cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Shitaye Gemechu
Njikọ mpụga
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Badagry Coconut beach
thumb|Badagry Coconut beach Badagry Coconut Beach dị n'obodo Badagry na ọdịda anyanwụ nke Lagos steeti, Naịjịrịa. Ọ dị n'akụkụ ókèala nke Benin Republic. Ebe ezumike gbara osimiri ahụ gburugburu ebe ndị mmadụ na-ewe jụụ ma na-enweta ume ọhụrụ mgbe ha na-eleta osimiri. Dị ka akụkọ si kwuo, a na-enwe osisi akị bekee nde abụọ ugbu a ma nwee ike inwe osisi nde iri.
Ellaphie Ward-Hilhorst
Johanna Ellaphie Ward-Hilhorst (n'ubochí irí n'ọnwa Julaị 1920 Pretoria rụọ úbọchị irí àtó n'ọnwa June 1994 Cape Town) bụ ónyé na-ese ihe ọkụkụ na South Africa.
Mgbè ọ laghachiri South Africa, ọ rụrụ ọrụ na ụwa mgbasa ozi dị ka ónyé na-ese ihe na-ere ahịa na Cape Town na Johannesburg rụọ mgbè ọ lara ezumike nká na 1970 mgbè o mechara nwee ógè iji tinye áká na nkà ya dị ka ónyé omenkà botanical. Ebe ọ bụ na ọ na-enwe ịhụnanya na mmasị mgbè niile màkà ụdị Pelargonium, ọ malitere igosi ụdị niile a maara. Nnukwu ọrụ a méré ka e bipụta mpịakọta atọ na 1977, 1981 na 1988. Nchịkọta niile nke narị atọ na iri na anọ mbụ mmiri-acha na otu narị na iri isii ejiji sketches na pensụl bụ nke Brenthurst Library na Johannesburg nwetara na 1989. A chọtara efere Pelargonium zuru ezu na ụlọ ọrụ ya mgbè ọ nwụsịrị n'ike.
Ihe atụ nke ọrụ ya dị na nchịkọta na-adịgide adịgide nkè Hunt Institute for Botanical Documentation, Pittsburgh, USA., Shirley Sherwood Collection yana ọtụtụ nchịkọta onwé ónyé dị mkpà.
Onyinye na nsọpụrụ
The Botanical Society of South Africa nyèrè ya Cythna Letty Medal na 1988: South African Association of Botanists nyere Certificate of Merit na onyinye ya na usoro botany na 1990 ọ natara Gold Medal màkà ihe osise Haemanthus na Royal Horticultural Society Exhibition na London.
A na-echeta ya na Pelargonium ellaphieae E. M. Marais, Gasteria ellaphiee E.van Jaarsveld na Tylecodon ellaphieceae Van Jaarsv.
Ụbọchị
thumb|GreenwUhrWelt.jpg N'ozuzu, otu ụbọchị bụ oge nke otu ntụgharị nke ụwa (ihe dịka awa 24) ma ọ bụ otu ntụgharị nke nnukwu ihe ndị ọzọ na-enyocha mbara igwe. Na ndụ kwa ụbọchị, okwu ahụ bụ "ụbọchị" na-ezokarị aka n'ụbọchị anyanwụ, nke bụ ogologo n'etiti ehihie abụọ nke anyanwụ ma ọ bụ oge anyanwụ ruru ebe kachasị elu. Okwu ahụ bụ́ “ụbọchị” nwekwara ike na-ezo aka n’ehihie, bụ́ oge mgbe ebe ahụ na-enweta ìhè anyanwụ kpọmkwem na nke na-apụtachaghị ìhè. N'ụwa, dịka ọnọdụ na-agafe ụbọchị ya, ọ na-ahụ ụtụtụ, ehihie, ehihie, mgbede, na abalị. Mmetụta nke otu ụbọchị dị mkpa maka ọtụtụ usoro ndụ, nke a na-akpọ rhythm circadian.
Enwere ike ịhazi ụbọchị na kalenda dị ka ụbọchị, na-abụkarị ọnwa na afọ. Ọtụtụ kalenda 'nhazi nke ụbọchị na-eji ma ọ bụ ma Sun's ( kalenda anyanwụ) ma ọ bụ ọnwa (kalịnda ọnwa) ọnọdụ ikwu na mbara igwe. A na-anabata mmalite nke ụbọchị dịka oge etiti abalị ma ọ bụ etiti abalị, nke edere ka elekere 0:00 ma ọ bụ 12 nke ụtụtụ na elekere 12- ma ọ bụ 24. N'ihi na oge etiti abalị na-adịgasị iche n'etiti ọnọdụ, a na-ahazi mpaghara oge iji kwado iji oge ọkọlọtọ otu.
N'ime ngwa a kapịrị ọnụ, a na-agbanwe nkọwa nke otu ụbọchị, dị ka ụbọchị SI (kpọmkwem 86,400 sekọnd) ejiri maka kọmpụta na idobe ụkpụrụ, ngụkọta oge mpaghara nke mgbanwe ụwa nke ụbọchị anyanwụ, yana ụbọchị kpakpando na sidereal. ụbọchị (iji mbara igwe) eji maka mbara igwe. Na mba ụfọdụ, enwere ike ịtọ otu ụbọchị malite na mbụ ma ọ bụ mechaa site na oge nchekwa ìhè, na-eme ka o kwe omume ịnwe ụbọchị obodo 23- ma ọ bụ 25.
pụtara na pụtara ụbọchị anyanwụ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a0/EpicEarth-Globespin-tilt-23.4.gif/220px-EpicEarth-Globespin-tilt-23.4.gif|thumb|Ntugharị ụwa nke Deep Space Climate Observatory sere onyinyo ya, na-egosi tilt axis A na-eji ọtụtụ nkọwa nke echiche mmadụ zuru ụwa ọnụ dabere na ọnọdụ, mkpa na ịdị mma. E wezụga ụbọchị nke awa 24 (sekọnd 86,400), a na-eji okwu ụbọchị mee ihe maka ọtụtụ oge dị iche iche dabere na ntụgharị nke ụwa gburugburu axis ya. Otu ihe dị mkpa bụ ụbọchị anyanwụ, nke a kọwara dị ka oge ọ na-ewe maka Sun ịlaghachi na njedebe ya (ebe kachasị elu na mbara igwe). N'ihi na orbits nke eluigwe adịghị okirikiri zuru oke, yabụ na ihe na-aga n'ọsọ dị iche iche n'ọnọdụ dị iche iche n'okirikiri ha, ụbọchị anyanwụ abụghị otu ogologo oge n'ime afọ orbital. N'ihi na ụwa na-aga n'okporo ụzọ eccentric gburugburu anyanwụ ka ụwa na-agbagharị na axis nwere mmasị, oge a nwere ike ịbụ 7.9 sekọnd karịa (ma ọ bụ ihe na-erughị) awa 24. N'ime iri afọ ndị na-adịbeghị anya, nkezi ogologo nke ụbọchị anyanwụ n'ụwa abụrụla ihe dịka 86,400.002 sekọnd (awa 24.000 000 6) na enwere ugbu a ihe dịka 365.2421875 ụbọchị anyanwụ n'otu afọ okpomọkụ.
Omenala oge ochie nwere mmalite ụbọchị ọhụrụ na ọbịbịa ma ọ bụ ọdịda anyanwụ na mbara mpaghara (ngụkọta ndị Italy, dịka ọmụmaatụ, ịbụ awa 24 site na ọdịda anyanwụ, ochie). The kpọmkwem oge nke, na etiti oge n'etiti, abụọ ọwụwa anyanwụ ma ọ bụ ọdịda anyanwụ na-adabere na ala ọnọdụ (longitude na latitude, nakwa dị ka elu), na oge nke afọ (dị ka e gosiri oge ochie hemispherical sundials).
Enwere ike ịkọwa ụbọchị na-adịgide adịgide site na anyanwụ na-agafe na mpaghara meridian, nke na-eme n'ehihie mpaghara (njedebe elu) ma ọ bụ etiti abalị (njedebe dị ala). The oge na-adabere na ala lonjituudu, na n'ókè dị nta na oge nke afọ. Ogologo ụbọchị dị otú ahụ fọrọ nke nta ka ọ bụrụ mgbe niile (awa 24 ± 30 sekọnd). Nke a bụ oge dị ka anwụ anwụ ọgbara ọhụrụ gosiri.
Ọganihu ọzọ na-akọwapụta echiche ụgha nke Sun na-eji ọsọ na-aga n'ihu na mbara igwe; ọsọ bụ otu ihe ahụ dị ka nkezi ọsọ nke ezigbo Sun, ma nke a na-ewepụ mgbanwe dị iche iche n'ime otu afọ ka Ụwa na-agagharị n'akụkụ ya gburugburu anyanwụ (n'ihi ma ọsọ ya na axial tilt).
