cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ihe Ncheta Agha Hargeisa
Nkọwa na akụkọ ihe mere eme
Ndị otu Congress General Accounting Office kwuru na ndị agha lekwasịrị anya na mpaghara obibi: "Hargeisa, obodo nke abụọ kacha ibu na Somalia, enweela mbibi dị ukwuu site na mgbọ ogbunigwe na nke ikuku. Mmebi kachasị ukwuu yiri ka ọ dị n'ebe obibi ebe ọnụ ọgụgụ ndị nkịtị kachasị elu, n'ahịa, na ụlọ ọha na eze na mpaghara etiti obodo. U.S. Embassy mere atụmatụ na pasent iri asaa nke obodo ahụ emebiwo ma ọ bụ bibie. Nnyocha anya anyị siri ike na-akwado atụmatụ a.""Ọtụtụ n'ime Hargeysa yiri ka ọ bụ 'obodo mmụọ,' na ọtụtụ ụlọ na ụlọ enweghị ihe ọ bụla. E kwakọwo ihe dị ukwuu n’agbanyeghị na ndị agha na-achị obodo ahụ kemgbe ngwụcha Julaị 1988. A gwara anyị na ndị agha weghaara ihe onwunwe nkeonwe n’ụlọ ndị agha dị na Hargeysa. Ụlọ enweghị ọnụ ụzọ, windo, ngwa ngwa, uwe, na arịa ụlọ.  Ihe ndị a na-apụnara mmadụ ihe mere ka emepee ihe a na-akpọ 'ahịa Hargeysa' na mpaghara niile, gụnyere Mogadishu na Ethiopia, bụbu ndị bibu hụrụ ihe onwunwe ha. Otu onye nleba anya kwuru na a na-akwatu Hargeisa otu ibe. A gwara anyị na a na-ahụ ogologo ahịrị gwongworo bu ngwongwo ndị dị na Hargaisa na-apụ n'obodo ahụ, na-aga n'ebe ndịda gawa Mogadishu mgbe nnukwu ọgụ ahụ kwụsịrị.Ọtụtụ n'ime Hargeisa yiri ka ọ bụ 'obodo mmụọ,' na ọtụtụ ụlọ na ụlọ fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ihe efu. A na-apụnara mmadụ ihe n'ụzọ sara mbara n'agbanyeghị na ndị agha achịla obodo ahụ kemgbe ngwụcha July 1988. A gwara anyị na ndị agha na-ewere ihe onwunwe onwe onye n'ụlọ ha na Hargeisa. Ụlọ enweghị ọnụ ụzọ, windo, ngwá ọrụ, uwe, na oche. Izu ohi ahụ emeela ka e meghee ihe a na-akpọ 'ahịa Hargeisa' n'ógbè ahụ dum, gụnyere Mogadishu na Etiopia, ebe ndị bi na ya n'oge gara aga ahụla ihe onwunwe ha. Otu onye na-ekiri ihe na-emenụ kwuru na a na-ebibi Hargeisa otu otu. A gwara anyị na a pụrụ ịhụ ọtụtụ ụgbọala ndị buru ibu na ngwongwo Hargeisa ka ha na-apụ n'obodo ahụ, na-aga n'ebe ndịda na-aga Mogadishu mgbe ọgụ siri ike kwụsịrị.""Gọvanọ nke Hargeisa na-eme atụmatụ na ọnụ ọgụgụ ndị bi ugbu a dị ihe dị ka 70,000, site na ọnụ ọgụgụ mmadụ 370,000 tupu agha. Agbanyeghị, ndị bi na Hargeisa ugbu a ekwenyeghị na ha bụ ndị bi na Issak n'oge gara aga. Ndị na-ekiri ihe na-emenụ kwenyere na Hargeisa bụzi ndị na-adabere na ndị agha, nke nwere ọnụnọ dị ukwuu, a na-ahụ anya na Hargeina, ọnụ ọgụgụ dị ukwuu nke ndị Ogadeni gbara ọsọ ndụ, na ndị squatters na-eji ihe onwunwe nke ndị gbapụrụ agbapụ."Akụkọ ahụ kwukwara na obodo ahụ enweghị ọkụ eletrik ma ọ bụ usoro mmiri na-arụ ọrụ, nakwa na gọọmentị Somalia na-arịọ ndị na-enye onyinye n'ọtụtụ mba na n'akụkụ abụọ maka enyemaka maka iwughachi" nke obodo ndị ndị ndị agha gọọmentị mebiri.
Ememe ncheta a dị na Hargaisa's Freedom Square. Ọ nwere ụgbọ elu MiG-17 nke ndị agha ikuku Somalia, nke dara nso. Fresco dị n'okpuru na-egosi otu nwanyị na-ejide ọkọlọtọ nke Somaliland na-ele anya na mbara igwe na olileanya.
E wughachiri ya n'afọ 2020
N'afọ 2020, a ga-ewu ihe ncheta agha Hargeisa n'etiti obodo ahụ ka ọ bụrụ ụkpụrụ na ụlọ na-adọrọ mmasị.
Njikọ mpụga
Òtù:Pages with unreviewed translations
Alois Moyo
Alois Moyo (a mụrụ n'abalị iri abụọ na asatọ n'ọnwa Ọktoba n'afọ 1966), bụ onye na-eme ihe nkiri na onye na-emepụta ihe na Zimbabwe. A maara ya nke ọma maka ọrụ ya na ihe nkiri The Power of One na Iron Sky yana usoro TV Tatort.
Ndụ onwe
A mụrụ ya n'abalị 28 ọnwa Ọktoba afọ 1966 na Bulawayo, Zimbabwe. Ọ bi na Germany ugbu a.
Ọrụ
Ọ malitere ọrụ ya dịka onye na-eme ihe nkiri n' ihe nkiri n'afọ 1986 n' egwuregwu Citizen Mind. N'afọ 1980, Moyo guzobere ụlọ ihe nkiri Africa mbụ a na-akpọ 'Amakhosi Township Square Cultural Center' (ATSCC) na Zimbabwe nke e ji mee ihe na mbụ dịka klọb karate ma ghọọ ụlọ ọrụ ọdịnala na Zimbabwe.Kemgbe afọ 2005 ọ bi na Germany ma na-arụ ọrụ dị ka onye na-eme ihe nkiri maka ihe nkiri, ihe nkiri na TV. O mere ihe nkiri mbụ ya n'afọ 1992 na ihe nkiri Power of One nke John Avildsen duziri ebe ọ rụrụ ọrụ nke onye ọkpọ Africa na onye na-alụ ọgụ nnwere onwe.
Mgbe ọ bi na Germany, o mere mmepụta mbụ ya na German nke akpọrọ Die Zofen n'afọ 2005 na Afrika Montage n'afọ 2007. Mgbe ihe ịga nke ọma nke ahụ gasịrị, o mere mmepụta nke abụọ nke Germany Steinstunde der Menschheit n'afọ 2008.
Adeniran Ogunsanya Street, Lagos
6.49447°N, -3.3574°W
Adeniran Ogunsanya Street bụ okporo ámá dị na mpaghara gọọmentị mpaghara Surulere nke Lagos Steeti ma dị n'akụkụ Akangba. A na-akpọ ya aha Adeniran Ogunsanya.
Okporo ámá Adeniran Ogunsanya bụ ebe a ma ama Adeniran Оgunsanya Shopping Mall.
Ụlọ Ahịa Adeniran Ogunsanya
Adeniran Ogunsanya Shopping Mall nke a makwara dị ka Leisure Mall bụ ụlọ ahịa ahịa ultramodern dị na Adeniran Оgunsanya Striti. Gọvanọ ndị agha nke Lagos Steeti n'oge ahụ, Brigadier-General Mobolaji Johnson wuru ma nye ya iwu na 1975, gọọmentị Babatunde Fashola mechara rụzigharịa ụlọ ahịa ahụ na afọ 2011. Tupu mmezigharị ya na afo 2011, a maara ya dị ka "Adeniran Ogunsanya Shopping Centre" n'okpuru njikwa LSDPC (Lagos State Development and Property Corporation). N'oge a, ọ nwere ọtụtụ azụmaahịa dị ka "Ices Parlour" (ụlọ ahịa na-ere ihe nracha) "Jack na Judy" (uwe ejiji ụlọ akwụkwọ) ụlọ ahịa akwụkwọ Patabah, na "Omo Onikoyi" (ụlọ ntutu isi). Ọ nwere ugbu a ngụkọta nke ihe dị ka square mita 22,000 na ihe karịrị ụlọ ahịa 150, ngwugwu ụgbọ ala nke nwere ike ịnwe ihe karịrị ụgbọala 300, elevator, escalator na ihe ndị ọzọ dị mkpa.
Ihe odide
Òtù:Obodo Lagos Òtù:Lagos
Twelve Disciples of Nelson Mandela
Twelve Disciples of Nelson Mandela bụ ihe nkiri akwụkwọ akụkọ 2005 banyere ọgbọ ụmụ nwoke, ndị gọọmentị US weere na ndị na-eyi ọha egwu, bụ ndị hapụrụ South Africa guzobe African National Congress wee gbasaa ozi ha n'ụwa niile. Onye na-eme ihe nkiri Thomas Allen Harris lekwasịrị anya na nna nkuchi ya Benjamin Pule Leinaeng, onye so na ndị otu ANC mbụ hapụrụ South Africa na 1960..
