cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mmetọ ugbo
Igwe
Ihe mkpofu ụlọ ọrụ ígwè, nke a na-ejikarị eme ihe n'ime fatịlaịza n'ihi ọkwa dị elu nke zinc (nke dị mkpa maka uto osisi), nwekwara ike ịgụnye ọla ndị na-egbu egbu: ọt, arsenic, cadmium, chromium, na nickel. Ihe ndị na-egbu egbu kachasị na ụdị fatịlaịza a bụ mercury, ọta, na arsenic. Enwere ike iwepụ ihe ndị a nwere ike imerụ ahụ n'oge mmepụta fatịlaịza; Otú ọ dị, nke a na-eme ka ọnụahịa fatịlaịtị dịkwuo elu. A na-enweta fatịlaịza dị ọcha n'ọtụtụ ebe, ma eleghị anya a maara nke ọma dị ka fatịlaịtị na-agbaze mmiri nke nwere ihe na-acha anụnụ anụnụ. A na-ejikarị fatịlaịza dị ka ndị a eme ihe n'ụlọ, dị ka Miracle-Gro. A na-eji fatịlaịza ndị a na-agbaze mmiri nke ukwuu na azụmaahịa ụlọ ọrụ na-azụ osisi ma dị na ngwugwu buru ibu na ọnụ ala karịa ọnụ ọgụgụ mkpọsa. Enwekwara ụfọdụ fatịlaịza dị ọnụ ala nke a na-eme na ndị dị ọcha, na-egbochi mmepụta.
Mgbari nke ala na sedimentation
alt=Soil erosion|áká_ịkẹngạ|thumb|Mgbari ala: ala asawo site n'ọhịa a kụrụ akụ site n'ọnụ ụzọ ámá a wee banye n'ime mmiri gafere. Ọrụ ugbo na-enye aka nke ukwuu na mbuze ala na ikpo ala site na njikwa siri ike ma ọ bụ mkpuchi ala na-adịghị arụ ọrụ nke ọma. A na-eme atụmatụ na mmebi ala ugbo na-eduga na mbelata a na-apụghị ịgbanwe agbanwe na ọmụmụ ihe na ihe dị ka nde hekta 6 nke ala na-eme nri kwa afọ. Nchịkọta nke sediments (ya bụ sedimentation) na mmiri na-asọ asọ na-emetụta ogo mmiri n'ụzọ dị iche iche. Sedimentation nwere ike belata ikike njem nke ọwara, iyi, osimiri, na ọwa ụgbọ mmiri. Ọ pụkwara igbochi oke ìhè na-abanye na mmiri, nke na-emetụta ihe ndị dị n'ime mmiri. Nsogbu a na-enweta site na sedimentation nwere ike igbochi omume iri nri nke azụ, na-emetụta ọnụọgụ mmadụ. Sedimentation na-emetụtakwa njem na nchịkọta nke mmetọ, gụnyere phosphorus na ọgwụ ahụhụ dị iche iche.
Mgbasa na ikuku nitrous oxide
Usoro biogeochemical nke ala sitere n'okike na-eme ka ikuku dị iche iche na-ekpo ọkụ, gụnyere nitrous oxide. Omume nchịkwa ọrụ ugbo nwere ike imetụta ọkwa ikuku. Dịka ọmụmaatụ, egosila na ọkwa ọrụ ugbo na-emetụta ikuku nitrous oxide.
Ọrụ ugbo na-emepụta ihe n'ụzọ na-adịghị mma iji belata
Site n'echiche gburugburu ebe obibi, fatịlaịza, mmepụta nke ukwuu na iji ọgwụ nje eme ihe n'ọrụ ugbo akpatala, ma na-akpata mbibi dị ukwuu n'ụwa niile na gburugburu ebe obibi, ahụike ala, ụdị dịgasị iche iche, mmiri ala na mmiri ọṅụṅụ. na mgbe ụfọdụ ahụike ndị ọrụ ugbo na ọmụmụ.
Ọrụ ugbo na-egbu egbu na-ebelata ụfọdụ mmetụta gburugburu ebe obibi n'ihe gbasara ọrụ ugbo nke oge ochie, mana ọnụ ọgụgụ nke mbelata nwere ike isi ike ịkọwapụta ma dị iche dabere na ụzọ ọrụ ugbo. N'ọnọdụ ụfọdụ, ibelata mkpofu nri na mgbanwe nri nwere ike inye uru ka ukwuu.ref name=Seufert/> Nnyocha e mere na 2020 na Mahadum nka na ụzụ nke Munich chọpụtara na ikuku griin haus nke nri sitere n'osisi a na-akọ dị ala karịa nri sitere n'osisi a na-akọ. Ọnụ ego gas griin haus na-eri anụ ndị a na-emepụta bụ otu ihe na anụ anaghị emepụta ya. Otú ọ dị, otu akwụkwọ ahụ kwuru na ngbanwe site na usoro omenala gaa n'usoro ihe omume nwere ike ịba uru maka ịrụ ọrụ ogologo oge na ọrụ gburugburu ebe obibi, ma eleghị anya na-emewanye ala ka oge na-aga.
Ikuku Green sitere na nsị
Òtù Nri na Ọrụ Ugbo nke Mba Ndị Dị n'Otu (FAO) buru amụma na 18% nke gas na-ekpo ọkụ nke mmadụ na-abịa ahụike pụtaghị ìhè site na anụ ụlọ ụwa. Akụkọ a tụkwara aro na ikuku sitere na anụ ụlọ karịrị nke nie na anụ ụlọ na-arụ ọrụ ugbu a n'ịmepụta gas na-ekpo ọkụ, a na-ekwu na atụmatụ ahụ bụ ihe na-ezighị ezi. Ọ bụ ezie na FAO jiri nyocha nke ndụ nke ọrụ ugbo anụmanụ (ya bụ, akụkụ niile gụnyere ikuku sitere na ihe ọkụkụ na-eto eto maka nri, njem gaa na igbu anụ, wdg), ha etinyeghị otu nyocha ahụ maka ngalaba njem.
Ndị ọzọ na-ekwu na atụmatụ FAO dị ala nke ukwuu, na-ekwu ete ụlọ ọrụ anụ ụlọ zuru ụwa ọnụ nwere ike ibute ihe ruru 51% nke gas na-ekpo ọkụ na ikuku karịa 18%. Ndị nkatọ na-ekwu na ọdịiche dị na atụmatụ sitere na ojiji FAO na-eji data ochie. N'agbanyeghi, ọ bụrụ na akụkọ FAO nke 18% ziri ezi, nke ahụ ka na-eme ka anụ ụlọ bụrụ nke abụọ kachasị emetọ gas.
Ihe nlereanya PNAS gosipụtara na ọbụlagodi na ewepụrụ ụmụ anụmanụ kpamkpam na ọrụ ugbo na nri US, ikuku GHG nke US ga-ebelata naanị 2.6% (ma ọ bụ 28% nke ikuku GHHG nke ọrụ ugbo). Nke a bụ n'ihi mkpa ọ dị iji fatịlaịza dochie nsị anụmanụ na iji dochie ihe ndị ọzọ anụmanụ na-emepụta, yana n'ihi na anụ ụlọ na-eji nri ndị mmadụ na-apụghị ịgụta na ihe ndị na-emepụta eriri. Ọzọkwa, ndị mmadụ ga-ata ahụhụ site na ụkọ dị ukwuu na ihe oriri ndị dị mkpa ọ bụ ezie na ha ga-enweta ike karịrị akarị, nke nwere ike iduga oke ibu.
Ọgwụ na-egbu ụmụ ahụhụ
Biopesticides bụ ọgwụ ahụhụ sitere na ihe okike (anụmanụ, osisi, microorganisms, mineral ụfọdụ). Dị ka ihe ọzọ na ọgwụ ahụhụ ọdịnala, ọgwụ biopesticides nwere ike belata mmetọ ọrụ ugbo n'ozuzu ya n'ihi na ha dị nchebe iji chịkwaa, na-emetụtakarị anụ ndị na-enweghị azụ ma ọ bụ anụ ndị nwere azụ, ma nwee obere oge fọdụrụ. Nchegbu ụfọdụ dị na biopesticides nwere ike inwe mmetụta na-adịghị mma na ọnụ ọgụgụ nke ụdị ndị na-enweghị isi, Otú ọ dị.
Na United States, ndị na-egbu egbu na-achịkwa site na EPA. N'ihi na ọgwụ biopesticides adịghị emerụ ahụ ma nwee mmetụta dị nta na gburugburu ebe obibi karịa ọgwụ ahụhụ ndị ọzọ, ụlọ ọrụ ahụ anaghị achọ ọtụtụ data iji debanye aha ha. A na-ekwe ka ọtụtụ biopesticides n'okpuru National Organic Program, Ngalaba Ọrụ Ugbo nke United States, ụkpụrụ maka mmepụta ihe ọkụkụ.
