cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Isi edemede ọrịa ozuru ụwa ọ
Ọrịa Ịba
Ọrịa ịba juputara n'obodo nwere okpomoku gunyere ụfọdụ ala Amerika, Esia ma Afrika. N'afo obula a na-enwe ndị mmadụ nde puku nari ato na iri ise rue na nde puku nari ise nwere oria iba [xxi]. Ahụ mmadụ anabataghị ọgwụ abụrụla nsogbu nyere i gwọ oria iba na senchuri iri abuo na otu, ebe ahụ mmadụ anaghị anaghị anabata ọtụtụ ọgwụ ma e wepụ artemisinim [xxii]
Oria Spanish flu
Oria Spanish flu (bidoro n'afo 1918 rue n'afo 1920) rịara mmadu nde puku nari ise na gburugburu uwa nile [xxvii] tinyere ndi nọ n'ime ime agwa etiti pacific na Arctic were gbuo ihe bidoro na mmadụ nde iri abuo rue nde nari [xxviii] [xxix]. Otụtụ mgbasa ọria na-efe efe na-egbu aka ghara aka ndi okenye na umuaka ebe ndi na-ariaghi ọrịa ahụ bụ ndi nọ n'etiti. Mana oria Spanish flu bu oria gbukarichara ndi ntorobịa karia oria ndi nke ozo [xxx]. Oria Spanish flu gburu otutu mmadu karia agha mbu mba nile lụrụ, ma gbukwa otutu mmadu n'ime izu iri abuo na ise karia ndi ọrịa AIDS gburu n'afo iri abuo n'ise mbu o noro [xxxi] [xxxii]. igwe ndiagha na akuku di iche iche n'oge agha ụwa nke mbu mere ka o gbasaa ma mubaa ngwa ngwa, oria spanish flu nwere ikike itu ndi agha nke ukwu n'ihi ike ogwugwu, ndi agha erighi nri di mma ya na ngwa ogwu kemikalu [xxxiii]. Ndozi na kwalite uzo esi eme njem mere ka odiri ndi agha, ndi okwo ugbo mmiri na ndi nkiti na ndi njem ibusa oria [xxxiv]
Udi nje oria adighị anwụ anwụ
Isi ederede: Udi nje ọria adighi anwụ anwụ
Ufodu mgbe a na-akpo nje ọrịa n'adighi anwụ anwụ 'nje oria oka ibe". Ha nwere ike iso n'ihe kpatara ọrịa ndi e gbochigoro jiri chighata [xxxv], Ima atụ, ọrịa ukwara nta nke karigoro uzo mgbochi oria nke odinala bu ihe n'enye oke echiche ugbu a nyere ndi oru ahuike. Ihe foro ntakiri ka o ruo okara nde ndi mmadu n'aria oria nyiri otutu ọgwụ mgbochi ukwara nta [MDR-TB] kwa afo n' uwa nile [xxxvi]. Mba Chaina na India bu ndi nwekarichara oria nyiri otutu ogwu mgbochi ukwara nta [xxxvii]. Ndi Ụlọ ọrụ na-ahụ maka ahuike mba ụwa (World Health Organization) kwuru na ihe ruru mmadu nde iri ise n'uwa nile nwere ọrịa nyiri ọtụtụ ọgwụ mgbochi ukwara nta, ebe ihe dika percenti iri asaa na itolu bu ndi na-aria ọrịa nyiri ọgwụ mgbochi abụọ ma ọ bụ atọ. N'afo 2005, ndị mmadu dị otu nari na iri abụọ na anọ bu oria nyịrị otụtụ ọgwụ mgbochi ukwara nta si na Amerika. N'afo 2006, orịa nke ndi Ụlọ ọrụ na-ahụ maka ahu ike mba ụwa karichara otutu ogwu mgbochi ukwaranta (XDR TB) ka a chọpụtara n'Afrika, nke emesikwara chọputa na o di na mba iri ano na itolu tinyekwara mba Amerika. E nwere ihe dika mmadu puku iri ano nwere XDR-TB kwa afo, nke ndo ndi ndi Ụlọ ọrụ na-ahụ maka ahu ike mba ụwan'eme atumatu [xxxviii]
N'afo iri abuo gara aga, bakteria ndi na ma ama gunyere Stafilokokus, Srita marcescene na enterokokus amalitela igbochi ọtụtụ ọgwu mgbochi dika vanocimin ya na ọgwu mgbochi nile dika aminoglicocide na cefalosoporins. Nje oria n'adighi anwu anwu aburula ihe di mkpa na nlekota ahuike jikotara oria na-efe efe.. Na ngbakwunye, ọria na-efe efe nke e sitere na ime obodo enweta site n'ụdị agba metilin stafilokokus aurieus (MRSA) n'ahụ onye ahụ dị bụ nke dị ọtụtụ ugbu a.
Nje ọrịa ọgba ọbara
Nje ọrịa ọgba ọbara bụ ọria na-efe efe nke ukwuu ma na-egbukwa ọtụtụ ndi mmadụ. I ma atụ, nje oria Ebola, ọrịa lasa, oria rift vali, nje marbọg na oria igba obara nke bolivia. Nje orịa ọgba ọbara nwere ike ibukwa oọrịa ozuru wa [xxxix]. Ihe mere na orịa a igbasa ka ọrịa ozuru ụwa ọnụ di nkenke bu na o kwesiri ka mmadu na onye bu ya bụ oria nwe mmekorita ahu ya na onye ahu bu ọrịa ahụ nwere nwa obere oge tupu ọ nwụọ ma ọ bụ na ọ na-aria oria nke ukwuu. Obere oge onye ahụ mmadu ga-eji wee bute ọrịa ahu na mmalite ngosi njiri mara ọrịa ahụ na -enyere ndi oru ahuike aka ikewaputa onye butere ọrịa ahu ma gbochie ha ibughari nje ndi ahu.
Nje Zika
Isi ederede: 2015-16 Nje ozuru mba ọnụ Zika na-efe efe na ahu oku Zika
Mgbasa nje Zika malitere na afọ 2015 ma biasie ike na isi mbido afọ 2016 site na inwe ihe kariri mmadu otu nde na puku nari ise I bute ọrịa ahụ na mpaghara mba kariri iri na abuo na mba Amerika. Ndi Ụlọ ọrụ na-ahụ maka ahu ike mba ụwa (World Health Organization) adọọla aka na ntị na oria Zika nwere ike i bụ ọrịa ozuru ụwa ọnụ ma o bụrụ na ejikwataghị mgbasa ya bu ọrịa.
References
[i] Principles of Epidemiology, Third Edition (PDF). Atlanta, Georgia: Centers for Disease Control and Prevention. 2012.
[ii] Porta, Miquel, ed. (2008). Dictionary of Epidemiology. Oxford University Press. p. 179. ISBN 978-0-19-531449-6. Retrieved 14 September 2012.
[iii] A. M., Dumar (2009). Swine Flu: What You Need to Know. Wildside Press LLC. p. 7. ISBN 978-1434458322.
[iv] Graphic accessed at: https://thespinoff.co.nz/society/09-03-2020/the-three-phases-of-covid-19-and-how-we-can-make-it-manageable. Accessed on 10 April 2020.
https://thespinoff.co.nz/society/09-03-2020/the-three-phases-of-covid-19-and-how-we-can-make-it-manageable. Accessed on 10 April 2020
[vi] See: <nowik
Agha nke Nnwere Onwe Guinea-Bissau
Agha nke Nnwere Onwe Guinea-Bissau (Portuguese: Guerra de Independência da Guiné-Bissaun), ma ọ bụ Agha nke nnwere onwe Bissau-Guinean, bụ mere na Portuguese Guinea site n'afọ 1963 ruo 1974. A lụrụ ya n'etiti Portugal na African Party for the Independence of Guinea and Cape Verde (Partido Africano da Independência da Guiné e Cabo Verde, PAIGC), otu nnwere onwe na-ebu agha nke Cuba, Soviet Union, na Yugoslavia kwadoro. A na-akpọkarị agha ahụ "Portugal's Vietnam" n'ihi na ọ bụ agha okpuru ọchịchị na-adịte aka nke nwere ọnụ ahịa dị oke ọnụ na ụmụ nwoke na ihe onwunwe na nke kpatara ọgba aghara ndọrọ ndọrọ ọchịchị dị n'ime na Portugal..
Mgbe e gbusịrị onye ndú PAIGC Amílcar Cabral na Jenụwarị 1973, esemokwu agha ahụ ruru nkwụsịtụ: ndị agha Portugal nọ n'ọtụtụ obodo na ebe dị iche iche e wusiri ike ma ha enweghị ike ịchụpụ PAIGC site na mpaghara ndị a na-akpọ mpaghara ndị a tọhapụrụ. N'ọnwa Septemba n'afọ 1973, ndị omebe iwu nke ndị mmadụ nke PAIGC na-achịkwa n'otu n'otu kwupụtara nnwere onwe nke Republic of Guinea-Bissau ọhụrụ; ọtụtụ mba ọzọ nabatara nkwupụta ahụ. Mgbe Mgbanwe nke Carnation gasịrị, ọchịchị ọhụrụ Portuguese kwetara inye onwe ya Guinea-Bissau na Septemba 1974 na Cape Verde otu afọ ka e mesịrị. PAIGC wee bụrụ ngagharị nnwere onwe nke Sub Saharan Africa iji nweta nnwere onwe - ma ọ bụrụ na ọ bụ naanị n'ụzọ na-apụtaghị ìhè - site na ọgụ ọgụ..
