cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Maika-77 a meridiano daya
Ti 77° a meridiano daya ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Asia, ti Taaw Indiano, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-77 a meridiano daya ket lumabas iti:
2023
Ti tawen intono 2023 (MMXXIII) ket kadawyan a tawen a mangrugi iti Domingo iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra A), ti maika-2023 a tawen kadagiti panangikeddeng ti Kadawyan a Panawen (CE) ken Anno Domini (AD), ti maika-23 a tawen ti maika-3 a milenio, ti maika-23 a tawen iti maika-21 a siglo, ken ti maika-4 a tawen iti dekada ti tawtawen ti 2020.
Calaguas
Ti Calaguas, ammo pay a kas Is-isla Calaguas, ket ti grupo dagiti isla a mabirukan iti probinsia ti Camarines Norte iti Filipinas. Daytoy ket mangiraman kadagiti nangruna nga isla ti Isla Tinaga ken Isla Guintinua, ti bassit nga Isla Maculabo,ken dagiti pay nadumaduma a babbabassit nga isla. Dagiti isla ket agarup a 200 km iti kaadayo manipud iti kapitolio a siudad ti Manila ken mabalin a maserrekan babaen dagiti puerto iti Daet, Camarines Norte.
Kaaduan kadagiti isla ket adda iti administratibo a turay iti Vinzons, bayat a ti bassit nga isla ti Maculabo ket babaen ti turay ti ili ti Paracale. Iti kaudian, ti isla ti Tinaga nga ayan ti nasayaat nga ammo nga atiddog nga aplaya a tinawtawagan iti Mahabang Buhangin ket makasansanay iti iyuumay dagiti adu a turista uray no awan dagiti pagdagusan.
Ti kaudian a kadayeg ti Isla Calaguas ket naikaiyeg kadagiti adu a turista ken dagiti agbanbanniaga, a naipangpangruna iti las-ud ti kalgaw. Daytoy ket nakadandanagan dagiti lokal nga agtataeng gapu ta ti iyaadu iti turismo ken ti panagrikep ken panagparang-ay manen iti Boracay idi 2018 ket mabalin a pakaiturongan ti pakaperdian ti kappia ken kinatalna ti isla. Daytoy ti gapu no apay a ti lokal a gobierno ket nagpartuat iti maysa a programa a mangirebbeng iti sinoman a mangaywan iti Isla Calaguas. Ti panangimaton iti rugit ken trapiko ti banka ket dagiti kangrunaan a pakadanagan iti lokal a gobierno.
Houstonia micrantha
Ti Houstonia micrantha, southern bluet iti Ingles, ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae.
Maika-147 a meridiano laud
Ti 147° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Amianan nga Amerika, ti Taaw Pasipiko, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-147 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna iti maika-33 a meridiano daya.
Houstonia micrantha
Daytoy ket patneng iti abagatan-tengnga nga Estados Unidos: Texas, Louisiana, Arkansas, Mississippi, akin-abagatan a Missouri, Alabama, akinlaud a Tennessee, adayo nga akinlaud a Florida (Kondado ti Escambia) ken dagiti sumagmamano a naisalumina a lokasion iti Georgia.
Maika-147 a meridiano laud
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-147 a meridiano laud ket lumabas babaen ti:
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" width="120" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Beaufort ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Beaufort ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Prince William Sound ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Myrcia sphaerocarpa
Ti Myrcia sphaerocarpa ket sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae. Daytoy ket patneng iti Labneng ti Amasona iti Latin nga Amerika. Ti yaon ti ramut nga ammo a kas "Pedra Hume de Kaá" ket inus-usar babaen dagiti patneng a tao akas agas. Adda naaramid panagsukisok idiay Brasil a kas maysa nga anti-diabetiko nga agas.
Ti Pedra hume caá iket ti maysa a kalalainganna iti kadakkel a bassit a mula nga agtubo kadagiti namagmaga a rehion ti Amasona ken dagiti sabali aparte ti Brasil. Iti Brasil, ti kadawyan a nagan a pedra hume caá ket mangibagbaga kadagiti tallo a sebbangan dagiti mula a Myrcia a naus-usar iti-Myrcia salicifolia, Myrcia uniflorus, ken Myrcia sphaerocarpa. Daytoy ket di ammo no dagiti sabali a reporta iti pedra hume caá ket mabalin a maipakat kadagiti sabali a sebbangan ti henero ti Myrcia.
Ti Pedra hume caá ket inus-usaren babaen dagiti ndihenio a tribu iti katuduan a bakir para iti diabetes, diarrhea, ken disenteria. Ti tribu ti Taiwanos tribe (iti amianan a laudti Amazonia) ket ikeddengda dagiti bulong a kas astrihento ken inus-usrda a pnaggagas iti nakaro a panagburis. Ti Pedra hume caá ket addaan iti puesto iti tradisional nga gas iti Brasil kadagiti napalabas a panawen.
Daytoy ket agtultuloy a popular nga ags para iti diabetes iti amin a paset ti Abagatan nga Amerika; ti tradisional ng ausar ket ti simple a bulong a tsa nga addaan iti nasayaata nasam-it bassit a nanam. aytoy ket maus-usar pay para iti nakaro apresion iti dara, enteritis, hemorrhage, ken dagiti ulcer ti ngiwat.
Maika-148 a meridiano laud
Ti 148° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Amianan nga Amerika, ti Taaw Pasipiko, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-148 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna iti maika-32 a meridiano daya.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-148 a meridiano laud ket lumabas babaen ti:
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Beaufort ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
1387
Ti tawen idi 1387 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Nea Salamina Famagusta (putbol)
Ti Nea Salamina Famagusta wenno Nea Salamis Famagusta (Νέα Σαλαμίνα Αμμοχώστου) ket propesonal a timpuyogan ti putbol a naikuartel idiay Ammochostos (naam-ammuan pay iti nairomanisado a Griego a nagan iti Famagusta), Cyprus. Daytoy ket pagkamanganen a timpuyogan manipud idi panagraut ti Turkia iti Cyprus idi 1974, idi sinakupan ti Turkia ti akin-amianan a paset ti isla. Ti timpuyogan ket temporario a naikuartel idiay Larnaca.
