cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Himalaya
Heolohia
thumb|Ti ad-adu ngem 6,000 km a panagbaniaga ti daga a masa ti India (Indiano Plato) sakbay ti panagidungparna iti Asia (Eurasiano a Plato) idi agarup a 40 aghinggaan idi 50 a riwriw a tawtawen
Ti Himalaya ket dagiti kaubingan a kabambantayan iti planeta ken kangrunaan a buklen ti nabagkat a sedimentario ken metamorpiko a bato. Segun ti moderno a teoria ti plato a tektoniko, ti pannakapormada ket ti nagbanagan ti maysa a kontinental a panagdinnungpar wenno orohenesis idiay igid ti pagsasabatan a pagbeddengan a baetan ti Indo-Australiano a Plato ken ti Eurasiano a Plato. Daytoy ket tinawtawagan a kas ti nakulpi a bantay.
Tudela, Cebu
Dagiti baranggay
• Southern Poblacion
Himalaya
Heolohia
Ti panagdungpar ket nangrugi iti Akin-ngato a Kretaseo a paset ti panawen idi 70 riwriw a tawtawen, idi ti aggunggunay ti amianan nga Indo-Australiano a Plato, nga aggungunay iti agarup a 15 cm ti tunggal maysa atawen, ket nakidinnungpar iti Eurasiano a Plato. Idi agarup a 50 riwriw a tawtawen, daytoy napardas nga aggungunay nga Indo-Australiano a plato ket kompleto a nangrikep ti Taaw Tethys, a ti kaada daytoy ket naikeddeng babaen dagiti sedimentario a bato a mabirukan idiay dataran ti taaw, ken dagiti bulkan nga umarariping kadagiti igidna. Gapu ta dagitoy a sedimento ket nalag-anda, nalumesda kadagiti kabambantayan imbes a limned iti datar. Ti Indo-Australiano a plato ket agtultuloy maipipan a horisontal iti baba ti Tibetano a banak, a mangpilit ti banak nga agpangato. Ti Arakan Yoma bambantay idiay Myanmar ken ti Is-isla Andaman ken Nicobar idiay Luek tiBengal ket naporma pay a kas ti maysa a nagbanagan ti daytoy a panagdungpar.
Tudela, Cebu
Dagiti baranggay
• Villahermosa
Himalaya
Heolohia
Ti Indo-Australiano a plato ket aggunggunay pay laeng iti 67 mm ti tunggal maysa a tawen, ken kadagiti sumaruno a 10 a riwriw a tawtawen daytoy ket mapanto iti agarup a 1,500 km idiay Asia. Agarup a 20 mm ti tunggal maysa a tawen iti India-Asia c a panagsabsabat ket masagepsep babaen ti panagduyok iti igid ti akin-abagatan a sanguanan ti Himalaya. Daytoy ket pagbanagan ti Himalaya nga agpangato babaen ti agarup 5 mm ti tunggal maysa a tawen, a mangaramid kadagitoy a heolohiko nga aktibo. Ti panagggunay ti Indiano a plato idiay plato ti Asia ket mangaramid daytoy a rehion a seismiko nga aktibo, a agbanagan kadagiti giingined
Rodrigo Duterte
Ni Duterte ket maysa idi kadagiti kapautan a nagserserbi a mayor iti Filipinas ken mayor idi ti Siudad ti Davao, ti urbano unay a siudad iti isla ti Mindanao, para kadagiti pito a termino ken agdagup kadagiti ad-adu ngem 22 a tawen. Isuket nagserbi pay a kas bise mayor ken kas kongregista iti siudad.
Nabirngasan a kas "The Punisher", dagiti grupo ti vigilante a naikonekta kenni Duterte ket naiparpagarupda nga akinrebbeng para kadagiti panagpatay kadagiti agidurduron ti druga, kriminal, kameng dagiti barkada ken dagiti dadduma pay nga elemento dagiti dakes a tattao. Iti paset ti panawen dagiti sumurok a 20 a tawen, binaliwanna ti Siudad ti Davao manipud iti "kapitolio ti panagpapatay iti Filipinas" iti makunkuna itan iti turismo a kas "ti kakappiaan a siudad iti abagatan a daya nga Asia," ken ti irangngo ti numbeo.com a kas ti maikapat a katalgedan a lugar iti lubong. Urayno kasta, nakaawis ni Duterte kadagiti kritisismo manipud kadagiti nadumaduma a taudan, nangnagruna met iti press ken ti daulo ti Nailian a Pulis ti Filipinas iti gobierno ni Aquino, a nangsuppiat ti kaepektibo dagiti annurotenna.
Namin-adu a naaw-awis idi ni Duterte nga agtaray a presidente para iti Filipinas, ngem saan met a nagkayat kadagiti a daton aginggana idi naladaw a tawenen ti 2015 gapu iti "napilaw a sistema ti gobierno", kalakay ken saan a panagkayat ti pamiliana. Urayno kasta, idi Nobiembre 21, 2015, inrangarangna ti panagkandidatona iti panagbubutos ti 2016 para iti opisina ti Presidente ti Filipinas, ken nangabak iti guedday a panangabak, ket nakaawat kadagiti butos iti 16,601,997. Nagtakem iti opisina ni Duterte idi Hunio 30, 2016, para kadagiti termino iti innem a tawen.
Nasapa a biag
Naiyanak ni Duterte idi Marso 28, 1945, idiay Maasin (itan ket kapitolio ti Abagatan a Leyte ngem parte idi ti insular a probinsia ti Leyte iti Mankomunidad ti Filipinas). Ti amana ket ni Vicente G. Duterte ti Cebuano nga abogado ken ti inana ket ni Soledad Roa, ti patubo ti Cabadbaran, Agusan, ti mannuro ti eskuela ken daulo ti sibiko ti kaputotan a Maranao. Ni Vicente ti ama ni Duterte, sakbay idi nagablin a gobernador ti probinsia ti (ti saan pay idi a nabingbingay) a probinsia ti Davao, ket maysa idi a nagtigtignay a Mayor ti Danao, Cebu. Ni Ronal ti kasinsin ni Rodrigo, ket nagserbi met a kas Mayor ti Siudad ti Cebu manipud idi 1983 aginggana idi 1986. Ni Ramon Duterte ti amam ti Ronal, ket nagtengngel pay iti dayta a puesto manipud idi 1957 aginggana idi 1959. Ikeddeng ti pamilia ti Dutertes ti naikuartel iti Cebu dagiti pamilia ti politika ti kaputotan ti Durano ken Almendra a kas kakabagian. Adda pay dagiti kabagian ni Duterte manipud iti kaputotan ti Roa babaen iti bangir iti inana. Sakbay a nagsublida idiay Davao, ti pamilia ti Duterte ket nabiitda pay a nagtaeng idiay nakayanakanna iti Maasin, Leyte, ken idiay ili ti amana iti Danao, Cebu, aginggana idi isu ket agtawen iti lima.
