cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dagiti lehislatibo a distrito iti Quezon
Ti probinsia ket naamammuan idi a kas ti Tayabas aginggana idi 1949, ken nabingbingay idi daytoy kadagiti dua a distrito ti pannakabagi aginggana idi 1972. Ti Marinduque ket naududi a nairepresenta a kas paset ti maikadua a distrito ti probinsia idi 1922, kalpasan ti pannakabangonna a kas kadawyan a probinsia id 1920 a nakaited daytoy ti bukodna apannakabagi. Gapu ti nagbanagan daytoy, adda met bassit a pannaka-urnos ti pakabuklan dagiti distrito ti Tayabas tapno masukatan ti napabassit a populasion ti maikadua a distrito.
Ti probinsia ti Quezon (kaduana ti sub probinsia ti Aurora, nabangon idi 1951) ket nairepresenta idi ti Interim Batasang Pambansa a kas paset ti Rehion IV-A manipud idi 1978 aginggana idi 1984. Ti sub probinsia ti Aurora ket naudi a naiprepresenta a kas paset ti umuna a distrito ti Quezon idi 1972, ken kas paset ti sapsap a pannakabagi ti Quezon idi 1984, kalpasan ti pannakabalinna a kadawyan a probinsia idi 1979 daytoy ket naikkan ti bukodna a pannakabagi. Ti probinsia ket nagbutos kadagti uppat a sapasap a pannakabagi iti Kadawyan a Batasang Pambansa idi 1984. Daytoy ket naidistrito manen kadagiti uppat a kongresional a distrito babaen ti baro a Batay-linteg a nangrugi idi Pebrero 7, 1987, ken nagbutos kadagiti kameng iti naipasubli a Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas a nangrugi iti isu met laeng a tawen.
Malabuyoc
Ti Malabuyoc ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Cebu iti Filipinas.
Dagiti lehislatibo a distrito iti Quezon
Urayno daytoy ket administratibo a nawaya manipud iti gobierno ti probinsia ti Quezon manipud idi Hulio 1, 1991, ti siudad ti Lucena ket agbutos ti kongresional a pannakabagi a kas paset ti maikadua a distrito, ken nagtaginayon ti karbengan dagiti umilina nga agbutos ken mabutos kadagiti opisina ti probinsia babaen ti nailaksid a naaramid iti Paset 452-c ti Kodigo ti LOkal a Gobierno ti 1991 a maipanggep ti siudad a nairangarang a kas urbano unay kalpasan idi 1986 ngem sakbay idi 1992 a ti naikalintegan a dokumento ti siudadna ti (Republika Tignay Blng. 3271) ket aglaon ti probision a nalawag a mangpalubos a makibinglay kadagiti pannakibiang ti probinsia.
Malabuyoc
Dagiti baranggay
Ti Malabuyoc ket nabingbingay a politikal kadagiti 14 a barbaranggay.
• Tolosa (Calatagan)
• Cerdeña (Ansan)
• Labrador (Bulod)
• Lombo
Kabankalan
Dagiti baranggay
Ti Siudad ti Kabankalan ket nabingbingay a politikal kadagiti 32 a barbaranggay.
Malabuyoc
Dagiti baranggay
• Mahanlud
Kabankalan
Dagiti baranggay
• Bantayan
• Binicuil
Malabuyoc
Dagiti baranggay
• Montañeza (Inamlang)
Kabankalan
Dagiti baranggay
• Camansi
Malabuyoc
Dagiti baranggay
• Salmeron (Bulak)
Kabankalan
Dagiti baranggay
• Camingawan
Malabuyoc
Dagiti baranggay
• Santo Niño
Kabankalan
Dagiti baranggay
• Camugao
Malabuyoc
Dagiti baranggay
• Sorsogon (Balimaya)
Kabankalan
Dagiti baranggay
• Carol-an
Malabuyoc
Dagiti baranggay
• Baranggay I (Poblacion)
Kabankalan
Dagiti baranggay
• Daan Banua
Malabuyoc
Dagiti baranggay
• Baranggay II (Poblacion)
Kabankalan
Dagiti baranggay
• Hilamonan
• Inapoy
• Linao
• Locotan
• Magballo
• Oringao
• Orong
• Pinaguinpinan
• Baranggay 5 (Pob.)
Sixto Brillantes
Ni Sixto Serrano Brillantes, Jr. (Agosto 14, 1939 – Agosto 11, 2020) ket isu ti idi ti mangipangulo ti Komision dagiti Eleksion (Comelec). Isu ket indutok babaen ni Presidente Benigno Aquino III idi Enero 16, 2011 tapno agserbi ti saan pay a nagpaso a termino ni Mangipagulo Jose Melo.
Kabankalan
Dagiti baranggay
• Baranggay 7 (Pob.)
• Baranggay 8 (Pob.)
Oslob
Ti Oslob ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Cebu iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Oslob ket nabingbingay a politikal kadagiti 21 a barbaranggay.
Sixto Brillantes
Abogado ti eleksion
Adda met dagiti tattao nga agbutbuteng nga isu ket saan a mabain a mangigandat a hepe ti Comelec, gapu ta isu ket nagserbi kadagiti nadayeg a kliente a kas ti dati a Presidente a ni Joseph Estrada ken ti pamilia nga Ampatuan.
Oslob
Dagiti baranggay
• Bonbon
Kabankalan
Dagiti baranggay
• Baranggay 9 (Pob.)
Oslob
Dagiti baranggay
• Calumpang
• Canangca-an
• Cañang
• Can-ukban
• Cansalo-ay
• Daanlungsod
• Gawi
• Hagdan
• Looc
• Luka
• Mainit
Pagsasao a Tseko
Ti Tseko (čeština ) ket maysa a Laud nga Eslabo a pagsasao nga adda kadagiti 12 a riwriw a patneng nga agsasao; isu daytoy ti kaaduan a pagsasao idiay Republika a Tseka ken insasao dagiti Tseko iti sangalubongan. Daytoy a pagsasao ket naam-ammuan a kas ti Bohemio iti Ingles aginggana idi naladaw a maika-19 a siglo. Ti Tseko ket maipadpada ti ken agsinnaranay a maawatan iti Eslobako ken, ti basbassit, iti Polako ken Sorabo.
Oslob
Dagiti baranggay
• Manlum
Kabankalan
Dagiti baranggay
• Baranggay 1 (Pob.)
Ermita
Ti Ermita ket ti maysa a distrito iti Manila, Filipinas. Mabirukan iti tengnga a parte ti siudad, ti distrito ket nagruna a sentro ti pinasia, edukasion, kultura, ken komersio. Agserbi ti Ermita a kas ti sentro ti sibiko iti siudad ke ayan ti tugaw ti gobierno ti siudad ken ti maysa a dakkel a paset ti pagtrabahuan, negosio, ken dagiti aktibidad ti paglinglingayan iti lugar.
Agrang-ay dagiti opisina a pribado ken gobierno, dagiti museo, ken dagiti unibersidad iti Ermita. Daytoy ket pagtaengan pay dagiti nadayeg a pagpasiaran dagiti turista ken dagiti dulon ti daga, a naipangpangruna ti Parke Rizal, ti kangrunaan a nailian a parke ti Filipinas.
Kabankalan
Dagiti baranggay
• Baranggay 2 (Pob.)
