cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mawab
Dagiti baranggay
• Tuboran
Premio Nobel iti Literatura
Manipud idi 1901, ti Premio Nobel iti Literatura (Nobelpriset i litteratur) ket tinawen a naipagunguna iti maysa a mannurat manipud iti ania man a pagilian nga adda, kadagiti balikas ni Alfred Nobel, nakaparnuay "kadagiti pagobraan iti literatura ti naisalsalumina unay nga obra iti umno a turong" (orihinal a Sueko: den som inom litteraturen har producerat det mest framstående verket i en idealisk riktning). Urayno dagiti agmaymaysa nga obra ket sagpaminsan a nadakdakamat a naisangsangayan a naisalsalumina, ditoy ti "obra" ket mangitudo ti sibubukel nga obra ti mannurat. Ti Sueko nga Akademia ket isu ti mangikeddeng, no adda ti sinoman, a mangawatto ti premio iti ania man a naited a tawen. Ti akademia ket mangirangarang ti nagan ti napaili a laureado iti kasapaan ti Oktubre. Daytoy ket maysa kadagiti lima a Premio Nobel a nabangon babaen ti keddeng ni Alfred Nobel idi 1895; dagiti dadduma pay ket ti Premio Nobel iti Kimika, Premio Nobel iti Pisika, Premio Nobel iti Kappia, ken Premio Nobel iti Pisiolohia wenno Medisina.
Koepisiente ti Gini
thumb|right|430px|Koepisiente ti Gini iti nailian a matgedan iti sangalubongan (us-usaren ti pakaammo idi 2009)
Ti Koepisiente ti Gini (Ingles:Gini coefficient, Gini index wenno Gini ratio) ket maysa a panagrukod iti estadistika a pannakaiwaras inaramid daytoy ni Corrado Gini.
Ti Koepisiente ti Gini (Gini) ket rukodenna dagiti saan a natimbeng a pateg iti mamin-ano a pannakaiwaras (kas pagarigan ti matgedan). Ti Gini iti sero ket ibagana ti nalibnos a pannakaipadpada a dagiti pateg ket agpapada (kas pagarigan a no ti siasino man ket agpapada iti matgedan). Ti Gini iti maysa (100 iti porsiento ti panagrukod) ket ibagana ti kangatuan a saan a natimbeng a dagiti pateg (kas pagarigan a ti maysa laeng a tao ti addaan iti matgedan).
Pagsasao nga Abelam
Ti pagsasao nga Abelam (wenno Abulas) ket ti kaaduan ti agsasao kadagiti sasao a Ndu ti rehion ti Karayan Sepik iti akin-amianan a Papua Baro a Guinea. Dagiti dialekto ket ti Maprik, Wingei, Wosera-Kamu, Wosera-Mamu.
Iglesia ni Cristo
thumb|230px|right|Ti simbaan ti Iglesia ni Cristo iti Montclair, California Ti Iglesia ni Cristo (am-ammo pay kas Iglesya ni Kristo ken INC) ket maysa nga agwaywayas a relihioso nga organisasion a nangrugi iti Filipinas.
Maco
Ti Maco ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Davao de Oro iti Filipinas.
Iglesia ni Cristo
Ti INC ket inrehistro idiay Filipinas babaen ni Felix Y. Manalo idi Hulio 27, 1914. Patien dagiti kameng ti INC a ti relihionda ti naipasdek manen nga orihinal a simbaan a binangon ni Jesu-Cristo. Saan a bigbigen ti INC ti doktrina ti Trinidad ken kasta met ti kinadios ni Jesus.
Maco
Dagiti baranggay
Ti Maco ket nabingbingay a politikal iti 37 a barbaranggay.
• Anibongan
• Anislagan
• Binuangan
• Bucana
• Calabcab
• Concepcion
• Dumlan
• Elizalde (Somil)
• Pangi (Gaudencio Antonio)
• Gubatan
• Hijo
• Kinuban
• Langgam
• Lapu-lapu
• Libay-libay
• Limbo
• Lumatab
• Magangit
• Malamodao
Matalam
Ti Matalam ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Cotabato iti Filipinas.
Maragusan
Ti Maragusan ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Davao de Oro iti Filipinas.
Matalam
Dagiti baranggay
Ti Matalam ket nabingbingay a politikal iti 34 a barbaranggay.
Maco
Dagiti baranggay
• Manipongol
Maragusan
Dagiti baranggay
Ti Maragusan ket nabingbingay a politikal iti 24 a barbaranggay.
Matalam
Dagiti baranggay
• New Alimodian
Maco
Dagiti baranggay
• Mapaang
Maragusan
Dagiti baranggay
• Bagong Silang
Matalam
Dagiti baranggay
• Arakan
Maco
Dagiti baranggay
• New Asturias
Maragusan
Dagiti baranggay
• Maragusan (Poblacion)
Matalam
Dagiti baranggay
• Bangbang
Maragusan
Dagiti baranggay
• New Albay
Maco
Dagiti baranggay
• Panibasan
Matalam
Dagiti baranggay
• Bato
Maragusan
Dagiti baranggay
• Tupaz
Maco
Dagiti baranggay
• Panoraon
Maragusan
Dagiti baranggay
• Bahi
Matalam
Dagiti baranggay
• Central Malamote
Maco
Dagiti baranggay
• San Juan
Maragusan
Dagiti baranggay
• Cambagang
Matalam
Dagiti baranggay
• Dalapitan
Maco
Dagiti baranggay
• San Roque
Ganges
Ti Ganges wenno Ganga, ket maysa a adu a pagbeddengan a karayan ti India ken Banglades. Ti a karayan ket agtaud idiay Himalaya idiay Indiano nga estado ti Uttarakhand, ken agayus ti amianan ken daya ti uneg ti Tanap Ganges ti Amianan nga India a mapan idiay Banglades, nga idiay ket agayus idiay Luek ti Bengal. Daytoy ti kaatiddogan a karayan idiay India ken ti maikadua a kalatakan a karayan iti lubong babaen ti panagayus ti danum. Ti labneng ti Ganges basin ket isu ti kaaduan ti populasion a labneng ti karayan iti lubong, nga adda dagiti sumurok a 400 a riwriw a tattao ken ti densidad ti populasion ti agarup a.
Maco
Dagiti baranggay
• Sangab
• Taglawig
Maragusan
Dagiti baranggay
• Coronobe
Maco
Dagiti baranggay
• Mainit
Maragusan
Dagiti baranggay
• Katipunan
Maco
Dagiti baranggay
• New Barili
Maragusan
Dagiti baranggay
• Lahi
Maco
Dagiti baranggay
• New Leyte
Ganges
Ti Ganges ket isu ti kasagraduan a karayan kadagiti Hindu ken isu pay ti pagbiagan dagiti riniwriw nga Indiano nga agtataeng kadagiti igid ti dalanna ken agkamkammatalekda ti daytoy kadagiti inaldaw a kammasapulanda. Daytoy ket nararaeman a kas ti diosen a Ganga iti Hinduismo. Daytoy ket naipakasaritaan pay a nagruna: adu kadagiti dati a kapitolio ti probinsia ken imperio (a kas ti Patliputra, Kannauj, Kara, Kashi, Allahabad, Murshidabad, Munger, Baharampur ken Kolkata) ket mabirukan kadagiti igidna.
Ventabren
Ti Ventabren ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia.
Maragusan
Dagiti baranggay
• Langgawisan
Ventabren
Lokasion
It is close to Aix-en-Provence, and only 6 km away from Coudoux and Velaux.
