cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gossia bidwillii
Deskripsion
Nalamuyot ken kayumanggi dagiti bassit a sanga. Agsumbangir dagitibulong, simple ken saana nagipenan, agarup a 5 aginggana iti 8 cm iti kaatiddog. Eliptiko aginggan aiti arinduyog iti sukog nga agraman iti ungkay ti bulong iti 3 aginggan aiti 6 mm iti kaatiddog. Prominente dagiti tulnek ti lana no makita kadagiti lente, ti bulong ket addaan iti bassit a banglo ti eucalyptus. Makita dagiti urat ti bulong, agraman iti naiparuar a paragpag iti tengnga kadagiti dua a bangir, ken ti paraigid nga urat iti likmut ti igid ti bulong.
thumb|right|Dagiti bunobon ti G. bidwillii.jpg
thumb|left|450px|Dagiti agparparang a ramut ti Python Tree iti [[Reserba ti Flora ti Booyong Flora, Australia]]
1152
Ti tawen idi 1152 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Martes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Hopea pterygota
Ti Hopea pterygota ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket endemiko iti akin-amianan a Borneo (Brunei ken Sarawak).
Subprepektura ti Okhotsk
Ti Subprepektura ti Okhotsk (オホーツク総合振興局) ket ti maysa a subprepektura ti Prepektura ti Hokkaido, Hapon. Daytoy ket nanaganan manen manipud iti nasapsapa a Subprepektura ti Abashiri idi Abril 1, 2010. Ti Subprepektura ti Abashiri ket napundar idi 1897.
Heograpia
thumb|300px|Ti Subprepektura ti Okhotsk
Triraphis devia
Ti Triraphis devia ket ti sebbangan ti ruot nga endemiko iti Brasil, ti kaikaisuna akameng ti henero a patneng iti Akinlaud a Hemisperio. Kadagiti 7 a sabali a mabigbig a sebbangan, 6 ket manipud iti Aprika,1 ket manipud iti Australia.
Patrick Modiano
Ni Jean Patrick Modiano ket Pranses a nobelista ken ti nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura ti 2014. Isu ket dati a nangabak iti Premio Estado ti Austria para iti Europeano a Literatura idi 2012, ti Prix mondial Cino Del Ducaidi 2010 manipud ti Institut de France, ti Prix Goncourt idi 1978 para iti Rue des boutiques obscures, ken tie Grand Prix du roman de l'Académie française idi 1972 para iti Les Boulevards de ceinture. Dagiti obrana ket naipatarusen kadagiti ad-adu ngem 30 a pagsasao ken naramrambakan idiay ken iti lawlaw iti Pransia, ngem bassit laeng ti naipablaak iti Ingles idi nagungunaan isuna iti Premio Nobel.
Triraphis devia
Tallo apopulasion dagiti Triraphis devia ti naireportan, amin ket manipud iti estado ti Goiás. Maysa kadagitoy ket mabirukan iti Nailian a Parke ti Chapada dos Veadeiros.
Subprepektura ti Sōya
Ti Subprepektura ti Sōya (宗谷総合振興局) ket ti maysa a subprepektura ti Prepektura ti Hokkaido, Hapon. Ti populasionna ket nakarkulo iti 77,500 manipud idi Hulio 31, 2004 ket ti kalawana ket. Daytoy ti akin-amianan unay a subprepektura ti Hapon.
Ti Eropuerto ti Wakkanai ket mabirukan idiay Wakkanai. Ti Eropuerto ti Rishiri ket mabirukan idiay Rishirifuji, Distrito ti Rishiri.
Heograpia
thumb|300px|Ti Subprepektura ti Sōya (nga awanan ti Horonobe)
Kadawyan a tawen a mangrugi iti Sabado
Daytoy ti kalendario para iti ania man a kadawyan a tawen a mangrugi ti Sabado, Enero 1 (dominikal a letra B). Kas pagarigan: dagiti tawen ti Gregoriano ti 1994, 2005, 2011 ken 2022 wenno dagiti tawen ti Huliano ti 1905 ken 1911 (kitaen dagiti tabla dita baba). Ti marka-ti-saludsod iti ISO a lawas sakbay ti lawas ti 1 ket gapu ti di nalawag a naibatay a no ti dati a tawen ket bisiesto a tawen. No kasta idi, ti lawasen ket ti lawas 53, no daytoy ket kadawyan a tawen daytoy ket lawas 52.
1153
Ti tawen idi 1153 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Pouteria leptopedicellata
Ti Pouteria leptopedicellata ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket mabirukan iti Costa Rica ken Panama.
1154
Ti tawen idi 1154 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Biernes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Pagsasao nga Agta ti Paranan
Ti Agta ti Paranan ket ti pagsasao nga Aeta iti Palanan, Isabela idiay akin-amianan a Filipinas. Iti leksiko, daytoy ket kaasitgan iti Paranan. Nupay kasta, daytoy ket gapu ti panagsinnabat dagita a pagsasao; dagiti nagtaudan dagitoy dua a pagsasao ket agiddiatda, ken daytoy ket maipaltiing iti gramatikada.
Ti Agta ti Pahanan (Palanan Dumagat) ket ti naisangayan a pagsasao a maisina manipud iti Agta ti Paranan.
Lasianthus
Ti Lasianthus ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Dagitoy ket tropikal a babassit a mula wenno karkarna a bassit a kayo. Mabirukan dagitoy kadagiti sirok ti nangruna a bakir. Awan ti ammo a serbi dagitoy.
Ti Lasianthus ket addaan kadagiti agarup a 180 a sebbangan. Ti sebbangan-kita para iti henero ket ti Lasianthus cyanocarpus. Idi 2012, ti maysa a rebision ti Lasianthus iti Malesia ket nangipalawag kadagiti 131 a sebbangan. Dagiti sabali pay a 30 a sebbangan ket agtubo kadagit sabali a lugar iti tropikal nga Asia. Kaaduan kadagitoy ket naipalawag iti Flora of China wenno iti A Revised Handbook to the Flora of Ceylon. Sangapulo ket lima a sebbangan wenno mabalin nga ad-adu ngem 20 a sebbangan ket ammo a manipud iti tropikal nga Aprika. Du a sebbangan (Lasianthus panamensis ken Lasianthus lanceolatus), wenno mabalin a tallo, ket patneng iti neotropiko. Ti Lasianthus strigosus, manipud iti Queensland, ket ti laeng ammo a sebbangan manipud iti Australia. Ti Ixora baileyanati Australia ket dati a naikabil iti Lasianthus a kas Lasianthus graciliflorus.
Dagiti namaga nga espesimen ti Lasianthus ket masansan a mangtinnag kadagiti sabong ken bungada. Gapu iti daytoy a rason, kadawyan ti madi a pannakailasin, uray iti herbario.