Oslob
Dagiti baranggay
• Nueva Caceres
• Poblacion
Kabankalan
Dagiti baranggay
• Baranggay 3 (Pob.)
Oslob
Dagiti baranggay
• Pungtod
Ermita
Iti kasisigud, ti Ermita ken ti kaarrubana a distrito iti Malate ket dagidi nabaknang a kaarrubaan para kadagiti nabaknang a kagimongan iti Manila idi las-ud ti nasapa a maika-20 a siglo nga ayan idi a nagtakderan dagiti dakkel ken napintas a mansion. Dagsanggasat met, ti Ermita ken dagiti kaarrubayanna ket nakaro idi a nabomba idi las-ud ti Maikadua a Gubat ti Sangalubongan kalpasan idi nagbalin a pagbabakalan idi las-ud ti Panangpapatay iti Manila. Kalpasan ti gubat, ti Ermita ken ti kasinginna a distrito, ti Malate, ket nagbalin a sentro ti komersio kas resulta ti panagbaliw a kas maysa a nabaknang a suborbio iti maysa a maipapan iti komersio a distrito.
Kabankalan
Dagiti baranggay
• Baranggay 4 (Pob.)
Sixto Brillantes
Abogado ti eleksion
Ni Brillantes, nga isu ket nagikkat nga abogado ti panagbutos kalapsan ti pannakaidutokna idi Sabado, ket kinunana: “Adu ti nakaamammo kaniak, ken kadagiti napalabas a 20 a tawen, siak apo ti kimmamkamat kadagiti operador.”
Kabankalan
Dagiti baranggay
• Salong
Ermita
Dagiti baranggay
Ti Ermita ket buklen dagiti 13 Baranggay nga agbilang iti 659, 659-A, 660, 660-A, 661, 663, 663-A, 664, 666, 667, 668, 669, ken 670.
Sixto Brillantes
Abogado ti eleksion
Uray ti dati a Senador a ni Manuel Roxas II ket isu kano pay ket ket nagdudua ti pannakaidutokna. Kinunkunana kano kadagiti panagbutbutengna ken ni Presidente Benigno Aquino III a ni Brillantes ket mabalin a paraboranna ni senador Francis Escudero wenno ni Bise Presidente Jejomar Binay kadagiti panagbubutos idi 2016.
Kabankalan
Dagiti baranggay
• Tabugon
• Tagoc
• Talubangi
Oslob
Dagiti baranggay
• Tan-awan
Kabankalan
Dagiti baranggay
• Tampalon
Papa Marcos
Ni Santo Papa Marcos (nasken a saan a maiyallilaw ti ebanghelista) ket isu ti Papa manipud idi 18 Enero 336 aginggana idi pimmusay idi 7 Oktubre 336.
Kabankalan
Dagiti baranggay
• Tan-Awan
• Tapi
• Tagukon
Oslob
Dagiti baranggay
• Tumalog
Akira Kurosawa
Ni Akira Kurosawa (黒澤 明 Kurosawa Akira) (Marso 23, 1910 – Septiembre 6, 1998) ket maysa kadagiti kalatakan nga Hapon a direktor, agpatpataud ken mannurat para iti pelikula.
Big Bang
241px|thumb|Segun ti Big Bang a modelo, ti [[law-ang ket naipadakkel manipud iti nasedsed ken napudot a kasasaad ken agtultuloy a dumakdakkel tatta nga aldaw. Ti kadawyan a nagipadaan ket mangipalpalawag a ti limbang ket dumakdakkel met, nga awawitenna dagiti ariwanas, a kasla dagiti piltak iti bumbumsog a palobo. Ti grapiko a pamay-an dita ngato ket maysa a konsepto ti artista a mangiladladawan ti panagpadakkel ti paset iti nadalumpinas a law-ang.]]
Ti Big Bang a teoria ket isu ti mangalaladag a kosmolohiko a modelo a mangipalpalawag ti nasapa a panagrang-ay iti Law-ang. SEgun ti Big Bang a teoria, ti Law-ang ket maysa idi a napudot unay ken nasedsed a kasasaad a napardas a dimmakkel. Daytoy a napardas a panagpadakkel ket nagbanagan ti panagpalamiis iti Law-ang ken nagbanagan tatta ti ti agtultuloy a panagpadakkelna a kasasaad. Segun kadagiti kinaudi a panagrukod ken dagiti panagpalpaliiw, ti Big Bang ket napasamak idi agarup a 13.75 bilion a tawtawen, a gapu daytoy a naipanunotan a ti tawen iti Law-ang. Kalpasan ti irurugi a panagpadakkelna manipud iti maysa a singularidad, ti Law-ang ket immanayen a nalamiisan tapno makapalubos ti enerhia a mabaliwan kadagiti nadumaduma a subatomiko a partikulae, a mairaman dagiti proton, dagiti neutron, ken dagiti eledtron. Bayat a dagiti proton ken dagiti neutron a naipagtitipon tapno makaporma kadagiti immuna nga atomiko a katengngaan iti bassit laeng a minuto kalpasan ti Big Bang, makasapul ti rinibo a tawtaen tapno maitipon kaniada kadagiti elektron ken agpartuat kadagiti naelektriko nga agmangngamangnga nga atomo. Ti immuna nga elemento a napataud idi ket ti hidróheno, a nairaman dagiti tugot iti helio ken litio. Ti higante nga ulep kadagitoy nga immuna nga elemento ket nakitinnipon babaen ti grabidad tapno makaporma kadagiti bituen ken dagiti ariwanas, ken dagiti nadagdagsen nga elemento ket nasintesado babaen ti kaunegan ti bitbituen wenno idi las-ud dagiti supernova.
Pagsasao a Setaman
Ti pagsasao a Setaman ket maysa kadagiti sasao nga Ok ti Baro a Guinea.
Rowan Atkinson
Ni Rowan Sebastian Atkinson, CBE ket Ingles nga aktor, komidiante, ken dramaturgo a kaaduan nga ammo para iti obrana kadagiti sitcom ti Blackadder ken Mr. Bean. Isu ket inlista ti The Observer a kas maysa kadagiti 50 a nakakatkatawa nga aktor iti Briton a komedia ken maysa kadagiti 50 a kalaingan a komediante.
Liwayway
Ti Liwayway (balikas a Tagalog a kayatna a sawen "bannawag") ti kangrunaan a linawas a magasin a Tagalog a maipabpablaak iti Filipinas manipud pay idi 1922. Linaon ti Liwayway dagiti naiserye a novela, ababa a sarita, daniw, naiserye a komiks, salaysay, damdamag, damag iti lubong ti pelicula, ken dadduma pay.
Oktubre 30
Naipasngay
1970 – Christine Bersola, immuna a TV broadcaster iti ABS-CBN ken personalidad ti radio ken telebision
Listaan dagiti estado ti Estados Unidos babaen ti pangyababaan
Daytoy ket listaan dagiti estado iti Estados Unidos babaen ti pangyababaan. Pangyababaan ken kodigo para kadagiti estado ken territorio ti Estados Unidos ket maus-usar kadagiti koreo a pagtaengan, pinagaramid kadagiti linaon, kadawyan a pangyababaan, ken daduma pay a pinagaramid.
