cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Komiks
Ti pakasaritaan ti komiks ket simmursurot kadagiti nadumaduma a dalan kadagiti nadumaduma a kultura. Babaen idi tengnga ti maika-20 a siglo, ti komiks ket nagbalinen a nadayeg idiay Estados Unidos, lumaud nga Europa (a naisangayan idiay Pransia ken Belhika), ken idiay Hapon. Dagiti Europeano a komiks ket tumugot ti pakasaritaanna kadagiti benneg ti kartun ni Rodolphe Töpffer kadagiti tawen ti 1830, ken rimmang-ay kalpasan ti panagballigi dagiti benneg ti tawtawen ti 1920 a kas ti Tintin. Ti Amerikano a komiks ket rimsua idi a kas maysa a tipkel a pamay-an idi nasapa a maika-20 a siglo iti panagrugi dagiti warnakan a benneg ti komiks; ti magasin a kita dagiti komiks a libro ket isu ti simmaruno idi tawtawen ti 1930. Ti Hapon a komiks ken ti panagkartunista (manga) ket tumugot ti pakasaritanna iti maika-13 a siglo. Dagiti moderno a benneg ti komiks ket rimsua idiay Hapon idi nasapa a maika-20 a siglo iti panagtulad kadagiti benneg ti Akinlaud a komiks, ken babaen idi tawtawen ti 1930, ket kadawyan a nagbalin nadayeg dagiti komiks a magasin ken dagiti urnong ti libro. Ti panawen kalpasan ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat ket nakakita ti kinadayeg dagiti kartunista a kas ni Osamu Tezuka ken nagiturong ti napardas a panagpaadu ti kadayeg dagiti komiks ti Hapon.
Pagsasao a Savaiq
Ti pagsasao a Savaiq ket ti pagsasao a Waiko a naisasao idiay Estado ti Shan, Myanmar.
Di ammo ti eksakto a bilang dagiti agsasao iti Savaiq, ngem mabalin nga agrup a 10,000 (Myint 2013:6). Dagiti agsasao iti Savaiq ket naiwarwarasda kadagiti ili ti Kunlong, Mong Maw, ken Lashio idiay Estado ti Shan, Myanmar.
Nagnagan
Ti kayat a sawen ti Savaiq ket ti 'swallow (billit)'. Dagiti sabali a nagan ti Savaiq ket mairaman ti (Myint 2013:3):
Pagsasao nga Asturiano
Ti Asturiano (autonimo: asturianu, wenno bable ) ket pagsasao a Romanse iti grupo ti Laud nga Ibero, subgrupo ti Astur-Leonesa, nga insasao idiay Asturias (Espania). Ti Asturiano ket naamammuan pay a kas ti Astur-Leonesa wenno Asturiano-Leonesa tapno mangibaga ti pagsasao iti naipakasaritaanl ken agdama a global a panagpaadu. Ti agdam a bilang dagiti agsasao iti Asturiano ket nakarkulo iti agarup a 100,000 nga agsasao a kas ti umuna a pagsasao ken 450,000 nga agsasao a kas maikadua a pagsasao. Adda dagiti tallo a predominante a karuay iti asturleonesa a lingguistiko a dominio (Lumaud, Sentral ken Akin-daya), urayno iti kaso ti Asturias, fpara iti naipakasaritaan ken demograpiko a rasrason, ti alagaden ket naibatay iti Sentral nga Asturiano. Ti Asturiano ket addaan iti gramatika, ti diksionario iti pagsasao nga Asturiano, ken maysa nga ortograpia. Daytoy ket inalagad babaen ti Akademia ti Pagsasao nga Asturiano, ken urayno daytoy ket saan nga opisial a pagsasao, daytoy ket nasalakniban babaen ti lehislasion ti linteg ti autonomia ken daytoy ket maysa a pagpilia a pagsasao kadagiti eskuela.
1743
Ti tawen idi 1743 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Sabado iti nabunbuntog iti 11 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Taiki, Hokkaido
Ti Taiki (大樹町) ket ti maysa nga ili a mabirukan idiay Subprepektura ti Tokachi, Hokkaido, Hapon.
Manipud idi Marso 31, 2018, ti ili ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 5,641 ken ti densidad ti populasion iti 6.9 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 816.38 km².
Bangsamoro
Ti Bangsamoro, opisial a ti Agwaywayas a Rehion ti Bangsamoro iti Muslim a Mindanao (Ingles:Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao (BARMM)), (Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro; منطقة بانجسامورو ذاتية الحكم Munṭiqah banjisāmūrū dhātiyyah al-ḥukm), ket ti agwaywayas a rehion iti kaunegan ti akin-abagatan a Filipinas.
Binaliwan daytoy ti dati nga Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao (ARMM), nabukel ti Agwaywayas a Rehion ti Bangsamoro kalpasan idi inkeddeng a pasingkedan dagiti agbutbutos iti Organiko a Linteg ti Bangsamoro iti maysa a plebisito idi Enero 21, 2019. Nairangarang ti ratipikasion idi Enero 25, 2019, babaen ti Komision iti Panagbubutos. Daytoy ket mangmarka iti pangiyunaan a transision iti ARMM iti BARMM. Natengngel pay ti sabali a plebisito kadagiti kaarrubayan a rehion a kumayat a tumipon iti lugar idi Pebrero 6, 2019. Daytoy a plebisito ket nakakita iti 63 aginggana kadagiti 67 a baranggay iti Amianan a Cotabato a kayat a tumipon iti Bangsamoro.
Mangsukatto ti Bangsamoro iti ARMM a kas ti kaikaisuna a kaaduan iti Muslim a rehion iti Filipinas.
1739
Ti tawen idi 1739 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Lunes iti nabunbuntog iti 11 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Turkmenistan
Ti Turkmenistan ket nagtutumpuonganen dagiti sibilisasion kadagiti napalabas a siglo. Kadagiti mediebal apanawen, ti Merv ket maysa idi kadagiti nalatak a siudad iti Islamiko alubong ken ti maysa a nangruna a pagsardengan iti Kalsada Seda, dalan daytoy ti karaban nga inus-usar para iti panagtagilako iti Tsina aginggana idi tengnga ti maika-15 a siglo. Inala daytoy ti Imperio ti Rusia idi 1881, ti Turkmenistan ket nasayaat met a nagballigi iti tignay ti kontra-Bolshevik idiay Tengnga nga Asia. Idi 1924, ti Turkmenistan ket nagbalin a konstituente a republika ti Kappon ti Sobiet, Republika ti Sosialista a Sobiet ti Turkmenistan (Turkmano a RSS); daytoy ket nagbalin a naway kalpasan idi nawaswas ti Kappon ti Sobiet idi 1991.