Ti nagan ti Lasianthus ket madi a naipakat iti Lisianthius (nailetra pay a kas "Lisianthus" wenno "Lisyanthus" ), ti maysa a henero iti Gentianaceae. Ti Lasianthus alatus Aublet ket ti maysa a madi a pannakailetra ti Lisyanthus alatus Aublet, ti maysa a sebbangan a naikabil itan iti Chelonanthus.
Dagiti sebbangan
Ti Lasianthus ket aglaon kadagiti sumaganad a sebbangan. Mabalin a saan a kompleto daytoy a listaan wenno aglaon kadagiti sinonimo. Amin dagiti naibaga a sebbangan iti artikulo ket nailista ditoy.
Maika-171 a meridiano laud
Ti 171° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto a bumallasiw iti Taaw Artiko, Asia, ti Taaw Pasipiko, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-71 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-9 a meridiano daya.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-71 a meridiano laud ket lumabas babaen ti:
! scope="col" width="150" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Chukchi ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Bering ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Bering ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Lasianthus kilimandscharicus
Ti Lasianthus kilimandscharicus ket ti bassit a mula wenno kayo a mabirukan iti Kenya. Daytoy ket agtayag iti ; nalamuyot ti ukis ti kayo, ken maris-dapo. Dagiti bulong ket akikid nga eliptiko, akaba iti baba ken timmiratitingato,  babaen ti, nalamuyot wenno ganggani a nalamuyot. Dagiti sabong ket puaraw wenno napusasaw a purpura.
Oligostachyum
Ti Oligostachyum ket ti henero ti kawayan iti pamilia ti ruot, a patneng iti pantar ti Tsina.
Ti henero ket sagpaminsan a naikedkeddeng a kas sinonimo ti Arundinaria.
• # Oligostachyum bilobum
• # Oligostachyum glabrescens
• # Oligostachyum gracilipes
• # Oligostachyum hupehense
• # Oligostachyum lanceolatum
• # Oligostachyum lubricum
• # Oligostachyum nuspiculum
• # Oligostachyum oedogonatum
• # Oligostachyum paniculatum
• # Oligostachyum puberulum
• # Oligostachyum scabriflorum
• # Oligostachyum scopulum
• # Oligostachyum shiuyingianum
• # Oligostachyum spongiosum
• # Oligostachyum sulcatum
• # Oligostachyum wuyishanicum
• # Oligostachyum yonganense
kitaen ti Pseudosasa
Hopea pubescens
Ti Hopea pubescens ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket endemiko iti Malaysia Peninsular.
Lasianthus oliganthus
Ti Lasianthus oliganthus ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Sri Lanka.
Pouteria longifolia
Ti Pouteria longifolia ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket mabirukan iti Bolivia ken Peru.
Pagsasao a Manusela
Ti pagsasao a Manusela ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao idiay Seram, Indonesia.
Lasianthus pedunculatus
Ti Lasianthus pedunculatus ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Tanzania.
Pagsasao a Manipa
Ti pagsasao a Manipa ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio idiay asideg ti Seram, Indonesia. Ti pagsasao ket naipangpangruna a nisasao idiay isla ti Manipa, a mabirukan idiay pagbaetan ti isla ti Buru ken isla ti Seram idiay probinsia ti Maluku, Indonesia.
1156
Ti tawen idi 1156 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Domingo (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
GrassBase
Ti GrassBase (wenno GrassBase – The Online World Grass Flora) ketti maysa a database dagiti ruot a naibatay iti web, nga agtultuloy a tinartaripato ken pinabarbaro babaen ti Royal Botanic Gardens, Kew.
Manipud idi 2015, ti GrassBase ket maysa idi kadagiti kadakkelan (mairaman ti GrassWorld) a naestruktura nga agasmang ti datos para kadagiti mula. Iti panagpabaro idi 2016, daytoy ket addaan kadagiti morpolohiko a deskripsion para kadagiti 11,369 a naawat a sebbangan dagiti ruot ken dagiti listaan para kadagiti 64,213 nagan a botaniko.
Naigupit ti pannakaisurat ti kada W. D. Clayton, M. S. Vorontsova, K. T. Harman ken H. Williamson.
Sasao a Laud a Trans–Baro a Guinea
Ti sasao a Laud a Trans–Baro a Guinea ket ti naisingasing a lingguistika a panankaisilpo ti sasao a Papuano, a saan pay a nasayaat a naitakder a grupo, nga insingasing babaen ni Malcolm Ross iti panagidasigna idi 2005 ti sasao a Trans–Baro a Guinea. Sinuspeto ni Ross nga isuda ket maysa a daan a lugar ti dialekto, gapu ta makibinningayda kadagiti adu a langa a saan pay a natugotan iti bugbugtong a tinaudan iti panagusar ti komparatibo a historikal a lingguistika. Ti internal a pannakbingbingay dagiti pagsasao ket saan pay a nalawag. Inkeddeng ni William A. Foley a ti identidad ti Trans–Baro a Guinea ti sasao a Kabanbantayan iti saan a basbassit ket nasken koma a maitakder.
Pannakaidasig
Ti sasao a Laud a Trans–Baro a Guinea ket ti grupo ti bassit a pamilia ken dagiti isolado iti kaunegan ti Trans–Baro a Guinea a tentatiboda laeng a naikapet. Dagiti pamilia ti Kabanbantayan Irian (Dani ken Dandanaw Paniai) ket agparangda nga agkuyogda a maitagikua, ken ti sasao a Timor ken Laud a Bomberai ket makibinningayda kadagiti dua nga inobasion ken kadagiti pangsandida, no maiyasping kadagiti nabati a Trans–Baro a Guinea
Ti sumaganad a pannakaidasig ket manipu iti Ross (2005), Schapper et al. (2012), ken Holton et al. (2012).
Ti sasao a Bunak ken ti Alor–Pantar ket sagpaminsanda nga agkuyguyog a maigrupo a kas "Laud a Timor".
Ti sasao a Savu (Hawu ken Dhao) ket agparangda a kas saan nga Austronesio, ngem saanda a mailinia kadagiti pagsasao ti Timor ken Alor. Isu a kaaduan dagiti pagsasao ti Daya a Nusa Tenggara ken Maluku ket agparangda nga addaan bassit iti saan nga Austronesio nga impluensia. Dagiti pangsandi ket:
! !!sg!!pl !1 !2
1157
Ti tawen idi 1157 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Sasao a Laud a Trans–Baro a Guinea
Pannakaidasig
mangipaltiing ti pTNG *na, *ni, *ga, *gi. Ti pTNG dual/inklusibo a *-pi- ket mabalin a mangipaltiing iti Daya a Timor 1excl *ini, 1incl *api, in West Timor *ni, *pi, ken maibaliktad iti Laud a Bomberai *bi, *in, ngem saan a napasingkedan manipud iti Kabanbantayan Irian. Ti *k ti maikadua a persona ket mabirukan laeng ti nangruna a daga; iti TAP dagiti porma ti *a ken *i.
