cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Miconia laxa
Ti Miconia laxa ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Melastomataceae. Daytoy ket endemiko iti Ecuador. Ti masna a habitatna ket dagiti subtropikal wenno tropikal a nadam-eg a bakir ti bantay.
Candelaria, Atlántico
Ti Candelaria ket ti munisipalidad ken ili ti departamento ti Colombia iti Atlántico.
Pagsasao a Buhid
Ti pagsasao a Buhid (Buhid: ) ket ti pagsasao nga insasao iti tatao a Mangyan idiay probinsia ti Mindoro, Filipinas. Daytoy ket nabingbingay kadagiti akindaya ken akinlaud a dialekto. Daytoy ket agus-usar iti sinuratan a Buhid, a naikodigo iti Unicode-Block Buhid (Buid) (1740–175F).
Dryobalanops rappa
Ti Dryobalanops rappa ket tisebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Ti nagna ti sebbangan ket naala maniupud iti Iban (kerapa = ababaw a kalugnakan) ken mangibagbaga iti habitat ti sebbangan. Daytoy a sebbangan ket endemiko iti Borneo. Mabirukan daytoy iti saan a basbassit ngem maysa a nasalakniban a lugar (Nailian a Parke ti Gunung Mulu), ngem maipangta kadagiti sabali a lugar gapu ti pannakaawan ti habitat.
Daytiy ket maysa a rumrummuar a kayo, aginggana iti 55 m iti katayag ken mabirukan kadagiti aplaya ti aglalaok a kalugnakan a bakir ken iti kadagiti ababa a bakir ti kerangas. Daytoy ket nadagsen a kayo a nailaklako iti nagan a Kapur.
Pagsasao a Tawbuid
Ti pagsasao a Tawbuid ket ti pagsasao nga insasao babaen dagiti Tau-buid a Mangyan idiay probinsia ti Mindoro idiay Filipinas. Daytoy ket nabingbingay kadagiti akindaya ken akinlaud a dialekto. Dagiti Bangon a Mangyan ket agsasaoda pay iti dialekto iti Tawbuid.
Sideroxylon altamiranoi
Ti Sideroxylon altamiranoi ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko kadagiti dua nga estado ti Mehiko: ti Querétaro ken Hidalgo.
Uvaria
Ti Uvariaket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia a guayabano iti Annonaceae. Naala ti kadawyan a nagan iti uvaria manipud iti Latin iti uva a ti kayatna a sawen ket ubas, gapu ta dagiti makan a bunga dagiti sabali a sebbangan iti henero ket kapada dagiti ubas.
Dagiti sebbangan ket naiwarwaras iti amin a paset ti tropiko iti Daan a Lubong. Addaan daytoy a dakkel a henero kadagiti agarup a 150 a sebbangan, ngem dagiti kaudin a panagusig a maipapan iti molekula ket nakaipakita a dagiti nadumaduma a basbassit a henero ket maitagikua iti kaunegan ti Uvaria, a mangipaadu iti kadakkelna.
Pagsasao nga Obokuitai
Ti pagsasao nga Obokuitai (Obogwitai) ket ti pagsasao a Tanap Dandanaw ti Irian Jaya, Indonesia. Daytoy ket nanaganan manipud iti purok ti Obogwi.
Uvaria
Dagitoy ket agkalatkat a bassit a kayo. Rummuar nga agmaymaysa dagiti sabong, agparis, wenno kadagiti bassit a rimpuok. Adda dagiti innem a petalo kadagiti dua a balikuskos ken dagiti adu nga estambre.
Dati a naikabil ditoy
thumb|Ti [[Uvaria ovata, patneng iti Laud nga Aprika.]]
Pagsasao nga Obokuitai
Ti Obokuitai, Sikaritai, ken Eritai ket mangbukelda iti rimpuok ti dialekto.
Sasao a Khasiko
Ti sasao a Khasiko wenno Khasiano ket ti pamilia ti sasao nga Austroasiatiko a naisasao idiay amianan-akindaya nga estado ti India iti Meghalaya ken dagiti kaarruba a lugar ti Banglades. Dagitoy ket buklen ti:
Insingasing ni Paul Sidwell (2011) a ti Khasiano ket asideg a kabagian ti Palaungiko, a mangporma iti sanga a Khasi–Palaungiko.
Samar (panangilawlawag)
Ti Samar, dati idi nga Akinlaud a Samar, ti probinsia ti Filipinas a mangsakop ti akinlaud a tallo apagkapat ti isla ti Samar.
Ti Samar ket mabalin pay a dumakamat iti:
Galapa, Atlántico
Ti Galapa ket ti munisipalidad ken ili ti departamento ti Colombia iti Atlántico.
Campo de la Cruz
Ti Campo de la Cruz (Espaniol para iti "talon [wenno away] iti krus") ket ti munisipalidad ken ili ti Departamento ti Atlántico iti Colombia. Daytoy ti maikalima a kaaduan iti populasion nga ili iti Departamento ken mabirukan iti laud nga igid ti karayan ken iti akin-abagatan a parte ti Departamento ti Atlántico. Babaen ti kalsada, mabirukan ti Campo de la Cruz iti 80 km iti abagatan ti Barranquilla. Kaisisgud daytoy a pagkalapan a purok, daytoy ket pormal a napundar idi maika-17 a siglo idi las-ud ti panawen ti kolonia a kas 'Puerto Real de la Cruz'. Idi nakaala ti ili iti wayawaya manipud iti Imperio nga Espaniol, nabaliwan ti naganna iti agdama a denominasion iti Campo de la Cruz. Idi las-ud ti panawen ti kolonia ken ti nasapa panawen ti republikano, daytoy ket bassit ngemn angruna a puerto iti karayan.
Song Joong-ki
Ni Song Joong-ki  ket taga-Abagatan a Korea nga aktor.
Iwamizawa, Hokkaido
Ti Iwamizawa (岩見沢市) ket ti maysa a siudad iti Subprepektura ti Sorachi, Hokkaido, Hapon. Daytoy ti kapitolio ti Subprepektura ti Sorachi.
Manipud idi Septiembre 30, 2016, ti siudad ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 84,127 ken ti densidad ti populasion iti 170 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket.
Idi Marso 27, 2006, naikaykaysa ti ili ti Kurisawa, ken ti purok ti Kita (isuda a dua ket manipud iti Distrito ti Sorachi, Subprepektura ti Sorachi) iti Iwamizawa.
Pakasaritaan
Ti nagan ti "Iwamizawa" ket naala manipud iti balikas ti Hapon a "Yuamisawa" (浴澤).Yuami (浴) aken sawa (澤) a ti kayatna a sawen ket "Agdigdigos" aken ti "Maysa a kalugnakan".