1736
Ti tawen idi 1736 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Domingo iti kalendario a Gregoriano ken ti bisiesto a tawen a nangrugi iti Huebes iti nabunbuntog iti 11 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Naipasngay
110px|thumb|right|[[James Watt]]
John C. Calhoun
Ni John Caldwell Calhoun (Marso 18, 1782 – Marso 31, 1850) ket maysa idi a mangiyununa a politiko ken politiko a teorista manipud idiay South Carolina idi panawen ti umuna a kagudua ti maika-19 a siglo. Ni Calhoun ket nalaing nga agbitbitla kadagiti amin a banbanag iti panawenna, ngem isu ket kanayon a nangiyallatiw ti puestona. Ni Calhoun ket nangirugi ti politiko a karerna a kas maysa a nasionalista, agpabpabaro, ken nangipakpatakder ti napigsa a nailian a gobierno ken dagiti panagsalaknib a taripa. Kalpasan idi 1830 isu ket nangyallatiw iti karbengan ti estado, patingnga a gobierno, nulipikasion ken nawaya a komersio. Isu ket nalatak nga ammo iti nakaro a panagdepensana iti panagtagabu a kas maysa a nasayaat a banag, ti saan a pannakatalgedna iti mayoritarismo, ken ti panagiturong ti Abagatan a makisina iti Kappon.
Papa Benedicto VI
Ni Papa Benedicto VI ket isu ti papa manipud idi Enero 973 aginggana idi Hunio 974.
Papa
200px|right|thumb|Ni [[Papa Francisco ti agdama a Papa ti Katoliko a Simbaan.]]
La Destrousse
Ti La Destrousse ket maysa a komuna ti departamento ti Bouches-du-Rhône idiay Provence-Alpes-Côte d'Azur a rehion idiay akin-abagatan a Pransia.
Badian
Dagiti baranggay
Ti Badian ket nabingbingay a politikal kadagiti 29 a barbaranggay.
• Alawijao
• Balhaan
• Banhigan
• Basak
• Basiao
• Bato
• Bugas
• Calangcang
• Candiis
• Dagatan
• Dobdob
• Ginablan
• Lambug
• Malabago
• Malhiao
• Manduyong
• Matutinao
1741
Ti tawen idi 1741 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Domingo iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes iti nabunbuntog iti 11 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Badian
Dagiti baranggay
• Poblacion
• Sanlagan
• Santicon
• Sohoton
• Sulsugan
Capiz
Ti Capiz ket maysa a probinsia ti Filipinas a masarakan iti rehion ti Lumaud a Visayas. Kapitoliona ti Siudad ti Roxas. Adda ti Capiz iti amianan-a-daya a paset ti Isla ti Panay, kabeddengna ti Aklan ken Antique iti laud, ken ti Iloilo iti abagatan. Sangsaguenna met ti Baybay Sibuyan iti amianan.
Badian
Dagiti baranggay
• Talayong
Capiz
Heograpia
Addaan ti Capiz iti 16 nga ili ken 1 a siudad.
Badian
Dagiti baranggay
• Taytay
Capiz
Dagiti ili
• Cuartero
Badian
Dagiti baranggay
• Tigbao
Capiz
Dagiti ili
• Dao
Papa Leon VIII
Ni Papa Leon VIII (pimmusay idi 1 Marso 965) ket maysa idi a kontrapapa manipud idi 963 aginggana idi 964, a nakisinnupiat kenni Papa Juan XII ken ni Papa Benedicto V, ken dimtengan ti opisial a pannakabigbigna a Papa ti Katoliko a Simbaan manipud idi 964 aginggana idi 965. Isu ket indutokan babaen ti Emperador ti Nasantuan a Romano nga Imperio, a ni Otto I, ti kinapapana ket napasamak idi las-ud ti panawen a tinawtawagan ti Saeculum obscurum.
Capiz
Dagiti ili
• Dumalag
• Dumarao
Badian
Dagiti baranggay
• Tiguib
Capiz
Dagiti ili
• Ivisan
Badian
Dagiti baranggay
• Zaragosa
Capiz
Dagiti ili
• Jamindan
• Ma-ayon
• Mambusao
• Panay
• Panitan
• Pilar
• Pontevedra
• President Roxas
• Sapi-an
• Tapaz
Hidroheno
thumb|Pagsulay sa Hydrogen Spectrum Ti hidroheno ket isu ti kimiko nga elemento nga addaan iti atomiko a numero iti 1. Nairepresenta daytoy babaen ti simbolo a H. Nga addan ti natimbengan nga atomiko a kadagsen iti 1.008 u (1.008 u para iti hidroheno-1), ti hidróheno ket isu ti kalag-anan ken ti kaaduan a kimiko nga elemento, a mangbukel ti agarup a 75% ti masa ti kimiko nga elemento iti lawang. Ti saan nga tidda a dagiti bituen ket kangrunaanda a nabuklan iti hidroheno iti bukodda a plasma a kasasaad. Ti masna a rumrumsua nga elemental a hidroheno ket kadawyan a manmano laeng ditoy Daga.
Hiroo, Hokkaido
Ti Hiroo (広尾町) ket ti maysa nga ili a mabirukan idiay Subprepektura ti Tokachi, Hokkaido, Hapon.
Manipud idi Marso 31, 2018, ti ili ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 6,942 ken ti densidad ti populasion iti 12 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 596.14 km².
Ti Hiroo ket mabigbig a kas ti kaikaisuna a lugar idiay Hapon a naidesignado a kas maysa a "Santa-Land" manipud iti munisipal a gobierno ti Oslo, Norwega.
Klima
Uray no nalamiis para iti latitudna ken iti puestona iti igid ti baybay, ti nadam-eg a kontinental a klima (Köppen Dfb) ti Hiroo ket kalalainganna babaen dagiti pagalagadan ti Daya nga Asia. Dagiti kalgaw ket nalamiis ken nakuyem a klima, bayat a ti impluensia ti masa ti daga ti Siberia ket mangisuek kadagiti temperatura iti panaglalam-ek. Gapu ti kaawan ti yelo iti taaw, ti Hiroo ket agtalinaay bassit iti ngato ti panagyelo kadagiti las-ud dagiti aldaw, bayat a dagiti rabii ket kadawyanda nga agpababa iti baba ti.
Leyte
Ti Leyte ket maysa a probinsia iti Filipinas a masarakan iti rehion ti Daya a Visayas. Kapitoliona ti Siudad ti Tacloban. Sakupen ti probinsia ti aganay a tallo-a-kakapat a paset ti Isla ti Leyte. Adda ti Leyte iti laud ti probinsia ti Samar, iti amianan ti Abagatan a Leyte ken iti abagatan ti Biliran. Iti lauden ti Leyte iti ballasiw ti Baybay Camotes ket ti probinsia ti Cebu.
Heograpia
Addaan ti Leyte iti 41 nga ili ken 2 a siudad.