Romania
Ti Romania (România) ket ti pagilian a mabirukan iti pagtutompongan ti Tengnga, Akindaya, ken Akin-abagatan a daya nga Europa. Daytoy ket beddenganna ti Baybay Nangisit iti abagatan a daya, ti Bulgaria iti abagatan, ti Ukrania iti amianan, ti Hungaria iti laud, ti Serbia iti abagatan a laud, ken ti Moldova iti daya. Daytoy ket kaaduan a temperado-kontinental a klima. Iti dagup a kalawa iti 238,397 kuadrado kilometro (92,046 sq mi), ti Romania ket ti maika-12 a kadakkelan a pagilian ken ti pay maika-7 a kaaduan iti populasion nga estado a kameng ti Kappon ti Europa nga addaan kadagiti gangani a 20 a riwriw nga agtataeng. Ti kapitolio ken kadakkelan a siudadna ket ti Bucharest ken dagiti sabali pay a nangruna nga urbano alugar ket mairaman ti Iași, Timișoara, Cluj-Napoca, ken Constanța.
Ti Karayan Danubio, ti maikadua a kaatidogan a karayan iti Europa, ket rummuar iti Nangisit a Bakir ti Alemania ken agayus iti sapasap a turong iti abagatan a daya iti, ken agayus kadagiti sangapulo a pagilian sabay nga agatian iti Delta ti Danubio iti Romania. Ti Banbantay Karpatos, a bumallasiw iti Romania manipud iti amianan aginggana iti abagatan a laud, ket mairaman ti Pantok Moldoveanu, iti maysa nga altitud iti.
Nabukel ti moderno a Romania idi 1859 babaen ti maysa a personal a kappon dagiti Prinsipalidad ti Danubio iti Moldavia ken Wallachia. Ti baro nga estado, opisial a nanaganan iti Romania manipud idi 1866, ket nakagun-od iti wayawaya manipud iti Imperio nga Otomano idi 1877. Iti patingga ti Sangalubongan a Gubat I, nagkaykaysa ti Transylvania, Banat, Bukovina, ken Bessarabia iti naturay a Pagarian ti Romania. Idi las-ud ti Sangalubongan a Gubat II, ti Romania ket maysa idi a bileg ti Aksis ken, iti nagbanagan, maysa kadua ti Nazi nga Alemania a simmuppiat iti Kappon ti Sobiet, ken kimmuyog a nakilablaban iti Wehrmacht aginggana idi 1944, idi timmipon kadagiti Aliado ken nakasango iti panagsakop babaen dagiti puersa ti Nalabbasit a Buyot. Iti amin a paset iti gubat, ti Romania ket nakapukaw kadagiti nadumaduma a teritorio, a ti laeng Akin-amianan a Transylvania ti naalana manen kalpasan iti gubat. Kalpasan iti gubat, ti Romania ket nagbalin a sosialista a republika ken kameng ti Warsaw Pact. Kalpasan ti Rebolusion idi 1989, nangrugrugi iti transision ti Romania iti demokrasia ken maysa a kapitalista iti ekonomia iti panagtagilako.
Ti naturay nga estado ti Romania ket maysa nga agrangrang-ay a pagilian ken mairanggo akas maika-52 iti Pagsurotan ti Panagrang-ay ti Nagtagitaoan. Daytoy ket addaan iti maika-47 a kadakkelan nga ekonomia babaen ti nominal a GDP ken ti maysa a tinawen a gatad ti panagrang-ay iti ekonomia iti 7% (2017), ti kangatuan iti Kappon ti Europa iti dayta a panawen. Kalpasan ti napardas nga irarang-ay iti ekonomia kadagiti nasapa a tawen ti 2000, ti Romania ket addaan iti maysa nga ekonomia a kaaduan a naibatay kadagiti serbisio, ken maysa nga agpatpataud ket eksporter kadagiti makina ken enerhia iti elektrisidad, a mangilanga kadagiti kompania kas ti Automobile Dacia ken OMV Petrom. Daytoy ket kamengen ti Nagkaykaysa a Pagpagilian manipud idi 1955, parte ti NATO manipud idi 2004, ken parte ti Kappon ti Europa manipud idi 2007. Kaaduan kadagiti populasion ket Kristiano ti Akindaya nga Ortodokso ken patnengda nga agsasao iti Rumano, ti maysa a pagsasao a Romanse.
Probinsia ti Manus
Ti probinsia ket buklen ti Is-isla Almiralidad (ti grupo dagiti 18 nga isla iti Purpuro Bismarck) ken Isla Wuvulu ken dagiti kaarrubayan nga atol iti laud. Ti kadakkelan nga isla ti grupo ket ti Isla Manus.
Cantilan
Ti Cantilan ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Surigao del Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Cantilan ket nabingbingay a politikal kadagiti 17 a barbaranggay.
• Bugsukan
• Buntalid
• Cabangahan
• Cabas-an
• Calagdaan
• Consuelo
• General Island
• Lininti-an (Pob.)
• Lobo
• Magosilom (Pob.)
• Pag-Antayan
Alcoy
Ti Alcoy ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Cebu iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Alcoy ket nabingbingay a politikal kadagiti 8 a barbaranggay.
Cantilan
Dagiti baranggay
• Palasao
• Parang
• San Pedro
• Tapi
• Tigabong
Thryptomene decussata
Ti Thryptomene decussata ket ti sebbangan ti bassit a mula iti pamilia ti Myrtaceae nga endemiko iti Akinlaud nga Australia.
Ti nawaya ken nalinteg a bassit a kayo ket kadawyan nga agtubo iti katayag iti. Daytoy ket agsabong iti pagbaetan ti Hulio ken Nobiembre ken agpataud kadagiti puraw-derosas a sabong.
Daytoy ket mabirukan kadagiti tanap ti darat, ken dagiti nabato a pantok kadagiti rehion ti Mid West, Gascoyne ken Goldfields-Esperance iti Akinlaud nga Australia nga idiay ket agtubo kadagiti nadarat a daga.
Pagsasao a Babatana
Ti pagsasao a Babatana, mailetra pay a kas Mbambatana, ket ti kangrunaan nga indihenio apagsasao ti Probinsia ti Choiseul, Is-isla Solomon. Uray no patneng iti lugar ti aplaya ti Abagatan a Choiseul iti pagbaetan ti Sepa ken ti luagr ti Luek Manggo, ti panagusar iti daytoy a pagsasao ket naiwarasen iti ballasiw ti kaaduan ti Isla Choiseul ken kadawyan daytoy a maawatan, a kas ti Pijin ti Is-isla Solomon, iti ballasiw ti probinsia a kas makadua wenno maikatlo a pagsasao.
Mangifera nicobarica
Ti Mangifera nicobarica ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Anacardiaceae. Daytoy ket endemiko iti Is-isla Nicobar.
Papa Gregorio XII
Ni Papa Gregorio XII (c. 1326 – 18 Oktubre 1417), naipasngay a kas ni Angelo Correr wenno Corraro, ket isu ti Papa manipud idi 1406 aginggana idi 1415. Isu ti nagsaruno kenni Papa Inocencio VII idi 30 Nobiembre 1406.
Carmen, Surigao del Sur
Ti Carmen ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Surigao del Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Carmen ket nabingbingay a politikal kadagiti 8 a barbaranggay.
Banga, Abagatan a Cotabato
Ti Banga ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Abagatan a Cotabato iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Banga ket nabingbingay a politikal iti 22 a barbaranggay.
• Benitez (Pob.)
• Cabudian
• Cabuling
• Cinco (Barrio 5)
• Derilon
• El Nonok
• Kusan (Barrio 8)
• Lam-Apos
• Lamba
• Lambingi
• Liwanay (Barrio 1)
• Malaya (Barrio 9)
• Punong Grande (Barrio 2)
• Rang-ay (Barrio 4)
Pagsasao a Mokerang
Ti pagsasao a Mokerang ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a nisasao idiay Isla Los Negros, iti dagus a daya ti Isla Manus iti Probinsia ti Manus, Papua Baro a Guinea.
Banga, Abagatan a Cotabato
Dagiti baranggay
• Rizal (Barrio 3)
• Rizal Poblacion
• San Jose (Barrio 7)
Pagsasao a Loniu
Ti pagsasao a Loniu ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao idiay Isla Los Negros, iti dagus a daya ti Isla Manus iti Probinsia ti Manus, Papua Baro a Guinea.
Banga, Abagatan a Cotabato
Dagiti baranggay
• San Vicente (Barrio 6)
Papa Martin V
Ni Papa Martin V (c. 1368 – 20 Pebrero 1431), naipasngay a kas ni Odo (wenno Oddone) Colonna, ket isu ti Papa manipud idi 1417 aginggana idi 1431. Ti pannkapilina ket isu ti nagpatingaan ti Lumaud a Panagguddua (1378–1417).
Banga, Abagatan a Cotabato
Dagiti baranggay
• Yangco Poblacion
Pagsasao a Blablanga
Ti pagsasao a Blablanga ket ti maysa a Oceaniko nga insasao idiay Is-isla Solomon. Dagiti agsasao ket agtaengda idiay Isla Santa Isabel.
Mandaon
Ti Mandaon ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Masbate iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Mandaon ket politikal a nabingbingay iti 26 a barbaranggay.
• Ayat
Papa Eugenio IV
Ni Papa Eugenio IV (1383 – 25 Pebrero 1447), naipasngay a kas ni Gabriele Condulmer, ket isu ti Papa manipud idi 3 Marso 1431 aginggana idi pimmusay.
Mandaon
Dagiti baranggay
• Bat-Ongan
• Bugtong
• Buri
• Cabitan
• Cagmasoso
• Centro
• Dayao
• Guincaiptan
• Lantangan
• Looc
• Mabatobato
• Maolingon
• Nailaban
• Nanipsan
• Pinamangcaan
• Poblacion
• San Juan
• San Pablo
• Santa Fe
• Tagpu
• Tumalaytay
• Laguinbanwa
2012
Ti tawen idi 2012 (MMXII) ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Domingo iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra AG), ti maika-2012 a tawen kadagiti panangikeddeng ti Kadawyan a Panawen (CE) ken Anno Domini (AD), ti maika-12 a tawen ti maika-3 a milenio, ti maika-12 a tawen iti maika-21 a siglo, ken ti maika-3 a tawen iti dekada ti tawtawen ti 2010.
Dagiti Nagkaykaysa a Pagilian a Sapasap a Gimong (United Nations General Assembly) ket nangiparangarang a ti 2012 ket Sangalubongan a Tawen iti Mannakitinnulong.
Hulio
140px|thumb|[[Ernest Borgnine]]
Mangifera odorata
Ti Mangifera odorata (kadawyan nga ammo a kas kwini, kweni, kuweni, kuwini, wenno mangga ti Saipan ) ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Anacardiaceae. Daytoy ket patneng iti Guam, ti Filipinas, Tailandia ken Bietnam and cultivated in Indonesia, Malaysia and Singapore.
Thryptomene duplicata
Ti Thryptomene duplicata ket ti sebbangan ti bassit a mula iti pamilia ti Myrtaceae nga endemiko iti Akinlaud nga Australia.
Ti bassit a mula ket kadawyan nga agtubo iti katayag iti. Daytoy ket agsabong iti pagbaetan ti Nobiembre ken Disiembre ken agpataud kadagiti puraw a sabong.
Mabirukan daytoy kadagiti karuburoban iti rehion ti Mid West iti Akinlaud nga Australia iti likmut ti Northampton nga idiay ket agtubo kadagiti nadarat a daga.
Pagsasao a Pak-Tong
Ti pagsasao a Pak-Tong (wenno Tong-Pak) ket ti maysa a pagsasao nga Oceaniko ti Is-isla Pak ken Tong ti Probinsia ti Manus, Papua Baro a Guinea.
San Francisco, Abagatan a Leyte
Ti San Francisco ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Abagatan a Leyte iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti San Francisco ket nabingbingay a politikal iti 22 a barbaranggay.
• Bongbong
• Central (Pob.)
• Dakit (Pob.)
• Habay
• Marayag
• Napantao
• Pinamudlan
• Santa Paz Norte
• Santa Paz Sur
• Sudmon
• Tinaan
ISO 639:x
!xaa !xab !xac !xad !xae !xag !(xah) !xai !xal !xam !xan !xao !xap !xaq !xar !xas !xat !xau !xav !xaw !xay !xba !xbb !xbc !xbd !xbe !xbg !xbi !xbj !xbm !xbn !xbo !xbp !xbr !xbw !xbx !xby !xcb !xcc !xce !xcg !xch !xcl !xcm !xcn !xco !xcr !xct !xcu !xcv !xcw !xcy !xda !xdc !xdk !xdm !xdy !xeb !xed !xeg !xel !xem !xep !xer !xes !xet !xeu !xfa !xga !xgb !xgd !xgf !xgg !xgi !xgl !xgm !xgr !xgu !xgw !xha !xhc !xhd !xhe !xho !xhr !xht !xhu !xhv !(xia) !xib !xii !xil !xin !xip !xir !xiv !xiy !xjb !xjt !xka !xkb !xkc !xkd !xke !xkf !xkg !xkh !xki !xkj !xkk !xkl !(xkm) !xkn !xko !xkp !xkq !xkr !xks !xkt !xku !xkv !xkw !xkx !xky !xkz !xla !xlb !xlc !xld !xle !xlg !xli !xln !xlo !xlp !xls !xlu !xly !xma !xmb !xmc !xmd !xme !xmf !xmg !xmh !(xmi) !xmj !xmk !xml !xmm !xmn !xmo !xmp !xmq !xmr !xms !xmt !xmu !xmv !xmw !xmx !xmy !xmz !xna !xnb !xng !xnh !xni !xnk !xnn !xno !xnr !xns !xnt !xnu !xny !xnz !xoc !xod !xog !xoi !xok !xom !xon !xoo !xop !xor !xow !xpa !xpc !xpe !xpg !xpi !xpj !xpk !xpm !xpn !xpo !xpp !xpq !xpr !xps !xpt !xpu !xpy !xqa !xqt !xra !xrb !xrd !xre !xrg !xri !xrm !xrn !xrq !xrr !xrt !xru !xrw !xsa !xsb !xsc !xsd !xse !xsh !xsi !xsj !(xsk) !xsl !xsm !xsn !xso !xsp !xsq !xsr !xss !(xst) !xsu !xsv !xsy !xta !xtb !xtc !xtd !xte !xtg !xth !xti !xtj !xtl !xtm !xtn !xto !xtp !xtq !xtr !xts !xtt !xtu !xtv !xtw !xty !xtz !xua !xub !xud !(xuf) !xug !xuj !xul !xum !xun !xuo !xup !xur !xut !xuu !xve !xvi !xvn !xvo !xvs !xwa !xwc !xwd !xwe !xwg !xwj !xwk !xwl !xwo !xwr !xwt !xww !xxb !xxk !xxm !xxr !xxt !xya !xyb !xyj !xyk !xyl !xyt !xyy !xzh !xzm !xzp
San Francisco, Abagatan a Leyte
Dagiti baranggay
• Tuno
• Ubos (Pob.)
• Bongawisan
• Causi
• Gabi
• Cahayag
• Malico
• Pasanon
• Punta
• Santa Cruz
Norma Shearer
Ni Edith Norma Shearer (Agosto 10, 1902 – Hunio 12, 1983) ket maysa idi a Kanadiana nga aktres, ken nangruna nga artista iti Hollywood ,manipud idi 1925 aginggana idi 1942. Isu ket namin-innem a beses a nainominado para iti Kalaingan nga Aktres ken naminsan a nangabak, para iti panangiladawanna iti pelikula idi 1930 iti The Divorcee.
Thryptomene elliottii
Ti Thryptomene elliottii ket ti sebbangan ti bassit a mula iti pamilia ti Myrtaceae nga endemiko iti Akinlaud nga Australia.
Ti bassit a mula ket kadawyan nga agtubo iti katayag iti. Daytoy ket agsabong iti pagbaetan ti Abril ken Oktubre ken agpataud kadagiti puraw-derosas a sabong.
Mabirukan daytoy kadagiti karuburoban ti darat wenno dagiti pantok iti rehion ti Goldfields-Esperance iti Akinlaud nga Australia iti likmut ti pagbeddengan ti Abagatan nga Australian ken gumay-at iti Abagatan nga Australia nga idiay ket agtubo kadagiti nadarat a daga.
Mangifera paludosa
Ti Mangifera paludosa ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Anacardiaceae. Mabirukan daytoy idiay Indonesia, ket mabalin nga idiay Malaysia, ken Singapur.
Johann Wolfgang von Goethe
Ni Johann Wolfgang von Goethe (, 28 Agosto 1749 – 22 Marso 1832) ket maysa idi nga Aleman a mannurat, artista, ken politiko. Dagiti bagi ti obrana ket mairaman ti epiko ken lirika daniw a naisursurat kadagiti nadunmaduma a metro ken estilo; prosa ken berso dagiti drama; panagilaplagip; ti maysa nga autobiograpia; literario ken estetika akritisismo; dagiti treatado iti botanika, anatomia, ken maris; ken dagiti uppat a nobela. Iti pay maipatinayon, dagiti nadumaduma a literario ken sientipiko a pirgis, ken sumurok a 10,000 sursurat nga insusuratna ken dagiti gangani a 3,000 inladladawan.
Papa Nicolas V
Ni Papa Nicolas V (Italiano: Niccolò V) (15 Nobiembre 1397 – 24 Marso 1455), naipasngay a kas ni Tommaso Parentucelli, ket isu ti Papa manipud idi 6 Marso 1447 aginggana idi pimmusay idi 1455. Ti Pontipikado ni Nicolas ket nakakita ti pannakatnag ti Konstantinopla aginggana kadagiti Otomano a Turko.
1841
Ti tawen idi 1841 ket kadawyan a tawen a mangrugi iti Biernes iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a mangrugi iti Biernes ti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a kalendario a Huliano.
Konpusianismo
Ti Konpusianismo ket maysa nga etikal ken pilosopikal a sistema a naiparang-ay manipud kadagiti sursuro ti Insik a pilosopo a ni Confucius (孔夫子 Kǒng Fūzǐ, wenno K'ung-fu-tzu, lit. "Master Kong", 551–479 BC). Ti Konpusianismo ket nagtaud a kas maysa nga "etikal-sosiopolitikal a suro" idi las-ud ti Primabera ken Otonio a Paset ti Panawen, ngem kalpasan a naiparang-ay kadagiti metapisikal ken kosmolohiko nga elemento iti Han a Dinastia. Kalpasan ti panangpanaw ti Legalismo idiay Tsian kalpasan ti Qin a Dinastia, ti Konpusianismo ket nagbalin nga ideolohia ti estado iti Han. Ti pannakadadael iti Han idi maikadua asiglo C.E. ket nanglukat ati waya para iti espiritual ken dagiti adda iti sabali a lubong a doktrina iti Budismo ken Daoismo a nangituray ti intelektual a biag ken nagbalin kadagiti nagturturay a doktrina iti las-ud ti Tang a Dinastia. Idi naladaw a Tang, ti Konpusianismo ket sinagepsepna dagiti adu a narikut nga aspeto ken nabaliwan iti Neo-Konpusianismo.
Marcel Proust
Ni Valentin Louis Georges Eugène Marcel Proust (10 Hulio 1871 – 18 Nobiembre 1922) ket maysa idi a Pranses a nobelista, kritiko, ken manalaysay a kasayaatan nga ammo para iti bukodna a monumental a À la recherche du temps perdu (Iti Panagbirbiruk ti Napukaw nga Oras; nasapsapa a naipatarus a kas ti Panagilaglagip kadagiti Napalabas a Banbanag). Daytoy ket naipablaak kadagiti pito a paset idi baetan ti 1913 ken 1927. Isu ket naikeddeng a maysa kadagiti kalatakan a mannurat iti amin a panawen.
Honshu
Ti Honshu (本州) ket isu ti kadakkelan nga isla iti Hapon. Ti kangrunaan nga isla iti daytoy a pagilian, daytoy ket mabirukan idiay abagatan ti Hokkaido iti ballasiw ti Nailet a Baybay ti Tsugaru, amianan ti Shikoku iti ballasiw ti Kinauneg a Baybay, ken amianan a daya ti Kyushu iti ballasiw ti Nailet a Baybay ti Kanmon. Isu daytoy ti maikapito a kadakkelan nga isla iti lubong, ken ti maikadua kaaduan ti populasion kalpasan ti Haba idiay Indonesia.
Addaan daytoy ti populasion iti 103 a riwriw idi 2005, (98,352,000 manipud idi 1990; idi 1975 ket 89,101,702), a kaaduan kadagiti magun-od a tanap, a naipangpangruna ti tanap ti Kantō nga adda 25% ti agtaeng iti dagup ti populasion iti Kalatakan a Tokyo a Lugar, a mairaman dagiti siudad ti Tokyo kenYokohama, Kawasaki, Saitama ken Chiba. Kaaduan ti industria iti daytoy a pagilian ket maburikan iti igid ti barikes a sumakop manipud iti Tokyo ti igid ti abagatan a pantar dagiti siudad ti Honshu, a mairaman ti Kyoto, Osaka, Nagoya, Kobe, ken Hiroshima, a kas paet iti Taiheiyo a Barikes.
Ti ekonomia iti igid ti amianan a laud a pantar babaen ti Baybay ti Hapon ket kaaduan a panagkalap ken agrikultura; Ti Niigata ket naipaammo a kas maysa a nangruna nga agpadpataud iti bagas. Dagiti tanap ti Kantō ken Nōbi ket agpadpataudda iti bagas ken natnateng. Ti Yamanashi ket maysa a kangrunaan a lugar a pagtalonan kadagiti prutas, ken ti Aomori ket nalatak para kadagiti prutasna a mansanas.
Dagiti nailatakan a naipakasaritaan a sentro ket mairaman ti Kyoto, Nara, ken Kamakura.
Heograpia
Daytoy nga isla ket aganay a i kaatiddog ken sumakop manipud iti a kalawa, ken ti dagup a kalawana ket, 60% iti dagup ti Hapon. Dakdakkel daytoy ngem ti Gran Británia, ken dakdakkel bassit ngen tiAmerikano nga estado iti Minnesota. Daytoy a lugar ket naipadpadakkel babaen ti reklamasion ti daga ken ti panagpangato ti pantar iti amianan, ngem ti sangalubongan a panagpangato ti pantar ti baybay ket nagpabassit ti banagna daytoy. Ti Honshu ket addaan iti aplaya iti.
Gapu ta banbantay ken bulkaniko, ti Honshu ket addaan iti kanayon a gingined (ti Nalatak a Kantō a gingined ket napisa a nakadadaek iti Tokyo idi Septiembre 1923, ken ti gingined iti Marso 2011 ket inyalisna ti sibubukel nga isla babaen ti a daytoy ket nagpataud ti didigra a tsunami); ti kangatuan nga ungto ket ti aktiboa bulkan a Bantay Fuji iti, a mangipabalin daytoy ti maika-7 a kangatuan nga isla. Adu pay dagiti karayan, a mairaman ti Karayan Shinano, ti kaatiddogan iti Hapon. Ti klima ket temperado, ngem adda dagiti adu a paggiddiatan ti nagbaetan ti akindaya wenno akin-abagatan (Pasipiko wenno pantar ti Kinauneg a Baybay) a bakrang, ken ti akinlaud wenno akin-amianan (pantar ti Baybay ti Hapon) a bakrang. Ti kabanbantayan ket gumay-at iti igid ti kaatiddog iti Honshu manipud iti rugi aginggana ti patingga. Ken mainayon pay ti Bantay Fuji, ti Hapon nga Alpes ket dagiti langa pay ti Honshu.
Dagiti rehion ken prepektura
Ti isla ket nominal a naibingbingay iti lima a rehion ken buklen dagiti 34 a prepektura, a mairaman ti metropolitano a Tokyo. Dagiti rehion ket ti Chūgoku (akinlaud), Kansai (akin-abagatan, daya iti Chūgoku), Chūbu (tengnga), Kantō (akindaya), ken Tōhoku (akin-amianan). Adda dagiti babassit nga isla a mairaman kagitoy a prepektura, dagiti naisangayan ket ti Is-isla ti Ogasawara, Isla ti Sado, Izu Oshima, ken Isla ti Awaji.
Dagiti prepektura:
Pagsasao a Hus
Ti pagsasao a Hus wenno Andra-Hus ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao kadagiti isla iti isu met laeng a nagan, iti akin-amianan nga aplaya ti Isla Manus, Baro a Guinea.
San Juan, Abagatan a Leyte
Ti San Juan ket maysa a maikalima a klase nga ili iti probinsia ti Abagatan a Leyte iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti San Juan ket nabingbingay a politikal iti 18 a barbaranggay.
• Agay-ay
• Basak
• Bobon A
• Dayanog
• Santa Filomena
• Garrido
• Minoyho
• Pong-oy
• San Jose (Pob.)
• Santa Cruz (Pob.)
• Santo Niño (Pob.)
• Somoje
• Sua
• Timba
• Osao
• San Roque
• Bobon B
Thryptomene denticulata
Ti Thryptomene denticulata ket ti sebbangan ti bassit a mula iti pamilia ti Myrtaceae nga endemiko iti Akinlaud nga Australia.
Mangifera pajang
Ti Mangifera pajang ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Anacardiaceae. Mabirukan laeng daytoy idiay Borneo, a mangbukel ti sultanato ti Brunei, probinsia ti Kalimantan iti Indonesia, ken dagiti estado ti Malaysia iti Sabah ken Sarawak. Ti bunga ket ammo idiay Borneo itipatneng a nagan iti Bambangan.
Janet Gaynor
Ni Janet Gaynor (Oktubre 6, 1906 – Septiembre 14, 1984) ket maysa idi nga Amerikana nga aktres iti pelikula, entablado ken telebision.
Thryptomene denticulata
Mabirukan daytoy kadagiti nadarat a tanap kadagiti rehion ti Mid West, Gascoyne ken Wheatbelt iti Akinlaud nga Australia iti pagbaetan ti Shark Bay ken Wongan Hills nga idiay ket agtubo kadagiti nadarat a daga.
Janet Gaynor
Inrugi idi ni Gaynor ti pagsapulanna a kas ekstra kadagiti ababa a silensio a pelikula. Kalpasan ti panagpirmana iti Fox Film Corporation (kalpasanna ti 20th Century Fox) idi 1926, isu ket dimmayeg ken nagbalin kadagiti maysa a kaaduan a makaaw-awis iti takilia iti dayta a panawen. Idi 1929, isu ti immuna a nangabak iti Kalaingan nga Aktres para iti panangiladawanna kadagiti tallo a pelikula: 7th Heaven (1927), Sunrise: A Song of Two Humans (1927), ken Street Angel (1928). Daytoy kaeng ti maymaysa nga akasiona a ti maysa nga aktres ket nangabak iti maysa nga Oscar para kadagiti nadumaduma a papel iti pelikula. Nagtultuloy ti panagballili iti pagsapulan ni Gaynor iti panawen iti adda unina a pelikula, ken isu ket nakagun-od iti nasayaat a panagballigi iti kasiisgud a bersion ti A Star Is Born (1937), ken isu daytoy ti nangabakanna ti maikadua a nominasion iti Kalaingan nga Aktres ti Gunguna ti Akademia.
Thryptomene denticulata
Ti sebbangan ket immuna a nipalawag a kas Scholtzia denticulata idi 1864 babaen ti botaniko a ni Ferdinand von Mueller iti obra iti Fragmenta Phytographiae Australiae ken naidasig manen idi 1867 iti henero ti Thryptomene babaen ni George Bentham iti obra iti ''Orders XLVIII. Myrtaceae- LXII. Compositae. Flora Australiensis''.
Alegria, Cebu
Ti Alegria ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Cebu iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Alegria ket nabingbingay a politikal kadagiti 9 a barbaranggay.
• Compostela
• Guadalupe
• Legaspi
• Lepanto
• Madridejos
• Montpeller
• Poblacion
• Santa Filomena
• Valencia
Yerevan
Ti Yerevan (Երևան, ) ket isu ti kapitolio ken kadakkelan a siudad iti Armenia ken maysa kadagiti kadaanan nga agnanayon a nataengan a siudad. Naisanglad daytoy ti igid ti Karayan Hrazdan, ti Yerevan ket isu ti administratibo, kultural, ken industria a sentro iti pagilian ti Armenia. Isu daytoyen ti kapitoliona manipud idi 1918, ti maikasangapulo ket tallo ti pakasaritaan iti Armenia.
Ti pakasaritaan iti Yerevan ket napetsado manipud idi maika-8 a siglo BC, a ti panakabangon ti pagsammakedan iti Erebuni idi 782 BC babaen ni Ari Argishti I idiay kalaudan nga ungto iti Tanap ti Ararat. Kalpasan ti Umuna a Sangalubongan a Gubat, ti Yerevan ket nagbalin a kapitolio iti Demokratiko a Republika iti Armenia gapu kadagiti ribribo a nagbiag iti Armenio a Genosidio ket nagtaeng iti daytoy a lugar. Napardas a dimmakkel daytoy a siuadad idi maika-20 a siglo a kas ti Armenia ket nagbalian a maysa kadagiti sangpulo ket lima a republika idiay Kappon ti Sobiet. Iti limapulo a tawtawen, ti Yerevan ket nabaliwan a kas maysa nga ili nga addaan laeng ti bassit a ribo a nagtaeng iti uneg ti Ruso nga Imperio, iti kangrunaan a kultural, artistiko, ken industria a sentro, ken nagbalin pay a tugaw ti nailian a gobierno.
Mangifera parvifolia
Ti Mangifera parvifolia ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Anacardiaceae. Mabirukan daytoy a kayo idiay Indonesia, Malaysia, ken Singapur.
San Ricardo, Abagatan a Leyte
Ti San Ricardo ket maysa a maikalima a klase nga ili iti probinsia ti Abagatan a Leyte iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti San Ricardo ket nabingbingay a politikal iti 15 a barbaranggay.
• Benit
• Bitoon
• Cabutan
• Camang
• Esperanza
• Pinut-an
• Poblacion
• Timba
• Esperanza Dos
• Kinachawa
• Inolinan
• Looc
Silago
Ti Silago ket maysa a maikapat a klase nga ili iti probinsia ti Abagatan a Leyte iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Silago ket nabingbingay a politikal iti 15 a barbaranggay.
• Balagawan
• Catmon
• Pob. District I
• Pob. District II
• Hingatungan
• Katipunan
• Laguma
• Mercedes
• Puntana
• Salvacion
• Sap-ang
• Sudmon
• Tuba-on
• Tubod
• Imelda
Carrascal
Ti Carrascal ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Surigao del Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Carrascal ket nabingbingay a politikal kadagiti 14 a barbaranggay.
• Adlay
• Babuyan
• Bacolod
• Baybay (Pob.)
• Bon-ot
• Caglayag
• Dahican
Marie Dressler
Ni Marie Dressler (Nobiembre 9, 1868 – Hulio 28, 1934) ket maysa idi a Kanadiana-Amerikana nga aktres ti entablado ken pelikula, komidiante ken aktres iti nasapa a silensio a pelikula. Isu ket nagballigi iti entablado ti bodebil ken dagiti opera ti komidia, isu ket nagballigi pay iti pelikula. Idi 1914, isu ket nagparang idi iti immuna a napno ti kaatiddogna a pelikula ti komedia ken kanungpalan a nangabak iti Kalaingan nga Aktres idi 1931.
Carrascal
Dagiti baranggay
• Doyos (Pob.)
• Embarcadero (Pob.)
• Gamuton
• Panikian
• Tag-Anito
Papa Calixto III
Ni Papa Calixto III (31 Disiembre 1378 – 6 Agosto 1458) (Calixt III, Calixto III), né Alfons de Borja, ket isu ti Papa manipud idi 8 Abril 1455 aginggana idi pimmusay idi 1458.
Merkurio
Ti Merkurio ket isu ti kaasitgan a planeta iti Init ken isu ti maikadua a kabassitan a planeta iti Sistema a Solar. Manipud −0.4 aginggana ti 5.5 ti nalawag a kadakkel a sakupenna ti kadakkelan nga anggulo a panagsinana iti Init ket 28.3° laeng. Kastoy ngarud a makita laeng ti Merkurio no agagaw ti sipnget ken lawag ti malem. Aginggana itatta ket awan pay unay maammoan a maipanggep ti Merkurio gapu namnaminsan laeng nga binisita ti lugan iti law-ang. Inasidegan ti Mariner 10 (Estados Unidos) manipud idi 1974 aginggana iti 1975 ket 40–45% ti rabaw diay planeta ti minapana.
Pareho ti Merkurio ken ti Bulan ti itsura a napeltakan ti adu nga ababut. Awan ti masna a satelitena wenno tangatang ngem adda dakkel a deposito ti landok idiay tennga ti uneg ti lubong. Daytoy ti paggapuan iti kampo a magnetiko a kas maysa porsiento a kapigsa ti Daga.
Ti kapudot ti rabaw ti Merkurio ket manipud 90-700 K (200-800 Fahrenheit/183-426 Celsius). Impanagan dagiti Romano ti daytoy nga planeta iti diosda a ni Merkurio.
New Washington, Aklan
Ti New Washington ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Aklan iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti New Washington ket politikal a nabingbingay iti 16 a barbaranggay.
• Candelaria
• Cawayan
• Dumaguit
• Fatima
• Guinbaliwan
• Jalas
• Jugas
• Lawa-an
• Mabilo
• Mataphao
• Ochando
• Pinamuk-an
• Poblacion
• Polo
• Puis
• Tambak
1867
Ti tawen idi 1867 ket kadawyan a tawen a mangrugi iti Martes iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a mangrugi iti Domingo ti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a kalendario a Huliano.
Enero–Marso
thumb|[[Pebrero 17: naus-usaren ti Kanal Suez]]
Abril–Hunio
thumb|110px|Ni [[Frank Lloyd Wright]]
Oktubre–Disiembre
thumb|right|110px|Ni [[Marie Curie]]
Hulio–Disiembre
thumb|right|110px|Ni [[Michael Faraday]]
Lehislatibo a distrito iti Is-isla ti Dinagat
Ti agmaymaysa a Dustrito ti Kongreso iti Is-isla ti Dinagat ket isu ti pannakabagi ti Is-isla ti Dinagat iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Daytoy ket nabangon idi 2007, kalpasan a ti Is-isla ti Dinagat ket nabangon idi a kas maysa a probinsia idi Disiembre 2, 2007. Manipud idi 1907 aginggana idi nabangon manen idi 2007, daytoy ket paset idi ti pannakabagi ti Surigao del Norte. Idi panawen ti Temporario a Nailian a Kongreso manipud idi 1978 aginggana idi 1984 daytoy ket paset idi ti pannakabagi ti Rehion X. NUpay kasta, idi Pebrero 11, 2010 ti Kangatuan a Korte iti Filipinas ket nagirangarang ti panakapartuat ti probinsia ti Is-isla ti Dinagat ket awan serbina ken kodapis gapu ti saan a makaanay a kalawa ti daga ken populasion kas naibaga babaen ti Kodigo ti Lokal a Gobierno para iti panakapartuat kadagiti probinsia. Daytoy ket naipasubli met laeng idiay Surigao del Norte. Idi Marso 30, 2011, nupay kasta, ti Kangatuan a Korte ket inpasublina ti bilinna manipud ti napalabas a tawen, ken nagtengngel ti kontitunalidad iti RA 9355 ken ti panakapartuat ti Is-isla ti Dinagat a kas maysa a probinsia.
Fungus
Ti fungus ket kameng ti dakkel a grupo dagiti eukariotiko nga organismo a mairaman dagiti mikroorganismo a kas dagiti lebadura ken dagiti buot, ken dagiti pay kaaduan a naamammuan nga uong. Dagitoy nga organismo ket naidasigda iti pagarian ti Fungi, a mailasin manipud kadagiti mula, dagiti ayup, ken bakteria. Ti maysa a nangruna apaggiddiatan ket dagiti selula ti fungus ket addaanda kadagiti taleb a selula nga aglaon ti kuitina, a saan a kasla kapada dagiti taleb a selula dagiti mula, nga aglaon kadagiti selulosa. Dagitoy ken dagiti sabali pay a paggigiddiatan ket mangipakpakita a dagiti fungus ket mangporma iti maysa a grupo kadagiti mainaig nga organismo, a nanaganan iti Eumycota (dagiti husto a fungus wenno Eumycetes), a makibinningay ti sapasap a tinaudan (ti monopiletiko a grupo). Daytoy maipapan ti fungus a grupo ket naisangayan manipud iti maipapan iti estruktura a pannakaipada kadagiti myxomycetes (nagalis a buot) ken dagiti oomycetes (buot ti danum). Ti disiplina ti biolohia a maipanggep ti panagdal kadagiti fungus ket naamammuan iti mikolohia (manipud iti Griego μύκης, mukēs, a kaibuksilanna ket "fungus"). Ti mikolohioa ket sagpaminsan pay a naikedkeddeng a kas maysa a sanga ti botanika, urayno daytoy ket sabali a pagarian iti biolohiko a taksonomia. Dagiti henetiko a panagadal ket nakaipakpakita a dagiti fungus ket as-asidegda a makikabagian kadagiti ayup ngem dagiti mula.
General Trias
Ti Siudad ti General Trias ket maysa a siudad iti probinsia ti Cavite iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Gen. Trias ket nabingbingay a politikal iti 33 barbaranggay.
• Bacao I
• Gov. Ferrer Pob. (Bgy. 1)
• Sampalucan Pob. (Bgy. 2)
• Dulong Bayan Pob. (Bgy. 3)
• San Gabriel Pob. (Bgy. 4)
• Bagumbayan Pob. (Bgy. 5)
• Vibora Pob. (Bgy. 6)
• 1896 Pob. (Bgy. 8)
• Prinza Pob. (Bgy. 9)
• Biclatan
• Buenavista I
• Corregidor Pob. (Bgy. 10)
• Javalera
• Manggahan
• Navarro
• Panungyanan
• Pasong Camachile I
• Pasong Kawayan I
• Pasong Kawayan II
• Pinagtipunan
• San Francisco
• Santa Clara
• Santiago
• Tapia
• Tejero
• Arnaldo Pob. (Bgy. 7)
• Bacao II
• Buenavista II
• Buenavista III
• Pasong Camachile II
• San Juan II
Milagros, Masbate
Ti Milagros ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Masbate iti Filipinas.
Dagiti baranggay
• Bacolod
• Bangad
• Bara
• Bonbon
• Calasuche
• Calumpang (Taisan)
• Capaculan
• Guinluthangan
• Jamorawon
• Magsalangi
• Matagbac
• Matanglad
• Matiporon
• Moises R. Espinosa
• Narangasan
• Pamangpangon
• Poblacion East
• Poblacion West
• Paraiso (Potot)
• San Antonio
• San Carlos
Mangifera pedicellata
Ti Mangifera pedicellata ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Anacardiaceae. Daytoy ket endemiko iti Java iti Indonesia.