Papa Melquiades
Ni Santo Papa Melquiades, tinawtawagan pay iti Melchiades (Μελχιάδης ὁ Ἀφρικανός iti Griego), ket isu ti Papa manipud idi 2 Hulio 311 aginggana idi 10 Enero 314.
Pagsasao a Georgiano
Ti Georgiano (ქართული ენა, ) ket isu ti patneng pagsasao dagiti Georgiano ken ti opisial a pagsasao iti Georgia, a pagilian idiay Kaukaso.
Ti Georgiano ket isu ti kangrunaan a pagsasao kadagit iagarup a 4 a riwriw a tattao idiay Georgia, ken dagiti pay 500,000 iti ballasiw taaw. Isu daytoy ti literario a pagsasao para kadagiti amin a subgruppo iti Georgiano nga etniko, a mairaman dagiti makasao kadagiti sabsabali a Kartbeliano (Abagatn a Kaukasiko) a pagsasao: Dagiti Svan, dagiti Mingrelian, ken dagiti Laz. Ti Hudio-Georgiano ket maisasao pay babaen dagiti mainayon a 20,000 idiay Georgia ken 65,000 kadagiti sabsabali pay a lugar (a kangrunaan dagiti 60,000 idiay Israel).
Listaan dagiti Departamento ti Colombia babaen ti populasion
Daytoy ket listaan dagiti departamento ti Colombia babaen ti populasion segun kadagiti sapasap a senso a naala idi 2018, 2005, ken babaen dagiti karkulo idi 2020 nga inaramid babaen ti Departamento Administratibo ti Nailian nga Estadistika (Departamento Administrativo Nacional de Estadística, iti Espaniol). Dagiti lima a departamento a kaaduan ti populasion ket aglaon iti ganggani a kagudua iti dagup ti populasion.
Papa Silvestre I
Ni Papa Silvestre I ket isu ti papa manipud idi 31 Enero 314 aginggana idi 31 Disiembre 335, isu ti papa a simmaruno kenni Papa Melquiades.
Charles Darwin
Ni Charles Robert Darwin, FRS (12 Pebrero 1809 – 19 Abril 1882) ket maysa idi nga Ingles a naturalista. Isu ti nangibangon nga amin a sebbangan iti biag ket nagtaud iti napalpalabas a panawen manipud kadagiti sapasap a puonan, ken nangipaltiing ti sientipiko a teoria a daytoy a panagsangsanga a tabas iti itutubo ket nagbanagan kadagiti yaaddang a tinawtawagna a masna a panagpili.
Ni Darwin ket nagipablaak iti daytoy a teoria nga adda iti di-masungat nga ebidensia para iti ebolusion iti 1859 a librona nga Iti Punganay dagiti Sebbangan, a nakadaer iti sientipiko a panakailikudan dagiti nasapsapa konsepto iti panagbarbaro dagiti sebbangan. Babaen idi 1870 ti sientipiko a komunidad ken kaaduan iti sapasap a publiko ket nagawaten ti ebolusion a kas maysa a kinapudno. Nupay kasta, adu dagiti kumaykayat kadagiti kasalisala panangilawlawag ken saan nga inggana idi rimsua iti moderno nga ebolusionario a sintesis manipud idi 1930s aginggana idi 1950 a kaaduan ti naparang-ay a konsenso a no ania ti masna a panagpili ti kangrunaan a mekanismo ti ebolusion. Iti nabaliwan a porma, ti sientipiko a naiduktalan ni Darwin ket isu ti nagtipon kadagiti teoria dagiti siensia iti biag, a nagipalpalawag ti panagdumaduma iti biag.
Ti nasapa a pannakainteresado ni Darwin katutubo ket nangiturong kaniana ti panagliwayna ti mediko nga edukasion idiay Unibersidad iti Edinburgh; embes ket, timmulong a nagtaluntun dagiti marino nga inbertibrado. Ti panagadalna idiay Unibersidad iti Cambridge ket nagparegta kaniana iti panagayatna para iti masna a siensia. Ti bukodna a panaglayag iti lima a tawen idiay HMS Beagle ket nagipatakder kaniana a kas maysa a nalatak a heologo a dagiti pinalpaliiwna ken teoriana ket nagsuporta kadagiti unipormista a kapanunotan a ni Charles Lyell, ken ti pannakaipablaak dagiti warnakan iti panaglayagna ket nagpalatak kanianan a kas maysa a nadayag a mannurat.
Nariribukan babaen ti pannakaiwarwaras dagiti kaatapan a biag ken dagiti inurnongna a posil iti panaglayagna, ni Darwin ket nangrugi kadagiti naisalaysayan a panagtaluntun ken idi 1838 isu ket nangbukel ti teoriana iti masna a panagpili. Uray no idi ket pinakitungtungaana iti daytoy a kapanunotanna kadagiti nadumaduma a naturalista, isu ket makasapul ti nawatiwat a tiempo a pangsukisok ken ti umuna a nasken ket ti obrana iti heolohiko. Isu ket nagsursurat ti teoriana idi 1858 idi nagpatulod ni Alfred Russel Wallace ti maysa a salaysay a nagipalpalawag iti maysa a kapada a kapanunotan, a daytoy ti nangisingdat ti nasaup a panangipablaak dagitoy dua a teorada. Ti obra ni Darwin ket nangipatakder ti ebulosionario a nagtaudan nga adda ti panagbalbaliw a daytoy ti naipangpangruna a sientipiko a panagilawlawag iti pannakaidumaduma iti katutubo. Idi 1871 sinukimatna ti ebolusion ti nagtagitaoan ken seksual a panagpili idiay Ti Nagtaudan iti Tao, ken Panagpili a Minaig iti Sekso, a sinaruno babaen ti Ti Panagisao dagiti Rikna ti Tao ken dagiti Ayup. Dagiti panagsukisokna dagiti mula ket naipablaak kadagiti serye iti liblibro, ken ti naudi a librona, ket sinukimatna dagiti alinta ken dagiti pagangayanda iti daga.
Iti pannakapadayaw ni Darwin a kas maysa a nalatak a sientista, isu ket napammadayawan babaen ti maysa a nangruna a panakaitabon a seremonia idiay Westminster Abbey, nga isu ket naitabon idiay asideg ni John Herschel ken Isaac Newton. Ni Darwin nailawlawagan a kas maysa kadagiti kaimpluensian a a piguro iti pakasaritaan iti nagtagitaoan.
Kinaubing ken edukasion
thumb|left|upright|alt=Tallo a pagkapat a kaatiddog a ladawan iti nakatugaw nga umisisem nga ubing nga agkitkita iti kumutmita. Nga adda ti nalinteg a buok, ken nagkawes iti nagisit a kawes nga adda ti dakkel a nakarenken a kuelio. Iti saklotna ket agtengtengngel iti masetera iti agsabsabong a mula|Ti agtawen iti pito a ni Charles Darwin idi 1816.
