cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Imbongi
Akụkọ ihe mere eme
Ihe ndekọ akụkọ mbụ e dere banyere iimbongi bụ nke onye ozi ala ọzọ Metọdist bụ James Whitworth dere. Whitworth kwuru n'akwụkwọ akụkọ ya nke 6 Eprel afọ 1825 mgbe ọ na-eleta eze Gcaleka Hintsa: Na ọdịda anyanwụ, otu nwoke kwupụtara n'olu ike azụmahịa nke ụbọchị ahụ, nke yiri ka ọ bụ omenala a na-emekarị, na-ejedebe na "Onye isi anyị bụ nnukwu onye isi". Mgbe ndị ọcha bịara ịhụ ya, o ji obiọma nabata ha ma nye ha ehi ka ha rie. áká_ịkẹngạ|thumb|Ihe osise nke onye na-agụ egwu otuto nke Dingane kaSenzangakhona sitere n'aka Allen Francis Gardiner na 1839 Imbongi na-enweta mkpali mmụọ nsọ site n'aka ndị nna nna ya mgbe o kwesịrị. Mgbe ọ na-eto onye isi, abụ ya na-agụnye aha otuto nke onye isi na ndị nna nna onye isi. N'ụzọ dị otú a, imbongi na-achọ nnweta ihu ọma site n'aka ndị nna eze maka ọganihu nke mba ya. [1]
N'oge a na-egwupụta ihe na South Afrika, ụdị imbongi a etụfuru ugbu a pụtara. N'adịghị ka 'ụlọ' iimbongi, ndị na-egwupụta ihe n'ime ala enweghị ọnọdụ mmekọrịta pụrụ iche n'ihi na ọrụ ha bụ nke a na-ejighị n'aka na nke a na'amaghị ama. Ha nyere aka mee ka iwu ndị na-egwupụta ihe n'ime ala sie ike, ma n'ozuzu ha na-egbochi ime ihe ike, mpụ, na ịhụ ihe onwunwe n'anya. Iimbongi na-enye aka ịnọgide na-enwe nkwekọrịta mmekọrịta mmadụ na ibe ya site n'ịkwado ụkpụrụ anabatara na omenala ọdịnala nke Zulu. [1]
Gọọmentị South Africa tinyere imbongi n'ime ihe omume mba. N'afọ 2015, Kgato Masemola dị afọ iri asaa na anọ bụụrụ nwanyị mbụ na-agụ egwú otuto ka e nyere nsọpụrụ nke ịchịkọta ọbịbịa nke onye isi ala na Nzukọ Ndị Omeiwu. Ọ na-ejekwa ozi dị ka onye na-ede abụ otuto nke Kgoshigadi (eze nwanyị) ama ama nke Mogoshadi Marishane.
Ebumnuche
Imbongi na-abụkarị onye otu ndị ana-anabata nke otu ndị eze nleta, n'ihi ya, a na-akpọ ya "onye na-ede abụ nke na-aga n'ihu nnukwu onye isi ọ bụla".
Onye imbongi na-akowa na ọ nwere ike ịkpọ ndị nna nna nwụrụ anwụ ma mee ka nkwurịta okwu dị n'etiti ha na ndị dị ndụ dị mfe. Ekwenyere na ha na-agbakwunye abụ ha ike site n'ịkpọ aha ndị nna nna nwụrụ anwụ. A na-eji otuto ememe nke imbongi eme ihe iji hụ na ndị nna nna eze na-elebara eze na alaeze ya anya.
imbongi Xhosa abụghị maka ime ihe ntụrụndụ, ma ọ bụghịkwa naanị na ọ na-ede abụ maka ezinụlọ eze. A na-enyekwa imbongi okikere ịkatọọ obodo, jiri asụsụ na-akpali akpali, ma mee nkwupụta na-awụ akpata oyi n'ahụ nke a na-ewere dị ka ihe na-ekwesịghị ekwesị maka nwoke Xhosa.
A na-ewere ya dị ka ihe ihere igbu onye imbongi n'agha, ọbụlagodi na ọ na-eme ka ndị agha n'enwe mkpasu iwe.
Ihe ndị e ji mara ya
Ụdị arụmọrụ nke imbongi na-abụkarị nke ime ihe ike ma na-eyikwa egwu, ma nwee ike ịgụnye ịpị ube ma ọ bụ osisi ọgụ na mgbe ụfọdụ ịtụba ha n'ala iji mee ka ndị nna nna ya maa jijiji.
Egwuregwu Imbongi nwere ike ịbụ ihe omimi, na-arụtụ aka na ọnọdụ ma ọ bụ àgwà na ihe atụ, ihe atụ. Ha yiri onye ikpe ụlọ ikpe na akwụkwọ Europe. Dị ka akụkụ dị mkpa nke emume ndọrọ ndọrọ ọchịchị ndị Xhosa, imbongi na-akpachara anya na-agbagwoju ndị na-ege ya ntị anya mgbe ụfọdụ site n'ime nkwupụta jọgburu onwe ya ma ọ bụ iji okwu rụrụ arụ. Ndị Xhosa imbongi na-abụkarị onye otu ndị eze. N'oge ọha na eze dị mkpa, ọ na-agụ abụ iji too onyeisi ahụ, na-arụtụ aka n'agbụrụ, àgwà na omume onyeisi ahụ. Imbongi nwere ike ịgụnye nkọwa mmekọrịta mmadụ na ibe ya ma ọ bụ nke ndọrọ ndọrọ ọchịchị.
N'èzí ọrụ eze ya, imbongi na-arụ ọrụ nye obodo ya mgbe niile.
Ọ bụ ezie na ọtụtụ ndị òtù iimbongi bụ ụmụ nwoke, ụmụ nwanyị na ụmụaka nwere ike iwehara ọrụ ahụ. Otú ọ dị, ọ bụ naanị ụmụ nwoke na-eyi uwe ọdịnala nke imbongi n'oge ememe.
Ọrụ mba
Ihe bụ isi Ihe ana elegara anya mgbe ị na-ahọrọ onye na-ede abụ otuto maka adreesị onye isi ala bụ ịtụgharị n'etiti asụsụ iji nye onye ọ bụla n'ime ọdịbendị ụmụ amaala South Afrika nnọchiteanya ziri ezi. Ndị isi oche ndị omeiwu na-enye mkpebi onye ga-anata nsọpụrụ ahụ. áká_ịkẹngạ|thumb|Zolani Mkiva (n'aka ekpe), onye omenala Xhosa imbongi nke na-anabatakarị Nelson Mandela
Njikọ mpụga
Òtù:Pages with unreviewed translations
Najla Ben Abdallah
Najla Ben Abdallah (Arabic: نجلاء بن عبد الله, a mụrụ na June 16, 1980), bụ onye Tunisia na-eme ihe nkiri, ihe nlereanya na onye na-arụ ọrụ ụgbọ elu nke mere Feriel na usoro Tunisian Maktoub. Ọ pụtara n'ọtụtụ ihe nkiri gụnyere ihe nkiri Un fils Mehdi M. Barsaoui. Najla apụtawokwa n'ọtụtụ usoro telivishọn.
Akụkọ ndụ
N'afọ 2009, ọ malitere ọrụ ya na mgbasa ozi. Najla nwalere ohere mbụ ya na ihe nkiri ncha nke Ramadan nke a na-akpọ Donia n'akụkụ Nadia Boussetta. Ọrụ ihe nkiri mbụ ya bụ nke Lilly na "False Note".
N'afọ 2019, Najla Ben Abdallah rụrụ ọrụ nkwado dị mkpa nke ihe nkiri Un fils na Sami Bouajila, e nyere ihe nkiri ahụ na Cairo International Film Festival nke afọ 2019. Ọ bụ ihe nkiri nke asọmpi Horizons of Arab Cinema, na ngosi gala nke gara, na mgbakwunye na onye nduzi Mehdi M. Barsaoui, onye na-emepụta Habib Attia na onye isi oche nke CIFF Mohamed Hefzy, ọtụtụ ndị na-eme ihe nkiri na ndị ọkachamara nke ihe nkiri Egypt na mba ọzọ na nnukwu ndị na-ege ntị bịara ịchọpụta ihe nkiri Tunisian a. Ihe nkiri a meriri ọtụtụ onyinye dị elu, ọkachasị na HAMBURG Film Festival, Cairo International Film Festival, International Francophone Film Festival of NAMUR, CINEMAMED Brussels, TOZEUR International Film Festival na ọtụtụ ememme ndị ọzọ. Ndị otu ndị ọka ikpe dị iche iche nyere ya ihe nrite atọ: Special Jury Prize Salah Abou Seif, UNFPA Prize na Prize maka ihe nkiri Arab kacha mma.
N'afọ 2020, ọ meriri ihe nrite maka onye na-eme ihe nkiri kachasị mma na Malmö Arab Film Festival, maka ọrụ ya na ihe nkiri Un Fils na Bekee "A Son", ihe nkiri nke Mehdi Barsaoui dere ma duzie, meriri ihe nkiri kachasị nke mbipụta nke iri nke Arab Film Festival si Malmö (MAFF na Sweden). César Academy a họrọla ya ka ọ bụrụ akụkụ nke "César for Most Promising Actress afọ 2021" maka ọrụ ya na ihe nkiri "A Son", nke enwetala ihe dịka onyinye mba ụwa iri atọ.