Ti kadayegan a nagun-od babaen ti Nea Salamina ket dagiti pannangabakna ti kopa ti Cyprus ken ti Superkopa ti Cyprus idi 1990. Ti kangatuan a puestona iti Umuna a Dibision ti Cyprus ket maikatlo a puesto. Kadagiti las-ud ti immuna a lima a tawenna (1948–1953), ti sangkakuyogan ket nakisalisal kadagiti kampeonato iti Pederasion ti Agdadamo a Putbol ti Cyprus. Idi 1953 ti timpuyogan ket timmipon iti Gunglo ti Putbol ti Cyprus (CFA), ken kanayon a nakisalsalisal kadagiti kampeonato iti gunglo ken dagiti salisal iti kopa. Nakiay-ayamen daytoy kadagiti ad-adu ngem 50 a panawen ti Umuna a Dibision ti Cyprus ken nairanggo iti maikapito iti dayta a kategoria.
Ti sangkakuyogan ket immuna a nakibinglay iti salisal ti Europ idi 1990 iti Kopa ti Nangabak ti Kopa ti Europa, ken nakiay-ayam kadagiti Kopa ti Intertoto ti UEFA  idi 1995, 1997 ken 2000. Ti sangkakuyogan ket paset ti timpuyogan ti isport ti Nea Salamina Famagusta a napundar idi 1948.
2022
Ti tawen ti 2022 (MMXXII) ket kadawyan a tawen a mangrugi iti Sabado iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra B), ti maika-2022 a tawen kadagiti panangikeddeng ti Kadawyan a Panawen (CE) ken Anno Domini (AD), ti maika-22 a tawen ti maika-3 a milenio, ti maika-22 a tawen iti maika-21 a siglo, ken ti maika-3 a tawen iti dekada ti tawtawen ti 2020.
Enero
thumb|140px|[[Sidney Poitier]] thumb|140px|[[Francisco Sionil José]]
Hulio
thumb|140px|[[Fidel V. Ramos]]
Bobea
Ti Bobea ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Amin dagiti sebbangan iti daytoy a henero ket endemiko iti Hawaii. TI Bobea ket naipanagan ken ni Jean-Baptiste Bobe-Moreau babaen ni Charles Gaudichaud-Beaupré idi 1830 iti librona itiVoyage de l'Uranie.
Houstonia longifolia
Ti Houstonia longifolia, kadawyan nga ammo iti Ingles a kas long-leaved bluet wenno longleaf summer bluet, ket ti perenial a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket mabalin a mabirukan iti amin a paset ti Akindaya nga Estados Unidos ken Kanada. Daytoy ket naireporta payen manipud kadagiti tunggal maysa nga estado iti daya ti Karayan Mississippi malaksid ti Delaware, ken maipatinayon ti North Dakota, Minnesota, Missouri, Arkansas ken Oklahoma, adda pay dagiti isolado a populasion iti Kansas ken Texas. Mabirukan pay daytoy kadagiti amin a probinsia ti Kanada manipud iti Quebec aginggana iti Alberta. Daytoy ket kaykayata dagiti nagato a kakaykayuan iti di nasayaat, namaga, masansan a nadarat a daga, ken agsabong manipud iti Hunio aginggana iti Agosto.
Dagiti kita
Adda dagiti dua a mabigbig a kita:
thumb|left
Juan Luna
Ni Juan Novicio Luna (Oktubre 23, 1857 – Disiembre 7, 1899) ket maysa idi a Filipino a pintor, agkitkitikit ken aktibista iti politika iti Yaalsa ti Filipino idi las-ud ti naladaw a maika-19 a siglo. Isu ket nagbalin kadagiti maysa nga immuna a nabigbigan nga artista iti Filipinas.
Ixora ooumuensis
Ti Ixora ooumuensis ket ti sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti isla ti Nuku Hiva iti Polinesia a Pranses.
Juan Luna
Nakedkedngan para iti obra a naaramid iti tabas dagiti akademia ti Espaniol, Italiano ken Pranses iti panawenna, nagpinta ni Luna kadagiti literario ken historikal a senario, ken adda dagiti dadduma nga agraman iti maysa a mangitaltal-o iti politikal a komentario. Dagiti obrana nga aglaon kadagiti panangiladawan ket nairegget nga agraman iti klasiko a katimbeng, ken masansan a mangipakpakita kadagiti pigura kadagiti teatriko a panagpostura.
Nasapa a biag
Naiyanak idiay ili ti Badoc, Ilocos Norte iti akin-amaina a Filipinas, ni Juan N. Luna ket isu idi ti maikatlo kadagiti pito nga annak da Joaquín Posadas Luna ken Laureana Ancheta Novicio-Luna. Idi 1861, immalis ti pamilia a Luna diay Manila ken nagadal isuna idiay Ateneo Municipal de Manila nga idiay ti nakagun-odanna ti grado iti Bachelor of Arts. Isu ket nalaing iti panagpinta ken panangiladawan, ken naimpluensiaan babaen ti kabsatna a lalaki, ni Manuel N. Luna, nga isu segun ti patriota a Filipino a ni José Rizal, ket nalalaing idi a pintor ngem ni Juan.
Simrek ni Luna iti Escuela Nautica de Manila (itan ket ti Philippine Merchant Marine Academy) ken nagbali isuna a marinero. Nangala isuna kadagiti panangadal iti panangiladawan babaen ti nadaydayawan a manursuro iti pinintaan a ni Lorenzo Guerrero ti Ermita, Manila. Isu ket simrek pay iti Akademia dagiti Napino nga Arte (Academia de Dibujo y Pintura) idiay Manila nga idiay ket naimpluensiaan ken naisursuro a mangiladawan babaen ti Espaniol nga artista a ni Agustin Saez. Daksanggasat met, ti nadagsen a panagusar ti brutsa ni Luna ket saan a nakapasnek iti manursuro kaniana ken naikkat ni Luna manipud iti akademia. Nupay kasta, napasnekan met ni Guerrero ti kalaingna ken inaw-awisna ni Luna a mapan idiay Madrid tapno mapasayaat a mangsurot iti obrana.
Panagbanniaga iti ballasiw-taaw
Nagbanniaga da Manuel ken Juan idiay Europa idi 1877, nga idiay ket nagadal ni Manuel iti musika ken ni Juan iti pinintaan. Simmrek ni Juan iti Escuela de Bellas Artes de San Fernando, nga iday ket nakigayyem ken ni pintor Don Alejo Vera. Nadiskonekta ni Luna iti estilo ti panursuro iti eskuela ken nangikeddeng a nasaysayaat a makiobra Vera.
