a mangngagas, dramatista ken mannurat a naipanpanunotan a maysa kadagiti kalatakan a mannurat kadagiti ababa a sarita iti pakasaritaan. Ti karerna a kas maysa a dramatista ket nakapataud kadagiti uppat a klasiko ken dagiti kasayaatan nga ababa a saritana ket natengtengngel iti nangato a regget babaen dagiti mannurat ken dagiti kritiko. Ni Chekhov ket nagsansanay a kas maysa a doktor iti kadagupan ti literio a karerna: "Ti Medisina ket isu ti kalintegan nga asawak", nga imbagana idi, "ken ti literatura ket isu ti kamalalak."
A
Ti A umuna a letra iti alpabeto a Romano.
Lupao
Dagiti Administrador ti ili ti Lupao
• TIBURCIO SANTILLIANA
Dagiti pagsasao ti Filipinas
Dagiti nailian ken opisial a pagsasao
Ti batay-linteg ti 1987 ket mangirangarang ti Filipino a kas ti nailian a pagsasao ti pagilian. Ti Filipino ken ti Ingles ket opisialda a pagsasao, nga agraman iti pannakabigbig dagiti rehional a pagsasao akas katakunaynay nga opisial kadagiti respetiboda a rehion, a mairaman ti Aklanon, Bikol, Cebuano, Chavacano, Hiligaynon, Ibanag, Ilokano, Ibatan, Kapampangan, Kinaray-a, Maguindanao, Maranao, Pangasinan, Sambal, Surigaonon, Tagalog, Tausug, Waraywaray, ken Yakan. Ti Espaniol ken Arabiko ket maital-oda a kas pagpilian ken boluntario laeng.
Ti Espaniol ket isuidi ti nailian ken opisial apagsasao ti pagilian kadagiti napalabas nga ad-adu ngem tallo a siglo babaen ti turay ti kolonial nga Espaniol, ken nagbalin a lingua franca ti Filipinas kadagitisiglo ti maika-19 ken nasapa a maika-20. Idi 1863 ti maysa nga opisial a bilin ti Espaniol ket nagipaammo iti unibersal nga edukasion, a nagpartuat iti libre a publiko a panagadal iti Espaniol. Daytoy pay idi ti pagsasao ti Yaalsa ti Filipino, ken ti Batay-linteg ti Malolos idi 1899 nga epektibo a nagirangarang iti daytoy a kas ti opisial a pagsasao ti Umuna a Republika ti Filipinas. Ni José Rizal, ti nailian a bannuar ket kaaduan a nagsurat kadagiti obrana iti Espaniol. Ni Luciano de la Rosa ket nangipundar a ti Espaniol ket naisasao idi babaen ti dagup a 60% iti populasion idi nasapa a maika-20 a siglo a kas ti umuna, maikadua wenno maikatlo a pagsasao. Kalpasan ti panagsakop ti Amerikano ti Filipinas ken ti panagusar ti Ingles, nagin-inut a bimmassit ti panagusar ti Espanioly, a naipangpangruna kadagidi tawen ti 1940.
Dagiti indihenio a pagsasao
thumb|upright=0.9|Dagiti nangruna a pagsasao babaen ti rehion. Dagiti rehion a namarkaan iti diamente ket mangibaga ti pagsasao a mangbukel laeng bassit iti populasion. Segun ti Ethnologue, ti dagup dagiti 182 a patneng a pagsasao ket naisasaoda iti pagilian ken uppat kadagitoy a pagsasao ket naidasigda akas awanen: Dicamay Agta, Katabaga, Tayabas Ayta ken Villaviciosa Agta. Malaksid iti Ingles, Espaniol, ken dagiti karuay ti Insik (Hokkien a Filipino, Kantones, ken Mandarin),ken Chavacano, amin dagiti pagsasao ket tagikua ti pamilia ti pagsasao a Malayo-Polinesio.
Santa Rosa, Nueva Ecija
Dagiti baranggay
• Rajal Centro
Sistema a Solar
Ti Sistema a Solar ket pagtaengan kadgiti adu a bilang ti rehion nga adda ti populasion babaen dagiti babbabassit a banbanag. Ti asteroid a barikes, a naisanglad ti nagbaetan ti Marte ken Hupiter, ket kapadpada dagiti naindgaan a planeta a kaaduana binuklan iti bato ken metal. Iti labes ti pagliklikmutan ti Neptuno ket naisanglad ti Kuiper a barikes ket naiwarakiwak a disko; dagiti naisilpo a populasion dagiti trans-Neptuniko a banbanag a kaaduana buklan iti yelo a kas iti danum, amoniuako ken metano. Iti kaunegan kadagitoy a populasion, dagiti lima nga agmaymaysa a banbanag, ti Ceres, Pluto, Haumea, Makemake ken Eris, ket mabigbigan dagitoy a dakkelen ken binukel babaen ti bukodda a grabidad, ken isu ngarod a dagitoy ket natermino a kas dagiti ansisit a planeta. Iti patinayon kadagiti ribribo a babassit a bagbagi iti dagitoy dua a rehion, adda dagiti sangadosena a dagitoy ket naipanunutan a kandidato dagiti ansisit a planeta, dagiti nadumaduma a populasion ti babassit a bagbagi a mairaman dagiti bandust, centaurs ken interplanetario a tapok ket nawaya dagitoy nga agdaliasat ti baetan dagiti rehion. Innem kadagiti planeta ken tallo kadagiti ansisit a planeta ket pagliklikmutan babaen dagiti masna a satelite, a kadawyan a natermino a kas dagiti "bulan" manipud iti Bulan ti daga. Tunggal maysa kadagitoy nga akin ruar a planeta ket palpalikmutan babaen dagiti planetario a sinsing iti tapok ken dagiti nadumaduma a partikula.
