cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kadawyan a tawen a mangrugi iti Huebes
Daytoy laeng ti kadawyan a tawen nga addan dagiti tallo a pannakapasamak ti Maika-13 ti Biernes (dagiti bisiesto a tawen a mangrugi kadagiti Dominggo ket makibinningayda kadagitoy a panangilasin); Pebrero, Marso ken Nobiembre.
Ti kadawyan a tawen ket ti tawen nga addaan kadagiti 365 nga aldaw, a saan a bisiesto a tawen nga addaan kadagiti 366 nga aldaw.
Pouteria grandiflora
Ti Pouteria grandiflora ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti Brasil.
Subprepektura ti Hiyama
Ti Subprepektura ti Hiyama (檜山振興局) ket ti maysa a subprepektura ti Prepektura ti Hokkaido, Hapon a mabirukan idiay Peninsula ti Oshima iti bangir ti Baybay ti Hapon. Daytoy ket iramanna ti Isla Okushiri. Daytoy ket napundar idi 1897.
Heograpia
thumb|300px|Ti Subprepektura ti Hiyama
1134
Ti tawen idi 1134 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Lunes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Lijndenia brenanii
Ti Lijndenia brenanii ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Melastomataceae. Daytoy ket endemiko iti Tanzania.
Pouteria hotteana
Ti Pouteria hotteana, ti redmammee, ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket mabirukan iti Haiti ken Puerto Rico.
Bantay Alu
Ti Bantay Alu ket ti maysa a bulkan a mabirukan iti akindayanga ungto ti isla nga ili ti Lugus, iti probinsia ti Sulu iti akin-abagatan unay a Filipinas.
Idasig ti Instituto ti Filipinas iti Bulkanolohia ken Sismolohia (Phivolcs) ti Bantay Alu a kas di aktibo.
Maika-173 a meridiano laud
Ti 173° a meridiano laud ti Greenwich iket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto a bumallasiw iti Taaw Artiko, Asia, ti Taaw Pasipiko, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika taginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-73 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-7 a meridiano daya.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
! scope="col" width="150" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Chukchi ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Bering ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Bering ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
1133
Ti tawen idi 1133 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Domingo (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Gossia
Ti Gossia ketti henero dagiti kayo iti katuduan a bakir iti pamilia ti Myrtaceae nga immuna a naipalawag a kas maysa a henero idi 2003. Daytoy ket patneng iti amianan akindaya nga Australia (Queensland ken New South Wales) ken kadagiti pay nadumaduma nga isla iti Papuasia ken Baro a Caledonia.
Ti nagan ket pammadayaw kadagiti obra iti konserbasion iti dati a premier ti Queensland, Wayne Goss.
• # Gossia acmenoides – Qld, NSW
• # Gossia alaternoides – Baro a Caledonia
Gossia floribunda
Ti Gossia floribunda, Cape ironwood iti Ingles, ket ti maysa a mula iti sirok iti agarup a maysa aginggana iti innem a metro iti katayag. Mabirukan daytoy iti Peninsula Cape York iti Australia ken Baro a Guinea. Daytoy ket agpataud kadagiti adu a puraw a sabaong.
Gossia
• # Gossia aphthosa – Baro a Caledonia
• # Gossia bamagensis – Qld
• # Gossia bidwillii – Qld, NSW
• # Gossia clusioides – Baro a Caledonia
• # Gossia colnettiana – Baro a Caledonia
• # Gossia dallachyana – Qld
• # Gossia eugenioides – Laud a Baro a Guinea
• # Gossia floribunda – Baro a Guinea, Qld
• # Gossia fragrantissima – Qld, NSW
• # Gossia gonoclada – Qld
• # Gossia grayi – Qld
Lijndenia barteri
Ti Lijndenia barteri (dagiti sinonimo: Spathandra barteri, Memecylon dinklagei, Memecylon pynaertii, ken basonimo a Memecylon barteri) ket ti sebbangan ti babassit a mula iti pamilia ti Melastomataceae. Daytoy ket endemiko iti tanap ti Akinngato a bakbakir ti Guinea iti Laud nga Aprika. Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan ti habitat.
Gossia
• # Gossia hillii – Qld
• # Gossia inophloia – Qld
Lijndenia capitellata
Ti Lijndenia capitellata ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Melastomataceae. Daytoy ket endemiko iti Sri Lanka. Lokal nga ammo daytoy a mula kas "pini baru - පිනි බරු" iti Sinhales.
Gossia
• # Gossia kuakuensis – Baro a Caledonia
• # Gossia lewisensis – Qld
• # Gossia longipetiolata – Papua Baro a Guinea
• # Gossia lucida – Qld
• # Gossia macilwraithensis – Qld
• # Gossia myrsinocarpa – Qld
• # Gossia nigripes – Baro a Caledonia
• # Gossia pancheri – Baro a Caledonia
• # Gossia pubiflora – Qld
• # Gossia punctata – Qld, NSW
• # Gossia randiana – Baro a Guinea
• # Gossia retusa – Qld
• # Gossia sankowskiorum – Qld
• # Gossia scottiana – Papua Baro a Guinea
• # Gossia shepherdii – Qld
• # Gossia versteeghii – Baro a Guinea
• # Gossia vieillardii – Baro a Caledonia, Vanuatu
• # Gossia virotii – Baro a Caledonia
• # Gossia yelana – Papua Baro a Guinea
Pagsasao a Paranan
Ti Paranan, tinawtawagn pay a Palanan, ket ti pagsasao iti Filipinas a tagikua ti sasao nga Akin-amianan a Luzon. Daytoy ket naisasao kadagiti lugar ti akin-amianan a daya nga aplaya ti probinsia ti Isabela a mabirukan idiay Luzon, Filipinas. Iti leksiko, daytoy ket asidey unay iti Agta ti Paranan. Nupay kasta, daytoy ket gapu ti panagsinnabat iti dayta a pagsasao; dagiti taudan dagiti dua a pagsasao ket aggidiatda, ken daytoy ket maipaltiing iti gramatikada.
Pagsasao a Latu
Ti pagsasao a Latu ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao idiay Isla Seram iti Maluku inti akindaya ngaIndonesia. Daytoy ket lingguistiko nga asideg iti Saparua.
1136
Ti tawen idi 1136 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Mierkoles (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
1135
Ti tawen idi 1135 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Pagsasao a Wakasihu
Ti pagsasao a Wakasihu, wenno Larike-Wakasihu, key ti maysa a pagsasao nga Austronesio ti Isla Ambon iti Is-isla Maluku.
