cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Marilyn Monroe
Kalpasan iti adu a panaggigiyan idi ubing kadagiti pagtaraknan a balay, ni Monroe ket nangrugi iti pagsapulanna kas modelo, a nakaiturongan iti kontrato iti pelikula idi 1946 iti Twentieth Century-Fox. Bassit laeng ti pannakaiparangna kadagiti nasapa a pelikulana, ngem ti panagpabuyana iti The Asphalt Jungle ken ti All About Eve (bdagitoy dua idi 1950) ket naakala ti pannakaikaskaso. Babaen idi 1952 isu ket immuna a nakaala iti panagbida iti papel iti Don't Bother to Knock ken idi 1953 ket nakaiyegan iti panagbida iti Niagara, ti melodaramatiko a nangisit a pelikula a maipanggep iti pannakasulisogna. Ti personana iti "umel a bugagaw" ket nausar a panangited iti komiko nga epekto kadagiti simmaruno a pelikula a kas ti Gentlemen Prefer Blondes (1953), How to Marry a Millionaire (1953) ken ti The Seven Year Itch (1955). Nailimitado kadagiti proseso iti panagpili kadagiti aktor, ni Monroe ket nagadal idiay Estudio dagiti aktor tapno mapaadu iti sakopna. Ti dramatiko a panagpabuyana iti Bus Stop (1956) ket nakablaawan idi babaen dagiti kritiko ken nakagun-od iti nominasion iti Premio ti Nabalitokan a Globo. Ti kompaniana iti produksion iti Marilyn Monroe Productions, ket nangiparuar iti The Prince and the Showgirl (1957), nga isu ti nakaawatanna iti nominasion iti Premio BAFTA ket nangabak iti premio David di Donatello. Isu ket nakagun-od iti Premio Nabalitokna a Globo para iti panagpabuyana iti Some Like It Hot (1959). Ti naudi idi a nakompleto a pelikula ni Monroe ket ti The Misfits (1961), a kimmaddua a nagbida ni Clark Gable, a ti senario ti drama ket insurat babaen ti asawana idi a ni Arthur Miller.
Dagiti naudi a tawen ti biag ni Monroe ket namarkaan babaen ti panagsaksakit, dagiti personal a problema, ken ti reputasion a saan a mapagtalkan ken narigat a kadua nga agtrabaho. Ti sirkumstansia iti ipupusayna, gapu ti pannakasobra itidoses ti barbituriko, ket suheto idi dagiti panangipagpagarup. Urayno opisila a naidasig a kas "mabalin a nagpakamatay", dagiti posibilidad iti aksidental a pannakasobra dagiti doses wenno wenno napatay ket saan pay a nailaksid Idi 1999, ni Monroe ket nairanggo idi a kas ti maikanem a kalatakan a babai nga aktres iti amina a paset ti panawen babaen ti Amerikano nga Instituto ti Pelikula. Kadagiti dekada kalpasan ti ipupusayna, isu ket nasansan a nadakamat a kas ikono ti pop ken kultura ken ti kas pay ti tipiko a kas pagarigan ti Amerikano a simbolo ti sekso. Idi 2009, TV Guide Network ket nanginagan kaniana iti Blng. 1 iti Kaseksian a Babai iti Pelikula iti Amin a Paset iti Panawen.
Iriga
Dagiti baranggay
• San Francisco (Poblacion)
Marilyn Monroe
Pamilia ken nasapa a biag
Ni Marilyn Monroe ket naipasngay idi Hunio 1, 1926, idiay Ospitalti KOndado ti Los Angeles a kas ni Norma Jeane Mortenson (intono kuan ket nasukatan iti Baker), ti maikatlo nga anak ni Gladys Pearl Baker (née Monroe, Mayo 27, 1902 – Marso 11, 1984). Ti sertipikado iti pannakaipasngay ni Monroe ket nanginagan ti amana a kas ni Martin Edward Mortensen a ti nagtaenganna ket naibagbaga a kas "di am-ammo". Ti nagan a Mortenson ket nailista kas ti apelyidona iti sertipiko ti pannakaipasngayna, urayno ni Gladys ket dagus a sinukatanna iti Baker, ti apelyido iti immuna nga asawana ken isu pay laeng ti inus-usarna. Ti paelyido ni Martin ket kamali iti pannakailetran iti sertipikado it ipannakaipasngay ket nakaiturongan daytoy iti adu a pannakaallilaw no sinno ti pudno nga amana. Ni Gladys Baker ket nangasawa iti Martin E. Mortensen idi 1924, ngem nagsinada sakbay a nagsikog ni Gladys. Nadumaduma kadagiti biograpo ni Monroe ket nagisingsingasing a ni Gladys Baker ket nangusar iti naganna tapno maliklikan ti pilaw iti panaganak iti ruar. Ni Mortensen ket pimmusay idi agtawen iti 85, ken ti sertipikado iti pannakaipasngay ni Monroe, ken kakauyog dagiti dokumento iti pannakiasawa dagiti nagannak kaniana, ket naduktalan. Dagiti dokumento ket nangipakpakita a ni Mortensen ket nangited iti panagdiborsio manipud kenni Gladys idi Marso 5, 1927, ken nalpas daytoy idi Oktubre 15, 1928. Iti amin a paset ti biagna, ni Marilyn Monroe ket nangtaltallikud nga ti amana ket ni Mortensen. Kinunana nga idi ubing, naipakita kaniana iti maysa a retrato iti lalaki nga inbagbaga ni Gladys nga isu ti amana, ni Charles Stanley Gifford. Nalaglagipna nga isu ket addaan iti naingpis a barbas ken kaasping ni Clark Gable, ken nanglinglingay iti bagina babaen iti panaginkukuna a ni Gable ket isu idi ti amana.
Iriga
Dagiti baranggay
• San Isidro
• San Jose
• San Juan
• San Miguel
• San Nicolas
• San Pedro
• San Rafael
• San Ramon
Butig
Dagiti baranggay
• Pindolonan
• Bayabao Poblacion
Iriga
Dagiti baranggay
• San Roque (Poblacion)
Butig
Dagiti baranggay
• Ragayan
Chordata
Ti chordata ket dagiti ayup a mangbukel iti maysa a pilo. Dagitoy ket deuterostomia nga ayup nga agprosproseso iti notokorda, ti lungog a dorsal nga urat, dagiti paringotrema, ken endostilo,ken ti maysa nga adda ti likudan ti ubet nga ipus iti paset ti panawen bassit iti siklo ti panagbiagda. Iti taksonomiko, ti pilo ket mangiraman kadagiti subpilo ti Bertebrata, a mairaman dagiti mamalia, dagiti ikan, dagiti ampibian, dagiti reptilia, dagiti billit; Tunicata, a mairaman dagiti salpidae ken dagiti ascidiacea; ken Cephalochordata, a buklen dagiti lancelet.
