cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Maika-176 a meridiano laud
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
! scope="col" width="150" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Chukchi ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Bering ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" | 🇳🇿 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Pagsasao a Duna
Ti pagsasao a Duna (ammo pay a kas Yuna) ket ti pagsasao a Papuano ti Papua Baro a Guinea. Daytoy ket mabalin a maitagikua iti pamilia ti pagsasao a Trans–Baro a Guinea ket maidasig pay a kas pagsasao a Duna–Pogayaa, gapu ta ti Bogaya ket agparang nga isu ti kaasitgan a kabagian ti Duna, a kas ebidensia ti kapada a panagdur-as dagiti personal a pangsandia. Dagiti karkulo ti bilang dagiti agsasao ket sumakop manipud iti 11,000 (1991) aginggana iti 25,000 (2002).
Subprepektura ti Ishikari
Ti Subprepektura ti Ishikari (石狩振興局) ket ti maysa a subprepektura ti Prepektura ti Hokkaido, Hapon, a manirukan idiay akinlaud a parte ti isla. Sakupen ti subprepektura iti ken idi 2011 daytoy ket addaan iti populasion iti 2,334,241. Alaen ti nagan tisubprepektura manipud iti Karayan Ishikari, ti maikatlo a kaatiddogan idiay Hapon, nga agayus babaen ti akinlaud a Hokkaido ken matianan idiay Baybay ti Hapon iti siudad ti Ishikari. Adda dagiti innem a siudad, tallo nga ili, ken maysa a purok iti ituurayanna. Ti Sapporo ket kapitolio ti Prepektura ti Hokkaido ken Subprepektura ti Ishikari. Ti Nailian a Parke ti Shikotsu-Toya ket mabirukan idiay akin-abagatan a parte ti subprepektura, ken ti Shokanbetsu-Teuri-Yagishiri Quasi-National Park iti Amianan.
Etimolohia
Ti balikas nga Ishikari ket nagtaud manipud iti pagsasao nga Ainu, ken adda dagiti nadumaduma a teoria no ania ti kayat a sawen ti nagan.
Huilaea mutisiana
Ti Huilaea mutisiana ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Melastomataceae. Daytoy ket endemiko iti Colombia.
Subprepektura ti Ishikari
Etimolohia
Ti "Ishikari" ket naisurat iti pagsasao a Hapon babaen ti panagusar kadagiti karakter ti ateji, wenno kanji a naus-usar a ponetiko a mangirepresenta iti patneng wenno dagitibinulod a balikas. Ti umuna,, a tikayatn a sawen ket "agbato", ken ti maikadua, , ti kayatn a sawen ket "aganup". Ti kayat a sawen ti naisurat a porma ti Ishikari ket awanan iti pannakaikabagian iti kayat a sawen ti balikas iti pagsasao nga Ainu.
Heograpia
thumb|300px|Ti Subprepektura ti Ishikari
Pagluganan
Ti Prepektura ti Ishikari ket addaan kadagiti dua nga eropuerto, ken isuda a dua ket mangserserbi ti kalatakan a lugar ti Sapporo.
Huilaea occidentalis
Ti Huilaea occidentalis ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Melastomataceae. Daytoy ket endemiko iti Colombia.
Pavetteae
Ti Pavetteae ket ti tribu dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae ken aglaon kadagiti agarup a 624 a sebbangan kadagiti 9 a henero. Dagiti representatibona ket mabirukan kadagiti tropiko ken subtropiko iti Daan a Lubong ken ti akin-abagatan a rehion ti Pasipiko.
Dagiti henero
Dagiti agdama a maawat a nagan
Dagiti sinonimo
Baybay Riiser-Larsen
right|thumb|Ti naisingasing a nagan ti Bayaby Riiser-Larsen a kas parte ti [[Akin-abagatan a Taaw]] Ti Baybay Riiser-Larsen ket ti pingir a baybay idiay Akin-abagatan a Taaw. Daytoy ket bineddengan babaen ti Baybay Lazarev iti laud ken ti Baybay dagiti Kosmonauta iti daya, wenno ti nagbaetan ti 14°E ken 30°E. Ti akin-amianan a pagbeddenganna ket naipalawag a ti maika-65 a paralelo abagatan. Ti nagan nga insingasing babaen ti Kappon ti Sobiet, ket saan nga opisial a naaprobaran babaen ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko (IHO).
Nanaganan ti Baybay Riiser-Larsen idi 1962 babaen ti Ekspedision ti Antartiko ti Sobiet a kas pammadayaw iti Norwego a pionero iti panagpatayab ken eksplorador ti polar a ni Hjalmar Riiser-Larsen (1890–1965). Ti burador ti IHO 2002 ket saan a naaprobaran babaen ti IHO (wenno ti ania man a sabali a gunglo), ken ti dokumento ti IHO idi 1953 (a saan nga aglaon iti nagan) ket kankanayon nga agdama a matungtungpal. Dagiti mangidadaulo a turay ti heograpia ken dagiti atlas ket sssnda nga agus-usar iti nagan, a mairaman ti maika-10 nga edision ti World Atlas ti 2014 manipud iti National Geographic Society ti Estados Unidos ken ti maika-12 nga edision ti Times Atlas of the World ti 2014 ti Britaniko. Ngem agus-usar dagiti mapa ti Sobiet ken Rusia.
Ti kaadalem ket sumurok a 3,000 a metmetro kadagiti danum ditoy. Ti lugar ket naabongan iti naiyan-anud a yelo iti amin a paset ti tawen. Daytoy ket mabalin a gumay-at iti sumurok a kalawa iti 1,138,000 km². Adda met dagiti adu nga iceberg.
Distrito ti Kamiiso, Hokkaido
thumb|200px|Ti lugar ti Distrito ti Kamiiso iti Subprepektura ti Oshima. Ti Kamiiso (上磯郡) ket ti maysa a distrito a mabirukan idiay Subprepektura ti Oshima, Hokkaido, Hapon.
Baybay Riiser-Larsen
Iti abagatan iti daytoy a lugar ket mabirukan ti Aplaya Prinsesa Astrid ken Aplaya Prinsesa Ragnhild ti Daga Reina Maud. Ii akinlaud a parte ket ti Samang ti Yelo ti Lazarev, ken iti ad-adayo a daya ket dagiti Puerto ti yelo ti Erskine ken Puerto ti yelo ti Gode, ken ti dati nga Estasion Roi-Baudouin ti Belhika.