Ọchịchị ndị Portugal
A na-ekwu na Portuguese Guinea (yana ọdụ ụgbọ mmiri Cape Verde Portuguese dị nso) dị ka ókèala Portuguese kemgbe 1446 ma bụrụ nnukwu ebe azụmaahịa maka ngwa ahịa na ndị ohu Africa n'ime narị afọ nke 18. Otú ọ dị, ala ahụ emeghị ka ọ bụrụ "udo" zuru oke ruo ngwụsị 1930s, bụ mgbe ọchịchị Portuguese nke António de Oliveira Salazar na-etinye uche na mmepe nke ógbè Angolan na Mozambique. E nwere mgbanwe dị iche iche na ọnọdụ iwu na usoro ọchịchị nke mpaghara ahụ n'oge a na iri afọ ndị sochirinụ, mana ha bụ "ihe ntecha" n'ụzọ bụ isi.
N'okwu Patrick Chabal, Guinea bụ "nke kacha nta na nke kachasị azụ n'ime ndị Portugal na-achị", n'otu akụkụ n'ihi ihu igwe ya na-adịghị mma na ụkọ ihe ndị sitere n'okike na ihe ndị dị n'ime ala. E nwere ndị bi na Europe ole na ole na Guinea, ọbụnakwa akara ụkwụ nke nchịkwa Portuguese dị obere ma "na-enweghị isi", na-anọgide n'okpuru gọvanọ. Portugal tinyere obere ego na mpaghara ahụ ma mee naanị obere mmegharị iji kwalite mmepe akụ na ụba na mmekọrịta mmadụ na ibe ya. Ka o sina dị, akụ na ụba nke ndị na-achị achị dị na mpaghara Guinea, nke Companhia União Fabril na-achịkwa ma na-agụnye mbupụ ihe ọkụkụ ego; akụ na ụba ọdịnala nke Guinea mebiri ma site na mkpa ịzụlite ihe ọkụkụ mbupụ na ụtụ isi Portuguese. Ọzọkwa, Pọtugal jikọtara ya na ógbè ya “nwere ike ịwepụ” ya, na-ele mmezi ya anya dị ka ihe dị mkpa na njide Portugal na ógbè ndị ọzọ dị mkpa maka akụ na ụba, ọkachasị Angola na Mozambique..
Mmalite nke PAIGC
áká_èkpè|thumb|Onye ndú mgbanwe Amílcar Cabral, onye guzobere PAIGC Ọ bụ African Party for the Independence of Guinea and Cape Verde (Portuguese: Partido Africano da Independência da Guiné e Cabo Verde, PAIGC), bụ òtù nnwere onwe nke Rafael Barbosa na onye ọgụgụ isi mba Amílcar Cabral guzobere na 1956, duziri. Site na mbido, ebumnuche ya bụ ịdị n'otu nke Guinea-Bissau na Cape Verde na nnwere onwe ha site na ọchịchị Portuguese. N'ime afọ atọ mbụ ya, PAIGC na-etinye uche na mmega ahụ na-enweghị isi na ọgba aghara iwu, lekwasịrị anya na Bissau na obodo ndị ọzọ dị mkpa ma mgbe ụfọdụ na-emetụta imekọ ihe ọnụ na ndị otu ọrụ mpaghara. Agbanyeghị, na 3 Ọgọst 1959, PAIGC tinyere aka n'ịhazi nnukwu iku ọrụ n'ọdụ ụgbọ mmiri nke Bissau. Ndị ọchịchị Pọtugal ji ike mebie ogbugbu ahụ, butere ihe a bịara mara dị ka ogbugbu Pidjiguiti, bụ́ nke e gburu ọ dịkarịa ala mmadụ iri ise na ọtụtụ narị mmadụ merụrụ ahụ.
Mgbukpọ ahụ mere ka PAIGC chegharịa ụkpụrụ ya: mgbe nke ahụ gasịrị, ọ kwughachiri mkpebi ya maka nnwere onwe mba, mana na-ekwusi ike na ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke ndị ọrụ ugbo ime obodo. Cabral nyere iwu ka pati ahụ gaa n'okpuru ala na ndị ndọrọ ndọrọ ọchịchị ya hazie na Conakry, isi obodo nke Republic of Guinea nweere onwe ya na mpaghara ndịda nke Portuguese Guinea. N'agbata afọ 1960 na 1963, PAIGC "gbanwere kpamkpam" ka ọ na-akwadebe maka ọgụ megide ọchịchị Portuguese. A zụrụ ọtụtụ cadres na Conakry wee ziga ya n'ime ime obodo Guinea iji chịkọta ọnụ ọgụgụ mmadụ, ebe ndị isi ndọrọ ndọrọ ọchịchị malitere mkpasu iwe nke nwetara nkwado zuru oke nke gọọmentị na Conakry, "nkwado tacit" nke gọọmentị Senegal, na kọntaktị na ya. ọtụtụ mmegharị nnwere onwe ndị ọzọ na otu ndọrọ ndọrọ ọchịchị aka ekpe..
Na Eprel 18, 1961 PAIGC ya na FRELIMO nke Mozambique, MPLA nke Angola na MLSTP nke São Tomé na Príncipe hiwere Nzukọ nke Nationalist Organisation of the Portuguese Colonies (CONCP) n'oge ogbako na Morocco. Ebumnuche bụ isi nke nzukọ a bụ imekọ ihe ọnụ n'etiti mmegharị nnwere onwe mba dị iche iche na Alaeze Ukwu Portuguese. N'afọ 1961, PAIGC malitere ọrụ mmebi na Guinea-Bissau. Na mbido agha, ndị Portugal nwere naanị ụlọ ọrụ ndị agha abụọ na Guinea Bissau na ndị a lekwasịrị anya n'obodo ukwu, na-enye ndị nnupụisi nnwere onwe ịchịkwa ime obodo. PAIGC gbagburu àkwà mmiri, belata eriri telegraph, bibie akụkụ nke okporo ụzọ awara awara, guzobe ebe nchekwa ngwá agha na ebe nzuzo, ma bibie obodo Fula na obere ọrụ nchịkwa. Na ngwụcha afọ 1962, ndị Portugal malitere mwakpo ma chụpụ ndị isi PAIGC na-esoghị na ndị bi n'ógbè ahụ. Agha kpụ ọkụ n'ọnụ malitere na Jenụwarị 1963.
Ndị agha nnwere onwe/PAIGC
PAIGC duziri ma na-achịkwa òtù nnwere onwe Guinea-Bissau, nke Cabral duziri ruo mgbe e gburu ya na Jenụwarị 1973. Ka ọ na-erule mmalite afọ 1970, PAIGC nwere nkwado nke ọtụtụ ndị bi na Guinea, mana e mere atụmatụ na ike agha ya erughị 7,000. Agbanyeghị, mmegharị ahụ bụ "a zụrụ nke ọma, eduzi nke ọma na nke ọma", na mkpọsa ndị agha ya ritekwara uru na mpaghara ahụ - ndị agha ya sitere na oke ọhịa Guinea - yana site na nkwado mpụga..
Nhazi
Na 1964, PAIGC nwere ọgbakọ ọgbakọ Cassaca, nke kpebiri na mgbanwe iji kụda mmụọ agha n'ime nzukọ a. Mgbe nke ahụ gasịrị, ọ bụghị òtù okpuru ọchịchị kwụụrụ onwe ya mere mgbalị ahụ, kama ọ bụ òtù ndị agha okpuru nọ n'etiti ndị agha mba nile, bụ́ Revolutionary Armed Forces of the People (Forças Armadas Revolucionárias do Povo, FARP). Site n'oge ahụ ruo na njedebe nke agha ahụ, ndị agha bụ isi na FARP bụ "ìgwè abụọ" (bi-grupo), nke nwere ndị agha abụọ dị iche iche nke mmadụ 15 ruo 25 nke ọ bụla, na-arụkọ ọrụ ọnụ ma nwee ike ịnọgide na-arụ ọrụ ma ọ bụrụ na ha kewapụrụ (ma ọ bụ ma ọ bụrụhaala na ha sonyeere ìgwè abụọ ndị ọzọ). Ọzọkwa site na 1964, PAIGC mejupụtara ihe Chabal na-akpọ "iwu abụọ" na ọkwa niile nke ngwá agha ya: na ọkwa ọ bụla, ndị isi abụọ, otu onye isi agha na otu onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị. áká_èkpè|thumb|Cabral na Nicolae Ceaușescu, onye gọọmentị ya nyere PAIGC nkwado dị nta
Ịghọ ndị Afrịka
"Africanization" nke agha nke Portugal, na-agbasokwa na ihe nkiri Angolan na Mozambique, gara n'ihu na-agba ọsọ na Guinea, karịsịa mgbe a họpụtara General Spinola. Ọ gụnyere njikọta nke ụmụ amaala Guinean na ndị agha Portuguese bụ ndị lụrụ ọgụ PAIGC. Ruo n'afọ 1950, ndị agha Portuguese na-adịgide adịgide na Guinea gụnyere obere ndị agha Africa colonial (caçadores indigenas), nke ndị uwe ojii na-achị nyere iwu; Ndị ọrụ na-abụghị ndị ọrụ bụ ngwakọta nke ndị ọcha, ndị agha esenidụt (African assimilados), na ụmụ amaala ma ọ bụ ụmụ amaala Africa (ụmụ amaala). Spínola mere atụmatụ - ma lụọ ọgụ na Lisbon - iji wepụ ọdịiche dị n'etiti ndị agha obodo ukwu na ndị a na-akpọbata n'ógbè ahụ, na-eme atụmatụ ịmepụta ndị agha Afrịka na-adịgide adịgide na nke dị n'otu nke usoro ya gosipụtara nke ndị agha obodo.
