cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Francisco Goya
Ni Francisco José de Goya y Lucientes (30 Marso 1746 – 16 Abril 1828) ket maysa idi nga Espaniol a romantiko a pintor ken agprenprenta a naipanunotan a kas ti naudi kadagiti Daan nga Agturay ken ti immuna kadagiti moderno. Ni Goya ket maysa idi a pintor ti korte ti Espaniol a Balangat, ken babaen kadagiti obrana ket agkomkomentario ken agsalsalaysayand idi ti panawenna. Ti subersibo ken naipanpanunotan nga elemento ti artena, ken ti pay natured a panagtengtengngelna ti pinta, ket nanagited ti maysa a modelo para kadagiti obra ti sumakbay a kaputotan dagiti artista, a naisangsangayan kenni Manet, Picasso ken Francis Bacon. Iti pammadayaw kaniana,ti nailian a prempremio ti pelikula ket tinawtwagan a kas Dagiti Goya a Premio.
Corbin Bleu
Ni Corbin Bleu Reivers, ammo iti propesion a kas ni Corbin Bleu, ket Amerikano nga aktor, modelo, sumasala, produser ken kumakanta-mannurat ti kanata iti tawid a Hamaikano-Italiano.
Guatapé
Ti Guatapé ket ti maysa nga ili ken munisipalidad iti Departamento ti Antioquia, Colombia. Daytoy ket parte ti subrehion ti Akindaya nga Antioquia. Ti Guatapé ket beddengan iti amianan babaen ti Alejandría, iti daya babaen ti San Rafael, ken iti abagatan babaen ti Granada ken El Peñol. Mabirukan ti Guatapé kadagiti kaarrubayan ti Medellín, a pagbeddengan ti maysa a reservoir a pinartuat babaen ti gobierno ti Colombia para iti penned ti hidro-elekteriko, ken nabangon daytoy kadagiti naladaw a tawen ti 1960. Daytoy naiduma ken napintas nga ili ket paguumnongan a lugar para iti "Las Vegas", wenno dagiti bassit a talon iti lugar. Daytoy ket dumakdakkel pay a lugar ti pagliwliwaan para kadagiti umili ti Medellín, ken mangigandat a kas papanan dagit turista para kadagiti gangganaet nga agbanbanniaga.
Pakasaritaan
Sakbay naabot ti lugar dagiti Iberiano a kongkistador idi maika-16 a siglo, daytoy a teritorio ket tinagtagitao babaen dagiti indihenio a grupo ti etniko, adda dagiti dadduma a tinengngel babaen ti maysa a cacique nga agnagan iti Guatape. Kas pammadayaw kaniana, nanaganan kaniana ti ili. Tinagan a "Guatapé", ket agtaud manipud iti pagsasao a Quechua, a mainaig iti "batbato ken danum". Ti sabali pay a nagan ti ili kadagiti napalabas a panawen ket "La Ceja de Guatapé".
Idi 1714, dagiti indihenio a tattao babaen ti turay ti Guatapé iti daytoy a rehion ket naigrupoda iti maysa a paglinongan nga ammo a kas "San Antonio de Remolinos Peñol".
Ti Guatapé ket napundar idi Oktubre 4, 1811, bbabaen ti Espaniol a ni Don Francisco Giraldo y Jimenez. Daytoy ketnairangarang a kas munisipalidad idi Septiembre 1867.
Demograpia
Dagup a populasion: 5,623 nga agtataeng (2009)
Literasia: 92.3% (2005)
Ethograpia
Segun kadagiti pigura babaen ti dagiti senso ti DANE idi 2005, ti pannakabukel ti etniko ti ili ket ti sumaganad:
Dagiti pagpasiaran a lugar
250px|thumbnail|right|Kadawyan a namarisan a sanguanna dagit pasdek iti ili.
Matgedan ti sangkabalayan ti Estados Unidos babaen ti estado
Ti matgedan ti binalayan ket maysa a panagrukod a kadawyan nga inus-usar ti gobierno iti Estados Unidos ken dagiti pribado a patakder, nga agbilang kadagiti matgedan dagiti nagtaeng nga agedad iti 18 tungal maysa a kinabalayan.
Feliciano Belmonte, Jr.
Ni Feliciano "Sonny" Belmonte, Jr. ( idiay Manila) ket kameng ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas a mangirepresenta ti Maikapat a Distrito ti Siudad ti Quezon. Isu pay ti Tagabitla ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas manipud idi 2010 agingga iti agdama. Isu ket nagserbi a kas Mayor ti Siudad ti Quezon manipud idi 2001 aginggana idi 2010.
Diplazium molokaiense
Ti Diplazium molokaiense ket ti karkatana a sebbangan ti pako nga ammo babaen ti kadawyan a nagan iti twinsorus a pako ti Molokai. Daytoy ket endemiko iti Hawaii, nga idiay ket maysa kadagiti kakarkarnaan a pako. Daytoy ket historiko a nabirbirukan kadagiti isla ti Kauai, Oahu, Lanai, Molokai, ken Maui, ngem naipagpagarup a daytoy ket lokal a napaawan manipud kadagiti uppat kaniada ken mabirukan laeng ita nga aldaw idiay Maui nga adda laeng dagiti 70 a mula ti nabati. Pederal a nailista ti pako a kas maysa a naisagmak a sebbangan iti Estados Unidos idi 1994.
Dagiti pannakailasin
Daytoy a pako ket addaan kadagiti bulong iti agarup a 20 sentimetro iti kaatiddog  manipud iti maysa a natiritir a risoma. Ti tunggal maysa ket nangisit a berde, nasileng a bulong a buklen dagiti nadumaduma a paris dagiti bassit a bulong, ti kadakkelan ket agarup a 5 × 2 cm. Agramanda kadagiti natirad nga ungto ken agsaraisi bassit dagiti paraigid. Dagiti soro ket agingganada iti maysa a sentimetro iti kaatiddog ken akikidda ken agkillo bassit iti sukog.
Habitat
Agtubo dagiti pako kadagiti nadam-eg a ripariano a bakir kadagiti bakras dagiti dua a bantay iti Maui, ti maysa ket ti bulkan Haleakalā. Daytoy ket mabalin a mabirukan a kadenna dagiti waig a naliniaan kadagiti basalto a bato ken iti asideg dagiti dissuor ken dagiti danaw ti dissuor. Ti bakir iti lugar ket kaaduan nga addaan iti wayang a langit-langit ken kaaduan babaen ti ʻōlapa (Cheirodendron trigynum) ken ʻōhiʻa lehua (Metrosideros polymorpha). Dagiti sabali a mula iti iti sirok ti balawbaw ket mairaman dagiti sebbangan ti Ākala (Rubus hawaiensis), Kanawao (Broussaisia arguta) ken Coprosma. Agtubo ti pako manipud kadagiti diding dagiti nalumotan a batbato a kaariping dagiti sabali a pako a kas ti Pteris cretica, Polystichum haleakalense, Pneumatopteris sandwicensis ken Diplazium sandwichianum.
