cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Federal Palace Hotel
thumb|Federal Palace Hotel Federal Palace Hotel bụ ụlọ nkwari akụ kpakpando ise nwere ọnụ ụlọ 150 nke na-elepụ anya n'Oké Osimiri Atlantic, nke dị na ebe azụmahịa nke Victoria Island na Lagos. E guzobere ya na 1960 dị ka ụlọ nkwari akụ mba ụwa kachasị na mba ahụ, ọ bụ Victoria Beach Hotel nwe ya, dịka akụkụ nke otu azụmaahịa AG Leventis. A na-ewere ya dị ka "ihe ịrịba ama nke obodo Lagos", họtel ahụ bụ ihe a ma ama maka ịbụ ebe a na-etinye aka na nkwupụta nnwere onwe nke Naịjirịa. Ọ bụ ihe onwunwe Sun International kemgbe afọ 2007.
Akụkọ ihe mere eme
Mgbe Naịjirịa nwetara nwere onwe ya n'aka Britain n'afọ 1960, ọ bụ n'ime ụlọ nzukọ nke Federal Palace Hotel e wuru ọhụrụ ka a bịanyere aka na nkwupụta nwere onwe Naịjiria. Ụlọ oriri na ọṅụṅụ a bụ ugbu a otu n'ime isi ihe ndị dị na cha cha nke họtel ahụ. Ememe nnwere onwe nke Naịjirịa mere na Independence Hall nke họtel ahụ, nke, kwa na 1977, kwadoro nzukọ nke ndị isi ala nke African Union (nke bụbu Organisation of Africa Unity) na Festival of African Arts and Culture (FESTAC).
James Latimer Allen
thumb James Latimer Allen (1907-1977), bụ onye na-ese foto na onye na-ede foto nke a maara maka ihe oyiyi ya nke Harlem Renaissance nke ndi afọ 1920s na afọ 1930s.
Akụkọ ndụ
A mụrụ Allen na New York City, na ngwụcha afọ 1920 ọ wuru ụlọ foto ebe a na-ese foto ọtụtụ ndị isi site n'oge ahụ. N'etiti ndị o sere foto gụnyere Langston Hughes, Paul Robeson, Alain Locke, na Carl Van Vechten.
Ọrụ nka
Dị ka onye na-enyocha nka nke New York Times William Zimmer si kwuo, ọrụ Allen nyeere aka "ịkwado mmalite" nke "The New Negro" nkà ihe ọmụma nke oge ahụ. Ọrụ ya gosipụtara "otu ebumnuche" nke o kwenyere na ọ na-ejide echiche a nke onye isi ala, onye Afrịka-Amerịka gụrụ akwụkwọ nke ọma. Ihe niile ọ na-ese na-eyi uwe nke ọma, ma na-ese foto n'ụzọ dị nro, nke yiri nke foto nke ndị nwere ọgụgụ isi n'oge ahụ. A na-akpọ ihe oyiyi ndị a ihe osise dị iche iche, ma gosipụta ndị dị mkpa na Harlem Renaissance dịka Langston Hughes na Countee Cullen.
Ọrụ Allen pụtara n'ọtụtụ akwụkwọ a ma ama site n'aka ndị na-akwado na ndị na-agbachitere Harlem Renaissance movement, dị ka The Opportunity, The Messenger, na The Crisis. E gosipụtara ya na ihe nkiri ndi afọ 1930 A Study of Negro Artists, ya na Richmond Barthé, Aaron Douglas, Palmer Hayden, William Ellisworth Artis, Malvin Gray Johnson, Augusta Savage, Lois Mailou Jones, na Georgette Seabrooke, na ndị ọzọ. Dị ka Camara Dia Holloway dere "Allen, James Latimer" na-egosi na Allen debanyere aha na Agha Ụwa nke Abụọ.
Mgbasa ozi mgbe ọ nwụsịrị
E gosipụtara ọrụ ya na Yale University Art Gallery n'afọ 1999. Harmon Foundation nyere ya ihe nrite $ 50 maka ọrụ ya na foto dị ka onye na-ese ihe Negro. Otú ọ dị, a na-ekwu na ihe ngosi ahụ n'afọ 1933, anaghị anọchite anya ọrụ ndị na-ese ihe Negro na-arụ na mba niile.
Cri-Zelda Brits
Cri-Zelda Brits nke enwekwara ike dekwa ka Crizelda Brits ma ọbụ‬ Cri-zelda Brits (Ọmụmụ: 20 November, 1983) bụ onye nke na egwu egwuregwu aka nke ndi bekee na akpọ Cricket na ụwa nịịle. Brits bụ onye obodo ndi South Africa.
30 Eprel
Onye wuru
Òtù:Eprel
Intanet
thumb|200px|right|Intanet na obere Intanet bu oke network ukwu n'uwa dika otu na dibe mgbu. Nde Department of Defense na government Njikota Obodo Amerika bu nde bidoro Internet mgbe ha dila kpo ya ARPANET. Obu Internet mere anyi nwe ike ihu he m'obu iku la onye madu no n'ebe ozo n'uwa.
William Erese
William Erese (amuru 12 Septemba 1976) bu nwoke na awu ihe mgbochi si Naijiria. Oge kacha mma nkeonwe ya bụ 13.42 sekọnd, nwetara na July 2003 na Mals, ( Italy ). Nke a bụ ndekọ Naijiria ugbu a.
Njikọ mpụga
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Adeyemi Afolayan
Adeyemi Josiah Afolayan Listen (1940-1996) bụ onye Naijiria na-eme ihe nkiri, onye na-eme fim, onye na'eme ihe nkiri na onye na-emepụta ihe.
Oge ọ malitere
A mụrụ Afolayan na 1940 na Kwara steeti Nigeria, ọ bụ onye na-eme ihe nkiri, onye nduzi, na onye na-emepụta ihe. Ọ bụ nwanne nwoke nke onye na-eme ihe nkiri Toyin Afolayan yana nna nke ndị na-eme fim, Kunle Afolayan, Tayo Afolayan.
Ọrụ
N'afọ 1966, Afolayan sonyeere ndị na-eme ihe nkiri nke Moses Olaiya, n'afọ 1971, ọ hapụrụ iji guzobe otu ihe nkiri nke ya nke gara n'ihu na-eme egwuregwu na-atọ ọchị.
N'afọ 1976, ọ pụtara na Ola Balogun's Ajani Ogun ma mesịa mepụta ma mee Ija Ominira (1979), nke Balogun duziri. Kadara, nke a na-akpọkwa Destiny na Bekee bụ ihe nkiri mbụ o dere, mepụta ma gosikwa dị ka onye na-eme ihe nkiri. E gosipụtara ihe nkiri ahụ na mmemme ihe nkiri nke itoolu nke Tashkent maka ihe nkiri Afrịka na Eshia. Afolayan gara n'ihu na-emepụta ma na-eme ihe nkiri ndị ọzọ dịka Ija Orogun, Taxi Driver na Iya ni Wura.
Ray Styles
Emmanuel Apraku (31 Jenụwarị 1988 - 1 Ọktoba 2020), nke a makwaara dị ka Ray Styles, bụ onye Ghana na-eji pensụl ese ihe. O mepụtara akara nke ya n'ụdị eserese pensụl, esserese, na caricature. Ya na ndị ama ama dịka Tolu Lope, Josh Ostrovsky, Michael Blackson, Chris Bosh, DeStorm Power, Mrcocoyam, D Black, Edem, King Bach, na Malin Bjork, tinyere ndị ọzọ rụkọrọ ọrụ.
Mmalite ndụ na agụmakwụkwọ
A mụrụ ya n'afọ 1988. Ọ bụ nwa ikpeazụ n'ime ụmụ anọ nke Paul Apraku na nne ya. Nna ya nwụrụ mgbe ọ dị afọ asatọ. Ọ bụ nne ya zụlitere ya. Ọ gụrụ akwụkwọ na Accra New Town Experimental School. O mechara gụọ akwụkwọ sekọndrị na Accra Academy site na 2003 ruo 2006. Ọ gara n'ihu na KNUST, ngalaba nke nka ebe o nwere nzere BA ya na Communication design.
Ọrụ
Nna ya bụ onye omenkà nke mepụtara ọtụtụ ihe eserese maka ngosi. Ray kwuru na ọ bụ nna ya nwere nkà ya. Ọ malitere ịse ihe mgbe ọ dị obere ma nweta ụgwọ ọrụ. Ọ ghọtara talent ya mgbe ọ ka bụ nwa akwụkwọ KNUST. Ọ bụ onye nwe Ray Styles Studios na dePenciled Celebrities.
Ọnwụ
Styles nwụrụ na Thursday 1 Ọktoba 2020, na India mgbe ọ lụsịrị ọrịa kansa imeju ruo ọtụtụ ọnwa. Onye redio na telivishọn bụ Giovani Caleb kwadoro ọnwụ ya.
Ihe Nketa
A na-ekwu na a maara ya maka isonye n'ọtụtụ mgbasa ozi mmekọrịta mmadụ na ibe ya site na ọrụ nka ya. O mere ọtụtụ eserese na-egosipụta mmegbu na ọha mmadụ dịka ime ihe ike di na nwunye, mmetọ ụmụaka, ịkpa ókè agbụrụ n'etiti ndị ọzọ. A na-ekwukwa na o sere ihe osise nka na ihe osise na-ekwu banyere ndị ama ama ugbu a na omume.