Maragusan
Dagiti baranggay
• Mabugnao
Ganges
Ti Ganges ket mairanggo kadagiti lima a karugitan a karayan iti lubong idi 2007, nga adda ti agpang ti fecal coliform iti kayrayan idiay asideg ti Varanasi ti ad-adu ngem sangagasut a beses nga opisal a patingga ti Indiano a gobierno. Ti rugit ket sanna laeng a dangran dagiti tao, ngem dagiti pay 140 a sebbangan ti ikan, 90 a sebbangan ti anpibio ken ti nadangran a delpin ti karayan Ganges. Ti Tignay a Plano ti Ganga, ti maya mga enbironmental a tignay a panagdalus ti karayan, ket agdama a maysa nangruna pannakapaay, gapu ti padaksen ken ti kaawan ti teknikal a kalaing, ti kaawan ti enbironmental a panagplano, dagiti Indiano a tradison ken pammati, ken ti kaawan ti suporta manipud kadagiti relihioso a turay.
Maco
Dagiti baranggay
• New Visayas
Ganges
Paglasatan
right|300px|thumb|Ti [[Karayan Bhagirathi idiay Gangotri.]] thumb|300px|right|Ti [[Devprayag, a pagsasabtan ti karayan Alaknanda (kanawan) ken Bhagirathi (kanigid), a pangrugian ti pakaitutupan ti Ganges.]] thumb|300px|Ti [[Himalaya a taudan ti danumm ti karayan Ganges idiay Garhwal a rehion ti Uttarakhand, India. Ti taudan ti danum ti alog ken karkarayan ket nanaganan ti nakairig a teksto; ti katayag dagiti bantay, dandanaw, ken dagiti ili ket naipakpakita iti pangserra kadagiti metro.]] Ti Ganges ket mangrugi idiay pagsasabtan iti karayan Bhagirathi ken Alaknanda. Ti Bhagirathi ket naipanpanunotan nga isu ti agpayso a taudan iti Hindu a kulura ken mitolohia, urayno ti Alaknanda ket atatiddog. Ti taudan ti danum ti Alakananda ket naporma babaen ti pannakatunaw ti niebe manipud kadagiti patok ti Nanda Devi, Trisul, ken Kamet. Ti Bhagirathi ket agpanagto manipud iti sakaanan ti Glasier Gangotri, idiay Gaumukh, iti kangato iti.
Maco
Dagiti baranggay
• Panangan
Ganges
Paglasatan
Urayno adda dagiti babassit nga alog a mangbukel kadagiti taudan ti danum ti Ganges, dagiti innem a kadakkelan ken dagiti pagsasabtanda ket naikedkeddeng a sagrado. Ti innem a taudan ti danum nga alog ket dagiti karayan Alaknanda, Dhauliganga, Nandakini, Pindar, Mandakini, ken Bhagirathi. Dagiti lima a pagsasabtan, a naam-ammuan a kas ti Panch Prayag, ket adda iti agid ti Alaknanda. dagitoy ket ti, iti agpababa nga anod nga urnos, Vishnuprayag, a ti ayan ti pagtiponana ti Dhauliganga ken ti Alaknanda; Nandprayag, nga ayan ti tiponan ti Nandakini; Karnaprayag, nga ayan ti tiponan ti Pindar, Rudraprayag, nga ayan ti tiponan ti Mandakini; ken ti kanungpalan, ti Devprayag, nga ayan ti tiponan ti Bhagirathi iti Alaknanda tapno mangporma ti pakaitutopan ti Karayan Ganges.
Maco
Dagiti baranggay
• Tagbaros
Ganges
Paglasatan
Kalpasan ti panagayayosna iti babaen ti nailet a ginget ti Himalaya, ti Ganges ket rummuar manipud kadagiti bantay babaen ti Rishikesh, ken sumrek idiay kadagaan ti Gangetiko a Tanap idiay peregrino nga ili ti Haridwar. Idiay Haridwar, ti maysa apenend ket mangturong kadagiti danumna idiay Kanal Gangesl, a mangsibog ti rehion ti Doab iti Uttar Pradesh, a ti karayan, iti panaglaslasatna ket agarup nga agpa-abagatan alaud aginggan iti daytoy a puntos, ket mangrugi nga agayusen iti abagatan a daya babaen kadagiti tanap ti akin amianan nga India.
Maco
Dagiti baranggay
• Teresa
Ganges
Paglasatan
Ti Ganges ket sumurot iti maysa a nga agararko a panaglasat a manglabas kadagiti siudad ti Kannauj, Farukhabad, ken Kanpur. Iti panaglablabasna daytoy ket makitiptipon babaen ti Ramganga, a mangitited ti ti natimbeng a tinawen apanagayos iti agarup a. Ti Ganges ket tumipon iti Yamuna idiay Triveni Sangam idiay Allahabad, ti maysa a nasantuan apagsasabtan iti Hinduismo. Iti pagsasabtanda ti Yamuna ket dakdakkel ngem ti Ganges, a mangit-ited ti agarup a, wenno agarup a 58.5% iti naitipo a panagayos.
Maragusan
Dagiti baranggay
• Magcagong
Matalam
Dagiti baranggay
• Estado
Maragusan
Dagiti baranggay
• Mahayahay
Ganges
Paglasatan
Itan ket agayayos nga agpadaya, ti karayan ket sabtenna ti Karayan Tamsa (tinawtawagan pay itiTons), nga gayayos iti amianan manipud iti Kabanbantayan Kaimur ken mangiited ti natimbeng a pabagayos iti agarup a. Kalpasan ti Tamsa ti Karayan Gomti ket tumipon, nga agayayos iti abagatan manipud iti Himalaya. Ti Gomti ket mangitited ti natimbeng a tinawen a panagayos iti agarup a. Ken kalpasan daytoy ti Karayan Ghaghara, nga agayayos met laeng nga agpa-abagatan manipud iti pagtiponan ti Himalaya. Ti Ghaghara, nga adda iti natimbeng a tinawen apanagayos iti agarup a, ket isu ti kadakkelan a tributario ti Ganges. Kalpasan ti Ghaghara a pagsasabtan ti Ganges ket tiponan manipud iti abagatan babaen ti Karayan Son, a mangited ti agarup a. Ti Karayan Gandaki, ken ti Karayan Kosi, ket agtipon manipud iti amianan, a mangitited ti agarup a ken. Ti Kosi ket isu ti maikatlo a kadakkelan a tibutario ti Ganges, kalpasan ti Ghaghara ken Yamuna.
Lingsat Iloilo
Ti Lingsat Iloilo ket ti maysa a lingsat iti Filipinas a mangisina kadagiti isla ti Panay ken Guimaras iti Visayas, ken mangisilpo iti Golpo Panay iti Lingsat Guimaras. Daytoy ti pakabirukan ti Puerto ti Iloilo, ti makatlo kadagiti masingangar a puerto iti Filipinas iti bilang dagiti barko. Ti Siudad ti Iloilo iti Panay ket ti nangruna a siudad a mabirukan iti lingsat ken ti Buenavista ken Jordan, isuda a dua ket adda iti Guimaras, ket dagusda nga adda iti ballasiw ti lingsat manipud iti siudad. Agatian ti Karayan Iloilo iti daytoy a lingsat.