Hopea racophloea
Ti Hopea racophloea ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket patneng iti Kerala ken Karnataka iti India.
Sasao a Laud a Trans–Baro a Guinea
Pakasaritaan ti singasing
Uray no ti kaasidegda iti heograpia, ti sasao a Papuano ti Timor ket saanda nga asideg nga agkakabagian, ken ti panangipakita ti pannakaikabagian a nagbaetan iti ania man kaniada ket narigat, malaksid iti nalawag a maikabagian a sasao nga Alor–Pantar iti is-isla a kaarruba ti Timor.
Immuna nga insingasing ni Arthur Capell a ti sasao a Timor ket pamiliada idi 1941, ken isu met ti inaramid da Watuseke ken Anceaux para iti Timor–Alor–Pantar idi 1973. Dagiti dua a yunit ket naisinsinada kadagiti kaud-udian a panangidasig, ngem ti ultimato a pannakaikabagian ket kadawyan a naaw-awat.
Insilpo idi 1957 ni HKL Cowan ti sasao a Timor iti pamilia a Laud a Papuano. Nupay kasta, idi inpadakkel ni Stephen Wurm ti Trans–Baro a Guinea idi 1975, inkeddeng a ti Timor–Alor–Pantar ket maitagikua idiay, ken isilpona dayta iti sasao nga Abagatan nga Ulo ti Billit iti Abagatan nga Ulo ti Billit – ti sanga a Timor–Alor–Pantar iti dayta a pilo. Inbagbaga ni Wurm dagiti pannakaipada iti Laud a Papuano, ti sabali a pamilia, ngem insingasingna a daytoy ket gapu ti impluensia ti subestrato.
Kadagiti pamilia a Kabanbantayan Irian,insilpo ni Capell ti sasao a Dani iti Kwerba idi 1962. Innayon ni Wurm tiDani-Kwerba, ti sasao a Dandanaw Wissel (Dandanaw Paniai), ken Abagatan a Bomberai iti Trans–Baro a Guinea a kas dagiti sabali a sanga iti dayta a pamilia. Insingasing ni Ross (2005) ti mabalin a silpo a pagbaetan ti Dani ken Paniai iti bukodna a singasing iti Laud a Trans–Baro a Guinea, ngem saanna nga iraman ti Abagatan nga Ulo ti Billit a kas sabali a sanga ti Trans–Baro a Guinea, ken ti Kwerba a kas maitagikua iti sabali a pamilia. Sanna nga inbagbaga dagiti ania man a koneksion iti Laud a Papuano.
Lasianthus rhinophyllus
Ti Lasianthus rhinophyllus ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Sri Lanka.
Hexachlamys edulis
Ti Hexachlamys edulis wenno ubajay ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae a mabirukan iti Arhentina, Bolivia, Brasil, Paraguay ken Uruguay.
Deskripsion
Ti Hexachlamys edulis ketti nasamek sanga a kayo nga agraman iti nangisit ken natakepan nga ukis ti kayo, a makaabo iti 4 aginggana iti 8 m iti katayag. Maratimbukel ken kankanayon a berde dagiti bulong, simple, agsumbangir, agraman kadagiti nadutdotan a pesiolo, manipud iti arinduyog-immitlog aginggana iti timmirad, umakikid, 3 aginggana iti 6 cm iti kaatiddog; Nalalat, nasikkil ngem nalay-ot, agraman kadagiti dutot no ubing ken agbalin a nalamuyot no mataengan.
Agsabong daytoy iti nasapa a panagsulsulbod. Dagiti sabong ket kadawyan a kadapada dagiti sabali a Myrtaceae; Agparang kadagiti axil ti bulong, maris puraw, bugbugtong ken agraman aginggana kadagiti limapulo nga estambre. Agpataud kadagiti bunga kalpasan ti agarup a dua bulan, sukog maratimbukel ken duyaw maris, aginggana iti 5 cm iti diametro. Ti nanam daytoy ket kapada ti melokoton (Prunus persica). Makan ti bunga, maris narangha ti lasag, natubbog, naalsem bassit no napno a maluom.
Maika-17 a meridiano laud
Ti 17° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Greenland, Islandia, ti Taaw Atlantiko, Aprika, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Pouteria lucens
Ti Pouteria lucens ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti Brasil.
Maika-17 a meridiano laud
Ti maika-17 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-163 a meridiano daya.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-17 a meridiano laud ket lumabas babaen ti:
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" | 🇬🇱 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇮🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | Akinlaud a Sahara ! scope="row" | undefined ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇸🇳 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Pagsasao nga Ambala
Ti Ambala ket ti pagsasao a Sambaliko a naisasao idiay Filipinas. Daytoy ket addaan iti ad-adu ngem 2,000 nga agsasao (Ramos 2004) ken naisasao kadagiti kaunegan ti komunidad ti Aeta kadagiti ili ti Zambales ti Subic, San Marcelino, ken Castillejos; idiay siudad ti Olongapo; ken idiay Dinalupihan, Bataan (Ethnologue).
Dagiti lokasion
Inreporta ni Reid (1994) dagiti sumaganaf a lokasion ti Ambala, manipud kadagiti listaan ti balikas ti SIL.
Nagurnong pay ni Himes (2012) ti datos ti Ambala manipud kadagiti sumaganad a lokasion.
Maika-169 a meridiano laud
Ti 169° meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto a bumallasiw iti Taaw Artiko, ti Taaw Pasipiko, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-169 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-11 a meridiano daya.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-169 a meridiano laud ket lumabas babaen ti:
! scope="col" width="150" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Chukchi ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Bering ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Bering ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Bering ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Nasalakniban a Ladawan ti daga ti Baganga
Ti Nasalakniban a Ladawan ti daga ti Baganga, iti Mindanao iti Filipinas, ket maysa kadagiti uppat a nasalakniban a taudan ti danum iti probinsia ti Davao Oriental. Daytoy ket sakupenna ti Labneng ti Akinngato a Karayan Baganga iti Kordiliera ti Pasipiko ti Mindanao, ti kangrunaan a taudan ti danum para iti Distrito ti Danum ti Baganga. Ti Karayan Baganga, ti kangrunaan akanaw ti karayan iti ili ti Baganga, ket agayus iti amianan-akindaya a turong a mapan iti Luek Baganga. Ti sistema ti karayan ket mairaman ti Karayan Languyon, Karayan Daquit, Karayan Mahanob, Karayan Dapnan ken Karayan Kinablang ket agayusda amin idiay Baybay Filipinas. Daytoy ket nabangon idi 1987 a kas ti Reserba ti Bakir ti Taudan ti Danum ti Baganga iti kalawa iti. Nairangarang ti taudan ti danum a kas nasalakniban a ladawan ti daga idi 2000.