Sawsan Rabie
Sawsan Rabie (7 June 1962 - 6 March 2021) bụ onye Egypt na-eme ihe nkiri na telivishọn. Ọ gụrụ akwụkwọ na Mahadum Ain Shams.
Gbasara ya
Ọ lụrụ di ma nwee ụmụ nwoke abụọ. Rabie nwụrụ na 6 Machị 2021, n'ụlọ Ọgwụ Al Haram na Giza, site na nsogbu sitere na COVID-19 n'oge ọrịa COVID-19 na Egypt.
Nkwụsị ọhịa
áká_ịkẹngạ|thumb|Ugwu Jizera na Central Europe na 2006 thumb|Osisi nwụrụ n'ihi ụkọ mmiri ozuzo na-adịgide adịgide na Saxonian Vogtland na 2020 Ọhịa ọnwụ (nke a naakpọkwa "Waldsterben", okwu mgbazinye German) bụ ọnọdụ dị n'osisi ma ọ bụ osisi osisi nke a nagbu akụkụ ndị dịpụrụ adịpụ, ma ọ bụ site na pathogens, parasites ma ọ bụ ọnọdụ dị ka mmiri ozuzo acid, ụkọ mmiri ozuzo, na ihe ndị ọzọ. Ihe omume ndị a nwere ike inwe ọdachi dị ka mbelata ike nke gburugburu ebe obibi, na-apụ nanya mmekọrịta mmekọrịta dị mkpa na ọnụ ụzọ. Ụfọdụ ihe ndị naagbanwe agbanwe maka nnukwu amụma mgbanwe ihu igwe na narị afọ naesote nwere njikọ kpọmkwem na ọnwụ ọhịa.
Nkọwa
Ọhịa ọnwụ naezo aka n'ihe omume nke osisi naenweghị ahụike ma naanwụ nenweghị ihe doro anya kpatara ya. A makwaara ọnọdụ a dị ka mbelata ọhịa, mmebi ọhịa, ọnụọgụ ọnụọgụ, na ọnụọgụ nke iguzo. Nke a naemetụtakarị ụdị osisi ọ bụla, mana ọ pụkwara imetụta ọtụtụ ụdị. Dieback bụ ihe omume naeme noge naadịghị anya ma nwee ike ịnwe ọtụtụ ebe na ọdịdị. Ọ nwere ike ịdị nakụkụ gburugburu, nebe dị elu, ma ọ bụ gbasasịa n'ime ọhịa.
Ọhịa naegosi onwe ya nọtụtụ ụzọ: ịdakwasị akwụkwọ na agịga, decolouration nke akwụkwọ na agwọ, belata nke okpueze osisi, osisi nwụrụ anwụ nke afọ ụfọdụ, na mgbanwe na mgbọrọgwụ osisi. O nwekwara ọtụtụ ụdị dị ike. Ogwe osisi nwere ike igosi obere mgbaàmà, mgbaàmà siri ike, ma ọ bụ ọbụna ọnwụ. Enwere ike ile mbelata ọhịa anya dị ka nsonaazụ nke naaga nhu, gbasaa, na ọnwụ siri ike nke ọtụtụ ụdị nime ọhịa. Enwere ike ịkọwa mbelata ọhịa ugbu a site na: mmepe ngwa ngwa na osisi ọ bụla, ihe naeme nụdị ọhịa dị iche iche, ihe na'ime ogologo oge (ihe karịrị afọ 10), na ihe na-apụta n'ebe niile nke ụdị ndị metụtara.
Akụkọ ihe mere eme
E mere ọtụtụ nnyocha nafọ ndị 1980 mgbe ajọ ọnwụ mere na Germany na Northeast United States. Ọnwụ ndị gara aga nwere oke mpaghara, Otú ọ dị, malite na ngwụcha afọ ndị 1970, mbelata weghaara ọhịa dị na Central Europe na akụkụ ụfọdụ nke North America. Mmebi ọhịa na Germany, kpọmkwem, dị iche n'ihi na mbelata ahụ siri ike: mmebi ahụ gbasara nọtụtụ ụdị osisi dị iche iche. Pasentị nke osisi ndị metụtara mụbara site na 8% na 1982 ruo 50% na 1984 ma nọrọ na 50% ruo 1987. A tụwo aro ọtụtụ echiche maka ọnwụ a, lee n'okpuru ebe a.
Dieback nwekwara ike imetụta ụdị ndị ọzọ dịka ash, oak, na maple. Sugar maple, karịsịa, nwere oke ọnwụ nakụkụ ụfọdụ nke United States noge afọ 1960. Ifufe nke abụọ mere na Canada n'afọ ndị 1980, mana o jisiri ike rute na United States. A naenyocha ọnụọgụ ndị a iji wepụ ọnwụ osisi. A naeche na oké ọhịa tozuru etozu nwere ike ịnwe nnukwu nsogbu gburugburu ebe obibi.
Ihe ndị nwere ike ibute ọnwụ noké ọhịa
Ihe ndị mejupụtara usoro okike ọhịa dị mgbagwoju anya ma ịchọpụta mmekọrịta kpọmkwem naakpata ya n'etiti ọnwụ na gburugburu ebe obibi bụ usoro siri ike. Kemgbe ọtụtụ afọ, e meela ọtụtụ nnyocha ma kweta na ụfọdụ echiche dịka:
Echiche ụfọdụ ndị ọzọ nwere ike ịkọwa ihe kpatara ya na mmetụta nke ọnwụ. Dị ka e kwekọrịtara n'etiti mgbanwe sayensị nke Germany na United States na 1988:
Nsonaazụ nke ọnwụ ọhịa
Ọgwụgwụ ọhịa nwere ike ibute ọtụtụ ihe, Otú ọ dị, ozugbo ha mere, ha nwere ike inwe nsonaazụ ụfọdụ.
Mgbanwe ihu igwe
Mgbanwe nke okpomọkụ kwa afọ na ụkọ mmiri ozuzo bụ isi ihe naeme ka ọhịa nwụọ. Ka a naewepụta carbon karịa site na osisi ndị nwụrụ anwụ, ọkachasị nọhịa Amazon na Boreal, a na-ahapụ gas ndị ọzọ na ikuku. Ọnụ ọgụgụ naarịwanye elu nke gas naeme ka okpomọkụ nke ikuku dịkwuo elu. Atụmatụ maka ọnwụ dịgasị iche, mana egwu nke mgbanwe ihu igwe zuru ụwa ọnụ na-eguzo naanị iji mụbaa ọnụego ọnwụ.
Ihe odide
Òtù:Pages with unreviewed translations
Sophie Oluwole
Sophie Bosede Oluwole (Mee 12, 1935 - 23 Disemba 2018) bụ onye ọkà ihe ọmụma Afrika.
Oluwole bụ nwaanyị mbụ nwetara nzere PhD na nkà ihe ọmụma na Naijiria. Ọ bụ onye na-arụ ọrụ na nkà ihe ọmụma Yoruba, ụzọ iche echiche nke sitere na omenala ndị Yoruba na Nigeria. Ọ na-ekwusi ike banyere ọrụ ụmụ nwanyị na nkà ihe ọmụma, na nnọchite na-ezughi oke nke ndị na-eche echiche n'Afrika na agụmakwụkwọ.
Ndụ na ọrụ
A mụrụ Sophie Bosede Oluwole na May 12, 1935. Nne na nna ya bụ ndị Edo. O nwekwara ihe nketa Nupe, dịka nna nna ya bụ Tapa, okwu ndị Yoruba jiri mara ndị Nupe. A zụlitere ya na steeti Ekiti. Ọ gara ụlọ akwụkwọ na Ife, ma na-akatọ usoro agụmakwụkwọ nke afọ 1940, na-ekwu na atụmanya ọrụ nke nwanyị "abụghị ebumnuche gị: ọ bụ ebumnuche ndị mụrụ gị." Oluwole kowara na otu ihe mere mgbe ọ nọ na-ụlọ akwụkwọ, e zigara ya ụlọ ọgwụ ka o kesaa nri na ọgwụ maka ndị ọrịa na-arịa ọtụtụ ọrịa. Ọ siri na ụjọ jidere ya, na-asị "N'ụbọchị ahụ, amaara m Agaghị m abụ nọọsụ."
Ọ gụrụ History, Geography na Philosophy na UNILAG na Lagos, ma mesịa lekwasị anya na nkà ihe ọmụma. Mgbe o nwetara nzere mbụ ya, e were ya n'ọrụ na UNILAG dị ka osote onye nkuzi na 1972, wee gaa mezue PhD na nkà ihe ọmụma na Mahadum nke Ibadan. Oluwole bụ nwaanyị mbụ nwetara nzere PhD na nkà ihe ọmụma na Naijiria. Mgbe ọ ghọrọ prọfesọ, Oluwole kụziri nkà ihe ọmụma nke Afrika na UNILAG site na 2002 ruo 2008.
Ọ nwụrụ n'ụtụtụ mbido nke 23 Disemba 2018 mgbe ọ dị afọ 83.