Naparang-ay idi ti Iwamizawa a kas sentro ti paglogana it idaga iti likmut ti Estasion ti Iwamizawa.
Klima
Ti Iwamizawa ket addaan iti nadam-eg a kontinental a klima (Pannakaidasig ti klima a Köppen Dfb) nga addaan kadagiti napudot a kalgaw ken dagiti nalamiis a panaglalam-ek. Signipikante ti presipitasion iti amin a paset ti tawen, nge mnakarkaro manipud iti Agosto aginggana iti Oktubre.
Perokaril
Iti napalabas, ti Linia Horonai Line ken LInia Manji Line ket agtartaray manipud iti Iwamizawa.
Neurocalyx
Ti Neurocalyx ket ti mula iti henero iti pamilia ti kape iti Rubiaceae. Mabirukan dagiti sebbangan iti akin-abagatan nga India ken Sri Lanka.
Tristaniopsis collina
Ti Tristaniopsis collina, ammo a kas hill water gum wenno hill kanuka, ket ti maysa a kayo iti akindaya nga Australia.
Ti masna a sakop ti T. collina ket manipud iti asideg a Bantay Gulaga (36° S) iti Abagatan ti Baro nga Abagatan a Gales aginggana iti pagbeddenganna iti Estado ti Queensland iti Kabambantayan ti McPherson (28° S). Ti kadawyan a habitat ket katuduan a bakir nga adayo manipud kadagiti waig kadagiti narabaw a daga iti nangato nga altitud. Nupay kasta, daytoy ket agtubo met iti ababa nga altitud kas iti Seal Rocks ken Chatswood West. Ti T. collina ket nasayaat a maipada iti kabagianna a T. laurina (Water Gum), ngen ti naudi a naibaga a sebbangan ket nainget a ripariano.
Deskripsion
Ti Tristaniopsis ollina ket ti bassit aginggana iti kalalainganna a kayo, aginggana iti iti katayag ken aginggana iti  iti puonna. Ti puon ket iregular, saan a silindriko. Ti ukis ti kayo ket maris-dapo wenno krema, naingpis unay, nga addaan iti marapapel a sagut a maikkat no masagid. Dagiti bassit a sanga ket maris-purpura ken angular iti pisi. Ti agsumbangir a simple a bulong ket agarup a iti kaatiddog, nga addaan iti maysa nga atiddog nga ungto, ken dagiti adu a tulnek ti lana nga agdumaduma iti kadakkel. Ti tengnga aparagpag ket lumnek iti ngato a rabaw, ngem ngumato iti baba.
Dagiti duyaw a sabong ket agririmpuok manipud iti Noniembre aginggana iti Enero. Ti bunga ket namaga a kapsula a mataengan manipud iti Abril aginggana iti Hulio. T ibunga ket kapada iti T. laurina. Dagiti napayakan a bukel ket iti kaatiddog ken  iti kaakaba.
Pagsasao a Kiorr
Ti pagsasao a Kiorr (Kha Kior) ket ti pagsasao a Palaungiko ti Probinsia ti Luang Namtha, Laos.
Sideroxylon anomalum
Ti Sideroxylon anomalum ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti Republika a Dominikano.
Juan de Acosta
Ti Juan de Acosta ket ti munisipalidad ken ili ti departamento ti Colombia iti Atlántico.
Leyte (isla)
Ti Leyte ket ti maysa nga isla iti grupo ti Visayas idiay Filipinas.
No maipapan iti politika, ti isla ket nabingbingay kadagiti dua a probinsia: ti (Akin-amianan) Leyte ken Akin-abagatan a Leyte. No maipapan iti teritorio, ti Akin-abagatan a Leyte ket iramanna ti isla ti Panaon iti abagatan. Iti amianan ti Leyte ket ti probinsia nga isla ti Biliran, ti dati a sub-probinsia ti Leyte.
Dagiti nangruna a siudad ti Leyte ket ti Tacloban, iti akindaya nga aplaya ti amianan a laud a suli ti Golpo Leyte ken Ormoc, iti laud nga aplaya. Ti isla ket dati a lokasion ti Mairete, ti historiko a komunidad n a tinurturayan babaen ni Datu Ete. Sakbay a kinolonisado babaen ti Espania, ti isla ket dati idi a pagtaengan dagiti Waray dagiti indihenio nga animista iti Daya ken dagiti dadduma nga indihenio nga animista dagiti grupo ti Visaya iti laud.
Pagsasao a Hanunó'o
Ti pagsasao a Hanunó'o ket ti pagsasao nga insasao iti tattao a Mangyan idiay probinsia ti Mindoro, Filipinas.
Daytoy ket naisurat iti sinuratan a Hanunó'o.
Miconia leandroides
Ti Miconia leandroides ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Melastomataceae. Daytoy ket endemiko iti Ecuador. Ti masna a habitatna ket dagiti subtropikal wenno tropikal a nadam-eg a bakir ti bantay.
Luruaco
Ti Luruaco ket ti munisipalidad ken ili ti departamento ti Colombia iti Atlántico.
Malambo, Atlántico
Ti Malambo ket ti munisipalidad ken ili ti departamento ti Colombia iti Atlántico.
Neurocalyx calycinus
Ti Neurocalyx calycinus ket ti bassit a mula nga endemiko iti Abagatan Laud India a mabirukan kadagiti kankanayon a berde a bakir.
Dagiti nagibasaran
http://www.thehindu.com/sci-tech/science/Tribe-offers-clues-to-hidden-wonders-of-medicinal-plant/article17195140.ece?homepage=true
Miconia ledifolia
Ti Miconia ledifolia ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Melastomataceae. Daytoy ket endemiko iti Ecuador. Ti masna a habitatna ket dagiti subtropikal wenno tropikal a namaga a pangtubuan ti babassit a mula wenno dagiti subtropikal wenno tropikal a nangato a pagtubuan ti babassit a mula.
Pagsasao a Papasena
Ti pagsasao a Papasena ket ti pagsasao a Tanap Dandanaw ti Irian Jaya, Indonesia. Ireporta ti Ethnologue ti 23% ti pannakaipada ti leksiko iti Sikaritai, ti sabali a pagsasao a Daya a Tariku.
Maika-58 a paralelo abagatan
Iti daytoy a latitud ti init ket makitkita para kadagiti 18 nga oras, 11 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti Disiembre ken 6 nga or-oras, 27 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti Hunio.
Likmut iti lubong
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken mapan nga agpadaya, ti 58° a paralelo abagatan ket lumabas iti:
! scope="col" width="140" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Indiano ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko
Tristaniopsis laurina
Ti Tristaniopsis laurina, ti water gum wenno kanooka iti Ingles, ket ti sebbangan ti kayo a patneng iti Australia. Daytoy ket kadawyan nga agtubo iti asideg ti akindaya nga aplaya ken iti igid dagiti waig, a dagiti puon ken dagiti sanga ket kaaduan nga agsukog iti turong ti anud ken mangited iti pakakitaan ti kaadalem ti layus.
