cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Katmandu
Ti Katmandu (Panangibalikas a Nepali: ) ket ti kapitolio a siudad ken ti kadakkelan a munisipalidad ti Nepal. Daytoy ket mangsangaili pay kadagiti kuartel ti Gunglo ti Abagatan nga Asia para iti Rehional a Kooperasion (SAARC). Daytoy laeng ti siudad idiay Nepal nga addaan iti administratibo a kasasaad iti Mahanagar (Metropolitano a Siudad), a kas maiyasping iti Upa-Mahanagar (Sub-Metropolitano a Siudad) wenno Nagar (Siudad). Ti Katmandu ket isu ti bugas iti kadakkelan nga urbano nga aglomerasion ti Nepal a mabirukan iti Ginget Katmandu a mangukel iti Lalitpur, Kirtipur, Madhyapur Thimi, Bhaktapur ken dagiti dadduma pay abilang dagiti babbabassit a komunidad. Ti Katmandu ket impormal pay nga ammo a kas "KTM" wenno ti "tri-city". Segun iti senso idi 2011, ti Metropolitano a Siudad ti katmandu ket addaan iti populasion iti 975,453 ken agrukod iti.
Ti siudad ket adda iti kangato iti agarup a iti agsukog iti malukong a Ginget Katmandu iti sentral a Nepal. Daytoy ket napalikmutan kadagiti uppat a nangruna a turod: ti Shivapuri, Phulchoki, Nagarjun, ken Chandragiri. Ti Ginget Katmandu ket parte dagiti tallo a distrito ti (Katmandu, Lalitpur, ken Bhaktapur), ket addaan iti kaaduan ti densidad iti populasion iti pagilian, ken pagtaengan ti agarup a pagkaduapulo ket dua iti populasion ti Nepal.
Bouvardia
Ti Bouvardia ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket aglaon kadagiti agarup a 50 a sebbangan dagiti kankanayon a berde a mula a yierba ken dagiti babassit a mula a patneng iti Mehiko ken Tengnga nga Amerika, nga adda maysa a sebbangan a mabirukan iti abagatan akinlaud nga Estados Unidos (B. ternifolia, iti Arizona, New Mexico ken Texas). Nanaganan ti henero a kas pammadayaw ken ni Charles Bouvard (1572–1658), ti maysa a mangngagas para ken ni Luis XIII, ken superintendente ti Jardin du Roi iti Paris.
Katmandu
Iti pakasaritaan, ti Ginget ti Katmandu ken dagiti kadenna a lugar ket ammo idi a kas Nepal Mandala. Aginggana idi maika-15 a siglo, ti Bhaktapur ket isu idi ti kapitolio idi dagiti dua a sabali a kapitolio, ti Katmandu ken Lalitpur, ket nabangonda. Idi las-ud ti panawen ti Rana ken Shah, dagiti historiador Briton ket tinawtawaganda ti ginget a kas "Maitutop a Nepal". Ita nga aldaw, ti Katmandu ket saan laeng a kapitolio ti Pederal a Demokratiko a Republika ti Nepal, ngem dagiti pay kuartel ti Sona ti Bagmati ken ti Rehion ti Sentral a Panagdur-as ti Nepal.
Ti Katmandu ket ti sumrekan iti turismo idiay Nepal. Daytoy ket sentro pay ti ekonomia ti pagilian. Daytoy ket addaan iti abanse nga impraestruktura iti ania man nga urbano a lugar idiay Nepal, ken ti ekonomiana ket kaaduan iti turismo, a pakabilangan para iti 3.8% iti GDP ti Nepal idi 1995/96. Ti turismo idiay Katmandu ket bumasbassiten kalpasan dayta iti las-ud ti paset ti panawen ti riribok ti politika, ngem simmayaat metten kalpasan dayta. Idi 2013, ti Katmandu ket nairanggo idi a kas maikatlo kadagiti 10 a kasayaatan a sumaysayaat a destinasion iti luboong babaen ti TripAdvisor, ken nairanggo akas umuna idiay Asia.
Bouvardia
Iti pagsasao ti sabsabong, isimbolo ti Bouvardia ti kinagagar.
Deskripsion
Agtubo dagitoy iti katayag iti 0.6–1.5 m. Agsumbangir dagiti bulong wenno dagiti balikuskos ti 3-5, arinduyog aginggana iti timmirad, 3–11 cm iti kaatiddog. Terminal dagiti sabong, kadawyan a rimpuok dagiti adu a sabong; ti corolla ket addaan iti dakkel a tubo ken dagiti uppat nga agwaras a pingir; dagiti maris ti sabong ket agdumaduma iti baetan dagiti sebbangan, a mabirukan amin nga agraman iti puraw, duyaw, derosas, ken nalabbasit.
Dagiti usar
Adda dagiti nadumaduma a sebbangan ti Bouvardia a naimulmula a kas dagiti ornamental a mula, kadagiti tropiko ken iti uneg a kas dagiti masetas kadagiti temperado a rehion. Adda dagiti napaili a nadumaduma a kultibar ken hibrido. No maimula kas dagiti masetas, nasken ti kabassitan a temperatura iti 7 °C iti panaglalam-ek, ken iti kabassitan iti 12 °C no agsabsabong. Ti panagpatubo kadagiti kultibar ken babaen dagiti ungel a naala iti naladaw a panagsusolbod wenno kalgaw, a nasken iti temperatura iti 20 °C iti rabii ken 25 °C iti las-ud ti aldaw, ken malinongan no nasken.
Bantay Abao
Ti Bantay Abao ket ti maysa a bantay iti Filipinas. Mabirukan daytoy iti Mountain Province ken ti Rehion Administratibo ti Kordiliera, iti amianan ti pagilian, iti amianan iti nailian a kapitolio ti Manila.
Calytrix desolata
Ti Calytrix desolata ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti mirtus iti Myrtaceae nga endemiko iti Akinlaud nga Australia.
Pagsasao a Kunja (Papuano)
Ti pagsasao a Kunja (Kánchá), ammo pay a kas Akinbaba a Morehead wenno Peremka, ket ti Pagsasao a Papuano ti Baro a Guinea.
Calytrix desolata
Kadawyan nga agtubo ti bassit a mula iti katayag iti. Agsabong daytoy iti pagbaetan ti Marso ken Oktubre ken agpataud kadagiti derosas-purpura-asul a sukog bituen a sabong.
Mabirukan daytoy kadagiti tanap, kadagiti bunton ken kadagiti namaga a waig kadagiti rehion ti Mid West ken Goldfields-Esperance iti Akinlaud nga Australia nga iiday ket agtubo kadagiti nadarat a daga kadagiti granito.
Rehion ti Los Lagos
Ti Rehion ti Los Lagos (X Región de Los Lagos, literal a kas Rehion dagiti Danaw) ket maysa kadagiti sangapulo ket lima nga administratibo a pannakabingbingay ti Chile , ken buklen dagiti uppat a probinsia: ti Chiloé, Llanquihue, Osorno ken Palena. Ti rehion ket aglaon iti maikadua a kadakkelan nga isla iti pagilian, ti Chiloé, ken ti maikadua a kadakkelan a danaw, ti Llanquihue.
Ti kapitoliona ket ti Puerto Montt; dagiti sabali pay a nangruna a siudad ket mairaman ti Osorno, Castro, Ancud, ken Puerto Varas. Ti nangruna a daga a paset ti Rehion ti Los Lagos iti abagatan ti Reloncaví Sound (Probinsia ti Palena) ke naikeddeng a kas parte ti Patagonia.