Kasasaad a naisagmak
Dagiti pangta iti daytoy a karkarna a pako ket mairaman ti pannakaperdi ti habitat gapu kadagiti tignay dagiti atap a baboy, kellaat a panaglayus, ken dagiti makaraut a sebbangan ti mula a kas ti Acacia melanoxylon, Ageratina adenophora, Anthoxanthum odoratum, Epilobium ciliatum, Holcus lanatus, ken Hypochoeris radicata.
1646
Ti tawen idi 1646 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Lunes iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes iti nabunbuntog iti 10 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Pagsasao nga Amianan nga Efate
Ti pagsasao nga Amianan nga Efate, ammo pay a kas Nakanamanga wenno Nguna, ket ti maysa a pagsasao nga Oceaniko nga insasao iti lugar nga akin-amiana ti Efate idiay Vanuatu, ken dagiti pay bilang dagiti isla iti akin-amianan nga aplaya.
1644
Ti tawen idi 1644 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Biernes iti kalendario a Gregoriano ken ti bisiesto a tawen a nangrugi iti Lunes iti nabunbuntog iti 10 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Rehion ti Kantō
Ti rehion ti Kantō (関東地方) ket maysa a heograpiko a lugar iti Honshu, ti kadakkelan nga isla iti Hapon. Daytoy a rehion ket mangiraman ti Kalatakan a Tokyo a Lugar ken buklenna ti pito a prepektura: Gunma, Tochigi, Ibaraki, Saitama, Tokyo, Chiba, ken Kanagawa. Kadagiti pagbeddenganna, adda ti bassit a 40 porsiento a dagana ket ti Tanao ti Kantō. Dagiti dadduma ket nabuklan dagiti turod, banbantay nga agporma kadagiti daga a pagbeddenganna. Iti opisial a senso a bilang idi Oktubre 1, 2010 babaen ti Opisina ti Estadistika ti Hapon, ti populasion idi ket 42,607,376 s a daytoy ket bilang ti agarup a maysa a pagkatlo iti dagup a populasion iti Hapon.
1645
Ti tawen idi 1645 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Domingo iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles iti nabunbuntog iti 10 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Estado nga Unibersidad ti Feira de Santana
Ti Estado nga Unibersidad ti Feira de Santana (Universidade Estadual de Feira de Santana wenno UEFS) ket maysa a publiko nga institusion ti nangatngato nga edukasion a masarakan idiay Feira de Santana iti proninsia ti Bahia, Brasil.
Daytoy nga unibersidad ket nabangon idi Mayo 31, 1976.
Datu Blah T. Sinsuat
Ti Buluan ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Maguindanao iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Buluan ket nabingbingay a politikal kadagiti 13 a barbaranggay.
• Kinimi
• Laguitan
• Lapaken
• Matuber
• Meti
• Nalkan
• Penansaran
• Resa
• Sedem
• Sinipak
• Tambak
• Tubuan
• Pura
1641
Ti tawen idi 1641 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Biernes iti nabunbuntog iti 10 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Pederal nga Unibersidad ti Bahia
Ti Pederal nga Unibersidad ti Bahia (Universidade Federal da Bahia wenno UFBA) ket maysa a publiko nga unibersidad a mabirukan idiay Salvador iti probinsia ti Bahia, Brasil.
Daytoy nga unibersidad ket nabangon idi Abril 8, 1946.
1648
Ti tawen idi 1648 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Mierkoles iti kalendario a Gregoriano ken ti bisiesto a tawen a nangrugi iti Sabado iti nabunbuntog iti 10 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
1649
Ti tawen idi 1649 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Biernes iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Lunes iti nabunbuntog iti 10 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
1650
Ti tawen idi 1650 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Sabado iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes iti nabunbuntog iti 10 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Molekula
Ti molekula ket maysa nga elektroniko nga agmangngamangnga a grupo ti dua weno adadu nga atomo a tinengtengngel babaen dagiti kobalente a piansa ti kimika. Dagiti molekula ket nailaslasin manipud kadagiti ion babaen iti kaawan ti elektrikal a karga. Nupay kasta, iti kuantum a pisika, organiko a kimika, ken biokimika, ti termino a molekula ket kankanayon a saan a nainget a maus-usar, ken naipakat pay daytoy kadagiti poliatomiko nga ion.
Tanauan, Batangas
Ti Siudad ti Tanauan ket maysa a maika-2 a klase a siudad ti probinsia ti Batangas iti Filipinas.
Dagiti baranggay
• Altura Bata
• Altura Matanda
• Altura-South
• Ambulong
• Banadero
• Bagbag
• Bagumbayan
• Banjo East
• Banjo Laurel (Banjo West)
• Boot
• Cale
• Darasa
• Pagaspas
• Hidalgo
• Janopol
• Janopol Oriental
• Laurel
• Luyos
• Mabini
• Malaking Pulo
• Maugat
• Montaña (Ik-ik)
• Natatas
• Pantay Matanda
• Pantay Bata
• Poblacion Baranggay 1
• Poblacion Baranggay 2
• Poblacion Baranggay 3
• Poblacion Baranggay 4
• Poblacion Baranggay 5
• Poblacion Baranggay 6
• Poblacion Baranggay 7
• Sala
• San Jose
• Santol (Doña Jacoba Garcia)
• Santor
• Sulpoc
• Suplang
• Talaga
• Tinurik
• Trapiche
• Ulango
• Wawa
Anorí
Ti Anorí ket ti maysa nga ili ken munisipalidad iti Departamento ti Antioquia, Colombia. Parte ti subrehion ti Amianan-akindaya nga Antioquia.
Tanauan, Batangas
Dagiti baranggay
• wakiki
Thomas R. Marshall
Ni Thomas Riley Marshall (Marso 14, 1854 – Hunio 1, 1925) ket maysa idi nga Amerikano a plolitiko a Demokratiko a nagserbi a kas ti maika-28 a Bise Presidente ti Estados Unidos (1913–1921) babaen ni Presidente Woodrow Wilson. Maysa idi a prominente nga abogado idiay Indiana, isu ket nagbalin nga aktibo ken nadayeg a naamammoan a kameng ti Partido Demokratiko ti Indiana babaen ti panagpungpon ti ballasiw ti estado para kadagiti kandidato ken panag-urnos kadagiti dakkel a gimongan ti partido ken kalpasan daytoy ket timmulong kaniana a nangabak ti panagbutos a kas ti maika-27 a Gobernador iti Indiana. Idi adda ti opisina, isu ket nangidiaya ti maysa a kontrobersial ken progresibo a batay-linteg ti estado ken nagipandag para kadagiti sabsabali a progresibo a panawen a reporma. Ti Republikano a minoridad ket nagusar kadagiti korte ti estado tapno tipdenda ti panagpadas a panagbalbaliw ti batay-linte.
Cisneros, Antioquia
Ti Cisneros ket ti maysa nga ili ken munisipalidad iti Departamento ti Antioquia, Colombia. Parte ti subrehion ti Amianan-akindaya nga Antioquia.