Africanization mere ka mmụba dị ukwuu n'ịkpọbata ụmụ amaala n'ime ndị agha. Ka ọ na-erule mmalite afọ 1970, ọnụ ọgụgụ na-arịwanye elu nke ndị Guinean na-eje ozi dị ka ndị na-abụghị ndị ọrụ ma ọ bụ ndị ọrụ na ndị agha Portuguese na Africa. A zụrụ ndị agha nọ n'ọkwá dị elu na Portuguese Centres for Commando Instruction, gụnyere n'ime Guinea, ebe e guzobere ụlọ ọrụ mbụ dị otú ahụ na 1964, mana n'ọtụtụ ọnọdụ na Angola. Ndị agha Portuguese na-ewe ndị Africa n'ọrụ n'ụzọ bụ isi n'etiti ndị bi na mpaghara ndị ha na-achị. Karịsịa, ndị òtù Fulbe na-anọchite anya ndị agha Portuguese karịa, n'ihi na ọtụtụ Fulbe bi na mpaghara ọwụwa anyanwụ nke Portugal na-achịkwa ruo n'oge agha na ebe ndị isi obodo nwere mmekọrịta "ezigbo" na Portugues.. Mgbasa ozi, nrụgide, na inye ndị debanyere aha ụgwọ ọrụ na-enyere ndị Portugal aka.
Encyclopedia na-atụ egwu
'Encyclopedia Horrifica: The Terrible TRUTH! Banyere ndị na-agba ọbara, mmụọ ọjọọ, anụ ọhịa' (nke a makwaara dị ka E.H. ma ọ bụ EnHo_001) bụ akwụkwọ mkpuchi siri ike nke Joshua Gee dere. Akwụkwọ ahụ bụ akwụkwọ ntuziaka na-abụghị akụkọ ifo nke na-enyocha "ọtụtụ narị eziokwu egwu site n'etiti ndị ọbịa ruo zombies". Ọ na-egosikwa Special Investigations in search of real life x-files as a ghosted house at New York and P. T. Barnum's Feejee Mermaid.
N'ime akwụkwọ ahụ na ebe nrụọrụ weebụ, ndị a kpọrọ "Ndị Na-achọ Egwu" achọpụtala akụkọ zoro ezo dị mgbagwoju anya banyere "Onye nyocha Gee) nke kpaliri arụmụka ụfọdụ. Dịka ọmụmaatụ, mpempe akwụkwọ (n'ime ihu na mkpuchi azụ) nwere nyocha dị ntakịrị karịa ibe 80 nke doro anya na-adọwa na akwụkwọ ndetu odee. Dị ka okwu mmeghe nke ihe nkiri Se7en, ibe akwụkwọ ndetu ndị a n'otu n'otu na-ekpughe nkọwa ọhụrụ gbasara Gee ma ọ bụ isiokwu ndị dị n'akwụkwọ ahụ..
Na May 2008, Encyclopedia Horrifica meriri nturu ugo akwukwo akwukwo nke umuaka..
Mmeghachi omume nkatọ
Nnyocha ruo ugbu a dị mma, na otuto siri ike maka ederede egwu-ihe ọchị nke onye edemede ahụ na imewe akwụkwọ ahụ, nke gụnyere mkpuchi holographic gosipụtara okpokoro isi. Ọ bụ ezie na a zụrụ ya ndị edemede dị ka afọ 8 na 9, Encyclopedia Horrifica dọtakwara òtù nzuzo n'etiti ụmụ okorobịa na okenye sci-fi / fantasy/horror fans, nweta nyocha ọma site na akwụkwọ ụdị dịka Rue Morgue na Apex Digest.
Ọdọ mmiri naeme ka ihe mkpofu kwụsie ike
thumb|Ihe osise nke ụdị atọ dị mkpa nke ọdọ mmiri mkpofu (WSPs): (1) anaerobic, (2) facultative na (3) aerobic (maturation), nke ọ bụla nwere ọgwụgwọ dị iche iche na njirimara imewe Ọdọ mmiri nkwụsi ike (WSPs ma ọ bụ ọdọ mmiri nkwụchi ma ọ bụ lagoons nkwụsi nkwụsi ọrụ ike) bụ ọdọ mmiri e mere ma wuo maka ọgwụgwọ mmiri na-adịghị mma iji belata ihe ndị dị na ya ma wepụ pathogens na mmiri naenweghị ihe. Ha bụ ndagwurugwu ndị mmadụ mere nke ihe owuwu ụrọ kpuchiri. Mmiri mkpofu ma ọ bụ "mmetụta" naabanye notu akụkụ nke ọdọ mmiri nkwụsi ike ma pụọ nakụkụ nke ọzọ dị ka "mmetọ", mgbe ọ nọsịrị ọtụtụ ụbọchị nọdọ mmiri ahụ, noge usoro ọgwụgwọ naewere ọnọdụ.
A naeji ọdọ mmiri naeme ka ihe mkpofu kwụsie ike nụwa niile maka ọgwụgwọ mmiri mkpofu ma dị mma karịsịa maka mba ndị na-emepe emepe nwere ihu igwe naekpo ọkụ. A naejikarị ha eme ihe iji gwọọ nsị na nsị ụlọ ọrụ, mana enwere ike iji ya mee ihe maka ọgwụgwọ nke mmiri ozuzo ma ọ bụ mmiri ozuzo. Usoro ahụ nwere ike ịnwe otu ọdọ mmiri ma ọ bụ ọtụtụ ọdọ mmiri nusoro, ọdọ mmiri ọ bụla naarụ ọrụ dị iche iche niwepụ mmetọ. Mgbe a gwọchara ya, enwere ike iweghachi nsị ahụ na mmiri dị nelu ma ọ bụ jiri ya mee ihe ọzọ dị ka mmiri ịgba mmiri (ma ọ bụ mmiri a naagbanwe agbanwe) ma ọ bụrụ na nsị ahụ mezuru ụkpụrụ nsị achọrọ (dịka ọkwa dị ala nke pathogens).
Encyclopedia na-atụ egwu
Onyinye ihe nrite
Ihe zoro ezo na mkpuchi azụ bụ usoro mkpụrụedemede na nọmba ndị a na-agụ "EnHo_001", nke a na-akpọkarị "EN-hoe won". Ihe ndị na-egosi n'ime akwụkwọ ahụ bụ ihe ọmụma banyere nke a nwere ike ịpụta "Encyclopedia Horrifica Book 1".
Ọdọ mmiri naeme ka ihe mkpofu kwụsie ike
Ọdọ mmiri naeme ka ihe mkpofu kwụsie ike naagụnye usoro ọgwụgwọ sitere nokike nke naewe oge nihi na ọnụego mwepụ dị nwayọ. Ya mere, a chọrọ ebe buru ibu karịa maka usoro ọgwụgwọ ndị ọzọ nwere ntinye ike mpụga. Ọdọ mmiri ndị a kọwara ebe a anaghị eji ikuku eme ihe. Nkà na ụzụ ọdọ mmiri dị elu nke naeji aerators nwere ọtụtụ ihe jikọrọ ya na usoro ụrọ na-arụ ọrụ. Ọdọ mmiri ndị dị otú ahụ naeji obere ebe karịa ka ọ dị mkpa maka ọdọ mmiri ọdịnala ma bụrụkwa ihe a naahụkarị na obere obodo.
Encyclopedia na-atụ egwu
Onyinye ihe nrite
Ọ bụrụ na mmadụ eleba anya n'otu akwụkwọ ndekọ Gees dị n'akwụkwọ ahụ, a kpughere ya na Gee nọ na-eme atụmatụ "EnHo_003", mana ekpughebeghị ihe nke a ga-abụ.