Ụdị ndị na-awakpo
alt=Yellow Star Thistle.|áká_ịkẹngạ|thumb|Centaurea solstitialis, ahịhịa na-awakpo nke ukwuu, nwere ike ịbụ na e webatara ya na North America na mkpụrụ nri na-emetọ emetọ. Omume ọrụ ugbo dị ka ịkọ ugbo na ịkpa anụ ụlọ nyere aka na mgbasa ngwa ngwa. Ọ na-egbu egbu na ịnyịnya, na-egbochi osisi ala ka ha ghara itolite (na-ebelata ụdị dị iche iche na-emebi usoro okike), ọ bụkwa ihe mgbochi anụ ahụ maka mbata nke ụmụ anụmanụ. Mgbasawanye nke ọrụ ugbo n'ụwa niile emeela ka ebugharị nje, ahịhịa, na ọrịa na mberede gaa n'ebe ọhụrụ. Ọ bụrụ na ha guzobe, ha na-aghọ ụdị na-awakpo nke nwere ike imetụta ọnụ ọgụgụ nke ụdị ala ma na-eyi mmepụta ugbo egwu. Dịka ọmụmaatụ, njem nke aṅụ a zụlitere na Europe ma zigara ya na United States na / ma ọ bụ Canada maka iji ya dị ka ndị na-eme ntụ ọka azụmahịa emeela ka ewebata nje Old World na New World. Nkwupụta a nwere ike ịrụ ọrụ na mbelata aṅụ na-adịbeghị anya na North America. Ụdị ndị a na-ewebata n'ọrụ ugbo nwekwara ike ịgwakọta na ụdị ala nke na-akpata mbelata nke ụdị dị iche iche nke mkpụrụ ndụ ihe nketa ma na-eyi mmepụta ugbo egwu.
Mgbagwoju anya nke ebe obibi (ecology) metụtara ọrụ ugbo n'onwe ha nwekwara ike ime ka ọ dịrị ndị a webatara mfe. Ngwá ọrụ na-emetọ emetọ, anụ ụlọ na nri, na ihe ọkụkụ na-emetọrọ emetọ ma ọ bụ mkpụrụ ahịhịa nwekwara ike ibute mgbasa nke ahịhịhịa.
Turki
Chagatai[lower-alpha 1] ( چغتای, Čaġatāy), makwaara dị ka Turki,[lower-alpha 2] [1] Eastern Turkic[2] ma ọ bụ Chagatai Turkic (Čaġatāy türkīsi),[3] bụ asụsụ Turkic na-ekpochapụ  a na-asụbu n'ebe niile n'Ebe Etiti Eshia ma bụrụkwa asụsụ a na-ekekọrịta ede n'ebe ahụ ruo mmalite narị afọ nke 20. Ejiri ya mee ihe n'ofe mpaghara mpaghara gụnyere akụkụ Uzbekistan nke oge a, Xinjiang, Kazakhstan, na Kyrgyzstan.[4]  Akwụkwọ Chagatai bụ onye bu ụzọ ngalaba Karluk ọgbara ọhụrụ nke asụsụ Turkic, nke gụnyere Uzbek na Uyghur.[5]  Turkmen, nke na-adịghị n'ime alaka Karluk kama na ngalaba Oghuz nke asụsụ Turkic, Chagatai nwere mmetụta dị ukwuu na ya ruo ọtụtụ narị afọ.[6]
Mmetọ ugbo
Nchịkwa nke ihe ndị dị ndụ
Iji ihe ndị na-egbochi nje na-ahụ maka ihe ndị dị ndụ, ma ọ bụ iji ndị na-eri anụ, parasitoids, parasites, na pathogens chịkwaa ụmụ ahụhụ nke ugbo, nwere ike ibelata mmetọ ugbo nke jikọtara ya na usoro nchịkwa ahụhụ ndị ọzọ, dị ka iji pesticide. Otú ọ dị, a kparịtara ụka banyere uru iwebata ndị na-abụghị ndị na-ahụ maka ihe ndị na-ahụ maka ihe ndị dị ndụ. Ozugbo ewepụtara ya, iwebata onye na-ahụ maka biocontrol nwere ike ọ gaghị agbanwe agbanwe. Okwu gbasara gburugburu ebe obibi nwere ike ịgụnye ịgbasa site na ebe obibi ọrụ ugbo gaa na gburugburu eke, na mgbanwe ndị ọbịa ma ọ bụ imeghari iji were ụdị ụmụ amaala. Tụkwasị na nke ahụ, ịkọ ihe ga-esi na mmekọrịta dị na gburugburu ebe obibi dị mgbagwoju anya na mmetụta ndị nwere ike ime tupu ahapụ ya nwere ike isi ike. Otu ihe atụ nke usoro ihe nchịkwa bio nke butere mbibi gburugburu ebe obibi mere na North America, bụ ebe e webatara parasitoid nke urukurubụba iji chịkwaa nla gypsy na nla browntail. Parasitoid a nwere ike iji ọtụtụ ụdị ndị na-elekọta urukurubụba, ma yikarịrị ka ọ kpatara mbelata na mkpochapụ nke ọtụtụ ụdị nla silk..
Ihe dị ndụ emeghariri emeghari (Genetically modified organisms (GMO))
alt=Top: Lesser cornstalk borer larvae extensively damaged the leaves of this unprotected peanut plant. (Image Number K8664-2)-Photo by Herb Pilcher. Bottom: After only a few bites of peanut leaves of this genetically engineered plant (containing the genes of the Bacillus thuringiensis (Bt) bacteria), this lesser cornstalk borer larva crawled off the leaf and died. (Image Number K8664-1)-Photo by Herb Pilcher.|áká_èkpè|thumb|(N'elu) Non transgenic peanut leaves na-egosi nnukwu mmebi site na European corn borer larvae. (N'okpuru) A na-echebe akwụkwọ ahụekere nke a gbanwere iji mepụta nsí Bt pụọ na mmebi ahịhịa.
Mmetọ mkpụrụ ndụ ihe nketa na mmetụta gburugburu ebe obibi
Otú ọ dị, ihe ọkụkụ GMO nwere ike ịkpata mmetọ mkpụrụ ndụ ihe nketa nke ụdị osisi ala site na ngwakọta. Nke a nwere ike iduga n'ịbawanye ahịhịa nke osisi ma ọ bụ mkpochapụ nke ụdị ala. Na mgbakwunye, osisi transgenic n'onwe ya nwere ike ịghọ ahịhịa ma ọ bụrụ na mgbanwe ahụ eme ka ahụike ya dị mma na gburugburu ebe obibi.
Enwekwara nchegbu na ihe ndị na-abụghị ndị a na-elekwasị anya, dị ka ndị na-eme ntụ ọka na ndị iro okike, nwere ike ịnwe nsí site na iri ihe ọkụkụ na-emepụta Bt na mberede. Nnyocha e mere n'oge na-adịbeghị anya nke na-anwale mmetụta nke ntụ ọka ọka Bt na-eme ka ahịhịa ndị dị nso na-eme nri nke urukurubụba eze chọpụtara na egwu a na-eyi ndị eze ahụ dị ala.
Ojiji nke ihe ọkụkụ GMO nke e mepụtara maka iguzogide herbicide nwekwara ike ịbawanye oke mmetọ ugbo metụtara iji herbicide eme ihe. Dịka ọmụmaatụ, mmụba nke ojiji nke herbicide na ubi ọka na-eguzogide herbicide n'etiti ọdịda anyanwụ United States na-ebelata ọnụ ọgụgụ nke mmiri ara ehi dị maka ụmụ ahụhụ monarch butterfly.
Nchịkwa nke ntọhapụ nke ihe ndị a gbanwere mkpụrụ ndụ ihe nketa dịgasị iche dabere na ụdị ndị dị ndụ na mba metụtara.
GMO dị ka ngwá ọrụ nke ibelata mmetọ
Enviropig bụ ezì Yorkshire gbanwere mkpụrụ ndụ ihe nketa nke na-egosipụta phytase na asọ ya. Mkpụrụ, dị ka ọka na ọka wit, nwere phosphorus nke a na-ejikọta n'ụdị a na-adịghị agbari nke a maara dị ka phytic acid. A na-agbakwunye Phosphorus, ihe na-edozi ahụ dị mkpa maka ezì, na nri ahụ, ebe ọ bụ na enweghi ike ịkpụbi ya n'ụzọ nri ezì. N'ihi ya, ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ phosphorus niile a na-ahụ n'ime ọka na-efu n'ime nsị, ma nwee ike inye aka na ọkwa dị elu n'ime ala. Phytase bụ enzyme nke nwere ike imebi phytic acid na-adịghị agbari agbari, na-eme ka ezì nwee ya. Ikike nke Enviropig ịgbari phosphorus site na ọka na-ewepụ ihe mkpofu nke phosphorum ahụ (mbelata pasent ịrị abụọ wee ruo pasent ịrị isii), ma na-ewepu mkpa ọ dị ịgbakwunye ihe na-edozi ahụ na nri.
