cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pete Edochie
Chief Pete Edochie, MON (amụrụ ya n' ụbọchị asaa n'ime ọnwa Machị n'afọ 1947) bụ nwa afọ Igbo onye Naịjirịa na-eme ihe nkiri. A na-ele Edochie anya dị ka otu n'ime ndị na - eme ihe nkiri mara mma nke Afrịka, na - asọpụrụ ebe enye goro ya Industry Merit Award nke Afrịka Magic na Lifetime Achievement site n'aka Afrịka Film Academy Ọ bụ ezie na nwa amadi bụ onye nchịkwa na onye mgbasa ozi no oge gara aga, Ọ ghọrọ onye a ma ama na 1980s mgbe Ọ rụrụ ọrụ dị ka Okonkwo na mmegharị akwụkwọ Chinua Achebe nke bụ akụkọ nkahasị mma oge niile akpọrọ Things Fall Apart. Edochie bụkwa onye Katọlik. N'afọ 2003, Onye isi ala Olusegun Obasanjo kwanyeere ya ugwu dị ka onye otu Order of the Niger. Ọ banyere ịgbasa ozi na igbe okwu redio na 1967 mgbe Ọ dị afọ iri abụọ dị ka onye nọ na obere ọkwa na akụkụ akpọrọ programmers. Emesiri bulie ya elu n'ọkwa nke Onye isi ngalaba ahụ. Agbanyeghị na ọ bụ onye isi na ngalaba programmes, ọ na arụ ọrụ dị ka onye nnochite anya onye isi njikwa kachasị ma ọ bu onye osote ya. Ọ kwụsịrị ọrụ na ABS n'ihi na gọọmentị oge ahụ kpebiri iwebata ndọrọ ndọrọ ọchịchị na ụlọ ọrụ FM, n'ihi nke a agwara ndị ọrụ njikwa niile ka ha pụọ, tinyere ya. Ọ bu Edochie kwesiri ịbụ onye ga-anọchi onye isi njikwa kachasị ozugbo mana ọ hapụ ọrụ ahụ ma sonye n'ụlọ ọrụ ihe nkiri. Tupu mgbe ahụ, O sonye na ngosipụta nke Things Fall Apart ma nwee mmeri na nturu ugo nke mba uwa niile. BBC gbara ukwu na Naịjirịa iji gbaa ya ajụjụ ọnụ maka ọrụ ya na Things Fall Apart.
N’ọnwa Septemba afọ 2017, Edochie kwadoro Wikimedia na Naịjirịa site na nsonye ime ihe nyonyo vidiyo iji mee ka amata maka uru dị na Wikipedia n’etiti ndị agadi.
Onye ama ama G8
N'afọ 2005, ndị nchikota ndị ihe nkiri na Naịjirịa akpọrọ Actors Guild of Nigeria debere Pete Edochie na ọtụtụ ndị omee ihe nkiri, gụnyere Genevieve Nnaji, Omotola Jalade Ekeinde, Nkem Owoh, Ramsey Noah, Stella Damasus Aboderin, na Richard Mofe Damijo na mmachibido iwu otu afọ n'ihi maka ekwuru na ha na-anakọta nnukwu ego site n’aka ndị na - emepụta ihe nkiri maka ọkwa ha dị ka ndị ama ama nnukwu na ihe nkiri. N'oge ahụ iwu a machibidoro ndịa na - eme ihe nkiri dịka mbibi na ọrụ fim ndị Naịjirịa, mana ugbu a, ndịa alọghachitela azụ na ọrụ ha.
N'tọọrọ
N’afọ 2009, a tọọrọ Edochie ma mesịa hapụ ya n’aka ndị jide ya n’enweghị nsogbu maọbu mmerụ ahụ ọ bụla.
Ntụrụaka
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Ọnọdụ ihu igwe Ireland
Enyi Nke Irish gburugburu v Ọchịchị Nke Ireland (nke a makwaara dị ka Ihu igwe Ikpe Ireland) bụ ikpe dị mkpa maka mgbanwe ihu igwe nke Ụlọikpe Kasị Elu nke Ireland kpebiri na 2020. N'okwu a, Ụlọikpe Kasị Elu wepụrụ atụmatụ mgbochi mba nke Ọchịchị nke Ireland na 2017 n'ihi na ọ nweghị nkọwa zuru oke nke Irish Omume ihu igwe na obere carbon Omume mmepe 2015 (iwu ihu igwe nke 2015). Ụlọikpe Kasị Elu nyere Ọchịchị iwu ka ha mepụta atụmatụ ọhụrụ nke kwekọrọ na Iwu Ọnọdụ Ihu igwe nke 2015.
Ihe ndị mere n'oge gara aga
thumb|Ngalaba Na-ahụ Maka Gburugburu Ebe Obibi, Ọnọdụ Ihu igwe na Nkwurịta Okwu na Ireland Ikpe ahụ metụtara Mbelata mba Atụmatụ (Atụmatụ), nke e bipụtara na 19 Julaị 2017. Iwu ihu igwe nke afọ 2015 na-enye usoro maka nguzobe "carbon dị ala, nke na-eguzogide ihu igwe na akụ na ụba na-adịgide adịgide na gburugburu ebe obibi site na ngwụcha afọ 2050" (ihe mgbaru ọsọ mgbanwe mba). Iwu ihu igwe nke afọ 2015 chọrọ na, iji mee ka Steeti ahụ chụsoo ebumnuche mgbanwe mba, Ọchịchị mepụtara ma kwado atụmatụ mgbochi mba nke na-akọwapụta "ụzọ o si atụ aro iji mezuo ebumnuche nke mgbanwe mba".
N'afọ 2015, Republic nke Ireland nwere nke atọ kachasị elu na-emepụta gas ikuku kwa onye ọ bụla na EU. N'afọ 2017, Kansụl ndụmọdụ mgbanwe ihu igwe, otu iwu nwere onwe ya na Ireland, nyere Ọchịchị akụkọ ya. O kwuru na Ireland ga-efunahụ ihe mgbaru ọsọ ya maka 2020 "site n'ụzọ dị ukwuu". Ọ kọrọ na iwu na usoro ndị ọzọ "dị mkpa" maka Ireland iji mezuo ebumnuche ya maka 2030 nakwa na mmejuputa "iwu ndị ọzọ dị irè" dị "n'ụzọ dị ngwa" maka ebumnuche Ireland nke 2050. Onye isi oche nke Kansụl ahụ, Prọfesọ John Fitzgerald, kwuru na atụmatụ ahụ nwere "mkpebi ole na ole" ma ọ gaghị ezu iji mezuo ebumnuche mgbanwe mba Ireland.
Ọ bụ otu ndị na-ahụ maka gburugburu ebe obibi bụ Enyi Nke  Irish gburugburu  (FIE), ụlọ ọrụ na-enweghị uru na-ejedebe na nkwa na ọrụ ebere edebanyere aha na Ireland, wetara ikpe ahụ. FIE sitere n'ike mmụọ nsọ iji mee ihe site na ikpe ihu igwe ụwa ndị ọzọ, gụnyere Netherlands v Urgenda na Juliana v. United States. FIE kwuru na ha nwere olileanya na ikpe ahụ ga-eweta ihe mgbaru ọsọ Ọchịchị na mgbanwe ihu igwe. E nwere nkwado ọha na eze dị ukwuu maka mkpebi FIE iji were ikpe ahụ, dịka arịrịọ maka nkwado maka ndị gbara akwụkwọ enwetala ihe karịrị 20,000 bịanyere aka.
Ụlọ ikpe dị elu
N'ụlọ ikpe dị elu, FIE kwuru na Atụmatụ ahụ bụ ultra vires 2015 Iwu ihu igwe nakwa na Atụmanya ahụ mebiri ikike n'okpuru ECHR na Iwu nke Ireland. O kwuru na Ọchịchị, n'ịkwado atụmatụ ahụ, emeghị ihe iji hụ na a belatara ikuku n'oge dị mkpirikpi na nke dị n'etiti, ya mere ọ ga-emezughị ihe ndị mba ụwa chere dị mkpa. Ọ dabere n'eziokwu ahụ bụ na, n'agbanyeghị ndụmọdụ nke Ọchịchị dị n'etiti Ọchịchị Ogwe Gbanye Ihu igwe Gbanwee na ikuku ga-ada site na ọ dịkarịa ala 2540 n'etiti 1990 na 2020 iji nyere aka belata okpomọkụ ụwa ruo 2 °C karịa ọkwa tupu ụlọ ọrụ mmepụta ihe, Atụmatụ ahụ chepụtara mmụba nke ikuku nke 10% n'oge ahụ. FIE kwuru na mbelata ka ukwuu ga-adị mkpa iji mezuo ebumnuche nke nkwekọrịta Paris iji belata okpomọkụ ụwa ruo 1.5 °C karịa ọkwa tupu ụlọ ọrụ mmepụta ihe. FIE chọrọ ka mkpebi gọọmentị kwado atụmatụ ahụ ka a kagbuo ya ma chọọ iwu ka a gbanwee atụmatụ ahụ dịka ihe achọrọ nke Iwu Ọnọdụ Ihu igwe nke 2015.
