cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mary Sibande
Atụmatụ
Sibande kpebisiri ike ịbụ onye na-emepụta ejiji ma kwuo, sị, "Enweghị ebe ngosi ihe mgbe ochie na ebe ngosi ihe ngosi nka n'obodo m tolitere; nke ahụ bụ ihe mba ọzọ nye m. " Sibande ejirila ihe ọmụma ya na ịhụnanya ya n'ihe banyere imewe tinye n'ọrụ ya. O lekwasịrị anya n'ụdị ejiji ya maka ihe gbasara uwe ọ bụla ihe ọkpụkpụ ya na-eyi. N'ihe ngosi ya "Mkparịta ụka ya na Madam CJ Walker", ihe ọmụma ya na nkà ya banyere ákwà na ejiji ejiji pụtara ìhè. A na-echekwa atụmatụ ya na ọrụ ejiji ya nke ọma. Uwe na agba Sibande họọrọ iji nwere ihe dị iche iche na mmetụta dị iche na ọrụ ya. N'isiokwu akwụkwọ akụkọ maka UNISA na Durban Art Gallery otu onye edemede aha ya bụ Carol Brown kwuru màkà ojiji nke ákwà na ọrụ Sibande. Ọ na-ekwu na "Ụdị ákwà eji emepụta uwe maka ndị ọrụ ụlọ bụ ihe a na-ahụ anya ozugbo n'ime ụlọ na South Africa, site n'itinye ya na uwe Victorian ọ na-anwa ikwu okwu banyere akụkọ ihe mere eme nke ịgba ohu na ọchịchị dị ka ọ metụtara ugbu a n'ihe gbasara mmekọrịta ụlọ. "
Foto
Sibande ejirila foto weghara ma wuo ihe osise ya. N'afọ 2013, o nwere foto asaa sara mbara nke ọrụ ya gosipụtara n'okporo ámá nke ime obodo ndị France dịka Ivry-sur-Seine, Vitry-sur-Seine na Choisy-le-Roi. Ọ bụghị naanị na ese foto na-ekere òkè dị ukwuu na nnukwu ihe ngosi ọha ya kamakwa n'ọrụ ya kwa ụbọchị. Sibande na-atụle otú a ga-esi na-ese foto ọrụ ya nke gosipụtara n'otú o si egosipụta ma hazie ọrụ ya na ntinye ya. Ụfọdụ n'ime ihe ngosi ya gụnyere ma ngosipụta nke ihe ọkpụkpụ ya yana foto o sere nke ọrụ ya ma ọ bụ ntinye ya.
Ihe ọkpụkpụ
Na mgbé mbụ, ọ na-eji ụrọ eme ntakịrị ihe osise na nke ahụ bụ ihe gbasara oke ọrụ nka n'oge ahụ. N'ikpeazụ, ọ ga-eji ụzọ nka; Otú ọ dị, Sibande na-ekwu, "...Enwere m ike ịlụ ụwa abụọ ahụ ugbu a - ejiji na nka dị mma adịghị anya n'ebe ibe ha nọ. " Ógè e mesịrị na nzụlite Sibande na ihe ọmụma na ihe ọkpụkpụ ghọrọ nke sara mbara. Site na ihe ngosi dị ka "Long Live the Dead Queen Series" n'afọ 2013, mmadụ nwere ike ịhụ mmalite nke àgwà ya "Sophie" bụ otu n'ime àgwà ya a maara nke ọma ma na-apụtaghachi na ihe ọkpụkpụ ya. Sophie, isi ihe dị na ọrụ ya niile bụ ihe ọkpụkpụ. A na-akpụzi Sophie dịka Sibande n'onwe ya ma dị ka alter-ego ya. Ihe ọkpụkpụ Sibande na-enweta ike site na ogologo akụkọ ihe mere eme nke ụmụ nwanyị na-arụ ọrụ n'ụlọ, n'oge apartheid na post-apartheid. Ihe ọkpụkpụ ahụ, Sophie, na-anwa ịkatọ ogologo akụkọ mmegbu na South Africa, kpọmkwem banyere ụmụ nwanyị ojii na South Africa.
Ihe nkiri
A maara ọrụ Sibande nke ọma n'ihe banyere echiche ya ma ihe nkiri ya. Ihe nkiri nke ọrụ ya na-arụ ọrụ dị ukwuu n'otú o si egosipụta ma gosipụta ihe odide ya yana ozi ya. N'isiokwu nke Leora Farber dere, onye edemede ahụ na-eme nyocha nke ụfọdụ nkatọ ndị ọzọ kwuru, "Sibande's theatrical quotations of the language of dress and use of dramatic poses may be related to photograph representations of the Victorian female hysteric in various stages of a hysterical attack, in that they both evoke a sense of excess. " Ojiji Sibande nwere maka ihe gbasara itinye ihe ọkpụkpụ ya, na mgbakwunye na ihe ndị ọzọ niile nke ọrụ ya bụ iji mee ka onye na-ekiri ya nwee mmetụta.
Sophie
Sophie arụwo nnukwu ọrụ na ọrụ Sibande. Sophie dị ka e kwuru na mgbe mbụ bụ onye na-agbanwe onwe Sibande, ọ bụ onye ọrụ ụlọ nke na-achọta udo na ụzọ mgbapụ site na ịgba ohu site na nrọ nke ịtọhapụ onwe ya. Onye a nọ n'ime ụwa a na-eche n'echiche na nrọ ebe o mechara nweere onwe ya. A na-anakọta ndụ Sophie ma gosipụta ya site na usoro ihe ọkpụkpụ mmadụ, nke a kpụrụ na Sibande n'onwe ya. A na-eji nwayọọ nwayọọ gbanwee uwe ọrụ Sophie ka ọ bụrụ nnukwu uwe Victorian nke ndị isi Europe. Itinye Sophie n'uwe Victorian na-ekwu màkà mmachi nke ụmụ nwanyị na nnukwu uwe ndị a, dị arọ ma sie ike. Uwe ya bụ ngagharị iwe megide ịbụ onye na-eje ozi, n'otu oge ahụ, ọ bụ ihu ya na-enye ohere ka echiche efu ya dị ndụ. Sophie na-ebido ịrụ ọrụ dị iche iche n'ọrụ Sibande na mgbakwunye na ịbụ ụdị mmadụ dị iche iche. N'ime ọrụ nke ọ bụla Sophie na-egosi mmadụ dị iche iche, otu bụ eze nwanyị Victoria, onye ọzọ bụ ọchịagha nke na-edu ndị agha niile na mmeri, ọ bụkwa nwanyị mara mma na-aga bọọlụ na ọbụna poopu n'otu oge. A na-egosi Sophie dị ka dike na onye jupụtara n'ike na nnọgidesi ike.
Ọzọkwa, Sibande na-akpọrọ Sophie tinyé n'ihe ngosi dị iche iche n'ime afọ niile. O bu ụzọ gosipụta Sophie na ihe ngosi ya "Long Live the Dead Queen" site n'afọ 2009 ruo afọ 2013. "Long Live the Dead Queen" na-egosi Sophie dị ka nwa agbọghọ na-eje ozi nke na-eweghachite onye ọ na-achị achị. A kpọghachiri ya ọzọ na ọnọdụ dị iche na "The Purple Shall Govern" na 2013–2017. Ihe ngosi a bụ mgbe Sibande kwere ka "ọhụrụ" Sophie pụta ma gosipụta onwe ya. Ihe ngosi ahụ na-ewere ebe ntinye nke na-ewe ohere ahụ. Sophie na-apụta ọzọ na usoro Sibande kachasị ugbu a, “I Came Apart at the Seams’ nke na-ewere ọnọdụ site na 2019 ruo ugbu a. A na-egosipụtakwa Sophie na ihe ọkpụkpụ a na-akpọ Sophie / Elsie, nke Sibande kere iji sọpụrụ nne nne ya (onye ọrụ ụlọ nke ndị nna ya ukwu nyere ya "Elsie" dị ka aha ọdịda anyanwụ).
Nchịkọta
A na-arụ ọrụ Sibande na nchịkọta na-adịgide adịgide ndị a:
Ihe nrite na ọdịiche
Ọ bụkwa onye Smithsonian Fellow na Washington DC, Ampersand Foundation Fellow na New York, na Fellowship na University of Michigan Fellowship. N'afọ 2018 rụọ 2019, Sibande bụ Prọfesọ Virginia C. Gildersleeve na Barnard College.
Merton Simpson
Merton Daniel Simpson (ubochí irí abụọ n'ọnwa Septemba, 1928, rụo ụbọchị itoolu n'ọnwa Machị, 2013) bụ ónyé America na-ese ihe na-adịghị ahụkebe na onye na-anakọta ihe osise na ónyé na'ere ahịa.
Mary Sibande
Ndetu
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ Òtù:Pages with unreviewed translations
Merton Simpson
Oge ọ malitere
A mụrụ Merton Simpson na Charleston, South Carolina. N'agbata afọ isii na afọ iri na otu, ọ na-etinye oge ya n'ụlọ ọgwụ na-anata ọgwụgwọ màkà diphtheria na rheumatic fever. N'oge a, ọ malitere ịde ihe na eserese iji gafee oge. Mmasị ya na nka toro ma ọ malitere ise ihe na eserese n'ụzọ siri ike. Mgbè ọ dị afọ iri na atọ, onye na-ese ihe n'ógbè ahụ bụ William Halsey chọpụtara Simpson nke kpọọrọ Simpson n'okpuru nku ya. N'ime afọ anọ sochirinụ, Halsey kụziiri Simpson ihe ndị bụ isi nke eserese ma mee ka ọ mata echiche nke nka na-enweghị atụ. Jean Robertson Fleming, onye ọzọ na-ese ihe n'ógbè ahụ, nyekwara aka n'ịchọpụta nkà Simpson ma nyèrè ya aka ịzụlite nkà ya.