Njikọ mpụga
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Vivian Thomson
thumb|Vivian Thomson Thomson gụsịrị akwụkwọ A.B. na gburugburu ebe obibi na Mahadum Princeton. O nwetara nzere MA na gburugburu ebe obibi na Mahadum California, Santa Barbara. Thomson gụsịrị Ph.D. na gọọmentị na Mahadum Virginia.
Thomson bụ onye isi nyocha na onye njikwa ikuku na United States Environmental Protection Agency. Site na 1997 ruo 2017 ọ bụ prọfesọ na Ngalaba nke Sayensị gburugburu .ebe obibi na ndọrọ ndọrọ ọchịchị na Mahadum Virginia College of Arts and Sciences. O guzobere ma duzie mmemme Interdisciplinary Environmental Thought and Practice B.A. Program.
Onye gọvanọ Virginia bụ Mark Warner họpụtara n'afọ 2002, Thomson jere ozi dị ka osote onyeisi oche na onye otu State Air Pollution Control Board, otu na-achịkwa mmadụ asaa nke na-eme iwu mmetọ ikuku ma kwado iwu maka Virginia. Gọvanọ Tim Kaine họpụtara ya ọzọ ma jee ozi na Board ruo n'afọ 2010.
N'afọ 2018, akwụkwọ Thomson, Climate of Capitulation, meriri PROSE Award na ndọrọ ndọrọ ọchịchị na ọchịchị.
Kinuku language
Kinuku language
Asụsụ ndị Nyam
Nyam (nke a makwaara dị ka Nyambolo) bụ asụsụ ndị Afro-Asiatic nke a na-asụ n'otu obodo nta dị na mba Naịjirịa.
Emma Lewis Lipps
Emma Lewis Lipps (abalị asatọ nke ọnwa Febụwarị afọ 1919 rue n'abalị iri na iteghete nke ọnwa Julaị afọ 1996) bụ onye American botanist, onye na-anakọta botany, na prọfesọ nke biology na sayensị ụwa na Shorter College, Rome. Ọrụ ya lekwasịrị anya na nchọpụta na ịmụ ihe atụ nke Pleistocene vertebrates site na Marshall Forest na Floyd County na Ladd's Quarry na Bartow County. O soro dee ọtụtụ akwụkwọ na bibliographies banyere nchọpụta ya, gụnyere The vascular flora of the Marshall Forest, Rome, Georgia na A Devonian fauna from the Frog Mountain Sandstone, Floyd County, Georgia.
Mbido ndụ na agụmakwụkwọ
A mụrụ Lipps n'abali asatọ nke ọnwa Febụwarị afọ 1919 na Alexandria, Virginia, nke William Lewis Lipps na Emma Ashton Truslow Lipps.
Ọdịdị ala nke Sierra Leone
Sierra Leone bụ mba dị na midday Afrika nke nwere ụsọ oké osimiri ugwu Atlantic n'ebe ọdịda anyanwụ. Ọ dị na Plate Afrịka. Ihe ndị bụ isi n'àgwà etiti ahụ gụnyere ala ugwu osisi, ala dị elu, na ugwu dị n'ebe ọwụwa anyanwụ. Ugwu kachasị elu bụ Ugwu Bintumani, nke dị mita ọnụ Ọgụgụ ndia1,948 (6,391 ) n'elu oke osimiri. Akụkụ osimiri ahụ nwere nke a na akpọ belt nke mangrove marshes. Freetown, isi obodo mba ahụ, nwere otu n'ime ọdụ ụgbọ mmiri kachasị ukwuu n'ụwa. Osimiri Rokel bụ osimiri kachasị ukwuu na obodo Sierra Leone. Ọ dị kilomita narị anọ (250 ) n'ogologo ma nwee ọdọ mmiri nwere ngụkọta nke ọnụ Ọgụgụ nke a 10,622 uare kilomita (4,101 sq mi).
Emma Lewis Lipps
Mbido ndụ na agụmakwụkwọ
Ọ gụsịrị akwụkwọ bachelọ ya na Wesleyan College na 1940 na nzere masta na Mahadum Emory na 1943. Ọ gụsịrị akwụkwọ na PhD na botany na Mahadum Tennessee na 1966. A kpọrọ akwụkwọ edemede ya Plant communities of a part of Floyd County, Georgia-karịsịa Marshall Forest.
Ọrụ
Lipps malitere ịrụ ọrụ na Mahadum Georgia School of Medicine na 1940, ozugbo ọ gụsịrị akwụkwọ na Wesleyan. N'afọ 1943, n'oge Agha Ụwa nke Abụọ, ọ malitere ịkụzi na Agnes Scott College. Ọ sonyeere Shorter College (nke bụzi Shorter University) dị ka onye nkuzi na ngalaba nkà mmụta ihe ndị dị ndụ na 1945 ebe ọ nọrọ afọ 44 ruo mgbe ọ lara ezumike nká na 1989.
Ọdịdị ala nke Sierra Leone
Sierra Leone dị na ihe dị ka / 8.5°N 12.1°W / 8.5; -12.1Coordinates:  / 8.5°N 12.1°W / 8.5; -12.1, n'etiti 7th na 10th parallels n'ebe ugwu nke equator. Ọ nwere ókèala Guinea n'ebe ugwu na n'ebe ọwụwa anyanwụ, na obodo Liberia n'ebe ndịda na ndịda ọwụwa Anyanwụ. [1] Mba ahụ nwere ngụkọta mpaghara nke 71,740 km2 (27,699 sq mi), kewara n'ime ala nke 71,620 km2 (27,000 ) na mri nke 120 km2 (  mi).
Ọdịdị ala
áká_èkpè|thumb|Ala Sierra Leone Sierra Leone dị n'ụsọ oké osimiri ọdịda anyanwụ nke Afrịka, n'etiti nke akpọrọ 7th na 10th parallels n'ebe ugwu nke equator. Sierra Leone nwere ókèala Guinea n'ebe ugwu na n'ebe ọwụwa anyanwụ, Liberia n'ebe ndịda na ndịda ọwụwa mmiri, na Oké Osimiri Atlantic n'ebe ọdịda anyanwụ. [1] Mba ahụ nwere ngụkọta mpaghara nke ọnụ Ọgụgụ ndịa :71,740 km2 (27,699 sq ), kewara n'ime ala nke 71,620 km2 (28,653 mi) na mmiri nke 120 km2 (  mi).
Emma Lewis Lipps
Ọrụ
N'oge ọ nọ na Mahadum Shorter, Lipps na ụmụ akwụkwọ ya jiri Marshall Forest dị ka ụlọ nyocha ha maka ọmụmụ ihe. National Council of State Garden Clubs sọpụrụ afọ 25 nke ọrụ ya na Marshall Forest na 1979.
Ọdịdị ala nke Sierra Leone
Ọdịdị ala
Sierra Leone nwere mpaghara anọ dị iche iche: mangroves nke Guinea dị n'ụsọ oké osimiri, ala ugwu, ala dị larịị, na ugwu ndị dị n'ebe ọwụwa anyanwụ. Ebe Ọwụwa Anyanwụ Sierra Leone bụ mpaghara dị n'ime nnukwu ala dị larịị nke nwere ugwu dị elu, ebe Ugwu Bintumani ruru mita ndị a 1,948 (6,391 ). [1]
Emma Lewis Lipps
Ọrụ
Lipps rụrụ ọrụ n'ọtụtụ ọrụ paleontological na Georgia, ọkachasị na Ladd's Quarry maka nchọpụta, na ọmụmụ nke Pleistocene vertebrae. O tinyere ụmụ akwụkwọ ya si na Shorter College ka ha rụọ ọrụ na ọrụ ndị a nke mere ka ọtụtụ ihe nlele nke Devonian na anụmanụ na fossils e nyere Smithsonian. N'oge a, ya na Clayton Ray dere akwụkwọ dị mkpa na 1966, ya na Al Holman na-amụ ya na oge afọ 1980s, yana akwụkwọ edemede ya na Bob Purdy na Bob Martin n'afo 1988.
Ọdịdị ala nke Sierra Leone
Ọdịdị ala
Enwere ike kewaa Sierra Leone n'ime mpaghara atọ, n'ebe ọwụwa anyanwụ bụ akụkụ nke craton ndịda Afrịka mpaghara ọdịda anyanwụ nwere Rokelides, belt orogenic, na mpaghara 20 ruo iri atọ kilomita nke ala dị n'ụsọ oké osimiri. [1]
Ihe ndị dị oke mkpa
Nke a bụ ndepụta nke ebe ndị dị oke egwu nke Sierra Leone, ebe ndị dị n'ebe ugwu, ndịda, ọwụwa anyanwụ ma ọ bụ ọdịda anyanwụ karịa ebe ọ bụla ọzọ.