Distrito ti Kamiiso, Hokkaido
Manipud idi 2004, ti distrito ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 48,470 ken ti densidad ti populasion iti 71.18 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 680.95 km².
Baybay Somov
right|thumb|460px|Ti naisingasing a nagan ti Baybay Somov ken dagiti sabali a naisingasing a nagan a kas parte ti [[Akin-abagatan a Taaw]] Ti Baybay Somov  ket naisingasing idi a nagan para iti parte ti Akin-abagatan a Taaw. Daytoy ket mabirukanto idiay akindaya unay a parte ti subkontinente ti Antartika ti Daya nga Antartika, iti amianan ti Aplaya Oates, Daga Victoria, ken ti Aplaya George V, iti pagbaetan ti 150° ken 170° daya. Iti laud ket isunto ti Baybay D'Urville. Iti daya ti Rawis Adare, iti 170°14' Daya, ket ti Baybay Ross.
Immuna a naisingasing ti nagan babaen dagiti Ruso para iti burador ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko (International Hydrographic Organization - IHO) ti 2002. Daytoy a burador ket saan idi a naaprobaran babaen ti IHO (wenno ti ania man a gunglo), ken ti dokumento ti IHO ti 1953 (a saan nga aglaon iti nagan) ket agdama nga agtultuloy a matungtungpal. Dagiti mangidadulo a turay ti heograpia ken dagiti atlas ket saanda nga agus-usar iti nagan, a mairaman ti maika-10 nga edision ti World Atlas ti 2014 ti National Geographic Society ti Estados Unidos ken ti maika-12 nga edision ti Times Atlas of the World ti 2014 ti Britaniko. Ngem maus-usar dagiti mapa ti Sobiet ken Rusia.
Ti Baybay Somov ket addaanto iti kalawa iti 1,150,000 km² ken mabalinto nga aginggana iti 3000 a metro iti kaadalem.
Ti Baybay Somov ket mainagananto akas pammadayaw kenni Mikhail Somov (1908–1973) ti Ruso nga oseanologo ken eksplorador ti polar, nga isu idi baetan ti 1955 ken 1957 ket ti nagbilbilin ti immuna nga Ekspedision ti Antartiko ti Sobiet.
Pagsasao nga Arta
Ti Arta ket ti gangani nga awanen a pagsasao ti Negrito iti akin-amianan a Filipinas. Ti obra ni Lawrence Reid idi 1990 ket nangipakita nga adda laengen dagiti 12 a nabati nga agsasao idiay Villa Santiago, Aglipay, Probinsia ti Quirino, ken idi 1992 daytoy ket insasao laengen dagiti tallo a pamilia.
Adda pay laeng dagiti bassit a grupo dagiti agsasao iti Arta kadagiti ili ti Maddela ken Nagtipunan ti Probinsia ti Quirino. Ti Arta ket agdama a madokdokumentuan babaen ni Yukinori Kimoto.
Pannakaiwarwaras
Ti Arta ket mabirukan kadagiti sumaganad a lugar iti kaunegan ti ili ti Nagtipunan.
1119
Ti tawen idi 1119 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Pagsasao nga Ilongot
Ti Ilongot ket ti pagsasao dagiti indihenio a tattao nga Ilongot iti akin-amianan a Luzon, Filipinas. Ti pagsasao ket Austronesio ken nailasinen a kas agtagikua kadagiti tallo a dialekto.
Otiophora (mula)
Ti Otiophora ket ti henero dagiti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Adda dagiti agarup a 20 sa sebbangan. Ti masna a pannakaiwarwaras a sakup para iti henero ket mairaman ti Madagascar ken ti kaaduan ti tengnga ken akin-abagatan nga Aprika manipud iti Abagatan nga Aprika iti amianan aginggana iti Tanzania ken Nigeria.
Sulawesi
Ti Sulawesi ket buklen dagiti uppat a peninsula: ti akin-amianan a Peninsula Minahassa; ti Daya a Peninsula; ti Abagatan a Peninsula; ken ti Abagatan a daya a Peninsula. Tallo a golpo ti mangisina kadagitoy a peninsula: ti Golpo ti Tomini iti pagbaetan ti akin-amianan a peninsula Minahasa ken ti Daya a Peninsula; ti Golpo Tolo iti pagbaetan dagiti peninsula ti Daya ken Abagatan a daya a Peninsula; ken ti Golpo Bone iti pagbaetan ti Abagatan ken Abagatan a daya a Peninsula. Ti Lingsat ti Makassar ket mabirukan iti igid ti akinlaud a bangir ti isla ken mangisina ti isla manipud iti Borneo.
Nagan
Ti nagan a Sulawesi ket mabalin a nagtaud manipud iti balikas a sula ("isla") ken besi ("landok") ken mabalin a mangibaga ti historikal nga eksport iti landok manipud iti nabaknang ti deposito iti oro a Danaw Matano. Daytoy ket nagbalin a maus-usar iti Ingles kalpasan ti wayawaya ti Indonesia.
Ti nagan a Celebes ket kasisigud idi a naited iti isla babaen dagidi Portuges nga eksplorador.
Heolohia
Ti isla ket agbangkirig manipud kadagiti aplaya dagiti adalem a baybay a mangpalikmut iti isla iti natayag, kaaduan a bulkaniko, a kabanbantayan nga interior. Dagiti aktibo a bulkan ket mabirukan iti akin-amianan a Peninsula Minahassa, ken gumay-at iti amianan iti Is-isla Sangihe. Ti akin-amianan a peninsula ket aglaon kadagiti nadumaduma nga aktibo a bulkan a kas ti Bantay Lokon, Bantay Awu, Soputan, ken Karangetang.
Segun ti rekonstruksion ti plata, ti isla ket naipammatian a naporma idi babaen ti panagdungpar dagiti terrano manipud iti Plata ti Asia (nangporma ti laud ken abagatan a laud), ken manipud iti Plata ti Australia (nangporma ti abagatan a daya ken ti Banggai), a dagiti arko ti isla ket dati nga adda iti Pasipiko (nangporma kadagiti peninsula ti amianan ken daya). Gapu kadagiti nadumaduma a tektoniko a taudanna, dagiti tukki ket nangkupsiat iti daga; kas resulta, ti isla ket kanayon a makasanay kadagiti gingined.