1651
Ti tawen idi 1651 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Domingo iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles iti nabunbuntog iti 10 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Rehion ti Chūbu
Ti rehion ti Chūbu (中部地方) ket isu ti tengnga a rehion iti Honshū, ti kangrunaan nga isla ti Hapon. Ti Chūbu ket addaan iti populasion ti agarup a 21,886,324 manipud idi 2008.
Ti rehion ti Chūbu, ket kayatna a sawen ket ti "tengnga a rehion", ket buklenna dagiti siam a prepektura (ken): Aichi, Fukui, Gifu, Ishikawa, Nagano, Niigata, Shizuoka, Toyama, Yamanashi, ken ti Mie.
Mabirukan daytoy ti dagus a nagbaetan ti rehion ti Kantō ken ti rehion ti Kansai kenmairaman ti kangrunaan a siudad iti Nagoya ken ti atiddog nga igid ti aplaya ti Pasipiko ken Baybay ti Hapon, ken ti adu a pagaliwaksayan a banbantay, ken ti Bantay Fuji.
Daytoy a rehion ket isu ti kalawaan a paset iti Honshū ken ti tengnga a paset ket buklen dagiti nangato a kabanbantayan. Ti Alpes ti Hapon ket bingayenna ti pagilian iti Pasipiko a bangir, nga ammo a ti sanguanan ti Hapón, wenno Omote-Nihon (表日本) nainit iti kalamiisan, ken ti bangir ti Baybay ti Hapon, wenno Ura-Nihon (裏日本), ti likud ti Hapon, addaan ti niebe iti panaglalam-ek.
Enerhia
Iti pisika, ti enerhia ket isu ti saan a dagus a napalpaliiw a kaadu manipud kadagiti adu a porma, a kas ti kinetiko nga enerhia, makapataud nga enerhia, naraniag nga enerhia, ken dagiti dadduma pay; a nailista iti pakabuklan iti daytoy nga artikulo. Daytoy ket maysa a nangruna a topiko iti siensia ken teknolohia ken daytoy nga artikulo ket mangted iti pakabuklan kadagiti nangruna nga aspetona, ken mangited kadagiti adu a naisangayan nga artkulo a maipanggep iti enerhia ken dagiti nadumaduma a porma ken dagiti konteksto.
Ti saludsod ket "ania kadi ti enerhia?" daytoy ket narigat a masungbatan iti maysa a nalaka, iti waya a nalaka maawatan, urayno ti enerhia ket mabalin a maingetan a maipalawag iti teoretikal a pisika. Kadagiti balikas ni Richard Feynman, "Daytoy ket importante a ibanagan a ti pisika tatta nga aldaw, awanantayo ti pannakaammo no ania ti enerhia. Awanantayo iti maysa a ladawan kadagiti bassit a banag iti maysa a depinitibo a kaadu."
Pagsasao nga Alo-Teqel
Ti pagsasao nga Alo-Teqel ket ti maysa nga awanen a pagsasao ti Vanua Lava, iti Vanuatu.
Remedios, Antioquia
Ti Remedios ket ti maysa nga ili ken munisipalidad iti Departamento ti Antioquia, Colombia. Parte ti subrehion ti Amianan-akindaya nga Antioquia.
1647
Ti tawen idi 1647 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Biernes iti nabunbuntog iti 10 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Alitagtag
Dagiti baranggay
Ti Alitagtag ket nabingbingay a politikal iti 19 a barbaranggay.
• Balagbag
• Concordia
• Dalipit East
• Dalipit West
• Dominador East
• Dominador West
Sentro Pederal para iti Teknolohiko nga Edukasion ti Minas Gerais
Ti Sentro Pederal para iti Teknolohiko nga Edukasion ti Minas Gerais (Centro Federal de Educação Tecnológica de Minas Gerais wenno CEFET-MG) ket maysa a teknolohiko nga institusion a masarakan idiay Belo Horizonte iti probinsia ti Minas Gerais, Brasil.
Daytoy nga unibersidad ket nabangon idi Septiembre 8, 1910.
Alitagtag
Dagiti baranggay
• Munlawin Sur
• Munlawin Norte
• Muzon Primero
• Muzon Segundo
• Pinagkursan
• Ping-As
• Poblacion East
Agoncillo, Batangas
Dagiti baranggay
Ti Agoncillo ket nabingbingay a politikal iti 21 a barbaranggay.
Alitagtag
Dagiti baranggay
• Poblacion West
• San Jose
• Santa Cruz
• Tadlac
• San Juan
Agoncillo, Batangas
Dagiti baranggay
• Adia
• Bagong Sikat
• Balangon
• Banyaga
• Bilibinwang
1652
Ti tawen idi 1652 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Lunes iti kalendario a Gregoriano ken ti bisiesto a tawen a nangrugi iti Huebes iti nabunbuntog iti 10 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Agoncillo, Batangas
Dagiti baranggay
• Bangin
• Barigon
• Coral Na Munti
• Mabini
• Pamiga
• Pansipit
• Poblacion
• Pook
San Francisco, Antioquia
Ti San Francisco ket ti maysa nga ili ken munisiplaidad iti Departamento ti Antioquia, Colombia. Parte ti subrehion ti Akindaya nga Antioquia.
Agoncillo, Batangas
Dagiti baranggay
• San Jacinto
San Francisco, Antioquia
Pakasaritaan
Ti San Francisco ketdati nga ammo a kas El Morrón.
Agoncillo, Batangas
Dagiti baranggay
• San Teodoro
• Santa Cruz
San Francisco, Antioquia
Pakasaritaan
Daytoy ket napundar i di 1830 kas parte ti munisipalidad ti Cocorná. Daytoy ket banagon idi Pebrero 1986 a kas maysa a munisipalidad iti nagan a San Francisco, a kas pammalagip kenni San Francisco ti Asisi.
Tarlac
Ti Tarlac ket maysa a probinsia iti Filipinas a masarakan iti rehion a Tengnga a Luzon. Kapitoliona ti Siudad ti Tarlac ken kabeddengna dagiti probinsia ti Pangasinan iti amianan, Nueva Ecija iti daya, Pampanga iti abagatan, ken Zambales iti laud.
Heograpia
Ti probinsia ti Tarlac ket addaan ti maysa a siudad ken 17 nga ili.
Dagiti ili
• Anao
• Bamban
Enerhia
Nupay kasta, daytoy ket nalawag a ti enerhia ket kankanayon a kammasapulan para kadagiti panagaramid ti mekanikal nga obra, ken ti konsepto ket adda ti nalatak a kinapangruna iti masna a siensia. Dagiti masna a batayan a paset a pakairukodan ti enerhia ket dagiti inus-usar para iti mekanikal nga obra; dagitoy ket kankanayonda a kapadpada iti paset ti puersa a maipaadu babaen ti paset ti kaatiddog. Dagiti sabali pay a kapadpada a paset ti enerhia ket dagiti masa a paset a maipaadu babaen dagiti kapardas ti paset a naikuadrado.