Ti ekonomia ti Rehion ti Los Lagos ket kaaduan iti sektor ti serbisio ngem naibatay iti panagkalap, akuakultura iti salamon, panagtarikayo ken ti panagtaraken iti baka. Nangruna pay iti ekonomia ti turismo idiay Andes.
Ti rehion ket ayan ti Monte Verde, maysa kadagiti kaduogan a lugar iti arkeolohia iti Kaamerikaan. Ti kadakkelan a grupo ti indihenio ket dagiti Huilliche nga isuda ket agtataengen iti lugar sakbay ti isasangpet dagiti Espaniol. Tinaengan ti balangat ti Espaniol ti Purpuro Chiloé idi 1567 bayat a dagiti nabati a rehion ket nagin-inutda a nakolonia laeng babaen dagiti saan nga indehenio a tattao idi naladaw a maika-18 a siglo. Kadagidi tawen ti 1850, simmangpet dagidi Aleman a nagkolonia kadagiti aplaya ti Danaw Llanquihue babaen ti programa nga inesponsoran ti estado ti Chile.
Maika-14 a paralelo abagatan
Ti maika-14 a paralelo abagatan ket ti sirkulo ti latitud a 14 gradgrado iti abagatan ti ekuador a plano ti Daga. Daytoy ket ballasiwenna ti Taaw Atlantiko, Aprika, ti Taaw Indiano, Australasia, ti Taaw Pasipiko ken ti Abagatan nga Amerika.
Likmut iti lubong
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken mapan nga agpadaya, ti 14° a paralelo abagatan ket lumabas iti:
! scope="col" width="140" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇦🇴 ! scope="row" | 🇿🇲 ! scope="row" | 🇲🇼 ! scope="row" | 🇿🇲 ! scope="row" | 🇲🇼 ! scope="row" | 🇲🇿 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Indiano ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Indiano ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Indiano ! scope="row" | 🇦🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Golpo Joseph Bonaparte ! scope="row" | 🇦🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Golpo ti Carpentaria ! scope="row" | 🇦🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Golpo ti Carpentaria ! scope="row" | 🇦🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Coral ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" | 🇼🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" | 🇵🇪 ! scope="row" | 🇧🇴 ! scope="row" | 🇧🇷 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko
Josefina
Ti Josefina ket maysa a nagan ti babai, ti katumbas ti nagan ti lalaki iti Joseph. Daytoy ket mabalin pay a dumakamat kadagiti sumaganad:
Bouvardia longiflora
Ti Bouvardia longiflora, kadawyan nga ammo iti Ingles a kas scented bouvardia, ket ti sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket immuna nga impalawag babaen ni Espaniol a botaniko Antonio José Cavanilles idi 1801 manipud iti maysa nga espesimen nga urnong ni Luis Nee. Ti holotipo nga espesimen ket manipud iti maysa a lokasion iti pagbaetan ti Querétaro ken Guanajuato.
Bantay Igmatindog
Ti Bantay Igmatindog ket ti pantok ti bantay iti iti Reserba ti Bakir ti Pagayusan ti Danum ti Karkarayan Tipulu-an Mau-it, ammo itan a kas ti Masna a Parke ti Sibalom. Mabirukan ti Masna a Parke ti Sibalom iti ili ti Sibalom, Antique, isla ti Panay, a nairangarang a kas masna a parke idi 23 Abril 2000.
Muddy Waters
Ni McKinley Morganfield (Abril 4, 1913 – Abril 30, 1983), ammo pay iti naganna iti enteblado iti Muddy Waters,  ket maysa idi nga Amerikano a musikero iti blues a masansan a nadakdakamat a kas ti ama ti moderno a Chicago blues".
Cardona
Ti Cardona ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:
Pagsasao a Mandar
Ti pagsasao a Mandar (ammpo pay a kas Andian, Manjar, Mandharsche) ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio nga insasao babaen ti grupo ti etniko ti Mandar nga agtateng idiay probinsia ti Laud a Sulawesi ti Indonesia, a naipangpangruna kadagiti aplaya a rehensia ti Majene ken Polewali Mandar, ken dagiti pay bassit a pagtaengan kadagiti isla ti Distrito ti Pangkep (ammo pay a kas ti Purpuro Spermonde) ken Ujung Lero, ti bassit a peninsula idiay asideg ti Pare-Pare).
Maika-66 a meridiano daya
Ti 66° a meridiano daya ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Europa, Asia, ti Taaw Indiano, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-66 a meridiano daya ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-114 a meridiano laud.
Pagsasao a Mandar
Ti etniko a tattao a Mandar ket asidegda nga agkakabagian kadagiti tallo a sabali a grupo nga agtateng idiay Abagatan a Sulawesi: ti Bugis, Makassar, ken Toraja.
Maika-66 a meridiano daya
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-66 a meridiano daya ket lumabas iti:
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Barents ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Kara ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" | 🇰🇿 ! scope="row" | 🇺🇿 ! scope="row" | 🇹🇲 ! scope="row" | 🇦🇫 ! scope="row" | 🇵🇰 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Indiano ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Calytrix decandra
Ti Calytrix decandra, kadawyan nga ammo iti Ingles a kas pink starflower, ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti mirtus iti Myrtaceae nga endemiko iti Akinlaud nga Australia.
Ti kumalatkat a bassit a mula ket kadawyan nga agtubo iti katayag iti. Agsabong daytoy iti pagbaetan ti Agosto ken Disiembre ken agpataud kadagiti derosas-purpura a sukog bituen a sabong Mabirukan kadagiti tanap ti darat akadagiti bunton ti granito iti gid ti abagatan a pantar iti rehion ti Goldfields-Esperance iti Akinlaud nga Australia nga idiay ket agtubo kadagiti nadarat a daga.
Immuna a pormal a naipalawag ti sebbangan babaen ni botaniko Candolle idi 1828 iti obra iti Prodromus Systematis Naturalis Regni Vegetabilis. Naipalawag pay daytoy a kas Calycothrix candolleana babaen ni Johannes Conrad Schauer idi 1843 iti Monographia Myrtacearum Xerocarpicarum, kas Calycothrix conanthera babaen ni Ferdinand von Mueller idi 1859 iti Fragmenta Phytographiae Australiae ken kas Calytrix candolleana babaen ni George Bentham idi 1867 iti ''Orders XLVIII. Myrtaceae- LXII. Compositae iti Flora Australiensis''.
Pagsasao a Sinagen
Ti pagsasao a Sinagen, wenno Galu, ket ti pagsasao a Torricelli ti Papua Baro a Guinea.
Carajasia
Ti Carajasia ket ti monotipiko a henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Ti henero ker aglaon laeng iti maysa a sebbangan, viz. Carajasia cangae, a mabirukan kadagiti pantok ti bantay ti Serra dos Carajás (Pará, Brasil).
Calytrix divergens
Ti Calytrix divergens ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti mirtus iti Myrtaceae nga endemiko iti Akinlaud nga Australia.
Kadawyan nga agtubo ti bassit a mula iti katayag iti. Agsabong daytoy iti pagbaetan ti Mayo ken Oktubre ken agpataud kadagiti duyaw a sukog bituen a sabong.
Mabirukan daytoy kadagiti pagsisinaan a lugar ken kadagiti napadsok a bakras kadagiti rehion ti Mid West ken Goldfields-Esperance iti Akinlaud nga Australia nga idiay ket agtubo kadagiti nadarat a daga kadagiti laterito, quartzite wenno granito.
