cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Serbia
Ti Serbia, opisial a ti Republika ti Serbia (Republika Srbija, Република Србија, ), ket ti naturay nga estado a mabirukan kadagiti pagsasabtan a nagbaetan ti Sentral ken Abagatan a daya nga Europa, a mangsakop ti akin-abagatan a parte ti Tanap Panonika ken ti sentral a Balkan. Ti Serbia ket naserraan ti daga ken pagbeddenganna ti Hungaria iti amianan; ti Romania ken Bulgaria iti daya; ti Amianan a Macedonia iti abagatan; ken ti Kroasia, Bosnia, ken Montenegro iti laud; daytoy ket mangtunton pay ti pagbeddenganna iti Albania babaen ti naisuppiatan a teritorio ti Kosovo. Ti kapitolio ti Serbia ti Belgrade ket maysa kadagiti kadakkelan a siudad idiay Abagatan a daya nga Europa. Manipud kadagiti senso idi 2011, ti Serbia (malaksid ti Kosovo) ket addaan iti dagup ti populasion iti a 7.2 a riwriw.
Mapandan
Ti Mapandan ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Pangasinan iti Filipinas.
Lehislatibo a distrito iti Siudad ti Mandaluyong
Ti maymaysa a Lehislatibo a Distrito iti Siudad ti Mandaluyong ket isu ti pannakabagi ti Siudad ti Mandaluyong iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Manipud idi 1907 aginggana idi 1972, daytoy ket nairepresenta a kas paset ti umuna a distrito iti Rizal. Daytoy ket paset idi ti pannakabagi ti Rehion IV iti Interim Batasang Pambansa manipud idi 1978 aginggana idi 1984, ken naigrupo idi ti San Juan a kas ti distrito ti San Juan-Mandaluyong para iti pannakabagi ti Kadawyan a Batasang Pambansa manipud idi 1984 aginggana idi 1986 ken iti pay naipasubli a Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas manipud idi 1987 aginggana idi 1995. Ti Mandaluyong ken ti San Juan ket naisina ken naidatonan kadagiti bukodda a pannakabagi iti Kongreso babaen ti paset 49 iti nainkalintegan a dokumento ti siudad ti Mandaluyong (Republika Tignay Blng. 7675 ) a naaprobaran idi Pebrero 9, 1994 ken napasingkedan idi Abril 10, 1994.
Mapandan
Dagiti baranggay
Ti Mapandan ket nabingbingay a politikal kadagiti 15 a barbaranggay.
• Apaya
• Aserda
• Baloling
• Coral
• Golden
• Jimenez
• Lambayan
• Luyan (Luyan South)
• Nilombot
• Poblacion
• Primicias
• Santa Maria
Pagsasao a Kanares
Ti Kanares (ಕನ್ನಡ kannaḍa, IPA:[ˈkʌnːəɖɑː) wenno Kanarese ket pagsasao a naisasao idiay India a kaaduan idiay estado ti Karnataka. Dagiti patneng nga agsasao ti Kanares ket tinawtawagan kadagiti Kannadiga ken agarup dagitoy iti 40 a riwriw daytoy ket maysa kadagiti 40 kaaduan a maisasao a pagsasao iti lubong. Daytoy ket maysa kadagiti opisial a kasasaad a pagsasao idiay India aken ti opisial ken administratibo a pagsasao iti estado ti Karnataka.
Mapandan
Demograpia
none|300px
Pagsasao a Kanares
Ti pagsasao a Kanares ket naisurat babaen ti panagusar ti Kanares a sinuratan, a nagtaud manipud tiw maika-5 a siglo a Kadamba a sinuratan. Ti Kanares ket epigrapiko a naamammuanen kadagiti napalabas a gudua a milenio, ken ti literario a Daan a Kanares ket rimmang-ay idi maika-6 a siglo a Ganga a dinastia ken idi las-ud ti maika-19 a siglo a Rashtrakuta a Dinastia. Ti kanares ket addaan iti maysa a di napugpugsay a literario a pakasaritaan kadagiti napalabas a rinibo a tawen. ket inkeddengna ti Kanares a klasiko a pagsasao ti India. Idi Hulio 2011, ti sentro para iti panagadal ti klasiko a Kanares ket naipatakder a kas paset ti Sentral nga Instituto dagiti Pagsasao ti India idiay Mysore tapno mapakabaelan ti panagsukisok iti mainaig iti pagsasao.
1429
Ti tawen idi 1429 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Sabado (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Bulan (panawen)
Ti bulan ket maysa a kita ti panagrukud iti panawen, us-usaran daytoy kadagiti kalendario nga immuna a naparnuay idiay Mesopotamia, nabingbingay ti tawen ti sangapulo ket dua a bulan.
Dagiti kita ti bulan
Dagiti sumaganad ket kita ti bulan nga addaan laeng ti kangrunaanna iti astronomia.
Sidereal a bulan
Makunkuna daytoy a sidereal a bulan ngamin ta ti manu nga oras nga makapan nga agsubli ti Bulan (Ingles:Moon) iti naikkan a nagyanan dagita bituen (Latin:sidera): 27.321661 al-aldaw (27 aldaw 7 oras 43 minutos 11.5 segundo).
Tropikal a bulan
Daytoy ket basbassit met laeng a panagrukud ti bulan. Basbassit nga oras ti panagsubli ti Bulan kadagiti naikkan a nagyanan dagita bituen: 27.321582 al-aldaw (27 aldaw 7 oras 43 minutos 4.7 segundo).
Natividad, Pangasinan
Dagiti baranggay
Ti Natividad ket nabingbingay a politikal kadagiti 18 a barbaranggay.
Bulan (panawen)
Anomalistiko a bulan
Daytoy ket at-atiddog met a panagrukud ti bulan, ti kinaatiddogna ket: 27.554551 al-aldaw (27 aldaw 13 oras 18 minutos 33.2 segundo).
Drakoniko a bulan
Daytoy ket makunkuna pay a 'drakonitiko' a bulan, ken makunkuna pay a nodikal a bulan. Addaan ti panagrukodna daytoy a: 27.212220 al-aldaw (27 aldaw 5 oras 5 minutos 35.8 segundo).
Natividad, Pangasinan
Dagiti baranggay
• Batchelor East
Bulan (panawen)
Sinodiko a bulan
Daytoy addaan ti panagrukod na a: 29.530589 al-aldaw (29 aldaw 12 oras 44 minutos 2.9 segundo).
