cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sustainable Development Goal 6
ndabere
Mmiri ọṅụṅụ dị mma na ụlọ mposi dị ọcha na-echebe ndị mmadụ pụọ na ọrịa ma mee ka ọha mmadụ nwee ike na-arụpụta ihe n'ụzọ akụ na ụba. Ịga ụlọ akwụkwọ na ọrụ na-enweghị nkwụsịtụ na-akwado agụmakwụkwọ na ọrụ. Ya mere, ụlọ mposi n'ụlọ akwụkwọ na n'ebe ọrụ gụnyere na nke abụọ ebumnuche ("nweta ohere ịnweta ịdị ọcha zuru oke na nke ziri ezi na ịdị ọcha maka mmadụ niile"). Ihe ngwọta ziri ezi na ịdị ọcha na-edozi mkpa ụmụ nwanyị na ụmụ agbọghọ na ndị nọ n'ọnọdụ adịghị ike, dị ka ndị agadi ma ọ bụ ndị nwere nkwarụ.
Na June 2019, United Nations Children Fund (UNICEF) na World Health Organisation wepụtara akụkọ ha nwere peeji 138 "Ọganihu na mmiri ọṅụṅụ ụlọ, ịdị ọcha na ịdị ọcha 2000-2017: lekwasịrị anya pụrụ iche na enweghị aha." Akụkọ ahụ kwuru na n'afọ 2017, ijeri mmadụ 5.3 - nke na-anọchite anya 71% nke ndị bi n'ụwa - jiri "ọrụ mmiri ọṅụṅụ a na-achịkwa nke ọma - nke dị n'ime ụlọ, dị mgbe ọ dị mkpa, na enweghị mmetọ . Ka ọ na-erule afọ 2017, ijeri mmadụ 6.8 - nke na-anọchite anya 90% nke ndị bi n'ụwa - jiri "opekata mpe ọrụ bụ isi", nke gụnyere "isi iyi mmiri ọṅụṅụ ka mma n'ime njem nkeji iri atọ iji nakọta mmiri". Otú ọ dị, na 2017, a ka nwere nde mmadụ 785 na-enweghị "ọbụna ọrụ mmiri ọṅụṅụ bụ isi, gụnyere nde mmadụ 144 bụ ndị dabeere na mmiri dị n'elu." Akuko a kwuru na ihe ruru ijeri mmadụ abụọ ji “ebe a na-aṅụ mmiri a na-aṅụ na nsị”. Akụkọ ahụ dọrọ aka ná ntị na ọrịa ndị gụnyere “afọ ọsịsa, ọgbụgbọ ọgbụgbọ, ọnyụnyụ ọbara, typhoid, na polio” na-ebute site na mmiri mmetọ, bụ́ nke na-akpata ọnwụ ihe dị ka 485,000 afọ ọsịsa kwa afọ. Ọ dọrọ aka ná ntị na 50% nke ndị bi n'ụwa ga-ebi "n'ebe nsogbu mmiri na-enwe" site na 2025. N'ihe dị ka 2017, 22% nke ụlọ ọrụ nlekọta ahụike na mba ndị mepere emepe enweghị ọrụ mmiri, na ọnụ ọgụgụ ndị yiri ya enweghị ọrụ ịdị ọcha na nlekọta mkpofu.
Nyochaa ọganihu SDG sitere n'aka UN na 2020 chọpụtara na "ịbawanye nkwa ndị na-enye onyinye na mpaghara mmiri ga-anọgide na-adị mkpa iji nwee ọganihu na mgbaru ọsọ 6". Nke a bụ ya mere UN ji tinye aka n'otu n'otu na-akwalite nkwado mba ndị a maara dị ka SDG 6 Global Acceleration Framework.
Ebumnuche, egosi na ọganihu
Ihe mgbaru ọsọ isii nke "nkwalite pụta" gụnyere: Mmiri ọṅụṅụ dị mma ma dị ọnụ ala; kwụsị ikpochapụ oghere ma nye ohere ịnweta ịdị ọcha na ịdị ọcha, melite ogo mmiri, ọgwụgwọ mmiri na-ekpofu mmiri na ijikwa ya eme ihe nke ọma, na- abawanye arụmọrụ nke mmiri na-eme ka mmiri dị ọcha mee ihe, mejuputa IWRM, chebe ma weghachite ihe ndị metụtara mmiri. Ebumnuche abụọ a "ụzọ isi nweta" bụ ịgbasa nkwado mmiri na idebe ihe ọcha na mba ndị ka na-emepe emepe, na ịkwado itinye aka na mpaghara na mmiri na nlekọta ịdị ọcha.
Ebumnuche atọ mbụ metụtara inye mmiri ọñụñụ, ọrụ idebe ihe ọcha na ọgwụgwọ mmiri na-ekpofu mmiri na ijigharị ya.
Otu SDG 6 Baseline Report na 2018 chọpụtara na ihe na-erughị pasenti 50 nke mba nwere atụmatụ ntọala yiri nke ọtụtụ SDG 6 n'ụwa niile. : 31 Otu ihe kpatara ya bụ na ọtụtụ SDG 6 zuru ụwa ọnụ egosi dị ọhụrụ, na ọtụtụ nwere nanị obere oge usoro, na-eme ka o sie ike ikpebi ọnụego nke ọganihu. : 31
Ebumnuche 6.1: Mmiri ọṅụṅụ dị mma yana ọnụ ala
Aha n'uju nke Target 6.1 bụ: "Ka ọ na-erule 2030, nweta ohere zuru ụwa ọnụ na nha anya inweta mmiri ọñụñụ dị mma ma dị ọnụ ala maka mmadụ niile".
Ebumnuche a nwere otu ihe ngosi: Ngosipụta 6.1.1 bụ "ọnụ ọgụgụ ndị bi na-eji ọrụ mmiri ọ drinkingụ drinkingụ na-achịkwa nke ọma".
Nkọwa nke " ọrụ mmiri ọ drinkingụ drinkingụ na-achịkwa nke ọma " bụ: "Iri mmiri si n'ebe mmiri dị mma nke dị na ogige, dị mgbe achọrọ ya na enweghị mmetọ kemịkalụ na ụzọ mbụ." : 8 N'agbata afọ 2000 na 2015, pasentị nke ndị bi n'ụwa niile na-eji mmiri ọ drinkingụ drinkingụ ejiri nke ọma abawanyela site na pasenti 61 ruo 71. Mana nke a agbanwebeghị na 2017. Na mkpokọta, nde mmadụ 785 gburugburu ụwa ka enweghị isi ọrụ mmiri ọñụñụ.
N'afọ 2017, naanị pasentị 71 nke ndị bi n'ụwa niile ji mmiri ọ drinkingụ drinkingụ ejirila nke ọma mee ihe. Nke a pụtara na ijeri mmadụ 2.2 ka enweghị mmiri ọñụñụ ejirighị nke ọma na 2017.
Tụnyere 2017, 74% nke ndị bi n'ụwa ga-enweta mmiri ọ drinkingụ drinkingụ ejirila nke ọma na 2020. Nke a bụ mmụba n'oge gara aga, mana mmadụ ijeri 2 ka na-enwetaghị mmiri ọñụñụ dị mma, ọkachasị n'ime ime obodo na mba ndị mepere emepe. Na 2020, nde mmadụ 771 ka na-enwetaghị ọbụna ọrụ mmiri ọñụñụ. 8 n'ime mmadụ iri n'ime ndị a bi n'ime ime obodo, ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ọkara bi na mba ndị mepere emepe; Ọ nweghị mpaghara SDG a na-atụ anya na ọ ga-enweta mkpuchi zuru ụwa ọnụ site na 2030, na na ndịda Sahara Africa, ọnụ ọgụgụ ndị na-enweghị ohere ịnweta mmiri ọñụñụ ejirila nke ọma amụbaala karịa 40% kemgbe 2000. N'ọ̀tụ̀tụ̀ ọganihu a na-enwe ugbu a, ebumnobi zuru ụwa ọnụ nke inweta mmiri ọṅụṅụ a na-achịkwa nke ọma na 2030 ga-adị mkpa okpukpu anọ.
Ebumnuche 6.2: Kwụsị ịsa ahụ na-emeghe ma nye ohere ịdị ọcha na ịdị ọcha
Aha zuru ezu nke Target 6.2 bụ: "Ka ọ na-erule 2030, nweta ohere ịnweta ịdị ọcha na ịdị ọcha zuru oke na nke ziri ezi maka mmadụ niile wee kwụsị ikpochapụ oghere, na-elebara mkpa ndị inyom na ụmụ agbọghọ anya na ndị nọ n'ọnọdụ adịghị ike."
