cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Golpo Persiano
Ti Golpo Persiano ket paggugubatan idi ti Gubat ti Iran-Irak ti 1980–1988, nga iti tunggal maysa a nagir ket naraut kadagiti barko ti lana. Daytoy ket nainaganan iti Gubat ti Golpo ti 1991, ti kaaduan a naibatay ti tangatang ken daga a suppiat a sinaruno ti largely panagraut ti Irak iti Kuwait.
Ti golpo ket addaan kadagiti adu a lugar ti pagkalapan, dagiti adu a raw-ang ti korales, ken adu kadagiti perla ti tirem, ngem ti ekolohiana ket nadadaelen babaen ti industrilisasion ken dagiti pannakaibuknay ti lana.
Ti bagi ti danum ket historikal ken sangalubongan nga ammo a kas ti "Persian Gulf". Adda met dagiti Arabo a gobierno a mangibagbaga a kas ti "Arabian Gulf" wenno "The Gulf", ngem dagitoy a termino ket saan a sangalubongan a mabigbig. Ti nagan a "Gulf of Iran (Persian Gulf)" ket inus-usar babaen ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko.
Baybay Molucca
thumb|right|300px
Ti Baybay Molucca (Indones: Laut Maluku) ket mabirukan idiay akinlaud a Taaw Pasipiko, iti kaunegan ti pagilian ti Indonesia. Ti rehion ket nabaknang iti korales ken adddaan kadagiti adu a lugar a pagbatokan.
Lokasion
Ti Baybay Molucca ket beddenganna ti Baybay Banda iti abagatan ket ti Baybay Celebes iti amianan.
Dagiti isla a mangbeddeng iti Baybay Molucca ket mairaman ti Halmahera iti amianan a daya, ti Buru ken Ceram iti tengnga, ken ti Sulawesi iti laud. Ti Is-isla Talaud iti amianan ket kadawyan a ti patingga ti baybay, babaen ti Plata Baybay Molucca, ti tektoniko a plata a nainaganan iti baybay ket sumakop iti ad-adayo nga amianan.
Ipalawag ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko (IHO) ti "Baybay Molucca" a kas maysa kadagiti danum ti Purpuro Daya nga India. Ipalawag ti IHO dagiti patingga ti Baybay Molucca a kas dagiti sumaganad: Iti amianan. Babaen ti linia manipud iti amianan a daya a patingga ti Celebes [ Sulawesi ] babaen dagiti Isla Siau iti abagatan a punto ti Sangi (3.35°N, 125.61667°W) kalpasanna mapan iti akin-abagatan a patingga ti Grupo Talaud, babaen kadagitoy nga isla aginggana kadagiti akin-amianan a daya a patinggada (4.48333°N, 126.86667°W) ken kalpasanna ti linia a mapan iti Tanjong Sopi, ti akin-amianan a punto ti Isla Morotai.
Iti daya. Babaen ti laud nga aplaya ti Morotai manipud iti Tanjong Sopi ken iti ad-adayo iti abagatan ti Wajaboela (2.28333°N, 128.2°W), kalpasanna ti linia a mapan iti akin-amiana a punto ti Halmahera ken agpababa iti laud nga aplayana a mapan iti Tanjong Libolo, ti akin-abagatan a patinggana.
Iti abagatan. Ti linia manipud iti akin-abagatan a patingga ti Halmahera aginggana iti amianan a punto ti Isla Bisa (Setile), kalpasanna idiay akin-amianan a patingga ti Obi Mayor, babaen ti daytoy nga isla aginggana iti Tanjong Ake Lamo, ti akin-abagatan a laud a puntona, kalpasanna mapan idiay Tanjong Dehekolano, ti akindaya a patingga ti Is-isla Soela [ Sula ] , iti igid dagiti akin-amianan nga aplayada iti Tanjong Marikasoe, ti akinlaud a patingga, kalpasanna ti linia iti abagatan a daya a punto ti Isla Banggai (-1.71667°N, 123.6°W).
Pakasaritaan
Ti Baybay Molucca ket maysa idi nga aktibo a lugar a pagtagilakuan ti rekado ken ammo pay a kas ti is-isla ti rekado, ken tinengngel idi babaen dagiti 4 a sultanato. Ti Portuges, ti Olandes, Ti Britaniko, ken Ti Espaniol.
Dagiti gingined
Ti baybay sismiko nga aktibo a lugar gapu ti Plata Baybay Molucca.
Dipterocarpus geniculatus
Ti Dipterocarpus geniculatus ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Ti nagan ti sebbangan ket naala manipud iti Latin (geniculatus = agparintumeng) ken mangibagbaga ti sukog ti pesiolo. Adda dagiti dua a subsebbangan; ti D. geniculatus subsp. geniculatus ken D. geniculatus subsp. grandis isuda a dua ket endemiko iti Borneo. Dagiti dua a subsebbangan ket rumrummuar a kayo, aginggana iti 60 m iti katayag, iti aglalaok a dipterokarpo a bakir. Mabirukan ti D. geniculatus subsp. geniculatus kadagiti naisagepsep a nadarat/nalan-ak a sekka a daga ken mabirukan iti saan a basbassit ngem maysa a nasalakniban a lugar (Nailian a Parke ti Bako). Mabirukan met ti D. geniculatus subsp. grandis kadagiti kapada a daga kadagiti adda iti ultrabasiko a bato ken mabirukan iti saan a basbassit ngem maysa a nasalakniban a lugar (Nailian a Parke ti Turturod Lambir).
Pouteria silvestris
Ti Pouteria silvestris ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti Costa Rica.
Abagatan nga Osetia
Ti Abagatan nga Osetia wenno Rehion ti Tskhinvali ket ti sangkapaset a mabigbigan nga estado idiay Abagatan a Kaukaso, ken mabirukan daytoy idiay teritorio ti Autonomo Oblast ti Abagatan nga Osetia iti kaunegan ti dati a Republika ti Sosialista a Sobiet ti Georgia.
Nangirangarang ti pannakawaya ti Abagatan nga Osetia manipud iti Georgia idi 1990, ken bukod a tinawtagan iti Republika ti Abagatan nga Osetia. TSimmungbat ti gobierno ti Georgia babaen ti panagwaswas ti autonomia ti Abagatan nga Osetia ken ti panagpadas a mangtengel manen ti rehion babaen ti puersa. Ti panagpakaro ti didigra ket nakaiturongan ti Gubat ti Abagatan nga Osetia 1991–92. Ti pannakilaban ti Georgia kadagiti agtengtengel ti Abagatan nga Osetia ket napasamak kadagiti dua nga okasion, idi 2004 ken 2008. Ti naud-udi a suppiat ket nakaiturongan ti Gubat ti Rusia–Georgia, nga iti dayta a las-ud ket nakaala dagiti puersa ti Osetia ken Rusia iti napno a de facto a panagtengngel ti teritorio ti dati nga Autonomo Oblast ti Abagatan nga Osetia.