Iriga
Dagiti baranggay
• San Vicente Norte
Pagsasao a Mintil
Ti pagsasao a Mintil (tinawtawagna pay iti Batek Tanum wenno Tanɨm) ket ti mabalin nga awanen nga oborihinal a pagsasao a Mon–Khmer ti Malaya. Kadagiti tawen ti naladaw a 1960, nakaduktal ni Geoffrey Benjamin kadagiti agsasao iti Mintil kadagiti pasiente iti maysa nga ospital ti Orang Asli idiay Ulu Gombak, iti ruar bassit ti Kuala Lumpur (Benjamin 2011).
Iriga
Dagiti baranggay
• San Vicente Sur
• Santa Cruz Norte
• Santa Cruz Sur
• Santa Elena
• Santa Isabel
• Santa Maria
• Santa Teresita
• Santiago
Butig
Dagiti baranggay
• Raya
Bulkan
thumb|300px|[[Bantay Cleveland (Alaska)|Bulkan Cleveland idiay Is-isla ti Aleutian ti Alaska a naretrato manipud ti Estasion ti Internasional a Limbang, Mayo 2006.]] thumb|Ti [[Bulkaniko a dapo|dapo a pluma a nakaabot ti kangato a 19 km idi las-ud ti kangitingitan a panagpussuak idiay Bantay Pinatubo, Pilipinas idi 1991.]] Ti bulkan ket maysa a lukat, wenno bungaw, iti rabaw ti planeta wenno ukis, a mangpalubos a kadagiti napudot a magma, bulkaniko a dapo ken dagiti alingasaw manipud a tumalaw manipud ti baba a mapan ti rabaw.
Dagiti bulkán ket sapasap a mabirukan kadagiti tektoniko a plato ket bumalbaliw wenno makisinnabat. Ti katengngaan a maipapan ti taaw a pantok, kas pagarigan ti Tengnga nga Atlantiko a Pantok, ket adda dagiti kas pagarigan dagiti bulkánn a gapuanan babaen dagiti agbalbaliw a tektoniko a plato a maguguyod a maisinsina; ti Singsing ti Apuy ti Pasipiko ket adda dagiti kas pagarigan dagiti bulkan a gapuanan babaen ti agsinnabat a tektoniko a plata nga agsinsinabat.
Iriga
Dagiti baranggay
• Santo Domingo
• Santo Niño
Butig
Dagiti baranggay
• Samer
• Sandab Madaya
• Sundig
Luek Panguil
Ti Luek Panguil ket ti maysa nga ima ti Luek Iligan iti Mindanao, Filipinas. Ti luek ket mangbukel iti masna a pagbeddengan a mangisina ti Peninsula ti Zamboanga manipud iti amin a parte ti isla ti Mindanao. Daytoy ket beddenganna dagiti probinsia ti Misamis Occidental, Zamboanga del Sur, ken Lanao del Norte. Dagiti nangruna a siudad ken ili iti aplayana ket ti Ozamiz ken Tangub iti Misamis Occidental, ken ti Tubod, ti kapitolio ti Lanao del Norte.
Ti sumrekan iti luek ket namarkaan babaen ti silaw-taaw iti laud a bangir ti Luek Panguil, a mabirukan iti ulo ti daga iti akindaya a bangir ti pagsangladan ti Ozamis. Ti a kangato iti konkreto a torre ket addaan iti pakaipatingngaan a plano iti  nga agraman kadagiti dua nga agsilsilap a nalabbasit iti tunggal maysa a 10 a segundo.
Ti Rangtay ti Luek Panguil ket ti naplano a dua-dalan a rangtay a mangikapet iti Tangub iti Tubod, nga agdama a maisilpo babaen ti serbisio ti balsa. Ti a rangtay ket mangipabassitto iti oras a panagbiahe iti pagbaetan ti Tangub ken Tubod manipud iti 2.5 nga ora iti 7 a minuto.
Heograpia
Ti Luek Panguil ket agarup a iti kaatiddog, ken addaan iti kalawa iti  nga agraman iti igid ti baybay iti. Iti kaakikidan a puntona a pagbaetan ti Tangub ken Tubod, ti luek ket iti kalawa, bayat a daytoy ket  iti kalawa iti sabangan ti luek. Ti topograpia iti baba ket saan a regular nga addaan iti agpakatengnga a kaadalem iti ken ti kaadalem iti agarup a.
Iti sabangan ti luek, adda dagiti dua a raw-ang ti korales: ti Raw-ang Hulaw-Hulaw iti Loculan Shoals iti asideg ti Clarin, Misamis Occidental, ken ti Raw-ang Maigo iti asideg ti Maigo, Lanao del Norte. Dagitoy dua a raw-ang ket makasanayda ti nakaro a gatad ti sedimentasion ken agsaadda iti nasayaat ken di nasayaat.
Pakasaritaan
Kadagiti tawen ti 1750, ti Puerto Santiago idiay Ozamiz ket binangon idi babaen dagiti Espaniol tapno maguardianda ti sumrekan ti Luek Panguil. Dagiti panagraraut ti pirata a Moro ket nakaro iti dayta a panawen, ken naipalawag ti luek a kas maysa a "saan a maaw-awanan a taudan dagiti pirata a Muslim". Idi 1917, nabangon ti maysa a silaw-taaw iti akindaya a lugar ti Puerto Santiago ti Espaniol.
Ekolohia
Ti luek ket maysa idi a nabaknang a lugar ti pagkalapan, nga addaan kadagiti adu a sebbangan ti marisdapo a mullet (Mugil cephalus), munamon (Stolephorus commersonnii) ken sardinas (Sardinella longiceps). Dagiti sabali pay a nangruna a sebbangan ket dagiti sebbangan ti penaeido a pasayan ken lagdaw, dagiti gobi, pony nga ikan, dagiti asul a kappi, dagiti therapon, dagiti carangid, dagiti lantera nga ikan, ken dagiti hairtail. Idi 1980, adda dagiti agarup a 4,000 mangngalap, imad-adu iti sumurok a 9,800 idi 1995.
Ti Luek Panguil ket nagsagsagaba kadagiti napalabas a dekada manipud iti nakaro a panagkalap ken dagiti destruktibo a sanay iti panagkalap. Maysa kadagiti kadakkelan a kontributor iti nakaro panaggundaway ket ti ekstensibo a panagusar dagiti iket ti sagat, a lokat a makunkuna iti sanggab. Dagitoy nga iket ket saltokenda amin nga organismo iti baybay, uray dagiti macroplankton, ken mangibus daytoy kadagiti makan iti luek. No maiyasping idi 1984, ti bilang dagiti sebbangan ti ikan ket bimmassit manipud iti 201 iti 121 babaen idi tengnga dagiti tawen ti 1990.