Sideroxylon bullatum
Ti Sideroxylon bullatum ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti Hamaika. Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
Tristaniopsis laurina
Deskripsion
Ti Tristaniopsis laurina ket nabuntog nga agtubo, ken kadawyan a makaabot iti iti katayag. Adu ti sangsanga ti kayo, ken mabalin a maarbasan tapno matalinaay ti kompakto a sukog. Daytoy ket mabalin nga agtubo iti iti katayag kadagiti patneng a habitat.
thumb|left
Panangimuyong
Ti Tristaniopsis laurina ket maimuyongan a kas maysa nga ornamental a kayo babaen dagiti nurseria iti mula, para iti panagusar kadagiti hardin ken dagiti pannagiladawan ti daga. Nadayeg daytoy gapu ta nalaka a maipatubo ken nasayaat a linong a kayo. Adu dagiti maimula kas kayo ti kalsada, a naipangpangruna idiay Sydney.
Pagsasao a Sikaritai
Ti pagsasao a Sikaritai (Sikwari) ket ti pagsasao a Tanap Dandanaw ti Papua, Indonesia. Daytoy ket nanaganan manipud iti purok ti Sikari. Dagiti dadduma pay a naganna ket ti Aikwakai, Araikurioko, Ati, Tori, Tori Aikwakai.
Ti Sikaritai, Obokuitai, ken Eritai ket mangbukelda iti rimpuok ti dialekto.
Sideroxylon alachuense
Ti Sideroxylon alachuense, ammo kadagiti kadawyan nga Ingles a nagan iti Alachua bully, silver bully ken silvery buckthorn, ket ti sebbangan ti mula a patneng kadagiti estado ti Estados Unidos iti Georgia ken Florida. Daytoy ket agtubo kadagiti kabakiran a lugar iti hummocks wenno iti asideg dagiti lennek ti apug wenno dagiti bunton ti kontsa, iti kangato iti saan nga ab-ababa ngem 200 m (650 kadapan).
Miconia littlei
Ti Miconia littlei ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Melastomataceae. Daytoy ket endemiko iti Ecuador. Ti masna a habitatna ket dagiti subtropikal wenno tropikal a nadam-eg a tanap a bakir wenno dagiti subtropikal wenno tropikal a nadam-eg a bakir ti bantay.
Maika-53 a meridiano laud
Ti 53° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Greenland, Newfoundland, ti Taaw Atlantiko, ti Abagatan nga Amerika, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Idiay Antartika, ti meridiano ket mangipalawag ti akindaya a patingga ti teritorio a tinunton ti Chile ken lumabas kadagiti Britaniko ken Arhentiniano a panagtunton - agtuon dagiti tallo apanagtunton. Daytoy ket mangipalawag pay ti akinlaud a patingga ti saan nga opisial a panagtunton ti Brasil.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Lincoln ! scope="row" | 🇬🇱 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Piordo Sanki George ! scope="row" | 🇬🇱 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Piordo Uummannaq ! scope="row" | 🇬🇱 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Lingsat Sullorsuaq ! scope="row" | 🇬🇱 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Luek Disko ! scope="row" | 🇬🇱 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Luek Conception ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Luek Conception ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇫🇷 ! scope="row" | 🇧🇷 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Pagsasao a Waritai
Ti pagsasao a Waritai ket ti pagsasao a Tanap Dandanaw ti Irian Jaya, Indonesia.
Maika-56 a paralelo abagatan
Ti maika-56 a paralelo abagatan ket ti sirkulo ti latitud a 56 gradgrado iti abagatan ti ekuador a plano ti Daga. Awan ti daga a naisanglad iti daytoy a paralelo. Daytoy ket agballasiw laeng iti taaw.
Likmut iti lubong
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken mapan nga agpadaya, ti 56° a paralelo abagatan ket lumabas iti:
! scope="col" width="140" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Indiano ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko
Miconia longisetosa
Ti Miconia longisetosa ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Melastomataceae. Daytoy ket endemiko iti Ecuador. Ti masna a habitatna ket dagiti subtropikal wenno tropikal a nadam-eg a bakir ti bantay.
Miconia lugonis
Ti Miconia lugonis ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Melastomataceae. Daytoy ket endemiko iti Ecuador. Ti masna a habitatna ket dagiti subtropikal wenno tropikal a nadam-eg a tanap a bakir.
Pagsasao a Duvle
Ti pagsasao a Duvle (Sikwari) ket ti pagsasao a Tanap Dandanaw ti Irian Jaya, Indonesia.
Dagiti sabali a panangiletra tinagan ket ti Duvde, Duve, Duvele, Duvre. Daytoy ket ammo pay a kas Wiri.
Ti naibatay iti Duvle a pidgin ket inus-usar dagiti agsasao iti Wano.
Polonuevo
Ti Polonuevo ket ti munisipalidad ken ili ti departamento ti Colombia iti Atlántico.
Manatí, Atlántico
Ti Manatí ket ti munisipalidad ti Colombia a mabirukan iti abagatan ti departamento ti Atlántico, iti agarup a 44 a milia manipud iti Barranquilla. Daytoy ket napartuat idi 1639 iti maysa a lugar a tinawtawagan dagiti patneng iti Mahabana. Ti agdama a populasionna segun ti kaudian a senso ti DANE (Departamento Administrativo Nacional de Estadística) ket 13.456 a tattao.
Miconia macbrydeana
Ti Miconia macbrydeana ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Melastomataceae. Daytoy ket endemiko iti Ecuador. Ti masna a habitatna ket dagiti subtropikal wenno tropikal a nadam-eg a bakir ti bantay.
Piojó
Ti Piojó ket ti munisipalidad ken ili ti departamento ti Colombia iti Atlántico.
Xanthophytum
Ti Xanthophytum ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Mabirukan ti henero manipud iti tropikal ken subtropikal nga Asia aginggana iti abagatan akinlaud a Pasipiko.
Pagsasao a Riang
Ti pagsasao a Riang ket ti pagsasao a Mon–Khmer ti Myanmar ken Tsina. Dagiti agsasao ket asimiladoda iti kultura iti Karen, ngem isuda ket Palaung babaen ti kaputotan ken ti pagsasaoda ket saan nga agkabagian. Ti Riang Lang ken Riang Lai (Yinchia) ket sagpaminsanda a naikedkeddeng a kas dagiti naiduma a pagsasao.
Ophiorrhiza
Ti Ophiorrhiza ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti kape (Rubiaceae). Dagiti sebbangan ti henero ket aglaon iti camptothecin, ti maysa nga alkaloid nga inus-usar iti panagaramid kadagiti ahente ti kemoterapia. Adu kadagiti sebbangan ti Ophiorrhiza ket endemiko kadagiti naisangayan a lugar ti akinlaud a Ghats.