N'etiti South nke ka kewara ekewa, ekweghị ka Simpson gaa nkụzi nka na ọbọdọ Gibbes Gallery ebe ónyé na-ese ihe William Melton Halsey na-arụ ọrụ. Simpson na ónyé nkuzi ya Halsey na-arụ ọrụ n'onwe ya ugboro ugboro. Simpson gàrà Burke High School na Charleston. Mgbè ọ gụsịrị akwụkwọ na 1949 Halsey, nwunye ya Corrie McCallum na onye bụbu ónyé nduzi nke Charleston Museum Laura Bragg kwadoro Merton Simpsonia nke mbụ solo art show. E mèrè oriri abụọ màkà ihe ngosi nka ahụ; "otu maka ndị ọcha na otu màkà ndị ọcha ndị na-enweghị mmasị ịbịa oriri na ndị isi ojii".
Agụmakwụkwọ
Simpson ghọrọ ónyé Africa America mbụ natara prestigious afọ ise fellowship site na Charleston Scientific and Cultural Education fund wee hapụ South Carolina na 1949 gaa New York City mgbe ọ gụsịrị akwụkwọ sekọndrị. Ọ gàrà Mahadum New York (NYU) màkà afọ mbụ ma bụrụ onye Cooper Union nabatara. Ọ gàrà nkụzi na NYU n'ehihie na Cooper Union n'abalị. Simpson nwetakwara ọrụ na ụlọ ahịa nke Herbert Benevy. Ọtụtụ ndị omenkà a ma ama bịara n'ụlọ ahịa etiti ma ka oge na-aga katọọ ọrụ Simpson ma soro ya nwee mmekọrịta. Na NYU, Simpson matara Hale Woodruff, William Baziotes na Robert Motherwell. Ụlọ akwụkwọ New York na-enwekwa mmetụta ya n'oge ahụ na Merton Simpson na Franz Kline, Max Weber na Willem de Kooning na ụlọ ahịa etiti. N'ime kọleji niile Simpson gara na New York, o nyèrè ụlọ ahịa etiti otuto màkà inye ya ezigbo agụmakwụkwọ ya.
Queen's College, Lagos
College, Lagos, bụ ụlọ akwụkwọ sekọndrị (ụlọ akwụkwọ sekọrị) nke gọọmentị nwere ụlọ obibi, nke dị na Yaba, Lagos, Naijiria. A na-akpọkarị ya "sister college" nke King's College, Lagos, e hiwere ya na Ọktoba 10, 1927, mgbe Naịjirịa ka bụ mpaghara Britain.
Merton Simpson
Simpson dị ka onye na-ese ihe na onye na-ere ihe
Mgbè afọ anọ gachara, Simpson laghachiri NYU iji maliteghachi ọrụ ya. N'afọ 1951, ọrụ ya pụtara n'ihe ngosi na Museum of Modern Art na n'afọ 1954 e gosipụtara ọrụ ya na ihe ngosi Younger American Painters na Guggenheim Museum. Ka aha ya na-etolite, ọrụ nka ya mèrè ihe ngosi n'ọtụtụ gallery na New York City na ọbụna Washington, DC. Ka ọ na-erule 1955, Simpson nwèrè ihe ngosi otu ónyé na Bertha Schaeffer Gallery. Ka Simpson na-etolite na New York, ọ malitekwara inwe mmasị na School of Paris ma guzobe ebe obibi na capitol. Mpaghara ọhụrụ ahụ nwere mmetụta doro anya na nke doro anya na ụdị eserese ya nke ndị na-ese brush nke ụlọ akwụkwọ New York mepụtara nke ukwuu. Simpson kewara oge ya n'etiti Paris na New York ebe o guzobere gallery nke ya na 1950s. The Merton D. Simpson Gallery of Modern and Tribal Arts bụ nke a ma ama maka nchịkọta pụrụ iche nke Tribal arts, na maka ihe osise nke ndị ọgbọ ya Romare Bearden, Beauford Delaney, Norman Lewis, Charles Alston, Hale Woodruff na John Biggers, n'etiti ndị ọzọ.
Queen's College, Lagos
Naịjirịa nwere usoro agụmakwụkwọ isii -atọ -atọ- anọ. Queen's College na-ewere ụmụ akwụkwọ sekọndrị n'etiti usoro abụọ. E nwere ìgwè afọ isii, ma ọ bụ akara; otu afọ ọ bụla nwere ihe dị ka ụmụ akwụkwọ narị isii kewara n'ọtụtụ ogwe. N'oge na-adịbeghị anya, ọnụ ọgụgụ klas belatara ruo nkezi nke iri anọ na klas ọ bụla. Ọnụ ọgụgụ mmadụ niile maka nnọkọ 2006/2007 bụ ụmụ akwụkwọ puku abụọ na narị na iri isii.
Merton Simpson
Ndụ onwe onye
Merton Simpson lụrụ Beatrice Houston, ónyé ọ hụrụ n'anya n'oge ọ bụ nwata si South Carolina na 1954. Ọ meghere ụlọ ngosi nka ya na Madison Avenue iji kwado ezinụlọ ya na-eto eto nke na-echeta ọmụmụ nwa mbụ ya, Merton Simpson Jr. Di na nwunye ahụ nwèrè nwá nwoke ọzọ aha ya bụ, Kenneth Simpson na 1959. Merton na Beatrice Simpson gbara alụkwaghịm na 2008. Ụmụ ya nwoke abụọ, Merton Jr. na Kenneth Simpson hapụrụ ya.
Ụlọ ngosi ihe nkiri Merton Simpson
N'afọ 2000, ụlọ ngosi ihe nkiri Merton Simpson kwagara na nọmba irí atọ na asatọ nà West 28th Street na mpaghara Chelsea nke Manhattan. Ụlọ ngosi ahụ nwere nnukwu nchịkọta nke nka Africa na nke agbụrụ, nka nke ógè a na ọrụ Merton Simpson na akwụkwọ na ihe osise.
Queen's College, Lagos
Akụkọ ihe mere eme
E guzobere Queen's College na October 10, 1927, na ndebanye aha ụmụ akwụkwọ iri abụọ, onye isi na ndị nkuzi asatọ na-arụ ọrụ nwa oge. A họpụtara Sylvia Leith-Ross ka ọ bụrụ "Lady Superintendent of Education" n'afọ 1925 ma o nyere aka guzobe Queen's College dị ka ụlọ akwụkwọ ụmụ nwanyị.
Merton Simpson
Ụlọ ngosi ihe nkiri Merton Simpson
Ihe ngosi gosipụtara na ọrụ Merton D. Simpson:
Queen's College, Lagos
Ọdịdị ya
Ụlọ akwụkwọ ahụ na-arụ ọrụ na ọkwa abụọ: obere na ụlọ akwụkwọ sekọndrị. Ụdị kachasị ala, JS I ruo JS III, mejupụtara ụlọ akwụkwọ dị ala. Ụmụ akwụkwọ nọ n'ụdị ndị ahụ na-amụ maka ule asambodo Junior School nke National Examination Council (NECO) duziri ma were ya na ngwụcha afọ nke atọ ha. Nnyocha ụlọ akwụkwọ ndị okenye bụ ihe mgbaru ọsọ nke ụmụ akwụkwọ nọ n'ụdị dị elu.
Ndị otu ule abụọ bụ West African Examinations Council na National Examinations Board nwere ike ịme ule nke ngwụcha ọmụmụ ihe n'otu n'otu ma ụmụ akwụkwọ ga-abanye maka ule abụọ ahụ.
Ụlọ akwụkwọ ndị okenye na ndị nke obere dị iche na ọrụ ha. Mmiri ọ bụla nke JS 1 site na SS 3 nwere ihe dị ka klas iri na otu nwere ọnụ ọgụgụ dịgasị iche iche nke ụmụ akwụkwọ.
Maka njikwa nke ngalaba abụọ ahụ, onye isi ụlọ akwụkwọ ahụ, onye a họpụtara PQC (Principal Queen's College) bụ onye isi anọ na-enyere aka:
Usoro mmụta
Ihe ọmụmụ a na-enye na ụlọ akwụkwọ Junior na Senior bụ:
Ụmụ agbọghọ na-etinye aka na egwuregwu na egwuregwu. A na-emekarị asọmpi egwuregwu n'etiti ụlọ kwa afọ n'oge nke abụọ nke oge agụmakwụkwọ. Ụlọ akwụkwọ ahụ nwere ụlọ isii na-asọmpi na egwuregwu ụlọ, ya bụ Dan-Fodio (Red House), Obasa (Blue House), Obi (Yellow House), Emotan (Green House), Efunjoke (Purple House) na Obong (Orange House).