Ti Sulawesi, no maigiddiat kadagiti kaaduan nga isla iti bioheograpikal a rehion ti Wallacea, daytoy ket saan a pudno nga oseaniko, ngem komposito nga isla iti tengnga ti sona ti pagdungparan ti Asia-Australia. Dagiti paset ti isla ket dati a naikapet iti kontinental a pingir iti Asiawenno Australia ken nagbalin a naisina manipud kadagitoy a lugar babaen dagiti bikariante a proseso. Para iti maysa, iti laud, ti sabangan iti Lingsat Makassar ket mangisina iti Laud a Sulawesi manipud iti Sundaland iti Eoseno c. 45 Mya. Iti daya, ti tradisional a pamanunotan kadagiti panagdudungpar kadagiti adu a mikro-kontinental a panagsisina manipud iti Baro a Guinea nga agraman iti maysa nga aktibo a bulkaniko a pingir iti Laud a Sulawesi kadagiti sabali a panawen manipud iti Nasapa a Mioseno c. 20 Mya ket kaudian a sinukatan babaen ti hipotesis a ti pagpaatiddog a panagsisina ket sinarunona ti agmaymaysa a Mioseno a panagdungpar ti Laud a Sulawesi iti Sula Spur, ti akinlaud a patingga ti maysa a taga-ugma a nakulpi a barikes iti Varisca a taudan iti Naladaw a Paleosoiko.
Pouteria fulva
Ti Pouteria fulva ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti Brasil. Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
Maika-23 a meridiano laud
Ti maika-23 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-157 a meridiano daya.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-23 a meridiano laud ket lumabas babaen ti:
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" | 🇬🇱 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Priordo Independence ! scope="row" | 🇬🇱 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Priordo Kejser Franz Joseph ! scope="row" | 🇬🇱 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Priordo Ari Oscar ! scope="row" | 🇬🇱 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Scoresby Sund ! scope="row" | 🇬🇱 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇮🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Ísafjarðardjúp ! scope="row" | 🇮🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Breiðafjörður ! scope="row" | 🇮🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Cloezia
Ti Cloezia ket ti henero dgaiti agsabsabong a mulas iti pamilia ti Myrtaceae nga immuna a naipalawag a kas maysa a henero idi 1863. Ti intero a henero ket endemiko iti Baro a Caledonia. Daytoy ket maikabagian iti Thaleropia, Tristania ken Xanthomyrtus.
Pagsasao a Hitu
Ti pagsasao a Hitu ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao idiay Isla Ambon iti akindaya nga Indonesia, daytoy et parte ti dialekto a kawar ti Isla Seram.
Ti Hitu ket ti nagan ti purok; ti tunggal maysa apurok, Wakal, Morela, Mamala, Hitu, ken Hila, ket naibagbaga nga addaanda iti bukod a dialekto.
Eucalyptopsis
Ti Eucalyptopsis ket ti henero dagiti dua a naipalawag a sebbangan ti kayo a mangbukel iti parte ti pamilia ti mula iti Myrtaceae ken nairaman iti grupo dagiti eucalypt. Addaanda kadagiti botaniko a rehistro a masna nga agtubo iti Baro a Guinea ken ti Maluku, iti kaunegan ti rehion ti Malesia. Dagiti henetiko iti mula ket makabirukda kadagiti kaasitgan nga ebolusionario a kabagian kadagiti monotipiko a henero ken dagiti sebbangan iti Stockwellia quadrifida ken Allosyncarpia ternata.
Huilaea penduliflora
Ti Huilaea penduliflora ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Melastomataceae. Daytoy ket endemiko iti Colombia.
1121
Ti tawen idi 1121 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Sabado (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
1120
Ti tawen idi 1120 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Huebes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Lavoisiera
Ti Lavoisiera ket ti henero dagiti mula iti pamilia ti Melastomataceae. Ti sebbangan ket mairaman ti Lavoisiera canastrensis.
1122
Ti tawen idi 1122 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Domingo (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Pagsasao a Kuot
Ti pagsasao a Kuot, wenno Panaras, ket ti isolado a pagsasao, ti laeng saan a pagsasao nga Austronesio a naisasao idiay isla ti Baro nga Irlanda, Papua Baro a Guinea. Adda dagiti agarup a 2,400 nga agsasao, a kangrunaan a mabirukan iti amianan a laud nga aplaya ti isla. Mabalin a gapu ti kabassit dagiti agsasao, awan dagiti signipikante a dialekto iti kaunegan ti Kuot.
Pagsasao a Huaulu
Ti pagsasao a Huaulu ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao idiay Seram, Indonesia.
Kadawyan a tawen a mangrugi iti Mierkoles
Daytoy ti kalendario para iti ania man a kadawyan a tawen a mangrugi iti Mierkoles, Enero 1 (dominikal a letra E). Kas pagarigan: dagiti tawen ti Gregoriano ti 1975, 1986, 1997, 2003, 2014, 2025 ken 2031 wenno ti tawen ti Huliano ti 1903 (kitaen dagiti tabla dita baba).
Ti kadawyan a tawen ket ti tawen nga addaan kadagiti 365 nga aldaw, a saan a bisiesto a tawen, nga addaan kadagiti 366 nga aldaw.
Pentas lanceolata
Ti Pentas lanceolata, kadawyan nga ammo iti Ingles a kas Egyptian starcluster, ket ti sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae a patneng iti kaaduan nga Aprika ken Yemen. Daytoy ket ammo par aiti adu a pannakausarna a kas mula ti hardin a masansan a kakuyog dagiti hardin ti kulibangbang.
Pentas
Ti Pentas ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Mabirukan ti henero iti tropikal ken akin-abagatan nga Aprika, ti Comoros, Madagascar, ken ti Peninsula Arabiano.
Ti mula ket addaan kadagiti nadutdotan a berde a bulong ken dagiti rimpuok dagiti sabong kadagiti maris ti nalabbasit, puraw, derosas, ken purpura. Ti Pentas ket makaawis kadagiti kulibangbang ken dagiti hummingbird. Adda dagiti sumagmamano a sebbangan a kadawyan a maimuyongan ken mabalin a maimula kadagiti masetas ken dagiti basket. Ti sebbangan a kas ti Pentas lanceolata ket makaibtur iti napno a lawag ti init ken saan unay a nasken a maay-aywanan, ken agtubo pay kadagiti namaga ket napudot a lokasion.
Distrito ti Yamakoshi, Hokkaido
thumb|200px|Ti Distrito ti Yamakoshi iti Subprepektura ti Oshima. Yamakoshi (山越郡) ket ti maysa a distrito a mabirukan idiay Subprepektura ti Oshima, Hokkaido, Hapon.