Kaataaapan
Ti Nasalakniban a Ladawan ti daga ti Baganga ket pagtaengan ti atiddog-ipus a makake ti Filipinas ken monitor ti danum ti Asian. Daytoy ket mangsuporta pay kadagiti adu a sebbangan ti billit:
Pagsasao a Masiwang
Ti pagsasao a Masiwang ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao idiay Seram, Indonesia.
1159
Ti tawen idi 1159 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Medinilla
Ti Medinilla ket ti henero dagit iagarup a 193 a sebbangan dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Melastomataceae, a patneng kadagiti tropikal a rehion ti Daan a Lubong manipud iti Aprika (dua a sebbangan) iti daya babaen ti Madagascar (agarup a 70 a sebbangan) ken ti akin-abagatan nga Asia aginggana iti akinlaud nga is-isla ti Taaw Pasipiko. Naipanagan ti henero ken ni J. de Medinilla, ti gobernador ti Is-isla Mariana idi 1820.
Guerrero
Ti Guerrero, opisial a ti Nawaya ken Naturay nga Estado ti Guerrero (Estado Libre y Soberano de Guerrero), ket maysa kadagiti 31 nga estado a no mairaman ti Pederal a Distrito, ket mangbukel kadagiti 32 a Pederal nga Entidad ti Mehiko. Daytoy ket nabingbingay kadagiti 81 nga ili ken ti kapitolio a siudadna ket ti Chilpancingo ken ti kadakkelan a siudadna ket ti Acapulco.
Daytoy ket mabirukan idiay Akin-abagatan a laud ti Mehiko. Daytoy ket beddengan babaen dagiti estado ti Michoacán iti amianan ken laud, ti Estado ti Mehiko ken Morelos iti amianan, ti Puebla iti amianan a daya ken ti Oaxaca iti daya.
Medinilla
Dagiti napili a sebbangan
Adda dagiti agarup a 418 a sebbangan iti daytoy a henero, a mairaman dagiti sumaganad: 300px|thumb|right|Ti Medinilla magnifica ket popular nga ornamental a mula ken endemiko iti Luzon, Mindoro ken ti Is-isla ti Panay
Guerrero
Ti estado ket nanaganan kenni Vicente Guerrero, maysa kadagiti kangrunaan a daulo iti Gubat ti Wayawaya ti Mehikano ken ti maikadua a Presidente ti Mehiko. Daytoy laeng ti estado ti Mehiko a nanaganan manipud iti presidente. Ti moderno nga entidad ket awan pay laeng aginggana idi 1849, idi naaramid daytoy manipud kadagiti teritorio dagiti estado ti Estado ti Mehiko, Puebla ken Michoacán.
1160
Ti tawen idi 1160 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Biernes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Lasianthus rostratus
Ti Lasianthus rostratus ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Kerala iti India.
Hottea
Ti Hottea ket ti henero dagiti mula iti pamilia ti Myrtaceae a naipalawag a kas maysa a henero idi 1929. Daytoy ket patneng kadagiti dua nga isla iti West Indies: Hispaniola ken Kuba.
• # Hottea ekmanii – Daya a Kuba
• # Hottea goavensis – Massif de la Hotte iti Haiti
Pagsasao nga Auye
Ti pagsasao nga Auye (Auwje) ket ti bassit a pagsasao a Papuano a naisasao idiay rehion ti Dandanaw Paniai ti probinsia ti Indonesia ti Papua.
Hottea
• # Hottea malangensis – Massif de la Hotte iti Haiti
• # Hottea micrantha – Massif de la Hotte iti Haiti
• # Hottea miragoanae – Massif de la Hotte iti Haiti
• # Hottea moana – Daya a Kuba
• # Hottea neibensis – Sierra de Neiba iti Republika a Dominikano
• # Hottea torbeciana – Massif de la Hotte iti Haiti
Hopea recopei
Ti Hopea recopei ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket mabirukan idiay Cambodia, Laos, Tailandia, ken Bietnam.
Pouteria lucuma
Ti Pouteria lucuma ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Sapotaceae, naimulmula para iti bungana a lúcuma. Daytoy ket patneng iti tantanap ti Andes iti Peru ken Ecuador.
Pagsasao a Nuaulu
Ti pagsasao a Nuaulu ket ti pagsasao nga Austronesio a naisasao idiay Seram, Indonesia. Naisangayan unay dagiti akin-amianan ken akin-abagatan a dialekto.
Pagsasao a Naka'ela
Ti pagsasao a Naka'ela ket ti mabalin nga awanen a pagsasao nag Austronesio a naisasao idiay Seram, Indonesia. Ti panagusar ket bimmassit idi pimmanaw dagiti agsasao iti banbantay.
1161
Ti tawen idi 1161 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Domingo (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Pagsasao a Botolan
Ti Botolan ket ti pagsasao a Sambaliko nga insasao babaen dagiti 32,867 (SIL 2000) a Sambal, a naipangpangruna kadagiti ili ti Zambales ti Botolan ken Cabangan idiay Filipinas.
Hopea reticulata
Ti Hopea reticulata ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket mabirukan idiay Tailandia ken Bietnam. Adda dagiti sumagmamano a mannurat a mangiraman ti Hopea exalata iti Hainan, Tsina iti daytoy a sebbangan.
Hopea samarensis
Ti Hopea samarensis ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket endemiko iti Filipinas.
Medinilla cummingii
Ti Medinilla cummingii (kayo a kandelero), masansan a mailetra iti Medinilla cumingii, ket ti sebbangan dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Melastomataceae, a patneng iti malumotan a bakir iti Filipinas iti 700–1000 m a kangato. Daytoy ket bassit a mula, 1–2 m iti katayag, nga addaan kadagiti ternato wenno kuaternato a bulbulong, ken adu iti sabong, kadagiti pabitin a panikula aginggana iti 25 cm iti kaatiddog. Dagiti bunga ket 5–7 mm iti diametro, derosas aginggana iti morado aginggana iti maraasul-nangisit no maluom.
Etimolohia
Naipanagan ti Medinilla ken niJosé de Medinilla y Pineda, ti dati a gobernador ti Mauritius (dati nga ammo aks Is-isla Marianne) idi 1820.
Subprepektura ti Iburi
Ti Subprepektura ti Iburi (胆振総合振興局) ket ti maysa a subprepektura ti Prepektura ti Hokkaido, Hapon.