Ọchịchị kwuru na Atụmatụ ahụ, dị ka iwu Ọchịchị, enweghị ike ikpe. Ha gara n'ihu kwuo na, n'ihi na FIE bụ ụlọ ọrụ ọ bụghị onye nkịtị, FIE enweghị ikike ịsị na ikike onwe onye n'okpuru ECHR ma ọ bụ Iwu.
Maazị Justice MacGrath nyere mkpebi maka Ụlọikpe Kasị Elu na 19 Septemba 2019. Ụlọikpe Kasị Elu chọpụtara na FIE nwere ikike iwebata arụmụka ndị dabeere na ikike ma kweta, maka ebumnuche nke ikpe ahụ, na enwere ikike iwu na-edeghị aha na "ebe obibi kwekọrọ na ùgwù mmadụ". Otú ọ dị, ọ chọpụtara na Atụmatụ ahụ emegideghị ikike a ma ọ bụ ikike iwu maka ndụ ma ọ bụ iguzosi ike n'ezi ihe, dị ka FIE kwuru. Ụlọikpe Kasị Elu chọpụtara na Atụmatụ ahụ abụghị ultra vires 2015 Iwu ihu igwe, na-ekwu maka "nnukwu ohere nke nghọta" nke Ọchịchị nwere. A jụrụ ihe ndị a chọrọ.
Ụlọ ikpe kachasị
Mgbe ikpe ha enweghị ihe ịga nke ọma n'Ụlọ ikpe kachasị, Ụlọ ikpe kachasị Ọdị Elu kwetara ịnụ ikpe ahụ n'onwe ya, na-enye FIE ohere "ịgafe" ụzọ nkịtị na-aga Ụlọ ikpe kachasị site na Ụlọikpe Mkpegharị. Na mkpebi ya, Ụlọ ikpe kachasị kwuru na ikpe ahụ nwere "ihe dị mkpa n'ozuzu ọha na eze na nke iwu" nakwa na enweghị esemokwu n'etiti ndị otu ahụ banyere ịdị njọ nke mgbanwe ihu igwe, sayensị ihu igwe na-akwado atụmatụ ahụ ma ọ bụ mmụba nke ikuku n'oge ndụ atụmatụ ahụ.
Ihe mejupụtara Ụlọ ikpe kachasị bụ ndị ọkàikpe asaa: Clarke CJ, Irvine P, O'Donnell J, MacMenamin J, Dunne J, O'Malley J na Baker J. A na-echekwa ihe dị otú ahụ maka ikpe ndị dị mkpa ma ọ bụ mgbagwoju anya. A nụrụ ikpe ahụ n'ime ụbọchị abụọ. Ikpe ahụ, nke nwere nkwado otu olu site n'aka ndị ọkàikpe asaa niile, bụ nke Chief Justice Clarke nyere na 31 Julaị 2020.
Ụlọ ikpe kachasị kpebiri na atụmatụ ahụ bụ nke a ga-enyocha ikpe, ebe ọ bụ na Ụlọikpe ahụ anaghị enyocha iwu Ọchịchị zuru oke kama ọ bụ ọrụ Ọchịchị ga-eme ka atụmatụ dị ka Iwu Ọnọdụ Ihu igwe nke 2015.
Ụlọ ikpe kachasị akagbuola atụmatụ ahụ, na-achọpụta na ọ bụ ultra vires Ọchịchị n'ihi na ọ meghị ihe achọrọ na Iwu Ọnọdụ Ihu igwe nke 2015 n'ihi ya enyeghị nkọwa zuru ezu banyere otu esi emezu ebumnuche mgbanwe mba. Ụlọikpe ahụ chọpụtara na Atụmatụ ahụ "erughị" ọkwa nkọwa achọrọ n'okpuru Iwu Ọnọdụ Ihu igwe nke afọ 2015. Clarke CJ kpọrọ akụkụ nke Atụmatụ ahụ "nke na-edoghị anya ma ọ bụ nke na-achọsi ike". Ọ kọwara na Atụmatụ ahụ kwesịrị inwe ozi zuru ezu iji mee ka onye nwere mmasị n'etiti ọha na eze ghọta ma nyochaa otu gọọmentị si emezu ebumnuche ihu igwe ya.
N'ihi na Ụlọikpe ahụ kagburu Atụmatụ ahụ, Ọchịchị dị mkpa, n'okpuru Iwu 2015, ime atụmatụ ọhụrụ nke kwekọrọ na Iwu ahụ, ma kpuchie oge zuru ezu fọdụrụ na 2050. Ụlọikpe ahụ kwukwara na, n'ikwekọ na mkpebi ikpe ya, "ọ na-eso na enweghị ike ime otu atụmatụ ahụ n'ọdịnihu".
Ọ bụ ezie na FIE nwere ihe ịga nke ọma na arụmụka ha banyere iwu na-akwadoghị nke Atụmatụ ahụ, ha enweghị ihe ịga nke mbụ na arụmụma ha dabere na ikike ha. Ụlọikpe ahụ chọpụtara na FIE, dị ka ụlọ ọrụ ụlọ ọrụ, enweghị ikike ndụ ma ọ bụ iguzosi ike n'ezi ihe nke ahụ, ya mere enweghị ọnọdụ n'ihe gbasara ikike dị iche iche ọ chọrọ iwepụta n'okpuru ECHR na Iwu. Otú ọ dị, Clarke CJ kwetara na ikike iwu nwere ike itinye aka na ikpe gburugburu ebe obibi kwesịrị ekwesị n'ọdịnihu, ọ bụ ezie na o kwupụtara echiche na ikike maka gburugburu ebe obibi dị mma enweghị ike inweta site na Iwu.
Mmeghachi omume
A nabatara mkpebi ahụ na mgbasa ozi Irish dị ka "oge mgbanwe maka ọchịchị ihu igwe na Ireland" na "oge mgbanwe". O mekwara ka ndị mgbasa ozi mba ụwa mara ya.
Minista na-ahụ maka gburugburu ebe obibi, ihu igwe na nkwukọrịta, Eamon Ryan, kwuru na ya "na-anabata" ikpe nke Ụlọ ikpe kachasị ma kelee ndị enyi nke gburugburu ebe obibi maka iwere ikpe ahụ. O kwuru na a ga-eji mkpebi ahụ mee ihe iji "kwalite oké ọchịchọ" na "nye ike ime ihe".
Mmetụta
Ọnọdụ ihu igwe Ireland bụ ikpe mbụ nke ụlọ ikpe ndị Irish jidereỌchịchịka ọ kọwaa enweghị ihe ha mere na mgbanwe ihu igwe. Ikpe a bụ otu n'ime ikpe atọ dị elu, "usoro" nke ihu igwe na mba ụwa nke ụlọ ikpe kachasị elu chọpụtara na iwu Ọchịchị na-eme ka ihu igwe belata anaghị agbaso iwu. Ọ bụ ikpe ihu igwe nke atọ n'ụwa niile iji ruo ụlọ ikpe kachasị elu nke mba. Ikpe ahụ bịara mgbe Ụlọ ikpe kachasị nke Netherlands kwadoro mkpebi yiri nke ahụ na ikpe Urgenda na 2019. Tessa Khan, onye ọka iwu gburugburu ebe obibi nke rụrụ ọrụ na ikpe ahụ, kwuru na mkpebi Irish belatara nchegbu ụfọdụ na mkpebi Dutch ga-abụ otu ugboro. Onye UN Pụrụ iche Onye nta akụkọ Na ikike mmadụ Na nke gburugburu, David R. Boyd, kpọrọ ikpe ahụ "ikpe dị ịrịba ama" nke "na-esetịpụ ihe nlereanya maka ụlọ ikpe gburugburu ụwa ịgbaso".
Ntụaka
Òtù:Pages with unreviewed translations
Yinka Shonibare
Yinka Shonibare CBE, RA (a mụrụ ya n'ụbọchị nke 9 n'ọnwa Ọgọstụ n'afọ 1962), bụ onye Britain na Naijiria na-ese ihe bi na United Kingdom. Ọrụ ya na-enyocha njirimara ọdịbendị, colonialism na post-colonialism n'ime ọnọdụ nke ụwa. Ihe ngosi nke nka ya bụ ákwà Ankara na-egbuke egbuke ọ na-eji. N'ihi na o nwere nkwarụ anụ ahụ nke na-eme ka otu akụkụ ahụ ya nwee nkwarụ, Shonibare na-eji ndị enyemaka arụ ọrụ n'okpuru nduzi ya.
Ndụ na ọrụ ya
thumb|"Wind Sculpture" (London, 2014) A mụrụ Yinka Shonibare na London, England, na 9 August 1962, nwa Olatunji Shonibare na Laide Shonibare. Mgbe ọ dị afọ atọ, ezinụlọ ya kwagara Lagos, Nigeria, ebe nna ya na-arụ ọrụ iwu. Mgbe ọ dị afọ iri na asaa, Shonibare laghachiri Britain iji mee ọkwa A ya na Redrice School. Mgbe ọ dị afọ iri na asatọ, ọ butere ọrịa myelitis transverse, nke na-eme ka ọkpụkpụ azụ, nke kpatara nkwarụ anụ ahụ ogologo oge ebe otu akụkụ ahụ ya nwere nkwarụ.