Ọdọ mmiri naeme ka ihe mkpofu kwụsie ike
Ihe Ndị Bụ́ Isi
thumb|Ọdọ mmiri naeme ka ihe mkpofu kwụsie ike na Grand Agadir, [[Morocco (Station M Sãozar)]] thumb|Mmiri si n'ọdọ mmiri algae dị elu na ọdọ mmiri abụọ tozuru etozu na Attaouia, [[Morocco. Rịba ama na-acha akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ, nke algae kpatara.]] Mmiri nsị na ọtụtụ ụdị mmiri nsị nke ụlọ ọrụ nwere ihe ndị dị ndụ. o bụrụ na a naewepụ mmiri naenweghị ọgwụgwọ nime mmiri dị nelu (dịka ọmụmaatụ, osimiri na ọdọ mmiri), ihe ha naarụ ọrụ dị ka nri maka microorganisms naebi na mmiri dị nelu. Ihe ndị a naeji ihe ndị dị ndụ maka mmepụta ike maka uto na ọmụmụ ha. A naeme nke a site na iku ume ha, ebe ha naagbanwe ihe ndị dị ndụ na carbon dioxide na mmiri. Ihe ndị a kwụsiri ike anaghị akpata nsogbu mmetọ mmiri. Ya mere, a naakpọkarị nke a "ịkwado" nke ihe ndị dị ndụ.
Otu o dị, ihe ndị a naeji ikuku oxygen na iku ume ha, si otu a belata ikuku oxygen dị nelu mmiri. Nke a bụ otu nime isi nsogbu mmetọ mmiri, nke nwere ike imetụta ihe ndị dị nelu mmiri, gụnyere azụ.
Encyclopedia na-atụ egwu
Onyinye ihe nrite
Ka ọ na-erule Eprel 8, 2014, "EnHo_000" ewepụla ihe niile ma e wezụga trailers, a kwụsịrị saịtị 'FearSeekerFiles', n'agbanyeghị na nzukọ ndị fan na blọọgụ ka dị. A maghị ebe Gee ga-esi were Encyclopedia Horrifica, ebe ọ bụ na odeebeghị maka ikwu okwu.
Ihe omimi nke Dollhouse
Maka isi nke ikpeazụ na-ese okwu kachasị n'akwụkwọ ahụ, onye edemede mepụtara obere ihe yiri ọfịs ya iji mee ka ọnwụ onwe ya (ma ọ bụ anwụghị nwụrụnụ) kwa peeji 128. Ọ malitere dị ka ụtụ nye Frances Glessner Lee, onye na-eme mpụ n'ụlọ ụmụ bebi nke gosipụtara na mbụ akwụkwọ ahụ.
Ọdọ mmiri naeme ka ihe mkpofu kwụsie ike
Ihe Ndị Bụ́ Isi
Ọdọ mmiri naeme ka ihe mkpofu kwụsie ike naemepụta ihe ndị a tupu ha emee na mmiri naanata ma naakpata nsogbu mmetọ nihi oriri oxygen. Ọdọ mmiri ndị ahụ naenweta mmiri naadịghị mma, ma, site na usoro okike yiri nke a naeme na mmiri dị nelu, naeme ka ihe ndị dị nime ha kwụsie ike, dị ka akụkụ nke ọgwụgwọ. Nke a bụ ihe mere ha ji nweta aha ọdọ mmiri naeme ka ihe mkpofu kwụsie ike.
Microorganisms
Mmeghachi omume naewere ọnọdụ site na njikọ aka nke ọtụtụ microorganisms bi n'ime ọdọ mmiri ahụ. A naatụle ihe ndị dị ndụ dị ka ihe okike oxygen chọrọ (BOD). Ọnụ ọgụgụ BOD dị n'ime mmiri naesi nọdọ mmiri ahụ apụta dị ala karịa na nke nwere mmetụta, naegosipụta mwepụ nke ihe ndị dị ndụ. Biome ọdọ mmiri a naeji ihe ndị sitere na mmiri dị ka nri.
Encyclopedia na-atụ egwu
Ihe omimi nke Dollhouse
Dị ka akwụkwọ akụkọ si kwuo, o were onye edemede ahụ ihe dị ka otu afọ iji wuo ma see foto ihe omimi ihe omimi ụlọ nwa bebi, nke nwere ihe karịrị 150 nke ọma nke ọma dịka nla isi ọnwụ, nko na-agba agba, na obere isi okwu comlink. N'ihe nkiri ahụ, ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ obere ihe ọ bụla kwekọrọ n'eziokwu ma ọ bụ ihe oyiyi ọzọ dị n'isiakwụkwọ ndị bu ụzọ. (Dịka ọmụmaatụ, a na-ahụ nko mgbakasị ndụ na comlink headset na ibe 72 – 73.) Otu inch n'ihe nkiri ahụ hà otu ụkwụ na ndụ n'ezie (ya bụ 1:12 nha).
N'abalị iri na itoolu n'ọnwa Ọktoba afọ 2007, ebe nrụọrụ weebụ onye edemede ahụ wepụtara ihe ngosi akpọrọ "Intruder Alert". Ọ na-eṅomi ihe nkiri nlekota nke otu ebe mpụ ụlọ nwa bebi ahụ gosipụtara ma kọwaa ya n'akwụkwọ.
Ọdọ mmiri naeme ka ihe mkpofu kwụsie ike
Microorganisms
A naagbanwe ihe ndị naedozi ahụ ka ha bụrụ ihe mkpụrụ ndụ na ike maka usoro ndụ gụnyere ọmụmụ na uto nke mkpụrụ ndụ dị ndụ. Ụfọdụ n'ime mkpụrụ ndụ ndị a dị ndụ gaeri ihe ndị dị ndụ na ọkwa trophic dị elu n'ime ọdọ mmiri ahụ. N'ime ọdọ mmiri, ìgwè kachasị mkpa nke microorganisms bụ nje bacteria, nke naeji ọtụtụ ihe sitere na mmiri naadịghị mma, kamakwa naeri ikuku oxygen.
Encyclopedia na-atụ egwu
Isiokwu
Akụkụ nke Mbụ: Ezigbo Nrọ!
Akụkụ nke Abụọ: "Nke ahụ bụ Mmụta!"
Ọdọ mmiri naeme ka ihe mkpofu kwụsie ike
Microorganisms
Algae bụ otu ọzọ dị mkpa nke microorganisms. Ha anaghị adabere na ihe ndị dị ndụ site na ihe nwere mmetụta. Kama nke ahụ, ha naeme photosynthesis, ebe ha naemepụta ihe ndị dị ndụ maka oriri nke ha ma, nke dị ezigbo mkpa ebe a, ha na'ewepụta oxygen. Oxygen karịrị akarị a naewepụta naakwado iku ume nke ihe ndị dị ndụ aerobic naeme n'ọdọ mmiri ahụ. A naagwakọtakwa ikuku oxygen n'ime mmiri, nke naenyere aka n'ịnọgide naenwe ikuku ikuku ikuku n'elu ọdọ mmiri ahụ.
Ọnọdụ oxygen
Mgbakọta oxygen dịgasị iche na kọlụm mmiri: N'akụkụ elu, ọnụ ọgụgụ dị elu ma naakwado uto nke ihe ndị dị na aerobic. N'akụkụ ala ọdọ mmiri ahụ, ìhè anyanwụ naabanye n'ime ala, ya mere ọrụ photosynthetic naebelata. Nke a naeme ka ikuku oxygen dị ala n'ebe ahụ. N'ikpeazụ, n'ime ihe ndị dị n'ala, ọ dịghị ikuku oxygen ọ bụla. N'ebe a, a naewepụ ihe ndị dị ndụ site na mgbari nke ihe ndị naeme ka ọ ghara ịdị ndụ. thumb|Ọdọ mmiri ọgwụgwọ anaerobic naadịghị mma na Kariba, Zimbabwe (a ghaghị iwepụ mmiri)
Encyclopedia na-atụ egwu
Isiokwu
Akụkụ nke Atọ: (Ụbọchị Ọ bụla bụ) Halloween
Ọdọ mmiri naeme ka ihe mkpofu kwụsie ike
Iwepụ pathogens
Enwere ike iwepụ pathogens n'ụzọ dị irè na ọdọ mmiri naeme ka ihe mkpofu kwụsie ike. Usoro a naadabere nụzọ dị ukwuu na ọdọ mmiri ntozu okè maka iwepụ pathogens, ọ bụ ezie na ụfọdụ mwepụ naemekwa na ọdọ mmiri ndị ọzọ nke usoro ahụ. Ka ọnụ ọgụgụ ọdọ mmiri dị elu na usoro ahụ, ka iwepụ pathogen naarụ ọrụ nke ọma.
Iwepụ nje bacteria na nje virus naeme site na inactivation. A naeme ka pathogens ghara ịrụ ọrụ n'ihi mmekọrịta dị mgbagwoju anya nke usoro ndị metụtara pH (ọnụ ọgụgụ pH dị n'ọdọ mmiri dị elu n'ihi photosynthesis algal), okpomọkụ, radiation ultraviolet dị n'ìhè anyanwụ nke naeru n'elu ọdọ mmiri na mmeghachi omume fotooxidative naeji oke oxygen.
