cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dominic Kanaventi
Ihe ndị mere n'oge gara aga
Ka ọ na-erule afọ 1997, Kanaventi bụ onye isi oche nke ZAG, nke bụ Zimbabwe Actors Guild. Ọ na-ekwu okwu n'ezoghị ọnụ banyere mmegbu nke ndị na-eme ihe nkiri Zimbabwe na ọdịiche dị n'etiti ha na ndị ibe ha ndị ọzọ.
N'ajụjụ ọnụ ya na Alan Tempest maka The Standard, o kwuru na ọ nwere ruo ọnwa Jenụwarị 2002 tupu a kpọọ ya onye na-enweghị ala. O doro anya na nke a mere mgbe a mụrụ nna Kanaventis na Mozambique. Ọ gara Salisbury dịka a na-akpọ ya n'oge ahụ, wee lụọ nne ya. A mụrụ Kanaventi n'ọnwa Ọktoba n'afọ 1950. N'ihi enweghị ala ya, ọ kwagara United States n'ọnwa Eprel afọ 2002. Ọ rụrụ ọrụ dị ka onye na-ere oche na onye na-azụ ụgbọ ala ma na-aga n'ihu ghọọ nwa amaala US n'afọ 2009. Ọ ghọkwara nwa akwụkwọ ma n'ọnwa Disemba 2014, ọ gụsịrị B.S. ya na Marketing Management. Ọ ghọrọ onye isi oche nke ụlọ ọrụ ndụmọdụ.
Ebe a na-eme ihe nkiri
Dịka onye na-eme ihe nkiri, ya na Walter Muparutsa nwetara 1983 Best Actor Award maka ọrụ ha na mmepụta Andrew Whaley, Platform Four. Ọrụ ndị ọzọ gụnyere ịrụkọ ọrụ na Ben Sibenke maka egwuregwu afọ 1985. Egwuregwu ahụ bụ Sizwe Banse is Dead, a maara nke ọma Zimbabwe Arts Production. Maka egwuregwu afọ 1997 Platform Five, nke bụ egwuregwu banyere ndị na-agagharị agagharị na ụwa ha na Harare gburugburu ọdụ ụgbọ okporo ígwè ahụ, Kanaventi na Walter Muparutsa yi uwe dị ka ndị na-agbagharị agagharị wee banye n'ógbè ahụ wee soro ndị nọ ebe ahụ kwurịta okwu iji nweta mmetụta nke ihe ndụ ha bụ.
Ihe nkiri
Ọ pụtara na The Midday Sun nke e wepụtara n'afọ 1989 na The Power of One nke e weputara n'afọ 1992. Na Neria, Kanaveti mere Phineas, nwanne di ya nwere anyaukwu na obi ọjọọ, onye mgbe nwanne ya nwoke nwụsịrị, mere ka nwanyị di ya nwụrụ taa ahụhụ. E kwuru na arụmọrụ ya na The Standard.
Edemsibịa
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Mgbanwe ịhụ igwe na Naịjịrịa
thumb|Foto Satellite nke Ọdọ Mmiri Chad, na-egosi na ọ na-ebelata n'etiti 1984 na 2018. Mgbanwe ihu igwe na Naịjirịa pụtara ìhè site na mmụba okpomọkụ, mgbanwe mmiri ozuzo (mmụba mmiri ozuzo na mpaghara ndị dị n'ụsọ oké osimiri na mbelata mmiri ozuzo n'ógbè kọntinent). Ọ na-egosipụtakwa ụkọ mmiri ozuzo, ọzara, ịrị elu nke oke osimiri, erosion, ide mmiri, égbè eluigwe, ọkụ nke mmanụ ala, ọkụ ọhịa, mbuze ala, na ọnwụ nke ụdị dị iche iche. Ihe ndị a niile ga-anọgide na-emetụta ndụ mmadụ na gburugburu ebe obibi na Naịjirịa. Ọ bụ ezie na dabere na ọnọdụ, mpaghara na-enwe mgbanwe ihu igwe na okpomọkụ dị elu n'oge ọkọchị ebe mmiri ozuzo n'oge mmiri ozuzo na-enyere aka idebe okpomọkụ na ọkwa dị nro.
E nwere akụkọ ole na ole zuru oke nke na-enye ihe akaebe bara uru nke mmetụta dị iche iche nke mgbanwe ihu igwe na Naịjirịa taa. Ihe ka ọtụtụ n'akwụkwọ ndị ahụ na-enye ihe akaebe nke mgbanwe ihu igwe n'ozuzu. Otú ọ dị, a ga-elekwasị anya na ngalaba ọrụ ugbo karịsịa omume ndị na-eri nri na mpaghara dị iche iche ebe nnukwu ọrụ ugbo na-achịkwa. Mkparịta ụka ndị ọzọ kwesịrị ilekwasị anya na usoro ndị ọzọ na-ebelata na mgbanwe n'akwụkwọ nke na-ejikarị ụdị aro, karịa ihe atụ nke ihe emeworị.
Okwu a nwere ike ịbụ n'ihi mkpa ọ dị itinye n'ọrụ nke mgbochi na mgbanwe iji hụ na Naịjirịa na-emepụta nri ndị ọzọ n'afọ niile iji nye ndị na-eto eto nri. Na mgbakwunye, ọ bụ ezie na enwere mkparịta ụka ụfọdụ banyere iwulite ikike dị mkpa n'otu n'otu, otu na obodo iji tinye aka na nzaghachi mgbanwe ihu igwe, a na-enyekwa uche dị elu ma ọ bụ obere nlebara anya na ọkwa dị elu nke iwulite ikike na steeti na mba.
Okpomọkụ na mgbanwe ihu igwe
N'otu aka ahụ, obodo ole na ole dekọrọ oke okpomọkụ abalị nke hà nhata ma ọ bụ na-erughị 10 °C. E dekọrọ okpomọkụ dị ala (oge abalị) nke 6.9 °C, 7.8 °C, na 8.3 °C na steeti ndị dị n'ebe ugwu nke Bauchi, Kano na Jos n'otu n'otu. Usi-Ekiti (Ekiti North) na West na Jos na North dekọrọ ọnụ ọgụgụ kachasị elu nke ụbọchị na ogologo oge dị ala n'abalị.
N'ime otu oge ahụ, e dekọrọ mmiri ozuzo kachasị elu nke otu ụbọchị nke 223.5mm na Abakiliki na ndịda ọwụwa anyanwụ nke kpatara idei mmiri nke kpọpụrụ ndị bi na 5,000. Ide mmiri na oké ifufe chụpụrụ ihe na-erughị mmadụ 7,290, gbuo mmadụ 67, bibiri ihe karịrị ụlọ 3,900 na ọtụtụ ugbo na steeti ise dị n'ebe ugwu bụ Sokoto, Kano, Kastina, Kebbi na Zamfara. E bibiri ihe onwunwe ruru ihe karịrị nde Naira 700. Gọọmentị etiti nyere ngụkọta nke ijeri Naira atọ (3) site na ego gburugburu ebe obibi n'ime oge a.
Naịjirịa nwere ihu igwe na-ekpo ọkụ nwere oge abụọ: (mmiri na akọrọ). Mpaghara ndị dị n'ime ala karịsịa ndị dị n"ebe ugwu ọwụwa anyanwụ, na-enwe nnukwu mgbanwe na okpomọkụ dị ka tupu mmalite mmiri ozuzo, okpomọkụ na-arị elu mgbe ụfọdụ ruo 44 °C ma daa ruo 6 °C n'etiti Disemba na Febụwarị. Na Maiduguri, okpomọkụ kachasị elu nwere ike ịrị elu ruo 38 °C n'ọnwa Eprel na Mee ebe n'otu oge ahụ, oyi nwere ike ime n'abalị.
Dịka ọmụmaatụ na Lagos, nkezi elu bụ 31 °C na ala bụ 23 °C na Jenụwarị na 28 °C na 23 °C n'ọnwa Juun. Mpaghara ndịda ọwụwa anyanwụ karịsịa ndị dị gburugburu ụsọ mmiri dị ka Bonny (n'ebe ndịda Port Harcourt), n'ebe ọwụwa Anyanwụ Calabar na-enweta mmiri ozuzo kachasị elu kwa afọ nke ihe dị ka 4,000 milimita.
Mgbanwe ihu igwe
Mgbanwe ihu igwe na Naịjirịa na-agbanwe mpaghara ihu igwe. A na-eme ka mpaghara steepụ dị n'ebe ugwu gbasaa n'ebe ndịda, na mpaghara mmiri ozuzo na-ekpo ọkụ na South na-aga n'ebeebe ugwu, na-anọchi oké ọhịa mmiri ozuzo.
Ụlọ ọrụ Naịjirịa Meteorological Agency (NIMET) na amụma mmiri ozuzo oge ya nke afọ 2019, buru amụma n'afọ 2019 ga-abụ afọ ọzọ na-ekpo ọkụ. Mgbanwe dị iche iche kwa afọ na usoro mmiri ozuzo na Naịjirịa n'ime afọ iri isii gara aga na-egosi ọtụtụ mgbanwe mgbanwe kwa afọ na ihe kpatara ihe omume ihu igwe dị egwu dịka ụkọ mmiri ozuzo n'ọtụtụ akụkụ nke mba ahụ.