Dagiti ili
• Abuyog
• Alangalang
• Albuera
• Babatngon
• Barugo
• Bato
• Burauen
• Capoocan
• Carigara
• Dagami
• Dulag
• Hilongos
• Hindang
• Inopacan
• Isabel
• Jaro
• Javier (Bugho)
• Julita
• Kananga
• La Paz
• Leyte
• MacArthur
• Mahaplag
• Matag-ob
• Matalom
• Mayorga
• Merida
• Palo
• Palompon
• Pastrana
• San Isidro
• San Miguel
• Santa Fe
• Tabango
• Tabontabon
• Tanauan
• Tolosa
• Tunga
• Villaba
Pagsasao a Meung Yum
Ti pagsasao a Meung Yum ket ti pagsasao a Waiko nga insasao babaen dagiti agarup a 8,000 a tattao idiay Estado ti Shan, Myanmar.
Iti panangiyasping ti datos ti Meung Yum data manipud kadagiti purok ti Namt Yoke, Loi Yang, Pang Wan, ken Pan Tangs, inkeddeng ni Phung (2013) a ti Meung Yum a karuay ti Wa.
Nagnagan
Dagitisabali a nagan ti Meung Yum ket mairaman dagiti sumaganad (Myint 2013:3):
Demograpia
Dagiti agsasao iti Meung Yum ket agtataengda idiay Ili ti Kunlong (agraman kadagiti 21 a purok ti Meung Yum) ken ti Ili ti Hopang (agraman kadagiti 30 a purok ti Meung Yum), ken iti tunggal maysa nga ili ket addaan iti agarup a kapada iti bilang dagiti agsasao (Myint 2013:6).
9 kadagiti purolk ket addaan laeng iti tattao a Meung Yum.
Dagiti lehislatibo a distrito iti Bulacan
Dagiti Lehislatibo a Distrito iti Bulacan, ket isu dagiti umuna, maikadua, maikatlo ken maikapat a distrito, isu dagitoy ti agdama a pannakabagi ti probinsia ti Bulacan iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas.
Ti probinsia ket nabingbingay idi kadagiti dua a distrito t pannakabagi aginggana idi 1972. Kalpasan ti pannakainayonna iti kabarbaro a naurnos a Lugar ti Metropolitano a Manila idi Nobiembre 7, 1975 babaen ti [http://www.chanrobles.com/presidentialdecrees/presidentialdecreeno824.html Bilin ti Presidente Blng. 824], ti ili ti Valenzuela ket naisina idi manipud iti Bulacan ken saanen a paset ti pannakabagi ti probinsia idi rugi ti 1978.
Ti Bulacan ket nairepresenta idi iti Interim Batasang Pambansa a kas paset ti Rehion III manipud idi 1978 aginggana idi 1984, ken nagbutos kadagiti uppat a sapasap a pannakabagi iti Kadawyan a Batasang Pambansa idi 1984. Idi Pebrero 11, 1987, ti probinsia ket naidistrito manen kadagiti uppat a kongresional a distrito babaen ti baro a Batay-linteg, ken nagbutos kadagiti kameng ti naipasubli a Kamara dagiti Pannakabagi a nangrugi iti isu met laeng a tawen.
Balamban
Ti Balamban ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Cebu iti Filipinas.
Olinguito
Ti olinguito (, ; Bassaricyon neblina), daytoy ket Espaniol para iti "bassit nga olingo", ket maysa a mamalia ti henero ti Bassaricyon iti pamilia ti Procyonidae (ti pamilia ti Procyon lotor (raccoon) nga agnanaed idiay montano a kabakbakiran ti Colombia ken Ecuador. Ti pannakatukdalna ket nairangaranng idi Agosto 15, 2013.
Balamban
Dagiti baranggay
Ti Balamban ket nabingbingay a politikal kadagiti 28 a barbaranggay.
Dagiti lehislatibo a distrito iti Bulacan
Uray no ti Siudad ti San Jose del Monte ket naisina idi manipud iti maikapat a distrito ti probinsia tapno mangporma iti bukodna a kongresional a distrito babaen ti [http://www.congress.gov.ph/download/ra_12/RA09230.pdf Republik aTignay Blng. 9230] a napasingkedan idi Disiembre 18, 2003, dagiti agtaeng iti siudad ket agbutbutosda pay laeng a kas paset ti maika-4 a distrito ti Sangguniang Panlalawigan  ti probinsia para iti panggep a panagbutos kadagiti kameng ti SP.
Balamban
Dagiti baranggay
• Abucayan
Olinguito
Deskripsion
Ti olinguito ket naisangayan manipud kadagiti sabali a sebbangan ti olingo iti kaunegan ti henero, ken manipud pay ti kinkajou (dagiti kinkajous ket kapadpadada dagiti olingo, ngem saanda nga asideg nga agkabagian). Ti natimbeng a kadagsenna ket, a makaaramid daytoy ti kabassitan a procyonid. Daytoy nga ayup ket maysa nga [omniboro]] a prugiboro a mangmangan laeng kadagiti bunga (a kas dagiti igos), ngem mangan pay kadagiti insekto ken nektar a resulta tio panagtakina ti kadakkel dagiti bassit a  blueberry. Ti olinguito ket naipagpagarup a maysa a solitario nga ayup, nokturnal  ken managlimed bassit. Dagiti olinguito ket maiparparangda laeng a kas dagiti arboreal.  Dagitoy ket addaan ti agmaymaysa a paris ti mammae, ken mabalin nga agpataud ti maysa a putot iti maysa abese.
Dagiti lehislatibo a distrito iti Bulacan
Ti [http://www.senate.gov.ph/republic_acts/ra%209591.pdf Republika Tignay Blng. 9591], a napasingkedan idi Mayo 1, 2009, ket maipanggep iti panangisina ti siudad ti Malolos manipud iti umuna a distrito tapno mangporma ti bukodna a kongresional a distrito a mangrugi kadagiti panagbubutos idi 2010. Kasla iti kaso ti San Jose del Monte, dagiti agtataeng ti Malolos ket agbutosda pay laeng para iti umuna a distrito ti Sangguniang Panlalawigan a kas paset ti probinsia. Nupay kasta, idi Enero 28, 2010, ti Kangatuan a Korte ket nangirangarang a ti pannakapartuat ti Lehislatibo a Distrito ti Siudad ti Malolos ket saan a nakasabat ti bilang ti populasion ti siudad iti 250,000 a nasken a masapul babaen ti batay linteg. Ti Malolos agtultuloy a paset ti umuna a distrito.
Balamban
Dagiti baranggay
• Aliwanay
Olinguito
Deskripsion
Dagiti agsuksukimat ti sebbangan ket saanda a nakatakkuat kadagiti aniaman a lokal a nagan a naisangayan iti daytoy.