1137
Ti tawen idi 1137 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Biernes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
2012 Pammadayaw a Palanca
Dagiti nangabak iti Pammadayaw a Pakalaglagipan kenni Carlos Palanca para iti Literatura iti tawen 2012 (puesto, titulo ti nangabak nga obra, nagan ti autor).
Benneg ti Ilokano
Ababa a sarita
Bantay Pinukis
Ti Bantay Pinukis ket ti agtayag iti 1,562 a metro iti ngato ti pantar ti baybay a di aktibo a bulkan iti Brgy. Lison Valley, iti Siudad ti Pagadian, Filipinas.
2012 Pammadayaw a Palanca
Benneg ti Cebuano
Ababa a sarita
Bantay Pinukis
Daytoy ket sakupenna iti, ken manipud idi 2015 daytoy ket nakatalinaay iti sibubukel nga abbong iti bakir ken isu a mainayon kadagiti Nangruna a Lugar iti Billit ken Biodibersidad (IBAs).
Ti Pinukis, ti sagrado a bantay ti tribu ti Subaanen, ken ti maysa a nagruna a taudan para iti sistema ti danum kadagiti tallo aprobinsia ti peninsula ti Zamboanga, ken maipangta manipud kadagiti mutinasional nga agminmina a kompania nga agkayat iti open-cast mining.
2012 Pammadayaw a Palanca
Benneg ti Hiligaynon
Ababa a sarita
Benneg ti Pilipino
Ababa a sarita
Ababa a sarita para iti ubbing
Salaysay
Daniw
Daniw para iti ubbing
Maysa-a-parang a drama
Drama
Drama pangpelikula
Benneg ti Ingles
Ababa a sarita para iti ubbing
Salaysay
Daniw
Daniw para iti ubbing
Drama
Salaysay a pang-agtutubo
Ingles
Pilipino
1138
Ti tawen idi 1138 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Sabado (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Pagsasao a Liana
Ti pagsasao a Liana, wenno Liana-Seti, ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao idiay Seram, Indonesia. Daytoy ket tinawtawagan pay iti Kobi ken Uhei Kachlakan, dagiti nagan a pagibinningayanna iti kaarrubana a Benggoi.
Sasao a Yele – Laud a Baro a Britania
Ti sasao a Yele – Laud a Baro a Britania ket ti tentatibo a pamilia ti pagsasao a mangikaykaysa kadagiti tallo nga isolado a pagsasao, ti Anêm ken Ata (Wasi) ti Baro a Britania, ken ti Yélî Dnye (Yele) ti Isla Rossel. Dagitoy ket naidasigda a kas sasao a Daya a Papuano babaen ni Stephen Wurm, ngem saan itan a mabalin a mapasingkedan, ken pinanawan idi ti Ethnologue (2009), ngem uray ti tentatibo a panagkabagian a nagbaetanda ket naawat idi. Ti pamilia a Yele – Yele – Laud a Baro a Britania ket immuna nga insingasing babaen ni Malcolm Ross.
Pagsasao nga Anêm
Ti pagsasao nga Anêm ket ti isolado a pagsasao a naissao kadagiti lima a nangruna apurok iti igid ti aplaya ti isla ti Baro a Britania, Papua Baro a Guinea: ti Malasoŋo (a naisasao a kakuyog ti Bariai), Karaiai, Mosiliki, Pudêlîŋ, Atiatu (a naisasao a kakuyog ti Lusi) ken Bolo (a naisasao a kakuyog ti bersion ti Aria). Daytoy ket naisasao pay babaen ti bassit a bilang ti tattao, kaaduan ti kaputotan ti Anêm, a naiwarwaras kadagiti naipalikmut a purok. Adda dagiti dua a nangruna a dialekto, ti Akiblîk, ti dialekto ti Bolo ket gangani nga awanen manipud idi 1982, ti kaubingan nga agsaao ket agarup nga agtawen idi iti 35. Ti kangrunaan a dialekto ket naisasao iti sabali a purok a naibaga dita ngato. Adda dagiti agarup a 800 nga agsasao.
1139
Ti tawen idi 1139 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Domingo (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Pagsasao a Lisabata-Nuniali
Ti pagsasao a Lisabata-Nuniali, nainaganan kadagiti dua a dialektona, ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao idiay Seram iti purpuro ti Maluku ti Indonesia.
Pagsasao a Malaweg
Ti Malaweg (nailetra pay a kas Malaueg) ket insasao babaen dagiti tattao a Malaweg idiay akin-amianan a parte ti Filipinas.
Maika-19 a meridiano laud
Ti 19° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Greenland, Islandia, ti Taaw Atlantiko, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-19 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-161 a meridiano daya.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-19 a meridiano laud ket lumabas babaen ti:
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" | 🇬🇱 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇮🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Lijndenia greenwayi
Ti Lijndenia greenwayi ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Melastomataceae. Daytoy ket endemiko iti Tanzania.
1140
Ti tawen idi 1140 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Lunes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Gossia acmenoides
Ti Gossia acmenoides, ammo a kas scrub ironwood iti Ingles, ket ti maysa a kayo iti katuduan a bakir iti pamilia ti Myrtaceae a patneng iti akindaya nga Australia. Ti kadawyan a habitat daytoy a bassit a kayo ket ti dagiti lugar ti namagmaga a katuduan a bakir. Ti sakup ti masna a pannakaiwarwaras ket manipud iti Jamberoo iti New South Wales aginggana iti Nailian a Parke ti Eungella iti akin-amianan a Queensland.
Deskripsion
Ti Gossia acmenoides ket ti maysa a bassit a kayo wenno bassit a mula a kadawyan nga agarup a 8 a metro (25 ft) iti katayag. Ti puon ket masansan nga adu ti sangana ken killo. Dagiti kadakkelan a kayo ket agarup a 20 metro (60 ft) iti katayag, ken agraman iti puon iti diametro iti 30 cm (12 pulgada). Ti puon ket kaaduan a saan a silindriko, ken ti maris kayumanggi nga ukis ti kayo ket nalamuyot ket nakusnaw, ken masansan a mangipakita kadagiti pattok iti maris a nagisngisit a tsokolate iti puon. Naingpis ti akinruar nga ukis ti kayo, dagiti pirgis ti kasla papel, bayat a dagiti bassit a sanga ket nalamuyot ken kayumanggi.
Agsumbangir dagiti bulong iti ungkay, simple ken nangipenan, 2.5 aginggana iti 7.5 cm (1–3 in) iti kaatiddog, ken 1 aginggana iti 3.5 cm (0.4-1.4 in) iti kaakaba. Bassit dagiti tuldejk ti lana, ngem dakkel ken di regular a naiwarwaras ken mabalin a makita babaen dagiti lente wenno iti mata. Ti tengnga a paragpag ket rummuar iti akinngato ken akinabab a rabaw ti bulong. Ti maysa a naiduma a naiparaigid nga urat ket mabalin a makita iti likmut ti igid ti bulong.