Vatica scortechinii
Ti Vatica scortechinii ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket maysa a kayo nga endemiko iti Malaysia Peninsular. Daytoy ket maysa a nakaro a naisagmak a sebbangan a maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
1014
Ti tawen idi 1014 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Biernes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Pagsasao a Yeretuar
Ti pagsasao a Yeretuar, wenno Goni, ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio iti kadawayn a naikeddeng as anga ti Cenderawasih manipud iti Luek Cenderawasih (Luek Geelvink) iti Papua ti Indonesia. Daytoy ket saan nga asideg a kabagian dagiti sabali a pagsasao.
Maika-40 a paralelo abagatan
Ti maika-40 a paralelo abagatan ket ti sirkulo ti latitud a 40 gradgrado iti abagatan ti ekuador a plano ti Daga. Daytoy ket ballasiwenna ti Taaw Atlantiko, ti Taaw Indiano, Australasia, ti Taaw Pasipiko ken ti Abagatan nga Amerika.
Iti Hunio 21, ti init ket adda kadagiti 26.17° iti langit ken adda kadagiti 73.83° iti Disiembre 21.
Likmut iti lubong
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken mapan nga agpadaya, ti 40° a paralelo abagatan ket lumabas iti:
Vatica soepadmoi
Ti Vatica soepadmoi ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae.
Pannakaiwarwaras
Daytoy ket maysa a kayo nga endemiko iti Sumatra. Daytoy ket maysa a nakaro a naisagmak a sebbangan a maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
1013
Ti tawen idi 1013 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
1015
Ti tawen idi 1015 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Sabado (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Distrito ti Hiroo, Hokkaido
thumb|200px|Ti Distrito ti Hiroo iti Suprepektura ti Tokachi. Ti Hiroo (広尾郡) ket ti maysa a distrito a mabirukan iti Subprepektura ti Tokachi, Hokkaido, Hapon.
Manipud idi 2004, ti distrito ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 16,735 ken ti densidad ti populasion iti 10.80 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 1,550.06 km².
1016
Ti tawen idi 1016 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Domingo (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Distrito ti Kamikawa (Tokachi), Hokkaido
thumb|200px|Ti Distrito ti Kamikawa iti Suprepektura ti Tokachi. Ti Kamikawa (上川郡) ket ti maysa a distrito a mabirukan iti Subprepektura ti Tokachi, Hokkaido, Hapon.
Manipud idi 2004, ti distrito ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 18,064 ken ti densidad ti populasion iti 12.32 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 1,465.97 km².
Pouteria sipapoensis
Ti Pouteria sipapoensis ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti Venezuela.
Maika-95 a meridiano laud
Ti 95° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Amianan nga Amerika, Golpo ti Mehiko, ti Taaw Pasipiko, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-95 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna iti maika-85 a meridiano daya.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-95 a meridiano laud ket lumabas babaen ti:
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Massey Sound ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Lingsat Hendriksen ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Kanal Belcher ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Kanal Queens ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Kanal Queens ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Kanal Parry ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Lingsat Rae ! scope="row" | 🇨🇦 ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Lake of the Woods ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Golpo ti Mehiko ! scope="row" | 🇲🇽 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
1018
Ti tawen idi 1018 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Pagsasao a Buli (Indonesia)
Ti pagsasao a Buli ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio iti akin-abagatan Halmahera, Indonesia.
Distrito ti Kasai, Hokkaido
thumb|200px|Ti Distrito ti Kasai iti Suprepektura ti Tokachi. Ti Kasai (河西郡) ket ti maysa a distrito a mabirukan iti Subprepektura ti Tokachi, Hokkaido, Hapon.
1019
Ti tawen idi 1019 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Distrito ti Kasai, Hokkaido
Manipud idi 2004, ti distrito ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 25,474 ken ti densidad ti populasion iti 25.91 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 983.05 km².
Pagsasao a Caluyanon
Ti Caluyanon ket ti rehional a pagsasao nga Akinlaud a Bisaya a naisasao idiay Is-isla ti Caluya iti Antique idiay Filipinas. Kaaduan kadagiti mangisasao ket agus-usarda iti Kinaray-a wenno Hiligaynon a kas ti maikadua a pagsasaoda.
Pachuca
Ti Pachuca, pormal nga ammo a kas Pachuca de Soto, ket ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ti estado ti Mehiko ti Hidalgo. Daytoy ket mabirukan idiay abagatan-tengnga a parte ti estado. Ti Pachuca de Soto ket isu pay ti nagan ti ili a pagserbian ti siudad a kas tugaw ti ili. Ti Pachuca ket mabirukan iti agarup a manipud iti Siudad ti Mehiko babaen ti Mexican Federal Highway 85. Awan ti konsenso no ania ti nagtaudan ti nagan a Pachuca. Daytoy ket naitugotan manipud iti balikas a pachoa (lingsat; wayaan), ti Pachoacan (lugar ti gobierno; lugar ti pirak ken balitok), ken patlachuican (lugar dagiti paktoria; lugar dagiti lua). Ti opisial a nagan ti Pachuca ket Pachuca de Soto a kas pammadayaw kenni kongregista Manuel Fernando Soto, nga isu ti naikkan iti pammadayaw iti pannakapartuta ti estado ti Hidalgo.
Vatica stapfiana
Ti Vatica stapfiana ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket mabirukan idiay Sumatra, Malaysia Peninsular, ken Tailandia. Daytoy ket maysa a naisagmak a sebbangan a maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
Maika-6 a meridiano laud
Ti 6° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, ti Taaw Atlantiko, Europa, Aprika, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Arthur Capell
Ni Arthur Capell (28 Marso 1902–1986) ket maysa idi nga Australiano a lingguista, a nakaited kadagiti nangruna a kontribusion iti panagadal dagiti pagsasao ti Australia, sasao nga Austronesio ken sasao a Papuano.
Maika-6 a meridiano laud
Ti maika-6 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-174 a meridiano daya.
Maika-36 a meridiano laud
Ti 36° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Greenland, ti Taaw Atlantiko, ti Abagatan nga Amerika, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Maika-6 a meridiano laud
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-6 a meridiano laud ket lumabas babaen ti:
Maika-36 a meridiano laud
Ti maika-36 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-144 a meridiano daya.