William Lawrence Bragg
Ni William Lawrence Bragg (31 Marso 1890 – 1 Hulio 1971) ket naipasngay idi idiay Australia a Briton a pisiko ken kristalograpo ti Rayo-ekis, nakaduktal (1912) ti linteg ni Bragg iti dipraksion ti Rayo-ekis, nga isu daytoy ti batayan para iti panangikeddeng iti estruktura ti kristal. Isu tinakikadu a nangabak (kaduana ti amana, William Henry Bragg) iti Premio Nobel iti Pisika idi 1915: "Para kadagiti serbisioda ity panangusig iti estruktura ti kristal babaen ti pamay-an iti Rayo-ekis" ti maysa a nangruna nga agpang iti panagparang-ay iti kristalograpia ti Rayo-ekis. Iti agdama, ni Lawrence Bragg ket isu ti kaubingan a Nobel a Laureado, nga isu ket nakaawat iti gunguna idi agtawen iti 25. Isu idi ti direktor ti Laboratorio Cavendish, Cambridge, idi naireporta ti pannakaduktal ti estruktura ti DNA babaen ni James D. Watson ken ni Francis Crick idi Pebrero 1953.
Carlos Santana
Ni Carlos Santana (nayanak idi Hulio 20, 1947) ket Mehikano ken Amerikano a musikero nga immuna a dimmayeg idi naladaw a tawtawen ti 1960 ken nasapa a tawtawen ti 1970 iti bandana a Santana, a nangiyuna iti panaglalaok iti rock ken musika ti Latin nga Amerika. Ti uni ti banda ket mangiladawan iti melodiko, dagiti linia a naibatay iti blues a gitara a naisaad kadagiti ritmiko ti Latin ken Aprika a mangiladawan kadagiti intrumrnto ti perkusion a kas ti timbales ken dagiti conga a kadawyan a saan a mangmangeg iti musika ti rock. Nagtultuloy ni Santana a nagobra kadagitoy a porma kadagiti simmaruno a dekada. Nakasanay isuna iti bimmaro a popularidad ken nasayaat a pammadayaw kadagiti naladaw a tawtawen ti 1990. Idi 2003 ti magasina ti Rolling Stone ket nangilista ken ni Santana iti bilang ti 20 iti listaanda kadagiti 100 a Kalatakan a Gitarista iti Amin a Panawen.
Rehion Metropolitano ti Santiago
Ti Rehion Metropolitano ti Santiago (Región Metropolitana de Santiago) ket maysa kadagiti sangapulo ket lima nga administratibo a pannakabingbingay ti Chile. Daytoy ti kaikaisuna a anaserraan ti daga nga administratibo a rehion ti Chile ken aglaon iti nailian a kapitolio ti pagilian, ti Santiago. Kaaduan kadagiti sentro ti komersio ken administrasion ket mabirukan iti daytoy a rehion, ken mairaman ti nangruna a sangalubongan nga eropuerto ti Chile, ti Arturo Merino Benítez.
Iti kalawa iti ken ti populasion iti sumurok a 7 a riwriw, daytoy ti kabassitan iti Chile babaen ti kalawa, kaaduan ti populasion ken kapusekan iti populasion ti rehion. Daytoy pay ti kaikaisuna a rehion ti pagilian nga awanan iti panangilasin iti numeral iti Romano.
Guihaiothamnus
Ti Guihaiothamnus ket ti monotipiko a henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Aglaon laeng ti henero ti maysa a sebbangan, viz. Guihaiothamnus acaulis, a mabirukan laeng iti Kondado ti Rongshui iti akin-abagatan a Tsina.
Aldaw ti Wayawaya (Estados Unidos)
Ti Aldaw ti Wayawaya (Independence Day) ti Estados Unidos, makunkuna pay a kas ti Fourth of July wenno July Fourth idiay Estados Unidos, ket ti pederal a piesta a pammalagip ti pannakaampon ti Deklarasion ti Wayawaya idi 1776 iti Hulio 4 babaen ti Kontinental a Kongresos. Inrangarangna a dagiti sangapulo ket tallo a kolonia ti Amerika ket mangikeddengda a kas maysa a baro a pagilian, ti Estados Unidos iti Amerika, ken isuda ket saanen a paset ti Imperio a Britaniko.
Calytrix depressa
Ti Calytrix depressa ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti mirtus iti Myrtaceae nga endemiko iti Akinlaud nga Australia.
Pagsasao a Yapunda
Ti pagsasao a Yapunda, wenno Yeri, ket ti pagsasao a Torricelli ti Papua Baro a Guinea.
Calytrix depressa
Panangimuyong
Makasapul daytoy a sebbangan ti nadam-eg ngem nasayaat a maatianan a lugar ken nasagat a lawag ti init. Mabalin a mapatubo ti sebbangan manipud kadagiti ungel wenno bukel, ti naudi a naibaga ket mangiresulta kadagiti natibtibker a mula ngem narigrigat met a mapatubo. Dagiti mula ket mabalin a maakpetran ti buot ti ramut kadagiti napudot, nadam-eg a klima.
Tugaw ti gobierno
Ti tugaw ti gobierno ket (kas inpalawag babaen ti Brewer's Politics) "ti pasdek, kompleks dagiti pasdek wenno siudada pagsanayan ti turay ti gobierno".
Ti nailian a gobierno ket masansan a mabirukan iti kapitolio. Kaaduan kadagiti pagilian, ti kapitolio ken tugaw ti gobierno ket agpadpadada nga isu met laeng a siudad; kas pagarigan, ti Ankara ket ti kapitolio ken tugaw ti gobierno ti Turkia. Ti Londres ket maipatinayon a ti kapitolio a siudad iti isuda a dua ti Inglatera ken ti Nagkaykaysa a Pagarian, ken pangitugawan ti gobierno ti Nagkaykaysa a Pagarian.
Dagiti termino ket saanda a kompleto nga agpapada, gapu ta adda met sangkabassit a pagpagilian a ti tugaw ti gobierno ket maigiddiat manipud iti kapitolio. Kas pagarigan ti Olanda, ti kapitoliona ket ti Amsterdam ngem Ti Haia iti tugaw ti gobierno.
Dagiti lokal ken rehional a turay ket kadawyanda pay nga addaan iti tugaw (sentro ti administrasion).
Wendlandia arabica
Ti Wendlandia arabica ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket mabirukan iti Somalia ken Yemen, ken maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
Grupo ti etniko
Ti maysa a grupo ti etniko wenno etnisidad ket ti kategoria ti tattao nga isuda ket mangilasin iti tunggal a maysa kaniada a naibatay iti sapasap a pagsasao,  puonan, sosial, kultural, wenno nailian a sansanay. Saan akas dagiti kaaduan a grupo ti sosial,tietnisidad ket kangrunaan a maysa a natawid a kasasaad. Ti pannakaikameng iti maysa a grupo ti etniko ket matarawidwidan a maipalawag babaen ti nagbingayan a kultural a tawid, nagtaudan, mito ti taudan, pakasaritaan, taudan a pagilian, pagsasao wenno dialekto, dagiti simboliko a sistema a kas ti relihion, mitolohia ken ritos, luto, estilo ti panagkawwes, arte, ken pisikal a takder.