Heograpia
Mabirukan iti abagatan-tengnga a Hokkaido, ti Iburi ket gumay-at iti iti daya-laud ken  iti amianan-abagatan. Ti Iburi ket sakupenna ti kalawa iti. Beddengan ti Iburi ti Subprepektura ti Oshima iti laud, dagiti Subprepektura ti Shiribeshi, Ishikari, ken Subprepektura ti Sorachi iti amianan, ken ti Subprepektura ti Hidaka iti daya. Iti amianan a bangirna, ti Iburi ket addaan iti nga aplaya iti Taaw Pasipiko.
thumb|300px|Ti Subprepektura ti Iburi
Lamarchea
Ti Lamarchea ket ti henero dagiti bassit a mula iti pamilia ti Myrtaceae a naipalawag a kas maysa a henero idi 1830. Ti intero a henero ket endemiko iti Australia.
Kanakomyrtus
Ti Kanakomyrtus ket ti henero dagiti kankanayon a berde a bassit a mula iti pamilia ti Myrtaceae a naipalawag a kas maysa a henero idi 2009. Ti intero a henero ket endemiko iti Baro a Caledonia. Daytoy ket kabagian ti Rhodomyrtus.
Dagiti sebbangan • # Kanakomyrtus dawsoniana N.Snow
• # Kanakomyrtus longipetiolata N.Snow
• # Kanakomyrtus mcphersonii N.Snow
• # Kanakomyrtus myrtopsidoides (Guillaumin) N.Snow
• # Kanakomyrtus prominens N.Snow
• # Kanakomyrtus revoluta N.Snow
Mecranium revolutum
Immuna a naipalawa ti Mecranium revolutum idi 1986 kalpasan idi nakolekta iti Parc National Pic Macaya iti kabambantayan ti Massif de la Hotte.
Dagiti nangruna a langa
Ti mula ket nasamek ti sangsanga a kankanayon a berde a bassit a mula wenno bassit a kayo aginggana iti tall. Daytoy ket addaan it imaris-dapo a nalamuyot nga ukis ti kayo ken dagiti 4 nga anggulo (kuadrado) ubing nga ungkay. Ti napuskol, dagtii naallidan a bulong ket agsumbangir ken simple, ken agririmpuokda kadagiti ungto ti ungkay. Agsabong daytoy iti Mayo ken Hunio, kadagiti determinatdo (cymose) nga infloressensia a mapataud kadagiti awan bulong nga ungkay iti baba dagiti rimpuok dagiti bulong. Dagiti 4 ti merosidadna a sabong ket bassit ken puraw nga agraman kadagiti prominente nga estambre. Dagiti berry a sumaruno ket umunada a berde, ken maluom a maralabbassit, ken aglaon kadagiti adu a bukel.
Ekolohia
Ti habitat ti M. revolutum ket ti nadam-eg a bakir ti natangken a kayo a mabirukan kadagiti lasonglason a kabambantayan a mairaman ti nauneg, akikid a rangkis nga agraman kadagiti napadsok a bakras, kadagiti simborio wenno bakras. Adda ebidensia ti limestone iti daytoy a lugar. Kaaduan dagiti sebbangan iti baetan ti aginggana iti  iti kangato, ngem mabirukan met iti nagatngato a kas.
Pilohenio
Ti Mecranium revolutum ket mabalin nga asideg a kabagian ti M. torbecianum ti sabali a saan unay a nasuksukimat nga endemiko iti La Hotte nga addaan kadagiti kapada a penotipiko a kababalin. Nupay kasta, maigiddiat ti sebbangan kadagiti pakailasinan ti sabong.
Sasao nga Oirata–Makasai
Ti sasao a Oirata–Makasai, wenno Daya a Timor, ket ti bassit a pamilia ti sasao a Papuano a naisasao iti akindaya a Timor ken ti kaarruba nga isla ti Kisar.
Dagiti pagsasao
Nabirukan ti Mandala et al. (2011) a ti Fataluku ken Oirata ket as-asidegda ngem isuda iti Makasai:
Ti Fataluku ket addaan iti nakaro a dibersidad iti dialekto, ken mabalin nga ad-adu nge maymaysa a pagsasao, para iti pagarigan iti Rusenu. Ti maysa pay a maipatinayon a sanga ti Makuv'a (Lovaea) ket naipagpagarup idi iti Daya a Timor, ngem agparang a nakaro a naimpluensiaan iti Papuano a pagsasao nga Austronesio.
Ti maikapat a pagsasao a Papuano a naisasao idiay Daya a Timor, ti Bunak, ket ad-adayo a kabagian. Daytoy ket agdama a di ammo no as-asidegda iti tunggal maysa kaniada wenno iti sasao nga Alor–Pantar; nalawagda amian nga agkakabagian. Mabalin nga as-asidegda iti Sasao a Laud a Bomberai iti nangruna a daga ti Baro a Guinea, ngem naipagpagarup laeng daytoy.
Pannakaidasig
! !!proto-ET!!Oirata (object)!!Fataluku!!Makasai !1sg !2sg !1ex !1in !2pl
Kadawyan a tawen a mangrugi iti Domingo
Daytoy ti kalendario para iti ania man a kadawyan a tawen a mangrugi iti Domingo, Enero 1 (dominikal a letra A) wenno para iti ania man a tawen a ti "Doomsday" ket Martes. Kas pagarigan: dagiti tawen ti Gregoriano ti 1989, 1995, 2006 ken 2017 wenno ti tawen ti Huliano ti 1917. (kitaen dagiti tabla dita baba.)
Ti kadawyan a tawen ket ti tawen nga addaan kadagiti 365 nga aldaw, a saan a bisiesto a tawen nga addaan kadagiti 366 nga aldaw.
Sasao nga Oirata–Makasai
Pannakaidasig
Kinonstrukto ti Mandala et al. (2011) dagiti lima a paaweng, ti *a, *e, *i, *o, *u, ken dagiti sumaganad a konsonante, a naibatay kadagiti 200 nga agsmang ti kognato:
! !Labial !Alveolar !Velar !Glottal ! Nasal ! Occlusive ! Fricative ! Sonorant
JSTOR
Ti JSTOR (pannakabalikas ; pangyababaan para iti Journal Storage) ket ti dihital a biblioteka a napundar idi 1995. Dati daytoy idi a naglaon ti dihitado a pablaak dagiti akademiko a warnakan, itan ket magiramanen kadagiti libro lken dagiti kangrunaan a taudan, ken dagiti agdam a apblaak dagiti warnakan. Daytoy ket mangited kadagiti napno a testo dagiti panagbiruk dagiti gangani 2,000 a warnakan. Dagiti ad-adu ngem 8,000 nga instituto manipud kadagiti ad-adu ngem 160 a pagpagilian ket addaanda iti panagserrek iti JSTOR; ken kaaduan ti panagserrek ket babaen ti suskrision, ngem adda met dagiti nadadaan a linaon iti dominio a publiko cket nawaya a magun-od ti sinoman. Idi 2012 JSTOR ket nangirugi iti programa a mangited ti awan bayad a panagserrek iti 3 a banag, dagiti nadadaan nga artikulo, para iti paset ti panawen iti 14 nga al-aldaw para kadagiti agrehistro nga agmaymaysa nga eskolar ken dagiti agsuksukisok.