Borongan
Dagiti baranggay
• Divinubo
Anton Chekhov
Ni Chekhov ket linikudanna ti teatro kalpasan ti didigra a pannakaawat ti Ti Agila ti Taaw idi 1896, ngem daytoy a pabuya ket napaungar manen a napasayaat idi 1898 babaen ti Teatro ti Moscow nga Arte ni Constantin Stanislavski, a nangisaruno pay a nangipataud ti Uliteg Vanya ni Chekhov ken nangipanguna kadagiti dua a naudi a pabuyana, Tallo nga Akkakabsat a Babbai ken ti Ti Seresa a Minuyongan. Dagitoy uppat nga obra ket nangipresenta ti karit kadagiti nagtigtignay a grupo ken dagiti pay nagbuybuya, gapu ta iti sukat ti naitaripnong nga aksion ni Chekhov ket nagitited ti maysa a "teatro a kasasaad ti rikna" ken ti maysa a "nailenned a biag iti teksto."
Carnoux-en-Provence
Ti Kampo ti Carpiagne, ti kuartel para iti Umuna-maika-11 a Cuirassier a Rehimento a nakalasagan (rehimento ti tangke) a Buyot ti Pransia ket mabirukan ditoy.
Lupao
Dagiti Administrador ti ili ti Lupao
• GEORGE CASTANEDA
Calbiga
Dagiti baranggay
• Beri
Dagiti pagsasao ti Filipinas
Dagiti indihenio a pagsasao
Adda dagiti 13 nga indihenio a pagsaao nga ddaan iti saan a basbassit ngem maysa a riwriw a patneng nga agsasao: ti Tagalog, Cebuano, Ilokano, Hiligaynon, Waraywaray, Kapampangan, Bikol Sentral, Pangasinan, Maranao, Maguindanao, Kinaray-a, ken Tausug. Maysa wenno ad-adu kadagitoy ket patneng a naisasao iti ad-adu ngem 90% iti populasion.
Viga
Dagiti baranggay
• Quezon
Quezon
Dagiti ili
• Mauban
San Guillermo, Isabela
Dagiti baranggay
• Palawan
Miguel de Cervantes
Pannakaipasngay ken nasapa a biag
Bassit laeng kadagiti pannakaammo iti nasapa a tawtawen ni Cervantes. Mabalin nga idi ubing ti pamiliana ket immal-alis kadagiti sabsabali nga ili. Idi daytoy a las-ud ti panawen, isu ket nakaammo iti maysa a balasang a kamarera nga agnagan iti Josefina Catalina de Parez. Dagitoy dua a naginnayatda unay ket nagkomplotda a tumalaw. Ngem naduktalan ti amana daytoy a plano ken nagiparit kenni Josefina a mangbisita kenni Cervantes. Kasla nga iti, ama ni Charles Dickens, ti ama ni Miguel ket naembargo para kadagiti utangna. Dagiti rehistro ti korte ket nangipakpakita ti napanglaw a sankabalayan. Bayat nga adda dagiti dadduma a biograpo ket nakisinnupiat nga isu ket nagadal pay idiay Unibersidad ti Salamanca, ngem awan ti pammasingked nga isu ket nagadal idiay. Adda dagiti naipagpagarup a ni Cervantes ket nagadal pay kadagiti Hesuita idiay Córdoba wenno Seville.
L
Ti L ket ti maika-12 a letra iti alpabeto a Romano.
Borongan
Dagiti baranggay
• Hebacong
Basey
Dagiti baranggay
• Panugmonon
B
Ti B ket ti maika-2 a letra iti alpabeto a Romano.
Dagiti pagsasao ti Filipinas
Dagiti indihenio a pagsasao
Ti pamilia ti sasao a Filipino nga inlasin babaen ni Robert Blust ket mangiraman kadagiti pagsasao ti amianan a Sulawesi ken ti pagsasao a Yami ti Taiwan, ngem sanna nga iraman ti sasao a Sama–Bajaw iti Purpuro ti Sulu ken dagiti pay daduma a sasao nga Amianan a Borneano a naisasao idiay akin-abagatan a Palawan.
Sistema a Solar
Ti solar nga angin, ti maysa a panagayos iti plasma manipud iti Init, ket agpartuat ti maysa a labutab idiay interstelar a medio a naamammoan a ti heliospera, a gumay-at iti ruar nga igid iti naiwarakiwak a disko. Ti Oort nga ulep, a napammatian a nagtaudan para dagiti atiddog a paset ti panawen a bandus, baka adda pay dagitoy iti kaadayo nga agarup ti mamin ribo a kaadayo ngen ti heliospera. Ti heliopause ket isu ti puntos a ti presion manipud iti solar nga angin ket kapadpada ti sumupiat a presion iti interstelar nga angin. Ti Sistema a Solar ket mabirukan iti uneg ti maysa kadagiti akin ruar nga ima iti Nagririmpuok a Bitbituen nga ariwanas, a naglaon iti agarup a 200 bilion a bitbituen.
Lupao
Dagiti Administrador ti ili ti Lupao
• ALFREDO VENDIVIL
M
Ti M ket ti maika-13 a letra iti alpabeto a Romano.
Santa Rosa, Nueva Ecija
Dagiti baranggay
• Rajal Norte
Miguel de Cervantes
Pannakaipasngay ken nasapa a biag
Dagiti kakabsatna ket ni Andrés (1543), Andrea (1544), Luisa (1546), Rodrigo (1550), Magdalena (1554) ken Juan – nga ammo laeng gapu ta naibagbaga iti testamento ti amana.
Cadolive
Ti Cadolive ket maysa a komuna a mabirukan idiay daya ti Marseille idiay kadayaan unay a paset ti Massif de l’Etoile a nagbaetan ti Peypin ken Saint-Savournin a departamento ti Bouches-du-Rhône iti Provence-Alpes-Côte d'Azur a rehion idiay akin-abagatan a Pransia. Manipud idi 1900, daytoy ket maysa idi a distrito ti Saint-Savournin.
San Andres, Catanduanes
Dagiti baranggay
• Wagdas (Poblacion)
Oriental Mindoro
Dagiti ili
• Baco
Basey
Dagiti baranggay
• Buscada (Pob.)
• Lawa-an (Pob.)
Negros Occidental
Dagiti siudad
• Siudad ti Bacolod
Borongan
Dagiti baranggay
• Lalawigan
N
Ti N ket ti maika-14 a letra iti alpabeto a Romano.