Edensibia
Òtù:Pages with unreviewed translations
Rensburg
van Rensburg bụ aha nke nna. Ndị ama ama nwere aha nna gụnyere ndia:
Uzuzu Eshia
Kemgbe mbido nke narị afọ nke iri abụọ na otu, na-adaba na mmepe ngwa ngwa nke China, uzuzu odo aghọwo nnukwu nsogbu ahụike n'ihi mmụba nke mmetọ ụlọ ọrụ dị n'ime uzuzu. Ọzara na-arịwanye elu n'ihi mgbukpọ ọhịa anọwo na-akpata ogologo ógè na ugboro ugboro. Nsogbu ahụ emeela ka njọ ka Oké Osimiri Aral nke Kazakhstan na Uzbekistan kpọrọ nkụ. Nké a bidoro n'afọ ndị 1960 site na ntụgharị nke Osimiri Amu na Osimiri Syr, dị ka akụkụ nke mmemme ọrụ ugbo Soviet iji gbaa ọzara Central Asia mmiri, ọkachasị màkà ubi owuwe ihe ubi.
Akụkọ oge ochie
A na-edekọ ọtụtụ n'ime ihe ndekọ ndị mbụ e dere banyeré ọrụ nke uzuzu n'akwụkwọ ndị China ógè ochie. Ekwenyere na a chọtara ihe ndekọ mbụ nke China na Zhu Shu Ji Nian (Chinese: 竹书纪年; English: Bamboo Annals). Ihe ndekọ ahụ kwuru: n'afọ nké ise nke Di Xin (1150 BC, Di Xin bụ Aha Ógé nke Eze Di Xin nke Shang Dynasty), mmiri zoro na Bo (Bo bụ ebe dị na Henan Province na China; na Classical Chinese: 帝辛五年,土雨于 Xia).
Ihe ndị e dere n'ime ya
Nnyocha nke igwe ojii ntụ nke Eshia nkè e mèrè na China n'afọ 2001 chọpụtara na ha nwèrè nnukwu silicon (24:32%), aluminum (5.97.4%), calcium (6.212%), na ígwè. A chọpụtakwara ọtụtụ ihe na-egbu egbu, gụnyere mercury na cadmium site na ọkụ coal.
Nnyocha e mèrè n'afọ 2014 chọpụtara na uzuzu China nwèrè ezigbo uzuzu na obere uzuzu. Uzuzu dị mmá nwèrè re ezigbo ihe (PM). A na-ekewa ụmụ irighiri ihe ndị dị obere karịa 10 μm n'obosara dị ka PM dị mma (PM10), ébé ụmụ irighari ndị dị obere karịrị 2.5 μm n"obosara na-ekewaa dị ka PM ultrafine (PM2.5). Ma obere ntụ na nke dị oke mma na-etinye ihe ize ndụ na ahụike. Akụkụ uzuzu dị mmá dị obere iji banye n'ime alveoli akpa ume. Uzuzu dị nro dị obere nke na ha na-abanye n'ime ọbara ma ọ bụ usoro lymphatic site na akpa ume. Ozugbo ha batara n'ọbara, ụmụ irighiri ihe ndị dị nro nwèrè ike iru ụbụrụ ma ọ bụ akụkụ ahụ nwa.
Mmetụta
thumb|Ntinye uzuzu na Beijing n'oge oge 2006.
Ihe ize ndụ ahụike
Ikekwe mmetụta kachasị njọ bụ ahụike. Ọtụtụ nnyocha achọpụtala na uzuzu Eshia nwèrè mmetụta na-adịghị mmá na ọrụ iku ume ma na-amụba ọbịbịa nke ọrịa iku ume. Ọtụtụ nnyocha e mèrè na Korea na Japan lekwasịrị ányá na arụmọrụ iku ume site n'ịtụle ọnụ ọgụgụ kachasị elu nke iku ume. Nnyocha ndị a chọpụtara na ndị nwéré ọrịa iku ume dịka ụkwara ume ọkụ na-ata ahụhụ site na mmetụta kachasị njọ. Enwekwara ihe akaebe na ụbọchị ndị nwere ntụ Eshia tinyere anwụrụ ọkụ na-eduga n'ịbawanye ọnwụ n'ihi ọrịa iku ume na ọrịa obi n'etiti ndị bi na mpaghara ndị ahụ metụtara. Nnyocha e mèrè n'oge na-adịbeghị anya achọpụtala na PM2.5 nwèrè njikọ na ọrịa Parkinson na ọrịa akwara ndị ọzọ. OECD buru amụma ọnwụ mberede Otu puku na iri isii na itoolu kwà nde n'ihi mmetọ ikuku na-akawanye njọ na South Korea ka ọ na-erule afọ 2060.
Mmetụta na ụlọ ọrụ
Na mgbakwunye na ego ndị mmadụ na-efu, ịrị elu nke uzuzu Eshia emeela ka mmetụta ego dị ichè íchè nwee ụlọ ọrụ dị íchè íchè. Nké mbụ, ụlọ ọrụ ụgbọelu anọwo na-enwe ego mpụga n'ihi oke uzuzu Eshia. Uzuzu a na-anakọta n'elu ụgbọelu nwèrè ike belata elu nke nku ma jiri mmiri mee ihe iji mebie elu ụgbọelu ma mee ka ágbá ahụ ghara ịdị. N'ihi ya, n'oge opupu ihe ubi, mgbè uzuzu Eshia dị elu, ụlọ ọrụ ụgbọelu nwèrè ụgbọelu na mpaghara ahụ metụtara na-etinye ógè na ego iji sachaa uzuzu ụgbọelu ha. Ịsa ájá n'otu ụgbọ elu B747 jumbo na-ewe lita mmiri puku isii na awa asatọ na mmadụ itoolu na-arụ ọrụ. Ọ bụ ezie na nkwụsịtụ sitere na uzuzu odo bụ ihe a na-adịghị ahụkebe, a na-akagbu ụgbọ elu n'ihi enweghị ike ịhụ ụzọ n'ụbọchị ndị kachasị njọ.
Mmetụta mpụga na-adịghị mma
Uzuzu Eshia bụ ihe atụ nkè mpụga na-adịghị mma na ọha mmadụ. Nhọrọ iwu ndị na-akwado mmepụta ihe ngwa ngwa na mgbukpọ ọhịa na China, Mongolia, na mpaghara ndị ọzọ dị nà Central Asia na-etinye ego ọha na eze na mba ndị dị N'ébé Ọwụwa Anyanwụ, dị ka Korea, Japan, na Russia na Far East.
Agha mba ụwa
Na mgbalị iji lụso oke uzuzu odo na-akawanye njọ ọgụ, gọọmentị Korea na gọọmentị China na-arụkọ ọrụ. N'ọnwa Jenụwarị afọ 2018, mba abụọ ahụ zutere na nzukọ nke iri abụọ na abụọ nke Kọmitii Jikọrọ Aka nke Republic of Korea-China na Mmekọrịta Gburugburu Ébé Obibi, n'ogè mba abụọ ahụ kwurịtara banyéré ịbawanye mbọ ha na-agba iji lụso mmetọ ikuku ọgụ, gụnyere uzuzu odo na uzuzu dị mmá, na mmetọ mmiri.
Ike siri ike
áká_ịkẹngạ|thumb|Asian Dust kpuchiri anyanwụ n'elu Aizu-Wakamatsu, Japan, na Eprel 2, 2007 Uzuzu Eshia abụghị ihe ọhụrụ. N'akụkọ ihe méré eme, e nweela ihe ndekọ nké uzuzu Eshia dị ka 1150 BC na China na 174 AD na Korea. Otú ọ dị, data ihu igwe nke gọọmentị na-egosi mmụba dị egwu na oke ya na ugboro ole ọ na-eme. thumb|Ọnụ ọgụgụ ụbọchị nke Yellow Dust Observations na Korea site na 1960 ruo 2016 Uzuzu Eshia, na njikọta ya na anwụrụ ọkụ na mmetọ ikuku n'ozuzu ya, aghọwo ihe siri ike nke na ọ ghọrọ okwu ndọrọ ndọrọ ọchịchị na ntuli aka onye isi ala South Korea n'afọ 2017. Ndị isi atọ niile na-azọ ọkwa nke ntuli áká Moon Jae-in, Ahn Cheol-soo, na Hong Joon-pyo Kwèrè nkwa ime ihe iji belata nsogbu ikuku ikuku na-arịwanye elu. N'ime ọnwa ole na ole mbụ nke afọ 2017, Seoul nwèrè okpukpu abụọ nke ịdọ aka ná ntị uzuzu, n'ogè a gwara ndị mmadụ ka ha belata ihe omume n'èzí ma nọrọ n'ime ụlọ ma e jiri ya tụnyere afọ 2016.
El Niño na-arụkwa ọrụ na ifufe uzuzu nke Eshia, n'ihi na ice ógè oyi nwèrè ike igbochi uzuzu ka ọ ghara ikpochapụ ala.
Njikọ mpụga
Òtù:Pages with unreviewed translations
Omenala
Omenaala Igbo bụ, emume na ọdịnala nke ndị Igbo na ọdịda ọwụwa anyanwụ Nigeria. Ọ na-agụnye omume ndị gboo ya na echiche ọhụrụ ndị agbakwunyere n' omenaala Igbo site na-okpukpe omenala ma ọ bụ site n'ọbịbia ndị ọcha. Omenala na ọdịnala ndị a gụnyere ihe ndị Igbo na-ahụ anya, egwu na-ite egwu, uwe ha, nri na  asụsụ olu ndị. N'ihi ọtụtụ subgroups dịgasị iche iche, Omenaala ọdịbendị  na-abawamye.