Manipud idi 2004, ti distrito ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 7,424 ken ti densidad ti populasion iti 23.89 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 310.75 km².
Hopea paucinervis
Ti Hopea paucinervis ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket endemiko iti Sumatra.
Maika-175 a meridiano laud
Ti 175° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto a bumallasiw iti Taaw Artiko, Asia, ti Taaw Pasipiko, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-175 a meridiano laud ket lumabas babaen ti:
! scope="col" width="150" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Chukchi ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Bering ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Colima
Ti Colima, opisial a ti Nawaya ken Naturay nga Estado ti Colima (Estado Libre y Soberano de Colima), ket maysa kadagiti 32 nga estado a mangbukel kadagiti 32 a Pederal nga Entidad ti Mehiko. Daytoy ket makibinningay iti nagan iti kapitolio ken nangruna a siudadna, ti Colima.
Ti Colima ket bassit nga estado ti Akinlaud a Mehiko iti tengnga ti aplaya ti Pasipiko, ken mairaman dagiti uppat nga adda iti taaw nga Is-isla Revillagigedo. Ti nangruna a daga ti Colima ket makibinningay kadagiti pagbeddengan kadagiti estado ti Jalisco ken Michoacán. Iti pay maipatinayon iti kapitolio a siudad ti Colima, dagiti nangruna a siudad ket ti Manzanillo ken Tecomán. Ti Colima ket ti maikapat a kabassitan nga estado idiay Mehiko ken addaan iti kabassitan iti populasion, ngem addaan iti maysa kadagiti kangatuan a pagalagadan iti panagbiag ken kabassitan kadagiti awan trabaho idiay Mehiko.
Leandra
Ti Leandra ket ti henero dagiti mula iti pamilia ti Melastomataceae.
Dagiti sebangan ket mairaman dagiti sumaganad:
Lavoisiera canastrensis
Ti Lavoisiera canastrensis ket ti nakaro a naisagmak a sebbangan a naduktalan idi 2017. Daytoy ket ammo a mabirukan laeng iti Nailian a Parke ti Serra da Canastra iti Brasil. Daytoy a lugar ket ti aikaisuna nga ammo a tuktok ti bantay iti Brasil a kas pakabirukan dagiti sebbangan ti Lavoisiera. Iti amin-amin, agarup a 66% ket naisagmak gapu ti limitado a pannakaiwarwaras ken ti kabassit dagiti populasion. Tapno masalakniban dagiti sebbangan ti Lavoisiera, ti maysa a lugar ti global a konserbasion, nga agnagan iti kampo rupestre, ket ti napaut a konserbasion iti baetan dagiti ahensia ti gobierno ken saan a gobierno tapno maipadakkel, masiim, ken masuportaran dagiti sebbangan.
Pagsasao a Hulung
Ti pagsasao a Hulung ket ti awanen a pagsasao nga Austronesio ti Seram iti purpuro ti Maluku ti Indonesia.
Austromyrtus dulcis
Ti Austromyrtus dulcis, ti berry a midgen wenno midyim, ket ti maysa nga agsalumpayak a bassit a kayo a patneng iti akindaya nga Australia.
Dagiti bulong ti bery a midgen ket 1–3 cm iti kaatiddog ken 0.5 cm iti kaakaba, timmirad ken immitlog, nasileng iti ngato ken ken nalamuyot a nadutdutan idi baba. Dagiti puraw a sabong ket 1 cm iti kaakaba, a sarunuen babaen dagiti naturikan a lila a makan a berry.
Pannakaiwarwaras
Mabirukan ti sebbangan idiay New South Wales ken Queensland.
Pouteria gabrielensis
Ti Pouteria gabrielensis ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket mabirukan iti Brasil, Colombia, ken Venezuela.
Pouteria furcata
Ti Pouteria furcata ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti Brasil. Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
1124
Ti tawen idi 1124 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Martes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Pagsasao a Karao
Ti Karao (nailetra pay iti Karaw) ket ti pagsasao ti akin-amianan a Luzon, Filipinas. Daytoy ket naisasao idiay akindaya a Probinsia ti Nueva Vizcaya, kadagiti lugar ti Karao, Ekip, ken Bokod. Ti Karao ket naisasao pay idiay akinlaud a Probinsia ti Benguet ken ti akin-abagatan a laud a suli ti Probinsia ti Ifugao. Nagtaud ti nagan ti pagsasao manipud iti baranggay ti Karaw idiay ili ti Bokod, Benguet.
1123
Ti tawen idi 1123 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Lunes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Maika-22 a meridiano laud
Ti 22° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Greenland, Islandia, ti Taaw Atlantiko, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-22 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-158 a meridiano daya.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-22 a meridiano laud ket lumabas babaen ti:
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" | 🇬🇱 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Priordo Independence ! scope="row" | 🇬🇱 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Luek Foster ! scope="row" | 🇬🇱 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇬🇱 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇮🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Breiðafjörður ! scope="row" | 🇮🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Breiðafjörður ! scope="row" | 🇮🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Faxaflói ! scope="row" | 🇮🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Distrito ti Matsumae, Hokkaido
thumb|200px|Ti lugar ti Distrito ti Matsumae iti Subprepektura ti Oshima. Ti Matsumae (松前郡) ket ti maysa a distrito a mabirukan idiay Subprepektura ti Oshima, Hokkaido, Hapon.
Manipud idi 2004, ti distrito ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 16,068 ken ti densidad ti populasion iti 33.45 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 480.32 km².
Heograpia
Ti distrito ket mabirukan iti akin-abagatan a patingga ti Peninsuala Matsumae. Ti distrito ket mangiraman kadagiti dua nga isla iti Lingsat Tsugaru, ti Oshima ken Kojima.
Posoquerieae
Ti Posoquerieae ket ti tribu dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ken aglaon kadagiti 23 a sebbangan kadagiti 2 a henero. Dagiti representatibona ket mabirukan manipud iti Mehiko aginggana iti tropikal nga Abagatan nga Amerika.
Dagiti henero
Dagiti agdama a maawat a nagan
Dagiti sinonimo
Sasao nga Akin-amianan a daya a Luzon
Ti sasao nga Akin-amianan a daya a Luzon ket ti kangrunaan a pannakaisubgrupo ti sasao nga Akin-amianan a Luzon, nga insingasing babaen da Robinson ken Lobel (2013) a naibatay iti historikal a ponolohia, dagiti kita ti pannakaimapa a nagbaetan dagiti kategoria, ken dagiti leksikon.