Ganges
Paglasatan
Iti malabsan a baetan ti Allahabad ken Malda, Laud a Bengal, ti Ganges ket labsanna dagiti ili ti Chunar, Mirzapur, Varanasi, Ghazipur, Patna, Bhagalpur, Ballia, Buxar, Simaria, Sultanganj, ken Saidpur. Idiay Bhagalpur, ti karayan ket mangrugi nga gayos iti abagatan-abagatan adaya ket idiay Pakur, daytoy ket mangrugi ti panagpabassitna iti panagsangsanga iti umuna a distributario, tiBhāgirathi-Hooghly, a pagbalinan ti Karayan Hooghly. Sakbay ti pagbeddengan ti Banglades ti Farakka Barrage ket mangtengngel ti panagayos ti Ganges, a mangiturturong ti danum iti maysa a pangipakanan a kanal a mangisilpo iti Hooghly para iti panggep a panagikkat ti lan-ak. Ti Karayan Hooghly ket pinorma babaen ti panagsabsabat ti Karayan Bhagirathi ken Karayan Jalangi idiay Nabadwip, ken ti Hooghly ket adda dagiti adu a bukodna a tributario. Ti kadakkelan ket ti Karayan Damodar, a daytoy ket adda ti kaatiddog iti, nga adda ti pagatianan a labneng iti. Ti Karayan Hooghly ket maatianan iti Luek ti Bengal idiay asideg tir Isla ti Sagar. Iti baetan ti Malda ken ti Luek ti Bengal, ti Karayan Hooghly ket labsanna dagiti ili ken dagiti siudad ti Murshidabad, Nabadwip, Kolkata ken Howrah.
Maragusan
Dagiti baranggay
• Mauswagon
Ventabren
History
Dagiti purok ket napetsaan manipud idi 920-940 AD, idi ni Guillaume I, Konde ti Provence, ket mangibangon ti maysa a kastilio.
Idi1851 ket binukbukel dagiti 327 a balbalay. Kalpasan ti innem a tawen, ti maysa a perokaril ket nabangon.
Harry Martinson
Ni Harry Martinson (Mayo 6, 1904 – Pebrero 11, 1978) ket maysa idi a Sueko a marinero, mannurat ken mannaniw. Idi 1949 nabutosan isuna idiay Suéko nga Akademia. Nagungunaan isu a ti naikumaduaan a Premio Nobel iti Literatura idi 1974 a kaduana ti Suéko a ni Eyvind Johnson. Ti panakapili para kenni Eyvind Johnson kenni Harry Martinson ket addan ti maysa kontrobersial ngamin ket dagitoy a dua ket kameng da iti Nobel. Isuda kenni Graham Greene, Saul Bellow ken Vladimir Nabokov ket paborito a kandidato iti dayta a tawen.
Ventabren
History
Ti Roquefavour akuedukto nga umatiddog ti 393 m, ket mabirukan idiay teritorio ti komuna, ken nabangon idi 1842 aginggana idi 1847 tapno adda pagayusan ti danum maipud idiay Durance aginggana idiay Marseille, a kas paset ti Kanal de Marseille.
Maragusan
Dagiti baranggay
• New Man-ay
• Paloc
• Pamintaran
Ganges
Paglasatan
Kalpasan ti iseserrekna iti Bangladeh, ti kangrunaan a sanga ti Ganges ket naamammuan a kas ti Padma. Ti Padma ket tiponan babaen ti Karayan Jamuna, ti kadakkelan a distributario ti Brahmaputra. Iti adayo pay nga agpa-ababa nga ayos, ti Padma ket tumipon iti Karayan Meghna, ti maikadua a kadakkelan a distributario ti Brahmaputra, ken mangala ti nagan ti Meghna iti iseserekna iti Meghna nga Estuario, a maatianan idiay Luek ti Bengal.
Maragusan
Dagiti baranggay
• Parasanon
• Talian
• Tandik
• Tigbao
Ganges
Paglasatan
Ti Delta Ganges, ket ket nagruna pormaen ti dakkel, nga adu ti sedimentona nga ayos ti karayan Ganges ken Brahmaputra, ket isu daytoy ti kadakkelan a delta iti lubong, iti agarup a. Daytoy ket gumay-at iti idiay igid ti Luek ti Bengal.
Matalam
Dagiti baranggay
• Ilian
Lingsat Iloilo
Pakasaritaan
Nalukatan ti Puerto ti Iloilo para iti sangalubongan a panagtagilako idi 1855 ken ti iyuumay ti Britaniko a Vise-konsulado Nicholas Loney, kalpasan ti maysa tawen, ket nakaiturongan ti napardas a panagrang-ay ti industria ti asukar iti rehion.
1916
Naipasngay
thumb|140px|[[Olivia de Havilland]] thumb|140px|[[Gregory Peck]]
Matalam
Dagiti baranggay
• Kabulacan
• Kibia
Culasi
Ti Culasi ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Antique iti Filipinas.
Matalam
Dagiti baranggay
• Kidama
• Kilada
Culasi
Dagiti baranggay
Ti Culasi ket politikal a nabingbingay iti 44 a barbaranggay.
Ganges
Paglasatan
Ti laeng karayan Amasona ken Kongo ti adda ti ad-adu a natimbeng a panagayus ngem ti naitipon a panagayus ti Ganges, ti Brahmaputra, ken ti Surma-Meghna a sistema ti karayan. Iti napno a panaglayus ti Amasona laeng ti dakdakkel.
Culasi
Dagiti baranggay
• Bagacay
Matalam
Dagiti baranggay
• Lampayan
Ganges
Heolohia
Ti sublontinente ti India ket naisanglada iti ngato ti tektonika a plato ti India, ti bassit a plato iti kaunegan ti Indo-Australian Plata. Daytoy a panangilawag a proseso ti heolohiko ket nangrugi idi pitopulo a riwriw a tawtawen, idi kas paset ti akin-abagatan a nalatak a kontinente ti Gondwana, nangrugi datoy ti amianan a nagpadaya a panaganud a nagpaut ti limapulo a riwriw a tawtawen iti ballasiw idi ti saan pay a naporma a Taaw Indiano. Ti simmarsaruno a panagdungpar ti subkontinente iti Eurasiano a Plato ken ti subduksion iti sirokna, ket isu ti nangpataud ti Himalaya, ti kanagtuan a bambantay iti planeta. Iti dati a sirok ti baybay a dagus nga abagatan iti rumrummuar a Himalaya, ti panaggungunay ti plato ket nagpartuat ti dakkel a kalasugan, a nain-inut a napunno kadagiti sedimento nga inyeg babaen ti Indus ken dagiti tributariona ken ti Ganges ken dagiti tributariona, ket mangporma itan ti Tanap Indo-Gangetiko.
Ti Indo-Gangetiko a Tanap ket heolohiko a naamammuan a kas maysa kasakbayan a naadalem wenno labneng ti kasakbayan a daga.
Matalam
Dagiti baranggay
• Latagan
Culasi
Dagiti baranggay
• Balac-balac
Ganges
Hidrolohia
[[Papeles:GangesValley&Plain.jpg|thumb|200px|right|Ti mapa idi 1908 a mangipakpakita ti dalan ti Ganges ken dagiti tributariona.
Kanton ti San Galo
Ti Kanton ti San Galo (Aleman: Kanton ) ket maysa a kanton idiay Suisa. Ti San Galo ket mabirukan idiay amianan a daya iti Suisa. Daytoy ket sumakop ti kalawa a 2,026 km², ken adda ti populasion (manipud idi ) iti ., ti populasion ket mangiraman kadagiti 97,461 a ganganaet, wenno ti agarup a 20.9% iti dagup ti populasion. Ti kapitoliona ket ti San Galo.