Ụbọchị obodo
Maka ebumnuche obodo, a na-akọwakarị oge elekere maka mpaghara dum dabere na oge anwụ nke mpaghara na etiti meridian. A malitere ịnakwere mpaghara oge ndị dị otú ahụ n'ihe dị ka n'etiti narị afọ nke 19 mgbe ụgbọ okporo ígwè na-enwe usoro ihe omume mgbe nile malitere iji, na ọtụtụ mba ndị bụ isi nakweere ha ka ọ na-erule 1929. N'ihe dị ka 2015, n'ụwa nile, a na-eji mpaghara 40 dị otú ahụ ugbu a: mpaghara etiti, nke akọwapụtara ndị ọzọ niile dị ka nkwụsị, ka a maara dị ka UTC ± 00, nke na-eji Coordinated Universal Time (UTC).
Mgbakọ a na-ahụkarị na-amalite ụbọchị obodo n'etiti abalị: nke a dị nso n'oge njedebe ala nke Sun na etiti meridian nke mpaghara oge. Enwere ike ịkpọ ụbọchị dị otú ahụ dị ka ụbọchị kalenda.
A na-ekekarị otu ụbọchị n'ime awa 24 nke nkeji iri isii, yana nkeji nke ọ bụla nwere sekọnd iri isii.
Tom Wilson (record producer)
Thomas Blanchard Wilson Jr. (March 25, 1931 na September 6, 1978) bụ onye America na-emepụta ihe ndekọ nke a maara nkè ọma màkà ọrụ ya na Bob Dylan, Mothers of Invention, Simon & Garfunkel, Velvet Underground, Cecil Taylor, Sun Ra, Eddie Harris, Nico, Eric Burdon and the Animals, the Blues Project, Clancy Brothers na Tommy Makem, na ndị ọzọ.
Ụbọchị
Sidereal ụbọchị
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/04/PIA19547-Ceres-DwarfPlanet-Dawn-RC3-Animation-20150504.gif/220px-PIA19547-Ceres-DwarfPlanet-Dawn-RC3-Animation-20150504.gif|thumb|Ntughari nke Ceres, mbara ụwa dwarf kasị ukwuu Ụbọchị dị n'akụkụ ma ọ bụ ụbọchị kpakpando bụ ogologo oge ọ na-ewe maka Ụwa iji mee otu ntụgharị zuru ezu n'ihe gbasara mbara igwe ma ọ bụ kpakpando dị anya (nke e chere na a ga-edozi ya). A na-eji tụọ ụbọchị dịka nke a na mbara igwe. Ụbọchị dị n'akụkụ dị ihe dịka nkeji 4 na-erughị ụbọchị anyanwụ nke awa 24 (awa 23 nkeji 56 na 4.09 sekọnd), ma ọ bụ 0.99726968 nke ụbọchị anyanwụ nke awa 24. Enwere ihe dị ka ụbọchị 366.2422 kpakpando n'ime otu afọ okpomọkụ (otu ụbọchị kpakpando karịa ọnụ ọgụgụ nke ụbọchị anyanwụ).
E wezụga ụbọchị kpakpando n'ụwa, ahụ ndị ọzọ dị na Sistemu Anyanwụ nwere oge ụbọchị, ogologo oge nke ndị a bụ:
Tom Wilson (record producer)
Mbido ndụ na agụmakwụkwọ
A mụrụ Wilson na Machị 25, 1931, nwa Thomas Blanchard na Fannie Odessa (Brown) Wilson. Ọ tolitere na Waco, Texas, ébé ọ gàrà A.J. Moore High School, ma bụrụkwa ónyé otu New Hope Baptist Church. Mgbè ọ na-aga Mahadum Fisk, a kpọrọ Wilson ka ọ gaa Mahadum Harvard ébé ọ sonyeere Harvard New Jazz Society na ụlọ ọrụ redio WHRB; na nke ikpeazụ o mechara kwado ịga nke ọma ya niile na azụmaahịa egwu.
Ụbọchị
N'ime International System of Units
Na International System of Units (SI), ụbọchị abụghị otu ọrụ gọọmentị, mana anabatara maka ojiji ya na SI. A na-akọwa otu ụbọchị, nwere akara d, site na iji nkeji SI dị ka sekọnd 86,400; nke abụọ bụ isi nkeji oge na nkeji SI. Na 1967-68, n'oge 13th CGPM (Mkpebi 1), International Bureau of Weights and Measures (BIPM) degharịrị nke abụọ dị ka "... oge nke 9,192,631,770 oge nke radieshon kwekọrọ na mgbanwe n'etiti abụọ hyperfine ọkwa nke abụọ. ala ala nke ceium 133 atom." Nke a na-eme ka ụbọchị dabere na SI dịruo kpọmkwem 794,243,384,928,000 nke oge ndị ahụ.
Tom Wilson (record producer)
Ọrụ
Mgbè ọ gụsịrị akwụkwọ na Harvard, ọ gbaziri $ 500 (nke ya na $ 5,058 ) iji guzobe Transition Records, na-enwe ihe mgbaru ọsọ n'uche ịmepụta akara ndekọ na idekọ ndị egwu jazz kachasị elu n'ụbọchị ahụ. Akara ahụ wepụtara ihe dị ka abọm iri na abụọ, gụnyere Sun Ra's Jazz By Sun Ra (nke a kpọrọ Sun Song mgbe e wepụtara ya na 1968), nke bụ LP mbụ nke Ra (LP nke abụọ nke ihe Transition ka a na-ewepụtaghị ruo 1968), na abọm Jazz Advance nke Cecil Taylor, nke bụ ntọhapụ izizi Taylor. Transition weputara nnọkọ mbụ nke Doug Watkins, Donald Byrd, na Herb Pomeroy duziri. Ákàrà ahụ dàrà ogbenye na 1957 ma ree akwụkwọ ahụ na Blue Note na Delmark Records. Ọrụ Wilson na Transition Records nyeere ya aka inweta ọrụ na United Artists Records na 1957. Ọ rụrụ ọrụ dị ka onye na-emepụta ihe màkà ụlọ ọrụ jazz, gụnyere Savoy Records, ónyé ọ dekọrọ Sun Ra ọzọ na 1961.
Ụbọchị
Na nkeji iri na metric
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/36/Decimal_Clock_face_by_Pierre_Daniel_Destigny_1798-1805.jpg/220px-Decimal_Clock_face_by_Pierre_Daniel_Destigny_1798-1805.jpg|thumb|Akụkụ elekere iri, nke e mere na mmalite narị afọ nke iri na itoolu E meela atụmatụ oge dị iche iche ma ọ bụ metric, mana anaghị akọwa ụbọchị ahụ, ma jiri ụbọchị ma ọ bụ ụbọchị sidereal dị ka isi unit. Metric oge na-eji prefixes metric iji debe oge. Ọ na-eji ụbọchị dị ka isi unit, na obere nkeji bụ akụkụ nke otu ụbọchị: otu awa metric (deci) bụ 1⁄10 nke otu ụbọchị; otu nkeji metric (milli) bụ 1⁄2000 nke otu ụbọchị, wdg. N'otu aka ahụ, n'oge iri, ogologo ụbọchị na-adịgide adịgide na oge nkịtị. A na-ekewa otu ụbọchị n'ime awa iri, ụbọchị iri na-agụnye otu afọ iri nke ya na otu izu. Afọ iri atọ na-eme otu ọnwa.: 35 Atụmatụ dị iche iche nke na-adịghị akọwa ụbọchị ahụ: Atụmatụ Henri de Sarrauton debere ụbọchị, ma kewaa awa n'ime nkeji 100;: 42 na aro Mendizábal y Tamborel, ụbọchị sidereal bụ isi, na nkewa dị iche iche, na ya; 42 na aro Rey-Pailhade kewara ụbọchị 100 cés.: 42
Tom Wilson (record producer)
Ọnwụ
Wilson nwụrụ site na nkụchi obi na Los Angeles na 1978, mgbè ọ dị afọ 47. E liri ya na Doris Miller Memorial Park na McLennan County, Texas.
Thandiwe Zungu
Thandiwe Rose Marry Zungu (amụrụ n'abalị itoolu n'ọnwa Ọgọstụ n'afọ 1960) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị South Africa na onye omeiwu (MP) maka African National Congress si KwaZulu-Natal.
Ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị
Onye otu African National Congress, a họpụtara ya dị ka onye na-ahụ maka akụ nke mpaghara Moses Mabhida nke pati ahụ na 1989. N'afọ 2008, a họpụtara ya dị ka onye otu kọmitii ntụziaka mpaghara nke ANC na kọmitii ọrụ mpaghara. Zungu ghọrọ onye otu kọmitii na-ahụ maka mpaghara nke African National Congress Women's League na 2017.
Nzukọ Ndị Omeiwu
Zungu guzoro dị ka onye omeiwu ANC si KwaZulu-Natal na ntuli aka mba 2019 ma họpụta ya na National Assembly ma ṅụọ iyi na 22 Mee 2019.
N'abalị iri abụọ na asaa n'ọnwa Juun afọ 2019, Zungu ghọrọ onye otu National Assembly's Portfolio Committee on International Relations and Cooperation. A kpọrọ ya aha na Joint Standing Committee on Defence na 5 Septemba 2019.