Pannakaidasig
Insingasing da Robinson ken Lobel (2013:148) ti sumaganad nga internal a pannakaisubgrupo ti sasao nga Akin-amianan a daya a Luzon.
Pagsasao a Rotokas
Ti Rotokas ket ti isolado a pagsasao nga insasao babaen dagiti agarup a 4,320 a tattao idiay isla ti Bougainville, ti maysa nga isla a mabirukan iti daya ti Baro a Guinea a parte daytoy ti Papua Baro a Guinea.
2010 Pammadayaw a Palanca
Dagiti nangabak iti Pammadayaw a Pakalaglagipan kenni Carlos Palanca para iti Literatura iti tawen 2010 (puesto, titulo ti nangabak nga obra, nagan ti autor).
Benneg ti Ilokano
Ababa a sarita
Benneg ti Hiligaynon
Ababa a sarita
Benneg ti Pilipino
Daniw
Drama
Maysa-a-parang a drama
Drama pangpelikula
Daniw para iti ubbing
Ababa a sarita para iti ubbing
Benneg ti Ingles
Drama
Maysa-a-parang a drama
Daniw
Daniw para iti ubbing
Ababa a sarita para iti ubbing
Salaysay a pang-agtutubo
Ingles
Pilipino
Pagsasao a Kaibobo
Ti pagsasao a Kaibobo ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao idiay Maluku iti akindaya nga Indonesia. Naisangayan dagiti dialek a Kaibobo ken Hatusua.
Lasiantheae
Ti Lasiantheae ket ti tribu dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae ken aglaon kadagiti 239 a sebbangan kadagiti 3 henero. Mabirukan dagiti representatibona iti Tengnga nga Amerika, ti Karibe, tropikal nga Aprika, ken tropikal ken subtropikal nga Asia.
Dagiti henero
Dagiti agdama a maawat a nagan
Dagiti sinonimo
1126
Ti tawen idi 1126 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Biernes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
1127
Ti tawen idi 1127 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Sabado (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Campeche
Ti Campeche opisial a ti Nawaya ken Naturay nga Estado ti Campeche (Estado Libre y Soberano de Campeche), ket maysa kadagiti 31 nga estado a mairaman ti Pederal Distrito ket mangbukel kadagiti 32 a Pederal nga Entidad ti Mehiko. Mabirukan idiay abagatan a daya ti Mehiko, daytoy ket beddengan babaen dagiti estado ti Tabasco iti abagatan a laud, ti Yucatán iti amianan a daya, ken ti Quintana Roo iti daya; iti abagatan a daya babaen ti distrito ti Orange Walk dti Belis, ken babaen ti departamento ti Petén ti Guatemala iti abagatan. Daytoy ket addaan iti aplaya iti laud iti Golpo ti Mehiko. Ti kapitolio ti estado ket tinawtawagan iti Campeche, ken nairangarang a kas Lugar a Tawid ti Lubong idi 1997. Nangrugi ti pannakaporma ti estado iti siudad, a napundar idi 1540 idi nagrugrugi dagiti Espaniol iti panagrukmada iti Peninsula ti Yucatán. Idi las-ud ti panawen ti kolonia, ti siudad idi ket nabaknang ken nangruna a puerto, ngem napaay kalpasan ti wayawaya ti Mehiko. Ti Campeche ket parte idi ti probinsia ti Yucatán ngem naisina iti tengnga ti maika-16 a siglo, a kaaduan daytoy ket gapu iti rasiris ti politika iti siudad ti Mérida. Kaaduan iti panagrang-ay ti ekonomia ti estado ket gapu iti pannakaduktal iti lana iti baybayna kadagiti tawen idi 1970, a nangaramid a nangruna a sentro ti ekonomia kadagiti adda iti aplaya a siudad ti Campeche ken Ciudad del Carmen.
Hopea pentanervia
Ti Hopea pentanervia ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket endemiko iti Borneo.
Posoqueria
Ti Posoqueria ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Mabirukan ti henero manipud iti Mehiko aginggana iti tropikal nga Amerika.
Leandra subseriata
Ti Leandra subseriata ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Melastomataceae.
1128
Ti tawen idi 1128 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Domingo (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Subprepektura ti Oshima
Ti Oshima (渡島総合振興局) ket ti maysa a subprepektura ti Prepektura ti Hokkaido, Hapon. Manipud idi 2004 daytoy ket addaan iti populasion iti 456,621 ken ti kalawa iti 3,715.38 km².
Mabirukan ti Eropuerto ti Hakodate iti Siudad ti Hakodate.
Heograpia
thumb|300px|Ti Subprepektura ti Oshima right|thumb|250px|Opisina ti Subprepektura ti Oshina iti Gobierno ti Hokkaido idiay Hakodate
Hopea pedicellata
Ti Hopea pedicellata ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ketmabirukan idiay Cambodia, Indonesia, Malaysia, ken Tailandia.
Baybay Davis
right|thumb|460px|Ti Baybay Davis a kas parte ti [[Akin-abagatan a Taaw ken dagiti naisingasing a nagan dagiti pagbeddenganna a baybay.]] Ti BaybayDavis ket ti maysa a lugar ti baybay iti igid ti aplaya ti Daya nga Antartika iti pagbaetan ti Laud a Samang ti Yelo iti laud ken ti Samang ti Yelo Shackleton iti daya, owenno ti pagbaetan ti 82° ken 96°D. Ti nagan a "Baybay Davis" ket kaaduan nga agparang kadagiti mangidada a turay ti pabaak ti heograpiaulo a kas ti maika-10 nga edision ti World Atlas fti 2014 manipud iti National Geographic Society ken ti maika-12 nga edision ti Times Atlas of the World ti 2014, ken saan a kasla iti naisingasing a nagnagan ti kaarubana a bagi ti danum a kas ti insingasing ti Ruso a nagan ti "Baybay Kooperasion" iti laud. Segun ti Nalatak nga Ensiklopedia ti Sobiet, daytoy ket gumay-at iti 87°D aginggana ti 98°D, ken a ginggana iti 1,300 a metmetro iti kaadalem. Ti kalawan ket naited laeng a kas 21,000 km. Dagiti dadduma pay a turay a kas ti National Geographic ket mangidesignado daytoy iti basbassit a gay-at.
Daytoy ket adda iti aplaya ti Daga Prinsesa Isabel (adda laeng idiay ti Aplaya ti Leopold ken Astrid), Daga Kaiser Wilhelm II, ken Daga Reina Mary, amin dagiti sektor ti Teritorio ti Antartiko ti Australia.