Nchịkwa nsị
Otu n'ime isi ihe na-enye aka na ikuku, ala na mmetọ mmiri bụ nsị anụmanụ. Dị ka akụkọ USDA nke afọ 2005 si kwuo, a na-emepụta ihe karịrị tọn 335 nke ihe mkpofu "ihe kpọrọ nkụ" (ihe mkpofu mgbe ewepụrụ mmiri) kwa afọ n'ugbo dị na United States. Ọrụ inye ụmụ anụmanụ nri na-emepụta ihe dị ka okpukpu 100 karịa nsị karịa ọnụ ọgụgụ nke nsị mmadụ a na-edozi na ụlọ ọrụ mmiri nsị nke US kwa afọ. Mmetọ sitere na fatịlaịza ugbo siri ike ịchọta, nyochaa ma chịkwaa. A na-achọta oke nitrate na mmiri dị n'okpuru ala ma nwee ike iru 50 mg / lita (ókè EU Directive). N'ọwara na osimiri, mmetọ nri sitere na fatịlaịza na-akpata eutrophication. Nke a ka njọ n'oge oyi, mgbe ịsụ ugbo n'oge mgbụsị akwụkwọ wepụtara ọtụtụ nitrates; mmiri ozuzo n'oge ọkọchị na-adị arọ na-abawanye na mmiri na-agbapụta, ma enwere obere ihe ọkụkụ. EPA na-atụ aro na otu ugbo mmiri ara ehi nwere ehi 2,500 na-emepụta ihe mkpofu dị ka obodo nwere ihe dị ka mmadụ 411,000. US National Research Council achọpụtala ísì dị ka nsogbu kachasị mkpa nke anụmanụ na mpaghara mpaghara. Usoro anụmanụ dị iche iche anabatala ọtụtụ usoro nchịkwa ihe mkpofu iji dozie nnukwu ihe mkpofu a na-emepụta kwa afọ.
Ime kọmpost
Ime kọmpost bụ usoro nchịkwa nsị siri ike nke na-adabere na nsị siri eme site na pensụl ngwugwu, ma ọ bụ ihe siri ike site na ihe na-ekewa nsị mmiri. E nwere ụzọ abụọ e si eme composting, na-arụ ọrụ na nke na-adịghị arụ ọrụ. A na-agbanye nsị site n'oge ruo n'oge n'oge na-arụ ọrụ composting, ebe ọ bụ na composting na-agaghị agafe agafe ọ bụghị. Achọpụtala na composting na-agafe agafe nwere obere ikuku gas na-acha akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ n'ihi ire ure na-ezughị ezu na ọnụego mgbasa gas dị ala. [citation needed]
Nkewa nke ihe siri ike na mmiri
Enwere ike ike ikewapụta nsị n'ime akụkụ siri ike na mmiri maka njikwa dị mfe. Enwere ike iji mmiri (4-8% ihe kpọrọ nkụ) mee ihe n'ụzọ dị mfe na usoro mgbapụta maka ịgbasa n'elu ihe ọkụkụ na akụkụ siri ike (15-30% ihe kpọrọ akọrọ) nwere ike iji dị ka ihe ndina, gbasaa na ọkụkụ, composted ma ọ bụ mbupụ.
Mgbari nri na ọdọ mmiri
thumb|Ọdọ mmiri anaerobic n'ebe a na-emepụta mmiri ara ehi Anaerobic digestion bụ ọgwụgwọ nke ihe mkpofu anụmanụ na-eji nje bacteria eme ihe n'ógbè na-enweghị ikuku, nke na-akwalite ire ure nke ihe siri ike. A na-eji mmiri ọkụ eme ihe iji mee ka ihe mkpofu dị ọkụ iji mụbaa ọnụego mmepụta gas. Mmiri fọdụrụnụ bara ọgaranya ma nwee ike iji ya mee ihe n'ọhịa dị ka fatịlaịza na gas methane nke enwere ike ịgba ọkụ ozugbo na stove biogas ma ọ bụ na generator engine iji mepụta ọkụ eletrik na okpomọkụ. Methane dị ihe dị ka okpukpu iri abụọ karịa gas na-ekpo ọkụ karịa carbon dioxide, nke nwere mmetụta ọjọọ gburugburu ebe obibi ma ọ bụrụ na anaghị achịkwa ya nke ọma. Anaerobic ọgwụgwọ nke ihe mkpofu bụ usoro kachasị mma maka ịchịkwa ísì metụtara njikwa nsị.
Ọdọ mmiri ọgwụgwọ nke ihe ndị dị ndụ na-ejikwa mgbari anaerobic iji mebie ihe siri ike, mana n'ụzọ dị nwayọ. A na-edebe ọdọ mmiri na okpomọkụ gburugburu ebe obibi karịa tankị mgbari ọkụ. Lagoons chọrọ nnukwu ala na oke mmiri iji rụọ ọrụ nke ọma, yabụ ha anaghị arụ ọrụ nke ọma n'ọtụtụ ihu igwe n'ebe ugwu United States. Lagoons na-enyekwa uru nke mbelata ísì na biogas na-eme ka ọ dị maka okpomọkụ na ike eletrik.
Nnyocha egosila na a na-ebelata ikuku GHG site na iji usoro mgbari nri aerobic. Mbelata na ego GHG nwere ike inye aka kwụọ ụgwọ maka ọnụahịa nrụnye dị elu nke teknụzụ aerobic dị ọcha ma mee ka ndị na-emepụta ihe nabata teknụzụ dị elu na gburugburu ebe obibi iji dochie ọdọ mmiri anaerobic dị ugbu a.
Edensibia
Òtù:Mmetọ ikuku Òtù:Mmetọ mmiri Òtù:Pages with unreviewed translations
Ụgwọ nke ụlọ ọrụ Egypt General Petroleum Corporation
Egypt General Petroleum Corporation (EGPC) na Arabic bụ mba ụlọ ọrụ mmanụ nke Egypt. Azụmahịa EGPCs gụnyere nyocha mmanụ crude, nnụcha na nchekwa. ụlọ ọrụ ahụ na-emepụtakwa mmanu mmanu na griiz ma na-enye ọrụ maka ọrụ mmanụ na gas.
Akụkọ ihe mere eme
E hiwere ụlọ ọrụ ahụ na 1956 yana isi ụlọ ọrụ ya dị na Cario. N'oge ntọala, a kpọrọ ya General Petroleum Authority. A gbanwere aha ya ka ọ bụrụ Egyptian General Petroleum Corporation na 1962. Na Febụwarị 2018, EGPCjikọrọ aka na Israel dabeere ụlọ ọrụ noble na Delek na a venture a na-akpọ EMED iji nweta a 39% osisi na East Mediterranean Gas ụlọ ọrụ EGPCE Dị ka onye nduzi nke ndị mmekọ ka ukwuu na EMED na-eje ozi onye bụbu onyeisi oche nke EGPC Mohammed Shoeib. N'afọ 2020, EGPC kwupụtara ikikere maka ihe dị ka mmanụ ọhụrụ 60 gafee Egypt. Ụlọ ọrụ ahụ kwupụtakwara atụmatụ ya itinye ego nde EGP 379 iji wuo ọdụ mmanụ na ebe nchekwa. Ugbu a Abed Ezz El Regal na-eje ozi dị ka CEO nke EGPC.
Asụsụ Sangu (Tanzania)
Sangu (nke a na-akpọkwa Kisangu, Kisango, Kirori, Eshisango, Rori, nakwa Sango) bụ asụsụ a na-asụ na Tanzania site n'ihe dị ka mmadụ puku iri asaa n'ise (1987).
Ụgwọ nke ụlọ ọrụ Egypt General Petroleum Corporation
Akụkọ ihe mere eme
N'April 7, 2023, a kọrọ na EGPC sonyeere Memorandum of Understanding iji kwado mbọ zuru ụwa ọnụ iji setịpụ ebumnuche sayensị maka ebumnuche efu ha.
Asụsụ Sangu (Tanzania)
Edensibịa
Òtù:Asụsụ Bantu n'ebe ugwu ọwụwa anyanwụ dị Òtù:Asụsụ dị iche iche nke ndị Tanzania
Ụgwọ nke ụlọ ọrụ Egypt General Petroleum Corporation
Nhazi
EGPC nwere 70% nke mbak na Egypt Natural Gas Company, yana oke 75% na mmanụ ala -industry support airline petroleum Air service (ihe fọdụrụ na 25% nke ụlọ ọrụ Britain na-ejide. Ndị otu Bristow) N'afọ 2018, ụlọ ọrụ ahụ nwere ndị ọrụ 2,000.
Held-Hou Model
Ihe nlereanya HeldīHou bụ ihe nlereanya màkà mgbasa nké ikuku Hadley nké ga-adị na enweghị ọgba aghara ikuku. Ọ bụ Isaac Held na Arthur Hou mepụtara ihe nlereanya ahụ n'afọ 1980.