Encyclopedia na-atụ egwu
Isiokwu
Akụkụ nke Anọ: Ọdịnihu Dị Egwu
Ọdọ mmiri naeme ka ihe mkpofu kwụsie ike
Iwepụ pathogens
Protozoan pathogens dị na mmiri nsị n'ụdị cysts ma ọ bụ oocysts. Helminths (ikpuru) dị n'ụdị àkwá. Enwere ike iwepụ protozoan na helminth pathogens site na usoro nke sedimentation. Enwere ike inweta arụmọrụ dị elu, ọkachasị ma ọ bụrụ na ọdọ mmiri ntozu oke bụ akụkụ nke usoro ọgwụgwọ. N'ọnọdụ ahụ, nsị ikpeazụ nke ọdọ mmiri nwere ike ịgbaso ntuziaka nke World Health Organization maka ịgba mmiri na ihe mkpofu a naedozi (ma ọ bụ "mmiri a na-agbanye"). Otú ọ dị, apịtị (ihe mkpofu) sitere na ọdọ mmiri nwere ike imerụ àkwá helminth, nke nwere ike ịdị ndụ ọbụna mgbe ọtụtụ afọ nke ichekwa apịtị n'ime ọdọ mmiri ahụ.
Encyclopedia na-atụ egwu
Njikọ mpụga
Òtù:Akwụkwọ
Ọdọ mmiri naeme ka ihe mkpofu kwụsie ike
Ụdị
thumb|Ntọala ndị bụ isi nke usoro ọdọ mmiri naeme ka ihe mkpofu kwụsie ike Ọdọ mmiri ndị naeme ka ihe mkpofu kwụsie ike nwere ọdọ mmiri ndị mmadụ mere nke nwere otu ma ọ bụ ọtụtụ usoro nke anaerobic, nhọrọ ma ọ bụ ọdọ mmiri ntozu okè. Ọnụnọ ma ọ bụ enweghị oxygen dịgasị iche na ụdị ọdọ mmiri atọ dị iche iche, nke a naeji n'usoro. Ọdọ mmiri anaerobic waste stabilization nwere obere ikuku oxygen, ya mere ọnọdụ anaerobic naachịkwa. Ụdị ọdọ mmiri nke abụọ, ọdọ mmiri nkwụsi ike, naakwado ebe obibi aerobic n'elu ebe obibi anaerobic benthic. Ọdọ mmiri ndị naeto eto naenye ọnọdụ aerobic n'ebe niile, site n'elu ruo n'ala.
Ntọala ndị bụ isi nke usoro ọdọ mmiri bụ:
Ọ bụrụ na ọdọ mmiri anaerobic dị, akụkụ nke ihe siri ike a kwụsịtụrụ site na mmiri mkpofu naada, si otú a wepụ ihe ndị dị ndụ (BOD) nke ihe ndị a siri ike nyere. Tụkwasị na nke a, a naewepụ ụfọdụ n'ime ihe ndị a gbazere agbaze site na mgbari nri anaerobic. N'oge nke abụọ n'ime ọọ mmiri ahụ, ọtụtụ n'ime BOD fọdụrụnụ naewepụkarị site na nje heterotrophic nke nenweta oxygen site na photosynthesis nke algae. Ọrụ bụ isi nke ọkwa tertiary na ọdọ mmiri ntozu oke bụ iwepụ pathogens, ọ bụ ezie na ọ nwekwara ike inye aka na mbelata nri (ya bụ nitrogen). Otú ọ dị, njikọta nitrogen site na algae naebi na usoro ọdọ mmiri nkwụsi ike nwere ike ịbawanye ọkwa nitrogen na nsị ọdọ mmiri nkwụsị.
Ọdọ mmiri anaerobic
Mmiri mbụ dị nime usoro ọdọ mmiri naagbari ihe ndị naere ure na mmiri na-adịghị mma a naedozi. Ọdọ mmiri anaerobic naenye ohere ka ihe siri ike daa na ala dị ka apịtị. Ntọala a naewepụ akụkụ nke ihe ndị dị ndụ. Akụkụ dị ukwuu nke ihe ndị siri ike gaagbakọta n'akụkụ ebe mmiri naadịghị mma naabanye n'ọdọ mmiri ahụ. Ya mere, a ghaghị imepụta ọdọ mmiri anaerobic ka ọ dị omimi karịa ma ọ bụ ọdọ mmiri aerobic ma ọ bụ nke nhọrọ. Omimi ahụ naebelata ọkwa oxygen ka nje bacteria anaerobic wee nwee ike ịgbari ihe mkpofu ahụ nke ọma. Ọdọ mmiri anaerobic nwere ihe ndị naeme ka mmiri ghara ịdị na ya nke nwere ike imebi ihe mkpofu dị mgbagwoju anya n'ime ihe ndị dị mkpa nke naadịghị emerụ gburugburu ebe obibi ahụ. N'ihi na ihe ndị naeme ka mmiri ghara ịdị ndụ nwere ike itolite naanị na okpomọkụ, ọdọ mmiri anaerobic adịghị adaba na ihu igwe dị jụụ ma ọ bụ oyi.
Sludge naagbakọta na ala nke ọdọ mmiri anaerobic ma chọọ ka ewepụ ya afọ ole na ole ọ bụla.
Ọdọ mmiri ndị a naahọrọ
thumb|Ọdọ mmiri dị na Ruai, [[Kenya]] A na-akpọ ọdọ mmiri ndị naanabata mmiri naadịghị mma nke naenweta mmiri naenweghị isi. Ọ bụrụ na ha naanata mmiri naadịghị mma nke a gwọrọla na ọdọ mmiri anaerobic, a naakpọ ha ọdọ mmiri nke abụọ. A pụkwara iji ọdọ mmiri nkwụsi ike maka ọgwụgwọ naagbaso ụdị ọgwụgwọ ndị ọzọ dị ka ihe naeme ka mmiri naaga nihu (UASB), ọwara oxidation ma ọ bụ ọdọ mmiri ikuku. E jiri ya tụnyere ọdọ mmiri anaerobic, ọdọ mmiri nhọrọ dị omimi (1.5 ruo 2.5 m miri emi) ma nwee ebe dị elu karịa. Ebe dị Nelu dị mkpa nihi na ọ naenye ohere ka ikuku oxygen gbazee na ìhè anyanwụ gafee mmiri. Nke a naenye ohere maka ọrụ photosynthetic nke naemepụta oxygen karịa.
N'ọtụtụ ọdọ mmiri, a chọrọ ma nje bacteria na algae iji mee ka mbibi nke ihe ndị dị ndụ na iwepụ ihe ndị ọzọ naemetọ ihe. Algae naemepụta oxygen (photosynthesis) ma naeri oxygen (mkpịsị ume), mana ha naahapụ oke oxygen nke nje bacteria aerobic nwere ike iji maka iku ume na maka usoro oxidation (ma ọ bụ nkwụsi ike) nke ihe ndị dị na mmiri.
Ọtụtụ ụdị invertebrates dị nọdọ mmiri ebe ha naachịkwa ọnụ ọgụgụ algae, nke naadaba na ala. Uto algal dị arọ nwere ike igbochi ìhè anyanwụ ịbanye n'ime ọdọ mmiri ahụ. Nke a naebelata ikike maka photosynthesis iji nye oxygen na ọdọ mmiri ahụ.
Nịgwọ nsị, usoro ndị nwere ọdọ mmiri anaerobic naesote ọdọ mmiri nhọrọ naenwekarị arụmọrụ mwepụ BOD nozuzu netiti 75 na 85%. Ọ naesiri ike inweta arụmọrụ dị elu n'ihi na nsị ahụ nwere oke nke ihe ndị dị ndụ, nụdị algae, nke a naemepụta n'oge ọgwụgwọ.
Mmiri nke mejupụtara ihe dị nime ọdọ mmiri ahụ naagbari nri anaerobic, ma nwee ike ịba ụba ruo ọtụtụ afọ nenweghị mkpa iwepụ ya.
Ọdọ mmiri ndị naeto eto
Enwere ike iwepụ ihe ndị ọzọ na ihe ndị ọzọ metụtara ihe ndị dị ndụ na ihe ndị naemetọ ihe ndị ọzọ nọdọ mmiri ndị tozuru etozu. A naetinye ọdọ mmiri ndị a na usoro ọgwụgwọ mgbe achọrọ arụmọrụ dị elu nke iwepụ pathogen, ma ọ bụ maka ịpụ mmiri a gwọrọ n'ime mmiri dị nelu, ma ọ bụrụ maka iji ya maka ịgba mmiri ma ọ bụ aquaculture. A naejikarị ha eme ihe mgbe ọdọ mmiri nwere nhọrọ gasịrị, mana ha nwekwara ike ịgbaso usoro ọgwụgwọ ndị ọzọ, dị ka blanket anaerobic sludge blanket (UASB) reactors. A pụkwara itinye ha mgbe usoro ụrọ na-arụ ọrụ.