Matalam
Dagiti baranggay
• Linao
Ganges
Hidrolohia
Dagiti nangruna a tributariona iti kanigid nga igid ket mairaman ti Gomti (Gumti), Ghaghara (Gogra), Gandaki (Gandak), ken ti Kosi (Kusi); dagiti nangruna a tributariona iti kanawan nga igid ket mairaman ti Yamuna (Jumna), Son, Punpun ken ti Damodar.]]
Ti hidrolohia ti Karayan Ganges ket narikut unay, a naipangpangruna ti rehion ti Delta Ganges. Ti maysa a resulta ket dagiti nadumaduma awaya ti panangikeddeng ti kaatiddog ti karayan, ti panagayusna, ken ti kadakkel ti labneng a pagayusan ti danumna.
thumb|200px|Ti karayan Ganges idiay [[Kolkata, nga adda iti likudan ti Rangtay Howrah]] thumb|200px|Ti akin-baba a Ganges idiay Lakshmipur, Banglades thumb|200px|Ti Karayan Ganga idiay Patna, nga adda iti likudan ti Rangtay Gandhi Setu
Ti nagan aGanges ket inus-usar para iti karayan a nagbaetan ti nagsasabtan dagiti karayan Bhagirathi ken Alaknanda, idiay Himalaya, ken ti pagbeddengan ti India-Banglades, idiay asideg ti Penned Farakka ken ti umuna a pagsasangaan iti karayan. Ti kaatiddog ti Ganges ket kankanayon a naibagbaga a gangani a sumurok a kaatiddog iti, agarup a , aginggana ti , wenno mabalin a. Kadagitoy a kaso ti taudan ti karayan ket kadawyan a naipagpagarup a ti Karayan Bhagirathi, Glasier Gangotri idiay Gomukh, ken ti sabanganna nga isu ti sabangan ti Karayan Meghna idiay Luek ti Bengal. Sagpaminsan a ti taudan ti Ganges ket naikedkeddeng nga adda idiay Haridwar, nga adda idiay dagiti waig ti taudan ti danumna iti Himalayan ket mapan idiay Gangetiko a Tanap.
Iti dadduma pay a kaso, ti kaatiddog ti Ganges ket nai-tited para iti distributariona iti Karayan Hooghly, nga at-atiddog ngem ti kangrunaan a rummuaranna babaen ti Karayan Meghna, a pangibanagan ti kaatiddog ti agarup a, manipud iti taudan iti Bhagirathi, wenno , manipud idiay Haridwar aginggana idiay sabangan ti Hooghly. Dagiti dadduma pay a kaso ti kaatiddog ket naibagbaga nga agarup a, manipud iti taudan ti Bhagirathi aginggan idiay pagbeddengan ti Banglades, nga idiay ket agbalbaliw ti naganna iti Padma.
Para pay dagiti kapadpada a rason, dagiti taudan ket maigiddiat ti kadakkel ti pagayusan ti danum a labneng ti karayan. Ti labneng ket sakupenna dagiti uppat a pagilian, ti India, Nepal, Tsina, ken Banglades; dagiti sangapulo ket maysa nga estado ti India, Himachal Pradesh, Uttarakhand, Uttar Pradesh, Madhya Pradesh, Chhattisgarh, Bihar, Jharkhand, Punjab, Haryana, Rajasthan, Laud a Bengal, ken ti Kappon a Teritorio ti Delhi. Ti labneng Ganges, a mairaman ti delta ngem saan a dagiti labneng ti Brahmaputra wenno Meghna, ket agarup a, a dagiti ket adda idiay India (agarup a 80%),  idiay Nepal (13%),  idiay Banglades (4%), ken  idiay Tsina (3%). Sagpaminsan a ti Ganges ken dagiti pagayusan a labneng ti Brahmaputra–Meghna ket naitiptipon para iti dagup iti agarup a, wenno. Ti naitiptipon a labneng ti Ganges-Brahmaputra-Meghna (naipangyababaan iti GBM wenno GMB) a pagayusan ti danum a labneng ket naiwarwaras iti ballasiw ti Banglades, Butan, India, Nepal, ken Tsina.
Ti labneng ti Ganges ket sumakop manipud iti Himalaya ken ti Transhimalaya iti amianan, aginggan kadagiti bangkirig iti kabambantayan ti Vindhya iti abagatan, manipud kadagiti akindaya bangkirig ti Aravalli iti laud aginggana ti banak Chota Nagpur ken ti delta Sunderbans iti daya. Ti adu a paset ti panagayus manipud iti Ganges ket agtaud manipud iti sistema ti bantay Himalaya. Iti kaunegan ti Himalaya, ti labneg ti Ganges ket maiwarwaras ti gangani a 1,200 km manipud iti Yamuna-Satluj a pakabingayan idiay igid ti pantok ti Simla a mangporma ti pagbeddengan iti labneng ti Indus iti laud aginggana ti Pantok ti Singalila idiay igid ti pagbeddengan ti Nepal-Sikkim a mangporma ti pagbeddengan iti labneng ti Brahmaputra iti daya. Daytoy a pase ti Himalaya ket aglaon iti 9 kadagiti 14 a kangatuan a tuktok iti lubong iti sumurok a kangato iti 8,000 m, a mairaman ti Bantay Everest nga isu daytoy ti kangatuan a puntos ti labneng ti Ganges. Dagiti dadduma pay a pantok ti sumurok a 8,000 m idiay labneng ket ti Kangchenjunga, Lhotse, Makalu, Cho Oyu, Dhaulagiri, Manaslu, Annapurna ken ti Shishapangma. Ti Himalaya a paset ti labneng ket mangiraman ti abagatan-daya a paset ti estado ti Himachal Pradesh, ti intero nga estado ti Uttarakhand, ti intero a pagilian ti of Nepal ken ti kaadaywan a paset ti amianan-laud nga estado ti Laud a Bengal.
Ti panagayus ti Ganges ket maigiddiat pay babaen ti taudan. Kankanayon a ti panagayus ket naibagbaga para iti sabangan ti Karayan Meghna, isunga naitiptipon ti Ganges iti Brahmaputra ken Meghna. Daytoy ket pagbanagan ti natimbengan a dagup ti tinawen a panagayuis iti agarup a, wenno. Iti dadduma pay a kaso ti natimbeng a tinawen a panagayus ti Ganges, Brahmaputra, ken ti Meghna ket naisinsinada a nait-ited, iti agarup a para iti Ganges, agarup a  para iti Brahmaputra, ken agarup a  para iti Meghna.
Matalam
Dagiti baranggay
• Lower Malamote
Balaustion
Ti Balaustion ket ti monotipiko a henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti mirtus iti Myrtaceae. Ti bugbugtong a sebbangan ket ti Balaustion pulcherrimum, kadawyan nga ammo iti Ingles iti native pomegranate, nga endemiko iti Akinlaud nga Australia.
Matalam
Dagiti baranggay
• Manupal
Balaustion
Ti dati a nairaman a sebbangan iti Balaustion microphyllum, ket agdama a naikabil iti henero ti Cheyniana.