Ti adu pay a degradasion ket nagresultaan ti pannakadadael dagit imasna a habitat (kas dagiti mangrove a pinagbalin a waig a pagtarakenan iti ikan), ti panagrugit babaen dagiti makasabidong a kemikal, ken ti umad-adu a panagrang-ay iti tao iti igid ti aplaya ti luek. Ti nakaro a panagpabassit iti makalap nga ikan ket gapuanan dagiti ganetget iti rehabilitasion a mairaman ti panagikkat iti di legado nga estruktura ti panagkalap a kas dagiti iket a sagat nga agadu kadagiti rinibu kadagiti tawen ti 2010.
Butig
Dagiti baranggay
• Tiowi
• Malungun
Baao
Ti Baao ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Camarines Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Baao ket politikal a nabingbingay iti 30 a barbaranggay.
• Agdangan Poblacion (San Cayetano)
• Antipolo
• Bagumbayan
• Caranday (La Purisima)
• Cristo Rey
• Del Pilar
• Del Rosario (Poblacion)
• Iyagan
• La Medalla
• Lourdes
• Nababarera
• Sagrada
• Salvacion
• Buluang (San Antonio)
• San Francisco (Poblacion)
• San Isidro
• San Jose (Poblacion)
• San Nicolas (Poblacion)
• San Rafael (Ikpan)
• Pugay (San Rafael)
• San Roque (Poblacion)
• San Vicente
• Santa Cruz (Poblacion)
• Santa Eulalia
• Santa Isabel
• Santa Teresa (Viga)
• Santa Teresita
• Tapol
Sikolohia
Ti sikolohia ket maysa nga akademiko ken maipakat a displina a mangiraman ti sientipiko a panagadal kadagiti maipapan ti isip a pamay-an ken dagiti panagkukua. Ti sikolohia ket adda ti madagdagus a gandat ti pannakaawat dagiti agmaymaysa ken dagiti grupo babaen kadagiti panangipatakder kadagiti sapasap a pamunganayan ken panagsuksukisok kadagiti naisangsangayan a kaso, ken babaen dagiti adu a pannakaigapo daytoy ket dumtengan a pakagandatan ti panagpasayaat ti kagimongan. Iti daytoy a trabaho, ti propesional agob-obra wenno agsuksukisok ket tinawtawagan a kas ti maysa a sikologo, ken mabalin a maidasig a kas maysa a sosial, panagkukua, wenno kognitibo a sientista. Dagiti sikologo ket pumadasda a mangawat ti papel dagiti pamay-an ti isip iti agmaymaysa ken sosial a panagkukua, bayat nga agsuksukimat kadagiti pisiolohiko ken neurobiolohiko a pamay-an a pakaibatayan dagiti kognitibo a pamay-an ken panagkukua.
Rubiaceae
Ti Rubiaceae ket ti pamilia dagiti agsabsabong a mula, a kadawyan nga ammo a kas ti kape, madder, wenno pamilia ti bedstraw . Daytoy ket buklen dagiti naindagaan a kayo, bassit a mula, liana, wenno dagiti yierba a mailasin babaen ti simple, agsumbangir a bulbulong nga addaan kadagiti interpesiolar nga estipula. Aglaon ti pamilia kadagiti agarup a 13,500 a sebbangan kadagiti 611 a henero, a mangramid daytoy iti maikapat a kadakkelan a pamilia ti angiospermae. Ti Rubiaceae ket addaan iti maysa a kosmopolitano a pannakaiwarwaras; nupay kasta, ti kadakkelan a dibersidad ti sebbangan ket maipatengnga kadagiti subtropiko. Dagiti nangruna iti ekonomia a sebbangan ket mairaman ti Coffea, ti taudan ti kape, Cinchona, ti taudan ti kontra malaria nga alkaloid a quinina, dagiti sumagmamano a tina a mula (kas ti Rubia), ken dagiti ornamental a kultibar (kas ti Gardenia, Ixora, Pentas).
Baloi
Dagiti baranggay
Ti Baloi ket nabingbingay a politikal iti 21 a barbaranggay.
• Abaga
• Adapun-Ali (Dariat)
• Angayen (Balut)
• Bangko
• Batolacongan (Basagad)
• Buenavista
• Seabay
• Landa (Gadongan)
• Port Royal
• Mamaan
• Maria Cristina
• Matampay
• Nangka
• Pacalundo
• Poblacion East
• Poblacion West
• Sandor (Daduan)
Balatan
Ti Balatan ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Camarines Sur iti Filipinas.
Baloi
Dagiti baranggay
• Sangcad (Cormatan )
• Sarip-Alawi (Payawan)
• Sigayan
SM City Rosario
Ti SM City Rosario ket maysa a dakkel a pagtagilakuan a naglukat idi Nobiembre 20, 2009 idiay Rosario, Cavite, Filipinas.
Balatan
Dagiti baranggay
Ti Balatan ket politikal a nabingbingay iti 17 a barbaranggay.
Pagsasao nga Akin-amianan a Sorsogon
Ti pagsasao nga Akin-amianan a Sorsogon (ammo pay a kas Masbate Sorsogon, Akin-amianan a Sorsoganon, Sorsogon Bicolano) ket timaysa a pagsasao a Bisaya a naisasao iti tengnga a parte ti Sorsogon, Filipinas, iti Siudad ti Sorsogon ken dagiti ili ti Casiguran, ken Juban. Daytoy ket asideg a kabagian iti, ngem naisangayan manipud iti Akin-abagatan a Sorsogon a naisasao iti akin-abagatan a parte ti Sorsogon.
Balatan
Dagiti baranggay
• Cabanbanan
Pagsasao nga Akin-amianan a Sorsogon
Daytoy ket maysa kadagiti tallo a sasao a Bisaya a naisasao iti rehion ti Bicol, iti asideg ti Akin-abagatan a Sorsogon ken Masbatenio.
Lehislatibo a distrito iti Malabon-Navotas-Valenzuela
Ti Lehislatibo a Distrito iti Malabon-Navotas-Valenzuela ket isu idi ti pannakabagi dagiti ili ti Malabon, Navotas ken Valenzuela iti Kadawyan a Batasang Pambansa manipud idi 1984 aginggana idi 1986, ket nagbutosda kadagiti 2 a sapasap a pannakabagi.
Tupi, Abagatan a Cotabato
Ti Tupi ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Abagatan a Cotabato iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Tupi ket nabingbingay a politikal iti 15 a barbaranggay.
Balatan
Dagiti baranggay
• Cabungan
Tupi, Abagatan a Cotabato
Dagiti baranggay
• Acmonan
• Bololmala
Balatan
Dagiti baranggay
• Camangahan (Caorasan)
Pagsasao a Mortlockes
Ti pagsasao a Mortlockes (Kapsen Mwoshulók) ket ti pagsasao a maitagikua iti grupo ti Chuukiko ti sasao a Mikronesio iti Pederado nga Es-estado ti Mikronesia a nangruna a naisasao idiay Is-isla Mortlock (Is-isla Nomoi (Akibaba a Mortlock) ken Is-isla Akingato a Mortlock). Daytoy ket ganganai a maawatan iti Satawales ken Puluwates. Ita nga aldaw ti pagsasao ket nagbalinen nga agsinnaranay a maawatan iti Chuukes, ngem mamarkaan met iti naiduma nga aweng ti Mortlockes. Dagiti tabas ti lingguistiko ket mangipakita ti Mortlockes ket tumiptipon iti Chuukes.
Balatan
Dagiti baranggay
• Cayogcog
Lingsat Cebu
Ti Lingsat Cebu wenno Lingsat Bohol (Tagalog:Kipot ng Cebú) ket ti maysa a lingsat iti Rehion ti Tengnga a Visayas iti Filipinas.
Balatan
Dagiti baranggay
• Coguit
Lingsat Cebu
Hegrapia
Ikapet ti Lingsat Cebu ti akinlaud a parte ti Baybay Bohol iti Baybay Camotes, ken pagsinaenna dagiti isla a probinsia ti Cebu ken Bohol.
Balatan
Dagiti baranggay
• Duran
Lingsat Cebu
Pagluganan
Ti lingsat ket maysa a nangruna a dalan ti baybay a mangikapet iti Siudad ti Cebu iti akin-amianan a patinggana nga agraman kadagiti puerto a siudad iti abagatan a kas ti Siudad ti Dumaguete ken ti Siudad ti Cagayan de Oro.
Ti Isla Mactan, iti akin-amianan a patingga ti lingsat, ket addaan iti Sangalubongan a Pagtayaban ti Mactan, maysa kadagiti kangrunaan a pagtayaban iti pagilian.
Balatan
Dagiti baranggay
• Laganac
• Luluasan
• Montenegro (Maguiron)
• Pararao
• Siramag (Poblacion)
• Pulang Daga
• Sagrada Nacacale
• San Francisco
• Santiago Nacacale
• Tapayas
• Tomatarayo
Tupi, Abagatan a Cotabato
Dagiti baranggay
• Cebuano
• Crossing Rubber
• Kablon
• Kalkam
Lehislatibo a distrito iti Malabon-Navotas
Ti Lehislatibo a Distrito iti Malabon-Navotas ket isu idi ti pannakabagi ti Siudad ti Malabon ken ti ili ti Navotas iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas manipud idi 1987 aginggana idi 2010. Ti Malabon ken Navotas ket nairepresentada idi ti umuna a distrito ti Rizal manipud idi 1907 aginggana idi 1972, ken ti Rehion IV manipud idi 1978 aginggana idi 1984. Manipud idi 1984 aginggana idi 1986, naigrupoda iti Valenzuela a kas ti parlamentario a distrito ti Malabon-Navotas-Valenzuela para iti pannakabagi ti Kadawyan a Batasang Pambansa.
Tupi, Abagatan a Cotabato
Dagiti baranggay
• Linan
• Miasong
• Palian
• Poblacion
• Simbo
• Tubeng
Calanogas
Ti Calanogas ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Calanogas ket nabingbingay a politikal kadagiti 17 a barbaranggay.
• Bubonga Ranao
• Calalaoan (Pob.)
• Gas
• Inudaran
• Luguna
• Mimbalawag
• Ngingir
• Pagalongan
• Panggawalupa
• Pantaon
• Piksan
• Pindolonan
• Punud
• Tagoranao
• Taliboboka
• Tambac
Eskosia
Ti Eskosia (Alba ) ket maysa a pagilian a paset iti Nagkaykaysa a Pagarian. Sakupenna ti akin-amianan a pagkatlo iti isla iti Gran Britania, makibingbingay ti pagbeddengan iti Inglatera iti abagatan ken nabeddengan babaen ti Baybay Amianan iti Daya, ti Taaw Atlantiko iti amianan ken laud, ken ti Amianan a Kanal ken ti Baybay Irlanda iti abagatan a laud. Ti pay kangrunaan a daga, buklen pay ti Eskosia dagiti 790 nga is-isla a mairaman ti Akin-amianan nga is-isla ken ti Hebrides.
Buruanga
Ti Buruanga ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Aklan iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Buruanga ket politikal a nabingbingay iti 15 a barbaranggay.
• Alegria
• Bagongbayan
• Balusbos
• Bel-is
Cate Blanchett
Ni Catherine Élise "Cate" Blanchett ket maysa nga Australiana nga aktres ken direktor ti teatro.
Buruanga
Dagiti baranggay
• Cabugan
• El Progreso
• Habana
• Katipunan
• Mayapay
• Nazareth
• Panilongan
• Poblacion
• Tag-osip
Pagsasao a Mapia
Ti pagsasao a Mapia ket ti maysa nga awanen a pagsasao a Mikronesio ti Indonesia. Daytoy ket naisasao idi idiay Atol Mapia, 180 km iti amianan ti igid ti baybay ti Laud a Papua. Ti populasion ket immakar manipud iti Mikronesia idi nasapa a maika-20 a siglo, ken naisimilado babaen ti lingguistiko; ti laeng agsasao manipud idi 2000 ket ti maysa a lakay a lalaki a nagbati iti isla. Ti amin a populasion ti Mapia ket dagiti imigranten nga agsasao iti Biak.
Pagsasao a Kintaq
Ti pagsasao a Kintaq, wenno Kentaq Bong, ket ti maysa nga oborihinal a pagsasao a Mon–Khmer ti Malaya ken Tailandia. Bumasmassiten ti bilang dagiti bassit nga agsasao.
Batan, Aklan
Dagiti baranggay
Ti Batan ket politikal a nabingbingay iti 20 a barbaranggay.
• Ambolong
• Angas
• Bay-ang
• Caiyang
• Cabugao
• Camaligan
• Camanci
• Lalab
• Lupit
• Magpag-ong
• Magubahay
• Napti
• Palay
• Poblacion
• Songcolan
• Tabon
Bagumbayan, Sultan Kudarat
Ti Bagumbayan ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Sultan Kudarat iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Bagumbayan ket nabingbingay a politikal iti 19 a barbaranggay.
• Bai Sarifinang
• Biwang
• Busok
• Chua
• Daguma
• Kabulanan
• Kanulay
• Kapaya
• Kinayao
• Masiag
• Monteverde
• Poblacion
• Santo Niño
• Sison
• South Sepaka
• Sumilil
• Titulok
• Tuka
Altötting
Ti Altötting (, lokal a ) ket maysa nga ili idiay Bavaria, a kapitolio ti distrito ti Altötting.
Daytoy bassit nga ili ket nadayeg para iti Gnadenkapelle (Kapilia iti Grasia), maysa kadagiti kaaduan a nabisbisita nga altar idiay Alemania. Daytoy ket maysa nga adda ti walo a sulina a kapilia a mangiayaywan ti nairaraeman nga estatua ni Birhen Maria. Segun ti sarsarita, idi 1489, ti maysa nga agtwen ti 3 nga ubing a nalmes idiay karayan ket napaungar idi inkabil ti inana idiay sanguanan ti naaramid ti kayo nga estatua ni Birhen Maria idiay ngato nga altar. Ti damag ti daytoy a mirakulo ket napardas a naiwaras, ken ti kapilia ket napardasana naipalawa babaen ti panakaipatakder ti maysa a paglinongan ken nalinongan a pagdalanan.
Ti tinawid ti Bavaria ket tumawag ti panakaikabil ti puso ti natay nga ari iti maysa nga urno ken idulin idiay kapilia iti ti Altötting. Ti puso ni "agmauyong" nga Ari a ni Ludwig II iti Bavaria, ti nangipatakder iti Neuschwanstein a kastilio ket naisanglad iti daytoy a kapilia, a mairaman kadagiti aponan ken amana.
Idi 1228 ni Dúke Louis I iti Bavaria ket inpatakderna manen dagitoy a pasdek ken, kalpasan a dagitoy ket nasantipikado, ket inkabilna a maimatonan dagiti sangapulo ket dua a dagiti Kadawyan a Kanon, nga indauloan babaen ti maysa a proboste. Dagiti kanon ket nagbatida aginggana ti sukularisasion dagiti monestario ti Bavarian idi 1803.
Ni Santo Kondrado iti Parzham, O.F.M. Cap., (1818–1894) ket nagserbi a kas ti portero idiay Friary ni Santa Ana idiay siudad ti Altötting para kadagiti sumaganad a 40 a tawtawen.
Dagiti pay nadayeg nga arkitektura iti ili ket dagiti singin a torre a Stiftskirche, ti maysa analadaw a Gotiko a simbaan a nabangon idi nasapa a tawtawen iti maika-16 a siglo para kadagiti panakaibakbanangan dagiti peregrino, ken ti dakkel a Neo-barok a Basilika, a nabangon idi rugi ti maika-20 a siglo.
Dagiti kasingin nga ili ken kakabsat a siudad
Ti Altötting ket simmingin iti:
Ampibia
Dagiti ampibia ket dagiti ektotermiko, tetrapoda a bertebrata iti klase ti Amphibia (Griego ἀμφí, amphi, "dua" + βíος, bios, "biag"). Dagitoy ket agnaedda kadagiti nadumaduma a pangtaengan a kaaduan kadagiti sebbangan ket agnanaed iti kaunegan ti naindagaan, posorial, arboreal wenno dagiti nasadiwa a danum nga akuatiko nga ekosistema. Dagiti ampibia ket kadawyan a mamngrugida a kas dagiti dangandangan nga agbibiag iti danum, ngem adda met dagiti sebbangan a nakaparang-ay ti naampon a panagkukua tapno maliklikan dagitoy. Ti ubing ket napasapa mapan iti metamorposis manipud iti dangandangan nga awan ti asang aginggana iti porma a manakman nga agang-anges iti angin kadagiti barada. Dagiti ampibia ket usarenda dagiti kudilda a kas maysa a sekondario a rabaw ti panagangesan ken adda met dagiti bassit a naindagaan a bannasak ken dagiti tukak nga awan dagiti barana ken interoda a mangikeddeng iti kudil. Dagitoy ket superpisial a kapada dagiti reptilia ngem, no kakuyogda dagiti mamalia ken dagiti billit, dagiti reptilia ket amniota ken saan a makasapul kadagiti bagi ti danum tapo agpataudda. Iti kaadda ti narikut a kammasapulanda iti panagpataud ken sumagepsep a kudkudil, dagiti ampibia ket kankanayon a dagiti ekolohiko a panangibaga ken dagiti kinaudi a dekada, addan dagiti dramatiko a pannakaapday dagiti populasion ti ampibia para kadagiti adu a sebbangan iti lawlaw ti lubong.
Siudad ti Quebec
right|thumb|230px|Puor idiay Massueville, [[Quebec, Kanada.]]
Ti Siudad ti Quebec ket maysa a siudad iti Quebec, Kanada.
Lehislatibo a distrito iti Kalinga
Ti Lehislatibo a Distrito iti Kalinga ket isu ti agdama a pannakabagi ti probinsia ti Kalinga iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas.
Idi daytoy pay laeng ket sub probinsia, ti Kalinga ketnairepresenta idi a kas paset ti awan itan nga umuna distrito ti saan a nabingbingay a Mountain Province manipud idi 1916 aginggana idi 1969. Idi nabingbingay ti Mountain Province idi 1969, ti sub probinsia ti Kalinga ket nagbalin a paset ti probinsia ti Kalinga-Apayao, a nagbutos ti bukodna pannakabagi manipud idi 1969 aginggana idi 1972. Ti Kalinga-Apayao ket nairepresenta idi iti Interim Batasang Pambansa a kas paset ti Rehion II manipud idi 1978 aginggana idi 1984, ken nagbutos ti maysa a pannakabagi iti Kadawyan a Batasang Pambansa idi 1984.
Ti Kalinga-Apayao ket nagtaginayon ti bukodna a maymaysa a kongresional a distrito babaen ti baro a Batay-linteg a nangrugi idi Pebrero 7, 1987, ken nagbutos kadagiti kamengna iti naipasubli a Kamara dagiti Pannakabagi a nangrugi iti isumet laeng a tawen. Ti Kalinga ket naidatonan idi ti bukodna apannakabagi kalpasan ti pannakapasingked ti [http://www.congress.gov.ph/download/ra_09/Ra07878.pdf Republika Tignay Blng. 7878] idi Mayo 8, 1995, a nangisina iti daytoy manipud ti sub probinsia ti Apayao. Ti probinsia ket nangrugrugi a nagbutos ti bukodna apannakabagi idi 1998.
Pagsasao a Bushi
Heograpikal a pannakaiwarwaras
Ti Bushi ket ammo a kas Kibushi idiay Mayotte ken insasao babaen dagiti 40% iti tattao ti isla (1980). Daytoy ket naisasao a kakuyog iti dialekto a Maore (Shimaore) iti Komoriano, ti maysa a pagsasao a Bantu. Iti naipakasaritaan, ti Kibushi ken Shimaore ket naisasaodan kadagiti dadduma a purok ngem ti Shimaore ket isu ti de facto nga indihenio a lingua franca iti inaldaw a biag, gapu iti ad-adu a populasion ti agsasao iti Shimaore. Ti laeng Shimaore ti mairepresenta iti programa ti damdamag iti lokal a telebision babaen ti Réseau Outre-Mer 1re. Dagiti dialekto ti Bushi idiay Mayotte (ammo a kas Shibushi iti Shimaore) ket mairaman ti Kiantalaotse ken Kibushi-Kimaore (Shibushi-Shimaore iti Shimaore).
Ti Bushi ket naisasao iti igid ti laud nga aplaya ti nangruna nga isla (Grande-Terre) a mairaman dagiti purok ti Bambo Est, M'Boueni, Passy-Kéli, Mronabeja, Kani-Kéli, Chirongui, Poroani, Ouangani, Chiconi, Sohoa, M'Tsangamouji, Acoua, Mtsangadoua, Handrema.
Siensia
Ti siensia ket maysa a sistematiko a gandat nga agpabangon ken agurnong ti pannakaammo iti porma iti masubokan a panangipalpalawag ken dagiti maipadto a maipanggep ti law-ang. Iti nadaan ken asideg a makaikabagian a kayatna a sawen (nabirukan, kas pagarigan, iti Aristotle), ti "siensia" ket mangitudo ti bagi iti napatalgedan a pannakaammo, iti kita a mabalin ti lohiko ken marasonan a pannakaipalpalawag (kitaen dita Pakasaritaan ken Pilosopia baba). Manipud idi klasiko a taga-ugma ti siensia a kas kita itipannakaammo ket asideg idi a maisilsilpo iti pilosopia. Idi nasapa a moderno a panawen dagiti balikas a "siensia" ken "pilosopia" ket sagpaminsan nga agsinnublat a maus-usar iti Pagsasao nga Ingles. Babaen ti maika-17 a siglo, ti masna a pilosopia (a tatta nga aldwen ket makunkuna a "masna asiensia") ket naikapanunutan idi a nailasin a sanga iti pilosopia. Nupay kasta, ti "siensia" ket nagtultuloy a naus-usar iti nalawlawa a kapanunotan a mangibaga ti napatalgedan a pannakaammo a maipangngep ti maysa a topiko, a kasla iti panagus-usar ti moderno a termino a kas ti biblioteka a siensia wenno politiko a siensia.
Iti moserno a panagusar, ti "siensia" ket kaaduan a mangitudo ti pamay-an a panagkamat ti pannakaammo, a saan laeng a ti pannakaammo a kabukbukodan. Daytoy ket "kadawyan a natrato a kasla kapadpada ti ‘masna ken maipapan ti bagi a siensia’, ken isu nga naigawidan kadagiti sanga iti panagadal a mangibaga ti penomena iti materiales aa law-ang ken dagiti bukodda a linteg, a sagpaminsan nga adda dagiti naibagbaga a pannakalaksid iti puro a matematiko. Daytoy tattan ti agturay a kapanunutan iti ordinario a panagusar." Ti akakikid a kapanunutan iti "siensia" a naparang-ay dagiti sientista a kas ni Johannes Kepler, Galileo Galilei ken Isaac Newton ket nagrugida a nagannurot ti linlinteg iti katutubo a kas ti linteg iti panaggunay ni Newton. Iti daytoy a paset ti panawen kadawyan daytoy a nagbalin a nangitudtiudo ti masna apilosopia a kas ti "masna asiensiae". Kadagiti napalabas iti maika-19 a siglo, ti balikas a "siensia" ket immadu a nagbalin a maikumaduaan ti sientipiko a pamay-an, ti nadisplina a pamay-an ti panagadal ti masna a lubong, a mairaman ti pisika, kimika, heolohia ken biolohia. Idi maika-19 a siglo daytoy a ti termino a sientista ket napartuat idi babaen ti naturalista a teologo a ni William Whewell tapno mailasin kadagiti agbirbiruk ti pannakaammo iti katutubo ken dagiti agbirbiruk ti pannakaammo kadagiti sabsabali a disiplina. TiOxford nga Inggles a Diksionario ket petsaanna ti nagtaudan iti balikas a "sientista" idi 1834. Daytoy ket sagpaminsan a nangibati ti panagadal iti kapanunutan ti nagtagitaoan ken kagimongan iti maysa a nailimbo a linguistiko, a daytoy ket nasolbar babaen ti pannakaidasig dagitoy a luglugar iti akademiko a panagadal a kas ti siensia sosial. Ken dagiti pay maipada, adda dagiti sasabali pay a nangruna a lugar iti naidisiplina a panagadal ken pannakaammo nga adda tatta nga aldaw a babaen ti sapasap a pangyuna iti "siensia", a kas ti pormal a siensia ken naipakat a siensia.
Pakasaritaan
Ti siensia iti nawatiwat a panakaipanunutan ket rimsua sakbay ti moderno a panawen, ken kadagiti adua naipakasaritaan a sibilisasion, ngem ti moderno a siensia ket naisangsangayan unay kadagiti bukodna a arngian ken naballigi kadagiti bukodna a nagbanagan a tattan ket agipalpalawag no kasano ti siensia iti kaingetan a kapanunutan iti daytoy a termino. Iti kaaduan anasapsapa ngem ti moderno a panawen, ti maysa pay a kangrunaan a panagbuelta a puntos ket ti panagkarang-ay idi ti kalsiko a masna apilosopia iti taga-ugma nga agsasao ti Griego a lubong.
Sakbayan ti pilosopiko
Ti siensia iti sigud a kapanunutanna ket maysa a balikas para iti kita iti pannakaamo (Latin scientia, ti Taga-ugma a Griego a epistemē), ngem saan a ti naipangruna a nainget a kapanunutanbalikas para iti panagbiruk iti kasta a pannakaammo. Iti panakaisangsangayn daytoy ket maysa kadagiti kita iti pannakaammo a dagiti tattao ket mabalinda ti makipakaaamo ken makibinningay. as pagarigan, ti pannakaammo a maipanggep ti panagobra iti masna a banbanag ket nabayagen a naurnong sakbay kadagiti nairehistro a pakasaritaan ken nangiturong ti panagrangrang-ay iti narikut ken konsepto a panagpanpanunnot, a kas naiparang babaen ti panakaaramid kadagiti narikut a kalendario, dagiti pamay-an para iti panagaramid kadagiti makasabidong a mula tapno mabalin a makan, ken dagiti patakder a kas dagiti piramido. Nupay kasta awan dagiti naaramid a maitunos a panagilasin a nagbaetan ti pannakaammo kadagiti banbanag nga agpayso iti amin a komunidad, ken dagiti sabsabali a kita iti komunidad a pannakaammo a kas dagiti mitolohia ken legado a sistema.
Pilosopiko a panagadal ti katutubo
Sakbay ti panakaparnuay wenno pannakaduktal iti konsepto iti "katutubo" (Taga-ugma a Griego phusis), babaen dagiti Sakbay ti Sokratiko a pilosopo, daytoy met laeng a balikas ket naususar a nangipalpalawag ti masna a "pamay-an" iti panagtubo ti mula, ken ti "pamay-an" a ti, kas pagarigan, ti panagkararag ti maysa a tribu iti maysa a naisangsangayan a dios. Para iti daytoy a rason naitunton a dagitoy a lallaki ket isuda kadagiti immuna a pilosopo iti nainget a kapanunotan, ken isuda pay dagiti immuna atattao a nalawag a nangilasin ti "katutubo" ken "taripnong". Ti siensia ngarud ket nailaslasin a kas ti pannakaammo iti katutubo, ken dagiti banbanag nga agpayso para iti amin a komunidad, ken ti nagan ti naipangpangruna a panagbiruk iti kasta apannakaammo idi ket ti pilosopia — ti nagturayan ti immuna a pilosopo-pisiko. Isuda ket kangrunaan laeng a dagiti agpatta-patta wenno teoretiko, a naisangsangayan nga interesado iti astronomia. Iti panakailasi, ti panagpadas ti panagusar ti pannakaammo ti katutubo tapno tuladen ti katutubo (parbo wenno teknolohia, Griegotechnē) ket nakitkita dagiti klasiko a sientista a kasla maitutop nga interesado para kadagiti nababbaba a klase nga artisano.
Bato, Camarines Sur
Ti Bato ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Camarines Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Bato ket politikal a nabingbingay iti 33 a barbaranggay.
• Agos
Rubioideae
Ti Rubioideae ket ti maysa a subpamilia dagiti agsabsabong a mula ti pamilia ti Rubiaceae ken aglaon kadagiti agarup a 7600 a sebbangan kadagiti 27 a tribu.
Saulog Transit, Inc.
Ti Saulog Transit, Incorporated ket maysa a kompania ti bus idiay Filipinas. Addaan dagiti dalan idiay Kavite, Metro Manila ken Siudad ti Olongapo (Zambales) wenno Baguio (Benguet-Apayao).
Bato, Camarines Sur
Dagiti baranggay
• Bacolod
Saulog Transit, Inc.
Dagiti Destinasion
(*) mangipakpakita ti dagus a biahe manipud idiay Siudad ti Cavite wenno Ternate, Cavite
Bato, Camarines Sur
Dagiti baranggay
• Buluang
• Caricot
• Cawacagan
• Cotmon
• Cristo Rey
• Del Rosario
• Divina Pastora (Poblacion)
• Goyudan
• Lobong
• Lubigan
• Mainit
• Manga (Mangga)
• Masoli
• Neighborhood
• Niño Jesus
Karayan Sibalom
Ti Karayan Sibalom ket ti kaatiddogan a karayan iti probinsia ti Antique iti isla ti Panay iti Filipinas. Iti dagup a kaatiddog iti ken iti maysa a pagayusan a labneng a sumakup iti, daytoy ti kadakkelan a sistema ti karayan iti Antique,  a mabirukan iti Sibalom. No maikuyokg kadagiti kangrunaan a tributariona iti Karayan Mao-it ken Karayan Tipulu-an, daytoy ket mangbukel iti Reserba ti Bakir ti Pagayusan a labneng ti Karayan Tipulu-an ken Mao-it (ammo itan a kas ti Masna a Parke ti Sibalom) a nairangarang a kas maysa a masna parke idi 23 Abril 2000.
Lehislatibo a distrito iti Benguet
Ti Lehislatibo a Distrito iti Benguet ket isu ti agdama a pannakabagi ti probinsia ti Benguet iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas.
Karayan Sibalom
Ti pagayusan a labneng ti karayan ket maikeddeng a kas maysa kadagiti naudi a nabati a tanap a katuduan a bakir iti Panay.
Lehislatibo a distrito iti Benguet
Nangrugi idi 1916 ti saan pay a nabingbingay a Mountain Province (a ti Benguet ket sub probinsiana idi) ken ti Siudad ti Baguio ket naikkanda idi ti pannakabagi iti Lehislatura ti Filipinas. NUpay kasta, dagidi tallo a delagadoda ket indutok babaen ti Gobernador-Heneral ngem ti nabutosan babaen ti nadayeg a butos. Ti Mountain Province ken ti Siudad ti Baguio ket nangrugrugi laeng a nagbutbutos kadagiti pannakabagidad idi 1935 babaen ti Tignay Blng. 4203, a nangited pay ti teritorio apanagsakop para iti tungngal maysa a distrito ti pannakabagi. Ti sub probinsia ti Benguet ken ti nadokumentuan ti linteg a siudad ti Baguio ket nairrepresentada idi a kas paset ti maikadua adistrito ti Mountain Province aginggana idi 1969, kalpasan ti daan a pannakabingbinagy ti probinsia idi Hunio 18, 1966 babaen ti [http://laws.chanrobles.com/ph/ra/republicactno4695.html Republika Tignay Blng. 4695].
Ti Benguet ken Siudad ti Baguio ket kimmuyogda a nagbutos ti maysa a pannakabagi manipud idi 1969 aginggana idi 1972. Isuda a dua ket nairepresenta iti Interim Batasang Pambansa a kas paset ti Rehion I manipud idi 1978 aginggana idi 1984. Ti Benguet, malaksid ti urbano unay a siudad ti Baguio, ket nagbutos ti maysa a pannakabagi iti Kadawyan a Batasang Pambansa idi 1984. Epektibo idi Pebrero 11, 1987, ti Benguet (a naigrupo manen ti Baguio iti daytoy) ket nabingbingay idi kadagit idua a kongresional a distrito babaen ti baro a Batay-linteg, ken nagbutos ti kamkammeng iti naipasubli a Kamara dagiti Pannakabagi a nangrugi iti isu met laeng a tawen. Ti kongresional a distrito a naikeddenga a kas ti umuna a distrito ti probinsia ket nanaganan iti Lehislatibo a distrito iti Siudad ti Baguio, ken ti maikadu a adistrito ket naikeddeng manen idi a kas ti maymaysa a distrito. Isuda a dua ket nagbutos kadagiti pannakabagi kadagita a panangikeddeng a nangrugi idi 1995.
Bato, Camarines Sur
Dagiti baranggay
• Palo
Jennifer Lawrence
Ni Jennifer Shrader Lawrence ket maysa nga Amerikana nga aktres. Naiyanak ken dimmakkel idiay Louisville, Kentucky. Idi agtawen iti 14, isu ket naduktala babaen ti skawt ti talento idiay Siudad ti New York. Ti immuna a nangruna a papelna ket kas ti nangruna a miembro ti sitcom iti The Bill Engvall Show (2007–09). Immuna a napan iti pelikula iti pangsuporta a papel iti Garden Party (2008), kalpasanna ti nabigbig a papelna iti nawaya a drama ti Winter's Bone (2010).
Bato, Camarines Sur
Dagiti baranggay
• Payak
• Sagrada (Sagrada Familia)
• Salvacion
• San Juan
• San Miguel
• San Rafael (Poblacion)
• San Vicente
• Santa Cruz (Poblacion)
• Santiago (Poblacion)
• Sooc
• Tagpolo
• Tres Reyes (Poblacion)
Bombon, Camarines Sur
Ti Bombon ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Camarines Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Bombon ket politikal a nabingbingay iti 8 a barbaranggay.
Lehislatibo a distrito iti Ifugao
Ti Lehislatibo a Distrito iti Ifugao ket isu ti agdama a pannakabagi ti probinsia ti Ifugao iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Ti probinsia ket inrepresenta idi a kas paset ti saan a nabingbingay a Mountain Province manipud idi 1916 aginggana idi 1969, idi daytoy ket naidatonan ti bukodna a pannakabagi a kas maysa a nawaya probinsia. Manipud idi 1978 aginggana idi 1984 daytoy ket paset idi ti pannakabagi ti Rehion II, ken manipud idi 1984 daytoy ket nagtagikuan ti bukodna a pannakabagi.
Pagsasao a Chuukes
Ti pagsasao a Chuukes wenno Trukes ket ti pagsasao a Trukiko ti pamilia ti pagsasao nga Austronesio a naipangpangruna a naisasao idiay is-ila ti Chuuk iti Is-isla Carolina iti Mikronesia. Adda pay dagiti komunidad dagiti agsasao idiay Pohnpei ken Guam. Dagiti karkulo ket mangipakita nga adda dagiti agarup a 45,900 nga agsasao idiay Mikronesia.
Departamento ti Nariño
Ti Nariño ket departamento ti Colombia a nainagan kenni Antonio Nariño. Ti kapitoliona ket ti San Juan de Pasto. Daytoy ket addaan iti laud ti pagilian, a bineddengan babaen ti Ecuador ken ti Taaw Pasipiko.
Ti Nariño ket addaan iti nadumaduma a heograpia ken ti nadumaduma a klima segun ti kangato: napudot kadagiti tanap iti Pasipiko ken nalamiis iti kabambantayan, nga ayan dagiti kaaduan a nagtataeng, ti kasasaad a maul-ulit iti turong ti amianan-abagatan. Dagiti dadduma pay a nangruna a siudad ket mairaman ti Tumaco ken Ipiales.
Pakasaritaan
Ti teritorio ket sinakop idi las-ud ti Sakbay ti Colombia a panawen babaen dagiti nadumaduma a tribu ti Indiano, a mairaman dagiti Quillacingas, Awa, Tumas, ken dagiti grupo a paset idi ti Imperio ti Inca. Ti immuna a kongkistador a simsimrek idi ti teritorio ket ni Andagoya Pascual idi 1522, a nagbanniaga manipud iti pantar ti Pasipiko ti Colombia ken inusarna ti pakaammo a naala babaen ni Francisco Pizarro tapno mangurnos ti ekspedision a nagpatingga iti panagparukma iti Peru.
Ni Juan de Ampudia ken ni Pedro de Añazco ket immunada a sinukmat ti kabambantayan a paset ti departamento, kinomisionado babaen ni Sebastian de Belalcazar idi 1535, nga isu idin ket pinasiarna ti teritorio idi 1536 ket naabutna ti Popayán ken nagpaut a nagbati idiay sakbay a nagsubli idiay Espania.
Alma mater
right|thumb|Ti estatua ti Alma Mater babaen ni [[Mario Korbel, iti sumrekan ti Unibersidad ti Havana idiay Kuba.]]
Ti Alma mater (Latin: alma "managtaraon/naanus", mater "ina"; pl. [masansan a maus-usar] almae matres) ket ti maysa nga alegoriko nga insasao iti Latin para iti unibersidad wenno kolehio. Daytoy ket inus-usar a mangibaga ti eskuela a nagbasaan ti maysa a tao.
Sakbay iti moderno a pannakausarna, ti Alma mater ket maysa idi a pammadayaw a titulo iti Latin para kadagiti nadumaduma a diosen nga ina, a naipangpangruna kada Ceres wenno Cybele, ken kalpasanan iti katolisismo para kenni Birhen Maria. Ti taudan iti agdama nga usar ket ti iti pasasao ngao Alma Mater Studiorum ("managimbag nga ina kadagiti panagadal") iti agtultuloy nga agtpatpataray a kaduogan nga unibersidad iti Akinlaud a lubong: ti Unibersidad ti Bologna, a napundar idi 1088. Daytoy ket mainaig iti termino iti alumnus, a mangibagbaga iti nagturpos iti unibersidad, ken ti literal a kaibuksilan ti "maysa a nataraonan."
Baroy
Ti Baroy ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Norte iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Baroy ket nabingbingay a politikal iti 23 a barbaranggay.
• Andil
• Bag-ong Dawis
• Baroy Daku
• Bato
• Cabasagan
• Libertad
• Limwag
• Lindongan
• Maliwanag
• Manan-ao
• Pange
• Pindolonan
• Poblacion
• Princesa
• Raw-an Point
• Sagadan (Sagadan Lower)
• Salong
• Tinubdan
• Sagadan Upper
• San Juan
• Santo Niño Village
Reptilia
Iti tradison, dagiti reptilia ket dagiti kameng iti klase ti Reptilia a mangbukel kadagiti amniota a dagitoy ket saan a dagiti billit wenno dagiti mamalia. (Dagiti amniota ket dagiti bertebrata nga addaan kadagiti itlog nga aglanga iti maysa nga amnion, ti doble ti kulanitna a mangpalubos ti embrio a nasayaat a makanges iti daga.) Dagiti sibibiag a reptilia, iti dayta akapanunotan, ket mabalin a mailasin manipud kadagiti dadduma a tetrapoda gapu ta dagitoy ket nalamiis-dara ken addaanda dagiti scute wenno dagiti siksik.
Columbio
Ti Columbio ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Sultan Kudarat iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Columbio ket nabingbingay a politikal iti 16 a barbaranggay.
• Bantangan (Lasak)
• Datablao
• Eday
• Elbebe
• Lasak
• Libertad
• Lomoyon
• Makat (Sumali Pas)
• Maligaya
• Mayo
• Natividad
• Poblacion
• Polomolok
• Sinapulan
• Sucob
• Telafas
Pagsasao a Kensiu
Ti pagsasao a Kensiu (Kensiw) ket ti maysa a pagsasao nga Austroasiatiko ti sub-sanga ti Jahaiko (Akin-amianana Asliano). Daytoy ket insasao babaen ti bassit a komunidad ti 300 idiay Probinsia ti Yala iti akin-abagatan a Tailandia ken naireporta pay a babaen ti komunidad iti agarup a 300 nga agsasao idiay Akinlaud a Malaysia kadagiti Estado ti Perak ken Kedah. Dagiti agsasao iti daytoy a pagsasao ket dagiti Negrito nga ammo a kas tattao a Mani wenno Maniq ti Tailandia.
Ibajay
Ti Ibajay ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Aklan iti Filipinas.
Dagiti baranggay
Ti Ibajay ket politikal a nabingbingay iti 35 a barbaranggay.
• Agbago
• Agdugayan
• Antipolo
• Aparicio
• Aslum
• Bagacay