Ni Charles Robert Darwin ket naipansgay idiay Shrewsbury, Shropshire, Inglatera idi 12 Pebrero 1809 idiay pagtaengan ti pamiliana, a ti Mount. Isu ket ti maikalima kadagiti innem nga agkakabsat it nabaknang a doktor ken agibubos a ni Robert Darwin, ken Susannah Darwin (née Wedgwood). Isu ket apoko ni Erasmus Darwin iti bangir ti amana, ken ni Josiah Wedgwood iti bangir ti inana. Dagitoy dua apamilia ket Unitariano, nupay dagiti Wedgwoods ket umamaponda ti Anglikanismo. Ni Robert Darwin, isu ket maysa a naulimek a nawaya nga agpannanunot, pinabiniaganna ti maladaga a Charles idiay Anglikano a Simbaan, ngem ni Charles ken dagiti kabsatna ket simmursurotda kenni inada idiay Unitario. Ti agtawen ti walo a Charles already ket nakaraman para iti masna apakasaritaan ken panagumnong idi simrek iti aldaw a panagadal nga inpatpaturong babaen ti managsersermon kaniana idi 1817. Iti dayta a Hulio, ti inana ket pimmusay. Manipud idi Septiembre 1818 simmurot kenni manonna a ni Erasmus a nagadal idiay asideg nga Angliano Shrewsbury nga Eskuelaa kas maysa a agkasera.
Idi kalgaw ti 1825 ket nagbalin a kas maysa a kabarbaro a doktor, a timultulong iti amana a amangagas kadagiti napanglaw idiay Shropshire, sakbay a napan idiay Unibersidad iti Edinburgh nga Eskuela ti Medisina a kaduana ti kabsatna nga Erasmus idi Oktubre 1825. Nakitana a dagiti lektura ket nanumo ken ti siruhia ket makatuok, gapu ti daytoy saanna nga inkaskaso ti panagadalna. Isu ket nagadal ti taksidermia manipud kenni John Edmonstone, ti maysa a nawayaan a tagabu a kimmuyog kenni Charles Waterton idiay selba ti Abagatan nga Amerika, ken kanayon a nakitugtgaw iti daytoy a "makaay-ayot ken nsaririt a lakay".
J. R. R. Tolkien
right|thumb|200px|Ni J. R. R. Tolkien kadagidi tawen ti 1920
Ni John Ronald Reuel Tolkien (Enero 3, 1892 – Septiembre 2, 973) ket maysa a mannurat ken nobelista nga Ingles, nalatak nga autor ti Ti Hobbit ken ti nagsasaganad a serye a Ti Amo Dagiti Singsing. Maysa pay ni Tolkien a propesor ti lingguista, literatura iti Ingles ken Daan nga Ingles iti Leeds (1920–1925) ken iti Oxford (1925–1959). Debosionado isuna a Katoliko ken gayyem ni mannurat a C. S. Lewis. Kamengda ken Lewis iti Inklings, maysa a grupo dagiti mannurat nga agisalsalaysay iti literatura.
Pagsasao a Suganga
Ti pagsasao a Suganga ket maysa kadagiti sasao nga Ok ti Baro a Guinea.
Pagsasao a Polako
Ti Polako (język polski, polszczyzna) ket maysa a pagsasao ti Lechitic a sugrupo dagiti Laud nga Eslabo a pagsasao, ket maus-usar kadagiti amin a Polonia (a daytoy ket opisial a pagsasao ti pagilian) ken babaen dagiti Polako minoridad kadagiti sabsabali a pagilian. Ti pagalagadan a sinuratan daytoy ket ti Polako nga abesedário, nga adda dagiti sabsabali a nainayon kadagiti letra ti kangrunaan nga Latin nga abesedário.
Pagsasao a Mian
Ti pagsasao a Mian ket ti maysa a pagsasao nag Ok a naisasao idiay distrito ti Telefomin ti Probinsia ti Sandaun idiay Papua Baro a Guinea babaen ti tattao a Mian. Daytoy ket addaan kadagiti agarup a 3,500 nga agsasao.
Marignane
Ti Marignane ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay Provence-Alpes-Côte d'Azur a rehion idiay akin-abagatan a Pransia.
Heograpia
Daytoy ket komponente ti metropolitano ti Marseille Provence Métropole, ken ti kadakkelan a suburbo ti siudad ti Marseille. Daytoy ket mabirukan idiay amianan a laud ti Marseille.
Klima
Ti tabla dita baba ket mangipakita kadagititemperatura ken panagtudtudo para iti paset ti panawen ti 1971–2000.
Pakasaritaan
Idi maika-15 a siglo ti Konde ti Provence ket isu idi ti nagtagikua ti daga, ken manipud idi 1603 aginggana ti Pranses a Rebolusion daytoy ket tagikua dagiti it Covet. Idi maika-17 a siglo dagiti Covet ket pinapintasda ti kastilio.
Dagiti tallo a kapilia ken maysa a kumbento ket nabangon idi maika-17 ken maika-18 a siglo: Notre-Dame de Pitié (1635), Saint-Nicolas (1695), Sainte-Anne (1710, tattan ket narebba), ken ti Couvent des Minimes (1695).
Politika
Manipud idi 1995, ti mayor ket ni Daniel Simonpieri, dati a kameng ti Nailian a Sangauanan ken ti MNR.
Pagluganan
Ti Eropuerto ti Marseille Provence ket mabirukan idiay Marignane.
Medellin, Cebu
Ti Medellin ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Cebu iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Medellin ket nabingbingay a politikal kadagiti 19 a barbaranggay.
• Antipolo
• Curva
• Daanlungsod
• Dalingding Sur
• Gibitngil
• Caputatan Norte
• Caputatan Sur
• Kawit
• Lamintak Norte
• Luy-a
• Tindog
• Don Virgilio Gonzales
• Lamintak Sur
• Maharuhay
• Mahawak
Pasismo
Ti pasismo ket maysa a radikal nga autoritariano a nasionalista a politikal nga ideolohia. Dagiti pasista ket agsukisokda kadagiti pannakaiyaddang kadagiti bukodda a pagilian a naibatay ti pannakaitalek ti maysa nga organiko a nailian a komunidad a dagiti tattaona ket nagkaykaysada a kas agmaymaysa a tattao iti nailian a kinasiasino. Isuda ket naipagkaykaysa babaen kadagiti suprapersonal a panakaikapet iti kaputotan ken kultura babaen ti maysa a totalitariano nga estado nga agsuksukisok ti masa a mobilisasion iti maysa a pagilian babaen ti disiplina, indoktrinasion, maipapan iti bagi a panagsanay, ken euhenesia. Ti pasismo ket agbirbiruk ti panagipukaw kadagiti nasirmata a gangganaet nga inpluensia a naikapapunotan a gapuanan ti dehenerasion iti pagilian wenno ti saan a maitutop ti nailian a kultura.
Pagsasao a Tifal
Ti pagsasao a Tifal ket ti maysa a sasao nga Ok a naisasao idiay Papua Baro a Guinea.
Papa Eusebio
Ni Santo Papa Eusebio (manipud ti Griego Εὐσέβιος "pious", manipud ti eu (εὖ) "naimbag" ken sebein (σέβειν) "raeman") ket isu ti papa manipud idi 309 wenno 310.
Pilar, Cebu
Ti Pilar ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Cebu iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Pilar ket nabingbingay a politikal kadagiti 13 a barbaranggay.
La Carlota, Negros Occidental
Ti Siudad ti La Carlota ket maysa a maika-4 a klase a siudad iti probinsia ti Negros Occidental iti Filipinas.