Shonibare gara n'ihu mụọ Nkà mara mma na mbụ na Byam Shaw School of Art (nke bụzi kọleji nka nke Central Saint Martins and Design) wee gaa Goldsmiths, University of London, ebe ọ natara nzere MFA ya, na-agụsị akwụkwọ dị ka akụkụ nke ọgbọ Young British Artists. Mgbe ọ gụsịrị akwụkwọ, Shonibare rụrụ ọrụ dị ka onye ọrụ mmepe nka maka Shape Arts, otu nzukọ nke na-eme ka ndị nwere nkwarụ nwee ike ịnweta nka.
N'afọ 1999, Shonibare mepụtara ihe ọkpụkpụ anọ yiri ndị ọbịa nke ọ kpọrọ "Ezinụlọ adịghị arụ ọrụ", nke nwere nne na nwa ya nwanyị, ha abụọ na-acha ọcha na-acha anụnụ anụnụ, na nna na nwa nwoke na-acha uhie uhie na odo odo.
O gosipụtala na Venice Biennial na ụlọ ngosi ihe mgbe ochie ndị isi n'ụwa niile. Okwui Enwezor nyere ya ọrụ na documenta XI n'afọ 2002 iji mepụta ọrụ ya a ma ama, Gallantry and Criminal Conversation, nke malitere ya na mba ụwa.
N'afọ 2004, edepụtara ya maka Turner Prize maka ihe ngosi Dutch abụọ ya na Museum Boijmans van Beuningen na Rotterdam nakwa maka ihe ngosi ya na Stephen Friedman Gallery, London. N'ime mmadụ anọ a họpụtara, o yiri ka ọ bụ onye kachasị ewu ewu n'etiti ọha na eze n'afọ ahụ, na nyocha nke ebe nrụọrụ weebụ BBC mere ka pasent iri isii na anọ nke ndị na-eme ntuli aka kwuo na ọrụ ya bụ ọkacha mmasị ha.
Shonibare ghọrọ onye a na-asọpụrụ na Goldsmiths 'College na 2003, e nyere ya MBE n'afọ 2004, natara Honorary Doctorate (Fine Artist) nke Royal College of Art n'afọ 2010 ma họpụta ya CBE n'afọ 2019. A họpụtara ya Royal Academician site na Royal Academy of Arts n'afọ 2013. Ọ sonyeere Iniva's Board of trustees n'afọ 2009. O gosipụtala na Venice Biennial na mba ụwa na ụlọ ngosi ihe mgbe ochie ndị isi n'ụwa niile. N'ọnwa Septemba afọ 2008, nnukwu nyocha ya malitere na MCA Sydney wee gaa Brooklyn Museum, New York, na June 2009 na National Museum of African Art nke Smithsonian Institution, Washington DC, na October 2009. N'afọ 2010, Nelson's Ship in a Bottle ghọrọ ọrụ nka ọha na eze mbụ ya na Plinth nke anọ na Trafalgar Square.
Ọ na-arụ ọrụ Guest Projects, ohere ọrụ maka ndị na-ese ihe na-apụta na Broadway Market, ọwụwa anyanwụ London. Ọ na-agbasa nke a na oghere dị na Lagos na Nigeria.
Ọrụ ya
thumb|Nelson's Ship in a Bottle (London, 2010) nke Yinka Shonibare dere n'oge ọ nọ na Plinth nke anọ na Trafalgar Square Ọrụ Shonibare na-enyocha nsogbu nke colonialism n'akụkụ ndị nke agbụrụ na klas, site na ọtụtụ mgbasa ozi nke gụnyere eserese, ihe ọkpụkpụ, foto, ntinye nka, na, n'oge na-adịbeghị anya, ihe nkiri na arụmọrụ. Ọ na-enyocha, ọkachasị, owuwu nke njirimara na mmekọrịta dị n'etiti Africa na Europe na akụkọ akụ na ụba na ndọrọ ndọrọ ọchịchị ha. N'ịchọpụta akụkọ ihe mere eme na akwụkwọ ndị dị n'Ebe Ọdịda Anyanwụ, ọ na-ajụ ihe mejupụtara njirimara anyị nke oge a taa. N'ịbụ onye kọwara onwe ya dị ka "post-colonial" hybrid, Shonibare na-ajụ ihe nkọwa ọdịbendị na mba pụtara. Ọ bụ ezie na ọ na-arụkarị ọrụ site na ndụ ya na ahụmịhe ya gburugburu ya, ọ na-enweta mkpali site na gburugburu ụwa; dị ka o kwuru: "Abụ m nwa amaala nke ụwa, ana m ekiri telivishọn ka m wee rụọ ọrụ banyere ihe ndị a. "
Otu ihe dị mkpa na ọrụ Shonibare kemgbe afọ 1994 bụ ákwà "African" na-egbuke egbuke (Dutch wax-printed cotton) nke ọ na-azụta onwe ya n'ahịa Brixton na London. "Ma n'ezie, ákwà ndị ahụ abụghị n'ezie Afrịka dịka ndị mmadụ si eche," ka Shonibare na-ekwu. "Ha na-egosi na ha nwere ọdịbendị nke ha. Ọ bụkwa ụgha nke ihe ahụ pụtara na-amasị m. Ọ bụ ụzọ m si ele ọdịbendị anya - ọ bụ ihe eji emepụta ihe. " Shonibare na-ekwu na e bu ụzọ mepụta ákwà ndị ahụ na Europe iji ree ha n'ahịa Indonesia wee ree ha na Africa mgbe a jụrụ ha na Indonesia. Taa, ndị isi na-ebupụ ákwà "Africa" si Europe nọ na Manchester na UK na Vlisco Véritable Hollandais si Helmond na Netherlands. N'agbanyeghị na ọ bụ ihe ndị mba Europe mepụtara, ọtụtụ ndị Afrịka na England na-eji ákwà wax Dutch, dị ka Shonibare. O nwere ákwà ndị a ka ha bụrụ uwe ndị Europe nke narị afọ nke iri na asatọ, na-ekpuchi ihe ọkpụkpụ nke ndị ọbịa ma ọ bụ gbatịa n'elu akwa ma na-ese ya nke ọma.
Shonibare's Trumpet Boy, nnweta na-adịgide adịgide nke egosipụtara na The Foundling Museum, na-egosi ákwà mara mma eji arụ ọrụ ya. E kere ihe ọkpụkpụ ahụ iji kwekọọ na isiokwu nke "chọtara", na-atụgharị uche na ihe nketa nke ụlọ ihe ngosi nka ahụ, site na ijikọta ọrụ ọhụrụ na nke dị ugbu a na ihe ndị a chọtara maka mkpa ha.
Ọ na-emegharịkwa eserese nke ndị na-ese ihe a ma ama site na iji mannequins na-enweghị isi na Batik ma ọ bụ Ankara textiles kama ákwà Europe. Ọ na-eji ákwà ndị a mgbe ọ na-egosi nka na ejiji Europe iji gosipụta 'nsogbu ọdịbendị' na isiokwu nke mmekọrịta ọdịbendị n'ime postcolonialism. Otu ihe atụ nke ụfọdụ n'ime ntụrụndụ ndị a ga-abụ Gainsborough's Mr and Mrs Andrews Without Their Heads (1998) na Reverend on Ice (2005) (mgbe The Rev Robert Walker Skating on Duddingston Loch nke Raeburn).
Otu onye na-ese ihe ọ rụgharịrị ọtụtụ ọrụ ya bụ Jean Honoré Fragonard. O megharịrị usoro Fragonard The Progress of Love (1771-1773), nke gụnyere ọrụ ya The Meeting, The Pursuit, The Love Letter, na The Swing. Ntinye pụrụ iche n'ime ntụrụndụ ndị a, bụ itinye ákwà akara. The Swing (After Fragonard) (2001) nwere nwanyị na swing na-eyi ihe nṅomi ma ọ bụ 'knock-off' Chanel patterned fabric. E bu n'uche iji ákwà a mee ihe iji nyochaa isiokwu nke afọ mgbe ihe mmegide gachara, mba ụwa niile, na mmekọrịta ọdịbendị nke dị n'ọtụtụ ọrụ ya, ebe ọ na-ekwukwa banyere ịzụ ahịa na omenala ndị ahịa nke ụwa nke oge a na otú isiokwu ndị a niile si ejikọta.
Shonibare na-ejikwa nlezianya na-ese foto na vidiyo na-emegharị ihe osise ndị Britain a ma ama ma ọ bụ akụkọ sitere na akwụkwọ mana ya onwe ya na-ewere ọnọdụ etiti dị ka ihe ọzọ, onye isi ojii British dandy - dịka ọmụmaatụ, A Rake's Progress nke Hogarth, nke Shonibare sụgharịrị n'ime Diary of A Victorian Dandy (1998), ma ọ bụ Dorian Gray (2001), aha ya bụ akwụkwọ akụkọ Oscar Wilde The Picture of Dorian Gray.