Agparang dagiti bassit a puraw a sabong manipud iti Nobiembre aginggana iti Abril. Ti bunga ket bassit a nangisit a berry, agraman kadagiti tallo aginggana kadagiti lima a bukel, maluom manipud iti Pebrero aginggana iti Abril. Nalaka a magun-od iti panagmula manipud kadagiti bukel ken ungel.
Mecranium
Ti Mecranium ket dagiti mula iti henero iti pamilia ti Melastomataceae.
Dagiti sebbangan
Bigbigen ti The Plant List ken Tropicos dagiti 23 a maawat a sebbangan:
1142
Ti tawen idi 1142 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
1141
Ti tawen idi 1141 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Pouteria izabalensis
Ti Pouteria izabalensis ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket mabirukan iti Belis, Guatemala, Honduras, ken Nicaragua.
Ampelocalamus scandens
Ti Ampelocalamus scandens ket ti sebbangan ti kawayan a patneng iti probinsia ti Guizhou iti Tsina. Daytoy ket makaabot iti katayag iti 10 m ken ti diametro ti puon iti 0.8 cm ken agtubo iti kangato iti pagbaetan ti 265 – 320 m.
Acidosasa chienouensis
Ti Acidosasa chienouensis ket ti sebbangan ti kawayan a patneng iti Tsina. Daytoy ket makaabot iti katayag aginggana iti 5 m ken ti diametro ti puon aginggana iti 2 cm.
Pagsasao nga Agta ti Tengnga a Cagayan
Ti Agta ti Tengnga a Cagayan, ammo pay a kas Agta ti Labin, ket ti maysa a pagsasao nga Aeta ti Probinsia ti Cagayan idiay akin-amianan a Filipinas. Daytoy ket naisasao kadagiti akin-uneg a daga a mabirukan iti daya ken amianan a daya ti Baggao (Ethnologue).
Dagiti lokasion
Inreporta ni Reid (1994) dagiti sumaganad a lokasion para iti Agta ti Tengnga a Cagayan.
Pagsasao nga Abellen
Ti Abellen, Abenlen, wenno Aburlin ket ti pagsasao a Sambaliko. Daytoy ket addaan iti agarup a 3,500 nga agsasao (Stone 2005) ken isasao dagiti bassit a komunidad ti Aeta idiay probinsia ti Tarlac, Filipinas.
Dagiti lokasion
Inreporta ti Ethnologue dagiti agsasao iti Abellen kadagiti sumaganad a lokasion idiay probinsia ti Tarlac.
Pouteria juruana
Ti Pouteria juruana ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket patneng iti Amianan ken Abagatan nga Amerika.
Pagsasao nga Abellen
Dagiti lokasion
Inreporta pay ni Himes (2012) ti lokasion ti Abellen iti sitio Loob-Bunga, baranggay Poon Bato, Botolan, Zambales.
Pouteria juruana
Konserbasion
Maikeddeng ti Pouteria juruana a kas maysa a naisagmak a sebbangan babaen ti IUCN.
Nasalakniban a Ladawan ti daga ti Quirino
Ti Nasalakniban a Ladawan ti daga ti Quirino ket ti maysa a nasalakniban a lugar iti isla ti Filipinas iti Luzon a mangsakop iti dakkel a paset iti probinsia ti Quirino. Daytoy ket nabangon idi 2004 tapno mapreserba ti lugar ti taudan ti danum nga aglaon kadagiti taudan ti danum ti Karayan Cagayan, nga ammo pay a kas ti Rio Grande de Cagayan, a mangsuporta kadagiti nangruna sistema iti panagsibog iti intero a rehion ti Tanap ti Cagayan. Manipud iti immuna a kalawa iti, mangbukel itan ti nasalakniban a lugar iti dagup a kalawa iti a nabingbingay kadagiti tallo a sangkabenneg kalpasan iti enimienda idi 2005 a nanglukat kadagiti dadduma a lugar para iti panagmina. Daytoy ket maysa a nangruna a lugar ti biodibersidad iti Koridor ti Biodibersidad ti Sierra Madre.
Biodibersidad
Ti nasalakniban alugar ket pagtaengan dagiti adu a kita ti endemiko ken naisagmak a flora ken fauna. Adda dagiti saan a basbassit ngem 41 a naipangta a sebbangan ti ayup ti nairehistron iti daytoy a lugar, a mairaman ti Cantor's giant softshell turtle. Dagiti sabali pay nga ayup nga agtataeng iti taudan ti danum ket mairaman dagiti sebbangan ti billit a kas ti agila ti Filipinas ken ti kiaw ti Isabela, dagiti sebbangan ti tikka a kas ti Sierra Madre fringed gecko, ken ti ikan ti nasadiwa a danum a kas ti lobed river mullet.
Subprepektura ti Kamikawa
Ti Kamikawa (上川総合振興局) ket ti maysa a subprepektura ti Prepektura ti Hokkaido, Hapon. Ti nagan ket naala manipud iti Kamikawa no hitobito no Shūraku (Purok dagiti Tattao iti ngato ti karayan), ti maysa a patarus ti Ainu Peni Unguri Kotan. Ti pagtaengan ket nangrugi idi 1867. Napundar ti subprepektura idi 1897.
Ti Eropuerto ti Asahikawa ket gumay-at kadagiti kaarrubayan ti Siudad ti Asahikawa ken Higashikagura iti Distrito ti Distrito ti Kamikawa (Ishikari).
Heograpia
thumb|300px|Ti Subprepektura ti Kamikawa (nga awanan ti Horokanai)
Planchonella kaalaensis
Ti Planchonella kaalaensis ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti Baro a Caledonia.
Hopea pierrei
Ti Hopea pierrei ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket maysa a naisagmak a kayo a mabirukan idiay Cambodia, nga idiay ket adu pay laeng idiay Banbantay Cardamom, ngem manmano idiay Indonesia, Laos, Malaysia, Tailandia, ken Bietnam.
1144
Ti tawen idi 1144 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Sabado (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Acidosasa
Ti Acidosasa ket ti henero ti kawayan ti Daya nga Asia iti pamilia ti ruot.
Kangrunaan a mabirukan tiAcidosasa iti Akin-abagatan a Tsina, ken adda met 1 a sebbangan iti Bietnam. Nabukel ti naganna manipud iti Latin iti acidum ("naalsem") ken Sasa (sabali pay a henero ti kawayan), a mangibagbaga kadagiti makan a saringit. Dagiti ubing a saringit ti mula ket ipreserba babaen ti lokal a populasion.