Usoro gburugburu ebe obibi
Afọ ole na ole gara aga, Naịjirịa nwere ọdachi mgbanwe ihu igwe nke mere na mpaghara Northeast nke bụ Borno ugbu a na Yobe na-ekwu na ókèala dị n'akụkụ ndịda nke ọdọ mmiri Chad kpọrọ nkụ. N'ihi igbutu osisi na ịdabere na nkụ maka isi nri, e wepụrụ akụkụ ka ukwuu nke mpaghara Naịjirịa Guinea Savannah na ahịhịa ya. N'otu aka ahụ, e meela ka ọhịa dị gburugburu Oyo bụrụ ala ahịhịa. Enweghị osisi na ahịhịa ndị ọzọ nwere ike ịkpata mgbanwe okike, ọzara, na ala na-emebi emebi, ide mmiri, na ihe ndị na-eme ka ozone gbasaa na gburugburu ebe obibi.
Mmiri na-arị elu na ide mmiri
Na ngwụcha ọnwa Ọgọstụ n'afọ 2012, ide mmiri kachasị njọ e nwetụrụla n'ime afọ iri anọ dakwasịrị Naịjirịa. Nke a metụtara nde mmadụ asaa (7) na obodo dị na steeti 33 gụnyere steeti Kogi. Ihe karịrị nde mmadụ abụọ n'ime nde mmadụ asaa ahụ metụtara chụpụrụ n'ụlọ ha site na mmiri na-arị elu.
Naịjirịa nwere ide mmiri ọzọ nke nnukwu mmiri ozuzo mere n'afọ 2013 nke wetara ahụhụ ọzọ nye ndị ka na-agbake site na ide mmiri nke afọ 2012. Ọtụtụ ụlọ brik apịtị dara ma mebie ihe onwunwe ezinụlọ. A na-emetọkwa olulu mmiri ndị e gwuru nke bụ isi iyi nke mmiri ọṅụṅụ. Steeti Abia, Bauchi, Benue, Jigawa, Kebbi, Kano, Kogi na Zamfara nwere mmetụta kachasị site na idei mmiri nke were awa iri anọ na asatọ (48). Ọnọdụ dị na Kaduna na Katsina ka njọ site na ọdịda nke ihe mgbochi ala. Dị ka National Emergency Management Agency si kwuo, ihe karịrị mmadụ 47,000 metụtara. Ọnụ ọgụgụ dị ala nke ndị metụtara bụ n'ihi nkuzi nke ide mmiri nke afọ 2012 nke kwadebere mba ahụ maka nzaghachi ka mma.
Na Naijiria, mpaghara ndị dị gburugburu mpaghara ndị dị n'ụsọ oké osimiri nọ n'ihe ize ndụ nke ịrị elu nke oke osimiri. Dịka ọmụmaatụ, mpaghara Niger Delta dị oke egwu maka idei mmiri n'ihe ize ndụ nke ịrị elu nke oke osimiri na onye mmetọ mmanụ dị egwu. Mgbanwe ihu igwe bụ ihe kpatara idei mmiri ahụ mere na Southern Nigeria n'afọ 2012. Ide mmiri ahụ kpatara ọnwụ nke ụlọ, ugbo, ihe ọkụkụ, ihe onwunwe na ndụ. Dabere na ọnụ ọgụgụ nke National Emergency Management Agency (NEMA) wepụtara n'afọ 2014, ihe dị ka ụlọ 5,000 na ụlọ 60 metụtara n'oké ifufe nke mere na steeti anọ na mpaghara ndịda ọdịda anyanwụ.
Mmetụta ọ na-emetụta ndị mmadụ
O yikarịrị ka mba ahụ ga-enwe ide mmiri, ụkọ mmiri ozuzo, oke okpomọkụ na igbochi mmepụta ugbo n'oge okpomọkụ ma kpọọ nkụ.
Ọrụ ugbo
thumb|Ọrụ ugbo bụ otu n'ime ngalaba ndị mgbanwe ihu igwe metụtara na Naịjirịa (onye na-ere ahịa n'okporo ámá na [[Lagos)]] Ọrụ ugbo ka bụ isi ihe nke akụ na ụba Naijiria n'agbanyeghị mmanụ dị ka ọ na-ewe ụzọ abụọ n'ụzọ atọ nke ndị ọrụ niile. Ngalaba ahụ jupụtara na ihe ịma aka ebe mmepụta ugbo ka na-enwekarị mmiri ozuzo ma na-emetụta mgbanwe ihu igwe. Ọ na-esiri ndị ọrụ ugbo ike ịhazi ọrụ ha n'ihi mmiri ozuzo a na-apụghị ịkọwapụta. Mmụba nke mmiri ozuzo na oke okpomọkụ ga-enwe mmetụta na-adịghị mma na mmepụta ihe ọkụkụ. Otú ọ dị na steeti ndị dị n'ebe ugwu dị ka Borno, Yobe, Kaduna, Kano na Sokoto ọtụtụ ihe ọkụkụ nwere ike ịba uru n'ụzọ akụ na ụba. Ihe ọkụkụ ndị dị ka millet, melon, okpete nke a na-akụ n'ebe ugwu ga-erite uru site na oke okpomọkụ.
A na-ejikwa usoro ala ochie na-emetụta ngalaba ahụ nke na-egbochi ịnweta ala (1.8 hectare / ezinụlọ ọrụ ugbo), mbelata ikike mmepe ịgba mmiri (ala a na-akụ n'okpuru ịgba mmiri na-erughị pasent 1), ohere dị nta maka ego, obere nkwenye nke teknụzụ, ntinye ugbo dị oke ọnụ, ohere dị nta na fatịlaịza, ebe nchekwa ezughi oke na ohere ahịa dị oke. Ihe ndị a niile jikọtara ọnụ, belatara mmepụta ugbo (nkezi nke 1.2 metric ton nke ọka / hectare) tinyere nnukwu mfu na ihe mkpofu.
Ọhịa
Naịjirịa nwere ihe onwunwe ọhịa nke ụdị dị iche iche. Iji ihe onwunwe ọhịa ndị a eme ihe n'ụzọ gabigara oke bụ ihe na-akpata nchegbu n'ihi na ọ bụ ihe iyi egwu nye akụ na ụba, gburugburu ebe obibi na ọdịmma ọha na eze nke ndị Naijiria. Ewezuga inye oke osisi na mmanụ zuru ụwa ọnụ, yana ọrụ gburugburu ebe obibi metụtara ya. Ndị a gụnyere anụ ọhịa, ahịhịa na ahịhịhịa ọgwụ, nchedo mmiri, nkwụsi ike nke ọchịchị mmiri na nchedo carbon. Oké ọhịa na-achịkwa ihu igwe ụwa ma na-eje ozi dị ka onye isi na-ahụ maka mgbanwe carbon na ikuku. Na Na Naijiria, oké ọhịa okike belatara nke ukwuu na mmetụta ya na mgbanwe ihu igwe na-abawanye. Erosion na oke ifufe na-ebelata oke ihe ndị a na-emepụta n'ọhịa, dị ka osisi na okpete. Oké ọhịa nọ n'okpuru nrụgide dị ukwuu ọ bụghị naanị site na mgbanwe ihu igwe kamakwa site na mmụba nke ọnụ ọgụgụ mmadụ na nnukwu ọchịchọ maka ihe onwunwe ọhịa.
Mmetụta ahụike
NIMET buru amụma na a ga-enwewanye ọrịa ịba n'ihi mgbanwe ihu igwe, na ọrịa ndị ọzọ ga-adị elu n'ógbè ndị nwere okpomọkụ dị n'agbata 18 Xi 32 °C na iru mmiri karịrị 60%.
Mbelata
Iji belata mmetụta ọjọọ nke mgbanwe ihu igwe, ọ bụghị naanị na Naịjirịa bịanyere aka na nkwekọrịta Paris iji belata ikuku, na nkwa ihu igwe nke mba ya, gọọmentị Naịjirị kwere nkwa "ịrụ ọrụ iji" kwụsị ọkụ gas site n'afọ 2030. Iji mezuo ebumnuche a, gọọmentị guzobere Gas Flare Commercialisation Programme iji gbaa itinye ego n'omume ndị na-ebelata ọkụ gas. Ọzọkwa, gọọmentị etiti akwadowo iwu ọhụrụ nke National Forest nke ebumnuche ya bụ "ichebe gburugburu ebe obibi" ka ọ na-eme ka mmepe mmekọrịta mmadụ na ibe ya dịkwuo mma. A na-emekwa mgbalị iji kpalie nnabata nke ọrụ ugbo nwere ọgụgụ isi na ịkụ osisi.