Tarlac
Dagiti ili
• Camiling
• Capas
• Concepcion
Heograpiko a langa
Dagiti heograpiko a langa ket dagiti komponente iti Daga. Adda dagiti dua a kita dagiti heograpiko a langa, dagiti masna a heograpiko a langa ken dagiti artipisial a heograpiko a langa. Dagiti masna a heograpiko a langa ket mairaman ngem saan a limitado kadagiti porma ti daga ken dagiti ekosistema. Kas pagarigan, dagiti rabaw ti daga, bagbagai ti danum, dagiti masna a paset (mangbukel kadagiti amin a mula, ayup ken mikro-organismo iti maysa a lugar a kumaduaanda nga agtigtignay kadagiti amin a a saan a sibibiag a pisikal a banag iti enbironmento) ket dagiti masna a heograpiko a langa. Bayat, a dagiti pagtaengan ti tattao, dagiti nainhenieria a pinabangon ken dadduma pay a ket dagiti kita ti artipisial a heograpiko a langa.
Dagiti ekosistema
"Ti aniaman a paset a mangiraman kadagiti amin nga organismo (kasla iti: "komunidad") iti maysa a naited a lugar ti pisikal nga enbironmento tapno agayus iti enerhia a mangiturong ti nalawag a naipalawag a thropiko nga estruktura, biotiko a dibersidad, ken dagiti siklo ti materiales (kasla iti: panagisinnukat dagiti materiales a baetan dagiti sibibiag ken saan a sibibiag a paset) iti kaunegan ti sistema iti maysa nga ekosistema." Dagiti sibibiag organismo ket agturltuloyda a makitinnignay iti maysa nga agasmang iti pannakaikabagian kadagiti amin a sabali nga elemento a mangbukel ti enbironmento a rumsuaanda, ken ti "ekosistema" ket mangipalpalawag ti aniaman a kasasaad nga adaa ti pannakaikabagian a baetan dagiti organismo ken enbironmento.
Amalfi, Antioquia
Ti Amalfi ket ti maysa nga ili ken munisipalidad iti Departamento ti Antioquia, Colombia. Parte ti subrehion ti Amianan-akindaya nga Antioquia.
Tarlac
Dagiti ili
• La Paz
Heograpiko a langa
Dagiti ekosistema
ti biome ket maysa a heograpiko a naipalawag a lugar iti ekolohiko a kapadpada dagiti komunidad dagiti mula, dagiti ayup, ken dagiti organismo iti daga, a kadawyan a tinawtawagan a kas dagiti ekosistema. Dagiti biome ket naipalpalawag a naibatay kadagiti banag a kas dagiti estruktura ti mula (a kas dagiti kayo, babassit a mula, ken dagiti ruot), dagiti kita ti bulong (a kas dagiti akaba a bulong ken dagiti dagum a bulong), dagiti pagbaetan ti mula (bakir, kakaykaywan, sabana), ken klima. Saan a maipada iti ekosona, dagiti biome ket saan a naipalawag babaen ti henetiko, taksonomiko, wenno dagiti naipakasaritaan a pagpapadaan. Dagiti biome ket kadawyan a nailaslasin nga adda dagiti naisangayan a tabas iti ekolohiko a panagsisinnaruno ken klimax a mulmula. Ti maysa nga ekosistema ket ti pay lugar a pagtaengan dagiti ayup kadagiti biome (Taaw, Desierto, Karuotan ken dadduma pay)
Agoncillo, Batangas
Dagiti baranggay
• Santo Tomas
Amalfi, Antioquia
Ti ili ket serbian ti Eropuerto ti Amalfi.
Agoncillo, Batangas
Dagiti baranggay
• Subic Ibaba
Antartika
<div style="float: right; margin: 0 0 1em 2em; width: 25em; text-align: right; font-size: 0.86em; line-height: normal;"> <div style="border: 1px solid #ccd2d9; background: #f0f6fa; text-align: left; padding: 0.5em 1em; text-align: center;"> Antartika frameless
Daytoy a mapa ket agus-usar ti ortograpiko a panagpadakkel, ti asideg a polar a panagkita. Ti Abagatan nga Ungto ket asideg iti tengnga, a dagiti longitud a nagsasabtan ti linia.
Agoncillo, Batangas
Dagiti baranggay
• Subic Ilaya
Charles G. Dawes
Ni Charles Gates Dawes (Agosto 27, 1865 – Abril 23, 1951) ket maysa idi nga agibanbanko ken politiko nga isu idi ti maika-30 a Bise Presidente iti Estados Unidos (1925 – 29). Para iti obrana iti Dawes a Plano para kadagiti supapakan ti Umuna a Sangalubongan a Gubat isu ti kimmaddua a nanagabak ti Premio Nobel iti Kappia idi 1925. Ni Dawes ket nagserbi iti Umuna a Sangalubongan a Gubat, isuna idi ti Mangusisa iti Kuarta, ti immuna adirektor iti Opisina iti Busbost, ken, idi kaladawan ti biagna, ti Embahador idiay Nagkaykaysa a Pagarian.
Ni Dawes ket inasawana idi ni Caro Blymyer idi Enero 24, 1889, ken adda uppat nga annakda: Ni Rufus Fearing Dawes, Carolyn Dawes, Dana McCutcheon, ken Virginia Dawes (Waller 1998: 273).
Antartika
Ti Antartika  ket ti akin-abagatan unay a kontinente iti lubong, masakupanna ti Abagatan nga Ungto. Mabirukan daytoy idiay Antártiko a rehion iti Akin-abagatan a Hemisperio, gangani nga abagatan amin iti Sirkulo ti Antartiko, ken napalikmutan babaen ti Akin-abagatan a Taaw. Nga iti 14.0 a riwriw km2 (5.4 a riwriw sq mi), isu daytoy ti maikalima a kadakkelan ti kalawa a kontinente kalpasan ti Asia, Aprika, Amianan nga Amerika, ken Abagatan nga Amerika. Para iti pannakaipadpada, ti Antartika ket gangani a mamindua ti kadakkel iti Australia. Agarup a 98% iti Antartika ket nasakupan ti yelo a nagtimbengan a ti kapuskolna.
Ti Antartika, iti katimbengan, ket isu ti kalamiisan, kamagaan, ken ti kaanginan a kontinente, ket isu ti addaan iti kangatuan a katimbengan ti kangatuan ti daga kadagiti amin a kontinente. Ti Antartika ket nausigen a maysa a desierto, nga addaan iti tinawen a panagtudtudo iti laeng 200 mm (8 a pulgada) iti igid ti aplaya ken ti kaunegan iti daytoy a daga. Ti temperatura idiay Antartika ket naabutanna ti −89 °C (−129 °F). Awan dagiti agnanayon nga agtaeng a tattao, ngem addan ti agarup a 1,000 agingga ti 5,000 a tattao nga agtaeng ti makatawen kadagidiay pagsukisokan nga estation a naiwaras iti dayta a kontinente. Dagiti laeng naampon iti kalamiisan nga organismo ti agbiag idiay, mairaman dagiti adu a kita ti algas, dagiti ayup (kas pagarigan dagiti tungaw, dagiti nematodo, dagiti pinguino, dagiti póka ken dagiti tardigrado), bakteria, kudetdet, dagiti mula, ken protista. No adda mulmula ditoy ti addaan laeng ket ti tundra.