Pilar, Cebu
Dagiti baranggay
• Biasong
La Carlota, Negros Occidental
Dagiti baranggay
Ti Siudad ti La Carlota ket nabingbingay a politikal kadagiti 14 a barbaranggay.
Pilar, Cebu
Dagiti baranggay
• Cawit
La Carlota, Negros Occidental
Dagiti baranggay
• Ara-al
Pilar, Cebu
Dagiti baranggay
• Dapdap
La Carlota, Negros Occidental
Dagiti baranggay
• Ayungon
Pilar, Cebu
Dagiti baranggay
• Esperanza
• Lanao
La Carlota, Negros Occidental
Dagiti baranggay
• Balabag
Pilar, Cebu
Dagiti baranggay
• Moabog
La Carlota, Negros Occidental
Dagiti baranggay
• Batuan
Pilar, Cebu
Dagiti baranggay
• Montserrat
La Carlota, Negros Occidental
Dagiti baranggay
• Cubay
Pilar, Cebu
Dagiti baranggay
• San Isidro
La Carlota, Negros Occidental
Dagiti baranggay
• Haguimit
Pilar, Cebu
Dagiti baranggay
• San Juan
La Carlota, Negros Occidental
Dagiti baranggay
• Nagasi
Bonifacio
Ti Bonifacio ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:
Pilar, Cebu
Dagiti baranggay
• Upper Poblacion
• Villahermosa
• Imelda
Dagiti probinsia ti Filipinas
Ti probinsia ti kangrunaan a paset ti lokal a turay iti Filipinas. Addaan ti Filipinas iti agdama iti aganay a 81 a probinsia a nagrupogrupo iti 18 a rehion. Ti probinsia ket buklen dagiti siudad ken ili.
Ti gobernador ti mangidaulo iti maysa a probinsia kas opicial nga ehekutibo. Idauluan met ti bise gobernador ti lehislatura ti probinsia a buklen dagiti kameng ti Hunta ti Probinsia a maawagan iti bokal.
Ti kada probinsia ket addaan maysa wenno ad-adu pay a kongresional a distrito nga ibagian ti deputado iti Kongreso ti Filipinas. Kada distrito ket addaan met kadagiti bokal a pannakabagi iti Hunta ti Probinsia.
Ti Metro Manila, a yan ti kapitolio a siudad ti pagilian (Manila), ket saan a nabenneg wenno maawagan kas probinsia nupay addaan dagiti bukod nga il-ili ken siudad.
Probinsial a turay
Ti turay iti probinsia ket addaan iti ehekutibo ken lehislatibo a sangsanga. Ti bileg ti pangukoman ti maysa a probinsia ket adda iti babaen ti panangtarawidwid ti Korte Suprema ti Filipinas. Maysa nga agwaywayas a paset ti probinsial a turay, ket addaan direkta a panangrienda kadagiti pakaseknan ti probinsia. Babaen met ti Departamento iti Kaunegan ken Lokal a Gobierno (DILG) a makinaig ken makibiang ti Presidente ti Filipinas.
La Carlota, Negros Occidental
Dagiti baranggay
• Baranggay I (Pob.)
Dagiti probinsia ti Filipinas
Listaan dagiti probinsia
Dagiti nota:
La Carlota, Negros Occidental
Dagiti baranggay
• Baranggay II (Pob.)
• Baranggay RSB
• San Miguel
• Yubo
Lammin ti angin
thumb|Ti grapiko dagiti temperatura ti lammin ti angin para kadagiti naited a temperatura ti angin ken dagiti kapardas ti angin
Ti lammin ti angin wenno lam-ek ti angin ket isu ti maipagarup a panagpababa ti temperatura ti angin a marikna babaen ti bagi iti nailatak a kudil babaen ti puyupoy ti nalamiis nga angin.
Dagiti temperatura ti lammin ti angin ket kankanayon a nababbaba ngem ti temperatura ti angin para kadagiti pateg a ti pormula ket husto. No ti nalawag a temperetura ket nangatngato ken ti temperatura ti angin, ti pagsurotan iti pudot ket imbes ket nga isu ti mausar.
Panangipalawag
Ti bagi ti tao ket makapukaw ti pudot babaen ti kombeksion, panagbawbaw, panagiyallatiw iti pudot, ken radiasion. Ti gatad ti pannakapukaw ti pudot babaen ti maysa a rabaw babaen ti kombeksion ket depende iti kapardas ti angin iti rabaw. No ti maysa a rabaw ket papudotenna ti angin iti arrubayanna, ti maysa a manginsulado a tuon ti iti nabara nga angin ket umariping a maporma iti rabaw. Ti aggunggunay nga angin ket mangriro iti tuon a pagbeddengan, a mangipalubos ti baro, ken nalamlamiis nga angin a mangsukat ti nabara nga angin a kaariping ti rabaw. No naparpardas ti pardas ti angin, nalaklaka a lumamiis ti rabaw.
Ti kapardas ti panagpalamiis ket addaan kadagiti nadumaduma a pagbanagan iti inanimado a bambanag ken dagiti biolohiko nga organismo. Para kadagiti inanimado a banag, ti pagbanagan ti lammin ti angin ket ti naparpardas a panangipababa kadagiti ania man a nabara a banag iti ambiento a temperatura. Saan daytoy a makaaramid, nupay kasta, ti mangipababa ti temperatura dagitoy a banag ti nababbabab ngem ti ambiento a temperatura, urayno kasano ti kapardas ti angin. Para kadagiti kaaduan a biolohiko nga organismo, ti pisiolohiko a sungbat ket ti mangtalinaay ti temperatura ti rabaw iti maysa a maawat a sakup tapno maliklikan dagiti nakaro a pagbanagan. Isu a ti panangpadas ti mangtalinaay ti naited a temperatura ti rabaw iti maysa nga enbironmento iti naparpardas a pannakapukaw ti pudot ket pagresultaan iti panangipagarup ti nababbaba a temperatura ken ti maysa a pudno a nakarkaro a pannakapukaw ti pudot ket mangpa-adu ti peggad kadagiti nakaro a pagbanagan a kas ti frostbite, hipothermia, ken pannakatay.
Ti nabasa a rabaw, kasla ti tao nga agar-aramat kadagiti nabasa a kawes, ket naparpardas a makapukaw iti pudot no bumawbaw ti basa isu a mariknaan a nalamlamiis. Ti met dam-eg ket mangpabuntog ti panagbawbaw ken makaaramid iti nabarbara a panagrikna iti rabaw, ken daytoy ket nairaman kadagiti ata-tiddog a pormula ti lammin ti angin. Iti las-ud dagiti napudpudot a bulan, daytoy a pagbanagan ket maipalawag iti pagsurotan iti pudot wenno humidex.
Dagiti sabali nga arngian
Adu met dagiti adda a pormula para iti lammin ti angin gapu ta, saan a maipada iti temperatua, awan dagiti unibersal a nakaitunosan ti alagaden para iti kaibuksilan ti termino. Ti laeng panagpadas dagiti pormula ket ti panangited ti abilidad a mangipadto babaen ti bilang ti pagbanagan ti angin iti temperatura a maipagarup ti tattao. Dagiti sabsabali a serbisio ti tiempo dagiti pagilian ket agus-usarda ti alagaden para iti bukodda a pagilian wenno rehion. Dagiti serbiso ti tiempo ti Estados Unidos ken Kanada ket agus-usarda ti modelo a naawata babaen ti Serbisio ti Nailain a Tiempo. Dayta a modelo ket nagbalbalaiw kadagiti napalabas a panawen.