Dagiti sebbangan ket mairaman dagiti sumaganad:
Miconia macrothyrsa
Ti Miconia macrothyrsa ket tisebbangan ti babassit a mula iti pamilia ti Melastomataceae. Daytoy ket patneng iti Abagatan nga Amerika.
Maika-82 a meridiano laud
Ti 82° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto a bumallasiw iti Taaw Artiko, Amianan nga Amerika, ti Golpo ti Mehiko, ti Baybay Karibe, Sentral nga Amerika, ti Taaw Pasipiko, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-82 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-98 a meridiano daya.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-82 a meridiano laud ket lumabas iti:
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Jones Sound ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Lancaster Sound ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Labneng Foxe ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Labneng Foxe ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Lingsat Evans ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Luek Hudson ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Luek James ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Luek James ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Danaw Huron ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Danaw Erie ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Golpo ti Mehiko ! scope="row" | 🇨🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Karibe ! scope="row" | 🇨🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Karibe ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Golpo ti Chiriquí ! scope="row" | 🇵🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Maika-57 a paralelo abagatan
Likmut iti lubong
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken mapan nga agpadaya, ti 57° a paralelo abagatan ket lumabas iti:
! scope="col" width="140" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Indiano ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko
World Checklist of Selected Plant Families
Ti World Checklist of Selected Plant Families (kadawyan a maipangyababa iti WCSP) ket ti maysa nga "internasional a kolaboratibo a programa a mangited iti kaudian a rinepaso dagiti agkakadua ken dagiti naipablaak a kapanunotan iti naawat a sientipiko a nagnagan ken dagiti sinonimo kadagiti napili a pamilia ti mula." Tinaripato babaen ti Royal Botanic Gardens, Kew, daytoy ket magun-od iti online, a mangipalubos kadagiti panagbiruk para kadagiti nagan dagiti pamilia, dagiti henero ken dagiti sebbangan, ken ti abilidad nga agpartuat kadagiti listaan iti panangisagana.
Tugotan ti proyekto ti pakasaritaanna iti obra a naaramid kadagiti tawen ti 1990 babaen ti agsuksukimat iti Kew a ni Rafaël Govaerts iti maysa a listaan iti panangisagana iti henero ti Quercus. Inimpluensiaan babaen ti Global Strategy for Plant Conservation, dimmakel ti proyekto. Manipud idi Enero 2013, nairamanen dagiti 173 a pamilia dagiti agbukel a mula. Kompleto ti panagsakup dagiti pamilia ti monocotyledon; ken agdama a mainaynayon dagiti sabali a pamilia.
Adda pay maysa a komplementario a proyekto a tinawtawagan iti International Plant Names Index (IPNI), a nairaman pay ti Kew. Mangigandat ti IPNI a mangited kadagiti salaysay iti pablaak ken saan a mangigandat a mangikeedeng no ania dagiti maawat a nagan ti sebbangan. Kalpasan ti pannakataktak iti maysa a tawen, dagiti kabarbaro a naipablaak a nagan ket automatikoda a mainayon manipud iti IPNI iti WCSP. Ti WCSP pay ti maysa kadagiti gapuanan dagiti database para iti The Plant List, a pinartuat babaen ti Kew ken ti Missouri Botanical Garden, a naluktan idi 2010.
Sideroxylon contrerasii
Ti Sideroxylon contrerasii ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket mabirukan iti Costa Rica, Guatemala, Mehiko, ken Panama.
Pagsasao a Lamet
Ti pagsasao a Lamet ket ti pagsasao a Mon–Khmer tiLaos. Adda pay dagiti ginasut nga agsasao idiay Probinsia ti Lampang, Tailandia, nga idiay ket ammo akas Khamet. Dagiti agsasao iti Lamet ket tinawtawaganda ti pagsasaoda iti [χəmɛːt], wenno iti saan unay nga ammo iti [kʰəmɛːt].
Dagiti lokasion
Ti Lamet ti Lampang ket kasisigud idi anaisasao idiay Purok ti Takluh iti maianan ti Namtha iti Laos.
Ti maysa nga asideg a kabagian ti karuay a makunkuna iti Lua' daytoy ket naisasao idiay Ban Pang Chok (Ban Lua), Distrito ti Wiang Pa Pao, akin-abagatan a Probinsia ti Chiang Rai, Tailandia.
Pagsasao a Foau
Ti pagsasao a Foau, Abawiri, ammo pay a kas Doa, ket ti pagsasao a Tanap Dandanaw ti Irian Jaya, Indonesia.
Acca lanuginosa
Ti Acca lanuginosa ket ti sebbangan ti bassit a mula iti pamilia ti Myrtaceae a kabagian ti feijoa. Daytoy ket endemiko iti Peru.
Sideroxylon discolor
Ti Spiniluma discolor ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti Yemen. Ti masna a habitatna ket dagiti subtropikal wenno tropikal a namaga a bakir.
Paederieae
Ti Paederieae ket ti tribu dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae ken aglaon kadagiti 81 a sebbangan kadagiti 4 a henero. Mabirukan dagiti representatibona iti tropiko ken subtropiko.
Dagiti henero
Dagiti agdama a maawat a nagan
Dagiti sinonimo
Acca (mula)
Ti Acca (dati a Feijoa) ket ti henero dagiti bassit a mula ken dagiti bassit a kayo iti pamilia ti Myrtaceae, nga immuna a naipalawag a kas maysa a henero idi 1856.
Daytoy ket patneng iti Abagatan nga Amerika.
Maimulmula ti Acca sellowiana para iti makan a bungana, nga ammo a kas feijoas wenno pinia bayabas.
Pagsasao a Rasawa
Ti pagsasao a Rasawa ket ti pagsasao a Papuano ti Indonesia. Daytoy ket makibinningay iti kagudua ti batayan a bokabulariona iti pagsasao a Saponi, bngem saan analawag no agkabagianda.
Amman
Ti kasapaan nga ebidensia ti pannakaitaeng ti lugar ket ti lugar ti Neoletiko nga ammo a kas ti 'Ain Ghazal. Ti sinarunona ket ammo idi a kas ti "Rabbath Ammon", ken isu idi daytoy ti kapitolio dagiti Ammonitas, idi a kas "Philadelphia", ken itikanungpalan a kas Amman. Daytoy ket immuna a nabangon iti pito a turod ngem itan ket umabot kadagiti sumurok a 19 a turod a mangitipon kadagiti 7 a distrito, nga inadministro babaen ti Munisipalidad ti Kalatakan nga Amman nga idauluan ababen ti mayor. Dagiti lugar ti Amman ket mabalin a nagun-odda dagiti naganda manipud kadagiti turod (Jabal) wenno dagiti ginget (Wadi) a pakabirukanda, kas ti Jabal Lweibdeh ken Wadi Abdoun. Ti Daya nga Amman ket kaaduan a napunno kadagitinaipakasaritaan alugar a kankanayon a mangsangsangaili kadagiti aktibidad ti kultura, bayat a ti Laud nga Amman ket modmoderno ken agserbi a kas ti sentro ti ekonomia ti siudad.
