cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ibajay
Dagiti baranggay
• Batuan
• Buenavista
• Bugtongbato
• Cabugao
• Capilijan
• Colongcolong
• Laguinbanua
• Mabusao
• Malindog
• Maloco
• Monlaque
• Naile
• Naisud
• Naligusan
• Ondoy
• Poblacion
• Polo
• Regador
• Rivera
• Rizal
• San Isidro
• San Jose
Tomas Aquino
Ni Santo Tomas Aquino, O.P. (1225 – 7 Marso 1274), wenno Tomas ti Aquino wenno Aquino, ket maysa idi nga Italiano a Dominikano a padi ti Romano Katoliko a Simbaan, ken nangruna a makaimpluensia a pilosopo ken teologo iti tradision ti Eskolastisismo, nga iti kaunegan daytoy ket naamammoan nga isu pay ti "Umel a Lalaki a Baka" "Angheliko aDoktor", Doctor Communis, ken Doctor Universalis. Ti nagan nga Aquinas ket mangibaga dagiti taudan ti kaputotanna iti pagilian ti Aquino iti agdama a Lazio: Ni Thomas ket nanipud kadagiti natakneng a pamilia ti Pagarian ti Napoles, nga addaan kadagiti titulo dagiti "konde ti Aquino". Isu ti nangiyun-una a klasiko a nagipakpatakder ti masna a teologo, ken ti ama ti Tomismo. Isu ket adu ti impluensiana iti Laud a kapanunotan, ken kaaduan ti moderno a pilosopia ket naaramid idi ti panagrang-ay ken reputasion kadagiti kapanunotanna, a naisangsangayan dagiti lugar ti etika, masna alinteg, metapisika, ken politikal a teoria.
Ibajay
Dagiti baranggay
• Santa Cruz
Tomas Aquino
Ni Tomas ket tinengtengngel ti Katoliko a Simbaan a kas maysa a modelo a manursuro para kadagiti agad-adal ti kinapadi, ken ti kangatuan a panagiyebkas ti masna a panagrason ken panagipagarupan a teolohia. Dagiti panagad-adal ti obrana, segun kadagiti dokumento ti papa ken mahisterial, ket maysa a lugar a nasken a programa ti panagadal para kadagiti kinapadi wenno diakono, ken dagiti pay relihioso a pormasion ken dagiti agad-adal kadagiti sagrado a disiplina (Katoliko a pilosopia, teolohia, pakasaritaan, liturhia, ken kanon a linteg). Dagiti obra a nakaidayeganna ket ti Summa theologiae ken ti Summa Contra Gentiles. Maysa kadagiti 35 Doktor ti Simbaan, isu ket naipanpanunotan a ti kalatakan a teologo ken pilosopo ti Simbaan. Ni Papa Benedicto XV ket nangirangarang: "Daytoy nga (Dominikano) Urnos … ket nakagun-od iti baro a kadayeg idi ti Simbaan ket nangirangarang dagiti insursuro ni Tomas ket kabukbukodanna ken ti Doktor, ket naipammadayawan ti naisansangayan a dayaw manipud kadagiti Pontipiko, ti apo ken patron dagiti Katoliko a pagadalan."
Ibajay
Dagiti baranggay
• Tagbaya
Alexander Graham Bell
Ni Alexander Graham Bell (Marso 3, 1847 – Agosto 2, 1922) ket naipasngay nga Eskoses a sientista, inbentor, inheniero a napammadayawan iti pannakainbento ti immuna a praktikal a telepono.
Ibajay
Dagiti baranggay
• Tul-ang
Tomas Aquino
Dominikano (1225–1244)
Ni Tomas ket naipasngay idiay Roccasecca idi c. Enero 28, 1225, segun kadagiti nadumaduma a mannurat, idiay kastilio ti amana, ni Landolfo ti Aquino, Roccasecca nga adda idiay Contea di Aquino (iti dayta a panawen ket ti Pagarian ti Sicilia. Iti tatta nga aldawen ket ti Italia, daytoy ket adda idi idiay rehion ti Lazio). Ti ama ni Tomas ket saan idi a kameng ti kabilegan a sanga ti pamilia ngem nagtengtengngel laeng ti titulo a miles, bayat a ti ina ni Tomas, a ni Dame Teodora, ket kameng ti Rossi a sanga ti pamilia ti Neapolitano Caracciolo. Ti kabsatna lalaki ni Landolfo ket maysa idi nga abad iti kasisigud a Benedictino nga abadia idiay Monte Cassino. Bayat nga amin nga anak a lalaki ti pamiliana ken napanda kadagiti pagsapulan ti milisia, ti pamilia ket panggependa para ken ni Tomas a mangsurot ti ulitegna iti abadia; daytoy ket mabalinton a pormal a pagsapulan a dalan ti ub-ubing nga anakna a lalaki ti akin abagatan nga Italiano a nobilidad.
Ibajay
Dagiti baranggay
• Unat
Tomas Aquino
Dominikano (1225–1244)
Iti edad a lima, ni Tomas ket nangrugrugi ti nasapa a panagadalna idiay Monte Cassino ngem kalpasan ti pannakapasamak ti milisia a suppiat a nagbaetan ni Emperador Federico II ken ni Papa Gregorio IX ket immabot idiay abedia idi nasapa a 1239, ni Landolfo ken Teodora ket inserrekda ni Tomas idiay studium generale (unibersidad) a kabangbangon babaen ni Federico idiay Napoles. Mabalin a ditoy ti nakaiyammuan ni Tomas ken ni Aristoteles, Averroes ken Maimonides, nga isuda amain ket makaimpluensianto iti teolohiko a pilosopiana. Iti pay las-ud ti panagad-adalna idiay Napoles ni Tomas ket naimpluensian ni Juan ti San Julian, ti maysa a Dominikano nga agsersermon idiay Napoles, isu na idi ket paset ti aktibo a ganetget babaen ti Dominikano nga urnos nga agkintos dagiti napsnek a sumursurot. Idiay ti nangisursuro kaniana iti aritmetik, heometria, astronomia, ken musika idi ket ni Petrus de Ibernia.
Ibajay
Dagiti baranggay
• Yawan
Tomas Aquino
Dominikano (1225–1244)
Idi agedad ti sangapulo ket siam, ni Tomas ket nangikeddeng a tumipon kadagiti Dominikano nga Urnos. Daytoy a panagtukkiad ni Tomas ket saan a kinayat ti pamiliana, a nagnamnama kaniana nga agbalin a maysa a Benedictino a monghe ken ti agbalin nga abad ti nabileg nga Abadia Montecassino idiay asideg kadagiti dominio ti pamiliana. Iti panagpadas a mangpawil iti pannakibiang ni Teodora iti panagpili ni Tomas, dagiti Dominikano ket inurnosda nga umalis ni Tomas idiay Roma, ken manipud idiay Roma,naipatulod idiay Paris. Nupay kasta, iti panagbanniagana a mapan idiay Roma dagiti kabsatna a lalaki, babaen ti panangibagbaga ni Teodora, kinemmegda isuana idi immininum manipud iti maysa nga ubbog ken insublida kadagit nagannak kaniana idiay kastilio ti Monte San Giovanni Campano.