Egwu
áká_èkpè|thumb|125x125px| Udu, ihe Igbo Ndị Igbo nwere ọtụtụ ngwa egwu pụrụ iche na-asọ ụsọ ha na-eji egosipụta egwú ha bụ nke ha ji igwe arụpụta. Ngwa ndị ọzọ gụnyere opi, nke a na adị ka ọjà, igba, na ichaka.
Egwu ọzọ na-ewu ewu n'etiti ndị Igbo bụ egwu highlife bụ nke gbadoro ụkwụ n'egwu Jazz na egwu omenala  nke a na-ewu ewu na West Africa. Egwu highlife a gụnyere ọrụ ndi dika Prince Nico Mbarga Dr Sir Warrior, Oliver De Coque, Bright Chimezie, na Chief Osita Osadebe, ndị a bụ ụfọdụ na-eti egwu highlife n'oge senturi a.  E nwekwara ndị ọzọ  dịka Mike Ejeagha, Paulson Kalu, Ali Chukwuma, Ozoemena Nwa Nsugbe.
Akụkọ ifo/Nkwenye
Ọ bụ ezie na taa ndị Igbo bụ Ndị ụka Kraịst, Okpukpe ndị gboo ka a na-akpọ  Odinani. N'asụsụ Igbo, nke bụ akụkọ okpukpe ndi mgbe ochie, a na-akpọ Chineke kachasị elu Chukwu ("nnukwu mmụọ"); Chukwu kere ụwa na ihe niile dị na ya ma jikọta  ihe niile dị n'ụwa. Mgbe ochie, ekere Ụwa ụzọ anọ dika nkwenye ndị igbo si di ma bụrụ ihe ịtụ n'anya:
alt=A photo of a complex wooden carving of animals, people and spirits laid on each other to about 2 meters in height|thumb| Ihe osisi apịrị apị nke na-egosi ike na ịdị ndụ dị ka ndị na-agba ịnyịnya, ngwaahịa ndị a na-ebubata, ndị agha, ndị Europe, égbè, anụ ọhịa  ndị na-egbu egbu nakwa mmụọ. Alusị, nke a na-akpọ Arusi ma ọ bụ Arushi, bụ obere chi ndị a na-efe efe ma na-agọ agọ n' akụkọ ifo Igbo na nkwenye ndị igbo. Enwere ọtụtụ Alusi dị iche iche mana nke ọ bụla nwere ọrụ ọ na-arụ. Mgbe enwekwaghịzi mkpa arụsị ndi a na-egbo a na-echefu ya.
ji
Ji dị ezigbo mkpa na ndụ ndị Igbo maka ọ bụ oke nri ndị igbo na- akụpụta. Enwere ememe dika ememe Iri ji ọhụụ nke a na - eme maka  igwupụta ji n'ugbo.
Ejiji omenala
Ejije Omenaala ndị igbo gunyere, obere uwe dị ka ihe eji eji ejiji karia ikpuchi ọtọ, mana ndi okenye na-eyichi onwe ha;). Ụmụaka na- agbakarị ọtọ bido mgbe a mụrụ ha ruo mgbe ha toro (oge a na-ewere ha na ha nwere ihe ha na-ezo ezo ) mana mgbe ụfọdụ, a na-eyi ihe ịchọ mma  dịka biidi  n'úkwù maka ọgwụ ahụ isi ika iji uli wee see akara di iche iche n'ahụ. áká_èkpè|thumb|147x147px| Okpu Igbo omenala eji ajị atụrụ (wool) mee. .  Ọbịbia ndị ọcha na okpekpe ụka agbanwela ejiji omenaala anyị, Anyị na- ejizi uwe ụkwụ (trousers na shirts)Site na colonialism na Westernization nke omenala ndị Igbo, uwe ndị a na-eji ejiji nke Western dị ka uwe na uwe akwa na-ewere uwe ọdịnala.
Ụmụ nwaanyị
Ụmụnwaanyị na- eji akwa ekechiri n'obi akwọ nwa ha n'azụ. Ụzọ ịkwọ nwa n' azụ a ka dịkwa ire n'etiti ndị igbo nakwa mba afrika ndi ọzọ. A gbanweela otu esi akwọ nwa ugbu a dika nke ndị oyibo kpọrọ 'Child carrier'. Mgbe ụfọdụ ụmụ nwaanyị igbo anaghị ekouchi obi ha. Ụmụagbọghọ na- amakarị obere akwa ma were biidi yiri n'ukwu ha, ha na-ejikwa ọla olu nakwa biidi achọ mma. Ma nwoke na nwaanyị na-ama akwa.
Ụmụ nwoke
Ụmụ nwoke na-eyi  ákwà  Isi Ọdụm (Leopard Agụ) nke ha na-awa n'ukwu si na ngada wafee ya n' azụ wee kee ya n'azụ, nke a na-enyere aka maka oke ekpomọkụ nakwa maka ọrụ ugbo. Ụmụ nwoke nwekwara ike kee ihe na'elu akwa isi ọdụm a.
Uwe ejiji nke ugbu a
Ejiji omenala Igbo ,nke ugbu a metụtara efe ụmụnwoke bụ efe isiagụ bụ nke ana- akwa ka Dashiki ndị Africa. Isiagụ (Ishiagụ) bụ ụdi akwa akpara isiagụ n'ahụ ya niile, Ọ na-achakarị oji, a na-ejikari uwe ụkwụ tụraọza na okpu echichi eyi ya mgbe ụfọdụ. (a fez aha ya bụ okpu agu ma ọ bụ agwu), maọbụ okpu ọdinaala (nke yiri Bobble hat ). Maka ụmụ nwaanyị, ejiji nke ha gunyere uwe obi akpara ihe nke nwere aka kpọfụ (nke ọbiaaia ndị ọcha Europe wetara) ma tinyere ukwu akwa abụọ.(nke akpọrọ Hollandis) nakwa ịchafụ isi.
Echichi Eze
thumb| Nwoke Igbo nke gburu akara Ichi, akara  eji ama onye chiri ọzọ. Ụmụnwoke na Ụmụnwaanyị mezuru maọbụ tozuru etozu n'emume maọbụ ndozi obodo ka ana-echi Ọzọ maọbụ Nze. Ndia na-anata ikike igosi onwe ha. Ọbụghị mmadụ niile na-aba n'otu a maka tupu ị bụrụ onye Ọzọ maọbụ Nze ,ndị obodo ga na-akwanyere gị ukwu na nsọpụrụ na-ekwukwa maka gị.
Ịgba bọyị /ịmụ ahia
Ndị igbo nwere ụzọ pụrụ iche nwata nwoke ọbụla si amụ ahia maọbụ ịgba bọyị. Ọ na-esite mgbe ọ dị obere mụgide ahia ruo mgbe o toro okorobia.Ọ na-aga nọdị n'ezinaụlọ ọzọ ebe ọ ga nọ mụọ ahia ọtụtụ afọ, mgbe ọ mụchara ahia Nna ya ga-edu ya ahia site ịzụtara ya ngwa ahia maọbụ nye ya ọkpụrụkpụ ego ọ ga-eji bido ahia nke ya.
Ndị Europe biara Africa   si n'ụdi igba bọyị/ịmụ ahia ree ọtụtụ ụmụ Afrika  tụmadị ndị igbo. Mmadụ dika Oladah Equiano ezuru n'ụlọ Nne na Nna ya wee kpọga ya eme omume a, bụ ndị ji omume a mee ihe dị ka ụzọ ahia n'ime ndị ohu. Olaudah Equiano, ọ bụ ezie na a zụrụ ya n'ụlọ, ọ bụ Igbo nke a manyere ịrụ ọrụ nye ezinụlọ Africa. O kwuru na o nwere mmetụta nke ezinụlọ, n'adịghị ka mgbe e mesịrị, mgbe e zigara ya na North America ma bụrụ ohu na Ngalaba Iri na Atọ.
Igbo apprenticeship bụ nke a na-akpọ Imu Ahia maọbụ ịgba bọyị kacha pụta ihe mgbe alụchara agha Biafra. na mpaghara igbo bụ nke ghọrọ onye a ma ama n'etiti ndị Igbo mgbe agha obodo Nigeria gasịrị. Na nbudata ịlanahụ iwu 20 nke Obafemi Awolowo nyere ya na naanị £ 20 ga - enye onye ọ bụla Biafran ka ọ dịrị ndụ n'agbanyeghị ihe ha nwere na ụlọ akụ tupu agha ahụ na ego ndị ọzọ nọ na Naijiria ọchịchị. Òtù:Pages with unreviewed translations
Retief
Retief bụ aha nke nna nke ndi Afrikaans. Ọ nwere ike izo aka na:
Asusu Suri
Suri (Churi, Dhuri, Shuri, Shuro), bụ asụsụ Surmic a na-asụ na mpaghara West Omo nke South West Ethiopia Peoples' Region di na Ethiopia, ruo n'ókè South Sudan site na Suri. Asụsụ ahụ nwere ihe karịrị pace to iri asato yiri nke Mursi. A na-akpọkarị asụsụ ahụ ụdị aha ya ọzọ, Surma, nke a na-akpọ alaka Surmic nke Eastern Sudanic, mana a na-ejikarị ụdị ahụ eme ihe maka asụsụ atọ ndị Surma na-asụ: Suri, Mursi, na Me'en.