Inyeg ni Vera isuna idiay Roma para kadagiti sumagmamano a komisionnna, ken naiparang idi ni Luna iti arte dagiti pintor ti Renasimiento. Daytoy ket 1878 idi naipatakder ti artistiko a talentona iti panaglukat ti immuna nga eksposision ti arte iti Madrid a makunkuna idi iti Exposición Nacional de Bellas Artes (Nailian a Demonstrastion dagiti Napino nga Arte). Manipud idi, kankanayonen a nagpanpanunot ni Luna iti pinintaan ken nagpataud iti maysa nga urnong dagiti pinintaan nga impabuyana iti Eksposion idi 1881.
Idi 1881, ti bukodna a La Muerte de Cleopatra (Ti Ipupusay ni Cleopatra) ket nangabakanna iti pirak a medalia ken maikadua. Ti dumakdakkel a reputasion ni Luna a kas maysa nga artista ket nakaiturongan iti maysa a pensionado a panag-eskolar iti tinawen a 600 a pisos babaen ti Ayuntamiento ti Manila. Ti kondisionna idi ket obligado isuna a mangpadur-as iti maysa a pinintaan a mangtiliw iti kababagas ti pakasaritaan ti Filipinas nga agbalinto a tagikua ti Ayuntamiento.
Pagsapulan nga artistiko
thumb|Ni Juan Luna iti estudiona iti Paris. Inrugi ni Luna idi 1883 ti pinintaan a naidemanda kaniana babaen ti Ayuntamiento. Idi Mayo 1884, impatulodna idiay Madrid ti dakkel a canvas ti Spoliarium to Madrid para iti Exposición Nacional de Bellas Artes iti dayta a tawen. Isu ti immuna a nakaawat kadagiti gungguna ti tallo a balitok a medalia iti pabuya ken nakagun-od ni Luna iti pammigbig kadagiti adda nga espesialista ken dagiti kritiko ti arte. Idi Hunio 25, 1884, dagiti natakneng a Filipino ken Espaniol ket nagurnosda iti maysa a pasamak a mangrambak ti panangabak ni Luna iti pabuya. Iti dayta a rabii, nangisagana ni Rizal iti maysa a bitla para iti gayyemna, a nagibagbaga kadagiti dua a nangruna a banag para iti obrana iti arte, a mangiraman ti pananngidayaw ti henio ken ti kinadayeg ti artistiko a kinalaingna.thumb|Ti [[Spoliarium ni Juan Luna a naipakpakita iti Napino nga Ar-arte ti Nailian a Museo ti Filipinas]]
Nakapadur-as ni Luna iti relasion a pannakigayyem iti Ari ti Espania ken kamaudian idi kinomisionado babaen ti Senado ti Espania nga agpinta iti dakkel a canvas wa tinawtawagan iti La Batalla de Lepanto (Ti Bakalan ti Lepanto). Immalis isuna idiay Paris idi 1885 nga idiay ket nanglukat iti bukodna nga estudio ken nakigayyem ken ni Hidalgo. Kalpasan ti maysa a tawen, nalpasna ti El Pacto de Sangre (Ti Tulag iti Dara) a maitunos iti maysa a tulagna iti Ayuntamiento ti Manila. Ti nailadawan iti daytoy nga obra ket ti seremonia ti tulag iti dara da Datu Sikatuna, maysa kadagiti daulo ti Isla ti Bohol, ken ti kongkistador a Kastila a ni Miguel López de Legazpi. Maipakpakita itan daytoy iti Palasio Malakaniang. Nangipatulod pay isuna kadagiti dua a sabali a pinintaan a maipatinayon iti maysa a nasken; ti maikadua a canvas a naipatulod iti Manila ket ti maysa a pannakailadawan ken ni López de Legazpi a kinonstrakto manen ni Luna manipud iti pannakalagipna iti kapada a panangiladawan a nakitana iti salas ti Cabildo, ken ti maikatlo ket ti Gobernador-heneral Ramón Blanco y Erenas. Idi 1887, nagsubli manen a nagbanniaga ni Luna idiay Espania tapno iserrekna dagiti dua nga obrana iti Eksposision iti dayta a tawen, ti La Batalla de Lepanto ken ti Rendición de Granada (Isusuko ti Granada), ken nangabak met isuda a dua. Rinambakanna ti panagballigina kadagiti gayyenma idiay Madrid ken nangited ni Graciano López-Jaena ti pangkablaaw a bitla para ken ni Luna. Kadawyan a naipalpalawag dagiti pinintaan ni Luna a kas naregget ken dramatiko. Iti panangiraman kadagiti elementona iti Romantisismo, mangipakita ti estilona iti impluensia da Delacroix, Rembrandt, ken Daumier.
Pannakiasawa
Idi Disiembre 4, 1886, inasawa ni Luna ni Maria de la Paz Pardo de Tavera, ti kabsat a babai ti gayyemna a da Felix ken Trinidad Pardo de Tavera. Nagbanniaga dagiti agassawa idiay Venice ken Roma ken nagtaengda idiay Paris. Adda maysa nga anakda a lalaki, a ninagananda iti Andrés, kenmaysa nga anak a babai, ni Maria de la Paz, a nabirngasan iti Bibi, a pimmusay a kas maladaga. Inay-ayat ni Luna ti asawana. Napuy kasta, ti managimon a Luna ket masansan a nagpabpabasol ken ni Paz a nakirelasion ken ni Monsieur Dussaq. Kalpasan iti nakaro a panagimonna, pinatayna ti asawana ken ti katuganganna a babai ken sinugatanna ti kayongna, ni Felix, idi Septiembre 22, 1892. Naaresto ken napabasol isuna iti panangpapatay.
Naabsuelto ni Luna kadagiti pammabasol idi Pebrero 8, 1893, kadagiti banag iti krima ti derrep. Ti apagbiit a panagbagtit; ti "di naisurat a linteg" iti dayta a panawen ket mangpakawan kadagiti lallaki para iti panagpatay kadagiti di matalek nga asawa. Nabilinan isuna a bayadanna ti pamilia a Pardo de Tavera iti dagup a maysa ribu innem a gasut limapulo ket maysa a pranko ken walo pulo ket tallo a sentibo, ken ti maysa pay a maipatinayon a duapulo ket lima a pranko para iti selio, a maipatinayon ti maysa a pranko kadagiti tunton para kadagiti dadael ("dommages-intérêts"). Kalpasan ti lima nga aldaw, napan ni Luna idiay Madrid ken kakuyogna ti kabsatna lalaki a ni Antonio Luna, ken ti anakna a lalaki a ni Andrés.