Agarup a 1.9 a riwriw a bisbisita ti simmangpet idiay Amman idi 2014, ken mairanggo daytoy a kas maika-84 a kaaduan a mabisbisita a siudad iti lubong ken ti maika-4 a mabisbista nga Arabo a siudad. Ti Amman ket addaan iti relatibo a napardas nga agrangrang-ay nga ekonomia, ken nairanggo a Beta− iti pagsurotan ti global a siudad. Iti pay maipatinayon, daytoy ket nanaganan a kas maysa kasayaatan a siudad ti Tengnga a Daya ken Amianan nga Aprika babaen dagiti banag iti ekonomia, trabaho, enbironmento and socsio-kultura. Ti siudad ket maysa kadagiti kadayegan a lokasion iti Arabo a lubong para iti pangibangonan dagiti rehional nga opisina dagiti multinasional a korporasion, a mairaman ti Doha ken unaan laeng ti Dubai. Daytoy ket manamnama a dagiti sumaruno a 10 a tawtawen, dagitoy tallo a siudad ket mangala kadagiti kadakkelan a bingay dagiti aktibidad ti multinasional a korporasion iti rehion.
Maika-20 a paralelo amianan
thumb|Idiay [[Aprika, ti paralelo ket ipalawagna ti paset ti pagbeddengan a nagbaetan ti Libya ken Sudan.]]
Ti maika-20 a paralelo amianan ket ti sirkulo ti latitud a 20 gradgrado iti amianan ti ekuador a plano ti Daga. Daytoy ket ballasiwenna ti Aprika, Asia, ti Taaw Indiano, ti Taaw Pasipiko, Amianan nga Amerika, ti Karibe ken ti Taaw Atlantiko.
Ti paralelo ket ipalawagna ti paset ti pagbeddengan a nagabetan ti Libya ken Sudan, ken iti uneg ti Sudan daytoy ket ipalawagan ti pagbeddengan a nagbaetan dagiti estado ti Akin-amianan ken Amianan a Darfur.
Iti daytoy a latitud ti init ket makitkita para kadagiti 13 nga oras, 21 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti kalgaw ken 10 nga or-oras, 55 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti panaglalam-ek.
Likmut iti lubong
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken mapan nga agpadaya, ti 20° a paralelo amianan ket lumabas iti:
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" | undefined ! scope="row" | 🇩🇿 ! scope="row" | 🇳🇪 ! scope="row" | 🇹🇩 ! scope="row" | 🇱🇾 ! scope="row" | Pagbeddengan ti 🇱🇾 / 🇸🇩 ! scope="row" | 🇸🇩 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Nalabbasit ! scope="row" | 🇸🇦 ! scope="row" | 🇴🇲 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Indiano ! scope="row" | 🇮🇳 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Indiano ! scope="row" | 🇲🇲 ! scope="row" | 🇹🇭 ! scope="row" | 🇱🇦 ! scope="row" | 🇻🇳 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Abagatan Tsina ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Abagatan Tsina ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" | 🇲🇽 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Golpo ti Mehiko ! scope="row" | 🇲🇽 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Karibe ! scope="row" | 🇨🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Karibe ! scope="row" | 🇭🇹 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | undefined ! scope="row" | undefined
Leptodermis
Ti Leptodermis ket ti henero dagiti mula iti pamilia ti Rubiaceae.
Pannakaungaw
Iti biolohia, ti pannakaungaw ket ti pannakaawan iti maysa nga organismo wenno ti maysa a grupo dagiti organismo (takson), kadawyan a maysa a sebbangan. Ti kanito ti pannakaawan ket kadawyan a maikeddeng a ti ipupusay ti maudi nga indibidual iti sebbangan, uray no ti kapasidad nga agpuli ken agpaimbag ket mabalin a napukawen sakbay iti daytoy a punto. Gapu iti potensial a sakup ti sebbangan ket mabalin a dakkel unay, narigat ti pannagikeddeng daytoy a kanito, ken kadawyan a retrospektibo a maaramid. Daytoy a karigat ket pakaiturongan iti penomena a kas dagiti takson a Lazaro, a ti maysa a sebbangan a naipagarup a naungaw ket kellaat nga "agparang" (tipiko nga iti rehistro ti posil) kalpasan ti paset ti panawen a kaawan.
Ad-adu ngem 99 a porsiento iti amin a sebbangan, nga agdagup iti sumurok a lima a bilion a sebbangan, a kaano man a nagbiag iti Daga ti nakarkulo a naungawen. Dagiti karkulo iti bilang dagiti agdama a sebbangan iti Daga ket sumakup manipud iti 10 a riwriw aginggana iti 14 a riwriw, kadagitoy ket agarup a 1.2 a riwriw ti nadokumentuanen ken sumurok nga 86 porsiento ti saan pay a naipalawag. Idi 2016, inreporta dagiti sientista a ti 1 a trilion a sebbangan ti nakarkulo nga agdama nga adda iti Daga a maysa-sangaribu iti maysa a porsiento laeng ti naipalawag.
Pagsasao nga Iau
Ti pagsasao nga Iau (Iaw, Yau) wenno Turu ket ti pagsasao a Tanap Dandanaw ti Laud a Papua, Indonesia, nga insasao babaen dagiti 600 a tattao. Kaaduan dagiti agsasao ket monolingual, ken umad-adun dagiti bilangda. Dagiti dadduma a tattao iti lugar ti akinlaud a Tanap Dandanaw ket makasaoda iti batayan nga Iau.
Dagiti dialekto ket Foi (Poi), Turu, Edopi (Elopi), ken maitutop a Iau; dagityo ket mabalin a makaanayen a naisangayan tapno maikeddengda a sabali a pagsasao. Ti Foi ket naisasao idiay dakkel a Karayan Tariku (Karayan Rouffaer), ti Turu idiay Karayan Van Daalenr, ti maitutop nga Iau iti pagbaetan dagiti karayan, ken ti Edopi iti pagsasabtan dagitikarayan ti Tariku ken Kliki (Fou).
Sasao a Gorontalo–Mongondow
Ti sasao a Gorontalo–Mongondow ket dagiti grupo ti sasao nga Austronesio a naisasao idiay akin-amianan a Sulawesi, Indonesia.