Dagiti lehislatibo a distrito iti Bulacan
Umuna a distrito
250px|thumb|right|Umuna a distrito ti Bulacan
Balamban
Dagiti baranggay
• Arpili
Dagiti lehislatibo a distrito iti Bulacan
Maika-2 a distrito
250px|thumb|right|Maika-2 a distrito ti Bulacan
Balamban
Dagiti baranggay
• Bayong
Dagiti lehislatibo a distrito iti Bulacan
Maika-3 a distrito
250px|thumb|right|Maika-3 a distrito ti Bulacan
San Fernando
Ti San Fernando ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:
Dagiti lehislatibo a distrito iti Bulacan
Maika-4 a distrito
250px|thumb|right|Maika-4 a distrito ti Bulacan
Balamban
Dagiti baranggay
• Biasong
1744
Ti tawen idi 1744 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Mierkoles iti kalendario a Gregoriano ken ti bisiesto a tawen a nangrugi iti Domingo iti nabunbuntog iti 11 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Balamban
Dagiti baranggay
• Buanoy
• Cabagdalan
• Cabasiangan
• Cambuhawe
• Cansomoroy
• Cantibas
• Cantuod
• Duangan
• Gaas
• Ginatilan
• Hingatmonan
• Liki
• Luca
• Matun-og
• Nangka
• Pondol
• Prenza
• Singsing
• Sunog
• Vito
• Baliwagan (Pob.)
• Santa Cruz-Santo Niño (Pob.)
George M. Dallas
Ni George Mifflin Dallas (Hulio 10, 1792 – Disiembre 31, 1864) ket maysa idi a Senador ti E.U. manipud idiay Pennsylvania ken ti Maika-11 a Bise Presidente iti Estados Unidos (1845–1849), a nagserbi babaen ni James K. Polk.
1747
Ti tawen idi 1747 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Domingo iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes iti nabunbuntog iti 11 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Bantayan, Cebu
Ti Bantayan ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Cebu iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Bantayan ket nabingbingay a politikal kadagiti 25 a barbaranggay.
• Atop-atop
• Baigad
• Baod
• Binaobao (Pob.)
• Botigues
• Kabac
• Doong
• Guiwanon
• Kabangbang
• Kampingganon
• Kangkaibe
• Lipayran
• Mojon
• Obo-ob
• Patao
• Putian
• Sillon
• Sungko
• Suba (Pob.)
1749
Ti tawen idi 1749 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Domingo iti nabunbuntog iti 11 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Bantayan, Cebu
Dagiti baranggay
• Tamiao
• Bantigue (Pob.)
• Ticad (Pob.)
Siudad ti Cotabato
Ti Siudad ti Cotabato ket maysa a maika-3 a klase a siudad iti probinsia ti Maguindanao iti Filipinas. Ti Siudad ti Cotabato ket mairaman pay laeng iti rehion ti Agwaywayas a Rehion ti Bangsamoro iti Muslim a Mindanao (BARMM).
Dagiti baranggay
Ti Siudad ti Cotabato ket politikal a nabingbingay iti 37 a barbaranggay.
• Bagua
• Kalanganan
• Población
• Rosary Heights
• Tamontaka
• Bagua I
• Bagua III
• Kalanganan I
• Kalanganan II
• Población I
• Población II
• Población III
• Población IV
• Población V
• Población VI
• Población VII
• Población VIII
• Población IX
• Rosary Heights I
• Rosary Heights III
• Rosary Heights IV
• Rosary Heights V
• Rosary Heights VI
• Rosary Heights VII
• Rosary Heights VIII
• Rosary Heights IX
• Rosary Heights X
• Rosary Heights XI
• Rosary Heights XII
• Rosary Heights XIII
• Tamontaka I
• Tamontaka IV
• Tamontaka V
Papa Juan XIV
Ni Papa Juan XIV (pimmusay idi 20 Agosto 984) ket isu ti Papa manipud idi Disiembre 983 aginggana idi 20 Agosto 984 a kas simmaruno kenni Papa Benedicto VII.
1751
Ti tawen idi 1751 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Biernes iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes iti nabunbuntog iti 11 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
1752
Ti tawen idi 1752 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Sabado iti kalendario a Gregoriano ken ti bisiesto a tawen a nangrugi iti Mierkoles iti nabunbuntog iti 11 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Pagsasao a Wa
Ti pagsasao a Wa (Va) ket ti pagsasao ti tattao a Wa ti Myanmar ken Tsina. Adda dagiti tallo a naisangayan a karuay, ken sagpaminsan dagitoy a naikeddeng a sabali a pagsasao; dagiti naganda iti Ethnologue ket ti Parauk, ti kaaduan ket pagalagadan a porma; ti Vo (Zhenkang Wa, 40,000 nga agsasao), ken ti Awa (100,000 nga agsasao), ngem isuda amin ket mabalin a matawagan iti Wa, Awa, Va, Vo. Kinarkulo ni David Bradley (1994) nga adda dagiti dagup a 820,000 nga agsasao iti Wa.
ISO 639-3
Dagiti ISO 639-3:2007, a kodigo a pannakabagi dagiti nagan iti pagsasao — Paset 3: Alpha-3 a kodigo para iti nalawa a panagsakop dagiti pagsasao, ket maysa nga internasional a pagalagadan para kadagiti kodigo ti pagsasao iti ISO 639 a serye. Ti pagalagadan ket agipalawag dagiti tallo a letra a kodigo para iti panaginaganan dagiti pagsasao. Ipaatiddogna dagiti ISO 639-2 nga alpha-3 a kodigo nga adda iti panggep a mangsakop kadagiti amin nga ammo a masna a pagsasao. Ti pagalagadan ket naipablaak idi babaen ti ISO idi 2007-02-05.
Naipanggep a panagusar daytoy kadagiti nalawa sakup dagiti maiyatanup ket ti nalawa, a naipangpangruna dagiti sistema ti kompiuter nga adu dagiti pagsasao a nasken a masuportaran. Pakabaelanna daytoy ti mabalin a kompleto a pannaka-enumerasion kadagiti pagsasao, a mairaman dagiti sibibiag ken awanen, a taga-ugma ken naaramid, nangruna ken bassit, naisurat ken di-nasuratan. Nupay kasta, saan nga agiraman kadagiti naaramid manen a pagsasao a kas ti Proto-Indo-Europeano.
Nalatak nga agasmang daytoy ti ISO 639-1 ken dagiti agmaymaysa a pagsasao iti ISO 639-2. ISO 639-1 ken ISO 639-2 a pakipatengngaan ti isip kadagti kangrunaan a pagsasao, a kanayon a nairepresenta iti dagup a bagi iti literatura iti lubong. Gapu ta ti ISO 639-2 ket agiraman pay kadagiti urnong ti pagsasao ken ti Paset 3 ket saan, ti ISO 639-3 ket saan a maysa a nalatak nga agasmang iti ISO 639-2. A dagiti B ken T a kodigo ket adda iti ISO 639-2, ti ISO 639-3 ket agusar kadagiti T-a kodigo.
