cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Thimphu
Ti Thimphu, kas sentro ti politika ken ekonomia ti Butan, ket kaaduan a naibatay iti agrikultura ken dinguen, mangited daytoy iti 45% GNP iti ti pagilian. Ti turismo, urayno makait-ited iti ekonomia, ket nainget a naregregulado, ken mangtaltalinaay iti balanse a pagbaetan ti tradisional, panagdur-as ken modernisasion. Ti Thimphu ket aglaon kadagiti kaaduan a pasdek ti politika idiay Butan, mairaman daytoy ti Nailian nga Asemblia ti kabarbaro a naporma a parlamento a demokrasia ken ti Palasio Dechencholing, ti opisial a pagtaengan ti Ari, a mabirukan iti amianan ti siudad. Kas metropolis ken kapitolio a siudad, ti Thimphu ket tinartaripato babaen ti "Plano ti Estruktura ti Thimphu", a ti maysa a Plano ti Panagdur-as ti Urbano a napartuat idi 1998 nga agraman iti gandat iti panagsalaknib ti narukop nga ekolohia ti ginget. Daytoy a panagdur-as ket agdama nga agraman iti tulong iti pinansia manipud iti Banko ti Lubong ken Banko ti Panagdur-as ti Asia.
Sasao a Skou
Sko (Laycock 1975)
Inpagarup a pudno ni Laycock dagiti dua a sanga,ti Vanimo ken Krisa:
Pagsasao nga Enrekang
Ti pagsasao nga Enrekang ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio ti Sulawesi, Indonesia.
Sasao a Skou
Skou (Ross 2005)
Nupay kasta, ti Krisa ket saan a nasayaat a nasuportaran ken pinanawan ni Malcolm Ross daytoy,
Pura
Ti Pura ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:
Sasao a Skou
Pannakaisilpo a Makro-Skou (Donohue 2002)
Insingasing ni Mark Donohue ti subkalsipikasion a naibatay iti pannakaiwarwaras nga areal a tinawtawaganna iti Makro-Skou.
Dagiti pangsandi
Dagiti pangsandi a kinonstrukto manen ni Ross para iti proto-Skou ket,
Dagiti nagibasaran
Skou languages
Pagsasao a Kalumpang
Ti pagsasao a Kalumpang ket ti maysa a rimpuok ti dialekto ti Austronesio ti Sulawesi, Indonesia.
Pagsasao a Dakka
Ti pagsasao a Dakka ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio ti Sulawesi, Indonesia.
Mayorga
Ti Mayorga ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:
Moncada
TI Moncada ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:
Augusteae
Ti Augusteae ket ti tribu dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae ken aglaon kadagiti 89 a sebbangan kadagiti 3 a henero]. Mabirukan ti [[Augusta (mula)|Augusta manipud iti Mehiko aginggana iti Brasil ken iti abagatan akinlaud a rehion ti Pasipiko, mabirukan ti Wendlandia iti amianan akindaya a tropikal nga Aprika, tropikal ken subtropikal nga Asia ken Queensland, ken mabirukan ti Guihaiothamnus iti Abagatan a Tsina.
Dagiti henero
Dagiti sinonimo
Pagsasao a Lemolang
Ti pagsasao a Lemolang ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio ti Sulawesi, Indonesia.
Calytrix brevifolia
Ti Calytrix brevifolia, ammo pay iti Ingles a kas short leaved starflower, ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti mirtus iti Myrtaceae nga endemiko iti Akinlaud nga Australia.
Ti bassit a mula ket kadawyan nga agtubo iti katayag iti. Daytoy ket agsabong iti pagbaetan ti Agosto ken Enero ken agpataud kadagiti derosas a sukog bituen a sabong. Ti bassit a mula ket addaan iti nalinteg a panagkukua nga agraman kadagiti bassit unay a napuskol a bulong, iti agarup a iti kaatiddog. Dagiti sabong ket komparatibo a dakkel iti diametro iti  ken nauneg a derosas aginggana iti magenta iti maris nga addaan iti duyaw a tengnga. Dagiti sabong ket agraman kadagit inapino a dutdot a sumakup manipud kadagiti pingir ti calyx iti las-ud dagiti petalo.
Masansan a mabirukan kadagiti pagtubuan ti babassit a mula kadagiti tanap ti darat kadagiti rehion ti Mid West ken Gascoyne iti Akinlaud nga Australia nga idiay ket agtubo kadagiti nadarat a daga.
Ti sebbangan ket kasisigud a naipalawag a kas Calycothrix brevifolia babaen ni botaniko Carl Meisner idi 1857 iti Journal of the Proceedings of the Linnean Society, Botany ken naidasig manen iti henero ti Calytrix babaen ni George Bentham idi 1867 iti obra iti ''Orders XLVIII. Myrtaceae- LXII. Compositae iti Flora Australiensis''.
Lakewood
Ti Lakewood ket mabalin a dumakamat kadagiti usmaganad:
Pagsasao a Bungain
Ti pagsasao a Bungain ket ti pagsasao a Torricelli ti Papua Baro a Guinea.
1859
Ti 1859 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Sabado iti kalendario a Gregoriano.
Pagsasao nga Elepi
Ti pagsasao nga Elepi ket ti pagsasao a Torricelli ti Papua Baro a Guinea.
WorldCat
Ti WorldCat ket ti maysa a naikaykaysa a katologo a mangibilang iti urnong dagiti 72,000 a biblioteka kadagiti 170 a pagilian ken teritorio a makibinglay iti gobal a kooperatibo ti Online Computer Library Center (OCLC). Daytoy ket ipataray babaen ti OCLC Online Computer Library Center, Inc. Dagiti agsuskribir a kameng dagiti biblioteka ket agtitinnulongda a mangtaripato iti database ti WorldCat, ti kadakkelan a bibliograpiko a database iti lubong. Ti OCLC ket mangaramid a nawaya a magun-od ti WorldCat kadagiti biblioteka, ngem ti katologo ket isu ti pundasion para kadagiti sabali serbisio ti suskrision ti OCLC (kas ti panagbibingay kadagiti rekurso ken ti panagtaripato ti urnong).
Calytrix carinata
Ti Calytrix carinata ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti mirtus iti Myrtaceae a patneng kadagiti namaga bassit a rehion ti Australia.
Ti bassit a mula ket kadawyan nga agtubo iti katayag iti. Daytoy ket agsabong iti pagbaetan ti Mayo ken Oktubre ken agpataud kadagiti derosas-purpura a sabong.
Mabirukan daytoy karuburoban ti darat, dagitinadalumpinas a lugar wenno dagiti nabaro a bakras ti turod kadagiti rehion ti tengnga a Pilbara ken Goldfields-Esperance iti Akinlaud nga Australia ken ti top end ken tengnga a luglugar ti Akin-amianan a Teritorio nga idiay ket agtubo kadagiti nabisel a daga kadagiti laterito.
Rehion ti Bío Bío
Ti Bío Bío Region (Región del Bío-Bío ), ket maysa kadagiti sangapulo ket lima nga umuna nga administratibo a pannakabingbingay ti Chile; daytoy ket nabingbingay kadagiti uppat a probinsia: ti Arauco, Bío Bío, Concepción, ken Ñuble. Daytoy ket ammo pay para iti kasisigud a denominasion iti Rehion VIII. Ti Concepción ket ti kapitolio ken kadakelan a siudad. Dagiti nangruna pay a siudad ket mairaman ti Chillán, Coronel, Hualpén, Los Ángeles, ken Talcahuano.