Murcia
Kalpasan ti sumagmamano a tawen, idi Oktubre 1889, nagbanniaga ni Luna idiay abagatan a daya nga Espania, ti Murcia, kas ti naipadamag iti dayta a panawen, probisional idi a nainaed iti Moratalla nga idiay ket nangiladawan iti anak a babai ni Juan Tamayo, ti maysa a nalatak a lalaki iti daytoy nga ili. Iti ilalabasna iti Murcia, nangited kadagiti dua panangiladawan iti Naidutok a Reina ken naipan iti Konseho ti Probinsia ken Siudad, ken maysa kadagitoy ken ginatang babaen ti bagi ti probinsia iti lima gasut pito pulo ket lima a pesetas ken naikabil iti tuktok iti Salas dagiti Sesion iti Palasio ti Probinsia ken naipan iti opisina ti presidente idi Abril 1932, kalpasan ti maysa a tawen kalpasan ti pannakairangarang ti Maikadua a Republika ti Espania, naiserrek a kas maysa a deposito iti Museo ti Murcia ken nairaman dagiti nadumaduma nga opisial a panangiladawan iti naarian nga ikonograpia, a nairamraman kadagiti nadumaduma nga imbentorio ken dagiti katologo nga awanan kadagiti makaanay a datos wenno reperensia, mairaman laeng ti ababa a "DJ.LUNA" kas artistiko nga atribusion.
Kamaudian a tawtawen
Nagsubli ni Luna idiay Filipinas idi 1894 ken nagbanniaga idiay Hapon idi 1896, ken nagsubli idi las-ud ti Yaalsa ti Filipinas iti Ikkis ti Balintawak. Idi Septiembre 16, 1896, isuna ken ti kabsatna a lalaki a ni Antonio Luna ket inaresto babaen dagiti turay ti Kastila para iti pannakairamanda iti rebelde a buyot ti Katipunan. Nupay naibalud, nakapataud pay met ni Luna iti maysa nga obra ti arte nga intedna met iti maysa a nagbisbisita a padi. Pinakawan isuna dagiti korte ti Kastila idi Mayo 27, 1897 ken nawayaan manipud iti balud ken nagsubli a nagbanniaga idiay Espania idi Hulio. Nagsubli isuna idiay Manila idi Nobiembre 1898. Idi 1898, indutok isuna babaen ti ehekutibo a board ti rebolusionario a gobierno ti Filipinas a kas maysa kameng ti delegasion iti Paris a nagob-obra para iti dimplomatiko a pammigbig iti República Filipina (Republika ti Filipinas). Idi 1899, kalpasan ti pannakapirma ti Tulag ti Paris (1898), nanaganan ni Luna a kas maysa a kameng ti delagasion iti Washington, D.C. a mangiyunay-unay para iti pammigbig iti gobierno ti Filipinas.
Nagsubli a nagbanniaga isuna iti Filipinas idi Disiembre 1899 kalpasan ti pannakadamagna iti pannakapatay ti kabsatna a lalaki a ni Antonio babaen ti Batalion ti Kawit iti Cabanatuan.
Ipupusay
Nagbanniaga isuna idiay Hong Kong ken pimmusay idi Disiembre 7, 1899 manipud iti atake ti puso. Naipunpon ti bangkayna idiay Hong Kong ken nakali manen idi 1920 ken naidulin idiay balay ni Andrés Luna, tapno maiyakarto iti maysa a kabangibang iti Musoleo ti Simbaan San Agustin iti Filipinas. Kalpasan ti lima a tawen, naisubli ni Juan a kas maysa a sikat iti intero a lubong nga artista ken ti Peuple et Rois, ti kaudian a nangruna nga obrana, ket naikeddeng idi a kas ti kasayaatan a naisali iti Saint Louis World's Fair iti St. Louis, Missouri. Nadadael dagiti sumagmamano pinintaanna babaen ti uram iti panawen ti Sangalubongan a Gubat II.
1388
Ti tawen idi 1388 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Mierkoles (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Maika-78 a meridiano daya
Ti 78° a meridiano daya ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Asia, ti Taaw Indiano, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-78 a meridiano daya ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-102 a meridiano laud.
Pagsasao nga Agob
Ti pagsaao nga Agöb, wenno Dabu, ket ti pagsasao a Papuano a naisasao idiay Akinlaud a Probinsia, Papua Baro a Guinea. Daytoy ket mangporma iti kadena ti dialekto iti Idi; dagiti dialekto ti maitutop nga Idi ken Agob ket addada iti pagibus ti kadena. Dagiti karuay ti pagsasao ket mairaman ti Agöb, Ende ken Kawam.
Sasao a Pahoturi
Ti sasao a Pahoturi  ket ti bassit a pamilia ti sasao a Papuano. Isuda ket paris dagiti pagsasao, ti Agöb (Dabu) ken Idi, iti abagatan ti Karayan Fly, iti laud bassit ti sasao nga Akindaya a Trans-Fly. Tentatibo nga inraman ni Ross (2005) isuda iti naisingasing a pamilia ti Karayan Trans-Fly – Bulaka.
Maika-78 a meridiano daya
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Kara ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Luek Yuratski ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Luek Khalmyer ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Estuario az ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Estuario Taz ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" | 🇰🇿 ! scope="row" | 🇰🇬 ! scope="row" | ! scope="row" | Aksai Chin ! scope="row" | 🇮🇳 ! scope="row" | Aksai Chin ! scope="row" | 🇮🇳 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Indiano ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Sasao a Pahoturi
Pannakaidasig
Dagiti dua pagsasao ket ti,
Insingasing da Wurm (1975) ken Ross (2005) a ti Pahoturi ket mabalin a kaasitgan a kabagian ti pagsasao a Tabo (Waia) iti amianan bassit ti delta ti Fly. Nupay kasta, saanda a nangipresenta iti ebidensia, ken saan amaipada dagiti pangsandi.
Dagiti pangsandi
Dagiti kinonstrukto manen ni Ross a pangsandi para iti pamilia ket,
George Henry Kendrick Thwaites
Ni George Henry Kendrick Thwaites (9 Hulio 1812, Bristol – 11 Septiembre 1882, Kandy) ket maysa idi nga Ingles a botaniko ken entomologo.
Immuna idi a maysa nga accountant ni Thwaites ken nagadal iti botanika iti las-ud ti nawaya panawenna. Nangruna idi a nagay-ayat kadagiti akin-ababa a mula a kas ti algas ken dagiti cryptogam. Nagbalin a mabigbig a botaniko idi impakitana a dagiti diatomo ken saanda nga ayup, ngem algas. Idi 1846 naglektura isuna iti botanika iti eskuela ti parmasia ti Bristol ken kalpasanna iti eskuela ti medisina. Idi Marso 1849, iti ipupusay ni George Gardner, naidutok idi ni Thwaites a kas superintendente ti botanical gardens iti Peradeniya, Ceylon. Ti maysa a puesto a tinengngelna aginggana idi nagikkat idi 1879.