Lasianthus varians
Ti Lasianthus varians ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Sri Lanka.
Lasianthus strigosus
Ti Lasianthus strigosus ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Sri Lanka.
Kultura
Daytoy ket ammo a kas "වල් කෝපි - atap a kape" iti Sinhala.
Pagsasao a Nusa Laut
Ti pagsasao a Nusa Laut ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao iti isla ti isu met laeng a nagan idiay Maluku iti akindaya nga Indonesia.
Lasianthus tomentosus
Ti Lasianthus tomentosus ket ti sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket mabirukan iti Indonesia ken Singapur. Daytoy ket mabalin a maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat. Di ammo ti kasasaad ti konserbasionna gapu ti karigat ti panangilasin daytoy. Adda dagiti nadumaduma a botaniko nga obra a nagkamali a nangipalawag ti Lasianthus trichophlebus, ti maysa a kita ti latifolius a kas Lasianthus tomentosus.
Bisiesto a tawen a mangrugi iti Lunes
Daytoy ti kalendario para iti ania man a bisiesto a tawen a mangrugi iti Lunes, Enero 1 (dominikal a letra GF), a kas dagiti tawen ti 1940, 1968, 1996, 2024, ken 2052.
ISO 3166-1 alpha-3
Ti kodigo ti ISO 3166-1 alpha-3 ket dagiti tallo aletra a kodigo ti pagilian a naipalawag iti ISO 3166-1, a paset iti ISO 3166 ti pagalagadan nga inpablaak babaen ti Gunglo ti Sangalubongan para iti Panagalagad (ISO), tapno mairepresenta dagiti pagilian, agkamkammatalek a teritorio, ken dagiti espesial a lugar iti interesado ti heograpia. Mangipalubos dagitoy iti nasaysayaat a panangigimong a panagkita a pagbaetan dagiti kodigo ken dagiti nagan ti pagilian ngem dagiti dua a letra a kodigo ti alpha-2 (ti makatlo nga agsmang dagiti kodigo ket ti numeriko ken isu a saan amakaited ti panangigimong a panagkita). Immuna dagitoy a nairaman a kas paset ti pagalagadan ti ISO 3166 iti immuna nga edisionna idi 1974.
Masna a Monumento ti Timpoong ken Hibok-Hibok
Ti Masna a Monumento ti Timpoong ken Hibok-Hibok ket ti maysa a masna a monumento iti Filipinas a mabirukan idiay Akin-amianan a Mindanao iti isla ti Camiguin. Daytoy ket buklen dagiti dua a napintas a bulkan iti kabambantayan ti Camiguin Mindanao a gumay-at iti bugas ti Camiguin: ti Bantay Mambajao, a mangiraman iti Bantay Timpoong, ti kangatuan a pantokna, ken ti Bantay Catarman, a mangiraman iti Bantay Hibok-Hibok, ti kaikaisuna nga agdama nga aktibo a bulkan iti isla. Nabangon idi 2004 babaen ti Proklamasion Blng. 570 nga impaay babaen ni Presidente Gloria Arroyo, ti masna a monumento ket maysa a nangruna a taudan ti danum nga aglaon ti kaikaisuna a nabati a katudian a bakir iti Camiguin. Daytoy ket mangsuporta iti nadumaduma nga endemiko a flora ken fauna ken ammo pay kadagiti dissuorna, dagiti karayan ken dagiti ubbog.
Idi las-ud ti maika-13 a Ministerial a Miting iti Enbironmento ti ASEAN idi 2015, ti monumento ti Timpoong ken Hibok-Hibok ket pormal a nairangarang a kas maysa a Tawid a Parke ti ASEAN.
Deskripsion
Iti iti ngato ti pantar ti baybay, ti Bantay Timpoong ket isu ti kangatuan a pantok ti Bantay Mambajao. Ti Mambajao ket ti tengnga ken ti kadakkelan kadagiti tallo a bulkaniko a bantay ti isla (dagiti sabali ket ti Bantay Catarman ken Bantay Sagay, ammo pay a kas Bantay Guinsiliban). Ti sabali pay a pantok ti Bantay Mambajao ket ti Pantok Mambajao iti iti ngato ti pantar ti baybay, ken ti maysa a saan a nanaganan a pantok iti kangato iti. Daytpy ket addaan kadagiti pagsinggawan iti bangkrasna a mabirukan iti Turod Campana ken Turod Minokol.
Mabirukan bassit iti amianan a laud ti Mambajao ket ti Bantay Catarman. Ti kangatuan a pantokna ket ti Bantay Hibok-Hibok nga agrukod iti iti kangato ken naidasig a kas maysa nga aktibo nga estratobulkan. Ti Bantay Tres Marias ken Bantay Vulcan Daan ket dagiti sabali apantok ti Bantay Catarman.
Flora ken fauna
Ti Timpoong ken Hibok-Hibok ket buklen ti agarup a dagiti nalumotan a bakir iti kangato iti,  iti natidda a dipterokarpp a bakir ti tanap iti kangato iti , ken dagiti daga ti bassit a kayo ken dagiti nawaya a karuotan a mangsakop iti nabati a. Naitakder ti masna a monumento para iti konserbasion dagiti madangran ken endemiko a fauna nga agtataeng iti kaunegan dagita a bakir. Mairaman dagitoy ti maysa a sebbangan ti billit ken dagiti dua a mamalia a mabirukan laeng iti Camiguin: ti agbitbitin a loro ti Camiguin, ken ti marabutit iti bakir ti Camiguin ken ti bao iti bakir ti Camiguin. Dagiti sabali pay a fauna ket mairaman ti kullaaw-kali ti Camiguin, writhed hornbill, Mindanao shrew, akikid-ngiwat a tukak ti Camiguin, dakkel-mata a tukak ken ti small rufous horseshoe bat.
Dagiti mulana ket mairaman dagiti tropikal a mula nga endemiko iti Camiguin a kas ti Miguelia reticulata, Medinilla multiflora, Memecylon subcaudatum, Syzygium camiguense, Coelogyne confusa ken Goodyera ramosii.
Lasianthus wallacei
Ti Lasianthus wallacei ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Tanzania.