Pagsasao a Pyu (Papuano)
Ti pagsasao a Pyu ket ti isolado a pagsasao a naisasao idiay Papua Baro a Guinea. Naisingasingen daytoy a maitagikua iti Pyu iti pamilia a Kwomtari–Baibai, ngem saan pay met a naipablaak ti ebidensia. (Kitaen ti Kwomtari–Baibai.) Manipud iti2000, ti pagsasao ket addaan kadagiti 100 nga agsasao
Pagsasao a Kómnzo
Ti pagsasao a Kómnzo, (ammo pay a kas Komnzo, Kómnjo, Kamundjo) ket ti pagsasao a Yam ti Papua Baro a Guinea nga insasao babaen dagiti 150–250 a tattao idiay purok ti Rouku ken iti ili ti Morehead.
Rehion ti Magallanes
Ti Rehion ti Los Lagos (X Región de Los Lagos, literal a kas Rehion dagiti Danaw) ket maysa kadagiti sangapulo ket lima nga administratibo a pannakabingbingay ti Chile , ken buklen dagiti uppat a probinsia: ti Chiloé, Llanquihue, Osorno ken Palena. Ti rehion ket aglaon iti maikadua a kadakkelan nga isla iti pagilian, ti Chiloé, ken ti maikadua a kadakkelan a danaw, ti Llanquihue.
Ti Rehion ti Magallanes, opisial a ti XII Rehion ti Magallanes ken Antartika ti Chile (XII Región de Magallanes y de la Antártica Chilena), ket maysa kadagiti sangapulo ket lima nga administratibo a pannakabingbingay ti Chile. Daytoy ti akin-abagatan unay, kadakkelan, ken ti maikadua a kabassitan iti populasion a rehion ti Chile. Daytoy ket buklen dagiti uppat a probinsia: ti Última Esperanza, Magallanes, Tierra del Fuego, ken Antártica Chilena.
Bouvardia ternifolia
Deskripsion
Ti Bouvardia ternifolia ket tibassit a mula iti katayag iti 120 cm (4 a kadapan). Daytoy ket addaan iti nangisit a berde, akikid a sukog itlog a bulbulong. Napintas dagiti sabong: atiddog, sukog tubo, maris naraniag nga eskariata, aginggana iti 10 cm (2 a pulgada) iti kaatiddog, kadagit irimpuok kadagiti patingga dagiti sanga. Masansan a kankanen dagiti hummingbird ti nektar manipud kadagiti sabong.
Adu a naimulmula ti Bouvardia ternifolia kas maysa nga ornamental gapu kadagiti napintas a sabongna. left|200px|thumb left|thumb
Carterella
Ti Carterella ket ti monotipiko a henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Ti henero ket aglaon laeng iti maysa a sebbangan, viz. Carterella alexanderae, nga endemiko iti Baja California Sur iti Mehiko. Daytoy ket agtubo kadagiti napadsok a bakras ti banbantay.
Rehion ti Los Ríos
Ti Rehion ti Los Ríos (Espaniol: XIV Región de Los Ríos,, maipatarus a kas Rehion dagiti Karayan) ket maysa kadagiti sangapulo ket lima nga administratibo a pannakabingbingay ti Chile. Ti kapitolion aket ti Valdivia. Daytoy ket nagbalin a kas rehion idi Oktubre 2, 2007, ken napartuat idi babaen ti pannakabingbingay iti Rehion ti Los Lagos iti akin-abagatan a Chile. Daytoy ket buklen dagiti dua a probinsia: ti Valdivia ken ti kabarbaro a napartuat a Probinsia ti Ranco, a dati idi a parte ti Probinsia ti Valdivia.
Ti ekonomia ti rehion ket naibatay iti panagtarikayo, panagtaraken iti baka, turismo, panagpataud, ken dagiti serbisio.
John Lee Hooker
Ni John Lee Hooker (Agosto 22, 1917 – Hunio 21, 2001) ket maysa idi nga Amerikano a kumakanta iti blues, mannurat iti kanta ken gitarista. Naipasngay isuna idiay Mississippi ken dimmayeg iti panagtoktokar iti gitara iti maysa nga estilo a naampon manipud iti Delta blues. Ni Hooker ket masansan a naginaynayon kadagiti sabali nga elemento, mairaman iti agsasao a blues ken ti nasapa a blues ti Amianan a Mississippi.
Calytrix ecalycata
Ti Calytrix ecalycata ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti mirtus iti Myrtaceae nga endemiko iti Akinlaud nga Australia
Kadawyan nga agtubo ti bassit a mula iti katayag iti. Agsabong daytoy iti pagbaetan ti Agosto ken Nobiembre ken agpataud kadagiti duyaw a sukog bituen a sabong.
Mabirukan daytoy kadagiti tanap ti darat, kadagiti nadalumpinas a ginget, kadagiti pantok ken kadagiti igid ti kalsada iti Lesueur Sandplain iti rehion ti akin-amianan a Wheatbelt iti Akinlaud nga Australia nga idiay ket agtubo kadagiti nadarat ken nasekka a daga kadagiti granito wenno sandstone.
Listaan dagiti siudad ti Hapon babaen ti populasion
Ti sumaganad ket ti listaan dagiti siudad idiay Hapon babaen ti populasion. Ti sumaganad a tapla ket mangibaga kadagiti amin a siudad ti Hapon nga addaan iti populasion nga ad-adu ngem 200,000 manipud iti Senso ti Hapon idi 2010. Dagiti kapitolio ti prepektura ket naikabil iti napuskol. Ti Hapon ket addaan kadagiti adu a nangruna a siudad. Adu kadagitoy a siudad ket adu ti tattaona iti relatibo a bassit a kalawa iti daga iti igid Pasipiko nga aplaya ti Honshu, iti pagbaetan ti Tokyo ken Fukuoka. Daytoy nga urbanisado unay a pirgis ket ammo a kas ti Barikes ti Taiheiyō wenno ti koridor ti Tōkaidō. Ti naud-udi a naibaga ket mangibaga ti historiko a highway a nangikapet kadagiti siudad ti Tokyo ken Kyoto, a sinukatanen babaen dagiti expressways ken ti napardas a linia ti perokaril ti Shinkansen ("Bullet Train").
Listaan manipud idi 1889
Daytoy ti listaan dagiti munisipalidad ti Hapon babaen ti populasion, manipud idi Disiembre 31, 1889. Ti listaan ket iramanna amin dagiti siudad, ken dagiti pay munisipalidad nga addaan iti ad-adu a populasion ngem ti Kurume, ti kabassitan ti populasionna a siudad iti dayta a panawen.
Calytrix duplistipulata
Ti Calytrix duplistipulata, ammo pay iti Ingles a kas inland pink starflower, ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti mirtus iti Myrtaceae nga endemiko iti Akinlaud nga Australia.
Kadawyan nga agtubo ti bassit a mula iti katayag iti. Agsabong daytoy iti pagbaetan ti Marso ken Nobiembre ken agpataud kadagiti derosas-purpura a sukog.
Mabirukan daytoy kadagiti mallo-allon a tanap kadagiti rehion ti akindaya a Wheatbelt ken ti abagatan akinlaud a Goldfields-Esperance iti Akinlaud nga Australia nga idiay ket agtubo kadagiti nadarat a daga.
Wendlandia angustifolia
Ti Wendlandia angustifolia ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Tamil Nadu, India. Naipagarup a naungaw ti sebbangan aginggana idi 1998, idi naduktalan kalpasan dagiti baetan a 81 a tawen iti asideg a dati nga ammo a masna a habitatna, iti las-ud ti maysa nga imbentorio dagiti naipangta a mula ti Reserba ti Tigre ti Kalakkad Mundanthurai, Tamil Nadu. Manipud idi 2016, saan pay a pinabaro ti IUCN ti listaanna ken idasigna pay laeng a naungaw ti sebbangan.