Matalam
Dagiti baranggay
• Marbel
Culasi
Dagiti baranggay
• Magsaysay (Balua)
• Batbatan Island
• Batonan Norte
• Batonan Sur
• Bita
• Bitadton Norte
• Bitadton Sur
• Buenavista
• Buhi
• Camancijan
• Caridad
Seoul
Ti Siudad ti Seoul (, opisial nga Espesial a Siudad ti Seoul, ket isu ti kapitolio ken kadakkelan a metropolis iti Abagatan a Korea. Maysa a nalatak a siudad nga addaan iti sumurok a populasion a 10 a riwriw, isu daytoy ti kadakkelan a maitutop a siudad iti OECD naparang-ay a lubong. Ti Nailian a Kapitolio ti Seoul ket isu daytoy ti maikadua a kadakkelan metropolitano a lugar iti lubong nga addan ti sumurok a 25 riwriw a nagtaeng, a mairaman ti naipalikmut a metropolis ti Incheon ken ti probinsia ti Gyeonggi. Sumurok a kagudua ti populasion ti Abagatan a Korea ket agtaeng idiay Nailian a Kapitolio ti Seoul.
Culasi
Dagiti baranggay
• Carit-an
Seoul
Daytoy ket mabirukan idiay Karayan Han, ti pakasaritaan ti Seoul ket masurotan kadagiti ad-adu ngem 2,000 a tawtawen idi nabangon idi BCE babaen ti Baekje, ti maysa kadagiti Tallo a Pagarian ti Korea. Daytoy ket nagtultuloy a kas ti kapitolio iti Korea babaen ti Joseon a Dinastia ken ti Koreano nga Imperio. Ti Seoul a metropolitano a lugar ket pakabirukan kadagiti uppat a TInawtawid a Lugar ti Lubong ti UNESCO: ti Palasio Changdeok, Hwaseong a Pagsammakedan, Nasantuan alugar ti Jongmyo ken ti Naarian a Tanem ti Joseon a Dinastia. Ti Seoul ket napalikmutan babaen ti kabambantayan, a tikatayagan ket ti Bantay. Bukhan, ti kaaduan a nabisbisita a nailian a parke iti lubong. Dagiti moderno a langa ti daga nga agtengtengel kadagiti Guinness World Records ket mairaman ti Lotte World, ti kadakkelan nga adda ti uneg a tema a parke iti lubong, ti Moonlight Rainbow Fountain, ti kaatiddogan a burayok a rantay iti lubong ken ti CGV Starium ti Times Square, ti kadakkelan a pagbuyaan ti sine iti lubong. Ti nakaipasngayan ti K-pop ken ti Koreano nga allon, ti Seoul ket nabutosan idi a kas ti kinaykayat a papanan a pagbanniagaan dagiti Insik, Hapon ken Tailandes a turista para kadagiti tallo nga agsasaruno a tawen idi 2011 nga adda kadagiti sumurok a 10 a riwriw a sangalubongan nga agbisbisita idi 2012.
Culasi
Dagiti baranggay
• Condes
Matalam
Dagiti baranggay
• Minamaing
Pagsasao a Boiken
Ti pagsasao a Boiken (Nucum, Yangoru) ket maysa kadagiti kaauduan a naisasao a sasao a Ndu ti rehion ti Karayan Sepik iti akin-amianan a Papua Baro a Guinea.
Matalam
Dagiti baranggay
• Natutungan
Dagup ti domestiko a produkto
Ti dagup ti domestiko a produkto (Gross domestic product (GDP)) ket mangibagbaga ti kuenta a paggatangan dagiti amin a pangileppas ti maimbegan ken serbisio a maparsua ti uneg ti maysa a pagilian iti maysa a panawen. Ti GDP ti tunggal maysa nga tao (per capita) ket naipanunutan a mangipatudo iti pagalagadan ti panagbiag ti maysa a pagilian; Ti GDP ket saan a panagrukod iti kinabukodan a matgedan.
Matalam
Dagiti baranggay
• New Pandan
• Patadon West
• Poblacion
• Salvacion
Culasi
Dagiti baranggay
• Esperanza
• Fe
• Flores
• Jalandoni
• Janlagasi
• Lamputong
• Lipata
• Malacañang
• Malalison Island
• Naba
• Osorio
• Paningayan
• Centro Poblacion
Seoul
Ita nga aldaw, ti Seoul ket naipanpanunotan a mangidadaulo ken napardas nga agpangpangato a sangalubongan a siudad, a nagbanagan manipud iti narang-ay nga ekonomiko ket ti idadakkel a nakunkuna a kas ti Milagro iti Karayan Han a nangbalbaliw daytoy manipud kadagiti dapo ti Koreano a Gubat a napan iti maikapat a kadakkelan a metropolitano nga ekonomia nga adda ti maysa aGDP iti US$773.9 a bilion idi 2012 kalpasan ti Tokyo, Siudad ti New York ken Los Angeles. Ti maysa a mangiyununa a sentro ti teknolohia, daytoy ket adda iti maikanem a kadakkelan ti bilang kadagiti Fortune Global 500 a multinational a kas ti Samsung iti lubong, ti kadakkelan a kompania ti teknolohia iti lubong, ken ti pay LG ken Hyundai-Kia. Ti Seoul ket isu ti kapardasan a dumakdakkel a sentro ti pinansia iti lubong, ken mairanggo kadagiti kasayaatan a lima iti Pagsurotan kadagiti Pinansia a Sentro ti Lubong. Ti a Gangnam Distrito ket mangporma ti komersial a sentro a mairaman ti Sentral a Distrito ken ti pinansia a sentro ti, Isla Yeoui ken ti teknolohia a sentro ti Siudad ti Dihital a Midia. Daytoy ket mairanggo a maikanem iti Sangalubongan a Pagsurotan ti Bileg ti Siudad, ti metropolis ket mangieksa ti maysa a nangruna nga impluensia kadagiti sangalubongan a pannakibiang a kas maysa kadagiti lima a nagdadaulo a mangsangsangaili kadagiti sangalubongan a timpuyogan.
Vernègues
Ti Vernègues ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia.
Ti komuna ket buklen dagiti dua a purok: Ti Vernègues ken Cazan.
Idi Hunio 11, ti 1909 a gingined ket ti nakatayan ti dua a taga-purok ken nangdadael ti kastilio ken dagiti kaaduan a balay idiay Vernègues, a daytoy ket naipatakder manen ti nababbaba a lugar.
Klima
Ti tabla dita baba ket mangipakpakita kadagiti temperatura ken panagtudtudo para iti paset ti panawen ti 1971-2000 :
Matalam
Dagiti baranggay
• Santa Maria
• Sarayan
• Taculen
• Taguranao
• Tamped (Tampad)
• New Abra
• Pinamaton
Pagsasao a Tomoip
Ti pagsasao a Tomoip ket ti maysa a pagsasao nga Oceaniko a naisasao idiay Papua Baro a Guinea.
Pagsasao a Burui
Ti pagsasao a Burui ket maysa kadagiti sasao a Ndu ti rehion ti Karayan Sepik iti akin-amianan a Papua Baro a Guinea.
1915
Ti 1915 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Biernes iti kalendario a Gregoriano.
Agosto
thumb|right|140px|[[Ingrid Bergman]]
Nobiembre
thumb|right|140px|[[Emmanuel Pelaez]]
Eyvind Johnson
Ni Eyvind Johnson (29 Hulio 1900 – 25 Agosto 1976) ket maysa idi a Sueko a mannurat. Isu ket nagbalin a kameng ti Sueko nga Akademia isi 1957 ken nakibinningay ti Premio Nobel iti Literatura kenni Harry Martinson isi 1974 nga addaan iti dakamat iti: para iti naratibo nga arte, nga adayo a makitkita kadagiti daga ken panpanawen, iti serbisio iti wayawaya.