• # Acidosasa breviclavata – Guangdong
• # Acidosasa brilletii – Bietnam
• # Acidosasa chienouensis – Fujian, Hunan
Isla Pan de Azucar (Iloilo)
Ti Pan de Azucar (makunkunapy a kas Isla Tampisaw wenno Tambaliza [nagan pay ti maysa kadagiti baranggay iti isla]) ket ti matagtagitao nga isla iti Baybay Bisayano iti Filipinas. Ti isla ket ammo para iti Bantay Pan de Azucar ti maysa a napadsok a balisongsong ti bulkan ken ti maysa a prominente a dulon ti daga iti akin-amianan a pagserrekan ti Lingsat Guimaras.
Acidosasa
• # Acidosasa chinensis – Guangdong
Pagsasao a Loun
Ti pagsasao a Loun ket ti maysa nga awanen a pagsasao nga Austronesio a naisasao idi idiay Indonesia, ken naipangpangruna idiay purpuro ti Maluku.
Acidosasa
• # Acidosasa edulis – Fujian
Harmogia
Ti Harmogia ket ti monotipiko a henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Myrtaceae. Ti kaikaisuna a sebbangan ket ti Harmogia densifolia nga endemiko iti Australia.
Isla Pan de Azucar (Iloilo)
Ti Pan de Azucar ket iturayan ti ili ti Concepcion, Iloilo iti Isla Panay, ti maysa kadagiti kadakkelan ken nangruna nga isla iti Filipinas. Ti Pan de Azucar ket ti kadakkelan kadagiti 16 a kabangibang nga isla iti ili ken mangbukel iti gangani a 19 porsiento iti dagup a kalawa ti daga ti Concepcion. Segun ti senso idi 2010, ti isla ket addaan iti populasion iti 2,999.
Acidosasa
• # Acidosasa guangxiensis – Guangxi
Isla Pan de Azucar (Iloilo)
Mabalin nga aglaon ti isla kadagiti deposito ti napateg a mineral ken agdama nga inad-adal para iti panangiyaon iti mineral, a mabalin a mangdadael iti masna a kapintas iti isla ken bantay.
Lasianthus capitulatus
Ti Lasianthus capitulatus ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti akin-abagatan nga India.
Isla Pan de Azucar (Iloilo)
Etimolohia
Ti Bantay Pan de Azucar ket maysa kadagiti bantay ken dagiti turod iti sangalubongan a nanaganan iti "Pan de Azucar" gapu iti natayag a balisongsong a sukog a kapada iti Pan de Azucar iti maika-19 a siglo, a saan a gapu ta maipada iti Bantay Pan de Azucar iti Rio de Janeiro, Brasil a kas palso a naireporta kadagiti sumagmamano a lokal a website.
Heograpia
thumb|Tan-awan iti Baybay Bisayano manipud iti Bantay Manaphag thumb|Ti Bantay Manaphag kas makita manipud iti baba. Mabirukan ti isla iti iti daya ti Isla Panay ken  iti amianan a daya ti maitutop nga ili ti Concepcion. Dagiti asideg nga isla ket mairaman ti Isla Sombrero, Isla Naburut, Isla Magaisi, ken Bassit nga Isla Bocot.
Iti, ti napadsok ti barasna a Bantay Pan de Azucar (matawtawagan pay iti Bantay Manaphag) ket ti kaprominentean a langa ken ti nasayaat a mailasin a dulon ti daga iti isla. Ti natayag a bbalisongsong ket maysa kadagiti di aktibo a bulkan iti pagilian. Napalikmutan ti isla kadagiti aplaya, kas ti Aplaya Lumpatan iti Bagotao, Brgy. Macatunao a nabalitokan-duyaw aginggana iti puraw iti maris.
Ti Ladawan ti Daga ti Pan de Azucar ket ti kalawaiti 2,480.1478 a kuadrado metro a mangiraman iti luglugar ti daga ken danum iti likmut ti isla. Dagiti opisial ti lokal a gobierno ket bigbigenda ti ladawan ti baybay a kas maysa a nasalakniban a santuario, ngem ti met gobierno ti Filipinas ket sanna pay nga irangarang ti ladawan ti baybay kas maysa nga opisial a nasalakniban a lugar.
Nasapa a pakasaritaan
Kadagiti tawen ti 1600, napasamak ti maysa a bakalan iti asideg ti Pan de Azucar a nagbaetan dagiti puersa ti Filipino ken Espaniol. Ni Kapitan Juan Salagao, nga isu idi ti mayon ti Sugbú iti dayta a panawen, ket inabakda dagiti puersa ti Espaniol a nagtaud manipud idiay Mindanao, a nangikeddeng a mangpuor iti Arevalo ken Octóng.
Panagmina
Naipagpagarup aa ti Pan de Azucar ket mabalin nga aglaon iti deposito iti balitok, pirak, gambang, ken zinc. Nangrugi iti eksplorasion a panagkulokol ti Mindoro Resources, Ltd. idi 2012 ken nakaawat kadagiti pangiyunaan a positibo a resulta.
Bagio Haiyan
Dagus a limmabas ti Bagio Haiyan iti Pan de Azucar idi 2013, a nagdadaek ladagiti balay, dagiti paglakuan iti makan, ken dagiti pagkalapan a banka. Nangiyeg ti Siigam a Buyot iti Filipinas (AFP) kadagiti kammasapulan a pagimbagan iti isla idi nalpas a limmabas. Saanmet a naglapped ti bagio kadagiti operasion iti panagmina iti Pan de Azucar.
Pagluganan
Maserrekan ti Pan de Azucar manipud iti Concepcion babaen ti bangka. Adda maysa a publiko a panagbiahe iti tunggal maysa nga aldaw; dagiti panagbiahe iti ruar iti opisial nga iskediul ket maiyurnos kadaiti pribado nga agtagikua iti bangnka.
Nematopoa
Ti Nematopoa ket ti henero dagiti mula ti Aprika iti pamilia ti ruot. Ti ammo laeng a sebbangan ket ti Nematopoa longipes a patneng iti Zambia ken Zimbabwe.
Harmogia
Ti Harmogia densifolia ket bassit a mula aginggana iti 1.5 a metro iti katayag nga agraman kadagiti nailinia wenno terete a bulong. Agparang dagiti puraw a sabong iti panagsusulbod wenno kalgaw nga agraman kadagiti nagtimbukel a petalo a palikmutyan dagiti 7 aginggana dagiti 10 nga estambre. Mabirukan daytoy manipud iti Nowra iti New South Wales nga agpaamianan babaen ti daya ti estado ken iti Queensland.