Naaramid isuna kas maysa a Fellow of the Royal Society idi 1 Hunio 1865 kalpasan ti pannakaipablaak ti bukodna nga Enumeratio Plantarum Zeylaniæ, – (five fasciculi 1859–64). Dagiti notana ket nagbukel ti kapategan a paset ti Lepidoptera of Ceylon ni Frederic Moore's  (3 vols 1880–9). Pinundarna ti Cinchona nurseries, Hakgala, Ceylon ken isu idi ket Board of Directors ti Alfred Model Farm Experimental Station a kanungpalan a nagbalin a Royal Colombo Golf Course.
Legado
Ti agsabsabong a mula iti henero ti Kendrickia ken ti henero ti lawalawwa iti Thwaitesia ket naipanagan kaniana.
Ken ti pay sebbangan ti alutiit iti Sri Lankan, ti Chalcidoseps thwaitesi, and a butterfly Tapena thwaitesi, ket nanaganan a kas pammadayaw kaniana.
1389
Ti tawen idi 1389 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Biernes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
1390
Ti tawen idi 1390 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Sabado (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
2025
Ti tawen intono 2025 (MMXXV) ket kadawyan a tawen a mangrugi iti Mierkoles iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra E), ti maika-2025 a tawen kadagiti panangikeddeng ti Kadawyan a Panawen (CE) ken Anno Domini (AD), ti maika-25 a tawen ti maika-3 a milenio, ti maika-25 a tawen iti maika-21 a siglo, ken ti maika-6 a tawen iti dekada ti tawtawen ti 2020.
Houstonia palmeri
Ti Houstonia palmeri (Saltillo bluet iti Ingles) ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae a patneng kadagiti estado ti Mehiko iti Coahuila ken Nuevo León.
Adda dagiti dua a mabigbig a kita:
Maika-61 a paralelo amianan
Ti maika-61 a paralelo amianan ket ti sirkulo ti latitud a 61 gradgrado iti amianan ti ekuador a plano ti Daga. Daytoy ket ballasiwenna ti Taaw Atlantiko, Europa, Asia ken Amianan nga Amerika.
Iti daytoy a latitud ti init makitkita para kadagiti 19 nga oras, 16 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti kalgaw ken 5 nga or-oras, 32 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti panaglalam-ek.
Likmut iti lubong
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken mapan nga agpadaya, ti 61° a paralelo amianan ket lumabas iti:
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇳🇴 ! scope="row" | 🇸🇪 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Baltiko ! scope="row" | 🇫🇮 ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay ti Okhotsk ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay ti Okhotsk ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Bering ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Cook Inlet ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Cook Inlet ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Luek Hudson ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Luek Diana ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Lingsat Hudson ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Lingsat Davis ! scope="row" | 🇬🇱 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko
1391
Ti tawen idi 1391 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Domingo (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
1392
Ti tawen idi 1392 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Lunes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Peter Shaw Ashton
Ni Peter Shaw Ashton (naiyanak 27 Hunio 1934) ket Briton a botaniko. Isu ket Charles Bullard Professor of Forestry iti Unibersidad ti Harvard, ken direktor ti Arnold Arboretum manipud idi 1978 aginggana idi 1987.
Naiyanak idiay Boscombe, Bournemouth, Inglatera, nakawat ni Ashton iti B.A. iti Biolohia (1956), M.A. iti Biolohia (1960) ken Ph.D. iti Botanika (1960) manipud iti Unibersidad ti Cambridge. Nagtrabaho isuna kadagiti adu a tawen kadagiti proyekto ti panagsukisok tapno maital-o ti konserbasion ken ti matalinaay a panagusar kadagiti tropikal a bakir, ken instrumental iti proyekto babaen ti Center for Tropical Forest Science tapno mabukel ti network ti Forest Dynamic Plots a kankanyon a masukosok tapno mawadan ti salun-at ti bakir ; nangabak iti Premio ti Hapon para iti daytoy idi 2007.
Idi 1983, napili ni Ashton kas maysa a Fellow ti American Academy of Arts and Sciences. Napili idi isuna a kas Honorary Fellow iti Association for Tropical Biology and Conservation (ATBC) idi las-ud ti tinawen a miting ti ATBC a natengngel iti Kunming, Tsina, idi 2006. Idi 2015 nagpartuat ti ATBC iti Premio Peter Ashton kas pamadayaw kaniana, a tinawen a maipangungguna iti kasayaatan nga artikulo nga ipablaak babaen ti maysa nga estudiante iti warnakan ti Biotropica.
Maculabo
Ti Maculabo ket ti maysa nga isla iti grupo ti is-isla ti Calaguas iti probinsia ti Camarines Norte, Filipinas. Uray no daytoy ket parte ti grupo ti Calaguas, ti isla ket adda iti turay ti ili ti Paracale, Camarines Norte. Agserbi ti isla kas maysa a pagsardengan no mapan iti Isla Tinaga nga ayan ti nadayeg nga atiddog nga aplaya iti Mahabang Buhangin. Ti isla ket agarup nga uppat a kilometro iti kaatiddog. Agtataeng dagiti lokal kadagiti parte ti isla ken mangmanggedda iti panagtalon ken panagkalap.
Bobea sandwicensis
Ti ʻAhakea wenno iti Ingles Hawaiʻi dogweed (Bobea sandwicensis) ket ti sebbngan agsabsabong a kayo iti pamilia ti kape iti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Hawaiʻi. Datoy ket mabirukan kadagiti tanap ti lava ken dagiti pay namaga a pantar, panatar a mesiko ken ti aglalaok a mesiko a bakir iti kangato iti kadagiti isla ti Oʻahu, Molokaʻi, Lānaʻi, ken Maui. Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat ken kompetision kadagiti makaraut a sebbangan.
Sasao a Nuklear a Polinesio
right|Dagiti nangruna a subgrupo ti Polinesio
Ti Nuklear a Polinesio ket mangibaga kadagiti pagsasao a mangbukel ti Samoiko ken dagiti sanga ti Akindaya a Polinesio ti grupo a Polinesio ti sasao nga Austronesio.
Ti grupo ti Akindaya a Polinesio ket buklen dagiti dua a nangruna a subgrupo: ti Rapa Nui, a naisasao idiay Rapa Nui, ken ti Tengnga nga Akindaya, nga isu met ket buklen ti Rapan, ken ti Marquesiko ken sasao a Tahitiko.