A na-asụ Suri n'asụsụ abụọ site na mba abụọ, Tirma (Tirmaga, Cirma, Dirma, Terema, Terna, Tid, Tirima, Tirmagi) ya na Chai (Caci, Cai).
Steve Hofmeyr
thumb
Steve Hofmeyr (a mụrụ na 29 Ọgọst 1964) bụ onye na-agụ egwu, onye na-ede egwu, onye edemede, onye na-eme ihe nkiri na onye bụbu onye na-eme ihe ngosi TV na South Africa.
Ọ bụkwa onye egwu South Africa kacha baa ọgaranya.
Ndụ onwe
Hofmeyr lụrụ onye na-eme ihe nkiri Natasha Sutherland, onye ọ zutere na setịpụ Egoli: Place of Gold n'afọ 1998. Ha mụrụ ụmụ nwoke abụọ. Hofmeyr nwekwara ụmụ nwoke abụọ na ụmụ nwanyị abụọ site na ụmụ nwanyị ndị ọzọ. Di na nwunye ahụ gbara alụkwaghịm mgbe akụkọ banyere ọtụtụ ihe na-emetụta oge Hofmeyr n'ihe ngosi n'afọ 2008.
N'ọnwa Disemba afọ 2008, Hofmeyr kwuru na ọ wakporo Esmaré Weideman, onye nchịkọta akụkọ nke Huisgenoot, magazin Afrikaans a ma ama, site n'ịwụsa ya iko tii oyi na ngwụcha nke Miss South Africa. A sịrị na ọ boro ya na ndị nta akụkọ abụọ ndị ọzọ ụta maka ịgba alụkwaghịm ya na Sutherland. Miss Weideman mechara wepụ ebubo mwakpo ya.
N'abalị 19 ọnwa Disemba afọ 2013, e jidere Hofmeyr na Bronkhorstspruit maka ịkwọ ụgbọala na 169 km / h na mpaghara 80 km / h ma hapụ ya na mgbapụta nke R500. E mechara kwụọ ya R10,000 n'ụlọ ikpe Bronkhorstspruit na 23 Jenụwarị 2014.
Hofmeyr lụrụ Janine van der Vyver na 26 Jenụwarị 2014. N'afọ 2008, van der Vyver, onye nkuzi ahụike, kpughere na ha anọwo na-ahụ ibe ha kemgbe afọ iri. A mụrụ nwa ha nwanyị, Romy Lee, na 19 June afọ 2017.
Nna nna Hofmeyr, Steve Hofmeyr Sr., bụ onye ndu na Ossewabrandwag.
Hofmyer bụkwa Onye Kraịst kwusiri ike ma jee ozi afọ abụọ iwu kwadoro nke ọrụ agha achọrọ na South Africa n'oge ahụ.
Edemsibịa
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Ịrụghachi Ọhịa
áká_ịkẹngạ|thumb|Ebe a na-azụ osisi n'ebe okpomọkụ na Planeta Verde Reforestación S.A.'s plantation na Vichada Department, [[Colombia]] thumb|Ala e ji osisi mee ka ọ dị afọ iri na ise áká_ịkẹngạ|thumb|Ubi osisi red pine dị afọ iri abụọ na otu n'ebe ndịda Ontario Mweghari osisi (mgbe ụfọdụ, ịghaghachi azụ) bụ ihe ebumpụta ụwa ma ọ bụ kpachapụrụ anya iweghachi oke ọhịa na oke ọhịa (oke ọhịa) nke emebisịworo, na-abụkarị site na igbutu osisi mana ọ bụkwa mgbe a kpochapụrụ ya.
Nchịkwa
Okwu a na-arụrịta ụka n'ịkwagharị ọhịa a na-achịkwa bụ ma ọhịa na-aga n'ihu ga-enwe ụdị ụdị dị iche iche nke ọhịa mbụ ahụ. Ọ bụrụ na e were naanị otu ụdị osisi dochie oke ọhịa ahụ ma gbochie ahịhịa ndị ọzọ ka ọ ghara itolite azụ, oke ọhịa na-enweghị atụ nke yiri ihe ọkụkụ a na-akọ ga-esi na ya pụta. Otú ọ dị, ihe ka ọtụtụ n'ịkụgharị ọhịa na-agụnye ịgha mkpụrụ osisi dị iche iche nke a na-esi na mpaghara ahụ, na-abụkarị ụdị dị iche iche. Ihe ọzọ dị mkpa bụ mmeghari okike nke ụdị osisi na anụmanụ dị iche iche nke nwere ike ime na ncha doro anya. N'ebe ụfọdụ, nkwụsị nke ọkụ ọhịa ruo ọtụtụ narị afọ emewo ka e nwee nnukwu ọhịa ndị agadi na ndị otu ụdị. Ịkụ osisi nke obere mkpị doro anya, na/ma ọ bụ ọkụ enyere iwu, na-abawanye ụdị ndụ dị iche iche na mpaghara ndị a site n'ịmepụta ọtụtụ afọ na ụdị osisi dị iche iche.
Maka owuwe ihe ubi
Ọ bụghị nanị na a na-eji mkpụgharị ọhịa eme ihe maka mgbake nke ọhịa ndị mebiri emebi na mberede. Na mba ụfọdụ, dị ka Finland, ọtụtụ n'ime ọhịa ndị a na-ahụ maka osisi na ụlọ ọrụ pulp na akwụkwọ. Na nhazi dị otú ahụ, dị ka ihe ọkụkụ ndị ọzọ, a na-akụ osisi iji dochie ndị e gbuturu. Iwu Finnish Forest Act sitere na 1996 manyere iwugharị ọhịa ahụ mgbe e gbusịrị ya. N'ọnọdụ ndị dị otú ahụ, ụlọ ọrụ ahụ nwere ike igbutu osisi n'ụzọ iji mee ka ọ dị mfe ịkụgharị ọhịa. Ụlọ ọrụ na-emepụta osisi na-eji usoro dochie anya ọtụtụ osisi ndị ọ na-egbutu, na-ewe ọnụ ọgụgụ dị ukwuu nke ndị ọrụ okpomọkụ maka ọrụ ịkụ osisi. Dịka ọmụmaatụ, na 2010, Weyerhaeuser kọrọ na-akụ mkpụrụ 50 million. Otú ọ dị, iji ihe ọkụkụ na-akụghachi ọhịa ochie na-adịghị na-eji otu àgwà ndị ọhụrụ dochie nke ochie.
N'ime naanị afọ 20, ahịhịa teak dị na Costa Rica nwere ike ịmịpụta osisi ruru 400 m³ kwa hectare. Ka oke ọhịa teak ndị dị n'Eshia na-adị ụkọ ma ọ bụ sie ike inweta, ọnụ ahịa teak na-akụ ahịhịa na-ebuli elu kwa afọ. Ụdị ndị ọzọ, dị ka mahogany, na-eto nwayọọ nwayọọ karịa teak na Tropical America mana ọ bara uru nke ukwuu. Ndị na-akụ ngwa ngwa gụnyere pine, eucalyptus na Gmelina.
Mweghachi osisi, ọ bụrụ na ejiri ọtụtụ ụdị ụmụ amaala eme ihe, nwere ike inye uru ndị ọzọ na mgbakwunye na nkwụghachi ego, gụnyere mweghachi nke ala, mweghachi nke ahịhịa na anụ ọhịa dị n'ógbè ahụ, na ijide na ịchịkọta tọn 38 nke carbon dioxide kwa hectare kwa afọ.
Iweghachi nke ọhịa abụghị naanị ịkụ osisi dị mfe. Ọhịa bụ obodo dị iche iche na-emepụta ihe ndị nwụrụ anwụ n'ime ala ka oge na-aga. Otu nnukwu mmemme ịkụ osisi nwere ike ime ka ihu igwe dị n'ógbè ahụ dịkwuo mma ma belata ihe a na-achọ ọkụ ọkụ buru ibu nke mmanụ ọkụ maka oyi n'oge okpomọkụ.
Maka mbelata mgbanwe ihu igwe
Ohia bụ akụkụ dị mkpa nke okirikiri carbon zuru ụwa ọnụ n'ihi na osisi na osisi na-amịkọrọ carbon dioxide site na photosynthesis. Ya mere, ha na-ekere òkè dị mkpa na mbelata mgbanwe ihu igwe: 37  Site n'iwepụ ikuku carbon dioxide griin haus, oke ohia na-arụ ọrụ dị ka ikuku carbon nke terrestrial, nke pụtara na ha na-echekwa nnukwu carbon. N'oge ọ bụla, oke ọhịa na-enweta ihe ruru okpukpu abụọ nke carbon dị na mbara igwe: 1456  ọhịa na-ewepụ ihe dị ka ijeri tọn carbon atọ kwa afọ. Nke a bụ ihe dị ka 30% nke ikuku carbon dioxide niile. Ya mere, mmụba n'ozuzu oke ọhịa gburugburu ụwa ga-ebelata okpomọkụ zuru ụwa ọnụ.