Lupao
Dagiti Administrador ti ili ti Lupao
• ALEXANDER JOANINO
Santa Rosa, Nueva Ecija
Dagiti baranggay
• Rajal Sur
Sistema a Solar
Panagduktal ken panagsukisok
Para kadagiti napalabas a ribribo a tawen, ti nagtagitaon, nga adda dagiti bassit a malaksid a naisangayan, ket saan a nakabigbig ti kaadda ti Sistema a Solar. Dagiti tattao ket namatmatida a ti Daga ket saan nga agguygunay iti tengnga ti law-ang ken naikategoria a sabali manipud kadagiti nadiosan wenno nailangitan a banbanag nga agguygunay iti langit. Urayno a ti Griego a pilosopo a ni Aristarko iti Samos ket naisipanna iti maysa a heliosentriko a panakaurno sti kosmos, Ni Nikolas Koperniko ket isu idi ti immuna a nagparang-ay ti matematiko a panagpadto ti heliosentriko a sistema. Dagiti simmaruno kaniana iti maika-17 a siglo, a ni Galileo Galilei, Johannes Kepler ken Isaac Newton, ket nagparany-ayda ti panakaawat iti pisika a nangiturong ti nagininut a panakaawat iti kapanunutan a ti Daga ketpalpalikmutenna ti Init ken dagiti planeta ket naturayanda babaen dagiti isu met laeng a maipapan ti bagi a linteg a mangituray ti Daga. Ti patinayon, ti panakainbento ti teleskopio ket nangiturong ti panakaduktal kadagiti adadayo pay a planeta ket dagiti bulan. Kasdagiti kaasitgan a napalabas a panawen, ti panakaparang-ay ti teleskopio ken ti panagusar iti saan a namaneho a pagluganan ti limbang ket nagpakabael ti panagusig iti heolohiko penomena a kas dagiti banbantay ken dagiti abut, ken meteorolohiko a penomena ti tiempo a kas dagiti ulep, dagiti tapok a bagio ken dagiti yelo a gora kadagiti sabsabali a planeta.
Oriental Mindoro
Dagiti ili
• Bansud
Quezon
Dagiti ili
• Mulanay
Oriental Mindoro
Dagiti ili
• Bongabong
San Andres, Catanduanes
Dagiti baranggay
• Yocti
Borongan
Dagiti baranggay
• Libuton
San Guillermo, Isabela
Dagiti baranggay
• Progreso
Sistema a Solar
Patakder
thumb|upright=2|Dagiti [[panagpalpalikmut dagiti bagbagi iti Sistema a Solar a naigantingan (agpakanawan manipud iti ngato a kanigid)]]
K
Ti K ket ti maika-11 a letra iti alpabeto a Romano.
Quezon
Dagiti ili
• Padre Burgos
• Pagbilao
• Panukulan
Basey
Dagiti baranggay
• Loyo (Pob.)
I
Ti I ket ti maika-9 a letra iti alpabeto a Romano.
Viga
Dagiti baranggay
• Quirino (Abugan)
Sistema a Solar
Patakder
Ti kangrunaan a mangbukel ti Sistema a Solar ket ti Init, ti maysa a nangruna a panagsarsaruno a G2 a bituen a mangbukel ti 99.86 a porsiento iti naamammoan a a masa ti sistema ken iturayanna ti bukodna a grabidad. Dagiti uppat a kadakkelan a bagbagi nga agpalpalikmut ti Init, dagiti higante nga alingasaw, ket mangbuket ti 99 a porsiento iti nabati a masa, a ti Hupiter ken Saturno ket mangbukel iti 90 a porsiento.
Kaaduan kadagiti dadakkel a banbanag nga agpalpalikmut iti Init ti sumangladdda ti asideg a dalumpinas ti pagliklikmutan ti Daga, a makunkuna a ti ekliptiko. Dagiti planeta ket asidegda iti ekliptiko, bayat a dagiti bandus ken dagiti banbanag a Kuiper a barikes ket kanayonda iti ad-adu nga anggulo. Amin dagiti planeta ken kaaduan kadagiti banbanag ket palikmutenda ti Init iti agpapada a turong iti panagpalpalikmut iti Init (agpakanigid, a kas makita manipud iti ngato ti amianan nga ungto ti Init). Adda dagiti malaksid, a kas ti Bandus ni Halley.
Santa Rosa, Nueva Ecija
Dagiti baranggay
• San Gregorio
Borongan
Dagiti baranggay
• Locsoon
Viga
Dagiti baranggay
• Rizal
• Roxas
Oriental Mindoro
Dagiti ili
• Gloria
Basey
Dagiti baranggay
• Mercado (Pob.)
Negros Occidental
Dagiti siudad
• Siudad ti Bago
Sistema a Solar
Patakder
Kaaduan ti patakder dagiti nadokumento a rehion iti Sistema a Solar ket buklen ti Init, dagiti uppat a bassit a planeta a napalawlawan dagiti barikes iti kabatbatuan nga asteroid, ken dagiti uppat a higante nga alingasaw a nalawlawan babaen ti Kuiper a barikes dagiti yelo a banbanag. Dagiti astronomo ket sagpaminsanda a biningbingay daytoy a patakder kadagiti sabsabali a rehion. Ti akin-uneg a Sistema a Solar a mairaman dagiti uppat a nailangitan a planeta ken ti asteroid a barikes. Ti akin-ruar a Sistema a Solar ket adda iti labes dagiti asteroid, a mairaman dagiti uppat a higante nga alingasaw. Manipud idi naduktalan ti Kuiper a barikes, dagiti akin-ruar unay a paset iti Sistema a Solar ket naipanunutan a maysa a naisangsangayan a rehion a mangbukel kadagiti banbanag iti labes ti Neptuno.
Kaaduan kadagiti planet aiti Sistema a Solar ket agtagikuada kadagiti maikadua a bukodda a sistema, a pinalpalikmutan dagiti planetario a banbanag a makunkuna a dagiti masna a satelite, wenno bulbulan (dua kadagitoy ket dakdakkel ngem ti planeta a Merkurio), wenno, iti kaso dagiti uppat a higante nga alingasaw, babaen dagiti planetario a sinsing; dagiti naingpis a bedbed dagiti babassit a partikula nga agpapaparis nga agpalpalikmut kaniada. Kaaduan kadagiti kadakkelan a masna asatelite ket addadda iti agpapada a panagtayyek, nga adda iti maysa a rupa anga agnanayon a naiturong iti inada.