Isi ihe nlereanya ahụ bụ na ikuku na-esi n'elu na equator na-echekwa ike ya ka ọ na-aga n'ihu. Nke a nke ifufe, n'aka nke ya, na-ekpebi nkesa nke okpomọkụ, nké na-ekpebe oke latitudinal nke mgbasa site na ịchọ nchekwa ike. Nke a dị iche na echiche mbụ nke George Hadley banyéré mgbasa ozi, nke o kwùrù na ọ rùrù n'ebe ndị ọzọ. Mgbasa ozi Hadley nwèrè mmetụta na-eme ka ọ dị jụụ na nso na equator na mmetụta na-ekpo ọkụ na latitudes dị elu n'ime mkpụrụ ndụ Hadley. Enwèrè ike ịgbanwe njem ike a ka ọ bụrụ njem buru ibu, iji chọpụta ike nkè mgbasa ahụ, site na ịhazi ya site na nkwụsi ike kwesịrị ekwesị. A mụọla mmetụta nkè mmiri na oge na ihe nlereanya ahụ.
Ikuku nké ụwa na-emebi echiche ndị dị n'okpuru ihe nlereanya ahụ: anaghị echekwa ike oghere na ikuku na-ekpo ọkụ anaghị emechi. N'ihi nkea, ihe nlereanya HeldīHou bụ ihe nlereanya echiche nké na-adịghị eme amụma ziri ezi nkè ọnụ ọgụgụ nkè mmetụta nkè mgbasa Hadley na mgbanwe na parameters ikuku.
Obi ụtọ Bada
Félicite Bada (amụrụ na 14 Machị 1962) bụ onye Benin na-agba ọsọ nke na-ahụ maka 100 mita nke ụmụ nwanyị na 200 mita nke ụmụ nwoke. O sonyere na Egwuregwu na 1987 Egwuregwu Afrika niile na august1987, ebe ọ gbara ọsọ kachasị mma nke 25.08 sekọnd na mita 200. Na Seoul, o sonyere na 1988 Olimpik oge okpomọkụ ebe ọ bụ onye na-eburu ọkọlọtọ maka Benin. Ọ bụ ezie na ọ bụ naanị onye nke asaa na ikpo ọkụ 1 nke 100 mita, ọ ka na-agba ọsọ oge kachasị mma nke 12.27 sekọnd.
Ọrụ
A mụrụ Bada na 14 Machị 1962. Ọrụ ya nọ n'ọkwa ya na ngwụcha afọ 1980. O setịpụrụ ihe kachasị mma nke onwe ya nke 25.08 sekọnd na mita 200 na 11 Ọgọstụ 1987 na Nairobi na Egwuregwu Afrika niile, ọ bụ ezie na ọ bụ naanị onye nke asatọ na nkeji iri na ise nke ikpeazụ.
Bada ruru eru maka 1988 Summer Olympics na Seoul, ọ bụkwa onye na-eburu ọkọlọtọ maka mba ya. Ọ bụ otu n'ime ndị egwuregwu asatọ ruru eru maka Olimpik n'afọ ahụ site na Benin, ndị ọzọ bụ onye judo Daniel Dohoua Dossou, na ndị egwuregwu Issa Alassane-Ousséni na mita 100, José de Souza na 110m ihe mgbochi, na ndị na-agba ọsọ 4 x 100 Fortune Ogouchi, Patrice Mahoulikponto, Dossou Vignissy na Issa Alassani-Ousseni. Na ihe omume 100 mita nke ụmụ nwanyị, Bada mechara nke asaa ikpo ọkụ 1, na-erughị eru, mana ọ ka na-agba ọsọ oge kachasị mma nke 12.27 sekọnd. N'ihe omume mita 200 nke ụmụ nwanyị, ọ mechara nke isii na ikpo ọkụ 1 na oge nke 25:42 sekọnd, ọzọ na-enweghị ike ịga n'ihu.
E depụtara Bada na 5 ft 4 sentimita n'ogologo (163 cm) na ịdị arọ ya n'oge ọrụ ya dị na 121 paụnd ma ọ bụ 55 kilogram.
Ihe odide
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Folayemi Wilson
Folayemi "Fo" Debra Wilson bụ onye America na-ese ihe, onye na-ese onyinyo, na onye nchịkwa agụmakwụkwọ. Ọrụ ya gụnyere ọrụ dị ka onye na-emepụta oche na onye na-eme ihe, onye na-ese ihe, onye ọrụ mgbidi, na onye na'ihe osise. Wilson bụ onye isi oche mbụ maka ịnweta na ikpe ziri ezi na Penn State College of Arts and Architecture.
Mbido ndụ na agụmakwụkwọ
Wilson nwere nzere MBA na Mahadum New York Stern School of Business, na nzere MFA (2005) na imewe ụlọ site n'ụlọ akwụkwọ Rhode Island School of Design (RISD).
Ọrụ imepụta ihe
Na mmalite ọrụ ya, ọ rụrụ ọrụ dị ka onye na-ese ihe osise, onye nduzi nka, na onye nduzi okike. Wilson rụrụ ọrụ maka magazin  Essence na YSB. N'afọ 1984, a kpọrọ Wilson onye nduzi nka nwanyị mbụ na magazin Essence. N'afọ 1991, o guzobere Studio W., ụlọ ọrụ na-ese ihe osise, na-ewulite ahụmịhe ọkachamara ya site na ọrụ nke ụlọọrụ magazin.
N'ọnwa Ọgọstụ 2016, ya na Norman Teague guzobere blkHaUS Studios, ụlọ ọrụ na-emepụta ihe na Chicago. Ọrụ ha na-elekwasị anya na omume ọha na eze, iji mee ka oghere ọha na eze na Chicago bụrụ ihe na-adọrọ mmasị. Ọrụ Back Alley Jazz nke blkHaUS Studios rụrụ ọrụ iji mee ka ọdịbendị jazz na omenala dị na Chicago na 1960s na 1970s; ha kpọkọtara ndị egwu obodo, ndị na-ese ihe na ndị na-eme ihe nkiri iji wuo ihe omume na oghere arụmọrụ.
Ọrụ nka anya
N'afọ 1995, Renee Cox, Fo Wilson, na Tony Cokes mepụtara Negro Art Collective (NAC) iji lụso ọdịbendị na-ezighị ezi banyere ndị ojii America ọgụ.
N'afọ 2008, Wilson wuru ihe ngosi sayensị nke senchiri nke iri na itoolu na-echeta Sartje Baartman (nke a makwaara dị ka "The Hottentot Venus") n'oge obibi na School of Art + Design na SUNY / Purchase.
Ọrụ agụmakwụkwọ
N'ọnwa Julaị 2021, a họpụtara Wilson dị ka onye isi oche mbụ maka ịnweta na ikpe ziri ezi na Penn State College of Arts and Architecture. Ọ bụbu onye nduzi nke agụmakwụkwọ dị iche iche, ikpe ziri ezi na itinye aka na Columbia College Chicago.
Ebensidee
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Steph-Nora Okere
Steph-Nora Okere bụ onye na-eme ihe nkiri na onye na-ede gbasara emume ihe nkiri na Naịjirịa nke nwetara ihe nrite pụrụiche na City People Entertainment Awards na 2016. Na 2015, ọ ghọrọ osote onye isi otu nke ndi ode nke script Guild of Nigeria Script (SWGN).
Mmalite Ndu na agụmakwụkwọ
A mụrụ Okere na Owerri nke bụ isi obodo Imo steeti, mpaghara ndịda ọwụwa anyanwụ nke ala Nigeria nke ndị Igbo kacha nwee. Mgbe ọ dị obere, ọ kwagara na steeti Lagos na ndịda ọdịda anyanwụ Nigeria wee nweta agụmakwụkwọ mbụ ya na St Paul Primary School dị na Ebute Metta ebe ọ nwetara asambodo ụlọ akwụkwọ mbụ ya. Okere laghachiri na steeti ọ si ka ọ nweta agụmakwụkwọ sekọndrị. Okere nwetara asambodo ụlọ akwụkwọ sekọndrị nke West Africa na Akwakuma Secondary School dị na steeti Imo. Okere nwetara akara ugo mmụta BSc na Theater Arts na University of Ife.
Ọrụ
Okere tupu mpụta mbụ ya na ụlọ ihe nkiri Naịjirịa nke a na -akpọkarị Nollywood bụ onye na -eme ihe nkiri wee pụta na mbụ ya na ụlọ ọrụ ihe nkiri Naịjirịa n'afọ 1994 mgbe ọ dị afọ iri abụọ na otu.
Onyinye
Okere nwetara ihe nrite pụrụiche na City People Entertainment Awards n'afọ 2016.
Ndụ onwe onye
Okere ekwuola n'ihu ọha gbasara mmasị o nwere n'ebe onye ọrụ ibe ya bụ Jim Iyke nọ. Okere n'agbanyeghị na ịbụ onye Igbo nwere ike ịsụ asụsụ Yoruba ọfụma.
Nrụtụaka
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Lesley Nneka Arimah
Lesley Nneka Arimah bu onyei Nigerian ne ede atu ma tu akwukwo, na onye nmeri nke na afo  2015 nke beke na apaoo Commonwealth  ihe onyeye oritere na akuko oor dere for Africa. ahan ya putara na nde ah huputara nwere nke for the Caine Prize. han kowalaya ka onye na ako akuko ichiche  eh deputara onye nke nwereke ebute mkekorita." and "olu ohurun nwere ike."