Etimolohia
Ti immuna a pormal a panaginagan ti nagan nga "Antartika" a kas ti maysa a kontinente a nagan idi panawen ti 1890 ket naidakamat babaen ti Eskoses kartograpo a ni John George Bartholomew. Ti nagan nga Antartika ket isu ti nairomanisado a bersion ti Griego a kompuesto a balikas ti ἀνταρκτική (antarktiké), pemenino ti ἀνταρκτικός (antarktikos), a kayatna a sawen ket "kasumbangir ti Artiko", "kasumbangir ti amianan".
Dagiti nota
<references group="Paamo" />
Pagsasao a Nafsan
Ti pagsasao a Nafsan, ammo pay a kas Abagatan nga Efate wenno Erakor ket maysa a pagsasao nga Akin-bagatan nga Oceaniko ti pamilia ti pagsasao ti Malayo-Polinesio, a naisasao idiay isla ti Efate iti tengnga a Vanuatu. Manipud idi 2005, adda dagiti agarup a 6,000 nga agsasao nga agtataeng iti igid ti baybay dagiti purok manipud iti Pango aginggana iti Eton. Ti gramatika ti pagsasao ket inadal idi daytoy babaen ni Nick Thieberger, nga agsursurat iti libro ken diksionario ti pagsasao.
1654
Ti tawen idi 1654 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Domingo iti nabunbuntog iti 10 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Pagsasao a Nafsan
Ti Abagatan nga ket asideg a kabagian ti Nguna ken iti Lelepa.
Heograpiko a langa
Dagiti porma ti daga
Ti porma ti daga ket buklen ti heomorpoliko a paset, ken naindaklan a naipalpalawag babaen ti rabawna manipud ti lokasion iti ladawan ti daga, a kas paset ti rabaw ti daga, ken daytoy, ket kadawyan a maysa nga elemento iti topograpia. Dagiti porma ti daga ket naikategoria babaen kadagiti banag a kas ti kangato, bangkirig, orientasion, stratipikasion, pannakaiparang ti bato, ken kita ti daga. Dagitoy ket mairaman ti bunton, turod, dagiti derraas, dagiti ginget, dagiti karayan ken dagiti nadumaduma pay nga elemento. Dagiti taaw ken dagiti kontinente ket isu dagitoy ti kangatuan nga urnos dagiti porma ti daga.
Pagsasao a Chabacano
Ti Pagsasao a Chabacano ket maysa a pagsasao ti probinsia ti Kavite, Siudad ti Zamboanga, ken Peninsula ti Zamboanga.
Heograpiko a langa
Dagiti porma ti daga
Ti bagi ti danum ket ti aniaman nga adu a pannakaurnong iti danum, a kadawyan a mangsaksakup iti Daga. Ti termino a bagi iti danum ket kadawyan a mangitudtudo iti dakkel a pannakaurnong iti danum,a kas dagiti taaw, dagiti baybay, ken dagiti danaw, ngem daytoy ket mabalin pay a mangitudo kadagti basbassit a urnong iti danum a kas dagiti alog, dagiti lubnak wenno dagiti kalugnakan. Dagiti karayan, dagiti waig, dagiti kanal, ken dagiti dadduma pay a heograpiko a langa a dagiti danum ket agayus manipud ti maysa a lugar iti sabali ket kankanayon a saan a naibagbaga a "bagbagi" iti danum, ngem dagitoy ket nairaman ditoy a kas dagiti heograpiko a pannakaporma a mangipakpakita ti danum.
Dagiti pagtaengan
Ti pagtaengan ket maysa a permanente wenno temporario a komunidad a pagnaedan ti tattao. Ti pagtaengan ket mabalin a sumakup iti kadakkel manipud ti bassit a bilang dagiti naigrupo a pagtaengan a aginggana kadagiti siudad nga adda dagiti naipalikmut nga urbano a luglugar. Ti mediebal a pagtaengan a grupo ti agsusukisok (Britaniko a gunglo) ketmangiramraman a kas paset ti pagtaengan, dagiti naikuyog a langlanga a kas dagiti kalsada, dagiti naaladan, dagiti sistema ti talon, dagiti pagbeddengan a bangkag ken dagiti kanal, dagiti alog, dagiti parke ken dagiti kakaykaywan, dagiti molino, dagiti manor a balbalay, dagiti poso ken dagiti simbaan.
Dagiti nainhenieria a pinabangon
Dagiti nainhenieria a heograpiko a langa a kas dagiti kalsada, dagiti rangtay, dagiti eropuerto, dagiti perokaril, dagiti pasdek, dagiti penned, ken dagiti pagurnongan ti danum, a paset dagiti antroposperio gaputa dagitoy ket inaramid ti tao, ket artipisial a heograpiko a langa dagitoy.
Dagiti kartograpiko a langa
Dagiti kartograpiko a langa ket dagiti kita iti abstrakto a heograpiko a langa - dagitoy ket agparang kadagiti mapa ngem saan a mabirukan iti planeta, urayno dagitoy ket mabirukan iti planeta. Kas pagarigan, mabalinmo a makita ti Ekuador kadagiti mapa, ngem no agtaktakderka idiay Ekuador saanmo a mabalin a makita, gaputa daytoy ket teoretika a linia laeng a maus-usar para iti reperensia, nabigasion, ken panagrukod.
1653
Ti tawen idi 1653 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Sabado iti nabunbuntog iti 10 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Tarlac
Dagiti ili
• Mayantoc
Sasao nga Apro-Asiatiko
Ti sasao nga Aproasiatiko ken makunkuna pay a Hamito-Semitiko ket nakabuklan iti maysa kadagiti kadakkelan a pamilia dagiti pagsasao, nga addaan kadagiti agarup a 375 a sibibiag a pagsasao. Ti pilo ket naisasao babaen ti sunorok a 300 a riwriw a tattao, a kangrunaan kadagitoy ket naiwarwaras idiay Tengnga a Daya, Amianan nga Aprika, ti Sara ti Aprika, ken dagiti paset iti Sahel.