Santa Rosa, Nueva Ecija
Dagiti baranggay
• San Mariano
Quezon
Dagiti ili
• Patnanungan
San Guillermo, Isabela
Dagiti baranggay
• San Francisco Sur
Oriental Mindoro
Dagiti ili
• Mansalay
Pagsasao a Luek Sewa
Ti pagsasao a Luek Sewa, wenno Duau Pwata, ket ti agdumaduma iti dialekto a pagsasao nga Austronesio a naisasao idiay Is-isla D'Entrecasteaux ti Papua Baro a Guinea.
Anton Chekhov
Ni Chekhov ket immmun-una idi a nagsursurat laeng kadagiti sarita tapno makabiruk ti kuarta, ngem idi dimakdakkel ti ti artistiko nga ambisionna, isu ket nagar-aramid kadagiti pormal a panagpabaro a nakaimpluensia ti ebolusion ti moderno nga ababa a sarita. Ti kinasigudna a binuklan ti nasapa a panagusar iti pamay-an ti ayus ti kaadda ti rikna, a naudi nga inampon babaen ni James Joyce ken dagiti sabali pay a modernista, a naitiptipon ti panaglikud ti moral a kinapatingga ti estruktura ti tradisional a sarita. Isu ket saan a nagpakpakawan para kadagiti karikutan a naibagbaga kadagiti agbasbasa, a nangipappapilit a ti papael ti artista ket ti agsaludsod, a saan a ti agsungbat kaniada.
Dagiti pagsasao ti Filipinas
Dagiti indihenio a pagsasao
Ti Eskayano ket ti maysa nga artipisial a katakunaynay a pagsasao a napartuat a kas mangisimbolo iti pagilian ti Bohol kalpasan ti Gubat ti Filipino–Amerikano. Daytoy ket inus-usar babaen dagiti agarup a 500 a tattao.
San Guillermo, Isabela
Dagiti baranggay
• San Mariano Norte
• San Mariano Sur
Calbiga
Dagiti baranggay
• Barobaybay
J
Ti J ket ti maika-10 a letra iti alpabeto a Romano.
Basey
Dagiti baranggay
• Palaypay (Pob.)
Zaragoza, Nueva Ecija
Ti Zaragoza ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Nueva Ecija iti Filipinas.
Hinabangan
Ti Hinabangan ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Samar iti Filipinas.
Borongan
Dagiti baranggay
• Maybacong
C
Ti C ket ti maika-3 a letra iti alpabeto a Romano.
San Guillermo, Isabela
Dagiti baranggay
• Villa Remedios
Santa Rosa, Nueva Ecija
Dagiti baranggay
• San Pedro
Basey
Dagiti baranggay
• Sulod (Pob.)
Viga
Dagiti baranggay
• Sagrada
Anton Chekhov
Kinaubing
thumb|left|Ti nakaipasngayan a balay ni Anton Chekhov
Pagsasao a Bwanabwana
Ti pagsasao a Bwanabwana, ammo pay a kas Tubetube, ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao kadagiti bassit nga isla iti akindaya nga ungto ti Papua Baro a Guinea.
Borongan
Dagiti baranggay
• Maypangdan
Calbiga
Dagiti baranggay
• Binanggaran
Dagiti siudad ti Filipinas
Ti siudad, iti Filipinas, ket maysa a bagi ti lokal a gobierno a buklen dagiti baranggay.
Santa Rosa, Nueva Ecija
Dagiti baranggay
• Santo Rosario
• Soledad
Basey
Dagiti baranggay
• Roxas
Dagiti pagsasao ti Filipinas
Panagsinnaranay a pannakaawat
Ti sasao a Filipino ket masansana a tinawtawagan babaen dagiti Filipino a kas dagiti dialekto, gapu daytoy ti reliko saan saan a hustoa bokabulario nga inus-usar iti literatura idi las-ud ti paset ti panawen ti Amerikano (1898–1946). Bayat nga adda met dagiti ginasut a dialekto iti Filipinas, irepresenta dagitoy dagiti panagduduma dagiti saan a basbassit ngem 120 naisangayan a pagsasao, ken adu kadagitoy a pagsasao ket mangitalinaayda iti ad-adu a pagiddiatan ngem dagiti pagiddiatan dagiti napauten a pagsasao ti Europa a kas ti Pranses ken Espaniol.
Anton Chekhov
Kinaubing
"Damagekman kenka a ti a depotismo idi ken ti panagul-ulbod ti nangdadel ti kina-agtutubo ti inam. Ti depotismo ken ti panagul-ulbod ket nangputed unay ti kinaubingtayo ken makasaksakit ken nakabutbuteng ti mangpanunot daytoy. Laglagipem ti buteng ken gura a nariknatayo kadagiti panawen idi ni Ama ket nagal-alipunget iti pangrabii idi kaadu unay ti asin iti sopas ken tinawtawaganna tini Ina ti maysa a mauyong."
Sistema a Solar
Patakder
Ti linteg ti planetario a panaggunay ni Kepler ket mangipalpalawag kadagiti panagpalpalikmut dagiti banbanag iti Init. Ti panagsurot ti linteg ni Kepler, ti tunggal maysa a banag ket agbanbaniaga iti igid ti maysa a basikaw nga immitlog a ti Init ket adda iti maysa a pakapatengngaan. Dagiti banbanag nga asasideg iti Init (nga adda ti basbassit a semi-mayor a pagtayyekan) ket naparpardas nga agbaniaga, ngaminket kadawyanda a maapektaran ti grabidad ti Init. Iti basikaw nga immitlog a panagpalikmut, ti kaadayo ti maysa a bagi manipud iti Init ket agdumaduma kadagiti mapalpalabas a paset iti tawen. Ti kaasitgan nga iyaasideg ti maysa a bagi iti Init ket makunkuna a ti bukodna a perihelion, a ti kaadywana puntos manipud iti Inity ket makunkuna a ti bukodna nga aphelion. Dagiti panagliklikmut kadagiti planeta ket gangani nga agtitimbukel, ngem adu kadagiti bandus, dagiti asteroid ken banbanag a Kuiper a barikes ket surotenda ti nangato a basikaw nga immitlog a panagpalpalikmut. Dagiti pueto dagiti bagbagi iti Sistema a Solar ket mabalin a maipadto babaen ti panagusar dagiti numeriko a modelo.