Grado (anggulo)
thumb|Maysa a grado (naipakita iti nalabbasit) ken walo pulo ket siam (naipakita iti asul) Ti grado (iti napno, ti grado ti arko, arko grado, wenno arkogrado), kadawyan a naipakpakita iti ° (ti simbolo ti grado), ket ti panagrukod ti anggulo ti plano, a mangirepresenta ti 1⁄360 iti napno a panaglimutn. Daytoy ket saan a yunit ti SI, gapu ta ti yunit ti SI unit para kadagiti anggulo ket radian, ngem daytoy ket naibagbaga iti polieto ti SI a kas maysa a maawat a yunit. Gapu ta ti napno a panaglimut ket kapada dagiti 2 a radian, ti maysa a grado ket kapada dagiti /180 a radian.
Sasao a Gorontalo–Mongondow
Dagiti pagsasao ket dagiti sumaganad:
Sasao a Bisakol
Ti sasao a Bisakol (panagtitipon ti balikas manipud iti Bisaya ken Bikol) ket mangibagbaga sasao a transisional iti pamilia ti pagsasao a Tengnga a Filipino, a pagbaetan ti sasao a Bisaya ken sasao a Bikol. Kadawyanda a naidasig a kas sasao a Bisaya nga adu iti impluensia iti Bikol.
Dagitoy a pagsasao ket naisasao idiay Rehion ti Bicol ken mairaman ti Sorsoganon, ti grupo dagiti karuay ti bitla ti Waray ti Sorsogon, iti Tengnga a Sorsogon (Masbate Sorsogon) ken Akin-abagatan a Sorsogon (Waray Sorsogon). Ti naisangayan a dialekto ti Bisakol ket naisasao kadagiti ili ti Akin-abagatan a Sorsogon. Dagita ket dagiti ili ti Matnog, Gubat, Bulan, Irosin, Santa Magdalena, Barcelona ken Bulusan. Dagitoy a sasao a Bisakol ket asideg a kabagian ti Waraywaray a naisasao idiay Akin-amianan a Samar ken naipangpangruna idiay isla ti Maripipi iti Biliran.
Sideroxylon celastrinum
Ti Sideroxylon celastrinum ket ti sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti Sapotaceae, a patneng iti Texas ken Florida iti Estados Unidos iti abagatan babaen ti Tengnga nga Amerika aginggana iti akin-amianan a Venezuela ken Colombia iti Abagatan nga Amerika. Dagiti kadawyan a nagan iti Ingles ket mairaman ti saffron plum ken coma. Daytoy ket nasiitan a bassit a mula wenno bassit a kayo a makaabot iti katayag iti. Dagiti nangisit a berde a bulong ket agsinnublat wenno agririmpuok kadagiti nodo ken baliktad a pana aginggana iti immitlog. Dagiti maraberde-puraw a sabong ket agtubo manipud iti Mayo aginggana iti Nobiembre ken sarunuen dagiti bugbugtong ti bukelna, asul-nangisit a drupa.
Dagiti usar
Daytoy a mula ket ammo nga umuna a pilien a pakan iti ugsa.
Sideroxylon durifolium
Ti Sideroxylon durifolium ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti Belis.
Miconia medusa
Ti Miconia medusa ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Melastomataceae. Daytoy ket endemiko iti Ecuador. Ti masna a habitatna ket dagiti subtropikal wenno tropikal a nadam-eg a bakir ti bantay.
Pagsasao a Saponi
Ti pagsasao a Saponi ket ti maysa nga awanen a pagsasao a Papuano ti Indonesia. Daytoy ket nakibinningay ti kagudua iti batayan a bokabulariona iti pagsasao a Rasawa, ngem saan a nalawag no agkabagianda. Saan a nakibinningay ti Saponi kadagiti pangsandina iti pamilia a Tanap Dandanaw nga ayan a parte ti Rasawa; pudno a dagiti batayan a pangsandina iti mamire "I, we" ken ba "thou" ket palagip ti proto–Daya nga Ulo ti Billit iti *meme "we" ken *ba "thou".
Pagsasao a Taworta
Ti pagsasao a Taworta, wenno Diebroud (ammo pay a kas Dabra, Bok, Taria), ket ti pagsasao a Tanap Dandanaw ti Irian Jaya, Indonesia.
Isla Tawi-Tawi
Ti Isla Tawi-Tawi (mailetra pay a kas Tawi Tawi wenno Tawitawi) ket ti maysa nga isla ti Filipinas iti Purpuro ti Sulu iti pagbaetan ti Baybay Sulu ken Baybay Celebes, iti agarup a iti daya ti Borneo. Daytoy ti kangrunaan nga isla ti Probinsia ti Tawi-Tawi.
Ti Tawi-Tawi ket addaan iti kalawa iti, a mangaramid daytoy iti maika-20 a kadakkelan nga isla iti Filipinas, ken ti maika-3 a kadakkelan nga isla iti Purpuro ti Sulu (kalapsan tiBasilan ken Jolo). Ti kaatiddog ti aplayana ket, ken ti kangatuan nga elebasion ket.
Ti Isla Tawi-Tawi ket bulkaniko ti taudanna ken saan akadawyan ti sukogna, agarup daytoy a iti kaatiddog ken pagbaetan ti between  iti kalawa. Daytoy ket katurodan ken napsamek a kakaykayuan, nga addaan kadagit ipilta ti puraw ng apalya ket dagiti kabatuan anga aplaya.
Ti isla ket nabingbingay kadagiti 4 nga ili (Bongao, Languyan, Panglima Sugala, ken Tandubas). Dagiti agtataeng ket kaaduan a dagiti tattao a Sama, ken agsasaoda kadagiti sasao a Sama–Bajaw ken kaaduan ket Muslim.
Chamelaucieae
Ti Chamelaucieae ket ti tribu dagiti agsabsabong a mula iti kaunegan ti pamilia ti Myrtaceae.
Malé
Ti Malé ( މާލެ) ket ti kapitolio ken ti kaaduan ti populasion a siudad idiay Republika ti Maldibas. Addaan daytoy iti populasion iti 153,379 ken ti kalawa iti 5.8km2, ken maysa pay daytoy kadagiti kapusekan ti populasion a siudad iti lubong. Ti siudad ket heograpiko a mabirukan iti akin-abagatan a patingga ti Amianan nga Atol ti Malé (Atol Kaafu). Iti administratibo, ti siudad ket buklen ti sentral nga isla, ti maysa isla ti eropuerto,ken dagiti dua pay nga isla a tinurayan babaen ti konseho ti Siudad ti Malé.
Leptospermeae
Ti Leptospermeae ket ti tribu ti mula iti pamilia ti Myrtaceae.