Kas pagarigan:
Manipud idi Abril 2012, ti pagalagadan ket naglaon kadagiti 7776 a naikabil. Dagiti naurnong a pagsasao ket naibatay kadagiti nadumaduma a nagtaudan a mairaman: dagiti agmaymaysa a pagsasao nga adda iti 639-2, dagiti moderno a pagsasao manipud iti  Ethnologue, dagiti naidumduma a pakasaritaan, dagiti taga-ugma a pagsasao ken dagiti parbo a pagsasao manipud ken ni Anthony Aristar iti Listaan ti Lingguista ken dagiti pagsasao pay a naitalek iti uneg ti panawen a panagkomentario ti publiko.
Espasio ti kodigo
Gapu ta ti kodigo ti tallo a letra nga alpabetiko, ti kangatuan a bilang a patingga dagiti pagsasao a mairepresenta ket 26 × 26 × 26 = 17576. Gapu ta ti ISO 639-2 ket agipalpalawag kadagiti naipangpangruna a kodigo (4), ti naireserba a sakup (520) ken dagiti B-laeng a kodigo (23), dagiti 547 a kodigo a saan a mausar iti paset 3. Isu nga ti kababaan a bilang ti patingga a mairepresenta ket 17576 − 547 = 17030.
Ti kangatuan a patingga ket bumabbaba pay no agikkat kadagiti naurnong a pagsasao a naipalawag iti 639-2 ken dagiti pay naipalawag iti ISO 639-5.
Dagiti makro a pagsasao
Adda dagiti 56 a pagsasao iti ISO 639-2 a naipanunotan a, para iti kapanggepan iti pagalagadan, a dagitoy ket "makro a pagsasao" iti ISO 639-3.
Adu dagitoy ket makro a pagsasao nga awan kadagiti agmaymaysa a pagsasao a naipalpalawag babaen ti ISO 639-3 iti kodigo nga agapang iti ISO 639-2, a kas iti 'ara' (Sapasap nga Arabiko). Dagiti dadduma pay a kas iti 'nor' (Norwego) ket adda iti bukodda a dua nga agmaymaysa a paset ('nno' (Nynorsk), 'nob' (Bokmål)) nga adda iti ISO 639-2.
Kayatna a saeen nga adda dagiti pagsasao (a kas iti 'arb', Paglagadan nga Arabiko) a nausig babaen ti ISO 639-2 a dagitoy ket dialekto iti maysa a pagsasao ('ara') ket adda iti ISO 639-3 kadagiti naisangayan a linaon a naipanunotan a kas agmaymaysa a pagsasao.
Daytoy ket panagpadas ti panagtulag kadagiti nadumaduma a mabalin a lingguistiko a naisangayan manipud kadagiti dadduma, ngem dagitoy ket natrato babaen kadagiti mangisasao a kas dua a porma iti isu met laeng a pagsasao, a kas iti kaso iti diglossia.
Kitaen ti para iti kompleto a listaan.
Dagiti naurnong a pagsasao
A ti ISO 639-2 ket mairaman ti tallo a letra a panaginagan para kadagiti naurnong a pagsasao, dagitoy a pagsasao ket saan a mairaman manipud iti ISO 639-3. Iti kasta ti ISO 639-3 ket saan a nalatak nga agpang iti ISO 639-2.
Ti ISO 639-5 ket agipalawag ti tallo a letra dagiti naurnong a kodigo para dagiti pamilia ti pagsasao ken dagiti grupo.
Dagiti nagibasaran
ISO 639
Pagsasao nga Estonio
Ti Estonio (eesti keel ) ket opisial a pagsasao ti Estonia, a patneng nga insasao babaen ti agarup a 1.1 a riwriw a tattao ken sangapulo a ginasut kadagiti nadumaduma a emigrante a komunidad. Daytoy ket tagikua ti Pino a sanag ti pamilia ti pagsasao nga Uraliko.
Ti maysa a naisangayan a langa ket nagtaudan ti adu nga interesado kadagiti lingguista ket ti tradisional a makitkita a kas tallo a grado iti ponemiko a kaatiddog: ababa, atiddog, ken "atiddog unay", a kas dagiti naisangayan a, ken. Iti kinapudno, ti pannakaisangayan ket saan a puro iti ponemiko a kaatiddog, ken ti adda a ponolohiko a mekanismo ket naisuppiatan pay laeng.
Papa Benedicto VII
Ni Papa Benedicto VII (pimmusay idi 10 Hulio 983) ket naipasngay idi diay Roma, anak a lalaki ni David wenno Deodatus (kabsat a lalaki ni Alberic II ti Spoleto). Sakbay ti pannakapilina a kas maysa a papa, isu ket dati a nagserbi a a kas Obispo ti Sutri. Isu ket naggapu iti maysa a nadayeg a pamilia Dagiti Konde Tusculum. Isu ket nabutosan babaen ti Romano a kleriko ken tattao idi Oktubre 974 babaen ti pannakaimpluensia ni Sicco, imperial a baon ni Emperador Otto II. Isu ket naulimek a nagturay ti Roma kadagiti gangani a siam a tawtawen.
Ram Revilla
Ni Ram Revilla (Pebrero 12, 1989 – Oktubre 29, 2011), naipasngay a kas ni Ramgen Jose Magsaysay Bautista, makunkuna pay a ni Ramgen Revilla, ket maysa idi a Filipino nga aktor a kangrunaan nga ammo a bida kadagiti serye ti telebision a kas ni Jeff Gatdula iti Tonyong Bayawak.
Ampatuan
Ti Ampatuan ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Maguindanao iti Filipinas.
Dagiti baranggay
• Dicalongan (Pob.)
• Kakal
• Kamasi
• Kapilpilaan
• Kauran
• Malatimon
• Matagabong
• Saniag
• Tomicor
• Tubak
• Salman
1753
Ti tawen idi 1753 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Lunes iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Biernes iti nabunbuntog iti 11 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Purpuro
thumb|Ti [[Purpuro Mergui]] Ti purpuro (Ingles:archipelago) wenno makunkuna pay a grupo ti isla, ket maysa a kawar wenno ummong iti is-isla. Ti balikas iti Inggles nga archipelago ket naala iti Griego ἄρχι- – arkhi- ("ehukotibo") ken πέλαγος – pélagos ("baybay") babaen ti Italiano nga arcipelago. Iti Italiano, mabalin nga iti panagsurot ti tradision ti kina-ugma, ti purpuro isu ti husto a nagan ti Baybay Egeo ken, ti napalabas, ti panag-usar ket naiyalis iti Is-isla nga Egeo. Inus-usar daytoy tatan iti aniaman a grupo iti isla wenno, iti sagpaminsan, iti baybay a naglaon ti adu a bilang ti naiwarwaras nga is-isla a kas iti Baybay Egeo.