Dagiti immuna a pormula ti lammin ti angin ken dagiti tabla ket pinarang-ay babaen da Paul Allman Siple ken Charles F. Passel idi nagtrabtrabahoda idiay Antartika sakbay idi Maikdua a Sangalubongan a Gubat, ken inaramid a magun-od babaen ti Serbisio ti Nailian a Tiempo babaen dagiti tawen idi 1970. Daytoy ket naibatay iti gatad a panagpalamiis ti bassit a plastik a botelia idi ti linaonna ket nagyelo bayat a naibitin ken napaanginan iti tuktok ti atep ti abong ti ekspedision, iti isu met laeng nga agpang a kas ti anemometro. Ti naibagbaga a Pagsurotan ti Lammin ti Anign ket nakaited ti nasayaat a panangipakita ti kakaro ti tiempo. Kadagiti tawen idi 1960, ti lammin ti angin ket nangrugrugi a naireporta a kas ti lammin ti angin ti kapada a temperatura (WCET), a teoretiko a saan unay a naserbi. Di ammo ti nagsurat iti daytoy a panagbalbaliw, ngem saan a da Siple ken Passel a kas kaaduan a naipagpagarup. Iti immuna, daytoy ket naipalawag idi a kas ti temperatura a ti pagsurotan ti lammin ti angin ket kapadanto iti kompleto a kaawan ti angin. Daytoy ket nakaiturongan dagiti kapadpada a temperatura a nalawag a paspasaw ti kakaro ti tiempo. Ni Charles Eagan ket naibanaganna a ti tattao ket manmanoda laeng a saan nga aggungunay nga urayno natalinaay, adda met laeng dagiti panaggunay ti angin. Impasayaatna nga impalawag ti kaawan ti angin iti pardas ti angin iti 1.8 m/s, nga agarup daytoy ti kabaan a marukod a pardas ti angin babaen ti tasa nga anomometro. Daytoy ti nakaiturongan dagiti realistiko a (kasla naputpudot ti arigna) pateg ti kapada a temperatura.
Orihinal a modelo
Ti kapada a temperatura ket saan idi nga unibersal nga inus-usar idiay Amianan nga Amerika aginggana iti maika-21 a siglo. Manipud idi tawtawen ti 1970, dagiti kalamiisan a paset ti Kanada ket nagrepreporta ti kasisigud a Pagsurotan ti lammin ti Angin, ti tallo wenno uppat a numero nga addaan kadagiti yunit ti kilokaloria/oras iti tungngal maysa a kuadrado metro. Ti tunggal maysa a tao nagkalibrado ti gantingan dagiti bilang, babaen ti pannakasanay. Ti grapiko ket nakaited pay ti sapasap a suroten iti kaimbag ken peggad babaen kadagiti panangipatingga a pateg iti pagsurotan, a kasla ti 1400, nga isu daytoy idi ti pagpatinggaan para iti frostbite. Ti panagbalbaliw kadagiti tawen idi 1970 iti sistema a metriko dagiti yunit idiay Kanada ket nangbaliw amin kadagiti bilang, a nakaaramid a makaallilaw daytoy ken makasapul kadagiti amin a mangkalibrado ti bukodda a gantingan ti lammin ti angin. Nasken koma idi a saan nga adda kadagiti yunit, a kas imbagbaga idi ni Siple gapu ta daytoy ket saan apanagrukod ti pannakapukaw ti pudo iti tao ngem daytoy laeng ket simple a bilang a kapada ti pannakapukaw ti pudot iti tao.
Ti kasisigud idi a pormula ti pagsurotan ket:
Nangisit nga abut
thumb|upright=1.35|right|Nangisit nga abut thumb|upright=1.35|right|Ti nasimulado a pannakaimatangan iti nangisit nga abut (tengnga) iti sanguanan ti [[Dakkel a Magallanes nga Ulep. Laglagipen a ti grabitasional a lente a pannakaapekto, a mangipataud ti dua a naipadakkel ngem san a nalawag a pakaimatangan iti Ulep. Ti ballasiw ti ngato, ti Nagririmpuok a Bitbituen a disko ket agparang a bakkaweng iti maysa nga arko.]]
Dakut
Ti Dakut ket estratobulkan a mabirukan idiay probinsia ti Sulu, iti Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao, Filipinas.
Dagiti pisikal a langa
Ti Dakut ket indasig babaen dagiti bulkanologo ti Filipinas a kas mabalin nga aktibo a bulkan, nga addaan iti kangato iti 474 metro. Ti pisikal a pormana ket kaaduan a bato a kita ken saan a nairehistro. Ti tektoniko a pakaiyasertaranna ket ti Arko ti Sulu, ken kasla met dagiti kaaduan a bulkan iti dayta a lugar, daytoy ket saan unay a naad-adal.
Nangisit nga abut
Paammo
<references group="Note" />
Dagiti lehislatibo a distrito iti Rizal
Dagiti Lehislatibo a Distrito iti Rizal, ket isu dagiti umuna ken maikadua a distrito ken isu dagitoy ti pannakabagi ti Probinsia ti Rizal iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Manipud idi 1907 aginggana idi 1972, ti agdama nga aldaw nga ili ti Pateros ken dagiti siudad tif Caloocan, Las Piñas, Makati, Malabon, Mandaluyong, Marikina, Muntinlupa, Navotas, Parañaque, Pasay, Pasig, Siudad ti Quezon, San Juan ken Taguig ken, aginggana idi 1998, ti Antipolo ket paset idi dagitoy ti bukodna a pannakabagi. Manipud idi 1978 aginggana idi 1984, daytoy ket paset idi ti pannakabagi ti Rehion IV-A iti Interim Batasang Pambansa, ken manipud idi 1984 aginggana idi 1986, daytoy ket nagbutos kadagiti dua a sapasap a pannakabagi iti Kadawyan a Batasang Pambansa.
James Cook
Ni Kapitan James Cook, FRS, RN (7 Nobiembre1728 – 14 Pebrero 1779) ket maysa idi a Britaniko nga eksplorador, nabigador, kartograpo, ken kapitan ti Naarian a Marina. Ni Cook ket nagaramid kadagiti naisalaysayan a mapa ti Newfoundland sakbay a napan kadagiti tallo a panagbanbaniaga ti Taaw Pasipiko, nga iti las-ud ti daytoy ket nakagun-od ti immuna a Europeano a panakaiyasideg ti akin-daya nga aplaya ti Australia ken ti Is-isla ti Hawaiia, ken ti immuna a nairehistro a panagbaniaga ti likmut ti Baro a Selanda.
Isla ti Balut
Topograpia
Ti Isla ti Balut, ti akin-laud unay iti Is-isla ti Sarangani, ket isu ti kadakkelan, kangatuan, ken nasaysayaat a nataltalon ngen ti Isla ti Sarangani. Iti tengnga ti isla ket ti Bulkan Balut. Ti Isla ti Balut ket agtayag iti agarup a manipud ti lessaad ti baybay nga addaan ti kangatuan iti ngato ti natimbeng a lessaad ti baybay. ti diametro ti baba ti isla ket.