Nnukwu ibu karịa ụgbọ mmiri na-ahụkarị n'ime karama, mana ọ dị ntakịrị karịa ezigbo HMS Victory, n'ezie ihe nlereanya 1:30, Shonibare's Nelson's Ship in a Bottle, bụ "ọrụ mbụ na Plinth nke anọ iji tụgharịa uche kpọmkwem na ihe nnọchianya akụkọ ihe mere eme nke Trafalgar Square, nke na-echeta Agha Trafalgar, ma ga-ejikọta ya na kọlụm Nelson. " E debere ọrụ ahụ n'ebe ahụ na 24 Mee 2010 ma nọrọ ruo 30 Jenụwarị 2012, ebe ọtụtụ ndị nwere mmasị. N'afọ 2011, Art Fund malitere mkpọsa ma nweta ego nke ọma maka ịzụta na ịkwaga ihe ọkpụkpụ ahụ na National Maritime Museum na Greenwich, ebe ọ chọtara ụlọ ọhụrụ ya na-adịgide adịgide.
Ọrụ ndị ọzọ gụnyere ụrọ e biri ebi, na akpụkpọ ụkwụ kpuchiri ákwà, akwa, mgbidi na efere.
The Goodman Gallery kwupụtara n'afọ 2018 na utoala Norval, ụlọ ngosi nka kachasị ọhụrụ nke South Africa nke dị na Cape Town, enwetala Shonibare's Wind Sculpture (SG) III, na-eme ka ọ bụrụ nke mbụ maka kọntinent Afrịka. A ga-ekpughe ihe ọkpụkpụ ahụ na Febụwarị 2019, na-eme ka onye na-ese ihe na mba Britain na Naijiria pụta ìhè na kọntinent ebe o tolitere.
Shonibare esorola Bellerby & Co, Globemakers.
Ihe osise / ihe ngosi ndị a họọrọ
Ihe ngosi mbụ nke Shonibare bụ n'afọ 1989 na Byam Shaw Gallery, London. N'oge 2008–09, ọ bụ isiokwu nke nnukwu nyocha n'etiti ọrụ na Australia na USA; malite na Septemba 2008 na Museum of Contemporary Art Australia (MCA), Sydney, wee gaa Brooklyn Museum, New York, na June 2009 na Museum of African Art na Smithsonian Institution, Washington DC, na October 2009. Maka ihe ngosi nke Brooklyn Museum nke afọ 2009, o mepụtara ntinye saịtị akpọrọ Nne na Nna na-arụsi Ọrụ Ike Ka M Pụrụ I Can Play nke a na-ele anya n'ọtụtụ ụlọ oge Museum. Ntinye saịtị ọzọ, Party Time—Re-Imagine America: A Centennial Commission nọ n'otu oge na Newark Museum na Newark, New Jersey, site na 1 Julaị 2009, ruo 3 Jenụwarị 2010, n'ime ụlọ iri nri nke ụlọ ngosi nka afọ 1885 Ballantine House.
Nkwarụ
Shonibare nwere nkwarụ ugbu a, enweghị ike ịrụ ọrụ n'onwe ya, ma dabere na otu ndị enyemaka, na-arụ ọrụ onwe ya dị ka onye na-ese ihe.
Nkwarụ Shonibare amụbaala ka ọ na-aga, nke mere ka ọ jiri oche nkwagharị eletrik. N'oge ndụ ya, Shonibare atụlewo nkwarụ ya na ọrụ ya n'ime ọrụ ya dị ka onye na-ese ihe. N'afọ 2013, a mara ọkwa Shonibare dị ka onye nlekọta nke ihe ngosi Ụdị nka "Open" kwa afọ ebe a na-akpọ ndị nwere nkwarụ na ndị na-enweghị nkwarụ ka ha nyefee ọrụ na nzaghachi maka isiokwu Open.
Edensibia
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ Òtù:Pages with unreviewed translations
Koffi Olomide
Antoine Christophe Agbepa Mumba (13 Julaị, na afọ 1956), nke a maara dịka Koffi Olomidé, bụ onye na-agụ egwu, onye na-agba egwu, onye mmepụta, na onye na-ede egwu na Congo. O nwere ọtụtụ ndekọ ọla edo n'ọrụ ya. Ọ bụ onye guzobere 'Quartier Latin International orchestra' na ọtụtụ ndị omenkà ama ama, gụnyere Fally Ipupa na Ferré Gola.
Agụmakwụkwọ
Ndị ụmụ akwụkwọ ibe ya na ndị nkuzi ya na-akọwakarị ya dịka "nwa akwụkwọ nwere ọgụgụ isi," Olomide nwetara agụmakwụkwọ iji mụọ na Bordeaux, France ebe ọ nwetara nzere bachelọ na akụ na ụba azụmaahịa. A kọwakwara na o nwere nzere masta na mgbakọ na mwepụ na Mahadum Paris.
Ọrụ egwu
Mgbe ọ laghachiri Congo n'afọ ndị afọ 1970, Koffi sonyeere òtù Papa Wemba, Viva la Musica, na mbụ dị ka onye na-ede egwu na onye na-agụ egwu, ma mesịa dị ka onye isi na-agụ egwú. N'afọ 1986, o guzobere otu egwu ya a maara dị ka Quartier Latin International, nke mere emume ncheta afọ 20 ya n'afọ 2006. Kemgbe ahụ, ọ na-eme ma na-edekọ ma na otu ahụ ma n'onwe ya. Kemgbe ọtụtụ afọ, o wuru ndị na-akwado ya na mba ụwa, ọkachasị n'Africa na Europe. Koffi mere ka ụdị Soukous dị nwayọ, nke ọ kpọrọ Tcha Tcho. Egwú ya nwere ike ịbụ ihe na-ese okwu, na-ewere ihe ndị na-eme ugbu a na isiokwu ndị a na-ewere dị ka ihe a machibidoro iwu n'ime ụfọdụ obodo ndị na-agbaso omenala. O sonyekwara na ọrụ egwu salsa Africando. Maka mgbalị ya, Effrakata, nke e wepụtara na afọ 2001, Koffi nwetara onyinye anọ n'otu abalị na Kora Awards kwa afọ na South Africa maka afọ 2002 na 2003, gụnyere onyinye maka Best African Artist, nke ọ meriri na afọ 1998. N'oge na-adịbeghị anya, ọ meriri Kora Award maka "Best African Artist of The Decade". Nke a guzobere otu n'ime ọtụtụ aha ya, 'Quadra Kora Man'.
Egwú ya
Abọm Olomide bụ Haut de Gamme: Koweït, Rive Gauche edepụtara na 1001 Albums You Must Hear Before You Die. Na Machị, na afọ 2003 Olomide wepụtara "Affaire D'Etat", abọm CD abụọ nwere egwu iri na asatọ. Ọtụtụ n'ime abụ ya nwere otu egwu ahụ, mana okwu dịtụ iche.
Olomide bụ akụkụ nke egwu Papa Wemba, na mbido afọ 1980. Ọ zụrụ ọtụtụ ndị na-eto eto na-eti egwu, ụfọdụ n'ime ha ahapụla òtù Quartier Latin ya wee gaa naanị ya. Ụfọdụ n'ime ndị hapụrụ bụ Fele Mudogo, Sam Tshintu, Suzuki 4x4, Soleil Wanga, Bouro Mpela, Fally Ipupa, Montana Kamenga, Ferre Gola. Otú ọ dị, Suzuki 4x4 apụtala ọzọ na nso nso a na ụfọdụ n'ime ihe ngosi Quartier Latin, yana ndị ọhụrụ dị ka Cindy Le Coeur, nwanyị na-agụ egwu nwere olu dị elu, nke edere na abụ L'Amour N'existe Pas (Ịhụnanya adịghị adị).
Koffi onye na-akpọkarị onwe ya "Mopao" nwere ntọhapụ ọhụrụ a maara dị ka La Chicotte a Papa, ebe ọ bụ na ọ pụtara n'oge na-adịbeghị anya na egwu dị ka Lovemycine, Diabolos, Grand Pretre Mere na Soupou, Cle Boa, n'etiti ndị ọzọ. Enwere ike iji nkà Koffi tụnyere eze nke African rhumba, Franco Luambo Makiadi, onye hụkwara ọtụtụ ndị na-ese ihe na-agafe n'aka ya n'oge ya. Taa, Olomde bụ otu n'ime ndị egwu kachasị ewu ewu n'Africa.
Ebubo
N'afọ 2012, a na-ekwu na Koffi Olomide wakporo otu n'ime ndị na-emepụta ya maka mmetọ na enweghị nkwekọrịta nkwekọrịta ma nata ntaramahụhụ ọnwa atọ.
N'ọnwa Julaị, na afọ 2016, mgbe ọ na-eme njem egwu na Kenya, e mere Olomide ihe nkiri ka ọ na-agagharị n'ihu otu n'ime ndị na-agba egwú ya. A katọrọ ihe omume ahụ n'ọtụtụ ebe ma mee ka a kwụsị egwu ahụ ka vidiyo ahụ na-agafe. Mgbe ọ laghachiri n'ala nna ya, e jidere ya ụbọchị ise ka e mesịrị n'ọdụ ụgbọ elu Kenya, na-ekwu na ọ bụ maka otu ihe ahụ na-enweghị ntaramahụhụ. E mechara tụọ ya mkpọrọ ụbọchị anọ n'enweghị ikpe ma tọhapụ ya n'enweghị nkọwa. Otú ọ dị, e mechara kpughee na nwunye onye bụbu onye isi ala Congo, Oriakụ Olive Lembe Kabila, bụ onye na-akwado njide ahụ n'ihi njikọ ya maka nchebe ụmụ nwanyị megide ime ihe ike na ndina n'ike.