Ni Johnson ket naipasngay idi a kas ni Olof Edvin Verner Jonsson idiay purok ti Svartbjörnsbyn idiay parokia ti Överluleå, idiay asideg ti ili ti Boden idiay Norrbotten. Maipakpakita idi Boden ti bassit a balay a dimmakkelanna.
1917
Ti 1917 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Lunes iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra G).
Enero
140px|thumb|[[Jane Wyman]] 140px|thumb|[[Ernest Borgnine]]
Pebrero
thumb|right|140px|Ni [[Whang-od]]
Patrick White
Ni Patrick Victor Martindale White (28 Mayo 1912 – 30 Septiembre 1990), ket maysa idi nga Australiano a mannurat, kaaduan a naipammategan a maysa a kangrunaan a nobelista ti pagsasao nga Inggles iti maika-20 a siglo. Manipud idi 1935 aginggana idi pimmusay, isuna ket nagipablaak kadagiti 12 a nobela, dua nga unong dagiti ababa a sarita ken walo a pabpabuya.
Cheyniana
Ti Cheyniana ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Myrtaceae. Adda dagiti dua a mabigbig a sebbangan, isuda a dua ket endemiko iti Akinlaud nga Australia:
Pagsasao a Gaikundi
Ti pagsasao a Gaikundi (lit. "pagsasao ti purok") ket maysa kadagiti sasao a Ndu ti rehion ti Karayan Sepik iti akin-amianan a Papua Baro a Guinea.
Verquières
Ti Verquières ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia.
Cheyniana microphylla
Ti Cheyniana microphylla (kadawyan a nagan iti Ingles bush pomegranate) ket ti mula iti pamilia ti Myrtaceae nga endeniko iti Akinlaud nga Australia.
Apayao
Ti Apayao ket naparikusan kadagiti probinsia ti Cagayan iti amianan ken daya, ti Abra ken Ilocos Norte iti laud, ken ti Kalinga iti abagatan. Naikuyog daytoy a probinsia iti Rehion Administratibo ti Kordiliera. Ti kapitoliona ket ti ili ti Kabugao. Sigud a ti probinsia ti Kalinga ken ti probinsia Apayao ket maymaysa a probinsia a managanan Kalinga-Apayao. Idi 1995, nagudua ti Kalinga-Apayao ket nailasin kas dua a probinsia.
Heograpia
Ti probinsia ti Apayao ket nabingbingay kadagiti pito nga ili.
Dagiti ili
• Calanasan (Bayag)
• Conner
• Flora
• Kabugao
Kanal Jintotolo
Ti Kanal Jintotolo (wenno Lingsat Jintotolo) ket ti bagi ti danum a mangisilpo iti Baybay Sibuyan iti Baybay Bisayano. Daytoy ket mabirukan kadagiti isla ti Filipinas iti Panay ken Masbate, ken maysa daytoy a nangruna a dalan ti panaglayag a mapan ken manipud iti Tengnga a Visayas.
Ti Isla Jintotolo (populasion iti 1,454 idi 2010) ken dagiti tallo a bassit nga isla ti Is-isla Zapatos (opulasion iti 585 idi 2010) ket mabirukan iti tengnga ti kanal. Dagitoy nga isla ket administruen babaen ti ili ti Balud, Masbate.
Ti kanal ket namarkaan babaen ti silaw-taaw iti Isla Jintotolo. Ti a silaw-taaw ket nabangon kadagiti tawen ti 1890 ket addaan iti pannakaipatengnga a plano iti  nga addaan kadagiti 3 a puraw a panagsilap kada 10 a segundo.
Libertad, Antique
Ti Libertad ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Antique iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Libertad ket politikal a nabingbingay iti 19 a barbaranggay.
• Barusbus
• Bulanao
• Cubay
• Codiong
Pagsasao a Torau
Ti pagsasao a Torau ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao idiay daya nga aplaya ti Bougainville, Papua Baro a Guinea.
Nguyễn Minh Triết
Ni Nguyễn Minh Triết ket presidente ti Bietnam manipud idi 2006 aginggana idi 2011.
Pagsasao a Keak
Ti pagsasao a Keak ket ti maysa a sasao a Ndu ti rehion ti Karayan Sepik iti akin-amianan a Papua Baro a Guinea.
Katharine Hepburn
Ni Katharine Houghton Hepburn (Mayo 12, 1907 – Hunio 29, 2003) ket nalatak nga aktres iti Estados Unidos, mabigbig a maysa kalaingan iti pelikula, telebision ken teatro ken iti kinasirib ken kina-independensiana.
Apolinário Mabini
Ni Apolinário Mabini y Maranan (Hulio 23, 1864 — Mayo 13, 1903) ket maysa a Filipino a politiko ken rebolusionario a nangisurat ti plano a batay-linteg para iti umuna a republika iti Filipinas idi 1899-1901, ken nagserbi a kas ti immuna a kangrunaan a ministro idi 1899. Kadagiti naisurat a pakasaritaan ti Filipinas, kadawyan a makunkuna isuna a kas "ti natan-ok a paralitiko", ken kas "ti Utek iti Rebolusion." Kadagiti kasuppiatna ken mangiyallilaw, makunkuna isuna a ti "Nangisit a Kamara iti Presidente."
1914
Ti 1914 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Huebes iti kalendario a Gregoriano.
Naipasngay
140px|thumbnail|right|Apo [[Alec Guinness]] thumb|right|140px|[[Louis de Funès]]
Pimmusay
140px|thumbnail|right|[[Mariano Trías]]
Wikidata
Ti Wikidata ket maysa a gandat a mangited ti pagtitinnulongan a maurnos a pagibatayan ti datos tapno masuportaran dagiti gandat ti Wikimedia a kas ti Wikipedia. Ti Wikidata ket nairugi idi Oktubre 30, 2012. Ti gandat ket agdama nga inrugrugi ti Wikimedia Deutschland ken naikeddeng a mangited ti sapasap a taudan dagiti naisangsangayan a kita ti datos, kas pagarigan, dagiti petsa ti pannakaipasngay, ti maysa klase dagiti napasingkedan a datos, a mabalin nga usaren dagiti gandat ti Wikimedia nga agan-andar a kapadpada ti pamay-an a panagobra para kadagiti papeles ti Wikimedia Commons. Daytoy ti nagbalin nga immuna a gandat ti Pundasion ti Wikimidia manipud idi 2006.
Ti panakapartuat daytoy a gandat ket binayadan babaen kadagiti donasion manipud ti Allen Institute for Artificial Intelligence, ti Gordon and Betty Moore Foundation, ken Google, Inc.,a nagdagup ti €1.3 a riwriw.
Pakaibanagan ti Wikipedia
Ti Wikidata ket mabalin para kadagiti 3 a kangrunaan a banag:
Steve Lukather
Ni Steven Lee "Luke" Lukather ken maysa nga Amerikano a gitarista, kumakanta, mannurat ti kanta, agur-urnos ken produser ti, a ndayeg a naamammuan para iti obrana iti rock a banada iti Toto. Maysa a nalaing a sesion a musikero, ni Lukather ket nangiplaka kadagiti tokar ti gitara kadagiti ad-adu ngem 1,500 nga album a nangireprepresenta kadagiti adu nga artista ken kita ti musika.