Emma Lewis Lipps
Ọrụ
Mahadum Shorter guzobere Lewis Lipps Ecology Lectureship n'afo 1991 iji kwurịta nsogbu gburugburu ebe obibi nke oge a. Ọ bụ onye ndụmọdụ Lipps, Dr. Hal R. De Selm nyere okwu mmeghe ahụ.
Ọdịdị ala nke Sierra Leone
ihu igwe
áká_èkpè|thumb|Map Sierra Leone nke mpaghara nke Köppen
Emma Lewis Lipps
Edemsibia
Òtù:Ndị amụrụ n'afọ 1919 Òtù:Ndị nwụrụ n'afọ 1996
Ọdịdị ala nke Sierra Leone
ihu igwe
Ihu igwe ahụ dị okpomọkụ : mana e nwere ike ị gụnyere ya na di ka nke akpọrọ okpomọkụ monsoon ihu igwe, e nwekwara ike ịgụ nyere ya okpomọkụ na agagharị agagharị na oge mmiri, okpomọkụ, oké ọhịa, ihu igwe, na savanna ihu igwe.
E nwere oge abụọ; oge ọkọchị bụ (Nove)na oge mmiri ozuzo (Jun, Oktoba ).
Site na ọnwa Disemba ruo Jenụwarị bụ ọnwa kachasị jụụ n'afọ, ọ bụ ezie na okpomọkụ nwere ike ịgafe 40 °C, mmiri dị ala na nke dị nro na-eme ka okpomọkụ dị n'oge a n'afọ dịkwuo mma. N'adịghị ka ọnwa Machị na Eprel, ọnwa ọ na-ekpo ọkụ ma na-ekpuchi na okpomọkụ dị gburugburu 33°C 36°C na 50% mmiri ozuzo siri ike, na-eme ka akara okpomọkụ karịa okpomọkụ n'ezie. Nkezi okpomọkụ nke oké osimiri bụ 30 °C.
Nkezi mmiri ozuzo kachasị elu n'ụsọ oké osimiri, ọnụ ọgụgụ ndịa 30005 mm kwa afọ; ịkwaga n'ime ime obodo nke a na-ebelata na n'ókè ọwụwa anyanwụ nke mba ahụ, nkezi mmiri ozu bụ 20002500 mm.
Nsogbu gburugburu ebe obibi
thumb|Hippopotami na Ogige Ntụrụndụ Outamba-Kilimi na ugwu ọdịda anyanwụ Sierra Leone. Uto, nke ngwa ngwa nke ọnụ ọgụgụ mmadụ na Sierra Leone etinyela nrụgide na gburugburu ebe obibi. Nsogbu gburugburu ebe obibi gụnyere oke owuwe ihe ubi nke osisi, mmụba nke ịta ahịhịa ehi na ịkpụcha na ịgba ọkụ ọrụ ugbo emeela ka e gbuo ọhịa na ike ọgwụgwụ ala, na igbubiga azụ ókè.
Sierra Leone so n'ọtụtụ nkwekọrịta gburugburu ebe obibi:
A bịanyere aka, mana a kwadoghị ya:
ozi izugbe
thumb|Ebe Sierra Leone dị Nhazi ala:  / 8.500°N 11.500°W / 8. 500; -11.500 Ókèala ala: ngụkọta: 1,0938 km ógbè ókèala: Guinea 794 km, Liberia 299 km
Ụsọ oké osimiri: narị anọ na abụọ kilomita
Nkwupụta mmiri: oke osimiri: 200 n (370.4 km; 230.2 mi). mpaghara dị n'akụkụ: 24 (44.4 km; 27.6 mi). mpaghara akụ na ụba pụrụ iche: 200 nami (370. 4 km; 230.0002 mi). steepụ kọntinent: 200 m omimi ma ọ bụ omimi nke mmepụta.
Ọnọdụ ihu igwe: okpomọkụ; okpomọkụ, mmiri ozuzo; oge mmiri ozuzo n'oge ọkọchị (Mee ruo Disemba ); oge ọkọchị n'oge oyi (December ruo April)
Elu dị oke elu: ebe kachasị ala: Oké Osimiri Atlantic 0 m ebe kachasị elu: Loma Mansa (Bintimani) 1,948 m
Ihe ndị sitere n'okike: bụ ihe ndịa; diamond, titanium ore, bauxite, iron ore, gold, chromite
Ojiji ala: ala a na-akọ ugbo: 24.4% ihe ọkụkụ na-adịgide adịgide: 2.3% ahịhịa na-adịkarị: 30.5% ọhịa: 37.5% ndị ọzọ: 6.3% (2011)
Ngụkọta mmiri a na-agbanwe agbanwe: 160 km3; (2011)
Ihe ize ndụ sitere n'okike: ifufe harmattan kpọrọ nkụ, nke jupụtara n'ájá na-esi na Sahara (Disemba ruo Febr) oké ifufe ájá, oké ifufe uzuzu
Ebe e si nweta ya
Òtù:Pages with unreviewed translations
Asụsụ Nnam
Nnam bụ asụsụ ndi Ekoid nke dị na Naijiria.
Akpụkpọ anụ Antarctic
thumb|Akpụkpọ anụ Antarctic Akpụkpọ anụ Antarctic (Arctocephalus gazella), bụ otu n'ime akara asatọ n'ụdị Arctocephalous, na otu n'etiti akara akpụkpọ anụ itoolu na subfamily Arctocefalinae. N'agbanyeghị ihe aha ya na egosi, a na ekesa akara akpụkpọ anụ Antarctic n'àgwàetiti Subantarctic ma a na eche na aha sayensị ya sitere na ụgbọ mmiri Germany SMS Gazelle, nke bụ nke mbụ na anakọta ụdị nke ụdị a site na Kerguelen Islands.
Asụsụ Nnam
Njikọ mpụga
Òtù:Asụsụ ndi Naịjirịa
Akpụkpọ anụ Antarctic
Nchịkọta Nchịkọta
Enwere ike ịgbagwoju anụ ọhịa Antarctic anya na otariids ndịda nke na ekerịta ebe ha dị, dị ka Subantarctic (A. tropicalis), New Zealand (A. forsteri), na anụ ọhịa South Amerika (A. australis), na anụ anụ ọhịa Juan Fernandez (A. phillippii), yana ọdụm South America (Otaria flavescens) na ọdụm mmiri New Zealand (Phocarctos hookeri). Nnyocha mkpụrụ ndụ ihe nketa banyere ọdịdị mmadụ na-atụ aro na e nwere mpaghara abụọ dị iche iche: mpaghara ọdịda anyanwụ gụnyere agwaetiti Scotia Arc, Bouvet Island, na Marion Islands, na mpaghara ọwụwa anyanwụ, gụnyere Kerguelen na Macquarie Islands. Akara sitere na Crozet Islands na Heard Island bụ ngwakọta sitere na mpaghara abụọ ahụ.
Asụsụ ndị Nyankpa
Nyankpa ma ọ bụ Yeskwa (nyankpá) bụ asụsụ ndị obodo Plateau nke mba Naijiria. Ọ na-apụta mgbe ụfọdụ n'akwụkwọ dị ka Nyenkpa, nke bụ olumba.
Akpụkpọ anụ Antarctic
Nkọwa
áká_èkpè|thumb|Ụmụ anụ ọhịa seal nke Antarctic na Salisbury Plain, South Georgia Akpụkpọ anụ bụ pinniped dị n'etiti nke nwere olu dị ogologo na ọnụ dị nkọ ma e jiri ya tụnyere ndị ọzọ nọ n'ezinụlọ ahụ. imi anaghị agafe ọnụ, ntị ndị dị n'èzí dị ogologo, pụtara ìhè, na agba ọtọ n'ọnụ. Ndị toro eto nwere ogologo vibrissae, ọkachasị ndị nwoke, ruo 35 ruo 50 cm. Flippers ihu dị ihe dị ka otu ụzọ n'ụzọ atọ, na flippers azụ karịa otu ụzọ n"ụzọ anọ, nke ogologo zuru ezu.
Asụsụ ndị Nyankpa
Olumba ndị bụ isi bụ Panda, Tattara, Bede na Gitata (Buzi). Asụsụ a ma ama bụ Tattara, nke a na-ekwu na ọ bụ ọkọlọtọ ụdị asụsụ ahụ.
Akpụkpọ anụ Antarctic
Nkọwa
Ụmụ nwoke toro eto na-acha nchara nchara. Ụmụ nwanyị na ụmụaka na adịkarị ka ndị na acha odo odo, ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ntụ ntụ na obere ala. Ụdị agba dịgasị iche iche, ndị ọkà mmụta sayensị kọrọ na ụfọdụ ngwakọta n'etiti Subantarctic na Antarctic fur seals emeela. Ụmụ nkịta na acha nchara nchara mgbe a mụrụ ha, ọ fọrọ nke nta ka ọ bụrụ oji. Otú ọ dị, a chọtawo ọnụ ọgụgụ dị nta nke anụ ọhịa Antarctic leucistic.