N'afọ 2019, ụlọ ikpe France mara ya ikpe maka ndina n'ike nke otu n'ime ndị na-agba egwú ya mgbe ọ dị afọ iri na ise. A mara ya ikpe ịga mkpọrọ afọ abụọ n'enweghị onye ọ na-anọ ya, ebe ọ na-agaghị ụlọ ikpe na France.
Victoria Yar Arol
Victoria Yar Arol (1948), bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Sudan. Nwanyị mbụ si Southern Sudan gụrụ akwụkwọ na Mahadum nke Khartoum ọ mechara bụrụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị nwere oche na nzukọ mpaghara maka Bahr el Ghazal Province na National Peoples Assembly of Sudan.
Ọrụ
A mụrụ Victoria Yar Arol na 1948 na Sudan. Ọ bụ nwa nwanyị nke onye isi agbụrụ Dinka nke nwere ọtụtụ ndị nwunye na ụmụ 20 ruo 30. Arol bụ onye mbụ n'ezinụlọ ya na-aga ụlọ akwụkwọ mgbe niile. Ọ bụ nwanyị mbụ si Southern Sudan ịbanye na Mahadum nke Khartoum, gụsịrị akwụkwọ na nzere na akụ na ụba na sayensị ndọrọ ndọrọ ọchịchị na afọ 1960.
Arol lụrụ Toby Maduot, onye dọkịta na onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke ga-emesị bụrụ onyeisi oche nke Sudan African National Union (SANU), ha nwere ụmụ atọ. Arol bụ onye otu SANU ma bụrụ nwanyị mbụ a họpụtara na People's Regional Assembly maka Bahr el Ghazal Province, ebe ọ bụ onye isi oche kọmitii na-emegide nrụrụ aka. A họpụtara ya ka ọ bụrụ osote minista na odeakwụkwọ mpaghara nke Sudanese Socialist Union na 1979. N'afọ 1979, ọ tụrụ aro ka e weghachite obodo ndị a na-ese okwu nke Abyei, Kurmuk na Kafia Kingi na mpaghara ndịda dịka a na-ejikọta ha tupu nnwere onwe. O mechara nwee oche na National Peoples Assembly of Sudan dị ka onye nnọchi anya nwanyị.
Ọ bụ nwanne nne nke onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Nyandeng Malek Deliech, gọvanọ steeti nke Warrap. Mgbe Deliech fọrọ nke nta ka ọ gụchaa akwụkwọ praịmarị ya n'ihe dị ka afọ 1977, Arol kpọọrọ ya gaa Juba ka ọ gaa n'ihu na agụmakwụkwọ ya kama ịhapụ na ngwụcha ụlọ akwụkwọ praịm dị ka ọ dị n'obodo ya. Arol nwụrụ n'afọ 1980. Onye isi ala South Sudan Riek Machar kwuru na ọ bụ ihe na-akpali ụmụ nwanyị Southern Sudan.
Ebensidee
<references group="" responsive="0">
R'Bonney Gabriel
Ebe m si dee
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Sinazo Yolwa
Sinazo Pelisa Yolwa (a mụrụ n'abali iri abụo na isii n'ọnwa Julaị n'afọ 1988), bụ onye nlereanya South Africa, onye na-eme ihe nkiri, MC na onye na-egosi ihe oyoyo. A maara ya nke ọma maka ọrụ ya na usoro ihe nkiri Impilo, The Wild, Single Guyz ma rụọ ọrụ dị ka onye na-egosi ọtụtụ mkpọsa ejiji na ndụ mba ụwa.
Ndụ onwe onye
A mụrụ Yolwa n'abali iri abụo na isii nke ọnwa Julaị 1988 na Eastern Cape, South Africa. Ọ bụ nne ya zụlitere ya. Mgbe ọ gụsịrị ụlọ akwụkwọ sekọndrị, ọ kwagara Cape Town n'afọ 2004. Mgbe ahụ, o nwere ndụ siri ike na Khayelitsha ruo ọnwa ole na ole mana o mechara chọta ụlọ na Green Point. Mgbe nke ahụ gasịrị, ọ gụrụ akwụkwọ na Sea Point High na 2006 na ọdịiche abụọ maka Bekee na Afrikaans. Maka ịdị mma ya, o ritere Stephen Young Scholarship. N'afọ 2007, ọ banyere Mahadum nke Cape Town (UCT) iji mụọ Bcomm. na Accounting ma mesịa gụsịrị akwụkwọ na 2010. N'afọ 2009, o meriri na UCT Association of Black Alumni bursary.
Ọrụ
Mgbe ọ gụsịrị akwụkwọ, ọ pụtara n'ọtụtụ mgbasa ozi ihe oyoyo maka Vodacom, Sasol, Ackerman's na Brut. N'afọ 2010, o mere ihe ngosi oyoyo mbụ ya site na ịme ihe omume ntụrụndụ SABC3 The A List. N'afọ 2011, o mere ihe nkiri oyoyo nke mbụ na M-Net ihe oyoyo The Wild ebe ọ rụrụ ọrụ nkwado "Victoria". Mgbe ihe ịga nke ọma ahụ gasịrị, ọ sonyeere usoro ihe nkiri redio nke PEP, Impilo na ọrụ nke "Sindi". N'afọ 2011, ọ rụrụ ọrụ dị ka onye na-egosi ihe ngosi gburugburu ebe obibi nke Tshwane TV Water is Life. N'ọnwa Nọvemba afọ 2011, ọ sonyeere ihe ngosi magazin SABC3 Top Billing dị ka onye na-eweta oge. Ka ọ dịgodị, ọ sonyeere oge ikpeazụ nke ihe ngosi Real Goboza, nke gara n'ihu ruo afọ iri na anọ n'usoro.
Edensibia
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Mansour Sora Wade
Mansour Sora Wade (amụrụ n'afọ 1952, na Dakar) bụ onye nduzi ihe nkiri Senegalese nke ndị Lebou. Ọ gụrụ akwụkwọ na Mahadum Paris 8 wee gaa n'ihu na-eduzi ihe ndekọ audiovisual maka Ministri Ọdịbendị nke Senegal, ọrụ o nwere site na 1977 ruo 1985. Ọ malitere ime ihe nkiri dị mkpirikpi n'afọ 1983. N'afọ 2002 ọ meriri Ihe nrite Tanit d'or.
Akụkụ ihe nkiri
thumb|Aïda Souka
Ebensidee
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Godwin Emefiele
thumb|Treasury's meeting with Nigerian president Muhammadu Buhari (19918041535). Godwin Emefiele CFR (bụ onye amụrụ ka ọnwa Ọgọstụ dị na mkpụrụ ụbọchị anọ n'afọ 1961) bụ onye Naijiria na adọ ndọrọ ndọrọ ọchịchị, onye na-ahụ maka akụ na ụba na onye na-arụ n'ụlọ akụ Ọ rụkwara ọrụ dị ka gọvanọ nke Central Bank of Nigeria site n'ụbọchị anọ n'afọ 2014 ruo mgbe Onye isi ala Bola Tinubu chụrụ n'ọrụ n'ụbọchị  itoolu  n'ọnwa Juun n'afọ 2023.
Mbido ndụ ya na agụmakwụkwọ ya
A mụrụ Godwin Emefiele na Lagos State, Naijiria ka ọnwa Ọgọstụ dị na mkpụrụ ụbọchị anọ n'afọ 1961. Ọ bụ nwa afọ Agbor, Delta State, Naijiria. Ọ gara akwụkwọ n'ụlọ akwụkwọ nta nke a nakpọ Ansarudin Primary School na Maryland Comprehensive Secondary ndị dị na Legọsụ, tupu ọ gaa na Mahadum Naịjirịa dị na Nsukka (UNN) maka agụmakwụkwọ ya. O nwetara nzere bachelọ na Banking na Finance, ma gụchaa dịka otu n'ime ụmụ akwụkwọ kachasị elu na klas ya, n'afọ 1984 Ozugbo Ọ jisiri otu afọ dechara ala. Nna ya na National Youth Service, Ọ laghachiri na UNN maka nzere masta na Finance, nke ọ nwetara na 1986. Ọ bụkwa onye gụsịrị akwụkwọ na Mahadum Stanford, Mahadum Harvard (2004) na Wharton School of Business (2005). E nyere ya nzere Doctorate Honorary na Business Administration site na Mahadum Naịjirịa, Nsukka (UNN). Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
National Women's Monument
Ihe ncheta ụmụ nwanyị nke mba (Afrikaans: ) na Bloemfontein, South Africa, bụ ihe ncheta na-echeta ihe dị ka ụmụ nwanyị na ụmụaka Boer puku iri abụọ na asaa nwụrụ n'ogige ịta ahụhụ ndị Britain n'oge Agha Boer nke Abụọ. Ihe ncheta ahụ bụ ebe nchekwa mpaghara na Free State.