Na mbido narị afọ nke 21st, mmasị n'ịkwagharị ọhịa tolitere n'ihi ike ọ nwere ibelata mgbanwe ihu igwe. Ọbụlagodi na-ewepụghị ọrụ ugbo na obodo ukwu, ụwa nwere ike ịkwagide ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ otu ijeri hectare nke ọhịa ọhụrụ. Nke a ga-ewepụ 25% nke carbon dioxide n'ikuku wee belata itinye uche ya na ọkwa dị na mmalite narị afọ nke 20. Mmụba okpomọkụ nke ogo 1.5 ga-ebelata ebe kwesịrị ekwesị maka oke ohia site na 20% n'afọ 2050, n'ihi na ụfọdụ ebe okpomọkụ ga-adị ọkụ. Mba ndị nwere oke ọhịa dị njikere bụ: Russia, Canada, Brazil, Australia, United States na China.
Atụmatụ anọ bụ isi bụ:
Ọtụtụ òtù gburugburu ụwa na-akwado imezu atụmatụ nke mbụ. Dịka ọmụmaatụ, na China, Jane Goodall Institute, site na ngalaba Shanghai Roots & Shoots, malitere Project Million Tree na Kulun Qi, Inner Mongolia iji kụọ otu nde osisi. China jiri hectare nde 24 nke oke ọhịa ọhụrụ iji belata 21% nke mmanụ ọkụ ndị China na 2000.: 1456  Na Java, Indonesia di na nwunye lụrụ ọhụrụ na-enye onye ọ bụla na-eduzi agbamakwụkwọ 5 seedlings. Di na nwunye ọ bụla na-agba alụkwaghịm na-enye onye ọ bụla gbara ha alụkwaghịm iri abụọ na ise. Costa Rica ji okpukpu abụọ nke mkpuchi ọhịa ya n'ime afọ 30 na-eji usoro enyemaka ya na ịkwụ ụgwọ ndị ọzọ maka ọrụ gburugburu ebe obibi, gụnyere nkwụghachi ụgwọ maka ndị nwe ala. A na-enweta ego ndị a site na onyinye mba ụwa na ụtụ isi obodo.
Usoro nke abụọ metụtara ịhọpụta ụdị maka ịkụ osisi. Na tiori, ịkụ ụdị osisi ọ bụla iji mepụta oke ọhịa ga-enwetakwu carbon dioxide site na ikuku. Agbanyeghị, ụdị mgbanwe mkpụrụ ndụ ihe nketa nwere ike ito ngwa ngwa karịa ụdị anaghị agbanwe agbanwe.: 93  Ụfọdụ n'ime ihe ọkụkụ ndị a na-etolite. A ga-akụ osisi ndị dị otú ahụ na-eto ngwa ngwa maka owuwe ihe ubi ma nwee ike ịmịkọrọ carbon dioxide ngwa ngwa karịa osisi ndị na-eji nwayọọ nwayọọ na-eto eto.:
Mmetụta na ọnọdụ okpomọkụ na-emetụta ọnọdụ ọhịa. Dịka ọmụmaatụ, mwegharị osisi na mpaghara boreal ma ọ bụ subarctic enwechaghị mmetụta na ihu igwe. Nke a bụ n'ihi na ọ nọchiri anya mpaghara albedo dị elu, nke snow na-achị nke nwere oke ọhịa albedo dị ala. N'ụzọ dị iche, ọrụ mweghachi nke okpomọkụ na-eduga na mgbanwe dị mma dị ka nhazi igwe ojii. Igwe ojii ndị a na-egosipụta ìhè anyanwụ, na-ebelata okpomọkụ.:
Ịkụ osisi na ihu igwe okpomọkụ na oge mmiri nwere uru ọzọ. N'ọnọdụ dị otú ahụ, osisi na-eto ngwa ngwa (na-edozikwu carbon) n'ihi na ha nwere ike itolite kwa afọ. Osisi ndị dị na ihu igwe na-ekpo ọkụ nwere, na nkezi, buru ibu, na-egbuke egbuke, na ọtụtụ akwụkwọ karịa ihu igwe na-abụghị okpomọkụ. Nnyocha e mere n'ịdị elu nke osisi 70,000 n'ofe Africa egosila na oke ọhịa ndị dị n'ebe okpomọkụ na-edozi mmetọ carbon dioxide karịa ka a tụrụ anya na mbụ. Nchọpụta a tụrụ aro na ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ otu ụzọ n'ụzọ ise nke mmanụ ọkụ na-esi n'oké ọhịa gafee Africa, Amazonia na Eshia. Simon Lewis kwuru, "Osisi ọhịa nke ebe okpomọkụ na-amịkọrọ ihe dịka 18% nke carbon dioxide agbakwunyere na mbara igwe kwa afọ site na mmanụ ọkụ na-ere ọkụ, na-egbochi mgbanwe mgbanwe."
N'ihe dị ka afọ 2008, a na-egbutu osisi dị ijeri hectare 1.3 kwa afọ. Ibelata nke a ga-ebelata oke ihe ọkụkụ dị mkpa iji nweta ogo nke mbelata.
Ụzọ e si eme ya
Otu nnyocha chọpụtara na ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ nde mmadụ 300 na-ebi n'okirikiri ohere mweghachi ọhịa dị na Global South, na-eme ka ọnụ ọgụgụ dị ukwuu nke obodo ndị na-enweghị ego na-akpata, ma na-arụ ụka maka itinye aka na "obodo" na ọrụ mweghachi nke ọhịa.
Iji osisi na mgbọrọgwụ ndị dị ugbu a
Ịkụ osisi ọhụrụ na-ebutekarị ihe ruru 90% nke mkpụrụ osisi na-ada ada. Otú ọ dị, ọbụna n'ebe ndị e gbuturu osisi, usoro mgbọrọgwụ dị adị na-adịkarị. Enwere ike ịbawanye uto site na ịkwachaa na coppicing ebe a na-egbutu alaka ole na ole nke ome ọhụrụ na-ejikarị eme ihe maka unyi, n'onwe ya bụ isi ihe na-akpata igbutu osisi. Ebe ọ bụ na a naghị akụ mkpụrụ ọhụrụ, ọ dị ọnụ ala. Na mgbakwunye, o yikarịrị ka ha ga-adị ndụ n'ihi na usoro mgbọrọgwụ ha adịlarị ma nwee ike ịbanye na mmiri dị n'ime ala n'oge oge siri ike na-enweghị mmiri ozuzo. Ọ bụ ezie na usoro a dị adị kemgbe ọtụtụ narị afọ, a na-akpọ ya ugbu a mgbe ụfọdụ ka ndị ọrụ ugbo jikwaa na-amụba ihe okike.
Ihe mkpali ego
Amụma na-akwalite mkpụgharị osisi maka ihe mkpali na nloghachi egosila nsonaazụ na-ekwe nkwa nke ịbụ echiche dị irè ma na-akpali akpali iji kụọ osisi n'ụwa niile n'ọ̀tụ̀tụ̀ dị ukwuu. Ụfọdụ ihe mkpali maka mkpụgharị ọhịa nwere ike ịdị mfe dị ka nkwụghachi ego. Streck and Scholz (2006) kọwara ka otu ndị ọkà mmụta sayensị sitere na ụlọ ọrụ dị iche iche si mepụta mbelata akwụ ụgwọ nke usoro igbutu osisi nke ga-akwụghachi mba ndị ka na-emepe emepe na-akpaghasị ihe ọ bụla ọzọ nke igbutu osisi. Mba ndị na-ekere òkè ma na-ewere nhọrọ iji belata ihe ọkụkụ ha sitere na igbutu osisi n'ime oge a ga-enweta ụgwọ ọrụ ego maka ikuku carbon dioxide nke ha na-ezere.: 875   Iji bulie ịkwụ ụgwọ, mba ndị ọbịa ga-enye ego nke gọọmentị ma ọ bụ kparịta ụdị ụfọdụ. nke mbinye ego na ụlọ ọrụ ego nke ga-achọ isonye na nkwụghachi ụgwọ e kwere ná mba ọzọ. Enwere ike itinye ego obodo ahụ nwetara iji nyere aka chọta ụzọ ọzọ maka igbutu oke ọhịa. Usoro a niile nke igbutu ikuku ga-abụ nke afọ ofufo, mana mgbe mba ahụ kwekọrịtara iwetu ihe ọkụkụ ha, ha ga-amarịrị ibelata ihe ọkụkụ ha. Agbanyeghị, ọ bụrụ na obodo enweghị ike iru ọrụ ha, ebumnuche ha ga-agbakwunye na oge ntinye aka ọzọ. Ndị dere amụma ndị a na-ahụ nke a dị ka naanị nkwekọrịta gọọmentị na gọọmentị; ụlọ ọrụ nkeonwe agaghị eso na azụmaahịa akwụ ụgwọ.
Ebe ọzọ na-enweta ego na-enweta iji kwado ọrụ mkpogharị osisi na-ekwu maka ire kredit carbon sequestration, nke enwere ike irere ụlọ ọrụ na ndị mmadụ n'otu n'otu na-achọ ịkwụghachi akara ụkwụ carbon ha. Usoro a na-enye ohere ka ndị nwe ala na ndị ọrụ ugbo na-enweta ego ha nwetara site n'ịkwalite osisi nke ala ha, ebe ha na-erite uru n'otu oge site na ahụike ala dị mma na ụbara mmepụta ihe.