Natividad, Pangasinan
Dagiti baranggay
• Batchelor West
• Burgos (San Narciso)
• Cacandungan
• Calapugan
• Canarem
• Luna
• Poblacion West
• Rizal
• Salud
• San Macario Norte
• San Macario Sur
Pagsasao a Mesem
Ti pagsasao a Mesem (Mesẽ) ket ti pagsasao a Papuano a naisasao idiay Probinsia ti Morobe, Papua Baro a Guinea.
Natividad, Pangasinan
Dagiti baranggay
• San Miguel
• Silag
Wen Jiabao
Ni Wen Jiabao ket  isu ti maikanem ken agdama a Premier ti Konsilo ti Estado ti Republika ti Tattao ti Tsina, nga agserserbi a kas daulo ti gobierno ti Tsina ken mangidulo pay ti gabinete. Iti kapasidad a kas Premier, ni Wen ket naitudtudo a kas ti nangruna a pigura iti ekonomiko nga annuroten ti Tsina. Manipud idi 2002 aginggana idi nagretiro idi 2012, isu ket nagtengngel ti panakaikameng iti Komite ti Sitatakder a Politburo ti Partido Komunista ti Tsina, nga isu daytoy ti kangatuan a de facto a pannakabagi, nga idiay ket nairanggo a kas maikatlo kadagiti siam a kamkameng.
1432
Ti tawen idi 1432 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Martes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
1430
Ti tawen idi 1430 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Domingo (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Benigno Aquino
Ti Benigno Aquino ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:
Pagsasao a Nabak
Ti pagsasao a Nabak (Naba, Napa, Wain) ket ti pagsasao a Papuano a naisasao idiay Probinsia ti Morobe, Papua Baro a Guinea.
1431
Ti tawen idi 1431 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Lunes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Pisos ti Filipinas
Ti pisos ti Filipinas (Ingles: Philippine peso), ket isu ti opisial a kuarta iti Filipinas.
Prepektura ti Wakayama
TiPrepektura ti Wakayama (和歌山県) ket maysa a prepektura iti Hapon a mabirukan idiay Kii a Peninsula iti rehion ti Kansai idiay isla ti Honshū. Ti kapitoliona ket ti siudad iti Wakayama.
1434
Ti tawen idi 1434 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Biernes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Pagsasao a Nuosu
Ti Nuosu (Nosu), ammo pay a kas ti Akin-amianan a Yi, Liangshan Yi, aken Sichuan Yi, ket ti pannakaidaydayaw a pagsasao ti Tattao a Yi; daytoy ket pinili babaen ti Insik a gobierno a kas ti alagaden a pagsasao ti Yi (iti Mandarin: Yí yǔ, 彝語/彝语) ken, iti kastoy, isu laeng ti naisursuro kadagiti eskuela, kadagiti maisasao ken naisursurat a porma. Daytoy ket insasao babaen dagiti dua a riwriw a tattao ken agdama nga umad-adu; 60% ket dagiti monolingual. Ti Nuosu ket ti patneng a Nuosu/Yi a nagan ti bukodda a pagsasao ken saan a naus-usar iti Mandarin nga Insik; urayno sagpaminsan a mabalin a maipaletra para iti pannakabalikas (nuòsū yǔ 诺苏语/諾蘇語), dagiti Insik a karakter para iti nuòsū ket awan ti kaibuksilanna.
Ti sagpaminsan a termino ti 'Nangisit a Yi' (Mandarin: hēi Yí 黑彝) ken 'Puraw a Yi' (bái Yí 白彝) ket dagiti kasta ti tattao a Nuosu, a saan a dagiti dialekto.
Ti Nuosu ket maysa kadagiti nadumaduma a masansan a makiinnawat a karuay a naamammuan a pagsasao a kas ti Yi, Lolo, Moso, wenno Noso; dagiti innem a pagsasao ti Yi a bigbigan babaen ti Insik a gobierno ket agtengngel laeng iti 25% aginggana ti 50% a maipada iti bukodda a bokabulario. Makibinningayda ti sapasap a tradisional a sistema ti panagsurat, turayno daytoy ket inus-usar iti shamanismo imbes a ti inaldaw a pakibilangan.
Rehion ti Chūgoku
Ti Rehion ti Chūgoku (中国地方), ammo pay a kas ti rehion ti San'in-San'yō (山陰山陽地方), ket isu ti akin-laud unay a rehion iti Honshū, ti kadakkelan nga isla iti Hapon. Buklenna daytoy dagiti prepektura iti Hiroshima, Okayama, Shimane, Tottori ken Yamaguchi. Addaan daytoy ti populasion ti agarup a 7.8 a riwriw.
1435
Ti tawen idi 1435 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Sabado (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Talitay
Ti Talitay. ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Maguindanao iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Sultan Sumagka ket nabingbingay a politikal kadagiti 9 a barbaranggay.
Talayan
Ti Talayan ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Maguindanao iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Talayan ket nabingbingay a politikal kadagiti 15 a barbaranggay.
• Boboguiron
• Damablac
• Fugotan
• Fukol
• Katibpuan
• Kedati
• Lanting
• Linamunan
• Marader
• Binangga North
• Binangga South
• Talayan
• Tamar
• Tambunan I
• Timbaluan
1438
Ti tawen idi 1438 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
1437
Ti tawen idi 1437 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
1436
Ti tawen idi 1436 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Domingo (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Luxembourg
Ti Luxembourg opisial a ti Nalatak a Dukado ti Luxembourg (Groussherzogtum Lëtzebuerg, Grand-Duché de Luxembourg, Großherzogtum Luxemburg ), ket ti napalikmutan ti daga a pagilian idiay Akinlaud nga Europa. Daytoy ket bineddengan babaen ti Belhika iti laud ken amianan, ti Alemania iti daya, ken ti Pransia iti abagatan. Daytoy ket buklen dagiti dua a nangruna a rehion: ti Oesling iti amianan a kas paset ti massif ti Ardennes, ken ti Gutland ("nasayaat a pagilian") iti abagatan. Ti Luxembourg ket addaan iti populasion iti 524,853 manipud idi Oktubre 2012 ken addaan iti kalawa iti, ken mangaramid daytoy kadagiti maysa a kabassitan a naturay nga estado idiay Europa.