Pagsasao a Koiwat
Ti pagsasao a Koiwat ket maysa kadagiti sasao a Ndu ti rehion ti Karayan Sepik iti akin-amian a Papua Baro a Guinea.
Culasi
Dagiti baranggay
• Centro Sur (Pob.)
• San Antonio
• San Gregorio
• San Juan
• San Luis
• San Pascual
• San Vicente
• Simbola
• Tigbobolo
• Tomao
• Valderama
Danaw Dapao
Ti Danaw Dapao ket adalem a danaw a mabirukan idiay probinsia ti Lanao del Sur, abagatan a laud ti Danao Lanao, idiay akin-abagatan nga isla ti Mindanao, Filipinas. Daytoy ket maysa kadagiti kaadaleman a danaw iti pagilian, a makaabot ti kaadalem iti. Daytoy ket addaan iti nakarkulo a rabaw a kalawa iti. Ti danaw ket makaala ti danum manipud kadagiti lokal a panagay-ayos ken dagiti nadumaduma a babassit a karayan.
Idi 1965, ti danaw ken dagiti kaarrubayanna ket nairangarang idi a kas nasalakniban a nailian a parke babaen ti Tignay ti Republika Bng. 4190 a mangsakop ti kalawa iti agarup a.
Dagiti mula nga agtubtubo iti dayta a parke ket mairaman ti hydrilla (Hydrilla spp) ken ti pilamentos nga algas (Clodophora spp). Ti danaw ket nabaknang pay kadagiti ikan a mairaman ti dalag (Ophicephalus striatus), tilapia ti Mozambique (Oreochromis mossambicus), kadawyan a karpa (Cyprinus carpio), goby (Glossogobius giurus) ken paltat (Clarias spp).
Graubünden
Ti Graubünden wenno Grisons (Graubünden, ; Pranses: Grisons, [gʁi'zɔ̃]; Grigioni  ; Grischun ; kitaen pay ti dadduma pay a nagan) ket isu ti kadakkelan ket akin-daya unay a kanton idiay Suisa. Ti kanton ket makibinningay ti pagbeddengan kadagiti kanton ti Ticino, Uri, Glarus ken San Galo ken ti internasional a pagbeddengan ti Italia, Austria ken Liechtenstein. Ti nagan a Graubünden ket maipatarus a kas ti "Dagiti kolor dapo a Liga," a mangibagbaga daytoy kadagiti tallo a kasisisgud a kumaduaan ti kanton, ti Liga ti Kamara ti Dios, ti Kolor dapo a Liga, ken ti Liga ti Sangapulo a Pagsakupan. Ti Graubünden ket isu pay ti pagibalayan kadagiti tallo a etniko a grupo ti Suisa ken tdagiti pagsasao a Suiso Aleman, Italiano ken Romansh ket patneng dagitoy ti daytoy nga estado. Is-isu pay ti kanton a ti dialekto ti taga-ugma a pagsasao a Romansh ket ket masasao pay laeng tatta.
1917
Septiembre
thumb|right|140px|[[Ferdinand Marcos]]
Disiembre
thumb|right|140px|Ni [[Heinrich Böll]]
Monkayo
Ti Monkayo ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Davao de Oro iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Monkayo ket nabingbingay a politikal iti 21 a barbaranggay.
Cheyniana microphylla
Kasasaad ti panagay-aywan
Daytoy ket naikeddeng a "saan a maipangta".
Monkayo
Dagiti baranggay
• Babag
• Banlag
• Baylo
• Casoon
• Inambatan
• Haguimitan
• Macopa
• Mamunga
• Naboc
1913
Ti 1913 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Mierkoles iti kalendario a Gregoriano.
Enero
thumb|140px|[[Richard Nixon]]
Hulio
thumb|140px|[[Gerald R. Ford]]
Nobiembre
thumb|right|140px|[[Vivien Leigh]] thumb|140px|[[Burt Lancaster]]
Monkayo
Dagiti baranggay
• Pasian (Santa Filomena)
Hamtic
Dagiti baranggay
Ti Hamtic ket politikal a nabingbingay iti 47 a barbaranggay.
Monkayo
Dagiti baranggay
• Poblacion
Hamtic
Dagiti baranggay
• Apdo
Monkayo
Dagiti baranggay
• Rizal
Hamtic
Dagiti baranggay
• Asluman
Monkayo
Dagiti baranggay
• Salvacion
Hamtic
Dagiti baranggay
• Banawon
Monkayo
Dagiti baranggay
• San Isidro
Hamtic
Dagiti baranggay
• Bia-an
Apayao
Dagiti ili
• Pudtol
Karayan Mississippi
Dagiti Patneng nga Amerikano ket napautdan nga agnanaed ti igid ti Mississippi ken dagiti tibutariona. Kaaduan kadagitoy ket dagidi agananup-agburburas wenno agpaspastor, ngem adda met dagidi, a kas dagidi Agararamid ti bunton, ket nagporma kadagiti narang-ay a kagimongan naibatay ti agrikultura. Ti isasangpet dagiti Europeano idi tawtawen ti 1500 ket nangbalbaliw ti patneng a waya ti idi dagiti immuna nga eksplorador, kalpasan daytoy dagiti immuna nga nagtataeng, ket aduda a napnapan idiay labneng. Ti karayan ket immuna nagserbi a kas maysa a bangen – a nagporporma kadagit pagbeddengan para iti Baro nga Espña, Baro a Pransia, ken ti nasapa nga Estados Unidos– ken idi payen a kas maysa a nangruna a sanga ti pagdalanan ken silpo ti komunikasion. Idi maika-19 a siglo, idi las-ud ti katurayan ti Ipakaammo a Pagtulngpalan, ti Mississippi ken dagitinadumaduma a lumaud a tributario, a naipangpangruna ti Missouri, ket nangporma kadagiti dalanan para iti lumaud a panagpadakkel ti Estados Unidos.
Apayao
Dagiti ili
• Santa Marcela
Karayan Mississippi
Naorma daytoy manipud kadagiti napuskol a tuon kadagiti deposito ti lan-ak ti karayan, ti Ginget ti Karayan Mississippi ket maysa kadagiti kalamesan a rehion ti agrikultura ti pagilian, a nagbanagan daytoy ti naisalaysayan a panawen ti pison a bangka ti karayan. Idi las-ud ti Sibil a Gubat ti Amerikano, ti pannakatiliw ti Mississippi babaen dagiti buyot ti Kappon ket nangmarka ti puntos a panagsikko ti panagballigi gapu ti kinapangruna ti karayan a kas dalan ti panaglaklako ken panagbanbanniaga, a saan anipangpangruna kadagiti Konpederasia. Gapu kadagiti adu nga idadakkel dagiti siudad ken dagiti dakdakkel a barko ken dagiti kasko a nagnaynayon kadagiti banbangka ti karayan, dagiti dekada a sinarunuan ti tawtawen ti 1900 ket nakakita ti pannakabangon dagiti dakkel a obra ti inhenniera a kas dagiti tambak, dagiti kandado ken dagiti penned, ket kaykayon a kimmadkaddua a nabangbangon.