Ọdọ mmiri ndị tozuru etozu gaabụrịrị ndị naadịghị omimi (ihe dị ka 1.0 m omimi ma ọ bụ obere) na nnukwu ebe dị elu ka ikuku oxygen nwere ike ịgbasa nime mmiri naenye nje oxygen zuru ezu iji rụọ ọrụ nke ọma. Ọdọ mmiri ndị naadịghị omimi naerite uru site na ọrụ photosynthetic dị elu nke naesite na ịbanye nke radieshon anyanwụ. Ọnụ ọgụgụ pH dị elu nihi photosynthesis siri ike, na radiation ultraviolet naabanye nelu. Ihe abụọ a naakwalite iwepụ nje bacteria na nje virus. Niburu nuche ebe dị elu nke ọdọ mmiri ndị tozuru etozu, a naewepụkwa cysts protozoan na àkwá helminth, na sedimentation dị ka isi usoro.
Nchịkọta nke mmiri naeto eto dị ala na ọdọ mmiri ndị tozuru etozu.
Enwere ike inweta arụmọrụ dị elu nke iwepụ pathogen, dabere na ọtụtụ ihe: okpomọkụ, oge hydraulic (oge mmiri ahụ naanọgide na usoro ahụ nọnụ ụzọ ruo nọpụ), ọnụ ọgụgụ ọdọ mmiri na usoro ahụ, ọnụnọ nke ihe mgbagwoju anya na omimi nke ọdọ mmiri.
Enwere ike iji ọdọ mmiri ndị tozuru etozu na njikọ ya na ebe nchekwa mmiri ozuzo iji mepụta ebe nchekwa mmiri naeme ka ọ dị ọcha.
Mmetụta na iru eru
Ọdọ mmiri naeme ka ihe mkpofu kwụsie ike naarụ ọrụ nke ọma na ebumnuche ha bụ isi nke iwepụ ihe ndị dị ndụ na, nokpuru ọnọdụ ụfọdụ, ihe ndị naebute ọrịa. Atụmatụ imewe ha agbanweela nke nta kemgbe ọtụtụ afọ. Ọdọ mmiri dị mfe imepụta, iwu, ịrụ ọrụ na idebe, nke dị ezigbo mkpa nógbè ndị dịpụrụ adịpụ na mba ndị na-emepe emepe ebe ngwá ọrụ dị elu na ndị ọrụ nwere nkà dị elu adịghị mfe. Ndị naarụ ọrụ nógbè ahụ nwere ike iwu ụlọ na obere obodo.
Ọdọ mmiri naeme ka ihe mkpofu kwụsie ike naarụ ọrụ nke ọma nihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ gburugburu ebe niile ma nwee ike ịgwọ ọtụtụ ụdị mmiri mkpofu. Ha dị mma karịsịa maka mba ndị naekpo ọkụ na ndị nadịghị na okpomọkụ nihi na ike nke ìhè anyanwụ na okpompe bụ isi ihe maka arụmọrụ nke usoro mwepụ. A naeji olulu mmiri eme ihe nụwa niile. Nọtụtụ mba na mpaghara, ọdọ mmiri bụ usoro ọgwụgwọ a naejikarị eme ihe. Nihi nke a, ha bụ otu nime usoro ndị WHO tụrụ aro maka ọgwụgwọ mmiri naadịghị mma maka iji ya mee ihe ọzọ nọrụ ugbo na aquaculture, ọkachasị nihi ịdị irè ha niwepụ nematodes (worms) na àkwá helminth.
Ponds enweghị ike inweta arụmọrụ dị elu na iwepu ihe ndị dị ndu, ma naenwekarị ikike dị ala maka iwepu nitrogen na phosphorus. Mmiri ahụ naenwekarị oke nke ihe siri ike, nke sitere na mmepụta algal nime ọdọ mmiri. Ya mere, ọdọ mmiri abụghị teknuzu kwesịrị ekwesị nógbè ebe ụkpuru nkwụsị siri ike dị, ọ gwụla ma etinyela ọkwa ndị ọzọ nke ọgwụgwọ.
Ebe o bụ na odo mmiri chọrọ nnukwu ebe, ha nwere ike o gaghị adị irè na nso obodo ebe ala dị oke ọnụ. A naachọkwa ọdịdị ala kwesịrị ekwesị na ọdịdị ala dị mma, iji belata ụgwọ iwu.
oru na mmezi
thumb|Ọdọ mmiri na Parque Fluminense Treatment Plant na Ceara, Brazil Banyere ọrụ na mmezi, ọrụ ndị ọrụ naarụ ọrụ dị mfe ma ọ dịghị achọ nkà pụrụ iche. Tụkwasị na nke a, enweghi ike iji ikuku, enweghị mkpa maka mmezi ngwá ọrụ dị arọ na enweghị mwepụ ụrọ ugboro ugboro, ọgwụgwọ ụrọ na mkpofu.
Ihichapụ ahịhịa
Sludge naagbakọta nime odo mmiri. A ghaghị iwepụ ya naanị nime ọtụtụ afọ. Nke a bụ uru dị mkpa nke usoro ahụ. Otu o dị, mgbe iwepụ dị mkpa, o naabụkarị ọrụ dị oke ọnụ ma naarụsi ọrụ ike. Wepụ naemekarị na ọdọ mmiri anaerobic (afọ ole na ole o bụla), nihi obere olu ha na ikike dị ala iji chekwaa apịtị, ma e jiri ya tụnyere ọdọ mmiri nhọrọ. Nime ọdọ mmiri ndị nwere ike ịhọrọ, iwepụ apịtị nwere ike ịdị mkpa naanị noge dị ka afọ 15 ruo 25. Nime ọdọ mmiri ndị tozuru etozu, mkpokọta apịtị dị ala.
Ihe Ndị na efu
Na nhọrọ nke usoro ọgwụgwọ mmiri naadịghị mma, ma e wezụga akụkụ teknụzụ ndị dị mkpa maka nhọrọ ọ bụla, ihe ndị naefu ego naarụkwa ọrụ dị mkpa. Enwere ike kewaa nke ikpeazụ na (i) ụgwọ iwu na (ii) ọrụ na mmezi. A naewere ọdọ mmiri ndị naeme ka ihe mkpofu kwụsie ike dị ka ihe ọzọ dị ọnụ ala nihe gbasara ego iwu. Otu ọ dị, ọnụahịa ikpeazụ gaadabere nụzọ bụ isi na nha ọdọ mmiri, ọnụnọ nke ọdọ mmiri ntozu oke na nhazi usoro, ọdịdị ala, ọnọdụ ala, ọkwa mmiri nokpuru ala na ọnụahịa ala.
Nihi na ihe ndị a niile bụ ebe a kapịrị ọnụ, o onaesiri ike ịkọwapụta ọnụahịa ụlọ niile. Nọtụtụ ọnọdụ, ndị a gaadị ala ma e jiri ya tụnyere ụzọ ndị ọzọ a naagwọ mmiri. Dabere na ọnọdụ a kapịrị ọnụ nke mpaghara ahụ, ọnụahịa iwu ụlọ nwere ike ịbawanye ma jiri teknụzụ ndị ọzọ dị elu.
Ọdọ mmiri naeme ka ihe mkpofu kwụsie ike bụ otu nime usoro ọgwụgwọ mmiri mkpofu dị ọnụ ala nihe gbasara ọrụ na mmezi.
Ntụnyere na akụrụngwa ndị ọzọ
Ụdị mmiri na akụrụngwa mmiri naadịghị mma ndị na-esonụ nwere ike ịdị ka ọdọ mmiri naeme ka ihe mkpofu kwụsie ike, mana ha abụghị otu:
Ihe odide
Òtù:Pages with unreviewed translations
Ritchie Calder
Peter Ritchie Calder, Baron Ritchie-Calder, CBE (1906 na 1982) bụ onye edemede Scottish nke ọha, onye nta akụkọ na agụmakwụkwọ.
Oge ọ malitere
A mụrụ Peter Ritchie Calder na 1 Julaị n'afọ 1906 na Forfar, Angus, Scotland.
Ọrụ
Calder rụrụ ọrụ mbụ dị ka onye nta akụkọ na Dundee na Glasgow, ebe ọ ghọrọ onye a ma ama dị ka onye na-akwado ọchịchị onye kwuo uche ya na onye na-ahụ maka udo; dị ka onye nchịkọta sayensị nke News Chronicle, o dere n'okpuru aha 'Ritchie Calder'.
Mgbe ọ kwagara London tupu Agha Ụwa nke Abụọ, ọ nabatara nhọpụta dị ka onye nduzi nke atụmatụ na mkpọsa na ngalaba ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke Gọọmentị, nke na-ahụ maka mbọ mgbasa ozi agha. O dere akwụkwọ mgbasa ozi na akwụkwọ nta na okwu maka ndị isi jikọrọ aka. Ọ bụ onye otu Kọmitii nke afọ 1941, otu ndị ndọrọ ndọrọ ọchịchị nwere nnwere onwe, ndị edemede na ndị ọzọ nwere mmetụta na United Kingdom. N'afọ 1941, ọ ghọrọ onye a ma ama n'akwụkwọ ya bụ Carry on London, nke kọwara mmetụta nke bọmbụ ndị Germany na London, Coventry na obodo ndị ọzọ dị na Great Britain.