Borongan
Dagiti baranggay
• Pepelitan
Zaragoza, Nueva Ecija
Dagiti baranggay
Ti Zaragoza ket nabingbingay a politikal iti 19 a barbaranggay.
Santa Rosa, Nueva Ecija
Dagiti baranggay
• Valenzuela (Poblacion)
Quezon
Dagiti ili
• Perez
Oriental Mindoro
Dagiti ili
• Naujan
D
Ti D ket ti maika-4 a letra iti alpabeto a Romano.
Basey
Dagiti baranggay
• Salvacion
Calbiga
Dagiti baranggay
• Borong
Basey
Dagiti baranggay
• San Antonio
• Sawa
Borongan
Dagiti baranggay
• Pinanag-an
Zaragoza, Nueva Ecija
Dagiti baranggay
• Batitang
Santa Rosa, Nueva Ecija
Dagiti baranggay
• Zamora (Poblacion)
Quezon
Dagiti ili
• Pitogo
Dagiti siudad ti Filipinas
Pannakaidasig
Dagiti Urbano Unay a Siudad – Dagiti siudad nga addaan iti kabassitan a populasion iti dua gasut a ribu (200,000) nga agtaeng, a naipasingkedan babaen ti Opisina ti Nailian nga Estadistika, nga addaan ti kinaudi a makatawen a matgedan iti kabassitan a Lima pulo a Riwriw a Pisos (P50,000,000.00) a naibatay iti 1991 nga agnanayon a presio, a napasingkedan babaen ti tesorero ti siudad\. Addaan ti agdama a dagiti 33 nga urbano unay a siudad idiay Filipinas, 16 kadagitoy ket mabirukan idiay Metro Manila.
Quezon
Dagiti ili
• Plaridel
Oriental Mindoro
Dagiti ili
• Pinamalayan
Santa Rosa, Nueva Ecija
Dagiti baranggay
• Aguinaldo
Basey
Dagiti baranggay
• Serum
Negros Occidental
Dagiti siudad
• Siudad ti Himamaylan
E
Ti E ket ti maika-5 a letra iti alpabeto a Romano.
Hinabangan
Dagiti baranggay
Ti Hinabangan ket politikal a nabingbingay iti 21 a barbaranggay.
Shahnameh
250px|thumb|Ti nasayaat a nailuminado a dua nga umuna a panid ti Baysonghori Shahnameh
Ti Shahnameh wenno Shahnama (, "Ti Libro dagiti Ari") ket ti atiddog nga epiko a daniw a sinurat babaen ti Persiano a mannaiw a ni Ferdowsi idi baetan ti c. 977 ken 1010 CE ken daytoy ti nailian nga epiko ti Kalatakan nga Iran. Daytoy ket buklen dagiti 60,000 a berso, ti Shahnameh ket isu ti kaatiddogan nga epiko a sinurat babaen ti maymaysa a mannaniw iti lubong. Daytoy ket kangrunaan a mangibaga ti mitiko ken ti dadduma ti historikal a napalabas ti Persiano nga Imeprio manipud iti pannakapartuat ti lubong aginggana ti Islamiko a panagrukma ti Persia idi maika-7 a siglo. Ita nga aldaw ti Iran, Apganistan ken ti kaaduan iti rehion a naimpluensiaan babaen ti Persiano a kultura (a kas it Georgia, Armenia, Turkia, ken Dagestan) ket mangselebrar iti daytoy a nailian nga epiko.
Zaragoza, Nueva Ecija
Dagiti baranggay
• Concepcion
Quezon
Dagiti ili
• Polillo
Talugtug
Ti Talugtug ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Nueva Ecija iti Filipinas.
Santa Rosa, Nueva Ecija
Dagiti baranggay
• Berang
• Burgos
Shahnameh
Ti obra ket ket sentral iti kinapangruna iti Persiano a kultura, ken naipammategan a literario a maestra obra, ken depenitibo iti etno-nasional a kultural nga identidad ti moderno nga aldaw nga Iran ken Apganistan. Daytoy ket nangruna pay kadagiti kontemporaneo nga agraraem iti Soroastrianismo, gapu ta daytoy ket tugotanna ti historikal a silsilpo a nagbaetan dagiti ununa ti relihion iti ipupusay ti naudi a Sasanida a nagturay ti Persia idi las-ud ti panagrukma ti Muslim ken ti panagpatingga ti impluensia ti Soroastrianismo idiay Iran. 230px|thumb|Ni Faramarz, anak a lalaki ni Rostam, ket agladladingit iti ipupusay ti amana, ken ti ulitegna, a ni Zavareh.
Negros Occidental
Dagiti siudad
• Siudad ti Kabankalan
Dagiti pagsasao ti Filipinas
Panagsinnaranay a pannakaawat
Dagiti kaaduan a paggiddiatan dagiti pagsasao ket mabalin a makita kadagiti sumaganad a patarus iti nailian a pasasao iti Filipinas:
Negros Occidental
Dagiti siudad
• Siudad ti La Carlota
Zaragoza, Nueva Ecija
Dagiti baranggay
• Del Pilar
Negros Occidental
Dagiti siudad
• Siudad ti Sagay
Zaragoza, Nueva Ecija
Dagiti baranggay
• General Luna
Santa Rosa, Nueva Ecija
Dagiti baranggay
• Del Pilar
Anton Chekhov
Kinaubing
Ni Chekhov napan ti maysa nga para iti ubbing a Griego a lallaki, a sinarunuan babaen ti Taganrog a gimnasio, nga itan ket nanagananen ti Gimnasio Chekhov, nga idiay ti naggigiananna iti maysa a tawen idi isuna ket agedad ti limapulo ket lima gapu ti pannakapaayna iti eksaminasion iti Griego. Isuna ket nagkankanta iti monestario ti Griego nga Ortodokso idiay Taganrog ken iti koro ti amana. Iti maysa a surat idi 1892, isuna ket nagusar iti balikas nga "agsagsagaba" tapno mangipalawag ti kinaubingna ket nangilaglagip:
Viga
Dagiti baranggay
• San Isidro (Poblacion)
Oriental Mindoro
Dagiti ili
• Pola
Borongan
Dagiti baranggay
• Purok A (Pob.)
Dagiti pagsasao ti Filipinas
Panaggigidiat ti dialekto
Ti gatad ti panaggigiddiat dagiti daialekto ket agdumaduma manipud iti baetan dagiti pagsasao. Dagiti pagsasao a kas ti Tagalog, Kapampangan ken Pangasinan ket ammo nga adaan iti moderado a panaggigiddiat ti dialekto.
Kadagiti pagsasao ti Rehion ti Bicol, nupay kasta, adda du a pagigiddiatan ti dialekto. Adda dagiti ili nga adda kadagiti bukodda a dialekto. Dita baba ket ti sentensia iti "Napautka kadi nga adda idiay Tiendaan?" a naipatarus kadagiti dadduma a karuay ti Bikol. Ti patarus ket sarunuen babaen ti dialekto ken ti maitunos a pagsasao, ken ti siudad/ili idiay Bicol a nakaisasaoan. Ti kamaudian a patarus ket iti Tagalog.
Zaragoza, Nueva Ecija
Dagiti baranggay
• H. Romero
Sistema a Solar
Patakder
Gapu kadagiti panakairaman dagiti nawatiwat a kaadayo, adu kadagiti panakairepresenti iti Sistema a Solar ket agipakita kadagiti agpapada a kaadayo a panagpalpalikmut. Iti kinaagpayso, nga adda bassit a malaksid, no adadayo ti maysa a planeta wenno barikes manipud iti Init, ti kaadayo ket dakdakkel ti paggiddiatanda ken ti napalabas a panagpalikmut. Kas pagarigan, ti Benus ket agarup a 0.33 astronomiko a paset (AU) nga adadayo manipud iti Init ngen ti Merkurio, bayat a ti Saturno ket 4.3 AU nga adadayo ngen ti Hupiter, ken ti Neptuno ket naisanglad iti 10.5 AU manipud iti Urano. Adda dagiti panagpadas a panagikeddeng ti maysa relasion ti nagbaetan kadagitoy a kaadayo ti panakpalikmut (kas pagarigan, ti Titius–Bode a linteg), ngem awan pay kadagitoy a teoria ti naawat.
Basey
Dagiti baranggay
• Sugca
Viga
Dagiti baranggay
• San Jose Poblacion
Quezon
Dagiti ili
• Quezon
Basco, Batanes
Ti Basco ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Batanes iti Filipinas. Ti Basco ti kapitolio ti Batanes, ken isu ti maikadua a kadakkelan nga isla kadagiti "Is-isla ti Batanes" a mangbukel iti probinsia.
Hinabangan
Dagiti baranggay
• Bagacay
Pagsasao nga Oya’oya
Ti pagsasao nga Oya’oya ket ti maysa a rimpuok ti dialekto ti pagsasao nga Oceaniko a naisasao idiay ungto ti Peninsula Papuano iti Papua Baro a Guinea.
F
Ti F ket ti maika-6 a letra iti alpabeto a Romano.
Zaragoza, Nueva Ecija
Dagiti baranggay
• Macarse
Shahnameh
Komposision
270px|thumb|left|Ti pannakaasasinado ni [[Khosrau II iti manuskrito ti Mughal a Panawen idi 535]]
San Guillermo, Isabela
Dagiti baranggay
• Villa Sanchez
Viga
Dagiti baranggay
• San Jose Oco
Talugtug
Dagiti baranggay
• Alula
Basco, Batanes
Dagiti baranggay
Ti ili ti Basco ket nabingbingay a politikal iti 6 a barbaranggay.
Dagiti pagsasao ti Filipinas
Tsart a panangiyasping ti sasao a Filipino
Dita baba ket ti tsart ti sasao a Filipino. Bayat nga adda dagiti suppiatan no ania dagiti maidasig a kas pagsasao ken no ania dagiti maidasig a kas dialekto, ti tsart ket mangpasingked a ti kaaduan ket addaan iti panagpapada, ngem saanda a nga agsisinnaranay a maawatan. Naurnos dagitoy a pagsasao segun dagiti rehion a patneng a nakasasaonda (manipud iti amianan nga agpaabagatan, kalpasanna ti daya nga agpalaud).
Hinabangan
Dagiti baranggay
• Binobucalan
• Bucalan
Basey
Dagiti baranggay
• Sugponon
H
Ti H ket ti maika-8 a letra iti alpabeto a Romano.
Borongan
Dagiti baranggay
• Purok B (Pob.)
Calbiga
Dagiti baranggay
• Bulao
Oriental Mindoro
Dagiti ili
• Puerto Galera
Basco, Batanes
Dagiti baranggay
• Ihuvok II (Kayvaluganan)
Zaragoza, Nueva Ecija
Dagiti baranggay
• Manaul
Dagiti pagsasao ti Filipinas
Tsart a panangiyasping ti sasao a Filipino
Adda pay ti pagsasao nga insasao babaen dagiti tattao a Tao (ammo pay a kas Yami) ti Isla ti Orkidia ti Taiwan a saan a nairaman iti pagsasao ti Filipinas.Ti pagsasaoda, ti Tao (wenno Yami) ket paset ti sasao a Bataniko a mangiraman ti Ibatan, Babuyan, ken Itbayat ti Batanes.
Listaan dagiti agsasao iti tunggal maysa pagsasao
Dita baba ket ti karkulo ti populasion manipud itisenso ti Filipnas idi 2000 babaen ti Turay ti Estadistika ti Filipinas iti bilang dagiti Filipino nga agsasao kadagiti sumaganad nga 18 a pagsasao a kas patneng a pagsasao.
Negros Occidental
Dagiti siudad
• Siudad ti Sipalay
Anton Chekhov
Kinaubing
"Idi siak ken ti kakabsatko a lallaki ket agtaktakder iti tengnga ti simbaan ken agkankantakami a tallo iti 'Ti koma kararagko ket maipangato', wenno 'Ti Boses ni Arkanghel', kadagiti amin ket kumitkita kaniami a nagrikrikna ken inap-apalanda dagiti nagannak kaniami, ngem dakami iti dayta a darikmat ket nakarikriknakami a kas dagiti bassit a balud."
Basey
Dagiti baranggay
• Tinaogan
Viga
Dagiti baranggay
• San Pedro (Poblacion)
Quezon
Dagiti ili
• Real
Danubio
Ti Danubio ket maysa a karayan idiay Tengnga nga Europa, ti maikadua a kaatidogan iti kontinente kalpasan ti Volga.
Shahnameh
Komposision
Ni Ferdowsi ket nangrugrugi a nangsurat ti Shahnameh idi977 A.D ken nakompletona daytoy idi 8 Marso 1010. Ti Shahnameh ket monumento ti daniw ken historiograpia, gapu ta nangruna daytoy a daniw a panangibaga manen ni Ferdowsi, dagiti kontemporaneona, ken dagiti sinarununa a kas naikeddeng a pannakalagip ti taga-ugma a pakasaritaan ti Iran. Adu kadagiti kastoy a pannakalagip ket addan kadagiti prosa,ti maysa a kas pagarigan ket ti Shahnameh ni Abu-Mansur Daqiqi. Ti bassit a paset ti obra bi Ferdowsi, kadagiti pasahe a naiwarwaras iti amin a paset ti Shahnameh, ket intero daytoy a bukodna a pinarnuay.
Basco, Batanes
Dagiti baranggay
• Ihuvok I (Kaychanarianan)
Pagsasao a Buhutu
Ti pagsasao a Buhutu (Bohutu) ket ti maysa a pagsasao nga Oceaniko a naisasao idiay Probinsia ti Luek Milne ti Papua Baro a Guinea. Kaaduan kadagiti agsasao iti Buhutu ket agtataengda idiay Ginget ti Karayan Sagarai iti pagbaetan ti Pagsangladan ti Mullins iti abagatan nga aplaya ken banbantay Pima iti amianan ti Sagarai.
Zaragoza, Nueva Ecija
Dagiti baranggay
• Mayamot
• Pantoc
San Guillermo, Isabela
Dagiti baranggay
• Villa Teresita
Negros Occidental
Dagiti siudad
• Siudad ti Talisay
Zaragoza, Nueva Ecija
Dagiti baranggay
• San Rafael
Talugtug
Dagiti baranggay
• Baybayabas
Pagsasao a Saliba (Papua Baro a Guinea)
Ti pagsasao a Saliba ket ti maysa a pagsasao nga Oceaniko a naisasao kadagiti bassit nga isla iti akin-abagatan a daya nga ungto ti Papua Baro a Guinea. Adda dagiti agarup a 2,500 nga agsasao iti Saliba.
Viga
Dagiti baranggay
• San Roque (Poblacion)
Santa Rosa, Nueva Ecija
Dagiti baranggay
• Gomez
Viga
Dagiti baranggay
• Soboc
• Tambongon
• Tinago
• Villa Aurora
Oriental Mindoro
Dagiti ili
• Roxas
Danubio
Naidasig a kas dalanan a danum ti sangalubongan, daytoy ket mangrugi idiay ili ti Donaueschingen idiay Nangisit a Kabakiran iti Alemania idiay pagsasabtan ti karayan Brigach ken Breg. Ti Danubio ket agayuston ti abagatan a daya para iti, ken lumabas kadagiti uppat a kapitolio ti Tengnga nga Europa sakbay a maibusan idiay Baybay Nangisit babaen ti Danubio Delta idiay Romania ken Ukrania.
Maysa daytoy idi a napaut a sitatakder a prontiero ti Imperio a Romano, ti karayan ket labsanna wenno asitganna dagiti pagbeddengan ti sangapulo a pagilian: Romania (29.0% iti labneng a lugar), Hungaria (11.6%), Serbia (10.2%), Austria (10.0%), Alemania (7.0%), Eslobakia (5.9%), Bulgaria (5.9%), Kroasia (4.4%), Ukrania (3.8%), ken Moldova (1.6%), nga ad-adu ngem ti ania man a karayan. Ti pagayusanna a labneng ket gumay-at pay kadagiti siam.
Nagnagan ken etimolohia
Ti Danubio ket naamammoan idi ti Latin a kas ti Danubius, Danuvius, Ister, iti Taga-ugma a Griego a kas ti Ἴστρος (Istros). Ti Dacian/Trasia a nagan idi ket Τάναις/Donaris/Donaris (akin-ngato a Danubio) ken Istros (akin-baba a Danubio). Ti Thraco-Prihio a naganidi ket Matoas, "ti mangiyeg iti gasat".
Ti nagan a Dānuvius ket naipagarup a dinawat manipud iti Keltiko a (Galo), wenno mabalin nga Iraniko. Daytoy ket maysa kadagiti nagan ti karayan a naala manipud iti maysa a Pagsasao a Proto-Indo-Europeano a balikas ti *dānu, a naipagarupan a termino para iti "karayan", ngem mabalin pay maysa nga un-unana a panawen a kosmiko a karayan, ken ti maysa a Vedic a diosen ti karayan (kitaen ti Danu (Asura)), a mabalin a nanipud ti ramut a *dā "agayus/naapges, napardas, naranggas, awan disiplina." Dagiti dadduma pay a nagan ti karayan nga adda ti kapadpadana a etimologo ket mairaman ti Don, Donets, Dnieper ken Dniestr. Ti Dniepr,(sakbay ti Eslabo Danapir babaen ti Gotiko a historiador a ni Jordanes) ken ti Dniestr, manipud iti Danapris ken Danastius, ket naipagarupan dagitoy a nanipud ti Essita Iraniko *Dānu apara "likudan a karayan" ken *Dānu nazdya- "sanguanan a karayan".
Ti Taga-ugma a Griego nga Istros ket nadawat idi manipud iti Trasia/Dacian a kayatna a sawen ket "napigsa, naapges", a mainaig ti Sanskrito a iṣiras "naapges".
Manipud idi Normando a nagrukma iti Inglatera, ti pagsasao nga Ingles ket nagus-usar ti naala ti Latin a balikas ti Danube. Kadagiti pagsasao ti moderno a pagilian a pagayusan ti karayan, daytoy ket:
Shahnameh
Komposision
Ti Shahnameh ket maysa nga epiko a daniw kadagiti sumurok a 50,000 dagiti dua a linia ti metro, a naisurat idi nasapa a Moderno a Persiano. Daytoy ket kangrunaan a naibatay iti obra a prosa iti isu met laeng nga inumnong iti nasapa a biag ni Ferdowsi iti natibona a Tus. Daytoy a prosa ti Shahnameh ket kaaduan met a patarus iti obra a Pahlavi (tengnga a Persiano), nga ammo a kas ti Xwadāynāmag ("Libro dagiti Ari"), ti naudi nga umnong ti Sasanida iti pakasaritaan dagiti ari ti Persia manipud dagiti mitiko a panawen aginggana ti panagturay ni Khosrau II (590–628). Ti Xwadāynāmag ket naglaon iti historikal a pakaammo iti naud-udi a paset ti panawen ti Sasanida, ngem agparparang a saan a nangala iti ania man a historikal a tataudan para iti nasapsapa a paset ti panawen ti Sasanida (maika-3 aginggana ti maika-4 a sigsiglo). Ni Ferdowsi ket nanginayon ti meterial a nangituloy ti istoria aginggana pannakaabak dagiti Sasanida babaen dagiti Arabo iti tegnga ti maika-7 a siglo.
Basco, Batanes
Dagiti baranggay
• San Joaquin
Dagiti siudad ti Filipinas
Pannakaidasig
Dagiti Nawaya a Komponente a Siudad – Dagiti siudad nga addaan kadagiti dokumento ti linteg nga agiparit kadagiti agbutbutos nga agibutos para kadagiti mabutbutosan nga opisial ti probinsia. Dagiti nawaya a komponente a siudad ket nawaya da manipud kadagiti probinsia. Adda dagiti lima a kastoy a siudad: Dagupan, Cotabato, Naga, Ormoc ken Santiago.
Zaragoza, Nueva Ecija
Dagiti baranggay
• Santa Cruz
Calbiga
Dagiti baranggay
• Buluan
Sistema a Solar
Patakder
Adda dagiti bilang dagiti Modelo ti Sistema a Solar ditoy Daga a a mangpadas a mangipan kadagiti minaig a gantingan a pakairamanan ti Sistema a Solar iti nagtagitaoan a termino. Adda dagiti modelo a mekaniko — a makunkuna a dagiti planetario — bayat a dagiti dadduma ket ket gumayatda kadagiti ballasiw ti siudad ken rehional a luglugar. Daytoy ti kadakkelan a gantingan a modelo, ti Suesia a Sistema a Solar, ket agus-usar ti 110-metro a Ericsson a Globo idiay Estokolmo a kas ti sabali nga Initna, ken, sursurotenna ti gantingan, ti Hupiter ket maysa a 7.5 metro a nagtimbukel idiay Sangalubongan nga Eropuerto ti Arlanda, iti 40 km a kaadayo, bayat a ti agdama kaadaywan a nbanag, ti Sedna, ket maysa a 10-sentimetro a nagtimbuket idiay Luleå, iti 912 km a kaadayo.
Santa Rosa, Nueva Ecija
Dagiti baranggay
• Inspector
Pagsasao a Buhutu
Alpabeto
Ti Buhutu ket addaan kadagiti 19 a letra (Aa, Bb, Dd, Ee, Ff, Gg, Hh, Ii, Kk, Ll, Mm, Nn, Oo, Pp, Ss, Tt, Uu, Ww, Yy), panagsardeng a glotal ken dagiti 7 a diptongo (bw, fw, gw, hw, kw, mw, pw).
Dagiti siudad ti Filipinas
Pannakaidasig
Dagiti Komponente a Siudad – Dagiti komponente a siudad ket saan da a masabat dagiti adda dita ngato a kasapulan ket dagitoy a siudad ket mausigda a kas komponente a siudad iti pakabirukan da a heograpiko a probinsia. No ti komponente a siudad ket mabirukan kadagiti pagbeddengan ti dua (2) wenno ad-adu pay a probinsia, ti kastoy a siudad ket mausig a komponente iti probinsia a pannakailianna idi.
San Guillermo, Isabela
Dagiti baranggay
• Burgos
Calbiga
Dagiti baranggay
• Caamlongan
Talugtug
Dagiti baranggay
• Buted
Basco, Batanes
Dagiti baranggay
• Chanarian
Borongan
Dagiti baranggay
• Purok C (Pob.)
Sistema a Solar
Pakabuklan
Ti Init, a gangani a mangbukel kadagiti amain a banag iti Sistema a Solar, ket buklen ti gangani a 98% hidrohenio ken helio. Ti Hupiter ken Saturno, a mangbukel kadagiti amin a nabati a banag, ket agtagikua ti tangatang a mangbukel ti gangani a 99% kadagita nga isu met laeng nga elemento. Ti pannakabuklan a gradiente ket adda iti Sistema Solar, a pinartuat babaent pudot ken presion ti lawag manipud iti Init; dagita a banbanag nga asasideg iti Init, a maapektaran babaen ti pudot ken presion ti lawag, ket buklen dagiti elemento nga adda kadagiti nagato a punto s ti panakalunag. Dagiti banag nga adadayo manipud iti Init ket kaaduan abuklen dagiti materiales nga adda ti nababba a puntos ti panakalunag. Ti pagbeddengan ti Sistema a Solar ti labes dagiti nalaka nga agbalbaliw a sustansia a mabalin a maipababaan ket makunkuna a ti linia ti linaaw a nagbalay, ken naisanglad ti agarup a 4 AU manipud iti Init.