Medinilla myriantha
Ti Medinilla myriantha ket ti sebbangan ti semi-epipitiko a mula nga addaan kadagiti derosas a sabong a mapataud iti kalgaw ken panagsusulbod. Agtubo dagitoy a mula aginggana iti innem a kadapan iti katayag. Daytoy ket ammo pay a kas ti orkidia ti Malaysia, ngem adda iti pamilia ti Melastomataceae ken patneng iti Filipinas. Adda dagiti adu a sabali a kita ti Medinilla myriantha a kasla dagiti rose grapes, pixi, ken pink lantern. Sumagmamano kadagitoy ket addaan kadagiti bunga, ken kadawyan a purpura-derosas ti maris.
Etimolohia
Naipanagan ti Medinilla ken ni José de Medinilla y Pineda, ti dati a gobernador ti Mauritius (ammo idi a kas Is-isla Mariana) idi 1820.
Pagsasao a Paulohi
Ti pagsasao a Paulohi, wenno Solehua, ket tigangani nga awanen a pagsasao nga Austronesio a naisasao idiay Isla Seram iti akindaya nga Indonesia.
Pagsasao a Salas
Ti pagsasao a Salas ket ti gangani nga awanen a pagsasao nga Austronesio ti Seram, Indonesia.
Bantay Kitanglad
Ti Bantay Kitanglad ket ti maysa a di aktibo a bulkan a mabirukan iti Kabambantayan ti Kitanglad iti probinsia ti Bukidnon iti isla ti Mindanao. Daytoy ti maikapat a kangatuan a bantay iti Filipinas ken addaan iti maysa nga agarup a kangato iti. Daytoy ket mabirukan iti pagbaetan ti Siudad ti Malaybalay ken dagiti ili ti Lantapan, Impasugong, Sumilao, ken Libona.
Ti nagan a "Kitanglad" ket naala manipud iti leyenda nga adda kano maysa a nalatak a layos a nanglenned kadagiti patneng a daga ti Bukidnon ken ti laeng ungto ti bantay, ti kadakkel iti maysa a "tanglad" (lemon grass), ti nabati a makita ("kita" iti Bisaya). Daytoy ket naikeddeng a kas maysa a dominio ti tinaudan para kadagiti nadumaduma a kultural a komunidad a kas dagiti Bukidnon, Higaonon ken Talaandig.
Nairangarang ti Bantay Kitanglad a kas nasalakniban alugar babaen ti kategoria a masna a parke babaen ti Presidensial a Proklamasion 896 a napetsado iti Oktubre 24, 1996. Idi Nobiembre 9, 2000, ti Bantay Kitanglad ket kanungpalan a nagbalin a napno a nasalakniban a lugar iti inaprobaran ti Kongreso ti Republic Act 8978 nga ammo pay a kas ti the "Mt. Kitanglad Range Protected Area Act of 2000".
Idi 2009, ti Masna a Parke ti Kabambantayan ti Bantay Kitanglad (MKRNP) ket nairangarang a kas Parke ti Tawid ti ASEAN.
Pagsasao nga Agta ti Casiguran Dumagat
Ti Agta ti Casiguran Dumagat, ammo pay a kas Agta ti Dumagat wenno Agta ti Casiguran, ket ti maysa a pagsasao nga Aeta ti akin-amianan a Filipinas. Daytoy ket asideg a kabagian ti Paranan.
Ti Casiguran Dumagat, a kas naisasao idiay Peninsula ti San Ildefonso iti ballasiw ti luek manipud iti Casiguran, Aurora, ket nadukomentuanen babaen dagiti lingguista ti SIL (Lobel 2013:88).
Ti dialekto ket tinawtawagan iti Agta ti Nagtipunan ket naduktalan idi babaen da Jason Lobel ken Laura Robinson iti Nagtipunan, Quirino (Lobel 2013:88).
Trichostachys
Ti Trichostachys ket ti henero dagiti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket aglaon kadagiti sumaganad a sebbangan:
Lamarchea hakeifolia
Ti Lamarchea hakeifolia ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae nga endemiko iti Akinlaud nga Australia.
Kadawyan nga agtubo ti bassit a mula iti katayag iti. Agsabong daytoy iti pagbaetan ti Agosto ken Enero ken agpataud kadagiti narangha-duyaw wenno berde-nalabbasit a sabong.
Mabirukan daytoy kadagiti karuburoban ti darat ken dagiti umallo-allon a tanap iti laud a pantar kadagiti rehion ti Mid West ken Gascoyne iti Akinlaud nga Australia iti maysa a lugar a pagbaetan ti Carnarvon ken Northampton nga idiay ket agtubo kadagiti nadarat aginggana iti nasekka a daga.
Add adagiti ammo a dua a kita ti sebbangan:
Hopea sangal
Ti Hopea sangal ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket mabirukan idiay Indonesia, Malaysia, Myanmar, Singapur, ken Tailandia. Daytoy a kayo ket nailista a kas nakaro a naisagmak babaen ti IUCN ken maipangta babaen ti agdama a panagapit iti kayona.
Legrandia
Ti Legrandia ket ti henero dagiti mula iti pamilia ti Myrtaceae nga immuna a naipalawag a kas maysa a henero idi 1944. Daytoy ket aglaon laeng iti maysa nga ammo a sebangan, ti Legrandia concinna, nga endemiko iti Republika ti Chile iti Abagatan nga Amerika.
Maika-168 a meridiano laud
Ti 168° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto a bumallasiw iti Taaw Artiko, Amianan nga Amerika, ti Taaw Pasipiko, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-168 ameridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna iti maika-12 a meridiano daya.
Baybay Ari Haakon VII
thumb|250 px| Pakakitaan ti naisingasing a Baybay Ari Haakon VII iti ngato ti mapa. thumb|250 px| Mapa ti lugar ti naisingasing a Baybay Ari Haakon VII. thumb|250 px| Pakakitaan a mapa: Kronprinsesse Märtha Kyst, Prinsesse Astrid Kyst ken Prinsesse Ragnhild Kyst.
Maika-168 a meridiano laud
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-168 a meridiano laud ket lumabas babaen ti:
Baybay Ari Haakon VII
Ti Baybay Ari Haakon VII (Kong Haakon VII Hav) ket ti naisingasing a nagan ti parte ti Akin-abagatan a Taaw idiay Aplaya ti Daya nga Antartika.