Ndị na-eso ụzọ iri na abụọ nke Nelson Mandela nwetara otuto dị oke egwu, na-emeri nhọpụta onyinye mmụọ nnwere onwe maka ụdị onye ọbịbịa karịa akụkọ ifo ma wesara ya na PBS dịka akụkụ nke usoro ihe nlele ya n'afọ 2006.
Deforestation in Nigeria
Global Watch Forest kọrọ na 567,371 n'ime 10,048,732 hekta nke oké ọhịa efunahụla n'ihi mgbukpọ ọhịa dị ka ọ dị n'afọ 2006, Ọzọkwa n'etiti afọ 2000 na afọ 2005, ọnụego mgbanwe ọhịa mụbara site na 31.2% ruo 3.12% kwa afọ. Naịjirịa tụfuru 14% nke oké ọhịa ya n'etiti afọ 2002 na afọ 2020. A na-ehichapụ ọhịa mgbe niile maka ịkpụ osisi, mbupụ osisi, ọrụ ugbo na ọkachasị nchịkọta osisi maka mmanụ ụgbọala nke ka bụ nsogbu na Western Africa. Nnukwu ọchịchọ maka osisi na-agbanye ọkụ nke bụ isi iyi nke ike maka isi nri yana isi ihe na-eweta ego n'ime ime obodo mere ka ọnụego mgbukpọ ọhịa dịkwuo elu.
Nzaghachi nwere ike ime maka mgbukpọ ọhịa bụ ịkụziri ọha mmadụ banyere ojiji na-adịgide adịgide nke ihe ndị sitere n'okike, njikwa ọhịa, teknụzụ ka mma, isi iyi ọzọ na ọtụtụ ndị ọzọ.
A na-ekwu na ịkwa osisi, ọrụ ugbo, na nchịkọta nke osisi dị ka ihe na-akpata mkpocha ọhịa na mba West Africa.
Akụkọ ihe mere eme
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/ba/Deforestation_in_Nigeria_%283509228297%29.jpg/220px-Deforestation_in_Nigeria_%283509228297%29.jpg|thumb|Ịkpụcha na Naịjirịa Naịjirịa nwere ọtụtụ dị iche iche dị ndụ. [citation needed] Mba ahụ bụ otu n'ime ebe ndị kasị baa ọgaranya na ụdị dị iche iche n'ụwa. Mba ahụ na-aga nke ọma karịsịa n'ihi akụkụ a.
Tupu oge nnwere onwe, nnukwu ọhịa echekwara, ihe dị ka 96,518 square kilomita (km2) nke ala na-anọchite anya pasentị iri abụo na asaa (27%) nke oke ọhịa na pasentị iri (10%) nke ala niile echekwara dị ka ebe echedoro. Pasentị iri isii na isii (66%) nke ebe nchekwa ọhịa dị na mpaghara Savana nke mba ahụ, pasentị iri abụo (20%) na-ada n'ime mpaghara ọhịa na-ekpo ọkụ na ndịda Naịjirịa na pasentị anọ bụ mmiri dị ọcha na mangroves nke ụsọ oké osimiri ndịda nke mba ahụ.
Mgbe Naịjirịa nwetara nnwere onwe ya na (1960) wee ghọọ steeti nwere onwe ya, ọ ketara ogige ntụrụndụ mba asatọ (8) ogige ntorobịa, narị anọ na iri anọ na ise (445) ogige ntụziaka ọhịa, iri na abụọ (12) ogige ntụgharị na iri abụọ na asatọ (28) site n'aka ndị nchịkwa nke ndị na-achị ala maka nchedo na nchekwa nke ụdị dị iche iche nke ọhịa na mba ahụ.
N'ụzọ dị mwute, nnukwu mpaghara ndị a e debere n'afọ 1950s adịghịzi. E mebiri ihe nketa a nke ukwuu, e mebiri ọhịa ndị a na-echebe, mebie, banye ma gbanwee ha maka iji ala ndị ọzọ, n'ihi nrụgide na-arịwanye elu nke ọnụ ọgụgụ na-arị elu na mba ahụ.
Nigerian Conservation Foundation (NCF) kọrọ na Naịjirịa efunahụla ihe karịrị pasentị iri itoolu na isii (96%) nke oke ọhịa ya na ọnụego mgbukpọ ọhịa dị na 11.1% kwa afọ. Nsogbu a zuru oke nke mgbukpọ ọhịa, nkwarụ na ntụgharị ala maka ebumnuche ọrụ ugbo na ojiji ndị ọzọ, emetụtala ụdị dị iche iche nke ọhịa na mba ahụ.
N'afọ 2005, e gburu 12.2% nke bụ ihe ya na hekta 11,089,000 (27,400,000 acres) na Naịjirịa. N'agbata afọ 1990 na afọ 2000, Naịjirịa efunahụla nkezi nke 409,700 hekta nke oké ọhịa kwa afọ na-aha ka nkezi nke mgbukpọ ọhịa kwa afọ nke 2.38%. N'agbata afọ 1990 na afọ 2005, Naịjirịa tụfuru 35.7% nke oke ọhịa ya n'ozuzu ya, ma ọ bụ ihe dị ka hekta 6,145,000.
Mmetụta
E meela ọtụtụ mmebi n'ala Naịjirịa site na usoro mgbukpọ ọhịa, karịsịa na-enye aka n'ụzọ dị ukwuu na ọzara. Ọzara bụ mwakpo nke ọzara n'ala nke na-eme nri mgbe ụfọdụ. Nnyocha e mere site n'afọ 1901 ruo afọ 2005 chịkọtara na e nwere mmụba okpomọkụ na Naịjirịa nke 1.1 °C, ebe mmụba nke okpomọkụ zuru ụwa ọnụ bụ naanị 0.74 °C. Otu nnyocha ahụ chọpụtakwara n'otu oge ahụ na mmiri ozuzo na mba ahụ belatara site na 81mm. O doro anya na usoro abụọ a nwere mgbanwe dị egwu n'otu oge n'afọ 1970s.
Site n'afọ 1990 ruo afọ 2010, Nigeria fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ọkara oke ọhịa ha, na-aga site na 17,234 ruo 9,041 hekta. Njikọ nke oke oke oke mgbukpọ ọhịa, oke okpomọkụ na mbelata mmiri ozuzo niile na-enye aka na ọzara nke mba ahụ. A na-ekwukwa na ikuku carbon sitere na mgbukpọ ọhịa mejupụtara 87% nke ngụkọta ikuku carbon nke mba ahụ.
Nnukwu ụdị dị iche iche nke Naịjirịa nke ụdị nnụnụ 864, anụ 285, anụ 203 na-akpụ akpụ, anụ 117 na-ebi n'ala na n'ala, azụ 775 na ụdị 4,715 nke osisi dị elu ga-emetụtakwa mmetụta ọjọọ nke mgbukpọ ọhịa. Ọnụ ọgụgụ nke Cross River gorilla dị ụkọ ebelatala ruo ihe dị ka mmadụ 300 n'ihi ịchụ nta nke ndị obodo na mbibi ebe obibi. Ọ bụ ezie na, ọtụtụ n'ime ihe na-akpali mgbukpọ ọhịa sitere na ihe ndị metụtara akụ na ụba, ebe ọ na-eduga n'ọtụtụ nsogbu akụ na ụba na mba na-adịghịzi ike. Tinyere nsogbu akụ na ụba, mgbukpọ ọhịa emeela ka o sie ike nke na ala ahụ enweghị ike ịmepụta ọtụtụ ọrụ ugbo nke bụ akụkụ nke ihe oriri na ndụ nke ọtụtụ ndị mmadụ. Okwu ndị dị ka ndị a na isiokwu nke gburugburu ebe obibi n'onwe ya enyela aka n'ọtụtụ esemokwu na mba ahụ na ọbụna ogbugbu nke ndị na-ahụ maka gburugburu ebe obibi, dị ka Ken Saro-Wiwa, onye a họpụtara na Nobel Peace Prize.
Ọtụtụ n'ime ikike maka mgbukpọ ọhịa na Naịjirịa sitere na ọchịchọ ha maka osisi. Pasentị iri itoolu (90%) nke ndị Naịjirị kwuru na ha dabere na kerosene dị ka isi ihe na-enye ike maka isi nri mana n'ihi na ọ dị oke ọnụ ma na-enwekarị ya, 60% kwuru na ha na-eji osisi mmanụ kama. Ojiji a na-eji osisi na-agbanye ọkụ maka isi nri dị elu n'ime ime obodo nke mba ahụ ebe ọtụtụ ndị mmadụ na-elekwasị anya. Enwekwara ihe na-akpali ndị bi n'ime ime obodo gbara usoro mgbukpọ ọhịa gburugburu n'ihi na ọ bụ isi iyi nke ego nye ọtụtụ n'ime ha. Ọnọdụ ịda ogbenye dị elu na mba ahụ nwere njikọ dị ukwuu na nsogbu nke mgbukpọ ọhịa.
N'ụwa niile, Mgbukpọsị oké ọhịa abụwo ihe iyi egwu maka nkwado nke gburugburu ebe obibi ma ọ kpatara mmetụta ọjọọ dịgasị iche iche na Naịjirịa n'ihi ọnụego ha dị elu. Mgbukpọ ọhịa na-etinye akụkụ niile nke gburugburu ebe obibi, akụ na ụba na nke ụmụ amaala nke mba ahụ n'ihe ize ndụ.
Ihe kpatara ya na Naịjirịa
Deforestation in Nigeria is as a result of many agents which includes: climatic agents, lumbering, biotic agents and man. The activities of man like logging, agriculture, petroleum exploration, urban migration, word burning, grazing etc. are the most common causes of deforestation in Nigeria among other agents.
Ọrụ ugbo
E nweela mmụba ngwa ngwa n'ọnụ ọgụgụ ndị Naịjirịa ma nke a emeela ka ọ dị mkpa ịrị elu n'ịchọ nri maka mba ahụ. Iji gboo mkpa maka nri, a na-ebibi nnukwu ọhịa kwa afọ ma ọ bụ site na ọkụ ọhịa ma ọ bụ igbu osisi na mgbalị iji mee ndokwa maka ala ọrụ ugbo. Ọzọkwa, ndị ọrụ ugbo ka ha na-arụ ọrụ ugbo na-agbanwe agbanwe, na-egbutu ma na-ere ọhịa ọkụ nke dị ize ndụ nye ala na oké ọhịa mmiri ozuzo n'ozuzu ya. Ụfọdụ ahịhịa na ọrịa aghọwo ihe iyi egwu nye osisi ndị dị n'oké ọhịa Naịjirịa n'ihi ọrụ ugbo mmadụ. Dịka ọmụmaatụ, Eupatorium adoratum (Siam weeds) sitere na ndịda Ọwụwa Anyanwụ Eshia.
Nnyocha Mmanụ Petrol
Nnyocha mmanụ ala, mpụga mmanụ na mmebi na mpaghara ndịda nke Naịjirịa emetụtala usoro okike nke ọhịa na mpaghara ahụ. Ọrụ nchọpụta mmanụ ndị a emetụtawokwa ọhịa mangrove na mpaghara Niger Delta nke Naijiria. Dị ka ngalaba nke mmanụ ala si kwuo, "ihe dị ka mmanụ 419 emeela n'ala na-eduga na mfu nke dị n'etiti 5% na 10% nke ọhịa mangrove.
Naịjirịa kwesịrị ịkwụsị nchọpụta nke mmanụ ala. Ọ dịghịkwa onye ma ọ bụ ụlọ ọrụ nyocha kwesịrị ịkwụsị ịchọ mmanụ ọhụrụ, gas, ma ọ bụ mmanụ. Site na nyocha ndị ọzọ, Anyị ga-enwe idei mmiri ndị ọzọ, ọzara ndị ọzọ, okpomọkụ dị elu, na nrụgide mmiri dị elu, ala ndị ọzọ ga-efu na Niger delta.
Ịkpọ Osisi ọkụ
Naịjirịa, dị ka worldometer si kwuo bụ onye na-emepụta Liquid Petroleum Gas(LPG) ma nwee nnukwu nchekwa nke gas sitere n'okike. Otú ọ dị, ọnụ ahịa dị elu nke gas na kerosene emeela ka ọtụtụ ndị Naijiria bi n'ime ime obodo na mpaghara obodo iji jiri osisi sie nri. Ụlọ ọrụ International Energy Agency kwuru; ihe karịrị nde ndị Naijiria 120 na-adabere na nkụ na icheku ọkụ maka mkpa nri ha. World Wildlife Fund (WWF) mekwara nnyocha ma chọpụta na osisi ndị e ji mee ihe dị ka mmanụ isi nri mejupụtara ihe dị ka ọkara osisi ndị e wepụrụ n'ụzọ iwu na-akwadoghị n'oké ọhịa ahụ, ebe ọtụtụ n'ime ha si mba ndị na-emepe emepe dị ka Naịjirịa.
Ime obodo
Dịka ọmụmaatụ, ọtụtụ ọgbọ mbụ na ọgbọ nke abụọ dị ka Mahadum Calabar bụ mpaghara ọhịa dị ukwuu mana mkpa ọ dị iguzobe ụlọ akwụkwọ ndị a mere ka mbibi nke mpaghara ọhịa ndị a. [citation needed]
Akụkụ kachasị emetụta na Naịjirịa.
Mgbasawanye nke mgbukpọ ọhịa na steeti Naịjirịa na obodo ya na-eme ka egwu na nsonaazụ ya. Site na nyocha e mere n'etiti afọ 2001 na afọ 2020 site na ọnụego na ọnụ ọgụgụ nke Naịjirịa, a chọpụtara na steeti ise kachasị emetụta bụ Edo, Ondo, Cross river, Taraba na Ogun steeti n'otu n'otu na steeti Edo na-akwado oke ọhịa kachasị elu nke 268kha dịka nkezi nke 28.2kha. Steeti ndị ọzọ metụtara na Naịjirịa gụnyere Delta, Kogi, Osun, Ekiti, na steeti Oyo.
Mkpa maka mmanụ koko na nkwụ na Cross River na Ondo State emeela ka mmebi gburugburu ebe obibi na mpaghara a.
Ihe ngwọta
Ihe ndị na-esonụ bụ ụzọ isi lụso mgbukpọ ọhịa ọgụ na Naịjirịa
Nzaghachi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0f/Scientist_seen_riding_on_a_donkey_at_the_Forestry_Research_Institute_of_Nigeria_Ibadan_08.jpg/220px-Scientist_seen_riding_on_a_donkey_at_the_Forestry_Research_Institute_of_Nigeria_Ibadan_08.jpg|thumb|Ụlọ ọrụ nyocha ọhịa nke Naịjirịa na-enye agụmakwụkwọ na aka na gburugburu ebe obibi maka ndị Naịjirị iji mụta banyere omume ọhịa na-adịgide adịgide na mba ahụ.
Nzaghachi E nwere ike inwe
Ihe ngwọta ọ bụla maka nsogbu nke mgbukpọ ọhịa na Naịjirịa ga-abụ usoro nke na-etinye ma na-elekwasị anya n'ụzọ siri ike n'akụkụ niile metụtara nsogbu ahụ. Mmụta kwesịrị ịgụnye mpaghara nke ike ọzọ, teknụzụ ka mma, njikwa ọhịa, mmepụta akụ na ụba, ọrụ ugbo na nchekwa nke ndị obodo na-adabere na ala. Ngwá ọrụ ike ndị ọzọ gụnyere ike mmiri, ike anyanwụ na ike ifufe. Ike anyanwụ bụ nhọrọ dị ukwuu maka Naijiria ma ga-enwe nsonaazụ pụrụ iche n'ihi ọnọdụ ala ya. Naịjirịa etinyelarị ihe igwe ikuku na ụfọdụ steeti ya mana ka a na-ewere usoro a na ike a ga-emepụta n'ụzọ dị mma na nke dị irè. A na-anabata nke ọ bụla n'ime atụmatụ ndị a n'ụwa niile dị ka ezigbo ụzọ ọzọ maka usoro mmepụta ike ugbu a ma ọtụtụ ụlọ ọrụ gburugburu ebe obibi agbaala ume. Imeziwanye teknụzụ nke stovu nri ga-adị irè karịsịa maka Naịjirịa nke nwere ọtụtụ ezinụlọ ugbu a na-achọ nkụ maka usoro isi nri ha.
N'afọ 2005, otu mba, nke a na-akpọ Coalition for Rainforest Nations, mepụtara mmemme iji belata ọnụego mgbukpọ ọhịa nke na-enye aka na ikuku CO2. A haziri mmemme ahụ maka mba niile na-emepe emepe nwere oké ọhịa mmiri ozuzo. Mba ndị na-emepe emepe na-enweta ego mgbe ha mechara nke ọma iji belata ikuku nke mba ha. REDD emeela echiche yiri nke ahụ, Mbelata Mgbukpọ site na Mgbukwu ọhịa na Mgbakọta Ọhịa na Mba Ndị Na-emepe emepe. Na REDD, mba ndị ahụ nwere ike ịnata ego ka ukwuu n'ụdị ego carbon nke enwere ike iji mee ihe na-adịghị ize ndụ na gburugburu ebe obibi.
Gọọmentị etiti nke Naịjirịa na West Africa na-ekwe nkwa iweghachi nde 4 ma ọ bụ ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ nde 10 ala mebiri emebi dị ka akụkụ nke ọrụ nke African Forest Landscape Restoration Initiative (AFR100) na ihe ịma aka Bonn.
Gọọmentị steeti kwara emeela atụmatụ ịkụ osisi nde 2.5 iji lụso mgbukpọ ọhịa ọgụ site n'afọ 2047 na mmekorita ya na Nigeria Conservation Foundation (NCF).Ihe omume ahụ amalitela site n'ịkụ mkpụrụ 15,000 na obodo atọ: Latayi, Agboro na Koro na mpaghara Pategi nke steeti ahụ.
Òtù na-abụghị nke gọọmentị Folliage (Fold for Liberal Age Charity Initiative) na mmekorita ya na Ondo State kwere nkwa ịmalite ịkụ ọtụtụ nde osisi gafee steeti ahụ na isiokwu nke "Kịa osisi, Zọpụta ndụ".
Ebensidee
<references group="" responsive="1"> Òtù:Pages with unreviewed translations
Shettima Ali Monguno
Shettima Ali Monguno, CFR (1926 ruo 8 Julaị 2016) bụ onye nkuzi na onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Naijiria, amụrụ na 1926 na steeti Monguno-Borno. Ọ gara ụlọ akwụkwọ praịmarị Monguno, Teacherīs College Bauchi na Katsina, kọleji nka, sayensị na teknụzụ Zaria, kọlejin agụmakwụkwọ Moray House na Mahadum Edinburgh.
Safiya Hussaini
Safiya Hussaini Tungar Tudu onye amụrụ n'afọ 1967 bụ nwaanyị Nigerian a màrà ikpe ọnwụ n'ihi akwam iko Onye lụrụ di na 2002. Ọ mụrụ otu nwa na-alụghị di na Sokoto, steeti Naijiria  nọ́ n'okpuru iwu Sharia. A mara ya ikpe ịtụ ya nkume, mana ewepụrụ ya na ebubo ya niile na Maachị 2002 ka emechara ya. Hussaini
Shettima Ali Monguno
Ọ bụ M.P. na 1959, odeakwụkwọ agụmakwụkwọ na onye ndụmọdụ maka agụmakwụkwọ, ọrụ na ọdịmma ọha na eze Borno, Gọọmentị ime obodo 1959 ruo 65. Minista gọọmentị etiti maka Air Force na ihe ndị dị n'ime ụlọ 1965 ruo 66, kọmishọna gọọmentị gọọmentị maka azụmahịa na ụlọ ọrụ 1967 ruo 71 minista na-egwupụta ihe na ike, mmanụ na ike 1972 ruo 75.
Safiya Hussaini
Ndabere
A mara Hussaini ikpe ọnwụ itugbu ya na Ọktoba 2001 maka ebubo na ya na onye agbata obi ya lụrụ nwanyị dinara. Ọ mụrụ nwa ahụ mgbe ọ gbachara alụkwaghịm. Hussaini kwuru na nwoke ahụ bụ onye dakwasịrị ya n'ike ugboro ugboro, ndị ụlọ ikpe Sharia achọpụtaghị na ọ dara ikpe n'ihi enweghị akaebe. N'oge ikpe ahụ, Hussaini enweghị onye nnọchite iwu ọ bụla ma agwaghị ya ikike onwere ụlọ ikpe Sokoto kpochapụrụ akaebe ya wee maa ya ikpe na 12 Ọktoba 2001.
Amamíkpé a bụ nke mba ụwa katọrọ ma dee akwụkwọ maka mgbapụta ya.Halima Abdullahi, onye ntụziaka nke otu abụghị nke gọọmenti hiwere bụ Help Eliminate Loneliness and Poverty(HELP) kwutọkwara amam ikpe a.N'okwu ya ọ sịrị na nke a bụ ihe ihere nyere otu Muslim nke Naịjirịa. Otú a kwuru na ikpe a ezighị ezi n'ihi amara Safiya ikpe onye nọ na di ma ọ gbala alukwaghịm. Nke ọzọkwa mmadụ anọ kwesịrị ịbụ ndị aka ebe dịka iwu Islam si dị bụ ndị ahughị .Halima kwuru na nke a bụ n'ihi enweghị ọnụ,ma kpọkwa nke a nkewa n'ógó dị elu enwere ebe nwoke na nwanyị nọ.Otua gara n'ihu ịkpọku Gọvanọ Attahiru Bafarawa ka ọ tiyee ọnụ n'izọpụta ndụ Safiya.￼
Shettima Ali Monguno
Shettima Ali Monguno bụkwa onye isi ala, OPEC, 1972/1973. Ọ bụ onye na-azọ ọkwa onye isi ala n'oge ntuli aka A4 na mbido afọ 1990 na Naịjirịa.
Safiya Hussaini
Ndabere
Hussaini rịọrọ, ndị ọka iwu ya na-arụ ụka na di mbụ nke Hussaini bụ nna nwa ya nwanyị dị otu afọ bụ Adama na nwanyị ahụ kwuru okwu mbụ ya n'okpuru nrụgide. N'ịga n'ihu, ha rụrụ ụka na ịkwa iko a na-ebo ebubo ewerela ọnọdụ tupu etinye iwu Sharia na steeti ahụ. E guzobere iwu sharia zuru oke na Sokoto na Jun 2000, otu ọnwa ka amụchara Adama. Onye gbachitere ya bụ onye ọka iwu na-ahụ maka ihe ndị ruuru mmadụ na Naịjirịa bụ Hauwa Ibrahim.
Hussaini meriri arịrịọ ya n'onwa Maachị 25, 2002 ma akagbuo ikpe ahụ. Ụlọ ikpe mkpegharị dị na Sokoto chọpụtara na ikpe ọnwụ nke ụlọ ikpe Alakụba kpere na Oktoba, enweghị isi. Ụlọ ikpe ahụ kpebiri na enweghị ike iji ihe ịkwa iko nke iwu Sharia nke Sokoto mee ihe ḿmegide nyere Safiya, ebe ọ bụ na ịkwa ikoa ana-ebo ebubo bụ tupu ewebata iwu Sharia na Sokoto.
Shettima Ali Monguno
Ọ bụ onye ndú nke ndị nnọchi anya Naijiria na UNCAD II New Delhi na 1968 na onye otu ndị nnọchianya Naijiria gara United Nations ihe karịrị afọ iri.
Safiya Hussaini
Njikọ dị na mpụga
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Shettima Ali Monguno
Ọ natara mkpịsị ugodi nke obodo New York City, Louisville, Kentucky, USA; Quito, Ecuador; na Lima, Peru. Ọ nwụrụ na Maiduguri na 8 Julaị 2016.
Mariama Sarr
Mariama Sarr (Amụrụ n'ụbọchị 4 Machị 1963) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Senegal. Ọ na-eje ozi ugbu a dị ka Minista nke Ọrụ Ọha na Mmezigharị Ọrụ Ọha n'ọchịchị nke anọ.
Mary Lazarus
Mary Lazarus (amuru May 5, 1989) bu onye omere Naijiria na onye na-eme ihe nkiri nke meriri ihe nrite City People Movie Award for Most Promising Actress of the Year (Bekee) na City People Entertainment Awards na 2018 wee hoputa ya maka Best Actress na onye ndu n'ime otu afọ na Best of Nollywood Awards.
Ndụ mmalite na agụmakwụkwọ
Lazarọs sitere na steeti Abia dị na Naịjirịa, mpaghara ndịda ọwụwa anyanwụ nke Naijiria bụ nke ndị Igbo nọ na Naịjirịa kacha bi. Lazarọs bụ kpọmkwem onye si n'okpuru ọchịchị Ukwa East nke steeti Abia wee mụọ ya n'ezinaụlọ mmadụ itoolu nke nwere nne, nna na ụmụnne isii nke ọ bụ ejima na otu n'ime ụmụ ikpeazụ a mụrụ na ezinụlọ ya na ejima ya bu Josef. Lazarọs mgbe ọ gụsịrị akwụkwọ praịmarị na nke sekọndrị wee nweta asambodo izizi ụlọ akwụkwọ mbụ na asambodo Senior School West Africa n'otu n'otu tinye akwụkwọ na mahadum nke Ibadan iji nweta akara ugo mmụta mahadum. A nabatara ya wee nye ya ohere ka ọ mụọ Geography na ụlọ akwụkwọ ahụ ebe o mechara jiri akara ọkwa 4.4 gụchaa na nzere B.Sc. na Geography.
Ọrụ
Lazarọs bụ onye ama ama maka ọrụ ya na ihe nkiri Nollywood dị iche iche rụrụ arụ na mbụ dị ka ihe nlereanya na 2002 tupu ọ banye na ụlọ ọrụ ihe nkiri Naijiria na 2009 na ihe nkiri akpọrọ “Afọ ichere” O nwetara ọrụ na ihe nkiri ahụ site n'enyemaka nke Gbenro Ajibade onye gosipụtara ya na John Njamah, onye nduzi ihe nkiri ahụ bụ onye mechara kenye ya ọrụ na ihe nkiri ahụ e kwuru n'elu. Lazarọs jiri ihe nkiri akpọrọ "Dance To My Beat" nke o mekwara na 2017.
Mariama Sarr
Ebenside
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Mary Lazarus
Ọrụ
Lazarọs dị ka ihe nlereanya emeela ka ọ pụta ìhè na mgbasa ozi nke Airtel na MTN.
Mmetụta
Lazarọs, na mkparịtaụka ya na ndị mgbasa ozi Vanguard na-akparịta ụka, kpọpụtara ndị na-eme ihe nkiri Nollywood bụ Omotola Jalade Ekeinde na Joke Silva dị ka ihe nlereanya ya na ụlọ ọrụ ihe nkiri Naijiria. N'ajụjụ ọnụ Lazarọs ọzọ ya na mgbasa ozi akwụkwọ akụkọ Punch kpọrọ aha onye omere America bụ Kimberly Elise dịka onye mmasị ya n'ihi oke ọrụ ya.
Ndụ onwe onye
Lazarọs si n'ezinụlọ mmadụ itoolu, ọ bụkwa otu n'ime ụmụ ikpeazụ nne na nna ya mụrụ n'akụkụ nwanne ejima ya. N'ajụjụ ọnụ ya na ndị mgbasa ozi Punch na- ebipụta ọ kọwara onwe ya dị ka onye na-ahụ n'anya.
Barbara Adair
Barbara Adair bụ onye odee South Africa. Akwụkwọ akụkọ 2004 ya, Na Tangier Anyị gburu Blue Parrot, bụ ndị ahọpụtara maka onyinye akwụkwọ akụkọ Sunday Times na akwụkwọ akụkọ END bụ ndị ahọpụtara maka Nrite Akwụkwọ Commonwealth. [1] Dabere na Johannesburg, ọ na-akụzikwa gbasara iwu ikike mmadụ. [2]
Akwụkwọ akụkọ ebiputarago:
Ọzọkwa, akwụkwọ akụkọ na akwụkwọ akụkọ izugbe na: Sunday Independent (South Africa), Sunday Times (South Africa), Weekender (South Africa), Horizon (British Airways), Selamta (Ethiopian Airways). Akụkọ dị mkpirikpi na: Akwụkwọ akụkọ Literary New Contrast (South Africa), Site na nnukwu mgbidi ruo Grand Canyon (akwụkwọ US), Queer Africa - Akụkọ ifo ọhụrụ na anakọtara: Nchịkọta akụkọ mkpirikpi nke South Africa (onye meriri ihe nrite LAMDA (USA). maka akụkọ anakọtara.)
February
. Na Julaị 12, 2007, otu ndị helikopta US AH-64 Apache duziri ọtụtụ ọgụ ikuku na ala na Al-Amin al-Thaniyah, New Baghdad, n'oge agha Iraq nke sochiri mbuso agha Iraq. N'April 5, 2010, mwakpo ahụ nwetara mkpuchi na esemokwu zuru ụwa ọnụ na-esote ntọhapụ nke nkeji 39 nke eserese egbe site na weebụsaịtị WikiLeaks. E gosipụtara ihe onyonyo a ka nkewa,[1] mana onye wepụrụ ya, onye agha US Army Chelsea Manning,[lower-alpha 1] gbara akaebe na 2013 na ekewaghị vidiyo ahụ.[2] Vidio a, nke WikiLeaks kpọrọ Collateral Murder, gosiri ndị ọrụ ụgbọ mmiri ka ha gbagburu otu ụmụ nwoke ma gbuo ọtụtụ n'ime ha, na-achịkwa ụfọdụ ndị merụrụ ahụ ọchị, ndị niile bụ ndị nkịtị, gụnyere ndị nta akụkọ Reuters abụọ.[15]. Otu onye ọrụ ndị agha US na-amaghị aha kwadoro izi ezi nke ihe onyonyo a,[3] nke kpalitere mkparịta ụka zuru ụwa ọnụ gbasara iwu na ụkpụrụ omume nke mwakpo a.
Na iku nke atọ, ndị na-anya ụgbọ elu Apache na-ele ndị mmadụ, gụnyere ụfọdụ ndị ji egbe, gbaba n'otu ụlọ ma jiri ọtụtụ akụ ụta AGM-114 rụọ ụlọ ahụ.￼
Dị ka Tom Raju, onye nta akụkọ na CNN si kwuo, "ndị agha nke ụlọ ọrụ Bravo, 2-16 Infantry bụ ndị a na-agba ọkụ n'ụtụtụ niile site na bọmbụ roket na obere ngwa agha n'ụbọchị mbụ nke Operation Ilaj na Baghdad". Al Jazeera kwuru na ndị agha enwetala "akụkọ nke obere ngwa ọgụ", mana enweghị ike ịkọwapụta ndị ogbunigwe ahụ nke ọma. Onye agha nọ na Humvee (Hotel 2–6) kpọrọ helikopta Apache n'okpuru mwakpo sitere n'otu ọnọdụ nke Namir Noor-Eldeen ji were foto ụgbọ ala ahụ.[2] Dị ka nyocha ndị agha si kwuo, ndị agha nọ na ụlọ ọrụ ahụ "nọ n'okpuru obere ngwa agha na rọketi na-agbapụta bọmbụ grenade kemgbe" ọrụ ahụ-akọwara dị ka "na-ehichapụ ngalaba ha na ịchọ ebe nchekwa ngwá agha" -malitere.[3]
Ihe omume
alt=Military helicopter video footage of civilian humans and vehicle being destroyed by airstrike.|thumb|360x360px|akụkụ nke vidiyo nke WikiLeaks wepụtara, na-egosi mwakpo mbụ, megide otu ndị nwoke na ọgụ nke abụọ, na ụgbọ ala. Nke a bụ nkeji iri na atọ nke eserese n'ụgbọ mmiri sitere na otu helikopta abụọ AH-64 Apache metụtara ihe mere WikiLeaks wepụtara.  Vidiyo a sitere na ụdị igbu ọchụ nke nkwekọrịta edezigharịrị, mana ewepụrụla nchịkọta akụkọ ahụ.  (Ndegharị ọdịyo zuru oke) vidiyo vidiyo ndị ọzọ gụnyere ihe onyonyo nkeji 39 zuru ezu yana vidiyo dabara na ihe ngosi akụkọ ndị agha bụ WikiLeaks mekwara ka ọ dị.
Mwakpo a wakporo ndị ọrụ
. . Na vidiyo n'ụtụtụ Julaị 12, 2007, ndị ọrụ ụgbọ elu United States Army abụọ AH-64 Apache na-ahụ nnọkọ nke ndị ikom na nso akụkụ nke Baghdad n'ụzọ nke na-aga n'ihu ndị agha ala US, ụfọdụ ji AKM na RPG. [1][2] Ndị ọrụ ụgbọ mmiri ahụ na-eme atụmatụ na ndị otu ahụ dị mmadụ iri abụọ.[3]  N'ime otu a bụ ndị nta akụkọ abụọ na-arụ ọrụ maka Reuters, Namir Noor-Eldeen na Saeed Chmagh.[1] [4] [5] [6] [7]  Mgbe ha abụọ na-ebu kaadị mgbasa ozi, otu onye agha kwuru na ha eyighị uwe pụrụ iche na-egosi na ha bụ ndị dị otú ahụ.[8]  Noor-Eldeen nwere igwefoto ma Chmagh na-ekwu okwu na ekwentị mkpanaaka ya.[9]
Otu onye ọrụ ụgbọ mmiri na-arịọ ikike ka ọ banye n'ọrụ mgbe ọ hụrụ mmadụ ise ma ọ bụ isii n'ime ndị ikom na-agagharị na ntụziaka nke ndị agha US. Ogologo onyinyo nke a na-etinye n'ala site na oghere telephoto na igwefoto Noor-Eldeen bụ nke onye na-anya ụgbọelu na-aghọtahie dị ka RPG ọzọ e lekwasịrị ya na U.S. Army Humvee kpọmkwem n'okpuru ụgbọelu ya. Otu sekọnd mgbe nke ahụ gasịrị, ọ tiri mkpu, "O nwere RPG!" Noor-Eldeen enweghị ike ise foto Apache mana foto atọ nke U.S. Humvee pụtara na kaadị nchekwa igwefoto ya mgbe ndị agha US nwetara ya. Ndị ikom ahụ na-ekpuchi onwe ha n'azụ ụlọ ka ndị Apache na-agagharị n'ìgwè ahụ. Helikọpta abụọ ahụ na-agba otu ndị ikom iri egbe 30 mm ozugbo ha pụtara ọzọ. Mgbe ọkụ helikọpta ahụ gbara, otu n'ime ndị ọrụ ahụ tiri mkpu "Hahaha. M kụrụ 'ha' ma onye ọzọ so n'òtù ahụ zaghachiri "Oh ee, lee ụmụ nwoke ndị ahụ nwụrụ anwụ anya".
Na The Independent na Eprel 8, 2010, onye na-ahụ maka ihe ndị ruuru mmadụ bụ Joan Smith dere na mmemme ahụ dị ka egwuregwu nye ndị ọrụ helikopta. O dere na onye na-akwọ ụgbọelu gbara onye nta akụkọ na-anwụ anwụ, nke na-enweghị ihe agha ume ka ọ were ngwá agha ka ọ na-anwa ịdọrọ na nchekwa nakwa na "ndị ọrụ Apache malitere ịgba ndị nkịtị égbè". Mgbe a gwara ndị ọrụ ahụ na mwakpo ha merụrụ otu nwatakịrị ahụ, otu onye zaghachiri na mbụ, "Ah damn. Oh ọ dị mma", ma otu nkeji ka e mesịrị gaa n'ihu, "Ọ dị mma, ọ bụ ụta ha maka iwebata ụmụaka n'ọgụ". Smith kọwara mmeghachi omume a dị ka obi ọjọọ. Ọ na-eme ihe yiri ndị agha nwere nsogbu nchekasị na agha ndị gara aga. Ọ gara n'ihu, "agha ndị dị na Iraq na Afghanistan na-emebi ndị agha nnukwu uche". N'ịjụ ịnakwere nke a, ndị agha US na-akụda ma ndị agha nke ha ma ndị ha na-egbu. O kwubiri na usoro iwu kwesịrị ịdị iji mata "ndị agha nwere nnukwu nsogbu uche".
Mgbasa ozi 2007-2009
N'ụbọchị mwakpo ahụ, ndị agha US kọrọ na e gburu ndị nta akụkọ abụọ ahụ na ndị nnupụisi itoolu, nakwa na njikọ helikopta ahụ metụtara ndị agha US nke obere égbè na RPG wakporo. Onye na-ekwuchitere ndị agha US Lieutenant Colonel Scott Bleichwehl mechara kwuo, sị: "Ọ dịghị obi abụọ ọ bụla na ndị agha jikọrọ aka na-etinye aka n'ụzọ doro anya na agha megide ndị iro".
N'abalị iri abụọ na ise n'ọnwa Julaị n'afọ 2007, n'oge mkparịta ụka na-enweghị ihe ndekọ na Baghdad site n'aka ndị agha US, e gosipụtara ndị nchịkọta akụkọ Reuters abụọ "ihe na-erughị nkeji atọ nke vidiyo site na igwefoto égbè Apache, ruo kpọmkwem n'oge ọ malitere ịgba égbè na nke mbụ". Ndị editọ rịọrọ ka ha hụ ihe nkiri fọdụrụnụ ka Reuters wee nwee ike ịchọpụta ma edezigharịrị ya ma ọ bụ mebie ya. A jụrụ arịrịọ ha na mkparịta ụka ahụ ma gwa ha ka ha chọọ ohere n'okpuru Iwu Nnwere Onwe Ozi nke US. Reuters rịọrọ ka e dee vidiyo zuru ezu n'okpuru Iwu Nnwere Onwe nke Ozi (FOIA) n'otu ụbọchị ahụ. Na nkwupụta onwe onye n'oge ụlọ ikpe agha ya, Chelsea Manning kwuru na ndị agha nwere ike ịnweta vidiyo ahụ, ma na-enyocha ya nke ọma, mana ọ gwara Reuters na nzaghachi maka arịrịọ FOIA na ozi ahụ nwere ike ọ gaghịzi adị. Pentagon mechara gbochie arịrịọ FOIA n'agbanyeghị ọtụtụ arịrịọ ndị Reuters rịọrọ.
Mgbe ndị agha US kwubiri na omume ndị agha ahụ kwekọrọ na iwu nke agha na "Iwu nke Mmekọrịta" nke ya, WikiLeaks wepụtara Iwu nke Mmekụta maka 2006, 2007 na 2008, na-ekpughe iwu tupu, n'oge, na mgbe mwakpo ahụ gasịrị.
Onye nta akụkọ Washington Post bụ David Finkel, onye n'oge ahụ na Bravo Company 2-16 Infantry, mechara kpuchie ihe ndị mere n'ụbọchị ahụ n'akwụkwọ ya, The Good Soldiers. N'oge a na-ege ntị tupu ikpe ikpe n'ọnwa Febụwarị afọ 2013, Manning kwuru na Finkel "na-ehota, enwere m mmetụta n'ụzọ ziri ezi, nkwukọrịta ọdịyo nke ndị ọrụ ngwá agha ụgbọelu". O kwuru na ọ "na-ewe iwe" na ngosipụta Finkel banyere ihe merenụ. "N'ịgụ akụkọ ya," ka ọ kọwara, "otu ga-ekwere na nkwekọrịta ahụ ziri ezi n'ụzọ ụfọdụ dị ka 'ịkwụ ụgwọ' maka mwakpo mbụ nke dugara n'ọnwụ nke onye agha".
Ihe nkiri vidio ndị a na-ahụ anya
Ọ bụ ụlọ ọrụ mgbasa ozi na-enweghị uru WikiLeaks wepụtara ihe nkiri ahụ n'oge nzukọ ndị nta akụkọ nke Eprel 5 na US National Press Club, ma mesịa na ebe nrụọrụ weebụ a họpụtara aha ya bụ Collateral Murder. WikiLeaks kwuru na ihe nkiri ahụ na-egosi "mgbukpọ nke ndị nkịtị Iraq na ndị nta akụkọ Reuters abụọ". WikiLeaks gosipụtara isi iyi nke ihe omimi ahụ dị ka "ọtụtụ ndị agha na-eme mkpesa". N'ikwu okwu na Reuters n'ọnọdụ nke amaghị aha, onye ọrụ nchekwa US kwupụtara izi ezi nke ọdịyo na vidiyo ahụ. Ndị agha kọrọ na ha enweghị ike ịchọta mbipụta nke vidiyo ahụ.
Mmeghachi omume na ihe nkiri vidio ahụ
N'abalị iri na itoolu n'ọnwa Eprel afọ 2010, Ethan McCord, onye pụtara n'ala na vidiyo ahụ, na Josh Steiber, onye otu ụlọ ọrụ ahụ na-anọghị n'ụbọchị ahụ, dere akwụkwọ ozi na-emeghe nke Reconciliation & Responsibility nye ndị Iraq na-arịọ mgbaghara maka ihe ndị mere na vidiyo ahụ. Ha dere na:
N'ajụjụ ọnụ ya na Fox News, Assange kwuru na "ọ ga-abụ na ụfọdụ n'ime ndị a hụrụ na vidiyo ahụ bu ngwá agha" na "dabere na ihe akaebe anya m na-eche na enwere ike ịnwe AK na RPG, mana ejighị m n'aka na nke ahụ pụtara ihe ọ bụla. ... Ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ezinụlọ Iraq ọ bụla nwere égbè ma ọ bụ AK. Ụmụ nwoke ndị ahụ gaara echebe mpaghara ha". Fox News mechara kwuo na "ọ bụ ezie na enwere ike ikwu na égbè AK-47 bụ ihe ndị a na-ahụkarị n'ụlọ, RPG abụghị". Nchịkọta nke vidiyo WikiLeaks mepụtara zoro aka na AK-47s na RPGs, mana WikiLeaks kwuru na n'ikpeazụ ha ejighị n'aka banyere RPG, na-ekwere na ihe ogologo ahụ nwere ike ịbụ igwefoto tripod, yabụ ha kpebiri ịghara igosi ya na mbipute a tọhapụrụ. Assange kwukwara na "ọ bụ ihe nzuzu ikwu na anyị ewepụla ihe ọ bụla n'ihe gbara ya gburugburu na vidiyo a".
Na Febụwarị 28, 2013, Manning kwetara na ikpe mara ya maka ebubo 10 n'ime ebubo 22 a kapịrị ọnụ. Ikpe ya na ebubo ndị fọdụrụnụ malitere na June 3, 2013. Na Julaị 30, a tọhapụrụ Manning na ebubo kachasị njọ, nke inyere ndị iro aka, maka inye WikiLeaks ihe nzuzo. Na mgbakwunye na ebubo nledo ise ma ọ bụ isii, a chọpụtakwara na ikpe mara ya maka nkọwa zuru ohi ise, nkọwa aghụghọ kọmputa abụọ na ọtụtụ mmebi iwu ndị agha.
Iwu nke mwakpo ahụ
Dabere na akụkọ nyocha nke ndị agha US nke United States Central Command wepụtara, nkwekọrịta ahụ malitere na 10:20 oge mpaghara Iraq wee gwụ na 10:41. Otu ndị sitere na Bravo Company 2-16 dị n'ime mita 100 nke ndị a gbagburu na 30 mm AH-64 Apache cannons. E boro ụlọ ọrụ ahụ ebubo iwepụ obere ndị agha ọ bụla na mpaghara ha, ma bụrụkwa ndị obere ngwá agha na grenade rocket-propelled (RPGs) gbara égbè. Ụlọ ọrụ ahụ nwetara nkwado site na helikọpta Apache abụọ sitere na 1st Cavalry Division's Aviation Brigade, akara oku "Crazyhorse 1/8" na "Crazihorse 1/9". Crazyhorse 1/8 chọpụtara na mmadụ abụọ bu ihe RPG na AKM ma ọ bụ AK-47.
N'ọnwa Mee afọ 2011, Barcelona Human Rights Film Festival nyere ihe nkiri nyocha Collateral murder, Hellfire, nke Kristinn Hrafnsson, ọnụ na-ekwuchitere WikiLeaks, na Ingi Ingason, mere, onyinye maka International Journalism na Human Rights.
Njikọ mpụga
Òtù:Pages with unreviewed translations
Nemat Abdullah Khair
Nemat Abdullah Mohamed K কৰ্shhair (Arabic; transliterations ndị ọzọ: Neemat, Nimat, Abdallah; amụrụ n'afọ 1957) bụ onye ọka ikpe Sudan nke Ụlọikpe Kasị Elu nke Sudan onye ghọrọ Chief Justice of Sudan (isi nke ndị ọka ikpe Sudan) na 10 Ọktoba 2019. N'ihi ya, n'okpuru Nkeji edemede 29.3) nke August 2019 Draft Constitutional Declaration, ọ bụkwa onye isi oche nke Ụlọikpe Kasị Elu nke Sudan ma bụrụkwa "onye na-ahụ maka ijikwa ikike ikpe n'ihu Kansụl Ikpe Kasị Elu". Khair bụ nwanyị mbụ bụ Chief Justice nke Sudan.
Nwatakịrị na agụmakwụkwọ
Khair si al-Kamleen na Gezira, ma nweta BA na iwu na Mahadum Cairo.
2018-2019 ngagharị iwe ndị Sudan
Khair sonyere na ngagharị iwe ndị Sudan nke afọ 2018-2019, na ngagharị nke ndị ọkàikpe na n'ịnọ n'ihu isi ụlọ ọrụ ndị agha Khartoum, nke e kewara na 3 June Khartous massacre. A na-ele ya anya dị ka onye na-emegide ọchịchị al-Bashir ruo ọtụtụ afọ tupu ngagharị iwe ahụ.
Ọrụ ikpe
Khair ghọrọ onye otu ndị ọka ikpe Sudan na mbido afọ 1980. Ọ rụrụ ọrụ n'ụlọ ikpe mkpegharị ikpe, ụlọ ikpe nke mbụ, wee bụrụ onye ọka ikpe nke Ụlọikpe Kasị Elu. Khair guzobere Sudanese Judges Club dị ka nzukọ nwere onwe ya na gọọmentị.
Khair kpebiri megide gọọmentị al-Bashir na 2016 na ikpe metụtara ụka Anglican.
Nnọpụiche ndọrọ ndọrọ ọchịchị
Khair esoghị na otu ndọrọ ndọrọ ọchịchị ọ bụla. Dị ka Sudan Daily si kwuo, a "mara ya maka ikike ya, iguzosi ike n'ezi ihe na ahụmịhe ya". Muez Hadra nke Forces for Freedom and Change (FFC) kọwara Nemat dị ka "onye na-eme ihe n'eziokwu na onye siri ike" na onye nweere onwe ya kpamkpam na gọọmentị al-Bashir.
Onye isi ikpe nke Sudan
N'abalị iri n'ọnwa Ọktoba n'afọ 2019, a kwadoro Khair dị ka onye isi ikpe Sudan mgbe a họpụtara ya site na nkwekọrịta n'etiti Kansụl Ndị Agha Transitional (TMC) na ndị agha nke nnwere onwe na mgbanwe (FFC). N'okpuru Nkeji edemede 29.(3) nke August 2019 Draft Constitutional Declaration, ọ bụkwa onye isi oche nke Ụlọikpe Kasị Elu ma bụrụkwa "onye na-ahụ maka ijikwa ikike ikpe n'ihu Kansụl Ikpe Kasị Elu". A tụrụ anya na Khair ga-abụ Chief Justice na 20 ma ọ bụ 21 August 2019, dị ka Khartoum Star na Sudan Daily si kwuo.
Na 12 Septemba 2019, tupu nkwenye Khair n'October 10, ọtụtụ puku ndị na-eme ngagharị iwe na Khartoum na obodo ndị ọzọ dị na Sudan kpọrọ ka a họpụta Abdelgadir Mohamed Ahmed dị ka Chief Justice na Mohamed el-Hafiz dị ka Attorney General. Iwu ọzọ nke 10 Ọktoba kwupụtara Tag el-Sir el-Hibir dị ka Attorney-General.
Ebensidee
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Romania
thumb |200px|Romania
Romania (asụsụ romanian: România), nke ana-kpo kwa, Romania bụ otu obodo no na Obodo Békè.
Lee nke ozo
Òtù:Ala no n'ime Obodo Békè
Dorothy Nyembe
A mụrụ ya na nso Dundee, KwaZulu-Natal, Nyembe bụ nwa nwanyị Leeya Basolise Nyembe, onye nna ya bụ Chief Ngedee Shezi. Ọ gara ụlọ akwụkwọ ozi ala ọzọ ruo mgbe Standard 9. Ọ mụrụ naanị nwa ya mgbe ọ dị afọ iri na ise.
Nyembe nọrọ ọtụtụ oge ndụ ya n'okpuru ịkpa ókè agbụrụ ma ọ bụ n'okpuru iwu machibidoro iwu ma ọ bụ na ụlọ mkpọrọ, na-eje ozi site na 1963 ruo 1966 maka ịkwalite òtù ANC. Ọzọkwa site na 1968 ruo 1983 maka ebe ndị na-eyi ọha egwu. Nyembe sonyeere Òtù Ụmụ nwanyị nke Natal (NOW) mgbe a tọhapụrụ ya na 1984. A tọhapụrụ ya ọzọ n'ụlọ mkpọrọ n'afọ otu puku narị itoolu iri asatọ na asaaa. A họpụtara ya ka ọ bụrụ onye omeiwu mba n'afọ 1994.
Ọrụ maka African National Congress
Nkà ihe ọmụma ANC n'oge mmalite afọ 1950 bụ nke Gandhi. Nkà ihe ọmụma na-adịghị arụ ọrụ ebe ndị otu dị njikere ịga mkpọrọ ma ọ bụrụ na ọ dị mkpa. Nyembe, ọ bụ ezie na ọ bụghị onye na-eme udo, sonyeere ANC ma na 1952 dị njikere imebi iwu ndị na-etinye ihe mgbochi nke ndọrọ ndọrọ ọchịchị, ọrụ na ikike obibi. Oge Nyembe na mkpọsa nnupụisi kwụsịrị mgbe, na 1953, ndị Britain wepụtara iwu machibidoro nzukọ ngagharị iwe. Mgbe a họpụtara ya dịka onye isi oche nke ngalaba Natal na 1959, Nyembe tinyere aka na atụmatụ nke mmegide iji mee iwu. Iwu paswọọdụ ga-eme ka ọ chọọ ka ụmụ amaala ojii niile buru kaadị njirimara gburugburu ebe ndị ọcha. Mgbe ogbugbu Sharpeville gasịrị na a machibidoro ANC na PAC iwu n'okpuru iwu ọhụrụ nke Iwu Òtù Na-akwadoghị. Nyembe sonyeere otu òtù na-eme ihe ike nke ANC a na-akpọ ube nke mba. N'okpuru ọrụ a, o sonyere na imebi ụlọ ọrụ gọọmentị.
Nnupụisi nke ụmụ nwanyị Natal
Dị ka onye ndú nke Natal Women's Revolt, Nyembe na ụmụ nwanyị ojii ndị ọzọ nke South Africa na-emegide ụlọ oriri na ọṅụṅụ biya. Ụlọ oriri na ọṅụṅụ wepụrụ isi ihe na-eweta ego site n'aka ụmụ nwanyị. Nzukọ a chọkwara mbibi nke ihe onwunwe Durban Corporation. Nyembe na-alụ ọgụ maka ịchịkwa ọpụpụ, na-enye ụmụ nwanyị ikike, na ikike ịchọ ọrụ.
Onyinye
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/93/FAO_CERES2_Nyembe_Silver_Obverse.jpg/220px-FAO_CERES2_Nyembe_Silver_Obverse.jpg|thumb|Ihe nrite FAO CERES - Silver Obverse N'oge ọrụ ya, ọ natara Order of Friendship of Peoples, site na Soviet Union, na onyinye Chief Albert Luthuli, nke ikpeazụ na 1992.
Anthony Sabuneti
Anthony Sabuneti (a mụrụ n'afọ 1974) bụ onye Zimbabwe na-akpụ ihe.
Ọ bụ nwa afọ Harare, Sabuneti bụ nwa ikpeazụ n'ime ụmụ isii; nne ya bụ ọkpụite, ọrụ ya metụtakwara ya nke ukwuu. Ọ malitere ọrụ ya mgbe ọ dị afọ asaa, na-eme ihe eji egwuri egwu waya maka ire ụmụaka ndị ọzọ. Ihe ndị a ka o gosipụtara na Ụlọ Nzukọ Obodo. Ọ gụsịrị akwụkwọ sekọndri ya na Harare. Sabuneti na ụfọdụ ndị enyi ya guzobere Gota Tochisuma Atelier na 1987; ọ ka na-arụ ọrụ na otu ahụ. O gosipụtala ihe ngosi na National Gallery of Zimbabwe, na ihe ngosi otu na mba ụwa, gụnyere na US.
Ebensidee n'ozuzu
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Liel Abada
Liel Abada (Hibru: ליאל עבדה, /lɪˈɛl/ li-EL; amụrụ (2001-10-03)3 Ọktoba 2001) bụ onye Israel bụ ọkachamara n'igba bọọlụ nke na-agba dị ka onye na-agba n'ihu maka Scottish Premiership club Celtic na otu bọọlụ nke mba Israel.
Mbido ndụ na ndụ onwe onye
A mụrụ Abada na Petah Tikva, Israel, n'ezinụlọ Mizrahi nke ndị Juu. Mgbe ọ dị afọ iri na atọ, onye njikwa mbụ ya na Maccabi Petah Tikva kpọọrọ nna Abada Ronen na ya mee emume Bar Mitzvah ya na Barcelona. Nwanne ya nwoke nke obere Orel Abada bụkwa onye na-agba bọọlụ na Maccabi Petah Tikva. Abada na-eme ihe ma ọ naghị agba bọọlụ n'oge ezumike ndị Juu nke Yom Kippur.
Ya na enyi ya nwanyị onye Israel bụ Bar Rashti anọwo na mmekọrịta kemgbe 2020, mgbe ọnwa atọ kewara, ha alaghachila ibe ha kemgbe June 2022.
Maccabi Petah Tikva
Abada mere mpụta nke mbụ ya maka Maccabi Petah Tikva na Israel State Cup na 22 Ọgost 2019, megide Hakoah Amidar Ramat Gan, nke mechara dị ka mmeri n'ụlọ.
Celtic
N'abalị iri na anọ n'ọnwa Julaị n'afọ 2021, otu egwuregwu Scottish Premiership bụ Celtic kwupụtara mbinye aka nke Abada na nkwekọrịta afọ ise, maka ego a kọrọ na ọ bụ nde pound atọ na pụkụ narị pound isii. N'abalị iri abụọ n'ọnwa Julaị, ọ gbara bọọlụ wee nye goolu na mpụta nke mbụ ya n'egwuregwu nke abụọ nke Celtic's Champions League megide klọb Danish FC Midtjylland. N'egwuregwu nke atọ ya na Scottish Premiership, o nyekwara goolu abụọ mbụ ya na league maka klọb ahụ megide St. Mirren.
Ọrụ mba ụwa
Ọ na-egwuri egwu maka otu Israel's U-21 kemgbe 2020.
Abada mere ngosiputa nke mbụ ya maka ndị otu mba Israel na 5 June 2021, na egwuregwu enyi na enyi megide Montenegro, ebe ọ nọchiri Yonas Malede na nkeji nke ịrị isii na otu; egwuregwu ahụ bu nke Israel jị goolu atọ asatara naanị otu wee merie. O nyere goolu mbụ ya dị elu megide ndị otu mba Iceland n'oge egwuregwu UEFA Nations League nke 2022 na 2 June 2022, nke otu abụọ ahụ nyere goolu abụọ.
Nsọpụrụ
Celtic
Nke onwe
Ebensidee
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ Òtù:All articles with unsourced statements
4 Febrụwarị
4 Febrụwarị bu ubochi nke 4th (nke anọ) na onwa ana kpo Febrụwarị. Na Gregorian calender, 4 Febrụwarị bu ubochi nke 35th na afo. Anyi nwere agugu ubochi 330 (331 na afo nke ana-kpo leap-year) du mgbe afo na agwu.
Onye wuru
Òtù:Febrụwarị
Duru
Duru bụ zi ngalaba na obodo nta dị na Babati Rural District nke Manyara Region nke Tanzania. Duru bụ otu n'ime obodo ise mejupụtara mpaghara Duru. Ya mere, aha Duru bụkwa aha ngalaba nchịkwa. Ngalaba ahụ nwere obodo ise: Hoshan, Duru, Gesbert, Yarotonik na Endagwe. Isi ụlọ ọrụ nke ngalaba ahụ dị n'obodo Endagwe. Dị ka ọnụ ọgụgụ afọ 2002 si kwuo, ngalaba ahụ nwere ọnụ ọgụgụ mmadụ 9,686. Ngalaba Duru nwere ụlọ akwụkwọ sekọndrị abụọ. Ụlọ akwụkwọ sekọndrị Duru dị n'obodo Endagwe na ụlọ akwụkwọ sekọọndrị Haitemba dị n' obodo Duru.
Ọrụ akụ na ụba
Ụlọ ọrụ Duru dị n'ebe mgbapụ nke ọhịa Haitemba bụ nke a na-emekarị nke osisi Miombo. Mpaghara ahụ na-enweta nkezi mmiri ozuzo nke na-amasị ihe ọkụkụ dị iche iche dịka millet, ọka, banana, peas na agwa.
Dị ka ọnụ ọgụgụ afọ 2012 si kwuo, ngalaba ahụ nwere mmadụ 11,526.
Caftan
Ọ bụ uwe emume kacha mma nke ụmụ nwanyị Moroccan n'oge emume (agbamakwụkwọ, baptizim, ezumike okpukpe). Ndị Stylists ewepụtala caftan ọdịnala onye kwuo uche ya site na imeghari ya na nkọwapụta nke mmepeanya anyị nke narị afọ 21st. Caftan Moroccan enwetala ewu ewu mgbe ndị isi ahịrị uwe na ndị na-emepụta webatara ya site na ihe ngosi ejiji ama ama dịka ihe ngosi Ejiji Oriental1 n'oge izu Ejiji n'ụwa niile. Yana kwa ọrụ nkwado nke akwụkwọ akụkọ Moroccan dị ka Femmes du Maroc.
Ugbu a Moroccan caftan na-ewu ewu nke ukwuu na mpụga ókèala obodo, ọkachasị na Algeria.
Lagos Island
Lagos Island (Ìsàlẹ̀ Èkó) bụ isi na etiti mpaghara gọọmentị (LGA) na Lagos, Lagos Steeti, Nigeria. Ọ na-ekpuchi akụkụ ọdịda anyanwụ nke agwaetiti a na-akpọ aha ya ma bụrụ akụkụ nke Lagos Division. Ka ọ na-erute ngụkọta ọnụ ọgụgụ ndị Naijiria nke afọ 2006, LGA nwere ọnụ ọgụgụ mmadụ 209,437 na mpaghara nke 8.7 km2. LGA na-ekpuchi naanị ọkara ọdịda anyanwụ nke Lagos Island; a na-akpọ ọkara ọwụwa anyanwụ Lagos Island East LCDA.
N'ịbụ nke dị na Lagos Lagoon, nnukwu ọdụ ụgbọ mmiri a na-echebe n'ụsọ oké osimiri nke Africa, agwaetiti ahụ bụ ebe obibi nke obodo ịkụ azụ Yoruba nke Eko, nke toro ghọọ obodo Lagos nke oge a. Obodo ahụ agbasaala ugbu a iji kpuchie agwaetiti ndị gbara ya gburugburu yana ala ndị gbara ya nso.
Lagos Island jikọtara ya na isi ala site na nnukwu àkwà mmiri atọ (Carter Bridge, Eko Bridge na Third Mainland Bridge) nke gafere Lagos Lagoon gaa na mpaghara Ebute Metta. E jikọtakwara ya na agwaetiti Ikoyi dị nso na Victoria Island. Mpaghara ọdụ ụgbọ mmiri Lagos nke Apapa chere ihu n'akụkụ ọdịda anyanwụ nke agwaetiti ahụ. N'ịbụ isi mpaghara azụmahịa nke Lagos, Lagos Island na-anọchite anya ụlọ gọọmentị, ụlọ ahịa na ọfịs. Katidral Katọlik na Anglican, yana Central Mosque, dị ebe a.
N'akụkọ ihe mere eme, Lagos Island (Isale Eko) bụ ebe obibi nke Brazil Quarter nke Lagos ebe ọtụtụ ndị ahịa ohu si Brazil lọta biri. Ọtụtụ ezinaụlọ biri na Broad Streeti na Marina.
Akụkụ ọwụwa anyanwụ dara ogbenye nke agwaetiti ahụ nwere ahịa ndị isi na ụlọ ndị dara ogbenye. Àgwàetiti ahụ jupụtara na mmadụ ma jupụta na ya, a nwalere iwu ụzọ ọhụrụ n'elu ọdọ mmiri ahụ iji melite okporo ụzọ. Ọ bụ akụkụ Lagos ebe Oba (ma ọ bụ eze) nke Lagos bi. Ekwenyekwara na emume Eyo nwere ike ịme naanị n'akụkụ a nke Lagos.
Ọtụtụ isi ụlọ ọrụ ụlọ akụ Naịjirịa dị na Lagos Island. First Bank of Nigeria bụ otu n'ime ụlọ akụ Naijiria nwere isi ụlọ ọrụ ya na Marina, Lagos Island. Ụlọ akụ ọzọ nwere isi ụlọ ọrụ ya dị na Lagos Island bụ United Bank for Africa (UBA). Azụmaahịa ndị ọzọ dị n'etiti na nnukwu ụlọ ọrụ dị ka ụlọ ọrụ ndụmọdụ ụlọ, ndị na-emepụta ngwá eletrik na ụlọ ahịa mkpọsa dị na Marina, Lagos Island.
N'ịbụ nke dị na Nnamdi Azikiwe Streeti, Idumota, nke bụbu Victoria St, Tom Jones Memorial hall dị ịrịba ama dị ka ebe a na-akpọ oku maka ọrụ dị mma site n'aka ndị zikist na Nọvemba 1948. Ọ bụ ndị nlekọta họpụtara site na Maazị Thomas Jones onye nwụrụ na 1913, n'ọchịchọ ya, o nyere ala na ego maka ụlọ nzukọ na ọbá akwụkwọ na ncheta ya.