Pagsasao a Yami
Ti Yami (雅美), ammo pay a kas Tao, ket pagsasao a Malayo-Polinesio. Daytoy ket kameng ti lugar ti dialekto ti Ibatan nga insasao babaen ti tattao a Yami ti Taiwan. Daytoy key naisasao idiay Isla ti Orkidia, iti 46 kilometro iti abagatan a daya ti nangruna nga isla ti Taiwan. Ti Yami ket ammo pay a kas ciriciring no Tao, wenno "bitla ti tao," babaen dagiti patneng nga agsasao.
Ti Yami ket ti kaikasuna a patneng a pagsasao ti aboriheno a Taiwanes a saan a kameng ti pannakaigrupo a Formosano ti Austronesio; daytoy ket maysa kadagiti sasao a Bataniko a mabirukan idiay akin-amianan a Filipinas.
Miconia namandensis
Ti Miconia namandensis ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Melastomataceae. Daytoy ket endemiko iti Ecuador. Ti masna a habitatna ket dagiti subtropikal wenno tropikal a nadam-eg a bakir ti bantay wenno dagiti subtropikal wenno tropikal a nangato a karuotan.
Cananga
Ti Cananga ket ti bassit a henero dagiti kayo iti pamilia nga Annonaceae. Maysa kadagiti sebbanganna, ti Cananga odorata, ket nangruna kas taudan ti bangbanglo nga ylang-ylang. Tallo dagiti mabigbigan a sebbangan:
Nailista ti Cananga latifolia a kas sabali a sebbangan kadagiti dadduma a taudan, ngem ti basonimo nga Unona latifolia Hook.f. & Thomson, ket ti maysa a kalpasanna a homonimo ti Unona latifolia Dunal ken isu a saan a maawat a nagan. Nalawag idi a naisingasing ti Unona brandisiana a kas pangisukat a nagan.
Paederia
Ti Paederia ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. .
Palaquium bourdillonii
Ti Palaquium bourdillonii ket ti sebbangan ti plant iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ke patneng iti Kerala ken Tamil Nadu iti India. Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
Pagsasao a Buol
Ti pagsasao a Buol (Bual, Bwo’ol, Bwool, Dia) ket ti pagsasao a Filipino a naisasao idiay akin-amianan a daya a Sulawesi, Indonesia.
Pagsasao a Bolango
Ti Bolango ket ti pagsasao a Filipino a naisasao idiay akin-amianan a daya ti Sulawesi, Indonesia. Idi 1981 daytoy ket insasao babaen dagiti agarup a 20.000 a tattao, 5000 idiay Bolango ken 15.000 idiay Atingolla.
Pagsasao a Gamkonora
Ti pagsasao a Gamkonora ket ti Papuano a pagsasao a Halmahera ti Indonesia.
Maika-54 a meridiano laud
Ti 54° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Greenland, Newfoundland, ti Taaw Atlantiko, ti Abagatan nga Amerika, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-54 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-126 a meridiano daya.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-54 a meridiano laud ket lumabas babaen ti:
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Lincoln ! scope="row" | 🇬🇱 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Luek Baffin ! scope="row" | 🇬🇱 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Lingsat Sullorsuaq ! scope="row" | 🇬🇱 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Lingsat Davis ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Luek Placentia ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | ATaaw Atlantiko ! scope="row" | 🇸🇷 ! scope="row" | 🇫🇷 ! scope="row" | 🇸🇷 ! scope="row" | 🇫🇷 ! scope="row" | 🇧🇷 ! scope="row" | 🇦🇷 ! scope="row" | 🇧🇷 ! scope="row" | 🇺🇾 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Is-isla Abagatan a Shetland ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Miconia nervosa
Ti Miconia nervosa ket ti sebbangan ti babassit a mula iti pamilia ti Melastomataceae. Daytoy ket patneng iti Amianan ken Abagatan nga Amerika.
Palaquium beccarianum
Ti Palaquium beccarianum ket ti kayo iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket agtubo aginggana iti iti katayag. Ti ukis ti kayo ket maralabbasit-kayumanggi. Ti inploressensia ket addaan kadagiti lima a sabong. Dagiti bunga ket immatiddog, aginggana iti iti kaatiddog. Ti kayo ket naipanagan ken ni Odoardo Beccari ti maysa nga Italiano a naturalista. Ti habitat ket kaaduan a tanap dagiti aglalaok a dipterokarpo a bakir. TI P. beccarianum ket endemiko iti Borneo.
Sasao nga Amianan a Halmahera
Ti sasao nga Amianan a Halmahera ket ti pagsasao a Papuano ti Halmahera ken dagiti kaarruba nga isla ti Indonesia. Ti kaaduan nga ammo a pagsasao a Halmahera ket ti Ternate (50 000 a patneng nga agsasao), ken isu daytoy ti rehional a lingua franca ken naikuyog ti Tidore, dagitoy idi ti pagsasao ti kasupiat a mediebal a pagarian ti Ternate ken Tidore iti panagtagilako ti rekado.
Pannakaidasig
Ti pannakaidasig a nausar ditoy ket ti bagi ni Voorhoeve 1988.
Managbaliw ti Laud a Makian, mabalin a gapu ti impluensi ati Austronesio. Daytoy ket naminsan idi a naigrupo iti pagsaao nga Austronesio.
Adda grado a panagsinnaranay a pannakaawat aiti pagbaetan ti sasao a Galela–Tobelo, ken inkeddeng ni Voorhoeve 1988 nga isuda ket dialekto ti pagsasao a tinawtawagan iti Amianan a daya a Halmahera, ngem kaaduan dagiti agsasao ket ikeddengda a dagiti naisangayan a pagsasao. Inayon ti Ethnologue ti Kao, a mangidasig daytoy a kas Sahu ngem mangibagbaga a mabalin a marginal a dialekto ti Pagu.
Accara
Ti Accara elegans ket ti kaikaisuna a sebbangan ti monotipiko a henero ti Accara iti botanikal a pamilia ti Myrtaceae. Datoy ket bassit a mula nga endemiko iti Estado ti Minas Gerais iti Brasil, nga umabot iti 1-2m iti katayag.
Dati a nairaman kadagiti henero ti Myrtus ken Psidium, maigiddiat ti Accara manipud kadagiti dua a naibaga iti estruktura ti aanakan, ken manipud iti immuna a naibaga ta daytoy ket pentamero (addaan dagiti parte kadagiti bilang iti lima) ken iti estruktura ti busel. Ti kadawyan a naganna ket maysa nga anagramo iti kita ti lokasion, ti Caraça, ken kapada iti naipagpagarup nga asideg a kabagian a henero iti Acca, nga ita nga ladawen ket nairamraman iti Feijoa.