A mara ọkwa mbụ nke Sir Lawrence Bragg banyere nchọpụta nke usoro DNA na nzukọ Solvay na protein na Belgium n'ụbọchị 8 Eprel n'afọ 1953 mana ndị nta akụkọ UK kọrọ ya. O wee kwuo okwu na Guy's Hospital Medical School na London n'ụbọchị Tọọzde 14 Mee n'afọ 1953, nke dugara na edemede Ritchie Calder na News Chronicle na Fraịde 15 Mee n'afọ 1953, nke akpọrọ "Gịnị mere ị ji bụrụ gị. Ihe Nzuzo nke Ndụ".
Calder bụ onye na-ahụ maka udo na onye na-akwado mmadụ. N'afọ 1955, Calder dekọrọ ma wepụta otu abọm na Folkways Records nke akpọrọ, Science in Our Lives. N'afọ 1980 ọ bụ otu n'ime ndị bịanyere aka na A Secular Humanist Declaration, nkwupụta nke nkwenye na ọchịchị onye kwuo uche ya, nke Council for Democratic and Secular Humanism ("CODESH"), nke ugbu a bụ Council for Secular Humanisme ("CSH"). Ọ bụkwa otu n'ime ndị bịanyere aka na Humanist Manifesto.
Ọ kụzikwaara mmekọrịta mba ụwa na Mahadum Edinburgh, site n'afọ 1961 ruo 1967. E kere ya dị ka onye ọgbọ ndụ dị ka Baron Ritchie-Calder, nke Balmashanner na Royal Burgh nke Forfar n'ụbọchị 5 Julaị n'afọ 1966, ma nata onyinye Kalinga nke afọ 1960.
Ndụ onwe
Lord Ritchie-Calder na nwunye ya Mabel Jane Forbes McKail mụrụ ụmụ ise: onye edemede sayensị Nigel Calder (1931-2014); onye edemede na ọkọ akụkọ ihe mere eme Angus Calder (1942-2008); onye mgbakọ na mwepụ Allan Calder; onye nkuzi Isla Calder (1946-2000) na onye nkuzi Fiona Rudd (née Calder). Ọ bụkwa nna nna nke onye na-ede akwụkwọ njem Simon Calder na onye na-eme ihe nkiri, onye edemede na onye na'eme ihe ọchị Gowan Calder.
Calder nwụrụ na 31 Jenụwarị afọ 1982, na Edinburgh, Scotland.
Ebensidee
<references group="" responsive="1">
Njikọ mpụga
Òtù:Pages with unreviewed translations
Evan Penny
Evan Penny (a mụrụ n'afọ 1953, na South Africa), bi ma na-arụ ọrụ ugbu a na Toronto, Ontario, Canada. N'afọ 1978, Penny gụsịrị akwụkwọ na Alberta College of Art and Design wee nwetakwa akara ugo mmụta gụsịrị akwụkwọ na ihe ọkpụkpụ.
Evan Penny na-eji silicone, pigmenti, ntutu isi na alumini eme ihe ọkpụkpụ nke ụdị mmadụ. Akụkụ ya sitere na ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ndụ, ruo na mgbagwoju anya ma ọ bụ gbatịrị agbatị. Penny na-ekwu na otu n'ime mmasị ya "bụ itinye ihe ọkpụkpụ ahụ n'ụzọ nghọta n'etiti ụzọ anyị nwere ike isi hụ ibe anyị n'oge na ohere na ụzọ anyị si echepụta ihe yiri anyị na ihe ngosiputa nké foto. " Ọ bụ ezie na ihe okike ya yiri ndụ, Penny kwenyere na "a pụghị ịnọchite anya ma ọ bụ gosipụta ihe n'ezie," na-ahapụ ihe niile ka ọ bụrụ ihe nnọchianya.
Ọ dịghị onye - Karịsịa (2004–2007)
Ọ dịghị Onye - Karịsịa bụ nchịkọta nke ihe ọkpụkpụ okpukpu abụọ nke na-agbanye ókè nke nnọchiteanya n'etiti akụkụ abụọ na akụkụ atọ. Ihe ọkpụkpụ ndị a bụ ihe osise a na-eche n'echiche nke e wuru ka ha yie ndị nkịtị mana ha nwere akụkụ ahụ buru ibu. A naghị eme ihe ọkpụkpụ ndị a n'ezie dịka otu onye, kama ọ bụ njikọta nke atụmatụ mmadụ, na-emepụta nkọwa banyere atụmanya nke eziokwu n'ime foto. Penny na-aga n'ihu na-agbanye ókè na eziokwu ọkpụkpụ nke oge a na ọrụ ndị a site n'ime ka ọdịiche dị n'ụdị mmadụ pụta ìhè.
Stretch / Anamorphs (2003–2008)
thumb|Ịgbatị #1 Penny's Stretch na Anamorph sculptures na-agbasawanye ókè nke mgbagwoju anya n'ime oghere atọ. Ọrụ ndị a na-agbatị, na-agbagwoju anya ma na-achịkwa ọdịdị mmadụ na mbara igwe n'ụzọ dị ukwuu n'ụzọ enwere ike ijikwa foto dijitalụ abụọ. N'ime ọrụ ndị dị ka Stretch # 1 afọ 2003, a na-agbatị busts ọdịnala Penny n'ụzọ kwụ ọtọ na-eme ka isi na ubu dị ogologo ógè ọ na-anọgide na-eme ihe n'eziokwu na-eme ka ihu mmadụ dị oke mma.
Ọrụ Penny's Panagiota bụ akụkụ nke usoro a. A na-ekwu n'ihe banyere echiche nke oge kpọmkwem na ibe Panagiota. Ọrụ ahụ na-egosi mkparịta ụka Penny na nwa agbọghọ nwere site n'ịkọwa ọdịdị ihu ya n'ebe dị iche iche na mkparịta ụka ha - na-eweta oge-foto kpọmkwem n'ụdị ihe ọkpụkpụ.
Backs (2004–2008)
Penny kere usoro ihe ọkpụkpụ dị egwu nke azụ nke ndị mmadụ n'otu n'otu. Ihe ọkpụkpụ ndị a na-aga n'ihu na ngalaba nke ma ọ bụghị ụdị ọnụọgụ abụọ ma ọ bụ akụkụ atọ na ọrụ Penny. Otú ọ dị, a na-eji nlezianya sụgharịa ubu, olu na azụ nke isi. Back of Evan bụ akụkụ nke e dechara n'afọ 2005 nke nwoke isi nkwọcha na-eche ihu n'aka nri. A na-eji nlezianya rụọ ihe ọkpụkpụ a nke na mmadụ nwere ike ịhụ ihe ndị dị n'olu nwoke ahụ.
Ọrụ ndị na-adịbeghị anya
Ọrụ Penny na-adịbeghị anya na-eji teknụzụ ọhụrụ eme ihe iji mee ihe ọkpụkpụ dị oke mma. N'afọ 2011, Penny kere ihe ọkpụkpụ ya kachasị ukwuu ruo ugbu a, Jim Revisited, nwoke dị mita iri n'ogologo nke nwere ọnụnọ na-enye iwu. Dị ka ihe nlereanya maka ihe ọkpụkpụ ọhụrụ a, Penny tụleghachiri ibe ya nke afọ 1985, Jim, obere ihe ọkpụkpụ 4/5 nke dị ndụ nke dị ndụ nke dị na ọnọdụ contrapposto. Na Jim Revisited, Penny jiri teknụzụ nyocha dijitalụ mee ihe n'ụzọ dị ịrịba ama iji megharịa ma megharịa ọnọdụ ahụ. Ógè ahụ, ọ rụgharịrị elu ahụ na ụrọ iji tinye nkọwa zuru ezu. Ọganihu nke Jim site n'afọ 1985 ruo afọ 2011, na-egosipụta mmepe nke ihe ọkpụkpụ Penny n'ime afọ iri abụọ na isii gara aga, na mgbakwunye na igosipụta ọganihu nke teknụzụ, foto, na nnọchi anya nke ahụ na oge foto dijitalụ. N'oge na-adịbeghị anya, Penny kpụrụkwa ihe osise onwe ya abụọ - otu n'ime onwe ya ka ọ na-echeta onwe ya ka ọ na-ele anya dị ka nwa okorobịa, na nke ọzọ ka ọ na-eche na ọ ga-ele agadi anya. Ihe ọkpụkpụ abụọ a na-ekpughe ntụgharị uche onwe onye nke Penny site na oge na-aga n'ihu, ma na-ezo aka n'ọdịdị nke ebe nchekwa na ọchịchọ, na otú foto foto si agwa ma na-agbagọ nghọta na nnọchianya nke Onwe.