Pagsasao a Kimki
Ti pagsasao a Kimki (Aipki ) wenno Sukubatom (Sukubatong) ket ti maysa a pagsasao nga Abagatan a Pauwasi iti Distrito ti Batom, Rehensia ti Pegunungan Bintang, Papua, Indonesia. Idasig ni Foley ti Kimki a kas maysa nga isolado a pagsasao, ngem ibagbagana met dagiti panagpapada iti Murkim. Idemonstrado ni Usher ti maysa a koneksion kadagiti sabali a sasao nga Abagatan a Pauwasi.
Ti maysa nga automado a komputado a panagusig (ASJP 4) babaen ti Müller et al. (2013) ket nakabiruk kadagiti leksiko a panagpapada iti Pyu. Nupay kasta, gapu ta ti panagusig ket automado a napataud, ti pannakaigrupo ket mabalin a gapu ti agsinnaranay a leksiko a panagbulod wenno sapasap a panagtawid.
Dagiti dialekto ket mairaman dagiti karuay a naisasao kadagiti purok ti Batom ken Sabi (Rumaropen 2004).
Dagiti pangsandi
Dagiti pangsandi ket dagiti sumaganad: ! !! sg !! pl ! 1 ! 2 ! 3
Dagiti batayan a bokabulario
Dagiti batayan a bokabulario ti Kimki a nailista iti Foley (2018):
! Ilokano !! Kimki
Wendlandia heynei
thumb|Sangsanga ken puon ti Wendlandia heynei Ti Wendlandia heynei (Ukan Pansara iti Pakistan), (Simtaaraa iti Nepal) ket ti maysa a kankanayon a berde a sebbangan ti kayo iti pamilia ti Rubiaceae.
Ted Hawkins
Ni Ted Hawkins (Oktubre 28, 1936 – Enero 1, 1995) ket maysa idi nga Amerikano a kumakanta ken mannurat iti kanta. Naiyanak isuna idiay Biloxi, Mississippi, Estados Unidos.
Aldaw ti Wayawaya (Filipinas)
Ti Aldaw ti Wayawaya (Filipino: Araw ng Kasarinlan; ammo pay a kas Araw ng Kalayaan, ket ti tinawen a nailian a piesta idiay Filipinas a mapaliiw iti Hunio 12, a pammalagip iti Deklarasion ti Wayawaya ti Filipinas manipud iti Espania idi Hunio 12, 1898. Manipud idi 1962, daytoyen ti Nailian nga Aldaw ti pagilian.
Pagsasao a Yis
Ti pagsasao a Yis ket ti pagsasao a Torricelli ti Papua Baro a Guinea.
Eremolaena humblotiana
Deskripsion
Agtubo ti Eremolaena humblotiana kas bassit a mula wenno kayo. Dagiti nalalat a bulongna ket agrukod iti dakdakkel ngem iti kaatiddog. Dagiti inploressensia ket addaan kadagiti dua a sabong.
Pannakaiwarwaras ken habitat
Ti habitatna ket ti nadam-eg ken nadam-eg bassit a bakir aginggana iti agarup a iti kangato.
Dagiti pangta
Maipangta ti Eremolaena humblotiana babaen ti panagpukan dagiti kayo, dagiti wildfire ken dagiti tropikal a bagio. Dagiti tallo a subpopulasion ti sebbangan ket mabirukan kadagiti nasalakniban a lugar: iti Betampona, Zahamena ken Nasalakniban a Luglugar ti Analalava iti akindaya a Madagascar.
Owen Willans Richardson
Ni Owen Willans Richardson (26 Abril 1879 – 15 Pebrero 1959) ket maysa idi a Britaniko a pisiko a nagungunaan iti Premio Nobel iti Pisika idi 1928 para iti obrana iti emision a termoioniko, a nakaiturongan ti Linteg ni Richardson.
Biograpia
Ni Richardson ket naipasngay idi idiay Dewsbury, Yorkshire, Inglatera, ti bugbugtong nga anak a lalaki da Joshua Henry ken Charlotte Maria Richardson. Isu ket naadalan idiay Eskuela ti Gramatika ti Batleyl ken Trinity College, Cambridge, nga idiay ket nakagun-od kadagiti Immuna a Klase ti Pammadayaw kadagiti Masna a Siensia. Kalpasanna nakagun-od met ti DSc manipud idiay University College Londdres idi 1904.
Kalpasan ti panagturpos idi 1900, isu ket nangrugi a nagsuksukisok ti emision ti elektrisidad manipud kadagiti napudot a bagi idiay Laboratorio Cavendish idiay Cambridge, ken idi 1902 isu ket naaramid a kadua idiay Trinity. Idi 1901, isu ket nangipakita a ti koriente manipud ti napapudot barot ket kasla umad-adu nga agkamkammatalek iti temperatura iti barot nga addaan iti matematikal a porma a kapada iti ekuasion Arrhenius. Daytoy ket nagbalin a naammuan a kas linteg ni Richardson': "No idin ti negatibo a radiasion ket gapu ti korpuskula a rumrummuar iti metal, ti mangigamer a koriente ti s ket nasken a mangtungpal ti linteg ."
Isu ket nagsukisok pay iti epekto ti potoelektriko, ti epekto ti giromagnetiko, ti emision dagiti elektron babaen ti reaksion ti kemikal, ti naalumaymay nga Rayo-ekis, ken ti espektro ti hidroheno.
Inasawa ni Richardson ni Lilian Wilson, ti kabsat a babai ti katrabahuanna ti Cavendish a ni Harold Wilson, idi 1906, ken addaan kadagiti dua nga anak a lalaki ken maysa nga anak a babai. Ti kabsat a babai ni Richardson ket inasawana ti Amerikano a pisiko (ken laureado ti Nobel idi 1937) a ni Clinton Davisson, ken isu idi ket estudiante ni Richardson iti PhD idiay Princeton. Kalpasan ti ipupusay ni Lilian idi 1945, isuket nagasawa manen idi 1948 kenni Henriette Rupp, nga isu met ket maysa a pisiko.
Ni Owen Willans Richardson ket addaan idi iti maysa nga anak a lalaki a ni Harold Owen Richardson a nag-espesialisado iti Pisika ti Nuklear ket isu pay ti Mangipangulo, Departamento ti Pisika, Kolehio Bedford, Unibersidad ti Londres ken kalpasanna nagbalin nga emeritus a Propesor idiay Unibersidad ti Londres.
Dagiti pammadayaw
Ni Richardson ket nagbalin a Kaddua iti Naarian a Kagimongan idi 1913, ken nagungunaan idi ti Medalia Hughes idi 1920. Isu ket nagungunaan ti Premio Nobel iti Pisika idi 1928, "para iti obrana iti penomeno ti termoioniko ken naipangpangruna para iti pannakaduktal ti linteg a naipanagan kaniana". Nakbaliero pay isuna idi 1939.