Maika-168 a meridiano laud
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
! scope="col" width="150" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Notes ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Chukchia ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Bering ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Bering ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Baybay Ari Haakon VII
Heograpia
Ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko (IHO) nga isu ti kankanayon a mabigbigan a turay para iti nagnagan ti sangalubongan a bagi ti danum ket sanna nga iraman daytoy a nagan ti baybay. Ti burador ti IHO 2002 ket saan a naaprobaran idi babaen ti IHO (wenno ti ania man a gunglo), ken ti dokumento ti IHO ti 1953 (a saan nga aglaon iti nagan) ket agdama nga agtultuloy a matungtungpal. Kaaduan kadagiti mangidadaulo a turay ti heograpia ken dagiti atlas ket saanda nga agusar iti nagan, a mairaman ti maika-10 nga edision ti World Atlas ti 2014 manipud iti National Geographic Society.
Babaen ti akikid a naisingasing a panangipalawag, daytoy a baybay ket addanto iti pagbaetan ti Baybay Weddell ken ti naisingasing a nagan ti Baybay Lazarev, ken isu a daytoy ket gumay-at laeng iti igid ti Aplaya Prinsesa Martha manipud iti Rawis Norvegia iti 12°18'W, thi akindaya unay a punto ti Baybay Weddell, aginggana ti Samang ti Yelo Fimbul iti asideg ti Kangrunaan a Meridiano iti 0°0', nga isu daytoy ti naisingasing nga akinlaud a pagbeddengan ti Baybay Lazarev.
Manipud ti panirigan ti Norwega, nga isu pay ket saan a mangbigbig ti Baybay Lazarev, ti Baybay Ari Haakon VII ket mabirukan iti igid ti intero nga aplaya ti Daga Reina Maud iti pagbaetan ti 20°L ken 45°D ken gumay-at para iti agarup a 10 090 km (6 270 milmilia) manipud iti Glasier Stancomb-Wills iti 19°L idiay Aplaya Prinsesa Martha idiay laud ti Aplaya Prinsesa Astrid, Aplaya Prinsesa Ragnhild, Aplaya Prinsipe Haraldt aginggana idiay Glasier Shinnan iti 44°38'D idiay akindaya pagbeddengan ti Aplaya Prinsipe Olav iti daya.
Medinilla beamanii
Ti Medinilla beamanii ket ti sebbangan iti henero ti Medinilla a maitagikua iti pamilia ti Melastomataceae.
Etimolohia
Naipanagan ti Medinilla ken ni José de Medinilla y Pineda, ti dati a gobernador ti Mauritius (ammo idi a kas Is-isla Marianne) idi 1820. Naipanagan ti sebbangan ken ni John H. Beaman nga immuna a nagpuros iti sabongna.
Pagsasao a Kasiguranin
Ti Kasiguranin (Casiguranin) ket ti pagsasao ti ili ti Casiguran idiay akin-amianan a Filipinas. Daytoy ket nagtaud manipud iti nasapa a dialekto ti Tagalog a nakaro a nagbulod manipud iti sasao nga Agta ti Akin-amianan a daya a Luzon.
Baybay Ari Haakon VII
Pakasaritaan
Idi 27 Enero 1820 ti Ruso a ni Fabian Gottlieb von Bellingshausen ket immuna a nangpasingked ti pannakakita ti Terra Australis (Antartika) idi isu ket naglaylayag iti daytoy a lugar iti asideg ti Samang ti Yelo Fimbul idiay Aplaya ti Prinsesa Märtha.
Pagsasao a Kasiguranin
Ti Dilasag, Dinapigue, Maconacon, ken Divilacan ket dagiti ili a kangrunaan nga agsasao iti Ilokano iti amianan bassit ti Casiguran.
Medinilla beamanii
Deskripsion
Ti Medinilla beamanii ket ti dakkel a kankanayon aberde a bassit a mula. Dagiti naraniag a a bassit a derosas a sabsabong ket mapataud kadagiti dakkel a panikula kadagiti pabitin a maralabbasit nga ungkay. Dagiti bunga ket agtimbukel a derosas a berry ken agbalin a maralabbasit no maluom. left|thumb|240 px|Dagiti sabong ti Medinilla beamanii iti Botanikal a Hardin ti Kinabalu, [[Sabah]]
Baybay Ari Haakon VII
Pakasaritaan
Ti lugar ket nanaganan a kas pammadayaw kenni Haakon VII, ti immuna nga ari ti Norwega kalpasan ti  pannakawaswas ti Suesia.
Medinilla beamanii
Pannakaiwarwaras
Daytoy a mula ket patneng iti isla ti Borneo.
Hopea scabra
Ti Hopea scabra ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket endemiko iti Papua Baro a Guinea.
Medinilla beamanii
Habitat
Tipiko daytoy a sebbangan kadagiti nalinongan a katuduan a bakir ti bantay ken kaykayatna dagiti nadam-eg, nasayaat a maatianan a daga, iti kangato iti iti ngato ti pantar ti baybay.
Lasianthus walkerianus
Ti Lasianthus walkerianus ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Sri Lanka.
Bisiesto a tawen a mangrugi iti Martes
Daytoy ti kalendario para iti ania man a bisiesto a tawen a mangrugi iti Martes, Enero 1 (dominikal a letra FE), a kas dagiti tawen ti 1952, 1980, 2008, 2036 ken 2064.
Lithomyrtus
Ti Lithomyrtus ket ti henero dagiti bassit a kayo ken dagiti bassit a mula iti pamilia ti Myrtaceae. Adda dagiti 11 a sebbangan, a patneng iti tropiko ti akin-amianan nga Australia ken Baro a Guinea:
Pormal a naipalawag ti genero idi 1857 bbabaen ti Botaniko ti Victoriano a Gobierno a ni Ferdinand von Mueller.
Pagsasao a Saleman
Ti pagsasao a Saleman ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio ti Seram, Indonesia. Ti nagnagan a Saleman ken Sawai ket dagiti purok a nakaisasuanda.
Subprepektura ti Kushiro
Heograpia
thumb|300px|Ti Subprepektura ti Kushiro
Lamarchea sulcata
Ti Lamarchea sulcata ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae nga endemiko iti Akinlaud nga Australia ken ti Akin-amianan a Teritorio.
Mabirukan daytoy kadagiti karuburoban ti darat, dagiti nabato a turod ken dagiti tanap kadagiti rehion ti Pilbara ken Goldfields-Esperance iti Akinlaud nga Australia nga idiay ket agtubo kadagiti nabisel-nadarat aginggana iti nasekka a daga.
Immuna a naipalawag ti sebbangan idi 1972 bbabaen ni botaniko Alex George iti artikulo ti A revision of the genus Lamarchea Gaudichaud (Myrtaceae: Leptospermoideae) a naipablaak iti warnakan iti Nuytsia.
Pagsasao a Baham
Ti pagsasao a Baham ket ti pagsasao a Papuano a naisasao idiay Peninsula ti Bomberai. Daytoy ket asideg a kabagian ti pagsasao nga Iha.
Dagiti pangsandi
Dagiti pangsandi ti Baham (Flassy et al. 1987)