Ihe gbasara
Arimah han muriya na ala ndi beke egbe o si too UK and Nigeria. orun ru orun e biputa akukwo ni ime ihe oyibo na apko  The New Yorker and Granta. na afo  2015, akukwo story "Light" ya gbutere ihe nzere na afo  2015 Commonwealth Short Story Prize for Africa. na afo 2016 na 2017,  ahan ya putara na nde han huputara nwere nke for the Caine Prize.
orun aka ya putara ni ime Harper’s, Per Contra, ma ni eme New Yorker,  na ihe di ichiche he deputara.
Akwukwo mbu
na afo April 2017,akukwo  nmbu odere ntakiri han mputara by Riverhead Books na Tinder Press (UK). ise okwu ya bu What It Means When a Man Falls from the Sky. han meputara ozoh na ala Nigeria, nde Farafina Books, na afo November 2017. na afo January 2018, ha huputara ya na nde ha ga eye onyiye maka ndi 9mobile Prize for Literature.
Isha Johansen
Isha Tejan-Cole Johansen (amụrụ 25 Disemba 1965 ) bụ onye ọchụnta ego Sierra Leone na onye bụbu onye isi oche otu egwuregwu bọọlụ Sierra Leone. Johansen bụ otu n'ime ụmụ nwanyị ole na ole n'ụwa nke chịburu otu egwuregwu bọọlụ mba, ya na Lydia Nsekera, onye bụbu onye isi oche otu egwuregwu bọọlụ Burundi, Izetta Sombo Wesley, onye bụbu onye isi otu egwuregwu bọọlụ Liberia na Sonia. Bien-Aime nke ndị otu egwuregwu bọọlụ Turks na Caicos Islands.
Joshua Uzoigwe
'''Joshua Uzoigwe (July 1, 1946 - Ọktoba 15, 2005) bụ onye Naijiria na-ede egwú na ọkà mmụta ethnomusic. Onye otu agbụrụ Igbo, ọtụtụ ọrụ ya na-esetịpụ egwu ọdịnala ndị ahụ'''.
Lesley Nneka Arimah
Akwukwo mbu
Akukwo ah gbadere oku na empe kpa ahun mumu nwanyi ne eweta bu nke ne butere han nsogbu dika  nsoyere mo bu eh soyere na obodo,"   their attempts at carving out a place in a country whose customs and values diverge from that of their heritage.
Isha Johansen
Isha Johansen bụ onye nwe na CEO nke Sierra Leone National Premier League club FC Johansen.
Lesley Nneka Arimah
Akwukwo mbu
ihe odeputa nele malite ise okwu umu nwayi na udi iciche, mana ihe noro na nne na nwa na ihe ichiche daputara ne ime umu nwayi dum."  ihe odere, The Atlantic kwuru "conveys respect for the people who claw their way through relentlessly difficult lives." NPR o puroya " nke a bu ihen obi uto nye odee ka ne ebido ebido  bu onye nke nwere oliie anya ne eduputara akukwo ne hubu."
Isha Johansen
Ndụ mbido
A mụrụ Isha Johansen dị ka Isha Tejan-Cole na Freetown, Sierra Leone, n'ime ezinụlọ Tejan-Cole, ndị sitere na Aku Mohammedan. A mikpuru ya na bọọlụ site na mmalite, dịka nna ya hibere East End Lions FC na Freetown. Nna ya kpọọrọ ya gaa hụ egwuregwu bọọlụ, ya na ụmụnne ya na ndị enyi ya na-agba bọọlụ. Ọ gụrụ akwụkwọ n'ụlọ akwụkwọ ebe obibi ndị nọn na Freeport na ụlọ akwụkwọ obibi na Yeovil, England.
Joshua Uzoigwe
Ndụ mmalite na agụmakwụkwọ
A mụrụ Uzoigwe na Umuahia, Abia State (mbụ Imo State), Nigeria. Ọ malitere akwụkwọ n'ụlọ akwụkwọ praịmarị obodo dị n'Umuagu. Ọtụtụ n'ime ndụ nwata ya bụ nwanne ya nwoke nke tọrọ ya, Sunday Uzoigwe, onye nwere ọrụ na mahadum nke Ibadan. N'agụmakwụkwọ sekọndrị ya, Joshua gara King's College, Lagos tupu ọ gawa International School Ibadan ịgụ akwụkwọ maka Advanced Level Certificate.
Site na 1970 ruo 1973, ọ nọ na Mahadum Nigeria, Nsukka, ebe ọ malitere mmụta ya na egwu. Ọ gụchara akara ugo mmụta mahadum (1973–77) na Guildhall College of Music, London, na site na 1977 ruo 1981 ọ gara Queen's University Belfast, wee nweta ma MA na Ph.D. na ethnomusicology.
Ọrụ
Uzoigwe kụziri egwu na mahadum atọ dị na Naijiria, malite na mahadum Obafemi Awolowo, Ife, mechaa gaba mahadum nke Nigeria Nsukka na n'ikpeazụ University of Uyo dị na Akwa Ibom State. Ọ nwere nnukwu chi nke ọma na ọganihu mgbe ọ dị afọ 21.
Egwu
Jọshụa bụ onye na-akụ piano nke oma ama, sonyekwa ọtụtụ ndị egwu egwu, gụnyere Ori Enyi Okoro na Joyce Akinwumi. Ọ rụrụ ọtụtụ egwu egwu n'oge agha obodo Biafra ma bụrụkwa onye otu ndị omekome Odunke, bụ ndị gbalịsiri ike ịkwado ndụ omenala n'oge agha obodo ahụ na ịkwalite omenala Igbo n'akụkụ ya niile site na ntọala ya na Mahadum Nigeria, Nsukka.
Ndụ onwe onye
Joshua Uzoigwe lụrụ Joanne McGuckin na Nigeria na 1981. Ha zutere mgbe ọ na-agụ akwụkwọ na Queen's University Belfast. Joanne bụ onye nkuzi na Mahadum Ibadan, Nigeria, ma na-agụcha akwụkwọ mmụta postgraduate ya mgbe ọ nwụrụ na 1990. Ha mụrụ ụmụ atọ bụ Uzoma, Ejike na Nneka.
Isha Johansen
FC Johansen
Isha Johansen tọrọ ntọala bọọlụ nke ya, FC Johansen, na 2004. A malitere klọb ahụ na ebumnobi nke inye nduzi na ohere nye ụmụaka ndị agha obodo Sierra Leone mebiri ndụ ha na nso nso a (1991–2002). Ọ malitere igwu egwu na Nkeji Mbụ na 2011 wee bulite ya na Premier League n'afọ sochirinụ.
Lesley Nneka Arimah
Ihe nke onye
O bi na mba Minnesota, nke bu na ala nde ocha United States.
Ubayd Allah
Ubayd Allah (Arabic: عبيد الله), sụkwara ma ọ bụ sụgharịa Obaidullah, Obaydullah, Obeidallah, ma ọ bụ Ubaydullah, bụ aha nwoke Arabic e nyere nke pụtara “obere ohu Chineke”.
Lesley Nneka Arimah
Rerferences
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Edwige Bancole
Edwige Bancole bụ onye Benin na-agba ọsọ. O sonyere na 100 mita ụmụ nwanyị na 1980 Olimpik oge okpomọkụ. Ọ bụ nwanyị mbụ nọchitere anya Benin na Olimpik.
Ndị Ọrụ Oké Osimiri WCPA
Òtù Na-ahụ Maka Ụwa na Mpaghara echedoro (WCPA) na-arụ ọrụ n'oké osimiri dị elu na-ewe ọtụtụ iri afọ. E hiwere ya na 2003 na-esochi Vth IUCN World Parks Congress ebe ndị ọkachamara n'oké osimiri chepụtara atụmatụ MPA dị elu nke afọ 10. High Seas nke afọ 10. Atụmatụ afọ 10 ahụ wuru n'elu nsonaazụ nke nkwonkwo IUCN, WCPA na ogbako ọkachamara WWF na oke osimiri MPA na Jenụarị 2003: Maka Strategy for High Seas MPAs.
Ebumnuche
Ebumnuche ha bụ iji mezuo ebumnuche ndị bụ isi nke 1988 World Conservation Strategy - nke a na-ekwughachi na ntuziaka IUCN maka mpaghara ndị a na-echebe n'oké osimiri:
Ihe odide
<references group="" responsive="1">
Cheick Fantamady Camara
Cheick Fantamady Camara (1960 - Jenụwarị 7, 2017) bụ onye nduzi ihe nkiri Guinea na-enweta ihe nrite. Ọ bụ onye nduzi nke ihe nkiri abụọ dị mkpirikpi na ihe nkiri abụọ. Ihe nkiri ya nke afọ 2006 Il va pleuvoir sur Conakry meriri 2007 Panafrican Film and Television Festival nke Ouagadougou na Burkina Faso na 2008 Prix Ousmane Sembène na Khouribga African Cinema Festival na Morocco.
Oge ọ malitere
A mụrụ Cheick Fantamady Camara na 1960 na Conakry, Guinea. Mgbe ọ bi na France mgbe ọ dị afo iri anọ, ọ gara ọmụmụ ihe na edemede na Institut national de l'audiovisuel, gụsịrị akwụkwọ na 1997. Otu afọ mgbe e mesịrị, na 1998, ọ gụrụ ihe nkiri na Louis Lumière College.