Ti Nuklear a Polinesio ket maigiddiat kadagiti sasao a Polinesio, babaen kadagiti pakaisaluminaan a langa manipud iti sasao a Tongiko a naisasao iti kaaduan ti Tonga ken idiay Niue.
Dagiti komponente
Akindaya a Polinesio
Samoiko
2026
Ti tawen intono 2026 (MMXXVI) ket kadawyan a tawen a mangrugi iti Huebes iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra D), ti maika-2026 a tawen kadagiti panangikeddeng ti Kadawyan a Panawen (CE) ken Anno Domini (AD), ti maika-26 a tawen ti maika-3 a milenio, ti maika-26 a tawen iti maika-21 a siglo, ken ti maika-7 a tawen iti dekada ti tawtawen ti 2020.
Ixora panurensis
Ti Ixora panurensis ket ti sebbangan ti bassit a mula wenno kayo iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket patneng iti Abagatan nga Amerika.
Robert Lockwood, Jr.
Ni Robert Lockwood, Jr., ammo pay a kas ni Robert Junior Lockwood, (Marso 27, 1915 – Nobiembre 21, 2006) ket maysa idi nga Amerikano a gitarista iti Delta blues, a nagrekord para iti Chess Records ken dagiti dadduma pay nga etiketa ti Chicago kadagiti tawen ti 1950 ken 1960. Tho laeng dagus nge estudiante ni Robert Johnson, isu ket nalatak nga ammo a kas napaut a nakitinnulong ken ni Sonny Boy Williamson II ken para iti obrana kadagiti tawen ti tengnga ti 1950 ken ni Little Walter.
1394
Ti tawen idi 1394 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Peter Green (musikero)
Ni Peter Green (nayanak a kas ni Peter Allen Greenbaum; 29 Oktubre 1946 – 25 Hulio 2020 ), ket Briton a gitarista iti blues rock ken nagpundar iti banda ti Fleetwood Mac. Naipammadayawan iti Rock and Roll Hall of Fame idi 1998 para iti obrana iti grupo, dagiti kanta ni Green a kas ti "Albatross", "Black Magic Woman", "Oh Well" ken "Man of the World" ket nairekorden babaen dagiti sabali nga artista a kas a kas ti Santana, Aerosmith, Status Quo, Black Crowes, Midge Ure, Tom Petty, Judas Priest ken ni Gary Moore, a nangirekord iti Blues for Greeny, a kas aklub dagiti komposision ti album ni Green.
Alzatea
Ti Alzatea verticillata ket ti bassit nga agsabsabong a kayo, a patneng iti Neotropiko. Daytoy ket mabirukan kadagiti nadam-eg a bakir ti submontane manipud iti Costa Rica ken Panama iti Tengnga nga Amerika iti abagatan ti Peru ken Bolivia iti ropikal nga Abagatan nga Amerika. Daytoy ti kaikaisuna a sebbangan ti henero ti Alzatea ken pamilia ti Alzateaceae.
Deskripsion
Ti Alzatea verticillata ket addaan iti agsumbangir, immitlog a bulbulong. Dagiti sabong ket aktinomorpiko ken biseksual, ken awanan iti corolla. Dagiti sabong ken bunga ket kapada iti Myrtaceae ngem nasaysayaat ti iitlogan. Ti bunga ket maysa a loculicidal a kapsula
Dagiti kaasitgan a kabagian ti Alzatea ket addada iti pamilia ti Penaeaceae, Oliniaceae, Rhynchocalycaceae iti akin-abagatan nga Aprika.
Imelda Marcos
Ni Imelda Remedios Visitación Trinidad Romuáldez-Marcos ket maysa a politiko iti Filipinas ket asawa ni Presidente Ferdinand E. Marcos.
Pagtagilakuan
Tapno kompetitibo ti pagtagilakuan, nasken nga adda dagiti ad-adu ngem maysa a gumatgatang weno aglaklako. Naisingasingen a ti dua a tao ket mabalinda ti makisinnukat, ngem nasken ti saan a basbassit ngem tallo a tattao tapno mabalin ti maysa a pagtagilakuan, tapno adda met kompetision iti saan a basbassit ngem maysa kadagiti dua a bangirna. Nupay kasta, dagiti kompetetibo a pagtagilakuan, a kas maawatan iti pormal nga ekonomiko a teoria, ket agtaltalek kadagiti dakdakkel a bilang dagiti aggatgatang ken aglaklako. Ti pagtagilakuan nga addaan iti maymaysa nga aglaklako ken dagiti adu a gumatgatang ket panagibukbukod. Ti pagtagilakuan nga addaan iti maymaysa a gumatgatang ken dagiti adu nga aglaklako ket monopsonio.
Dagiti pagtagilakuan ket mabalin nga agdumaduma iti porma, gantingan (tomo ken heograpiko a gay-at), lokasion, ken kita dagiti makibinglay, ken dagiti pay kita ti tagilako ken dagiti serbisio a maisukat.
1395
Ti tawen idi 1395 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Biernes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
2027
Ti tawen intono 2027 (MMXXVII) ket kadawyan a tawen a mangrugi iti Biernes iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra C), ti maika-2027 a tawen kadagiti panangikeddeng ti Kadawyan a Panawen (CE) ken Anno Domini (AD), ti maika-27 a tawen ti maika-3 a milenio, ti maika-27 a tawen iti maika-21 a siglo, ken ti maika-8 a tawen iti dekada ti tawtawen ti 2020.
Maika-146 a meridiano laud
Ti 146° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Amianan nga Amerika, ti Taaw Pasipiko, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-146 a meridiano laud ket lumabas babaen ti:
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Beaufort ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" | 🇵🇫 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" | 🇵🇫 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
1396
Ti tawen idi 1396 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Sabado (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
2028
Ti tawen intono 2028 (MMXXVIII) ket bisiesto a tawen a mangrugi iti Sabado iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra BA), ti maika-2028 a tawen kadagiti panangikeddeng ti Kadawyan a Panawen (CE) ken Anno Domini (AD), ti maika-28 a tawen ti maika-3 a milenio, ti maika-28 a tawen iti maika-21 a siglo, ken ti maika-9 a tawen iti dekada ti tawtawen ti 2020.
Kamantiris
Ti kamantiris wenno damortis (Pithecellobium dulce) ket sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti Pisum sativum, Fabaceae, a patneng iti Aplaya ti Pasipiko ken asideg kadagiti banbantay ti Mehiko, Tengnga nga Amerika, ken akin-amianan nga Abagatan nga Amerika. Daytoy ket maysa a naipayam-ammo a sebbangan ken kaaduan a naturalisado idiay Karibe, Florida, Guam ken idiay pay India, Bengal ken ti Filipinas. Daytoy ket naikeddeng a kas maysa a makapagraut a sebbangan idiay Hawaii.