Ebumnuche a nwere otu ihe ngosi: Ngosipụta 6.2.1 bụ "ọnụọgụ ndị mmadụ na-eji (a) ọrụ idebe ihe ọcha na-achịkwa nke ọma yana (b) ebe a na-asa aka nke nwere ncha na mmiri".
Nkọwa nke "ọrụ ịdị ọcha a na-achịkwa nke ọma" bụ: "Ojiji nke ụlọ ọrụ emeziwanye nke a na-ekekọrịtaghị na ezinụlọ ndị ọzọ yana ebe a na-ekpofu ihe mkpofu na ọnọdụ ma ọ bụ bufee ma mesoo ya n'èzí." : 8 Ụlọ ọrụ ịdị ọcha emelitere bụ nke e mere iji kewapụ ihe dị ọcha na mkpochapụ na kọntaktị mmadụ. : 6
A na-akọkọkarị ebumnuche 6.1 na 6.2 ọnụ n'ihi na ha abụọ so na ngalaba ịsa ahụ ma nwee otu ụlọ ọrụ na-ahụ maka nchekwa, Joint Monitoring Programme for Water Supply and Sanitation (JMP).
Ọnụọgụ dị na atụmatụ ntọala 2017 site na Mmemme Nlebaanya Njikọta maka Ịnye Mmiri na Ịdị ọcha (JMP) bụ na ijeri mmadụ 4.5 ugbu a enwebeghị ihe ọ bụla ejisiri ịdị ọcha.
N'ụwa niile, ọnụ ọgụgụ ndị na-eji ọrụ idebe ihe ọcha ejiri n'enweghị nsogbu rịgoro site na pasenti 28 na 2000 ruo pasenti 45 na 2017. Latin America na Caribbean, Sub-Saharan Africa, na East na Ndịda Ebe Ọwụwa Anyanwụ Eshia dekọtara mmụba kachasị ukwuu. Na mkpokọta, a ka nwere nde mmadụ 701 gburugburu ụwa bụ ndị ka na-eme ịsa ahụ n'afọ 2017. Ọnụọgụ a belatara n'afọ 2020 ruo nde mmadụ 673 bụ ndị na-eme ịsa ahụ.
Na 2020, akụkọ sitere na ọgbakọ ndọrọ ndọrọ ọchịchị High-Level Forum on Sustainable Development chọpụtara na "ọtụtụ ijeri mmadụ n'ụwa niile ka enweghị ohere ịnweta mmiri na idebe ihe ọcha na akụrụngwa ịsa aka n'ụlọ, nke dị oke mkpa iji gbochie mgbasa nke COVID. -19 ". Agbanyeghị, otu ọrịa na-efe efe a emeela ka mbelata ohere ịnweta idebe ihe ọcha jikwaa n'enweghị nsogbu.
Ebumnuche 6.3: Melite ogo mmiri, ọgwụgwọ mmiri na-ekpofu mmiri na ijikwa ya dị mma
A haziri ebumnuche 6.3 dị ka "Ka ọ na-erule 2030, kwalite ogo mmiri site na ibelata mmetọ, iwepụ mkpofu na ibelata ntọhapụ nke kemịkalụ na ihe dị ize ndụ, ibelata oke nke mmiri mkpofu na-adịghị edozi ma na-abawanye ụbara imegharị na nchekwa eji eme ihe n'ụwa niile". Nke a bụkwa ebumnuche metụtara ịdị ọcha, n'ihi na ọgwụgwọ mmiri mkpofu bụ akụkụ nke ịdị ọcha.
Ebumnuche nwere ihe ngosi abụọ:
Ichekwa isi iyi mmiri dị oke mkpa iji nweta ohere zuru ụwa ọnụ iji nweta mmiri ọñụñụ dị mma yana ọnụ ala.
Ebumnuche 6.4: Na-abawanye arụmọrụ iji mmiri wee hụ na ọ na-enweta mmiri dị ọhụrụ
Ebumnuche a nwere ihe ngosi abụọ:
A chịkọtara ọnọdụ dị ugbu a gbasara nrụgide mmiri dị ka ndị a: "N'afọ 2017, Central na Southern Asia na Northern Africa debara aha oke nrụgide mmiri - nke a kọwara dị ka oke mmiri dị ọhụrụ wepụrụ na mkpokọta mmiri ọhụrụ a na-emegharị - nke karịrị pasent 70". Nke a na-esote Western Asia na Eastern Asia, na oke nrụgide mmiri nke 54 pasent na 46 pasent, n'otu n'otu.
Ebumnuche 6.5: Mejuputa IWRM
A haziri 6.5 Target dị ka: "Site na 2030, mejuputa njikwa akụrụngwa mmiri agbakwunyere na ọkwa niile, gụnyere site na imekọ ihe ọnụ dị ka o kwesịrị."
Ihe ngosi abụọ a gụnyere:
Ntụleghachi na 2020 kwuru na: "N'afọ 2018, pasent 60 nke mba 172 kọrọ ọkwa dị ala, nke dị ala na nke dị ala nke mmejuputa iwu nke njikwa mmiri mmiri na-ejikọta ya na o yighị ka ọ ga-emezu ebumnuche mmejuputa ya na 2030."
Otu nyocha ahụ kwuru na: "Dịka data sitere na mba 67 si kwuo, nkezi pasentị nke ọdụ ụgbọ mmiri nke mba nke usoro arụ ọrụ kpuchiri bụ pasent 59 n'ime oge 2017-2018. Naanị mba 17 kọrọ na usoro ndị dị otú ahụ kpuchiri basins ha niile na-agafe agafe."
Ebumnuche 6.6: Chedo ma weghachi gburugburu ebe obibi metụtara mmiri
Ebumnuche 6.6 bụ: "Ka ọ na-erule afọ 2020, chebe ma weghachi ihe ndị dị ndụ metụtara mmiri, gụnyere ugwu, oke ọhịa, ala mmiri, osimiri, ọdọ mmiri na ọdọ mmiri ."
O nwere otu ihe ngosi: Ihe ngosi 6.6.1 bụ "Mgbanwe n'ókè nke gburugburu ebe obibi metụtara mmiri ka oge na-aga".
A na-atụ anya na mmetụta ọjọọ nke mgbanwe ihu igwe nwere ike ibelata oke mmiri dị ọcha, si otú ahụ na-akawanye njọ gburugburu ebe obibi na ebe obibi.
Ebumnuche 6.a: gbasaa nkwado mmiri na idebe ihe ọcha na mba ndị ka na-emepe emepe
Ebumnuche 6.a bụ: "Site na 2030, gbasaa nkwado mba ụwa na nkwado ikike ike nye mba ndị ka na-emepe emepe n'ime mmiri na mmemme metụtara mmiri na idebe ihe ọcha, gụnyere iwepụta mmiri, mkpochapụ, nrụpụta mmiri, ọgwụgwọ mmiri na-ekpo ọkụ, imegharị ihe na iji teknụzụ eme ihe."
O nwere otu ihe na-egosi: Ihe ngosi 6.a.1 bụ "Ogo nke enyemaka mmepe nke mmiri na idebe ihe ọcha bụ akụkụ nke atụmatụ mmefu gọọmentị na-ahazi".
N'afọ 2015, oke ODA zuru ụwa ọnụ na mpaghara mmiri ruru anyị ijeri $8.6, gụnyere ịgba mbọ hụ na isi mmiri na ịdị ọcha, na ịkwalite akụrụngwa mmiri ugbo na ike mmiri. Agbanyeghị, 80% nke mba anaghị emezu ebumnuche mmiri na ịdị ọcha n'ihi enweghị ego zuru oke [6].
SDG 6 adịghị aga nke ọma n'ihi mmejuputa iwu na-adịghị mma, ụkọ ndị ọrụ, ego ezughị oke na mmetụta dị nta nke ego enyemaka mgbe etinyeghị ntinye ego ogologo oge na-agbanwe agbanwe. Nkà na ụzụ ọhụrụ na njikwa dị irè karị bụ ntọala maka ịkwalite SDG 6 n'ọnọdụ mkpirisi ego enyemaka. Ya mere, ibelata mmefu ego nwere ike ịzọpụta nnukwu ego. Maka ime obodo na mba ndị ka na-emepe emepe, ọ dị mkpa iji ihe ndị kwesịrị ekwesị, kwalite ịzụ ahịa na kpochapụ ndị etiti[7].
N'afọ 2019, akwụkwọ sitere na UN chọpụtara na: "Mgbe ọtụtụ afọ nke mmụba na-aga n'ihu na mgbe ha ruru ijeri $ 9 na 2016, enyemaka mmepe gọọmentị (ODA) na mpaghara mmiri jụrụ site na 2 pasent site na 2016 ruo 2017. Agbanyeghị, nkwa ODA maka mpaghara mmiri wee jiri pasentị 36 gbagoro n'etiti 2016 na 2017, na-egosi nlebara anya ọhụrụ nke ndị na-enye onyinye na mpaghara ahụ."