Masna a Monumento ti Salinas
Ti Masna a Monumento ti Salinas ket ti maysa a masna a monumento a buklen dagiti naapgad nga ubbog ken dagiti dagiti kabakiran a bantay iti akin-abagatan a Tanap ti Cagayan iti Filipinas. Daytoy ket maysa kadagiti uppat a nasalakniban a lugar iti napalikmutan iti daga a probinsia ti Nueva Vizcaya a gumay-at iti kalawa iti kadagiti ili ti Bambang, Kayapa ken Aritao. Nabangon ti parke idi Mayo 18, 1914 a kas ti Reserba ti Bakir ti Salinas a nangsakop kadagiti Naapgad nga Ubbog ti Salinas ken ti kaarrubayan a bakir babaen ti Bilin Ehekutibo Blng. 44 a pinirmaan babaen ni Gobernador-Heneral Francis Burton Harrison. Idi 1926, babaen kadagiti naaramid nga enimienda iti Proklamasion Blng. 53 babaen ni Gobernador-Heneral Leonard Wood, nabangon manen ti reserba ti bakir a kas ti Kamang ti Ugsa ti Salinas. Kanungpalan a nairangarang ti Salinas a kas maysa a masna a monumento idi 2000 babaen ti National Integrated Protected Areas System babaen ti Proklamasion Blng. 275 babaen ni Presidente Joseph Estrada.
Deskripsion
Naipatengnga ti masna a monumento iti bantay dagiti mina ti asin (salinas) iti baranggay iti isu met laeng a nagan iti ili ti Bambang iti asideg a pagsabtan ti Karayan Magat ken Karayan Santa Cruz iti Akinngato a Labneng ti Karayan Upper Magat. Daytoy maysa idi a kapudaw iti niebe a bantay ti trabertino a mabirukan kadagiti abagatan-akindaya a bakras ti Kordiliera Sentral ket aglaon kadagiti Naapgad nga Ubbog ti Salinas, ti maysa a popular a pagpassiaran iti probinsia iti las-ud dagiti nasapa nga aldaw ti kolonial a paset ti panawen ti Espaniol ken Amerikano. Naporma ti bantay ti asin babaen ti agtultuloy a panagayus ti masna nga ubbog nga aglaon kadagiti asin ti sulpato ken karnonato kadagiti napalabas a riwriw a tawen. Idi napuntaan ti lugar iti gingined ti Luzon idi 1990, dagiti panaggunay ti tektoniko ket nagpataud a nangbaliw iti turong ti danum a nangibati iti namaga a pimmuraw a bunton ken nagtaudan dagitoy a nagbalin a maris-dapo. Iti agdama, daytoy a bantay idiay Sitio Bansing nga ammo idi para iti industriana iti asin ket naus-usaren a kas dagiti pagtareknan iti ikan a naurnos kadagiti payo iti bakras ti bantay para iti ikan a kas ti tilapia ken paltat ken lagdaw.
Ti kaarrubayan a bakir ket pagtaengan dagiti nadumaduma nga ugsa ti Filipinas a naiwarwaras kadagiti purok ti Salinas ken Barat iti Bambang, Mapayao, Acacia ken San Fabian iti Kayapa, ken Baan iti Aritao iti amianan bassit ti Caraballo Sur. Daytoy ket agarup a mabairukan iti iti abagatan ti komersial a sentro ti rehion ti  Santiago ken agarup a  manipud iti Eropuerto ti Cauayan. Daytpoy ket maserrekan babaen ti a kalsada manipud iti Pan-Philippine Highway (AH26) iti Bambang.
Idi Hunio 22, 2018, naikeddeng ti Masna a Monumento ti Salinas a kas nailian a parke babaen ti Expanded National Integrated Protected Areas System (ENIPAS) Act wenno Tignay ti Republika Blng. 11038 a pinirmaan babaen ni Presidente Rodrigo Duterte.
Acidosasa
• # Acidosasa lingchuanensis – Guangxi
• # Acidosasa notata – Fujian, Jiangxi
• # Acidosasa purpurea – Guangxi, Hunan, Jiangxi, Yunnan
Bantay Baya
Ti Bantay Baya ket ti maysa a malmalmemng a bulkan iti ili ti Ganassi iti probinsia ti Lanao del Sur, Filipinas. Ti bantay ket addaan iti kangato ti pantok iti a ngumato manipud iti banak iti agarup a. Daytoy ket mabirukan iti agarup a iti daya ti Danaw Dapao ken agarup a  iti abagatan a laud ti Danaw Lanao. Iti pagbaetan ti Danaw Dapao ken Bantay Baya ket ti Bantay Gadungan, ti sabali a di aktibo a bulkan.
Acidosasa
• # Acidosasa venusta – Guangdong kitaen ti Indosasa Oligostachyum Pleioblastus Pseudosasa • Acidosasa bilamina – Oligostachyum spongiosum
Bantay Baya
Ilista ti Instituto ti Filipinas iti Bulkanolohia ken Sismolohia (PHIVOLCS) ti Bantay Baya a kas di aktibo.
Acidosasa
• Acidosasa denigrata – Pseudosasa hindsii
• Acidosasa gigantea – Indosasa gigantea
• Acidosasa heterolodicula – Oligostachyum scabriflorum
• Acidosasa lentiginosa – Pleioblastus maculatus
Pagsasao nga Agta ti Dinapigue
Ti Agta ti Dinapigue ket ti pagsasao nga Akin-amianan a Luzon.
Hopea plagata
Ti Hopea plagata ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket mabirukan idiay Borneo ken ti Filipinas. Ti kayo ket agtubo iti 55 m iti katayag.
Acidosasa
• Acidosasa macula – Oligostachyum scabriflorum
• Acidosasa paucifolia – Pseudosasa pubiflora
Baybay D'Urville
thumb|upright=1.5|Ti Baybay D'Urville Sea idiay Akindaya nga Antartika. thumb Ti Baybay D'Urville ket ti baybay ti Akin-abagatan a Taaw, iti amianan ti aplaya ti Daga Adélie, Daya nga Antartika. Daytoy ket nanaganan kenni Jules Dumont d'Urville ti Pranses nga eksplorador ken opsisial.
Hopea polyalthioides
Ti Hopea polyalthioides ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket endemiko iti Malaysia Peninsular.
1147
Ti tawen idi 1147 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Maika-20 a meridiano laud
Ti maika-20 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-160 a meridiano daya.
Idiay Antartika, ti meridiano ket mangipalawag ti pagbeddengan a nagbaetan ti Antartiko a Teritorio ti Britaniko ken ti Daga Reina Maud. Ti nagbaetan ti maika-5 a paralelo amianan ken ti maika-60 a paralelo abagatan ket mangporma ti akindaya a pagbeddengan ti Sona ti Nawaya ti Nuklear nga Armas ti Latin nga Amerika.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-20 a meridiano laud ket lumabas babaen ti:
! scope="col" width="145" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" | 🇬🇱 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Jøkelbugten ! scope="row" | 🇬🇱 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Luek Dove ! scope="row" | 🇬🇱 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇮🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
1146
Ti tawen idi 1146 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Pouteria kaieteurensis
Ti Pouteria kaieteurensis ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti Guyana.
Ampelocalamus
Ti Ampelocalamus ket ti henero ti kawayan iti Asia iti pamilia dagiti ruot). Kaaduan a mabirukan daytoy iti Akin-abagatan a Tsina, ken adda met dagiti sebbangan iti akndaya a Himalaya ken akin-amianan nga Indotsina.
• # Ampelocalamus actinotrichus
• # Ampelocalamus breviligulatus
• # Ampelocalamus calcareus
• # Ampelocalamus hirsutissimus
• # Ampelocalamus luodianensis
• # Ampelocalamus microphyllus
• # Ampelocalamus naibunensis
• # Ampelocalamus patellaris
• # Ampelocalamus saxatilis
• # Ampelocalamus scandens
• # Ampelocalamus yongshanensis
Pagsasao a Yele
Ti pagsasao a Yele, wenno Yélî Dnye, ket ti pagsasao ti Isla Rossel, ti akindaya unay nga isla iti Purpuro Louisiade idiay akindaya nga ungto ti Papua Baro a Guinea. Adda dagiti agarup a 4,000 nga agsasao idi 1998, a mangbukel iti intero a populasion ti etniko. Iti agdama, daytoy ket kasayaatan a maikeddeng a kas isolado a pagsasao, ngem mabalinto koma a kabagian dagiti isolado a pagsasao nga Anêm ken Ata ti Baro a Britania iti tentatibo a pamilia ti Yele – Laud a Baro a Britania. Iti tipolohia, nupay kasta, daytoy ket nasaysayaat a kapada dagiti pagsasao ti akin-abagatan a Baro a Guinea ngem dagiti mabirukan iti Baro a Britania.
Kadawyan a tawen a mangrugi iti Biernes
Daytoy ti kalendario para iti ania man a kadawyan a tawen a mangrugi iti Biernes, Enero 1 (dominikal a letra C). Kas pagarigan: dagiti tawen ti Gregoriano ti 1993, 1999, 2010 ken 2021 wenno dagiti tawen ti Huliano ti 1910 ken 1899 (kitaen dagiti tabla dita baba).
Gossia fragrantissima
Mabalin nga agtubo ti Gossia fragrantissima aginggana iti pito a metro iti katayag. Nakersang ti ukis ti kayo, kayumanggi iti maris, masansan nga agkulatlat kadagiti bassit a partikula. Maluom dagiti berry iti Enero ken Pebrero, timbukel iti sukog, 4 aginggana iti 6 mm iti diametro. Mabalin nga agparang daytoy a berde, duyaw, narangha wenno nalabbasit. Ti bunga ket agraman kadagiti uppat a napinget a pingir ti calyx. Agsumbangir dagiti bulong iti ungkay, akaba nga arinduyog, 1.5 aginggana iti 5 cm iti kaatiddog, 8 aginggana iti 25 mm iti kaakaba.
Kadawyan nga awanan iti paraigid nga urat ti bulong. Saan a nangipenan ti igid dagiti bulong ken agraman laeng kadagiti 5 aginggana kadagiti 8 a lateral nga urat, ken makita laeng iti sirok. Ti Gossia acmenoides ken Gossia bidwillii ket agraman kadagiti 15 aginggana kadagiti 20 a lateral nga urat. Narigat ti agpatubo maniud iti bukel, ken manmano nga agtubo manipud kadagiti ungel. Ti dati a habitat ket kaaduan a nadadael para iti balbalay ken agrikultura.
Kadawyan a tawen a mangrugi iti Biernes
Daytoy laeng ti kita ti tawen a ti nth "Doomsday" (Dominggo iti daytoy a tawen) ket saan nga ISO a lawas n; daytoy ket adda iti ISO a lawas ti n-1.
Sasao a Dandanaw Paniai
Ti sasao a Dandanaw Paniai, ammo pay a kas ti sasao a Dandanaw Wissel, ket ti bassit a pamilia dagiti asideg nga agkakabagian a sasao a Trans–Baro a Guinea a naisasao idiay kabanbantayan ti Irian Jaya iti rehion ti Dandanaw Paniai ti Laud a Papua. Inkeddeng ni Foley (2003) a naitakder ti kasasaadda iti Trans–Baro a Guinea.
Dagiti pagsasao ket ti Wolani, Moni, Ekari, Auye–Dao.
Mabalinda nga asideg a kabagian ti sasao a Dani, ngem saan analawag daytoy. Dagiti nawaya apangsandi ken dagiti posesibo a pasakbay ket
! !!sg!!du!!pl !1 !2 !3
2014 Pammadayaw a Palanca
Dagiti nangabak iti Pammadayaw a Pakalaglagipan kenni Carlos Palanca para iti Literatura iti tawen 2014 (puesto, titulo ti nangabak nga obra, nagan ti autor).
Benneg ti Ilokano
Ababa a sarita
Benneg ti Cebuano
Ababa a sarita
Benneg ti Hiligaynon
Ababa a sarita
Benneg ti Filipino (Tagalog)
Drama a pangpelikula
Drama
Daniw
Daniw para iti ubbing
Lasianthus ciliatus
Ti Lasianthus ciliatus ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Tamil Nadu iti India.
2014 Pammadayaw a Palanca
Benneg ti Filipino (Tagalog)
Ababa a sarita para iti ubbing
Salaysay
Benneg ti Ingles
Drama
Maysa-a-parang a drama
Daniw
Daniw para iti ubbing
Ababa a sarita
Maika-9 a paralelo amianan
Ti maika-9 a paralelo amianan ket ti sirkulo ti latitud a 9 gradgrado iti amianan ti ekuador a plano ti Daga. Daytoy ket ballasiwenna ti Aprika, ti Taaw Indiano, Abagatan nga Asia, Abagatan a daya nga Asia, ti Taaw Pasipiko, Sentral nga Amerika, Abagatan nga Amerika, ken ti Taaw Atlantiko.
2014 Pammadayaw a Palanca
Benneg ti Ingles
Ababa a sarita para iti ubbing
Maika-9 a paralelo amianan
Likmut iti lubong
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken mapan nga agpadaya, ti 9° a paralelo amianan ket lumabas iti:
2014 Pammadayaw a Palanca
Benneg ti Ingles
Salaysay
Maika-9 a paralelo amianan
Likmut iti lubong
! scope="col" width="140" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" | 🇬🇭 ! scope="row" | 🇹🇬 ! scope="row" | 🇧🇯 ! scope="row" | 🇳🇬 ! scope="row" | 🇨🇲 ! scope="row" | 🇹🇩 ! scope="row" | 🇨🇫 ! scope="row" | 🇸🇩 ! scope="row" | 🇨🇫 ! scope="row" | 🇸🇩 ! scope="row" | 🇸🇸 ! scope="row" | 🇪🇹 ! scope="row" | 🇸🇴 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Indiano ! scope="row" | 🇮🇳 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Indiano ! scope="row" | 🇱🇰 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Indiano ! scope="row" | 🇹🇭 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Golpo ti Tailandia ! scope="row" | 🇻🇳 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Abagatan Tsina ! scope="row" | 🇵🇭 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Sulu ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Bohol ! scope="row" | 🇵🇭 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Bohol ! scope="row" | 🇵🇭 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Bohol ! scope="row" | 🇵🇭 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" | 🇲🇭 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" | 🇲🇭 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" | 🇨🇷 ! scope="row" | 🇵🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Karibe ! scope="row" | 🇵🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" | 🇵🇦 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Karibe ! scope="row" | 🇨🇴 ! scope="row" | 🇻🇪 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Atlantiko ! scope="row" | 🇸🇱 ! scope="row" | 🇬🇳 ! scope="row" | 🇨🇮 ! scope="row" | 🇬🇭
2014 Pammadayaw a Palanca
Salaysay a pang-agtutubo
Filipino (Tagalog)
Sasao a Laud a Bomberai
Ti sasao a Laud a Bomberai ket tibassit a pamilia ti sasao a Papuano a naisasao idiay Peninsula ti Bomberai iti akinlaud a Baro a Guinea. Dagiti dua apagsasao ket ti Baham ken Iha, asideg dagitoy nga agkabagian; ti maiaktlo ket adayo. Ti pamilia ti Laud a Bomberai ket nairaman a kas parte ti singasinga a Laud a Trans–Baro a Guinea ni Ross.
Kinonstrukto manen ni Ross dagiti pangsandi a kas *na 1sg, *ka 2sg, *bi(r) 1ex, *in 1in, *ki 2pl, nag iti 1sg, 2sg, ken 2pl ket maitunos iti proto-Trans–Baro a Guinea.
Lasianthus gardneri
Ti Lasianthus gardneri ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Sri Lanka.
Pagsasao nga Agta ti Dupaningan
Ti Agta ti Dupaningan (wenno Agta ti Dupaninan), wenno Akindaya nga Agta ti Cagayan, ket ti pagsasao babaen dagiti semi-nomadiko nga agan-anup-agburburas a tattao a Negrito kadagiti probinsia ti Cagayan ken Isabela idiay akin-amianan a Luzon, Filipinas. Ti daialektona iti Yaga ket sangkapaset laeng nga agsinnarany a maawatan.
1150
Ti tawen idi 1150 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Domingo (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Maika-172 a meridiano laud
Ti 172° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto a bumallasiw iti Taaw Artiko, Asia, ti Taaw Pasipiko, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
1149
Ti tawen idi 1149 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Sabado (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Maika-172 a meridiano laud
Ti maika-72 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-8 a meridiano daya.
Pouteria latianthera
Ti Pouteria latianthera ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti Brasil.
Maika-172 a meridiano laud
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto
! scope="col" width="150" | Nagsasabtan ! scope="col" | Pagilian, teritorio wenno baybay ! scope="col" | Dagiti nota ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Artiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Chukchi ! scope="row" | 🇷🇺 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Baybay Bering ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" | 🇼🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Taaw Pasipiko ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Akin-abagatan a Taaw ! scope="row" | Antartika
Guanajuato
Ti Guanajuato, opisial a ti Nawaya ken Naturay nga Estado ti Guanajuato (Estado Libre y Soberano de Guanajuato), ket maysa kadagiti 31 nga estado a no mairaman iti Pederal a Distrito, ket dagiti 32 a Pederal nga entidad ti Mehiko. Daytoy ket nabingbingay kadagiti 46 nga ili ken ti kapitolio a siudadna ket ti Guanajuato. Ti kadakkelan a siudad ti estado ket ti León.
1151
Ti tawen idi 1151 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Lunes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Guanajuato
Daytoy ket mabirukan idiay Amianan-Tengnga a Mehiko. Daytoy ket beddengan babaen dagiti estado ti Jalisco iti laud, ti Zacatecas iti amianan a laud, ti San Luis Potosí iti amianan, ti Querétaro iti daya ken ti Michoacán iti abagatan. Daytoy ket sakupenna ti kalawa iti.
Pagsasao a Luhu
Ti pagsasao a Luhu ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao idiay laud nga Isla Seram iti akindaya nga Indonesia. Daytoy ket naisasao idiay purok ti Luhu iti Peninsula Hoamoal idiay akinlaud a patingga ti Seram, ken kadagiti isla ti Boano ken Kelang, iti akinlaud nga ungto ti Isla Seram.
Ti akin-amianan unay a dialekto, ti Piru, ket naisina idi manipud iti amin a pagsasao babaen ti kolonial a panagpabassit ti populasion, ken inimpluensiaan idi babaen dagiti kaarruba a populasion idi matmatayen.
Subprepektura ti Rumoi
Ti Subprepektura ti Rumoi (留萌振興局) ket ti maysa a subprepektura ti Prepektura ti Hokkaido, Hapon. Manipud idi 2011, daytoy ket addaan iti populasion iti 52,627 ken ti kalawa iti. Ti densidad ti populasion ti prepektura ket 13 a tattao tunggal maysa a km2, daytoy ket bassit no maiyasping iti amin a Hapon. Ti populasion ti Subprepektura ti Rumoi ket mangirepresenta 0.96% iti dagup ti amin a populasion ti Hokkaido.
Heograpia
Ti Subprepektura ti Rumoi ket sumakop iti ballasiw ti aplaya ti Baybay ti Hapon iti akin-amianan a laud a Hokkaido.
Dagiti karayan
Ti Karayan Rumoi ket agayus manipud iti Bantay Poroshiri iti kabambantayan ti Bantay Hidaka agingga iti Baybay ti Hapon.