Agarup a 55 km iti aplaya ti Daga Reina Mary ket mabirukan ti Isla Drygalski. Ti [Estasion Mirny]] ti Rusia ket naipatakder idiay aplaya ti Daga Reina Mary idi 1956. Ti Glasier Roscoer ket agayus idiay akindaya a parte ti Bayaby Davis. Iti asideg ti aplayana ket ti Bigelow Rock aken ti Is-isla Gillies.
Pagsasao a Kamarian
Ti pagsasao a Kamarian ket ti maysa nga awananen a pagsasao nga Austronesio ti Maluku iti akindaya nga Indonesia.
Nasalakniban a Ladawan ti daga ti Casecnan
Ti Nasalakniban a Ladawan ti daga ti Casecnan ket ti maysa a nasalakniban a lugar iti taudan ti danum ti Karayan iti akindaya Luzon iti Filipinas. Daytoy ket addaan iti dagup a kalawa iti  a mangsakkaw dagiti probinsia ti Nueva Vizcaya, Quirino ken Aurora. Ti a Reserba ti Bakir ti Taudan ti Danum ti Karayan Casecnan ket nabangon idi Agosto 1987 babaen ti birtud ti Bilin Ehekitibo Blng. 136 nga inted baban ni Presidente Corazon Aquino. Idi Abril 2000, napadakkel ti reserba ti bakir iti ken naidasig manen idi a kas maysa a lugar ti nasalakniban a ladawan ti daga babaen ti Proklamasion Blng. 289. Daytoy ket naikeddeng a kas maysa kadagiti naudi a nabati a dakkel a taudan ti danum para iti rehion ti Tengnga a Luzon.
Deskripsion
Ti lugar ti nasalakniban a ladawan daga ket gay-atenna dagiti ili ti Dupax del Norte ken Dupax del Sur iti Nueva Vizcaya, Maddela iti Quirino, ken Dipaculao iti Aurora. Naipatakder daytoy tapno masalakniban ti taudan ti danum iti kaarrubayan ti Karayan Casecnan, ti maysa a tributario ti Rio Grande de Cagayan nga agayus kadagiti bantay ti tengnga a Sierra Madre, ti Caraballo ken kabambantayan ti Mamparang. Nakaro a maus-usar ti karayan iti panagsibog ken kaaduan a serbianna dagiti komunidad iti Tengnga a Luzon ken Tanap ti Cagayan. Daytoy ket mangipaay pay iti hidroeletriko nga elektrisidad iti rehion, ti maysa a maipatinayon a 140 megawatt a kapasidad iti elektrisidad iti lugar ti Luzon babaen ti maysa a tunel iti sirok ti daga ken ti maysa pasilidad ti elektrisidad a nabagon idi 2001 manipud kadagiti pagipaturongan a bassit a penned kadagiti karayan Casecnan ken Taan iti Nueva Vizcaya iti asideg ti Bantay Guiwan aginggana iti Penned ti Pantabangan iti Nueva Ecija. Ti Penned ti Casecnan ket naikeddeng a kas maysa kadagiti kanginaan a pasilidad ti hidroelektriko iti pagilianken nadillaw idi gapu iti nakaro nga impaktona iti ekolohia iti nasalkniban a lugar ken dagiti lokal a komunidad ti tattao nga Ilongot (ammo pay a kas Bugkalot) nga agtataeng iti lugar ti taudan ti danum.
Idi Hunio 22, 2018, naikeddeng idi ti langa a kas nailian a parke babaen ti Expanded National Integrated Protected Areas System (ENIPAS) Act wenno ti Tignay ti Republika Blng. 11038 a pinirmaan idi babaen ni Presidente Rodrigo Duterte.
Kaatapan
Ti lugar ti Nasalakniban a Ladawan ti daga ti Casecnan ket nasayaat a pagtaengan ti kaatapan, adu kadagitoy ket naisangayan ken naisagmak, a mairaman ti ugsa ti Filipinas, agila ti Filipinas, bao ti ulep, kalaw, salaksak ken ti natukaktukak a baboy ti Filipinas.
Chiapas
Ti Chiapas, opisial a ti Naway ken Naturay nga Estado ti Chiapas (Estado Libre y Soberano de Chiapas), ket maysa kadagiti 31 nga estado, a no mairaman ti Pederal a Distrito, ket mangbukel kadagiti 32 a Pederal nga Entidad ti Mehiko. Daytoy ket nabingbingay kadagiti 122 nga ili ken ti kapitoliona ket ti sudad ti Tuxtla Gutiérrez. Dagiti sabali pay a nangruna a sentro ti populasion idiay Chiapas ket mairaman ti Ocosingo, Tapachula, San Cristóbal de las Casas, Comitán ken Arriaga. Daytoy ti akin-abagatan unay nga estdo, ket beddengan daytoy babaen dagiti estado ti Oaxaca iti laud, ti Veracruz iti amianan a laud ken ti Tabasco iti amianan, ken babaen dagiti departamento ti Petén, Quiché, Huehuetenango ken San Marcos ti Guatemala iti daya ken abagatan a daya. Ti Chiapas ket addaan iti aplaya iti igid ti Taaw Pasipiko iti abagatan.
Baybay dagiti Kosmonauta
thumb|460px|Ti singasing ti Baybay dagiti Kosmonauta a kas parte ti [[Akin-abagatan a Taaw]] Ti Baybay dagiti Kosmonauta, sagpaminsan pay a kamali a nailetra iti Baybay Kosmonauta, ket maysa idi a naisingasing a nagan ti baybay a kas parte ti Akin-abagatan a Taaw, daytoy ket mabirukan idiay Aplaya Prinsipe Olav ken Daga Enderby, Antartika, iti pagbaetan ti agarup a 30°D ken 50°D. Daytoy ket addaanto iti kalawa iti 699,000 km². Daytoy ket beddenganto babaen dagiti dua a singasing manipud iti burador ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko ti 2002 (IHO), ti Baybay Kooperasion iti daya, ken ti Baybay Riiser-Larsen iti laud.