Mgbanwe
N'ihi mmetụta ọjọọ nke mgbanwe ihu igwe na Naịjirịa, e meela ọtụtụ usoro mgbanwe iji belata mmetụta ahụ. Usoro na atụmatụ mgbanwe dị ka:
Nnukwu Mgbidi Na-acha Akwụkwọ ndụ
Dị ka ụzọ iji gbochie ọzara, Great Green Wall nke Sahara na atụmatụ Sahel bụ ọrụ a na-eme atụmatụ ịkụ mgbidi osisi gafee Africa na nsọtụ ndịda nke ọzara Sahara. A ga-etinye ya na Naịjirịa na steeti iri na otu dị n'ihu nke Adamawa, Bauchi, Gombe, Kebbi, Sokoto, Zamfara, Katsina, Kano, Jigawa, Yobe na Borno. Ọ ga-ekpuchi mpaghara gọọmentị ime obodo 43 nke Naịjirịa na steeti ndị dị n'ihu ka a ga-ekpu ya iji dozie 225,000 hectare nke ala.
Atụmatụ Mgbanwe Ike Naịjirịa
N'afọ 2021 n'oge COP 26, Onye isi ala Naijiria, Onye Ukwu, Onye isi ala Muhammadu Buhari, kpughere atụmatụ mgbanwe ike Naijiria dị ka akụkụ nke nkwenye mba iji nweta NET Zero site n'afọ 2060. Atụmatụ ahụ gụnyere usoro iheomume na usoro maka inweta mbelata ikuku na mpaghara ụfọdụ nke mba ahụ dị ka Mmanụ na mmanụ Gas, Nri, ime njem na Ụlọ Ọrụ na Ike. Nke a bụ iji nyere aka belata mgbanwe ihu igwe.
Iwu na usoro iwu
Naịjirịa kwadoro nkwekọrịta Paris, nkwekọrịta mba ụwa nke e mere iji dozie mgbanwe ihu igwe, n'afọ 2017 ma kwe nkwa belata gas na-ekpo ọkụ ya site na 20% site n'afọ 2030 na ọnọdụ nke 45% nke nkwado mba ụwa.
E bu ụzọ nye onyinye mba (NDCs) n'afọ 2017. NDCs, nke emere n'okpuru nkwekọrịta Paris na-egosipụta mbọ mba ahụ na-agba iji belata ikuku na-esi na mba na ime mgbanwe ihu igwe. Na UNGA na Climate Change Summit, Onye isi ala Muhammadu Buhari wepụtara atụmatụ maka ịnagide mgbanwe ihu igwe. Atụmatụ nke ga-akwalite ụzọ mmepe akụ na ụba dị ala, nke na-eto eto ma na-ewulite Naịjirịa na-eguzogide ihu igwe. Atụmatụ isi asaa nke onye isi ala na-egosipụta mkpebi na omume maka ebumnuche nkwekọrịta Paris.
Ọha na omenala
thumb|Ndị na-eme ngagharị iwe na Port Harcourt na-esonyere Global Climate March na-eduga na 2015 United Nations Climate Change Conference. Nnyocha nke ụmụ akwụkwọ na Mahadum Jos, chọpụtara na 59.7 nke ndị zaghachirinụ nwere ezi ihe ọmụma banyere mgbanwe ihu igwe, ma ghọta njikọ ya na nsogbu ndị dị ka Fossil fuel, Pollution, Deforestation na ime obodo.
Obodo na obodo ndị na-amaghị nke ọma n'ime ime obodo egosighi ihe ọmụma mgbanwe ihu igwe mgbe niile. Nnyocha nke otu puku mmadụ n'ime ime obodo dị na ndịda ọdịda anyanwụ Naịjirịa chọpụtara na ọtụtụ ndị obodo ime obodo nwere nkwenkwe ụgha banyere mgbanwe ihu igwe, nakwa na ndị zaghachirinụ nwere ihe ọmụma dị ala banyere ihe kpatara ya na mmetụta ya.
Njikọ mpụga
Òtù:Pages with unreviewed translations
IMARK
The Information Management Resource Kit (IMARK) bụ atụmatụ e-mụta nke dabeere na mmekorita nke Food and Agriculture Organization (FAO) nke United Nations na ndị mmekọ mepụtara iji kwado ndị mmadụ n'otu n'otu, ụlọ ọrụ na netwọk n'ụwa niile na njikwa ozi na mmepe ọrụ ugbo. IMARK nwere usoro mmụta dị anya na ngwaọrụ na njikwa ozi.
Banyere IMARK
The Food and Agriculture Organization (FAO) nke United Nations malitere mmemme e-learning dabeere na mmekorita na 2001 iji kwado njikwa ozi. Ezubere IMARK na ndị ọkachamara ozi na mba ndị ka na-emepe emepe. Emebere usoro ọmụmụ IMARK ọ bụla site na usoro nyocha ya na ndị ọkachamara gbasara isiokwu, ndị na-ahụ maka ubi na ndị nnọchi anya sitere na ndị na-ege ntị sitere na gburugburu ụwa. Ebumnuche IMARK bụ nzaghachi maka ịchọ nkwalite ozi na njikwa ihe ọmụma na mbọ iji nweta ebumnuche mmepe nke Millennium Development (MDGs), ọkachasị ndị metụtara agụụ na ọha mmadụ ozi, n'ọnọdụ ijikọ nkewa dijitalụ. Ebumnuche mmepe nke IMARK bụ imeziwanye ikike nke ndị nwere mmasị na njikwa ozi na ịkekọrịta ihe ọmụma.
Ihe Ebumnuche na Ogologo
Ebumnuche mmepe nke IMARK bụ imeziwanye ịdị irè nke mmemme na mmepe ọrụ ugbo na nchekwa nri site n'ime ka ndị isi nwere mmasị nweta ozi.
Kọmitii na-eduzi
IMARK nwere ihe karịrị ndị mmekọ 30 na ụlọ ọrụ na-arụkọ ọrụ ọnụ kemgbe e bidoro ya na 2001, a na-ahazi ọrụ ya site na kọmitii na-eduzi nke ndị otu ya gụnyere Association for Progressive Communications (APC), Food and Agriculture Organization (FAO) nke United Nations, Agence Universitaire de la Francophonie (AUF), Commonwealth of Learning (COL), Groupe de Recherches et d'Echanges Technologiques (GRET), Bibliotheca Alexandrina na UNESCO.
Ọgbakọ Akụ na ụba Africa
. Ugbu a enwere ọtụtụ mpaghara mpaghara na Africa, nke a makwaara dị ka Regional Economic Communities (RECs), ọtụtụ n'ime ha nwere ndị otu.RECs mejupụtara isi ụlọ ọrụ azụmahịa na, n'ọnọdụ ụfọdụ, ụfọdụ mmekọrịta ndọrọ ndọrọ ọchịchị na nke agha. Ọtụtụ n'ime REC ndị a mejupụtara "ogidi" nke AEC, ọtụtụ n'ime ha nwekwara mkpuchi na ụfọdụ n'ime mba ndị otu ha. N'ihi oke oke a, o yikarịrị ka ụfọdụ steeti nwere ọtụtụ ndị otu ga-emecha pụọ na otu ma ọ bụ karịa REC. Ọtụtụ n'ime ogidi ndị a nwekwara obere ìgwè nwere omenala siri ike na / ma ọ bụ njikọ ego nke ha:
Ọganihu
Ndị isi nke Southern African Development Community (SADC), Common Market for Eastern and Southern Africa (COMESA) na East African Community (EAC) mara ọkwa African Free Trade Zone (AFTZ) na Wednesday October 22, 2008.
Carla Meninsky
Carla Meninsky bụbu onye na-emepụta egwuregwu vidio na onye mmemme na-arụsi ọrụ ike n'afọ ndị mbụ nke Atari VCS. Ya na Carol Shaw (onye mepụtara 3-D Tic-Tac-Toe na River Raid), Meninsky bụ otu n'ime ụmụ nwanyị injinia atọ na Atari, Inc. iji mepụta cartridges egwuregwu vidio. O mechara bụrụ onye ọka iwu na-ahụ maka ihe onwunwe ọgụgụ isi.
Ihe ndị mere n'oge gara aga
Nne Meninsky bụ onye mmemme na Carla mụtara mmemme na ụlọ akwụkwọ sekọndrị, mana ọ gbanwere site na mgbakọ na mwepụ gaa na neuropsychology na imepụta ụbụrụ na Mahadum Stanford. N'ihi ọrụ nka ya, Meninsky nwere mmasị karịsịa na ọhụụ ma mesịa laghachi azụ na mmemme na nrọ ndụ ya niile nke ịmepụta ngwá ọrụ animation.
Ọ malitere ọrụ kọleji ya na Stanford na-amụ mgbakọ na mwepụ mana o mechara gbanwee gaa na nkà mmụta akparamàgwà mmadụ n'ihi na ọ na-ada ụda karịa. Ọ mụtara Fortran bụ isi na ụlọ akwụkwọ sekọndrị site n'aka nne ya, onye bụ onye mmemme, ma site na nke a nwee mmasị na animation kọmputa.
Atari, Inc.
Meninsky sonyeere Atari mgbe ọ gụsịrị akwụkwọ na Mahadum Stanford na nzere na nkà mmụta akparamàgwà mmadụ.