No makita daytoy iti amianan a laud, daytoy ket agparang kadagiti baetan ti dua a pantok. Iti amianan a daya ket ti sabali pay a pantok ti Balut, iti abagatan a laud ti pantok ket ti saan a nanaganan a bulkan. Idiay abagatan a daya a paset ti isla ket ti Turod ti Sangapulo a Pito Pulo nga addaan ti kangato iti.
Aplaya
Ti amianan ken daya nga playa ket bineddengan babaen ti raw-ang, nga adda met dagiti lugar a gumay-at iti sumurok a 1 a milia, bayat nga iti abagatan ken laud a bangir ti naparaigidan a raw-ang ket saan a gumay-at iti aniaman a kaadayo. Iti abagatan a laud a puntos ket ti bato nga isla a tinawtawagan ti Isla ti Manamil nga addaan ti kangato iti. Puntos ti Lajan, ti amianan a daya puntos ti isla, ket ababa ken inabbongan ti babaen dagiti mangrove.
Pagsasao a Telefol
Ti pagsasao a Telefol ket ti maysa a sasao nga Ok nga insasao babaen ti tattao a Telefol idiay Papua Baro a Guinea.
Isla ti Balut
Pannakaidasig
Ti Balut ket indasig babaen ti Instituto ti Filipinas iti Bulkanolohia ken Sismolohia a kas mabalin nga aktibo nga estratobulkan nga addaan iti solpatariko nga aktibidad. Dagiti ubbog ket dagiti termal a nabliwan a rabaw ti daga nga addaan ti temperatura iti ket mabirukan idiay laud ken abagatan a lud ti basalto a bakras ti Bulkan Balut. Ti temperatura ti Napudot nga Ubbog ti Palabuno ket.
Bulkaniko nga aktibidad
Awan met dagiti reporta iti naipakasaritaan a panagbettak. Ti panagbettak idi Enero 4, 1641 a nangabbong ti sipnget ti kaaduan ti Mindanao ket saan a husto a naigupit iti Bulakan Balut,ken dagiti dadduma pay a bulkan iti Filipinas. Dagiti naud-udi a panagadal ket nagpasingked a ti panagbettak ket nagtaud manipud ti Bantay Parker, amianan a laud ti Isla ti Balut.
Heolohia
Ti kita ti bato ti bulkan ket kaaduan a basalto ken andesita. Ti Balut ket paset ti Arko ti Tengnga a Mindanao, ti maysa a lugar a kankanayon nga aggingined ken addaan kadagiti bulkaniko nga aktibidad. Amin dagiti bulkan iti Filipinas ket paset ti Singsing ti Apuy ti Pasipiko. Kasla met amin dagiti bulkan idiay akin-abagatan a Filipinas, ti Bulkan Balut ket saan unay a sientipiko a naad-adal.
James Cook
Ni Cook ket nakikappon ti agtagtagilako a marina a kas maysa nga agtutubo ken nakikappon ti Naarian a Marina idi 1755. Isu ket nakasanay ti gubat idiay Gubat ti Pito a Tawtawen, ken dimteng a nagsuksukimat ken nagmapmapa ti kaaduan a pagserrekan ti sabangan ti Karayan San Lorenzo idi las-ud ti panagsillong ti Quebec. Daytoy ket nangtulong a nangiyeg kenni Cook ti pnakaikaskaso ti Almirantasgo ken Naarian a Kagimongan. Daytoy panakaikaskaso ket dimteng ti nnagruna adarikmat iti karrer ni Cook ken ti turong ti ballasiw taaw a panagsuksukimat ti Britaniko, ken daytoy ti nangrugian ti panakomisionna idi 1766 a kas ti agbilbilin ti HM Bark Endeavour para iti umuna kadagiti tallo a panagbanbaniaga ti Pasipiko.
Teniente Gobernador ti California
Ti Teniente Gobernador ti California ket kasakupan ti estado a batay-linteg nga opisial a nabutosan a nailasin iti Gobernador nga agnakem a kas "bise-ehekutibo" iti California. Ti Teniente Gobernador ti California ket nabutusan nga agserbi iti uppat a tawen ken mabalin nga agserbi iti dua a termino.
James Cook
Kadagiti tallo a panagbanbaniaga ni Cook ket naglaylayag kadagiti rinibu a milia ti ballasiw kadagiti kaaduan a saan a naikarta a luglugar iti lubong. Isu ket nagimapa kadagiti daga manipud ti Baro a Selanda aginggan ti Hawaii idiay Taaw Pasipiko iti nsaysayaat a panakasalaysay ken ti gantingan a saan pay idi a nagun-od. Idi nagrangrang-ay kadagiti panagbanbaniagana ti panagduktal isu ket nagsukimat ken naginagan kadagiti langa t idaga, ken isu ti immuna a nagirehistro kadagiti isla ken aplaya kadagiti Europeano a mapa. Isu ket nangipakpakita kadagiti laok t kalaing ti panaglayag, ti kalaingan a panagsukimat ken kartograpo a laing, ti kinaturedna ken ti abilidadna a mangidaulo kadagiti saan a nasayaat a kondisionp.
Ni Cook ket napatay idi idiay Hawaii idi nakilablaban kadagiti Hawayano idi las-ud ti maikatlo a panagsukimat a baniaga iti Pasipiko idi 1779. Isu ket nangibati ti legado ti sientipiko ken heograpiko a pannakaammo a dagitoy ket makaimpluensia kadagiti simmarsaruno kaniana iti las-ud ti maika-20 a siglo ken adda dagiti adu a sangalubongan a pakailaglagipan a naidaton kaniana.
Singsing ti Apuy
thumb|Ti Singsing ti apuy ti Pasipiko thumb|Dagiti tektoniko a plata iti lubong.
Agarup a 90% kadagiti gingined iti lubong ken 81% kadagiti kadakkelan a gingined iti lubong ket mapasamak iti arrubayan ti Singsing ti Apuy. Ti sumaruno a seismiko a rehion (5–6% kadagiti gingined ken 17% okadagiti kadakkelan a gingined iti lubong) ket ti Alpino a barikes, a gumay-at manipud iti Java aginggana idiay Sumatra babaen ti Himalaya, ti Mediteraneo, ken rummuar idiay Atlantiko. Ti Pantok ti Tengnga nga Atlantiko ket isu ti maikatlo a kaaduan ti gingined a barikes.