Ebensidee
Òtù:1960 births Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Ịhụnanya Ina
Ina Love, onye amụrụ Wilhelmina McKechnie (1928 - 5 Ọktoba 2004), bụ onye otu ọrụ aka na Scotland.
Amụrụ na Blackhill, Glasgow, McKechnie rụrụ ọrụ na-ere anụ n'ahịa site na afọ iri na anọ, mgbe ahụ afọ abụọ gachara ghọrọ onye telephonist na Post Office, sonyere Union of Post Office Workers.[1] [2] Ọ nọrọ afọ anọ na Women's Royal Army Corps, ma rụọkwa ọrụ dị ka onye na-ese telefon na ọdụ ndị uwe ojii Springburn, ebe ọ zutere ma lụọ Jimmy Love. Ọ mụrụ ụmụ atọ, ezinụlọ ya kwagakwara Canada na 1960, ma ịkwaga ahụ emeghị nke ọma, Ina na ụmụ ya laghachiri Scotland afọ atọ ka e mesịrị. .
Mgbe ọ lọghachiri, Lovehụnanya ghọrọ onye telephonist na ụlọ ọgwụ Stobhill dị na Glasgow, n'oge na-adịghị anya ewelitere ịbụ onye isi telephonist.[1] O sonyeere National Union of Public Employees (NUPE) wee jiri nke nta nke nta wee bụrụ onye a ma ama na otu, wee bụrụ onye nlekọta na 1968, wee bụrụ onye isi oche ntọala nke NUPE's Scottish Divisional Council na 1976. Afọ atọ ka e mesịrị, a họpụtara ya ịbụ onye isi oche nke otu ahụ. Council, na ọ bụụrụ onye isi otu n'afọ 1988/89. Ọ chịkwara kọmitii na-ahụ maka iwu n'otu. .
Ịhụnanya nọchitere anya NUPE na General Council nke Trades Union Congress. Ọ rụkwara ọrụ na onye isi nke Scottish Labour Party, bụ nke ọ rụrụ ụka nke ọma maka iwebata ụgwọ opekempe, yana na Labour Middle East Council, ebe ọ rụrụ ọrụ iji mee ka ndị Palestine mara
Bilikis Abiodun Otunla
Bilikis Abiodun Otunla (amuru na ọnwa June 12, na afọ 1994) bu onye ebuli elu Naijiria. Ọ gbara asọmpi n'egwuregwu Afrịka nke afọ 2015 wee nweta ihe nrite ọla edo 69 nke ụmụnwaanyị Otu n'arọ - Ọ dị ọcha na jerk 1ST (Gold), Ụmụ nwanyị 69 – 75 Otu n'arọ - Trekken 1ST (Gold) na ụmụ nwanyị 69 - 75 kg - Total Gold O sonyekwara na 2016, 2018 na 2019 nke asọmpi egwuregwu Afrịka meriri ọla edo na ha niile ma e wezụga 2019 nke a kwụsịrị mgbe o meriri ya n'ihi ule mgbochi doping dara ada. ma e nyeghị ya ihe nrite ọla-edo ahụ. Na 2019 amachibidoro ya ruo 2027 site na International Weightlifting Federation mgbe ọ nwesịrị nnwale maka metenolone na metenolone metabolites.
Asọmpi sonyere
Biko mara na nnukwu nsonaazụ Bilikis Abiodun Otunla nwere ike ezughị oke, ị nwere ike inye aka mechaa ya.
2019 - asọmpi Africa - Ụmụ nwanyị -81 n'arọ - ngụkọta : 1st (Gold) 2019 - African Championship - Ụmụ nwanyị -81 n'arọ - Ịgbara : 1st 2019 - African Championship - Ụmụ nwanyị -81 kg - Dị ọcha & Jerk : 1st
Ụmụ nwanyị -76 kg - Dị ọcha & Jerk 12 Ụmụ nwanyị -76 n'arọ - Snatch 14 Ụmụ nwanyị -76 n'arọ - ngụkọta 14
2016 - asọmpi Africa - Ụmụ nwanyị 69 – 75 n'arọ : ọla edo
Ụmụ nwanyị 69-75 n'arọ - Ọ dị ọcha ma na-ama jijiji 1ST Ụmụ nwanyị 69 - 75 kg – Trekken 1ST Ụmụ nwanyị 69 – 75 n'arọ - ngụkọta ọla edo
Esemokwu
Bilikis Abiodun Otunla, onye nwetara ọla edo -81 Akwụsịla otu n'asọ n'asọmpị ịdị arọ nke Afrịka nke afọ 2019 n'ihi ule mgbochi doping ya dara ada, nsonaazụ mere ka ọ mebie iwu mgbochi ọgwụ ike. Otú ọ dị, International Weightlifting Federation (IWF) kpughere nkwupụta ọha na eze na akụkọ banyere ihe nlele nke ule ya, nke na-ekwu; "Nchọpụta nyocha nke ọjọọ maka metenolone na metenolone metabolite -1-methylene-5α-androstane-3α-ol-17-one (S1.1 Anabolic agents). N'ihi nke a, a kwụsịtụrụ onye na-eme egwuregwu nwa oge n'ihi mmebi iwu mgbochi ọgwụ ike. N'ọnọdụ ọ bụla, ebe ekpebisiri ike na onye na-eme egwuregwu emeghị mmebi iwu mgbochi doping, a ga-ebipụtakwa mkpebi ahụ bara ụru. IWF agaghị ekwu okwu ọzọ gbasara ikpe ahụ ruo mgbe emechiri ya. "
Edensịbịa
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Manel Yaakoubi
Ihe ọmụma klọb
Klọb dị ugbu a : Nedjmet Chlef
Ihe odide
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Montsoreau
°N, °W
Montsoreau (asụsụ Dọọch: Monsoro) bụ ama ukwu no na ógbè Pays de la Loire ime ke edem edere France. Na afọr 2015, Montsoreau bụ obodo nke mmadụ 447 bi na ya.
Òtù:Ama ukwu nor na France
Amụma gburugburu ebe obibi na China
Amuma gburugburu ebe obibi na China bụ nke National People's Congress setịpụrụ ma bụrụ nke Ministry of Environmental Protection of the People's Republic of China na-achịkwa. N'okpuru Ministry of Environmental Protection of the People's Republic of China, Ngalaba Iwu, Iwu, na Iwu na-ahụ maka iguzobe na iwusi iwu na iwu ndị bụ isi dị ka iwu gburugburu ebe obibi, iwu nchịkwa na iwu akụ na ụba. Ọ bụkwa ọrụ maka mmepe nke iwu nchedo gburugburu ebe obibi nke mba na atụmatụ macro.
Mgbasawanye akụ na ụba ngwa ngwa nke China jikọtara ya na nlekọta gburugburu ebe obibi nke mba ahụ akpatawo ọtụtụ nsogbu gburugburu ebe obibi. N'ịzaghachi nrụgide ọha na eze, gọọmentị mba ahụ emeela ọtụtụ ihe iji gbochie mmetọ na China ma melite ọnọdụ gburugburu ebe obibi nke mba ahụ. Agbanyeghị, a katọrọ nzaghachi gọọmentị dị ka ezughi oke. N'ịbụ ndị iwu mba ahụ gbara ume na ha na-ekpe mpaghara ikpe naanị site na mmepe akụ na ụba ha, ndị ọchịchị ime obodo rụrụ arụ na ndị na-achọghị emebiwo mmanye. Ka o sina dị, n'ọnwa Eprel afọ 2014, gọọmentị gbanwere iwu gburugburu ebe obibi ya iji lụso mmetọ ọgụ.
Kemgbe afọ 2010, gọọmentị elebara anya na nchedo gburugburu ebe obibi site n'omume iwu dịka ịbịanye aka na nkwekọrịta ihu igwe Paris, atụmatụ afọ ise nke 13 na mgbanwe iwu nchedo gburugburu ụlọ nke 2015 Site na 2006 ruo 2017, e belatara ọkwa sulphur dioxide na China site na pasent 70, na mmetọ ikuku belatara site na 2013 ruo 2018 Na 2017, itinye ego na ike ọhụrụ ruru ijeri US $ 279.8 n'ụwa niile, ebe China na-aza ajụjụ maka ijeri US$126.6 ma ọ bụ 45% nke itinye ego zuru ụwa ọnụ. China aghọwo onye na-etinye ego kachasị n'ụwa, onye na-emepụta ma na-azụ ahịa nke ike na-agbanwe agbanwe n'ụwa niile, na-emepụta akụkụ anyanwụ nke ọkaibe, turbines ikuku na ụlọ ọrụ ike mmiri yana ịghọ onye na-emepụta ụgbọala eletrik na bọs kachasị n' ụwa.