Maka Atari 2600 o dere egwuregwu ịgba ọsọ Indy 500 na Dodge 'Em (dị ka 1979 Head On coin-op sitere na Sega), ọdụ ụgbọ mmiri 1981 nke Atari's Warlords, na 2600 version nke Star Raiders (nke Doug Neubauer mepụtara maka ezinụlọ Atari 8-bit). O mechara rụọ ọrụ n'ọdụ ụgbọ mmiri Tempest nke a na-ahapụghị, mana prototypes dị.
Ọrụ iwu
Meninsky rụrụ ọrụ maka Electronic Arts (EA) na ndị na-ebipụta egwuregwu ndị ọzọ ma mesịa malite ụlọ ọrụ mmemme nkwekọrịta nke ya. N'oge ọ na-ede nkwekọrịta na ịhụ ka ụlọ ọrụ ụfọdụ na-eleghara ikike ikike ọgụgụ isi anya, ọ malitere inwe mmasị na iwu ihe onwunwe ọgụgụ isi. Meninsky gụsịrị akwụkwọ na George Washington University Law School ma ugbu a na-arụ ọrụ iwu ihe onwunwe ọgụgụ isi. Dị ka onye EPIC Public Interest Opportunities Program Fellow, Meninsky gbara akaebe n'ihu US Senate na 2002.
Akwụkwọ ndị e bipụtara
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Dichloralphenazone
Dichloralphenazone bụ ngwakọta 1: 2 nke antipyrine na chloral hydrate. Na njikọta ya na paracetamol na isometheptene, ọ bụ ihe na-arụ ọrụ na ọgwụ maka isi ọwụwa na isi ọwụụ, gụnyere Epidrin na Midrin. A na-ahụkarị nkwarụ na ọgwụ a ma na-adụ ọdụ ịkpachara anya, dịka ọmụmaatụ mgbe ị na-anya ụgbọala. Ojiji ndị ọzọ nke dichloralphenazone gụnyere sedation maka ọgwụgwọ ehighị ụra n'ihi nke dị ndụ ebighị i nke ehighị ụra nke nta, ọ bụ ezie na enwere ike ịhọrọ ọgwụgwọ ka mma maka ọgwụgwọ ehighị ụra.
Winnie Ntshaba
A maara ya nke ọma maka ịgosiputa agwa ka Khethiwe Buthelezi na SABC 1 soap opera <i id="mwFA">Generations</i>. Ọ gụrụ gbasara omume ihe nkiri na Mahadum Natal (Durban).
Ndụ mbido
Amụrụ Ntshaba n'abali mbụ nke ọnwa Septemba, afọ 1975 na Kwa-Zulu Natal. O nwere otu nwanna nwaanyị tọrọ ya, bụ́ onye kpaliri ya ịga n'ihu n'agụmakwụkwọ ya. Ọ gara Mahadum Natal (Durban), ebe ọ nwetara nzere BA Drama Honors.
2000-2004
N'afọ 2000 ,ọ kwagara Johannesburg wee sonye na ihe ngosi ihe nkiri mmụta na ụlọ ọrụ mmepụta akpụkpọ ụkwụ bụ AREPP Shoe String Productions. Mgbe ahụ ọ gbara gosiputara na ihe nkiri telivishọn 2004 Jozi Streets.
E mere Ntshaba dị ka onye na-akwado ihe nkiri na ihe nkiri 2004 Yesterday na Leleti Khumalo. Nke a bụ nnukwu ihe nkiri nkiri ya, ọ nwetara nyocha dị mma maka ọrụ ya. N'otu afọ ahụ, e deputara Ntshaba n'ọrụ mbụ ya na ihe nkiri 2004 Shreds and Dreams nke Claire Stopford duziri. ma mesịa pụta na mmepụta atọ: Russian Services Lethal Force (ọrụ nkwado).
Ọgbọ (2005-2015)
N'afọ 2013, Ntshaba bidoro emume nturu ugo Soap nke a kpọrọ Royalty Soapie Awards. E mere Ememme mbụ na Durban International Convention Center n'abalị abụọ n'ọnwa Novemba, afọ 2013.
Na 2005, Ntshaba bgara nnwale emume ihe nkiri maka ọrụ nke Khiwe Buthelezi na SABC 1 soap opera Generations (South African TV series), tinyere, ọ bụ akụkụ dị mkpa nke mmemme kemgbe ahụ, ruo 2015 mgbe mmadụ iri na isii niile na-eme ihe nkiri nke ka Achụpụrụ n'ihe ngosi a maka igba abụba ọrụ  n'ụzọ iwu na-akwadoghị n'ịchọ ụgwọ ọnwa ka mma karịa otu ha na eribu, ka ndị na-eme ihe nkiri gara n'ọrụ na-achọ ka a gbatịkwuo nkwekọrịta ha na ụgwọ  ha site na akụkọ nke egosigharịrị.
Mgbe ọ hapụsịrị soap, na 2017 Ntsaba mere ka ọ pụta ìhè na Mzansi Magic "The Road", na MTV's Shuga.
2018 - ruo ugbu a
N'afọ 2018, mgbe afọ atọ kwụsịrị na ihu ngosi Ntshaba laghachiri na TV, dị ka onye ndu na Mzansi Magic hit drama The herd, ọ rụrụ ọrụ dị ka Mam'Ngadi. O nwere ọrụ na Isithembiso dị ka nne Mam'Lihle Palesa. Na 2021, e deputara ya dị ka Faith Zwide na soapy House eTV nke Zwide. Ọ n'egosipụta dị ka nwunye na-enweghị isi nye Funani Zwide [nke Vusi Kunene na-eme], onye ọchụnta ego na-emepụta ihe.
Ndụ onwe onye
N'afọ 2005, Ntshaba na onyeisi nke SABC Cameraman Thabo Modise malitere ịkpakọ. Ntshaba lụrụ Modise na 2006, Na 9 Julaị 2009, ha nabatara ọmụmụ nwa ya nwoke, Phenyo Modise. N'afọ 2013 ka afọ asaa gachara, Ntshaba gbara akwụkwọ maka ịgba alụkwaghịm, n'otu afọ ahụ, ịgba alụkwaghịm ahụ chikọtara.
Ebemsidee
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
The Nigerian Observer
The Nigerian Observer bụ akwụkwọ akụkọ na-ebipụta kwa ụbọchị na Benin City, Edo State, Nigeria. E bipụtara ya kemgbe 29 Mee 1968. Onye bipụtara ya, Bendel Newspapers Company Limited, bụ gọọmentị Edo steeti nwe ya.
Ntụle nke The Nigerian Observer na akwụkwọ akụkọ Naijiria ndị ọzọ e bipụtara na 1999 kwuru na ọ nwere obere mgbasa ozi, ebe naanị 15% nke kọlụm bụ nke mgbasa ozi nwere, ma e jiri ya tụnyere 50% na akwụkwọ akụkọ North America. Ọtụtụ mgbasa ozi bụ akwụkwọ akụkọ gọọmentị; obere ego ana-enweta yana ụkọ akwụkwọ akụkọ nwere mmetụta nke ịmachi mkpuchi ihe omume, yana ọkachasị ịmachi mkpesa nyocha.
Edensibia
Òtù:Ụlọ ọrụ mgbasa ozi nke Naịjirịa Òtù:Akwụkwọ akụkọ a bipụtara na Benin Òtù:Akwụkwọ akụkọ a bipụtara na Naịjirịa
Oorlams Creole
Oorlams (nakwa: Oorlands, Oorlans) bụ olumba nke Afrikaans nke ndị Oorlam na-asụ na Republic of South Africa na Namibia.
A na-ewere ya ka ọ bụrụ asụsụ creole dabere na Afrikaans ma ọ bụ olumba Afrikaans kwesịrị ekwesị.
Oorlams nwere ọtụtụ ihe sitere na asụsụ Khoi.
Erykah Badu
thumb|Badu ná a gba [[2004 MTV Video Music Awards]] Erica Abi Wright (múrú ya an Önwa abụọ 26, 1971), Erykah Badu búrú ihe madu ya na nke ofuma (/ˈɛrɨkə bɑːˈduː/ bu ọtụ ha si é kú ya), bu onye America na doté egwu, na onye né dozi egwu na oméka. Orü ya mékotàrà ihe R&B, Hip Hop na Jazz. Madu màrà ya ofuma maka ihe ó mere maka egwu neo soul, na otú o shi ná kpa agwà di íche, egwu ihe nche na aka nka ya. Madu si nwanyi á bu "First Lady of Neo-Soul" ("Nwanyi Ishi Neo-Soul") mana "Queen of Neo Soul" ("Ezenwanyi Neo Soul".)
Na ishi mgbe ó né bído Í kwu egwu, Í weríkí ma Badu maka nkechi ishi na cha ichíche o né tí mgbeowula. Madu si otu ó shi né dozi egwu ya di kà Billie Holiday. Ö di na etítì ọtú Soulquarians mgbe mbu, na o mere oméka na ime enyo iche di ka Blues Brothers 2000, The Cider House Rules, na House of D, o mèkwàrà enyo ihe nche Before the Music Dies.