N'akụkụ usoro mkpali ego n'oge gara aga, uru ụtụ isi nke osisi bụ ụzọ ọzọ gọọmentị si agba ndị ụlọ ọrụ ume ka ha kwalite ụzọ mkpọ osisi site na nkwa nke nkwụsịtụ ụtụ isi.
Dị ka ọtụtụ ndị nwe ala na-achọ inweta kredit carbon site na nkewa, nsonye ha na-akwadokwa ụdị ndụ dị iche iche ma na-enye ọrụ gburugburu ebe obibi maka ihe ọkụkụ na anụ ụlọ.
Mmejuputa
áká_èkpè|thumb|Ọhịa na-etolite ọzọ na Mount Baker-Snoqualmie National Forest, Washington steeti, US
Ụwa Nile
Nzukọ akụ na ụba ụwa nke 2020, nke e mere na Davos, kwupụtara mmepụta nke mkpọsa osisi Trillion, nke bụ atụmatụ na-achọ ịkụ osisi 1 trillion n'ofe ụwa. Mmejuputa iwu a nwere ike inwe nnukwu uru gburugburu ebe obibi na nke ọha mana ọ dị mkpa ka ahaziri ya na ọnọdụ mpaghara.
Atụmatụ mweghachi nke odida obodo na-achọ imezigharị odida obodo na rụkwaa akụkụ ndị dị n'akụkụ na ndị mebiri emebi iji wepụta ala ọhịa na-arụpụta ihe nke na-adịte aka na ogologo oge. Ọ na-achọ ijide n'aka na eweghachiri ọrụ dị iche iche nke gburugburu ebe obibi na iji ala, chekwaa ma chekwaa ka oge na-aga.
China
Na China, ọtụtụ mmemme mịgharị ihe dị adị kemgbe 1970s, bụ nke nweworo ihe ịga nke ọma n'ozuzu ya. Mkpuchi ọhịa amụbaala site na 12% nke ala China ruo 16%. [Ebe e bipụtara onwe ya?] Otú ọ dị, mmemme a kapịrị ọnụ enwebeghị ihe ịga nke ọma. "Mgbidi Green nke China", mbọ iji gbochie mgbasawanye nke Ọzara Gobi, ka e mere atụmatụ ka ọ dị kilomita 2,800 (4,500 km) ogologo ma rụchaa ya na 2050. N'afọ 2015, China kwupụtara atụmatụ ịkụ osisi ijeri 26 site na mba ahụ. afọ 2025; ya bụ, osisi abụọ maka ụmụ amaala China ọ bụla kwa afọ. China chọrọ ka ụmụ akwụkwọ tolitere karịa afọ 11 kụọ otu osisi kwa afọ ruo mgbe ha gụsịrị akwụkwọ n'ụlọ akwụkwọ sekọndrị.
N'afọ 2017, Saihanba Afforestation Community meriri UN Champions of the Earth Award inspiration and Action maka mbọ ha na-eme nke ọma n'ịkụgharị osisi, bụ nke malitere mgbe ha chọpụtara na otu osisi dị ndụ.
Site na 2016 ruo 2021, 3976 square kilomita nke ọhịa ka a kụrụ na Tibet Autonomous Region, na-enwe atụmatụ a ga-akụ osisi 20 nde tupu 2023.
N'afọ 2012-2022 China weghachiri oke ọhịa karịrị nde hectare 70 (700,000 km2). China kwadoro ịkụ na ichekwa osisi ijeri 70 n'afọ 2030 dịka akụkụ nke Mgbasa Ozi Osisi Trillion.
Amalitere na 1978 ma hazie ya ka ọ ga-adịgide ruo 2050, mmemme mmepe ọhịa atọ nke Northern echebe - nke a na-akpọkarị "Great Green Wall" - bu n'obi kụọ ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ nde acres 90 nke ọhịa ọhụrụ n'ebe dị kilomita 2,800 nke ugwu China.
Japan
Ministry of Agriculture, Forestry and Fishery na-akọwa na ihe dị ka ụzọ abụọ n'ụzọ atọ nke ala Japan jupụtara n'oké ọhịa, na ọ fọrọ nke nta ka ọ gbanwee site na 1966 ruo 2012. Japan kwesịrị ibelata 26% nke ikuku gas na-esi na 2013 site na 2030 iji mezuo Paris. Agreement na-agbalị ibelata 2% n'ime ha site ọhịa.
Oke mmetọ gburugburu ebe obibi na ahụ mmadụ tinyere ihe metụtara igbukpọ osisi, mmetọ mmiri, mmebi anwụrụ ọkụ, na mfu nke ala nke ọrụ Ngwuputa na Ashio kpatara, Tochigi ghọrọ okwu mmekọrịta ọha na eze mbụ na Japan, mgbalị nke Shōzō Tanaka toro ruo nnukwu mkpọsa megide ọla kọpa. ọrụ. Nke a mere ka e kee 'Watarase Yusuichi Pond', iji dozie mmetọ nke bụ saịtị Ramsar taa. Reforestation e duziri dị ka akụkụ nke igbu osisi n'ihi enweghị ike nke onwe-agbake site eke ala n'onwe ya n'ihi oké njọ ala mmetọ na ọnwụ nke osisi n'ihi na ọnwụ nke ala maka osisi na-eto eto, si otú mkpa artificial mgbalị metụtara iwebata nke ike Ona si n'èzí. . Malite na gburugburu 1897, ihe dị ka 50% nke ugwu nkwọcha alaghachila azụ akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ.
Pakistan
A malitere Tsunami Billion Tree na 2014 site n'ịkụ osisi 10 ijeri, nke gọọmentị mpaghara Khyber Pakhtunkhwa (KPK) na Imran Khan, dị ka nzaghachi maka ihe ịma aka nke okpomọkụ ụwa. Tsunami ijeri osisi Pakistan weghachiri oke ọhịa 350,000 na ala mebiri emebi karia nkwa ịma aka Bonn ya.
Na 2018, praịm minista Pakistan Imran Khan kwupụtara na mba ahụ ga-akụ osisi ijeri iri n'ime afọ ise na-abịa.
N'afọ 2020, gọọmentị Pakistan wepụtara atụmatụ ịkpọ ndị ọrụ 63,600 ka ha kụọ osisi na mpaghara ugwu Punjab, nwere ụdị ụmụ amaala dịka acacia, mulberry na moringa. Ebumnuche a bụ iji belata enweghị ọrụ nke mkpọchi mkpọchi kpatara iji belata mgbasa nke COVID-19.
Philippines
Na 2011, Philippines guzobere National Greening Programme dị ka mmemme kachasị mkpa iji nyere aka belata ịda ogbenye, kwalite nchekwa nri, nkwụsi ike gburugburu ebe obibi, na nchekwa ihe dị iche iche, yana ịkwalite mbelata mgbanwe ihu igwe na mmegharị na mba ahụ. Mmemme ahụ meghere ụzọ maka ịkụ ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ijeri mkpụrụ osisi 1.4 n'ihe dịka hectare nde 1.66 na mba n'oge 2011-2016. Òtù Na-ahụ Maka Nri na Ọrụ Ugbo nke Mba Ndị Dị n'Otu họọrọ Philippines nke ise n'etiti mba ndị na-akọ oke uru mpaghara ọhịa kwa afọ, nke ruru hectare 240,000 n'oge 2010-2015.
Armenia
Ọ bụ Armenia Tree Project tọrọ ntọala na 1994 iji lebara nsogbu gburugburu ebe obibi na akụ na ụba metụtara oke ọhịa Armenia na-ebelata. Kemgbe e hiwere ya, nzukọ a akụwo ihe karịrị nde osisi 6.5 n'ime obodo niile na Armenia.
Ireland
N'afọ 2019, gọọmentị Ireland kpebiri ịkụ osisi nde 440 n'afọ 2040. Mkpebi a bụ akụkụ nke atụmatụ gọọmentị ime ka Ireland ghara ịnọpụ iche na carbon n'afọ 2050 site na iji ume ọhụrụ, mgbanwe iji ala na ụtụ carbon.
A na-akwali Ireland ịbawanye oriri osisi na-adigide ma na-agbakwunyekwa ọnọdụ ọrụ enyi na enyi. Ha agbaala mbọ iji belata ojiji nke ikuku methane site n'ịbinye aka n'akwụkwọ iji weghachite iji methane 30%.
Germany
Ka ọ na-erule narị afọ nke 14, ụlọ ọrụ emebiwo ọhịa ndị dị n'ebe ndị mmadụ buru ibu, nke ọtụtụ n'ime ha chọrọ osisi maka ọrụ ha. Peter Stromer (1310-1388), onye nwe Stromer trading na ụlọ ọrụ azụmahịa, bụ nke ụkọ a kpaliri "ime nnwale omenala ọhịa". N'afọ 1368, ọ kụrụ osisi fir na pine nke ọma na Nuremberg Reichswald, bụ nke ka oge na-aga kwụsịrị ụkọ osisi ma guzobe "mmeri nke pine na Nuremberg Reichswald" (na-efunahụ osisi ndị ọzọ). "Ozizi nke ịgha mkpụrụ nke coniferous" gbasara n'ọtụtụ ebe site na iwu oke ọhịa na ihe odide ndị ọzọ n'oge ahụ.