Kai Besar
Ti Kai Besar (Nalatak nga Isla Kai, matawtawagan pay iti Nuhu Yuut wenno Nusteen) ket maysa kadagiti Is-isla Kai a parte dagitoy ti Is-isla Maluku, Indonesia. Ti kalawana ket. Ti sabali pay a nangruna nga isla iti grupo nga Is-isla Kai ket ti Kai Kecil (Bassit nga Isla Kai). Ti akin-amianan nga ungto ket tinawtawagan iti Tanjung Borang, ken ti akin-abagatan nga ungto ket makunkuna a Tanjung Weduar.
Pagsasao a Kamasau
Ti pagsasao a Kamasau ket ti pagsasao a Torricelli ti Papua Baro a Guinea.
Pentachlaena vestita
Ti Pentachlaena vestita ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sarcolaenaceae. Daytoy ket endemiko iti Madagascar. Ti espesipiko nga epiteta iti vestita ket manipud iti Latin a ti kayatna a sawen ket "naabungotan", a mangibagbaga iti nadutdotan nga indumento iti sirok dagiti bulong ken dagiti ungkay, bungbunga ken dagiti sabali pay a rabaw.
1813
Ti 1833 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Biernes iti kalendario a Gregoriano.
Pentachlaena vestita
Deskripsionn
Agtubo ti Pentachlaena vestita a kas bassit a mula aginggana iti iti katayag. Ti nalalat, nasikkil, ken natibker a bulbulong ket arinduyog iti sukog ken agrukod iti iti kaatiddog. Dagiti inploressensia ket kadawyan nga addaan kadagiti dua a sabong, sagpaminsan a bugbugtong, iti tunggal maysa ket addaan kadagiti lima a sepalo ken dagiti lima a petalo. Dagiti arinduyog a bunga ket maranarangha aginggana iti kayumanggi ken agrukod aginggana iti iti kaatiddog.
Pannakaiwarwaras ken habitat
Ti Pentachlaena vestita ket ammo laeng mnipud iti sentral a rehion ti Amoron'i Mania. Dagiti habitatna ket dagiti pagtubuan ti babassit a mula wenno kakaykayuan a karuotan manipud iti iti kangato.
Dagiti pangta
Maipangta ti Pentachlaena vestita babaen dagiti uram, sumagmamano nga aramid iti tao, a mangpabuntog iti panagtubo ti mula. Ti sebbangan ket mabirukan laeng iti relatibo a bassit a lugar. Ti preliminario a kasasaad ti sebbangan ket Madangran.
Astiella
Ti Astiella ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket impalawag babaen ni Jovet (1941) a kas maysa a monoespesipiko, yierba a henero, nga endemiko iti Madagascar. Adda dagiti 11 a baro a sebbangan nga endemiko iti Madagascar a nainayon iti daytoy a henero.
Pagsasao a Maiwa (Sulawesi)
Ti pagsasao a Maiwa, ammo pay a kas Masenrempulu, ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio nga insasao babaen dagiti agarup a 50,000 a tattao idiay Abagatan a Sulawesi, Indonesia.
Maika-11 a meridiano daya
Ti 11° a meridiano daya ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Europa, Aprika, ti Taaw Atlantiko, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-11 a meridiano daya ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-169 a meridiano laud.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-11 a meridiano daya ket lumabas iti:
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti notas ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" | 🇳🇴 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇳🇴 ! scope="row" | 🇸🇪 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Skagerrak ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Kattegat ! scope="row" | 🇩🇰 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Kattegat ! scope="row" | 🇩🇰 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Great Belt ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Smålandsfarvandet ! scope="row" | 🇩🇰 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Luek tif Kiel ! scope="row" | 🇩🇪 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | uek ti Lübeck ! scope="row" | 🇩🇪 ! scope="row" | 🇦🇹 ! scope="row" | 🇮🇹 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Mediteraneo ! scope="row" | 🇹🇳 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Mediteraneo ! scope="row" | 🇹🇳 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Mediteraneo ! scope="row" | 🇹🇳 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Mediteraneo ! scope="row" | 🇹🇳 ! scope="row" | 🇱🇾 ! scope="row" | 🇩🇿 ! scope="row" | 🇳🇪 ! scope="row" | 🇳🇬 ! scope="row" | 🇨🇲 ! scope="row" | 🇬🇶 ! scope="row" | 🇬🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Australasia
Heograpia ti tao
Iti heopolitiko, ti Australasia ket sagpaminsan a pangikuyogan a pannakaibagbaga iti Australia ken Baro a Selanda – iti kaawan ti sabali a lubong a limitado laeng kadagita a dua a pagilian. Sagpaminsay pay a ti termino ket buklenna ti isla ti Baro Guinea (Papua Baro a Guinea ken ti isla a paset ti Indonesia. Adu met dagiti gunglo a dagiti naganda ket mangiraman ti pangsaruno iti "[Naarian] nga Australasiano a Kagimongan iti ..." ken manglimitado ti sakup ti operasionda iti laeng Australia ken Baro a Selanda.
Heograpia ti ekolohia
thumb|300px|Ti [[Linia Wallace a mangisina ti fauna ti Australasia ken Abagatan a daya nga Asia.]] thumb|left|250px|Ti [[Aoraki / Bantay Cook idiay Akin-abagatan nga Alpes ti Baro a Selanda]]
Manipud ti maysa a perspektio iti ekolohia pti ekosona ti Australasia ket mangporma ti naisangayan a rehion nga addaan iti kadawyan a heolohiko ken ebolusionario a pakasaritaan ken ti adu a naisalsalumina a flora ken fauna. Iti daytoy a kontesto, ti Australasia ket limitado iti Australia, Baro a Guinea, Baro a Selanda, Baro a Caledonia, ken dagiti kaarruba nga isla, ken mairaman dagiti isla ti Indonesia maniud iti agpaday a pset ti Lombok ken Sulawesi. Ti Linia Wallace ket mangmarka ti biolohiko a panangisina manipud iti ekosona ti Indomalaya ti tropikal nga Asia – Borneo ken Bali a naisanglad iti lumaud n bangir ti Asia.
Ti Australia, Baro a Selanda ken Baro a Caledonia ket pirgis amin dagitoy ti taga-ugma a superkontinente ti Gondwana, a dagiti marka ket makitkita pay laeng idiay Probinsia ti Seamount Isla ti paskua ken dagiti dadduma pay a heopisikal nga entidad. Dagitoy tallo a masa ti daga ket naisinsinan manipud kadagiti sabali a kontinente, ken manipud kaniada, kadagit inapalabasen a riwriw a tawen. Almin ti Australasia ket makibinningay iti flora ti Antartiko, urayno ti akin-amianan a tropikal nga is-isla ket makibinningay met kadagiti adu a mula iti Abagatan a daya nga Asia.