Psychotria megalopus
Ti Psychotria megalopus ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Tanzania.
Dipterocarpus grandiflorus
Ti Dipterocarpus grandiflorus ket ti nakaro a naisagmak a sapasap a kalalainganna a natangken a kayo iti Abagatan-Daya nga Asia ken India. Ti kayona ket maus-usar iti panagpataud iti nasayaat ti kalidadna nga uging, derder ti papel, ken kayo a nailaklako iti nagan a Keruing.
Maika-36 a meridiano laud
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-36 a meridiano laud ket lumabas babaen ti:
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" | 🇬🇱 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇧🇷 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇬🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Pouteria squamosa
Ti Pouteria squamosa ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket mabirukan iti Guatemala ken Mehiko.
Universidade do Estado de Minas Gerais
Ti Estado nga Unibersidad ti Minas Gerais (Universidade do Estado de Minas Gerais wenno UEMG) ket maysa a publiko nga institusion ti nangatngato nga edukasion a masarakan idiay Belo Horizonte iti proninsia ti Minas Gerais, Brasil.
Daytoy nga unibersidad ket nabangon idi 1989.
Maika-6 a meridiano laud
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | The Minch ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Irlandes ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇪🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇲🇦 ! scope="row" | 🇩🇿 ! scope="row" | undefined ! scope="row" | undefined ! scope="row" | undefined ! scope="row" | undefined ! scope="row" | 🇨🇮 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Vatica umbonata
Ti Vatica umbonata ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae.
1017
Ti tawen idi 1017 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Vatica umbonata
Daytoy ket mabirukan idiay Malaysia Peninsular, Borneo, ti Filipinas, ken Tailandia.
Pouteria splendens
Ti Pouteria splendens ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti Chile.
Vatica teysmanniana
Ti Vatica teysmanniana ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket maysa a kayo nga endemiko iti Sumatra. Daytoy ket maysa a nakaro a naisagmak a sebbangan a maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
Psychotria megistantha
Ti Psychotria megistantha ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Tanzania.
Obihiro, Hokkaido
Ti Obihiro (帯広市) ket ti maysa a siudad iti Subprepektura ti Tokachi, Hokkaido, Hapon. Ti Obihiro ket ti kaikaisuna a naidesignado a siudad iti lugar ti Tokachi. Ti sumaruno a kaaduan ti populasion nga ili idiay Tokachi ket ti kadenna nga ili ti Otofuke, nga addaan iti basbassit ngem pagkatlo iti populasion ti Obihiro. Ti siudad ket addaan kadagiti agarup a 500 a gangganaet nga estudiante manipud idi 2008.
Idi 2008, ti Obihiro ket naidesignado idi a kas maysa a "siudad ti modelo nga enbironmento" iti Hapon.
Pagsasao a Gane
Ti pagsasao a Gane ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio iti akin-abagatan a Halmahera, Indonesia.
Haemodoraceae
Ti Haemodoraceae ket pamilia ti perenial a yerba nga agsabsabong a mula. Daytoy ket sagpaminsan pay a makunkuna iti pagsasao nga Ingles iti pamilia ti "Bloodwort". Daytoy ket nangruna nga Akin-abagatan a Hemisperio a pamilia, dagitoy ket mabirukan idiay Abagatan nga Aprika, Australia ken Baro a Guinea, ken idiay the Kaamerikaan (manipud idiay Abagatan a daya ti Estados Unidos aginggana idiay tropikal nga Abagatan nga Amerika). Ti kalatakan a naam-ammuan ket ti adu a naimuyongan ken ti naisalsalumin a Kangaroo Paws manipud idiay Australia, kadagiti dua nga asideg nga agkabagian a henero ti Anigozanthos ken Macropidia.
Taksonomia
Ti sistema APG II, idi 2003 (di nabaliwan manipud iti sistema APG, idi 1998), ket bigbigenna pay daytoy a pamilia ken ikabilna iti urnos ti Commelinales, iti klade ti commelinids, iti monocotyledon. Ti pamilia ti Haemodoraceae ket inayonnannton dagiti agarup a sangapulo ket innem a subtropikal wenno tropikal a henero a mabirukan idiay akin-abagatan a hemisperio, dua idiay Amianan nga Amerika ken tallo ti naam-ammuan a naimuyongan a henero idiay Europa.
Ti Haemodoraceae ket naidasdasig iti nalalat nga agskusikos a pannakaurnos dagiti bulong a dagitoy ket agsisinnublat, natubbog, dadakkel ken kadawyan nga ensiporma, nga addaan kadagiti intero a pagbabaetan ken paralelo nga ug-ugat. Dagiti bulong ket naabungotan babaen ti baina nga addaan kadagiti nawaya a pagbaetan ken agsisinnublat, agkusikos a pannakaurnos (iti dua a bertikal a rangranggo).
Dagitoy a mula ket hermaproditiko. Dagiti mangimota ket kadawyan a dagiti insekto, ngem mabalinmet a dagiti pay billit wenno sagpaminsan a dagiti bassit a mamalia.Dagiti nadutdotan a sabsabong ket agtubo iti murdong ti ti sanga dagiti bulbulong.
Mabalin a maiyallilaw a mulmula
Ti termino iti Ingles, ti "bloodwort ket mabalin pay a maipakat iti Sanguinaria canadensis (kadawyan a matawtawagan iti Ingles iti "bloodroot") wenno Achillea millefolium (kankanayon a matawtawagan iti yarrow wenno kadawyan a yarrow).
Dagiti henero
thumb|150px|Ti Anigozanthos Bush Pearl iti Ingles manipud iti Nailian a Botaniko a Harhardin ti Cranbourne. • Anigozanthos - Kangaroo paws
Pagsasao a Kimaghama
Ti Kimaama, wenno Kimaghama, ket ti pagsasao a naisasao idiay Isla Yos Sudarso iti probinsia ti Papua, Indonesia.
Haemodoraceae
Dagiti henero
• Blancoa
• Conostylis
Guadalajara
Ti Guadalajara ket ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ti estado ti Mehiko iti Jalisco, ken ti tugaw ti ili ti Guadalajara. Ti siudad ket ti tengnga a rehion ti Jalisco iti Akinlaud-Pasipiko a lugar ti Mehiko. Iti populasion iti 1,495,189 daytoy ti maikapat a kaaduan ti populasion nga ili ti Mehiko. Ti Lugar ti Metropolitano ti Guadalajara ket mangiraman kadagiti pito a kadenna nga ili nga addaan iti naireporta a populasion iti 4,328,584 idi 2009, ken mangaramid daytoy a kas ti maikadua a kaaduan ti populasion a Lugar ti metropolitano ti Mehiko kalpasan ti Siudad ti Mehiko. Ti ili ket ti maikadua a kapusekan iti populasion idiay Mehiko kalpasan ti Ciudad Nezahualcóyotl iti Estado ti Mehiko.