Ọrụ
Camara malitere site na iduzi ihe nkiri abụọ dị mkpirikpi: Konorofili nke afọ 2000 na Bé Kunko na 2004. O mechara duzie ihe nkiri abụọ: Il va pleuvoir sur Conakry na 2006 na Morbayssa na 2010.
Camara meriri Prix RFI du Public na 2007 Panafrican Film and Television Festival nke Ouagadougou na Burkina Faso na 2008 Prix Ousmane Sembène na Khouribga African Cinema Festival na Morocco maka Il va pleuvoir sur Conakry.
Ọnwụ
Camara nwụrụ na Jenụwarị 7, 2017, mgbe ọ dị afọ iri ise na asaa.
Njikọ mpụga
Òtù:1960 births
Mugeez
Rashid Abdul Mugeez, onye a maara n'okpuru aha ya bụ Mugeez, bụ onye Ghana na-agụ egwu ma na-edekwa egwu. A mụrụ ya na Bimbila (mpaghara ugwu, Ghana) ọ bịara mara ya site na Afrobeats / Hiplife duo R2Bees (Refuse to Be Broke), nke ya na nwa nwanne nna ya Faisal Hakeem (aka Omar Sterling) guzobere na 2007. Abọm ikpeazụ nke R2Bees akpọrọ Site 15 site na 2019 mere ka ọ banye n'elu 10 na Billboard Chart. Mugeez nọgidere na-arụ ọrụ na ndị nọ na ụlọ ọrụ ntụrụndụ Africa dị ka Wizkid, Mr Eazi na Davido. Ya na onye mmeri Grammy bụ Ed Sheeran rụkọrọ ọrụ na Boa Me. N'afọ 2019 nke Eprel Mugeez hiwere akara ndekọ ya bụ Extrial Music iji kwalite ọrụ ya, yana ndị na-ese ihe na-abịa.
Mmalite ndụ ya na ọrụ ya
Rashid Abdul Mugeez zụlitere ịhụnanya maka rap mgbe ọ na-aga ụlọ akwụkwọ nke mere ka ya na nwa nwanne nna ya mepụta R2Bees na 2007, wee bụrụ onye ọkacha mmasị na Ghana ngwa ngwa, na-ewepụta abọm mbụ ha, Da Revolution, na 2009. Ihe sochirinụ, Da Revolution II, bịara n'afọ 2012, tupu a họpụta ha abụọ maka Best International Act na 2013 BET Awards. Egwu R2Bees dị iche iche pụtara n'ime afọ ole na ole sochirinụ ebe Mugeez gbakwara onwe ya, na-egosi na egwu ndị dị ka Criss Waddle, Mr. Eazi, na DJ Breezy. 2017 hụrụ ya na-egosi na Fuse ODG "Boa Me," n'akụkụ Ed Sheeran. Ụmụnne abụọ ahụ bi n'otu ụlọ ma gaa otu ụlọ akwụkwọ praịmarị, nke nta na nke sekọndrị na Tema. Malite ọrụ ha n'oge, ha malitere ịnọchite anya ụlọ akwụkwọ ha na asọmpi egwu ụlọ akwụkwọ. Nke a mere ka ha sonye na asọmpi redio a ma ama Kasahare, nke ha meriri. Ọrụ ha na-aga n'ihu mere ka ha bụrụ ndị a ma ama n'ime obodo ha.
2007–2012: Ntọala nke R2Bees na "Da Revolution" - Abọm mbụ R2Bees
N'afọ 2007, ụmụ nwanne nna ha abụọ ahụ guzobere egwu abụọ R2Bees ma bụrụ ọkacha mmasị na Ghana ngwa ngwa. Mugeez bụ onye isi egwu nke R2Bees, ebe Omar Sterling bụ onye na-eti egwu, yana onye isi nke R2Bees Entertainment. KillBeatz's (Joseph Addison) bụ onye na-emepụta R2Bees site na mmalite. R2Bees' lyrics dị na Twi na Ghanaian Pidgin English na egwu ha bụ ngwakọta nke Afrobeats na Hiplife, ụdị egwu Ghana nke jikọtara omenala Ghana na Hip Hop.
Edward Roworth
Edward Roworth (1880 na Lancashire na 1964 Somerset West) bụ ónyé na-ese ihe na South Africa.
Ihe ndị mere n'oge gara aga
Ọ gụrụ akwụkwọ n'okpuru Tom Wostyn na Heaton, obere ógè n'okpuru Sir Hubert Herkomer na Bushey, na n'ikpeazụ n'okpuru Henry Tonks na Slade School of Art. Ọ nọrọ ógè ụfọdụ na Florence na-amụ nka nke fresco. Ọ họọrọ ise ihe osise nke Cape na Natal, na-egosipụtakarị ụlọ ọrụ ugbo. Ọ bụ ónyé maara nkè ọma n'ịmepụta foto, na-arụ ọrụ na mmanụ ma ọ bụ pastel. N'oge ọ na-eto eto, Roworth nwere mmetụta dị ukwuu n'ihe nkiri nka South Africa, na-akwado usoro nchedo.
Edward Roworth bịarutere South Africa na ndị agha Britain n'oge Agha Anglo-Boer.: 305 Mgbè agha ahụ gasịrị, o kpebiri ịnọ ma biri na Cape Town, ebe o guzobere ụlọ nkuzi. N'afọ 1908, a họpụtara ya ka ọ bụrụ ónyé isi oche nke South African Society of Artists, na-eme ya ọzọ n'afọ 1918 na 1933 na 1936. N'afọ 1938, a họpụtara ya ka ọ bụrụ ónyé isi óche nke Michaelis School of Fine Art na Cape Town ma nọrọ n'ọkwa ahụ ruo n'afọ 1953.: 305 Site n'afọ 1941 rụọ n'ọnwa 1948 ọ bụ ónyé nduzi nke South African National Gallery: 305
N'afọ 1909, e nyèrè Roworth ọrụ ịmepụta ihe osise nke National Convention, ọrụ 5m x 6m nke na-egosi ndị ikom 33 bụ ndị na-ese ụkpụrụ ụlọ nke Union.: 305 A rụchara ọrụ a n'afọ 1911 mgbè e gosipụtara ya na Buckingham Palace, e mesịa tinye ya n'Ụlọ Nzukọ na Cape Town. Ọrụ ọzọ Roworth rụrụ bụ ise ihe, nke nwere ike ịbụ ihe osise mbụ na South Africa, na St Phillips Church na Cape Town.
Ndị na-eme ngagharị iwe gbàrà ihe osise anọ nke Edward Roworth ọkụ n'oge ngagharị iwe Rhodes Must Fall na Mahadum Cape Town na Febụwarị 2016 (ihe osise nke Mrs Barnard-Fuller, Doris Spencer Emmet, Anna Maria Tugwell na Jan Smuts). E wepụrụ ihe osise abụọ ọzọ na UCT na 2016 (ihe osise nké Thomas Benjamin Davie na Theo le Roux); otu ihe osise (ihe osisi nke Prọfesọ William Ritchie) efuola.
Charly Boy
Amụrụ Charly Boy, onye aha ọmụmụ ya bụ Charles Chukwuemeka Oputa ka mkpụrụ ụbọchị dị na iri na itoolu n'ọnwa Juun n'afọ 1950 (a makwaara ya dị ka CB, His Royal Punkness, na Area Fada), Ọ bụ onye Naijiria na agụ egwu na onye na-ede egwu, onye na-eme ihe ngosi telivishọn, onye na'eme ihe nkiri, onye na -ebipụta akwụkwọ, onye na emepụta egwu Ọ bụ otu n'ime ndị ọha na eze na ekwu maka ha na-eme ihe ntụrụndụ na  Naijiria. A maara ya nke ọma maka ụdị ndụ  dị ichè ọ na ebi, echiche ndọrọ ndọrọ ọchịchị, na mmepụta mgbasa ozi, ọkachasị The Charly Boy Show. Ọ rụrụ ọrụ dị ka onye isi oche nke Performing Musicians Association of Nigeria, na 2011. Ọ bụ onye ọka ikpe Idol Series.
Uthman (name)
Uthman (Arabic: عثمان, romanized: ʿUthman), sụkwara Othman, bụ aha nwoke Arab e nyere aha[1] nke nwere mpụtara izugbe nke “amamihe, kacha ike, nke nwere nghọta”. Ọ na-ewu ewu dị ka aha nwoke nyere n'etiti ndị Alakụba. A                                                                                                                                                         enweghị /θ/                       kpọkwa agwa ahụ n'ụzọ dị iche. Olumba Arabic.
Charly Boy
Ọ bụ nwa nwoke nke abụọ nke onye bụbu onye ọka ikpe nke Ụlọikpe Kasị Elu bụ Chukwudifu Oputa, a mụrụ Oguta na ezinụlọ ndị Katọlik, Ọ bụkwa nwa nwanne nne nke onye egwu Sweden bụ Dr. Alban. Dị ka ọ na-ajụkarị ikpughe ụbọchị amụrụ ya n'ajụjụ ọnụ, afọ ole ọdị bụ ihe zoro ezo ruo n'afọ 2011 mgbe ọmere  emume ncheta ọmụmụ ya nke iri isii. Otú ọ dị, ụdị ndụ ya dị mgbagwoju anya ma Ọ mere ncheta ọmụmụ nke iri isii na atọ  ya ka ọnwa  Juunu dị na mkpụrụ ụbọchị iri na itoolu na afọ 2013, nke mere ka afọ ole ọdị  bụrụ ihe esemokwu.
Ọ bụ ezie na ọ kọwara ndị mụrụ ya dị ka ndị na-anabata ihe ndị na-agba kwa ụmụ ha ume ikwupụta obi ha n'enweghị ihe mgbochi, Oputa kwuputala na ha bụ ndị na chọ inọrọ onwe ha. Ọ chọburu ịbụ onye ụkọchukwu, mana ọ hapụrụ ụlọ akwụkwọ seminarị mgbe otu afọ gasịrị. Mgbe ọ dị afọ iri na ụma, ọ kwagara America ebe ọ gara kọleji, gụsịa akwụkwọ ma jiri nzere degree pụta na Communications.
Afọ 1982 rue Afọ 1985: Nwata Miss
Oputa banyere ọrụ ịkụ egwu n'afọ 1982, o rue n'afọ 1984, nanị ya wepụtara otu egwu dị elu ana-kpọ Obodo GiriGiri. N'afọ 1985, ọ fọrọ obere ka ọ ghara ikwe ka ya na Polygram Nigeria nwee nkwekọrịta ndekọ n'ihi ọdịdị ya na-abụghị nke ọtụtụ mmadụ ghọtara ruo mgbe a kọwaara ya nye onye isi nchịkwa nke akara ahụ bụ Ton Seysener onye bịanyere aka na ya, ma mekwaa ka ọha na eze nụ egwu ahụ ana-kpọ Nwata Miss.
Afọ 1988-rue Afọ 1990:1990
Na ngwụcha afọ 80, Oputa, site n'enyemaka nke onye na-emepụta ejiji na onye na-agụ egwú / onye na-ede egwú onye ana-kpọ Tyna Onwudiwe, mepụtara mmadụ ọhụrụ punk nke nwere jaket akpụkpọ anụ na akpụkpọ ụkwụ buutu, ịnyịnya ígwè ike, mohawks, na ntụziaka ọhụrụ na egwu, na-ejikọta pop Africa na Afrobeat. Onye ọsụ ụzọ n'ime òtù punk nke Naijiria, n'oge na-adịghị anya, ọ nwetara aha na-abụghị nke gọọmentị His Royal Punkness, ọ gbanwekwara aha ebe obibi ya na Legọsụ kpọ ya The Punk Palace. Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Malian franc
Franc Mali bụ ego Mali nwere onwe n'etiti afọ 1962 na 1984. Ọ bụ ezie na e kewara ya na 100 cents, ọ dịghị nkewa e nyere.
Ego mkpụrụ
N'afọ 1962, e wepụtara ego mkpụrụ aluminum (nke e dere n'afọ 1961) n'ụdị 5, 10 na 25 francs. E wepụtara mbipụta nke abụọ nke aluminum na nickel-brass n'etiti afọ 1975 na-afọ 1977 na ụdị aluminum 10, 25, nickel-bronze 50 na 100 francs.
Ego akwụkwọ
Banque de la République du Mali (Bank of the Republic of Mali) wepụtara ego akwụkwọ na-mkpụrụ ụbọchị 22  n'ọnwa SEPTEMBA nke afọ 1960 na 1962 na ụdị 50, 100, 500, 1,000 na 5,000 francs. E wepụtara mbipụta nke abụọ nwere atụmatụ ọhụrụ n'afọ 1967 n'otu aha ahụ dị ka usoro gara aga. Mgbe a kwaturu Modibo Keita n'ụbọchị 19 ọnwa Nọvemba afọ 1968, e guzobere Banque Centrale du Mali (Central Bank of Mali), ma weghara mmepụta ihe edeturu n'afọ 1971 na iwebata usoro nke atọ nke 100, 500, 1000, 5000 na 10,000 francs.
Video games in Ghana
Ụlọ ọrụ egwuregwu vidio bụ ụlọ ọrụ na-eto eto na Ghana, ma na-etolite na mba ahụ kemgbe mmalite afọ 1980. Leti Arts bụ otu n'ime ụlọ ọrụ egwuregwu vidio na-apụta n'Africa.
N’August 2016, Òtù Na-ahụ Maka Ịgba chaa chaa nke Ghana, bụ́ nke na-achịkwa ịgba chaa chaa n’ime mba ahụ, kwuru na ọ dịghị ahazi egwuregwu vidio ma ọ bụrụhaala na a naghị etinye ndị egwuregwu nzọ nzọ.
Nzukọ ndị dị ka Gamer TV, Madagastar Esports, AnTrix Gaming, GameNerd, Giiks Gaming City na GasBros Gaming Network bụ ndị ọsụ ụzọ na ụlọ ọrụ ahụ. Egwuregwu vidio na ndị na-egwu egwuregwu abụwo ịrị elu maka afọ iri gara aga. A na-eji asọmpi eme ihe iji mee ka ndị na-egwu egwuregwu jikọta ma gbasaa ohere ịgba chaa chaa. Ihe omume ndị dị ka Annual Global Game Jam enyerela aka nke ukwuu n'ịmepụta ịgba chaa chaa dị ka nhọrọ ọrụ. Òtù ndị dị ka Virtual Union na Gamers' Republic na-agba mbọ maka ndị egwuregwu pro na njikọ dị ka Ghana E-sports Association na-agba ume iwebata oge ọhụrụ maka E-s Sports na Ghana. A na-emekwa asọmpi na obodo ukwu dị ka Accra na Kumasi. A na-eji nwayọọ nwayọọ nabata egwuregwu vidio na eSports n'ozuzu ya ma tinye ya na omenala Ghana.
Lily Albino Akol Akol
thumb|Lily Albino Akol Akol
Onye Ukwu ya Lily Albino Akol Akol bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị South Sudan nke nwere ọkwa iwu nke onye osote minista nke ozi na nkwukọrịta. Ọ na-ejekwa ozi dị ka onye otu South Sudan National Dialogue Steering Committee. Ọ bụ onye nduzi nkwurịta okwu maka netwọk South Sudan Women empowerment, ọ bụkwa osote prọfesọ na Mahadum Juba ma na-eje ozi dị ka onye nduzi nke International Cooperation, Communication and Alumni Affairs, yana onye nkuzi na College of Arts and Humanities / Department of Mass Communication.
Ọ rụrụ ọrụ dị ka osote minista na-ahụ maka ọrụ ugbo, ọhịa na njem nleta na Gọọmentị South Sudan, 2013-2016.
Akụkọ ndụ
Hon. Lily nwere MA na nkwurịta okwu ụlọ ọrụ na nke nzukọ na Mahadum Farleigh Dickenson, New Jersey na BA na French na Bekee Language site na Mahadụ nke Khartoum. Ọ rụrụ ọrụ dị ka onye nduzi na South Sudan Anti-Corruption Commission; ọ rụkwara ọrụ dị ka nkuzi na ịkwado maka obodo ndị Sudan gbara ọsọ ndụ na Cairo, Egypt.
Ebensidee
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Human trafficking in the Central African Republic
Mba Central African Republic (CAR) bụ isi iyi na mba na-aga maka ụmụaka a na-atụ na mgbere ahịa mmadụ, ọkachasị ụdị ọrụ mmanye dị iche iche na ịgba akwụna mmanye. A na-azụ ọtụtụ ụmụaka n'ime mba ahụ, mana ọnụ ọgụgụ dị nta na-esi na Cameroon, Chad, Nigeria, Republic of the Congo, Democratic Republic of the Congo, na Sudan na-aga n'ihu. Ndị omekome na-azụ ahịa, gụnyere ndị otu obodo si Nigeria, Sudan, na Chad, yana ndị ahịa na ndị na-azụ anụ na-agafe agafe, na-eme ka ụmụaka bụrụ ndị ohu n'ụlọ, mmegbu mmekọahụ azụmahịa, ma ọ bụ ọrụ mmanye na ọrụ ugbo, ogbunigwe diamond, na ịzụ ahịa n'okporo ámá. Ndị otu kachasị n'ihe ize ndụ maka ịzụ ahịa bụ ụmụaka maka ọrụ mmanye, Ba’aka (Pygmy) obere maka ọrụ ugbo mmanye, na ụmụ agbọghọ maka ịzụ ahịa mmekọahụ na obodo ukwu. Ndị agha Lord's Resistance Army na-aga n'ihu na-atọrọ ma na-ebunye ụmụaka ndị Sudan, Congo, Central African, na Uganda na-agba ohu na CAR maka iji ha dị ka ndị na-esi nri, ndị na-ebu ihe, na ndị na-alụ ọgụ; a na-ebutekwa ụfọdụ n'ime ụmụaka ndị a na-agafe ókèala mba Sudan ma ọ bụ mba Democratic Republic of the Congo.