Kaaduan kadagiti naisasao nga Apro-asiatiko a pagsasao ket ti Arabiko, a mairaman amin dagiti bukodna a sabsabali a kita ti panagsarsarita, nga addaan iti 230 a riwriw a patneng nga agsasao, a kaaduan a maisasao idiay Tengnga a Daya ken Amianan nga Aprika. Ti maikadua a kaaduan dagiti agsasao ket ti Aproasiatika a pagsasao ti pagsasao a Berebere, nga amin dagiti dialektona, a maisasao idiay Morocco, Arhelia, Libya ken ti ballasiw ti amin iti Amianan nga Aprika ken ti Let-ang ti Sahara. Ti Berebere ket maisasao ti agarup a 25 aginggana ti 35 a riwriw a tattao. Dagiti dadduma pay a kaaduan a maisasao nga Aproasiatiko a pagsasao ket dagiti Amariko, ti nailian a pagsasao iti Ethiopia, ng aaddaan ti 18 a riwriw a patneng nga agsasao; ti Somali, a maisasao ti agarup a 12 riwriw a tattao idiay Kalatakan a Somalia; ken Hausa, nga agserserbi a kas lingua franca iti kaaduan a paset iti Sahel, nga addaan kadagiti 25 a riwriw nga agsasao. Ti mapatinayon pay kadagiti pagsasao a naisasao iti tatta nga aldaw, ti Apro-asiatiko ket iramanna dagiti dadduma a taga-ugma a pagsasao, a kas ti Taga-ugma nga Ehipsio, Naibiblia nga Hebreo, ken Akadia.
Etimolohia
Ti sao nga "Aproasiatiko" (kadawyan a nailetra tattan nga Apro-Asiatiko) ket pinartuat babaen ni Maurice Delafosse (1914). Saan a kadawyan nga inus-usar aginggana idi inampon babaen ni Joseph Greenberg (1950) idi sinukatan na ti immuna a sao a "Hamito-Semitiko", kalpasan ti panangipakitanan a ti Hamitiko ket maysa a parapiletio a panakaigrupo. Ti sao a "Hamito-Semitiko" ket maus-usar pay laeng kadagiti akademia nga ug-ugali iti dadduma a pagilian ti Europa. Adu kadagiti mannurat ket suksukatanda ti "Apro-Asiatiko" iti "Aprasian", wenno, pampanunotan dagiti kapanunotan a daytoy ket ad-adu nga Aprikano ngem Asiano, "Afrasan". Dagiti tigga-maysa nga eskolar ket tawtawaganda ti pamilia nga "Erythraean" (Tucker 1966) ken "Lisramic" (Hodge 1972).
Pannakaiwarwaras ken sangsanga
thumb|right|500px|Adda dagiti naisingasing dagiti lingguista para iti pannakaigrupo ti kaunegan ti Apro-asiatiko Ti pamilia ti pagsasao nga Aproasiatika ket kadawyan a maipanunotan a mairaman dagiti sumaganad a sangsanga:
Tarlac
Dagiti ili
• Moncada
• Paniqui
• Pura
• Ramos
• San Clemente
• San Jose
• San Manuel
• Santa Ignacia
• Victoria
William Thomas Stead
Ni William Thomas Stead (5 Hulio 1849 – 15 Abril 1912) ket maysa idi nga editor ti Ingles a warnakan nga isu, a kas pionero iti inbestigatibo a panangiwarnak, ket nagbalin a kontrobersial a pigura iti panawen ti Victoriano.
Biokimika
Ti biokimika, sagpaminsan pay a tinawtawagn iti biolohiko a kimika, ket isu ti panagadal iti kimiko a proseso iti kaunegan ti, ken mainaig kadagiti, sibibiag nga organismo. Babaen ti panagtengngel kadagiti panagayus ti pakaammo babaen ti biokimika a panagisenial ken ti panagayus iti kimiko nga enerhia babaen ti metabolismo, ti biokimiko a proseso ket mangited ti kinarikut iti biag. Kadagiti napalabas a 40 tawen ti biokimika ket ket nagballigin iti panangipalawag kadagiti sibibiag a proseso a gangani nga adda itan kadagiti amin a lugar dagiti siensia ti biag manipud iti botanika aginggan iti medisina ket nakitigtignay iti biokimika a panagsukisok. Tatta nga aldaw ti kangrunaan a naikapatengngaan ti isp iti puro a biokimika ket ti pannakaawat no kasano a mangited dagiti biokohiko a molekula kadagiti proseso a rumsua iti kaunegan dagiti sibibiag a selula, nga adu a pakainaigan iti panagadal ken pannkaawat kadagiti sibubukel nga organismo.
1656
Ti tawen idi 1656 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Sabado iti kalendario a Gregoriano ken ti bisiesto a tawen a nangrugi iti Martes iti nabunbuntog iti 10 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Datu Hoffer Ampatuan
Ti Datu Hoffer Ampatuan ket maysa nga ili iti probinsia ti Maguindanao iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Datu Hoffer Ampatuan ket nabingbingay a politikal iti 11 a barbaranggay.
• Kubentong
• Labu-labu I
• Labu-labu II
• Macalag
• Sayap
• Taib
• Talibadok
• Tuayan
• Tuayan I
• Tuntungan
Bioteknolohia
thumb|Dagiti kristal ti [[insulina]]
Ti bioteknolohia ket isu ti panag-usar kadagiti sibibiag a sistema ken dagiti organismo tapno mparang-ay wenno makaaramid kadagiti naserbi a produkto, wenno "ti aniaman a teknolohiko a pannakaipakat nga agus-usar kadagiti bilolohiko a sistema, dagiti sibibiag nga organismo wenno wennodagiti derabatibo dagitoy, ti panagramid wenno panagbaliw kadagiti produkto wenno proseso para iti naisangayan nga usar" (Timpuyog iti Biolohiko a Dibersidad ti Nagkaykaysa a Pagpagilian). Depende kadagiti ramit ket dagiti panangipakat, daytoy ket kadawyan a maituon kadagiti (mainaig) pagobraan iti bioinhenieria ken biomediko nga inhenieria.
Quezon (panangilawlawag)
Ti Quezon ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:
Danaw Baikal
Ti Danaw Baikal (о́зеро Байка́л; Байгал нуур, Байгал нуур, Baygal nuur, a kayatna a sawen ket "masna a danaw"; Байкол, a kayatna sawen ket "nabaknang a danaw") ket isu ti kaduogan a danaw iti lubong, iti 25 a riwriw a tawtawen.
Daytoy ket mabirukan idiay abagatan ti Rusia a rehion ti Siberia, a nagbaetan ti Irkutsk Oblast iti amianan a laud ken ti Buryat a Republika iti abagatan a daya, daytoy ti kaaduan ti tomo a nasadiwa a danum a danaw iti lubong, nga aglaon ti agarup a 20% iti saan a nayelo a rabaw ti nasadiwa a danum iti lubong.