Ti Australia, Baro a Guinea, ken Tasmania ket naisinsinada pay manipud babaen ti maysa nga ababaw a kontinental samang, ken naisilpoda idi nabab-baba ti lessaad ti baybay kadagiti las-ud ti Panawen ti Yelo. Makibinningay dagitoy ti agpada a fauna a mangiraman kadagiti mamalia ti marsupial ken monotreme ken dagiti billit a ratite. Ti Eucalypt ket isu dagiti adu kayo iti kaaduan a paset ti Australia ken Baro a Guinea. Ti Baro a Selanda ken awan kadagiti patneng a mamalia iti daga, ngem adda met idi kadagiti billit a ratite, a mairaman ti kiwi ken ti awanen a moa. Ti ekosona ti Australasia ket mangiraman kadagiti asideg a grupo ti isla, kasla ti Wallacea, ti Purpuro ti Bismarck, Is-isla ti Solomon, ken Vanuatu ken saan idi dagitoy a dati a paset ti Gondwana, ngem makibinningay met kadagiti adu a pakailasinan dagiti mula ken dagiti ayup iti Australasia.
Tbilisi
Ti Tbilisi (თბილისი ), kadawyan nga ammo babaen ti dati a naganna iti Tiflis, ken masansan a saan a husto a maibalbalikas iti Tiblisi, ket ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ti Georgia, mabirukan daytoy kadagiti igid ti Karayan Kura ken agraman iti populasion iti agarup a 1.5 a riwriw nga agtataeng. Napundar idi maika-5 a siglo babaen ti monarko ti taga-ugma a sinaruno ti Pagarian ti Iberia ti Georgia, ti Tbilisi ket nagserbi manipud idin, saan a nagbalbaliw a kas ti kapitolio dagiti nadumaduma a pagarian ken republika ti Georgia. Babaen ti turay ti Rusia, manipud idi 1801 aginggana iti Tiflis ti 1917, daytoyen ti tugaw ti Imperial a Biseroyalidad a nagturturay kadagiti dua a bangir iti intero a kaukaso.
Mabirukan iti akin-abagatan a daya ti Europa, ti kaasideg ti Tbilisi iti lukratibo a daya-laud a daldalan ti panagtagilako ket masansan pakabalinan ti siudad a kas punto ti suppiat a nagbabaetan dagiti nadumaduma nga agkakaribal nga imperio iti amin a paset ti pakasaritaan ken ti lokasion ti siudad iti daytoy nga aldaw ket mangisigurado iti daytoy iti puestona a kas maysa a nangruna a papanan a dalan para iti global nga enerhia ken dagiti proyekto ti panagtagilako. Ti agdumaduma a pakasaritaan ti Tbilisi ket maipaltiing iti arkitekturana, nga aglalaok a mediebal, klasikal, ken dagiti Sobiet nga estruktura.
Rehion ti Araucanía
Ti Araucanía (Araucanía Region wenno IX La Araucanía Region (IX Región de La Araucanía ) ket maysa kadagiti sangapulo ket lima nga administratibo a pannakabingbingay ti Chile ken buklen dagiti dua a probinsia: ti Malleco iti amianan ken ti Cautín iti abagatan. Ti kapitolio ken kadakkelan a siudadna ket ti Temuco; dagiti dadduma pay a nangruna a siudad ket mairaman ti Angol ken Villarrica.
Augusta (mula)
Ti Augusta ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket mabirukan iti tropikal a Latin nga Amerika manipud iti Mehiko aginggana iti Brasil ken iti pay abagatan a kinlaud nga Pasipiko (Fiji ken Baro a Caledonia).
Hiri Motu
Ti Hiri Motu, ammo pay a kas ti Polis Motu, Pidgin Motu, wenno Hiri, ket opisial a pagsasao ti Papua Baro a Guinea. Daytoy ket ti napalaka a bersion ti Motu, ti pamilia ti pagsasao nga Austronesio.
Urayno daytoy ket nainget a saan a pidgin wenno kreol, daytoy ket addaan kadagiti langa kadagitoy a dua a tipo ti pagsasao. Ti ponolohiko ken gramatikal a paggiddiatan ket kaibuksilanna a dagiti agsasao ti Hiri Motu ket maawatanda met ti Motu. Iti pay maipada, dagiti agsasao ti Motu a saan met a nakaadal iti Hiri Motu ket marigatanda met, urayno dagitoy a pagsasao ket leksikal nga agpada unay, ken agtalinaay ti kadawyan a sintaktikal a batayan ti Austronesio.
Uray ti lugar nga idi ket kaaduan a kas lingua franca, ti panagusar ti Hiri Motu ket bumasbassiten tapno maiparanor ti Tok Pisin ken Ingles kadagiti napalabasen a tawen.
Dagiti dialekto
Ti Hiri Motu ket addaan kadagiti dua a dialekto a tinawtawagan ti "Austronesio" ken "Papuano". Dagitoy a dialekto ket pudno dagitoy nga Austronesio iti gramatika ken bokabulariob, gapu ti pannakaalada manipud iti Motu; ti nagnagan ti dialekto ket mangitudo kadagiti immuna a pagsasao nga insasao babaen dagiti agus-usar iti daytoy a lingua franca. Ti dialekto a "Papua" (tinawtawagan pay iti "Di-sentral") ket ad-adu idi a naisasao ken mabalin a saan a nasapsapa ngem idi agarup a 1964, ken naus-usar a kas alagaden para kadagiti opisial a pablaak. Ti "Austronesio" (wenno "Sentral") a dialekto ket as-asideg iti Motu iti gramatika ken ponolohia, ken ti bokabulariona ket ad-adu ken as-asideg iti kasisigud a pagsasao. Gapu kadagitoy a rason, daytoy idi ti pammadayaw a dialekto, nga inkedkeddeng a husto dagiti agsasao.
Adda pay idi dagiti naibatay ti pidgin a Hiri Motu a kas dagiti panangiyasideg a pagsasao kadagiti tattao a saan pay a nalaing nga agsao iti Hiri Motu.
Pakasaritaan
Ti pagsasao ket addaan iti nabayagen a pakasaritaan sakbay iti pannakaiyasideg kadagiti Europeano; napadur-as daytoy kadagiti nakibinglay iti panagtagilako a siklo ti Hiri (nangruna ti sago ken bangbanga) a nagbaetan dagiti tattao a Motu ken dagiti kaarrubada idiay abagatan a daya nga aplaya ti isla ti Baro a Guinea. Kadagiti nasapa a panawen ti kolonia ti Europa, ti panagusar ti Hiri Motu ket adu gapu ti pannakaamponna babaen ti Naarian a Konstabulario ti Papua (isu a taudan ti nagan a "Polis Motu"). Babaen kadagiti nasapa a tawtawen ti 1960, ti Hiri Motu ket mabalin a nakaabuten ti kaaduan a pannakausarna, gapu ta isu daytoy idi ti kadawyan a lingua franca iti dakkel a paset ti pagilian. Daytoy idi ti umuna a pagsasao dagiti adu a tattao a ti nagannak kaniada ket nagtaud kadagiti sabali a grupo ti pagsasao (kadawyan a dagiti annak ti polis ken dagiti sabali pay a publiko a katulong).
Manipud idi nasapa a tawtawen ti 1970, no saan pay a nasapsapa ngem daytoy, ti panagusar ti Hiri Motu a kas ti inaldaw a lingua franca iti daan a "sakup" ket nagin-inuten a bumasbassit tapno maiparabor ti Ingles ken Tok Pisin. Ita nga aldaw dagiti agsasao ket kadawyan a dagiti lallakay ken kaaduan kadagiti probinsia ti Sentral ken Golpo. Ti pannakaiballatek iti daytoy a kasasaad, dagiti ub-ubing nga agsasao iti "nagannak a pagsasao" (maitutop a Motu) ket kadawyan a saan a makaammo iti Hiri Motu, ken bassit kaniada ti nasayaat a makaawat wenno makasao, nga idi ket saan a kastoy a kaso kadagiti kaputotan wenno dua a kaputotan idi.