Ndị na-ahụ maka ihe ndị ruuru mmadụ kọrọ na ndị agha mmegide na ofe ugwu nke mba ahụ gara n'ihu na-edebanye ụmụaka dị afọ iri na abụọ n'ụzọ iwu na-akwadoghị n'ọrụ agha. Abụọ n'ime ndị isi nnupụisi, Otú ọ dị, Union of Democratic Forces for Unity (UFDR) na Army for the Restitution of Democracy (APRD), kwụsịrị ịhọpụta ụmụaka niile n'oge akụkọ ahụ n'ihi iwepụ ngwá agha, ikewasị, na intinyegachị ọrụ. Ndị òtù UNICEF kọrọ na APRD wepụtara ụmụaka ndị agha ruru ọnụ ọgụgụ narị asaa na iri na otu (711) na 2009; ihe dị ka pasent 30 nọ n'agbata afọ 10 na 14, n'ime ndị ahụ, pasent 70 jere ozi n'agha. UFDR kpochapụrụ ụmụaka ndị agha 180 n'afọ ahụ. Ọ bụ ezie na UFDR na APRD na-agọnahụ ọnụnọ nke ụmụaka ndị ọzọ n'ọkwa ha, ụfọdụ ndị na-ekiri ihe na ha kwenyere na ha ka nwere ụmụaka nọ n'agbata afọ 15 na afọ 17. Ngalaba nchebe onwe nke obodo, ụfọdụ n'ime ha bụ ndị gọọmentị na-akwado, jiri ụmụaka dị ka ndị agha, ndị nche, na ndị na-ebu ihe n'afọ; otu UNICEF na-eme atụmatụ na ụmụaka mejupụtara otu ụzọ n'ụzọ atọ nke ngalaba nchebe onwe.
Gọọmentị nke Central African Republic anaghị agbaso ụkpụrụ kacha nta maka iwepụ ịzụ ahịa mmadụ; Otú ọ dị, ọ na-eme mgbalị dị ukwuu ime nke ahụ, n'agbanyeghị oke ego, mbata ókèala site na mba atọ gbara ya gburugburu, na ọgba aghara ndọrọ ndọrọ ọchịchị na-adịghị ala ala. N'afọ 2010, gọọmentị mere mgbanwe na iwu ntaramahụhụ ya nke machibidoro ma nye ntaramahụhụ maka mpụ ịtụ mgbere ahịa mmadụ. Mịnịsta na-ahụ maka ikpe ziri ezi, Otú ọ dị, kwụsịrị ọrụ nke Kọmitii Inter-ministerial iji lụso mmegbu ụmụaka ọgụ, na-echere nyocha nke usoro iwu ezinụlọ iji hụ na iwu ahụ nyere kọmitii dị otú ahụ ikike ịdị adị ma mee ihe n'ụzọ dị irè; koodu ọhụrụ a ga-ekpebi usoro iwu nke ọrụ kọmitii inter-ministerial. Gọọmentị emeghị ihe mmanye iwu megide ndị na-azụ ahịa, chọpụta ma ọ bụ nye ndị na-azụ ahịa ụmụaka ọrụ nchebe, ma ọ bụ mee ka ọha na eze mara nke ọma banyere ihe a n'oge akụkọ ahụ.
Ụlọ ọrụ US State Department na-enyocha ma na-alụso ịzụ ahịa mmadụ ọgụ tinyere mba ahụ na "Tier 3" n'afọ 2017.
Mkpesa
Ọ bụ ezie na gọọmentị enweghi ike inyocha, ikpe, ma ọ bụ ikpe mpụ ịzụ ahịa n'oge akụkọ ahụ, ọ gbara mbọ iji mee ka iwu iwu ya megide ịzụ ahịa sie ike. N'ọnwa Septemba afọ 2009, ndị omeiwu ahụ mere ka e degharịa Iwu Penal Code nke nwere ihe mgbochi ịzụ ahịa; e mere Iwu ahụ na Jenụwarị afọ 2010. N'okpuru Nkeji edemede 151 nke ndokwa ọhụrụ ahụ, ntaramahụhụ a kapịrị ọnụ maka ịzụ ahịa mmadụ sitere na mkpọrọ afọ ise ruo afọ iri; Otú ọ dị, mgbe nwatakịrị bụ onye a na-azụ ahịa mmekọahụ ma ọ bụ ọrụ mmanye yiri ịgba ohu, ntaramahụhụ ahụ bụ mkpọrọ ndụ na ọrụ siri ike. Ntaramahụhụ ndị a siri ike ma kwekọọ na ntaramahụhụ e nyere maka mmejọ ndị ọzọ dị njọ, dị ka ndina n'ike. Isiokwu nke asaa (7) na nke asatọ (8) nke Iwu Ọrụ nke ọnwa Jenụwarị n'afọ 2009 machibidoro ọrụ mmanye na nkekọ ma nye ntaramahụhụ nke mkpọrọ afọ ise ruo afọ iri. Otú ọ dị, a naghị emekarị ndokwa ndị a ma ọ dịghị ikpe nke mpụ ndị a na-enyo enyo na-azụ ahịa mmadụ ka a nyochara ma ọ bụ kpee ikpe n'oge akụkọ.
Nchedo
Gọọmentị nyere obere enyemaka nchebe nye ndị a na-atụ na mgbere ahịa mmadụ n'oge akụkọ ahụ. Oké ụkọ ego na-eme ka ndị isi Central Africa ghara inwe ike itinye ọtụtụ ọrụ nchebe ndị metụtara ya. Ọ bụ ezie na Mịnịstrị na-ahụ maka ezinụlọ na mmekọrịta mmadụ na ibe ya gara n'ihu na-arụ ọrụ nke ebe obibi (Center for Mothers and Children) na Bangui maka ụmụaka nọ n'ahụhụ, ụfọdụ n'ime ha nwere ike ịbụ ndị na-azụ ahịa, ebe obibi ahụ anaghị enwe ohere iji were ndị ahịa ndị ọzọ. Gọọmentị eguzobeghị usoro iji chọpụta ndị a na-azụ ahịa n'etiti ndị na-adịghị ike, ha enweghịkwa ikike inye ego ma ọ bụ nkwado n'ụdị nye ndị mmekọ obodo ma ọ bụ ndị mba ọzọ maka ọrụ ndị a na-enye ndị a na-ahụ maka ya. Gọọmentị kwadoro mmekorita ya na UNICEF na ndị na-eme ihe omume abụọ nke UNICEF maka nchebe nke ikpeazụ nke ụmụaka ndị agha a chụpụrụ, ụfọdụ n'ime ha nwere ike ịbụ ndị e debara aha ha n'ụzọ iwu na-akwadoghị. Dịka ọmụmaatụ, n'oge akụkọ ahụ, Sous Prefets nke Paoua na Bocaranga mere ka nkwurịta okwu dị n'etiti NGO abụọ mba ụwa na APRD, nke mere ka ụmụaka ndị agha 623 si n'òtù nnupụisi ahụ nwee ike ịpụ n'ụzọ dị irè. Onye nnọchi anya Mịnịstrị na-ahụ maka agụmakwụkwọ na Bocaranga nabatara ụmụaka a chụpụrụ n'ụlọ akwụkwọ ahụ, n'agbanyeghị enyo ndị obodo. N'ọnwa Septemba afọ 2009, Mịnịsta na-ahụ maka ime obodo gara Paoua, na mmekorita ya na ndị uwe ojii, ma mee ka ụmụ amaala obodo kwenye ka udo kwe ka otu NGO na-aga n'ihu na mmemme iji kpochapụ ma gbanwee ụmụaka ndị agha, gụnyere ndị e debara aha ha n'ụzọ iwu na-akwadoghị, site na APRD. N'ọnwa Jenụwarị afọ 2010, osote Mịnịsta na-ahụ maka nchekwa nyere otu onye isi ndị uwe ojii ọrụ inyocha ọnọdụ nke iwebata na iji ụmụaka ndị agha na ndị agha na-akwado gọọmentị na-agbachitere onwe ha, na-ele anya ịkwụsị omume ahụ ozugbo; a maghị ihe ga-esi na nyocha a pụta.
Mịnịsta na-ahụ maka ikpe ziri ezi hụrụ na a naghị ata ndị a chọpụtara ahụhụ maka omume iwu na-akwadoghị mere n'ihi ịzụ ahịa. O kwuru na ọ na-agba ndị a metụtara ume ka ha nyere aka na nyocha na ikpe nke ndị na-azụ ahịa, ma gbaa akwụkwọ megide ha maka mmebi; nhọrọ ndị a yiri ka ejirila ha mee ihe n'oge akụkọ ahụ. Gọọmentị anaghị enye ụzọ iwu ọzọ iji wepụ ndị mba ọzọ na mba ebe ha na-eche ihe isi ike ma ọ bụ ntaramahụhụ ihu, ọ naghịkwa enye ndị mba ya aka bụ ndị a na-akpọghachite dị ka ndị a na-azụ ahịa.