Iti, ti Danaw Baikal ket isu ti kaadaleman ken maysa kadagiti kalitnawan kadagiti amin a danaw ti lubong. Kapadpada ti Danaw Tanganyika, ti Danaw Baikal ket naporma idi a kas maysa a taga-ugma a renggat a ginget, nga adda ti kadawyan nga atiddog nga immindayon a sukog nga adda ti kalawa ti rabaw iti. Ti Baikal ket pagtaengan dagiti sumurok a 1,700 a sebbangan dagiti mula ken dagiti ayup, dua a pagkatlo ket saan a mabirukan ti ania man a lugar iti lubong ken daytoy ket nairangarang idi a UNESCO Sitio a Tawidan ti Lubong idi 1996. Daytoy ket pagtaengan pay dagiti tribu ti Buryat nga agtataeng idiay daya a bangir ti Danaw Baikal, nga agtartaraken kadagiti kalding, kamelio, baka ken karnero, a ti natimbengan a rehional a temperatura ket agdumaduma manipud iti kababaan a iti panaglalam-ek aginggana ti kangatuan ti  iti kalgaw. Ti Danaw Baikal ket nabirngasan a kas ti "Bakbaket a kabsat dagiti Agkakabsat a Babbai a Danaw (Danaw Khövsgöl ken Danaw Baikal)".
Pakasaritaan
Ti Danaw Baikal ket ammo idi a kas ti "Baybay Amianan" kadagiti naipakasaritaan nga Insik a teksto. Daytoy ket mabirukan idi idiay Xiongnu a teritorio a gumay-at manipud iti imperio ti Han a Dinastia iti abagatn, aginggana ti taiga ti Siberia iti amianan ti danaw, ken nakakitkita kadagiti panagraut dagiti milisia nga indauloan babaen ti buyot ti Han a Dinastia a nakilablaban kadagiti Xiongnu idi las-ud ti Han-Hun a Gubgubat. Bassit laeng ti naamammoan dagiti Europeano a maipanggep ti danaw aginggana idi nagpadakkel ti Rusia iti daytoy a lugar idi maika-17 a siglo. Ti immuna a Ruso nga eksplorador a nakaabot ti Danaw Baikal ket ni Kurbat Ivanov idi 1643.
Heograpia ken hidrograpia
thumb|left|Ti maysa a [[dihital a modelo ti kangato ti rehion ti Danaw Baikal]] thumb|left|Ti labneng ti [[Karayan Yenisei, ti Danaw Baikal ken dagiti pagtaengan ti Dikson, Dudinka, Turukhansk, Krasnoyarsk ken Irkutsk]]
Ti Trans-Siberia a perokaril ket nabangon idi ti nagbaetan ti 1896 ken 1902. Ti pannakaipatakder ti nailadawana perokaril ti lawlaw ti abagatan a laud a gibus ti Danaw Baikal ket nakasapul kadagiti 200 a rantay ken dagiti 33 a tunel. Aginggana ti panakalpasna, ti maysa a tren abalsa ket nagilugan kedagiti perokaril a mangballasiw ti danaw manipud iti Puerto Baikal aginggana idiay Mysovaya para kadagiti adu a napalabas a tawtawen. Kadagiti panawen ti las-ud ti panaglalam-ek a panagyelo, ti danaw ket mabalin a pagnaan a balasiwen ngem daytoy ket nariesgo unay. Ti maysa nga adu a panagballasiw ti naisangsangayan a naipakasaritaan ti milisia, a nakabati kadagiti adu a natnatay gapu ti pannakailatakanda ti kalamiis ket idi ti 1920 Nalatak a Martsa ti Yelo ti Siberia. Idi rugi ti 1956, ti panakakulong ti Penned Irkutsk ken ti Karayan Angara ket nangipangato ti lessaad ti danaw babaen ti.
Sentro Pederal ti Teknolohiko nga Edukasion Celso Suckow ti Fonseca
Ti Sentro Pederal ti Teknolohiko nga Edukasion Celso Suckow ti Fonseca (Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca wenno CEFET-RJ) ket maysa a pederal nga institusion a masarakan idiay Rio de Janeiro, Brasil.
Daytoy nga unibersidad ket nabangon idi Septiembre 8, 1917.
1655
Ti tawen idi 1655 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Biernes iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Lunes iti nabunbuntog iti 10 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
1657
Ti tawen idi 1657 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Lunes iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes iti nabunbuntog iti 10 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
1658
Ti tawen idi 1658 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Biernes iti nabunbuntog iti 10 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Esperanto
Ti ket isu ti kaaduan ti mangisasao a naisangalen nga internasional a katakunaynay a pagsasao. Ti naganna ket nagtaud manipud iti Doktoro Esperanto (ti Esperanto ket maipatarus a kas ti 'maysa nga agnamnama'), ti seudonimo babaen ni L. L. Zamenhof a nangipablaak ti immuna a libro a nangisalaysay ti Esperanto, ti Unua Libro, idi 1887. Ti panggep ni Zamenhof ket ti agaramid ti nalaka a maadal ken politikal a panirigan a pagsasao a sagudayan ti pannakaumili ken agpatan-ay iti kappia ken sangalubongan a pannakaawat dagiti nagbaetan ti tattao nga addaan iti sabali a rehional ken/wenno nailian a pagsasao.
Ti karkulo dagiti mangisasao ti Esperanto ket makasakop manipud iti 10,000 aginggana ti 2,000,000 a nasiglat wenno nasayanud a mangisasao, ken dagiti pay patneng a mangisasao, a daytoy ket dagiti, tatto a nakaadal ti Esperanto manipud kadagiti nagannak kaniada a kas maysa a bukodda a patneng a pagsasao. Ti Esperanto ket maisasao kadagiti agarup a 115 a pagpagilian. Daytoy a panagusar ket kangrunaan nga adu idiay Europa, Daya nga Asia, ken Abagatan nga Amerika. Ti immuna a Lubong a Kongreso iti Esperanto ket naurnos idiay Pransia idi 1905. Manipud idin dagiti kongreso ket naaramid a tinawen kadagiti sabali a pagilian malaksid kadagiti tawen nga addaan iti sangalubongan a gubgubat. Urayno awan pay ti maysa a pagilian a nangampon iti Esperanto a kas opisial a pagsasao, ti Esperanto ket naipatalked babaen ti Pranses nga Akademia dagiti Siensia idi 1921 ken ti mabigbigan babaen ti UNESCO idi 1954 (a kalpasan daytoy, idi 1985, ket naipatalged pay kadagiti kamkamengna nga estado). Idi 2007 ti Esperanto ket isu idi ti maika-32 a pagsasao a kumappon idiay "Kadawyan a Europeano a Pagalagadan iti Reperensia para kadagiti pagsasao: Panagadadal, Panagisursuro, Pammategan (CEFR)". Manipud idi Oktubre 2011, ti Esperanto Wikipedia ket addaan iti maika-27 a kaaduan a bilang kadagiti artikulo ti Wikipedia. Ti Esperanto ket isu ti agdama a pagsasao ti panagisursuro iti Internasional nga Akademia dagiti Siensia idiay San Marino. Addaan dagiti pangipatpati a ti panagadal iti Esperanto ket mabalin a makaited iti nagatngato a sapasap a pundasion para iti panagadal ti pagsasao, ken adda dagiti kangrunaan a pagadalan a mangisursuro daytoy a kas panangisagana para iti panagadal kadagiti gangganaet a pagsasao.