Ọ bụ onye na-ewu ụlọ na Pretoria, Frans Soff, na Anton van Wouw kpụrụ ihe ncheta ahụ. O nwere obelisk dị ihe dị ka mita iri atọ na ise n'ịdị elu na mgbidi dị ala, nke ọkara okirikiri n'akụkụ abụọ. Otu ìgwè ọla nchara etiti, nke Emily Hobhouse sere ma gosipụta ahụmịhe nke ya nke ụbọchị irí na isé n'ọnwa Mee n'afo 1901, bụ nke ụmụ nwanyị abụọ na-eru uju na nwatakịrị na-anwụ anwụ n'ogige Springfontein. E kpughere ihe ncheta ahụ n'ubochí iri na isii n'ọnwa Disemba n'afọ 1913, ihe dị ka ndị South Africa puku iri abụọ gara ya. Afọ iri na atọ ka e mesịrị, e debere ntụ Emily Hobhouse n'okpuru ihe ncheta ahụ. N'akụkụ ihe ncheta ahụ, e nwekwara ili Christiaan de Wet, Rev. John Daniel Kestell, Onye isi oche nke Orange Free State Martinus Steyn, na nwunye ya.
Mmalite
Martinus Steyn, onye isi oche nke Orange Free State Republic n'oge ahụ, kwupụtara echiche nke ihe ncheta ógè ọ na-anata ọgwụgwọ na Europe mgbe Agha Boer gasịrị. Nwunye ya, Rachel Isabella "Tibbie" Steyn, sonyere n'echiche ahụ, ebe ndị ezinụlọ ya na ndị enyi ya nwụnahụrụ n'ogige ịta ahụhụ ndị Britain. Ya na Emily Hobhouse nwekwara mmekọrịta chiri anya. Ógè ọ laghachiri South Africa, Steyn guzobere kọmitii na-eme ihe iji malite ọrụ ahụ. A jụrụ echiche nke iwu ụlọ akwụkwọ ma ọ bụ ụlọ ọgwụ dị ka enweghị mkpali, echiche nke nwetara nkwado site n'aka ndí ọtụtụ òtù Afrikaner.
Ebe
Ihe ncheta ahụ dị ihe dị ka kilomita atọ n'ebe ndịda nke etiti Bloemfontein. N'azụ ugwu ndị gbara ya gburugburu, ihe ncheta ahụ na-agwakọta nke ọma na obodo ugbo obodo ya mere na ndụ Boer a na-echeta n'ebe ahụ.
Nkọwa
Ebe mgbaba (mgbidi ihuenyo) gbárá gburugburu mita iri atọ na ise n'ịdị elu gbara obelisk etiti gburugburu.
Ìgwè ihe ọkpụkpụ
Ndị otu a kpụrụ akpụ gụnyere nwanyị na-enweghị okpu ya, ya na nwa ya na-anwụ anwụ n'apata ụkwụ ya. Nwanyị nke abụọ na-aga n'ebe dị anya, na-akpọ Onyenwe anyị ka ọ hụ ọdachi ahụ.
Ojiji ụlọ akwụkwọ nke ihe ncheta
Ụmụ akwụkwọ nke C&N Sekondêre Meisieskool Oranje ("C&N Girls' Secondary School Orange") na Bloemfontein na-eleta ụlọ akwụkwọ ahụ kwa afọ iji cheta onye isi ala Steyn na akụkọ ihe mere eme ya. Nleta ahụ bụ njem kilomita iri site n'ụlọ akwụkwọ ahụ ruo ihe ncheta ahụ. A na-etinye okpueze n'ili Steyn, a na-emekwa ụfọdụ emume dị ka ụmụ akwụkwọ na-ekwe nkwa ịzụlite ikike nke Afrikaner ha, ihe nketa Ndị Kraịst.
Ihe ịchọ mma mgbe e mesịrị
Ihe ngosi mara mma nke ihe ncheta ahụ mụbara ka oge na-aga. Na mgbé izizi, ọ dịghị ndị ikom e gosipụtara, mana site na olili Steyn n'ala ala nke ụlọ ahụ, oge ncheta ọhụrụ bịdọrọ, n'ikpeazụ weta ncheta agha n'ime mpaghara ahụ. Tibbie Steyn kwupụtara nchegbu na iji ala nke ihe ncheta ahụ n'ihe banyere olili nke ndị agha ochie ga-eme ka uche izizi na nhụjuanya nke ụmụ nwanyị na ụmụaka. N'agbanyeghị mkpesa ya, Dr. D. F. Malan liri ya n'afọ 1955 n'akụkụ di ya, otu afọ ógè ọ lara ezumike nká dị ka Prime Minista nke South Africa. Malan kwupụtara na ọ bụ njikọ ikpeazụ na Boer Republics nké izizi. Kemgbe afọ 1960, e wuru ihe ncheta ndị ọzọ nke Agha Boer nke Abụọ n'ala ihe ncheta ụmụ nwanyị, na-eme ka ihe ncheta ahụ bụrụ otu n'ime ebe ndị bụ isi a raara nye ihe nketa agha ahụ. Ụlọ ọrụ ọdịbendị jiri ala ndị gbara ya gburugburu echeta ndị nkịtị, ndị ọrụ afọ ofufo, ndị POWs, na Bittereinders. Ógè ha na-akwado ihe ncheta ụmụ nwanyị, ha kwadoro mgbanwe na mmesi ike.
Ụlọ ọrụ ndị dị nso
Anglo-Boer War Museum dị na-adịgide adịgide n'otu ogige ahụ.
Yasmina Laaroussi
Ọrụ klọb
Laaroussi agbaala bọọlụ maka Servette na Switzerland.
Ọrụ mba ụwa
Laaroussi mere nke mbụ ya na Morocco na 14 June 2021 na mmeri enyi na enyi n'ụlọ 3-2 na Mali.
Njikọ mpụga
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Abada
Abada nwere ike izo aka na ndia:
Radio Lagos
Redio Lagos 107.5 FM (nke a makwaara dị ka Tiwa n' Tiwa) malitere ọrụ na 1977 dị ka alaka nke Nigerian Broadcasting Corporation (NBC). Ọ bụ ụlọ ọrụ redio FM nke mbụ nwere steeti na Lagos Steeti.
Ụlọ ọrụ ahụ na-arụ ọrụ na mbụ na ọnụọgụ abụọ AM (990 kHz.303mtrs na 918 kHz.327mtrs). Mkpa maka mgbanwe mepụtara Radio Lagos 107.5 FM (Tiwa n'Tiwa) n'okpuru nchịkwa nke Lagos State Radio Service na 2001.
Redio Lagos bụ ụlọ ọrụ asụsụ mbụ pụrụ iche, nke nwere ihe karịri pasentị iri itoolu na asatọ (98%) nke nnyefe ya na Yoruba na Egun, na ihe dịka pasent abụọ (2%) maka akụkọ Bekee. Ndị na-ege ntị na ụlọ ọrụ ahụ gụnyere ndị na-ege Yoruba ntị na Lagos na ndị Naijiria.
Nhọpụta nke Maazị Olajide Isiaka Lawal dị ka onye isi njikwa nke Redio Lagos bụ nke Gọvanọ Lagos Steeti, Maazị Babajide Sanwo-Olu nyere ikike.
Edensibia
<references group="" responsive="1">
Statue of Jan Hendrik Hofmeyr
thumb Ihe oyiyi nke Jan Hendrik Hofmeyr na Church Square, Cape Town, bụ ihe ọkpụkpụ nke onye nta akụkọ na onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị mba South Africa bụ Jan Hendrik Hofmeyr, nke a matara dịka "Onze Jan" (Our Jan). Ọ bụ Anton van Wouw kpụrụ ihe oyiyi ahụ. E bibiri ihe oyiyi ahụ n'ọnwa Eprel n'afọ 2015 dị ka akụkụ nke mgbasa ozi sara mbara megide ihe oyiyi nke ndị oge ọchịchị na South Africa. E ji ihe ọcha kpuchie ihe oyiyi ahụ nke nwere okwu ndị a bụ "Nwanyị ojii zụlitere m".
Sullivan Chime
Sullivan Iheanacho Chime (b. 10 April 1959) bu governor ndi bi na Enugu State na Naigeria. Ha nwetara office ahu na 29 Mee 2007.
Access to justice
Ịnweta ikpe ziri ezi bụ ụkpụrụ bụ isi na iwu nke iwu nke na-akọwa otú ụmụ amaala si enwe ohere nhata na usoro iwu na gburugburu ha. Ọtụtụ ọnọdụ nwere atụmatụ na mmemme e mere iji nye ndị mmadụ ọrụ iwu nke nwere ike inwe ihe isi ike inweta ndụmọdụ iwu na nnọchi anya. Enweghị ohere ikpe ziri ezi, ndị mmadụ enweghị ike iji ikike ha mee ihe n'ụzọ zuru ezu, ịma aka ịkpa ókè, ma ọ bụ jide ndị na-eme mkpebi maka omume ha.