Dagiti kita ti purpuro
thumb|left|235px|Ti [[Is-isla ti Ksamil|Purpuro Ksamil idiay Albania]] thumb|left|235px|Ti purpuro ti [[Fernando de Noronha]] Dagiti purpuro ket mabalin a masarakan nga agmaymaysa iti bagi ti maysa a kadanuman wenno kaarruba iti maysa a dakkel a bagi ti masa ti daga. Kas pagarigan, ti Eskósia ket addaan ti 700 a ribo nga is-isla a palikmutenna ti kangrunaan a daga a mangaramid iti maysa a purpuro. Dagiti purpuro ket masansan a bulkan, a maporporma ti igid dagiti arko ti isla a naaramid iti nasasabtan a sona wenno rehion dagiti bulkan, wenno nagbanagan pay iti pannakainurunur, pannakanayon ti dag-daga, ken kangato ti daga.
Dagiti lima a baro a pagilian a kadawyan a purpuro ket Indonesia, Hapon, Filipinas, Baro a Selanda, ken ti Nagkaykaysa a Pagarian. Ti kadakkelan a purpuro a pagilian babaen ti kalawa ket ti Indonesia. Ti purpuro nga addaan ti kaaduan nga is-isla ket ti Purpuro a Baybay idiay Pinlandia.
Agpayso a Simbaan ni Jesus
Ti Agpayso a Simbaan ni Jesus (True Jesus Church, 真耶穌教會)) ket maysa a nawaya a simbaan nga Intsik a nabangon idiay Beijing, Tsina idi 1917. Maibilang iti Pentekostal a sanga ti Kristianismo a nangrugi idi 1900s. Iti agdama adda aganay a 1.5 a riwriw a kameng ti Agpayso a Simbaan ni Jesus iti 40 a pagilian.
Naipasdek ti Agpayso a Simbaan ni Jesus iti Filipinas idi 1983.
Hesukristo
“Ni Apo Hesukristo, ti Sao a nagbalin a Tao, natay iti krus tapno maisalakan dagiti managbasol, nagungar iti makatlo nga aldaw ket immuli sadi langit. Isuna iti agmaymaysa a Mangisalakan iti tattao, iti nangparsua iti langit ken daga, ken iti agmamaysa ken napaypayso a Dios.”
Biblia
“Iti Nasantuan a Biblia, nga iti nilaonna ket iti Daan ken Baro a Tulag, ket aggapu kenni Apo Dios, iti agmaymaysa a kinapudno, ken iti agmaymaysa a pagibasaran iti Biag a Nakristianuan."
Pannakaisalakan
“Iti pannakaisalakan ket aggapu iti grasia ni Apo Dios babaen iti pammati tayo. Kumamang dagiti mamati iti Espiritu Santo tapno magun-odda iti kinasanto, para iti panagday-dayaw iti Dios nga Apo, ken para iti panagayatda iti sangalubongan."
Batikuleng
Ti Batikuleng ti bituka wenno boksit dagiti billit, kasta met iti alumabayad (alinta) ken dadduma pay nga ayup. Addaan pamuskolen a napiskel a didingna a nabileg a manggiling.
<!--
The gizzard is an adapted stomach that is found in birds, earthworms, and other animals. It has a thick, muscular wall, enabling powerful grinding action.
Some animals that lack teeth will swallow stones to aid in digestion. Birds employ this mode of 'mastication'. "A bird swallows small bits of gravel that act as 'teeth' in the gizzard, breaking down hard food such as seeds and thus helping digestion." (Solomon et. al, 2002).
These stones are called gizzard stones and are usually smooth and round from the polishing action in the animal's stomach. When too smooth to do their required work, they may be passed or regurgitated.
Dinosaurs are also known to have used gizzard stones. This has been discovered by finding groups of polished stones within the area occupied by a dinosaur skeleton.
The gizzards of poultry are a popular food the world over. Grilled chicken gizzards are sold as street food in China, Taiwan, Japan, Philippines, Haiti and the rest of Southeast Asia. Stewed gizzards are eaten as a snack in Portugal, while pickled turkey gizzards are a traditional food in some parts of the Midwestern United States. In the Southern United States, the gizzard is typically served fried, sometimes eaten with hot or honey mustard sauce.
Lough Melvin in County Fermanagh, Ireland is home to the Gillaroo or 'salmo stomachius' - a species of trout which eats primarily snails. Gillaroo is derived from the Gaeilge or Irish for 'red fellow' (giolla rua). This is due to the fish's distinctive colouring. It has a bright buttery golden colour on its flanks with bight crimson and vermillion spots. The gillaroo is characterised by deep red spots and a "gizzard", which is used to aid the digestion of hard food items such as water snails. Experiments carried out by Queens University, Belfast established that the Lough Melvin gillaroo species cannot be found anywhere else in the world. They feed almost exclusively on bottom living animals (snails, sedge fly larva and freshwater shrimp) with the exception of late summer when they come to the surface to feed and may be caught on the dry fly. Other lakes reputed to contain the gillaroo are Lough Neagh, Lough Conn, Lough Mask and Lough Corrib. However, the unique gene found in the Lough Melvin trout has not been found in some 200 trout populations in Ireland or Britain. Legend has it that St Brigid was offered chicken to eat on a Friday as she walked through Garrison, County Fermanagh (a big no-no to Catholics) and she was so enraged she threw the entire bird into the river where it changed into a fish, hence the "gizzard".
Sources
-->
1755
Ti tawen idi 1755 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Domingo iti nabunbuntog iti 11 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
1758
Ti tawen idi 1758 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Domingo iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes iti nabunbuntog iti 11 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Dagiti Nagkaykaysa a Pagilian
🇺🇳 Ti Dagiti Nagkaykaysa a Pagilian, wenno United Nations (UN) iti English, ket maysa nga internasional nga organisasion a nabangon idi 1945. Awagan ti UN ti bagbagina kas maysa a "global nga asosasion dagiti govierno a mangtimtimon iti kooperasion iti internasional a linteg, internasional a seguridad, ekonomiko a panagrang-ay, ken panagpapada iti kagimongan." Impasdek ti 51 a pagilian ket agpapan iti 2005, addaan iti 1991 a kamkameng a pagilian, a pakairamanan ti agarup isuamin a mabigbig iti sangalubongan nga agwaywayas a nasnasion.
thumb|left|Dagiti Nagkaykaysa a Pagilian, [[Suisa]]
ISO 639-2
Ti Biblioteka iti Kongreso ti Estados Unidos ket isu ti agirehistro a turay para iti ISO 639-2 (a maitudtudo a kas ti ISO 639-2/RA). A kas ti agirehistro a turay, ti LOC ket agawat ken agrepaso kadagiti maitukon a panagbalbaliw; addaan pay ti pannakabagi iti ISO 639-RA a Kumaduaan a Balakadan a Komite nga akinrebbeng para iti panagtaripato dagiti tabla ti kodigo ti ISO 639.