Deskripsion
Ti kamantiris ket kayo a makaabot iti katayag iti agarup a. Ti puonna ket nasiitan ken dagiti bulongna ket agsusumbangir. Ti bulongna ket paris iti immitlog a babassit a bulong nga agarup iti iti kaatiddog. Dagiti sabong sabong kasla berde-puraw, nabanglo, agtubo kadagiti sanga ken makaabot iti agarup a iti kaatiddog, ngem agparang dagitoy a kas basbassit gapu ti panagkutkutikot. Dagiti sabong ket agpataud kadagiti rimpuook ti bunga, nga agbalin a derosas no maluom ken aglukat a mangipakita iti makan lasag. Ti lasag ket aglaon ti nasileng a bukbukel a nagtimbukel ken nadalumpinas.
Ti bukel ket maiwaras babaen dagiti billit a mangmangan kadagiti nasam-it a lasag. Ti kayo ket natibker iti igaaw ken mabalin nga agbiag kadagiti namaga a daga manipud iti pantar ti baybay iti kangato iti, a makaaramid iti daytoy a nasayaat nga imuyongan a kas kayo ti kalsada.
Kas agas
Ti ukis ti kayona ken lasag ket astrinhente ken hemoestatiko. Dagiti indihenio a tattao iti Mesoamerika ket us-usarenda ti lasag ken ukis ti kayo a pannggagas kadagiti sakit ti gugot, sakit ti ngipen ken dagiti pagpadara. Ti yaon ti ukis ti kayo ket maus-usar pay para iti sika, kroniko a buris ken daig. Ti yaon dagiti bulong ket inus-usar para kadagiti sakit ti apro ken ti panagatipa iti pannakaalis. Ti binegbeg a bukel ken inus-usar a panagdalus kadagiti ulsera.
Ekolohia
Ti kamantiris ket mangsangaili a mula kadagiti alimbubudo iti nabeddengan iti nalabbasit a pixie (Melanis pixe), tallo-putik a ruot duyaw (Eurema blanda) ken dagiti dadduma pay a burbur.
Dagiti kapada a nagan
Depende iti rehion iti nakaimulaan ti kamantiris ket naam-ammuan met kadagiti nadumaduma a nagan. Idiay patnengna a Mehiko, ti kayo ket naam-ammuan a kas ti huamuche, guamuche / huamúchil/ guamúchil / cuamúchil / a naala manipud iti naganna iti Nahuatl a cuauhmochitl. Iti kaaduan a rehion daytoy ket tinawtawagan pay iti "pinzán"', wenno guamá americano (Puerto Rico).
Daytoy ket tinawtawagan iti "seema chintakaya" idiay Telugu. Ti nagan a "monkeypod" ket kadawyan nga inus-usar para iti tudo a kayo iti (Albizia saman). Dagiti sabali pay a nagan ket blackbead, nasam-it nga Inga, ផ្លែអំពិលទឹក(Plaeh umpel tek) (Khmer), Makham thet มะขามเทศ,ʻopiuma' (Hawayano), kamachile (Filipino), கொர்கலிக்காய்/ கோணக்காய்/ கோன புளியங்கா/ கொடுக்காப்புளி kodukkappuli (Tamil), ದೊರ ಹುಣಸೆ/ಸೀಮೆ ಹುಣಸೆ dora hunase wenno seeme hunase (Kanares), વિલાયતી આંબલી vilayati ambli (Gujarati), जंगल जलेबी jungle jalebi wenno ganga imli (Hindi), তেঁতুল tetul (Bengali), seeme hunase (Kanares), विलायती चिंच vilayati chinch (Marathi) ken సీమ చింత seema chinta (Telugu).
Idiay India daytoy ket tinawtawagan iti "siit ti Madras", urayno daytoy ket saan a patneng iti Madras. Ti nagan a "Salamagi ti Manila" ket makallilaw pay daytoy, gapu ta daytoy ket saan met nga asideg a kabagian ti salamagi, wenno patneng iti Manila.
Daytoy a mula ket ammo kadagiti nadumaduma nga ub-ubing a sinonimo:
François Asselineau
Reklamo kadagiti midia
Ni Asselineau ket nagtunton nga isu ket biktima iti sensura babaen ti midia ti Pransia. A kas naideklara a kandidato para iti panagbutos iti presidente iti Pransia idi 2012, isu ket namatmati a ti midia ti Pransia ket saan a sumursurot ti rekomendasion nga inbalakad babaen ti Conseil supérieur de l'audiovisuel (CSA). Iti panagsungbat ti reklamo babaen ni Asselineau, ti CSA ket inkeddengna a ti sinoman a mabalin a kandidato ket nasken a nasayaat a matrato, ken amin dagiti ramit ti komunikasion ket mairamanto a mangrukod iti pannakairepresentatibo ti kandidato, a mairaman kadagiti internet.
Ni Asselineau ket nagtunton pay a ti Pranses a Wikipedia ket nagsensura pay iti panidna. Segun ti Numerama, ti panid ket naulit-ulit a naikkat manipud ti Pranses a Wikipedia gapu ta ni Asselineau ket saanna a masabat ti nasken a kriteria iti notabilidad.
Pagsasao nga Amung
Dagiti dialekto ket ti Amongme, Amung, Damal, Enggipilu. Dagiti pangsandi ket:
Bobea timonioides
Ti ʻAhakea (Bobea timonioides) ket ti sebbangan ti agsabsabong a kayo iti pamilia ti kape iti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Hawaiʻi. Mabirukan daytoy iti namaga, pantar a mesiko ken aglalaok a mesiko a bakir kadagiti kangato iti kadagiti isla ti Hawaiʻi ken Maui. Daytoy ke maipangta babaen ti pannakaawan ti habitat.
Pagsasao nga Amung
! !!sg!!du!!pl !1 !2 !3
Ti Iru ket maysa nga inklusibo a dual.
Pagsasao nga Idi
Ti pagsasao nga Idi ket ti pagsasao a Papuano a naisasao idiay Akinlaud a Probinsia, Papua Baro a Guinea. Dagiti makunkun a dialekto a Pahoturi ket mangporma iti kadena ti dialekto iti maitutop nga Idi iti maysa apatingga ken ti Agob iti sabali a patingga.