Kas maysa a representatibo a demokrasia nga addaan iti naibatay iti linteg a monarkia, daytoy ket indauluan babaen ti nalatak a duke, ni Henri, Nalatak a Duke ti Luxembourg, ken isu laengen daytoy ti nabati a nalatak a dukado iti lubong. Ti Luxembourg ket maysa a naparang-ay a pagilian, ken addaan daytoy iti napasayaat nga ekonomia ti kangatuan a GDP (PPP) tunggal maysa a tao iti lubong, segun ti Nagkaykaysa a Pagpagilian idi 2014. Ti sentral a lokasionna ket nangaramid daytoy nga estratehiko a nangruna kadagiti nadumaduma a bileg, manipud idi pannakapundarna a kas pagsammakedan ti Roma, ti panagsangailina iti nangruna a kastilio ti Pranko idi las-ud ti Nasapa a Tengnga a Panpanawen, ken ti papelna a kas bastion para iti Kalsada Espania idi baetan ti maika-16 ken maika-17 a sigsiglo.
Pagsasao a Nomu
Ti pagsasao a Nomu ket ti pagsasao a Papuano a naisasao idiay Probinsia ti Morobe, Papua Baro a Guinea.
1439
Ti tawen idi 1439 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Chittagong
Ti Chittagong (Chittagonia, চট্টগ্রাম, Chôţţogram) ket isu ti kangrunaan a sangladan ken ti maikadua a kadakkelan a siudad idiay Banglades. Daytoy ket mabirukan idiay igid ti Karayan Karnaphuli, ti Chittagong ket adda ti populasion ti agarup a 5 a riwriw a tattao.
Prepektura ti Hiroshima
Ti Prepektura ti Hiroshima (広島県) ket maysa a prepektura iti Hapon a mabirukan idiay rehion ti Chūgoku idiay isla iti Honshu. Ti kapitoliona ket ti siudad iti Hiroshima.
Listaan dagiti kodigo ti ISO 639-5
Daytoy a listaan ket listaan dagiti kodigo ti ISO 639-5, a mairaman ti herarkia ti kodigo a kas naited iti rehistro ti ISO 639-5. Ti kodigo ti  (di naikeddeng) manipud ti ISO 639-2 ket makita iti ngato ti herarkia (kas pagarigan, ti ,  ). Ti herarkia ket saan a kompleto a henetiko a herarkia; adda dagiti urnong dagiti kodigo a naibatay iti heograpia (kasla ti ) wenno embes a ti kategoria (kasla ti  ).
Pagsasao nga Ono
Ti pagsasao nga Ono ket ti pagsasao a Papuano a naisasao idiay Probinsia ti Morobe, Papua Baro a Guinea. Daytoy ket naisasao a kas maikadua a pagsasao babaen dagiti dua ribo nga agsasao kadagiti kabagian a pagsasao.
Felinae
Ti Felinae ket ti subpamilia ti pamilia ti Felidae a mangbukel kadagiti bassit a pusa nga addaan iti natulang a hueso, gapu ti daytoy makabaelda nga agngayemngem ngen saan a makangernger.
Insingasing dagiti sabali a mannurat ti maysa nga alternatibo a panangipalawag para iti daytoy a supamilia: kas mangbukel iti kaikaisuna a sibibiag nga agngipen-balisongsong a henero ti pusa nga addaan kadagiti dua a tribu, ti Felini ken Pantherini; isu a mangilaksid kadagiti posil a sebbangan ti pusa.
Dagiti sibibiag a henero
Ti Felinae ken Pantherinae ket mabalin a nagbaliw idi agarup a 11.5 a riwriw a tawen iti napalabas. Dagiti henero iti kaunegan ti Felinae ket nagbaliwda idi baetan ti 10.67 ken 4.23 a riwriw a tawen iti napalabas.
Ita nga aldaw, dagiti sumaganad a sibibiag a henero ken dagiti sebbangan ket mabigbigan a kas maitagikua iti Felinae:
1441
Ti tawen idi 1441 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Domingo (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Fuveau
Ti Fuveau ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia.
Pagsasao a Selepet
Ti pagsasao a Selepet (Selepe) ket ti pagsasao a Papuano a naisasao idiay Probinsia ti Morobe, Papua Baro a Guinea.
Papa Eugenio I
Ni Santo Papa Eugenio I wenno Eugenius I, ket isu ti papa manipud idi 10 Agosto 654 aginggana idi 1 Hunio 657.
Isu ket katutubo iti Roma, ken naipasngay manipud kadagiti Rufiniano. Isu ket nabutosan a kas papa idi 10 Agosto 654, ken naikeddeng idi 655, ken pimmusay idi 1 Hunio 657 manipud ti masna a gapuanan.
Rutaceae
Ti Rutaceae, kadawyan nga ammo a kas ti rue wenno pamilia ti citrus, ket pamilia dagiti agsabsabong a mula, a kadawyan a naikabil iti urnos ti Sapindales.
Dagiti sebbangan ti pamilia ket kadawyan nga addaan dagitoy iti sabong a mabingbingay kadagiti uppat wenno lima a paset, ken kadawyan nga addaan iti napigsa nga ayumuom. Dagitoy ket sumakop iti porma ken kadakkel manipud kadagiti hierba aginggana kadagiti arbusto ken babassit a kayo.
Ti kangrunaan unay iti ekonomia a henero iti pamilia ket ti Citrus, a mangiraman ti dalandan (C. sinensis), limon (C. × limon), grapefruit (C. paradisi), ken dalayap (nadumaduma, ken kaaduan ti C. aurantifolia, ti key lime). Ti Boronia ket dakkel a henero ti Australia, ken adda met dagiti kameng a mulmula a nabaglo unay ti sabsabongda ket inus-usar iti komersial a panagpataud ti lana. Dagiti sabali pay a dakkel a henero ket ti Zanthoxylum, Melicopeken Agathosma. Adda met dagiti agarup a 160 henero iti pamilia ti Rutaceae:Listaan ti Rutaceae genera
Dagiti pannakailasin
Kaaduan ti sebbangan ket kaykayo wenno dagiti arbusto, ken dagiti saan unay nga adu a hierba (Boenninghausenia ken Dictamnus), ti kankanayon nga aromatiko nga addaan kadagiti glandula kadagiti bulong, ken sagpaminsan a kadagiti siit. Dagiti bulong ket kadawyan nga agsumbangir ken kompuesto, ken awanan kadagiti estipula. Dagiti pelusido a glandula, ti kita ti aglaon ti lana, ket mabirukan kadagiti bulong nga akin-rebbeng kadagiti aromatiko a banglo dagiti kameng ti pamilia; tradisional a dagitoy ket kangrunaan a sinapomorpiko a panangilasin a manginagan iti Rutaceae.
Dagiti sabong ket saan nga espesialado, solitario wenno nagririmpuok, ken manmano nga awan sanga, ken nangruna a mapulaan babaen dagiti insekto. Dagitoy ket nagtimbukel ti sukogna wenno (manmano) lateral a simetriko, ken kadawyan a hermaproditiko. Dagitoy ket addaan kadagiti uppat wenno lima a petalo ken sepalo, sagpaminsan a tallo, kaaduana naisinsina, walo aginggana iti sangapulo nga estambre (lima iti Skimmia, adu kadagiti Citrus), ken kadawyan a naisinsina wenno kadagit inadumaduma a grupo. Kadawyan nga agmaymaysa nga stigma nga addaan kadagiti 2 aginggana kadagiti 5 a nagtitipon a karpela, ken sagpaminsan nga agsisina dagiti pagiitlogan ngem nagtitipon dagiti estilo.
Ti bunga ti Rutaceae ket agdumaduma ken dagiti bukel adu pay ti padumadumaanda.
Pannakaidasig
Ti pamilia ket asideg a kabagian ti Sapindaceae, Simaroubaceae ken Meliaceae, ken amin dagitoy ket kadawyan a naikabil iti isu met laeng nga urnos, urayno adda met dagiti sistema a mangisina iti dayta nga urnos kadagiti Rutales ken Sapindales. Dagiti pamilia ti Flindersiaceae ken Ptaeroxylaceae ken sagpaminsan dagitoy a naisinsina, ngem tatta nga aldawen ket kadawyan a naikabkabil iti Rutaceae, kasla dagiti dati pay a Cneoraceae. Ti maipapan iti subpamilia a gunglo ket saan pay a napno a nasolbar, ngem ti subpamilia ti Aurantioideae (Citroideae) ket nasayaat a nasuportaran; ti pannakaikabil kadagiti nadumaduma a henero ket agtultuloy a saan a nalawag.
Dagiti nangruna a sebbangan
thumb|Nadumaduma a bungbunga ti Citrus Ti pamilia ket nasayaat ti kinapangrunanan iti ekonomia kadagiti napudot a klima ken dagiti sub-tropikal a klima para kadagiti nadumaduma a makan a bungbunga iti henero ti Citrus, kasla iti dalandan, limon, kalamansi, dalayap, kumquat, mandarin ken grapefruit. Dagiti saan a citrus a bunga ket mairaman ti puraw a sapote (Casimiroa edulis), Orangeberry (Glycosmis pentaphylla), Clymenia (Clymenia polyandra), Limeberry (Triphasia trifolia), ken ti Bael (Aegle marmelos). Dagiti dadduma pay a mula ket ket naimuyongan iti hortikultura: dagiti sebbangan ti Murraya ken Skimmia, kas pagarigan dagiti sebbangan ti Ruta, Zanthoxylum ken Casimiroa ket makaagas. Adda met dagiti nadumaduma a mula nga inus-usar ti industria ti bagbanglo,kasla iti Lumaud ti Australia a Boronia megastigma.
Ti henero ti Pilocarpus ket addaan kadagiti sebbangan ti (P. jaborandi, ken P. microphyllus manipud idiay Brasil, ken ti P. pennatifolius manipud idiay Paraguay) a nagtaudan ti agas a pilokarpina, nga inus-usar a panangagas iti glaucoma.
Koronadal
Ti Siudad ti Koronadal ket maysa a maika-3 a klase a klase a siudad iti probinsia ken isu ti kapitolio iti Abagatan a Cotabato iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Siudad ti Koronadal ket nabingbingay a politikal iti 27 a barbaranggay.
• Avanceña (Bo. 3)
• Cacub
• Caloocan
Prepektura ti Okayama
Ti Prepektura ti Okayama (岡山県) ket maysa a prepektura iti Hapon a mabirukan idiay rehion ti Chūgoku idiay isla iti Honshu. Ti kapitoliona ket ti siudad iti Okayama.
Koronadal
Dagiti baranggay
• Carpenter Hill
• Concepcion (Bo. 6)
• Esperanza
• General Paulino Santos (Bo. 1)
• Mabini
• Magsaysay
• (Bo. 4)
• Paraiso
• Zone I (Pob.)
• Zone II (Pob.)
• Zone III (Pob.)
• Zone IV (Pob.)
• Rotonda
• San Isidro
• San Jose (Bo. 5)
• San Roque
• Santa Cruz
• Santo Niño (Bo. 2)
• Sarabia (Bo. 8)
• Zulueta (Bo. 7)
1442
Ti tawen idi 1442 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Lunes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
San Quintin, Pangasinan
Ti San Quintin ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Pangasinan iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti San Quintin ket nabingbingay a politikal kadagiti 21 a barbaranggay.
• Alac
• Baligayan
• Bolintaguen
• Cabangaran
• Cabalaoangan
• Calomboyan
Gobernador ti California
Ti Gobernador ti California ket isu ti ehekutibo a pangulo ti gobierno ti estado ti California, a dagiti responsabilidadna ket naisakup kadagiti tinawen a pinagbitla iti estado ti Lehislatura ti Estado ti California, agited ti gagastosen ken taripatuenna tapno matungpal dagiti linteg ti estado. Naaramid daytoy a takder idi 1849, sakbay a nagbalin nga estado ti California.
San Quintin, Pangasinan
Dagiti baranggay
• Carayacan
• Casantamarian
Gobernador ti California
Ti agdama a gobernador ket ti Demokrata a ni Gavin Newsom ken nangrugi a kas gobernador idi Enero 7, 2019.
San Quintin, Pangasinan
Dagiti baranggay
• Gonzalo
• Labuan
• Lumayao
• Mabini
• Mantacdang
• Nangapugan
• San Pedro
• Ungib
• Poblacion Zone I
• Poblacion Zone II
• Poblacion Zone III
1443
Ti tawen idi 1443 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
San Nicolas, Pangasinan
Ti San Nicolas ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Pangasinan iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti San Nicolas ket nabingbingay a politikal kadagiti 33 a barbaranggay.
• Bensican
• Cabitnongan
• Caboloan
• Cacabugaoan
• Calanutian
• Calaocan
1445
Ti tawen idi 1445 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Biernes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
San Nicolas, Pangasinan
Dagiti baranggay
• Camindoroan
• Casaratan
• Dalumpinas
• Fianza
• Lungao
• Malico
• Malilion
• Nagkaysa
• Nining
• Poblacion East
• Salingcob
• Salpad
• San Felipe East
• San Isidro (Sta. Cruzan)
• San Jose
• San Rafael Centro
• San Rafael East
• San Rafael West
• San Roque
• Santa Maria East
• Santa Maria West
• Santo Tomas
• Siblot
• Sobol
Sierra Leone
Ti Sierra Leone (Krio: Salone), opisial a ti Republika iti Sierra Leone, ket maysa a pagilian idiay Laud nga Aprika. Nabeddengan daytoy babaen ti Guinea iti amianan ken daya, ti Liberia iti abagatan a daya, ken ti Taaw Atlantiko iti laud ken abagatan a laud. Ti Sierra Leone ket masakupna ti dagup a kalawa iti ken addaan ti nakarkulo a populasion iti 6.3 a riwriw. Maysa daytoy idi a kolonia babbaen iti Kompania ti Sierra Leone manipud idi Marso 11, 1792 aginggana idi nagbalin a kolonia ti Britaniko idi 1808.
1444
Ti tawen idi 1444 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Mierkoles (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Pagsasao a Sialum
Ti pagsasao a Sialum ket ti pagsasao a Papuano a naisasao idiay Probinsia ti Morobe, Papua Baro a Guinea.
Pagsasao a Ga'dang
Ti Ga'dang ket ti pagsasao nga Austronesio a naisasao idiay akin-amianan a Luzon, Filipinas. Ti Ga'dang ket naisasao idiay Paracelis, Mountain Province, Luzon; Potia, Ifugao; ken Tabuk, Kalinga.
Binalbagan
Ti Binalbagan ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Negros Occidental iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Binalbagan ket politikal a nabingbingay iti 16 a barbaranggay. Ti nagan ti baranggay Payao idi ket Soledad
• Amontay
• Bagroy
• Bi-ao
• Enclaro (Pob.)
• Marina (Pob.)
• Paglaum (Pob.)
• Payao
• Progreso (Pob.)
• San Jose
• San Juan (Pob.)
• San Pedro (Pob.)
• San Teodoro (Pob.)
• San Vicente (Pob.)
• Santol
1446
Ti tawen idi 1446 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Sabado (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Pagsasao a Bengali
Ti Bengali (বাংলা Bangla ) ket maysa a dumaya nga Indo-Aryan a pagsasao. Daytoy ket patneng ti rehion ti dumaya nga Abagatn nga Asia a naamammoan a kas ti Bengal, a mangbukel ti agdama nga aldaw a Bangladesh, ti Indiano mga estado ti Laud a Bengal, ken dagiti paset ti Indiano nga estado ti Tripura ken Assam. Daytoy ket naisursurat nga inususar ti Bengali a sinuratan. Daytoy ket adda dagiti agarup a 193 a riwriw a patneng ken agarup a 230 a riwriw a dagup dagiti mangisasao, Ti Bengali ket maysa kadagiti kaaduan a mangisasao a pagsasao (nairanggo ti maikanem ) iti lubong. Ti Nailian a kanta ken ti Nailian a kanta ti India, ken ti Nailian a kanta ti Bangladesh ket napartuat iti Bengali.
Mairaman kadagiti dadduma a pagsasao ti Dumaya nga Indo-Aryan, ti Bengali ket nagtaud manipud kadagiti Magadhi Prakrit ken Sanskrito a pagsasao. Daytoy tattan ti kangrunaan a pagsasao a naisasao idiay Bangladesh ken isu ti maikadua a kaaduan a maisasao idiay India. Amin kadagiti Indo-Aryan a pagsasao a mairaman ti Bengali, Hindi, Marathi, Gujarati, Oriya, Assames ket tinawtawagan dagitoy a kas ti annak ti Sanskrito. Para kadagiti suppiat a panakaimatangan a maipanggep kadagiti kastoy a panagilasin ti nailinia a pakasaritaan a nangiturong ti historisismo (kitaen ti Althusser), mabalin nga agbiruk kadagiti sabal nga artikulo.
Ti kaadda ti nabaknang a literario a tawidan a timmaud manipud iti Bengali a Renasimiento, ti Bengali ket nairaman a naibedbed ti maysa a naindumadumaan ti kultura a rehion ken maysa a nangruna a nagiparawad ti Bengali a nationalismo. Idiay dati a Daya a Bengal (tattan ket ti Bangladesh), ti napigsa a pannakaammo ket nangiturong ti Tignay ti Pagsasao a Bengali, nga idi las-ud ti 21 Pebrero 1952, adda dagiti tattao a natnatay kaditi las-ud ti panag-welga tapno makagun-od ti panakabigbig daytoy a kas maysa nga estado a pagsasao idi ti Turayan ti Pakistan ken tapno mataripatu ti panakaisursuratna iti Bengali a sinuratan. Ti aldaw a rinamrambakan a kas ti Aldaw ti Tignay ti Pagsasao idiay Bangladesh, ken nairangarang a kas ti Aldaw ti Sangalubongan nga Ina a Pagsasao babaen ti UNESCO idi 17 Nobiembre 1999.
Pakasaritaan
Kasla dagiti dadduma nga Akin-daya nga Indo-Aryan a pagsasao, ti Bengali ket rimsua manipud kadagiti akin-daya a dialekto ti Tengnga nga Indo-Aryan iti Indiano subkontinente. Ti Magadhi Prakrit kenPali, dagiti kasapaan a nairehistro a naisasao a pagsasao iti rehion ken ti pagsasao ni Gautama Buddha, ket nagbalin a ti Jain Prakrit wenno Ardhamagadhi "Gudua a Magadhi" iti nasapa a paset ti immuna a milenio CE. Ti Ardhamagadhi, a kas kadagit amina a Prakrit ti Amianan nga India, ket nangrugrugi a nagpagpaigid kadagiti nakunkuna nga Apabhraṃśa ("Naddael a gramatika") a pagsasao idi kasakbayan ti immuna amilenio. Ti lokal nga Apabhraṃśa a pagsasao ti akin-daya a subkontinente, ti Purvi Apabhraṃśa wenno Abahatta ("AWan kaipapananna nga Un-uni"), ket dimteng a nagbalin kadagiti rehional a dialekto, a dagitoy met laeng ket nangporma kadagiti tallo a grupo: dagiti Bihari a pagsasao, dagiti Oriya a pagsasao, ken dagiti Assames-Bengali a pagsasao. Adda dagiti agsupsuppiat a dagiti nagsasabtan apuntos ket nasapsapa a napasamak a mabalin nga idi pay laeng 500 ngem ti pagsasao ket saan a nagtaltalinaay: adda dagiti naggigiddiat a kitkita ken dagiti mannurat ket kankanayonda a nagsursurat kadagiti nadumaduma a dialekto. Kas pagarigan, ti Magadhi Prakrit ket naipampamattian a nagbalbalin iti Abahatta idi agarup a maika-6 a siglo a nakibingbinglay iti tinaudan ti Bengali para kadagiti napalabas a paset ti panawen.
Kadawyan a dagiti tallo a paset ti panawen ket nainagnaganan iti pakasaritaan ti Bengali:
Naipakasaritaan nga asasideg iti Pali, ti Bengali ket nakakitkita ti iyaadu ti Sanskrito nga impluensia idi las-ud ti Tengnga a Bengali (Chaitanya Mahaprabhu a panawen) ken idi pay las-ud ti Bengal a Renasimiento. Kadagiti moderno nga Indo-Europeano a pagsasao idiay Abagatan nga Asia, ti Bengali ken dagiti kaarrubana, ti Oriya ken Asames (Ahomiya), idiay daya ket nangruna a nagtartaripatu ti Pali/Sanskrito a batayan ti bokabulario, a kas met ti Marathi idiay tengnga-laud.
Nasken a laglagipen a ti insasao a Hindi ken insasao nga Urdu ket agpadpada iti batayanda. Nupay kasta, ti agdama nga pagalagadan a porma ti literario iti Hindi ket adda dagiti adu a naalala manipud iti Sanskrito a bokabulario, bayat a ti literario a porma ti Urdu ket adu kadagiti binulbulod manipud iti Arabiko ken Persiano.
Aginggana idi maika-18 a siglo, awan kadagiti panagipadpadas a panagdokumento ti gramatika ti Bengali. Ti immuna anaisurat a Bengali a diksionario/gramatika, Vocabolario em idioma Bengalla, e Portuguez dividido em duas partes, ket sinurat idi babaen ti Portuges a misionario a ni Manuel da Assumpção idi baetan ti 1734 ken 1742 bayat idi agserserbi idiay Asienda ti Bhawal. Nathaniel Brassey Halhed, ti Britaniko a gramatiko, ket nagsurat ti moderno a gramatika ti Bengali (Ti  Gramatika ti Pagsasao a Bengal (1778)) nga immununa a nagus-usar kadagiti Bengali a kaha iti panagmaldit. Ni Ram Mohan Roy, ti nalatak a Bengali repormer, ket nagsursurat pay ti maysa a "Gramatika ti Pagsasao a Bengali" (1832).
Iti las-ud ti daytoy a paset ti panawen, ti porma ti Choltibhasha, a nagus-usar kadagiti napalaka nga inpleksion ken dadduma pay a panagbalbaliw, ket rimrimsua manipud iti Shadhubhasha (naduduog a porma) a kas ti porma a napilpili para iti naisurat a Bengali.
Upi
Ti Upi ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Maguindanao iti Filipinas.
Pagsasao a Timbe
Ti pagsasao a Timbe ket ti pagsasao a Papuano a naisasao idiay Probinsia ti Morobe, Papua Baro a Guinea. Dagiti babbai ken manakman a lallaki ket monolingualda.
Upi
Dagiti baranggay
Ti Upi ket nabingbingay a politikal kadagiti 23 a barbaranggay.
• Bantek
• Blensong
• Bugabungan
• Bungcog
• Darugao
• Ganasi
• Kabakaba
1448
Ti tawen idi 1448 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Lunes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Bantay Labo
Ti Bantay Labo, ket mabalin nga aktibo nga estratobulkan idiay probinsia ti Camarines Norte, idiay isla ti Luzon, Filipinas. Daytoy ket mabirukan idiay amianan a laud ti Peninsula ti Bicol.
Dagiti pisikal a langa
Ti Bantay Labo ket kabakiran ti andesitiko nga estratobulkan nga agtayag iti 1544 metro asl ken addaan iti diametro ti baba iti 35 a kilometro, ken napalikmutan babaen dagiti nadumaduma nga andesitiko ken dasitiko a satelite dagiti siborio ti lava. Daytoy a bulkan ket termal nga aktibo nga addaan iti nabara ken dagiti napudot nga ubbog.
Pagsasao a Koreano
Ti 한국어 o pagsasao a Koreano ket pagsasao iti Amianan a Korea ken Abagatan a Korea.
Bantay Labo
Dagiti panagbettak
Dagiti panagbettak ket Tengnga ti Pleistoseno a nangrugrugi manipud idi agarup a 580,000 a tawtawen ti napalabas ken naporma daytoy kadagiti simborio ti lava idiay akin-amianan a bangir ti kompleks. Ti agdama a sanguanan ket naporma idi rugi ti agarup a 270,000 a tawtawen ti napalabas, ken ti simborio ti lava ti bakrasna ket naporma manipud idi agarup a 200,000 aginggana idi agarup a 40,000 tawtawen ti napalabas. Ti naudi nga aktibidad manipud iti Bantay Labo ket nagpataud kadagiti piroklastiko nga ayus manipud iti kono ti pantok idi agarup a 27,000 a tawtawen ti napalabas. Awanen dagiti napasamak a panagbettak manipud idin.
1447
Ti tawen idi 1447 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Domingo (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Bantay Labo
Heolohia
Ti kita ti bato ket kaaduan a hornblenda-biotita andesita aginggana iti dasita. Ti Bantay Labo ket tektoniko a paset ti Bulkaniko a Barikes ti Bicol.
Pannakailista
Ti Programa ti Global a Bulkanismo ti Instituto ti Smithsoniano ket ilistana ti Bantay Labo a kas Pleistoseno nga addaan kadagiti napudot nga ubbog. Ti Instituto ti Filipinas iti Bulkanolohia ken Sismolohia (PHIVOLCS) ket ilistana ti Bnatay a kas mabalin nga aktibo.
Upi
Dagiti baranggay
• Kibucay
• Kiga
• Kinitaan
• Nangi
• Nuro (Poblacion)
• Ranao Pilayan
• Rempes
• Renede
• Rifao
• Sefegefen
• Tinungkaan
Mangatarem
Ti Mangatarem ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Pangasinan iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Mangatarem ket nabingbingay a politikal kadagiti 82 a barbaranggay.
• Andangin
• Arellano Street (Pob.)
• Bantay
• Bantocaling
• Baracbac
• Peania Pedania (Bedania)
• Bogtong Bunao
• Bogtong Centro
• Bogtong Silag
• Buaya
• Buenlag
Simetria
right|thumb|upright=0.8|Simetriko ken asimetriko
Mangatarem
Dagiti baranggay
• Bueno
Simetria
Ti simetria (manipud iti Griego συμμετρεῖν symmetreín "agkuyog a panagrukod") ket addaan kadagiti dua a kaibuksilan. Ti umuna ket ti saan a nalawag a kapanunotan ti agdanggay ken napintas a proporsion ken balanse. Ti maikadua ket ti apag-isu a matematikal a "natabasan a bukod nga agpada" a mabalin a maipakita nga addaan kadagiti alagaden ti pormal a sistema, a kas ti heometria wenno pisika.
1449
Ti tawen idi 1449 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Simetria
Uray no dagitoy dua a kaibuksilan ti "simetria" ket mabalin a sagpaminsan nga agsina a maibagbaga, dagitoy ket agkabagianda, isu a mapagtungtungan nga agkuyog dagitoy.
Mangatarem
Dagiti baranggay
• Bunagan
• Bunlalacao
Seychelles
Ti Seychelles (  wenno  ), opisial a ti Republika ti Seychelles (Republic of Seychelles; République des Seychelles; Kreol: La Repiblik Sesel), ket ti maysa a purpuro a pagilian nga isla iti Taaw Indiano iti akindaya nga igid ti Baybay Somali. Buklen daytoy dagiti 115 nga isla. Ti kapitolio ken kadakkelan a siudadna ket ti Victoria, ken iti daya ti nagruna a daga ti Aprika. Dagiti sabali pay a kabangibang a pagilian nga isla ket mairaman ti Komoros, Madagascar, Maurisio, ken dagiti ballasiw-taaw a rehion ti Pranses iti Mayotte ken Réunion iti abagatan; ken ti Maldibas ken ti Purpuro Chagos (inadministro babaen ti Reino Unido a kas ti Teritotio ti Taaw Indiano ti Britaniko) iti daya. Ti nakarkulo a populasionna iti 98,462 ket ti kabassitan ti populasion iti ania man a naturay a pagilian iti Aprika.
Saan idi a natagtagitao ti Seychelles sakbay a naduktalan dagiti Europeano idi maika-16 a siglo. Daytoy ket nakasango iti agbingbinglay nga interesado ti Pranses ken Britaniko aginggana idi napno a tinurayan ti Britaniko idi naladaw a maika-18 a siglo. Manipud idi nangirangrang iti wayawaya manipud iti Reino Unido idi 1976, napadur-as daytoy manipud iti kaaduan a kagimongan ti agrikultura iti naibatay iti panagtagilako ti agduduma nga ekonomia, nga ilasin babaen dagiti nga aktibidad iti serbisio, sektor ti publiko, ken turismo. Manipud idi 1976 aginggana idi 2015, dimmakel ti nominal a GDP iti ganggani a 700%, ken ti pagpadaan ti kapigsa ti panaggatang iti ganggani a 1600%. Manipud kadagiti naladaw a tawen ti 2010, nangiyaddang ti gobierbo a mangawis iti gangganaet a pagpuonan.
Simetria
Daytoy nga artikulo ket ipalawagna kadagitoy a panangipagarup ti simetria manipud kadagiti uppat a perspektibo. Ti umuna ket ti simetria iti heometria, daytoy ti kaaduan nga ammo a kita ti simetria para iti kaaduan a tattao. Ti maikadua ket ti ad-adu a sapasap a kaibuksilan ti simetria iti matematika a kas maysa a kabuklan. Ti maikatlo ket mangipalawag ti simetria a kas makikabagian iti siensia ken teknolohia. Iti daytoy a kontesto, dagiti simetria ket mangipakita kadagiti nakakaskasdaaw a resulta a mabirukan iti moderno a pisika, a mairaman dagiti aspeto ti limbang ken panawen. Ti maikapat ket pagtungtunganna ti simetria kadagiti kinatao, a mangsakup ti nabaknang ken naindumaan a panagusar iti pakasaritaan, arkitektura, arte, ken relihion.
Mangatarem
Dagiti baranggay
• Burgos Street (Pob.)
Seychelles
Ita nga aldaw, agpannakkel ti Seychelles iti kangatuan a nominal a GDP iti tunggal maysa a tao iti ania man a pagilian iti Aprika. Addaan daytoy iti maikadua a kangatuan nga Indise ti Panagrang-ay ti Nagtagitaon iti ania man a pagilian iti Aprika kalpasan ti Maurisio. Maysa laeng daytoy kadagiti dua a pagilian ti Aprika a naidasig a kas maysa a nangato ti matgedan nga ekonomia babaen ti Banko ti Lubong (ti sabali ket ti Maurisio).
Simetria
Ti kasumbangir ti simetria ket ti asimetria.
Mangatarem
Dagiti baranggay
• Cabaluyan 1st
• Cabaluyan 2nd
Seychelles
Ti kultura ken kagimongan ti Seychelles ket maysa nga eklektiko a panaglalaok dagiti impluensia ti Pranses, Britaniko, ken Aprikano, nga agraman iti ad-adu a kaudian a laok dagiti elemento ti Insik ken Indiano. Ti pagilina ket kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, ti Kappon ti Aprika, ti Komunidad ti Panagrang-ay ti Akin-abagatan nga Aprika, ken ti Mankomunidad ti Pagpagilian.
Mangatarem
Dagiti baranggay
• Cabarabuan
• Cabayaoasan
• Cabayugan
• Cacaoiten
• Calumboyan Norte
• Calumboyan Sur
• Calvo (Pob.)
• Casilagan
• Catarataraan
• Caturay Norte
• Caturay Sur
• Caviernesan
• Dorongan Ketaket
• Dorongan Linmansangan
1451
Ti tawen idi 1451 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Biernes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Mangatarem
Dagiti baranggay
• Dorongan Punta
• Dorongan Sawat
• General Luna (Pob.)
• Historia
• Linmansangan
• Lopez (Pob.)
• Mabini (Pob.)
• Macarang
• Malabobo
• Malibong
• Malunec
• Maravilla (Pob.)
• Maravilla-Arellano Ext. (Pob
• Muelang
1450
Ti tawen idi 1450 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Mangatarem
Dagiti baranggay
• Naguilayan East
• Naguilayan West
Sanskrito
Ti Sanskrito (संस्कृतम् ', kasisigud a ti संस्कृता वाक् ', "napasayaat a panagbitla"), ket maysa a naipakasaritaan nga Indo-Aryan a pagsasao, ti nangruna a liturhiko a pagsasao ti Hinduismo ken maysa a literio ken eskolar a pagsasao iti Hainismo ken Budismo. Tatta nga aldaw, daytoy ket nailista a kas maysa kadagiti 22 a naiprograma a pagsasao ti India ken opisial a pagsasao ti estado ti Uttarakhand. Ti Sanskrito ket adda ti naisangsangayan a puesto iti Indo-Europeano a panagadadal.
Ti klasiko a Sanskrito ket isu ti pagalagadan a rehistro a kas ti naikabil idiay gramatiko ti, idi agarup a maika-4 a siglo BCE. Ti puestona kadagitikultura ti Kalatakan nga India ket mainaig iti Latin ken Griego idiay Europa ken kaaduan a nainpluensiaana dagiti moderno a pagsasao ti Indiano a subkontinente, a naisangsangayan ti India, Pakistan, Sri Lanka ken Nepal.
Mangatarem
Dagiti baranggay
• Nancasalan
Sanskrito
Ti sakbay a Klasiko a porma ti Sanskrito ket naamammoan a kas ti Vedic a Sanskrito, a ti pagsasao ti Rigveda ket isu ti kadaanan ken adda ti arkaiko a lessaad a panakapreserba, daytoy ti kadaanan a bugas a napetsaan manipud idi 1500 BCE. Daytoy ket mangpakabael ti Rigvedic a Sanskrito a kas maysa kadagiti kadaanan a panakaitalekan ti aniaman a pagsasao ngaIndo-Irani, ken ti maysa a kasapaan anaitalekan a kameng ti pagsasao a pamilia ti Indo-Europeano, ti pamilia a mangiraman ti Inggles ken kaaduan kadagiti Europeano a pagsasao.
Ti korpus ti Sanskrito a literatura ket buklen ti nabaknang a tawidan ti daniw ken drama ken ti pay sientipiko, teknikal, pilosopikol ken dagiti dharma a testo. Ti Sanskrito ket agtultuloy a nawatiwat a maus-usar a kas maysa a seremonial a pagsasao kadagiti relihioso a ritos ti Hindu ken ti Budista a panakasanay a porma ti imno ken dagiti mantra. Ti naisasao a Sanskrito ket maus-usar pay laeng kadagiti bassit a tinawtawid nga instituto iti India ken adda dagiti adu a panagpadas iti panagpabaro.
Mangatarem
Dagiti baranggay
• Niog-Cabison-Bulaney
• Olegario-Caoile (Pob.)
• Olo Cacamposan
• Olo Cafabrosan
• Olo Cagarlitan
• Osmeña (Pob.)
• Pacalat
• Pampano
• Parian
• Paul
• Pogon-Aniat
• Pogon-Lomboy (Pob.)
• Ponglo-Baleg
• Quetegan (Pogon-Baleg)
• Quezon (Pob.)
• Salavante
• Sapang
• Sonson Ongkit
• Suaco
• Tagac
• Takipan
• Talogtog
• Tococ Barikir
• Torre 1st
• Torre 2nd
• Torres Bugallon (Pob.)
• Umangan
• Zamora (Pob.)
1454
Ti tawen idi 1454 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Trigonometria
Ti trigonometria (manipud iti Griego trigōnon "trianggulo" + metron "rukod" ) ket isu ti sanga ti matematika a mangadal kadagiti trianggulo ken dagiti pannakaikabagian a nagbaetan dagiti kaatiddog ti sikiganda ken dagiti anggulo a nagbaetan dagiti sikiganda. Ti trigonometria ket mangipalawag kadagiti trigonometriko nga annong, a mangipalawag kadagitoy a pannakaikabagian ken adda iti pannakaipakat iti sikliko a penomena, a kas dagiti allon. Ti pagobraan ket nagbalbaliw idi las-ud ti maikatlo a siglo SK a kas sanga ti heometria a kaaduan nga inus-usar para kadagiti astronomiko a panagadal. Daytoy pay ti pundasion ti praktikal nga arte ti agrimensura.
Dagiti batayan ti trigonometria ket masansan dagitoy a maisursuro iti eskuela a kas nailasin a kurso wenno paset ti prekalkulo a kurso. Dagiti trigonometriko nga annong ket addan wenno maiwarwarasen kadagiti paset ti puro a matematika ken naipakat a matematika a kas ti Fourier a panagusig ken ti ekuasion ti allon, ken dagitoy met ket kammasapulan kadagiti adu a sanga ti siensia ken teknolohia. Ti timmbukel a trigonometria ket agadal kadagiti trianggulo kadagiti timbukel, dagiti rabaw ti agtaltalinaay a positibo a panagkillo, iti immindayon a heometria. Daytoy ket kammasapulan iti astronomia ken panaglayag. Ti trigonometria kadagiti rabaw iti negatibo a panagkillo ket paset ti hiperboliko a heometria.
Linamon
Ti Linamon ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Norte iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Linamon ket nabingbingay a politikal iti 8 a barbaranggay.
Papa Juan IV
Ni Papa Juan IV (pimmusay idi 12 Oktubre 642) ket nabutosan a Papa ti Katoliko a Simbaan, kalpasan ti uppat a bulan ti sede vacante, idi 24 Disiembre 640.
1456
Ti tawen idi 1456 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Huebes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
1453
Ti tawen idi 1453 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Lunes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Barbosa, Antioquia
Ti Barbosa ket ti maysa nga ili ken munisipalidad iti Departamento ti Antioquia, Colombia. Daytoy ket mabirukan iti 39 km manipud iti puseg ti ili ti Medellín, daytoy ket maysa kadagiti munisipalidad ti Ti Lugar ti Metropolitano ti Ginget Aburrá. Daytoy ket ammo akas ti Ruangan ti Amianan a daya, ket nadayeg daytoy para kadagiti danaw ken waigna. Ti maysa a tradisional a Piesta ti Pinia ket mapasamak iti Disiembre. Ti Piesta ti Tren ket mapasamak iti Agosto iti distrito ti El Hatillo.
Prepektura ti Tottori
Ti Prepektura ti Tottori (鳥取県) ket maysa a prepektura iti Hapon a mabirukan idiay rehion ti Chūgoku. Thi kapitoliona ket ti siudad iti Tottori. Isu daytoy ti kabassitan ti populasion a prepektura iti Hapon.
1457
Ti tawen idi 1457 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Sabado (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.
Santo Tomas, Pangasinan
Dagiti baranggay
Ti Santo Tomas ket nabingbingay a politikal kadagiti 10 a barbaranggay.
Papa Teodoro I
Ni Papa Teodoro I (pimmusay idi 14 Mayo 649), ket isu ti papa manipud idi 24 Nobiembre 642 aginggana idi pimmusay, ket naipanpanunutan nga isu ket maysa a Griego, ngem isu ket naipasngay idiay Herusalem. Isu ket naaramid a kardinal diakono (mabalin nga idi agarup a 640) ken maysa a napno a kardinal babaen ni Papa Juan IV.
Santo Tomas, Pangasinan
Dagiti baranggay
• La Luna