Ni Tomas ket naibalud idi idiay ti dua tawen kadagiti kastilio ti pamilina idiay Monte San Giovanni ken Roccasecca iti maysa a panagpadas a a mangpawil kaniana iti panagitultuloyna iti Dominikano a ruam ken ti panangiduron kaniana iti panangilikud ti baro nga aspirasion. Dagiti politikal a pakadandanagan ket nagpawil ti Papa iti panangibilin a ruruar ni Tomas, nga adda daytoy ti nagbanagan ti pannkaiyatiddog ti pannakabalud ni Tomas. Ni Tomas ket nangipalplabas daytoy a panawen iti tribunal iti panangisursurona dagiti kakabsatna a babai ken ti pannakisinnaritana kadagiti kameng ti Dominikano nga Urnos. Dagiti kameng ti pamiliana ket napungtutanda a nagublag ken ni Thomas, a nagtultuloy a nagkedkeddeng a tumipon kadagiti Dominikano. Iti maysa a puntos, dua kadagiti kabsatna lalaki ket nangupada ti maysa a pampam tapno sulisogenna isuna. Segun ti sarita ni Tomas ket pinapanawna ti pampam babaen ti panagusar ti maysa a landok ti apoy. Iti dayta met laeng a rabii adda dagiti dua nga anghel ti nagparang kaniana idi siu ket matmaturog ken nagpapigsa ti panangikeddengna nga agtultuloy a selibe.
right|thumb|Ti pinintaan ni [[Diego Velázquez, a mangipakpakita ken ni Aquino a binarbarikesen ti mistiko a barikes iti kinapuro kalpasan ti paneknek iti kinapuro]]
Babaen idi 1244, idi nakitkitana a napay amin a panagublag ken ni Tomas, ni Teodora ket nagkikita a mangisalakan ti dignidad ti pamiliana, nangurnos isuna para iti panagtalaw ni Toams iti rabbi babaen ti maysa a tawa. Iti panunotna, ti maysa asekreto nga itatatalaw manipud iti pannakabalud ket ssan unay a makadangran ngem ti nawara a panagsuko kadagiti Dominikano. Immuna a naipatulod ni Tomas idiay Napoles ken kalpasan daytoy idiay Roma tapno makisarungkar ken ni Johannes von Wildeshausen, ti Apo a Heneral ti Dominikano nga Urnos.
Dagiti nagibasaran
thumb|Super libros de generatione et corruptione
Ditsaan-Ramain
Dagiti baranggay
Ti Ditsaan-Ramain ket nabingbingay a politikal kadagiti 35 a barbaranggay.
• Bagoaingud
• Barimbingan
• Bayabao
• Buadi Babai
• Buadi Alao
• Buadi Oloc
• Pagalongan Buadiadinga
• Dado
• Dangimprampiai
• Darimbang
• Dilausan
• Ditsaan
• Gadongan
• Pagalongan Ginaopan
• Baclayan Lilod
• Linamon
Pintas
thumb|260px|Ti [[Rayonnant|naraniag a rosas a tawa idiay Notre Dame de Paris. Iti Gotiko nga arkitektura, ti lawag ket naipampanunotan a ti kapintasan a paltiinng ti Dios.]]
Ditsaan-Ramain
Dagiti baranggay
• Buayaan Madanding
Pintas
Ti pintas (tinawtawagan pay a kas ti kinapintas ket ti maysa a pakailasinan ti maysa atao, ayup, lugar, nanag, wenno panunot a mangited ti panakapuot a panagsanay ti rag-o wenno pannakapnek. Ti pintas ket inad-adal a kas paset ti estetika, sosiolohia, sosial a sikolohia, ken kultura. Ti "umno a pintas" ket maysa nga entidad a sinidsiddaawan, wenno agtagikua kadagiti langa a kaaduan anaigupit iti pintas iti maysa a naisangsangayan a kultura, para iti kinaperpekto.
Ditsaan-Ramain
Dagiti baranggay
• Maindig Ditsaan
• Mandara
Pintas
Ti pannakasanay ti "pintas" ket kanayon a mangipanggep ti panangipatarus kadagiti entidad a kas iti natimbengan ken naidangngay iti katutubo, a mabalin a mangiturong daytoy kadagiti rikna ti panakaguyugoy ken derrep ti pia. Gapu ta daytoy ket maysa a kabukbukodan a pannakasanay, daytoy ket kadawyan a naibagbaga a ti "pintas ket adda iti kumitkita."
Ditsaan-Ramain
Dagiti baranggay
• Maranao Timber (Dalama)
• Pagalongan Proper
Pintas
Adda ti ebidensia a dagiti panagipagarup ti pintas ket ebolusionario a naikeddeng, a ti banbanag, dagiti aspekto ti tao ken dagiti ladawan ti daga a naipampanunotan a napintas ket kayarigan a mabirukan kadagiti amin a kasasaad a makaited ti napasayaat a pannakaungar ti agipagpagarup a henero ti tao.
Ditsaan-Ramain
Dagiti baranggay
• Ramain Poblacion
Pintas
Ti klasiko a Griego a pangnagan para iti "pintas" idi ket ti κάλλος, kallos, ken ti pangilasin para iti "napintas" idi ket ti καλός, kalos. Ti Koine a Griego a baliakas para iti napintas idi ket ti ὡραῖος, hōraios, ti maysa a panangilasin nga etimolohiko a nagtaud manipud iti balikas a ὥρα, hōra, a kayatna a sawen ket "oras". Iti Koine a Greigo, ti pintas idi ket naitaripnong iti "napanawenan". Isu a, ti naluom a prutas (a napanawanan) ket naipampanunotan idi a napintas, isu a ti ubing a balasang nga agparparang a maysa a manakman wenno ti manakman a babai nga agparparang a kas ub-ubing ket saan a naipampanunotan a napintas. Iti Atiko a Griego, ti hōraios ket adu idi ti kayatna sawen, a mairaman ti "kinaagtutubo" ken "pannakamanakman".
Chris Pine
Ni Christopher Whitelaw "Chris" Pine ket Amerikano nga aktor iti pelikula ken telebision.