Eremolaena
Dagiti sebbangan
Ti Eremolaena humblotiana, ammo kadagiti bernakular a nagan iti Amaninombilahy, Hamaninaombilahy ken Fotona, ket mabirukan kadagiti nadam-eg nga ekorehion ti tanap a bakbakir ti Madagascar ken nadam-eg bassit a bakbakir ti Madagascar, aginggana iti 1200–1500 a metro iti kangato, manipud iti Brickaville aginggana iti lugar ti Vatomandry, Reserba ti Betampona, Reserba ti Zahamena, ken itilugar ti likmut ti Lac Alaotra.
Ti Eremolaena rotundifolia, ammo kadagiti bernakular a nagan iti Amaninombilahy fotsy, Anjananjana, Fotona, Fotonala, Fotonalahy, Menahy lahy, Takodizahana lahy ken Voantalanina, ket patneng kadagiti littoral (igid ti baybay) a bakir iti darat iti Nailian a Parke ti Masoala National ken iti lugar ti Puerto ti Dauphin, iti ekorehion dagiti tanap a bakir ti Madagascar.
Calytrix drummondii
Kadawyan nga agtubo ti bassit a mula iti katayag iti. Agsabong daytoy iti pagbaetan ti Nobiembre ken Enero ken agpataud kadagiti duyaw a sukog bituen a saboang. Bassit dagitibulong, umatiddog aginggana iti arinduyog ken umakikid aginggana iti natirad a punto. Dagiti dakkel a sabong ket iti diametro ken addaan kadagiti adu a dutdot wenno napino a buok nga umadayo manipud kadagiti pingir ti calyx iti las-ud dagiti petalo.
Mabirukan dagitoy kadagiti kakaykayuan ken dagit ipagtubuan ti babassit a mula kadagiti tanap ti darat kadagiti rehion ti Mid West ken ti akin-amianan a Wheatbelt iti Akinlaud nga Australia nga idiay ket agtubo kadagiti nadarat ken nabisel a daga.
Naipanagan daytoy ken ni James Drummond ti nadayag a naturalista ken botaniko iti Akinlaud nga Australia.
Fair use
Ti termino a fair use ket nagtaud idiay Estados Unidos.
Conostomium
Ti Conostomium ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Mabirukan daytoy a henero manipud iti Etiopia aginggana iti Abagatan nga Aprika.
Calytrix creswellii
Ti Calytrix creswellii ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti mirtus iti Myrtaceae nga endemiko iti Akinlaud nga Australia.
Ahensia ti gobierno
Ti gobierno wenno ahensia ti estado, kadawyan a ti maysa a naidutok a komision, ket ti permanente wenno semi-permanente a gunglo iti makina ti gobierno nga akinrebbeng para iti panagtaripato ken administrasion kadagiti naisangayan nga annong, kas ti ahensia ti intelihensia. Adda met dagiti nadayeg a nadumaduma a kita ti ahensia. Urayno adda met dagiti paggigiddiatan iti panagusar, ti ahensia ti gobierno ket kadawyan a naisangayan manipud iti departamento ministro, ken dagiti sabali a kita ti bagi a publiko nga inpatakder babaen ti gobierno. Dagiti annong ti maysa nga ahensia ket kadawyan nga ehekutibo iti karakter, gapu ta dagiti nadumaduma a gunglo (kas dagiti komision) ket kadawyan dagitoy a binukel iti maysa nga agbalbalakad a papel—nupay kasta daytoy a pakaisaluminaan ket kankanayon a mapusasawan iti panagsanay.
Calytrix creswellii
Ti dumalapdap a bassit a mula ket kadawyan nga agtubo iti katayag iti. Agsabong daytoy iti pagbaetan ti Septiembre ken Disiembre ken agpataud kadagiti duyaw a sukog bituen a sabong.
Ahensia ti gobierno
Ti ahensia ti gobierno ket mabalin a maipatakder babaen ti nailian a gobierno wenno gobierno ti estado iti kaunegan ti pederal a sistema. Ti termino ket kadawyan a saan a maus-usar para iti maysa a gunglo a pinartuat babaen dagiti bileg iti bagi ti lokal a gobierno. Dagiti ahensia ket mabalin a mabangon babaen ti lehislasion wenno dagiti bileg nga ehekutibo. Ti autonomia, wayawaya ken pakapatgan dagiti ahensia ti gobierno ket nawatiwatda pay nga agdumaduma.
Calytrix creswellii
Mabirukan kadagiti tanap ti darat iti rehion ti Goldfields-Esperance iti Akinlaud nga Australia a naiwarwaras iti maysa a lugar iti amianan laud ti Kalgoorlie nga idiay ket agtubo kadagiti nadarat ken sagpaminsan a nabisel a daga kadagiti laterito.
Calytrix eneabbensis
Ti Calytrix eneabbensis ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti mirtus iti Myrtaceae nga endemiko iti Akinlaud nga Australia.
Cordylostigma
Ti Cordylostigma ket ti henero dagiti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Naaramid ti nagan idi 2010 nga aglaon kadagiti 9 a sebbangan iti dati a naitagikua a kabagian a henero ti Kohautia. Dagiti siam a sebbangan ket patneng iti tropikal ken akin-abagatan nga Aprika manipud iti Guinea aginggana iti Somalia aginggana iti Abagatan nga Aprika, ken ti pay Madagascar, Comoros, ken Réunion.
Calytrix eneabbensis
Kadawyan nga agtubo ti bassit a mula iti katayag iti. Agsabong daytoy iti pagbaetan ti Hulio ken Oktubre ken agpataud kadagiti derosas-purpura-duyaw a sukog bituen a sabong.
Pagsasao a Valman
Ti pagsasao a Valman ket ti pagsasao a Torricelli ti Papua Baro a Guinea. Ti kaudian a literatura ket tawagnna ti pagsasao iti Walman. Da Matthew S. Dryer ken Lea Brown ti UNibersidad ti Buffalo ket agdamada nga agsursurat iti gramatika ti Walman. Nagipablaakda pay ti papel a mangipakita a ti balikas para iti 'ken' iti Walman a mangikapet kadagiti dua a pangnagan (kas iti "John ken Mary") ket pudno a berbo, a ti umuna a panangisilpo a kas suheto ken ti maikadua a panangsilpo a kas ti banag.
Pagsasao a Sauri
Ti Sauri ket leksiko a kapada ti sasao a Daya a Luek Geelvink ken naipagpagarup a maitagikua iti dayta a pamilia, ngem saan unay a nasayaat a napasingkedan tapno masigurado.
Eremolaena darainensis
Ti Eremolaena darainensis ket ti kayo iti pamilia ti Sarcolaenaceae. Daytoy ket endemiko titi Madagascar. Daytoy ket nanaganan manipud iti patneng a komuna ti Daraina.
Deskripsion
Agtubo ti Eremolaena darainensis kas maysa a kayo aginggana iti iti katayag. Dagiti sangana ket nalabbasit aginggana iti maris-dapo kayumanggi nga agsukog iti lente. Nalamuyot ti ukis ti kayo. Dagiti arinduyog aginggana iti immitlog a bulong ket nalalat ken agrukod iti iti kaatiddog. Berde ti marisda ken puraw iti babana. Bugbugtong dagiti sabong nga addaan kadagiti lima a berde a sepalo ken lima a puraw a petalo. Awan ti ammo a pakaammo a maipanggep kadagiti bunga.
Danaw
thumb|upright=1.7|right|Panoramiko a ladawan ti danaw idiay [[Andes|Kabambantayan ti Andes ]]
Eremolaena darainensis
Pannakaiwarwaras ken habitat
TI Eremolaena darainensis ket ammo laeng manipud iti akin-amianan a rehion ti Sava. Ti habitatan ket is semi-deciduous a abkir kadagiti napadsok a bakras manipud iti aginggana iti  iti kangato.