Ti panagobra kadagitoy ket nangrugi iti ISO 639-2 a pagalagadan idi 1989, gapu ti ISO 639-1 a pagalagadan, nga agited iti dua a letra dagiti kodigo para kadagiti pagsasao, ket saanto a makalaon kadagiti adu a bilbilang dagiti pagsasao. Ti ISO 639-2 a pagalagadan ket immuna a naipablaak idi 1998.
Dagiti kodigo ti B ken T
Bayat nga adau dagiti pagsasao ket naikkan iti maysa a kodigo babaen ti pagalagadan, sangapulo ket dua kadagiti naipalpalawag a pagsasao ket adda iti tallo a letra a kodigo, ti maysa a "bibliograpiko" a kodigo (ISO 639-2/B), a naala manipud iti Ingles a nagan para iti pagsasao ken nasken idi a kas ti legado a langa, ken maysa a "terminolohikal" a kodigo (ISO 639-2/T), a naala manipud iti patubo a nagan para iti pagsasao. Tunggal maysa kadagitoy a sangapulo ket dua a pagsasao ket mairaman pay iti ISO 639-1 a pagalagadan. (Adda idi dagiti kodigo ti 22 B; naikkaten ti scc ken scr.)
Kaykayat iti sapasap dagiti kodigo ti T; ti ISO 639-3 ket agu-usar iti ISO 639-2/T. Nupay kasta, ti ISO 15924 ket nakaala kadagiti kodigina no mabalin manipud iti ISO 639-2/B.
Dagiti kaatiddog ken kita
Kaatiddog:
1759
Ti tawen idi 1759 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Lunes iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Biernes iti nabunbuntog iti 11 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
ISO 639-2
Dagiti kaatiddog ken kita
Dagiti kita (para kadagiti agmaymaysa a pagsasao):
Dagiti naipangpangruna a kasasaad
Adda dagiti kodigo para kadagitoy a naipangpangruna a kasasaad:
Dagiti naurnong a kodigo ti pagsasao
Adda dagiti kodigo ti ISO 639-2 a kadawyan nga inus-usar para kadagiti pagsasao a saan nga apag-isu nga agirepresenta ti maysa a naisangayan a pagsasao wenno dagiti nadumaduma a maikabagian a pagsasao (a kasla dagiti makro a pagsasao dita ngato). Dagitoy ket naipanunotan a kas dagiti naurnong a kodigo dagiti pagsaso ken dagitoy ket saan a mairaman manipud iti ISO 639-3. Para iti panangipalpalawag kadagiti makro a pagsasao ken naurnong a pagsasao kitaen ti.
Dagiti naurnong a kodigo ti pagsasao iti ISO 639-2 ket nailista dita baba.
Dagiti sumaganad a dua a kodigo ket nainaganan a kas dagiti naurnong a kodigo ti ISO 639-2 ngem dagitoy ket (iti agdama) awan manipud iti ISO 639-5:
Dagiti kodigo a nairehistro para iti 639-2 a nailista a kas dagiti naurnong a kodigo ti ISO 639-5 (ken dagiti naurnong a kodigo babaen ti nagan iti ISO 639-2):
Dagiti naipangpangruna a kodigo iti ISO 639-2:
Pagsasao a Lawa
Ti pagsasao a Lawa (La'wa, L'wa) ket ti pagsasao a Mon–Khmer ti Tailandia. Adda dagiti dua a naisangayan a karuay wenno dialekto ti Lawa ken naikeddeng dagitoy a sabali a pagsasao; dagiti naganda iti Ethnologue ket Akindaya a Lawa ken Akinlaud a Lawa. Naisasao dagitoy kadagiti purok ti Lawa kadagiti probinsia ti Mae Hong Son ken Chiang Mai iti Akin-amianan a Tailandia.
Iti lingguistika, maitagikua ti Lawa iti sanga a Palaungiko ti pamilia ti sasao a Mon–Khmer ken parte daytoy ti super-pamilia ti Austroasiatiko.
Prepektura ti Nagano
Ti Prepektura ti Nagano (長野県) ket maysa a prepektura iti Hapon a mabirukan idiay rehion ti Chūbu iti isla iti Honshū. Ti kapitoliona ket ti siudad iti Nagano.
Pagsasao a Lawa
Naiduma ti Akindaya a Lawa manipud iti Aknlaud a Lawa uray no nakaroda a kognado gapu ta dagitoy a dua apagsasao ket saanda nga agsinnaranay a maawatan ken naibatay daytoy kadagiti agnanayon a testimonia dagiti agsasao iti Akindaya ken Akinlaud a Lawa ken ti panagsubok babaen ti SIL.
Adda dagiti dua a naisangayan a dialekto a naisasao kadagiti Akindaya a Lawa. Dagitoy a dialekto ket aggigiddiatda iti panangibalikas ken dagiti paggigiddiatan iti leksema. Dagiti paggigiddiatan, nupay kasta, ket saan a mangirepresnta ti ania man a karigat iti pannakaawat a pagbaetan dagiti agsasao kadagitoy a dialekto, gapu ti kaasideg ti interaksionda. Ti nagruna a dialekto ket agtaud manipud iti Bo Luang, (lokal nga ammo a kas [juang ra]), ken isu daytoy ti kadakkelan a purok ti Akindaya a Lawa, nga addaan iti populasion iti agarup a 3,000 a tattao. Ti Bo Luang ket naisasao kadagiti 16 a purok dagiti subdistrito ti Bo Luang ken Bo Sali iti Distrito ti Hot, Probinsia ti Chiang Mai. Ti sabali a a dialekto ket agtaud manipud iti Bo Sangae, (lokal nga ammo a kas [juang tiang]).
Hesús
Ni Hesús (Hebreo: ישו), am-ammo pay kas Hesús ti Nazareth wenno Hesús Nasareno (Hebreo: ישוע הנוצרי), ket maysa a Hudio ken isu ti nakaitalimudokan ti Kristianidad. Ti uppat nga Ebangelio (Naimbag a Damag) da Mateo, Marcos, Lucas, ken Juan dagiti kangrunaan a pakaammuan iti kabibiag ken pannursuro ni Hesús a mabigbig kas Hesukristo (Kristo Hesús) wenno Mesias iti kaaduan a Kristiano a mamati nga isuna ti Kristo wenno Mesias nga Anak ti Dios Ama.
left|thumb|Ladawana ni Hesús idi maika-11 a siglo
Komunismo
Ti Komunismo (manipud iti Latin communis – sapasap, sangalubongan) ket maysa a rebolusionari a sosialista a tignay tapno makapartuat iti maysa nga awan klase, awan kuarta, ken awan estado a sosial nga urnong a naipatakder babaen ti sapasap a panagtagikua dagiti pamay-an ti panagpataud, ken ti pay sosial, politiko ken ekonomiko nga ideolohia a mangipaturong ti pannakabangon iti daytoy a sosial nga urnos. Daytoy a tignay, kadagiti Marxista-Leninista a panakaipatarus, ket kaaduan a naimpluensian iti pakasaritaan ti maika-20 a siglo, a nakakita ti nakaro a panagsasalisal a nagbaetan ti "sosialista a lubong" (dagiti sosialista nga estado a tinurayan babaen dagiti partido komunista) ken ti "lumaud a lubong" (dagiti pagilian nga addaan kadagiti tiendaan nga ekonomia).