Ụmụ nwoke buru ibu karịa ụmụ nwanyị. Ụmụ nwoke na eto ruo 2 m (6.5 ft) n'ogologo ma nwee ịdị arọ nke 133 kg (293 lb). Ụmụ nwanyị na eru 1.4 m (4.6 ft) na ịdị arọ nke 34 kg (74.9 lb). Mgbe a mụrụ ya, ogologo dị 67.4 cm (58ī66) na ịdị arọ bụ 5.9 kg (4.9ī6.6) n'ime ụmụ nwoke na 5.4 kg (4.8ī5.9) n'ime ndị inyom.
Nkesa
A na-eche na anụ ọhịa Antarctic bụ ụdị anụ ọhịa seal kachasị n'ọtụtụ. Ọgbakọ kachasị ukwuu na-ewere ọnọdụ n'àgwàetiti South Georgia na ndịda Atlantic Oke osimiri, nke nwere ihe dịka 95% nke ndị bi n'ụwa. Atụmatụ kachasị mma ugbu a nke ndị South Georgia dị n'etiti nde anụmanụ 4.5 na 6.2. Bouvet Island nwere nke abụọ kachasị ukwuu na ụmụ anụmanụ 46,834. Otú ọ dị, enwere ọdịiche mpaghara na ọnọdụ ọnụ ọgụgụ mmadụ: ụfọdụ mpaghara na abawanye na nha (dịka. Kerguelen Islands, McDonald Islands), ụfọdụ kwụsiri ike (dịka. Macquarie Island, Agwaetiti Heard), na ụfọdụ na egosi mbelata (dịka. Àgwàetiti Bouvet).
Antarctic fur akara nwere nkesa okirikiri ma na amụ site na 61° S ruo Antarctic Nkwekọrịta. A na-ahụ ebe a na amụ nwa na South Georgia na South Sandwich Islands, South Orkney Islands, South Shetland Islands na Bouvet Island na Southern Atlantic Ocean; Marion Island, Crozet Islands, Kerguelen na Heard Island na Southern Indian Ocean; na Macquarie Island na Southern Oke osimiri Pasifik. N'oge oyi, anụ Antarctic fur seal na-aga n'ọtụtụ ebe site na kọntinent Antarctic ruo Falkland Islands, na ndịda Argentina na-eru Mar del Plata na Gough Island.
Kolbila language
Asụsụ Nigeria.
Akpụkpọ anụ Antarctic
Omume
áká_èkpè|thumb|Antarctic fur seal na-egwu mmiri n'akụkụ Clarence Island Antarctic fur akara bụ otu n'ime ndị na-eri anụ Southern Oke osimiri nke a na-amụ nke ọma. Agbanyeghị, a chịkọtara ọtụtụ ozi n'oge ọnwa ọmụmụ oge okpomọkụ. Usoro ọmụmụ nke Antarctic Fur akara bụ polygynous, na ndị nwoke na-amụ nwa na-ejikọta ihe ruru ụmụ nwanyị 20 n'oge oge na-aga nke ọma. Ụmụ nwoke na-eguzobe ebe ha na-amụ nwa n'ọnwa Ọktoba ruo mmalite Nọvemba. Ụmụ nwanyị na-erute n'ìgwè n'ọnwa Disemba ma mụọ otu nwa ọtụtụ ụbọchị ka e mesịrị. Ime ime na-adị n'etiti ọnwa 8 na 9 ma a hụla nnukwu synchrony ọmụmụ gafee ụdị ahụ, na-etinye 90% nke ọmụmụ nwa na windo ụbọchị 10. A na-enye ụmụ ọhụrụ ara mgbe ha dị ihe dị ka ọnwa anọ. Ụmụaka nwere ike ịnọ ọtụtụ afọ n'oké osimiri tupu ha alaghachi ịmalite usoro ọmụmụ ha.
Kolbila language
Asụsụ ndị Cameroon
Akpụkpọ anụ Antarctic
Omume
A ghọtachaghị gburugburu ebe obibi nke Antarctic fur akara n'oge oyi na-adịghị amụ nwa. Ụmụ nwoke toro eto na ndị na-eto eto nwere ike ịhazi otu mgbe ha na-agagharị na Antarctic Peninsula na ngwụcha oge okpomọkụ na mmalite oge mgbụsị akwụkwọ. Ụmụ nwanyị toro eto na-eme mkpakọrịta ma na-enweghị mmekọrịta ọ bụla ma e wezụga njikọ siri ike ha na ụmụ ha na eme, ọ bụ ezie na enwere oge ụfọdụ mkpakọrịta na ụmụ nwanyị ma ọ bụ ụmụ ụmụ ndị ọzọ na mmekọrịta dị mkpirikpi na ụmụ nwoke toro eto iji nwee mmekọahụ. Akara ndị a yiri ka ha na anọ naanị ha mgbe ha na eri nri ma na agagharị.
Kolbila language
Asụsụ Leko
Edemede asụsụ na-ehota Ethnologue 18
Akpụkpọ anụ Antarctic
Omume
Ihe oriri a na-ahụkarị maka ndị mmadụ n'ógbè Atlantic bụ Antarctic krill (Euphausia superba); ebe ọ bụ na Oké Osimiri India nri na-adabere na azụ na squid. Azụ ndị a na-eri bụ myctophids, azụ azụ azụ, na Notothenids, ọ bụ ezie na a na-erikwa skates na ụzarị ọkụ. Ụmụ anụmanụ na-eburu mgbe ụfọdụ site n'aka ụmụ anụmanụ Antarctic fur seal. E dekọrọ ọdịiche dị iche iche n'oge nri n'ofe mpaghara, oge na afọ. Nnyocha egosila na ụmụ nwanyị Antarctic fur akara nwere ike ịgagharị na-achọ nri n'oge oyi. Ọdịiche dị n'etiti afọ yiri ka ọ nwere njikọ na ọdịiche dị na ọnọdụ oké osimiri mpaghara.
Kolbila language
Ibe akwụkwọ nwere njikọ maka ọdịnaya naanị ndenye aha
Akpụkpọ anụ Antarctic
Ihe oriri
Anụ mechie Antarctic na eri nri Krill, Azụ, na Squid. A na eri nnụnụ mgbe ụfọdụ n'èzí oge ọmụmụ. Ndị nne na-enye nwa ara dị nso na South Georgia na-adabere na Krill n'oge oge ọmụmụ, ya mere nnweta nke Krill dị mkpa maka ihe ịga nke ọma ọmụmụ nke anụmanụ a. Ndị bi na Agwaetiti Macquarie na Kerguelen Islands na-adabere na nri nke Azụ na Squid. Antarctic fur seal na-abanye n'ime mmiri n'abalị iji rie nri.
Kolbila language
Edemede asụsụ nwere Ethnologue ochie
Akpụkpọ anụ Antarctic
Ọnọdụ ndị bi na ya
thumb|Antarctic fur seal na king penguins na Salisbury Plain, South Georgia Agwaetiti South Georgia, nke nwere ihe dịka 95% nke ndị bi n'ụwa niile, nwere ọnụ ọgụgụ ndị bi na 1999/2000 n'etiti nde 4.5 na 6.2. Ndị bi na South Georgia ruru ibu ọrụ n'oge na-adịbeghị anya ma nwee ike si otú a na-awụsa na saịtị dị nso, nke dị ala. Otú ọ dị, a na-eche na ụbara ụmụ nwanyị toworo eto agbadala ihe dị ka pasenti 30 n'etiti 2003 na 2012, yana site na 24% kemgbe 1984 ruo ihe dị ka 550,000. Ọnọdụ ndị bi na ya dị ka ndepụta IUCN Red si kwuo 'na-agbada' ma ekwuru na mbelata a bụ n'ihi mmetụta mgbanwe ihu igwe zuru ụwa ọnụ na nnweta anụ.
Kolbila language
Kolbila bụ asụsụ Adamawa nke Cameroon na Nigeria.
Akpụkpọ anụ Antarctic
Egwu
N'akụkọ ihe mere eme, ụlọ ọrụ na eme ka ọ dị mma kpochapụ ụdị ndị ahụ maka ajị ya na ndị bi na ya fọrọ nke nta ka ha kpochapụ na narị afọ nke iri na itoolu. Ebe ọ bụ na ọrụ akara kwụsịrị na mmalite narị afọ nke 20, ụdị ahụ enwetala na ọnụego dị iche iche gafee mpaghara mbụ ya.