Ụzọ mba dị iche iche si enyere ụmụ amaala ha aka inweta ikpe ziri ezi dịgasị iche site na mba. Enwere ike ịbawanye ohere ikpe ziri ezi site na ụlọ ọrụ enyemaka iwu na-enye ndị ogbenye ọrụ iwu n'efu, na site na mmemme pro bono nke ndị ọka iwu afọ ofufo na-enye ọrụ na nnọchiteanya n'ụlọ ikpe, ma ọ bụ site na mmemme ndị ọzọ e mere iji nyere ndị mmadụ aka inweta ngwọta iwu site n'ụlọ ikpe ma ọ bụ ụlọ ọrụ ikpe ziri ezi ndị ọzọ.
Free Access to Law Movement
E hiwere Free Access to Law Movement (FALM) na 1992, na ebumnuche nke inye ohere ntanetị n'efu maka ozi iwu na ihe onwunwe. N'afọ 2002, FALM nakweere Nkwupụta na Free Access to Law. Ihe mgbaru ọsọ nke mmegharị ahụ bụ iji hụ na onye ọ bụla nwere ozi iwu n'efu. Nkwupụta ahụ kwupụtara ozi iwu ọha na eze dị ka ihe nketa nkịtị nke ihe a kpọrọ mmadụ.
Òtù ndị otu FALM, ọkachasị site na Ịntanetị, tinyere aka na mbipụta zuru oke nke ozi iwu mbụ na nke abụọ. Ihe atụ mbụ gụnyere Legal Information Institute na Cornell Law School na Australasian Legal Information Institute, ọrụ nkwonkwo nke Mahadum Teknụzụ Sydney na Mahadum New South Wales. Nke ikpeazụ gụnyere nnabata mbụ nke teknụzụ nke bekee kpọrọ hypertext iji gosipụta iwu dị ka netwọk nke nodes, nke ọ bụla na-anọchite anya ngalaba.
N'afọ 2013, ụlọ akwụkwọ Cornell Law School guzobere Journal of Open Access to Law, iji kwalite nnyocha mba ụwa banyere isiokwu nke ohere mepere emepe maka iwu.
Japan
Japan Legal Support Center, nke a na-akpọ JLSC, na-aha mkpirisi na-enye ohere iwu maka ikpe ziri ezi n'ebe ọ bụla na Japan. E hiwere JLSC n'ọnwa Eprel 10, n'afọ 2006, ha wee malite ọrụ ha n'ọnwa Ọktoba 2, 2006.
JLSC nwere ụlọ ọrụ mpaghara iri ise (50) na alaka ụlọ ọrụ iri na otu (11) nke ụlọ ọrụ mpaghara.
Pakistan
Access to Justice Initiatives (AJI) bụ ụyọkọ ọrụ nke Sarhad Rural Support Programme (SRSP) na Khyber Pakhtunkhwa, Pakistan, nke ebumnuche ya bụ ịkwalite mmata iwu na inye ụmụ amaala ike na ọkwa azụmaahịa site n'ime ka ha nwee ike ịkwado maka ikike ha ma chọọ ngwọta maka nsogbu iwu ha.
Nhazi
Access to Justice Initiatives gụnyere ọrụ ndị a:
Akụkụ
Otu ihe a na-ahụkarị na ọrụ ndị ahụ bụ na ha niile na-ezube ime ka ikike nke obodo ndị nwere nsogbu iji chebe ikike ha na isonye ma jide ụlọ ọrụ ọha na eze. N'ime obodo ndị isi ọdịnala, òtù ọha na eze na-eche ihe ịma aka ihu n'ịkwalite ịnweta ọrụ maka ndị a na-eleghara anya na ndị na-adịghị ike.
United States
N'ihi na ihe nlereanya ọdịnala maka ọrụ nnyefe chọrọ ka a rụọ ọrụ iwu niile n'ụzọ a kapịrị ọnụ, ịnye ọrụ iwu n'ozuzu ya enweghị ike. Ezinụlọ ndị na-erughị eru maka enyemaka iwu mana ha enweghị ike imeli ọrụ iwu n'ụzọ dị mfe na-enweghị ike site na ụdị ọdịnala. Otu akụkọ nke American Bar Association Standing Committee on the Delivery of Legal Services chọpụtara na "n'etiti ezinụlọ ndị nwere ego dị nro, 39% jiri usoro iwu gbalịa idozi nsogbu iwu ha, 23% nwara idozi n'enweghị enyemaka iwu, na 26% emeghị ihe ọ bụla. "
Ngwọta teknụzụ
Ndị ọka iwu, ndị na-emepụta ihe, na ndị ọkà mmụta sayensị kọmputa atụlewo ụzọ isi jiri teknụzụ meziwanye ohere ndị na-abụghị ndị ọka iwu inweta ikpe ziri ezi.
Berkman Center na Harvard Law School anọwo na-arụ ọrụ na onye ọka ikpe ụlọ ikpe ụlọ Massachusetts Dina Fein iji mepụta ohere maka ikpe ziri ezi na steeti maka ndị na-ekpe ikpe, ndị na-enweghị ego, ndị na-ese okwu na-amaghị asụsụ Bekee, na ndị nwere nkwarụ.
CodeX, Stanford Center for Legal Informatics, na-akwado ọrụ ndị dị ka Legal.io na Ravel Law, na-ekwu maka itinye aka na ozi iwu iji nweta nsogbu ikpe ziri ezi, ma na-akpọkọta obodo na-eweta ndị na-eme nnyocha, ndị ọka iwu, ndị ọchụnta ego na ndị ọkachamara na nkà na ụzụ ọnụ iji rụọ ọrụ n'akụkụ n'akụkụ iji kwalite ókèala nke teknụzụ iwu.
Ebenside
Òtù:Pages with unreviewed translations
Adeleke
Adeleke bụ ma aha nna na aha e nyere madu nke sitere na Yoruba, nke pụtara "eze / okpueze / eze meriri". Ndị ama ama nwere aha a gụnyere ndia:
28 Juun
28 Juun bu ubochi nke 28th (nke iri abụọ na asatọ) na onwa ana kpo Juun. Na Gregorian calender, 28 Juun bu ubochi nke 179th (180th na afo nke ana-kpo leap year) na afo. Anyi nwere agugu ubochi 186 du mgbe afo na agwu.
Ebele Okaro
Ebele Okaro Onyiuke (amụrụ na ubochi itolu nke onwa Jenụwarị) bụ nwaafọ Naịjirịa na- eme ihe nkiri na ihe onyonyo
Abeokuta South
Abeokuta South bụ Obodo Gọọmentị dị na Ogun Steeti, Naịjirịa. Isi ụlọ ọrụ gọọmenti obodo ya dị na Ake Abeokuta  /nke ugwu na nke mpaghara owuwa anyanwu.7.15000°N 3.35000°E / 7.19000; 3.35000.
Ebele Okaro
Mmalite ndu na mmuta
A mụrụ Okaro na London ma otolitere na steeti Enugu nke di na Naijiria. Ọ malitere ime ihe nkiri mgbe ọ na-aga Santa Maria Primary School wee gaa n'ihu na igu akwụkwọ  na ụlọ akwukwo    'Queen of the Holy Rosary Secondary'  di na Nsukka. Mgbe ọbanyere agụm akwukwo Mahadum Calabar, Okaro nwere oke agụụ ime ihe nkiri wee nweta nzere bachelọ na Theater Arts. Nne ya bụ onye na- arụ olụ n'ihe nkiri telivishọn ma nna ya bụ injinia onye nwere nukwu mmasị na nkà na akwụkwọ.
Abeokuta South
O nwere mpaghara nke km2 iri asaa na otu na ọnụ ọgụgụ mmadụ narị puku abụọ na a iri ise na narị asaa na asato nke ọnụ ọgụgụ afọ 2006.
Koodu ozi nke mpaghara ahụ bụ 110.
Ebele Okaro
Ọrụ
N'afọ 2014, Ebele Okaro Onyiuke wepụtara ma mee ihe nkiri na Musical Whispers, ihe nkiri nke  na akpalite maka  nkwado ahuanya maka ụmụaka nwere autism. Emumea kpọtakwara ndị  nwoke na Nwanyị ọzọ na-eme ihe nkiri na  Naijiria, nke ndị putara ihe bụ Chioma Chukwuka na Kalu Ikeagwu.
Abeokuta South
Dimeji Bankole, onye bụbu ọkà okwu nke House of Representatives,bu onye nnọchite anya ya site n'afo 2003 ruo afọ 2011.
Ebele Okaro
Ọrụ
A matala ya dika "Mama nke Nollywood"  ma mee ka ndị na-akwado ya na ndị ibe ya na-akwanyere ya ùgwù.
Abeokuta South
Hụkwa
Abeokuta
Ebele Okaro
Ndu onwe
Ọ lụrụ di na nwunye na ezinụlọ Onyiuke.
Ntulugo
N'afọ 2017, arụmọrụ ya na 4-1 Love meriri Okaro ntulugo African Magic Viewers Choice Award maka Onye Nkwado Kachasị Mma. A họpụtara ya maka ọrụ ya ihe nkiri 'Smash' na 2020 Africa Magic Viewers 'Choice Awards for Best Actress in a Comedy (Movie / TV Series).