Pagsasao a Dhao
Ti pagsasao a Dhao, ad-adu nga ammo dagiti taga-ruar babaen ti naganna iti Rotines a Ndao (Ndaonese, Ndaundau), ket ti pagsasao ti Isla Ndao iti Indonesia. Tradisional a naidasig a kas pagsasao a Sumba iti pamilia nga Austronesio, daytoy ket mabalin a pudno a saan a pagsasao nga Austronesio (Papuano). (Kitaen ti sasao a Savu para kadagiti salaysay.) Daytoy ket naikeddeng idi a dialekto ti Hawu, ngem saan nga agsinnaranay a maawatan.
Pagsasao a Sahu
Ti pagsasao a Sahu (Sa’u, Sahu’u, Sau) ket ti Papuano a pagsasao a Halmahera. Adu daytoy ti pannakausarna; dagiti dialekto ket ti Pa’disua (Palisua), Tala’i, Waioli, ken Gamkanora. Ti maikalima a dialekto, ti Ibu, ket naus-usar idi idiay asideg ti sabangan ti Karayan Ibu.
Miconia nubicola
Ti Miconia nubicola ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Melastomataceae. Daytoy ket endemiko iti Hamaika.
Pagsasao a Phong
Ti pagsasao a Phong ammo pay a kas Kniang ket ti maysa a pagsasao nga Austroasiatiko ti pamilia a Mon–Khmer, a naisasao idiay Laos. Dagiti kaasitgan a kabagianna ket ti kaduana a dila iti Xinh Mul, ti pagsasao a Khang ken pagsasao a Puoc, isuda a dua ket naisasao idiay Bietnam. Ti bilang dagiti agsasao iti Phong-Kniang ket nakarkulo iti 1,000.
Polysporangiophyte
Dagiti polysporangiophyte, matawtawagan pay iti polysporangiates wenno pormal a Polysporangiophyta, ket dagiti mula a dagiti kaputotan dagiti agpatpataud iti espora (sporophyte) nga addaan kadagiti agsangsanga nga ungkay nga agpatingga iti sporangia. Ti literak a kayat a sawen ti nagan ket adunga sporangia a mula. Ti klado ket mairaman amin dagiti mula (dagiti embryophyte) malaksid dagiti bryophyte (liverworts, mosses ken hornworts iti Ingles) a dagiti bukodda nga sporophyte ket kadawyan a saan nga agsanga, uray no adda dagiti mapasamak a karkarna a kaso. Bayat a ti panangipalawag ketsiwawaya iti kaadda ti baskular a kulanit, amin dagiti sibibiag a polysporangiophyte ket addaanda pay iti baskular a kulanit, kas isuda ket dagiti baskular a mula wenno dagiti tracheophyte. Dagiti posil a polysporangiophyte ket ammo nga awananda iti baskular a kulanit, ken isu a saanda a dagiti tracheophyte.
Pagsasao a Phong
TI Phong Kaneng ken Phong Kniang dagiti dialekto. Ti Phong ket naisasao idiay amianan-akindaya a Laos, kas idiay Hua Muong, Probinsia ti Sam Neua.
Samar (isla)
Ti Samar ket ti maysa nga isla idiay Visayas, iti kaunegan ti tengnga a Filipinas ken ti maikatlo a kadakkelan nga isla iti pagilian. Ti isla ket nabingbingay kadagiti tallo a probinsia: ti probinsia ti Samar (ti akinlaud a dua a panglima ti isla ti Samar), probinsia ti Akin-amianan a Samar, ken ti probinsia ti Akindaya a Samar. Dagitoy a tallo a probinsia, ken maikuyog dagiti probinsia iti asideg nga is-isla ti Leyte ken Biliran ket parte ti rehion ti Akindaya Visaya.
Ti Samar ket ti maysa nga akindaya unay nga isla idiay Visayas. Ti isla ket naisina manipud iti Leyte babaen ti Lingsat San Juanico, nga iti kaakikidan a puntona ket agarup laeng a dua a kilometro iti ballasiwna. Daytoy a lingsat ket ballasiwen babaen ti Rangtay San Juanico. Ti Samar ket mabirukan iti abagatan a daya ti Peninsula ti Bicol idiay Luzon, ti kadakkelan nga isla ti pagilian; isina dagitoy dua babaen ti Lingsat San Bernardino. Iti abagatan ti Samar ket ti Golpo Leyte, ti lugar ti Gubat ti Golpo Leyte, ti maysa a kaaduan a mangikeddeng a gubat ti baybay idi las-ud ti Maikadua a Gubat ti Sangalubongan. Ti golpo ket malukatan iti Baybay Filipinas, a mabirukan iti daya ti Samar ken parte ti Taaw Pasipiko.
Pakasaritaan
Ti Samar idi ti immuna nga isla iti Filipinas a nakita babaen ti ekspedision ti Espaniol ni Ferdinand Magellan idi Marso 16, 1521 idi kalkalpasna a pimmanaw idiay Is-isla Marianas. Idi naamirisna a simmangpet iti maysa a purpuro inyugisna dagiti isla kas San Lazaro (San Lazarus iti Espaniol) gapu ta nakitada daytoy iti Sabado ti Lazarus. Uray no ti Samar ket isu idi ti immuna nga isla a nakita idiay Filipinas babaen ni Magellan, saan a simmanglad isuna ken nagtultuloy a naglayag iti abagatan aginggana, ken kalpasan iti panagangkla idiay Isla Suluan, isu ket kanungpalan a simmanglad idiay Isla Homonhon idi Marso 17, 1521.
Lindsayomyrtus
Ti Lindsayomyrtus ket ti henero ti kaikaisuna a mabigbigan, pormal a naipalawag a sebbangan iti dakkel a kaykayo ti Australian, a mangbukel iti parte ti pamilia ti mula iti Myrtaceae. Ti Lindsayomyrtus racemoides, ti sebbangan, ket addaan iti kadawayan a nagan iti Daintree penda. Dagitoy a dakkel a ket nasnada nga agtubo kadagiti katuduan a bakir iti rehion ti nabasa a tropiko (amianan–akindaya a Queensland) iti Australia, ti Maluku, Baro a Guinea ken Baro a Britania.
Pagsasao a Hawu
Ti pagsasao a Hawu wenno Havu, historikal a Sawu ken ammo dagiti taga-ruar a kas Savu wenno Sabu (isu a Havunes, Savunes, Sawunes), ket ti pagsasao ti Isla Savu iti Indonesia ken ti Isla Raijua iti akinlaud nga ungto ti Savu. Tradisional a naidasig a kas pagsasao a Sumba iti pamilia nga Austronesio, daytoy ket mabalin a saan a pagsasao nga Austronesio (Papuano). (Kitaen ti sasao a Savu para kadagiti salaysay.) Ti Dhao, ket naikeddeng idi a dialekto, ket saan nga agsinnaranay a maawatan iti Hawu.
Maika-81 a meridiano laud
Ti maika-81 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-99 a meridiano daya.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-81 a meridiano laud ket lumabas iti: