cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Maika-68 a paralelo amianan
Likmut iti lubong
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇳🇴 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Vestfjorden ! scope="row" | 🇳🇴 ! scope="row" | 🇸🇪 ! scope="row" | 🇳🇴 ! scope="row" | 🇸🇪 ! scope="row" | 🇫🇮 ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Puraw ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Barents ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Golpo ti Ob ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Chukchi ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Golpo Koronasion ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Bathurst Inlet ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Golpo Reina Maud ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Chantrey Inlet ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Luek Committee ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Labneng Foxe ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Lingsat Davis ! scope="row" | 🇬🇱 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko
Laud a Java
Ti Laud a Java (Jawa Barat, naipangyababa a kas Jabar; Sundanes: Jawa Kulon) ket ti probinsia ti Indonesia. Daytoy ket mabirukan iti akinlaud a parte ti isla ti Java ken ti kapitoliona ken kadakkelan a siudad ket ti Bandung, ngem kaaduan ti populasionna iti amianan a laud a suli ti probinsia ket agtataengda kadagiti lugar a suburbo aginggana iti dakdakkel pay nga urbano a lugar ti Jakarta, uray no ti siudad ket mabirukan iti ruar ti administratibo a probinsia. Ti populasion ti probinssia ket 46.3 a riwriw (idi 2014) ken daytoy ti kaaduan ti populasion kadagiti probinsia ti Indonesia.
Dagiti adda iti tengnga a lugar ti Bogor, ti maysa a siudad iti Laud a Java, ket addaan iti maysa kadagiti kapusekan iti densidad ti populasion iti lubong, bayat a ti Bekasi ken Depok ket respektiboda a maika-7 ken maika-10 a kaaduan iti populasion a suburbo ti lubong (ti Tangerang iti kaasideg ti probinsia ti Banten ket maika-9); idi 2014 ti Bekasi ket addaan iti 2,510,951 ken ti Depok ket addaan iti 1,869,681 nga agtataeng. Amin dagitoy a siudad ket suburbano iti Jakarta.
Thomas Francis Wade
Ni Apo Thomas Francis Wade (25Agosto 1818 – 31Hulio 1895), ket maysa idi a Briton a diplomata ken sinologo nga isu ti nagpataud ti immuna a libro iti Insik iti INgles idi 1867 a naitungpal a nabaliwan, naipaatiddog ken naipabaliwen iti romanisasion ti Wade-Giles para iti Insik a Mandarin babaen ni Herbert Giles idi 1892.
Sasao a Binandereano
Ti sasao a Binandereao ket ti pamilia ken parte ti pamilia a sasao a Trans–Baro a Guinea (TNG) kadagiti panangidasig da Stephen Wurm (1975) ken Malcolm Ross (2005). Mabirukan dagitoy iti igid ti amianan/daya nga aplaya ti "Ipus ti Billit" ti Baro a Guinea, ken agparparang a kaudian a panagpadakkel manipud iti amianan. Ti maitutop a pamilia a Binandere ket nalawag nga umiso; innayon ni Ross ti isolado a Guhu-Semane a naibatay iti pronominal nga ebidensia, ken pinasingkedanen daytoy babaen ni Smallhorn (2011). Ti Proto-Binandereano ket nakonstrukto manen iti Smallhorn (2011).
Pannakaidasig
Mangited ni Smallhorn (2011:444) ti sumaganad a pannakaidasig para iti Kalatakan a Binandereano. Dagiti agmaymaysa a pagsasao ket naited kadagiti italiko.
Segun kenni Smallhorn (2011), adda dagiti dua a pannakaisilpo, ti Tengnga a Binandereano ken Nuklear a Binandereao. Kinonstrukto manen ni Ross (2005) dagiti dua a nawaya a pangsandi ken dagiti pasakbay a maipapan ti tao a berbo:
!sg.!!PN!!pasakbay !1 !2 !3
Ti laeng 1sg ti agtuloy iti agasmang ti TNG.
Demograpia
Mangited ni Smallhorn (2011:3) kadagit ipigura ti populasion para kadagiti sumaganad a sasao a Binandereano.
Maika-140 a meridiano laud
Ti 140° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Amianan nga Amerika, ti Taaw Pasipiko, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti linia ket ti panangibingay ti lugar a pagrebbengan a pagballaagan a nagbaetan ti National Hurricane Center ken ti Central Pacific Hurricane Center idiay amianan a Taaw Pasipiko.
Ti maika-140 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna iti maika-40 a meridiano daya.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-140 a meridiano laud ket lumabas babaen ti:
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Beaufort ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" | 🇵🇫 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Joan Crawford
Ni Joan Crawford (naiyanak a kas ni Lucille Fay LeSueur; Marso 23, 1904 – Mayo 10, 1977), ket maysa idi nga Amerikana nga aktres iti pelikula ken telebision a nangrugi a kas sumasala ken showgirl iti entablado. Idi 1999, inranggo ti American Film Institute ni Crawford a maikasangapulo iti listaanda iti kalatakan a babai nga artista iti Sinema ti Klasiko a Hollywood.
Cagdanao
Ti Cagdanao ket ti maysa nga isla iti probinsia ti Palawan iti Filipinas. Ti isla ket mabirukan iti iti daya manipud iti ili ti Taytay iti akin-amianan a Palawan ken  manipud iti Eropuerto ti El Nido.
Napalikmutan ti isla kadagiti raw-ang ti korales, manipud kadagiti ababaw a hardin ti korales aginggana kadagiti adalem a rangkis iti amianan a bangir. Maikaited ti Isla Cagdanao kadagiti nadumaduma a lugar iti pagbatokan iti likmut ti isla. Iti isla, dagiti sanguanan ti aplaya iti nga agraman iti puraw a darat ken ti maysa a  iti nadalumpinas a daga a gumay-at iti igid dagiti turod. Naturod nga elebasion nga agraman kadagiti mula a kas dagiti palma, nasekka ken nadarat a daga ti bakir.
Ti paserrekan iti isla ket kangrunaan a manipud iti Palawan, babaen timaysa a 40-minuto a panaglayag iti napardas a banka. Nadayeg a lugar ti Isla Cagdanao para iti snorkeling ken scuba diving iti ken iti likmut ti raw-ang ti korales.
Aciotis asplundii
Ti Aciotis asplundii ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Melastomataceae. Daytoy ket endemiko iti Ecuador. Ti masna a habitatna ket dagiti subtropikal wenno tropikal a nadam-eg a bakir ti bantay.
Artiko
Ti Artiko ket ti polar a rehion a mabirukan idiay akin-amianan unay a paset iti Daga. Ti Artiko ket buklen ti Taaw Artiko ken dagiti paset ti Kanada, Rusia, ken ti Estados Unidos (Alaska), Dinamarka (Greenland), Norwega, Suesia, Pinlandia, ken Islandia. Ti rehion ti Artiko ket buklen ti nawatiwat, a naabbongan ti yelo a taaw, ken napalikmutan baaen ti awan kayo a permafrost. Ti lugar ket mabalin a maipalawag a kas ti amianan ti Sirkulo ti Artiko (66° 33'N), ti aproksimado a patingga ti init ti tengnga ti rabii ken ti polar a rabii. Iti pay sabali, mabalin pay a maipalawag a kas ti rehion nga ayan ti natimbeng a temperatura para iti kapudotan a bulan (Hulio) ket baba ti ; ti akin-amianan unay a linia ti kayo ket agarup a surotenna ti isotermia idiay pagbeddengan iti daytoy a rehion.
Iti sosial ken politikal, ti rehion ti Artiko ket mangiraman kadagiti akin-amianan a teritorio dagiti walo nga estado ti Artiko, uray no babaen dagiti panangipalawag ti masna a siensia iti daytoy a teritorio ket subartiko. Ti rehion ti Artiko ket naisangayan a lugar kadagiti ekosistema ti Daga. Dagiti kultura iti rehion ken indihenio a tattao ti Artiko ket nasanaydan iti kalamiisna ken dagiti nakaro a kondision. Kadagiti naudi a panawen ti gay-at ti yelo ti baybay ket bimmassiten. Biag idiay Artiko ket mangiraman kadagiti organismo nga agnanaed iti yelo, zooplankton and pitoplankton, ikan ken dagiti mamalia ti baybay, dagiti billit, dagiti ayup ti daga, mulmula ken dagiti kagimongan ti tao.
Dominio a publiko
Dagiti obra iti dominio a publiko ket dagiti nagpason a karkarbengan ti intelektual a tagikua, awanen iti obligasion iti linteg, wenno saanen a maipakat. Dagiti kaspagarigan ket mairaman dagiti obra ni Shakespeare kenni Beethoven, kaaduan kadagiti nasapa a naulimek a pelikula, ti pormula ti pisika ni Newton, ken ti nabilegan a panagpatayab. Ti termino ket kadawyan a saan a maipakakat kadagiti kasasaad a ti nagpartuat iti obra ket agtagikua pay laeng kadagiti natidda a karbengan, nga iti daytoy a kaso ket ti panag-usar iti obra ket naibagbaga a kas "nalisensiaan" wenno "addaan iti pammalubos".
Gapu ta dagiti karbengan ket naibatay iti pagilian ken agdumaduma, ti obra ket mabalin a suheto kadagiti karbenagn iti maysa a pagilian ket saan iti sabali. Adda met dagiti karbengan nga agdepdepende kadagiti rehistro babaen iti tunggal maysa a pagilian, ken ti kaawan iti rehistro iti naisangayan a pagilian, no nasken, ket mangibaga ti dominio a publiko a kasasaad iti dayta a pagilian.
Ti dominio a publiko ket maysa kadagiti tradisional a pammatalged iti linteg ti karbengan ti kopia.
Abelmoschus moschatus
Dagiti panangilasin
Dagiti bukel ket addaan iti nasam-it, ayamuom sabong, napigsa nga angot a kapada iti musk (isu a ti espesipiko nga epiteta iti moschātus, sientipiko a Latin para iti ‘musk’).
Ekuador
Ti ekuador ket ti pagkurosan iti rabaw ti timbukel a ti plano ket perpendikular iti pagtayyekan a pagpusipusan ken tengnga a nagbaetan dagiti dua nga ungto. Ti Ekuador ket kadawyan a mangibagbaga iti ekuador ti Daga: ti naipagpagarup a linia iti rabaw ti Daga nga agpada iti distansia manipud iti Amianan nga Ungto ken Abagatan nga Ungto, ken mangbingbingay iti Daga iti Akin-amianan a Hemisperio ken Akin-abagatan a Hemisperio. Dagiti sabali a planeta ken dagiti astronomikal a bagi ket addaanda kadagiti ekuador a kapada a naipalawag. Ti ekuador ti Daga ket agarup a iti kaatiddog; 78.7% iti daytoy ket ballasiwenna ti danum ken 21.3% iti daga.
Bantay Halcon
Ti Bantay Halcon ket bantay a mabirukan idiay isla ti Mindoro iti Filipinas. Daytoy ket agtayag iti 2,586 m (8,482 ft) ken mangaramid daytoy iti maika-18 a kangatuan a pantok iti Filipinas. Dagiti bakrasna ket nakaala iti titulo a kas ti karigatan a masang-at a bantay iti pagilian.
Ti Bantay Halcon ket pagtaengan dagiti indihenio nga Alangan Mangyan. Ti napuskol a bakirna ket aglaon kadagiti adu a mula ken ayup, a mairaman ti nakaro a madangran a kulo-kulo nga endemiko iti daytoy a lugar, ken ti ruting nga insekto Conlephasma enigma, nga immuna daytoy a naipalawag idi 2012.
Karayan Loboc
Ti Karayan Loboc (tinawtawagan pay iti Karayan Loay ) ket ti karayan idiay Probinsia ti Bohol, Filipinas. Daytoy ket maysa kadagiti kangrunaan a papanan dagiti turista idiay Bohol.
Ti taudan ti Karayan Loboc ket mabirukan idiay ili ti Carmen, ken gangani daytoy idiay tengnga ti Bohol. Manipud idiay Carmen, mangala ti karayan iti agpalaud a kurso para iti agarup a kaadayo iti, kalpasanna agayus nga agpaabagatan idiay Mindanao wenno Baybay Bohol. Ti pagattiananna a lugar iti agarup a, ket beddengan ti sinan sapatos ti kabalio a kawar dagiti pantok ti bantay nga agtayag iti. Agpapada ti pannakaiwarwaras ti panagtutudo iti amin a paset ti tawen, isu a ti Karayan Loboc ket addaan iti natalinaay ken nangato a batayan iti panagayus.
Karayan Aklan
Ti Karayan Aklanket ti kaatiddogan a karayan iti probinsia ti Aklan, Filipinas ken ti maikatlo a kaatiddogan a karayan iti Isla Panay, iti dagup a kaatiddog iti 71 km. ( 44 mi ), ti laeng Karayan Panay idiay Capiz ken Karayan Jalaur idiay Iloilo ti at-atiddog. Ti pagayusan a labneng ti Karayan Aklan ket isu ti maikatlo a kadakkelan idiay Panay. Ti taudan ti karayan ket mangrugi idiay Kabambantayan ti Tengnga a Panay idiay akinlaud a parte ti Capiz iti lugar ti Tapaz, ken ti karayan ket agpaamianan manipud iti Tapaz aginggana kadagiti kabanbantayan ti akinlaud a parte ti Jamindan, Capiz, ken agbaliw ti turonmgna iti amianan a daya iti ili ti Libacao, Aklan. Labsanna dagiti ili ti Madalag, Malinao, Banga, Lezo, Numancia, ken Kalibo sakbay nga agatian iti sabanganna iti Baybay Sibuyan. Daytoy ket mabirukan iti probinsia ti Aklan, Akinlaud a Visayas, Filipinas. Ti nagan ti karayan ket isu ti nagtaudan ti termino nga Aklan, ken naala manipud iti balikas nga akae, a ti kayatna a sawen ket agburek wenno aglabutab. Gapu ti kapegges ti danum, ti danum ti karayan Aklan ket kasla agburburek wenno aglablabotab. Isu a ti kayat a sawen ti akean ket ti "ayan ti agburburek weno aglablabotab".
Dagiti dua a nangruna a tributariona ket ti Karayan Timbaban (makunkuna pay a Karayan Madalag) ken Karayan Dumalaylay. Ti paset ti labneng ti karayan ket nasalakniban iti Resesrba ti Kabakiran ti Taudan ti Danum ti Karayan Aklan. Daytoy a reserba kadagiti ili ti Madalag ken Libacao ket naporma idi 1990 babaen ti Proklamasion Blng. 600, ken mangipanggep a mangsalaknib, mangtaripato, wenno mangpasayaat iti maala a danum ken mangited iti panangigawid a mekanismo para iti saan a maitunos a panagusar iti kabakiran ken saan a nasayaat a panagusar ti daga.
Karayan Iloilo
Mangrugi ti karayan idiay Oton idiay Karayan Batiano, ken maysa pay daytoy nga estuario, kalpasanna labsanna dagiti distrito ti Siudad ti Iloilo ti Lapuz, Lapaz, Mandurriao, Molo, Arevalo ken ti maitutop a siudad, sakbay nga agattian idiay Lingsat Iloilo.
Kas maysa nga estuario, ti agpang ti karayan ket agdumaduma kadagiti atab. Daytoy nga anod ket mangiyeg kadagiti taraon manipud diti baybay, ken mangaramid ti Karayan Iloilo a lugar a dumakkelan dagiti sebbangan ti ikan a kas ti bangus ken tilapia. Dagiti bangkag ti karayan ket pagtaengan dagiti 22 kadagiti 35 a sebbangan ti mangrove ti pagilian, ken dagiti pay karkarna a metapenaeus insolitus.
Mussaenda
Dagiti sebbangan
Mangiraman ti Mussaenda kadagiti sumaganad a sebbangan:
Masna a Parke ti Bongsanglay
Ti Masna a Parke ti Bongsanglay (tinawtawagan pay iti Bongsalay ken Bujong Sanglay) ket ti maysa a nasalakniban a lugar dagiti bakir ti parakad ken dagiti kalugnakan iti Isla Ticao iti Rehion ti Bicol iti Filipinas. Daytoy ket mabirukan iti ili ti Batuan iti isla a probinsia ti Masbate a mangsakop iti kalawa iti. Napundar ti nasalakniban a lugar idi Disiembre 29, 1981 idi ti lugar "manipud iti Punto Panciscan iti Luek Bitos aginggana iti Bano Sanlay" iti Batuan ket nairangarang a Reserba ti Bakir ti Kalugnakan ti Parakad babaen ti Proklamasion Blng. 2152 a pinirmaan babaen ni Presidente Ferdinand Marcos. Idi 2000, idi pinirmaan ni Presidente Joseph Estrada ti Proklamasion Blng. 319, naidasig manen ti Bongsanglay a kas maysa a masna a parke a naibatay iti National Integrated Protected Areas System (NIPAS) Act.
Bette Davis
Ni Ruth Elizabeth "Bette" Davis (Abril 5, 1908 – Oktubre 6, 1989) ket maysa idi nga Amerikana nga aktres iti pelikula, telebision ken teatro. Naikeddeng a kas maysa kadagiti kalatakan nga aktres iti pakasaritaan ti Hollywood, isu ket ammo para iti panagtalekna nga agpapel iti di simpatetiko, sardoniko a karkarakter ken kaaduan nga ammo para kadagiti panagpabpabuyana iti sakop dagiti kita ti pelikula, manipud iti kontemporaneo a melodarama ti krima aginggana iti historikal ken paset ti panawen dagiti pelikula ken dagiti sagpaminsan a komedia, ngem ti kalatakan a balligina ket ti papel dagidi romantiko a drama.
Pagsasao a Porome
Naidasig idi ti Porome a kas isolado a pagsasao babaen ni Stephen Wurm. Ngem insilpo ni Malcolm Ross daytoy iti sasao a Kiwaiano, awan ti ebidensia para iti pannakaikapet malaksid kadagiti pangsandi ti 1sg amo ken 2sg do.
Dagiti nawaya a pangsandi ken dagiti pangsuldong ti suheto iti berbo ket kas dagiti sumaganad:
! !!sg!!du!!pl !1 !2 !3
Sasao a Bosavi
Ti sasao a Bosavi ket ti pamilia ti sasao a Trans–Baro a Guinea iti panangidasig ni Malcolm Ross.
Dagiti pagsasao ket asidegda nga agkakabagian (urayno addaanda laeng iti 10–15% a pannakaitunos iti bokabulario), dagitoy ket ti:
Nanganan dagitoy manipud iti Bantay Bosavi. Dagiti pangsandi ket dagiti sumaganad:
! !!sg!!pl !1 !2 !3
Ti Dibiyaso (Bainapi) ket maipada iti leksiko, nge magparparang a maigapu kadagiti panagbulbulod. Ti gangani nga awanen a pagsasao a Turumsa ket innayon idi babaen ti Ethnologue 16,urayno ad-adu iti pakaitunosanna iti bokabulario iti di naidasig a pagsasao a Doso.
Espesial a Rehion ti Yogyakarta
Ti Espesial nga Administratibo a Rehion ti Yogyakarta (ꦣꦲꦺꦫꦃꦲꦶꦯ꧀ꦡꦶꦩꦺꦮꦔꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠ, Daerah Istimewa Yogyakarta (DIY), wenno simple laeng a Yogyakarta) ket ti rehion ti Republika ti Indonesia iti tengnga ti Java. Ti administratibo a kapitoliona ket ti siudad ti Yogyakarta.
Uray no daytoy ket maisina nga administratibo nga entidad, ti Yogyakarta ket historikal ken kultural a parte ti Tengnga a Java. Ti saan a mawaswas a panagsuporta ti Yogyakarta para iti Indonesia ken patriotismo ni Sultan Hamengkubuwono IX ket nangruna iti panagsagaba ti Indonesia para iti wayawaya idi las-ud ti Nailian a Yaalsa ti Indonesia (1945–1949). Daytoy itan ti kaikaisuna a rehion idiay Indonesia nga iturturayan pay laeng iti maysa a kasakbayan ti kolonia a monarkia, ti Sultan ti Yogyakarta, nga agserbi a kas tawid a daulo ti rehion. Ti agdama a Sultan ket ni Hamengkubuwono X.
Iti Habanes daytoy ket maibalikas a kas, ken nanaganan manipud iti siudad ti Ayodhya iti mitolohia ti Habanes-Hindu.
Ti Olandes a nagan ti Espesial a Rehion ket Djokjakarta.
Maika-81 a meridiano daya
Ti 81° a meridiano daya ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Asia, ti Taaw Indiano, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Sasao a Duna–Pogaya
Ti sasao a Duna–Pogaya ket ti naisingasing a bassit a pamilia ti sasao a Trans–Baro a Guinea iti panangidasig da Voorhoeve (1975) ken Ross (2005). Nupay kasta, dagiti panangikapet a pagbaetan dagiti dua pagsasao, ti Duna ken Bogaya, ket maisuppiatanda, ken dagiti naisingasing a pannakaikapet iti dakdakkel a pamilia ti Trans–Baro a Guinea ket saan a makaawis.
Maika-81 a meridiano daya
Ti maika-81 a meridiano daya ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-99 a meridiano laud.
Sasao a Duna–Pogaya
Dagiti pangsandi ket dagiti sumaganad:
Maika-81 a meridiano daya
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-81 a meridiano daya ket lumabas iti:
Sasao a Duna–Pogaya
! !!sg!!du!!pl !1 !2 !3
Maika-81 a meridiano daya
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Kara ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Golpo Yenisei ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" | 🇰🇿 ! scope="row" | ! scope="row" | 🇮🇳 ! scope="row" | 🇳🇵 ! scope="row" | 🇮🇳 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Indiano ! scope="row" | 🇱🇰 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Indiano ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Daya a Java
Daytoy ket sakupenna ti kalawa iti 47,800 km2. Segun ti karkulo iti senso idi 2010, adda dagiti 37,476,757 a tattao nga agtataeng idiay Daya a Java, a mangaramid daytoy iti maikadua a kaaduan ti populasion a probinsia ti Indonesia; ti kaudian nga opisial a karkulo (para iti Enero 2014) ket 41,529,481.
Daytoy ket addaan iti daga a pagbeddengan iti probinsia ti Tengnga a Java iti laud; ti Baybay Java ken beddengan ti Taaw Indiano dagiti akin-amianan ken akin-abagatan nga aplyana, bayat a ti akikid a Lingsat Bali iti daya ket mangisina ti Java manipud iti Bali.
Calibang
Ti Calibang ket ti maysa nga isla a mabirukan iti laud ti Linapacan iti aki-amianan a Palawan iti Filipinas. Ti isla ket maysa a Santuario ti Tribu ti Tagbanwa a mangbukel kadagiti basbassit ngem sangaribu a patneng nga agtataeng. Masapul dagiti agbisbista iti pammalubos babaen ti Kapitan ti Baranggay ken/wenno konseho iti tribu sakbay a bumisita.
Hoffmannia
Ti Hoffmannia ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Dagitoy ket naiwarwaras iti Mehiko, Tengnga nga Amerika, ken Abagatan nga Amerika.
Adda dagiti agarup a 100 a sebbangan.
Dagiti sebbangan ket mairaman dagiti sumaganad:
Maika-80 a meridiano daya
Ti 80° a meridiano daya ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Asia, ti Taaw Indiano, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-80 a meridiano daya ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-100 a meridiano laud.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-80 a meridiano daya ket lumabas iti:
Herbert Giles
Ni Herbert Allen Giles (8 Disiembre 1845 – 13 Pebrero 1935) ket maysa idi a Briton a diplomata ken sinologo nga isu idi ti propesor ti Insik idiay Unibersidad ti Cambridge para kadagiti 35 a tawen. Ni Giles ket nasursuruan idi idiay Charterhouse School sakbay a nagbalin a Briton a diplomata idiay Tsina. Binaliwanna ti sistema ti romanisasion ti Insik a Mandarin a pinundar babaen ni Thomas Wade, a nagresultaan daytoy iti adu a kaammo iti sistema ti romanisasion ti Insik iti Wade–Giles.
Montgomery, Alabama
Ti Montgomery ket isu ti kapitolio ti Estado ti Alabama, ken isu ti tugaw ti kondado ti Kondado ti Montgomery. Daytoy ket nanaganan kenni Richard Montgomery, daytoy ket mabirukan idiay Karayan Alabama, idiay Aplaya a Tanap ti Golpo. Manipud idi Senso idi 2010, ti Montgomery ket addaan iti populasion iti 205,764. Daytoy ti maikadua a kadakkelan a siudad idiay Alabama, kalpasan ti Birmingham, ken ti maika-103 a kadakkelan idiay Estados Unidos. Ti Estadistika a Lugar ti Metropolitano ti Montgomery ket addaan iti nakarkulo a populasion idi 2010 iti 374,536. Daytoy ti maikapat a kadakkelan a Metropolitano iti estado ken ti maika-136 kadagiti metropolitano a luglugar ti Estados Unidos.
Pagsasao a Morori
Ti pagsasao a Morori (Marori, Moaraeri, Moraori, Morari) ket ti matmatayen a pagsasao a Papuano a mangporma iti maysa a nawaya a sanga ti pamilia a Trans–Baro a Guinea iti pannagidasig ni Malcolm Ross (2005). Amin dagiti agsasao ket agus-usarda iti Papuano a Malayo wenno Indones a kas L2, ken adu dagiti makaammo iti Marind.
Ti dialekto a Menge ket awanen manipud idi 1997 ken naamammuan daytoy kadagiti panagusar iti seremonia.
Awan ti maisilpo iti daytoy iti Trans-Baro a Guinea malaksid kadagiti pangsandi:
! !!sg!!pl !1 !2 !3
Isla Chindonan
Ti Isla Chindonan ket ti maysa nga isla a mabirukan iti Luek Coron, iti Culion, probisia ti Palawan, Filipinas. Daytoy ket parte ti Grupo ti Is-isla ti Calamianes. Ti isla ket addaan iti tropikal a bakir nga agraman kadagiti ubbog iti mabalin a mainum a nasadiwa a danum, a mangramid daytoy a mabalin a mataengan. Napalikmutan babaen ti ad-adu ngem dagiti raw-ang ti korales ken nadumaduma a narba a barko iti Gubat ti  Sangalubongan II, a mangaw-awis kadagiti agbatbatok nga agus-usar iti scuba.
Listaan dagiti botaniko babaen ti pangyababaan ti mannurat (B)
A
Ti agbiruk kadagiti naikabil para iti A, usaren ti tabla dagiti linaon dita ngato.
C—Z
Ti agbiruk kadagiti naikabil para iti C–Z, usaren ti tabla dagiti linaon dita ngato.
Hoffmannia modesta
Ti Hoffmannia modesta ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Ecuador.
Abelmoschus manihot
Ti Abelmoschus manihot, ti aibika, ket ti agsabsabong a mula iti pamilia ti Malvaceae. Daytoy ket dati a naikeddeng a sebbangan ti Hibiscus, ngem naidasig itan iti henero ti Abelmoschus. Ti mula ket ammo pay iti Ingles a kas ti sunset muskmallow, sunset hibiscus, wenno hibiscus manihot.
MusicBrainz
Ti MusicBrainz ket mangala kadagiti pakaammo a maipanggep kadagiti artista, dagiti nairekord nga obrada, ken dagiti pannakaikabagian a nagbaetan kaniada. Dagiti nairehistro a naikabkabil ket saan a basbassit a mangala iti titulo ti album, dagiti titulo dagiti tokar, ken ti kaatiddog ti tunggal maysa a ktokar. Dagitoy a maikabkabil ket tinartaripato babaen dagiti boluntario nga editor a mangsursurot kadagiti insursurat ti komunidad nga alagaden ti estilo. Dagiti nairehistro nga obra ket makanayon pay a mangipenpen ti pakaammo a maipanggep ti petsa a pannakaipablaak ken pagilian, ti ID ti CD, arte nga akklub, akostiko a lemma ti ramay, teksto a notasion ti nawaya a porma ken dadduma pay a metadata. Manipud idi 6 Pebrero 2014, ti MusicBrainz ket naglaonen ti pakaammo kadagiti agarup a 820,000 nga artista, 1.2 a riwriw a pablaak, ken 13.1 ma riwriw a rehistro.
Abelmoschus manihot
Dagiti panangipakat
Iti Hapon, daytoy a mula ket ammo a kas ti tororo aoi ken maus-usar iti panagaranid iti neri, ti maysa a naarina a sustansia iti panagaramid iti washi. Iti Koreano, daytoy a mula ket ammo a kas ti hwang chok kyu ken inus-usar iti panagaramid iti dak pul, a makatulong iti panagaramid iti hanji (papel ti Koreano). Iti Fiji, dagiti kadawyan a nagan para iti daytoy a mula ket bele ken vauvau. Dagiti bulong ket maysa kadagiti nangruna a tradisional a berde a nateng iti Fiji (kakuyog dagiti bulong ti taro ken dagiti adu a kita ti atap a pako). Iti Samoa, ti mula ket ammo a kas ti pele.
Dagiti linaon a kemikal
Ti maysa a kromatograpiko ken espektroskopiko a panagusig a naipablaak iti China Journal of Chinese Materia Medica ket nangipakita ti aibika ket aglaon kadagiti sangapulo ket tallo a kompuesto: ti myricetin, cannabiscitrin, myricetin-3-O-beta-D-glucopyranoside, glycerolmonopalmitate, 2, 4-dihydroxy benzoic acid, guanosine, adenosine, maleic acid, heptatriacontanoic acid, 1-triacontanol, tetracosane, β-Sitosterol, ken beta-sitosterol-3-O-beta-D-glucoside.
Nutrision
Uray no teknikal daytoy a bassit a mula, ti aibika ket maysa a perenial a no kadagiti nasayaat a kasasaad, mabalin nga agtubo iti sumurok a tallo metro iti katayag. Daytoy ket naibagbaga a nataraon a nateng. Dagiti bulongna ket aglaon kadagiti adu a bitamina A ken C, ken landok, ken addaan iti 12% a protina babaen ti namaga a kadagsen. Iti pay maipatinayon, daytoy ket nalaka a mapaadu babaen dagiti ungel ti mula, nalaka a maimuyong, relatibo a makasaranget iti sakit ken naikeddeng pay a makaagas. Daytoy ket adu a naimulmula kadagiti igid ti hardin wenno maysa a maikuyog a mula kadagiti adu a tradisional a hardin kadagiti tropiko.
Hoffmannia ecuatoriana
Ti Hoffmannia ecuatoriana ket ti sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Ecuador. Ammo laeng daytoy iti bugbugtong nga urnong a naaramid idi 1944.
Sasao a Daya a Strickland
Ti sasao a Daya a Strickland ket ti pamilia ti sasao a Trans–Baro a Guinea iti panangidasig ni Malcolm Ross. Dagiti innem a pagsasao ket ti, ket nalawagda nga agkakabagian. Dagiti pangsandi ket dagiti sumaganad:
! !!sg!!du!!pl !1 !2 !3
Sasao a Daya a Kutubuano
Ti sasao a Daya a Kutubuano ket ti bassit a pamilia ti sasao a Trans–Baro a Guinea (TNG) iti panangidasig ni Malcolm Ross. Adda laeng dagiti dua a pagsasao ti Fiwaga ken Foi, ken saan dagitoy nga asideg iti sasao a Laud a Kutubuano. Naisilpoda iti pamilia a "Kutubuano" babaen da Franklin ken Voorhoeve in 1973, ngem ti puesto ket napanawanen. Uray no ti Daya a Kutubuano ket addaan iti bokabulario a proto-TNG, inkeddeng ni Ross a madudua ti pannakainayonna iti TNG.
Charles Édouard Guillaume
Ni Charles Édouard Guillaume (15 Pebrero 1861, Fleurier, Suisa – 13 Mayo 1938, Sèvres, Pransia) ket maysa idi a Suiso a pisiko a nagungunaan iti Premio Nobel iti Pisika idi 1920 para iti pannakabigbigna iti serbisio a naitedna kadagiti panagrukod iti pisika babaen ti panagduktalna kadagiti anomalia dagiti aloy ti nikel ken landok.
Ni Guillaume ket naam-ammuan pay para iti panagduktalna kadagiti aloy ti nikel ken landok a ninagananna iti invar ken elinvar. Ti invar ket addaan iti asideg iti sero a koepisiente iti termal a panagpadakkel, a nangaramid a naserbi daytoy iti panagaramid kadagiti presision nga instrumento a dagiti dimensionda ket nasken a natalinaay urayno agdumaduma dagiti temperatura. Ti elinvar ket addaan iti asideg it isero a koepisiente iti modulus iti elektrisidad, a nangaramid a naserbi daytoy iti panagaramid kadagiti instrumento nga addaan kadagiti spring a nasken a saan a maapektaran kadagiti agdumaduma a temperatura, a kas ti kronometro ti marina. Ti elinvar ket saan pay a magnetiko, nga isu daytoy ket sekondario a naserbi a tagikua para kadagiti antimagnetiko a relo.
Kas anak ti Suiso a horologo, ni Guillaume ket nagay-ayat kadagiti kronometro ti marina. Para iti panagusar a kas ti kompensasion iti balanse, isu ket nagparang-ay iti sabali a kita ti aloy ti invar nga addaan iti negatibo a kuadratiko a koepisiente iti panagpadakkel. Ti panggep iti panagaramid iti daytoy ket ti panagikkat iti biddut ti "tengnga a temperatura" iti balanse ti pilid.
Ni Guillaume ket daulo idi ti International Bureau of Weights and Measures. Isu ket kimmaddua a nagobra kenni Kristian Birkeland, ken nagserbi idiay Observatoire de Paris—Section de Meudon. Isu ket nagaramid kadagiti nadumaduma nga eksperimento kadagiti termostatiko a panagrukod idiay obserbatorio. Isu ti immuna a husto a nangikeddeng ti temperatura ti limbang.
1240
Ti tawen idi 1240 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Domingo (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Charles Édouard Guillaume
Ni Guillaume ket inasawana ni A.M. Taufflieb idi 1888, ken nagannakda iti tallo.
Dagiti pablaak
thumb|150px|Pastel a ladawan babaen ni [[Marie-Louise Catherine Breslau idi 1992]]
Aciotis oliveriana
Ti Aciotis oliveriana ket ti maysa a nalinteg wenno kumalatkat a hierna aginggana iti 40 cm katayag, a sumagmamano nga umadu babaen ti pamay-an dagiti estolon iti rabaw ti daga. Dagiti bulong ket addaan iti akikid a napayyakan a pesiolo aginggana iti 4 cm iti kaatiddog; agsukog puso dagiti bulong, aginggana iti 5 cm iti kaatiddog, nangisit berde iti akinngato a bangir, napusasaw a berde iti baba gapu kadagiti dutdot. Ti inploressensia ket kompueto a cyme nga agraman kadagiti adu a purpura a sabong nga awanan kadagiti glandula nga adda kadagiti petalo iti sumagmamano a kabagian a sebbangan.
Jason Abalos
Ni Jason Jimenez Abalos ket Filipino nga aktor.
Mussaenda erythrophylla
thumb|200px|Sabong
Pagsasao a Boazi
Ti pagsasao a Boazi (Bwadji), ammo pay a kas Kuni manipud kadagiti maysa a dialektona, ket ti pagsasao a Papuano a naisasao idiay Papua Baro a Guinea.
Mussaenda erythrophylla
Ti Mussaenda erythrophylla, kadawyan nga ammo iti Ingles iti Ashanti blood, red flag bush ken tropical dogwood, ket ti maysa a kankanayon a berde a bassit a mula iti Laud nga Aprika. Dagiti bractteas ti bassit a mula ket mabalin nga addaan kadagiti sabali a maris, mairaman ti nalabbasit, rosas, puraw, napusasaw a derosas wenno sumagmamano nga aglalaok. Kasayaatan nga agtubo ti Mussaenda erythrophylla kadagiti lugar ti nabara a temperado wenno subtropikal ken mabalin a matnag dagiti bulong kadagiti nalamlamiis a parte. Iti masna a habitatna, ti bassit a mula ket mabalin a kumalatkat aginggana iti, ngem kompakto no maimuyong. Ti sukog bituen a sabong ti bassit a mula ket iti diametro ken addaan iti bugbugtong a nabaliwan a sepalo.
Robert De Niro
Ni Robert De Niro ket maysa nga Amerikano nga aktor ken produser a nagbida kadagiti sumurok a 100 a pelikula. Ti immuna a nagruna a papelna ket dagidi drama ti isport Bang the Drum Slowly (1973) ken ti pelikula ti krima ni Martin Scorsese iti Mean Streets (1973). Kalpasan iti pannakaitalikud iti papel ni Sonny Corleone iti pelikula tikrima iti The Godfather (1972), isu ket naipapel a kas ti ubing a Vito Corleone iti The Godfather Part II (1974), a nagabakanna iti Gunguna ti Akademia para iti Kalaingan a Mangsuporta nga Aktor.
Sasao a Marind
Ti sasao a Marind ket dagiti nasayaat a napundar a pamilia ti pagsasao ti sasao a Papuano, nga insasao babaen dagiti Marind-anim. Mangpormada iti paset ti sasao a Trans–Baro a Guinea iti panangidasig da Stephen Wurm ken Malcolm Ross.
Dagiti pangsandi ket: ! !!sg!!pl !1 !2 !3 (f) *-u-||*ya-(?)a
Tisasao a Marind ket sangkapaset idi a nanaganan babaen da Sidney Herbert Ray ken JHP Murray idi 1918; ti pamilia ket pinunno babaen ni JHMC Boelaars idi 1950. Nainkorporado daytoy idi iti Trans–Baro a Guinea babaen ni Stephen Wurm idi 1975.
Maika-82 a meridiano daya
Ti 82° a meridiano daya ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Asia, ti Taaw Indiano, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-82 a meridiano daya ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-98 a meridiano laud.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-82 a meridiano daya ket lumabas iti:
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Kara ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Kara ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Kara ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Golpo Yenisei ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" | 🇰🇿 ! scope="row" | ! scope="row" | 🇳🇵 ! scope="row" | 🇮🇳 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Indiano ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Maika-6 a paralelo abagatan
Ti maika-6 a paralelo abagatan ket ti sirkulo ti latitud a 6 gradgrado iti abagatan ti ekuador a plano ti Daga. Daytoy ket ballasiwenna ti Taaw Atlantiko, Aprika, ti Taaw Indiano, Abagatan a daya nga Asia, Australasia, ti Taaw Pasipiko ken ti Abagatan nga Amerika.
Likmut iti lubong
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken mapan nga agpadaya, ti 6° a paralelo abagatan ket lumabas iti:
Système universitaire de documentation
thumb|300px|Ti naala manipud iti kompiuter a ladawan ti Système Universitaire de Documentation (Sudoc) Ti système universitaire de documentation wenno SUDOC ket sistema nga inus-usar babaen dagiti biblioteka kadagiti unibersidad ti Pransia ken dagiti lugar a pagadalan tapno mangilasin, mangsurot ken mangtaripato kadagiti dokumento a tagikuada. Ti katologo, nga aglaon ti ad-adu ngem 8 a riwriw a reperensia, ket mangpalubos kadagiti estudiante ken dagiti agsuksukisok tapno makabirukda kadagiti pakaammo ti biograpia ken lokasion kadagiti sumurok a 3,400 pagdokumentuan a sentro. Daytoy ket tinartaripato babaen ti Agence bibliographique de l'enseignement supérieur.
Maika-6 a paralelo abagatan
Likmut iti lubong
! scope="col" width="140" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇨🇩 ! scope="row" | 🇦🇴 ! scope="row" | 🇨🇩 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Danaw Tanganyika ! scope="row" | 🇹🇿 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Indiano ! scope="row" | 🇹🇿 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Indiano ! scope="row" | 🇮🇩 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Java ! scope="row" | 🇮🇩 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Java ! scope="row" | 🇮🇩 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Banda ! scope="row" | 🇮🇩 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Banda ! scope="row" | 🇮🇩 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Arafura ! scope="row" | 🇮🇩 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Arafura ! scope="row" | 🇮🇩 ! scope="row" | 🇵🇬 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Solomon ! scope="row" | 🇵🇬 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Solomon ! scope="row" | 🇵🇬 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" | 🇵🇪 ! scope="row" | 🇧🇷 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko
Système universitaire de documentation
Dagiti nagibasaran
fr:Système universitaire de documentation
UTC+03:30
thumb|500px|UTC+03:30: Asul (Disiembre), Kahel (Hunio), Duyaw (amin a paset ti tawen), Napusasaw nga Asul – Luglugar ti Baybay Ti UTC+03:30 ket panangilasin para iti timbengan ti oras manipud iti UTC iti +03:30. Iti ISO 8601 ti mainaig nga oras ket maisuratto a kas. Daytoy nga oras ket naus-usar idiay:
1241
Ti tawen idi 1241 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
1242
Ti tawen idi 1242 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
1243
Ti tawen idi 1243 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Isla Delian
Ti Isla Delian ket ti maysa nga isla a mabirukan iti Is-isla Calamianes iti probinsia ti Palawan, Filipinas.
Heograpia
Ti agpakatengnga a kangato ti isla ket 76 m iti ngato ti pantar ti baybay.
Populasion
Addaan iti nakarkulo iti 2.82% nga ubbing nga agtawen iti 5 nga agtataeng iti isla ket nakuttong.
Klima
Ti kapudotan a bulan ket Abril iti maysa nga agpakatengnga a temperatura iti 32.3 °C iti malem bayat a ti Enero ket ti kalamiisan a bulan nga addaan iti agpakatengnga a temperatura iti 22.6 °C iti rabii. Ti isla ket awanan kadagiti naisangayan a tiempo ti temperatura, ti temperatura ket relatibo a natalinaay iti amin a las-ud iti tawen. Saan unay nga agiddiat dagiti temperatura iti aldaw ken rabii. Ti Septiembre ket ti agpakatengnga a bulan a kaaduan it lawag ti init. Ti kaaduan a panagtutudo ket to bulan ti Oktubre, ti namaga a tiempo ket ti bulan ti Marso.
Dagiti masna a didigra
Adda kalalainganna aginggana iti nakaro nga irurumsua dagiti paset ti panawen iti nakaro a kalgaw. Adda met nakaro a kaadda dagiti bagio a makapunta iti isla.
Masna a Parke ti Kabambantayan ti Inayawan
Ti Masna a Parke ti Kabambantayan ti Inayawan (ammo pay kas Masna a Parke ti Kabambantayan ti Iniaoan) ket ti maysa a nasalakniban a lugar ti kabakiran a banbantay iti rehion ti Akin-amianan a Mindanao iti Filipinas. Sakupen ti parke ti kabambantayan nga ammo pay a kas Bantay Iniaoan a mabirukan iti napalikmutan iti daga nga ili ti Nunungan iti Lanao del Norte ken sakupenna ti dagup a kalawa iti nga agraman iti maysa a sona ti paglappedan iti. Ti lugar ket opisial a naidesignado a kas masna a parke idi Hulio 30, 2007 babaen ti Proklamasion Blng. 1344 a pinirmaan babaen ni Presidente Gloria Arroyo. Daytoy ket maysa a nangruna a pagbibingayan iti danum ken ti kadakkelan a nabati a katuduan a bakir iti Lanao del Norte.
Deskripsion
Mabirukan ti parke iti baranggay ti Inayawan iti Nunungan, iti agarup a iti abagatan a laud manipud iti siudad ti Iligan iti asideg a pagbeddengan iti probinsia ti Lanao del Sur ken agarup a  iti amianan manipud iti Punto Magapu ken Luek Illana. Daytoy ket naipatengga iti likmut ti Bantay Iniaoan, ti maysa nga agsukog iti balisongsong a bantay ken daytoy ti katayagan iti probinsia iti altitud iti. Ti Danaw Nunungan iti ket maysa kadagiti kangatuan a danaw iti Filipinas ken mabirukan pay iti kaunegan iti daytoy a parke. Daytoy ket buklen dagiti tallo a sabali a danaw a mangipaay iti danum kadagiti ili iti Tanap ti Kapatagan ken ayan dagiti adu a paay iti ikan.
Biag ti kaatapan
Ti Masna a Parke ti Kabambantayan ti Inayawan ket ayan ti agdumaduma a fauna. Mairaman dagitoy dagiti naipangta ken dagiti karkarna a sebbangan a kas ti agila ti Filipinas, ugsa ti Filipinas, Mindanao flying squirrel, Mindanao scops owl, nakuelian iti puraw a salaksak, Philippine warty pig ken ti kalaw ti Mindanao.
Rommel Adducul
Ni Rommel Adducul ket dati Filipino a propesional a basketbolista ken coach.
Hamelia patens
Ti Hamelia patens ket ti dakkel a perenial a bassit a mula wenno bassit a kayo iti pamilia ti kape iti Rubiaceae, a patneng iti subtropiko ken tropiko ti Kaamerikaan. Ti sakupna ket manipud iit Florida iti akin-abagatan nga Estados Unidos aginggana iti ad-adayo ngem abagatan nga Arhentina. Dagiti kadawyan a nagan iti Ingles ket mairaman ti firebush, hummingbird bush, scarlet bush, ken redhead. Iti Belis, ti nagan daytoy a mula iti Maya ket Ix Canaan ken ammo pay a kas "Parabantay iti Bakir".
Panagtubo
thumb|left|Inploressensia Ti Hamelia patenshas ket addaan kadagiti maranarangha-nalabbasit a timmubo a sabong, a mangawis kadagiti hummingbird ken dagiti kulibangbang para iti polinasion. Agdumaduma ti kaatiddog dagiti corolla, ken mangaramid daytoy nga atraktibo kadagiti nadumaduma a polinador. Ti bunga ket bassit a nangisit a nalabbasit a berry, ken agbalin a nangisit no maluom.
Uray no narusanger ti langa, napateg daytoy a kas kayo iti hardin kadagiti nabarbara a klima ken uray dagiti kalalainganna a klima, no laeng ti daga ket agtalinaay iti ngato ti panagyelo.
Hoffmannia regalis
Ti Hoffmannia regalis ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Mehiko.
Mussaenda macrophylla
thumb|right|Mula a Mussaenda macrophylla iti Tanap ti [[Panchkhal, Nepal]]
1244
Ti tawen idi 1244 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Biernes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
1245
Ti tawen idi 1245 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Domingo (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Mussaenda macrophylla
Ti Mussaenda macrophylla, kadawyan nga ammo iti Ingles kas sweet root ket ti maysa a kankanayon a berde a bassit a mula ityi Asia. Dagiti bractea ti bassit a mula ket mabalinda nga addaan kadagiti sabali a maris, mairaman ti nalabbasit, puraw wenno sumagmamano nga aglalaok. Ti M. macrophylla ket patneng kadagiti pagilian ti Asia kas ti Tsina, Taiwan, Nepal, Myanmar, Malaysia, ken Filipinas.