Òtù:Oméka nke nwanyi Òtù:Ndi Amerika Òtù:Ndi Afrika nke Amerika Òtù:Égwú
Wayne Baker
Akụkọ ndụ
Baker nwetara M.A. ya na sociology na B.S. nà ego, summa cum laude, na Mahadum Northern Illinois. Site n'ebe ahụ, ọ nwetara nzere doctorate ya na sociology na Mahadum Northwestern mà nwee post-doctoral fellowship na Mahadim Harvard.
Tupu ọ banye na ngalaba Mahadum nke Michigan Ross n'afọ 1995, ọ nọ na ngalaba na Mahadum Chicago Graduate School of Business. Ọ rụkwara ọrụ dị kà onye mmekọ na onye isi njikwa nke TSG, Inc., ụlọ ọrụ ndụmọdụ nchịkwa nke dị na Washington, DC.
Ọrụ ọ na-arụ ugbu a
Wayne Baker bụ Robert P. Thome Prọfesọ nke Nchịkwa Azụmaahịa na Prọfesor nke Nchịkọta & Organizations na Ross School of Business, na Ónyé isi ngalaba nke Center for Positive Organizations. Ọ bụkwa Prọfesọ nke Sociology na Mahadum Michigan na Faculty Associate na Institute for Social Research. Baker na-akụzi na Ph.D., MBA, BBA, na mmemme Executive Education. Baker bụ Ónyé ọbịa na-abụkarị onye nnọchiteanya na nzukọ na nzukọ mahadum, ma kwuo okwu na NPR C-Span, yana onye na-arụkọ ọrụ ugboro ugboro na Harvard Business Review.
Nnyocha banyere ụkpụrụ ndị bụ isi
Baker bịdọrọ ímé nnyocha banyéré ụkpụrụ n'afọ 1996, na afọ 1998 chọpụtara akụkụ ndị bụ isi nke ha. Nnukwu nchọpụta ya pụtara n'afọ 2005 n'akwụkwọ America's Crisis of Values: Reality and Perception. Baker na-akọwa uru dị mkpà dị ka nke siri ike na nke a na-ejide n'ọtụtụ ebe, kwụsie ike ka oge na-aga, ma na-ekerịta n'ofe ọnụọgụ mmadụ na ndọrọ ndọrọ ọchịchị. N'etiti ụkpụrụ ndị bụ isi na-egosi na ndị okenye America na-ejikarị ya eme ihe bụ: ịhụ mba n'anya, ikwere na Chineke, onye ọ bụla, ọchịchọ ịga nke ọma, nha nhata nke ohere na nnwere onwe ikwu okwu. Baker na-aga n'ihu na-eme nchọpụta banyere ụkpụrụ ndị America, ma bipụta United America n'afọ 2014, nke jikọtara nyocha ya na nkwupụta ndị na-agụ akwụkwọ site na blọọgụ ya iji malite mkparịta ụka mba niile banyere ụkpụrụ ndị American. Baker kwenyere na mkparịta ụka banyere ụkpụrụ ndị a na-ekerịta bụ isi ihe na-eme ka esemokwu ndọrọ ndọrọ ọchịchị dị iche iche.
Yenagoa
thumb|Nigerian Content Tower, Yenagoa Bayelsa. thumb|Amusement park, Yenogoa, Bayelsa state.jpg Yenagoa bụ ama ukwu nọ na mba dị n'Afrịka a na-akpọNaigeria. Yenagoa bụ isi obodoȮra Bayelsa (Bayelsa State). Bayelsa nweruru ndi mmadu puku narị atọ na iri abụọ (320,000) n'ọnụ ọgụ (2015 a gụrụ ọnụ).
Wayne Baker
Akwụkwọ ndị a họọrọ
Baker ebipụtala akwụkwọ isii, abụọ n'ime ha bụ ndị kacha ere ahịa, na ihe karịrị isiokwu iri isii-
Yenagoa
Nrụtụaka
Òtù:Nigerian state capitals Òtù:Ama ukwu nor na Naigeria 2
Wayne Baker
Onyinye na nsọpụrụ
Baker meriri Emory Williams Award for Excellence in Teaching, Max Weber Award for Distinguished Scholarship (ya na Robert Faulkner), Joanne Martin Trailblazer Award, (ya na ndị otu Center for Positive Organizational Scholarship), na SO!Ọ dị ọcha! Onyinye maka isiokwu kachasị mmá e bipụtara na Strategic Organization (ya na Gerald Davis na Mina Yoo).A kpọrọ Networking Smart otu n'ime akwụkwọ azụmahịa iri atọ kachasị mma nke afọ 1994 site na Executive Book Summaries.
Edensibia
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Guerrilla warfare
thumb|Guerrilla warfare Agha Guerrilla bụ ụdị agha na-adịghị mma nke obere ìgwè ndị na-alụ ọgụ, dị ka ndị ọrụ nchekwa, ndị nkịtị na-eji ngwá agha, ma ọ bụ ndị na-adịghị mma, na-eji usoro agha gụnyere mgbagha, imebi ihe, mwakpo, obere agha, usoro ịkụ na-agba ọsọ, na njem, iji mee ihe. buso ndi agha omenaala buru ibu na nke na-adighi obere agha.
Kim Kardashian
thumb|Kim Kardashian thumb|Kim Kardashian Kimberly Noel Kardashian (nke bụbu West; amụrụ Ọktoba 21, 1980) bụ agwa mgbasa ozi America, onye na-elekọta mmadụ, na nwanyị ọchụnta ego. O buru ụzọ nweta nlebara anya mgbasa ozi dị ka enyi na onye na-eme ihe nkiri nke Paris Hilton, mana ọ natara ọkwa ka ukwuu mgbe teepu mmekọahụ Kim Kardashian, Superstar, gbara na 2003 ya na enyi ya nwoke bụ Ray J, ka ewepụtara na 2007.[1]  Mgbe afọ ahụ gasịrị, ya na ezinụlọ ya malitere ịpụta na E! Usoro ihe onyonyo n'ezie Idogide ndị Kardashians (2007–2021). Ọganiihu ya butere nguzobe nke usoro ntụgharị Kourtney na Kim Take New York (2011–2012), Kourtney na Kim Take Miami (2009 – 2013), na Hulu's The Kardashians (2022). Òtù:Mmadụ ndi di ndụ Òtù:Kanyé West
Ndepụta óménàlà Naịjirịa
Ndepụta óménàlà Naịjirịa bụ édémédé óménàlà,mmemmé,na egwú Naịjirịa.
<Small>Nke a bụ ndepụta ezughị ezu, ị nwere ike itinyekwu édémédé óménàlà na ndepụta à
Òtù:Óménàlà
Ugwu Ọcha
Ugwu Ọcha, búrú Port Harcourt na asụsụ bekee, bu ishi ochie Nkeji Ochíchìíwú Rivers, na Naigeria. Ó nọr na akụkụ Íyí Ubani na o di na Niger Delta. Ha sị madu na Ugwu Ọcha rùrù 1,620,214 (2007), ébé madu jùrù na Ugwu Ọcha di nde 2.7, na ama Ugwu Ọcha nke ukwu madu nde 5.7 rùrù ya. Lord Lugard gùrù Ugwu Ọcha Port Harcourt na ncheta Lewis Harcourt mgbe ha ne ké uzor mmiri nkà.
Òtù:Ama ukwu nor na Naigeria Òtù:Nigerian state capitals 2
New Telegraph
New Telegraph bụ akwụkwọ akụkọ mba niile na Naịjirịa, na-ekesa ihe ruru 100,000 kwa ụbọchị.
New Telegraph lekwasịrị anya na ndị Naijiria na ndị na-agụ akwụkwọ si mba ofesi na gburugburu obodo mepere emepe nke obodo, yana mba ụwa, ma na-achọ ịnye ebumnobi na mkpuchi maka nsogbu ndọrọ ndọrọ ọchịchị na mmekọrịta ọha na eze.
Onye isi oche New Telegraph bụ Dr. Orji Uzor Kalu ma na-egosiputakwa ndi ama ama gunyere onye ọka iwu ikike mmadụ Emmanuel Onwe.
Edensibia
Òtù:Ụlọ ọrụ mgbasa ozi nke Naịjirịa Òtù:Akwụkwọ akụkọ a bipụtara na Naịjirịa
Minority group
Otu nta, site na nkọwa mbụ ya, na-ezo aka na otu ndị omume, agbụrụ, okpukperechi, agbụrụ, ma ọ bụ njirimara ndị ọzọ dị ole na ole karịa otu ndị bụ isi nke nhazi ndị ahụ. Agbanyeghị, na sociology nke oge a, otu pere mpe na- ezo aka n'ụdị ndị mmadụ na-enwe nhụsianya dịtụ ma e jiri ya tụnyere ndị otu na-achị ọha. Ndị otu pere mpe na-adaberekarị na ndịiche dị na njirimara ma ọ bụ omume a na-ahụ anya, dị ka: agbụrụ (obere agbụrụ), agbụrụ (obere agbụrụ), okpukpere chi ( obere okpukpe ), usoro mmekọahụ ( ntakịrị mmekọahụ ), ma ọ bụ nkwarụ. N'iji usoro nke intersectionality, ọ dị mkpa ịghọta na mmadụ nwere ike ijide otu n'otu n'otu n'otu n'otu dị iche iche (dịka ma agbụrụ na okpukpe nta). N'otu aka mmadụ n'otu n'otu nwekwara ike ịbụ akụkụ nke otu pere mpe n'ihe gbasara njirimara ụfọdụ, mana akụkụ nke otu na-achị achị n'ihe gbasara ndị ọzọ.