Diosdado Macapagal
Ni Diosdado Pangan Macapagal (Septiembre 28, 1910–Abril 21, 1997) ket isu ti maika-9 a Presidente ti Filipinas. Nabutosan idi 1961 iti panangabakna iti panagkandidato manen ni Presidente Carlos P. Garcia. Nupay kasta iti panagkandidatona met manen para iti maikadua a termino idi 1965, inabak ni Ferdinand Marcos.
Anakna ti maika-14 a Presidente ti Filipinas a ni Gloria Macapagal Arroyo.
Santo Domingo, Antioquia
Ti Santo Domingo ket ti maysa nga ili ken munisipalidad iti Departamento ti Antioquia, Colombia. Parte ti subrehion ti Amianan-akindaya nga Antioquia.
Segovia, Antioquia
Ti Segovia ket ti maysa nga ili ken munisipalidad iti Departamento ti Antioquia, Colombia. Parte ti subrehion ti Amianan-akindaya nga Antioquia.
Pagsasao a Dorig
Ti pagsasao a Dorig (sagpaminsan pay a tinawtawagan iti Wetamut) ket ti maysa pagsasao nga Oceaniko a naisasao idiay isla ti Gaua iti Vanuatu.
Daytoy ket addaan kadagiti 300 nga agsasao a kaaduan nga agtataeng idiay purok ti Dorig, iti abagatan nga aplaya ti Gaua. Ti basbassit a komunidad dagiti agsasao ket mabirukan kadagiti purok ti Qteon (daya nga aplaya) ken Qtevut (laud nga aplaya).
Dagiti dagus a kaarruba ti Dorig ket ti Koro ken Mwerlap.
La Ceja, Antioquia
Ti La Ceja del Tambo, masansan a simple a makunkuna a kas La Ceja, ket ti maysa nga ili ken munisipalidad iti Departamento ti Antioquia, Colombia. Daytoy ket parte ti subrehion ti Akindaya nga Antioquia. Ti La Ceja ket beddenganna dagiti munispalidad ti Rionegro ken Carmen de Viboral iti amianan, ti La Unión iti daya, ken ti Montebello ken Retiro iti laud. Daytoy ket mabirukan iti agarup a 41 a kilometro manipud iti Medellín, maysa kadagiti kangrunaan a siudad iti departamento.
Ti ili ket ammo para iti nasayaat a pannakaikapetna kadagiti sabali nga ili ken munisipalidad ti Antioquia tbabaen dagiti adu a kalsada ken dagiti highway, a mairaman ti highway ti Medellin-Bogota, dagiti kalsada ti Las Palmas, ke nti kalsada ti Medellín Santa Elena. Addaan pay iti kalsada a daga a mapan iti kaarrubaan ti Mesopotamia tiLa Unión.
Sinurat ni Padre Germán Montoya ti kanta para iti ili, a makunkuna iti "Himno ti La Ceja del Tambo". Ni Donato Duque Patiño ket isu ti nagpartuat iti waygayway.
Pakasaritaan
Ti teritorio ita nga aldaw nga ammo a kas "La Ceja" ket immuna idi a tinagtagitao babaen dagiti Tahamíes. Dagiti Tahamíes ket ti maysa nga indihenio a tattao nga agrukruknoy iti agrikultura, a naipangpangruna iti panangimuyon iti mais. Babaen idi 1541 dagiti kongkistador nga Espaniol ket simmangpetda iti ili, nga indauluan babaen ni Alvaro de Mendoza, deputado ni Marshal Jorge Robledo. Iti isasangpet iti daytoy a rehion,nakaduktal ni Mendoza iti nawatiwat ket nalames a ngiget a napno kadagiti berde a karuotan a naguritan kadagiti adu a nadalus a danum. Tinawaganna daytoy iti "Ginget ti Santamaría", ken ammo ita nga aldawen kas ti "Ginget ti La Ceja del Tambo".
Manipud idi nasapa a maika-17 a siglo, adukadagiti tattao a nagtaud manipud iti Antioquia, a naipangpangruna kadagiti agattaeng iti Medellín ken Santa Fe de Antioquia, ket immalisda iti daytoy a lugar gapu kadagit imasna a papanan ken ti nalames a daga a nasayaat para iti industria ti agrikultura ekn dinguen.
Idi 1683, adda maysa a nadalusan a dalan iti pagbaetan ti San Nicolás ti Rionegro ken Santiago ti Arma, a nakaiturongan ti Popayán. Dagiti lokal a tattao ket nangbangonda iti paglinongan, wenno "tambo" iti igod iti daytoy a rota, nga isu ti nagtaudan ti pannakainagan ti ili a kas "La Ceja del Tambo".
Ti iliket napundar a kas "La Ceja" idi Disembre 7, 1789. Daytoy ket pinundar babaen ni Maria Josefa Marulanda Londoño ken ni Padre José Pablo de Villa.
Babaen idi 1824, ti ili ket addaan kadagiti 2,012 nga agtataeng, kadagitoy a 98 ket dagidi aadipen.
Ti La Ceja ket nagbalin a munisipalidad idi 1855. Idi 1905, naaramid dagiti immuna a panagadal para iti panagbangon iti maysa nga akuedukto ken idi 1927, napaandar dagiti immuna a sistema ti akuedukto ken alkantarilia.
Demograpia
Dagup a populasion: 48,879 nga agtataeng (2009)
1659
Ti tawen idi 1659 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Sabado iti nabunbuntog iti 10 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
1660
Ti tawen idi 1660 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Huebes iti kalendario a Gregoriano ken ti bisiesto a tawen a nangrugi iti Domingo iti nabunbuntog iti 10 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Bulkan Cabalian
Ti Bulkan Cabalian ket maysa nga aktibo a bulkan a mabirukan idiay probinsia ti Abagatan a Leyte (Rehion VIII) iti Filipinas.
Dagiti pisikal a langa
Ti Bulkan Cabalian ket naidasig babaen ti Instituto ti Filipinas iti Bulkanolohia ken Sismolohia (PHIVOLCS) a kas aktibo nga addaan iti solpatariko nga aktibidad. Ti radiokarbon a panangipetsa ti deposito ti piroklastiko nga ayus manipud iti bulkan ket nagkarkulo a ti kinaudi a panagbettak ket idi 1820 +/- 30 a tawtawen.
Ti estratobulkan ket agtayag iti nga addaan iti diametro ti baba iti. Ti kaaduan a kita ti bato ket andesita. Malaksid kadagiti solpatara, dagiti dadduma pay a termal a langa ket dagiti napudot nga ubbog a mabirukan iti daya ken laud a bakras ti bulkan. Ti Napudot nga Ubbog ti Mainit idiay ili ti Anahawan, Abagatan a Leyte ket addaan iti temperatura iti.
Danaw Cabalian
Ti Danaw Cabalian ket ti aglawa ti a danaw a mangsakop ti pantok ti abut ti bulkan. Ti kangato ti rabaw ti danaw ket 733 metro (2,405 kadapan). Daytoy a danaw ket kankanayon a maiyallilaw iti Danaw Danao, a mabirukan idiay asideg ti Siudad ti Ormoc iti probinsia ti Leyte.