Ditsaan-Ramain
Dagiti baranggay
• Ramain Proper
• Buayaan Raya
• Rantian
• Sundiga Bayabao
• Talub
• Buayaan Lilod
• Bubong Dangiprampiai
• Pagalongan Masioon
• Sultan Pangadapun
Tacloban
Ti Siudad ti Tacloban ket maysa a primera klase a siudad iti probinsia ti Leyte iti Filipinas.. Isu met laeng ti kapitolio ti probinsia ti Leyte. Masarakan ti Tacloban idiay Luek Cancabato, iti Kipet ti San Juanico a nangbeltak kadagiti is-isla ti Leyte ken Samar.
Jake Vargas
Ni Jake Angelo Cunanan Vargas (ammo pay a kas ni Kuya Jhake wenno Jhake Vargas; idiay Olongapo), ket maysa a kumakanta ken aktor.
Tacloban
Nabukel ti Tacloban manipud iti bassit nga away dagiti mangngalap, kas maysa a bario ti Basey, Samar. Naggapu ti balikas a "Tacloban" manipud iti "taklub", maysa a kasla basket a pagala iti lames. Nagbalin a kangrunaan a padadaponan ken pagtagilakuan nga ili iti naladaw a maika-18 a siglo.
Mabigbig ti siudad gapu iti akemna kabayatan ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat, kas kangrunaan a kuartel para kadagiti puersa nga Amerikano ken kas kaunaan nga ili a winayawayaan ti puersa ni Heneral Douglas MacArthur manipud iti Imperial a Puersa dagiti Hapon. Idi narebbek ti Manila ket sinakup ken tinengngel dagiti Hapon, nagbalin ti Tacloban a kas temporario a kapitolio ti Filipinas.
Dagiti baranggay
• Baranggay 2
• Nula-tula (Bgys. 3 & 3A)
• Libertad (Baranggays 1 & 4)
• Baranggay 5
• Baranggay 6
• Baranggay 6-A
• Baranggay 7
• Baranggay 8
• Baranggay 100 (San Roque)
• Baranggay 101 (New Kawayan)
• Baranggay 102 (Old Kawayan)
• Baranggay 103-A (San Paglaum)
• Baranggay 104 (Salvacion)
• Baranggay 105 (Suhi)
• Baranggay 106 (Santo Niño)
• Baranggay 107 (Santa Elena)
• Baranggay 108 (Tagapuro)
• Baranggay 12
• Baranggay 13
• Baranggay 14
• Baranggay 15
• Baranggay 16
• Baranggay 17
• Baranggay 18
• Baranggay 20
• Baranggay 21
• Baranggay 21-A
• Baranggay 22
• Baranggay 23
• Baranggay 24
Anogeissus bentii
Ti Anogeissus bentii ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Combretaceae. Daytoy ket endemiko iti Yemen.
Tacloban
Dagiti baranggay
• Baranggay 26
Dagiti pagsasao ti Komoros
Dagiti opisial a pagsasao ti Komoros ket ti Komoriano, Pranses ken Arabiko. Ti Komoriano (wenno Shikomoro) ket ti maysa a pagsasao a Bantu nga asideg a kabagian iti Swahili. Daytoy ti kaaduan a naisasao iti pagilian, 96.9%. Nupay kasta, ti Komoriano ket eksklusibo laeng a maibitbitla. Sakbay ken idi las-ud ti paset ti panawen ti kolonia, awan ti naidaton nga opisial a pannakabigbig kadagiti amin a Komoriano. Sakbay ti kolonisasion ti Pranses, ti Arabiko ken Swahili ket isu laeng dagiti pagsasao nga inus-usar babaen dagiti politikal a bileg (dagiti sultan) ken babaen ti edukasion. Ti Arabiko ket isu idi ti pagsasao ti relihion, ken ti pagsasao ti komersio. Kas resulta ti kolonisasion, ti administrasion ken edukasion itan ket iti Pranses. Ti Komoros ket maysa a napno a kameng ti Organisation Internationale de la Francophonie ken ti Liga ti Arabo.
Tacloban
Dagiti baranggay
• Baranggay 27
• Baranggay 28
• Baranggay 29
• Baranggay 30
• Baranggay 31
• Baranggay 32
• Baranggay 33
• Baranggay 34
• Baranggay 35
• Baranggay 35-A
• Baranggay 36
• Baranggay 37
• Baranggay 37-A
• Baranggay 38
• Baranggay 39
• Baranggay 40
• Baranggay 41
• Baranggay 42
• Baranggay 43
• Baranggay 43-A
• Baranggay 43-B
• Baranggay 44
• Baranggay 45
• Baranggay 46
• Baranggay 47
• Baranggay 48
• Baranggay 49
• Baranggay 50
• Baranggay 50-A
• Baranggay 50-B
• Baranggay 51
• Baranggay 52
• Baranggay 53
• Baranggay 54
• El Reposo (Baranggay 55)
• Baranggay 56
• Baranggay 57
• Baranggay 58
• Baranggay 59
• Baranggay 60
• Baranggay 61
• Baranggay 62
• Baranggay 63
• Baranggay 64
• Baranggay 65
• Baranggay 66
• Baranggay 66-A
• Baranggay 68
• Baranggay 69
• Baranggay 70
• Baranggay 71
• Baranggay 72
• Baranggay 73
• Baranggay 74
• Baranggay 75
• Baranggay 76
• Baranggay 77
• Baranggay 78 (Marasbaras)
• Baranggay 79 (Marasbaras)
• Baranggay 80 (Marasbaras)
• Baranggay 81 (Marasbaras)
• Baranggay 82 (Marasbaras)
• Baranggay 83 (San Jose)
• Baranggay 83-A (San Jose)
• Baranggay 84 (San Jose)
• Baranggay 85 (San Jose)
• Baranggay 86
• Baranggay 87
• Baranggay 88
• Baranggay 89
• Baranggay 90 (San Jose)
• Baranggay 91 (Abucay)
• Baranggay 92 (Apitong)
• Baranggay 93 (Bagacay)
• Baranggay 94 (Tigbao)
Paciano Rizal
Ni Paciano Rizal (napno a nagan: Paciano Rizal Mercado y Alonso Realonda) (Marso 9, 1851 – Abril 13, 1930) ket maysa idi a Filipino a heneral ken rebolusionario, ken ti laklakay a kabsat a lalaki ni José Rizal, ti nailian a bannuar iti Filipinas.
Nasapa a biag
Ni Paciano Rizal Valdez ket naipasngay kada Francisco Engracio Rizal Mercado y Alejandro (1818–1897) ken ni Teodora Morales Alonso y Quintos (1827–1911; a ti pamiliada ket sinukatanda ti apelyidoda iti "Realonda"), a kas ti maikadua kadagiti sangapulo ket maysa nga annak a naipasngay iti nabaknang a pamilia iti ili ti Siudad ti Calamba, Laguna, ken dimmakel a nakakitkita kadagiti abuso ti klerhia ken ti Kolonial a gobierno ti Kastila. Ti nangisursuro ken asideg a gayyemna, ni Prayle José Burgos ket napabasol idi iti Yaalsa iti Cavite idi 1872 ken pinatay met idi.