Ti Singsing ti Apuy ket dagus a resulta dagiti plata tekonika ken ti panaggunay ken panagdudungpar dagiti litosperiko plata. Ti daya paset ti singsing ket ti resulta ti Plata ti Nazca ken ti Plata ti Cocos a daytoyy naipalenned iti sirok ti aggungunay nga agpalpalaud a Plata ti Abagatan nga Amerika. Ti Plata ti Cocos ket agdama a naipalpalned iti sirok ti Plata ti Karibe, idiay Tengnga nga Amerika. Ti paset ti Plata ti Pasipiko iti igid ti bassit a Plata ti Juan de Fucae ket maipalpalned iti sirok ti Plata ti Amianan nga Amrika. Iti igid ti akin-amianan a paset, ti aggungunay ti amianann a laud a plata ti pasipiko ket maipalplaned iti sirok ti arko ti Is-isla ti Aleutian. Iti ad-adayo a laud, ti plata ti Pasipiko ket maipalpalned iti igid dagiti arko ti Peninsula ti Kamchatka iti abagatan a labes ti Hapon. Ti akin-abagatan a paset ket narikrikut, nga adda dagiti bilang ti babbabassit a plata ken panagdidinungpar iti plata ti pasipiko manipud iti Is-isla ti Mariana, ti Filipinas, Bougainville, Tonga, ken Baro a Selanda; daytoy a paset ket ilaksidna ti Australia, gapu ta daytoy ket naisanglad iti tengnga ti bukodna a tektoniko a platas. Ti Indonesia ket naisanglad iti nagbaetan ti Singsing ti Apuy iti igid ti amianan a daya nga is-isla nga asideg ken mairaman ti New Guinea ken ti Alpino a barikes iti igid ti abagatan ken laud manipud iti Sumatra, Java, Bali, Flores, ken Timor. Ti naindayegan ken aktibo a sona ti Tikor ti San Andreas ti California ket mangbaliw a tikor a mangtangdan ti paset ti Ngato ti Daya a Pasipiko iti baba ti abagatan a laud ti Estados Unidos ken Mehiko. Ti panagggunay ti tikor ket agpataud kadagiti adu a babassit a gingined, iti adu a beses iti inaldaw, a kaaduan kadagitoy ket bassit unay a marikna. Ti aktino a Tikor Reina Charlotte idiay laud nga aplaya ti Haida Gwaii, British Columbia, Kanada, ket nagpatauden kadagiti tallo a dakkel a gingined iti las-ud ti maika-20 a siglo: ti magnitud 7 a pasamak idi 1929; ti magnitud 8.1 idi 1949 (ti kapigsaan a nairehistro a gingined ti Kanada); ken ti magnitud 7.4 idi 1970.
Nailian a kanta ti pagilian
Ti nailian a kanta ket gagangay a ti patriotiko a musical a putar a formal a bigbigbigen ti turay ti maysa a pagilian kas ofisial a kanta ti pagilian. Nangrugi a maputar ken makanta dagiti nailian a kanta idi maika-19 ken maika-20 siglo, iti ibabangon dagiti nasionalista nga es-estado. Dagiti kaunaan a nailian a kanta ket naglatak iti Europa.
<!-- During the course of the nineteenth and twentieth centuries, with the rise of the national state, most countries adopted a national anthem, which in some cases coexists with other commonly sung patriotic songs. The oldest song purporting to be a national anthem is the "Wilhelmus" from the Netherlands, written between 1568 and 1572 during the Eighty Years' War. It is unusual among national anthems in referring not to a country but to a national founder hero. More typically, anthems seek to reflect the unity of a nation by evoking and eulogizing the history, traditions and struggles of its people.
Anthems first rose to prominence in Europe in the nineteenth century, and the musical style of that time has been used in almost every national anthem. Even in African and Asian countries, where western orchestral music is foreign, the national anthem is usually in European style. Only a handful of non-European countries have anthems rooted in indigenous traditions, most notably Japan (whose lyrics are the oldest anthem lyrics in the world, Kimi Ga Yo), Costa Rica, Iran, Sri Lanka, and Myanmar.
Some other countries have challenged the dominance of dated orchestral music. In Australia, for instance, the official anthem since 1984 has been "Advance Australia Fair", but there is much support for the folk ballad "Waltzing Matilda" as a national song, even a candidate for the national anthem.
The majority of national anthems are either marches or hymns in style. The countries of Latin America tend towards more operatic pieces, while a handful of countries use a simple fanfare. Anthems by their nature have to be brief (the average is about one minute in length), yet many, if not most, manage to make them musically significant, and a true representation of the nation's musical character.
Few anthems have been written by notable composers. The French anthem "La Marseillaise" was written by the otherwise unknown Claude Joseph Rouget de Lisle; the tune of "The Star-Spangled Banner" was taken from "To Anacreon in Heaven" by the otherwise unknown Englishman John Stafford Smith; and "God Save the Queen" was written by a composer whose identity is not known with any certainty. While the music to the German anthem was written by Joseph Haydn to the words "Gott erhalte Franz den Kaiser," it became notorious during the Nazi era as "Deutschland, Deutschland über alles."
Among the very few countries with an anthem written by a world renowned composer are: Germany, which uses one by Joseph Haydn; the Austrian national anthem which was possibly written by Wolfgang Amadeus Mozart (though there is not a lot of evidence); the Vatican City, whose anthem was written by Charles Gounod; and Newfoundland (since 1949 no longer a sovereign state but a province of Canada) whose national anthem was by Sir Hubert Parry. Few anthems have been praised for having lyrics of any great poetic merit, though the noted poet Rabindranath Tagore wrote the lyrics and music for both the Indian and the Bangladeshi national anthems.
National anthems are used in a wide array of contexts. They are played on national holidays and festivals, and have also come to be closely connected with sporting events. At the Olympic Games the national anthem of the gold medal winner is played at each medal ceremony. National anthems are also played before games in many sports leagues. In some countries the national anthem is played to students each day at the start of school. In other countries the anthem is played in a theatre before a play or in a cinema before a movie. Many radio and television stations have adopted this and play the national anthem when they sign on in the morning and again when they sign off at night. On most occasions, only one stanza of the anthem is played (usually the first, although Germany uses the third).
Many states also have unofficial anthems, and countries may also have royal anthems, presidential anthems, state anthems, or anthems for sub-national entities that are also officially recognized.
Larger entities also sometimes have anthems. There are a handful of multinational or international anthems. The tune of the Ode to Joy from Beethoven's Symphony No. 9 is the official anthem of the European Union; the United Nations and the African Union also have unofficial anthems. In 2005, the British and Irish Lions rugby team, comprising players from Great Britain and both the North and Republic of Ireland, used The Power of Four as their anthem.
-->
Abraham Lincoln
Kalpasan ti panagsuppiat na ti panakipalawa iti pannakaadipen idiay Estados Unidos kadagiti rupir ti kampania ken bitbitla na, ni Lincoln ket naipatalgedan na ti nominasion a Republikano ken nabutosan a presidente idi 1860. Sakbay a nagtakem ni Lincoln idi Marso, pito kadagiti akin-abagatan nga adipen nga estado ket naiparangarang da iti isisina ken nagpormada ti Konpederasion. Idi nangrugi ti gubat nga ti Konpederado a panagraut idiay Kota Sumter idi Abril 12, 1861, ni Lincoln ket nagurnong kadagiti milisia ken polikal a rukrukod iti dayta a gubat, a ti panggepanna ket ti panagtungpal ti panagtitipon ti pagilian. Isu ket nabileg a nagaramid kadagiti kabilegan ti gubat, a mairaman ti panagibalud ken pannakataktak nga awan ti tribunal kadagiti ginasut a nasuspetsa ti isisina. Isu ti nagipawil kadagiti Britaniko ti pammigbig iti Konpederasion babaen ti kalaing na ti panagtengngel ti Trent a pagbiangan idi kinaudian ti 1861. Isu ti nagsayasay ti Waragawag ti Panakawayawayaan idi 1863 ken nagipatalged ti pankairuar ti Maikasangapulo ket tallo nga enmienda ti Batay-linteg iti Estados Unidos, daytoy ket isu ti panakaikkat ti pannakaadipen.