Njikọ mpụga
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Chioma Opara
Chioma Opara (amụrụ ya na 23 May 1951 na Jos, Nigeria) bụ odee Naijiria na onye nkwusa agụmakwụkwọ nke ọrụ ya na-elekwasi anya na feminism nke ọdịda anyanwụ Afrịka. E ji nkụzi ya na echiche femalism wee mara ya ma burukwa otu n'ime feminist isii n'ona Afrịka amaara ama na-akuzi echiche feminist .Ọrụ ya socha na ọrụ na-enwe mmetụta na ọmụmụ Ihe okike nwoke na nwaanyị.
Ọ bu Prọfesọ na English ma Comparative Literature na ngalaba Ndi mmadu na Rivers State University na Port Harcourt
Opara natara B.A ya na French na Mahadum nke  Nigeria, Nsukka, ma bakwa n'iru we nata Diploma ya na Ọmụmụ French na mahadum nke Dakar ya na Asambodo  na ọmụmụ French nke sị na Mahadum Tours na France. Ọ matata pH.D ya na Bekee na mahadum nke Ibadan na Naijiria.
1. Inside front page 30K
Regina Spektor
Mgbe o weputara egwu atọ mbụ ya ma bụrụ onye na-ewu ewu na ihe nkiri egwu nke New York City, ọkachasị ihe nkiri nke hiwere isi na New York City's East Village, Spektor bịanyere aka na Sire Records na 2004 wee malite inweta nkwanye ùgwù dị ukwuu. Mgbe o nyechara abọm nke atọ ya nnukwu mweputa, Sire wepụtara abọm nke anọ nke Spektor, Begin to Hope, nke nwetara asambodo Gold site na RIAA. Abọm abụọ ya sochirinụ, Far na What We Saw from the Cheap Seats, pụtara na nọmba nke atọ na Billboard 200. Egwu nke o weputara na 2016 a kpọrọ 'Remember Us to Life' ruru nọmba nke ịrị abụọ na atọ na <i id="mwJg">Billboard</i> 200.
Chioma Opara
2. Back page 30k
Regina Spektor
Mayor Bill de Blasio kwupụtara June 11, 2019 dika ụbọchị Regina Spektor n'obodo New York. A kpọbatara Spektor na Bronx Walk of Fame na Mee 18, 2019, site n'aka onye isi obodo Borough Rubén Díaz Jr.
Chioma Opara
Centre spread 30k(no more available)
Regina Spektor
Mmalite ndụ na mmalite egwu
A mụrụ Spektor n'afọ 1980 na Moscow, Soviet Union, nye ezinụlọ ndị Russia na ndị Juu na-agu egwu. Nna ya, Ilya Spektor, bụ onye na-ese foto na onye na-akpọ violin. Nne ya, Bella Spektor, bụ prọfesọ egwu na kọleji egwu nke Soviet ma na-akụzi n'ụlọ akwụkwọ praịmarị ọha na eze na Mount Vernon, New York. Spektor nwere nwanne nwoke, Boruch (nke a makwaara dị ka Bear), onye egosipụtara na egwu nke asaa, "* * *", ma ọ bụ "Whisper", nke abọm ya nke afọ 2004 Soviet Kitsch. Mgbe ọ na-etolite na Moscow, Regina malitere ịmụ piano mgbe ọ dị afọ asaa ma mụta otú e si akpọ piano site n'ịme ihe na Petrof nke nna nna ya nyere nne ya. O tolitere na-ege egwu oge ochie na ndị ama ama na Russia dị ka Vladimir Vysotsky na Bulat Okudzhava. Nna ya, onye nwetara egeu dị iche iche na Eastern Europe ma soro ndị enyi ya na Soviet Union na-azụ ahịa kaseti, kpughere ya nye ndị na-ahụ egwu rock and roll dịka Beatles, Queen, na Moody Blues.
Ezinụlọ ahụ hapụrụ Soviet Union gaa Bronx na 1989, mgbe Spektor dị afọ itoolu na ọkara, n'oge Perestroika, mgbe e kwere ka ụmụ amaala Soviet kwaga. Ọ ghaghị ịhapụ piano ya. Ịjisi ike nke ọmụmụ piano ya mere ka nne na nna ya tụlee ịghara ịhapụ Soviet Union, mana ha mechara kpebie ịkwaga mba ọzọ n'ihi ịkpa ókè agbụrụ, agbụrụ, na ikpa oke nke ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke chere ndị Juu ihu. Ha bu ụzọ gaa Austria, e mechaa ha gaa Italy, a nabatara ezinụlọ Spektor na United States dị ka ndị gbara ọsọ ndụ site n'enyemaka nke HIAS (Hebrew Immigrant Aid Society). Ha biri na Bronx, ebe Spektor gụsịrị akwụkwọ na SAR Academy, ụlọ akwụkwọ etiti ndị Juu na mpaghara Riverdale nke Bronx. Ebe ọ bụ na ezinụlọ ahụ enweghị ike iweta piano ha site na Moscow, Spektor malitere imu ihe na mbadamba nkume na ebe ndị ọzọ siri ike ruo mgbe ọ chọtara piano iji kpọọ n'okpuru ụlọ nzukọ ya. Na New York City, Spektor gụrụ piano oge ochie ya na Sonia Vargas, prọfesọ na Manhattan School of Music, ruo mgbe ọ dị afọ iri na asaa; nna Spektor zutere Vargas site n'aka di Vargas, onye na-akpọ violin aha ya bụ Samuel Marder. Spektor gara ụlọ akwụkwọ sekọndrị afọ abụọ na Frisch School, yeshiva na Paramus, New Jersey, mana ọ gafere n'ụlọ akwụkwọ ọha na eze, Fair Lawn High School, na Fair Lawn, New Jersey, ebe ọ gụsịrị afọ abụọ ikpeazụ nke agụmakwụkwọ ụlọ akwụkwọ sekọndrị ya.
Chioma Opara
4. Full page 15k
Regina Spektor
Mmalite ndụ na mmalite egwu
Spektor nwere mmasị na egwu oge ochie naanị, mana o mechara nwee mmasị na hip hop, rock, na punk. Ọ bụ ezie na ọ na-abụ abụ mgbe niile n'ụlọ, ọ malitere inwe mmasị n'ịde egwu n'oge nleta ya na Israel ya na Nesiya Institute n'afọ iri na ụma ya mgbe ọ dọtara uche ụmụaka ndị ọzọ na njem ahụ maka abụ ndị o mere mgbe ọ na-eme njem.
N'ịgbaso njem a, Spektor hụrụ ọrụ Joni Mitchell, Ani DiFranco, na ndị ọzọ na-agụ egwu, nke gbara ya ume ikwere na ọ nwere ike ịmepụta egwu nke ya. O dere egwu acappella mbụ ya mgbe ọ dị afọ iri na isii nakwa egwu mbụ ya maka olu na piano mgbe ọ dị afọ iri na asaa.
Chioma Opara
5. Half page 10k
Regina Spektor
Mmalite ndụ na mmalite egwu
Spektor mechara mmemme nhazi studio nke afọ anọ nke Conservatory of Music na Purchase College n'ime afọ atọ, na-agụsị akwụkwọ na 2001. N'oge a, ọ rụkwara ọrụ obere oge na ugbo urukurubụba na Luck, Wisconsin, ma gụọ akwụkwọ na Tottenham (na North London) maka otu oge.
Chioma Opara
. In a 2016 interview, she argued that the mastery of language, particularly the English language, is essential to bolster the academic prestige and achievement of higher education institutions in Nigeria: "students should take the dictionary as their second bible." At her university, Opara is dubbed "the English women" due to her expertise in the English language and literature.
Regina Spektor
2001–2005: Mmalite ọrụ na Soviet Kitsch
N'ọnwa Juun afọ 2005, Spektor bụ onye mmeghe maka ndị otu egwu piano nke Bekee bụ Keane na njem ha na North America, n'oge a, o mere ihe ngosi na Radio City Music Hall na June 7, 2005.
Chioma Opara
Usoro usoro ihe omimi nke Opara gbadoro anya na iwepụta ụkpụrụ mmụọ na mmekọrịta ọha na eze maka ụmụ nwanyị Africa na agụmakwụkwọ, ọkachasị na nyocha akwụkwọ.Opara mebere ahụmịhe ụmụ nwanyị Afrịka n'ihe gbasara postcolonialism, ijikọ ụwa ọnụ, ndịiche akụ na ụba na omenala Africa ọdịnala. Ọ na-atụle ka ụmụ nwanyị Africa nwere ike isi gbanwee ọgbọ nke mmekọahụ, gbanyere mkpọrọgwụ n'ime usoro ndị a niile n'otu ọnọdụ, ma kọwaa ngwa ọrụ kwesịrị ekwesị maka ọnọdụ enyere.Ọrụ ya bụ ụlọ akwụkwọ nke agụmakwụkwọ ụmụ nwanyị Africa na-eto eto, bụ nke toro dị ka nzaghachi dị mkpa maka nsogbu nke nwanyị ọcha na nwa nwanyị ojii na-enweghị ike ileba anya ahụmahụ na echiche nke ụmụ nwanyị Africa na kọntinent ahụ.