Ti Baybay dagiti Kosmonauta ket nanagana idi 1962 babaen ti Ekspedision ti Antartiko ti Sobiet a kas pammadayaw kadagiti immuna a kosmonauta iti lubong ken ti panagrugi ti minaneho ti tao a panagsukisok iti limbang. Immuna a nagparang ti nagan a kas singasing ti Rusia iti IHO iti burador ti IHO ti 2002. Daytoy a burador ket saan idi a naaprobaran babaen ti IHO (wenno iti ania man a gunglo), ken ti dokumento ti IHOti 1953 ket isu ti agtultuloy a matungtungpal. Dagiti mangidadaulo a turay ti heograpia ken dagiti atlas ket saanda nga agus-usar iti nagan, mairaman ti maika-10 nga edision ti World Atlas ti 2014 ti National Geographic Society manipud iti Estados Unidos ken ti maika-12 nga edision ti Times Atlas of the World ti 2014 ti Britaniko. Ngem inus-usar daytoy dagiti mapa ti estado ti Rusia.
Ti danum ditoy ket gangani a mayelo iti amin a paset ti tawen ken kaaduan a naabbongan babaen ti yelo. Idi baetan ti 1973 ken 1986, adda met dagiti nadumaduma a Polinia a napasamak kadagitoy a danum, a ti dagup a narikpan a polinia ti Kosmonauta ket nakaala iti kadakkelna iti Hulio 25, 1980, ken addaan daytoy iti kalawa iti nawaya a danum iti gangani a 137,700 km2. Daytoy a polinia ket nagpaut kadagiti adu a lawas sakbay a naawan idi Agosto 16, 1980.
Hopea philippinensis
Ti Hopea philippinensis ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket endemiko iti Filipinas. Daytoy ket maysa a nakaro a naisagmak a sebbangan a maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
Posoqueria latifolia
Ti Posoqueria latifolia, needle flower iti Ingles, ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Rubiaceae a ti sakupna ket gumay-at manipud iti akin-abagatan a Mehiko aginggana iti Bakir ti Amasona iti Abagatan nga Amerika. Matawtawagan pay daytoy iti Boca de Vieja (ngiwat ti baket a balasang) ken dagitibungan ket ammo a kas monkey apple iti Ingles.
2011 Pammadayaw a Palanca
Dagiti nangabak iti Pammadayaw a Pakalaglagipan kenni Carlos Palanca para iti Literatura iti tawen 2011 (puesto, titulo ti nangabak nga obra, nagan ti autor).
Benneg ti Ilokano
Ababa a sarita
Benneg ti Cebuano
Ababa a sarita
Benneg ti Hiligaynon
Ababa a sarita
Benneg ti Pilipino
Ababa a sarita
Ababa a sarita para iti ubbing
Salaysay
Daniw
Daniw para iti ubbing
Maysa-a-parang a drama
Drama
Drama pangpelikula
Benneg ti Ingles
Nobela
Ababa a sarita
Ababa a sarita para iti ubbing
Salaysay
Daniw para iti ubbing
Maysa-a-parang a drama
Drama
Salaysay a pang-agtutubo
Ingles
Pilipino
1129
Ti tawen idi 1129 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Lijndenia
TI Lijndenia ket tu henero dagiti mula iti pamilia ti Melastomataceae. Ti henero ket mangiraman kadagiti 13 a sebbangan.
Nasalakniban a Ladawan ti daga ti Aliwagwag
Ti Nasalakniban a Ladawan ti daga ti Aliwagwag ket ti maysa a nasalakniban a lugar a mangpreserba iti maysa a pagayusan a lugar iti akin-abagatan nga isla ti Filipinas iti Mindanao iti Rehion ti Davao. Daytoy ket aglaon kadagiti taudana ti danum ti Karayan Cateel iti akin-abagatan a Kabambantayan ti Diuata a mangited iti taudan ti danum ken sibog para kadagiti kaarrubayan a talon ti bagas ken dagiti komunidad dagiti ili ti Davao Oriental ken Davao de Oro. Daytoy ket nanaganan manipud iti away iti adayo a purok iti ili ti Cateel iti ayan ti Dissuor Aliwagwag, ti katayagan a dissuor ti pagilian.
Lijndenia
Dagiti sebbangan ket mairaman dagiti sumaganad:
Nasalakniban a Ladawan ti daga ti Aliwagwag
Ti nasalakniban a ladawan ti daga ket parte ti National Integrated Protected Areas System iti Filipinas ken nabangon daytoy idi 2011 babaen ti Proklamasion Blng. 139 babaen ni Presidente Benigno Aquino III. Daytoy ket immuna idi a komponente ti a Reserba ti Bakir ti Agusan–Davao–Surigao a nairangarang idi 1931 babaen ti Proklamasion Blng. 369 babaen ni Gobernador-Heneral Dwight F. Davis a manin-adu a nabaliwan kadagiti napalabas a panawen tapno malukatan a pagminaan dagiti dadduma a lugar a nabaknang iti minerales a taudan ti danum.
Deskripsion
left|thumb|Sumrekan iti Ekoparke ti Dissuor Aliwagwag a pinarang-ay babaen ti gobierno ti ili ti Cateel. Mabirukan ti Aliwagwag iti Koridor ti Biodibersidad ti Akindaya a Mindanao nga aglaon iti maysa kadagiti kadakkelan a nabati a lugar iti tropikal a kabakiran iti tanap iti Filipinas. Daytoy ket sakupenna ti kalawa iti ken ti maysa a sona iti paglappedan iti  iti hidrolohiko a nabaknang a kaunegan a kabambantayan dagiti ili ti Cateel ken Boston iti Davao Oriental ken dagiti pay paset ti ili ti Compostela iti Davao de Oro. Ti maysa a tributario ti Karayan Cateel a mangiraman iti Dissuor Aliwagwag ket agayus iti uneg ti parke manipud iti agtayag iti a Bantay Agtuuganon iti Kabambantayan ti Diuata wenno ti Kordiliera ti Pasipiko ti Mindanao. Daytoy nga adu iti tuonna a dissuor nga addaan kadagiti 84 nga addang a sumakop manipud iti ket addaan iti agtipon a katayag iti. Mabirukan iti abagatan ti parke dagiti sakaanan ti turod nga agtayag iti a Bantay Pasian nga agay-ayus iti Karayan Cateel iti pagbaetan dagiti dua a bantay ken agayus idiay Luek Cateel a malukatan idiay Baybay Filipinas ken iti Taaw Pasipiko.