Haemodoraceae
Dagiti henero
• Dilatris
• Haemodorum - Bloodroots
• Lachnanthes
• Macropidia - Black kangaroo paw
• Schiekia
• Tribonanthes
• Wachendorfia
• Xiphidium
Myrrhinium
Ti Myrrhinium ket ti henero dagiti mula iti pamilia ti Myrtaceae nga immuna a naipalawag a kas maysa a henero idi 1827. Daytoy ket aglaon laeng iti maysa a mabigbig a sebbangan, ti Myrrhinium atropurpureum apatneng iti Abagatan nga Amerika (Colombia, Ecuador, Peru, Abagatan ken Abagatan a daya a Brasil, Uruguay, Amianan nga Arhentina).
Myrciaria
Ti Myrciaria ket ti henero dagiti dakkel a babassit a kayo ken dagiti bassit a kayo a naipalawag a kas maysa a henero idi 1856. Daytoy ket patneng iti Tengnga ken Abagatan nga Amerika, Mehiko, ken ti West Indies, nga adu kadagiti sebbangan ket endemiko iti Brasil. Dagiti kadawyan a nagan ket mairaman ti hivapuru, sabará, ken ybapuru.
Ti jaboticabas ket nagruna a komersial a bunga iti Brsil. Ti bunga ket kasla ubas ti kadakkel ken langa, ken masansan a maipada iti nanam ti Vitis rotundifolia. Ti Myrciaria dubia, ti berry a camu-camu, ket kangrunaan a naimulmula kadagiti lugar ti sona ti layus ti Peru ken addaan iti maysa kadagiti kangatuan a konsentrasion ti bitamina C (ascorbic acid) iti ania man a prutas, ken mairaman pay ti Terminalia ferdinandiana.
• # Myrciaria alagoana Sobral – Alagoas
• # Myrciaria borinquena Alain – Puerto Rico
• # Myrciaria cordata O.Berg – Guyana, Bolívar, Amianan a Brasil
• # Myrciaria cuspidata O.Berg – Brasil, Bolivia, Paraguay
• # Myrciaria delicatula O.Berg – Brasil, Bolivia, Paraguay, Amianan a daya nga Arhentina
• # Myrciaria disticha O.Berg – Daya a Brasil
• # Myrciaria dubia (Kunth) McVaugh – Camu-Camu – Guyana, Venezuela, Amianan a Brasil, Colombia, Ecuador, Peru
• # Myrciaria floribunda (H.West ex Willd.) O.Berg – Rumberry, Guavaberry – manipud iti Mehiko + West Indies aginggana iti Paraguay
• # Myrciaria glanduliflora (Kiaersk.) Mattos & D.Legrand – Minas Gerais
• # Myrciaria glazioviana – Cabeludinha, Yellow Jaboticaba (Kiaersk.) G.M.Barroso ex Sobral – Daya a Brasil
• # Myrciaria glomerata O.Berg – Red cabeludinha – Daya a Brasil
• # Myrciaria guaquiea (Kiaersk.) Mattos & D.Legrand – Daya a Brasil
• # Myrciaria ibarrae Lundell – Guatemala, Campeche, Quintana Roo
• # Myrciaria myrtifolia Alain – Puerto Rico
• # Myrciaria pallida O.Berg – Abagatan a daya a Brasil
• # Myrciaria pilosa Sobral & Couto – Bahia, Minas Gerais
• # Myrciaria pliniodes Legr. – Abagatan a Brasil
• # Myrciaria pumila (Gardner) O.Berg – Rio de Janeiro
• # Myrciaria racemosa M.L.Kawas. – Ecuador
• # Myrciaria rojasii D.Legrand. – Brasil, Paraguay
• # Myrciaria tenella (DC.) O.Berg – Hispaniola, Venezuela, French Guiana, Brasil, Peru, Bolivia, Paraguay, Uruguay, Amianan nga Arhentina
Pagsasao a Gebe
Ti pagsasao a Gebe, wenno Minyaifuin, ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio iti akindaya nga Indonesia, a naisasao kadagiti isla a pagbaetan ti Halmahera ken Waigeo.
Pagsasao a Riantana
Ti Riantana, wenno Kimaam, ket ti pagsasao a naisasao idiay Isla Yos Sudarso iti probinsia ti Papua, Indonesia.
Pouteria stenophylla
Ti Pouteria stenophylla ket maysa idi a sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket idi endemiko iti Brasil. Daytoy ket naungaw gapu ti pannakaawan iti habitat.
Rosales (panangilawlawag)
Ti Rosales ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:
Vatica venulosa
Ti Vatica venulosa ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy a kayo ket mabirukan idiay Sumatra, Malaysia Peninsular ken Borneo. Daytoy ket maysa a nakaro a naisagmak a sebbangan a maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
Toluca
Ti Toluca, opisial a tinawtawagan iti Toluca de Lerdo , ket ti kapitolio ti estado ti Estado ti Mehiko ken isu pay ti tugaw ti iIli ti Toluca. Daytoy ti sentro ti napardas a dumakdakkel a lugar ti urbano, nga itan ket ti maikalima a kadakkelan idiay Mehiko. Daytoy ket mabirukan iti iti laud-abagatan laud ti Siudad ti Mehiko, iti agarup a 40 minuto babaen ti lugan iti akinlaud nga igid ti siudad. Segun ti senso idi 2010, ti siudad ti Toluca ket addaan iti populasion iti 819,561. Ti siudad ket ti maikalima a kadakkelan idiay Mehiko babaen ti populasion. Ti ili ti Toluca, ken maikuyog dagiti sangapulo ket tallo a sabali nga ili, ket mangbukel iti populasion ti metropolitano iti 1,775,337 idiay Kalatakan a Toluca manipud idi 2009, ken mangaramid daytpy iti maikalima a kaaduan ti populasion a lugar ti metropolitano idiay Mehiko.