Rebolusionario
Ni Paciano ket nakitipon ken aktibo a nangsuporta ti Tignay ti Propaganda para kadagiti sosial a reporma, ken sinuportaranna ti warnakan ti Tignay, ti Diariong Tagalog. Isu ket maysa a naganetget a mangsupsuporta ti tiganay, ken nagobra isuna iti panagkolekta kadagiti pundo tapno mabayadan dayta a naibagbaga a gunglo, ken nagdawdawat iti kuarta para iti dayta a nasionalista a warnakan.
Iidi Enero 1897, kalpasan iti pannakapatay ti ub-ubng a kabsatna a lalaki, ni Paciano ket timmipon ken ni Heneral Emilio Aguinaldo idiay Cavite. Isu ket naidutok a kas brigada heneral dagiti puersa ti rebolusionario, ken nabutosan a Sekretario ti Pinansia iti Departamental a Gobierno ti Tengnga a Luzon.
Idi las-ud ti Gubat ti Filipino–Amerikano (1899–1913), isu ket nangimaton kadagiti puersa ti Filipino idiay Laguna. Isu ket natiliw babaen dagiti puersa ti Estados Unidos idiay Laguna idi 1900. Pinarruarda isuna iti nabiit, ken nagnaed idiay Los Banos, Laguna.
Ipupusay
Isu ket natalna a nagbiag a kas maysa a mannalon, ken pimmusay idi agtawen iti 79 iti daig.
Ten'edn
Ti pagsasao a Ten'edn, ammo pay kadagiti dati a literatua iti Tonga, ket ti maysa nga oborihinal a pagsasao a Mon–Khmer ti Tailadia ken Malaya. Daytoy ket tinawtawagan iti Mos idiay Tailandia, a kabinningayna iti Kensiu. (Ti nagan a Maniq ket maikibinningay pay iti Kensiu.) Segun kenni Benjamin (2011), ti Maniq (Məniʔ, Maniʔ) ket mabalin a mangibaga kadagiti tallo a sumaganad wenno dagiti karuay ti bitla.
Dagiti nagibasaran
Peterson, Mary M. 2012. Notes on Ten-edn (Tonga-Mos) and Kensiw Borrowings. Mon Khmer Studies 40:19-35.
Pagsasao a Mokiles
Ti pagsasao a Mokiles wenno Mwoakiloano ket ti pagsasao a Mikronesio a kasisigud a naisasao idiay Atol Mokil, Pederado nga Es-estado ti Mikronesia. Kadagiti 1200 nga agsasao iti Mokiles, agarup laeng a 500 ti agtataeng idiay Mokil.
Anogeissus dhofarica
Ti Anogeissus dhofarica ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Combretaceae. Daytoy ket mabirukan iti Oman ken Yemen. Daytou ket maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.
Tacloban
Dagiti baranggay
• Baranggay 96 (Calanipawan)
Bernard Verdcourt
Ni Bernard Verdcourt (20 Enero 1925 – 25 Oktubre 2011) ket maysa idi a biologo ken taksonomo, a kaaduan nga ammo a kas maysa a botaniko ken kalpasanna maysa a Honorario nga Agsuksukisok a Kadua iti Naarian a Botaniko a Harhardin, Kew iti Londres. Sakbay a napan idiay Kew idi 1964, isu ket naigimong iti Herbario iti Daya nga Aprika kadagiti napalabas a 15 a tawen. Uray no ti kaaduan nga ammo nga obrana ket mabalin a mangbukel kadagiti adu a panagadalna iti flora ti Daya nga Aprika, adu pay iti kontribusionna a mainaig kadagiti naindagaan a mollusk ti Aprika ken ti entomolohia. Nakaawat ni Dr. Verdcourt iti Medalia Linneano para iti botanika manipud iti Kagimongan a Linneano iti Londres idi 2000. Ti listaan dagiti pablaakna ket mairaman dagiti ad-adu ngem 1,000 a sientipiko nga obra.
Lezo, Aklan
Ti Lezo ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Aklan iti Filipinas.
Cagayan
Heograpia
Addaan ti Cagayan iti 28 nga ili ken 1 a siudad.
Lezo, Aklan
Dagiti baranggay
Ti Lezo ket politikal a nabingbingay iti 12 a barbaranggay.
• Agcawilan
• Bagto
• Bugasongan
• Carugdog
• Cogon
• Ibao
• Mina
• Poblacion
• Sta. Cruz
• Sta. Cruz Biga-a
• Silakat-Nonok
• Tayhawan
Cagayan
Dagiti ili
• Abulug
• Alcala
• Amulung
• Aparri
• Baggao
• Ballesteros
• Buguey
• Calayan
• Camalaniugan
• Claveria
• Enrile
• Gattaran
• Gonzaga
• Iguig
• Lal-Lo
• Lasam
Tacloban
Dagiti baranggay
• Baranggay 98 (Camansinay)
• Baranggay 109 (V & G Subd.)
Cagayan
Dagiti ili
• Pamplona
• Peñablanca
• Piat
• Sanchez-Mira
• Santa Praxedes
• Santa Teresita
• Santo Niño (Faire)
• Solana
• Tuao
Tacloban
Dagiti baranggay
• Baranggay 109-A
• Baranggay 5-A
• Baranggay 36-A
• Baranggay 42-A
• Baranggay 48-A
• Baranggay 48-B
• Baranggay 51-A
• Baranggay 54-A
• Baranggay 56-A
• Baranggay 59-A
• Baranggay 59-B
• Baranggay 62-A
• Baranggay 62-B
• Baranggay 83-B
• Baranggay 83-C (San Jose)
• Baranggay 95-A (Caibaan)
• Baranggay 8-A
• Baranggay 23-A
• Baranggay 94-A
Turismo
Ti Rangtay San Juanico, ti kaatiddogan a rangtay iti Filipinas, ket mangisilpo iti Tacloban iti Isla ti Samar, ti maikatlo a kadakkelan nga isla iti pagilian. Ti 2.1 a kilometro a kaatiddogna a rangtay a nanglasat iti Kipet ti San Juanico ket maysa kadagiti kangrunaan a sarsarungkaran dagiti turista.
Shimamaki, Hokkaido
Ti Shimamaki (島牧村) ket ti maysa a purok a mabirukan idiay Subprepektura ti Shiribeshi, Hokkaido, Hapon.
Manipud idi Septiembre 2016, ti purok ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 1,560. Ti dagup a kalawa ket 437.26 km².
Heograpia
Ti Shimamaki ket mabirukan idiay akin-abagatan a Subprepektura ti Shiribeshi. Ti nagan ket naala manipud iti balikas a "Shuma-ko-mak" iti Ainu, a ti kayatna a sawen ket "Lukuda ti batbato".