Manipud idi nairugi ti moderno a panagrang-ay ti labneng, ti Mississippi ket nakakita payen ti bingayna iti rugit ken dagiti parikut ti enbiromento – a ti kadayegan ket dagiti adu a tomo dagiti rugit ti agrikultura, a nnagiturongan ti patay a sona ti Golpo iti Mehiko iti igid ti Delta. Kadagiti napalabas a tawen, ti karayan ket nakakitkita ti agtaltalinaay a panagsikko nga ipapan idiay kanal ti Karayan Atchafalaya idiay Delta; ti maysa a panagbalbaliw ti dalan ket mabalinto a didgdra kadagiti pagsangladan a kas ti New Orleans. Adda dagiti sistema ti penned ken dagiti ruangan ket agdama nga agtengtengngel ti Mississippi, ngem gapu ti fluvial a pamay-an, daytoy a panagbalbaliw ket kumarkaro iti tunggal maysa a tawen.
Laua-an
Dagiti baranggay
Ti Laua-an ket politikal a nabingbingay iti 40 a barbaranggay.
• Banban
Libertad, Antique
Dagiti baranggay
• Inyawan
Monkayo
Dagiti baranggay
• San Jose
• Tubo-tubo (New Del Monte)
• Upper Ulip
• Union
Hamtic
Dagiti baranggay
• Bongbongan III
Monkayo
Dagiti baranggay
• Mount Diwata
Hamtic
Dagiti baranggay
• Botbot
• Budbudan
• Buhang
• Calacja I
• Calacja II
• Calala
• Cantulan
• Caridad
• Caromangay
• Casalngan
Laua-an
Dagiti baranggay
• Bongbongan
Libertad, Antique
Dagiti baranggay
• Lindero
• Maramig
• Pucio
Laua-an
Dagiti baranggay
• Cabariwan
Pagsasao nga Uruava
Ti pagsasao nga Uruava ket ti maysa nga awanen a pagsasao nga Austronesio a dati a naisasao idiay abagatan a daya a Bougainville, Papua Baro a Guinea.
Libertad, Antique
Dagiti baranggay
• Panangkilon
Laua-an
Dagiti baranggay
• Cadajug
Libertad, Antique
Dagiti baranggay
• Paz
Laua-an
Dagiti baranggay
• Canituan
Hamtic
Dagiti baranggay
• Dangcalan
Laua-an
Dagiti baranggay
• Capnayan
Pagsasao nga Iatmül
Ti pagsasao nga Iatmul ket ti nagan ti pagsasao ti tattao nga Iatmul a naisasao iti likmut ti Karayan Sepik iti Probinsia ti Daya a Sepik iti akin-amianan a Papua Baro a Guinea.
Laua-an
Dagiti baranggay
• Casit-an
• Guinbanga-an
• Guiamon
Hamtic
Dagiti baranggay
• Del Pilar
Laua-an
Dagiti baranggay
• Igtadiao
• Intao
Hamtic
Dagiti baranggay
• Fabrica
Laua-an
Dagiti baranggay
• Jaguiquican
Hamtic
Dagiti baranggay
• Funda
Libertad, Antique
Dagiti baranggay
• Centro Este (Pob.)
Laua-an
Dagiti baranggay
• Jinalinan
• Lactudan
• Latazon
• Laua-an
• Leon
• Liberato
• Lindero
• Liya-liya
• Lugta
• Lupa-an
Nailian a Parke ti Napudot nga Ubbog ti Mado
Ti Nailian a Parke ti Napudot nga Ubbog ti Mado ket nasalakniban a lugar iti Filipinas a mabirukan idiay baranggay Awang iti ili ti Datu Odin Sinsuat, Maguindanao iti isla ti Mindanao. Ti parke ket sakupenna ti kalawa iti 48 nga ektaria nga aglaon iti medisinal a napudot nga ubbog, ken mairaman ti masna a paglanguyan ken pagaliwaksayan iti salun-at idiay asideg ti Aeropuerto ti Awang. Daytoy ket nairangarang a nailian a parke idi 1939 babaen ti Republika Tignay Blng. 456.
Laua-an
Dagiti baranggay
• Magyapo
• Maria
• Mauno
Libertad, Antique
Dagiti baranggay
• San Roque
Hamtic
Dagiti baranggay
• General Fullon (Tina)
• Guintas
Libertad, Antique
Dagiti baranggay
• Tinigbas
Hamtic
Dagiti baranggay
• Igbical
Libertad, Antique
Dagiti baranggay
• Tinindugan
Hamtic
Dagiti baranggay
• Igbucagay
Libertad, Antique
Dagiti baranggay
• Taboc
Hamtic
Dagiti baranggay
• Inabasan
Libertad, Antique
Dagiti baranggay
• Union
Hamtic
Dagiti baranggay
• Ingwan-Batangan
Laua-an
Dagiti baranggay
• Maybunga
Hamtic
Dagiti baranggay
• La Paz
• Gov. Evelio B. Javier (Lanag)
• Linaban
• Malandog
• Mapatag
• Masanag
• Nalihawan
• Pamandayan (Botbot)
• Pasu-Jungao
• Piape I
Pagsasao a Bannoni
Ti pagsasao a Bannoni, ammo pay a kas Tsunari, ket ti bassit a Pagsasao nga Austronesio ti Papua Baro a Guinea. Daytoy ket addaan kadagiti agarup a 1,000 a patneng nga agsasao.
Laua-an
Dagiti baranggay
• Necesito (Paniatan)
• Oloc
Hamtic
Dagiti baranggay
• Piape II
• Piape III
Laua-an
Dagiti baranggay
• Pandanan
• Paningayan
Hamtic
Dagiti baranggay
• Poblacion 1
Laua-an
Dagiti baranggay
• Pascuala
1912
Ti 1919 ket maysa a bisiesto a tawen a nangrugi iti aldaw ti Lunes iti kalendario a Gregoriano.
Laua-an
Dagiti baranggay
• Poblacion (Centro)
• San Ramon
• Santiago
• Tibacan
Aargau
Ti Aargau (Aleman ;) ket maysa kadgiti akin-amianan unay a kanton idiay Suisa. Daytoy ket buklen ti akinbaba a paset ti karayan Aare, isu a ti kanton ket tinawtawgan nga Aar-gau (a kayatna a sawen ket distrito ti Aare).
Laua-an
Dagiti baranggay
• Tigunhao
• Virginia
• Bagongbayan
1912
Agosto
thumb|140px|right|[[Gene Kelly]]
Ensiklopedia
Ti maysa nga ensiklopedia ket maysa a nakatiponan dagiti ammo wenno pannakaammo ti tattao. Daytoy a termino ket naggapu iti balikas a Griego nga εγκύκλιος παιδεία, enkyklios paideia ("iti uneg ti sirkulo ti pangisuro"). Manipud iti balikas a εγκύκλιος, a kayatna a sawen ket circuit shaped a buklen dagiti balikas a κύκλος wenno circuit ken παιδεία, wenno pangisuro/pangsuro.
Dagiti ensiklopedia ket mabalin a naglaon iti nalawa a pannakaammo iti agduduma a sakup (Ti Encyclopædia Britannica ti maysa a mabigbig a pagarigan), wenno mabalin a naglaon laeng iti maipapan iti maysa a partikular a sakup (kas koma dagiti ensiklopedia ti medisina wenno filosofia). Adda met dagiti ensiklopedia a naglaon iti topiko maipapan iti maysa a partikular a cultura wenno nailian a panirigan, kas koma iti Great Soviet Encyclopedia.
Dagiti akinruar a silpo
<!--
Ang mga tao ay bumuo ng maraming ensiklopedya sa kasaysayan nito, ngunit ang terminong ensiklopedya ay ginamit lamang noong dantaon 16.
Mabini
Ti Mabini ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad: