cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sonnie Ayere
Sonnie Ayere bụ onye na-ahụ maka ego na Naijiria, onye isi ọrụ nke Dunn Loren Merrifield Group, na onye isi oche nke Association of Issuing Houses of Nigeria (AIHN). N'afọ 2020, e nyere ya onyinye dị ka onye isi ụlọ akụ na ụba nke afọ iri site n'aka ụlọ akụ na ụlọ ọrụ ego ndị ọzọ (BAFI) Awards na 2020 ECOWAS Icon of Societal Development site n'aka The West Africa Youth Council maka ọrụ enyemaka ya.
Agụmakwụkwọ
Ayere gụrụ Financial Economics na Mahadum Dundee, Scotland na 1993 ma nwetakwa MBA na Cass Business School, London.
Ọrụ
Nakwa n'afọ 2012, a họpụtara Ayere dị ka onye isi nchịkwa nke Nigeria Mortgage Refinance Company (NMRC) ma tinye ya na The Chartered Institute of Public Resources Management and Politics (CIPRMP) 2020 Fellowship Hall of Fame.
Ndetu
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Green Action
Green Action (Croatian: ) bụ òtù gburugburu ebe obibi nke dị na Zagreb, Croatia na onye otu mba nke Friends of the Earth. Dabere na otu ndị na-eme ihe ike oge niile nwere ndị otu iri na atọ site na ọnụ ọgụgụ ka ukwuu nke ndị ọrụ afọ ofufo, nzukọ ahụ na-arụ ọrụ na isiokwu ndị metụtara ụdị dị iche iche, ike, mgbanwe ihu igwe, mmiri dị ọcha, ihe ndị gbanwere mkpụrụ ndụ ihe nketa, njem, ime obodo na ihe mkpofu. E hiwere Green Action na 1990.
Green Action bụ akụkụ nke òtù mba 30 nke ndị enyi nke ụwa Europe na-anọchite anya ma na-ejikọta na ọkwa Europe.
Ann-Kio Briggs
Ann-Kio Briggs, nke a na-akpọkwa Annkio Briggs, (a mụrụ ya na 29 n'ọnwa Julaị 1952 na England) bụ onye Naijiria na-ahụ maka gburugburu ebe obibi na onye na-ahụ Maka ihe ndị ruuru mmadụ. Ọ bụ onye guzobere na onye nduzi nke otu na-abụghị nke gọọmentị Agape Birthrights. Ka ọ na-erule afọ 2011, ọ bụ ọnụ na-ekwuru Ijaw Republican Assembly (IRA) yana United Niger Delta Energy Development Security Strategy (UNDEDSS).
Mbido ndụ na agụmakwụkwọ
A mụrụ Briggs na 29 n'ọnwa Julaị n'afọ 1952 na England. A mụrụ ya n'aka nne Britain na onye injinia ụgbọ mmiri Ijaw. N'oge ọ bụ nwata, a kpọọrọ ya ka ọ gaa biri na ụlọ nne nna ya nke zụlitere ya n'akụkụ nna ya na Abonnema, Rivers State. Mgbe ọ nọ na Abonnema, ọ gụsịrị akwụkwọ elementrị ya wee banye na Holy Rosary Girls School dị na Port Harcourt maka agụmakwụkwọ sekọndrị ya. Site n'afọ (1967 ruo 1970), agha obodo gbochiri agụmakwụkwọ ya, mgbe ọ kwụsịrị, Briggs na ezinụlọ ya kwagara England ebe ọ gụrụ akwụkwọ gbasara azụmahịa. Briggs lụrụ di n'oge ọ nọ n'England. Ya na di ya mụrụ ụmụ anọ ma gbaa alụkwaghịm n'afọ 1998. Briggs na-asụ Igbo nke ọma, yana asụsụ ala ya, Kalabari. Ọ na-asụkwa Pidgin English.
Ọrụ
N'afọ 1998, mgbe ọtụtụ afọ gachara na Europe, ọ laghachiri na Niger Delta wee guzobe Agape Birthrights, otu na-abụghị nke gọọmentị na nke na-enweghị uru, nwere isi ụlọ ọrụ ya na D-line Rivers State. Site na nzukọ ya, nyere aka na ụfọdụ mpaghara na-emepe emepe iji depụtaghachi akwụkwọ na-ehicha mmanụ na-awụfu na ịlụ ọgụ megide ikpe na-ezighị ezi na nchụpụ. Ọ na-arụkọkwa ọrụ na mba ụwa na òtù ndị ọzọ n'ụlọ na mba ofesi.
Orunotu
thumb|Igwe kọmputa, ọrụnotu Orunotu bu Igwe Ozi ma o bu "Mashinu" ma o bukwanu "Sistem" (n`olu bekee) nke nwere ike inara ozi (Deta) higharia (prosesi) ya ma buputekwa (autputu) usa (rizootu) ya. N`ubosi taa, Komputa nwere ike ime ihe ndi ozo di iche-iche dika imeere anyi mgbako na nwepu, igbakoro any otu ubosi siri di (weda), igbakoro any oge (wochi), igbakoro anyi ahia (bizinesi), inya ugbo elu, inya ugbo ala, ma diri gawazie.
Enwere komputa n`udi di kwa iche-iche, dika Elu orunotu, Orunotu akpata, Menframu, Ngügü, Mkpõ, Elekere, Ugbo elu, diri gawa zie. Enwere ike ikewa komputa uzo n`abu dika: HADWIA na SOFTUWIA
Obu otu nwoke onye oke nchoputa aha ya bu Chals Babeji (ing. Charles Babbage) bu onye mbu choputara oke igwe ozi a. Amuru ya na aho 1810, onwuo na aho 1871 n`ala Inglandi. Ochoputara Komputa n`aho 1833. N`ezia Chals bidoro iru oke igwe ozi a, ma obughi ya ruchara n`ikpezu. Obu otutu ndi oke nchoputa ozo so ya n`azu ruputara igwe ozi a n`ikpezu.
Òtù:Amamihe Òtù:Intanet
Pregs Govender
Azụlitere n'ezinụlọ ndọrọ ndọrọ ọchịchị ọ nọ na-eme ihe megide ịkpa ókè agbụrụ mgbe ọ dị afọ 14. Ọ ghọrọ onye nkuzi na Durban isonye na otu na ANC. N'afọ 1994 ọ banyere n'ụlọ omeiwu South Afrika Democratic nke mbụ ebe ọ rụrụ ụka maka ikike ụmụ nwanyị gụnyere iwu na-enye ohere ite ime.
Ndụ
A mụrụ Govender na afo 1960 na Durban ma zụlitere ya n'ezinụlọ mmadụ ise n'ime ọnụ ụlọ abụọ. Ndị mụrụ ya kwesịrị ibi n'ebe ahụ n'ihi na gọọmenti Apartheid nyere iwu nke mere ka ọ bụrụ iwu na-akwadoghị maka ndị agbụrụ ụfọdụ ibi n'ebe ha họọrọ. A maara nke a dị ka ịkpa ókè agbụrụ. Govender kpugheere ọtụtụ ndị ọbịa n'ụlọ ha ma mgbe ọ dị afọ iri na anọ ọ bụ onye na-akwado megide ịkpa ókè agbụrụ. Ọ gara mahadum wee rụọ ọrụ dịka onye nkuzi na Durban.
Ndị omeiwu South Africa Democratic (1994-2002)
N'afọ 1994, a họpụtara Govender ka ọ bụrụ onye omeiwu maka otu pati National Congress. O deziri akwụkwọ akụkọ obodo SA na 1995 Beijing Conference wee jee ozi na usoro ndu nke hiwere National Gender Machinery na usoro iwu ike mba. N'ime oge ya (1996-2002), JMCIQLSW kwadoro na 80% nke ihe ndị omebe iwu nke nwanyị na-ebute ụzọ, gụnyere Iwu ime ihe ike n'ụlọ, Iwu alụmdi na nwunye omenala, Iwu nlekọta ụmụaka na mgbanwe na iwu ọrụ na-akwalite ikike ụmụ nwanyị n'ebe ọrụ. Na afo 1996, Govender jụrụ ịbụ onye ANC nwanyị ọkà okwu nke ọchịchị neo-liberal aku na uba amụma GEAR ) mmalite na nzuko omeiwu na ya pro-choice ite ime na-akwado nke Choice on Termination of Pregnancy Act, 1996 nwetara ihe nrite n'aka akwụkwọ akụkọ.
N'ikwu banyere ọrụ Govender dị ka MP, ọkà mmụta sayensị ndọrọ ndọrọ ọchịchị Tom Lodge kwuru, sị, "N'afọ 2001, a ga-achọta atụmatụ ndị omeiwu ANC nwere onwe ha na kọmitii na-ahụ maka ọnọdụ ụmụ nwanyị, nke Pregs Govender na-elekọta, bụ nke mara gọọmenti aka na mmefu ego. mkpa na Aids amụma. Na afo 2001, Govender jụrụ ịtụ vootu na mmefu ego nchekwa. Omume nkwenye dị otú ahụ nwere ike ịghọwanye ihe pụrụ iche."
Govender doro anya n'ihu onye isi ala mbụ Thabo Mbeki gọnarị HIV/Aids n'oge ọ nọ n'ọchịchị dịka onye omeiwu bụ nke a na-akwanyere ùgwù. Onye ode akwụkwọ na onye nta akụkọ bụ Mark Gevisser kọwara n'afọ 2007 ka si, “Ọ bụ naanị otu onye a họpụtara na-anọchite anya ANC, Pregs Govender, onye isi oche kọmitii nzuko omeiwu na ọnọdụ ụmụnwaanyị, gbara arụkwaghịm ma katọọ Mbeki n'ihu ọha. Na ọbụna n'azụ ụzọ mechiri emechi naanị otu mmadụ ma ọ bụ abụọ nwere obi ike ịgwa Mbeki na ha chere na ọ mehiere."
South African Human Rights Commission (SAHRC) na ndị ndụmọdụ nọọrọ onwe ha
N'afọ 2007, a họpụtara Govender Onye isi oche nke Ntụle Ntụle Ndị Nnọọ Onwe Onye nke nzuko omeiwu, nke tụpụtara nleba anya siri ike na mgbanwe ntuli aka. Dị ka Kọmishọna maka South Africa Human Rights Commission na dị ka osote oche ya (2009-2015), Govender chụpụrụ mmejuputa atumatu nke SAHRC nchoputa na mpaghara na mpaghara larịị. Ọ nwetara akụkọ ọkwa na atụmatụ ime ihe n'obodo niile site n'aka ndị isi ala gbasara mmiri na ịdị ọcha. Ndị otu na mgbasa ozi ka na-eji nke a n'ọtụtụ ebe iji nyochaa mmejuputa gọọmentị na ime ka ndị mmadụ mara maka ọrụ ụlọ ọrụ maka mmetọ mmiri, mkpofu na izu ohi.
Govender na-arụ ọrụ dị ka onye edemede na onye ndụmọdụ onwe ya. O dere ndetu echiche a wee kwado ọgbakọ omebe iwu South Africa mbụ gbasara okike na akụnụba n'Africa. Maka ọgbakọ ogbako izizi zuru ụwa ọnụ nke Inter-Parliamentary Union maka HIV na AIDS, Govender dere akwụkwọ echiche gbasara ọrụ ndị omeiwu n'ịhụ na ọgwụ dị ọnụ ala. O mere ka ogbako nkuzi nkuzi nke International Feminist University Network maka Feminism na ijikọ ụwa ọnụ. O meela ogbako ime obodo na nke mba ofesi n'iji ike nke ihunanya na obi ike ghara idi n'okpuru ikpe na-ezighi ezi, tinyere nkuzi bara uru n'ihe gbasara mmefu ego nke nwoke na nwanyi.
Ihe nrite na nnabata
Onyinye afọ ofufo nke Govender gụnyere ịbụ onye nkwado nke SA na-enweghị egbe yana na mbụ na ngalaba zuru ụwa ọnụ na ugwu mmadụ. Ihe nrite ya gụnyere Ashoka Fellowship, doctorate na-asọpụrụ na Iwu na otu na Philosophy, mmekọ mbụ nke Ruth mbụ maka ide akwụkwọ obi ike na ime ihe ike, Puku Currents Artist in Residence, na International Association for Women's Rights in Development (AWID) Inspiration Award for ya "mmalite, onye ndu, na ntinye aka na-adịghị agwụ agwụ [nke] emeela ka ọ pụta ìhè n'ịkwalite nha anya nwoke na nwanyị na ikpe ziri ezi n'ụwa nile".
Mbipụta
Govender edeela ihe karịrị okwu nari ato akụkọ mgbasa ozi, akụkọ na isi akwụkwọ na mbipụta obodo na nke mba ụwa. Jacana Media bipụtara akụkọ ndọrọ ndọrọ ọchịchị ya, Lovehụnanya na Obi ike, Akụkọ nke Insubordination, na afo 2007, yana mbipụta nke abụọ na afo 2016, nke gụnyere mmeghe ọhụrụ nke Govender. Govender edewo op-eds maka ọtụtụ akwụkwọ akụkọ South Africa dị elu, gụnyere Mail &amp; Guardian, Sunday Times na Daily Maverick. Govender edeela akwụkwọ akụkọ n'ọtụtụ akwụkwọ, gụnyere Ịgụ abụ n'oge Ọchịchịrị, Na Balance: South Africa na-arụrịta ụka n'udo, Democracy in the Time of Mbeki, Nje Virus, vitamin na akwụkwọ nri: SA HIV / AIDS Mystery and Toward a New Partnership na Africa. A kọwapụtala ya na ụmụ nwanyị na-edu Africa, Ndụ na mkpụrụ obi: Eserese nke ụmụ nwanyị na-akwaga South Africa na olu, ike na mkpụrụ obi: Eserese nke ndị inyom Afrika. Govender edeela okwu mmalite n'akwụkwọ dị iche iche, gụnyere SA Women's Budget Initiative's Budget Budget Books na okwu ikpeazụ gaa n'ofe steeti na ahịa: Ihe ịma aka nke mmeputakwa ọha mmadụ.
Edensibia
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ Òtù:1960 births Òtù:Pages with unreviewed translations
18 Novemba
Onye wuru
Òtù:Novemba
Aerosol
alt=photograph of heavy mist|thumb|Anwụrụ ọkụ na alụlụ bụ aerosols Aerosol bụ nkwụsị nke ezigbo ihe siri ike ma ọ bụ mmiri mmiri na ikuku ma ọ bụ gas ọzọ. [1] Aerosols nwere ike ịbụ ihe okike ma ọ bụ nke mmadụ. Ihe atụ nke aerosols sitere n'okike bụ alụlụ ma ọ bụ alụlụ, uzuzu, ihe ndị na esi n'oké ọhịa apụta, na anwụrụ ọkụ. Ihe atụ nke aerosols sitere n'aka mmadụ gụnyere ihe na emetọ ikuku, anwụrụ ọkụ sitere na nsị na mmiri eletrik, anwụrụ mmiri, ihe na esi ísì ụtọ sitere na atomizers, anwụrụ, uzuzu, anwụrụ si na kettle, ọgwụ ahụhụ a na awụfu, na ọgwụgwọ ahụike maka ọrịa iku ume. [1] Mgbe mmadụ na ekuru ihe dị n'ime pensụl ma ọ bụ e cigarette, ha na ekuru anthropogenic aerosol. thumb|Spray nwere ike Mmiri ma ọ bụ ihe siri ike dị na aerosol nwere diameters na erughị 1 μm (ihe ndị buru ibu nwere nnukwu ọsọ na eme ka ngwakọta ahụ bụrụ nkwụsị, mana ọdịiche ahụ abụghị nke doro anya). Na mkparịta ụka n'ozuzu, aerosol na ezo aka na usoro nkesa nke na ebute ngwaahịa ndị ahịa site na ite.
Ọrịa nwere ike ịgbasa site na obere mmiri na ume, mgbe ụfọdụ a na akpọ bioaerosols.
Nkọwa
alt=Fly ash particles shown at 2,000 times magnification|thumb|Photomicrograph e ji Scanning Electron Microscope (SEM) mee: Akụkụ ntụ na efe efe na 2,000 × magnification. Ọtụtụ n'ime ụmụ irighiri ihe dị na aerosol a fọrọ nke nta ka ọ bụrụ okirikiri. A na akọwa Aerosol dị ka usoro nkwụsị nke ihe siri ike ma ọ bụ mmiri na gas. Aerosol na agụnye ma ụmụ irighiri ihe na gas na akwụsi ike, nke na abụkarị ikuku. [1] Ndị na ahụ maka ihu igwe na akpọkarị ha ihe ụmụ irighari PM2.5 ma ọ bụ PM10, dabere na nha ha. Frederick G. Donnan nwere ike ịbụ onye mbụ jiri okwu aerosol mee ihe n'oge Agha Ụwa Mbụ iji kọwaa ngwọta aero, igwe ojii nke ụmụ irighiri microscopic na ikuku. Okwu a mepụtara n'ụzọ yiri nke okwu hydrosol, usoro colloid nwere mmiri dị ka ihe na agbasa agbasa. [1] Aerosols mbụ nwere ụmụ irighiri ihe ndị a na etinye kpọmkwem na gas; aerosols nke abụọ na emepụta site na ntụgharị gas na particle. [2]
Ndị isi aerosol gụnyere sulfates, organic carbon, black carbon, nitrates, mineral dust, na nnu oké osimiri, ha na agbakọta ọnụ iji mepụta ngwakọta dị mgbagwoju anya. Ụdị aerosol dị iche iche, nke a na ekewa dabere na ọdịdị anụ ahụ na otu esi emepụta ha, gụnyere uzuzu, anwụrụ ọkụ, anwụrụ na anwụrụ ọkụ. [1]
E nwere ọtụtụ ihe ndị a na atụle nke aerosol concentration. Sayensị gburugburu ebe obibi na ahụike gburugburu ebe obibi anaghị eji oke (M), akọwapụtara dị ka oke nke ihe particulate kwa unit, na nkeji dịka μg / m3. A na ejikarị ọnụ ọgụgụ (N), ọnụ ọgụgụ nke ụmụ irighiri ihe kwa unit, na nkeji dịka ọnụ ọgụgụ kwa m3 ma ọ bụ ọnụ ọgụgụ kwa cm3.
Aerosols dịgasị iche na mgbasa ha. A monodisperse aerosol, nke a na emepụta na ụlọ nyocha, nwere ụmụ irighiri ihe dị n'otu nha. Otú ọ dị, ọtụtụ aerosols, dị ka usoro polydisperse colloidal, na egosipụta ụdị nha dịgasị iche iche. [1] Mmiri mmiri na abụkarị ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ okirikiri, mana ndị ọkà mmụta sayensị na eji otu dayameta iji gosipụta njirimara nke ụdị dị iche iche nke ụmụ irighiri ihe siri ike, ụfọdụ na adịghị mma. Otu dayameta bụ dayameta nke ihe dị gburugburu nke nwere otu uru nke ụfọdụ ihe onwunwe dị ka ihe na adịghị mma. [1] A na akọwa dayameta olu (de) dị ka dayameta dị gburugburu nke otu olu dị ka nke nke ihe na enweghị atụ. [2] A na ejikarị dayameta aerodynamic, da.
Nhazi nke nha
Maka a monodisperse aerosol, otu ọnụọgụ nke diametrical na akọwa nha nke diametral. Otú ọ dị, nkesa dị mgbagwoju anya na akọwa nha nke ụmụ irighiri ihe na polydisperse aerosol. Nkewa a na akọwa ọnụọgụ nke ụmụ irighiri ihe, nke a haziri dịka nha. Otu ụzọ isi kọwaa nkesa nha nke ụmụ irighiri ihe na eji ndepụta nke nha nke ụmụ ọ bụla dị na sample. Otú ọ dị, usoro a na egosi na ọ na agwụ ike ịchọpụta na aerosols nwere ọtụtụ nde ụmụ irighiri ihe na ihe na adịghị mma iji. Ụzọ ọzọ na ekewa nha n'ime oge ma chọta ọnụ ọgụgụ (ma ọ bụ oke) nke ụmụ irighiri ihe na oge ọ bụla. Enwere ike igosi data ndị a na histogram na mpaghara nke ogwe ọ bụla na anọchite anya ọnụ ọgụgụ nke ụmụ irighiri ihe dị na bin ahụ, nke a na emekarị site na ịkewa ọnụ ọgụgụ nke irighiri na bin site na obosara nke oge ahụ ka mpaghara nke oghere ọ bụla kwekọọ na ọnụ ọgụgụ nke ihe dị na nha nke ọ na anọchi anya. [1] Ọ bụrụ na obosịrị nke bins na abụ efu, ọrụ ugboro bụ: [2]
ebe
Ya mere, mpaghara dị n'okpuru usoro ugboro ugboro n'etiti nha abụọ a na b na anọchite anya ngụkọta nke ụmụ irighiri ihe dị na nha ahụ: [1]
A pụkwara ịhazi ya n 'ihe gbasara ọnụ ọgụgụ ngụkọta N: [1]
N'iburu n'uche na aerosol particles dị gburugburu, a na enye mpaghara elu aerosol kwa unit volume (S) site na oge nke abụọ: [1]
Oge nke atọ na enye ngụkọta ọnụ ọgụgụ (V) nke ụmụ irighiri ihe: [1]
Enwere ike ịkọwa nkesa nke nha nke ụmụ irighiri ihe. Nkesa nkịtị anaghị akọwa nkesa nha nke ụmụ irighiri ihe na aerosols n'ụzọ kwesịrị ekwesị n'ihi skewness metụtara ogologo ọdụ nke ụmụ irigbiri ihe buru ibu. Ọzọkwa maka ọnụọgụ dịgasị iche iche n'ọtụtụ ebe, dị ka ọtụtụ nha aerosol na eme, obosara nke nkesa ahụ na egosi nha ụmụ irighiri ihe na adịghị mma, nke na abụghị ihe ezi uche dị na ya. Otú ọ dị, nkesa nkịtị nwere ike dabara adaba maka ụfọdụ aerosols, dị ka aerosols nnwale, ụfọdụ mkpụrụ ntụ ntụ na spores.
Nchịkọta log normal nke a họọrọ n'ọtụtụ ebe na enye ọnụọgụ ọnụọgụ dị ka: [1]
ebe:
Nkwekọrịta log normal enweghị ụkpụrụ na adịghị mma, nwere ike ikpuchi ọtụtụ ụkpụrụ, ma dabara n'ọtụtụ nkesa nha a hụrụ nke ọma.
Ọsọ ọsọ nke ihe dị na mmiri
Maka ọnụọgụ dị ala nke ọnụọgụ Reynolds (<1), eziokwu maka ọtụtụ mmegharị aerosol, iwu Stokes na akọwa ike nke nguzogide na ihe siri ike dị gburugburu na mmiri. Otú ọ dị, iwu Stokes dị irè naanị mgbe ọsọ nke gas n'elu ihe ahụ bụ efu. Maka obere ụmụ irighiri ihe (< 1 μm) nke na egosipụta aerosols, Otú ọ dị, echiche a adaghị. Iji kọwaa ọdịda a, mmadụ nwere ike iwebata ihe mgbazi Cunningham, mgbe niile karịa 1. Gụnyere ihe a, mmadụ na achọta mmekọrịta dị n'etiti ike na eguzogide ihe na ọsọ ya: [1]
ebe
Nke a na enye anyị ohere ịgbakọ ọsọ ọsọ nke ihe na agafe ike ndọda na ikuku. N'ileghara mmetụta na ese n'elu mmiri anya, anyị na ahụ: [1]
Enwere ike inweta ọsọ ọsọ maka ụdị ike ndị ọzọ. Ọ bụrụ na iwu Stokes na ejide, mgbe ahụ, iguzogide mmegharị ahụ na adabere na ọsọ. Ihe na adịgide adịgide nke nha bụ mmegharị igwe (B) nke ihe: [1]
Akụkụ na agagharị na ọsọ ọ bụla ezi uche dị na ya na eru nso ọsọ ọsọ ya na oge e folding nke ya na oge ezumike: [1]
ebe:
Iji kọwaa mmetụta nke ọdịdị nke ụmụ irighiri ihe ndị na abụghị spherical, a na etinye ihe mgbazi a maara dị ka ihe ọdịdị dị ike na iwu Stokes. A na akọwa ya dị ka oke nke ike na eguzogide nke ihe na adịghị mma na nke ihe na'ime ihe na agba gburugburu nke nwere otu olu na ọsọ: [1]
Obosara ikuku
A na akọwa dayameta aerodynamic nke ihe na adịghị mma dị ka dayameta nke ihe na'akụkụ gburugburu nke nwere njupụta nke 1000 kg / m3 na otu ọsọ ahụ dị ka ihe na enweghị isi.
N'ileghara mgbazi mgbapụ anya, ụmụ irighiri ihe ahụ na ada na ọsọ ọsọ nke kwekọrọ na square nke dayameta ikuku, da: [1]
ebe
Usoro a na enye dayameta ikuku: [1]
Otu onye nwere ike itinye dayameta aerodynamic na mmetọ particulate ma ọ bụ ọgwụ ndị a na eku ume iji buo amụma ebe dị n'ime usoro iku ume dị otú ahụ. Ụlọ ọrụ na emepụta ọgwụ na e
ejikarị dayameta aerodynamic, ọ bụghị dayameta geometric, iji gosipụta ụmụ irighiri na ọgwụ ndị a na-eku ume. [citation needed]
Ọganihu
Nkwurịta okwu gara aga lekwasịrị anya na otu aerosol particles. N'ụzọ dị iche, aerosol dynamics na akọwa evolushọn nke ọnụ ọgụgụ aerosol zuru oke. Ọnụ ọgụgụ nke ụmụ irighiri ihe ga agbanwe ka oge na aga n'ihi ọtụtụ usoro. Usoro mpụga nke na ebugharị ụmụ irighiri ihe n'èzí mpụga gas a na amụ gụnyere mgbasa, nkwụsị nke ike ndọda, na ụgwọ eletrik na ike ndị ọzọ dị n'èstre nke na akpata mbata nke ụmụ irighari. Usoro nke abụọ nke usoro dị n'ime otu gas gụnyere mmepụta nke ụmụ irighiri ihe (nucleation), evaporation, chemical reaction, na coagulation. [1]
Usoro dị iche iche a na akpọ Aerosol General Dynamic Equation (GDE) na akọwa evolushọn nke ọnụ ọgụgụ nke ụmụ irighiri ihe na aerosol n'ihi usoro ndị a.
Mgbanwe n'oge = njem convective + mgbasa Brownian + mmekọrịta gas-particle + coagulation + mbata site na ike mpụga
Ebe:
Mkpịsị ọbara
thumb Ka ụmụ irighiri ihe na droplets na aerosol na emetụta ibe ha, ha nwere ike ịnata coalescence ma ọ bụ aggregation. Usoro a na eduga na mgbanwe na nkesa aerosol, na ọnọdụ na abawanye na dayameta ka ọnụ ọgụgụ zuru ezu nke ụmụ irighiri ihe na ebelata. [1] N'oge ụfọdụ, ụmụ irighari nwere ike ịdọwa n'ime ọtụtụ ụmụ irighri; Otú ọ dị, usoro a na emekarị na ụmụ irighir ihe buru ibu maka ịtụle dị ka aerosols.
Ọchịchị dị ike
Ọnụ ọgụgụ Knudsen nke ụmụ irighiri ihe na akọwa usoro atọ dị iche iche na achịkwa omume nke aerosol:
ebe bụ ụzọ efu I nke gas na akwụsi ike ma bụrụ dayameta nke ihe ahụ.\lambdad Maka ụmụ irighiri ihe dị n'ime ọchịchị mkpụrụ ndụ n'efu, Kn >> 1; ụmụ irighari obere ma e jiri ya tụnyere ụzọ nnwere onwe nke gas na akwụsi ike. N'ọchịchị a, ụmụ irighiri ihe na emekọrịta ihe na gas na akwụsi ike site na usoro "ballistic" na emetụta mkpụrụ ndụ gas. N 'ihi nke a, ha na akpa àgwà yiri nke gas molecules, na agbaso usoro ma na agbasa ngwa ngwa site na mmegharị Brownian. Njikọ nke oke na agafe n'ime usoro nnwere onwe nke mkpụrụ ndụ bụ:
ebe a bụ radius nke ụmụ irighiri, P∞ na PA bụ nrụgide dị anya site na droplet na n'elu droplet n'otu n'otu, kb bụ Boltzmann na adịgide adịgide, T bụ okpomọkụ, CA pụtara ọsọ okpomọkụ na α bụ coefficient nke ọnụ ọgụgụ. [citation needed] Nweta nke usoro a na ewere nrụgide na adịkarị na coefficient diffusion na adịgidere.
Akụkụ dị n'ọchịchị na aga n'ihu mgbe Kn << 1. N'ọchịchị a, ụmụ irighiri ihe ndị ahụ buru ibu ma e jiri ya tụnyere ụzọ na enweghị ihe ọ bụla nke gas na akwụsi ike, nke pụtara na gas na arụ ọrụ dị ka mmiri na aga n'ihu na aga gburugburu ụmụ irighari ahụ. Mgbanwe nke mkpụrụ ndụ n'ime ọchịchị a bụ:
ebe a bụ radius nke ihe A, MA bụ oke nke ihe A na eme, DAB bụ coefficient mgbasa ozi n'etiti A na B, R bụ ezigbo gas na adịgide adịgide, T bụ okpomọkụ (na nkeji zuru oke dị ka kelvin), na PA∞ na PAS bụ nrụgide na enweghị njedebe na n'elu. [citation needed]
Ọchịchị mgbanwe ahụ nwere ụmụ irighiri ihe niile dị n'etiti usoro nnwere onwe na usoro na aga n'ihu ma ọ bụ Kn ≈ 1. Ike nke ihe na ahụ bụ ngwakọta dị mgbagwoju anya nke mmekọrịta ya na mkpụrụ ndụ gas n'otu n'otu na mmekọrịta macroscopic. Usoro nke ọkara nke na akọwa oke na aga bụ:
ebe Icont bụ oke na aga n'ihu na ọchịchị na aga nke ọma. [citation needed] A na akpọ usoro a usoro Fuchs Sutugin interpolation. Usoro ndị a anaghị atụle mmetụta nke okpomọkụ.
Nkewa
alt=graph showing the process of condensation and evaporation on a molecular level|thumb|Mmiri na esi ísì ụtọ Echiche nkewa nke aerosol na achịkwa condensation na evaporation site na elu aerosol, n'otu n'otu. Njikọ nke oke na eme ka ọnọdụ nke nkesa nke aerosol mụbaa; n'aka nke ọzọ, evaporation na eme gore ọnọdụ ahụ belata. Nucleation bụ usoro nke ịmepụta aerosol mass site na condensation nke gas precursor, ọkachasị ikuku. Net condensation nke ikuku na achọ supersaturation, nrụgide dị ukwuu karịa nrụgide ikuku ya. Nke a nwere ike ime n'ihi atọ: [citation needed]
E nwere ụdị usoro nucleation abụọ. Gases na ejikarị n'elu ihe ndị dị na aerosol, nke a maara dị ka heterogeneous nucleation. Usoro a na eme ka dayameta dị n'ụdị nkesa nke nha nke ụmụ irighiri ihe na abawanye na ọnụ ọgụgụ ọnụ ọgụgụ na adịgide adịgide. [1] Site na oke oke oke na enweghị elu kwesịrị ekwesị, ụmụ irighari nwere ike ịtachi na enweghị elu dịbu adịgide, nke a maara dị ka homogeneous nucleation. Nke a na ebute mgbakwunye nke obere, ụmụ irighiri ihe na eto ngwa ngwa na nkesa nha ụmụ irighari.
Mmiri na ekpuchi ụmụ irighiri ihe na aerosols, na eme ka ha rụọ ọrụ, na emekarị n'ihe gbasara ịmepụta mmiri igwe ojii (dị ka igwe ojii sitere na aerosol site na osisi dị n'oké ọhịa). N'ịgbaso usoro Kelvin (dabere na nkwonkwo nke mmiri mmiri), obere ụmụ irighiri ihe chọrọ iru mmiri dị elu iji nọgide na enwe nguzozi karịa ụmụ irighari buru ibu. Usoro na esonụ na enye oke iru mmiri na nguzozi:
ebe nrụgide ikuku saturation n'elu ihe dị na nguzozi (n'akụkụ mmiri mmiri dị mgbagwoju anya), p0 bụ nrụgide ikuku saturatation (elu elu nke otu mmiri ahụ) na S bụ oke saturation.p_s
Njikọ Kelvin maka nrụgide ikuku saturation n'elu elu gbagọrọ agbagọ bụ:
ebe rp droplet radius, σ elu elu tension nke droplet, ρ density nke mmiri, M molar mass, T okpomọkụ, na R molar gas constant.
Ngwọta maka usoro nhazi ihe n'ozuzu
Enweghị ngwọta n'ozuzu maka usoro nhazi nke ihe (GDE); [1] usoro a na ejikarị eme ihe iji dozie usoro nhazi nke usoro gụnyere: [2]
Ọgbọ na ngwa
Ndị mmadụ na emepụta aerosols maka ebumnuche dị iche iche, gụnyere:
Ụfọdụ ngwaọrụ maka ịmepụta aerosols bụ: [1]
Nkwụsi ike nke aerosol particles mepụtara
Nkwụsi ike nke agglomerates nanoparticle dị oke mkpa maka ịtụle nkesa nha nke ụmụ irighiri ikuku sitere na nano powders ma ọ bụ isi mmalite ndị ọzọ. N'ebe ọrụ nanotechnology, ndị ọrụ nwere ike ikpughe site na iku ume na ihe ndị nwere ike igbu egbu n'oge njikwa na nhazi nke nanomaterials. Nanoparticles n'ime ikuku na emekarị agglomerates n'ihi ike na adọrọ mmasị n'etiti ihe ndị dị n'ime, dị ka ike van der Waals ma ọ bụ ike electrostatic ma ọ bụrụ na a na akwụ ụgwọ ihe ndị ahụ. N'ihi ya, a na ahụkarị ụmụ irighiri aerosol dị ka agglomerates karịa ụmụ irighari ọ bụla. Maka ikpughe na nyocha ihe ize ndụ nke ikuku nanoparticles, ọ dị mkpa ịmara banyere nkesa nha nke aerosols. Mgbe ụmụ mmadụ na ekuru ya, a na etinye ụmụ irighiri ihe ndị nwere dayameta dị iche iche n'ebe dị iche iche nke usoro iku ume dị n'etiti na nke dịpụrụ adịpụ. E gosipụtara na ụmụ irighiri ihe dị na nanoscale na abanye n'ihe mgbochi ikuku ọbara n'ime akpa ume ma na agafe n'ime akụkụ nke abụọ n'ime ahụ mmadụ, dị ka ụbụrụ, obi na imeju. Ya mere, ihe ọmụma banyere nkwụsi ike nke nanoparticle agglomerates dị mkpa maka ịkọ ọdịdị nke aerosol particles, nke na enyere aka nyochaa ihe ize ndụ ha nwere ike inwe n'ahụ mmadụ.
E guzobere usoro nnwale dị iche iche iji nwalee nkwụsi ike nke ụmụ irighiri ikuku na ikike ha nwere ịpụ n'okpuru ọnọdụ dị iche iche. Usoro zuru oke a kọrọ n'oge na adịbeghị anya nwere ike ịnọgide na enwe usoro aerosolization siri ike ma mepụta aerosols nwere ọnụ ọgụgụ dị mma na nha dị mma site na nano powders. Enwere ike ịmụ ikike deagglomeration nke ihe dị iche iche na efe efe site na iji oghere dị oke egwu. Na mgbakwunye, e mepụtara ngwaọrụ na agbawa mmetụta iji nyochaa ike njikọ n'etiti ụmụ irighiri ihe.
Nchọpụta
Aerosol nwere ike ịlele n'ebe ma ọ bụ site na usoro mmetụta dịpụrụ adịpụ.
N'ọnọdụ ndị a hụrụ
Ụfọdụ usoro nyocha dị n'ebe ahụ gụnyere:
Ụzọ mmetụta dị anya
Ụzọ mmetụta dị anya gụnyere:
Nlere anya ahọpụtara nha
Ihe nwere ike itinye n'ime imi, ọnụ, pharynx na larynx (mpaghara isi ikuku), miri n'ime traktị iku ume (site na trachea ruo na bronchioles ọnụ), ma ọ bụ na mpaghara alveolar.[48] Ebe a na etinye ihe ndị aerosol dị n'ime usoro iku ume na ekpebisi ike mmetụta ahụike nke ikpughe ikuku ikuku dị otú ahụ.[48] Ihe omume a mere ka ndị mmadụ chepụta aerosol samplers nke na ahọrọ akụkụ nke ikuku aerosol na erute akụkụ ụfọdụ nke akụkụ iku ume.[49] Ọmụmaatụ nke akụkụ ndị a nke oke nha nke ikuku ikuku, dị mkpa na ahụike ọrụ, gụnyere ụmụ irighiri ihe na ekuku ume, thoracic, na iku ume. Iberibe nke nwere ike ịbanye n'akụkụ ọ bụla nke usoro iku ume na adabere na ntinye nke ụmụ irighiri ihe dị n'akụkụ elu nke ikuku.[50]. The inhalable ụmụ irighiri irighiri, kọwara dị ka nkezi nke irighiri ihe mbụ na ikuku nwere ike ịbanye imi ma ọ bụ ọnụ, dabere na mpụga ifufe ọsọ na direction na na urughuru size nkesa site aerodynamic dayameta.[51] Iberibe thoracic bụ oke nke ụmụ irighiri ihe dị na ikuku ambient nke nwere ike iru n'akụkụ thorax ma ọ bụ obi.[52]. Ihe dị nta nke na ekuku ume bụ oke nke ụmụ irighiri ihe dị na ikuku nwere ike iru mpaghara alveolar.[53] Iji tụọ akụkụ dị nta nke ikuku iku ume, a na eji ihe nzacha nke mbụ na eji ihe nzacha mee ihe. Onye na anakọta ihe na ewepu ihe dị ka ụzọ ikuku na ewepụ ihe dị n'ikuku ikuku. Ihe nzacha nlele na anakọta ụmụ irighiri ihe maka nha. A na ejikarị nkewa cyclonic eme ihe maka onye na anakọta ihe, mana usoro ndị ọzọ gụnyere mmetụta mmetụta, elutriators kwụ ọtọ, na nnukwu ihe nzacha akpụkpọ anụ.[54].
Ụkpụrụ abụọ ọzọ na ahọrọ nha, nke a na ejikarị eme ihe na nlekota ikuku, bụ PM10 na PM2.5. ISO na akọwa PM10 dị ka ụmụ irighiri ihe ndị na agafe n'ọnụ ụzọ na ahọrọ nha na 50% arụmọrụ cut off na 10 μm aerodynamic dayameta na PM2.5 dị ka ụmụ nke na agafere n'ọnụ mmiri na ahọpụta nha na 50% efficiency cut off. PM10 kwekọrọ na "nkwekọrịta obi" dịka akọwapụtara na ISO 7708:1995, Nkebi nke 6; PM2.5 kwekọrọ na ""nkwekọta iku ume dị elu" dịka akọwara na ISO 7 708:1995. Ụlọ Ọrụ Na ahụ Maka Nchebe Gburugburu Ebe Obibi nke United States dochiri ụkpụrụ ochie maka ihe particulate dabere na Total Suspended Particulate na ụkpụrụ ọzọ dabere na PM10 na 1987 wee webata ụkpụrụ maka PM2.5 (nke a makwaara dị ka ihe particulate dị mma) na 1997.
Atmospheric
alt=Satellite photo showing aerosol pollution visible from space|thumb|Mmetọ aerosol n'ebe ugwu [[Ndia|India na Bangladesh]] thumb|Nyochaa nnukwu igwe ojii nke ikuku ikuku gburugburu ụwa (acha ndụ ndụ: anwụrụ ọkụ, acha anụnụ anụnụ: nnu, odo: uzuzu, ọcha: sọlfọ) Ọtụtụ ụdị ikuku ikuku nwere mmetụta dị ukwuu na ihu igwe nke ụwa: mgbawa ugwu, uzuzu ọzara, nnu mmiri, nke sitere na isi mmalite biogenic na nke mmadụ mere. Aerosol volcanic na emepụta na stratosphere mgbe mgbawa dị ka mmiri nke sulfuric acid nke nwere ike ịdịru ruo afọ abụọ, ma gosipụta ìhè anyanwụ, na ebelata okpomọkụ. Uzuzu ọzara, mineral particles na afụli elu, na amịkọrọ okpomọkụ ma nwee ike ịbụ ihe kpatara igbochi mmepụta igwe ojii. Aerosols sulfate nke mmadụ mere, karịsịa site na mmanụ na coal na-ere ọkụ, na emetụta omume igwe ojii.
Ọ bụ ezie na hydrometeors niile, siri ike na mmiri, nwere ike ịkọwa dị ka aerosols, a na emekarị ọdịiche n'etiti ụdị mgbasa dị otú ahụ (ya bụ, ígwé ijiojii) nwere mmiri na kristal, na aerosol particles. Ikuku nke ụwa nwere aerosols nke ụdị dị iche iche na njupụta, gụnyere ọnụọgụ nke:
Aerosols nwere ike ịchọta na gburugburu ebe obibi obodo n'ụdị dị iche iche, dịka ọmụmaatụ:
Ọnụnọ nke aerosols na ikuku ụwa nwere ike imetụta ihu igwe ya, yana ahụike mmadụ.
Ihe ndị e kwuru
<references group="" responsive="1"> Òtù:Pages with unreviewed translations
Radio Gaalkacyo
Radio Gaalkacyo Ọ bụ ụlọ ọrụ redio dabere na Galkayo, Somalia.
Nchịkọta
O nwere webụsaịtị emetụtara nke edere n'asụsụ Somali na n'asụsụ bekee, na-enye akụkọ na mgbede dị ugbu a.
A na-akpọbu Radio Free Somalia, Radio Gaalkacyo na-agụta ugbu a ndị ọbịa 50,000 kwa ụbọchị na ebe nrụọrụ weebụ ya. O nwekwara ihe dịka ndị na-ege ntị 950,000 na redio FM nke dị na Galkayo Na Garowe na mpaghara Puntland nke dị n'ebe ugwu ọwụwa anyanwụ, nke ruru ihe karịrị 250 km2.
Laura Hughes
Laura Hughes nwere ike ịtụ aka na:
93 Days
93 Days bụ ihe nkiri 2016 na- akpali obi ihe nkiri Naijiria nke Steve Gukas na- eduzi ma mekwa ya. Ihe nkiri a na-akọ banyere ọrịa Ebola nke afọ 2014 na Naijiria na ikwụsị mgbasa ya nke ọma site n'aka ndị ọrụ ahụike sitere na ụlọ ọgwụ Lagos. Ọ gosiputara Bimbo Akintola, Danny Glover na Bimbo Manuel na mmeko-mmepụta site Native FilmWorks, Michel Angelo Production na Bolanle Austen-Peters Production.
Atụmatụ
Na 20 Julaị 2014, Patrick Sawyer, onye nnọchi anya mba Liberia-America, rutere Lagos, Nigeria. A na-akpọga ya ozugbo na First Consultants Medical Center mgbe ọ nwesịrị mgbaàmà na-akawanye njo. Otu n'ime ndị dọkịta na-eso ya, Dr. Ameyo Adadevoh, nwere nchegbu na ọ nwere ike ibute Ebola, ọ bụ ezie na Sawyer gọnarị aro ahụ; ka o sina dị, o kpebiri ichepụ Sawyer ma rịọ ndị ọrụ ya ka ha kpachapụ anya mgbe ha na-elekọta ya.
Akụkọ a gbadoro ụkwụ na àjà ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị tinyere ndụ ha n'ihe ize ndụ iji hụ na nje Ebola dị n'ime ya, tupu ọ ghọọ ọrịa.
Tunde Kelani
Tunde Kelani (amụrụ ya na 26 Febụwarị 1948), nke a maara dịka TK, bụ onye na-eme ihe nkiri na Naijiria. N'ime ọrụ karịrị afọ iri anọ, TK bụ ọkachamara n'ịmepụta ihe nkiri na-akwalite ọdịbendị ọdịbendị bara ụba nke Naịjirịa ma nwee mgbọrọgwụ siri ike na akwụkwọ, nchekwa, agụmakwụkwọ, ntụrụndụ na nkwalite ọdịbendị.
A makwaara ya maka ịhụnanya onwere maka mgbanwe nke ihe odide n'ime ihe nkiri dịka ọtụtụ n'ime ọrụ ya gbasoro ụdị ihe nkiri ahụ gụnyere Ko se Gbe, Oleku, Thunder Bolt, The Narrow Path, White Handkerchief, Maami na Dazzling Mirage.
Mgbe ọ dị obere, e zigara ya Abeokuta, ka ya na nne na nna ya ochie biri. Omenala na ọdịnala ndị Yoruba bara ụba ọ nwetara n'oge ọ bụ nwata, tinyere ahụmịhe ọ nwetara na London Film School ebe ọ gụrụ nka nke ịme ihe nkiri, kwadebere ya maka ihe ọ na-eme taa.
Mmalite ndụ ya
E webatara ya na akwụkwọ Yoruba site na mmalite nke ndụ ya ma ihe nkiri metụtakwara ya nke ukwuu dịka ndị Yoruba nwere ọdịnala ihe nkiri njem siri ike n'oge ahụ. Mgbe ọ nọ n'ụlọ akwụkwọ sekọndrị, o nwere ihe ùgwù ịhụ ọtụtụ n'ime nnukwu ihe nkiri Yoruba gụnyere Palmwine Drinkard, Oba Koso, Kurunmi, Ogunde na ndị ọzọ.
O nwere mmasị na foto site na ụlọ akwụkwọ praịmarị. N'oge agụmakwụkwọ ụlọ akwụkwọ sekọndrị ya, ọ na-etinye ego ma na-ewepụta oge iji mụta foto. Ya mere, n'ụzọ a na-apụghị izere ezere, ọ ghọrọ onye na-ese foto mgbe ọ gụsịrị ụlọ akwụkwọ sekọndrị. Mgbe e mesịrị, ọ nwetara ọzụzụ na Western Nigeria Television (WNTV) wee gaa n'ihu ịga London Film School.
Mmalite ọrụ ya
N'afọ mgbe 1970, Kelani rụrụ ọrụ dị ka onye nta akụkọ BBC TV na Reuters, na igwe onyonyo nke Naijiria. Maka Reuters ọ gara Ethiopia iji kpuchie ọkọchị ahụ na Zimbabwe ugboro atọ iji kpuchie nnwere onwe n'ebe ahụ. Ozugbo ọ gụsịrị akwụkwọ na London Film School, ọ laghachiri Naịjirịa ma soro Adebayo Faleti mepụta ihe nkiri mbụ ya nke a na-akpọ Ihe esemokwu nke Rev. Nna Michael. (Idaamu Paadi Minkailu). Ndị ọzọ na-emepụta ihe gụnyere Alhaji Lasisi Oriekun, Wale Fanubi - onye ọrụ ibe ya si Cinekraft, Yemi Farounbi na ihe nkiri nke Lola Fani-Kayode. Tunde Kelani arụwokwa ọrụ na ọtụtụ ihe nkiri ndị e mepụtara na Naịjirịa dịka onye na-ese ihe nkiri. Ụfọdụ n'ime ihe nkiri 16mm ọ rụrụ gụnyere: Anikura; Ogun Ajaye; Iya Ni Wura; Taxi Driver; Iwa na Fopomoyo. N'afọ 1990, Kelani bụ osote onye nduzi na onye na-eme ihe nkiri na ihe nkiri nke afọ 1990 Mister Johnson, ihe nkiri mbụ nke America mere na Nigeria. Ihe nkiri a bụ Pierce Brosnan na Maynard Eziashi, ihe nkiri a dabere na akwụkwọ akụkọ nke Joyce Cary dere n'afọ 1939.
Mgbanwe edemede
TK mepụtara ebe dị nro maka ịgụ akwụkwọ mgbe ọ dị obere ma nke a mechara ghọọ ntụrụndụ kachasị amasị ya. Malite na ọrụ ise nke D. O. Fagunwa, nke gụnyere Igbo Olodumare, Ogboju Ode Ninu Igbo Irunmale, Aditu Olodumare, Irinkerindo Ninu Igbo Elegbeje na Ireke Onibudo, ọ mikpuru onwe ya n'ọrụ ọ bụla ọ nwere ike inweta aka ya n'asụsụ Yoruba na Bekee. Ozugbo ọ chọpụtara mmekọrịta dị n'etiti akwụkwọ na ihe nkiri, ọ nakweere mgbanwe edemede dị ka ihe nlereanya na-arụ ọrụ maka ịme ihe nkiri ya. Ọ bụghị naanị na ọ hụrụ akwụkwọ ndị ahụ n'anya, ọ hụkwara ndị edemede ahụ n'anya dịka a na-ahụ ya mgbe niile n'etiti ha. Ndị edemede kachasị amasị ya gụnyere Kola Akinlade, Pa Amos Tutuola, Cyprian Ekwensi, Akinwunmi Ishola, Adebayo Faleti, Wale Ogunyemi na Wole Soyinka.
Ụfọdụ n'ime ihe nkiri ya kachasị nwee ihe ịga nke ọma bụ mgbanwe edemede ma ha gụnyere: Koseegbe, Oleku, Thunderbolt (Magun), The White Handkerchief, The Narrow Path, Maami na nso nso a Dazzling Mirage. O kpebiri ịnọgide na-enwe ihe nlereanya a maka ihe nkiri ya n'ọdịnihu.
Ụlọ ọrụ mmepụta ihe
N'afọ 1991, Tunde Kelani malitere ụlọ ọrụ mmepụta nke ya, Mainframe Films and Television Productions - Opomulero, ka o wee nwee ike imepụta ihe nkiri ma ọ bụghị naanị inye nkwado teknụzụ. N'ịbụ onye si n'ụwa nke ihe nkiri na akwụkwọ pụta, mgbanwe nke akwụkwọ na egwuregwu maka sinima bụ isi ihe nkiri Kelani na-eme ma site na ha, ọ na-eme ememe ndị edemede na ọrụ ha na ihe ọ na-ahụ dị ka ọha na eze nke na-agụ obere.
Gcina
Gcina bụ aha Afrika nyere. Ndị ama ama nwere aha gụnyere:
Tunde Kelani
Ụlọ ọrụ mmepụta ihe
Na Mainframe, o mepụtara ihe nkiri dịka Ti Oluwa Nile, Ayo Ni Mo Fe, Koseegbe, Oleku, Thunderbolt (Magun), Saworoide, Agogo Eewo, The Campus Queen, Abeni, Narrow Path, Arugba na Maami.
Edensibia
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ Òtù:Pages with unreviewed translations
Omotayo Akinremi
Omotayo Akinremi (a mụrụ na ụbọchị iri na atọ, ọnwa Septemba afọ 1974) bụ onye Naijiria bụrụkwa onye gbara oso ya na  ọsọ ihe mgbochi n'oge gara aga. Ọ sonyere na asọmpi nke mba ụwa n'egwuregwu ịgba ọsọ ebe ọ nochitere anya Naịjirịa. O nwetara ihe nrite ọla edo n'asọmpi asọmpi afọ 1992 na 1993 nke Afrịka n'asọmpi egwuregwu mita narị anọ, o nwetakwara ọla nchara na mmemme afọ 1990, na n'egwuregwu Africa niile nke 1991 ọ nwetara nrite ọla n'asọmpi mita narị anọ. Emily merikwara na mita 200 na asọmpi egwuregwu egwuregwu Oceania afọ 2000. Ọzọkwa, o sonyeere n'otu egwuregwu ndị ọsọ mgbagharị nke 4 × 400 obodo Naijiria bụ ndị nwetara ihe nrite ọla na 1993 Summer Universiade na Olabisi Afolabi, Omolade Akinremi na Onyinye Chikezie.
Edemsibia
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Medinaceli
Medinaceli bụ village no na South ala ana-kpo Soria.
Malitel
Malitel bụ ụlọ ọrụ na-eweta ọrụ ekwentị mkpanaaka na Mali. Ọ bụ enyemaka nke Sotelma, ụlọ ọrụ nkwukọrịta mba. Siemens AG na-akwado ọrụ Malitel.
Scipio Moorhead
Scipio Moorhead (na-arụ ọrụ c. 1773-mgbe 1775) bụ onye na-ese ihe n'ohu Africa-America nké bi na Boston, Massachusetts. A maara Moorhead site na uri nke onye Africa-America na-ede uri nke oge a bụ Phillis Wheatley, nke a raara nye "Nye S. M. ónyé na-eto eto African Painter, na ịhụ ọrụ ya", nke e bipụtara na Poems on Various Subjects, Religious and Moral, 1773. A mụtara áhà ya zuru ezu site na ógè marginalia.
Moorhead bụ ohu nkè Reverend John Moorhead nke Boston, Massachusetts. Ọ bụ nwunye ónyé ụkọchukwu Sarah Moorhead, onye bụ onye nkụzi nka, kụziiri ya nkà ya maka ise ihe. Ọ bụ ezie na ọ bụ ohu, Scipio Moorhead nwere ọtụtụ ikike nke ndị ọrụ nweere onwe ha. Enweghị ọrụ mbụ nke Scipio ka dị, mana ọ nwere ike ịbụ ónyé a kpọtụrụ aha na mgbasa ozi Boston News-Letter na Jenụwarị 7, 1773, nke kwuru banyere "onye na-ese ihe ojii... Onye isi ojii nwere ọgụgụ isi pụrụ iche. "
E rere Scipio na Jenụwarị 1775 dị ka akụkụ nke ire ala. Ebe a na-akpọsa maka ire ahịa ohu, n'akụkụ osisi Liberty, bụ nke ndị na-eme ngagharị iwe na narị afọ nke iri na itoolu mere mkpesa màkà iwepụ ohu. N'afọ 1780, ndị ohu nọ na Massachusetts gbara akwụkwọ maka nnwere onwe nke dugara na mwepụ zuru oke, mana a maghị ma a tọhapụrụ Scipio, ébé ọ bụ na edere ónyé zụrụ ya na enweghị ihe ndekọ nke ebe ọ nọ mgbè afọ 1775 gasịrị.
Queen mother (Africa)
Nne eze nwanyị (nke a na-akpọkwa Queenmother) bụ okwu a na-eji akọwa ụfọdụ ndị ọchịchị ọdịnala nwanyị na ọdịbendị Afrịka. Ọ bụ ezie na enweghi nkọwa zuru oke banyere "nne eze nwanyị", dịka ọrụ ha dịgasị iche site na ọha mmadụ, ọnọdụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị, na ọdịbendị, ha na-arụkarị ọrụ dị mkpa na gọọmentị ime obodo ma "na-ejide ike na mmetụta ọha na eze".
Ha bụ akụkụ dị mkpa nke ụlọ ọrụ mmekọrịta mmadụ na ibe ya, ndọrọ ndọrọ ọchịchị, na ọdịbendị gafee kọntinent Afrịka: ndị Akan, dịka ọmụmaatụ, ghọtara ha dị ka ndị na-eme ihe nkiri ndọrọ ndọrọ ọchịchị dị mkpa ma na-achọpụta ihe nketa site na ha n'ụzọ nne; ebe na Uganda, enwere ike iji okwu ahụ kọwaa ụmụ nwanyị na-achị kpamkpam. Ọnụ ọgụgụ nke ndị nne eze nwanyị na-achị ugbu a ebelatawo kemgbe oge ndị ọchịchị na-achị ala ọzọ, ọ bụ ezie na narị afọ nke 21 ahụla ka mmetụta ha na-eto n'ọnọdụ ụfọdụ. Ọtụtụ n'ime ha bụ ndị otu African Queens and Women Cultural Leaders Network, otu ọrụ afọ ofufo.
Akụkọ ihe mere eme
Ndị nne eze nwanyị bụbu ndị ndọrọ ndọrọ ọchịchị dị mkpa bụ ndị nyere iwu nkwanye ùgwù tupu oge ọchịchị. Otú ọ dị, ndị nnọchiteanya nke ọrụ na ọnụ ọgụgụ ndị a dịgasị iche iche: n'ọnọdụ ụfọdụ, a na-ewere ha dị ka ndị na-achị onwe ha, na ndị ọzọ, ha nwere ikike kpọmkwem maka okwu "ụmụ nwanyị" (ma ọ bụ okwu metụtara ma nwoke na nwanyị ọnụ, dị ka idina mmadụ n'ike). ịkwa iko na esemokwu alụmdi na nwunye), n'ebe ndị ọzọ ka, ha bụ nanị nne nkịtị nke ndị a ma ama, ma nwee ọnọdụ niile dị na ya.
Ndị na-achị ala si Europe, n'ihi ịkpa ókè nwoke na nwanyị nke ha, na-ekwurịta okwu naanị na ndị ikom nwere aha na mpaghara ha na-arụ ọrụ. Ndị nne eze nwanyị n'Africa, n'ụzọ bụ isi, a maghị ha dị ka ndị dị mkpa ma na-akpọkarị ha n'akwụkwọ akụkọ ihe mere eme nke ndị ọchịchị / ozi ala ọzọ dị ka "ụmụnne nwanyị" nke ndị ikom nọ n'ọchịchị. Ịgọnahụ ọnọdụ ụmụ nwanyị ndị a chere ihu mere ka ọ dịrị ha mfe ịla n'iyi - ya mere, n'okpuru ọchịchị ndị ọchịchị, ndị nne eze nwanyị, dị ka ụmụ nwanyị ndị ọzọ nọ na kọntinent ahụ, tụfuru "ihe ùgwù na ikike mmekọrịta mmadụ na ibe ya, okpukpe, iwu, na ndọrọ ndọrọ ọchịchị".
Balla Moussa Keïta
Balla Moussa Keïta (1934 Machị 6, 2001) bụ onye Mali na-eme ihe nkiri na onye na-eme ọchị, na onye ọsụ ụzọ na-eme sinima n'Ebe Ọdịda Anyanwụ Afrịka nke a maara nke ọma na West (karịsịa France). A mụrụ ya na mpaghara Ségou nke Mali dịka nwa eze ọdịnala nke usoro ndị eze Keita, ọ bụ onye na-emepụta redio na mbụ. O mechara gbanwee ime ihe nkiri ma mee ọtụtụ ihe nkiri site n'aka ndị nduzi Mali ama ama dịka Cheick Oumar Sissoko, Souleymane Cissé na Abdoulaye Ascofaré. Otu n'ime ọrụ ya ndị a na-akatọ bụ nke eze agbụrụ Rouma Boll na Yeelen na dịka Mambi na Guimba, un tyrant, une époque. Ọ natara ihe nrite Best Male Interpretation na FESPACO maka ọrụ ya na ihe nkiri Guinea Séré, le témoin.
Mmalite ndụ
A mụrụ Balla Moussa Keïta na Nango, Mali, obere obodo dị ihe dịka kilomita 40 site na Ségou n'afọ 1934. E zigara ya n'ụlọ akwụkwọ na Ségou mgbe ọ dị afọ asatọ, agụmakwụkwọ Keïta kwụsịrị mgbe ọ gụsịrị akwụkwọ praịmarị mgbe ọ laghachiri n'ụlọ iji nyere ndị mụrụ ya aka n'ọrụ ugbo. Mgbe nna ya nwụrụ, Keïta kwagara Bamako ịchọ ọrụ. Keïta rụrụ ọrụ na mbụ dịka onye na-ere ahịa, na-azụta azụ na osikapa n'aka Mopti na Dioro ma na-ere ha na Bamako.
Ọrụ
N'afọ 1960, o jisiri ike nweta ọrụ na National Theater (n'oge ahụ n'okpuru Haut Commissariat à la jeunesse - High Commission for Youth). N'okpuru nkwado nke Commissariat, Keïta dekọrọ mgbasa ozi redio mbụ ya maka redio Mali n'afọ 1967. Na mbido, Keïta dekọrọ ndụmọdụ dị mkpirikpi banyere ọkụ ọhịa na omume nke ndị ọkwọ ụgbọala. Nke a mechara duga na mmemme kwa izu "Prévention et Circulation routière (Prevention and Road Traffic). Keïta si otú a ghọọ olu a ma ama na redio, a makwaara ya dịka "Balla Moussa". O nyere ọtụtụ ihe ngosi redio na akụkọ n'oge a. Ndị otu gọọmentị dịka AMP (Agence malienne de publicité) na ANIM (Agence nationale d'information du Mali) jiri nkà olu ya mee ihe.
Fisayo Akinade
Fisayo Akinade (amuru 28 Disemba 1987) bu onye omekorita Britain, mara amara maka oru ya dika Dean Monroe na Cucumber na Banana na Channel 4 na Mr. Ajayi na usoro Netflix ama ama Heartstopper, yana oru ya na ihe nkiri.
A mụrụ Akinade na Liverpool. Ọ nọrọ afọ anọ n'oge ọ bụ nwata na Naịjirịa tupu ọ laghachi UK ebe ọ tolitere na Fallowfield na Moss Side nke Manchester. Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Balla Moussa Keïta
Ọrụ
Keïta kụzikwaara na Institut national des arts (National Institute of the Arts) nke Mali. E nyere ya ihe nrite Best Male Interpretation Award na FESPACO maka ọrụ ya na ihe nkiri Guinea Séré, le témoin n'afọ 1991.
Ọnwụ
Ọ nwụrụ na Bamako n'afọ 2001 site na emphysema nke akpa ume n'akụkụ ụfọdụ n'ihi na ọ na-ese siga ogologo oge, ụmụ iri fọdụrụ ya.
Lisa Fugard
Lisa Fugard bụ onye odee na omee ihe nkiri South Afrika. A mụrụ ya na Port Elizabeth, South Afrika, ọ bụ naanị nwa onye na-ede egwuregwu Athol Fugard na onye edemede bụ Sheila Meiring Fugard.
Ọrụ
Fugard kwagara New York City na afo 1980 ịchụso ọrụ ime ihe, wee nweta ọtụtụ ọkwa na ọrụ ihe nkiri, gụnyere Isabel Dyson na mmepụta mbụ nke ụmụ m nna nna ya! Africa m! Ya, di ya, na nwa nwoke (amụrụ 2004) ebiwo n'ọzara Southern California kemgbe mmalite na afo 2002, na Borrego Springs na Encinitas, n'ụsọ oké osimiri n'ebe ugwu San Diego.
Kemgbe afo 1992, Fugard edeela ọtụtụ akụkọ mkpirisi maka akwụkwọ akụkọ edemede, yana akụkọ maka ngalaba njem New York Times. Na Jenụwarị na afo 2006, o dere akwụkwọ akụkọ Skinner's Drift ,, gbasara ọgbaghara n'otu ugbo South Africa na afo 1997.
Mkparịta ụka
Fugard bụ ọkà okwu ọbịa na afo 2007 Literary Guild of Orange County Festival of Women Authors.
Njikọ mpụga
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Mkpụrụ osisi Irving na akwụkwọ
Irving Pulp and Paper Limited, nke bụbu Irving Pulm Mill, Reversing Falls, bụ ụlọ ọrụ onwe onye dị na ọdịda anyanwụ Saint John, New Brunswick, nke ọgbọ nke ezinụlọ K. C. Irving (1899-1992) nwere ma na-arụ ọrụ kemgbe 1951. Mgbe ọnwụ nke K. C. Irving (1899-1992), nwa ya nwoke nke okenye, J. D. Irving (b. 1928), ketara alaka ọhịa nke Irving Group of Companies, nke gụnyere ihe igwe ihe.
Nchịkọta
Ihe igwe ihe mbụ nke narị afọ nke iri na itoolu na ebe ọ dị ugbu a na ọdịda anyanwụ Saint John, New Brunswick bụ nke Andre Cushing na Company. Ebe ahụ bụkwa ebe Cushing Sulphite Fibre Company Limited Mill na Sulphite Pulp Mill, Reversing Falls.
Kemgbe ahụ, a maara ihe igwe ihe ahụ dị ka Irving Pulp Mill, Reversing Falls na Reversing Fall pulp na akwụkwọ igwe, yana aha ya ugbu a, Irving Pulm and Paper Limited.
K. C. Irving (1899-1992) - onye ketara azụmahịa osisi ezinụlọ Irving, J.D. Irving Limited, site n'aka nna ya na 1933 - guzobere Irving Pulp and Paper Limited na 1951.
Ka ọ na-erule 2018, J.D. Irving atọ New Brunswick akwụkwọ mills - Irving Paper na Irving Pulp & Paper na Saint John, na Lake Utopia Paper dị nso na St. George, "na-anọchite anya otu ndị karịrị 830 na ihe karịrị $ 230 nde na ịzụta mpaghara site na ndị na-eweta New Brunsick. "
Akụkọ ihe mere eme
Na narị afọ nke iri na itoolu, Andre Cushing (1820-1891) nke dị na Massachusetts n'oge ahụ na nwa nwanne ya nwoke George Bryon Cushing (1831-1888) nwere "ọtụtụ osisi" n'ebe ugwu Maine. Ha na-adabere na Osimiri St. John iji buru osisi ha. N'etiti narị afọ, ha kwagara ezinụlọ ha na Saint John wee zụta ala na Union na Reversing Falls na ọdịda anyanwụ Saint John. Ha nwere ma na-arụ ọrụ n'ụlọ ọrụ pulp dị nso na Reversing Falls. Ọkụ gbara ihe igwe ihe ha n'afọ 1885, wughachi ya n'afọ 1896 ma were ihe ruru mmadụ 225 n'ọrụ. George Cushing gbasaa ụlọ ọrụ ahụ n'ime afọ 1890 nke gụnyere nguzobe nke Cushing Sulphite Fibre Company iji jiri ihe mkpofu sitere na igwe ihe. N'afọ 1898, a kpọrọ ọrụ Cushings Andre Cushing and Company.
Ngwaahịa na Ọrụ Ọhịa Irving
Irving Pulp and Paper Limited, Irving Paper Limited, irving Tissue Company Limited bụ akụkụ nke Irving Forest Products & Services nke ụlọ ọrụ J.D. Irving, Ltd nwere ma na-arụ ọrụ. J.D. Irving Limited gụnyekwara JDI Integrated Logistics (nke bụbu Irving Transportation Services), Irving Shipbuilding, Irving Retail & Distribution Services, Irving Consumer Products, Industrial Equipment & Construction, Specialty Printing, Personnel Services, Security Services, Amateur Sports, na Brunswick News.
Ihe ịma aka iwu
N'afọ 2018, e boro Irving Pulp and Paper Limited ebubo iri na ise n'okpuru Iwu Azụmaahịa mgbe Reversing Falls pulp na akwụkwọ na ọdịda anyanwụ Saint John, New Brunswick wepụtara nsị na-emerụ ahụ n'ime Osimiri St. John n'etiti June 2014 na August 2016. E setịpụrụ ntaramahụhụ ahụ na CA$3.5M - "otu n'ime ntaramahụjụ kachasị maka itinye ihe ndị na-emerụ ahụ. N'ụlọ ikpe mpaghara New Brunswick, Irving kwetara na ikpe mara ya n'ọnwa Ọktoba 2018, na atọ n'ime ebubo iri na ise ma "kwekọrịta ịkwụ ụgwọ nde $ 3.5 na ntaramahụhụ dịka akụkụ nke nkwupụta nkwekọrịta nke eziokwu na aro jikọrọ aka". Onye ọkàiwu Crown bụ Paul Adams kwuru na oke na nsị nke nsị ahụ "dị oke mkpa". Na nzaghachi, n'ọnwa Ọktoba 2018, ndị ọka iwu Irving gbara iwu nke Iwu Azụmaahịa aka. A mara ụlọ ọrụ Saint John ikpe maka imebi Iwu Azụmaahịa na 1999, 2009 na 2010 na ntaramahụhụ dị n'etiti $ 37,000 na $ 75,000.
Gwede
Gwede bụ aha na aha nna onye Afrịka. Ndị ama ama nwere aha gụnyere:
Alcubilla de las Peñas
300px|right
Alcubilla de las Peñas bụ village no na South ala ana-kpo Soria.
Òtù:Spanish towns Òtù:Soria
Daniel Mensah
Daniel Mensah, nke a makwaara dị ka Hello, bụ ọkwá nkà Ga na onye na-ese igbe ozu. Ọ na-arụ ọrụ dị ka onye na-ese ihe na ọkwá nkà na Teshie, Greater Accra, Ghana.
Akụkọ ndụ ya
A mụrụ ya n'afọ 1968 na Teshie, Daniel Mensah gụrụ akwụkwọ afọ isii site n'afọ 1984 ruo n'afọ 1990 ya na onye na-ese igbe ozu Ga bụ Paa Joe onye Kane Kwei (1924-1992) zụrụ na Teshie. Mgbe Mensah gụsịrị akwụkwọ, ya na Paa Joe rụrụ ọrụ afọ asatọ na Nungua dị ka ọkwá nkà ruo mgbe o mepere n'afọ 1998 ụlọ ọrụ nke ya nke a na-akpọ "Hello Design Coffin Works" na Teshie. Mensah sonyere n'ihe ngosi nka dị iche iche na Europe na ụfọdụ ọrụ ihe nkiri Europe, dị ka "Sépulture sur mesure" site na Philippe Lespinasse. Ụfọdụ n'ime igbe ozu ya dị na nchịkọta nke British Museum na London, na Sainsbury Centre for Visual Arts na Norwich na nchịkọta nka nke onwe.
Akwụkwọ ọgụgụ
Regula Tschumi. 2008. The Buried Treasures of the Ga. Nka ozu nke Ghana. Benteli, p. 122 -123; 229.
Edensibia
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Café Neo
Ụlọ ọrụ ahụ malitere na afọ 2012 dị ka eriri ezinụlọ mgbe ụmụnne Ngozi Dozie na Chijioke Dozie malitere azụmahịa na-esi kọfị na Lagos. Ụlọ ahịa flagship dị na Victoria Island, Lagos. Akara ndị ọzọ nke akara ahụ na-arụkwa ọrụ n'obodo ahụ.
Njikọ mpụga
Òtù:Ebe ana ere ma na añu mmanya na Lagos
Alpanseque
Alpanseque bụ ime obodo di na ndịda nke ala ana-kpo Soria.
Òtù:Spanish towns Òtù:Soria