Nationalencyklopedin
Pakasaritaan
Ti gandat ket nairugi idi 1980, idi ti komite ti gobierno ket nangisingasing a dagiti negosasion ket ket nasken a maiparugi dagiti nadumadumanga agipabpablaak. Daytoy nga agpang ket nalpas idi Agosto 1985, idi ti Bra Böcker idiay Höganäs ket nagbalin nga isu ti akin-rebbeng a nangipablaak para iti gandat. Dagiti katudingan ti gandat ket para kadagiti moderno nga obra ti reperensia a naibatay iti sientipiko a paradigma a mangiraman kadagiti banag ti henero ken enbironmento.
Pagsasao a Juwal
Ti pagsasao a Juwal, ammo pay a kas Muniwara ket ti pagsasao a Torricelli ti Papua Baro a Guinea. Dagiti sabali a nagan ket ti Mambe ken Tumara ~ Tumaru.
Nationalencyklopedin
Pakasaritaan
Awan kapada kadagiti kasakbayan a nagbilin para iti obra; sakbay a naipablaak ti immuna a tomo idi Disiembre 1989, 54,000 kadagiti gumatgatang ket nagbilinda iti ensiklopedia. Ti naudi a tomo ket naipablaak idi 1996, ket dagiti tallo a suplemental a tomo idi 2000.
Dagiti mainaig a gandat iti Nationalencyklopedin ket dagiti pay sumaganad:
Idi 1997, ti immuna a dihital a porma ti ensiklopedia ket naipablaak kadagiti 6 a CD-ROM (kalpasanna iti pay DVD), ken idi 2000 a kas serbisio ti suskrision ti Internet. Ti online a bersion ti diksionario ken ti pay napabaro a bersion ti kasisigud nga ensiklopedia. Add dagiti 356,000 a naikabkabil, 183,000 kadagitoy ket ensiklopediko nga artikulos. Ti serbisio ket nalpasen nga addaan kadagiti nadumaduma a langa a saan a magun-od iti naiprenta a bersion, a kas ti diksionario ti Sueko–Ingles.
Tok Pisin
Ti Tok Pisin ket pagsasao a kreol a naisasao kadagiti amin a Papua Baro a Guinea. Daytoy ket opisial a pagsasao ti Papua Baro a Guinea ken ti kaaduan a naus-usar a pagsasao iti dayta a pagilian. Kadagiti paset ti Lumaud, Golpo, Sentral, Probinsia ti Oro ken dagiti Probinsia ti Luek Milne, nupay kasta, ti panagusar ti Tok Pisin ket addaan iti nabiit a pakasaritaan, ken saan unay nga unibersal, a naipangpangruna dagiti manakman a tattao.
Adda met dagiti nagbaetan ti lima ken innem a riwriw a tattao nga agus-usar ti Tok Pisin, urayno saanda unay a nalaing a makasao. Adda met ti nagbaetan ti maysa ken dua a riwriw ti makadal a kas umunada a pagsasao, ken naisangayan ti ubbing dagiti nagannak wenno dagiti appo a kasisigud a nagsasao kadagiti sabali a bernakular (kas pagarigan, ti ina maipud idiay Madang ken ti ama manipud idiay Rabaul). Naisangayan dagiti urbano a pamilia, ken dagiti polis ken dagiti kameng ti puersa ti depensa, ket kankanayonda a makisao iti Tok Pisin, gapu ti saan a pannagagun-od ti kalaing iti bernakular (tok ples), wenno ti panagadal ti bernakular a kas maikadua (wenno maikatlo) a pagsasao, kalpasan ti Tok Pisin (ken mabalin a ti Ingles). Mabalin met nga addaan dagiti maysa a riwriw a tattao ti agsasaon iti Tok Pisin a kas ti nangrun a pagsasaoda.
Calytrix brownii
Ti Calytrix brownii, kadawyan nga ammo iti Ingles a kas white turkeybush, ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti mirtus iti Myrtaceae nga endemiko iti Akinlaud nga Australia.
Perrierodendron occidentale
Ti Perrierodendron occidentale ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Sarcolaenaceae. Daytoy ket endemiko iti Madagascar.
Deskripsion
Agtubo ti Perrierodendron occidentale a kas maysa a kayo aginggana iti iti katayag. Dagiti napapel a bulongna ket arinduyog aginggana iti eliptiko iti sukog. Agmarisda iti kayumanggui iti ngato, berde iti baba ken agrukod aginggana iti iti kaatiddog. Dagiti inploressensia ken addaan iti maysa aginggana iti lima a sabong, ti tunggal maysa ket addaan iti lima a sepalo ken lima a petalo. Dagiti nalamuyot a bunga ket immitlog iti sukog ken agrukod aginggana iti iti kaatiddog.
Pannakaiwarwaras ken habitat
Ti Perrierodendron occidentale ket adu a naiwarwaras kadagiti akinlaud a rehion ti Haute Matsiatra, Ihorombe ken Atsimo-Andrefana. Ti habitatna ket dagiti bakir manipud iti pantar ti baybay aginggana iti iti kangato. Adda met dagiti subpopulasion a mabirukan dagiti Nailian a Parke ti Isalo ken Zombitse-Vohibasia.
Perrierodendron capuronii
Ti Perrierodendron capuronii ket ti kayo iti pamilia ti Sarcolaenaceae. Daytoy ket endemiko iti Madagascar. Ti espesipiko nga epiteta ket para iti Pranses a botaniko a ni René Capuron.
Calytrix brownii
Immuna a naipalawag a kas Calycothrix brownii babaenni botaniko Johannes Conrad Schauer idi 1843 iti obra iti Monographia Myrtacearum Xerocarpicarum, naidasig manen daytoy iti henero ti Calytrix babaenni Lyndley Craven idi 1987 iti ''A taxonomic revision of Calytrix Labill. (Myrtaceae) iti warnakan ti Brunonia''.
Perrierodendron capuronii
Pannakaiwarwaras ken habitat
Ti Perrierodendron capuronii ket ammo laeng manipud kadagiti akindaya a rehion ti Sava, Alaotra-Mangoro ken Atsinanana. Ti habitatna ket dagiti nadam-eg ken nadam-eg bassit a bakir manipud iti aginggana iti  iti kangato.
Listaan dagiti tawen
Daytoy a panid ket ilistana dagiti panid ti tawen.
Kai Kecil
Ti Kai Kecil (Bassit nga Isla Kai) ket ti maysa a parte ti grupo ti Is-isla Kai iti Is-isla Maluku, Indonesia. Daytoy ket addaan iti kalawa iti 399 km2. Ti sabali a nangruna nga isla iti grupo ket ti Kai Besar (Nalatak nga Isla Kai). Daytoy ket aglaon iti ili ti Tual.
Pagsasao a Womo
Ti pagsasao a Womo ken Sumararu ket ti pagsasao a Papuano ti Papua Baro a Guinea.
Bantay Bongao
Ti Bantay Bongao (ammo pay a kas Bud Bongao) ket ti bantay a mabirukan iti Isla Bongao iti probinsia ti Tawi-Tawi. Daytoy ket maysa a bantay a binukel dagiti innem nga adigi ti apug a bato nga agserbi a kas dagiti 6 a pantokna.