Milagros, Masbate
Dagiti baranggay
• Sawmill
• Tagbon
• Tawad
• Tigbao
• Tinaclipan (Bato)
Doom
Ti Doom (wenno DOOM) ket maysa nga ay-ayam iti kompiuter nga inruar idi 1993 ti id Software a mairaman kadagiti maipangruna a titulo iti first-person shooter a kita ti ay-ayam iti kompiuter.
Pagsasao nga Elu (Papua Baro a Guinea)
Ti pagsasao nga Elu ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao iti akin-amianan nga aplaya ti Isla Manus, Baro a Guinea.
Rafael Buenaventura
Ni Rafael Carlos Baltazar Buenaventura (Agosto 5, 1938 - Nobiembre 30, 2006) ket maysa idi a prominente mangimatmaton iti banko idiay Filipinas ken dati a nangimaton iti Tengnga a Banko iti Filipinas (manipud idi 1999 aginggana idi 2005); isu ket nagserbi babaen dagiti dua a presidente ti Filipinas idi las-ud ti panawen dagiti kaaduan a riribok iti transision ti politika iti pakasaritaan ti pagilian.
Mangifera pentandra
Ti Mangifera pentandra ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Anacardiaceae. Mabirukan daytoy idiay Malaysia, Singapur, ken mabalin nga diay Tailandia.
Cortes, Surigao del Sur
Ti Cortes ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Surigao del Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Cortes ket nabingbingay a politikal kadagiti 13 a barbaranggay.
• Balibadon
• Barobo
• Capandan
• Mabahin
• Madrelino
• Manlico
• Matho
• Poblacion
• Tag-Anongan
• Tigao
• Tuboran
• Uba
Awan inggana
thumb|200px|right|Ti simbolo ti ∞ kadagiti nadumaduma a tipograpia
Ti awan inggana (simbolo:  ∞ ) ket maysa nga abstrakto a konsepto a mangipalpalawag ti awan ti aniaman a patinggana ken maipaay kadagiti nadumaduma a pagobraan, daytoy ket naipangpangruna ti matematika ken pisika. Ti Inggles a balikas ti infinity ket nagtaud manipud ti Latin ti infinitas, a mabalin a maipatarus iti "awan beddengna", daytoy ket binulod a patarus manipud ti Griego a balikas ti apeiros, a ti kaibuksilanna ket "awan patinggana".
Iti matematika, ti "awan inggana" ket kankanayon a matrato a kasla iti maysa a bilang (kasla ti agbilang wenno panagrukod kadagiti banag: "ti awan ignggana a bilang dagiti termino") ngem daytoy ket saan nga isu met a bilang a kas dagiti pudno a bilang. Kadagiti sistema ti bilang a mangiraman kadagiti inpinitesimal, ti resiprokal ti maysa nga inpinitesimal ket maysa nga awan inggama a bilang, a kas iti bilang a dakdakkel ngem ti aniaman a pudno a bilang. Ni Georg Cantor ket nangpormalisado kadagiti adu a kapanunotan a mainaig iti awan inggana ken dagiti awan inggana nga agsmang idi las-ud ti naladaw a maika-19 a siglo ken ti nasapa a maika-20 a sigsiglo. Iti teoria a pinarang-ayna, adda dagiti awan inggana nga agasmang kadagiti nadumaduma a "kadakkel" (a tinawtawagan ti kardinalidad). Kas pagarigan, ti agasmang dagiti sibubukel a bilang ket mabilang nga awan inggana, bayat a ti awan inggana nga agsmang dagiti pudno a bilang ket saan a mabilang.
Pakasaritaan
Dagiti taga-ugma a kultura ket addaanda idi kadagiti nadumaduma a kapanunotan a maipanggep ti saad iti awan inggana. Dagidi taga-ugma nga Indiano ken dagidi Griego, ket saanda a nakaikodigo kadagiti termino ti awan inggana iti pormalisado a sistema ti matematika, ken nagarngianda ti awan inggana a kas maysa a konsepto ti pilosopia.
Papa Pio II
Ni Papa Pio II, naipasngay a kas ni Enea Silvio Bartolomeo Piccolomini (Latin Aeneas Silvius Bartholomeus; 18 Oktubre 1405 – 14 Agosto 1464) ket isu ti Papa manipud idi 19 Agosto 1458 aginggana idi pimmusay idi 1464. Ni Pio II ket naipasngay idi idiay Corsignano idiay teritorio ti Sienese. Ti kapautan ken kangrunaan nga obrana ket ti sarita ti biagna, ti Dagiti Komentario,nga is-isu laeng ti autobiograpia a naisurat ti agturturay a Papa.
Shia nga Islam
thumb|Ti Altar ni Imam Hussein idiay [[Karbala, ti Irak ket maysa a nasantuan a lugar para kadagiti Shia a Muslim]]
Mangifera caesia
Nailadawan idi daytoy iti maysa a selio ti Malaysia, a naimaldit idi 27 Pebrero 1999 babaen ti serye dagiti selio ti manmano a bunga.
Shia nga Islam
Ti Shia nga Islam wenno Shi'ismo ket maysa kadagiti dua a nangruna a sanga ti Islam. Mangtengngel daytoy a ni Islamiko a propeta Mahoma ket inkeddengna ni Ali ibn Abi Talib a kas ti Imam (daulo) ken ti mangsukat kaniana, a naipangpangruna iti pasamak ti Ghadir Khumm, ngem napawilan manipud iti kalipato kas resulta ti insidente ti Saqifah. Maigiddiat daytoy a panirigan iti Sunni nga Islam, a dagiti agraraem ket namatmatida a ni Mahoma ket saan a nangidutok iti mangsukat ken mangikeddeng a ni Abu Bakr ket naidutok a kas kalipa babaen dagiti grupo ti Muslim iti Saqifah, ket isu ti immuna a husto a kalipa kalpasan ni Mahoma. Ti maysa a tao nga agob-obserba iti Shia nga Islam ket ti nawtawagan iti maysa a Shi'i.
Mangifera caesia
Reproduksion
Daytoy a kayo ket agpataud kadagiti rinibu a bunga, maluom kalapasan iti tallo a bulan kalpasan ti antesis. Mataengan ti bunga iti laud ti panagtutudo, daytoy ket maysa a matnag-bulong, nalinteg ken awanan bulong sakbay nga kadagiti dakkel a siksik nga uggot a mangpunno kadagiti ungkay ken inploresensia.