Okwu "ntakịrị otu" na-emekarị n'ime okwu nke ikike obodo na ikike mkpokọta, dị ka ndị òtù nke nta dị iche iche na-enwekarị ọgwụgwọ dị iche iche na mba na obodo ha bi. Ndị otu pere mpe na-enwekarị ịkpa oke n'ọtụtụ akụkụ nke ndụ ọha, gụnyere ụlọ, ọrụ, ahụike, na agụmakwụkwọ, n'etiti ndị ọzọ. Ọ bụ ezie na ndị mmadụ n'otu n'otu nwere ike ịkpa oke, ọ nwekwara ike ime site na ahaghị nhata n'usoro, nke ikike na ohere na-enweghị ike ịnweta mmadụ niile. A na-ejikarị asụsụ nke ikike pere mpe kparịta iwu ndị e mere iji kpuchido ndị pere mpe pụọ na ịkpa oke ma nye ha ohere nha anya n'ọha obodo n'otu ndị na-achị.
Sociological
Louis Wirth kọwara otu nta dị ka "otu ndị, n'ihi ọdịdị anụ ahụ ma ọ bụ omenala ha, bụ ndị a na-akpọpụta na ndị ọzọ nọ n'ime obodo ha na-ebi maka mmeso dị iche na nke na-enweghị aha, ya mere na-ewere onwe ha dị ka ihe nke mkpokọta. ịkpa ókè". Nkọwa a gụnyere ma ebumnobi na njirisi nke onwe: otu n'ime otu pere mpe bụ nke ọha mmadụ kwadoro nke ọma, dabere na njirimara anụ ahụ ma ọ bụ omume mmadụ; A na-ejikwa ya n'ụzọ doro anya ndị òtù ya, ndị nwere ike iji ọnọdụ ha mee ihe ndabere nke njirimara otu ma ọ bụ ịdị n'otu. Yabụ, ọkwa otu pere mpe bụ categorical: onye gosipụtara njirimara anụ ahụ ma ọ bụ omume nke otu pere mpe ka enyere ọkwa nke otu ahụ ma bụrụkwa otu ọgwụgwọ ahụ dịka ndị otu ahụ ndị ọzọ nọ.
Joe Feagin, na-ekwu na otu obere ìgwè nwere àgwà ise: (1) na-ata ahụhụ ịkpa ókè na nrubeisi, (2) àgwà anụ ahụ na / ma ọ bụ omenala nke na-ekewa ha, na nke ndị na-achị achị anabataghị, (3) echiche nkekọrịta. njirimara mkpokọta na ibu ọnụ, (4) iwu mmekọrịta ọha na eze gbasara onye bụ na onye na-anaghị ekpebi ọkwa pere mpe, na (5) ọchịchọ ịlụ di na nwunye n'ime otu.
Nkatọ
Ụfọdụ ndị ọkà mmụta mmekọrịta ọha na eze akatọwo echiche nke "obere / ọtụtụ", na-arụ ụka na asụsụ a na-ewepu ma ọ bụ na-eleghara ọdịdị omenala na-agbanwe ma ọ bụ na-akwụghị ụgwọ, yana mmekọ omenala gafee oke mba. Dị ka ndị dị otú ahụ, a na-ejikarị okwu a na-ewepụ akụkọ ihe mere eme (HEGs) mee ihe n'otu aka ahụ iji gosipụta ọrụ mmegbu na nchịkwa nke akụkọ ihe mere eme, na otú nke a si arụpụta enweghị nnọchite nke otu dị iche iche n'akụkụ dị iche iche nke ndụ mmadụ.
Ndọrọ ndọrọ ọchịchị
A na-ejikarị okwu a bụ obere mba na-akparịta ụka na ndọrọ ndọrọ ọchịchị mba ụwa na nke mba. Mba niile nwere ogo dị iche iche nke agbụrụ, agbụrụ ma ọ bụ asụsụ. Na mgbakwunye, ndị pere mpe nwekwara ike ịbụ ndị mbata, ụmụ amaala ma ọ bụ obodo na-enweghị ala. Nke a na-ebutekarị mgbanwe dị iche iche n'asụsụ, omenala, nkwenkwe, omume, nke na-eme ka ụfọdụ dị iche na ndị isi. Dị ka a na-aghọtakarị ndịiche ndị a n'ụzọ na-adịghị mma, nke a na-ebute ọdịda nke ọha mmadụ na ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke ndị òtù nke nta.
Enweghị nkọwa iwu gbasara ndị pere mpe na mba n'iwu mba ụwa, n'agbanyeghị na nkwupụta mba United Nations maka ikike mmadụ bụ nke mba ma ọ bụ agbụrụ, okpukperechi na asụsụ akọwapụtara nchebe nke otu pere mpe. Iwu mpụ mba ụwa nwere ike ichekwa ikike nke agbụrụ ma ọ bụ agbụrụ n'ọtụtụ ụzọ. Ikike nke ikpebiri onwe ya bụ isi okwu. Kansụl nke Europe na-ahazi ikike ndị pere mpe na European Charter maka asụsụ mpaghara ma ọ bụ nke pere mpe yana Nkwekọrịta Framework maka nchekwa nke ndị pere mpe nke mba.
N'ebe ụfọdụ, agbụrụ ndị nọ n'okpuru nwere ike ịbụ ọnụ ọgụgụ ka ukwuu, dị ka ndị ojii na South Africa n'okpuru ịkpa ókè agbụrụ. Na United States, dịka ọmụmaatụ, ndị ọcha na-abụghị ndị Hispanic bụ ihe ka n'ọnụ ọgụgụ (63.4%) na agbụrụ na agbụrụ ndị ọzọ niile ( Mexican, African Americans, Asian America, American Indian, na Native Hawaiians ) bụ nkewa dị ka "ndị nta". Ọ bụrụ na ọnụ ọgụgụ ndị ọcha na-abụghị ndị Hispanic dara n'okpuru 50% otu ahụ ga-abụ naanị ọtụtụ, ọ bụghị ọtụtụ.
Obere agbụrụ
Enweghi ihe akaebe na-ezighi ezi ma mgbasa ozi mgbasa ozi na-elekwasị anya n'obere agbụrụ dị irè karị n'ịgbanwe omume ahụike dịka ịkwụsị ise siga, mbelata ibu arọ, na àgwà nri ma e jiri ya tụnyere mgbasa ozi ezubere maka ọha mmadụ. Dịka ọmụmaatụ, a na-ewere ndị Romani, nke a makwaara dị ka Gypsies dị ka obere agbụrụ na Europe. Ndị Romani bụ agbụrụ kacha ukwuu na Europe.
Obere obodo
Otu obere mba bụ otu ọha mmadụ n'ime steeti dị iche na ọtụtụ na / ma ọ bụ ndị na-achị achị n'ihe gbasara agbụrụ, asụsụ, omenala, ma ọ bụ okpukperechi, mana ọ na-achọkwa inwe njikọ chiri anya na mpaghara akọwapụtara nke ndị pere mpe. otu mmekọrịta si.
Ndị pere mpe na-amanyeghị onwe ha
A makwaara dị ka "obere obere castelike", ndị pere mpe na-achọghị onwe ha bụ okwu maka ndị ebuteburu n'obodo ọ bụla megidere ọchịchọ ha. Na United States, dịka ọmụmaatụ, ọ gụnyere mana ọnweghị oke na ndị amaala America, ụmụ amaala Hawaii, Puerto Ricans, ndị America America, na ndị America America mụrụ. N'ihi ihe ndị dị iche n'ọdịbendị, ndị pere mpe na-achọghị onwe ha nwere ike ịnwe ihe isi ike n'ụlọ akwụkwọ karịa ndị otu obere ndị ọzọ (na-ewepụta onwe ha). Ego ọha na eze na-enyere ụmụaka aka iso ndị ọgbọ dị iche iche na-ekerịta otu ebumnuche.
Ndị obere afọ ofufo
Ndị kwabatara na-ewere ọnọdụ dị nta na obodo ọhụrụ ha, na-enwekarị olileanya maka ọdịnihu ka mma n'ụzọ akụ na ụba, agụmakwụkwọ, na ndọrọ ndọrọ ọchịchị karịa n'ala nna ha. N'ihi na ha na-elekwasị anya na ihe ịga nke ọma, ndị obere afọ ofufo nwere ike ime nke ọma n'ụlọ akwụkwọ karịa ndị ọzọ na-akwaga ọzọ. Ime mgbanwe n'ọdịbendị na asụsụ dị iche na-eme ka ihe isi ike na mmalite nke ndụ na mba ọhụrụ ahụ. Ndị kwabatara n'afọ ofufo anaghị enwe mmetụta nke kewara ekewa dịka ndị pere mpe na-achọghị onwe ha ma na-enwekarị ọgaranya n'isi obodo n'ihi ọchịchọ mmụta ha. Otu nnukwu ndị mbata na United States gụnyere ndị Mexico, Central na South America, ndị Cuban, ndị Africa, East Asia, na South Asia.