Nagan
Ti pagsasao ket tinawtawagan pay a kas Diblaeg, Dibolug, Dimisi, Dimsisi. Ti Tame ket ti dialekto a naisangayan manipud iti Idi.
Houstonia procumbens
Ti Houstonia procumbens (roundleaf bluet iti Ingles) ket ti perenial a sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket patneng iti abagatan akindaya nga Estados Unidos: Louisiana, Mississippi, Alabama, Georgia, Florida ken South Carolina.
2029
Ti tawen intono 2029 (MMXXIX) ket kadawyan a tawen a mangrugi iti Lunes iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra G), ti maika-2029 a tawen kadagiti panangikeddeng ti Kadawyan a Panawen (CE) ken Anno Domini (AD), ti maika-29 a tawen ti maika-3 a milenio, ti maika-29 a tawen iti maika-21 a siglo, ken ti maika-10 a tawen iti dekada ti tawtawen ti 2020.
Ixora pavetta
right|thumb|200px|Ixora pavetta – bungbunga a makita idiay Santuario ti Uso iti Daroji idi Abril 2015 Ti Ixora pavetta (torch tree) ket ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Mabirukan daytoy a sebbangan iti Abagatan nga Asia. Ti sebbangan ket kadawyan a makita iti distrito ti Ballari iti Karnataka, India. Daytoy ket matawtawagan a kas Goravi (ಗೊರವಿ) iti Kanares. Us-usaren dagiti tattao dagiti sanga iti daytoy a kayo para iti panagaramid kadagiti diding ken mapigketan iti pitak para kadagiti kalapaw ti pan-aw kadagiti purok, ngem saanen a a maus-usar daytoy gapu kadagiti moderno a materiales iti balay.
Agbunga daytoy iti panawen ti kalgaw ken maratimbukel dagiti bunga, 2 ti bukelna, ken agbalin a nangisit no maluom. Kankanen dagiti Sloth Bear ti India dagiti bunga ken maiwarwaras dagiti bukel babaen dagiti takkida.
Dagiti nagibasaran
Samad Kottur, et al, Daroji-an ecological destination, Drongo media, Hubli 2012
1398
Ti tawen idi 1398 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Sasao a Tor–Kwerba
Ti sasao a Tor–Kwerba ket ti maysa a nawaya a pamilia ti sasao a Papuano nga insingasing idi 2005 babaen ni Malcolm Ross. Amin dagiti pagsasao ket pasetda idi ti naisingasing a Trans–Baro a Guinea ni Stephen Wurm idi 1975, ngem sanna idi a binigbigan a kas maysa a yunit, ken nagibati iti Kwerba iti kaunegan ti naisingasing a Dani–Kwerba ni Capell idi 1962.
Pannakaidasig
Dagiti pamilia ti Tor ken Kwerba ket nalawagda a nabangon. No agkuyogda a maidasig adda dagiti dua a mairaman nga isolado, ken dagiti dua pay a pagsasao a saan a nalawlawag a panagkabagian.
Ti Sause ket ti nabati manipud kadagiti nasapsapa a pannakaidasig. Saan a nalawag ti pannakairamanna, ken saan idi nga ipalpalawag babaen ni Ross.
Ixora peruviana
Ti Ixora peruviana ket ti sebbangan ti bassit a mula wenno kayo iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket patneng iti Abagatan nga Amerika.
Schizolaena masoalensis
Ti Schizolaena masoalensis ket ti mula iti pamilia ti Sarcolaenaceae. Daytoy ket endemiko iti Madagascar. Ti espesipiko nga epiteta ket mangibaga iti peninsula ti Masoala a pakabirukan ti sebbangan.
Deskripsion
Agtubo ti Schizolaena masoalensis kas maysa a liana or tree. Dagiti napapel a bulong ket eliptiko aginggana iti immitlog iti sukog ken agmaris iti maramaris-dapo berde iti ngato, maranarangha iti baba. Agrukodda aginggana iti iti kaatiddog. Dagiti inploressensia ket addaan kadagiti adu a sabong, ti tunggal maysa ket addaan iti tallo a sepalo ken dagiti lima a petalo. Awan ti pakaammo a maipanggep iti bunga.
Maika-60 a paralelo amianan
Ti maika-60 a paralelo amianan ket ti sirkulo ti latitud a 60 gradgrado iti amianan ti ekuador a plano ti Daga. Daytoy ket ballasiwenna ti Europa, Asia, ti Taaw Pasipiko, Amianan nga Amerika ken ti Taaw Atlantiko.
Iti daytoy a latitud, makitkita ti init para kadagiti 18 nga oras, 52 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti kalgaw ken 5 nga or-oras, 52 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti panaglalam-ek.
1399
Ti tawen idi 1399 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Maika-60 a paralelo amianan
Likmut iti lubong
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Amianan ! scope="row" | 🇳🇴 ! scope="row" | 🇸🇪 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Baltiko ! scope="row" | 🇦🇽 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Baltiko ! scope="row" | 🇫🇮 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Baltiko ! scope="row" | 🇫🇮 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Baltiko ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Baltiko ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Baltiko ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay ti Okhotsk ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Bering ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Bering ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Bering ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Lingsat Etolin ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Cook Inlet ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Luek Hudson ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Luek Ungava ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇬🇱 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Amianan
Kanada
thumb|right|Ti maika-60 a paralelo amianan idiay Kanada, a mangmarka kadagiti akin-abagatan a pagbeddengan ti [[Yukon, Amianan a laud a Terteritorio, ken ti nangruna a daga ti Nunavut.]] Idiay Kanada, ti maika-60 a paralelo ket mangbukel ti nangruna a daga a pagbeddengan a pagbaetan ti akin-amianan a terteritorio ti Yukon, Amianan a laud a Terteritorio, ken Nunavut iti amianan, ken dagiti akinlaud a probinsia ti British Columbia, Alberta, Saskatchewan, ken Manitoba iti abagatan.
Iti pakaitunosan, ti "amianan iti 60" ket maysa a panangibaga a masansan a maus-usar para kadagiti teritorio, uray no dagiti paset ti Nunavut (dagiti isla idiay Luek Hudson ken Luek James) ket mabirukan dagitoy iti abagatan ti maika-60 a paralelo, ken dagiti paset ti Quebec ken Newfoundland ken Labrador ket mabirukan dagitoy iti amianan, iti daya ti Luek Hudson. Ti pabuya ti telebision idi tawtawen ti 1990 iti CBC a maipanggep iti biag idiay Amianan a laud a Terteritorio ket tinawagan idi ti North of 60.