Ti Bud Bongao ket mabirukan iti uneg ti Parke ti Eko-Turismo ti Pantok Bongao a naisibbo idi Hulio 3, 2017. Daytoy ket 250-ektaria a bakir a maysa kadagiti naudi a nabati a nadam-eg a bakir iti Purpuro ti Sulu.
Ti bantay ket naikeddeng a sagrado a naipampamattian a dagiti dua a manangaskasaba a dagus a simmursurot ken ni Karim ul-Makhdum, ket naipumponda iti makunkuna a Batbato ti Tampat, ngem sagrado metten daytoy a lugar uray idi sakbay a simmangpet ti Islam. Inyeg ni Karim ul-Makhdum ti Islam iti Filipinas idi 1380.
Dagiti pisikal a pakailasinan
Ti Bud Bongao ket buklen dagiti innem nga adigi ti apug a bato a mangbukel kadagiti innem a pantokna, nga agserbi a kas dagiti punto apagbuyaan para kadagiti isla ken dagiti lokasion a nakainagananda. Dagitoy a pantok ket ti Bongao, Pajar, Sibutu (pantok), Simunul, Tambisan, ken Tinondakan.
Aktibidad ti pannagna
Malaksid a kas maysa a sagrado a bantay, ti Bud Bongao ket nadayeg paya kadagiti agpagpagna. Nabangonen ti 3,608 nga addang a bato a dalan manipud iti pagrugian iti Baranggay Pasiagan nga agpatingga iti pagbuyaan a kadsaaran a nabangon iti Pantok Tambisan. Ti pagbuyaan a kadsaaran ket makaited ti punto a pagtan-awan iti Baybay Celebes ken Isla Tambisan iti Sabah iti iti ngato ti pantar ti baybay.
Endemiko a fauna
Dagiti sunggo nga endemiko iti Bud Bongao ket mairaman ti Macaca fascicularis.
José Alejandrino
Ni José Cándido Alejandrino y Magdangal (Disiembre 1, 1870 – Hunio 1, 1951) ket maysa kadagiti Filipino a heneral idi las-ud ti Yaalsa ti Filipino ken ti Gubat ti Filipino-Amerikano. Isu pay ket maysa a senador ti Maika-12 a Senatorial a Distrito ti Filipinas.
Nasapa a biag
Naiyanak ni Alejandrino iti nabaknang a pamilia manipud iti Arayat, Pampanga, idi Disiembre 1, 1870 idiay Manila. Isu ket immuna a nagadal idiay Ateneo Municipal de Manila, ken dgaiti kontemporaneona ket mairamanda José Rizal, Juan Araneta, Cayetano Arellano, ken Apolinario Mabini, ken dadduma pay. Nagun-odna ti grado ti Bachelor of Arts idiay Unibersidad ti Santo Tomas, ken napan nagadal idiay Espania idiay Unibersidad ti Ghent, nga isu ket nagturpos a nakaala idi grado iti inheniera ti kimika.
1855
Ti 1855 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Lunes iti kalendario a Gregoriano.
Premio Nobel iti Pisika
thumb|upright|Ni [[Wilhelm Röntgen (1845–1923), ti immuna a nagungunaan iti Premio Nobel iti Pisika.]]
Ti Premio Nobel iti Pisika (Nobelpriset i fysik) ket maminsan a maipagunguna ti makatawen babaen ti Naarian a Sueko nga Akademia dagiti Siensia. IMaysa daytoy kadagiti lima a Premio Nobel a napundar babaen ti nakem ni Alfred Nobel idi 1895 ken naipagungunann manipud idi 1901; dagiti sabali pay ket ti Premio Nobel iti Kimika, Premio Nobel iti Literatura, Premio Nobel ti Kappia, ken Premio Nonel iti Sikolohia ken Medisina. Ti immuna a Premio Nobel iti Pisika ken naipangunguna kenni Aleman a Wilhelm Conrad Röntgen, "iti pannakabigbig kadagiti ektraordinario a serbisio nga inramidna babaen ti panagduktal iti naisangsangayan nga rayo-ekis." Daytoy a gunguna ket inadministro babaen ti Pundasion ti Nobel ken kaaduan a naikedkeddeng a ti kadayawan a gunguna a maawat iti sientista iti pisika. Daytoy ket maipresenta idiay Estokolmo iti tinawen a seremonia iti Disiembre 10, ti anibersario ti ipupusay ni Nobel.
Pagsasao a Malimpung
Ti pagsasao a Malimpung ket ti maysa a pagsaao nga Austronesio nga insasao babaen dagiti agarup a 5,000 a tattao idiay Abagatan a Sulawesi, Indonesia. Daytoy ket kapada unay ti Maiwa.
Calytrix chrysantha
Ti Calytrix chrysantha ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti mirtus iti Myrtaceae nga endemiko iti Akinlaud nga Australia.
Kadawyan nga agtubo ti bassit a mula iti katayag iti. Agsabong daytoy iti pagbaetan ti Disiembre ken Pebrero ken agpataud kadagiti duyaw a sukog bituen a sabong.
Karl Moritz Schumann
Ni Karl Moritz Schumann (17 Hunio 1851 iti Görlitz – 22 Marso 1904 iti Berlin) ket maysa idi nga Aleman a botaniko.
Calytrix chrysantha
Mabirukan daytoy kadagiti nadalumpinas a lugar iti Geraldton Sandplains kadagiti rehion ti Wheatelt ken Mid West iti Akinlaud nga Australia nga idiay ket agtubo kadagiti nadarat a daga.
Baybay Solomon
thumb|Baybay Solomon
Karl Moritz Schumann
Ni Dr. Schumann ket isu idi ti manangaywan ti Botanisches Museum iti Berlin-Dahlem manipud idi 1880 aginggana idi 1894. Nagserbi pay isuna a kas ti immuna a mangipangulo ti Deutsche Kakteen-Gesellschaft (Kagimongan ti Cactus ti Aleman) a pinundarna idi Nobiembre 6, 1892.
Baybay Solomon
Ti Baybay Solomon ket ti baybay a mabirukan iti kaunegan ti Taaw Pasipiko. Daytoy ket mabirukan iti pagbaetan ti Papua Baro a Guinea ken ti Is-isla ti Solomon. Nailablabanan idiay dagiti adu a nangruna a gubat idi las-ud ti Sangalubongan a Gubat II.
Karl Moritz Schumann
Nakipartisipado ni Karl Moritz Schumann a kas maysa a kolaborador iti Die Natürlichen Pflanzenfamilien babaen da Adolf Engler ken K. A. E. Prantl ken iti Flora Brasiliensis babaen ni Carl Friedrich Philipp von Martius.
Baybay Solomon
Sakup
Ipalawag ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko dagiti pagpatinggaan ti Baybay Solomon a kas dagiti sumaganad:
Iti Amianan a laud. Babaen ti Abagatan a daya a patingga ti Baybay Bismarck [Ti linia manipud iti Akin-abagatan a punto ti baro nga Irlanda iti igid ti paralelo ti 4°50' Abagatan aginggana iti aplaya ti Baro a Britania, iti igid ti Akin-amianan nga aplayana ken kalapsanna ti linia manipud iti Akinlaud a patinggana babaen ti Akin-amianan a punto ti Isla Umboi aginggana iti Punto Teliata, Baro a Guinea (-5.91667°N, 147.4°W)].
Karl Moritz Schumann
Dagiti henero ti Schumannianthus ( Gagnepain ), Schumanniophyton ( Harms ), Schumannia ( Kuntze ) ken dagit inadumaduma a sebbangan ken naipanagan kaniana, a mairaman dagiti sumaganad:
Baybay Solomon
Sakup
Iti Amianan a daya. Babaen ti linia manipud iti Akin-abagatan a punto ti Baro nga Irlanda aginggana iti Amianan a punto ti Isla Buka, babaen ti daytoy nga isla aginggana iti Amianan a laud a punto ti Isla Bougainville, iti igid dagiti aplaya ti Akin-abagatan a Bougainville, Choisel [ Choiseul ], Ysabel [ Santa Isabel ] , dagiti isla ti Malaita ken San Cristobal [ Makira ].
Iti Abagatan. Ti akin-amianan a patingga ti Baybay Coral iti pagbaetan ti Isla San Cristobal, dagiti isla ti Solomon, ken Isla Gado-Gadoa, idiay akindaya a patingga ti Baro a Guinea [Isla Gado-Gadoa iti asideg ti Akinday a patinggana (-10.63333°N, 150.56667°W), ken agpababa iti daytoy a meridiano aginggana iti 100 a kadeppa a linia ken kalapsanna iti igid ti Akin-abagatan a pingir ti Raw-ang Uluma (Suckling) ken dagiti gumay-at iti Agpadaya iti agadayo a kas ti Abagatan a daya a punto ti Raw-ang Lawik (-11.725°N, 153.94167°W) idiay Isla Tagula [ Vanatinai ], kalapsanna ti linia iti Akin-abagatan a patingga ti Isla Rennell ken manipud iti Akindaya a punto ti Rawis Surville, thi Akindaya a patingga ti Isla San Cristobal].
Iti Abagatan a laud. Babaen ti aplaya ti Baro a Guinea ken ti linia manipud iti Abagatan a daya unay a punto babaen ti Purpuro Louisiade aginggana iti Isla Rossel.
Kaadaleman a punto
Ti Baybay Solomon keyt mangiraman ti Trinsera ti Baro a Britania, ken makaabot iti kaadaleman a partena iti 29,988 a kadapan (9,140 m) iti baba ti pantar ti baybay iti Planet Deep.
1777
Ti 1777 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Mierkoles iti kalendario a Gregoriano.
Sasao a Trans-Fly–Karayan Bulaka
Ti sasao a Trans-Fly–Krayan Bulaka ammo pay a kas Abagatan-Tengnga a Papuano ket mangporma ti hopotetikal a pamilia ti sasao a Papuano. Mangiramanda kadagiti adu a pagsasao iti laud ti Karayan Fly idiay akin-abagatan a Papua Baro a Guinea aginggana iti akin-abagatan a Laud a Papua ti Indonesia, ken maipatinayon pay dagiti paris ti pagsasao idiay Karayan Bulaka iti sangagasut a kilometro iti ad-adayo a laud.
Ti pamilia ket impagpagarup a husto babaen ni Stephen Wurm a kas sanga iti bukodna a singasing ti Trans–New Guinea idi 1975. Inpagpagarup ni Wurm a mabalin daytoy nga adu kadagiti pagsasao ket mabalinda a saan a pudno a maitagikua itit Trans–Baro a Guinea, ngem imbes ket a ti nakaro a naimpluensiaan babaen ti sasao a Trans–Baro a Guinea. Nakitunos ni Malcolm Ross (2005), ken kaaduanna nga inikkat isuda.
Pannakaidasig
Awan kadagiti pamilia ti asideg nga agkakabagaian; ken narigat a maipakita ti silpo a pagbaetan iti ania man kaniada. Ti sanga a Trans–Baro a Guinea ni Wurm idi 1975 ket nangiraman dagiti walo a naipakita a pamilia:
Inawat ni Ross (2005) ti identidad ti Tran-Baro a Guinea ti Tirio, Moraori, ken, tentatibo, ti Kiwaian. Pinagsinana dagiti uppat a sasao nga Akindaya a Trans-Fly a kas maysa a nawaya a pamilia. Ti pamilia a nabati, a tinawtawaganna iti Abagatan-Tengnga a Papuano, ket tentatibo laeng a naibati: dagiti pangsandida ken mangisingasing iti maysa a pannakaikabagian, ngem daytoy ket saan pay a naipakita.
Ti ad-adu a konserbatibo nga arngian ket ti intero a panangisina ti intero a Trans-Karayan Fly – Bulaka ni a Wurm, iti dua wenno tallo a pamilia a nabati iti kaunegan ti Trans–Baro a Guinea, ken lima wenno innem a kas nawaya. Kas pagariagan, insupsuppiat ni Evans (2012), a ti panangiraman ti pagsasao a Yam ken saan a mangipaneknek iti agdama nga ebidensia.
Dagiti pangsandi
Dagiti pangsandi a kinonstrukto manen ni Ross para kadagiti tallo a pamilia nga inbatbatina nga agkukuyog ket naisingasinda nga agpapada, ngem saan pay a mabalin a makonstrukto manen dagiti sapasap a porma:
Sasao a Karayan Bulaka
Ti sasao a Karayan Bulaka ket ti paris ti asideg nga agkabagian a sasao a Papuano, ti Yelmek ken Maklew, idiay Karayan Bulaka iti Laud a Papua ti Indonesia. Isuda ket etniko a Yab (Jab); ti bitlada ket Yabga (Jabga). Tentatibo nga inraman ni Ross (2005) isuda iti naisingasing a pamilia ti Trans-Fly–Karayan Bulaka.
Dagiti pangsandi
Dagiti pangsandi a kinonstrukto manen ni Ross para iti pamilia ket ti,
Pagsasao a Makassares
Ti pagsasao a Makassares (sagpaminsan pay a mailetra iti Makasar, Makassar, wenno Macassar) ket ti pagsasao nga insasao babaen dagiti tattao a Makassares idiay Abagatan a Sulawesi idiay Indonesia. Daytoy ket kameng ti grupo nga Abagatan a Sulawesi ti pamilia ti pagsasao nga Austronesio, ken isu nga asideg a kabagian ti Bugines ken dagiti dadduma pay.
Pagsasao a Wiarumus
Ti pagsasao a Wiarumus, ammo pay a kas Mandi, ket ti ganganni nga awanen a pagsasao a Torricelli ti Papua Baro a Guinea, a naisasao iti purok dagiti 500 a tattao. Dagiti laeng agtataeng a naiyanak idi ca. 1940 ti mabalin a makasao.
Perrierodendron rodoense
Deskripsion
Agtubo ti Perrierodendron rodoense kas maysa a kayo aginggana iti iti katayag ken puon iti diametro aginggana iti. Ti napapel aginggana iti nalalat a bulong ket arinduyog iti sukog. Agnarisda iti nangisit a kayumanggi iti ngato, napusasaw a kayumanggi iti baba ken agrukod aginggana iti iti kaatiddog. Dagiti inploressensia ket addaan iti bugbugtong a sabong nga addaan iti lima a sepalo ken lima a puraw a petalo. Awan ti pakaammo a maipanggep iti bunga.
Pannakaiwarwaras ken habitat
Ti Perrierodendron rodoense ket ammo laeng manipud iti bugbugtong a lokasion iti labneng ti Irodo iti akin-amianan a rehion ti Diana. Ti habitatna ket dagiti namaga a bakir manipud iti pantar ti baybay aginggana iti iti kangato.
Naypyidaw
Ti Naypyidaw (Birmano:နေပြည်တော်, Nepranytau), opisial a nailetra iti Nay Pyi Taw ken Naypyitaw;, dati nga ammo a kas Kyetpyay, Pyinmana wenno Kyatpyay, Pyinmana) ket ti kapitolio a siudad ti Myanmar, ken ammo pay daytoy a kas Burma. Daytoy ket inadministro a kas ti Teritorio ti Kappon ti Naypyidaw babaen ti Batay-linteg. Idi 6 Nobiembre 2005, ti administratibo a kapitolio ti pagilian ket opisial idi a naiyalis iti saan a naipadur-as a daga iti iti laud ti Pyinmana, ken agarup a  iti amianan ti Yangon (Rangoon), ti dati a kapitolio.
Bouvardia elegans
Ti Bouvardia elegans ket ti sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket mabirukan iti Mehiko.
Naypyidaw
Ti opisial a nagan ti kapitolio ket nairangarang idi 27 Marso 2006, ti Aldaw dagiti Pursa ti Myanmar. Daytoy ket immuna a nagbalin a kapitolio ti Myanmar kalpasan iti maysa a dekada, idi inkeddeng ti gobierno nga iyalis ti kapitolio manipud iti Yangon (ammo pay a kas Rangoon) nga awan unay iti pakaammo. Kaaduan daytoy a naplano a siudad ket agdama pay laeng a mabangbangon, ken naikeddeng nga agrup a malpas intono 2012.
Pagsasao nga Au
Ti pagsasao nga Au ket ti pagsasao a Torricelli ti Papua Baro a Guinea.
Alfred Nobel
Ni Alfred Bernhard Nobel (21 Oktubre 1833 – 10 Disiembre 1896) ket maysa idi a Sueko a kimiko, inheniero, inbentor, ken nagpatpataud kadagiti armamento.
Isu idi ti inbentor ti dinamita. Ni Nobel ket isu pay ti nagtagikua ti Bofors, nga isu ket nagbaliw iti turongna iti daytoy manipud ti dati a papel a kas ti nangruna nga agpatpataud ti landok ken paslep iti kangrunaan nga agpatpataud ti kanion ken dagiti sabali pay nga armamento. Ni Nobel ket nagtengngel kadagiti 350 a nadumaduma a patente a ti dinamita ket isu ti kadayegan. Ti baknangna ket inusar idi natayen ti panangipatakder kadagiti Premio Nobel. Ti sintetiko nga elemento ti nobelio ket nainaganan idi kaniana. Ti nagann ket makitakita pay iti moderno nga aldaw kadagiti kompania a kas ti Dynamit Nobel ken AkzoNobel, a kaputotan dagitoy wenno dagiti nagtitipon a kompania nga inpatakder babaen ni Nobel.
Pagsasao nga Urimo
Ti pagsasao nga Urimo ket ti pagsasao a Torricelli ti Papua Baro a Guinea.
Schizolaena
Ti Schizolaena ket ti henero dagiti kayo iti pamilia ti Sarcolaenaceae. Dagitoy ket endemiko iti Madagascar.
Dagiti sebbangan
Ti henero ket mangiraman kadagiti sumaganad a sebbangan:
Pagsasao a Tambora
Ti pagsasao a Tambora ket ti saan a nasayaat a napasingedan a saan nga Austronesio (Papuano) a pagsasao ti kultura a Tambora ti tengnga a Sumbawa, nga itan ket ti Indonesia, a dinadael babaen ti panagbettak ti Bantay Tambora idi 1815. Daytoy idi ti akinlaud unay nga ammo a pagsasao a Papuano (Donohue 2007), ken ralatibo idi a karkarna kadagiti kasta a pagsasao gapu ta daytoy ket pagsasao ti estado ti agtagtagitako iti baybay, ngem adda met dagiti kontemporanio nga agtagtagilako nga estado ti Papua a mabirukan idiay Halmahera iti Ternate ken Tidore.
Perrierodendron quartzitorum
Ti Perrierodendron quartzitorum ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sarcolaenaceae. Daytoy ket endemiko iti Madagascar.
Deskripsion
Agtubo ti Perrierodendron quartzitorum kas bassit a mula wenno bassit a kayo aginggana iti iti katayag. Dagiti napapael aginggana iti nalalat a bulong ket arinduyog aginggana iti eliptiko iti sukog. Agnmarisda iti nangisit a berde iti ngato, napusasaw a berde iti baba ken agrukod aginggana iti iti kaatiddog. Dagiti inploressensia ket addaan iti maysa aginggana iti tallo a sabong, ti tunggal maysa ket addaan iti lima a sepalo ken lima a puraw a petalo. Dagiti narangha a bunga ken balisongsong iti sukog ken agrukod aginggana iti iti kaatiddog.
Pannakaiwarwaras ken habitat
Ti Perrierodendron quartzitorum ket mabirukan laeng iti bugbugtong a lokasion iti Massif ti Itremo iti sentral a rehion ti Amoron'i Mania. Ti nakarkulo nga ayan ket. Ti habitatna ket dagiti nabato a lugar ken kakaykayuan iti agarup a iti kangato.
Dagiti pangta
Maipangta ti Perrierodendron quartzitorum babaen ti panagarab dagiti nomadiko nga ayup ken dagiti natimpuan a di makontrol a wildfires. Bumasbassiten ti populasion ti sebbangan. Iti dati, adda dagiti subpopulasion kadagiti Nailian a Parke ti Isalo ken Zombitse-Vohibasia, ngem, manipud kadagiti panangipateg ti IUCN dagiti sebbangan idi 2015, awanen iti ania man a subpopulasion kadagiti nasalakniban a lugar.
Rhodolaena
Ti Rhodolaena ket ti henero dagiti kayo iti pamilia ti Sarcolaenaceae. Amin dagiti sebbangan ket endemiko iti Madagascar. Di nasolbar ti monophyly ti henero.
Dagiti sebbangan
Pito dagiti mabigbig a sebbangan:
Pagsasao a Dia
Ti pagsasao a Dia (Alu, Galu, Metru) ket ti pagsasao a Torricelli ti Papua Baro a Guinea. Tinawtawagan pay ti Sinagen iti Galu.
Pagsasao a Panasuan
Ti pagsasao a Panasuan ket ti bassit a pagsasao nga Austronesio ti Sulawesi, Indonesia.
Pagsasao nga Elkei
Ti pagsasao nga Elkei (Olkoi) ket ti pagsasao a Torricelli ti Papua Baro a Guinea.
Rehion ti Aysén
Ti Rehion ti Aysén del General Carlos Ibáñez del Campo (Región de Aysén,, or XI Región Aysén del General Carlos Ibáñez del Campo), kadawyan a maipangyababa iti Rehion ti Aysén wenno Aisén, Dagiti pagarigan ti panagusar iti nagan: 1 , ti opisial a sitio ti opisial a gobierno ket mangibagbaga iti rehion a kas "Región de Aysén".
Enero 0
Ti Enero 0 ket ti maysa nga alternatibo a nagan para iti Disiembre 31.