Danaw
Ti danaw wenno dan-aw ket bagi ti danum iti relatibo a natalna a likido iti mausig a kadakkel, lokalisado iti labneng, a napalikmutan babaen ti daga a naisina manipud iti karayan wenno sabali a rummuaran nga agserbi a mangpakan wenno mangattian ti danaw. Dagiti danaw nga adda iti daga ket saan a paset iti taaw, ken isu a dagitoy ket maisalumina manipud kadagiti laguna, ken dagitoy ket dakdakkel pay ken ad-adalem ngen dagiti alog. Dagiti danaw ket mabalin nga igiddiat kadagiti karayan wenno dagiti waig, a dagitoy ket kadawyan nga agay-ayus. Nupay kasta kaaduan kadagiti danaw ket pinakpakan ken inat-atianan babaen dagiti karayan ken dagiti waig.
Eremolaena darainensis
Dagiti pangta
Ti Eremolaena darainensis ket agdama laeng nga ammo kadagiti subpopulasion iti bakir ti Loky-Manambato. Ti sebbangan ket temporario laeng a nasalakniban isu a mabalin nga agtuloy ti pannakabassit ti habitat. Ti preliminario a kasasaad ti sebbangan ti Madangran.
Danaw
Dagiti masna a danaw ket mabirukan kadagiti kabambanatayan a lugar, dagiti sona ti rengngat, ken dagiti lugar nga addaan kadagiti agdama a glasiasion. Dagiti sabali a danaw ket mabirukan kadagiti endoreika a labneng wenno kadagiti igid dagiti duog a karayan. Kadagiti sabali a paset iti lubong adda met dagiti adu a danaw gapu kadagiti nakariro a tab-tabas ti panagattian manipud iti kinaudi a Panawen ti Yelo. Amin dagiti danaw ket temporario kadagiti heolohiko a gantingan ti panawen, gapu ta dagitoy ket agin-inutda a mapunno kadagiti sedimento wenno agluppiasda kadagiti labneng a naglaon kaniada.
Adu met kadagiti danaw ket artipisial ket naaramid para iti panagusar ti industria wenno agrikultura, para iti panagpataud ti hidro-elektriko a bileg wenno panagipaay ti domestiko a danum wenno para kadagiti pamay-an nga estetiko wenno pagliwliwaan.
Pannakaiwarwaras dagiti danaw
right|thumb|Ti [[Pito Rila a Dandanaw ket grupo dagiti nayelo a dandanaw idiay kabambanatayan ti Rila, Bulgaria.]] thumb|Ti [[Distrito ti Wayanad Kerala India]]
Kaaduan kadagiti danaw iti lubong ket nasadiwa a danum, ken kaaduan ket mabirukan idiay Akin-amianan a Hemisperio kadagiti nagatngato a latitud. Ti Kanada, ket addaan iti nakarkulo a 31,752 a dandanaw ken dakdakkel ngem ken ti di ammo a dagup a bilang dagiti danaw, ngem nakarkulo a saan a basbassit ngem 2 a riwriw. Ti Pinlandia ket addaan kadagiti 187,888 a danaw iti  wenno dakdakkel, a dagiti 56,000 ket dadakkel ( wenno dakdakkel).
Kaaduan kadagiti danaw ket addaan iti saan a basbassit ngem maysa a masna a pagruaran iti porma ti karayan wenno alog, ken isu daytoy ti mangtalinaay ti natimbeng a kaadalem ti danaw babaen ti panangpalubos ti panagattian ti sobra a danum. Adda met dagiti danaw nga awanan iti masna a pagruaran iti danum ken makapukaw laeng babaen ti panagbawbaw wenno ti panagagsep iti sirok ti daga wenno isuda a dua. Dagitoy ket naitermino a kas dagiti endoreika a danaw.
Adu met kadagiti danaw ket artipisial ken naaramid para iti panagusar ti industria wenno agrikultura, para iti panagpataud ti hidro-elektriko a bileg wenno panangipaay ti domestiko a danum wenno para kadagiti pamay-an nga estetiko wenno pagliwliwaan.
Iti lubong, dagiti danaw ket inatiw met ti bilang babaen dagiti alog: kadagiti nakarkulo a 304 a riwriw ti natalinaay a bagbagi ti danum iti sangalubongan, 91% kadagitoy ket wenno basbassit iti kalawa (kitaen ti panangipalawag dagiti alog). Dagiti bassit a danaw ket ad-aduda pay ngem dagiti dadakkel a danaw: iti termino ti kalawa, maysa a pagkatlo kadagiti natalinaay a danum ti lubong ket nairepresenta babaen dagiti danaw ken dagiti alog iti wenno basbassit. Nupay kasta, dagiti dakkel a danaw ket mangirepresenta para iti kaaduan a kalawa ti natalinaay a danum nga addaan kadagiti 122 dakkel a danaw iti 1,000 kilometro kuadrado (390 kd mi, 100,000 ha, 247,000 akre) wenno mangirepresenta ti agarup a 29% iti dagup ti sangalubongan a kalawa ti natalinaay nga akin-uneg a danum.
Pagsasao nga Agi
Ti pagsasao nga Agi ket ti pagsasao a Torricelli ti Papua Baro a Guinea.
Pagsasao a Murkim
Ti pagsasao a Murkim ket ti maysa a pagsasao a Papuano iti Akinlaud a Baro a Guinea, iti asideg dagiti kabagianna a Lepki ken Kembra. Uray no insasao laeng dagiti basbassit a 300 a tattao, inad-adal daytoy dagiti ubbing. Daytoy ket naisasao iti Distrito ti Murkim, Rehensia ti Pegunungan, Probinsia ti Papua, Indonesia.
Dagiti dialekto ket mairaman dagiti karuay a naisasao kadagiti purok ti Milki ken Mot (Wambaliau 2004: 22-28).
Dagiti pangsandi
Dagiti pangsandi ket dagiti sumaganad:
! !! sg !! pl ! 1excl ! 1incl ! 2 ! 3
Kenny Neal
thumb|Ni Kenny Neal iti Djurs Bluesfestival, Dinamarka (2009) Ladawan ni Hreinn Gudlaugsson Ni Kenny Neal (, New Orleans, Louisiana, Estados Unidos), anak a lallaki ni Raful Neal, ket Amerikano nga agtoktokar iti gitara iti blues, kumakanta ken kammeng ti banda. Ni Neal ket nagtaud iti nalaing iti musika a pamilia ken masansan a kaduana nga agpabpabuya dagiti kabsatna a lallaki iti bandana.
Antonio Luna
200px|thumb|Ni Heneral Antonio Luna Ni Antonio Novicio Luna (Oktubre 29, 1866 – Hunio 5, 1899), ket Ilokano a naiyanak idiay Manila, maysa idi a Filipino a heneral a nakilaban iti Gubat ti Filipino–Amerikano.
Naikeddeng a maysa kadagiti karungsotan a heneral iti panawenna, sinarunona ni Artemio Ricarte a kas Pangulo ti Staff ti Siiigam a Buyot ti Filipinas. Isu ket nangigandat a mangipakat iti pakaammona iti siensia militar iti karugrugi a buyot. Maysa a tirador, isu ket nangurnos kadagiti propesional a soldado ti gerilia a naitungpal nga ammo a kas ti "Dagiti tirador ni Luna" ken ti "Guardia Negra". Ti tallo ng aagpang a depensana, nga ammo itan kas ti Linia ti Depensa ni Luna, ket nagited kadagiti tropa ti Amerikano ti narigat a kampania kadagiti probinsia iti amianan ti Manila. Daytouy a linia ti depensa ket nakaiturongan a nakapartuatan ti kuartel ti militar idiay Kordiliera.