Psychotria minimicalyx
Ti Psychotria minimicalyx ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Kamerun. Ti masna a habitatna ket dagiti subtropikal wenno tropikal a nadam-eg a tanap a bakir. Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
Morelia
Ti Morelia (manipud idi 1545 aginggana idi 1828, ket Valladolid) ket maysa a siudad ken ili iti amianan tengnga a parte ti estado ti Michoacán idiay tengnga a Mehiko. Ti siudad ket adda idiay Ginget ti Guayangareo ken isu ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ti estado. Dagiti kangrunaan a kasakbayan a kultura ti Espaniol ket dagidi Purépecha ken ti Matlatzinca, ngem awan dagiti nangruna a siudad ti napundar iti ginget idi las-ud iti daytoy a panawen. Tinengngel ti Espaniol ti lugar kadagiti tawen ti 1520. Ti Espaniol babaen ti Birey Antonio de Mendoza ket isu ti nangpundar ti pagtaengan idi 1541 iti nagan a Valladolid, a nagbalin a karibal iti asideg a siudad ti Pátzcuaro para iti panagturay iti Michoacán.
Pagsasao a Maba (Indonesia)
Ti pagsasao a Maba ket ti pagsasao nga Abagatan a Halmahera iti akin-abagatan a Halmahera, Indonesia.
Dipterocarpus hasseltii
Ti Dipterocarpus hasseltii ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Mabirukan daytoy a dakkel a akyo iti tanap a dipterokarpo a bakir ken napukpukan a kas tarikayo a keruing. Daytoy ket mabirukan idiay Indonesia (Bali, Java, Kalimantan, Sumatra), Malaysia Peninsular, Sabah, ti Filipinas, Tailandia ken Bietnam.
Pagsasao a Fuyug
Ti pagsasao a Fuyug (Fuyuge, Fuyughe, Mafulu) ket ti pagsasao ti Papua Baro a Guinea a naisasao idiay Probinsia Sentral ti pagilian. Dagiti 14,000 nga agsasao ket agtataengda kadagiti 300 a purok ti Distrito ti Goilala.
Pouteria subsessilifolia
Ti Pouteria subsessilifolia ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti Brasil. Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
Psychotria mariniana
Adda maysa a naisangayan a linia ti glandula iti baba ti tengnga nga urat iti tunggal maysa a pakaikapetan ti bulong iti daytoy a mula iti balikas ti Hawayano ket piko a ti kayatna a sawen ket puseg (iti Hawayano). Ti balikas a kōpiko ket maipakat kadagiti amin a mula iti Hawaii iti henero ti Psychotria.
Myrtus communis
Ti Myrtus communis, ti kadawyan a mirtus wenno pudno a mirtus, ket ti sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti Myrtaceae. Daytoy ket kankanayon a berde a bassit a mula a patneng iti akin-abagatan nga Europa, amianan nga Aprika, akinlaud nga Asia, Macaronesia, ken ti Subkontinente Indiano.
Daytoy ket maysa kadagiti uppat a sebbangan nga inus-usar dagiti Hudio kadagiti relihioso a ritoda iti piesta ti Sukkot.
Para kadagiti usar, kitaen ti Myrtus.
Deskripsionon
Puraw dagiti sabong wenno namarisan bassit iti derosas, agraman kadagiti lima a petalo ken kadagiti adu nga estambre a rummuar manipud iti sabong. Ti bunga ker berry, asul-nangisit no maluom.
Dipterocarpus hispidus
Ti Dipterocarpus hispidus ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket endemiko iti Sri Lanka.
Dipterocarpus gracilis
Ti Dipterocarpus gracilis (Tagalog: panao) ket ti nakaro a naisagmak a sebbangan ti kayo iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket patneng iti Abagatan nga Asia ken Abagatan a daya nga Asia.
Ti sebbangan ket mabirukan idiay Kalimantan, Banglades, India (ti Is-isla Andaman ken Nicobar, Arunachal Pradesh, Assam ken Tripura), Indonesia (Java, Kalimantan, Sumatra), Malaysia Peninsular, Myanmar, Tailandia, ti Filipinas ken Bietnam.
Daytoy ket dakkel a kayo a mabirukan iti tanap kadagiti natiempuan a semi-agnanayon a berde ken agnanayon a berde a dipterokarpo a bakir.
Dagiti usar
Masansan a maus-usar daytoy a kas komersial a grado a plywood, daytoy ket maysa kadagiti kangrunaan a taudan ti kayo a keruing.
Sasao a Goilalan
Ti sasao a Goilalan ket ti pamilia a naikabil iti pamilia a Trans–Baro a Guinea babaen ni Wurm (1975) ken tentatibo a naibati idiay iti panangidasg ni Malcolm Ross (2005). Dagiti pagsasao ket ti, ket nalawagda nga agkakabagian, ken naipangpangruna ti akin-amaianan a Biagai, Kunimaipa, ken Weri, a mabalin a maikeddeng a dagiti managbaliw a dialekto. Dagiti pangsandi ket ti akin-amianan a 1sg ne, 2sg ni, 3sg pi; Tauade/Fuyug 1sg na, 2sg nu, ngem ti Tauade ket addaan pay kadagiti posesibo a pangsandi ti ne-ve, ni-e.
Psychotria moseskemei
Ti Psychotria moseskemei ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket mabirukan iti Kamerun ken Nigeria. Daytoy ket maipangta babaen it pannakaawan iti habitat.
Pouteria tarapotensis
Ti Pouteria tarapotensis ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti Peru ken Bolivia.
Pagsasao a Patani
Ti pagsasao a Patani ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio iti akin-abagatan a Halmahera, Indonesia.
Pagsasao nga Ata (Aeta)
Ti Ata ket ti mabalin nga awanen a pagsasao nga Aeta ti Mabinay idiay Filipinas.
Ti Ata ket insasao babaen dagiti saan nga ad-adu ngem 3 wenno 4 a laklakay a tattao iti likmut ti Mabinay ken Siudad ti Bais, Isla ti Negros, Filipinas (Lobel 2013:85).
Baybay Arabiano
Ti Baybay Arabiano ket ti rehion iti akin-amianan a Taaw Indiano a bineddengan iti amianan babaen ti Pakistan ken Iran, iti laud babaen ti akin-amianan a daya a Somalia ken ti Peninsula Arabiano, ken iti daya babaen ti India. Ti taga -ugma a naganna ket ti Baybay Eritrea ken Baybay Persiano.
Deskripsion
thumb|left|Ti Baybay Arabiano manipud iti limbang Ti kalawa ti Baybay Arabiano ket agarup a. Ti kaakaba ti Baybay Arabiano ket agarup a, ket ti kaadalemna ket. Ti kadakkelan a karayan nga agay-ayus iti Baybay Arabiano ket ti Karayan Indus.