Rehion ti Aysén
Adda ditoy dagiti ebidensia iti ababa a nagan a naus-usar iti Ingles:
Maika-65 a meridiano daya
Ti 65° a meridiano daya ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Europa, Asia, ti Taaw Indiano, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-65 a meridiano daya ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-115 a meridiano laud.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-65 a meridiano daya ket lumabas iti:
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Barents ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Kara ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" | 🇰🇿 ! scope="row" | 🇺🇿 ! scope="row" | 🇹🇲 ! scope="row" | 🇦🇫 ! scope="row" | 🇵🇰 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Indiano ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Leonard Nimoy
Ni Leonard Simon Nimoy ket aktor idi nga Amerikano, direktor iti pelikula, potograpo, mannurat, kumakanta, ken mannurat iti kanta. Isu ket ammo iti papelna iti Mr. Spock ti prankisia ti Star Trek, ti karakter nga inladawanna iti telebision ken pelikula manipud iti immuna nga episoda a naaramid idi 1964 aginggana iti kanungpalan a panangiladawanna a naipablaak idi 2013.
Wendlandia
Ti Wendlandia ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket mabirukan iti amianan akindaya a tropikal nga Aprika, ken manipud iti tropikal ken subtropikal nga Asia aginggana iti Queensland.
Pagsasao a Mamuju
Ti pagsasao a Mamuju ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao idiay isla ti Sulawesi idiay Indonesia.
Dagiti dialekto ti Mamuju ket mairaman ti Mamuju, Sumare-Rangas, Padang, ken Sinyonyoi. Ti dialekto a Mamuju ket naikeddeng a prestihio. Daytoy ket naisurat a pormana ket naibatay iti alpabeto a Latin.
ISO 639:w
!waa !wab !wac !wad !wae !waf !wag !wah !wai !waj !wal !wam !wan !wao !wap !waq !war !was !wat !wau !wav !waw !wax !way !waz !wba !wbb !wbe !wbf !wbh !wbi !wbj !wbk !wbl !wbm !wbp !wbq !wbr !wbt !wbv !wbw !wca !wci !wdd !wdg !wdj !wdk !wdu !wdy !wea !wec !wed !weg !weh !wei !wem !weo !wep !wer !wes !wet !weu !wew !wfg !wga !wgb !wgg !wgi !wgo !wgu !(wgw) !wgy !wha !whg !whk !whu !wib !wic !wie !wif !wig !wih !wii !wij !wik !wil !wim !win !wir !(wit) !wiu !wiv !(wiw) !wiy !wja !wji !wka !wkb !wkd !wkl !wku !wkw !wky !wla !wlc !wle !wlg !wli !wlk !wll !wlm !wln !wlo !wlr !wls !wlu !wlv !wlw !wlx !wly !wma !wmb !wmc !wmd !wme !wmh !wmi !wmm !wmn !wmo !wms !wmt !wmw !wmx !wnb !wnc !wnd !wne !wng !wni !wnk !wnm !wnn !wno !wnp !wnu !wnw !wny !woa !wob !woc !wod !woe !wof !wog !woi !wok !wol !wom !won !woo !wor !wos !wow !woy !wpc !wra !wrb !wrd !(wre) !wrg !wrh !wri !wrk !wrl !wrm !wrn !wro !wrp !wrr !wrs !wru !wrv !wrw !wrx !wry !wrz !wsa !wsi !wsk !wsr !wss !wsu !wsv !wtf !wth !wti !wtk !wtm !wtw !wua !wub !wud !wuh !wul !wum !wun !wur !wut !wuu !wuv !wux !wuy !wwa !wwb !wwo !wwr !www !wxa !wxw !wya !wyb !wyi !wym !wyr !wyy
Pagsasao nga Akinngato a Morehead
Ti pagsasao nga Akinngato a Morehead, ammo pay a kas Wára, ket ti pagsasao a Papuano ti Baro a Guinea. Dagiti karuay ket ti Wára (Vara), Kómnjo (Rouku), Anta, ken Wèré (Wärä); dagitoy ket makaanaydan a managbaliw tapno sagpaminsanda a mailista a kas dagiti naisangayan a pagsasao.
Lakewood, California
Ti Lakewood ket ti maysa a siudad iti Kondado ti Los Angeles, California, Estados Unidos. Ti populasion ket 80,048 manipud iti senso idi 2010. Daytoy ket beddengan babaen ti Long Beach itilaud ken iti abagatan, ti Bellflower iti amianan, ti Cerritos iti amianan daya, ti Cypress iti daya, ken ti Hawaiian Gardens iti abagatan a daya.
Pagsasao a Gnau
Ti pagsasao a Gnau ket ti pagsasao a Torricelli ti Papua Baro a Guinea.
Pagsasao nga Arammba
Ti pagsasao nga Arammba (Aramba), ammo pay a kas Serki wenno Serkisetavi, ket ti pagsasao a Papuano ti Papua Baro a Guinea. Daytoy ket naisasao idiay abagatan iti Akinlaud a Probinsia iti rehion ti Trans Fly. Maitagikua ti Arammba iti Sub-Pamilia a Tonda, a kaasideg ti Sub-Pamilia a Nambu ken ti pagsasao a Suki. Dagiti sabali a nagan ti pagsasao ket mairaman ti Akinngato a Morehead (ti nagan a kabinningayna iti pagsasao nga Akinngato a Morehead), Rouku, Kamindjo ken Tjokwasi.
Jerry Garcia
Ni Jerome John "Jerry" Garcia ket maysa idi nga Amerikano a kumakanta ken kaaduan nga ammo iti panangiyuna nga obrana iti gitara, panagkanta ken panagsurat iti kanta iti banda ti Grateful Dead, a nagbalin a nalatak idi las-ud iti panagbabuya ti panawen ti kontra-kultura kadagiti tawen ti 1960. Urayno nanglikud iti papel, ni Garcia kaaduan a nakitkita nga isu ti daulo wenno "ngiwat" ti grupo.
Maysa kadagiti nagpundar, ni Garcia ket kimmuyog a nagpabuya iti Grateful Dead iti intero a tallo pulo a karerda (1965–1995). Pinundar pay ni Garcia ken nakibinglay kadagiti nadumaduma a sabali a proyekto, mairaman ti Saunders–Garcia Band (iti napauten a gayyemna a ni Merl Saunders), ti Jerry Garcia Band, Old and in the Way, ti Garcia/Grisman duo ti akostiko, ti Legion of Mary, ken ti New Riders of the Purple Sage (kimmadua a nagpundar ni Garcia kenni John Dawson ken ni David Nelson). Isu ket nangipablaak pay kadagiti solo nga albumna, ken nagkontribusion kadagiti nadumaduma a bilang nga album babaen dagiti sabali nga artista kadagiti napalabas a tawen a kas musikero iti sesion. Isuket nalatak nga ammo babaen dagiti gapu iti naisangayan a panaggitarana ken nairanggo idi a kas maika-13 kadagiti "100 Greatest Guitarists of All Time" ti istoria ti aklub ti Rolling Stone'.
Wendlandia andamanica
Ti Wendlandia andamanica ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Is-isla Andaman. Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
Xerochlamys
Ti Xerochlamys ket ti henero dagiti kayo ken bassit a mula iti pamilia ti Sarcolaenaceae. Amin dagiti sebbangan ket endemiko iti Madagascar.
Dagiti sebbangan
Walo dagiti sebbangan a mabigbig:
Pagsasao a Guntai
Ti pagsasao a Guntai, wenno Warta Thuntai, ket ti maysa a pagsasao a Papuano ti Baro a Guinea. Dagiti purok ng agsasao iti Guntai ket mabirukan kadagiti bangkag ti Karayan Bensbach.
Pagsasao a Ningil
Ti pagsasao a Ningil ket ti pagsasao a Torricelli ti Papua Baro a Guinea.