Kolbila language
Nkesa
Kolbila na Samba Leko nwere mmekọrịta chiri anya. Ndị na-ekwu okwu na-erughị 4,000 na-asụ ya n'ọtụtụ ógbè dị n'akụkụ okporo ụzọ Ngaoundéré-Garoua dị na Bantanjé (Bantadje) Canton nke ugwu ọdịda anyanwụ Cameroon (Sabine Littig 2017). Enwere ebili mmiri atọ dị ukwuu na ebe ndị a:
Akpụkpọ anụ Antarctic
Egwu
Mmiri ndị Antarctic fur akara bi na-emebi azụ ole na ole, mana ndị a nwere ike ịgbasa n'ebe ha nọ n'ọdịnihu. Nnyocha e mere na 1997 na South Georgia gosiri na ọtụtụ puku anụ ọhịa Antarctic na-ejikọta n'ime ihe ndị mmadụ mere dị ka eriri ịkụ azụ a tụfuru atụfu, ụgbụ, eriri nkwakọba na ihe ọ bụla nwere ike ịmepụta olu. N'ihi ya, CCAMLR mere mkpọsa maka ịgbaso ndokwa MARPOL metụtara mkpofu n'oké osimiri, na maka ịkpụ ihe ọ bụla a tụfuru nke nwere ike ịmepụta olu iji kpuchie akara. Nnyocha ndị ọzọ na-esote nke akara ajị anụ a na-ejikọta ọnụ gosipụtara na mgbagwoju anya ka bụ nsogbu na-adịgide adịgide, mana ọ belatara n'ime afọ ndị na adịbeghị anya. Ọrụ igbu azụ na eme gburugburu Macquarie Island nwere ike imetụta anụ oriri nke anụ ọhịa Antarctic na eri azụ nke na amụ n'àgwàetiti ndị ahụ. Ọrụ ndị na adịbeghị anya na egosi na enwere nnukwu njikọ n'etiti ebe ndị a na eri nri na ọrụ ịkụ azụ, na atụ aro na enwere ike ịsọ mpi maka ihe oriri.
Kolbila language
Nkesa
.Dị ka ALCAM (2012), Kolbila dị nso na Faro National Park na Demsa' A na-asụbu Kolbila na Bantadje nke Poli commune na ngalaba Benoué na North Region. Longto kewapụrụ ha na mpaghara Samba Leko. Ọ bụ akụkụ nke otu asụsụ "Pape" dị ka ọkà mmụta asụsụ Lars Lode si kwuo.
Akpụkpọ anụ Antarctic
Egwu
A chọpụtara na agụ owuru na-ewere ihe ruru otu ụzọ n'ụzọ atọ nke ụmụ anụmanụ Antarctic Fur akara a mụrụ na saịtị ndị dị na South Shetland Agwaetiti. Ọnọdụ predation nwere ike ịdị elu iji mee ka ọnụ ọgụgụ mmadụ belata na saịtị ndị a.
Kolbila language
External links
kolbila
Akpụkpọ anụ Antarctic
Egwu
Tinyere mmetụta nke ịchụ nta na igbu azụ, ọnụ ọgụgụ ụmụ mmadụ na eleta Antarctic na sub-Antarctic kwa afọ maka njem nleta na njem sayensị arịwo elu. Mmụba a na nleta emeela ka mmekọrịta dị ukwuu n'etiti anụmanụ na ụmụ mmadụ. Site na mmekọrịta a ka ukwuu na abịa ihe ize ndụ nke imetụta ókèala nke akara karịsịa n'oge oge ịlụ. Nke a nwekwara ike ime ka ohere nke mmerụ ahụ na ụmụ mmadụ dịkwuo ukwuu. N'afọ 2015, ndị agha Britain napụtara otu nwoke n'àgwàetiti South Georgia mgbe ọ nwetasịrị nnukwu ọnya site na akara ajị anụ. N'ihi ebe dịpụrụ adịpụ nke ebe mmerụ ahụ ndị a na eme, nke a nwere ike ibute mgbagwoju anya n'ime ka ndị mmadụ gaa na dọkịta nwere ahụmịhe dị mkpa n'ịgwọ ọnya anụmanụ. Nsogbu a na agbakwunye site na mgbagwoju anya nke omume fur akara na otú ịta nwere ike isi sie ike na ihe ize ndụ nke ibufe ọrịa. Mmetụta maka Antarctic Fur akara mana a na ewere ụdị a dị ka otu n'ime ọtụtụ pinnipeds nọ n'ihe ize ndụ dị elu nke ntiwapụ ọrịa n'ọdịnihu n'ihi ọchịchọ ha ịgbakọ na nnukwu mkpokọta na mmetụta nke mgbanwe gburugburu ebe obibi metụtara okpomọkụ ụwa na mgbasa nke ọrịa.
N'ikpeazụ, mgbochi nke narị afọ nke iri na itoolu mere ka mbelata nke ọdịiche dị iche iche nke mkpụrụ ndụ ihe nketa, na ahapụ ya ọzọ ka ọ bụrụ ihe na adịghị ike maka ọrịa na nrụgide nke mgbanwe ihu igwe. Karịsịa, isi anụ oriri nke Antarctic fur akara, krill, nwere ike belata n'ihi acid nke oké osimiri, ma ọ bụ nkesa nwere ike ịgbanwe site na mgbanwe ihu igwe.
Ọnọdụ nchekwa
Ọnọdụ Nchekwa IUCN: Nchegbu na adịchaghị mkpa.
Gọọmentị ndị ọ bi na mmiri ha na echebe ụdị ahụ (Australia, South Africa, France) na Mgbakọ maka nchekwa nke Antarctic akara na mmiri ndịda nke 60° S. A na edekwa anụmanụ ahụ na Appendix 2 nke CITES.
Njikọ mpụga
Iji mụtakwuo banyere Antarctic fur seal visit:
Òtù:Pages with unreviewed translations
Jacqueline Chen
Agụmakwụkwọ na ọrụ ya
Chen tolitere dị ka nwa nke ndị China kwagara Ohio, [1] Mgbe ọ nwetasịrị nzere masta na injinia igwe na 1982 na Mahadum California, Berkeley, n'okpuru nduzi nke Boris Rubinsky, [2] ọ gara n'ihu na Mahadim Stanford maka ọmụmụ nke dokitaral n'otu isiokwu ahụ. Ọ gụsịrị Ph.D. ya na 1989; onye ndụmọdụ dokitaral ya na Stanford bụ Brian J. Cantwell. [2]
Piya language
Piya-Kwonci (Piya, Pia, Wurkum) bụ asụsụ ndi obere obodo West Chadic nke Naijiria gụnyere ndi Piya na Kwonci. Aha ndị ọzọ mmadụ na-akpọ onwe ha bụ Ambandi.
Jacqueline Chen
Agụmakwụkwọ na ọrụ ya
Ọ na-arụ ọrụ na Sandia kemgbe ọ gụsịrị akwụkwọ ma bụrụ onye ọsụ ụzọ nke nnukwu ọnụọgụ ọnụọgụ nke ọkụ ọkụ na kemịkal dị mgbagwoju anya. Ọ duziri ìgwè ndị ọkà mmụta sayensị kọmputa, ndị na-eme mgbakọ na mwepụ na ndị injinia na-ahụ maka mgbakọ na mwepụta na co-design nke ngwanrọ simulashon maka mgbakọ na ụzụ (10^18 flops).
Nkwado
N'afọ 2018, a họpụtara Chen ka ọ bụrụ onye na ahụ maka ebe ana akwado maka enjiniaring"maka onyinye maka mmepụta nke usoro mgbagwoju anya na-emeghachi omume na kemịkal dị mgbagwoju. "
Edensibia
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Baghrir
Baghrir ma ọ bụ beghrir (البغرير), nke a makwaara dị ka ghrayef ma ọ bụ mchahda, bụ pancake a na-eri na mpaghara Maghreb. Ha dị obere, spongy, ma jiri semolina ma ọ bụ ntụ ọka mee ha; mgbe esichara ha nke ọma, a na-etinye ha obere oghere (nke na-etinye mmiri ọ bụla a na-enye ha). Ụzọ a na-ejikarị eri baghrir na Algeria na Morocco bụ site na itinye ha na ngwakọta mmanụ aṅụ na mmanụ aṅụ, mana enwere ike ịkpụ ha n'ime ugkwo no
Nzukọ Mba Nile nke Tokyo maka Mmepe Africa
TICAD abụwo ihe na-agbanwe agbanwe na mkpebi ogologo oge nke Japan iji kwalite udo na nkwụsi ike n'Africa site na mmekorita. N'ọnọdụ a, Japan emesi ike mkpa "ihe onwunwe Africa" nke mmepe ya yana "mmekọrịta" n'etiti Africa na mba ụwa. Nkwurịta okwu n'etiti ndị nnọchiteanya nnọkọ ahụ na-arụ ọrụ iji mesie ikpe ahụ ike maka enyemaka ndị ọzọ, ọ bụghị obere site na nnukwu akụ na ụba ụwa.
Usoro iheomume nke nzukọ
Ebumnuche nzukọ TICAD bụ inyere aka ịkwalite mkparịta ụka iwu dị elu n'etiti ndị isi Afrịka na ndị mmekọ mmepe ha. Ọ pụtara na 1993 mgbe Agha Nzuzo biri n'oge 'ike ọgwụgwụ enyemaka' n'etiti mba ndị nyere onyinye, ọ dịkwa oke mkpa n'ịmezigharị mmasị siri ike na-enye onyinye n'Africa. TICAD aghọwo nnukwu nnọkọ zuru ụwa ọnụ iji kwalite mmepe na kọntinent ahụ n'okpuru ụkpụrụ nke "onye nwe" Afrịka na "mmekọrịta" mba ụwa. Echiche ndị a ghọrọ ihe dị mkpa na mmalite nke New Economic Partnership for Africa's Development (NEPAD), atụmatụ maka mmepe nke ndị Afrịka n'onwe ha mepụtara. Nzukọ TICAD ndị gara aga emeela ka ọ bụrụ ihe dị mkpa, ọkachasị mgbe Japan na-anabata G8, dịka ọ dị na 2008. N'afọ 2000, dịka ọmụmaatụ, Japan kwadoro Okinawa G8 Summit ma kpọọ ndị isi si n'ọtụtụ mba Afrịka ka ha bịa. G8 jikwa echiche ndị a tụrụ aro na TICAD II mee ihe n'ịmepụta Global Fund iji lụso ọrịa AIDS, ụkwara nta na ịba ọgụ.
Ụzọ Isi
E mere TICAD m n'afọ 1993. Mba ndị Afrịka na ndị mmekọ mmepe ha kwurịtara atụmatụ maka nzọụkwụ maka ọganihu ka ukwuu n'Afrịka. E guzobere TICAD n'oge mmasị mba ụwa na Africa malitere ibelata, na ike ọgwụgwụ na-enye onyinye na-amalite. Nzukọ a mepụtara "Tokyo Declaration on African Development".
Ndị nnọchiteanya sitere na mba 48 nke Afrịka sonyere na nnọkọ ahụ, gụnyere ndị isi ala anọ: Mba iri na abụọ ndị ọzọ zitere ndị nnọchiteanya; ọtụtụ òtù mba ụwa bịakwara dị ka ndị nnọchite anya na ndị na-ekiri ihe.
Nnyocha
A na-ewere nzukọ ahụ dị ka ihe na-ekwe nkwa, mana atụmanya ahụ ka bụ ihe a na-ejighị n'aka. N'ime iri afọ kemgbe mmalite ahụ, àgwà TICAD agbanweela ma mgbagwoju anya ma mma. Mmetụta ahụ agbanweela site na nsogbu dị mfe nke TICAD-I nke enyemaka kpọmkwem gaa na isiokwu ndị ọzọ nwere ọtụtụ akụkụ na ndị metụtara ibe ha nke jikọtara na mmemme mmepe na-adịgide adịgide.
Ụzọ Isi nke Abụọ
TICAD II na 1998. Mba Afrịka na ndị mmekọ mmepe ha kwekọrịtara na "Tokyo Agenda for Action" (TAA), nke e bu n'uche ịghọ usoro nduzi a na-aghọta nke ọma. Mbelata ịda ogbenye n'Africa na njikọta zuru oke nke Africa n'ime akụ na ụba ụwa bụ ihe mgbaru ọsọ dị mkpa. N'ịgbaso TICAD II, nzukọ ndị minista nke afọ 2001 nyere ohere iji kwurịta NEPAD.
A kpọrọ ọtụtụ mba Afrịka na ndị ọzọ. Ụfọdụ ndị isi ala kpebiri ịga; ọtụtụ ndị minista gọọmentị na ndị ọzọ so na ndị sonyere na nnọkọ ahụ.
Nnyocha
A na-ewere nkwekọrịta na atụmatụ dị ka nzọụkwụ mbụ.
Ụzọ Isiokwu nke Atọ
E mere TICAD III na 2003, na-achịkọta ihe karịrị ndị nnọchiteanya 1000, gụnyere ndị isi ala 23 na Onye isi oche nke African Union. Mba Afrịka na ndị mmekọ mmepe ha nyochara ihe ndị TICAD rụzuru afọ iri, enwere mkparịta ụka banyere ụzọ TICAD kwesịrị isi mee n'ọdịnihu.
A kpọrọ ọtụtụ mba Afrịka na ndị ọzọ. Ụfọdụ ndị isi ala kpebiri ịga; ọtụtụ ndị minista gọọmentị na ndị ọzọ so na ndị sonyere na nnọkọ ahụ.
Nnyocha
Mmụba nke ọnụ ọgụgụ ndị isi ala na-abịa gosipụtara nnabata dị ala nke nzukọ ahụ dị ka ebe nwere ike ịdị irè. Ndị sonyere na-ekwughachi onyinye nke usoro TICAD na mmepe Afrịka, na-ekwu maka ọrụ ya n'ịkwalite mmasị na mkpebi nke mba ụwa maka mmepe Afríku. N'ime afọ ndị gafeworonụ kemgbe TICAD-III, e nweela nzukọ Africa-China, Africa-India na EU-AU, n'etiti ndị ọzọ.
Ụzọ Isiokwu nke Anọ
thumb|200x200px|Akara TICAD-IV na-aghọ ihe na-egbuke egbuke nke nnabata ka Yokohama zutere Africa. áká_ịkẹngạ|thumb|200x200px|Ebe TICAD-IV bụ Pacifico Yokohama, ụlọ dị n'akụkụ mmiri dị n'etiti. Ihe kachasị ama na mpaghara Minato Mirai bụ ụgbọ elu siri ike nke nnukwu InterContinental Hotel - ihe siri ike, nke na-acha ọcha, nke yiri ákwà ifufe nke na-emegide ọdịiche dị n'etiti ọdụ ụgbọ mmiri ahụ. A kpọkọtara TICAD IV (May 2008) na Yokohama. N'ime akụkọ ihe mere eme ya nke afọ iri na ise, nke a bụ oge mbụ a kpọrọ nzukọ ahụ n'obodo ọzọ na-abụghị Tokyo. Yokohama na-akwadebe ime emume ncheta afọ 150 nke mmeghe nke ọdụ ụgbọ mmiri na ncheta afọ 120 nke mmalite nke City Administration. N'ọnọdụ a, TICAD IV na okwu ahụ, Yokohama Meets Africa bu n'uche ime ka ọdịdị mba ụwa nke ọdụ ụgbọ mmiri na obodo ahụ pụta ìhè.
Nke a bụ nke a kacha bịa n'ime ihe omume TICAD anọ. Na-azaghachi oku ahụ bụ mba Afrịka 51 (ma e wezụga Somalia), òtù Afrịka 17, mba Eshia 12, mba 22 na-enye onyinye, na òtù mba 55, na ngụkọta nke ihe dị ka ndị nnọchiteanya 2,500. Ndị a gụnyere ndị isi ala 40 ma ọ bụ praịm minista nke mba Afrịka, okpukpu abụọ karịa ọnụ ọgụgụ ndị nọ na TICAD III (2003). Ọzọkwa na Yokohama e nwere ndị na-ahazi ihe jikọtara ya na "ihe omume ndị ọzọ" na ndị ọzọ sonyere na nzukọ ahụ.
TICAD IV nwere nnọkọ zuru oke na nnọkọ iri abụọ na anọ "isiokwu". TICAD lekwasịrị anya na atụmatụ maka ịhazi ihe ọmụma na ihe onwunwe nke mba ụwa n'akụkụ ndị bụ isi nke: (a) uto akụ na ụba; (b) nchekwa mmadụ, gụnyere inweta ihe mgbaru ọsọ mmepe nke UN; na (c) nsogbu gburugburu ebe obibi / mgbanwe ihu igwe. Na mgbakwunye, TICAD IV gbalịrị ịchọpụta njikọ ndị nwere ike ịdị n'ime G8 Hokkaidō Tōyako Summit na July 2008. N'ọnọdụ a, Onye isi odeakwụkwọ nke World Bank na International Monetary Fund Development Committee, Kiyoshi Kodera, kwuru okwu na nzukọ tupu ihe omume ahụ ebe o kwuru na onye ọ bụla kwesịrị "ịnakwere eziokwu siri ike" na mba ndị dị na mpaghara Sahara Africa ga-anọgide na-adabere na enyemaka mba ọzọ ruo mgbe ha chọtara ụzọ ọhụrụ.
Ndị bịara nzukọ ahụ bụ ndị nnọchi anya World Bank, United Nations Development Programme (UNDP), ọtụtụ mba na-enye onyinye, òtù ndị na-abụghị gọọmentị (NGOs) na ụlọ ọrụ ndị ọzọ dị mkpa. Echiche ndị nnọchiteanya nnọkọ ahụ nyere aka mesie ikpe ahụ ike maka enyemaka ozugbo iji nyere akụ na ụba ndị na-adịghị ike n'Africa aka ịnagide nsogbu nri na mmanụ zuru ụwa ọnụ. Ndị sonyere kwetara na enyemaka nri mberede dị mkpa, mana ọ dịkwa mkpa ime ihe dị n'etiti ruo ogologo oge, na-elebara anya pụrụ iche na nkewa nke ọrụ na nkwekọrịta n'etiti ụlọ ọrụ mmepe dị iche iche.
Ime mgbanwe
N'okwu o kwuru na TICAD-IV, Praịm Minista Japan Yasuo Fukuda kwere ka gọọmentị gbasaa ego a na-akpọ yen ruru ijeri ¥415 (US $ 4- ijeri) na enyemaka ego ruru ihe dị ka ijeri yen 260 (US $ 2.5 ijeri) n'ime afọ ise sochirinụ. Fukuda nyekwara gọọmentị aka guzobe ego na Japan Bank for International Cooperation nke e mere iji mee ka itinye ego okpukpu abụọ n'Africa. A ga-enye enyemaka ego site na ego ahụ n'ime afọ ise sochirinụ iji nyere aka mepụta netwọk okporo ụzọ na akụrụngwa okporo ụzọ ndị ọzọ. Praịm Minista Japan kwupụtakwara atụmatụ itinye "ndị agha nchebe mmiri" na-enye ntụziaka na njikwa mmiri. Ọzọkwa, Fukuda kọwara na gọọmentị ya bu n'uche inyere aka ịkwalite ihe ruru 100,000 ndị ọkachamara na ngalaba ahụike na ọgwụ.
Nkwupụta Fukuda na Japan ga-enye aka dị ukwuu na mba Afrịka n'agbanyeghị ọnọdụ ego ya siri ike bụ iji mee ka asambodo Japan dị mma na mba ụwa. E mere okwu Praịm Minista Fukuda iji mee ka ndị ndu Japan sie ike dị ka ndị na-anabata nzukọ G-8 n'ihi na enyemaka maka Africa ga-abụ ihe dị mkpa na atụmatụ nzukọ ahụ. Ihe ọzọ mere gọọmentị ji nwee obi ụtọ bụ na Japan na-anwa ime ka mmekọrịta ya na mba ndị Afrịka sikwuo ike iji nweta nkwado ha maka mbọ ha na-agba inweta oche na-adịgide adịgide na Kansụl Nchebe UN. Gọọmentị Japan mụtara ihe mmụta site na ọdịda nke mkpọsa 2005 maka ịbụ onye otu na-adịgide adịgide na Kansụl Nchebe: Nkwado sitere na mba Afrịka, nke mejupụtara otu ụzọ n'ụzọ anọ nke ndị otu UN, a na-aghọta ya dị ka ihe dị mkpa ma ọ bụrụ na Japan ga-enwe ihe ịga nke ọma na mgbalị ya. N'okwu ya, Fukuda kwuru, "Japan ga-achọ ịrụ ọrụ na mgbanwe nke Kansụl Nchebe UN na mmekorita ya na ndị enyi Africa".
Nnyocha
Japan ejirila enyemaka mee ihe dị ka ngwá ọrụ dị mkpa. Ọ bụ onye kachasị enye onyinye n'ụwa n'afọ 1991, mana enyemaka ya n'ozuzu ya na-ebelata ka ụgwọ ya na-abawanye. Ka China na India na-achọ ịmekọrịta mmekọrịta chiri anya na kọntinent Afrịka, nzukọ ahụ bụ ohere dị mkpa maka Japan iji nọgide na-enwe mmetụta mmekọrịta ya. Dị ka Ministri Na-ahụ Maka Mba Ọzọ nke Japan si kwuo, Afrịka nwere pasentị 89 nke ngụkọta nke platinum, pasentị 60 nke diamond ya, pasent 53 nke cobalt, pasent 37 nke zirconium na pasentị 34 nke chromium. Kọntinent Afrịka ka bụ ahịa nwere ike ịbụ maka Japan; ma China na India ghọtara mkpa dị ngwa iji chekwaa ngwaahịa iji mee ka ọganihu akụ na ụba ha dịkwuo elu.
N'ọnọdụ a, a pụrụ ikwu na Forum on China-Africa Cooperation (FOCAC) na 2006 gosipụtara mgbanwe maka mmekọrịta akụ na ụba Africa. Nzukọ ahụ kpọghachiri ike ndị isi ụwa ọ bụghị naanị maka mmetụta na-arịwanye elu nke China na Africa kamakwa gosipụtara mkpa na-arị elu nke Africa. N'afọ ndị na-adịbeghị anya, China anọwo na-enye enyemaka dị ukwuu na mba Afrịka na ebumnuche nke inweta òkè na akụ na ụba okike bara ọgaranya na kọntinent Afrịka; India anọwokwa na-eme otu ihe ahụ.
Nzukọ ahụ nyere ebe maka ụlọ ọrụ ndị na-abụghị gọọmentị iji gbasaa ọtụtụ kọntaktị dị elu. Na mgbakwunye na World Bank, ndị nnọchi anya otu African Development Bank (AfDB) nke onye isi oche ụlọ ọrụ ahụ, Donald Kaberuka, duziri, gara TICAD-IV. Ọzọkwa n'etiti ndị 2,500 bịara bụ ndị ọkà mmụta, dị ka onye isi oche nke Mahadum Tsukuba na Japan na onye nrite Nobel Joseph Stiglitz nke Mahadim Columbia.
E nwere oge mgbe nzukọ ahụ gara dịka Japan tụrụ anya ya. Dịka ọmụmaatụ, gọọmentị Japan mere atụmatụ itinye nkwupụta na Yokohama Declaration iji belata gas na-ekpo ọkụ site na pasent 50 site na ọkwa dị ugbu a ka ọ na-erule afọ 2050. Otú ọ dị, gọọmentị wepụrụ ndokwa a mgbe ha zutere mmegide siri ike site na South Africa, onye isi na-emetọ ikuku.
Nzukọ TICAD na-emesi ike mkpa ndị asọmpi akụ na ụba na ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke Eshia na-etinye n'akụkụ aka nri nke ndị isi Afrịka - ọtụtụ n'ime ha na-anọdụ ala na nnukwu mineral, mmanụ na ihe ndị ọzọ. Afrịka na-apụta dị ka ókèala ikpeazụ maka ndị na-etinye ego. Kọntinent ahụ na-enyekwa ahịa na-eto eto maka ngwaahịa ndị a na-emepụta nke na-enweghịzi ike mbupụ na mba ndị mepere emepe nke Europe na America.
Ụfọdụ olu kwuru na ọ ga-aka mma ma ọ bụrụ na Africa gaa TICAD-V (2013) na atụmatụ zuru oke nke nwere ike kewaa n'ime atụmatụ mba nke enwere ike inyocha n'ụzọ zuru ezu n'oge nzukọ abụọ sochirinụ. Ịmepụta otu atụmatụ na-akọwapụta azụmahịa na itinye ego ga-eyi atụmatụ ezi uche dị na ya n'ihi na mba ndị dị na kọntinent ahụ na-alụ ọgụ na ihe ịma aka yiri nke ahụ nke gụnyere akụrụngwa na-adịghị mma na okwu azụmahịa nke na-atụle nke ukwuu megide Africa. N'echiche, Thabo Mbeki nabatara atụmatụ kọntinent a ka ọ na-atụ aro na ọganihu akụ na ụba Afrịka n'ọdịnihu kwesịrị ime site na azụmahịa ọ bụghị enyemaka. Mbeki kwuru, "N'ebughị n'uche mkpa enyemaka dị, usoro azụmahịa ka mma maka Afrịka dị oke mkpa iji hụ na njikọta ya zuru oke na akụ na ụba ụwa". O kwukwara na "ịnweta ahịa naanị ya anaghị egosi mgbe niile na mba ndị na-emepe emepe nwere ike ịbanye n'ahịa ụwa na-asọmpi".
Ihe nrite Hideyo Noguchi Africa
E nyere ihe nrite abụọ mbụ nke Hideyo Noguchi Africa na TICAD IV. E mepụtara ihe nrite a iji sọpụrụ Hideyo Noguchi, onye Japan a ma ama na-ahụ maka nje bacteria nke chọpụtara ihe na-akpata ọrịa syphilis na 1911, onye nwụrụ n'Africa mgbe ọ na-arụ ọrụ maka mmepe nke ọgwụ mgbochi maka virulent yellow fever.
E mere atụmatụ inye onyinye mbụ nke Hideyo Noguchi Africa Prize ka ọ daba na TICAD IV; a kwapụkwara ebe nnọkọ ahụ site na Tokyo gaa Yokohama dị ka ụzọ ọzọ isi sọpụrụ nwoke ahụ a gụrụ aha ya. N'afọ 1899, Dr. Noguchi rụrụ ọrụ na Yokohama Port Quarantine Office dị ka onye enyemaka dọkịta na-anọpụ iche.
Ndị mbụ nwetara Hideyo Noguchi Africa Prize, dị ka Noguchi n'onwe ya, bụ ndị dọkịta nwere mmasị na ọrịa na ahụike ọha na eze. Ha bụ Dr. Brian Greenwood na Dr. Miriam Were. Maka ndị a na-asọpụrụ, ihe nrite ahụ na-anọchite anya nkwenye nke ihe ha rụzuru n'oge gara aga na itinye ego na onyinye ha ga-enye n'afọ ndị na-abịa. Praịm Minista Japan, Yasuo Fukuda, mere ihe nrite ahụ n'ezie; Emperor na Empress nọkwa na emume 2008 tinyere ọnụ ọgụgụ buru ibu nke ndị isi ala Afrịka.