Ti nasalakniban a ladawan ti daga ket buklen dagiti kabakiran ti tanap, nga adda met dagiti lugar ti bantay ken dagiti nalumot a kabakiran iti kaarrubayan dagiti pantok dagiti bantay. Ti bassit a komunidad ti Mandaya nga agsansanay iti agrikultura iti panagpukan ken panagpuor ken panagtalon iti plantasion ket mabirukan pay kadagiti akinbaba a bakras ti parke. Iti asideg ti akindaya nga igid ket dagiti pagsibugan nga imburnal nga agturong iti Penned ti Cateel iti purok ti Aragon a mangsibog iti agarup a a taltalon iti bagas kadagiti 11 a purok iti Cateel.
Maserrekan ti Aliwagwag babaen ti baro a Kalsada ti Compostela–Cateel nga agtaray iti uneg ti parke ken iti asideg ti dissuor a mangikapet iti akin-amianan a Davao Oriental iti Compostela. Daytoy ket mabirukan iti iti laud manipud iti Poblacion ti Cateel ken agarup a  iti daya ti Siudad ti Davao.
Biodibersidad
Sakupen ti Aliwagwag ti maysa a nangruna a lugar ti billit ken biodibersidad iti Akin-ngato a Labneng ti Karayan Cateel iti kabambantayan ti Agtuuganon–Pasian. Ti bakirna ket pagtaengan ti agila ti Filipinas ken dagiti pay nadumaduma a naipangta ken endemiko a sebbangan ti billit a kas ti Visayan miniature babbler, little slaty flycatcher ken Lina's sunbird. Mangisangaili pay ti parke iti kali-agila ti Filipinas, Philippine dwarf kingfisher, spotted imperial pigeon, giant scops owl, ken salaksak ni Hombron. Daytoy ket ayan pay dagiti katayagan a kayo iti Filipinas, ti rosewood ti Filipinas, a lokal nga ammo a kas ti toog. Kadagiti danum ti akinngato a Karayan Cateel, mabirukan ti maysa a karkarna a sebbangan ti ikan a tinawtawagan iti sawugnun babaen dagiti lokal nga agtataeng a kinalkalap a masida.
1130
Ti tawen idi 1130 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Pagsasao a Yogad
Ti Yogad ket ti maysa pagsasao nga Austronesio a kangrunaan a naisasao idiay Echague, Isabela ken dagiti dadduma nga asideg nga ili iti probinsia idiay Filipinas.
Pouteria gracilis
Ti Pouteria gracilis ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti Peru.
Nasalakniban a Ladawan ti daga ti Talaytay
Ti Nasalakniban a Ladawan ti daga ti Talaytay ket ti maysa a nasalakniban a lugar iti akin-amianan nga Aurora, Filipinas a mangpreserba ti taudan ti danum ti Karayan Talaytay iti kabambantayan ti Sierra Madre iti Tengnga a Luzon. Daytoy ket buklen iti kalawa iti a sumakop manipud iti nagubsang nga interior nga aglaon kadagiti taudan ti danum ti Karayan Talaytay aginggana iti sabanganna iti lugar ti tanap ti ili ti Dinalungan. Ti parke ket ammo nga ayan dagiti nadumaduma a nangruna a flora iti karuay ti dipterokarpo, a mairaman ti Dipterocarpus grandiflorus (apitong), Shorea polysperma (tanguile), Shorea squamata (mayapis), Shorea contorta (puraw a lauan), Shorea negrosensis (nalabbasit a lauan), Parashorea malaanonan (bagtikan), ken ti Shorea philippinensis (mangasinoro). Daytoy ket ayan pay dagiti nadumaduma a bilang ti biag ti kaatapan a kas ti ugsa ti Filipinas, atiddog ipus a makake ti Filipinas ken dagiti sebbangan pay ti avifauna.
Immuna a nabangon a kas reserba ti bakir ti taudan ti danum idi 1990 babaen ti Proklamasion Blng. 670 a pinirmaan babaen ni Presidente Corazón Aquino, napabaro ti parke a kas lugar ti nasalakniban a ladawan ti daga idi 2000 iti pannakapirma ti Proklamasion Blng. 283 babaen ni Presidente Joseph Estrada. Maysa daytoy kadagiti lima a nasalakniban a lugar nga intero nga adda iti kaunegan ti probinsia ti Aurora.
Maika-21 a meridiano laud
Ti 21° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Greenland, Islandia, ti Taaw Atlantiko, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-21 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-159 a meridiano daya.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-21 a meridiano laud ket lumabas babaen ti:
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" | 🇬🇱 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Jøkelbugten ! scope="row" | 🇬🇱 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇮🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Sasao a Dani
Ti sasao a Danis ket ti pamilia ti nalawag nga agkakabagian a sasao a Trans–Baro a Guinea nga insasao babaen ti Dani ken dagiti mainaig a tattao iti kabanbantayan ti Probinsia ti Papua, Indonesia. Inkeddeng ni Foley (2003) a nabangonen ti kasasadda iti Trans–Baro a Guinea. Mabalinda nga asideg a kabagian dagiti pagsasao ti Dandanaw Paniai, ngem saan pay a nalawag daytoy. Impagarup a pudno ni Capell (1962) a dagiti kaasitgan a kabagianda idi ket ti sasao a Kwerba, ngem linikudan met ni Ross (2005).
Dagiti pagsasao
Biningbingay ni Larson (1977) ti pamilia kadagiti tallo a sanga a naibatay iti leksikostatistika, ken kamaudian a nainayon idi ti "Nggem" a kas ti maikapat. Ti sasao a Ngalik ket saan a nasayaat a napasingkedan.
Dagiti nawaya a pangsandi ken dagiti pasakbay a posesibo/banag ti Tengnga a Dani ket:
! !!sg!!pl !1 !2 !3
1131
Ti tawen idi 1131 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Maika-174 a meridiano laud
Ti 174° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud a gunay-at manipud iti Amianan nga Ungto a bumallasiw iti Taaw Artiko, Asia, ti Taaw Pasipiko, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-174 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-6 a meridiano daya.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-174 a meridiano laud ket lumabas babaen ti:
Pagsasao a Laha (Indonesia)
Ti pagsasao a Laha ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao idiay Isla Ambon iti akindaya nga Indonesia.
1132
Ti tawen idi 1132 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Biernes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Kadawyan a tawen a mangrugi iti Huebes
Daytoy ti kalendario para iti ania man a kadawyan a tawen a mangrugi iti Huebes, Enero 1 (dominikal a letra D). Kas pagarigan: dagiti tawen ti Gregoriano ti 1981, 1987, 1998, 2009, 2015, 2026 ken 2037 wenno ti tawen ti Huliano ti 1915 (kitaen dagiti tabla dita baba).