Otu afọ ka e mesịrị n'April 2020 ka ekwuru na "ego ODA na mpaghara mmiri ruru ijeri $9, ma ọ bụ pasent 6, na 2018, na-eso mbelata ego ndị dị otú ahụ na 2017".
Ihe karịrị ijeri mmadụ abụọ enweghị mmiri ọñụnụ ejirizi nke ọma. Ijeri 1.6 ọzọ bụ ndị na-adịghị ọcha ọcha. Ọ bụrụ na ọnọdụ a na-aga n'ihu, ụwa agaghị enwe mmiri zuru oke iji gboo mkpa site na 2030 ya mere na-eme ka ọ ghara ikwe omume izute SDG 6-mmiri dị mma na ịdị ọcha maka mmadụ niile. Mgbanwe ihu igwe na-emekwa ka ọnọdụ nnweta mmiri ka njọ ka ọ na-emetụta usoro mmiri nke ụwa site na ụbara nke ụkọ mmiri ozuzo, idei mmiri na mmiri ozuzo na-enweghị ntụkwasị obi. Iji merie nsogbu nke nsogbu mmiri, Global Water Security & Sanitation Partnership (GWSP) na-arụkọ ọrụ na ọtụtụ mba iji mee ka mmiri dịịrị nwa amaala ya. Na 2020, GWSP jikọrọ aka na Dominican Republic na mpaghara Espaillat rụkwaa ma nabata ụzọ ọhụrụ nke nchịkọta na ọgwụgwọ mmiri ebe usoro ọgwụgwọ mmiri na-adịghị arụ ọrụ kemgbe 2004. Nke a emela ka ịdị ọcha, ịdị ọcha na ịnweta mmiri ọñụñụ dị ọcha ka mma.
Ebumnuche 6.b: Kwado itinye aka na mpaghara na njikwa mmiri na ịdị ọcha
Ebumnuche 6.b bụ: "Na-akwado ma wusie ike nsonye nke ndị obodo na imeziwanye mmiri na idebe ihe ọcha."
O nwere otu ihe na-egosi: Ngosipụta 6.b.1 bụ "Ozi nke ngalaba nhazi mpaghara nwere ụkpụrụ na usoro arụ ọrụ na usoro maka itinye aka na mpaghara mmiri na njikwa mmiri".
Ụlọ ọrụ nchekwa
Ndị ụlọ ọrụ nchekwa na-ahụ maka ịkọ akụkọ ihe ngosi ndị a:
Mmetụta nke ọrịa COVID-19
Ọrịa COVID-19 emetụtala ndị ogbenye bi n'ime ime obodo na-enweghị obere mmiri dị ọcha ma ọ bụ enweghị ohere. Ọrịa ọjọọ ahụ egosila mkpa ịdị ọcha, ịdị ọcha na ịnweta mmiri dị ọcha nke ọma iji gbochie ọrịa. Dị ka Òtù Ahụ Ike Ụwa si kwuo, ịsacha aka bụ otu n'ime ihe kacha dị irè mmadụ nwere ike ime iji belata mgbasa nke nje na igbochi ọrịa, gụnyere nje COVID-19.
A na-arịọ ụwa ka ọ kwọọ aka ọtụtụ ugboro n'ụbọchị, saa na sachapụ ihe ọ bụla e si n'èzí pụta, sachapụkwa ụgbọ njem ọha n'otu oge n'otu ụbọchị. Oriri mmiri, yana ọgbọ mmiri mkpofu n'ụwa niile, abawanyela okpukpu abụọ ugbu a. UN-Habitat na ndị mmekọ na-arụkọ ọrụ iji kwado ịnweta mmiri pọmpụ na ịsacha aka na ebe ndị na-adịghị mma. Site na mmụba nke akụrụngwa mmiri na 2020, o kwuru na n'afọ 2030 nde mmadụ 700 nwere ike chụpụ ya n'ihi ụkọ mmiri.
Ihe iyi egwu mgbanwe ihu igwe
Mgbanwe ihu igwe bụ nnukwu ihe ịma aka iji nweta ebumnuche mmepe na-adigide 6 na mmiri dị ọcha na idebe ihe ọcha maka mmadụ niile. Mmetọ sitere na mmanụ ọkụ ebutela mmetọ nke mmiri na-emebi ohere ịnweta mmiri dị ọcha ma na-ebute mgbanwe ihu igwe na-agbanwe ọnọdụ ihu igwe na-abawanye ụkọ mmiri ozuzo na mpaghara ụfọdụ yana idei mmiri na mpaghara ndị ọzọ. Renzaho et al. (2017) na-atụ aro mkpa maka biofuels iji belata mmetụta nke mgbanwe ihu igwe na ịnweta mmiri dị ọcha na ịdị ọcha. Ho & Goethals (2019) SDG 6 na-eyi egwu egwu egwu zuru ụwa ọnụ na-apụta gụnyere mgbanwe ihu igwe, mbuso agha ndu, mbelata mmiri, na mmụba nke ala nke na-etinye ihe egwu na ọdọ mmiri na-adigide n'ọdịnihu. Ọ bụ ihe iyi egwu dị na ọdọ mmiri na ọdọ mmiri n'ọdịnihu na-egosi ka SDG 6 n'etiti SDG ndị ọzọ si egwu mgbanwe ihu igwe. Ime obodo, mgbochi mmiri, microplastics, na ụdị mmetọ ndị ọzọ na-abawanye mbibi nke mgbanwe ihu igwe ma na-emebi nkwado nke ọdọ mmiri na ọdọ mmiri. Mycoo (2018) na-atụ aro ka ekwesịrị ileba anya n'ihe ịma aka nchịkwa mmiri iji kwado na nzute SDG 6. Ya mere, ọ dị mkpa ka e nwekwuo atumatu, ngwá ọrụ, na omume dị mma iji dozie okwu na-arịwanye elu nke nchekwa mmiri ma nwetakwa mmepe na-adịgide adịgide n'okpuru egwu nke mgbanwe ihu igwe. N'otu aka ahụ, Delany-Crowe et al. Amụma (2019) gbadoro ụkwụ na inweta SDG 6 na 13 gbakwunyere 14 chọrọ ijikọ usoro mgbanwe ihu igwe ebe ewepụtara usoro mbelata zuru oke. Holcomb (2021) na-akọwa isi nkwusi okwu ike na mgbanwe ihu igwe iyi egwu na SDG 6 na ụzọ nha gburugburu.
Mbunye na ihe ịma aka n'akụkụ ihe achọrọ
Mmiri dị ọcha na ịdị ọcha na-emetụta ọ bụghị nanị na usoro nnukwu gburugburu ebe obibi, ma ha na-emetụtakwa nnukwu ebumnuche ụlọ ọrụ na àgwà oriri mmiri. Ka mba ndị na-emepe emepe na Sub-Saharan Africa na South-South-East Asia na-aba ụba nke ukwuu, mba ndị a nwere ihe ịma aka pụrụ iche iji megharịa na ichekwa ihe ndị dị ndụ mmiri. Na nguzobe Sustainable Development Goals na 2015, MDGs gara aga hapụrụ nde 663 chọrọ inweta mmiri dị mma.
Ọtụtụ n'ime ihe a na-elekwasị anya n'ime afọ iri na-abịanụ bụ na mba ndị dị na Sub Saharan Africa bụ ndị na-agaghị emeli ihe ha chọrọ ma ọ bụrụ na ego na-eto eto adịghị echekwa n'ime afọ iri na-abịanụ. Libey et.al, (2020) mara na ọbụlagodi n'ebe abụọ ahọpụtara na North-Eastern Africa ebe ụtụ isi ụlọ ọrụ dị elu karịa mpaghara ha gbara ya gburugburu, ụlọ ọrụ ọha na eze enweghị ike ịga n'ihu na-achọ mmiri mgbe niile. N'ịgbasa okwu a n'ihu, ọchịchị ọtụtụ ọkwa ka bụ ihe dị mkpa na-eduzi ego nke ọma n'ebe achọrọ ha. Nkiaka et.al, (2021), dere na omume nlekọta mmiri na-adịgide adịgide ga-ekwe omume ma ọ bụrụ na enwere ngwọta mpaghara maka Sub-Saharan Africa nke na-ejikọta usoro na omume nlekọta mmiri dị ugbu a.
Nleba anya na ọganihu
A na-ebipụta akụkọ ọganihu dị elu maka SDG niile n'ụdị akụkọ sitere n'aka odeakwụkwọ ukwu nke United Nations. Nke kacha ọhụrụ bụ site na Eprel 2020. Akụkọ tupu nke ahụ sitere na Mee 2019.
Na mgbakwunye, enwere ike ịhụ mmelite na ọganihu na webụsaịtị SDG nke United Nations na-elekọta.
Ileba anya n'ọganihu ọkwa mba nke Sustainable Development Goal (SDG) 6 site na akara ngosi mba ụwa kwadoro bụ ihe nyocha siri ike na nnukwu ego sitere n'aka ndị otu mba ụwa na gọọmentị mba. SDG 6 nwere ebumnuche isi isii na ihe nrịbama itoolu, yana ụzọ abụọ e ji emejuputa (MoI) lekwasịrị anya na ihe nleba anya. A ga-enyocha ihe ngosi maka SDG 6 wee kọwapụta ya na ọkwa mba ụwa site n'aka ndị ọrụ nlekọta United Nations (UN) n'okpuru UN-Water managed Integrated Monitoring Initiative for SDG 6 (IMI), n'agbanyeghị data na nsonaazụ mba ga-abụ ntọala nke nlekota niile. na akuko.
N'ọtụtụ ọnọdụ, a ga-eji akara ngosi akara iji tụọ ọganihu (ma ọ bụ enweghị ya). Ya mere, mmejuputa atumatu SDG na-egosi nleba anya na-aga n'ihu na nleba anya n'oge iji lelee ma uzo na uzo mmepe ziri ezi.
Enwere ihe ngosi 11 zuru ụwa ọnụ iji soro ọganihu ruo SDG 6. Atụmatụ zuru ụwa ọnụ gbadoro ụkwụ na data obodo, ndị ụlọ ọrụ United Nations na-ahụ maka ya chịkọtara ma kwado ya, mgbe ụfọdụ data sitere na isi mmalite ndị ọzọ na-akwado ya.
Na 2015, Sustainable Development Solutions Network (2015, p. 7) dere na ihe ngosi siri ike ga-eme ihe abụọ: mee ka ebumnuche SDG rụọ ọrụ dị ka ngwá ọrụ nchịkwa iji nyere mba na obodo ụwa aka ịmepụta atụmatụ mmejuputa ihe àmà na-egosi ma kesaa ihe onwunwe ya; ma mee dị ka kaadị akụkọ iji tụọ ọganihu SDG.
Ntụnyere ihe ngosi SDG 6 ndị a na ọkwa mba na-enye anyị ohere inyocha ọganihu nke mba dị iche iche n'ihe gbasara SDG.
Dịka ọmụmaatụ: Na Canada, 99% nke ndị bi na ya na-eji ọrụ mmiri ọ drinkingụ drinkingụ a na-achịkwa nke ọma (egosi SDG 6.1.1, 2020); 84% nke ndị bi na ya na-eji ọrụ idebe ihe ọcha na-achịkwa nke ọma (egosi SDG 6.2.1a, 2020);
A na-edozi 82% nke mmiri mkpofu ụlọ na Canada nke ọma (egosi SDG 6.3.1, 2020), wdg. Site n'ịtụle ihe ngosi ndị a dị n'elu, nke a na-egosi na Canada arụpụtala nnukwu nsonaazụ n'inweta SDG 6.
Ụkwụ mmiri
Akara ụkwụ mmiri na-egosi oke ojiji mmiri n'ihe gbasara oriri ndị mmadụ.
Akara ukwu mmiri (WF) bụ ihe nrịbama nwere ọtụtụ akụkụ, na-atụ ma oriri mmiri (WF na-eri nri) na mmetọ mmiri (WF na-emebi emebi). WF na-eri nri na-ekewa n'ime WF ndụ ndụ, na-atụ oriri nke mmiri ozuzo, yana WF na-acha anụnụ anụnụ, na-atụ oriri nke mmiri ala ma ọ bụ mmiri elu. Kedu ka akara ụkwụ mmiri nwere ike isi nyere aka nyochaa ọganihu na SDG 6.3 na 6.4?
Ọganihu nke Water Action Afọ iri
2005-2015: Mmiri maka Ndụ
Ebumnuche bụ isi nke ' Water for Life ' bụ ịkwalite mbọ iji mezuo nkwa mba ụwa emere n'ihe metụtara mmiri na mmiri. Nkwenye ndị a gụnyere ebumnuche mmepe nke Millennium iji belata ọkara ọkara nke ndị mmadụ na-enwetaghị mmiri ọñụñụ dị ọcha n'afọ 2015 na ịkwụsị iji mmiri na-eme ihe na-adịghị adịgide adịgide. Na Mgbakọ Mba Ụwa na Johannesburg na 2002, a nakweere ihe mgbaru ọsọ abụọ ọzọ: iji bu n'obi ịmepụta usoro nhazi mmiri na nhazi mmiri site na 2005 na ibelata ọkara, site na 2015, ọnụ ọgụgụ nke ndị na-enweghị ohere ịdị ọcha. Ụbọchị Mmiri Ụwa, 22 Maachị 2005, bụ akara mmalite nke afọ iri nke 'Water for Life'.
2018-2028: Ịkwụsị nsogbu mmiri zuru ụwa ọnụ
Mbelata 40% na akụrụngwa mmiri dị ọhụrụ site na 2030 yana ọnụ ọgụgụ ndị bi n'ụwa na-arị elu dịka atụmatụ ugbu a siri dị ka ụwa na-eche maka nsogbu mmiri zuru ụwa ọnụ. N'ịghọta ihe ịma aka na-eto eto, UN General Assembly weputara Water Action Decade n'ihu ọha International Decade for Action "Water for Sustainable Development" na 22 Maachị 2018, iji chịkọta ihe ga-enyere aka gbanwee otú anyị si ejikwa mmiri. Afọ iri ọhụrụ ahụ ga-elekwasị anya na mmepe na-adịgide adịgide na njikwa njikọ nke akụrụngwa mmiri maka mmezu nke ebumnuche mmekọrịta mmadụ na ibe, akụ na ụba na gburugburu ebe obibi yana mmejuputa na nkwalite mmemme na ọrụ ndị metụtara ya, yana ịkwalite nkwado na mmekorita na ọkwa niile. iji nyere aka nweta ebumnuche na ebumnuche metụtara mmiri nke mba ụwa kwenyere, gụnyere ndị dị na 2030 Agenda for Sustainable Development.
Njikọ na SDG ndị ọzọ
SDGs na-adabere nke ukwuu. Ya mere, inye mmiri dị ọcha na idebe ihe ọcha maka mmadụ niile bụ ihe mmalite iji nweta ọtụtụ n'ime SDG ndị ọzọ. Ndị ọkachamara n'ihe gbasara ịsa ahụ ekwuola na ọ bụrụ na ọ nweghị ọganihu na ebumnuche 6, a gaghị enwe ike imezu ebumnuche ndị ọzọ na ebumnuche.
Sistemu idebe ihe ọcha nwere mgbake akụrụngwa na mgbake ọzọ na-enweta nlebara anya. Ha nwere ike inye aka n'inweta opekata mpe iri na anọ nke SDG, ọkachasị n'ime obodo.
Ụlọ ọrụ
Sustainable Sanitation Alliance (SuSanA) emeela ka ọ bụrụ ọrụ ya iji nyere aka nweta ebumnuche 6.2 na 6.3. Òtù zuru ụwa ọnụ dị ka Oxfam, UNICEF, WaterAid na ọtụtụ obere NGO yana mahadum, ụlọ ọrụ nyocha, ụlọ ọrụ nkeonwe, ụlọ ọrụ gọọmenti nwere wdg bụ akụkụ nke SuSanA ma raara onwe ya nye iji nweta SDG 6.
Ntụaka
1.	Mycoo, M. A. (2018, February). Inweta SDG 6: nkwado nke ihe onwunwe mmiri na Caribbean Small Island Developing States site na nchịkwa mmiri ka mma. Na Natural Resources Forum (Mpịakọta 42, Nke 1, peeji nke 54-68). Oxford, UK: Blackwell Publishing Ltd. Delany-Crowe, T., Marinova, D., Fisher, M., McGreevy, M., & Baum, F. (2019). Iwu Australia banyere njikwa mmiri na mgbanwe ihu igwe: ha na-akwado ebumnuche mmepe na-adịgide adịgide na imeziwanye ahụike na ọdịmma?. Ịmekọrịta ụwa na ahụike, 15 (1), 1-15. [Ihe e dere n'ala ala peeji] Ohere na ihe ịma aka maka nkwado nke ọdọ mmiri na ọdọ mmiri n'ihe gbasara ebumnuche mmepe na-adịgide adịgide (SDGs). Mmiri, 11 (7), 1462. [Ihe e dere n'ala ala peeji] Mmepụta mmanụ na mmetụta ya na nchekwa nri na mba ndị na-enweta ego dị ala na nke dị n'etiti: Mmetụta maka ebumnuche mmepe na-adịgide adịgide na-esote 2015. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 78, 503-516. [Ihe e dere n'ala ala peeji] Mmiri na ahụike seminarị na mbipụta pụrụ iche na-eme ka echiche ndị ga-agbanwe mpaghara ahụ pụta ìhè. Akwụkwọ akụkọ mba ụwa nke ịdị ọcha na ahụike gburugburu ebe obibi, 226, 113529. Ntuziaka Nlekọta Jikọtara maka Mmepe Na-adịgide Adịgide Ihe Ebumnuche 6 na Mmiri na Medo Mmiri - Ebumnucha na ihe ngosi ụwa [Ihe e dere n'ala ala peeji] Global Water Funding: Innovation na arụmọrụ dị ka ndị na-enyere aka maka nchekwa, nchekwa na ọnụ ala. Springer International Publishing. Ọganihu na imekọ ihe ọnụ mmiri mba ụwa (SDG target 6.A). Ihe na-egosi SDG 6 Data. (n.d.Ọpụpụ ọzọ
Peter Tatchell
thumb|Peter Tatchell Peter Gary Tatchell (a mụrụ na 25 Jenụwarị 1952) bụ onye Britain na-eme mkpọsa maka ihe ndị ruuru mmadụ, sitere na Australia, nke a maara nke ọma maka ọrụ ya na ndị LGBT.
Peter Buchanan (architect)
Peter Buchanan (amụrụ n'afọ 1942, na Malawi) bụ ónyé na-ese ụkpụrụ ụlọ, onye na-eme atụmatụ obodo, ónyé edemede, ónyé nkatọ, ónyé nkuzi na onye na-ahụ màkà ihe ngosi.
A maara ya nke ọma màkà usoro edemede ya dị oke egwu màkà The Big Rethink nke The Architectural Review bipụtara na màkà akwụkwọ ya gbasara ihe owuwu.
Agụmakwụkwọ na ọrụ
Mgbè ọ gụsịrị akwụkwọ na Zimbabwe, Buchanan gụrụ ihe owuwu na Mahadum Cape Town, mgbè ọ gụsịrị akara ugo mmụta ya na 1968 ya na ndị na-ese ụkpụrụ ụlọ na Cape Town rụkọtara ọrụ, nke mbụ ya na Gabriel Fagan wee ruo 1971 ya na Revel Fox. N'ikpeazụ, ọ rụrụ ọrụ dị ka ónyé na-ese ụkpụrụ ụlọ na ónyé na-emepụta Ọbọdọ na Africa, Europe na Middle East.
Peter Tatchell
Afọ mmalite
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a0/Peter_Tatchell_headshot.jpg/170px-Peter_Tatchell_headshot.jpg|thumb|Tatchell n'ụlọ ya na 2007 A mụrụ Tatchell na Melbourne, Australia. Nna ya bụ onye na-arụ ọrụ na lathe na nne ya na-arụkọ ọrụ na ụlọ ọrụ biskit. Nne na nna ya gbara alụkwaghịm mgbe ọ dị afọ anọ na nne ya lụrụ di ọzọ n'oge na-adịghị anya. O nwere nwanne nwanyị na ụmụnne nwoke.
Peter Buchanan (architect)
Agụmakwụkwọ na ọrụ
N'afọ 1979, Buchanan malitere ịrụ ọrụ na The Architect's Journal na The Architecteural Review, na 1982 ghọrọ osote ónyé nchịkọta akụkọ The Architectural Review. Kemgbe afọ 1992 ọ na-arụ ọrụ dị ka onye nweere onwe ya.
Peter Tatchell
Afọ mmalite
Ebe ọ bụ na ego ezinụlọ ahụ nwere nsogbu n'ihi ụgwọ ahụike, ọ hapụrụ ụlọ akwụkwọ mgbe ọ dị afọ iri na isii n'afọ 1968. Ọ malitere ịrụ ọrụ dịka onye na-ede akara na onye na-edozi windo na ụlọ ahịa ngalaba. Tatchell na-azọrọ na o tinyewo ihe nkiri nke ihe ngosi ndị a n'ime ọrụ ya.
Peter Buchanan (architect)
Agụmakwụkwọ na ọrụ
Buchanan haziri ihe ngosi na-agagharị agagharị Renzo Piano Building Workshop: Selected Projects and Ten Shades of Green màkà Architectural League of New York. Akwụkwọ ya gụnyere ọrụ sitere na ihe ngosi ndị a: mpịakọta ise nke Renzo Piano Building Workshop: Complete Works na Ten Shades of Green. Buchanan arụwokwa ọrụ dị ka ónyé ndụmọdụ na ọrụ ime obodo na mbipụta.
Peter Tatchell
Afọ mmalite
N'ịbụ onye a zụlitere dị ka Onye Kraịst, Tatchell na-ekwu na ọ "kwụsịrị okwukwe [ya] ogologo oge gara aga" ma bụrụ onye na-ekweghị na Chineke. A na-akọ n'ọtụtụ ebe na Tatchell bụ onye na-eri nri; Otú ọ dị, Tatchell n'onwe ya na-ekwu na ọ naghị eri anụ, mana ọ na-eri àkwá, cheese, na, dịka Richard Fairbrass si kwuo, salmon ọhịa, nke pụtara na Tatchells bụ Pescetarian.
Ọ malitere inwe mmasị n'ihe omume ndị na-eme n'èzí dịka ịnya ụgbọ mmiri na ịrị ugwu. N'ikwu okwu na BBC Radio 4's Any Questions banyere otu mkpuchi na ihe ize ndụ iwu si eme ka ndị nkuzi Britain ghara ịkpọrọ ụmụ akwụkwọ gaa njem n'èzí, o kwuru na ihe omume n'èstre nyeere ya aka ịzụlite obi ike iji tinye onwe ya n'ihe ize ndụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị na ndụ ndị okenye.
Peter Buchanan (architect)
Akwụkwọ ndị e bipụtara
"The Big Rethink" Usoro nke The Architectural Review (AR):
Peter Tatchell
Mgbasa ozi na Australia
Ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị Tatchell malitere na Mount Waverley Secondary College, ebe n'afọ a 1967 ọ malitere mkpọsa iji kwado ndị Aborigine Australia. A họpụtara Tatchell ka ọ bụrụ odeakwụkwọ nke Kansụl Na-anọchite anya Ụmụ akwụkwọ nke ụlọ akwụkwọ ahụ. N'afọ ikpeazụ ya n'afọ 1968, dịka onyeisi ụlọ akwụkwọ, ọ butere ụzọ n'ịmepụta atụmatụ agụmakwụkwọ maka ndị Aborigine ma duzie mkpọsa maka ikike ala Aboriginal. Ihe omume ndị a mere ka onyeisi ụlọ akwụkwọ ahụ kwuo na ndị Kọmunist na-achịkwa ya.
Edemsibịa
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Peter Buchanan (architect)
Akwụkwọ ndị e bipụtara
Akwụkwọ ndị ọzọ e bipụtara n'oge na-adịbeghị ányá:
Njikọ mpụga
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Ian Gabriel
Ian Gabriel bụ onye nduzi ihe nkiri na onye nduzi azụmahịa nke South Africa nke bi na Cape Town, South Africa.
Ọ duziri ihe nkiri Forgiveness nke Arnold Vosloo na-eme, nke na-ekwu maka mgbaghara na South Africa mgbe ịkpa ókè agbụrụ gasịrị. A họọrọ ihe nkiri ya nke afọ 2013 a kpọrọ Four Corners dị ka ntinye South Africa maka Best Foreign Language Film na 86th Academy Awards.
Njikọ mpụga
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Okoboji, Iowa
Okoboji bụ obodo dị na obodo Dickinson Iowa Steeti jikọrọ ọnụ n'akụkụ ọwụwa anyanwụ nke Ọdọ Mmiri West Okoboji na mpaghara Iowa nnukwu ọdọ mmiri N'oge ọnụ ọgụgụ mmadụ nke afọ 2020, ndị bi na ya bụ 768.
Ọdịdị ala
Dị ka United States Census Bureau si kwuo, obodo ahụ nwere ngụkọta mpaghara nke 1.86 square miles (4.82 km2), nke 1.85 square miles (4.79 km2) bụ ala na 0.01 square miles (0.03 km2) bụ mmiri.
Ọnụ ọgụgụ mmadụ nke afọ 2010
Ka ọ na-erule ọnụ ọgụgụ nke afọ 2010, e nwere mmadụ 807, ezinụlọ 427, na ezinụlọ 241 bi n'obodo ahụ. Ọnụ ọgụgụ ndị bi na ya bụ 436. ndị bi na square mile (168.4/km2). E nwere ụlọ obibi 1,167 na nkezi nke 630.8 kwa square mile (243.6/km2). Agbụrụ agbụrụ nke obodo ahụ bụ 98.8% White, 0.1% African American, 0.1% Asian, 0.5% si agbụrụ ndị ọzọ, na 0.5% si na agbụrụ abụọ ma ọ bụ karịa. Ndị Hispanic ma ọ bụ Latino nke agbụrụ ọ bụla bụ 2.6% nke ndị bi na ya.
E nwere ezinụlọ 427, nke 14.1% nwere ụmụaka na-erubeghị afọ 18 na ha bi, 48.5% bụ di na nwunye bi n'otu, 5.2% nwere nwanyị nwe ụlọ na-enweghị di, 2.8% nwere nwoke nwe ụlọ na na-enweghị nwunye, na 43.6% bụ ndị na-abụghị ezinụlọ. 35.6% nke ezinụlọ niile bụ ndị mmadụ n'otu n'otu. 16.4% nwere onye bi naanị ya nke dị afọ 65 ma ọ bụ karịa. Nkezi ọnụ ọgụgụ ezinụlọ bụ 1.89 na nkezi ọnụ ọgụgụ ezinaụlọ bụ 2.39.
Nkezi afọ ndụ n'obodo ahụ bụ afọ 55.2. 11.8% nke ndị bi na ya erubeghị afọ 18; 5.3% nọ n'agbata afọ 18 na 24; 18.6% nọ site na 25 ruo 44; 35.3% nọ site na 45 ruo 64; na 29% nọ afọ 65 ma ọ bụ karịa. Ọdịdị nwoke na nwanyị nke obodo ahụ bụ 48.9% nwoke na 51.1% nwanyị.
Ọnụ ọgụgụ mmadụ nke afọ 2000
Ka ọ na-eru ọnụ ọgụgụ nke afọ 2000, e nwere mmadụ 820, ezinụlọ 427, na ezinụlọ 240 bi n'obodo ahụ. Ọnụ ọgụgụ ndị bi na ya bụ ndi mmadụ 460.0 kwa square mile (177.9/km2). E nwere ụlọ obibi 944 na nkezi nke 529.6 kwa square mile (204.8/km2). Agbụrụ agbụrụ nke obodo ahụ bụ 98.66% White, 0.12% African American, 0.73% Native American, 0.12%) si agbụrụ ndị ọzọ, na 0.37% si agbụrụ abụọ ma ọ bụ karịa. Ndị Hispanic ma ọ bụ Latino nke agbụrụ ọ bụla bụ 0.73% nke ndị bi na ya.
E nwere ezinụlọ 427, nke 16.2% nwere ụmụaka na-erubeghị afọ 18 na ha bi, 50.6% bụ di na nwunye bi, 3.5% nwere nwanyị nwere ụlọ na-enweghị di, na 43.6% bụ ndị na-abụghị ezinụlọ. 38.6% nke ezinụlọ niile bụ ndị mmadụ n'otu n'otu, na 17.1% nwere onye bi naanị ya nke dị afọ 65 ma ọ bụ karịa. Nkezi ọnụ ọgụgụ ezinụlọ bụ 1.92 na nkezi ọnụ ọgụgụ ezinaụlọ bụ 2.50.
N'ime obodo ahụ, ndị bi ebe ahụ gbasara, na 14.3% n'okpuru afọ 18, 7.2% site na 18 ruo 24, 20.9% site na 25 ruo 44, 30.0% site na 45 ruo 64, na 27.7% ndị dị afọ 65 ma ọ bụ karịa. Nkezi afọ bụ afọ 49. Maka 100 ụmụ nwanyị ọ bụla, e nwere 100.0 ụmụ nwoke. Maka 100 ụmụ nwanyị ọ bụla dị afọ 18 ma ọ bụ karịa, e nwere 100.9 ụmụ nwoke.
Nkezi ego ezinụlọ na-enweta n'obodo ahụ bụ $ 37,500, nkezi ego ezinụlọ nwetara bụ $ 54,659. Ụmụ nwoke nwere ọkara ego nke $ 32,500 na $ 24,018 maka ụmụ nwanyị. Ego otu onye na-enweta n'obodo ahụ bụ $ 29,297. Ihe dị ka 2.6% nke ezinụlọ na 5.3% nke ndị bi na ya nọ n'okpuru akara ịda ogbenye, gụnyere 5.0% nke ndị na-erubeghị afọ 18 na 3.8% nke ndị dị afọ 65 ma ọ bụ karịa.
Agụmakwụkwọ
Okoboji Community School District na-eje ozi ọtụtụ n'ime obodo ahụ. E guzobere mpaghara ahụ na July 1, 1988 site na njikọta nke Arnolds Park na Milford school districts. Okoboji High School dị na Milford bụ ụlọ akwụkwọ sekọndrị dị n'ógbè ahụ.
Njem
Okoboji bụ nnukwu ebe njem nleta n'oge ọkọchị. Ọnụ ọgụgụ na-arịwanye elu nke ebe ezumike gburugburu Iowa Great Lakes na nso nso nke ebe ndị njem nleta ndị ọzọ, dị ka Arnolds Park na Spirit Lake, enyela aka na ewu ewu ya. Okoboji aghọwokwa aha a ma ama na mba ahụ n'ihi ahịa nke ọtụtụ ngwaahịa ndị na-eji mpako na-egosipụta aha obodo ahụ na mkpụrụedemede siri ike. Ndị nleta na Okoboji ga-ahụ ozugbo mkpado bumper, iko, na sweatshirts na-eto Mahadum Okoboji nke efu ebe ọtụtụ ndị obodo na-azọrọ na ha nwetara agụmakwụkwọ. T-shirts ma ọ bụ sweatshirts nke Mahadum Okoboji na-ewu ewu n'etiti ụmụ akwụkwọ kọleji na Midwest.
Njikọ mpụga
Obodo Dickinson lowa Òtù:Pages with unreviewed translations
EPE
Epe ma ọ bụ EPE nwere ike ịchọ ya na:
Lil' Flip
Wesley Eric Weston Jr. (amụrụ na Machị 3, 1981), nke a maara nke ọma site na aha egwu ya bụ Lil 'Flip, bụ ónyé America na-eti egwu. Ọ malitere ọrụ egwu ya dị ka onye na-eti egwu na-enweghị ihe ọ bụla na onye na-alụ ọgụ tupu ya enweta nkwekọrịta ndekọ na Suckafree Records na 1999. A maara Lil' Flip nkè ọma màkà egwu ya "The Way We Ball", "Game Over" na "Sunshine".
1999: Akụkọ ifo nke ndị ekpenta na ndị a na-akpụghị n'ebe a na-eme ihe nkiri
N'afọ 1999, Lil 'Flip ga-abịanye ákà na nkwekọrịta ndekọ mbụ ya na Houston, Texas label Sucka Free. Na Julaị 18, 2000, Lil 'Flip wepụtara abọm izizi ya The Leprechaun, na-adọta uche DJ Screw, ónyé gbakwunyere Flip n'ime otu rap ya Screwed Up Click. DJ Screw kpọrọ Lil' Flip "The Freestyle King".
N'afọ 2002, Columbia Records nyere Flip nkwekọrịta na Sucka Free nkwekọrịta nkesa. Flip kwuru "Anyị chere na ọ bụghị naanị na ha na-akwanyere ihe anyị rụzuru n'onwe anyị ùgwù, kamakwa ha hụkwara nnukwu foto nke ihe m dị ka ónyé na-ese ihe, na Hump na mụ dị ka ndị isi Sucka Free niile. " Lil Flip wepụtara abọm nke abụọ ya Undaground Legend na August 27, 2002. A kwadoro abọm ahụ Platinum na Disemba 2002. O nwèrè egwu egwu ya "The Way We Ball". N'afọ 2003, e gosipụtakwara Lil 'Flip na David Banner single "Like A Pimp". Mgbe ahụ, ọ pụtakwara na egwu Yung Wun "Tear It Up". Ọ pụtakwara ọzọ na Three 6 Mafia single "Ridin' Spinners" nké méré chaatị. N'afọ 2003, ya na Ludacris mekwara egwu akpọrọ "Screwed Up".
Edensibia
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Gordon Froud
Gordon Froud (amụrụ na 1963 na Johannesburg) bụ onye na-ese ihe na onye nlekọta South Africa. E gosipụtara ọrụ Froud na ọtụtụ narị ihe ngosi na South Africa na ụwa gbaa gburugburu. Ọ rụkwara ọrụ dị ka onye ọka ikpe maka ọtụtụ asọmpi nka mba. Ọ bụ onye natara ọtụtụ onyinye nke gụnyere Merit Award for Sculpture na 1988 New Signatures Competition na ABSA Gold Medal maka onyinye maka nka na 2005. Froud ejirila ọtụtụ afọ na-arụ ọrụ dị ka onye nkuzi nka na ọkwa sekọndrị na nke mahadum na London na South Africa. Ikekwe a maara ya nke ọma maka ojiji ọ na-eji ihe ndị a chọtara na ndị na-abụghị omenala n'ihe ọkpụkpụ ya, Froud na-anwa ịchọpụta ọnọdụ mmadụ n'ọrụ ya, ọkachasị gbasara DNA, ụmụ ọhụrụ, mkpụrụ ndụ ihe nketa, nje bacteria, nje na foto onwe onye. Ugbu a, ọ na-eme ka ọrụ nka ya na nlekọta ya dị mma site n'ichikwa Gordart Gallery nke ya, nke na-elekwasị anya n'ịzụlite ndị omenkà a na-amaghị nke ọma.
Agụmakwụkwọ
Froud gụsịrị akwụkwọ na Mahadum Witwatersrand na 1987 ebe o nwetara BA (FA) Honours na Diploma agụmakwụkwọ dị elu. N'afọ 2007, ọ gụsịrị ma nweta nzere Master of Technology na Mahadum Johannesburg.
Nkwupụta Banyere Ihe Ndị Ruuru Ụmụ Amaala
[[File:2007_Declaration_on_the_Rights_of_Indigenous_Peoples_voting_map.svg|áká_ịkẹngạ|thumb| | UN General Assembly Resolution 61/295
]] Nkwupụta ahụ maka ikike ụmụ amaala (UNDRIP ma ọ bụ DOTROIP) bụ mkpebi na-adịghị agwụ agwụ nke
United Nations na 2007. ọ na-akọwapụta ma kọwapụta ikike mmadụ na mkpokọta nke ụmụ amaala gụnyere ikike nwe ha na nkwupụta omenala na emume, njirimara, asụsụ, ọrụ, ahụike, agụmakwụkwọ, na ihe ndị ọzọ. Ihe nwe ha gbatịkwara na nchekwa nke ikike ọgụgụ isi na omenala ha.
Nkwuputa a "na-emesi ike ikike nke ụmụ amaala ịkwado na wusie ụlọ ọrụ, omenala na omenala ha na ịchụso mmepe ha dịka mkpa nke onwe ha.Na ọchịchọ. Ọ "machibidoro ịkpa ókè megide ụmụ amaala," na itinye aka nke ọma n'ihe niile metụtara ha na ikike ha nwere ịnọpụ iche na ịchụso nke ha Ọhụụ maka mmepe akụ na ụba na mmekọrịta ọha na eze
U
United Nations mere na 2007. Ọ na-akọwa ma kọwaa ikike onwe onye na nke otu ndị obodo, gụnyere ikike ha nwere maka ngosipụta ọdịbendị na ememe, njirimara, asụsụ, ọrụ, ahụike, agụmakwụkwọ, na nsogbu ndị ọzọ. Ihe onwunwe ha na-agbatịkwa na nchedo nke ihe onwunwe ọgụgụ isi na ọdịbendị ha. Nkwupụta ahụ "na-ekwusi ike na ikike nke ụmụ amaala na-elekọta ma na-eme ka ụlọ ọrụ, ọdịbendị na ọdịnala nke ha sie ike, yana ịchụso mmepe ha dịka mkpa na ọchịchọ ha si dị. " Ọ "na-amachibido ịkpa ókè megide ụmụ amaala," ma "na-akwalite itinye aka zuru oke na nke dị irè n'ihe niile metụtara ha na ikike ha ịnọgide na-adị iche na ịchụso ọhụụ nke ha banyere mmepe akụ na ụba na mmekọrịta mmadụ na ibe ya".
Ebumnuche nke nkwupụta a bụ ịgba ume ka mba dị iche iche soro ụmụ amaala na-arụkọ ọrụ iji dozie nsogbu zuru ụwa ọnụ, dị ka mmepe, ọchịchị onye kwuo uche ọtụtụ omenala, na ịchịisi
.
Na Thursday, September 13, 2007, United Nations vootu site n'ọtụtụ mmadụ 143 (4 megide, 11 jụrụ, na 34 na-anọghị) nke nkwupụta ahụ.
Kemgbe afọ 2007, mba anọ na-atụ vootu megide agbanweela ọnọdụ ha ma ugbu a na-akwado nkwupụta ahụ. Ka ọ na-erule n'ọnwa Febụwarị 2020, Ngalaba Na-ahụ Maka Akụ na Ụba na Ọha na Eze nke United Nations, Ndị Aborigine kọwara (A / RES / 61/295) dị ka "...ihe kachasị zuru oke nke mba ụwa na ikike nke ndị obodo. Ọ na-eguzobe usoro zuru ụwa ọnụ nke ụkpụrụ kachasị nta maka ndụ, nkwanye ùgwù na ọdịmma nke ụmụ amaala nke ụwa ma na-akọwapụta ụkpụrụ ikike mmadụ dị ugbu a na nnwere onwe ndị bụ isi ka ha na-emetụta ọnọdụ ụfọdụ nke ụmụ ama amaala. "
Dị ka nkwupụta Nzukọ Ezumezu, UNDRIP abụghị ngwá ọrụ iwu kwadoro n'okpuru iwu mba ụwa. Dị ka nkwupụta mgbasa ozi UN si kwuo, ọ "na-anọchite anya mmepe siri ike nke ụkpụrụ iwu mba ụwa ma gosipụta mkpebi nke mba ndị otu UN ịkwaga n'akụkụ ụfọdụ"; UN kọwara ya dị ka ịtọ "ụkpụrụ dị mkpa maka mmeso ụmụ amaala nke ga-abụ ihe dị mkpa iji kpochapụ mmebi ikike mmadụ megide nde ụmụ amaala 370 nke ụwa, yana inyere ha aka ịlụso ịkpa ókè na nchụpụ".
Akụkọ oge ụra
thumb|Nna na-agụ nwa ya nwanyị akụkọ n'oge ụra: Madeline nke Ludwig Bemelmans dere Akụkọ n'oge ihi ụra bụ ụdị akụkọ ọdịnala, ebe a na-agwa nwatakịrị akụkọ n'oge ochie ụra iji kwadebe ndị mmadụ n'ihe ndị na ụdị nke ụra site n'ime nwatakịrị maka ụra. Ọ dịla anya a na-ewere akụkọ oge ihi ụra dị ka "ihe doro anya n'ọtụtụ ezinụlọ".
Okwu ahụ bụ "akụkọ oge ọmụmụ" bụ nke Louise Chandler dị ka Moulton chepụtara n'akwụkwọ ya nke 1873, Bed-time Stories. Onye ọkà mmụta Robin Bernstein na-achọpụta otú "ememe nke okenye na-agụ n'olu dara ụda nye nwatakịrị n'oge ihi ụra si malite na ọkara nke abụọ nke narị afọ nke iri na itoolu ma bụrụ ihe a ma ama na mmalite narị afọ nke abụọ na nkwenye na-arịwanye ndị mmadụ n'ihe ndị na ụdị àlà úkwú dị ka ndị ọzọ ụra mbụ Nile dị ndụ ebighị elu na ememe ime ka obi dị jụụ dị mkpa maka ụmụaka na njedebe nke ụbọchị. Omenala ahụ sitere na ma kwurịta ihe dịgasị iche iche: ọ bụghị naanị uto nke ụlọ ọrụ akwụkwọ foto kamakwa mgbasa nke ụra dịpụrụ adịpụ ndị mere n'oge ochie ma ndi isi oche nkeji nke ụmụaka bi n'ime ụlọ ihi ụra nke ọ bụla, mgbasawanye na ụdị nke ụra site n'ime ụmụ ndị ikom abụọ wee nọrọ jụụ nke ọkụ eletrik na usoro okpomọkụ nke gbanwere ịgụ akwụkwọ mgbede gafere ọkụ gaa n'ụlọ ndị ọzọ, yana ọtụtụ ndị ọkachamara na-ekpu okpueze ọhụrụ nke mere ka ndị nne ná mmalite nke narị afọ mbụ Nile dị ka ndị ọzọ nna kwenye na mmemme ụmụaka chọrọ. "Ka ọ na-erule n'etiti afọ iri abụọ "Ịgụ ndị nne na nna nye ụmụaka n'oge ụra ghọrọ ọdachi na abịa site n'ime ụmụ gị nọ n'ọrụ njegharị n'afọ ndị na eme ìhè ahụ ike ịbelata metonym maka ịzụlite na ímé nwanne anyị ndị nne na nne na nna kwesịrị ekwesị na nwata dị n'etiti. "
Ịgụ akụkọ n'oge àkwà na-eweta ọtụtụ uru maka ndị nne na nna na ụmụaka. Usoro a na-eme n'oge a na-ehi ụra tupu a na-arahụ ụra nwere ike imeziwanye mmepe ụbụrụ nwatakịrị, njikwa asụsụ, na nkà iche echiche ezi uche. Mmekọrịta onye na-akọ akụkọ na onye na-ege ntị na-emepụta njikọ mmetụta uche n'etiti nne na nna na nwa. N'ihi "ike nke iṅomi" nke nwatakịrị, nne na nna na akụkọ ha na-akọ na-arụ ọrụ dị ka ihe nlereanya maka nwatakịrị ịgbaso.
Akụkọ oge ihi ụra na-enyekwa uru maka ịkụziri nwatakịrị omume ọma ndị a na-adịghị ahụkebe dịka ọmịiko, enweghị ọdịmma onwe onye, na njide onwe onye, dịka a na-ekwu na ọtụtụ ụmụaka "na-enwe ọmịiko mgbe ha nwetụrụ ma ọ bụ nwere ike iche n'echiche mmetụta nke ndị ọzọ". Ya mere, enwere ike iji akụkọ oge ihi ụra kwurịta isiokwu ndị gbara ọchịchịrị dịka ọnwụ na ịkpa ókè agbụrụ. Ka akụkọ ndị na-ehi ụra na-agbasawanye na isiokwu, nwatakịrị ahụ "ga-agbasa n'echiche ha banyere ndụ na mmetụta nke ndị ọzọ".
Ọdịbendị Ọdịda Anyanwụ
N'ime ọdịbendị ọdịda anyanwụ, ọtụtụ ndị nne na nna na-agụrụ ụmụ ha akụkọ n'oge ụra iji hụ na ha na-ehi ụra n'udo. Dị ka ọ na-adịkarị, a na-ewere omume a dị ka ụzọ isi wulite mmekọrịta dị mma n'etiti ndị nne na nna na ụmụaka yana ọgbọ nke uru ndị ọzọ. Ụdị akụkọ na oge nwere ike ịdị iche na ọdịbendị. N'omenala ọdịda anyanwụ, ị nwere ike ịchọta ụdị dị iche iche nke akụkọ oge ihi ụra.
Dị ka omenala ọ bụla ọzọ, akụkọ ọdịda anyanwụ na-ehi ụra jupụtara na uru ọdịnala na akụkọ sitere na ọdịbendị ndị dị n'okpuru. Nkwupụta nke ndị cowboys na ụdị ndụ hippie bụ ụdị a ma ama nke ịkọ akụkọ ọnụ.
Ndị edemede ọhụrụ
Site n'ịdị mfe nke mbipụta na ibipụta agba, ndị edemede ọhụrụ aghọwo akụkụ nke ụlọ ọrụ edemede akụkọ ebe ha na-ede akụkọ ọhụrụ, nke okike na nke metụtara foto iji mee ka ndị na-ege ntị na-etinye aka dị ka egosiri n'usoro akwụkwọ akụkọ ụmụaka nke Arthur S. Maxwell dere.
Akụkọ ifo Aesop
Akụkọ ifo nke Aesop bụ nchịkọta akụkọ ifo nke onye na-akọ akụkọ Gris aha ya bụ Aesop dere. Akụkọ ifo ndị a gụnyere ụmụ anụmanụ dị iche iche, na-enye nkuzi omume ọma ma ọ bụ nnukwu ebe amamihe maka ndị na-eto eto ịghọta. Dị ka akụkọ ifo ndị a gụnyere omume, a na-agụ ha ụmụaka n'oge a iji kụziere ha ụkpụrụ omume na omume ọma.
Akụkọ ifo dị iche iche nke Aesop
E nwere nnukwu nchịkọta akụkọ ifo Aesop maka ụmụaka ịgụ n'oge ụra. Ọtụtụ n'ime ha bụ ndị a ma ama ma ụmụaka na ndị nne na nna hụrụ ha n'anya nke ukwuu. Ụfọdụ n'ime ọtụtụ akụkọ ifo Aesop bụ:
Akụkọ ifo na-enyere ụmụaka na ndị okenye aka ịmụta ihe ọmụmụ ngwa ngwa n'ụzọ dị irè. Ihe atụ ndị ahụ dị ike karịa nghọta. Ya mere, ụmụaka na-enweta ụkpụrụ omume ọma karịa site na ụdị akụkọ ndị a.
Akụkọ oge ụra
N'oge a, ọtụtụ ndị okenye na-eji akụkọ ụra eme ihe iji hie ụra. Ọtụtụ ndị na-eji ngwa Calm maka nzube a.
Nnyocha sayensị
Ịgụ akụkọ n'oge ụra na-eme ka okwu ụmụaka dịkwuo elu.
Ntụaka
<references group="" responsive="1">
Lil' C (record producer)
Darwin Cordale Quinn (amụrụ n'October 7, 1987), nke a maara dịka Lil 'C (nke a makwaara dị ka C-Gutta), bụ ónyé America na-emepụta ihe ndekọ hip hop, ónyé na-ede egwu, na ónyé na-eti egwu. O nwere ike ịbụ na a maara ya nke ọma maka ịmepụta egwu izizi nke Atlanta bụ Young Dro na 2006, "Shoulder Lean", nke dugara na nkwekọrịta na Grand Hustle Records. Quinn bụkwa akụkụ nke ndị na-emepụta ihe ndekọ Smash Factory, n'akụkụ ónyé na-arụkọ ọrụ ugboro ugboro Mars na Grand Hustle label-boss T.I.
Ọrụ egwu
Quinn malitere imepụta egwu hip hop dị ka ụzọ isi nweta ego ma kwụọ ụgwọ ya. Ọ malitere ụzọ a mgbè ọ dị obere, na-ere ụmụ klas ya na ụlọ akwụkwọ sekọndrị ọ gàrà. Mgbè ọ dị afọ iri na ise, ọ na-arụ ọrụ na ụlọ ọrụ nke dị n'okpuru Hot 97.7 na Jackson, Mississippi, nke bụ otu o si mee ọtụtụ njikọ na ụlọ ọrụ egwu na mbido.
Na ngwụcha afọ 2014, Quinn mepụtara remix nke "Heaven Knows" màkà ónyé mmeri nké ise nkè The Voice, Tessanne Chin. "Heaven Knows (Remix)" ka Republic Records wepụtara dị ka otu egwu na Nọvemba 2014. Na mbido afọ 2015, Quinn bịanyere aka na Kobalt Music Group na nkwekọrịta nchịkwa ọhụrụ. Ọzọkwa na 2015, Quinn mepụtara "Offset" maka T.I. na Young Thug, nke gụnyere na soundtrack nke ihe nkírí Furious 7.
Edensibia
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Asụsụ ibibio
thumb|Onye Ibibio ọkà okwu, nke edere na [[Obodoézè Nà Ofú|United Kingdom.]] Ibibio (nke kwesịrị ekwesị) bụ asụsụ obodo nke ndị Ibibio nke Akwa Ibom State na Abia State, Nigeria, nke sitere na asụsụ Ibibio-Efik nke asụsụ Cross River. A na-eji aha Ibibio eme ihe mgbe ụfọdụ maka ụyọkọ asụsụ niile. N'oge tupu ọchịchị ndị eze, e ji ideograms Nsibidi dee ya, yiri Igbo, Efik, Anaang, na Ejagham. Ibibio nwekwara mmetụta na asụsụ ndị Afro-American dị ka okwu AAVE dị ka buckra, na buckaroo, nke sitere na okwu Ibibio Mba, na omenala Afro-Cuban nke abakua.
Mkpụrụ okwu
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c6/Ibibio_monophthongs_chart.svg/250px-Ibibio_monophthongs_chart.svg.png|thumb|250x250px|Ogologo maka Ibibio monophthongs, site na Urua (2004:106)
N'etti ụdaume, /i, u, o/ nwere allophones ndị a -ede, ʉ, ə], n'otu n'otu. [1] Ọ dịkarịa ala n'ihe banyere [ɪ, ə], mmezu ahụ nwere ike ịdịtụ iche (dịka nso-etiti [e, ː]), n'ihi na ụkpụrụ IPA ndabara nke akara [ɪ,ə] yiri mmezu nkịtị nke ụdaume Ibibio /i, ʌ/. N'otu aka ahụ, [ʉ] nwere ike ịbụ n'ezie ihe dị nso, kama ịdị nso.
Ibibio nwere ụda ise: elu, etiti, ịrị elu, ịda na ala. Enwere ike iji okwu mee ihe iji gosipụta ihe abụọ ma ọ bụ karịa dị iche iche dabere na ụda a na-ekwu na ọ bụ.
Ọkụ nke Ndịda Ọwụwa Anyanwụ Eshia nke afọ 2009
2009 Southeast Asian haze bụ ihe omume nkè nnukwu mmetọ ikuku nke sitere na ịkpụcha na ọkụ a na-eji ewepụ ala màkà ebumnuche ọrụ ugbo na Sumatra, Indonesia. O metụtara mpaghara ndị gbárá Straits nke Malacca gburu-gburu nké na-agụnye Malaysia na Singapore ma e wezụga Indonesia.