Achọrọ mkpụgharị ọhịa dịka akụkụ nke iwu oke ọhịa gọọmenti etiti. 31% nke Germany bụ oke ọhịa, dị ka akwụkwọ ndekọ ọnụ ahịa ọhịa nke abụọ nke 2001-2003 siri dị. Oke oke ọhịa dị na Jamanị mụbara n'etiti ngwa ahịa ọhịa nke mbụ na nke abụọ n'ihi oke ọhịa nke ahịhịa ndị mebiri emebi na mpaghara ọrụ ugbo.
United Kingdom
Kemgbe 1980s, a kụrụ osisi nde 8.5 na United Kingdom na mpaghara Midlands gburugburu obodo Moira na Donistorpe, nke dị nso na Leicester. A na-akpọ ebe ahụ The National Forest. Ọrụ mkpogharị osisi ka ukwuu, nke a na-akpọ The Northern Forest, na-amalite na South Yorkshire. Ọ na-achọ ịkụ osisi nde 50. N'agbanyeghị nke a, a katọrọ gọọmentị UK maka imezu ebumnuche ịkụ osisi ya. Enweelakwa nchegbu maka ịkụ osisi na-abụghị nke obodo na-akpaghasị iguzosi ike n'ezi ihe nke gburugburu ebe obibi na usoro nke ihe ga-abụ mweghachi ebe obibi.
Israel
Kemgbe 1948, a rụzuru nnukwu ọrụ mweghachi na ịkụ osisi n'Izrel. Akụla osisi nde 240. Ọnụọgụ mkpochapụ carbon n'ime oke ọhịa ndị a yiri oke ọhịa ndị Europe.
Israel na naanị otu mba ọzọ ka edepụtara na ha nwere ụbara oke ọhịa n'afọ ndị 2000. Enwere ike ịsị na ụdị ọganihu a bụ omume ọha mmadụ nke Israel na-etinye n'ime obodo ha.
Lebanọn
Ruo ọtụtụ puku afọ, Lebanon kpuchiri n'oké ọhịa; Otu ụdị mmasị, Cedrus libani bara ezigbo uru, ọ fọrọ nke nta ka ọ ghara ikpochapụ ya n'ihi ịrụ ọrụ osisi. Ọtụtụ omenala oge ochie n'akụkụ Oké Osimiri Mediterenian na-egbute osisi ndị a gụnyere ndị Finishia bụ ndị na-eji cedar, pine na osisi junipa arụ ụgbọ mmiri, ndị Rom, bụ ndị na-egbutu ha maka ọkụ ọkụ na-ere ọkụ, na ndị Ottoman, bụ ndị na-eji ọtụtụ n'ime ọhịa cedar fọdụrụnụ. Lebanon dị ka mmanụ ụgbọala na ụgbọ oloko uzuoku na mmalite narị afọ nke 20. N'agbanyeghị puku afọ abụọ nke igbutu osisi, oke ọhịa ndị dị na Lebanon ka na-ekpuchi 13.6% nke mba ahụ, na ala ndị ọzọ nke osisi na-anọchi anya 11%.
Iwu Nke 558, nke ndị omeiwu nke Lebanon kwadoro na Eprel 19, 1996, na-achọ ichebe ma gbasaa ọhịa ndị dị ugbu a, na-ekewa oke ọhịa nile nke cedar, fir, elu junipa, cypress evergreen na osisi ndị ọzọ, ma dịgasị iche iche ma ọ bụ otu, ma steeti. -nwere ma ọ bụ na ọ bụghị dị ka ọhịa echekwara.
Ebe ọ bụ na 2011 ka a kụrụ ihe karịrị osisi 600,000, gụnyere cedars na ụdị ala ndị ọzọ, na Lebanọn dum dị ka akụkụ nke Lebanon Reforestation Initiative, nke na-achọ iweghachi oke ọhịa Lebanon. Ọrụ ndị a na-enweta ego na mpaghara yana site n'aka ndị ọrụ ebere mba ụwa na-arụ nnukwu osisi cedar a na-arụ na mpaghara Mediterenian, ọkachasị na Lebanon na Turkey, ebe a na-akụ ihe karịrị nde cedar 50 nde kwa afọ.
The Lebanon Reforestation Initiative na-arụ ọrụ na ebe a na-elekọta osisi na Lebanon niile kemgbe 2012 iji too osisi siri ike na ọnụego nlanarị dị elu.
Turkey
N'ime hectare nde 78 nke mba ahụ na mkpokọta Ministri Ọrụ Ugbo na oke ohia bu n'obi ịbawanye oke ọhịa Turkey ruo 30% n'afọ 2023.
Afọ 4000 gara aga Anatolia bụ 60% ruo 70% ọhịa. Ọ bụ ezie na osisi osisi Turkey ka dị iche iche karịa ọtụtụ mba Europe igbutu osisi mere n'oge oge ochie na oge akụkọ ihe mere eme, gụnyere oge Rom na Ottoman.
Ọnụ ọgụgụ nke ikuku griin haus nke Turkey wepụrụ site na oke ohia bụ ihe a na-ejighị n'aka. Dị ka 2019 Otú ọ dị, a na-eme nyocha ọhụrụ site n'enyemaka nke satịlaịtị na nha ala ọhụrụ na ozi ka mma kwesịrị ịdị na 2020.
Dị ka ụlọ ọrụ World Resources Institute si kwuo "Atlas of Forest Landscape Opportunities" nde hectare 50 bụ oke ọhịa nwere ike ime, mpaghara yiri oke ọhịa Anatolian oge ochie a kpọtụrụ aha n'elu. Nke a nwere ike inye aka belata mgbanwe ihu igwe na Turkey. Iji nyere aka chekwaa ụdị ndụ dị iche iche nke Turkey ka atụwo aro ka oke ọhịa na-adigide. Ọ dịkwa mkpa ijikwa nlekọta ala ahịhịa emelitere.
Ụbọchị oke ọhịa nke mba dị na 11 Nọvemba mana, dịka otu ndị ọrụ ugbo na ndị na-azụ ahịa ọhịa siri kwuo n'agbanyeghị na ndị ọrụ afọ ofufo kụrụ ọnụ ọgụgụ osisi na 2019, ọtụtụ nwụrụ site na 2020 n'otu akụkụ n'ihi ụkọ mmiri ozuzo.
Canada
Natural Resources Canada (Ngalaba na-ahụ maka ihe ndị sitere n'okike) na-ekwu na mbelata oke ọhịa nke mba site na 1990 ruo 2015, na Canada nwere ọnụ ọgụgụ igbukpọ osisi kacha ala n'ụwa. Ụlọ ọrụ ọhịa bụ otu n'ime isi ụlọ ọrụ na Canada, nke na-enye ihe dị ka 7% nke akụ na ụba Canada, na ihe dị ka 9% nke oke ọhịa dị n'ụwa dị na Canada. Ya mere, Canada nwere ọtụtụ atumatu na iwu itinye aka na njikwa ọhịa na-adigide. Dịka ọmụmaatụ, 94% nke oke ọhịa Canada bụ ala ọha na eze, gọọmentị na-amanye ịgha osisi mgbe ha wechara ya n'ọhịa ọha.
United States
thumb|Ịgha mkpụrụ n'ebe ọkụ gbara site na USFS, Idaho Panhandle National Forest Ọ bụ ebumnuche ekwuru nke US Forest Service (USFS) ijikwa akụ oke ọhịa nke ọma. Nke a na-agụnye mkpụgharị osisi mgbe owuwe ihe ubi osisi, na mmemme ndị ọzọ.
Ihe ndekọ nke United States Department of Agriculture (USDA) na-egosi na ọhịa nwere ihe dị ka 46% nke ngụkọta ala US na 1630 (mgbe ndị ọbịa Europe malitere ịbịarute ọnụ ọgụgụ buru ibu), mana agbadala ruo 34% na 1910. Mgbe 1910 gasịrị, mpaghara ọhịa ka dịgidere. ọ fọrọ nke nta ka ọ bụrụ mgbe niile n'agbanyeghị na ọnụ ọgụgụ US abawanyela nke ukwuu. N'ọgwụgwụ narị afọ nke 19, e hiwere US Service Forest Service n'otu akụkụ iji lebara nchegbu nke ọdachi ndị na-emere onwe ha anya n'ihi igbutu osisi, na mmemme nhazigharị ọhụrụ na iwu gọọmenti etiti dịka Knutson-Vandenberg Act (1930). Ụlọ ọrụ na-ahụ maka oke ọhịa nke United States na-ekwu na a chọrọ mkpụgharị osisi nke mmadụ na-eduzi iji kwado nrụpụta okike na ụlọ ọrụ ahụ na-etinye aka na nyocha na-aga n'ihu n'ime ụzọ dị irè isi weghachi ọhịa.
Banyere afọ 2020, United States of America kụrụ osisi ijeri 2.5 kwa afọ. Na mbido afọ 2020, ụgwọ ga-abawanye ọnụ ọgụgụ ahụ ruo ijeri 3.3, ndị Republican tụpụtara ya, ka Onye isi ala Donald Trump sonyeere Mgbasa Ozi Osisi Trillion.
Costa Rica
Site na iweghachi ọhịa na nchekwa gburugburu ebe obibi, Costa Rica ji okpukpu abụọ kpuchie ọhịa ya n'ime afọ 30.