ISO 639:y
!yaa !yab !yac !yad !yae !yaf !yag !yah !yai !yaj !yak !yal !yam !yan !yao !yap !yaq !yar !yas !yat !yau !yav !yaw !yax !yay !yaz !yba !ybb !(ybd) !ybe !ybh !ybi !ybj !ybk !ybl !ybm !ybn !ybo !ybx !yby !ych !ycl !ycn !ycp !yda !ydd !yde !ydg !ydk !yds !yea !yec !yee !yei !yej !yel !(yen) !yer !yes !yet !yeu !yev !yey !yga !ygi !ygl !ygm !ygp !ygr !ygu !ygw !yha !yhd !yhl !yia !(yib) !yid !yif !yig !yih !yii !yij !yik !yil !yim !yin !(yio) !yip !yiq !yir !yis !yit !yiu !yiv !yix !(yiy) !yiz !yka !ykg !yki !ykk !ykl !ykm !ykn !yko !ykr !ykt !yku !yky !yla !ylb !yle !ylg !yli !yll !ylm !yln !ylo !ylr !ylu !yly !(yma) !ymb !ymc !ymd !yme !ymg !ymh !ymi !(ymj) !ymk !yml !ymm !ymn !ymo !ymp !ymq !ymr !yms !ymt !ymx !ymz !yna !ynd !yne !yng !ynh !ynk !ynl !ynn !yno !ynq !yns !ynu !yob !yog !yoi !yok !yol !yom !yon !yor !(yos) !yot !yox !yoy !ypa !ypb !ypg !yph !(ypl) !ypm !ypn !ypo !ypp !(ypw) !ypz !yra !yrb !yre !yri !yrk !yrl !yrm !yrn !yrs !yrw !yry !ysc !ysd !ysg !ysl !ysn !yso !ysp !ysr !yss !ysy !yta !ytl !ytp !ytw !yty !yua !yub !yuc !yud !yue !yuf !yug !yui !yuj !yuk !yul !yum !yun !yup !yuq !yur !(yus) !yut !yuu !yuw !yux !yuy !yuz !yva !yvt !ywa !ywg !ywl !(ywm) !ywn !ywq !ywr !ywt !ywu !yww !yxa !yxg !yxl !yxm !yxu !yxy !(yym) !yyr !yyu !yyz !yzg !yzk
Charles Thomson Rees Wilson
Ni Charles Thomson Rees Wilson (14 Pebrero 1869 – 15 Nobiembre 1959) ket maysa idi nga Eskoses a pisiko ken meteorolohiko a nagungunaan iti Premio Nobel iti Pisika para iti panagparnuayna iti kamara ti ulep.
Biograpia
Ni Wilson ket naipasngay idi idiay parokia ti Glencorse, Midlothian ti mannalon a ni John Wilson, ken ti inana a ni Annie Clerk Harper. Kalpasan idi pimmusay ti amana idi 1873, ti pamiliana ket immalis idiay Manchester. Isu ket nagadal idiay Kolehio ni Owen, nagadal iti biolohia ken nagnamnama nga agbalin a mediko. Kalpasanna, isu ket napan idiay Kolehio Sidney Sussex, Cambridge nga idiay ket nagbalin nga interesado iti pisika ken kimika.
Kalpasan iti dayta, ni Wilson ket nagay-ayat a nag-interesado iti meteorolohia, ken idi 1893 isu ket nangrugrugi a nagadal kadagiti ulep ken dagiti tagikuada. Isu ket nagtrabaho met bassit iti obserbatorio idiay Ben Nevis, nga idiay ket nagaramid kadagiti obserbasion iti panagporma ti ulep. Nangpadas met nangtulad ti epekto iti basbassit a gantingan iti laboratorio idiay Cambridge, ken nangpadakkel ti naangep nga angin iti uneg ti narikepan a kamara. Kalpasanna, isu ket nag-eksperimento iti panagpartuat kadagiti ipus ti ulep iti kamarana a pinataud babaen dagiti ion ken radiasion. Para iti panagparnuay ti kamara ti ulep isu ket nagungunaan iti Premio Nobel idi 1927.
Inasawa ni Wilson ni Jessie Fraser idi 1908, ti anak a babai ti ministro manipud idiay Glasgow, ken dagiti agassawa ket addan iti uppat nga annak. Isu ket pimmusay idiay asideg ti Edinburgh, ken kadua met idi ti pamiliana.
Nakaam-ammuan
Ti abut ti bulkan ti Wilson iti Bulan ket kimmadduan a nainaganan kaniana, ni Alexander Wilson ken ni Ralph Elmer Wilson.
Dagiti pormasion ti Panagababaw ti Ulep ni Wilson, a rumsua kalpasan ti dakkel a panagbettak, ket nainaganan pay kaniana.
Ti Kagimongan Wilson, ket nainaganan pay maniana.
Marka ti pabrika
right|thumb|Ti logo ti "Registered Trade Mark"; copypaste: ® ™
Ti marka ti pabrika ken iti Ingles ket makunkuna a trademark trade mark, wenno trade-mark ket ti mabigbigan a senial, desinio wenno panangiyebkas a manilasin ti kadagiti produkto ken dagiti serbisio iti naisangayan a taudan manipud kadagiti dadduma. Ti agtagikua ti marka ti pabrika ket mabalin a maysa a tao, dagiti gunglo ti negosio, wenno aniaman a nainkalintegan nga entidad. Ti marka ti pabrika ket ket mabalin a mabirukan iti pakahe, etiketa, polieto wenno iti produkto. Dagiti marka ti pabrika ket maiparparang pay kadagiti pasdek ti kompania.
Ramos (panangilawlawag)
Ti Ramos ket maysa nga apelyido nga agtaud iti Espaniol ken Portuges.
1040
Ti tawen idi 1040 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Martes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Marso 0
Ti Marso 0 ket naipagpagarup a petsa. Daytoy a panangikeddeng ket mabalin a mausar iti sopwer a kas ti Microsoft Excel tapno maibaga ti kaudian nga aldaw ti Pebrero a kas waya ti panangipalubos a gapu ti kinapudnona ket ti kaatiddogna ket naidumduma kadagiti bisiesto a tawen. Daytoy ket mabalin pay a mausar a kas termino para kadagiti gudua a kasangay ti tattao a naipasngay iti Agosto 29, 30 ken 31.
Ti "Marso 0" ket sagpaminsan pay a maus-usar babaen dagiti astronomo a kas sinonimo para iti kinaudi nga aldaw ti Pebrero.
Ramos
TI Ramos ket maysa nga apelyido nga agtaud iti Espaniol ken Portuges a ti kayatna a sawen ket "bugbugkong" wenno "sangsanga". Dagiti nadayeg a tattao nga agapelyido iti daytoy ket mairaman dagiti sumaganad:
Milagros
TI Milagros ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:
Crusea
Ti Crusea (kadawyan a nagan iti Ingles saucer flower) ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Mabirukan ti henero iti Arizona, New Mexico, Mehiko, ken Tengnga nga Amerika. Adda met dagiti bassit a sebbangan a naturalisado iti Kuba ken Puerto Rico.