Obere okike na okike
thumb| A na- eme mmemme nganga kwa afọ n'ụwa niile maka ndị pere mpe na-enwe mmekọahụ. Na foto a, ndị mmadụ na-ezukọ na Senate Square, Helsinki, ozugbo tupu 2011 Helsinki Pride parade amalite. Ndị na-eme nchọpụta ahụike ọha na-ejikarị okwu ahụ bụ obere mmekọahụ eme ihe iji mata ọtụtụ ndị mmadụ na-eme omume mmekọahụ, gụnyere ndị na-amaghị n'okpuru nche anwụ LGBTQ+. Dịka ọmụmaatụ, ndị ikom na-enwe mmekọahụ na ndị ikom (MSM), ma ha anaghị akọwapụta dị ka nwoke nwere mmasị nwoke. Na mgbakwunye, okwu ahụ pere mpe nwere ike ịgụnye ụdị dị iche iche nke nwoke na nwanyị, dị ka ndị na- emekọrịta ihe, ndị transgender, ma ọ bụ ndị na-abụghị ọnụọgụ abụọ. Agbanyeghị, ndị LGBTQ+ anaghị ahọrọ okwu ndị a na-enwekarị mmekọahụ na nwoke na nwanyị, n'ihi na ha na-anọchi anya ngalaba ahụike karịa njirimara onye ọ bụla.
Ọ bụ ezie na ndị nwanyị nwere mmasị nwanyị, nwoke nwere mmasị nwoke, bisexual, transgender, na queer (LGBTQ+) dị adị n'akụkọ ihe mere eme nke mmadụ, mmegharị ikike LGBTQ+ n'ọtụtụ mba ọdịda anyanwụ mere ka a nabata ndị LGBTQ+ dị ka ndị otu obere. Ndị LGBTQ+ na-anọchi anya ọnụọgụgụ na ọha mmadụ. Ha na-enweta ọtụtụ ahaghị nhata n'etiti ọha na eze sitere na otu ha dị ka ndị LGBTQ+. Enweghị nhata ndị a na-agụnye ịkpa ókè na ịkpa ókè agbụrụ, ohere na-enweghị ike inweta nlekọta ahụike, ọrụ, na ụlọ, na ahụmahụ na-adịghị mma nke uche na ahụike anụ ahụ n'ihi ahụmahụ ndị a.
Ndị nwere nkwarụ
Na-eduga na Iwu ikike mmadụ 1998 na UK, ịrị elu na mmata gbasara otu esi emeso ndị nwere nkwarụ malitere. Ọtụtụ ndị malitere ikweta na a napụrụ ha ihe ndị bụ́ isi ruuru mmadụ. Omume a nwere akụkụ nke kwuru na ọ bụrụ na ndị ọchịchị echebeghị ndị nwere nkwarụ mmụta site na omume ndị ọzọ dị ka mmejọ ma ọ bụ nleghara anya, mgbe ahụ enwere ike gbaa ha akwụkwọ.
Otu ikike ikike nkwarụ nyere aka n'ịghọta ndị nwere nkwarụ dị ka obere ma ọ bụ njikọ nke obere ndị ọha mmadụ na-enwe nsogbu, ọ bụghị naanị dị ka ndị na-enweghị nsogbu n'ihi adịghị ike ha. Ndị na-akwado ikike nkwarụ na-ekwusi ike na ọdịiche dị na arụ ọrụ anụ ahụ ma ọ bụ nke uche, kama ịdị ala. Dịka ọmụmaatụ, ụfọdụ ndị nwere autism na-arụ ụka maka ịnakwere neurodiversity, dị ka ndị na-emegide ịkpa ókè agbụrụ na-arụ ụka maka ịnakwere agbụrụ dị iche iche. A na-elekarị ndị ogbi anya dị ka ndị na-asụ asụsụ na omenala ole na ole kama ịbụ otu nwere nkwarụ, ụfọdụ ndị ogbi anaghị ahụkwa onwe ha dị ka ndị nwere nkwarụ ma ọlị. Kama nke ahụ, teknụzụ na ụlọ ọrụ ọha na eze emebere iji gboo ndị na-achị achị na-emebi ha. ( Lee Nkwekọrịta Maka ikike nke ndị nwere nkwarụ . )
Okpukpe pere mpe
Ndị nọ n'okpukpe dị nta nwere okwukwe dị iche na nke ọtụtụ ndị nwere. Ọtụtụ mba n'ụwa nwere obere okpukpe. A nabatarala ugbu a n'ebe ọdịda anyanwụ na ndị mmadụ kwesịrị inwe nnwere onwe ịhọrọ okpukpe ha, gụnyere enweghị okpukpe ọ bụla ( ekweghị na Chineke na / ma ọ bụ ekweghị na Chineke ), na gụnyere ikike ịtụgharị site n'otu okpukpe gaa na nke ọzọ. Otú ọ dị, n'ọtụtụ mba, a kpachibidoro nnwere onwe a. N'Ijipt, usoro ọhụrụ nke kaadị njirimara chọrọ ka ụmụ amaala niile kwupụta okpukpe ha - na naanị nhọrọ bụ Islam, Christianity, ma ọ bụ okpukpe ndị Juu (Lee esemokwu kaadị njirimara Egypt ). Ihe atụ ọzọ bụ ikpe nke mbelata ọnụ ọgụgụ ndị pere mpe na Pakistan, ebe a na-atụgharị ha n'ike ma ọ bụ gbuo ha.
Iwu na ọchịchị
Na ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke mba ụfọdụ, "obere" bụ agbụrụ nke iwu kwadoro ma nwee ikike ndị akọwapụtara. Ndị na- asụ asụsụ pere mpe nke iwu kwadoro, dịka ọmụmaatụ, nwere ike ịnwe ikike mmụta ma ọ bụ nkwurịta okwu na gọọmentị n'asụsụ ala nna ha. Mba ndị nwere onyinye pụrụ iche  maka ndị pere mpe gụnyere Canada, China, Ethiopia, Germany, India, Netherlands, Poland, Romania, Russia, Croatia, na United Kingdom.
A naghị enye ndị otu pere mpe dị iche iche n'otu obodo otu nha. Otu dị iche iche pere mpe ma ọ bụ enweghị nkọwa iji nweta nchekwa pere mpe. Dịka ọmụmaatụ, enwere ike ịmanye onye otu obere agbụrụ ka ọ lelee "Ndị ọzọ" na ndepụta nlele nke nzụlite dị iche iche wee nweta ohere dị nta karịa onye so na otu akọwapụtara.
Ọtụtụ gọọmentị nke oge a na-ahọrọ iche na ndị ha na-achị ha niile sitere n'otu obodo kama ịbụ ndị dị iche iche dabere na agbụrụ. United States na-arịọ maka agbụrụ na agbụrụ n'ụdị ọnụ ọgụgụ gọọmentị ya, nke na-ekewa ma na-ahazi ndị bi na ya gaa n'ìgwè dị iche iche, bụ agbụrụ agbụrụ karịa mba. Spain anaghị ekewa ndị obodo ya site n'agbụrụ ma ọ bụ obere mba, n'agbanyeghị na ọ na-ejigide echiche gọọmentị nke asụsụ pere mpe, nke ahụ bụ otu n'ime njirisi maka ikpebi obere mba, n'elu Nkwekọrịta Framework for Protection of National Minorities.
Ụfọdụ ndị pere mpe ma ọ bụ ndị siri ike na-enweta nchebe zuru oke na nnọchite anya ndọrọ ndọrọ ọchịchị. Dịka ọmụmaatụ, Bosnia na Herzegovina bụbu Yugoslavia nabatara mba atọ mejupụtara, ọ nweghị nke ọ bụla n'ime ha mejupụtara ọnụ ọgụgụ ka ukwuu (lee mba Bosnia na Herzegovina ). Agbanyeghị, ndị ọzọ pere mpe dị ka Romani na ndị Juu, bụ ndị akpọrọ “ndị mba ọzọ” na ewepụrụ na ọtụtụ n'ime nchekwa ndị a. Dịka ọmụmaatụ, enwere ike ịwepụ ha n'ọkwa ndọrọ ndọrọ ọchịchị, gụnyere onyeisi oche.
A na-arụrịta ụka maka ịnakwere otu obere na ihe ùgwù ha. Otu echiche bụ na itinye ikike pụrụ iche nye ndị pere mpe nwere ike imerụ ụfọdụ mba, dị ka steeti ọhụrụ dị n'Africa ma ọ bụ Latin America esiteghị na ụkpụrụ mba Europe, ebe ọ bụ na nnabata pere mpe nwere ike igbochi iguzobe njirimara obodo. O nwere ike mebie njikọ nke ndị pere mpe n'ime ọha mmadụ, ikekwe na-ebute nkewa ma ọ bụ nke ukwuu. Na Canada, ụfọdụ  chere na ọdịda nke ọtụtụ n'ime ndị na- asụ Bekee emeghị ka ndị Canada bụ́ French kpasuo ikewapụ ndị Quebec.