Ntughari
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Ikedi Godson Ohakim
Ikedi Godson Ohakim bu onye governor ndi bi na Imo State na Naigeria. Ha nwetara office ahu na 29 Mee 2007.
Lee nke ozo
Òtù:Governor of a Nigerian State
Ikike inwe nri
thumb|420x420px|Ikike iri nri na gburugburu ụwa niile (dịka nke 2011-2012). Ikike iri nri, na ụdị ya dị iche iche, bụ human right ya bụ ịchekwa ikike mmadụ nwere ịnye onwe ya n'ụdị dignity, nke na-egosi na nri dị, na ndị nwere ike ịnweta nri ndị a ma nwee ihe ndị ahụ na-edozi ahụ. Ikike iri nri/nri nagidere mmadụ enweghị agụụ, ụkọ nri na nri na-anaghị edozi ahụ. Ikike iri nri apụtaghị na gọọmentị nwere ọrụ inye ndị niile chọrọ nri n'efu maọbụ ikike inye nri. Agbanyeghị, ọ bụrụ na anapụ ndị mmadụ nri maka ebumnuche karịrị ike ha, dịka ọmụmaatụ, maka na ha nọ na nga/agha/ihe merede ọ na abụghị aka mere ọ bụ ọdachi ndị a nyere mmadụ ikike ime ka Gọọmenti wepụta nri mmadụ ga-eri.
A na-enweta ikike ahụ site na International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights nke nwere otu pati na steeti dị otu narị na iri asaa n'ọnwa Eprel n'afọ 2020. Steeti ndị bịanyere aka na ọgbụgba ndụ ahụ ekwenyere n' ịme ihe iji nweta ihe kachasị enyere ha aka iji jiri nwayọọ nwayọọ mezuo ikike zuru oke nke nri zuru oke, ma nke mba ma nke ụwa. Na mkpokọta mba otu narị na isii enwere ikike iri nri ma ọ bụ site na nhazi nke usoro nke ụdị dị iche iche ma ọ bụ site na itinye aka na iwu nke nkwekọrịta mba ụwa dị iche iche nke echekwara ikike nri.
Na World Food Summit nke afọ1996, gọọmentị gosipụtara ikike nri ma kpebisie ike ịbelata ọnụ ọgụgụ ndị agụụ na-agụ na erighị nri na-edozi ahụ site na narị asatọ na iri anọ 840 ruo nde narị anọ na iri abụọ n'afọ 2015. Agbanyeghị, ọnụọgụ a abawanyela n'afọ ndị gara aga, ruo nke amaghị n'afọ 2009 nke ihe karịrị otu ijeri mmadụ na-anaghị eri nri nke ọma n'ụwa niile. Ọzọkwa, ọnụọgụ ndị agụụ na-agụ na - ezughi oke nke nwere ike ibute ahụ ezughị oke na ọgụgụ isi nke ụmụaka - ruru ihe karịrị ijeri mmadụ abụọ n'ụwa niile.
N'okpuru iwu mba ụwa, iwu a kwetere inyere nri ugwu ma chekwa ikike inye nri ka ha kwanyere, chebe ma mejupụta ikike nke nri, ihe isi ike ndị a na-enweta n'inweta ikike mmadụ a gosipụtara site na enweghị nchekwa nri zuru ụwa ọnụ, yana ịgba akwụkwọ na-aga n'ihu na mba dịka India. Na kọntinent ndị nwere nnukwu nsogbu metụtara nri - Africa, Asia na South America - ọ bụghị naanị na enwere ụkọ nri na enweghị akụrụngwa kamakwa na-ezighi ezi na enweghị ụzọ nri.
Nkọwa
International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights maara "right to an adequate standard of living "gụnyere ikike ibi ndụ zuru oke, gụnyere nri zuru oke", yana "ikike bụ isi inwere onwe agụụ." Mmekọrịta dị n’etiti echiche abụọ ahụ edoghị anya. Ka ihe atụ, "nnwere onwe agụụ" (nke General Comment 12 na-apụta, dị ka ihe ndị na ịpị na ozugbo  ) nwere ike na-tụrụ site na ọnụ ọgụgụ nke ndị mmadụ na-ata ahụhụ site na erighị na na na oké, na-anwụ anwụ nke agu . "Ikike inweta ezigbo nri" bụ ọkwa dị elu nke ukwuu, gụnyere ọ bụghị naanị na erighị ihe na-edozi ahụ, kama ọ bụ n'agwa zuru oke nke njiri mara nri, gụnyere nchekwa, ụdị dịgasị iche na ugwu, na nkenke, ihe ndị ahụ niile chọrọ iji mee ka onye nọ n'ọrụ yana ahụike ndụ.
Site na nkọwa enyere na mbụ Special Rapporteur on the Right to Food n'afọ 2002 akọwara ya dị ka ndị a: "Ikike ịnweta ohere oge niile, nke na-adịgide adịgide maọbụ nke a machibidoro iwu, ma ọ bụ site na iji ego, iji nweta nri zuru oke na nke zuru oke kwekọrọ na ọdịnala ọdịnala nke ndị mmadụ nke ndị na-azụ ahịa so na ya, na nke na-ahụ anụ ahụ na uche, onye na mkpokọta, afọ ojuju na ịkwanyere ugwu na-enweghị egwu."Nkọwa a gụnyere ihe niile akọwara na nkwputa mmadụ niile nke iri na abụọ nke ICESCR, bụ nke kwuru:"ikike inwe nri zuru oke pụtara ìhè mgbe nwoke ọ bụla, nwanyị na nwatakịrị, naanị ya ma ọ bụ obodo ya na ndị ọzọ, nwere ohere n'ụzọ anụ ahụ n' akụ na ụba oge niile iji nweta nri zuru oke ma ọ bụ ụzọ esi enweta ya."
Ihe ikike iri nri abụghị
Dị ka Food and Agriculture Organization of the United Nations,  ikike nri egosighi na gọọmentị nwere ọrụ inyefe onye ọ bụla chọrọ nri n'efu. Nke a bụ echiche na-ezighi ezi."Ikike nri abụghị ikike ịnweta obere calorie, protein na nri ndị ọzọ na-edozi ahụ, maọbụ ikike nri. Ọ bụ maka ịkwado ikike inye onwe ya nri, nke na- abụghị naanị mgbe nri dị - na ọke nke mmepụta nke ndị mmadụ ezuola - kamakwa na enwere ike ịnweta ya - ya bụ, na ezinụlọ ọ bụla nwere ụzọ ha ga-esi mepụta ma ọ bụ zụta nri ha. Agbanyeghị, ọ bụrụ na anabataghị ndị mmadụ ịnweta nri maka ebumnuche karịrị ike ha, dịka ọmụmaatụ n'ihi esemokwu agha, ọdachi ndị na-emere onwe ha ma ọ bụ n'ihi na ha nọ na njide, ịnakwere ikike nke ndụ na-amanye Steeti inye ha nri zuru oke maka nlanarị ha."
Akụkụ dị iche iche
Onye izizi kwuru maka ikike nri nke nri, bu Jean Ziegler,   , kowara uzo ato na ikike nri.
Ọzọkwa, ịkpa oke ọ bụla na ịnweta nri,bụ nke gụmyere agbụrụ, ụcha, mmekọahụ, asụsụ, afọ, okpukpe, ndọrọndọrọ ọchịchị maọbụ echiche ndị ọzọ, mba ma ọ bụ mmekọrịta mmadụ na ibe ya, ihe onwunwe, ọmụmụ ma ọ bụ ọnọdụ ndị ọzọ bụ ihe ndi megidere ikike nri.
NKwenye na ọnọdụ nri
Banyere ikike nri, mba ụwa kwudosiri ike na ọtụtụ ụkpụrụ, dị ka na 1974 World Conference World, na 1974 International Undertaking on World Food Security, na 1977 Standard Minimum Rules for the Treatment of Prisoners, the 1986 Declaration on the Ikike mmepe, ECOSOC Resolution 1987/90, Nkwupụta Rio nke 1992 gbasara gburugburu na mmepe, yana Nkwupụta afọ 1996 nke Istanbul gbasara Setmụ mmadụ.
Mmepe/ uto ụwa site n'afọ 1941 gaa n'ihu
Ngalaba a na-enye nkọwa nke mmepe mba ụwa dị mkpa maka nhazi na ntinye ikike nri site na etiti narị afọ n
"'Onye ọ bụla nwere ikike ibi ndụ kwesiri ekwesi maka ahụike na ọdịmma nke onwe ya na nke ezinaụlọ ya, gụnyere nri, uwe, ụlọ na nlekọta ahụike yana ọrụ mmekọrịta mmadụ na ibe ya dị mkpa, yana ikike ịnọ na nchekwa mgbe enweghị ọrụ, ọrịa, nkwarụ, nwanyị di ya nwụrụ, nká ma ọ bụ enweghị ọrụ ọzọ n'ọnọdụ karịrị ike ya '(edemede 25)."
Òtù:Pages with unreviewed translations