Ti Baybay Arabiano ket addaan kadagiti dua a nangruna a sanga — ti Golpo ti Aden iti abagatan a laud, a makisinnilpo iti Baybay Nalabbasit babaen ti lingsat ti Bab-el-Mandeb; ken ti Golpo ti Oman iti amianan a laud, a makisinnilpo iti Golpo Persiano. Adda pay dagiti golpo ti Cambay ken Kutch iti aplaya ti Indiano.
thumb|right|Ti mapa ti maika-17 a siglo a mangipakpakita kadagiti lokasion ti Periplo ti Baybay Eritrea Dagiti pagilian nga addaan iti aplaya iti Baybay Arabiano ket ti Somalia, Djibouti, Yemen, Oman, Iran, Pakistan, India ken ti Maldibas. Adda met dagiti nadumaduma a dakkel a siudad iti aplaya ti baybay a mairaman ti Karachi, Gwadar, Pasni, Ormara, Aden, Muscat, Mumbai, Keti Bandar, Salalah, Duqm ken Kochi.
Dagiti patingga
Ipalawag ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko dagiti patingga ti Baybay Arabiano a kas dagiti sumaganad:
Iti laud. Ti akindaya a patingga ti Golpo ti Aden [Ti meridiano ti Rawis Guardafui (Ras Asir, 51°16'E)].
Iti abagatan. Ti linia a tumartaray iti bagatan unay a punto ti Atol Addu (Maldibas), aginggana ti akindaya unay a punto ti Ràs Hafun (Aprika, 10°26'N).
Iti daya. Ti akinlaud a patingga ti Baybay Laquedivas [Ti linia a tumartaray manipud iti Sadashivgad Lt. iti Lau nga Aplaya ti India (14.8°N, 74.11667°W) aginggana ti Corah Divh (13.7°N, 72.16667°W) ken kalpasanna ti laud a bangir dagiti purpuro ti Laquedivas ken Maldibas aginggana ti akin-abagatan unay a punto ti Atol Addu idiay Maldibas].
Dagiti alternatibo a nagan
Ti Baybay Arabiano ket historikal ken heograpiko a naibagbaga kadagiti nadumaduma a nagan babaen dagiti agbanbanniaga nga Arabo ken dagiti heograpo nga Europeano, a mairaman ti Baybay Persiano, Sindhu Sagar, Baybay Eritrea, Baybay Sindh, ken Baybay Akhzar.
Akin-amianan a Cyprus
Ti Akin-amianan a Cyprus (Kuzey Kıbrıs), opisial a ti Turko a Republika ti Akin-amianan a Cyprus (TRNC; Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti), ket ti bukod a nagirangarang nga estado a buklen ti paset ti isla ti Cyprus. Mabigbigan laeng babaen ti Turkia, ti Akin-amianan a Cyprus ket inkeddeng babaen ti sangalubongan a komunidad a paset ti Republika ti Cyprus.
Ti Akin-amianan a Cyprus ket gumay-at iti ungto ti Peninsula Karpass iti amianan a daya aginggana iti Luek Morphou, Rawis Kormakitis ken ti akinlaud unay a puntona, ti exclave ti Kokkina iti laud. Ti akin-abagatan unay a putona ket ti purok ti Louroujina. Ti paglappedan a sona babaen ti panagtengngel ti Nagkaykaysa a Pagpagilian ket gumay-at iti pagbaetan ti Akin-amianan a Cyprus ket ti nabati a paset ti isla a mangbingay iti Nicosia, ti kadakkelan a siudad ti isla ken ti kapitolio dagitoy dua nga estado.
Golpo ti Suez
thumb|282px|Ti akin-amianan unay a parte ti Golpo ti Suez nga agraman ti ili ti [[Suez iti mapa idi 1856]] Ti akin-amianan a patingga ti tikor ti Baybay Nalabbasit iti Peninsula Sinai a mangpartuat ti Golpo ti Suez (خليج السويس; transliterado: Khalīǧ as-Suwais) iti laud ken ti Golpo ti Aqaba iti daya. Naporma idi ti golpo iti kaunegan ti relatibo nga ubing nga itan ket saanen nga aktibo rengngat ti labneng ti Rengngat ti Golpo ti Suez, a napetsaan kadagiti agarup a 28 a riwriw a tawen. Daytoy ket gumay-at kadagiti iti amianan babaen ti amianan a laud ken agpatingga idiay siudad ti Ehipto ti Suez ken ti sumrekan ti Kanal Suez. Iti igid ti tengnga a linia ti golpo ket ti pagbeddengan a pagbaetan ti Aprika ken Asia. Mabirukan ti pagserrekan ti golpo iti ngato ti lugar ti lana ken gas ti Gemsa.
Pagsasao a Capiznon
Ti Capiznon (Espaniol: capiceño  ) ket ti maysa nga Austronesio a rehional a pagsasao a naisasao idiay Akinlaud a Visayas idiay Filipinas. Naikonsentrado ti Capiznon idiay probinsia ti Capiz iti amianan a daya ti Isla ti Panay. Daytoy ket kameng ti pamilia ti pagsasao a Bisaya ket ti tattao ket parte ti nawatwatiwat a grupo ti etnolingnguistiko a Bisaya, a mangbukel ti kadakkelan a grupo ti etnolingnguistiko a Filipino. Ti pagsasao ket masansan a maiyallilaw iti Hiligaynon gapu iti panagpapada iti dialektolohiko a komprehension ken kas iti nangatngato a 91% panagsinnaranay a pannakaawat, ngem addaan met kadagiti naisangayan nga aweng ken bokabulario a maitipon iti leksikon ti Aklanon ken Waraywaray.
Golpo ti Suez
Heograpia
Sakupen ti golpo ti akin-amianan a laud nga ima ti Baybay Nalabbasit iti pagbaetan ti Aprika ken ti Peninsula Sinai. Daytoy ti maikatlo nga ima ti sistema ti rengnga t ti triple a pagsasabtan, ti makadua ket ti Golpo ti Aqaba.
Sakup
Ipalawag ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko ti akin-abagatan a patingga ti golpo a kas "Ti linia a tumartaray manipud iti Ras Muhammed (27°43'N) iti abagatan a punto ti Isla Shadwan (34°02'E) ken kalpasanna agpalaud iti paralelo (27°27'N) aginggana iti aplaya ti Aprika".
Heolohia
Ti seksion ti estratigrapiko ti labneng ti sedimentario ti golpo ket buklen ti sakbay a panagrengngat ti Paleosoika aginggana ti Oligoseno a batbato a klastiko ken dagiti karbonato, ken aktibo a panagrengngat ken kalpasan a panagrengngat a Mioseno agingga dagiti Holoseno a klastiko ken dagiti ebaporita. Adda dagiti dakkel a lugar ti lana a mabirukan iti golpo: ti El Morgan a naduktalan idi 1964, ti Belayim a naduktalan idi 1955, ken lugar ti Oktubre a naduktalan idi 1977. Ti LUgar ti Oktubre ket agpataud manipud iti Pormasion ti Kretasiko Nubia, ti Pormasion Akinngato a Kteasiko Nezzazat, ti Pormasion Mioseno Nukhul, ken ti Mioseno Asl Kameng ti Pormasion ti Akinngato a Rudeis.