Ndị ọzọ na-ekwusi ike na ndị pere mpe na-achọ nchekwa kpọmkwem iji hụ na ewepụghị ha: dịka ọmụmaatụ, mmụta asụsụ abụọ nwere ike ịdị mkpa ka ndị pere mpe na-asụ asụsụ wee banye n'usoro ụlọ akwụkwọ wee zọọ mpi otu n'ime ọha. N'echiche a, ikike maka ndị pere mpe na-ewusi ọrụ iwu obodo ike, ebe ndị otu pere mpe na-ahụ ọdịmma ha nke ọma, ma jiri obi ha niile nabata ikike nke mba ahụ na ntinye ha (ọ bụghị nnabata) n'ime ya.
Ebensidee
Òtù:Pages with unreviewed translations
Tshibumba Kanda-Matulu
Tshibumba Kanda-Matulu (1947 na Élisabethville, Belgian Congo - c.1981 na Zaire), nke a na-akpọkarị TKM, bụ onye ama ama na-ese sitere na Zaire (nke a na-akpọ Democratic Republic of the Congo ugbu a). TKM rụrụ ọrụ n'ime ụdị a na-akpọ "African popular art" ma ọ bụ "genre painting" ma mara ya maka ọtụtụ eserese ya na-egosi oge dị mkpa nke akụkọ ihe mere eme nke Congo dịka ha pụtara na ncheta ndị mmadụ. TKM furu efu na 1981 ma kwenyere na e gburu ya na ọgba aghara.
Ndụ na ọrụ
A mụrụ TKM na Élisabethville (Lubumbashi nke oge a), na ndịda nke Belgium Congo, na 1947. TKM rụrụ ọrụ n'ime oge nke ọdịbendị ziri ezi na 1970s. TKM bụ otu n'ime ndị isi nke "African genre painting" nke pụtara na Belgium Congo na ngwụsị afọ 1950s na nke jikọtara ụdị na usoro Europe na Congo.
Ihe osise TKM a maara nke ọma bụ akụkụ nke usoro ọrụ 101 nke onye German anthropologist Johannes Fabian nyere iji gosipụta akụkọ ihe mere eme nke Congo dịka ọ pụtara na ncheta mba. Emepụtara usoro a n'etiti 1974 na 1976 ma mepụta ọrụ TKM ma jiri ya mee ihe dị ka ntọala maka mmekorita agụmakwụkwọ n'etiti ha abụọ. Ihe si na ya pụta, Remembering the Present: Paintings and popular history in Zaire, e bipụtara na 1996. TKM lere ebumnuche nke akwụkwọ ahụ anya dị ka igosi akụkọ ihe mere eme nke mba ya nye nwa amụrụ na mba ahụ. N'ụzọ dị iche, Fabian na-egosi ya dị ka ọrụ anthropological maka ọmụmụ ọdịda anyanwụ.
Otu n'ime ihe nkiri ndị TKM gosipụtara bụ Elisabethville Massacre nke 1941, okwu nnwere onwe nke Patrice Lumumba nke 30 June 1960, mmeghe nke omenala obligatoire farming, na ikpe nke onye ndú okpukpe Simon Kimbangu site n'aka ndị ọchịchị Belgium na 1921. E mere eserese niile ahụ n'oge mwakpo Shaba n'oge nke mpaghara obodo TKM nke Shaba hụrụ ọgba aghara ndọrọ ndọrọ ọchịchị.
Ọrụ ahụ dị ịrịba ama n'akụkọ ihe mere eme n'ihi ajụjụ ọnụ dị n'etiti Fabian na TKM bụ nke a gụnyere na ọrụ ahụ. N'ajụjụ ọnụ ndị ahụ, TKM katọrọ gọọmentị Mobutu Sese Seko, na-ekwu okwu dịka "Ihe Mobutu bu n'uche bụ eziokwu - ma ọ bụ ụgha. Ma nke ahụ bụ ihe m na-edebe n'onwe m. Ihe bụ eziokwu bụ na ọ malitere site na echiche ziri ezi. Ya mere, o kwuru okwu ma anyị niile kwekọrịtara; ọ dịghị otu ihe a na-arụrịta ụka. "
Ọrụ ahụ na-ekwusi ike na TKM nwere mmasị na Patrice Lumumba, ọkachasị n'ikpachara anya jiri ihe osise Kraịst na eserese nke Lumumba, na-egosipụta ọnyá Jizọs mgbe a kpọgidere ya n'obe. Ihe yiri ya doro anya nke na Fabian kpọrọ ngalaba ahụ "The Passion of Patrice Lumumba", na-ezo aka na "The Passion of the Christ".
Tropenmuseum, ihe ngosi nka nke agbụrụ na Amsterdam, zụtara 102 nke ihe osise TKM n'afọ 2000.
Bromureide
Bromoureides bụ ọgwụ sedative-hypnotics dị na Europe, gụnyere acecarbromal, bromisoval, na carbromal na ụdị nke dị ka (Horowitz, 1997). Ha bụ obere ezinụlọ nke ureides (acylureas).
Aku KCB Tanzania Limited
KCB Bank Tanzania Limited, nke a na-akpọkwa KCB Bank Tanzaniya, bụ ụlọ akụ azụmahịa dị na Tanzania. Ọ Ọ bụ otu n'ime ụlọ akụ iri abụọ na itoolu (29) nyere ikike nke Bank of Tanzania, onye na-ahụ maka ụlọ akụ nke obodo ahụ. Ụlọ akụ ahụ bụ onye otu Kenya Commercial Bank Group (KCB Group), nke nwere isi na Nairobi, Kenya, yana ụlọ ọrụ enyemaka na Kenya, Rwanda, South Sudan, Tanzania na Uganda.
Mmetụta ahụike nke pesticides
thumb|Mmetụta ahụike nke pesticides Mmetụta ahụike nke ọgwụ pesticides nwere ike ịdị nnukwu ma ọ bụ egbu oge na ndị ahụ ekpughere. Mmetụta dị njọ nwere ike ịgụnye nsị pesticide, nke nwere ike ịbụ ihe mberede ahụike. Ihe akaebe siri ike dị maka ndị ọzọ, nsonaazụ ahụike na-adịghị mma na-adịte aka site na mkpughe pesticide gụnyere ntụpọ ọmụmụ, ọnwụ nwa ebu n'afọ, ọrịa neurodevelopmental, kansa, na ọrịa akwara ozi gụnyere ọrịa Parkinson. Nsi nke pesticides na-adabere n'ụdị kemịkalụ, ụzọ ikpughe, usoro onunu ogwu, na oge ikpughe.
Dị ka The Stockholm Convention on Persistent Organic Pollutants (2001) si kwuo, 9 n’ime kemikal 12 kasị dị ize ndụ ma na-adịgide adịgide bụ ọgwụ pesticides, n’ihi ya, a napụrụ ọtụtụ ndị ugbu a iji.
Ụzọ e si ekpughe ya
Enwere ike ikpughe ndị mmadụ na pesticides, nke gụnyere ụmụ ahụhụ, ahịhịa ahịhịa, fungicides, site n'ọtụtụ ụzọ dị iche iche gụnyere: ọrụ, n'ime ụlọ, n'ụlọ akwụkwọ, na ikuku, mmiri, ala, na nri. Ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ mmadụ niile na-enweta ọkwa ụfọdụ nke ọgwụ nje. Dịka ọmụmaatụ, ịfefe ọgwụ pesticide, nwere ike ịbụ isi mmalite dị mkpa nke ikpughere ọha mmadụ. Ngosipụta nwere ike ime site n'iriri nri, iku ume, ma ọ bụ kọntaktị na akpụkpọ ahụ. Ụfọdụ ọgwụ nje nwere ike ịdịgide na gburugburu ebe obibi ruo ogologo oge.
Enwere nchegbu na ọgwụ nje ndị a na-eji chịkwaa ụmụ ahụhụ na ihe ọkụkụ nri dị ize ndụ nye ndị na-eri nri ndị ahụ. Ọtụtụ ihe ọkụkụ, gụnyere mkpụrụ osisi na akwụkwọ nri, nwere ihe mkpofu pesticide ọbụna mgbe a sachara ya ma ọ bụ kpụchaa ya. Chemicals ndị a na-ejizighị eme ihe ma ndị na-eguzogide ndakpọ ruo ogologo oge nwere ike ịdịgide n'ime ala na mmiri na, ya mere, na nri. Dịka ọmụmaatụ, ọtụtụ ndị mmadụ na United States ka nwere ọkwa dichlorodiphenyltrichloroethane (DDT), ọgwụ ahụhụ, n'agbanyeghị mmachibido iwu ya na US na 1972. Nchegbu ndị a bụ otu ihe kpatara mmegharị nri organic. Na California, 92% nke ndị ọrụ ugbo bụ Latino na ikpughe na ọgwụ pesticides na ọtụtụ mpaghara Latino steeti maka ọgwụ pesticide bụ 906% karịa mpaghara ebe ndị Latino na-erughị 24%. Nke a welitere nchegbu maka ikpe ziri ezi gburugburu ebe obibi.