Dagiti industria
Ti nangruna nga industria ti Shimamaki ket panagkalap. Tallo pulo a porsiento dagiti agtataeng iti purok ket mangngalap.
Natalie Portman
Ni Natalie Portman (naiyanak a kas ni Neta-Lee Hershlag; נטע-לי הרשלג; ) ket maysa nga aktres, produser ti pelikula ken direktor ti pelikula nga adaan iti dua a pannakaumili iti Amerika ken Israel. Ti immuna a papelna ket idi 1994 iti Léon: The Professional, a kaduana ni Jean Reno. Kalpasanna isu ket nagpapel a kas ni Padmé Amidala iti Star Wars prequel trilogy (naipabuya idi 1999, 2002 and 2005).
Esperanza, Sultan Kudarat
Ti Esperanza ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Sultan Kudarat iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Esperanza ket nabingbingay a politikal iti 19 a barbaranggay.
• Ala
• Daladap
• Dukay
• Guiamalia
• Ilian
• Kangkong
• Magsaysay
• Margues
• New Panay
• Numo
• Paitan
• Pamantingan
• Poblacion
• Sagasa
• Salabaca
• Saliao
• Salumping
• Villamor
Josh Duhamel
Ni Josh Duhamel ket maysa nga aktor iti manipud idiay Estados Unidos.
San Jose
Ni Jose (Hebreo יוֹסֵף, Yosef; Ἰωσήφ, Ioseph) ket pigura dagiti Ebanghelio, ti asawa ni Maria, ti ina ni Hesus ken amaen ni Hesus. Kadagiti Kristiano a tradison ti Romano Katoliko, Akindaya nga Ortodokso ken Anglikano,isu ket naikeddenga a kas San Jose. Ikabil iti tradision a Kristiano ni Jose a kas nangtagibi nga ama ni Hesus. Adda met dagiti historiador a mangibagbaga a ni Jose ket isu ti ama ni Hesus. Dagiti aggigiddiat a panirigan ket gapu kadagiti teolohiko a panangipatarus a maisuppiat kadagiti historikal a panirigan.
Pieter Willem Korthals
Ni Pieter Willem Korthals (Septiembre 1, 1807, Amsterdam – Pebrero 8, 1892, Haarlem) ket maysa idi nga Olandes a botaniko. Ni Korthals ket isu idi ti opisial a botaniko iti Serbisioo ti Daya nga India iti Olanda manipu didi 1831 agonggana idi 1836. Kadagiti adu a naduktalanna ket ti makaagas a mula a Kratom (Mitragyna speciosa). Sinurat ni Korthals ti immuna a monograpo dagiti tropikal pitser a mula, ti "Over het geslacht Nepenthes", a naipablaak idi 1839.
Ninaganan ni Carl Ludwig Blume ti botanikal a henero iti Korthalsia (pamilia ti Arecaceae) para ken ni Korthals, ken impaammo ni Philippe Édouard Léon Van Tieghem iti henero a nagan iti Korthalsella (pamilia ti Santalaceae) a kas pammadayaw kaniana. Naipanagan kaniana ti Bulbophyllum korthalsii.
Pagsasao nga Ilokano
Ti Ilokano (wenno Iloko, Iluko, mabalin met nga Ilocano) ket maysa kadagiti kangrunaan a pagsasao ken ti maikatlo a kadakkelan ti bilang ti patneng nga agsasao iti Filipinas.
Mairaman ti Ilokano iti pamilia ti Sasao nga Austronesio a nagpuonan dagiti pagsasao kadagiti puro iti Pasipiko ken Akin-abagatan a daya nga Asia. Kabagian ti Ilokano dagiti nadumaduma a dildila kas iti Bahasa Indonesia, Bahasa Melayu, Maori, Fijiano, Hawayano, Malagasi, Samoano, Tahitiano, Chamorro, Tetum, ken Paiwan. Daytoy ket asideg a kabagian dagiti dadduma a sasao nga Austronesio iti Akin-amianan a Luzon, ken addaan bassit iti agsinnaranay a pannakaawat iti pagsasao a Balangao ken dagiti akindaya a dialekto ti pagsasao a Bontoc.
Adu a paset ti lubong, a napanan ken pagnanaedan dagiti Ilokano, ti pakasarakan met iti dakkel a porsiento dagiti agsasao iti Ilokano, kas kadagiti estado ti Hawaii ken California iti Estados Unidos.
Idi Septiembre 2012, impasa ti probinsia ti La Union ti maysa a bilin a mangbigbig iti Ilokano a kas maysa nga opisial a pagsasao ti probinsia a kakuyogna ti Filipino ken Ingles a kas dagiti nailian ken opisial a pagsasao ti Filipinas. Daytoy ti immuna a probinsia idiay Filipinas a nangipasa ti maysa a bilin a mangprotekta ken mangpadur-as iti patneng a pasasao, urayno adda dagiti sabali a pagsasao a naisasao iti probinsia ti La Union a mairaman ti Pangasinan ken Kankanaey.
Pannakaidasig ken dialekto
Ti Ilokano ket isu ti kakaisuna a sanga ti pamilia lingguistika a Kordiliera ti Filipinas, maibilang nga inauna wenno kabaketan kadagiti pagsasao iti amianan. Kakabsatna ti Pangasinense, Ibanag ken dagiti nadumaduma a pagsasao iti kabambantayan ti Kordiliera. Daytoy ket naisasao a kas patneng a pagsasao babaen dagiti pito a riwriw a tattao.
Daytoy ti pagsasao a kangrunaan nga aramat (lingua franca) ti agarup nga isu amin a pakabuklan ti Amianan a Luzon, nangruna iti Rehion ti Ilocos, iti Tanap ti Cagayan ken iti adu a paset ti Abra, Pangasinan, ken Zambales. Adu met ti agsasao iti Ilokano iti Nueva Ecija, Tarlac, Mindoro ken iti dadduma a probinsia iti Mindanao. Naisasao pay daytpy a kas maikadua a pagsasao babaen dagiti ad-adu ngem dua a riwriw a patneng nga agsasao iti Pangasinan, Ibanag, Ibatan, ken dagiti dadduma pay a pagsasao iti Akin-amianan a Luzon.
Dua ti makuna a dialekto ti Ilokano: ti maawagan iti “Umamianan” wenno “nauneg nga Ilokano,” pagsasao dagiti taga-Ilokos, ken ti “Umabagatan,” a kaaduan a pagsasao dagiti adda iti probinsia ti La Union ken Pangasinan. Agassideg ketdi dagitoy a dialekto. Bassit ti pagdumaanda, ti laeng panangibalikas iti letra nga e.