Romanisasion ti Hapon
Ti romanisasion ti Hapon ket ti panangipakat ti sinuratan a Latin iti panagsurat ti pagsasao a Hapon. Daytoy a pamay-an ket sagpaminsan a makunkuna iti Ingles a kas rōmaji (ローマ字), kadawyan a naisurat iti romaji, sagpaminsan a saan a husto a naitranliterado nga agraman iti n ken/wenno u a kas ti roumaji, romanji, kdpy. Adda dagiti nadumaduma a sistema ti romanisasion. Dagiti tallo a kangrunaan ket ti romanisasion ti Hepburn, Kunrei-shiki Rōmaji (ISO 3602), ken Nihon-shiki Rōmaji (ISO 3602 Strict). Dagiti karuay ti sistema ti Hepburn ket isu ti kaaduan a maus-usar.
Pagsasao a Kunimaipa
Ti pagsasao a Kunimaipa ket ti pagsasao a Papuano ti Baro a Guinea. Dagiti karuay ket managbaliwt, ken ganganidan a dagiti naisangayan a pagsasao, ken addaanda kadagiti sabali a literario a tradision.
Maika-37 a meridiano laud
Ti 37° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Greenland, ti Taaw Atlantiko, ti Abagatan nga Amerika, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-37 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-143 a meridiano daya.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-37 a meridiano laud ket lumabas babaen ti:
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" | 🇬🇱 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇧🇷 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇬🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Myrtella
Ti Myrtella ket ti henero dagiti mula iti pamilia ti Myrtaceae a naipalawag a kas maysa a henero idi 1877. Daytoy ket patneng iti Baro a Guinea ken dagiti sumagmamano nga isla ti akinlaud a Pasipiko.
nga itan ket naidasig kadagiti sabali a henero: Kania, Lithomyrtus, Uromyrtus
Pouteria tenuisepala
Ti Pouteria tenuisepala ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket mabirukan iti Brasil ken Guiana a Pranses.
Psychotria petitii
Ti Psychotria petitii ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Turturod Taita iti Kenya ken maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
Neomitranthes cordifolia
Ti Neomitranthes cordifolia ket ti sebbangan ti mula inti pamilia ti Myrtaceae. Daytoy ket endemiko iti Brasil.
Pagsasao a Ndom
Ti Ndomket ti pagsasao a naisasao idiay Isla Yos Sudarso iti probisnia ti Papua, Indonesia. Daytoy ket naireporta nga addaan iti bilang iti sistema ti senario (base 6). Ti maysa a problema idi 2007 International Linguistics Olympiad ket nangipatingnga iti isip iti daytoy a sistema ti bilang.
Pagsasao a Sawai
Ti pagsasao a Sawai (ammo pay a kas Weda) ket ti pagsasao nga Abagatan a Halmahera ti pamilia ti Austronesio a naisasao kadagiti distrito ti Timor ti Weda ken Gane Timor iti akin-abagatan a Halmahera, iti akin-amianan a Probinsia ti Maluku, Indonesia. Adda dagiti agarup a 12,000 nga agsasao.
Psychotria peteri
Ti Psychotria peteri ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Tanzania.
Psychotria plicata
Ti Psychotria plicata ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Hamaika.
Rehistro ti rehional nga internet
Ti rehistro ti rehional nga internet (RRI) regional Internet registry (RIR) ket maysa a gunglo a mangimaton ti bingay ti rehistrasion kadagiti rekurso ti numero ti internet iti kaunegan ti naisangayan a rehion iti lubong. Dagiti rekurso ti numero ti internet ket mairaman ti IP nga adres wenno IP a pagtaengan ken dagiti numero ti autonomo a sistema (AS). thumb|310px|Mapa dagiti Rehistro ti Rehional nga Internet thumb|230px|Dagiti Rehistro ti Rehional nga Internet idi 2002-2005 thumb|230px|Dagiti Rehistro ti Rehional nga Internet aginggana idi 2002 Ti sistema ti Rehistro ti Rehional nga Internet ket nagbalbaliw kadagiti napalabas a panawen, ken kanungpalan a nagbingbingay iti lubong kadagiti lima nga RRI:
Baybay Flores
thumb|260px|Baybay Flores
Cuernavaca
Ti Cuernavaca (Klasikal a Nahuatl:Cuauhnāhuac [kʷawˈnaːwak] "asideg iti kakaykayuan", ) ket ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ti estado ti Morelos iti Mehiko. Ti siudad ket mabirukan iti abagatan ti Siudad ti Mehiko, ken maabutan daytoy manipud iti panagmaneho iti 1½ nga oras babaen ti panagusar iti Federal Highway 95D.
Baybay Flores
Ti Baybay Flores ket sakupenna iti iti danum ti Indonesia. Mabeddengan ti baybay iti amianan babaen ti isla ti Celebes ken iti abagatan babaen ti Is-isla Sunda ti Flores ken Sumbawa.
Cuernavaca
Naidesignado idi ti Cuernavaca a kas maysa a Sona ti Panagsalaknib iti Bakir babaen ni Presidente Lazaro Cardenas kadagidi tawen ti 1930 tapno masalakniban dagiti taudan ti danum, dagiti mula ken ti kasayaat iti biag dagiti agtataeng iti lokal ken Siudad ti Mehiko. Nabirngasan idi ti siudad iti "Siudad ti Agnanayon a Panagsuslbong" babaen ni Alexander von Humboldt idi maika-19 a siglo. Daytoy ket napauten a papanan dagiti agtataeng iti Siudad ti Mehiko ken dagiti ganganaet nga agbisbisita gapu iti daytoy a nabara, natalinaay a klima ken dagiti adu a mula.
Baybay Flores
Heograpia
Dagiti baybay a mangbeddeng ti Baybay Flores ket ti Baybay Bali iti laud, ti Baybay Java iti amianan a laud, ken ti Baybay Banda iti daya ken amianan a daya.
Mabirukan ti Taaw Indiano ken Baybay Savu iti abagatan, ngem naisina met dagitoy manipud iti Baybay Flores babaen dagiti nadumaduma nga isla.