Pakasaritaan
Ti Subprepektura ti Mashike ket napundar idi a kas parte dagiti administratibo a reporma ti Hokkaido idi las-ud ti Paset ti panawen ti Meiji (1868–1912). Naiyalis ti kapitolio idiay Rumoi idi 1914, ken nanaganan manen ti subprepektura iti Subprepektura ti Rumoi iti isu met laeng a tawen. Ti Ili ti Toyotomi) iti Distrito ti Teshio ket naiyakar iti Subprepektura ti Sōya idi 1948, ken ti Horonobe ket naiyakar iti Subprepektura ti Sōya idi 2010.
Ekonomia
Dagiti industria ti panagkalap ket isu ti kaaduan iti ekonomia iti lugar, ken dagiti panagproseso kadagiti makalap ket agtultuloy nga agrang-rang-ay nga industria.
Indosasa
Ti Indosasa ket ti henero ti kawayan iti Daya nga Asia iti pamilia ti ruot. Ti sebbangan ket patneng iti Tsina ken Indotsina (Laos ken Bietnam).
• # Indosasa angustata
• # Indosasa bacquangensis
• # Indosasa crassiflora
• # Indosasa gigantea
• # Indosasa glabrata
• # Indosasa hispida
• # Indosasa ingens
• # Indosasa jinpingensis
• # Indosasa laotica
• # Indosasa lunata
• # Indosasa parvifolia
• # Indosasa shibataeaoides
• # Indosasa singulispicula
• # Indosasa sinica
• # Indosasa sondongensis
• # Indosasa spongiosa
• # Indosasa triangulata
2013 Pammadayaw a Palanca
Dagiti nangabak iti Pammadayaw a Pakalaglagipan kenni Carlos Palanca para iti Literatura iti tawen 2013 (puesto, titulo ti nangabak nga obra, nagan ti autor).
Benneg ti Ilokano
Ababa a sarita
Benneg ti Cebuano
Ababa a sarita
Benneg ti Hiligaynon
Ababa a sarita
Benneg ti Pilipino
Nobela
Daniw
Daniw para iti ubbing
Ababa a sarita
Ababa a sarita para iti ubbing
Drama pangpelikula
Drama
Maysa-a-parang a drama
Salaysay
Benneg ti Ingles
Salaysay
Daniw para iti ubbing
Ababa a sarita
Ababa a sarita para iti ubbing
Drama
Maysa-a-parang a drama
Salaysay a pang-agtutubo
Pilipino
Ingles
Pouteria krukovii
Ti Pouteria krukovii ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket mabirukan iti Brasil ken Peru.
Pagsasao a Lisela
Ti pagsasao a Lisela (Bahasa Lisela), tinawtawagan pay iti Li Enyorot, ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio; idi 1989 daytoy ket insasao babaen dagiti agarup a 11,900 a tattao a Lisela a kaaduan a nagtataeng idiay akin-amianan a parte ti isla Buru ti Indonesia (Pulau Buru). Daytoy ket naipreserba pay iti bassit a komunidad ti Lisela idiay Isla Ambon.
Daytoy a pagsasao ket tagikua ti grupo ti Sula–Buru ti sanga ti Tengnga a Maluku ti sasao a Malayo-Polinesio. Daytoy ket addaan kadagiti dua a dialekto, ti dakkel a Lisela ken bassit a Tagalisa, ti naud-udi ket inus-usar babaen dagiti agtataeng iti amianan a daya nga aplaya ti Buru. Matmatayen ti pagsasao gapu ta kaaduan dagiti tattao a Lisela ket agiyallatiwda iti nailian a pagsasao ti Indonesia, ti Indones, wenno iti dialekto ti Ambon iti pagsasao a Malayo (Melayu Ambon). Ti naud-udi ket adu a naus-usar idiay Is-isla ti Maluku a kas maikadua a pagsasao ken napasimple a porma ti pagsasao nga Indones nga addaan kadagiti mainayon a lokal a leksikon.
Ti kaasitgan a kabagian ti Lisela ket ti Pagsasao a Buru, ken naipangpangruna ti dialekto a Masarete – ti panagpadada iti leksiko ket 68%. Isu a dagiti adu a taudan a maipanggep iti Lisela a kas dialekto, ngem adu nga agbalbaliw, iti Buru. Ti Lisela ket adu pay a bimmulod manipud iti pagsasao a Sula, kas resulta ti inter-aksion a pagbaetan ti tattao a Lisela ken Sula a nagkukuyogda a nagtataeng iti akin-amianan nga aplaya ti Buru. Ti pagsasao ket awanan iti sistema ti panagsurat. Ti kaaduan a nasalaysayan a panagadal iti pagsasao a Lisela ket inaramid idi kadagiti tawen ti 1980 babaen da Charles E. Grimes ken Barbara Dix Grimes – dagiti Australiano a misionario ket etnograpo nga aktibo a kameng ti SIL International (nasken koma a saanda maiyallilaw ken ni Joseph E. Grimes ken Barbara F. Grimes, ti naganna ken ni Charles, isuda pay ket dagiti ammo nga Australiano nga etnograpo).
Pagsasao a Mangole
Ti pagsasao a Mangole ket ti sasao a Malayo-Polinesio iti sanga ti Tengnga a Maluku a naisasao idiay Is-isla Sula ti probinsia ti Maluku, Indonesia.
Lasianthus grandifolius
Ti Lasianthus grandifolius ket ti sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Tanzania.
Pagsasao nga Agta ti Nagtipunan
Ti Agta ti Nagtipunan ket ti Akin-amianan a daya a Luzon. Daytoy ket naduktalan idi babaen daJason Lobel ken Laura Robinson idiay Nagtipunan, Quirino (Lobel 2013:88). Ti Agta ti Nagtipunan kaasitgan a kabagian ti Agta ti Casiguran Dumagat.
Gossia bidwillii
Dagiti sabali pay a kadawyan a nagan iti Ingles ket mairaman ti lignum-vitae, scrub ironwood ken smooth-barked ironwood.
Deskripsion
Daytoy ket maysa a kalalaingan ti kadakkel a kayo, kadawyan nga agarup a 18 aginggana iti 25 a metro iti katayag ken aginggana iti 20 cm iti diametro ti puon. Killo ti puon ken saan a silindriko, nalamuyot ti ukis ti kayo ken narangha/kayumanggi iti maris ken agraman kadagiti napintas a pattek iti berde ken isu ti nakaalaan ti naganna iti Ingles iti "Python Tree". Agkulatlat kadagiti ningpis a marapapel ti ukis ti kayo.