Ebe m si dee
Òtù:Category:Ndị gụrụ akwukwo na Mahadum Lagos Òtù:Category:Ndị Yoruba Òtù:Category:Nwaanyị agumakwukwo Òtù:Category:Ndị gụrụ akwukwo na Mahadum Ibadan
Sanaa Mazhar
Sanaa Mazhar (Ọgọst 17, 1932 - Ọgọst 6, 2018) bụ onye Egypt na-eme ihe nkiri, otu n'ime ụmụ agbọghọ atọ na ihe nkiri "Biyaa Al Jarid" ya na Magda al-Sabahi na Naima Akef, gosipụtara ọtụtụ dị ka otu n'etiti ọrụ ihe nkiri kachasị mma.
A mụrụ Mazhar na 17 Ọgọst 1932. Ọ lụrụ nwoke nwụrụ n'agha Yom Kippur na 1973, ọ lụbeghị di ọzọ kamgbe ahụ.
Ọ bụ otu n'ime ụmụ agbọghọ atọ na "Bayaat Al Jarid" ya na Magda na Naima Akef. Ọrụ iri na atọ zuru ezu iji bụrụ onye a maara n'Ijipt site n'aka ọha mmadụ. Ọ rụrụ ọrụ na Dearer than My Life na 1965. Sanaa sooro ndị na-eme ihe nkiri na ndị na-ese ihe nkiri dịka Hind Rostom, Nadia Lutfi, Najat Al Saghira, Shadia yana ndị na-emepụta ihe nkiri dịka Salah Zulfikar na Rushdy Abaza. O sonyere n'ọtụtụ ọrụ akụkọ ihe mere eme, na-arụ ọrụ dị ka "Queen of Saba". Ọ na-emetụta ụfọdụ n'ime ndị gwara ya ka ọ gbanwee ụcha ntutu isi ya. Ọ na-ejikwa emepụta nkọwa niile nke àgwà nka ya site na ntutu isi ya, eriri ntutu ya na ihe ndị ọzọ.
Sanaa họọrọ ibi ndụ n'ụzọ dị jụụ n'ebe dị anya site n'ọmarịcha nke ịbụ onye ama ama na ịbụ onye ama ma họrọ ibi ndụ ya dị ka nwanyị ọ bụla ọzọ nke Ijipt. Ọ na-eyi hijab ma laa ezumike nká kpamkpam n'afọ 1985. Ọ dịghị mgbe ọ bụla n'ime ọrụ ya gara aga mere ya ihe ihere. A kọrọ na Yusuf Sibai nyere ya ọrụ na ihe nkiri ya mana ọ jụrụ n'ihi na o nwere ihe nkiri na-akpali agụụ mmekọahụ. Ọ nwụrụ n'ụtụtụ nke 6 Ọgọstụ 2018 mgbe ọ dị afọ iri asatọ na isii.
Alda Neves da Graça do Espírito Santo
thumb|Alda Neves fa Graça do Espírito Santo Alda Neves da Graça do Espírito Santo ( n'ụbọchị 30 Eprel 1926 ̊ ruo ụbọchị 9 Machị 2010), nke a maara dị ka Alda do Espírito santo ma ọ bụ Alda Graça, bụ onye na-ede uri si São Tomé e Príncipe na-arụ ọrụ n'asụsụ Portuguese. Ọ rụkwara ọrụ na gọọmentị Santomean mgbe nnwere onwe mba ahụ gasịrị.
Gass Forest Museam
Gass Forest Museum bụ ụlọ ngosi nka nke gọọmentị na-ahụ maka akụkọ ihe mere eme nke dị na Coimbatore, Tamil Nadu, nke obodo India.
Akụkọ ihe mere eme
alt=|thumb|Foto nke onye guzobere ya, Horace Arichibald Gass, na ebe ngosi ihe mgbe ochie Ka ọ na-erule ngwụcha narị afọ nke iri na itoolu, J. A. Gamble, onye na-elekọta ọhịa maka ndi Madras Presidency, mere mgbalị a kwụsịrị iji guzobe ebe ngosi nka ọhịa na mpaghara ahụ. Afọ ole na ole ka e mesịrị n’afo 1902, onye nọchiri Gamble dịka Conservator of Forests Horace Arichibald Gass nwere ihe ịga nke ọma n'ịtọlite ebe ngosi nka maka ọhịa. Baron Ampthill, Gọvanọ Madras n'oge ahụ, meghere ya maka ọha na eze na 15 Eprel 1902, n'oge a na-akpọ ya Forest Museum na Coimbatore. Mgbe Gass, onye nlekọta mbụ, lara ezumike nká n’afo 1905, onye nọchiri anya ya bù F. A. Lodge gbanwere aha ebe ngosi ihe mgbe ochie iji sọpụrụ ya. A gbasaa ya n’afo 1905 na afo 1915. N'afọ 1912, e guzobere Madras Forestry Koleeji (nke bụ Tamil Nadu Forest Academy ugbu a) n'ebe ngosi ihe mgbe ochie iji zụọ ndị na-azụ ọhịa. N'oge afo 1942-47, e mechiri ebe ngosi ihe mgbe ochie ahụ ma jiri ụlọ ndị ahụ mee ihe dị ka ebe mgbaba maka ndị si Malta na Gris gbapụ na Agha Ụwa nke Abụọ. Mgbe India nweere onwe ya na 1947, ebe ngosi ihe mgbe ochie ahụ nọ n'okpuru ọchịchị Gọọmentị Tamil Nadu. Ọ bụ Institute of Forest Genetics and Tree Breeding (IFGTB) na-achịkwa ya ugbu a, nke dị n'otu ogige ahụ. E meghere ebe ngosi ihe mgbe ochie ahụ maka ọha na eze na 1 Mee 2015 mgbe ọ rụchara ọrụ nrụzigharị. A gbakwunyere diorama 3D na-egosi anụ ọhịa na ebe obibi nke ya.
Ebe
Ebe ngosi nka ahụ dị na Forest Koleeji Kampus, nke dị na Cowley Brown Road n'etiti obodo Coimbatore. Ogige ahụ nwekwara ụlọ ọrụ ndị ọzọ dịka Tamil Nadu Forest Academy (TNFA), Institute of Forest Genetics and Tree Breeding, Central Academy for State Forest Service (CASFoS) ya na ulo oru ndị ọzọ nke Ngalaba Ọhịa Tamil Nadu.
Ihe ngosi
Ụfọdụ n'ime ihe atụ ndị e debere na ebe ngosi ihe mgbe ochie a gunyere:
Anna Tibaijuka
Anna Kajumulo Tibaijuka (Ọmụmụ: 12 October, 1950) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke si na obodo Tanzania nke nọnyere ndi otu CCM.
Lily Koros Tare
Lily Chepkorir Koros Tare bụ onye nchịkwa ahụike Kenya, onye na-eje ozi dị ka odeakwụkwọ nchịkwa na Mịnịstrị Ahụike Kenya, malite na Disemba 2018.
Mmalite ndụ
A mụrụ Lily Koros Tare na Nkewa Sigowet nke Kericho County, n'ihe dị ka afọ 1973.
Agụmakwụkwọ
Nwaada Koros gara Kipsigis Girls High School na Kericho County maka agụmakwụkwọ sekọndrị ya ma mesịa gaa n'ihu na nzere bachelọ nke azụmahịa (ọchịchị). O nwekwara nzere masta nke nchịkwa azụmahịa na njikwa nlekọta ahụike, nzere masta nke onye isi na nchịkwa azụmahịa (ego) na diplọma Postgraduate na ndu mba ụwa (nchịkwa ụlọ ọgwụ). Ugbu a, ọ na-achụso PhD ya na Business Administration na Mahadum Moi.
Ọrụ
Ọ malitere ọrụ ya na nchịkwa azụmahịa na AIC Litein Hospital dị ka onye nchịkwa ụlọ ọgwụ. Koros sonyeere Moi Teaching na Referral Hospital ebe ọ rụrụ ọrụ dị ka osote onye isi nke Finance na Administration tupu ọ banye na Commission maka mmejuputa iwu iwu( Commission for Implementation of the Constitution) ebe ọ rụrụ ọrụ dị ka Director Management Services na Ag. Secretary / Chief Executive Officer.N'oge gara aga, site na 21 Febụwarị 2014, ọ rụrụ ọrụ dị ka onye isi ọrụ nke Kenyatta National Hospital, ụlọ ọgwụ ọha na eze kachasị ukwuu na East na Central Africa.
Na Maachị 2018, na-esochi usoro ịwa ahụ na ụlọ ọgwụ Kenyatta National Hospital, ndị isi ụlọ ọgwụ kwụsịrị koros na onye isi ọrụ ahụike, Dr Bernard Githae, ka "ha kwe ka nyocha nke KeNH systems"
2018, na-esote ọtụtụ ihe mberede ịwa ahụ na Kenyatta National Hospital, ndị isi ụlọ ọgwụ ahụ kwụsịrị Koros na onye nduzi nke ọrụ ahụike, Dr Bernard Githae, iji "nye ohere nyocha nke usoro KeNH".
Edensibia
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Harriet Ward
Harriet Ward née Tidy (1808 - 1873), bụ onye odee Britain nke a na-ewere ọrụ ya mgbe ụfọdụ dị ka akwụkwọ South Africa. O biri na Cape Colony afọ ole na ole na akwụkwọ ndị a kacha mara amara na-edobe ebe ahụ: afọ ise na-abụghị akụkọ ifo na Kaffirland na akụkọ ifo Jasper Lyle, akwụkwọ akụkọ Bekee mbụ e debere kpamkpam na South Africa. O dekwara akụkọ maka ndị agha na-ege ntị, nke na-adịghị ahụkebe maka nwanyị oge ahụ. Edemede ya kpalitere mkparịta ụka banyere ma ọ kwenyere n'ụzọ zuru ezu na àgwà ndị ọchịchị Britain.
Hilda Dokubo
thumb|Hilda Dokubo Hilda Dokubo (onye a makwaara dika Hilda Dokubo Mrakpor ) bụ onye na-eme ihe nkiri na Naịjirịa na onye ntorobịa na-akwado, ya bụbu onye ndụmọdụ pụrụ iche n'okwu ndị ntorobịa nye Peter Odili, onye bụbu gọvanọ nke Rivers steeti.
Oge mbu na mmụta
A mụrụ Hilda Dokubo dị ka nwa mbụ n'ime ụmụ isii na Buguma, bụ obodo dị na Asari-Toru, Riva Steeti ebe ọ gara n’ihu gụchaa akwụkwọ na ụlọ akwụkwọ praịmarị na nke abụọ na St Mary Steeti Skuulu nke dịnna okporo ụzọ Aggrey ma gụọ akwụkwọssekọndrị ya na Ụlọ Akwụkwọ Gọọmentị Akwụkwọ Sekọndrị. Ọ bụ otu n'ime ndị gụrụ akwụkwọ na Mahadum nke Port Harcourt ebe ọ jiri nzere degre Bachelo pụta
Harriet Ward
Ndụ onwe
Amụrụ ya na Thorp, Norfolk na 1808 nye Colonel na Oriakụ Francis Skelly Tidy, née Miss Pinder, ada onye ọka ikpe Barbados. Mgbe ọ gụsịrị akwụkwọ na France na London ọ lụrụ John Ward n'afọ 1831. Ọ bụ onye ọrụ agha si Waterford, Ireland na nwunye ya so ya na mgbasa ozi dị iche iche. Ha nwere otu nwa nwanyị aha ya bụ Isabel. Ezinụlọ ahụ biri ọnụ na St Helena na ngwụcha 1830s. N'afọ 1842, ha si na Cork gaa n'ebe ọwụwa anyanwụ nke Cape ma nọrọ afọ ise na ndị Britain na-achị ebe ahụ, na Fort Peddie na Grahamstown, na nke a na-akpọ "Ceded Territory". Ward laghachiri Britain n'afọ 1848. Nke a bụ mgbe ọ malitere ibipụta akwụkwọ ndị dị ogologo, na-ewuli elu na akụkọ ndị gara aga na obere akụkọ. Ndị Ward nwere ike biri na Dover tupu ha akwaga Boulogne-sur-Mer n'ihe dịka 1851, mana nkọwa akụkọ ndụ dị ntakịrị. Ọ nwụrụ n'afọ 1873. thumb| Map nke Kaffirland n'afọ 1851 nke Captain Ward ji mee ihe na mbipụta nke atọ nke akwụkwọ Harriet Ward. Edemede izizi ya bụ na United Service Journal na Akwụkwọ akụkọ Naval na Military na mbido mgbe afọ 1840s. Ọ malitere na akụkọ gbasara nna ya ma mesịa nye aka akụkọ banyere agha na ndụ na "Kaffirland", aha Britain maka mpaghara Cape Colony na-esi na Kaffraria ruo Albany. (Aha ahụ gbadoro ụkwụ na okwu Kaffir nke ndị Briten ji akọwa ụmụ amaala mpaghara ahụ. ) Ward mepụtara olu nwere ikike ma bụrụ otu n'ime ụmụ nwanyị mbụ a na-ewere ọrụ ha dị ka akụkọ agha kwesịrị ntụkwasị obi. Ụfọdụ n'ime ihe odide o mere n'afọ 1846 n'afọ 1847 tọrọ ntọala akwụkwọ nke pụtara obere oge ka ọ bịarutere England n'afọ 1848: Afọ ise na Kaffirland: na ihe osise nke agha ikpeazụ na mba ahụ ruo ọgwụgwụ nke udo: e dere na ebe ahụ.
A nabatara akwụkwọ a nke ọma n'oge mmasị ọha na eze na " Agha Kaffir " ma ọ bụ Agha Axe. wee gbaga na mbipụta atọ. N'otu afọ ahụ akwụkwọ akụkọ mbụ nke Ward, Helen Charteris, ka e bipụtara ma onye nyocha mere mkpesa na isi okwu ịhụnanya bụ "nke na-ekpuchi" site na sub-plots. Afọ atọ ka e mesịrị akwụkwọ akụkọ ya bụ Jasper Lyle: akụkọ banyere Kafirland (sic) nwere ihe ịga nke ọma ma kọwaa ya na Morning Post dị ka "eziokwu na nke a ma ama" na "ikwesị ntụkwasị obi na vivacity" na nkọwa ya nke "ndụ na ọdịdị Kaffir", " na-enye ya ugbu a mmasị pụrụ iche." Nke a gbakwara na mbipụta atọ, gbakwunyere abụọ ọzọ n'afọ 1870 mgbe Ward nwụsịrị na obere oge tupu Agha Zulu, mgbe mmasị United Kingdom na South Africa dị elu.
Hilda Dokubo
Ọrụ
Dokubo mere nyocha mbụ ya n'oge ntorobịa ya na fim nke afọ otu pukunna narị itenanị na ịrị na itenanị nke akpọrọ Ajọ Passion. Ọ bụ onye e gosipụtara kemgbe ma mepụta ọtụtụ fim ndị Naịjirịa. Ọ tinyere aka na nkwado na n'ime ihe nkiri na afọ puku abụọ na iri na ịse nke akpọrọ Stigma, Dokubo meriri dịka onye omeebe kachasị mma na ntinye aka nke ịrị na otuna Africa Movie Academy Awards.
Harriet Ward
Ndụ onwe
Nkọwa ndị nkatọ banyere echiche Ward n'ozuzu ha dịgasị iche iche. Ụfọdụ na-ele ya anya dị ka "onye na-agbasa echiche nke ọma" maka ọchịchị alaeze ukwu Britain, karịsịa na akwụkwọ akụkọ ya na-abụghị akụkọ ifo banyere colonial South Africa, ebe ndị ọzọ na-ahụ àgwà ndị dị mgbagwoju anya karị, dịka ọmụmaatụ mgbe dike Helen Charteris na-eme enyi na nwa agbọghọ Creole. Ụfọdụ kwenyere na Ward nwere mmetụta na ọ nweghị ike ikwupụta echiche na-adịghị mma n'ihu ọha ma ọ bụ nwee àgwà na-ekwekọghị ekwekọ n'amaghị ama nke ọma. A tụkwara aro na ọ na-enye " nkatọ ekpuchiri ekpuchi" ma ọ bụ ọbụna kpachapụrụ anya na-ekwupụta "mgbagwoju anya nke ọchịchị colonial". Otu onye nkatọ chere na o dere na mbụ ya na "nkwenye zuru oke na ajọ mbunobi nke oke" mana emesia kpughee "enweghị nkwekọrịta dị egwu" na nke a n'akwụkwọ akụkọ ya.
Hilda Dokubo
Nrụtụaka
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Funmilayo Ransome-Kuti
Funmilayo Ransome Kuti, MON Ọmụmụ: 25 October 1900 na Abeokuta - Ọnwụ: 13 April 1978 na Lagos, bu onye nkuzi, onye nkwalite ihe gbasara ndọrọ ndọrọ ọchịchị, onye na agbachitere ụmụ nwanyi ọtitọ ma bụrụkwa onye nke ana ekwu ekwu ana eme eme na obodo Naijiria.
Ebe A Na-ahụ Maka Ọnọdụ Ihu igwe
thumb APEC Climate Center (APCC) bụ ụlọ ọrụ gọọmentị nke na-eme nchọpụta na amụma ihu igwe, nyocha na mpaghara mgbanwe ihu igwe. Ọ na-enyekwa ọrụ ozi ihu igwe na mmemme iwulite ikike na ebumnuche nke iwusi mmekọrịta sayensị na teknụzụ ike gafee mpaghara APEC. E guzobere APCC na Nzukọ Ndị Nnukwu Ndị Omeiwu APEC nke e mere na Nọvemba 2005. A malitere ya na nzukọ ndị isi akụ na ụba APEC n'otu afọ ahụ. Ọ dị ugbu a na Busan, South Korea.
Akụkọ ihe mere eme
A malitere APCN iji kesaa ozi ihu igwe a pụrụ ịdabere na ya n'etiti akụ na ụba. Mgbalị ahụ ziri ezi n'ihe gbasara ebumnuche akụ na ụba. Site n'ịkekọrịta ozi nke ụlọ ọrụ ihu igwe nke mba ọ bụla, ụlọ ọrụ ahụ enwetala ozi ihu igwe ziri ezi site na usoro Multi Model ensemble, nke jikọtara ozi ihu igwe dịgasị iche iche nke ụlọ ọrụ ahụ nyere iji mepụta ozi ihu igwe zuru oke. Iji gaa n'ihu na-emepe usoro ahụ ma nyere ndị otu APEC aka ịkwalite ikike ịkọ ọdịnihu ihu igwe ha site na mgbalị iwulite ikike, e weere ya dị ka ihe dị mkpa ịmepụta ụlọ ọrụ. Ya mere, site na mkparịta ụka ndị e nwere na APEC Science and Technology Ministerial Meeting na 2004, ISTWG Meeting na 2004 na Senior Officials" Meeting na 2005, APEC kwadoro nguzobe nke Center.
Nzukọ ihu igwe nke APEC
APEC Climate Symposium (APCS) bụ ihe omume mba ụwa kachasị mma nke ụlọ ọrụ ahụ haziri dị ka nzukọ maka mgbanwe nyocha na sayensị ihu igwe. A na-eme ya kwa afọ kemgbe afọ 2006, n'ozuzu ya n'obodo ndị na-anabata nzukọ APEC nke afọ.
Ihe odide
<references group="" responsive="1">
Ibrahim Adamu Kolo
Prọfesọ Ibrahim Adamu Kolo (29 a mụrụ n'abalị iri abụọ na itoolu nke Ọnwa Ọktoba afọ 1956 ruo abalị atọ n'ime ọnwa Nọvemba afọ 2018) bụ agụmakwụkwọ Niger. O bi na ọchịchị gọọmenti obodoMokwa nke Steeti Niger.
Ọ gara ụlọ akwụkwọ praịmarị UMCA na ụlọ akwụkwọ praịmarị St. Johns Anglican. Ọ gara ụlọ akwụkwọ sekọndrị na Kọleji gọọmenti dị na Bida wee nweta akara ugo mmụta dị elu site na kọleji agụmakwụkwọ dị na Sokoto, Mahadum Bayero, na Mahadum Jos.
Ọrụ
Ọ bụ onye nkuzi na ngalaba mmụta, Mahadum Bayero Kano. Ọ rụrụ ọrụ dị ka Provost nke Kọleji Mmụta nke Niger Steeti, site na afọ 2001 ruo afọ 2010.
Onye osote onye isi Mabadum
Ọ rụrụ ọrụ dịka osote onyeisi mahadum Ibrahim Badamasi Babangida, Lapai, site na 2010-2015. Kọmishọna na -ahụ maka agụmakwụkwọ dị elu Peter Sarki kwupụtara nhọpụta Kolo dị ka osote onye isi, na-ekwusi ike mkpa ọ dị ime ka mahadum ahụ dị ọcha na idozi nrụrụ aka nchịkwa.
Ọnwụ
Kolo nwụrụ na Minna mgbe ọ dị afọ iri isii na abụọ ka ọ rịachara ọrịa nwa obere oge. Ọchịagha Ibrahim Babangida kọwara ọnwụ Kolo dị ka "" nnukwu mfu nye ngalaba mmụta na steeti Niger na Naịjirịa dum ".
Isi mmalite
Òtù:Ndị nwụrụ n'afọ 2018 Òtù:Ndị a mụrụ n'afọ 1956 Òtù:Ndị ahụ Òtù:Ndi agụmakwụkwọ Naịjiria Òtù:Ndị alakuba Òtù:Ndị Alakụba Naịjiria
Monica Ogah
Monica Ene Ogah (amụrụ n'August 7, 1994), nke a maara dị ka Monica Ogah, bụ onye na-agụ egwu Naijiria, onye mmeri nke afo 2011 nke mbipụta nke anọ nke MTN Project Fame West Africa. Dị ka ihe nrite, e nyere Ogah nkwekọrịta ndekọ na abọm mbụ ya, Sometime na Ọgọstụ, ka ewepụtara n'ọnwa Ọgọustụ afọ 2013.
Ndu Mmalite
Nwa ikpeazụ n'ime ụmụ isii, a mụrụ Monica Ogah na August 7,afo 1994 na Makurdi, Benue State. Ọ na-eto nne ya, onye na-agụ egwú, dị ka otu n'ime mmetụta mbụ ya. O kwuru n'ajụjụ ọnụ ya na Thisday News: "[Nne] ga-echetara m otú olu m si dị ụtọ mgbe m mere mkpu ndị ahụ na-enweghị ihe ọ bụla nke o kwenyere na olu Chineke nyere. " Ọ gara n'ihu kpughee na nna ya nwere olileanya na ọ ga-abụ onye nọọsụ ma ọ gaghị akwado ọchịchọ egwu ya ruo mgbe ọ ga-abanye na ihe ngosi nke Project Fame ebe ọ ga-apụta site na ndị ikpeazụ a ma ama dị ka onye mmeri.
City Hall, Lagos
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1e/City_Hall%2C_Lagos.jpg/220px-City_Hall%2C_Lagos.jpg|thumb|Ụlọ Nzukọ Obodo, Lagos Ụlọ Nzukọ Obodo Lagos, nke e guzobere n'afọ 1900, bụ odeakwụkwọ nke gọọmentị ime obodo kachasị ochie na Naịjirịa. Ọ dị n'ime mpaghara Brazil, n'etiti mpaghara azụmahịa Lagos. Ọ dịkwa nso na King's College, Lagos, St. Nicholas Hospital, Lagos na Cathedral of the Holy Cross, Lagos.
Monica Ogah
Ọrụ
Monica Ogah gara nyocha maka mbipụta nke anọ nke Project Fame West Africa n'ọnwa Ọgọstụ afọ 2011. Ọ gafere n'ọkwa nyocha ma soro na ndị asọmpi iri na itoolu sonye na ụlọ akwụkwọ egwu. Ogah na-enwu gbaa n'oge niile ọ nọ na ihe ngosi ahụ, na-enweta okwu ọma site n'aka ndị ọkàikpe, bụ ndị toro arụmọrụ ya. Na onwa Disemba 18, 2011, a mara ya dị ka onye mmeri, na-eme ka ọ bụrụ nwanyị nke abụọ na-esote Chidinma iji merie asọmpi ahụ. Dị ka ihe nrite maka mmeri ahụ, Ogah natara nkwekọrịta ndekọ na Ultima Studios mgbe ụlọ ọrụ Goretti na-achịkwa ya.
City Hall, Lagos
Ụlọ Nzukọ Obodo bụbu isi ụlọrụ gọọmentị ime obodo na ime ụlọrụ mpaghara ndị ọzọ na-ejere gọọmentị mpaghara niile ozi na Lagos na mgbe nwere onwe Naịjirịa gasịrị. Ụlọ nzukọ obodo ahụ bụ isi iyi nke nchịkwa gọọmentị ime obodo na Naijiria na odeakwụkwọ nke gọọmentị mpaghara Lagos Island, onye isi nke nchịkwa ala Naijiria ma ọ bụ nke ala kemgbe 1900. Ụlọ nzukọ ahụ bụ ihe ngosi akụkọ ihe mere eme, ndọrọ ndọrọ ọchịchị na ọdịbendị maka obodo ukwu Lagos.
Monica Ogah
Edensibia
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Dr. Charles Smith
Mbido ndụ na agụmakwụkwọ
A mụrụ Charles Smith na New Orleans na 1940 na Bertha Mary Smith. Mgbe Smith dị afọ iri na anọ, mmiri riri nna ya n'ime mpụ ịkpọasị. Nné ya kpọgara ya na ụmụnne ya nwanyị abụọ na Chicago mgbè e gbùrù nnà ya n'ihi agbụrụ. Ha biri na mpaghara dị ichè íchè nkè Maxwell Street District dị nso na 14th Street. Otu afọ mgbè e mesịrị, na 1955, Mrs. Smith kpọọrọ Charles gaa hụ ozu Emmett Till na Roberts Temple Church of God. Ahụmahụ ndị a nyèrè áká kụlite nghọta Smith banyéré ịkpa ókè agbụrụ na steeti.
N'afọ 1964, Smith rụrụ ọrụ na Trans World Airlines na dị ka ónyé na-ebu akwụkwọ ozi, na-arụ ọrụ abụọ ahụ iji chekwaa ego iji zụta ụlọ màkà nwunye ọhụrụ ya na onwé ya. N'afọ 1966, e debara aha Smith na Marine Corps ebe ọ nọrọ afọ abụọ na Vietnam, a chụpụrụ ya na Purple Heart n'afọ 1968 n'ihi mmerụ ahụ. Mmetụta anụ ahụ nke Agent Orange kpatara nsogbụ ahụike na-aga n'ihu ruo taa. O nwekwara mmetụta siri ike n'ụzọ uche na nke ime mmụọ site na ahụmịhe ebe ahụ, na-akpata ịgba alụkwaghịm Smith na ịbawanye nsogbu nchekasị Posttraumatic site na afọ 18 nke ọgụ na-esote agha tupu ọ chọta oku ya dị ka ónyé na-ese ihe.
E wezụga ọmụmụ ihe ya na Virginia Black Training Academy, màkà ọtụtụ afọ nke ahụmịhe ndụ ya, ịmụ ihe na amamihe, Smith malitere iji utu áhà ya, dị ka ihe kwekọrọ na PhD.
Ọrụ
N'isiokwu, ọrụ Charles na-eche ihe ọ na-ahụ dị ka ihichapụ akụkọ ihe méré eme' nke ndị isi ojii site n'ịmepụta ihe nkiri na ihe oyiyi nke akụkọ ndị ahụ n'usoro mgbasa ozi siri ike na nke ngwakọta nke ihe o mepụtara. A na-emepụta ọrụ ya ma na-etinye ya n'èzí. N'afọ 2000, ya na ónyé na-ese ihe Charles Gillam Sr. guzobere Algiers Folk Art Zone & Blues Museum.
Ihe ngosi
Ọrụ Smith dị na nchịkọta na-adịgide adịgide nke Smithsonian American Art Museum.
E tinyere ọrụ ya na Life, Liberty & Pursuit of Happiness na American Visionary Art Museum na 2010.
N'afọ 2017 ọ kụziri ihe na African American Men of Unity na Aurora na nzukọ The Road Less Traveled na Sheboygan, Wisconsin. E rere ọrụ ya na New Orleans Botanical Garden na 2017.
E tinyere ọrụ ya na usoro ihe ngosi 50th Anniversary nke Kohler Art Center, The Road Less Traveled na 2017-18. A na-asọpụrụ ihe ngosi ya maka usoro a dị ka nhọrọ nke abụọ maka "Best of 2017" na magazin Art Forum. [nkwado dara]
N'afọ 2018, ọrụ Smith gụnyere ihe ngosi 10 nke ndị omenkà, Chicago Calling: Art Against the Flow, nke Lisa Stone na Kenneth Burkhart haziri na Intuit: The Center for Intuitive and Outsider Art dị ka akụkụ nke Art Design Chicago. N'ime ihe ngosi ahụ na ọrụ Smith bụ ọrụ Henry Darger, Gregory Warmack (nke a maara dị ka Mr. Imagination), Joseph Yoakum na Lee Godie. Smith bụ naanị onye na-ese ihe dị ndụ na ngosi ahụ.
Ọrụ
Sergeant Ramey nọ n'etiti ihe onwunwe ya Aurora n'elu ụlọ ya. Ọ bụ ihe ncheta na-egosi otu n'ime ezigbo ndị enyì Smith nwụrụ n'agha, ihe ncheta nke na-anọnyere Smith.
Smith lụrụ di na 1964 ma gbaa alụkwaghịm mgbè ọ lọtara n'agha na 1968. N'akụkụ ọrụ ọkpụkpụ ya, Smith bụ ónyé ozi a họpụtara ahọpụta. Ọ bụ ónyé ụkọchukwu na Ụlọ Ekpere na Nsọ nke Chineke na Memphis Tennessee.
Ọtụtụ n'ime ọrụ ya n'èzí ihe ọkpụkpụ ya na-arụ ọrụ iji nyéré ákà gwọọ ndị mmadụ n'ụzọ uche. Ọ na-akwado ndị agha Vietnam ndị ọzọ, ya na ndị Black Caucus nke Congress rụkọtara ọrụ na Agent Orange na njikọ PUSH nke Jesse Jackson.
Njikọ mpụga
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ Òtù:Pages with unreviewed translations
Shawkat
Shawkat (nke a na-akpọkwa Shaukat, Shawqat, Shavkat, ma Şevket, Arabic: شوكت) bụ aha nwoke Arabic, a na-ejikwa ya dị ka aha nna. Ọ nwere ike izo aka na ndia:
Ọkọlọtọ nke Guinea
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ab/FNDC_Conakry.jpg/220px-FNDC_Conakry.jpg|thumb|Ndị na-eme ngagharị iwe ji ọkọlọtọ Guinea na ngagharị iwe Guinea nke 2019 A nabatara ọkọlọtọ mba Guinea (French: drapeau de la Guinée) na mkpụru ụbọchị iri n'ime ọnwa Nọvemba 1958, na mbipụta nke Iwu mbụ nke mba ahụ.
Nhazi
A gbanwere agba nke ọkọlọtọ ahụ site na nke Rassemblement Démocratique Africain, òtù na-achịkwa n'oge nnwere onwe. A na-esite na ọkọlọtọ Ghana nweta ụcha ndị ahụ, nke mbụ nabatara ha na 1957. Sékou Touré, onye isi ala mbụ nke Guinea, bụ ezigbo enyi Kwame Nkrumah, onye bụbu onye isi ala nke Ghana n'oge gara aga.
Agba
Dị ka Sékou Touré, onye isi ala mbụ nke Guinea, siri kwuo, agba atọ nke ọkọlọtọ ahụ na-anọchite anya ihe ndị a: ọbara ọbara na-anọchi anya ọbara nke ndị nwụrụ n'ihi okwukwe ha, ọrụ nke ndị na-arụ ọrụ, na ọchịchọ maka ọganihu; odo na-anọchitere ọlaedo Guinea, yana anyanwụ, nke bụ "isi iyi nke ike, mmesapụ aka na nha nhata maka ndị ikom niile ọ na-enye ìhè n'otu"; akwụkwọ ndụ na-anọgide na-anọchikwute ahịhịa ndụ nke mba ahụ, ọganihu sitere na-esite na-esịhịa site na akụ na-esiri ike nke sitere na akụ na ụba ya, na-esịrị ndụ siri ike nke ndị bi n'ime obodo ahụ. N'aka nke ya, ihe nnọchianya dị n'azụ nke ọ bụla n'ime agba atọ ahụ kwekọrọ na ihe atọ dị n'ụkpụrụ mba ahụ: Ọrụ, Ikpe Ziri Ezi, Ịdị n'otu ("Ọrụ, Ikpe ziri ezi, Ịdị N'otu").
N'ikwenye na ọkọlọtọ ndị ọzọ dị na mpaghara ahụ, a na-eji agba nke Pan-African nke uhie, odo, na akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ.
Nhazi ahụ bụ tricolor. Agba nke ọkọlọtọ site n'aka ekpe gaa n'aka nri bụ ịla azụ nke ọkọlọlọtọ Mali. Ọkọlọtọ nke Rwanda gara aga (nke a na-eji site na 1961 ruo 2001), nke ọkọlọtọ nke alaeze Rwanda, nwere nnukwu R ojii iji mee ka ọ dị iche na ọkọlọtọ Guinea.
Njem nlegharị anya na Sierra Leone
thumb|Ndị njem nleta n'ụsọ osimiri [[Sierra Leone.]] Mgbe ị na-eleta Sierra Leone na nke mbụ ya, enwere ụfọdụ ọdịbendị ị kwesịrị ịma. Ndị Sierra Leone n'ozuzu ha nwere omume enyi na nnagide. A na-ewere Sierra Leone dị ka otu n'ime mba ndị na-anabata okpukpe n'ụwa. A na-eme emume ndị Alakụba na nke Ndị Kraịst n'otu ọkwa nke ịnụ ọkụ n'obi, n'etiti ihe ndị ọzọ. Ndị mmadụ nọ n'obodo ahụ na-emeso ndị njem nleta n'echiche nke "uru nke obi abụọ" n'ọnọdụ ebe onye njem nleta na-aghọtaghị otu ụzọ isi mee ihe pụrụ iche na omenala na omenala Sierra Leone. Otú ọ dị, dị ka onye njem nleta, ị nwere ike ịchọta onwe gị na-enwe nsogbu na onye nwere ike ịchọpụta na ị na-eleghara otu ụkpụrụ anya, dị ka ileghara omume ọma dị ka ịghara ikele ya nke ọma ma ọ bụ ịghara ịkwanyere mmadụ ùgwù n'ụzọ ọdịnala. Enwere ike igbochi ọtụtụ ọnọdụ esemokwu site na ịjụ ajụjụ banyere nsogbu ma ọ bụ ọnọdụ ndị a na-enyo enyo, dịka ọtụtụ ndị dị njikere mgbe niile inye gị azịza dịka ha nwere ike.
Dị ka International Labour Organisation si kwuo, ihe dị ka ndị Sierra Leone 8,000 na-arụ ọrụ na ụlọ ọrụ njem nlegharị anya.na-atụ anya na a ga-emepụta ọrụ na-arịwanye elu n'ọdịnihu. Isi ụzọ mbata bụ ọdụ ụgbọ elu Freetown International, ebe njem na-aga ma na-esi na ya enweela nsogbu. Memunatu Pratt bụ onye isi nke ozi gọọmentị, Ministry of Tourism and Cultural Affairs.
Ihe Ndị Na-adọrọ Adọrọ
E nwere ọtụtụ ebe ndị njem nleta na Sierra Leone. Freetown nke Sierra Leone bụ ebe kachasị amasị ndị njem nleta. Ọ bụ ezie na ngalaba ahụ metụtara nke ukwuu n'oge Agha Obodo; Otú ọ dị, enwere ọganihu na-aga n'ihu n'afọ ndị na-adịbeghị anya. Obodo a nwere ọtụtụ ihe ị ga-enye ndị njem nleta. E nwere nnukwu osimiri ndị na-agbasa n'akụkụ Freetown Peninsula. Ụsọ mmiri Lumley-Aberdeen gbatịrị site na Cape Sierra Leone ruo Lumley. E nwekwara osimiri ndị ọzọ a ma ama dị ka River Number 2 Beach, Laka Beach, Tokeh Beach, Bureh Beach, na Mama Beach. Tacugama Chimpanzee Sanctuary, nke dị n'ime nnukwu ebe nchekwa mmiri ozuzo nke peninsula, naanị kilomita ole na ole site n'etiti Freetown, nwere nchịkọta nke chimpanzees ndị dị ụkọ na ndị nọ n'ihe ize nd Ebe ndị ọzọ a ma ama maka ndị njem nlegharị anya gụnyere Freetown Cotton Tree, nke dị na Central Freetown, bụ ihe ncheta mba dị ịrịba ama na nke dị mkpa na ntọala obodo ahụ; Bunce Island, nke bụ ụgbọ mmiri si n'obodo ahụ, bụ mkpọmkpọ ebe nke ebe e wusiri ike ohu nke a na-eji n'oge ahia ohu Transatlantic;  Ụlọ ihe ngosi nka nke Sierra Leone, nke nwere nchịkọta nke ma precolonial nakwa dị ka ihe ndị colonial na ihe ndị ọzọ dị mkpa akụkọ ihe mere eme;  National Railway Museum;  ma ọ bụ jiri ụgbọ mmiri Coach Express na-ewu ewu gaa n'akụkụ oke osimiri nke obodoMpaghara Aberdenn-Lumley bụ ebe kachasị amasị ndị na-abanye na ndụ abalị nke obodo ahụ.
Asụsụ Dass
Dass (bu nke amara dị ka Barawa) bu Ụyọkọ olumba Afro-Asiatic cluster asụ n'ime ya Bauchi Steeti na Plateau Steeti, Naijiria.
Ụdị dị iche iche
Blench (2019) depụtara ụdị dị iche iche dị ka ndị nke ụyọkọ Dass:
M. D. Bright
Mark D. Bright bụ onye America na-eme ihe ọchị na onye na-ese akụkọ. Mgbe ụfọdụ a na-akpọ ya Doc Bright (egwuregwu na mbido ya), a maara ya nke ọma maka ide akụkọ Marvel Comics Iron Man Armor Wars, Green Lantern abụọ: Emerald Dawn miniseries maka DC Comics, maka ise mkpuchi nke Marvel Comics 'Transformers # 5 na maka ịmepụta Quantum na Woody na onye edemede Christopher J. Priest. Bright mechara bụrụ onye na-ese akụkọ n'onwe ya, ọ bụ ezie na ya na Priest jikọtara maka obere ihe nkiri Quantum na Woody ise nke e bipụtara site na ụdị ọhụrụ nke Valiant Comics na 2014-2015, mana e debere ya na usoro Quantum na Wood mbụ.
Akụkọ ndụ
Ọrụ ya na ihe ọchị malitere na 1978 site na akụkọ dị peeji atọ na House of Mystery #257 (Eprel 1978) Ọrụ mbụ ya na-arụ mgbe niile bụ inye nka maka Christopher J. Priest (nke na-aga site na aha ọmụmụ ya, Jim Owsley) dere Falcon mini-series na 1983. Onye na-ese ihe bụ Paul Smith dechara otu mbipụta, Bright dekwara mbipụta atọ fọdụrụnụ.
Ya na Priest rụkọtara ọrụ ọzọ na mbipụta iri ikpeazụ nke Power Man na Iron Fist. Ndị na-ese ihe na-eme mgbe niile na usoro akwụkwọ na-atọ ọchị gụnyere Solo Avengers, Iron Man, G.I. Joe, Green Lantern, Action Comics (mgbe a na-ebipụta ya kwa izu), Milestone Comics' Icon na Acclaim Comics' Quantum na Woody. Ọ bụ ezie na Bright dere ụfọdụ n'ime mkpuchi ya, e mepụtara ọtụtụ n'ime ihe osise ya na onye na-ese ihe, karịsịa Romeo Tanghal, Randy Emberlin, Greg Adams na Mike Gustovich. N'ime afọ ya dị ka onye na-ese akwụkwọ na-atọ ọchị oge niile, Bright nyekwara ihe osise maka kaadị azụmaahịa yiri ya: Kaadị Green Lantern Hal Jordan maka kaadị 1992 DC Cosmic nke Impel, ihe dịka otu ụzọ n'ụzọ atọ nke kaadị azụma ahịa 1991 G.I. Joe nke Impel na 1991, na ihe osise Green Lantern na Green Lantern Corps niile maka kaadị azụ ahịa Impel / Skybox nke 1993 DC Cosmic Teams.
Mgbe afọ iri abụọ gasịrị n'akwụkwọ America na-atọ ọchị, Bright banyere n'akụkọ maka mgbasa ozi, na telivishọn na ihe nkiri, ọkachasị gụnyere M. Night Shyamalan's The Last Airbender. Ọ laghachiri na egwuregwu na-atọ ọchị mgbe ụfọdụ, gụnyere Untold Tales nke Nụ Universe otu-shot maka Marvel Comics na mbipụta Transformers Spotlight maka IDW Publishing.
Akwụkwọ
Ọrụ ndị na-atọ ọchị (ihe osise pensụl dị n'ime) gụnyere:
Ndị ọzọ na-ebipụta akwụkwọ
(Quantum na Woody note: A kagburu usoro ahụ na 1998 na mbipụta # 17. Mgbe Acclaim Comics haziri ma maliteghachi akwụkwọ ya na-atọ ọchị n'afọ sochirinụ, Quantum na Woody maliteghachiri ibipụta.  Dị ka ihe ọchị iji mee ka ọnụ ọgụgụ ọnwa ndị gafere kemgbe mbipụta # 17, mbipụta ọhụrụ mbụ e wepụtara bụ # 32, iji kwekọọ na ọnụ ọgụgụ ọnwa usoro ahụ na-apụ n'ebe a na-anọ, dị ka a ga-asị na usoro ahụ gara n'ihu.  Mbipụta #32 gosipụtara akụkọ nke na-aga n'ihu, na-enweghị ihe na-egosi ihe mere tupu, na njedebe cliffhanger nke a ga-edozi naanị ma ọ bụrụ na Quantum na Woody gara n'ihu na-ebipụta maka ọnwa 15 ọzọ.  N'ọnwa na-esote ọ maliteghachiri nọmba mbụ ya na # 18, na-ewere akụkọ ahụ site na # 17.  Bright dere site na mbipụta # 20, mana mbipụta # 21 bụ ihe omenkà Oscar Jimenez, na usoro ikpeazụ, ebe a kagburu ya ọzọ.)
Edensibia
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Ịkụ ọkpọ Van Gelder
Bat Van Gelder ma ọ bụ Bat Van Gelden (Bauerus dubiaquercus) bụ ụdị bat vesper n'ezinụlọ Vespertilionidae. A na-ahụ ya na Belize, Costa Rica, Honduras, na Mexico. Ụdị ahụ bụ monotypic n'ime ụdị ya. Ọ bụ akụkụ nke agbụrụ Antrozoini n'ime subfamily Vespertilioninae ma nwee njikọ na ụkpara pallid (Antrozous pallidus). A na-ahụ ụkpara n'ọhịa site n'ókè oké osimiri ruo n'ebe dị elu dị ka 2300 m, ọ bụ ezie na ọ naghị adịkarị n'elu 1300 m, ọ na-eri ụmụ ahụhụ na mgbede. O doro anya na ọ nwere nkesa dịgasị iche iche, ma na-eyi egwu site na mgbukpọ ọhịa.
Nchịkọta na mmalite
Ọ bụ Richard Van Gelder, onye na-ahụ maka mammalogy na American Museum of Natural History, chọpụtara ụkpara ahụ. A chịkọtara ọbọgwụ ahụ na AMNH Puritan Expedition na Baja California na 1957 na Tres Maria Islands (n'ebe ndịda Baja) site n'aka Richard Zweifel (onye na-ahụ maka njem) na Oakes Plimpton (onye na'ọrụ njem). Van Gelder kpọrọ ụkpara "dubiaquercus" iji sọpụrụ ndị na-anakọta ya: dubia pụtara "enwe obi abụọ" na Latin, dị ka zweifel na-eme na German; quercus bụ Latin maka "oak".
Ebe obibi na ebe obibi
A na-ahụ ụkpara Van Gelder na Central America ebe ọ na-agụnye Belize, Costa Rica, El Salvador, Guatemala, Honduras, Mexico, na Nicaragua. E dekọrọ ya n'ebe dị elu site na 100-2,300 m (330-7,550 ) n'elu oke osimiri.
Nchekwa
Ka ọ na-erule afọ 2018, IUCN na-enyocha ya dị ka ụdị dị n'ihe ize ndụ. Ọ na-emezu ụkpụrụ maka nkewa a n'ihi na ọ bụ ihe a na-adịghị ahụkebe n'ógbè ya niile; ọ na-enwe mbelata dị ukwuu nke ọnụ ọgụgụ mmadụ; ebe obibi ya "dị oke ike".
Ọkọlọtọ nke Ghana
Ọkọlọtọ mba Ghana nwere triband dị larịị nke Ọbara Ọbara, Ọla edo, na Akwụkwọ ndụ ndụ. E mere ya iji dochie Akara Anụnu Anụnụ nke Gold Coast.
A nabatara ọkọlọtọ ahụ mgbe Dominion of Ghana nweere onwe ya na Machị 6, 1957. Ọ bụ Theodosia Okoh, onye na-ese ihe na Ghana a ma ama, mepụtara ya n'otu afọ ahụ. A na-efe ọkọlọtọ ahụ ruo n'afọ 1959 ma weghachite ya n'afọ 1966. O nwere agba Pan-African nke Ethiopia nke Red, Gold, na Green, na eriri dị larịị, na kpakpando ojii nwere isi ise n'etiti eriri ọla edo. Flaglọ Ghana bụ ọkọlọtọ Afrịka nke abụọ na-esote ọkọlọtọ nke Alaeze Ukwu Etiopia iji gosipụta agba ndị a, ọ bụ ezie na a tụgharịrị agba ndị ahụ. Imewe ọkọlọtọ ahụ metụtara nke ọkọlọtọ Guinea-Bissau (1973).
Imewe
E mere ọkọlọtọ mba Ghana dị ka tricolour na-esote usoro nke ọbara ọbara, ọla edo na akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ. Agba ndị ahụ na-anọchite anya ọgụ mba ahụ na-alụ maka nnwere onwe na ihe nnọchianya nke akụ ya bara ọgaranya n'ime ọnọdụ ala nke mba ahụ n'etiti mba ndị ọzọ dị n'Afrịka. Agba atọ e ji mee ihe bụ ihe a na-agaghị echefu echefu na kpakpando nke igwe nke e mere na agba ojii n'ime etiti, na-ewere etiti etiti nke agba ọla edo.
A na-eji agba uhie uhie nke ọkọlọtọ mba Ghana na-anọchite anya ọbara nke ndị nna nna bụ ndị duziri ọgụ maka nnwere onwe ma kesaa ọbara ha ruo ọnwụ. Mgbalị mba ahụ na-agba maka nnwere onwe site na United Kingdom gburu ndị isi Ghana a ma ama n'oge ahụ. Aha nnukwu isii ahụ bụ Edward Akufo Addo, Dr. Ako Adjei, William Ofori Atta, Joseph Boakye Danquah, Emmanuel Obetsebi Lamptey, na mgbe e mesịrị Osagyefor Dr. Kwame Nkrumah. Nnukwu isii ahụ guzobere United Gold Coast Convention (UGCC) otu ndọrọ ndọrọ ọchịchị na-emegide ọchịchị ndị na-achị ala ọzọ nke e guzobere iji nweta nnwere onwe Ghana site na ọchịchị ndị Britain. Red na-anọchite anya ịhụnanya nke nwere ike imetụta ndị nna nna anyị bụ ndị duziri ọgụ maka nnwere onwe Ghana maka ịhụnanya nke mba ahụ.
Agba ọla edo na-ewere akara etiti nke agba atọ na-adọrọ mmasị ma ọ na-anọchite anya akụ na ụba ndị a na-ahụkarị na mpaghara Ashanti nke mba Ghana, na-enyere aka iji akụ na ụba nke mba ahụ. Ọlaedo ahụ bụ otu n'ime akụ na ụba Ghana nke a na-ahụkarị na Obuasi na mpaghara Ashanti na Tarkwa na mpaghara ọdịda anyanwụ. Ịba ụba nke akụ na ụba ọlaedo nke Ghana dugara na aha mbụ Gold Coast nke e mesịrị gbanwee ka ọ bụrụ Ghana nke ọgụ na ihe ịga nke ọma nke inweta nnwere onwe na 1957. Ihe ndị ọzọ dị na Ghana bụ diamond, bauxite, na manganese.
Akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ na-egosi anya oké ọhịa bara ọgaranya na akụ na ụba nke Ghana nke na-enye mba ahụ mmanụ, nri, na ihe ọkụkụ ego dịka koko, osisi, sheabutter, na ụdị nri niile maka mba ahụ. A na-eji agba akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ ruo taa dị ka ihe nnọchianya nke ahịhịa ndụ akwụkwọ ndụ nke ihe ọkụkụ na-emepụta na Ghana. A maara Ghana maka ihe ọkụkụ ego ya nke koko nke Tetteh Quarshie si Fernando Po bu ụzọ weta Ghana. A na-ebupụ ọtụtụ ihe ọkụkụ Ghana na mba ndị ọzọ iji gbanwere ego nkịtị nke a na-eji maka mmepe nke okporo ụzọ, ụlọ akwụkwọ, mmiri, ịdị ọcha na ụlọ ọrụ maka ọrụ maka ọrụ.
Kpakpando ojii nke ọkọlọtọ mba Ghana bụ akara eji na-anọchite anya nnwere onwe nke Afrịka na ịdị n'otu megide ọchịchị. A nabatara kpakpando ojii site na ọkọlọtọ nke Black Star Line, usoro mbupu nke Marcus Garvey debanyere aha ya nke na-arụ ọrụ site na 1919 ruo 1922. Ọ bụ ebe ndị otu egwuregwu bọọlụ mba Ghana nwetara aha njirimara ha, "Black Stars". link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/ff/Flag_of_Ghana_%28construction_sheet%29.svg/450px-Flag_of_Ghana_%28construction_sheet%29.svg.png|áká_èkpè|thumb|450x450px|Akara iwu ọkọlọtọ
Mgbalịsi ike Ghana gbalili maka nnwere onwe n'ihu ọkọlọtọ mba
Ghana bụ otu n'ime mba ndị a gụrụ n'etiti mpaghara West Africa n'okpuru ọchịchị ọchịchị ọchịchị site na narị afọ nke 15 ruo 19 na Gold Coast. Ya mere, enwere ike ịchọta akụkọ ihe mere eme nke Ghana na narị afọ nke iri na ise mgbe ndị mba Europe rutere n'ógbè ahụ. Ndị Portuguese na-eme njem n'ụgbọ mmiri ji ụgbọ mmiri gbadaa n'ụsọ oké osimiri Ọdịda anyanwụ Afrịka na n'ikperé mmiri Gold Coast na 1471, ebe ha wuru onwe ha ụlọ elu na Elmina na 1482. Ndị Europe ndị ọzọ sochiri na 1492 iji tinye onye ọkwọ ụgbọ mmiri si France. Ndị Europe wetara ibu ọlaedo n'ikperé mmiri nke Gold Coast ebe ha na Akwamus na Denkyiras na-azụ ahịa ọlaedo bụ ndị na-achịkwa akụkụ dị ukwuu nke ụsọ mmiri na belt ọhịa na narị afọ nke iri na asaa.
Na narị afọ nke iri na asatọ, ọchịchị nke ndị Ashantes nke Kumasi weghaara ahịa ọla edo na ndị Britain, Dutch na Danes bụ ndị isi ahịa Europe na osimiri Tano na Volta. Ngwaahịa kachasị ọnụ ahịa maka mbupụ n'oge ahụ gbanwere site na ọlaedo gaa n'ohu. A na-ere ndị ohu maka égbè ma e wezụga ngwaahịa ndị ọzọ dị n'ebe ọdịda anyanwụ. N'oge ahụ, e nyere ndị Ashantes ikike ịchịkwa ndị Asantehene nọ n'ocheeze ọla edo dị ka omenala nke ndị Ashantes. N'agbata afọ 1804 na 1814, ndị Britain, Dutch na ndị Denmark mechara machibido ahia ohu iwu, nke gosipụtara na ọ bụ nnukwu ihe na-akụ akụ na ụba Ashanti. Ọnọdụ ahụ ghọrọ agha na 1820 na 1824 na 1870, ndị agha Britain meriri ha n'oge na-adịghị anya mgbe nke ahụ gasịrị weghaara mpaghara Kumasi na 1874. Ndị Britain ji nwayọọ nwayọọ pụta na mpaghara ndị dị n'ụsọ oké osimiri dị ka isi ike mba Europe.
Oge ọchịchị malitere site n'afọ 1902 ruo n'afọ 1957. E kwupụtara Alaeze Ashante na 1902 dị ka onye ọchịchị Britain ma ghọọ onye nchebe nke mpaghara ugwu nke Gold Coast. Gọọmentị na-achị mba ahụ na-achị obodo ahụ n'enweghị itinye aka nke ndị Afrịka na usoro ndọrọ ndọrọ ọchịchị. Mgbe Agha Ụwa nke Abụọ gasịrị, Gold Coast colony ghọrọ ihe a ma ama n'etiti mba ndị dị na mpaghara Sahara nke Africa. Ọ bụ mgbe Osagyefo Dr. Kwame Nkrumah laghachiri Gold Coast na 1947 mgbe afọ iri na abụọ nke ọmụmụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị na US na Great Britain gasịrị. Nlaghachi na Gold Coast bụ oku maka Osagyefo Dr. Kwame Nkrumah iduzi United Gold Coast Convention (UGCC) dị ka odeakwụkwọ ukwu na ebumnuche iduzi mkpọsa maka ọchịchị onwe onye. UGCC n'oge ahụ enwetala ikike nke ndị Afrịka ka n'ọnụ ọgụgụ n'ime ndị omeiwu Britain. Site na nduzi nke Kwame Nkrumah, ọgba aghara zuru ebe niile malitere na Febụwarị 1948.