Maysa laeng ti balikasna daytoy a letra para kadagiti "umamianan"—nakalukat, tengnga’t-sango, ken di nabukel a bokal. Dagiti met "umabagatan" ket dua ti balikasna. Kas kadagiti "umamianan," no ti sao ket ganggannaet ti naggapuananna, wenno nakarikep, ket impalikud, ken di nabukel a bokal, no ti agsarita ket patneng nga Ilokano. Daytoy a panangibalikas ket naiseknan iti pagsasao dagiti sabsabali kas iti Pangasinense ken Kankanaey.
Saan ketdi a madlaw unay dagitoy a naggidiatan kadagiti talaga a patneng nga Ilokano iti man amianan wenno abagatan nga Ilocos. Madlaw laeng ti naiduma a panangibalikas iti e kadagiti saan a patneng nga Ilokano wenno dagiti nasanay iti Tagalog wenno Ingles a saan unayen nga agsasao iti Ilokano. Wenno dagiti nakasursuro iti Ilokano a saan a natibo nga Ilokano (kas pagarigan maysa a natibo a Tagalog wenno Bisayano a nakasursuro nga agsao iti Ilokano).
Dagiti patneng nga Ilokano ken umiiloko, maymaysa ti panangisaoda iti letra e kadagiti balikas a kas koma "wen," "met," "bedbed," "ilem," "isem," "panagem," "nakem," "timel," "belleng," "aweng," "palileng," "baket," "ubet," "gawed," "kerret," "siket," "lengleng" "alimuteng," "alsem," "pekkel," "kuribetbet," "pamulinawen" ken dadduma pay.
Pagsasao a Kapingamarangi
Ti pagsasao a Kapingamarangi ke ti pagsasao a Polinesio a naisasao idiay Pederado nga Es-estado ti Mikronesia. Daytoy ket addaan kadagiti 3,000 a patneng nga agsasao idi 1995. Ti pagsasao ket asideg a kabagian ti pagsasao a Nukuoro.
Pagsasao nga Ilokano
Moderno nga alpabeto
Ti moderno nga Alpabeto nga Ilokano ket buklen dagiti 28 a letra. Ti umuna a bingay ket buklen dagiti duapulo a letra ti Abakada Ilokana ken ti maikadua a bingay ket buklen dagiti walo a letra a nabulod manipud iti pagsasao nga Espaniol ken Ingles.
Dagiti duapulo a letra a mangbukel ti Abakada Ilokana: a, ba, ka, da, e, ga, ha, i, la, ma, na, nga, o, pa, ra, sa, ta, u, wa (ua), ya (ia)
Dagiti walo a letra a nabulod manipud iti pagsasao nga Espaniol ken Ingles: Cc Ff Jj Ññ Qq Vv Xx Zz
Sakbay ti kolonia
Amin dagiti klase ni Ilokano iti sakbay ti kolonia ket nagsuratda iti sistema ti silabiko sakbay ti isasangpet dagiti Europeano. Inus-usarda ti sistema a naitermino a kas maysa nga abugida, wenno alpasilabario. Daytoy idi ket kapada dagiti sinuratan ti Tagalog ken Pangasinan, nga iti tunggal karakter ket nangirepesenta iti panagsasaruno iti konsonante-bokal, wenno iti pangyababaan iti Ingles iti CV (consonant-vowel). Ti bersion ti Iloknao, nupay kasta, ket isu idi ti immuna a nangidesignado kadagiti koda a konsonante nga agraman iti marka ti diakritiko – ti krus wenno virama – a naipakita iti Doctrina Cristiana ti 1621, ti maysa kadagiti kasapaan a nabatbati a pablaak iti Ilokano. Sakbay ti pananginayon ti virama, awan idi ti waya dagiti mannurat a mangidesignado kadagiti koda a konsonante. Dagiti met agbasbasa ket pugtuanda no ti bokal ket mabasa wenno saan, gapu kadagiti bokal ti "e" ken "i" ket mabalinda a maipasinnukat, kas pagarigan dagiti letra ti "o" ken "u" para iti "tendera" ken tindira".
Moderno
Kadagiti nabiit a panawen, adda metten dagiti dua a sistema a naus-usar: Ti sistema ti "Espaniol" ken ti sistema ti Tagalog "Tagalog". Iti sistema ti Espanol, dagiti balikas a nagtaud iti Espaniol ket intalinaayda dagiti pannakailetrada. Dagiti met patneng a balikas, ket naitunos kadagiti alagaden ti panangiletra ti Espaniol. Ita met nga aldawen, dagiti laeng lallakayen a kaputotan ni Ilokano ti agus-usar iti sistema ti Espaniol.
Iti sistema a naibatay iti Tagalog, ad-adu iti pannakaisurat ti ponema iti letra, ken nasaysayaat a mangipaltiing ti pudno a pannakaibalikas ti balikas. Dagiti letra ti ng ket buklen ti digrapo ken maibilang a kas bugbugtong a letra, ken sarunuenna ti n iti alpabeto. Kas resulta, ti numo ket agparang sakbay ti ngalngal kadagiti barbaro a diksionario. Dagiti balikas iti ganganaet a nagtaudan, ken kaaduan kadagiti nagtaud manipud iti Espaniol, ket nasken a mabaliwan iti pannakailetra tapno nasaysayaat iti pannakaipaltiingna iti ponolohia ti Ilokano. Dagiti balikas a nagtaud iti Ingles ket mabalin wenno saan a mabalin a maitunos iti daytoy nga ortograpia. Ti nangruna a pagarigan nga agus-usar iti daytoy a sistema ket ti linawas a magasin ti Bannawag.
Dagiti wadan dagiti dua a sistema
Ti sumaganad ket dagiti dua a bersion ti kararag ti Amami. Ti adda iti kanigid ket naisurat iti ortograpia a naibatay iti Espaniol, bayat nga ti adda iti kanawan ket agus-usar iti sistema a naibatay iti Tagalog.
thumb|Ti kararag ti Amami manipud iti [[Doctrina Christiana|Doctrina Cristiana, 1621.]]
Dryobalanops
Ti Dryobalanops ket ti henero dagiti agsabsabong a mula ken ti henero ti pamilia ti Dipterocarpaceae. Naala ti nagan a Dryobalanops manipud iti Griego (dryas = a nimpa a mainaig kadagiti robles ken dagiti balanop = ensina) ken mangipalawag iti kasla ensina a nues. Ti henero ket addaan kadagiti pito a sebbangan, mabirukan laeng kadagiti tropikal a bakir iti Laud a Malesia (Sumatra, Malaysia Peninsular ken Borneo). Daytoy ket maysa kadagiti kaaduan a sebbangan ti rumrummuar a kayo kadagitoy a bakir, nga agtubo aginggana iti 80 m iti katayag.
Ti henero ket nangruna a kas taudan ti kayo ken nailaklako babaen ti nagan a panagtagilako iti Kapur. Ti kayo ket maysa a nangruna a nadagsen ken nalagda a kayo iti konstruksion. Ti D. aromatica ket maysa idi a nangruna a taudan ti alkampor.