Ikike iwu
Ministri na-ahụ maka nchekwa gburugburu ebe obibi (MEP), nke bụbu State Environmental Protection Administration (SEPA), bụ ozi ọkwa ọkwa nke gọọmentị China na-ahụ maka mmejuputa atumatu gburugburu ebe obibi, yana mmanye iwu gburugburu ebe obibi na ụkpụrụ. Ụlọ ọrụ ahụ nwere ọrụ ichebe ikuku, mmiri, na ala China pụọ na mmetọ na mmetọ. Kpọmkwem n'okpuru kansụl steeti, iwu na-enye ya ike ma chọọ ya ka o mejuputa atumatu gburugburu ebe obibi na ịmanye iwu na ụkpụrụ gburugburu ebe obibi. N'ịmezu ọrụ nhazi ya, ọ na-enye ego ma na-ahazi nyocha na mmepe.
Ifaw
Ifo bụ obodo dị na ndịda ọdịda anyanwụ Naijiria. Ọ dị nso Lagos.
Amụma gburugburu ebe obibi na China
Ikike iwu
E nwere ọfịs na ngalaba iri abụọ n'okpuru MEP gụnyere General Office, Ngalaba Atụmatụ na Ego, Ngalaba Iwu na Iwu, Ngalaba Nchịkwa nke Ihe Ndị Mmadụ na Nhazi Ụlọ Ọrụ, Ngalaba Sayensị, Teknụzụ na Ụkpụrụ Ngalaba Nnyocha Mmetụta Gburugburu Ebe Obibi, Ngalaba Na-ahụ Maka Nlekọta Gburugburu Mpaghara Mmiri, Ngalaba nke Nchịkwa Mmiri, Department of Soil Environmental Management, Ngalaba Okike na Ecology Conservation, Ngalaba Nuclear Facility Safety Regulation, Ngalaba Mgbanwe, Ngalaba Njikọ, Ngalaba Kọmunist Ngalaba Nlekọta Nchịkwa, Ngalaba, Ngalaba Ngalaba Nche, Ngalaba Mba, Ngalaba Mpaghara, Ngalaba Mmiri nke Kọmunist, Ngalaba Nchedozi Mpaghara nke Kọmunity, Ngalaba Ọrụ Kọmunist Kọmunist (CC), Ngalaba Nhazi Nchịkwa Nchịkwa Mpaghara Nchịkwa Na Kọmunist Ọfịs iri abụọ niile dị na ọkwa ikpe na usoro ọkwa gọọmentị. Ha na-arụ ọrụ nchịkwa n'ebe dị iche iche ma hụ na ụlọ ọrụ ahụ na-arụkọ ọrụ n'ụzọ kwesịrị ekwesị. Kemgbe afọ 2006, e nweela ụlọ ọrụ mpaghara ise iji nyere aka na nyocha na mmanye mpaghara.
Akụkọ ihe mere eme
N'afọ 1972, ndị nnọchi anya China gara ọgbakọ United Nations nke mbụ gbasara gburugburu ebe obibi mmadụ. N'afọ sochirinụ, e hiwere otu ndị ndu nchekwa gburugburu ebe obibi. Na 1983, gọọmentị China kwupụtara na nchekwa gburugburu ebe obibi ga-abụ amụma steeti. Na 1998, China gara n'ihu n'afọ dị egwu nke oke idei mmiri, gọọmentị China kwalitekwara otu ndị na-edu ndú gaa n'ụlọ ọrụ ọkwa ọkwa ozi, nke mechara bụrụ nchịkwa nchekwa gburugburu ebe obibi nke steeti.
Site na 2001 ruo 2005, ndị na-ahụ maka gburugburu ebe obibi na China natara ihe karịrị nde akwụkwọ ozi abụọ na nleta pụkụ narị anọ na ịrị atọ nke mmadụ pụkụ narị ịse na ịrị itoolu na asaa ndị na-arịọ arịrịọ na-achọ nhazi gburugburu ebe obibi. Ka ọ dị ugbu a, ọnụ ọgụgụ ngagharị iwe nke nchegbu banyere nsogbu gburugburu ebe obibi kpatara ji nwayọọ nwayọọ na-eto site na 2001 ruo 2007. Nlebara anya na-arịwanye elu n'ihe gbasara gburugburu ebe obibi mere ka gọọmentị China gosipụta nchegbu na-arị elu maka nsogbu gburugburu ebe obibi. Dịka ọmụmaatụ, na okwu ya kwa afọ nke afọ 2007 Wen Jiabao, onye isi ala nke People's Republic of China, ruturu aka maka "mgbasa," "mmetọ," na "nchebe gburugburu ebe obibi", ma tinye iwu gburugburu ebe obibi siri ike. A kagbuola enyemaka maka ụlọ ọrụ ụfọdụ na-emetọ ikuku, ebe a mechiri ụlọ ọrụ ndị ọzọ na-emetụta ikuku. Otú ọ dị, ọtụtụ ebumnuche gburugburu ebe obibi dị n'ime ala furu efu.
Mgbe adreesị 2007 gasịrị, mmetụta nke nrụrụ aka bụ ihe mgbochi maka mmanye dị irè, n'ihi na ndị ọchịchị obodo leghaara iwu anya ma gbochie ịdị irè nke mkpebi etiti. Na nzaghachi, odeakwụkwọ ukwu nke CCP Hu Jintao mebere "Green G.D.P." oru ngo, ebe a na-emeziwanye ihe eji eme ulo nke China iji kwughachi ihe ojoo na gburugburu ebe obibi; Otú ọ dị, ihe omume ngwa ngwa furu efu ukara mmetụta n'ihi na-adịghị mma data. Onye na-eme nchọpụta na-eduzi ọrụ ahụ kwuru na ndị isi mpaghara "adịghị amasị ka a kwụ n'ahịrị ma kọọrọ ha otú ha anaghị erute ebumnobi onye ndu ... O siiri ha ike ịnabatanke a". Gọọmentị nwara ime "No Car Days" nke mba ebe a machibidoro ụgbọala n'okporo ụzọ etiti, mana a leghaara omume ahụ anya. N'afọ 2008, Ministri nke Nchedo Gburugburu Ebe Obibi nọchiri anya State Environmental Protection Administration n'oge nnọkọ March National People's Congress na Beijing.
Mgbalị ụmụ amaala na-eme banyere mkpebi gọọmentị nke a na-ele anya dị ka ihe na-emebi gburugburu ebe obibi mụbara na afọ 2010. N'ọnwa Eprel afọ 2012, e mere ngagharị iwe n'obodo Yinggehai dị n'ebe ndịda mgbe a mara ọkwa ọrụ ụlọ ọrụ ọkụ eletrik. Ndị na-eme ngagharị iwe nwere ihe ịga nke ọma na mbụ n'ịkwụsị ọrụ ahụ, nke ruru ijeri 3.9 renminbi (£ 387m). A họọrọ obodo ọzọ maka ebe ụlọ ọrụ ahụ dị, mana mgbe ndị bi na ebe nke abụọ guzogidere ndị ọchịchị laghachiri Yinggehai. Nzọụkwụ nke abụọ nke ngagharị iwe mere n'ọnwa Ọktoba afọ 2012 ma ndị uwe ojii na ndị na-eme ngagharị iwe na-alụ ọgụ, na-eduga na njide 50 na ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ 100 mmerụ ahụ. N'ịzaghachi pipeline mkpofu maka ụlọ ọrụ akwụkwọ na obodo Qidong, ọtụtụ puku ndị na-eme ngagharị iwe mere ngagharị iwe na July 2012. A mara mmadụ iri na isii n'ime ndị na-eme ngagharị iwe ikpe ịnọ n'agbata ọnwa iri na abụọ na ọnwa iri na asatọ n'ụlọ mkpọrọ; Otú ọ dị, e nyere mmadụ iri na atọ ohere n'ihi na ha kwupụtara ma chegharịa. N'ozuzu, ihe karịrị 50,000 ngagharị iwe gburugburu ebe obibi mere na China n'afọ 2012.
Na Machị 2014, onye isi ala Li Keqiang "kwupụtara agha" na mmetọ n'oge mmeghe nke National People's Congress. Mgbe arụmụka sara mbara were ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ afọ abụọ, ndị omeiwu kwadoro iwu gburugburu ebe obibi ọhụrụ n'ọnwa Eprel. Iwu ọhụrụ ahụ na-enye ndị ọrụ mmanye gburugburu ebe obibi ikike ntaramahụhụ dị ukwuu, na-akọwa mpaghara ndị chọrọ nchebe ọzọ, ma na-enye òtù ndị nweere onwe ha ikike ịrụ ọrụ na mba ahụ. Akụkụ ọhụrụ nke iwu ahụ na-ekwu maka mmetọ ikuku kpọmkwem, ma na-akpọ maka nlekọta gọọmentị ọzọ. Onye omeiwu bụ Xin Chunying kpọrọ iwu ahụ "ihe siri ike [n'ọgụ megide] ihe siri ike nke gburugburu ebe obibi nke mba anyị, na usoro dị mkpa". A tụgharịrị nsụgharị atọ gara aga nke iwu ahụ. Iwu ahụ bụ mmezigharị mbụ nke iwu nchedo gburugburu ebe obibi kemgbe afọ 1989.
"Ọganihu carbon dị ala" mesiri ike n'oge 19th Party Congress na 2017.
N'afọ 2019, China malitere Belt and Road Initiative International Green Development Coalition.
N'afọ 2020, odeakwụkwọ ukwu nke Chinese Communist Party Xi Jinping kwupụtara na China na-ezube ịbawanye ikuku tupu 2030 ma gaa na carbon-neutral site na 2060 dịka nkwekọrịta ihu igwe Paris si dị. Dị ka Climate Action Tracker si kwuo, ọ bụrụ na emezu ya, ọ ga-ebelata ịrị elu a tụrụ anya na okpomọkụ ụwa site na 0.2 - 0.3 degrees - "nnukwu mbelata nke Climate Action tracker mere atụmatụ".
N'afọ 2020, gọọmentị China wepụrụ iwu na-ekpo ọkụ iji chebe gburugburu ebe obibi nke Osimiri Yangtze. Iwu ọhụrụ a gụnyere iwusi iwu nchebe gburugburu ebe obibi ike maka ọrụ ike mmiri n'akụkụ osimiri ahụ, machibido ụlọ ọrụ kemịkalụ n'ime otu kilomita site na osimiri ahụ, ịkwaga ụlọ ọrụ mmetọ ebe obibi, igbochi oke ngwupụta ájá yana mmachibido iwu ịkụ azụ zuru oke n'akụkụ mmiri niile nke osimiri ahụ, gụnyere. niile isi iyi na ọdọ mmiri.
Merzagua Abderrazak
Na 4 August 2001, ọ gbara bọọlụ na 2001 Sultan of Selangor Cup dị ka onye ọbịa.
Amụma gburugburu ebe obibi na China
Nkwado Iwu maka Ụgbọala Eletroniki
Mmepụta ụgbọ ala eletrọniki abụwo nnukwu ihe ịga nke ọma maka China. Site na 2010 ruo 2012, gọọmentị kwadoro 40-60% nke ego a na-eme iji zụta ụgbọala eletrik. Tụkwasị na nke a, ọtụtụ gọọmentị ime obodo nyere nkwado iwu, gụnyere nkwụsịtụ ụtụ isi na "ụkpụrụ akwụkwọ ikike pụrụ iche nke na-ewepụ ndị ọkwọ ụgbọala na mgbochi okporo ụzọ mpaghara. China setịpụkwara iwu na-enweghị ikuku, na-achọ ka ụlọ ọrụ ndị na-emepụta ma ọ bụ na-ebubata ihe karịrị ụgbọala pụkụ narị ịrị atọ n'ime otu afọ tinye pasentị nke ụgbọala eletrik (maka 2019, nke a bụ 10%; ọ bụ 12% na 2020). N'otu aka ahụ, iwu na-egbochi iwu ụlọ ọrụ ọhụrụ nke nwere ike ịmepụta naanị ụgbọ ala nwere injin ọkụ dị n'ime; ọ gwụla ma o siri ike iru ihe ndị a chọrọ, ụlọ ọrụ ọhụrụ ga-enwerịrị ike ịmepụta ụgbọ ala eletrik. Gọọmentị etiti na-enyekwa ego ma na-enye iwu ka akụrụngwa na-akwụ ụgwọ ụgbọ ala, gụnyere inye ndị nwe ụlọ ihe mkpali iji gbakwunye akụrụngwa.
N'ihi nkwado iwu China maka ụgbọala eletrik, ahịa arịwo elu na China, site na ihe na-erughị pụkụ ịrị wee ruo ihe karịrị pụkụ narị atọ na pụkụ ịrị atọ e rere n'ime naanị afọ anọ. Ka ọ na-erule afọ 2018, a na-ere ụgbọala eletrik nde 1.1 na China, na-anọchite anya mmụba 80% site na afọ gara aga.
Merzagua Abderrazak
Penang
N'ịbụ onye a kpọbatara dị ka onye egwuregwu mba ọzọ na Penang nke Malaysia na mmalite afọ 1990, Abderrazak bu ụzọ mee ka klọb ahụ gaa asọmpi abụọ kachasị elu na 1998 na 2001 tinyere ebe nke abụọ na 1999 na 2000 na nkà ya na ikike mgbaru ọsọ ya. A na-akpọ ya 'Great Merz' site n'aka ndị na-akwado ya, a kọwara ya dị ka otu n'ime ndị egwuregwu bọọlụ mba ọzọ kachasị egwu na Malaysia na Ndịda Ọwụwa Anyanwụ Eshia.
Amụma gburugburu ebe obibi na China
Nkwado Iwu maka Ike Anyanwụ
China na-eduga ụwa ma n'ịmepụta ike anyanwụ (nke nwere ihe karịrị otu ụzọ n'ụzọ atọ nke ikike ụwa) na n'ịrụpụta anyanwụ. Atụmatụ Afọ Ise nke 13 na-eguzobe ihe mgbaru ọsọ nke 153.6 GW nke ikike anyanwụ na China site na 2020, yana ebumnuche nke otu site na mpaghara.
Merzagua Abderrazak
Gombak United
N'ịga Gombak United nke Singapore n'afọ 2001, Abderrazak na onye bụbu onye nkuzi Penang ya bụ Moey Yok Ham na Guinean Ballamodou Conde na-eyi nọmba 9. Otú ọ dị, onye na-aga n'ihu enweghị ike itinye uche na bọọlụ n'ihi azụmahịa ezinụlọ ya na Morocco dara. N'ikpeazụ, ọ hapụrụ klọb ahụ iji kwado azụmahịa ezinụlọ ya, na-arịọ mgbaghara nye onye ndụmọdụ Moey Yok Ham n'ụzọ.
Penang
A mara ọkwa dịka onyeisi nchịkwa Penang na ngwụsị afọ 2012, ebumnuche Abderrazak bụ ibuli klọb ahụ na Malaysia FAM League nke atọ. N'ime egwuregwu enyi atọ mbụ ndị otu ahụ gbara site na preseason, ha dekọrọ mmeri abụọ mana ha meriri otu ugboro megide Perak nke Malaysia Super League n'ihi ndị na-akwado ụlọ. Na-eduga klọb ahụ na asọmpi FAM League nke afọ 2013 na nkwalite na 2014 Malaysia Premier League, a machibidoro Abderrazak ịbụ onye nkuzi ha maka oge na-abịanụ na ọkwa nke abụọ ebe ọ na-enweghị akara nkuzi nke otu ahụ gụnyere. Afọ atọ ka e mesịrị, onye Morocco nwetara ikikere ya na ọtụtụ isi mmalite dị nso na Penang kwuru na ọ nwere ike ịlaghachi na-eduzi ndị otu steeti nke na-emetụbeghị.
Amụma gburugburu ebe obibi na China
Nkwado Iwu maka Ike Anyanwụ
China enyewo nri na ụtụ maka ike anyanwụ kemgbe ọ dịkarịa ala afọ 2011.
Merzagua Abderrazak
Penang
Abderrazak ka emechuihu na arụmọrụ Penang na 2017 Malaysia Super League n'ihi eziokwu ahụ bụ na klọb mbụ ya nọ na ala nke tebụl league. Kemgbe ọpụpụ ya, ọ na-enyocha arụmọrụ Panthers na asọmpi.
Sungai Ara FC
N'ịbụ onye a họpụtara ka ọ bụrụ onye na-ahụ maka uwe Sungai Ara nke Penang na nkwekọrịta otu afọ na ngwụsị afọ 2014, ndị na-akwado ya, ndị egwuregwu na ndị isi kelere onye na-agba bọọlụ mbụ ahụ mgbe ọ bịarutere steeti Malaysia. N'ịkwalite ogo ahụike na mmụọ nke ndị egwuregwu tupu oge ahụ na ọnwa isii nke nkwadebe na egwuregwu enyi iri atọ, ebumnuche ya bụ inweta nkwalite na Malaysia Premier League site na 2016, na-egosipụta ekele nye bọọdụ ahụ.
Amụma gburugburu ebe obibi na China
Nkwado Iwu maka Ike Anyanwụ
Ọnụ ahịa nke teknụzụ anyanwụ nke China arịgoola nke ukwuu, na-eme ihe ruru 3% (ijeri dọla ịrị atọ na abụọ) nke ọnụ ahịa ngụkọta nke ihe China na-ebupụ na 2020. CCP na-ele mmepụta teknụzụ anyanwụ anya dị ka ihe na-agbakọta na ebumnuche ya iji gbanwee akụ na ụba China gaa na ngwaahịa na ọrụ dị elu. Gọọmentị na-emefu ego dị ukwuu na nyocha na mmepe nke anyanwụ, ebe ọtụtụ n'ime ego na-abịa site na Ministry of Science and Technology.
Merzagua Abderrazak
Dị ka onye egwuregwu
Penang
Amụma gburugburu ebe obibi na China
Nkwado Iwu maka Ike Anyanwụ
Maka ọkara mbụ nke afọ 2022, itinye ego nke China na nnukwu anyanwụ mụbara pasent otu narị na iri asaá na atọ site na afọ gara aga, nke ruru ijeri dọla ịrị anọ na otu.
Merzagua Abderrazak
Dịka onye nkuzi egwuregwu
Penang
Amụma gburugburu ebe obibi na China
Iwu dị ugbu a
Na mba, China nwere ihe karịrị iwu gburugburu ebe obibi iri abụọ nke National People's Congress nabatara, e nwekwara ihe karịrị iwu otú narị na iri anọ nke kansụl steeti nyere, yana usoro iwu ngalaba na ụkpụrụ gburugburu ebe obibi nke State Environmental Protection Agency (SEPA) setịpụrụ. N'afọ 2003, gọọmentị China tụrụ aro echiche mmepe ọhụrụ na-ekwusi ike na ọdịmma mmadụ ma na-anwa inweta mmepe na nkwekọrịta na-adịgide adịgide n'etiti mmadụ na okike, yana ọganihu mmekọrịta na akụ na ụba n'etiti mpaghara dị iche iche na mba ndị ọzọ. Na mba ụwa, China esonyewokwa na nkwekọrịta ndị dị ka Convention on Biological Diversity na UN Millennium Development Goals, nke gụnyere ibelata ịda ogbenye, nchedo gburugburu ebe obibi na mmepe na-adịgide adịgide.
Merzagua Abderrazak
Edensibia
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Amụma gburugburu ebe obibi na China
Iwu dị ugbu a
Mgbe usoro nchekwa gburugburu ebe obibi ọhụrụ malitere na Jenụwarị 2015, a ga-ahapụ ụlọ ọrụ gọọmentị na-ahụ maka gburugburu ebe obibi ka ha manye ntaramahụhụ siri ike na ijide ihe onwunwe nke ndị mmetọ iwu na-akwadoghị. Ụlọ ọrụ ndị mebiri iwu ga-abụ "aha na ihere", na ndị isi ụlọ ọrụ nọ n'ụlọ mkpọrọ nke ụbọchị 15. A gaghị enwe oke oke na nra; na mbụ, ọ na-adịkarị ọnụ ala maka ụlọ ọrụ ịkwụ ụgwọ obere nra nke iwu nyere karịa ịwụnye usoro mgbochi mmetọ. N'ozuzu, iwu ọhụrụ ahụ nwere ndokwa 70, ma e jiri ya tụnyere 47 nke iwu dị ugbu a. Ihe karịrị igwe narị atọ dị iche iche ga-enwe ike ịgba akwụkwọ maka ndị mmetọ merụrụ ahụ. A ka ga-ahụ ma mgbanwe ndị a na iwu ga-emeri ụfọdụ nsogbu ọdịnala na ikpe gburugburu ebe obibi na China, dị ka ihe isi ike inweta ikpe ụlọ ikpe nabatara, nsogbu nchịkọta ihe akaebe na ntinye aka site na gọọmentị ime obodo.
N'okpuru iwu ọhụrụ ahụ, gọọmentị ime obodo ga-anọ n'okpuru ịdọ aka ná ntị maka ịghara itinye iwu gburugburu ebe obibi n'ọrụ. A gaghịzi ekpe mpaghara ikpe naanị maka ọganihu akụ na ụba ha, kama ọ ga-ejikọta ọganihu na nchedo gburugburu ebe obibi. Tụkwasị na nke a, a ga-achọ ka gọọmentị ime obodo kpughee ozi gburugburu ebe obibi nye ọha na eze. A na-agba ndị mmadụ ume ka ha "na-ebi ndụ carbon na nke na-adịghị mma ma na-arụ ọrụ nchedo gburugburu ebe obibi" dịka imegharị ihe mkpofu ha n'okpuru iwu.
Na June 2017, gọọmentị China mere mgbanwe nke abụọ na Iwu Mgbochi Mmetọ Mmiri. Dabere na iwu mbụ nke Iwu Mgbochi Mmetọ Mmiri na 1996, mmezigharị ahụ ga-amụba ntaramahụhụ maka mmetọ mmiri ma nwee ike ibuli elu ntaramahụụhụ ruo otu nde yuan. Dabere na nkwupụta nke Minista na-ahụ maka Nchebe Gburugburu Ebe Obibi, mbipụta nke abụọ e dezigharịrị mere ka ọrụ gọọmentị ime obodo sikwuo ike, ma nụchaa ma melite usoro nchebe mmiri ọṅụṅụ. Kemgbe iwu ahụ na 1984, iwu a enyewo aka dị ịrịba ama na nke dị mma iji melite gburugburu mmiri na China. Agbanyeghị, ogo mmiri dị na China ka na-adịghị mma.
Ebe ndị a na-echebe
A na-amata ọtụtụ klas dị iche iche nke ebe echedoro n'okpuru iwu China. Gọọmentị mba, nke mpaghara, na nke ime obodo niile nwere ikike ịhọpụta mpaghara dị ka ndị a na-echebe. N'agbanyeghi aha, a na-eme ọtụtụ mmanye na mpaghara.
Nsogbu ndị dị ugbu a
thumb|Mmetọ ikuku nke ụlọ ọrụ mmepụta ihe kpatara China nwere ọtụtụ nsogbu gburugburu ebe obibi, na-emetụta gburugburu ebe obibi ya yana ahụike mmadụ nke ukwuu.
Enweghị Mmiri
China na-eche nsogbu mmiri atọ ihu: mmetọ mmiri, ụkọ mmiri na ihe mkpofu mmiri. Nsogbu na akụrụngwa mmiri ga-abụ ihe mgbochi China iji nweta mmepe na-adịgide adịgide na senchiri nke iri abụọ na otu. Gọọmentị amalitela ịnagide nsogbu mmiri kemgbe afọ 1970, na-eguzobe njikwa mmetọ mmiri na ụlọ ọrụ nchekwa gburugburu ebe obibi.
China nọ n'ọnọdụ nke ise n'ụwa niile n'ihe gbasara mmiri mana mmiri onye ọ bụla na-enweta bụ ihe na-erughị 1/3 nke nkezi ụwa. Gọọmentị China mejupụtara iwu abụọ iji belata nsogbu ụkọ mmiri; na-akwado South-North Water Diversion Project na imeziwanye arụmọrụ mmiri. Gọọmentị enyewo ego maka South-North Water Diversion Project, nke na-ezube iweta ijeri cubic mita ịrị anọ na anọ nke mmiri na Beijing na akụkụ ndị ọzọ dị n'ebe ugwu nke China. Ọrụ ahụ ga-akpata ọgba aghara nye ndị bi n'ógbè ahụ na-amanye ịkwaga fọrọ nke nta ka ọ bụrụ otu nde mmadụ. A na-eme atụmatụ na ngụkọta ego nke ọrụ a dị ijeri dọla ịrị isii na abụọ. N'afọ 2010, CCP na Kansụl Steeti setịpụrụ ụkpụrụ iji gbanwee ụzọ iji mmiri eme ihe ma melite arụmọrụ nke mmiri. Gọọmentị etiti etinyela nnukwu ego iji mee ka ojiji mmiri dị mma site n'imelite usoro ịgba mmiri ọrụ ugbo na usoro mmiri dị ọcha n'ime ime obodo. thumb|Mmetọ mmiri bụkwa nsogbu na China. E wezụga ụkọ mmiri, ịdị mma mmiri bụkwa nsogbu nke metụtara ahụike ọha na eze ma duga na esemokwu ndọrọ ndọrọ ọchịchị. Naanị ihe na-erughị ọkara nke mmiri niile na-emezu ụkpụrụ mmiri ọṅụṅụ dị mma na China. E wezụga mmegide ndọrọ ndọrọ ọchịchị n'etiti mpaghara, usoro gọọmentị dị ugbu a bụkwa ihe mgbochi maka nchịkwa mmetọ mmiri.
Ministry of Ecology and Environment of the People's Republic of China bụ ozi na-eto eto. A na-enye ya ike dị ala na ndị ọrụ ole na ole karịa ụlọ ọrụ ndị ọzọ dị ugbu a, nke na-eme ka ọ dabere na ụlọ ọrụ nchekwa gburugburu ebe obibi (EPB). Nsogbu bụ na ọ bụghị naanị na EPB dị elu na-achịkwa EPB kamakwa site na gọọmentị ime obodo nke a na-enyocha arụmọrụ ha karịsịa site na mmepe akụ na ụba. Ya mere, gọọmentị ime obodo nwere iwu na-enweghị isi na ụlọ ọrụ ndị na-emepụta mmetọ mmiri. Tụkwasị na nke a, nkwado ego nke EPBs na-abịa site na ịkwụ ụgwọ mmetọ kama nke Ministry of Ecology and Environment, nke na-eme ka o sie ike maka ozi ahụ ijikwa EPBs mpaghara.
Mmetọ ikuku
Ụdị mmetọ dị iche iche amụbaala ka China mepụtara, na-akpata nsogbu gburugburu ebe obibi na ahụike zuru ebe niile. N'ọnwa Jenụwarị afọ 2013, ezigbo ikuku ikuku na-arị elu ruo 993 micrograms kwa cubic mita na Beijing, ma e jiri ya tụnyere ntuziaka World Health Organization nke na-erughị 25. Ụlọ ọrụ dị arọ, nke ụlọ ọrụ gọọmentị na-achịkwa, akwalitewo kemgbe mmalite nke atụmatụ etiti ma ka nwere ọtụtụ ihe ùgwù pụrụ iche dị ka ịnweta ike dị ọnụ ala na mgbazinye ego. Ụlọ ọrụ ahụ nwere ike dị ukwuu iji guzogide iwu gburugburu ebe obibi.
Na ngwụcha Ọktọba 2018, gọọmentị China ewepụtala Iwu Mgbochi na Nchịkwa Mmetụta Atmospheric (2018 Amendment), nke a ga-etinye n'ọrụ malite ozugbo. Ndị ọkachamara kwenyere na ọ bụ ezie na iwu ahụ nwere ntụpọ n'akụkụ ụfọdụ, ọ bụrụ na 80% nke iwu ahụ nwere ike itinye n'ọrụ, ọ ga-eme ka ikuku dị mma. E nyochala iwu a ugboro atọ. Mgbanwe ọhụrụ ahụ ekwupụtala n'ụzọ doro anya na ụlọ ọrụ nke ígwè na ígwè, ihe owuwu, ọla ndị na-abụghị ígwè, mmanụ, na ụlọ ọrụ kemịkal na-ewepụ uzuzu, sulfide, na nitrogen oxides n'oge mmepụta ga-ewebata usoro mmepụta dị ọcha, wuo iwepụ uzuzu na, desulfurization, na ngwá ọrụ denitrification na usoro zuru ezu, ma ọ bụ were mgbanwe teknụzụ na usoro ndị ọzọ iji chịkwaa ikuku na-emetọ ikuku. N'iji ya tụnyere Iwu Nchịkwa Mmetụta Mmiri nke e degharịrị na 2000, mbipụta ọhụrụ ahụ ji okpukpu abụọ mee ka ntinye ahụ dị okpukpu abụọ. Ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ iwu niile dị na mbipụta dị ugbu a agbanweela ma degharịa ya iji kwekọọ na ọnọdụ dị ugbu a.
Dabere na 2015's China Environmental Bulletin bipụtara site na gọọmentị China, na 2015 ikuku obodo na-akawanye mma. Mmejuputa mbu nke ụkpụrụ ikuku ọhụrụ emeela ka ọnụọgụ nke PM 2.5 belata site na 14.1% ma e jiri ya tụnyere afọ 2014. Ministri na-ahụ maka ego guzobere ego nke ijeri Yuan 10.6 iji melite ikuku na ịchịkwa mmetọ ikuku gburugburu Beijing-Tianjin-Hebei na mpaghara ndị gbara ya gburugburu, Osimiri Yangtze, na mpaghara ndị ọzọ dị mkpa. Gọọmentị na-akwalite ụgbọala ndị na-enye ume ọhụrụ na mmepụta nke pụkụ narị atọ na pụkụ ịrị itoolu kwa afọ, okpukpu anọ karịa mmepụta na 2014.
Mmetọ ala
thumb|Foto Satellite nke [[Mmetọ aja|mmetọ ala]] Nsogbu mmetọ ala, nke bụ mmebi elu ụwa kpatara site na iji ihe onwunwe emebiga ya ókè n'ihi ọrụ mmadụ mere ka ọ ghara ịdị irè. N'ozuzu, ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ 16.1% nke ala China emetọla. Mmetọ ndị a emeela ka uto nke ihe ọkụkụ na ahụike mmadụ nwee mmetụta siri ike. N'ihe gbasara iwu ndị metụtara ya, gọọmentị China kpebiri iji ihe atụ nke mba ndị ọzọ mee ka ọnọdụ obodo dị iche na-aga n"ihu ma jikọta usoro ọchịchị ogologo oge maka nsogbu mmetọ ala. Site na 1980s ruo 1990s, China malitere ịrụ ọrụ na nyocha gburugburu ebe obibi ala site n'ịmalite nchọpụta nke oge a iji kwado Australia. Site na 2000 ruo ugbu a, nsogbu nke mmetọ ala na China abụrụla ihe siri ike. Gọọmentị ejirila nwayọọ nke nta tinye mgbochi na nchịkwa maka nsogbu mmetọ ala na ihe ndị ọzọ gbasara nchedo gburugburu ebe obibi n'ọnọdụ mbụ site n'inye ụgwọ ego iji ụlọ ọrụ mmepụta ihe emetọrọ.
China mere nyocha dị mma nke ala n'ụwa niile site na 2005 ruo 2013, ma dịka National Soil Pollution Survey Bulletin wepụtara ya bụ Ministry of Environmental Protection of Chine na 2014, ngụkọta ọnụego oke elu (pasentị karịrị uru kachasị) bụ 16.1%, nke obere, ntakịrị, ọkara na nnukwu ọkwa mmetọ ahụ kele 11.2%, 2.3%, 1.5% na 1.1%. Site n'echiche nke nkesa mmetọ, mmetụ ala na ndịda dị arịrị karịa ka ọ nọ n'ebe ugwu. Nsogbu mmetọ ala na mpaghara ụfọdụ dị ka Yangtze River Delta, Pearl River delta, na ụlọ ọrụ mmepụta ihe ochie n'ebe ugwu ọwụwa anyanwụ China siri ike karị. Ala dị na mpaghara ndịda ọdịda anyanwụ na nke etiti ebe ahụ agafeela oke elu nke metal siri ike. Ihe dị n'ime ihe anọ na-emetọ ikuku dịka cadmium, mercury, arsenic, na ọkpụite ejirila nwayọọ ngwa mụbaa site n'ebe ugwu ọdịda anyanwụ China ruo ndịda Ọwụwa Anyanwụ Chine nakwa si n'ebe ugwu ọwụwa Anụlịina gaa Ndị Ningizimu Ebe Ugwu.
Na June 2017, Ministri nke Nchebe Gburugburu Ebe Obibi kwuru na China ga-eguzoba usoro ọrụ ka mma, gaa n'ihu ime nchọpụta banyere mmetọ ala, kwalite mmeziwanye sistemụ iwu, ma soro National People's Congress rụkọọọ aka kpamkpam maka Iwu nchịkwa ikuku. N'afọ 2019, Iwu Mgbochi na Njikwa Mmetọ Ala nke People's Republic of China malitere. N'okpuru iwu a, ndị na-achịkwa nwere ike ịchọ ka ha dozie ala ugbo (ma ọ bụrụ na mmetọ ahụ dị n'ihe ọkụkụ e nwetara gafere ọkwa akọwapụtara) nakwa maka ụlọ ọrụ ihe owuwu. Iwu ahụ na-eguzobe ego gọọmentị tinyere maka mgbochi mmetọ ala ugbo, yana njikwa ihe ize ndụ nke ụwa ma ọ bụ onye ọrụ ya enweghị ike ịmata.
Ọzara
Ọzara ala bụ nsogbu ọzọ na-akpata gburugburu ebe obibi. Nnyocha ala nke State Forestry Administration of China mere site na 2013 ruo 2016 gosiri na 2.61 × 106 km2 nke mba ahụ, bụ ihe karịrị otu ụzọ n'ụzọ anọ nke ókèala niile dị ka ọzara. Ala kpọrọ nkụ, ala na-adịghị mmiri ozuzo nke dị n'ebe ugwu na Northwest China mejupụtara ihe ka ukwuu ná mpaghara ahụ metụtara. Ọzara enweela mmetụta na-erute aka, nke mere ka gburugburu ebe obibi mebie ihe ndị dị ndụ n'ebe ahụ. Ala ọzara na-eme ka e nwee ike ịmepụta mmiri ozuzo nke nwere ahụike ndị bi n'ime ime obodo dị nso. Ka ọzara na-agbasa, ọ na-eme ka ala ghara ịkpa ugbo ma bụrụ nke a naghị adaba maka mmepe, na-akpata ịda ogbenye na ụkọ nri. Nsogbu dị ugbu a bụ n'ihi njikọta nke ihe ndị mmadụ na gburugburu ebe obibi. Mgbukpọ ahịhịa nke ọnọdụ mmiri na-adịghị mma kpatara, mgbanwe ihu igwe mere ka ụkọ ọkọchị kpata ya, yana ọrụ mmadụ ndị a na-apụghị ịnagide ibe ha dị ka oke anụ ụlọ, ugbo, na mgbụsị akwụkwọ osisi, na-ekpughe ala ahụ ugboro maka mbuze mmiri na ikuku.