Dagiti isla a mangbeddeng iti daytoy a baybay ket ti Is-isla Basbassit a Sunda ken Celebes (Sulawesi).
Sakup
Ti baybay ket iti kaadalen. Ipalawag ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko (IHO) ti Baybay Flores a kas maysa kadagiti danum ti Purpuro ti Daya nga Indiano. Ipalawag ti IHO dagiti patinggana a kas dagiti sumaganad: Iti abagatan. Ti abagatan nga aplaya ti Celebes [ Sulawesi ] manipud iti laud a punto ti luek Laikang (-5.61667°N, 119.5°W) aginggana idiay Tanjong Lassa (120°28'E).
Iti abagatan. Dagiti aplaya ti amianan ti Flores, Komodo, Banta ken ti linia a mapan iti Tanjong Naroe ti amianan a daya a punto ti Soembawa, kalpasanna ti igid ti amianan nga aplayana aginggana iti Tanjong Sarokaja (-8.36667°N, 117.16667°W).
Iti laud. Ti linia manipud iti Tg Sarokaja aginggana iti akinlaud nga isla ti Paternoster (-7.43333°N, 117.13333°W) kalpasanna iti akin-amianan a daya ti Isla Postiljon (-6.55°N, 118.81667°W) ken ti laud a punto ti Luek Laikang, Celebes.
Pouteria tarumanensis
Ti Pouteria tarumanensis ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti Brasil. Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
Tepic
Ti Tepic ket ti kapitolio ken ti kadakkelan a siudad ti akinlaud nga estado ti Mehiko iti Nayarit. Daytoy ket mabirukan iti tengnga a parte ti estado iti 21.50833°N, -104.89306°W.
Daytoy ket mabirukan iti kangato iti iti ngato ti pantar ti baybay, kadagiti bangkag ti Río Mololoa ken ti Río Tepic iti agarup a  iti amianan-laud ti Guadalajara, Jalisco. Iti asidegna ket ti awanen a bulkan Sangangüey ken ti abut ti bulkan a danawna. Ti Tepic ket ti kangruna nga urbano a sentro iti daytoy a nabaknang a rehion ti agrikultura; dagiti nagruna nga apit ket unas, tobako ken dagiti bunga ti citrus.
Vatica chinensis
Ti Vatica chinensis ket ti sebbangan ti agsabsabong a kayo iti pamilia ti Dipterocarpaceae, a mabirukan iti Abagatan nga Asia.
Tepic
Ti siudad ket napundar iti 1531 a kas Villa del Espíritu Santo de la Mayor España.
Vatica chinensis
Pannakaiwarwaras
Ti kayo ket patneng iti kabambantayan ti Akinlaud a Ghats kadagiti estado ti Karnataka ken Kerala iti akin-abagatan nga India; ken historiko iti Sri Lanka, nga idiay ket nakaro a manmano wenno mabalin nga awanen. Daytoy ket maysa a nakaro a naisagmak a sebbangan ti IUCN Red List.
Daytoy ket parte ti flora ti ekorehion ti katuduan a bakir ti banatay ti Abagatan a Ghats.
Deskripsion
Ti Vatica chinensis ket ti maysa a tropikal a kankanayon a berde a kayo, nga agtubo aginggana iti iti katayag. Ti puonna ket butresado, nakusnaw a berde a nalamuyot  iti ukis ti kayona. Napekket ti tutotna.
Sasao a Brahman
Ti sasao a Brahman, Biyom ken Tauya, ket mangporma iti subsanga ti sanga ti Aplaya a Rai ti sasao a Madang ti Papua Baro a Guinea. Ti pamilia ket nanaganan manipud iti estasion ti baka iti ili ti Brahman, a mabirukan iti pagbaetan dagiti teritorio dagiti dua a pagsasao.
Pagkakabagian a henetiko
Indasig ni John Z'graggen (1971, 1975) dagiti uppat a pagsasao a kas Brahman, ti Biyom, Faita, Isabi, ken Tauya. Sininasina ni Ross (2005) ti Brahman, a nagikabil iti Faita kadagiti sasao a Sogeram (ti sabali pay a subsanga ti Madang) ken Isabi kadagiti saan nga agkakabagian a sasao a Goroka – ti maysa a puesto a sinurot babaen ni Usher (2018).
Pagsasao a Bantayanon
Ti pagsasao a Bantayanon ket ti rehional a pagsasao ti isla ti Bantayan idiay Filipinas. Daytoy ket parte ti pamilia ti pagsasao a Bisaya ken asideg a kabagian ti Hiligaynon.
Pagsasao a Magahat
Ti Magahat (tinawtawagan pay iti Akin-abagatan a Binukidnon) ket ti pagsasao a Tengnga a Filipino iti kabambantayan ti Negros idiay Filipinas a nakaro a naimpluensiaan babaen ti Cebuano ken Hiligaynon. Daytoy ket kapada ti Karolanos, ngem di ammo ti pannakaikabagian.
Segun ti Ethnologue, ti Magahat ket naisasao idiay lugar ti Bantay Arniyo idiay asideg dagiti ili ti Bayawan, akingngato a Tayaban, Tanjay, Santa Catalina, ken Siaton iti probinsia ti akin-abagatan a Negros Oriental, a mabirukan bassit iti laud ti Siudad ti Dumaguete.
Psychotria plurivenia
Ti Psychotria plurivenia ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Sri Lanka.
Pouteria trigonosperma
Ti Pouteria trigonosperma ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket mabirukan iti Guyana ken Surinam.
Pouteria torta
Ti Pouteria torta ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket mabirukan iti Cerrado, Brasil.
Neomitranthes langsdorfii
Ti Neomitranthes langsdorfii ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae. Daytoy ket endemiko iti Brasil.
Louis de Broglie
Ni Louis-Victor-Pierre-Raymond, maika-7 a duke de Broglie ( wenno ; 15 Agosto 1892 – 19 Marso 1987) ket Pranses a pisiko a nakaaramid kadagiti baro a kontribusion iti teoria ti kuantum. Iti tesisna ti PhD 1924 isu ket nangirugi ti punto ti panagrason ti kasasaad ti allon dagiti elektron ken nagisingasing a ti amin a materia ket addaan kadagiti tagikua ti allon. Daytoy a konsepto ket ammo a kas ti hipotesis de Broglie, ti maysa a pagarigan ti pannakadua ti partikula ti allon, ken mangporma ti sentral a parte ti teoria ti mekanika kuantum.
Nangabak ni De Broglie iti Premio Nobel iti Pisika idi 1929, kalpasan idi ti kasla allon a panagkukua ti materia ket immuna a naipakita iti eksperimento idi 1927.