Pagsasao nga Ilokano
Ti Ilokano ken edukasion
Iti pannakaisayankat ti sistema ti bilingual nga edukasion ti Espaniol iti 1897, ti Ilokano, ken maikuyog dagiti pito a nangruna a pagsasao (dagiti addaan iti saan a basbassit ngem maysa a riwriw nga agsasao), ket naipalubos idi a kas panangisuro aginggana iti maikadua a grado. Daytoy ket bigbigen babaen ti Komision iti Pagsasao a Filipino a kas maysa kadagiti kangrunaan a pagsasao iti Filipinas. Babaen iti batay-linteg, ti Ilokano ket maysa a katakunaynay nga opisial a pagsasao kadagiti rehion a nakaisasaoanna ken agserbi a kas katakunaynay a panangisuro kadagita a lugar.
Kadagiti napalabas a tawen, ti tignay iti Akinbaba ken Akinngato a Kamara iti Kongreso ket nagiyunay-unay para iti panagusar iti nakayanakan a pagsasao a kas panangisuro aginggana iti maikanem a grado.
Brahmagupta
Ni Brahmagupta (ब्रह्मगुप्त; ) (597–668 AD) ket maysa idi nga Indiano a matematiko ken astronomo a nangisurat kadagiti dua a nangruna nga obra iti matematika ken astronomia: ti Brāhmasphuṭasiddhānta (Husto a Pannakabangon ti Doktrina iti Brahma) (628), ti teoretiko a treatado, ken ti Khaṇḍakhādyaka, ti nasaysayaat a kaserbi a teksto. Adda dagiti dua a rason a naipamattian a ni Brahmagupta ket nagtaud manipud idiay Bhinmal.
Pagsasao a Moklen
Dagiti dialekto
Ilista ni Larish (2005) dagiti tallo a nagruna a lugar ti Moklen iti Tailandia. Kaaduan a naisasao ti Moklen, ngem san nga eksklusibo, iti Probinsia ti Phang Nga. Naisasao pay daytoy iti Probinsia ti Ranong ken Isla Phuket.
Ipalawag n i Swastham (1982) ti dialekto a Moklen ti Lam Phi (ลำภี), Distrito ti Thai Mueang, Probinsia ti Phang Nga iti akin-abagatan a Tailandia. Dagiti sabali pay a purok ti Moklen iti asideg ti Lam Phi nga inlista babaen ni Swastham (1982) ket dagiti sumaganad, nailista manipud iti amianan aginggana iti abagatan, ti Bang Sak, Khuk Khak, Bang Niang, Thung Maphraw, ken Tha Chat Chai.
Brahmagupta
Ni Brahmagupta ket isu idi ti immuna a nangited kadagiti alagaden iti panagkarkulo iti sero. Dagiti teksto a sinurat babaen ni Brahmagupta ket binukel dagiti eliptiko a berso, gapu ta daytoy ket kadawyan a naisansanay iti Indianio a matematika, ket kanungpalan nga adda poetiko a pannakangeg iti daytoy. Gapu ta awan dagiti panangitalek a naited, di ammo no kasano ti nataudan dagiti matematika ni Brahmagupta.
Marunggay
Kadagiti agrangrang-ay a pagilian, ti marunggay ket mabalin a mangpasayaat ti nutrision, mangpaadu ti seguridad ti makan, mangiyaddang ti panagrang-ay ti away, ken mangsuporta ti matalinaay a panagaywan ti daga. Daytoy ket mabalin a pakan kadagiti taraken nga ayup, a mikrotaraon a likido, masna nga antihelmintiko ken mabalin pay nga adhubante.
Brahmagupta
Biag ken obra
Iti maikapito ken maikawalo a berso ti Brāhmasphuṭasiddhānta iti kapitulo XXIV ket nangibagbaga a ni Brahmagupta ket sinuratna ti teksto idi agtawen iti iti tallopulo iti Śaka  550  (=A.D. 628) idi las-ud ti panagturay ni Ari Vyāghramukha,isunga mabalintayo ti agala nga isu ket naipasngay idi 598. Dagiti agkomkomentario ket tinawtawaganda isuna a kas maysa a nalatak nga eskolar manipud idiay Bhinmal, ti siudad idiay estado ti Rajasthan iti Amianan a laud ti India. Idi taga-ugma a panpanawen ti Bhillamala ket tugaw idi ti bileg dagiti Gurjar. Ti amana idi ket ni Jisnugupta. Mabalin nga isu ket kaaduan a nagtaeng iti kabibiagna idiay Bhillamala (moderno a Bhinmal idiay Rajasthan) idi las-ud ti turay (ken mabalin a babaen ti patronahe) ni Ari Vyaghramukha. A kas ti resulta, ni Brahmagupta ket kankanayon a tinawtawagan a kas ti Bhillamalacharya, nga isu daytoy, ti manursuro manipud idiay Bhillamala. Isu idi ti daulo ti astronomiko nga obserbatorio idiay Ujjain, ken idi las-ud ti panagtignayna idiay, isu ket nagsurat kadagiti uppat a teksto iti matematika ken astronomia: ti Cadamekela idi 624, ti Brahmasphutasiddhanta  idi 628, ti Khandakhadyaka idi 665, ken ti Durkeamynarda idi 672. Ti Brahmasphutasiddhanta (Napasayaat a Treatado iti Brahma) ket isu ti kadayegan nga obrana. Ti historiador a ni al-Biruni (c. 1050) iti librona a Tariq al-Hind ket nangibagbaga a ti Abasida a kalipa ti al-Ma'mun ket addaan iti maysa nga embahada idiay India ken manipud idiay India ti libro ket naiyeg idiay Baghdad a naipatarus idi iti Arabiko a kas ti Sindhind. Daytoy ket sapasap a naipagpagarup a ti Sindhind ket isu ti Brahmasphuta-siddhanta ni Brahmagupta.
Pagsasao a Moklen
Dagiti dialekto
Sinukisok ni Bishop & Peterson (1987) dagiti nadumaduma a dialekto ti Moklen.
Marunggay
Etimolohia
Ti marunggay ket naala manipud iti Tamil a balikas ti murungai. Ti Insik a nagan, a pannakabalikas ti la mu iti Mandarin ken lat mok iti Kantones, a ti kaibuksilanna ket "nagasang a kayo" ken maipada ti Ingles a nagan iti, "horseradish tree".
Dagiti lehislatibo a distrito iti Mindanao ken Sulu
Dagiti Lehislatibo a Distrito iti Mindanao ken Sulu, ket isu idi dagiti umunat, maikadua, maikatlo, maikapat ken maikalima a distrito ken isu dagidi pannakabagi ti Departamento ti Mindanao ken Sulu iti Asemblia iti Filipinas manipud idi 1916 aginggana idi 1935, idi dagiti probinsia a nakaramidan ti—Agusan (itan ket ti Agusan del Norte ken ti del Sur), Bukidnon, Cotabato, Davao, Lanao, Zamboanga ken Sulu—ket naikkan idi ti bukodda a pannakabagi.