Iji lụso ọzara ọgụ, China etinyela ọtụtụ iwu na mmemme mweghachi. A na-enye iwu iji gbochie igbu osisi, ọrụ ugbo, na ịta anụmanụ n'ebe ndị nwere nnukwu ihe ize ndụ nke ọzara, iguzobe ebe ndị a dị ka nchekwa gburugburu ụwa. N'ógbè ndị gbara ala ọzara gburugburu, a na-emepụta nnukwu ọhịa nchebe na eriri mgbaba site n'usoro ihe omume dị ka Three-Norths Shelter Forest Construction Program iji belata mmetụta nke ikuku. Kemgbe afọ 1999, Ngalaba Na-ahụ Maka Ọhịa na-enye ndị ọrụ ugbo ụgwọ ọnwa maka ha kụrụ osisi kama ihe ọkụkụ, yana ire ala mba nye mmadụ n'otu ebe iji dozie uru akụnụba. N'afọ 2002, e webatara Iwu Mgbochi na Njikwa Ájá iji kwalite mmepe dịgide adị ndụ n'ógbè ndị ọzara, gbaa ume ka osisi rụọ ọrụ ma guzobe ụlọ akwụkwọ ahịhịa dịka ebe ịta nri nke ọma na mmiri emepụta ọgwụ. Iwu a na-enweta nkwado dị ukwuu site n'aka ndị bi ebe ahụ ka ọ bụkwa ihe kpatara uto akụnụba mpaghara. Ndị bi na Ọzara Kubuqi, dịka ọmụmaatụ, enweela mmụba ego ha nwetara kwa afọ site na dọla ịrị ise na isii ruo dọla pụkụ abụọ n'ihe na-erughị afọ ịrị atọ.
Ịmepụta Coal n'ụzọ gabigara ókè
Ka ọ dị ugbu a, China bụ onye na-azụ ahịa ma bụrụkwa onye kachasị emepụta coal n'ụwa niile. Ọ dịla anya a na-akọwa onyinye ike ahụ nọ n'China dịka coal bara ọgaranya ma gas. Nkwado a na coal sitere n'ọtụtụ ihe onwunwe ma obere ego dị ka gas okike na mmanụ ala. N'afọ 2006, 5.85% nke GDP China sitere na coal.
Nnukwu ọchịchọ na-eduga n'igwupụta coal. Mmebi gburugburu ebe obibi bụ otu n'ime mmejọ kachasị njọ nke igwu coal kpatara na China. Igwu ala gabigara ókè na-akpata ọdịda nke ụwa ma daa. N'ógbè ndị nwere ọtụtụ akụrụngwa coal dị ka obodo Huainan na Anhui Province, ala ahụ nọgidere bụrụ nke a ma ama n'ihi ogbunigwe. Mmetụta ala na-ebibi ụlọ, okporo ụzọ, àkwà mmiri, na ihe owuwu ọkụ eletrik n'ebe ndị a na-egwupụta coal. Ka ọ na-erule Disemba 3, 2006, ebe a na-egwupụta coral mepụtara hekta pụkụ narị ịrị asaa nke ala n'ụwa niile ma nwee mmebi zuru ezu ruru ijeri yuan ịrị ise. N'echiche, iji gwupụta nde tọn coal iri, ọ dị mkpa ka a kpọpụ mmadụ pụkụ abụọ n'ebe ndị na-egwuputa coal.
Iji gbanwee usoro nke iji ike eme ihe ma belata mmebi n'ihi igwupụta coal, gọọmentị China wepụtara iwu abụọ: Iwu Coal of the People Republic of Chine na West-East Gas Pipeline Project. E guzobere Iwu Coal nke People's Republic of China maka ebumnuche iji mee ka ụlọ ọrụ coal dị na Chine bụrụ ihe iwu kwadoro. Ọ na-enyere aka ichebe ihe onwunwe coal, ịchịkwa mmepụta Coal na ọrụ azụmahịa, ma kwalite ma hụ maka ọganihu nke ụlọ ahịa kool. E tinyere Iwu Coal nke People's Republic of China n'ọrụ kemgbe Disemba 1, 1996.
West-East Gas Pipeline Project na-elekwasị anya n'ibubata gas sitere n'ebe ọdịda anyanwụ gaa n'akụkụ ọwụwa anyanwụ nke China site na pipelines. Akụkụ ọdịda anyanwụ nke China nwere isi ọdọ mmiri mmanụ isii, gụnyere Tarim Basin, Junggar Basin, Turpan Basin, Qaidam Basin, Ordos Basin na Sichuan Basin. Kemgbe afọ 1990, ndị na-achọ mmanụ achọpụtala ebe nchekwa petroleum dị iche iche dịka Kela 2, Hotanhe, Yaha, Yangtuke, Yingmai 7, Yudong 2 n'akụkụ ọdịda anyanwụ nke ọdọ mmiri Tarim. Mgbe e guzobere ọrụ ahụ na 2000, ọdọ mmiri nke mpaghara KuqaïTabei nke Tarim Basin nwere ngụkọta gas sitere n'okike nke 393.522 ijeri cubic mita, ebe 285.471 iji mee ihe. Karịsịa, Kela 2, Yangtake, Yingmai 7, Yudong, Yaha, Jilac, Yakela bụ isi ebe nchekwa. Ogige gas asaa dị n'elu nwere ngụkọta nke 380.534 ijeri cubic mita ebe 2704.02 100 nde cubic meters enwere ike iji. Netwọk mba a na-enye ngwọta maka ọdịiche dị n'etiti gas akụrụngwa na China ma nyere aka idozi mkpa ya ngwa ngwa nke ike. Kemgbe mmejuputa nke paịpụ a na Febụwarị, 2000, ọrụ a belatara China ịdabere n'ụzọ dị irè. Ka ọ na-erule 2021, West-East Gas Pipeline nyere aka belata ojiji nke coal ọkọlọtọ site na nde 932 metric ton, ibelatara carbon dioxide gas emissions site na ijeri tọn 1.02 ma wepụ uzuzu carbonoxy ruo 508 million tons.
Mmetụta
Nlekọta gburugburu ebe obibi nke China nyere aka na nsogbu gburugburu ya. A chọtara iri na isii n'ime obodo abụọ kachasị emetọ ụwa na China n'afọ 2013, mana kemgbe ahụ, ọ belatara naanị otu ebe dị ka nke 19 a katọrọ nzaghachi gọọmentị dịka ezughi oke. Akụkọ gọọmentị wepụtara na 2014, chọpụtara na 20% nke ala ugbo mba ahụ, na 16% nke ala ya n'ozuzu. A na-eme atụmatụ 60% nke mmiri dị n'okpuru ala.
Dị ka U.S. Environmental Protection Agency si kwuo, China egosila mkpebi siri ike "ịmepụta, itinye n'ọrụ ma tinye usoro iwu gburugburu ebe obibi" Otú ọ dị, mmetụta nke mgbalị ndị a edoghị anya. A na-akpọ nkwekọrịta nke ndị China na gburugburu ebe obibi dị ka otu n'ime ihe kachasị mkpa mba ahụ.
Òtù mba ụwa kpọrọ mmezigharị iwu ahụ e mere n'ọnwa Eprel afọ 2014 ọganihu dị mma, mana ha dọrọ aka ná ntị ịhụ ka Iwu ndị a ga-emejuputa bụ ihe ịma aka.
N'ihi na China enweghị usoro iwu zuru oke, ndị isi ụlọ ọrụ ahụ dabere n'omume gburugburu ebe obibi ha karịsịa maka nghọta banyere ndị nchịkwa karịa nchegbu gbasara nsogbu ikpe, dị ka nnyocha 2014 bipụtara na Journal of Public Administration Research and Theory si kwuo. Otu onye isi a gbara ajụjụ ọnụ kwuru na iwu gburugburu ebe obibi nke China bụ ihe zuru oke mana ọ ka dị, ya mere ndị ọrụ obodo nwere nghọta buru ibu n'ihe gbasara mmanye. Ọ bụrụ na ndị isi obodo chere na ndị ọrụ mpaghara nwere ike ilekwasị ụlọ ahịa ha anya maka mmanye, o yikarịrị ka ọ ga-eme ihe omume dị iche iche, dịka ịmepụta usoro nchịkwa gburugburu ebe obibi a pụrụ iji kwado ya ma ghara ịbụ nke bụ isi, dị ka imegharị mkpofu.
Edensibia
<references group="" responsive="0"> Òtù:Amuma gburugburu ebe obibi na China Òtù:Pages with unreviewed translations
Massa language
Asụsụ ndị a bụ Bongor, Bugudum (Budugum), Domo, Gizay, Gumay, Ham, Walia, Wina (Viri), Yagwa.
Kim, asụsụ agbata obi, bụ nke e kewapụrụ dị ka Masa.
Nkesa
A na-asụ Masa n'akụkụ ndịda nke ngalaba Mayo-Danay na Far North Region, na mpaghara Yagoua, Kalfou, Wina, Yele, na Guéré.
A na-asụ Central Masa n'akụkụ Osimiri Logone, nke nwere ụdị anọ. Ụdị dị iche iche, dị ka edepụtara site n'ebe ugwu ruo n'ebe ndịda, bụ: Yagwa (asụ na Yagoua), Domo (n'obodo Domo), Walya, na Buguëum.