Iti Marxista a teoria, puro a komunismo ket maysa a naisangsangayan nga agpang iti naipakasaritaan a panagrang-ay a dimteng manipud iti panagrang-ay dagiti produktibo a puersa a nangiturong ti kaaduan unay kadagiti kabaknang ti materiales, a mangpalubos para iti naibatay ti panagiwarwaras a kammasapulan ken dagiti sosial a pannakibiang a naibatay kadagiti nawaya a naigambang a tattao. Ti husto a panangilawagan ti komunismo ket agdumaduma, ken kanayon naibiddutan, iti sapasap a politika a ballaag, a maisinnukatan nga inus-usar iti sosialismo; nupay kasta, ti Marxista a teoria ket makisuppiat a ti sosialismo ket panagdaliasat nga agpang laeng iti dalan a mapan ti komunismo. Ti Leninismo ket aginayon ti Marxismo a pakinakem ti maysa nga umun-una a partido tapno mangidaulo ti proletario a rebulosion ken mangitalged kadagiti amin a bileg ti politiko kalpasan ti rebolusion para kadagiti agob-obra a klase, para iti panagrang-ay iti sangalubongan a panakarikna ti klase ken pagbinglayan ti agob-obra, iti agpang a panagdaliasat a nagbaetan ti kapitalismo ken sosialismo.
Dagiti konsilo a komunista ken dagiti saan a Marxista a libertariano a komunista ken anarko-komunista ket suppiatenda dagiti kapanunotan ti umun-una a partido ken ti maysa nga agpang a panagdaliasat, ken mangitakderda para iti panakabangon ti napno a komunismo tapno dagus a amngrugi kalpasan ti pannakaikkat ti kapitalismo. Adda dagiti nawatiwat a sakup dagiti teoria kadagiti naisangsangayan a komunista iti pammateg a kasano ti mangbangon kadagiti kita ti intitusion a mangsukat kadagiti nadumaduma a makina ti ekonomia (a kas ti panagiwarwaras ti makmakan, edukasion, ken dagiti ospital) a kas ti irurumsuada babaen kadagiti kapitalista a sistema—wenno saan nga aramiden dagitoyen. Adda kadagitoy a komunista ket addaanda iti naisangsangayan a plano para kadagiti kita ti administratibo a bagbagi a mangsukat kadagiti agdama, bayat nga agnanayon a mangikarkari a dagitoy a bagi ket saan a naipatengnga ken tagikua ti agob-obra, a kasla ti agdama iti uneg dagiti aktibista a tignay. Dadgiti dadduma ket awan dagiti konkreto a planoda kalpasan ti rebolusion, imbes ket agtuntonda nga agtaltalek kadagiti agob-obra ti lubong ken ti napanglaw ket kabukbukodanda a maammuanto dagiti husto a moda iti panagiwarwaras ken nawatiwat a panagpataud, ken dagiti pay koordinasion, nga awan ti kammasapulan para kadagiti ania man a naipatakder a "panagsukat" para iti kapitalista a naibatay ti estado a panagtengngel.
Iti moderno a panagisao a makunkuna dagiti adu nga agkomkomento a sosiologo ken  politiko a kas ti "sapasap a politiko", ti komunismo ket kankanayo a maus-usar ti panagitudo kadagiti annuroten dagiti komunista nga estado, a kas, dagiti dagup a tinengtengngel babaen dagiti komunista a partido, urayno ti ania man a naipakat a linaon ti pudno nga ekonomiko a sistema a sursurotenda. Dagiti kas pagarigan kadagitoy ket dagiti annuroten ti Sosialista a Republika iti Bietnam a ti ekonomiko a sistema ket agitiptipon ti "doi moi", ti Republika dagiti Tattao iti Tsina (PRC) a ti ekonomiko a sistema ket agitiptipon ti "sosialista a tiendaan ti ekonomia", ken ti ekonomiko a sistema ti Kappon ti Sobiet a naipalawag a kas ti "estado a kapitalista" babaen dagiti saan a Leninista a sosiologo ken kalpasan daytoy babaen dagiti komunista nga umad-adu a sumupsupiat ti kalpasan ti Stalin a panawen a modelo ti Sobiet a naparang ti panawen ti maika-20 a siglo (a kas, dagiti Maoista, dagiti Trotskista ken dagiti libertariano a komunista)—ken ti maysa pay a punto babaen ni Vladimir Lenin.
Papa Silvestre II
Ni Papa Silvestre II (wenno Silvester II) (c. 946 – 12 Mayo 1003), naipasngay a kas ni Gerbert d'Aurillac (Gerbert of Aurillac), ket maysa idi a prolipiko nga eskolar, manursuro, ken Papa.
Komunismo
Etimolohia ken terminolohia
Iti kapanggepan ti naipakasaritaan a materialismo, ti komunismo ket isu ti kapanunotan iti maysa a nawaya a kagimongan nga awan ti pannakabingbingay wenno pannakaisinsina, a ti sangkataoan ket nawaya ti panakairurumen ken pagkurangan. Ti maysa a komunista a kagimongan ket awan kadagiti gobierno, pagilian, wenno klase a panakabingbingay. Iti Marxista a teoria, ti diktadura ti proletariado ket isu ti agtengnga a sistema a nagbaetan ti kapitalismo ken komunismo, no ti gobierno ket adda ti pamay-an ti panagbalbaliw kadagiti pamuspusan ti panagtagikua manipud iti pribatismo a mapan ti naurnong a panagtagikua. Iti politkal a siensia, ti termino a "komunismo" ket sagpaminsan a naus-usar a mangitudo kadagiti komunista nga estado, ti porma ti gobierno a ti estado ket agtigtignay babaen ti maysa a maysa a partido a sistema ken mangirangarang ti panakaitalek iti Marxismo-Leninismo wenno ti kapadpada kadagiti kastoy.
thumb|125px|left|Ti [[martilio ken kumpay ken ti nalabbasit a bituen ket dagiti unibersal a simbolo ti komunismo.]]
1761
Ti tawen idi 1761 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Lunes iti nabunbuntog iti 11 nga aldaw a Kalendario a Huliano.