Mussaenda philippica
Ti Mussaenda philippica ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae nga agtubo a kas bassit a mula wenno bassit a kayo. Daytoy ket patneng iti Filipinas ken kadawyan nga agtubo kadagiti sabali a lugar a kas maysa nga ornamental a sebbangan. Dagiti ammo a karuay ket mairaman ti "Donna Laz" (derosas), "Alicia Luz" (nangisit a derosas), "Queen Sirikit" (napusasaw a derosas), "Donna Aurora" (wpuraw), and "Donna Envangellina" (nangisit a nalabbasit).
Sirkulo ti latitud
Ti sirkulo ti latitud iti Daga ket ti maysa a naipagpagarup a sirkulo ti daya-laud a mangisilpo kadagiti amin a lokasion (saan a maikabil dagiti kangato) a naikkan iti latitud. Ti puesto ti lokasion iti igid ti sirkulo iti latitud ket maited babaen ti bukodna a longitud.
Dagiti sirkulo ti latitud ket masansan a tinawtawagan kadagiti paralelo gapu ta dagita ket paraleloda iti tunggal maysa – a daytoy ket, ti ania man kadagiti dua a paralelo ket addaanda iti amin a lugar ken agpada iti distansia a baetanda. (Gapu ta ti Daga ket saan a nagtimbukel ti kaadayo manipud iti ekuador iti grado 10 ti amianan ket basbassit ngem kaadayo manipud kadagiti grado 10 aginggana iti 20 ti amianan. Kadagiti dadduma a proyeksion ti mapa, kasla ti proyeksion nga ekuirektanggular, nailadawan dagitoy nga agpada iti kaadayo.)
Dagiti sirkulo ti latitud ket agbalin a basbassit no umadayoda manipud iti ekuador ken no as-asidegda kadagiti ungto. Ti sirkulo ti latitud ket perpendikular kadagiti amin a meridiano, ken isu nga espesial a kaso ti loksodromika.
Ti latitud ti sirkulo ket aganay a ti anggulo a nagbaetan ti Ekuador ken ti sirkulo, a ti bertise ti anggulo iti tengnga ti Daga. Ti Ekuador ket adda iti 0°, ken ti Amianan ken Abagatan nga Ungto ket adda iti 90° amianan ken 90° abagatan. Adda dagiti 89 nga integral (sibubukel grado) a sirkulo ti latitud a nagbaetan ti Ekuador ken dagiti Ungto iti tunggal maysa a hemisperio, ngem dagitoy ket mabalin a mabingbingay kadagiti umiso a rukod iti latitud, ken masansan a mairepresenta a kas grado desimal (kas iti 34.637°N) wenno dagiti minuto ken segundo (kas iti 22°14'26"S). Awan ti patingga no kasano nga umiso ti mabalin a panagrukod iti latitud ken isu nga adda dagiti awan patinggana a bilang dagiti sirkulo ti latitud iti Daga.
Adu kadagiti mapa a mangipakpakita kadagiti sirkulo ti latitud a kas dagiti nalimpia a linia, ngem ti sirkulo ti latitud ket saan a (malaksid ti Ekuador) ti kabassitan a distansia a nagbaetan ti dua a punto iti Daga. Kadagiti sabali a panangibaga, dagiti sirkulo ti latitud (malaksid ti Ekuador) ket saan a dagiti nalatak a sirkulo (kitaen pay ti kaadayo ti nalatak a sirkulo), ngem dagitoy ket loksodromika. Isu a ti maysa nga eroplano nga agtaytayab iti nagbaetan ti siudad ti Europa ken Amianan nga Amerika ket makibinningayda iti isu met laeng a latitud nga agtayab iti adadayo ngem ti amianan, kas pagarigan idiay Greenland.
Dagiti arko ti sirkulo ti latitud ket sagpaminsan a maus-usar a kas dagiti pagbeddengan a nagbaetan dagiti pagilian wenno dagiti rehion nga ayan dagiti awan a naisangayan a masna a pagbeddengan (kas dagiti desierto), wenno ti maysa nga artipisial a pagbeddengan a nailadawan a kas "linia iti mapa", a kas ti napasamak idiay Korea.
Strumpfia
Ti Strumpfia ket ti monotipiko a henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Ti henero ket aglaon laeng iti maysa a sebbangan, viz. Strumpfia maritima, a mabirukan manipud iti akin-abagatan a Florida aginggana iti akin-amianan a Venezuela. Ti Strumpfia maritima ket ti kaikaisunapay a sebbangan iti tribu ti Strumpfieae. Daytoy ket kankanayon a berde a bassit a mula kadagiti panatar a lugar a karkarna a sumurok iti iti katayag. Ti Pride of Big Pine ket ti kadawyan a naganna iti Ingles. Ti Strumpfia ken ninaganan babaen ni Nicolaus Jacquin idi 1760 iti kompilasionna a natituluan iti Enumeratio Systematis Plantarum. Daytoy ket nanaganan para ken ni Christopher Strumpf, ti propesor ti kemiko ken botaniko iti Hall, iti Magdeburg, ken editor ti Genera Plantarum ni Carl Linnaeus.
Sasao nga Engan
Ti sasao nga Engan ket ti pamilia ti sasao a Trans–Baro a Guinea iti panangidasig ni Malcolm Ross. Dagiti siam a pagsasao ket nalawagda nga agkakabagian.
Adda dagiti adu a bilang ti pannakaipada iti Wiru, ngem saan pay a napanawan ti panagbulbulod.
Dagiti pagsandi ket nalakada a nakonstrukto manenn para kadagiti akin-amianan ken akin-abagatan a sanga, nge mnarigrigat para iti sibubukel nga Engan. Addaan ni Ross (2005) kadagiti sumaganad a singular:
! !!pEngan!!N Engan!!S Engan!!Wiru !1 !2 !3
1246
Ti tawen idi 1246 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Lunes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
UTC+02:30
Ti UTC+02:30 ket panangilasin para iti timbengan ti oras manipud ti UTC iti +02:30. Iti ISO 8601 ti mainaig nga oras ket maisuratto a kas.
Idi las-ud ti maika-19 a siglo, ti Natimbeng nga Oras ti Moscow ket naipaammo idi idiay Rusia, kasisigud idi ti UTC+02:30. Kalpasan ti Rebolusion ti Oktubre, ti sona ti oras ket nabaliwan iti +2.
UTC+04:51
Ti UTC+04:51 ket panangilasin para iti timbengan ti oras manipud ti UTC iti +04:51. Daytoy ket inus-usar idi a kas ti oras ti Bombay aginggana idi 1955 idi naiyasideg ti baetan dagiti 39 a minutos iti likudan ti behind Pagalagadan nga Oras ti India (UTC+05:30).
Mussaenda pubescens
Ti Mussaenda pubescens ket ti maysa a mula manipud iti pamilia ti kape iti Rubiaceae a mabirukan idiay Indonesia.