Site na nnukwu ego na-aga onyinye a, Noguchi Prize na-asọ mpi na nnukwu onyinye sayensị. Site na mbido, 2008 Noguchi Prizes - nke nwere aha, ihe nrite na honorarium nke 100 nde yen (US $ 843,668) - bu n'uche ịbụ nke mbụ n'usoro na-aga n'ihu; a na-atụkwa anya inye onyinye ndị ọzọ afọ ise ọ bụla. Ihe nrite ahụ, nke akpọrọ "Ihe nrite na Nkwado nke Ihe Omume Dị ịrịba ama na Mpaghara nke Nnyocha Ọgwụ na Ọrụ Ọgwụ n'Africa nke enyere na Ncheta nke Dr. Hideyo Noguchi," bụ nke Japan International Cooperation Agency (JICA) na-elekọta.
Ụzọ-Otu
Ka TICAD-IV kwụsịrị, a na-eme atụmatụ maka TICAD -V na June 2013. Praịm Minista Fukuda mara ọkwa na ọ gwara ndị nnọchiteanya na TICAD-IV, "M na-ekwe nkwa na ka ọ na-erule afọ 2012- ise site ugbu a-Japan ga-eji okpukpu abụọ mee ka enyemaka mmepe ya (ODA) gaa Africa, jiri nwayọọ nwayọọ na-abawanye ya n'ime afọ ndị a. " N'otu oge ahụ, Fukuda kwuru na gọọmentị ya ga-eji okpukpu abụọ nye nnukwu enyemaka na mmekorita teknụzụ maka Africa site na 2012.
E mere TICAD-V na Yokohama 1-3 June 2013 na ndị isi ala Afrịka iri anọ na otu, tinyere odeakwụkwọ ukwu UN Ban Ki Moon na onye isi ụlọ akụ ụwa Jim Yong Kim, bịara. Praịm Minista Japan Shinzō Abe meghere nzukọ ahụ site n'ịkpọsa ngwugwu ijeri $ 32 afọ ise iji kwado mmepe akụrụngwa na ịkwalite uto akụ na ụba n'Africa.
Nnyocha
Nzukọ ahụ mechiri dị ka otu n'ime nzukọ kachasị ukwuu e mere na Japan na ndị sonyere ihe karịrị 4,500, gụnyere Praịm Minista Shinzo Abe, Minista na-ahụ maka ihe gbasara mba ọzọ Fumio Kishida, yana ndị nnọchiteanya si mba 51 nke Afrịka gụnyere ndị isi steeti na gọọmentị 39, ndị nnọchite anya si mba 31 na mba Eshia, mba 72 na mpaghara, ngalaba onwe, NGO na ndị obodo. Na mgbakwunye, e mere ihe omume dịgasị iche iche n'akụkụ na ọtụtụ ndị bịara site na ọha na eze. TICAD V kwadoro ozi bụ isi nke "Hand in Hand with a More Dynamic Africa". N'okpuru echiche ahụ, a na-eme mkparịta ụka siri ike banyere ọdịnihu nke mmepe Afrịka, na-elekwasị anya na isiokwu ndị bụ isi nke TICAD V, ya bụ "Economics siri ike na nke na-adịgide adịgide," "Inclusive and Resilient Society," na "Udo na Nkwụsi ike".Dị ka nsonaazụ, TICAD V nabatara akwụkwọ abụọ, ya bụ, "Yokohama Declaration 2013," na-egosi ntụziaka n'ọdịnihu maka mmepe Afrịka, na "Yokoham Action Plan 2013-2017," map ụzọ maka usoro TICAD n'ime afọ ise sochirinụ na usoro ụfọdụ.
Kemgbe TICAD V, Japan ejirila ike tinye mmekọrịta mba na mba n'Africa iji nọgide na-enwe ume na iji jiri nwayọọ nwayọọ mezuo nkwa ya. Dịka ọmụmaatụ, e mere nzukọ Japan-African Regional Economic Communities (RECs) na New York na mpụga nke Nzukọ Ezumezu nke UN na Septemba 26, 2013, nke Praịm Minista Abe duziri. Na tebụl gburugburu, ndị sonyere na-agbanwerịta echiche banyere mmepe ọrụ ugbo na nchekwa nri. Na mgbakwunye, site na Nọvemba 24 ruo Disemba 5, 2013, Japan zigara ndị ọrụ ọha na eze na nke onwe maka ịkwalite azụmahịa na itinye ego maka Africa na Republic of the Congo, Gabonese Republic, na Côte d'Ivoire. Ya mere, Japan na-atụ anya ịkwalite mmekọrịta ya na Africa site na usoro ndị dị otú ahụ na-esote TICAD V. Ọzọkwa, Praịm Minista Abe gara mba Afrịka atọ na Jenụwarị 2014, na-emezu nkwa ya na TICAD F ka ọ gaa Africa n'ọdịnihu dị nso.
Ụzọ Isii
TICAD VI ga-abụ TICAD mbụ a ga-eme n'Africa. Kenya na Gambia arịọla maka ohere ijide ya, mana Gambia wepụrụ iji kwe ka Kenya merie. A ga-eme ya na Nairobi ma na-atụ anya ndị nnọchiteanya 5,000.
Ụkpụrụ nke Asatọ
TICAD VIII, nke mbụ kemgbe ọrịa COVID-19, emere na Tunisia site na 27 ruo 28 Ọgọst 2022. Praịm Minista Fumio Kishida sonyeere nzukọ ahụ site na mkparịta ụka vidiyo mgbe ọ nwalere COVID-19. A na-atụ anya na puku ndị ọbịa ise ga-abịa ihe omume ahụ.
Njikọ mpụga
Òtù:Pages with unreviewed translations
Barbara D'Achille
Bárbara D'Achille (afọ 1941 rue 1989) bụ onye nta akụkọ Latvian-Peruvian na onye na-echekwa ihe. A mụrụ ya na Latvia mana ọ nọrọ ihe ka ukwuu n'oge ndụ ya na Western Europe na South America. O dere maka El Comercio, ebe ọ na-elekọta ngalaba gburugburu ebe obibi. Brown kọwara ya dị ka onye nta akụkọ gburugburu ebe obibi kachasị na Peru. Ọ gakwara maka World Wildlife Fund na ndị ọzọ NGO mba ụwa. N'afọ 1989, ndị otu Shining Path gburu ya mgbe ọ na-eme njem na Huancavelica. Ọ dị afọ iri anọ na asatọ. A na-akpọ Pampa Galeras Ájá Barbara D'Achille National Reserve aha ya, dị ka parrotlet Manu (Nannopsittaca dachilleae).
Edemsibia
Òtù:Ndị amụrụ n'afọ 1941 Òtù:Ndị nwụrụ n'afọ 1989 Òtù:Odee gbasara Gburugburu ebe obibi
Assidat Zgougou
thumb|áká_ịkẹngạ
Assidat Zgougou (Tunisian Arabic) bụ nri Tunisian a na-akwadebe mgbe niile iji mee mmemme Mūled. E ji osisi Aleppo pine, ntụ ọka, mmiri ara ehi, mmiri ara na mkpụrụ osisi mee ya na mbụ, nke a maara otu ụdị nri ahụ ugbu a dị ka "εasida Tunisia".
Nkwadebe
A na-eji mkpụrụ (mkpụrụ nut pine), nke osisi Aleppo pine, "zgougou", mee ala ala ya, ka a ghara ịgbagwoju ya anya na mkpụrụ osisi pine nke osisi pine, ma ọ bụ pinus armandii. A na-asacha ọka ahụ, wee gwọọ ya na mmiri ma sie ya ka ọ dị obere. A na-agwakọta ihe na-atọ ụtọ na ntụ ọka wit na / ma ọ bụ starch dabere na ntụziaka. Mgbe ụfọdụ, a na-agbakwunye mmiri ara ehi. Mgbe ahụ, a na-esi ihe niile na okpomọkụ dị ala mgbe a na-agbanye ya. A na-eji nwayọọ nwayọọ na-agbakwunye shuga ntụ ka ngwakọta ahụ na-esiwanye ike, na-eme ka ọ na-acha nchara nchara.
A na-awụnye nsonaazụ ya ọkụ n'ime efere ma kpuchie ya na mmiri ara ehi, starch, shuga, àkwá na obere okooko oroma, wee jiri almonds na mkpụrụ na mkpụrụ ndị ọzọ na mkpụrụ osisi, dum ma ọ bụ ala, na obere swiiti chọọ ya mma.
O nwekwara ike ime assida site na mkpụrụ osisi ndị ọzọ kama ime mkpụrụ osisi allepo pine, dị ka hazelnuts, chestnuts, pistachios ma ọ bụ ndị ọzọ, mana n'ọnọdụ ahụ ọ gaghị abụ assidat zgougou, kama ọ ga-abụ assidat nke ihe e ji mee ihe.
Ojiji
Dị ka omenala si dị, ndị Tunisia na-agbanwere efere nke Assidat Zgougou n'etiti ndị agbata obi na ndị ezinụlọ na Mūled, si otú a na-eme ka ịchọ mma dị mkpa dị ka ụtọ. Ọtụtụ na-eji ụdị mkpụrụ na mkpụrụ osisi niile, ala ma ọ bụ ihe niile, iji gbanwee ụdị na agba nke ihe ịchọ mma.