Pagsasao a Wila'
Ti pagsasao a Wila’, tinawtawagan pay iti Bila’ ken Akinbaba a daga ti Semang, ket ti ania man kadagiti nadumaduma nga awanen a pagsasao a Mon–Khmer ti Malaya a nairehistro idiay aplaya ti Wellesley iti kasumbangir ti Penang idi nasapa a maika-19 a siglo.
Kauswagan
Ti Kauswagan ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Norte iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Kauswagan ket nabingbingay a politikal iti 13 a barbaranggay.
• Bagumbayan (Poblacion)
• Bara-ason
• Cayontor
• Delabayan
• Inudaran
• Kawit Occidental
• Libertad
• Poblacion
• Tacub
• Tugar
Mesopotamia
320px|thumb|right|Mapa a mangipakpakita ti kadakkel ti Mesopotamia Ti Mesopotamia (manipud ti Μεσοποταμία: "[daga] a nagbaetan ti karkarayan"; بلاد الرافدين (bilād al-rāfidayn); (beth nahrain): "daga ti karkarayan") ket isu ti nagan para iti lugara ti Tigris–Euprates a sistema ti karayan, nga isu tattan ti moderno nga aldaw nga Irak ken ti basbassit a pannakaibaga ti amianan a daya ti Siria, abagatan a daya ti Turkia ken dagiti babbabassit a paset ti abagatan a laud ti Iran.
Daytoy kaaduan a naipanpanunotan idiay Laud a kas ti duyan ti sibilisasion, ti Gambang a Panawen a Mesopotamia ketnairaman ti Sumer ken dagiti imperio ti Akadio, Babiloniko ken Asiriano, nga amin ket patneng ti teritorio ti moderno nga aldaw nga Irak. Iti Landok a Panawen, daytoy ket tinengtengngel idi dagiti imperio ti Neo-Asiriano ken Neo-Babiloniko. Dagiti patneng nga Sumerio ken Akadia (a mairaman dagiti Asiria ken Babiloniko) ket nagturturayda ti Mesopotamia manipud idi ununa ti naisursurat a pakasaritaan (c. 3100 BC) aginggana ti panakatnag ti Babilonia idi 539 BC, nga idi daytoy ket pinarukma baba ti Akemenida nga Imperio. Daytoy ket natnag kenni Alejandro ti Natan-ok idi 332 BC ken, kalpasan ti ipupusayna, daytoy ket nagbalin a paset ti Griego a Seleusida nga Imperio.
Idi agarup a 150 BC, ti Mesopotamia ket tinengtengngel idi babaen dagiti Partiano. Ti Mesopotamia ket nagbalin a lugar ti pakigubgubatan a nagbaetan dagiti Romano ken Partiano, nga add dagiti paset ti Mesopotamia a nabiit a tinengtengngel ti Romano. Idi AD 226, daytoy ket natnag kadagiti Sasanida a Persiano, ken nagtultuly a tinurturayan dagiti Persiano aginggana idi maika-7 a siglo nga Arabo nga Islamiko a panagrukma ti Sasanida nga Imperio. Adda dagiti bilang ti nangruna a neo Asiriano ken Kristiano a patneng nga estado ti Mesopotamian nga adda idi nagbaetan ti Umuna a siglo BC ken maika-3 a siglo AD, a mairaman ti Adiabene, Osroene ken Hatra.
San Jose (panangilawlawag)
Ni San Jose, babaen ti Baro a Bilin, ket isu ti asawa ni Maria ken amaen ni Hesus.
Ganassi
Ti Ganassi ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Sur iti Filipinas.
San Jose (panangilawlawag)
Ti San Jose ket mabalin pay a dumakamat kadagiti sumaganad:
Ganassi
Dagiti baranggay
Ti Ganassi ket nabingbingay a politikal kadagiti 32 a barbaranggay.
• Bagoaingud
• Balintad
• Barit
• Bato Batoray
• Campong a Raya
• Gui
• Linuk
• Lumbac
• Macabao
• Macaguiling
• Pagalongan
• Panggawalupa
• Pantaon A
• Pindolonan
• Poblacion
• Baya
• Sogod Madaya
• Tabuan
• Taganonok
• Masolun
• Lumbacaingud
• Sekun Matampay
• Dapaan
• Balintad A
• Campong Sabela
• Pangadapun
• Pantaon
• Pamalian
Cabusao
Ti Cabusao ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Camarines Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Cabusao ket politikal a nabingbingay iti 9 a barbaranggay.
Bula, Camarines Sur
Dagiti baranggay
Ti Bula ket politikal a nabingbingay iti 33 a barbaranggay.
• Bagoladio
• Bagumbayan
• Balaogan
• Caorasan
• Casugad
• Causip
Tukak
Dagiti tukak ket dagiti naidumdumaan ken kaaduan a grupo ti mangmangan ti karne iti ababa a bagi, dagiti awan ipus nga ampibia a buklen dagiti urnos ti Anura (Taga-ugma a Griego an-, awan + oura, ipus). Ti kaduogan a posil ti "proto-tukak" ket nagparang idi nasap a Triasiko iti Madagascar, ngem ti molekular a pagorasan a panangipetsa ket mangisingasing a dagiti taudanda ket mabalin nga amabot iti Permiano, 265 a riwriw a tawtawen iti napalabas. Dagiti tukak ket nawatwatda a naiwarwaras, sumakopda manipud kadagiti rehion ti tropiko aginggana iti subartiko, ngem ti kaaduan a konsetrasion iti dibersidad ti sebbangan ket mabirukan kadagiti tropgcal a katuduan a bakir. TAdda dagiti agarup a 4,800 a nairehistro a sebbangan, a pakaibilangan dagiti sumurok a 85% iti sibibiag a sebbangan ti ampibia. Dagitoy pay ket maysa kadagiti kaaduan nga urnos ti bertebrata.
Bula, Camarines Sur
Dagiti baranggay
• Fabrica
Instituto Federal da Bahia
Ti Instituto Federal da Bahia (wenno IFBA) ket maysa a publiko nga unibersidad a mabirukan idiay Salvador iti probinsia ti Bahia, Brasil.
Bula, Camarines Sur
Dagiti baranggay
• Inoyonan
Instituto Federal da Bahia
Daytoy nga unibersidad ket nabangon idi Hunio 2, 1910.
Bula, Camarines Sur
Dagiti baranggay
• Itangon
• Kinalabasahan
• La Purisima
• Lanipga
• Lubgan
• Ombao Heights