cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eze Isiocha
Hong Kong
Na 2007, Isiocha bịanyere aka na Hong Kong Premier League akụkụ Citizen AA wee merie 2007–08 Hong Kong FA Cup.
Nọmba 9 nke e debere n'azụ uwe ya na Happy Valley AA, Isiocha dị njikere site na agba nke abụọ nke 2008-09 Hong Kong First Division League hosting Fourway, na-enye onyinye gọọlu-atọ na 9- 0 ha gbara Mutual wee jiri ihe mgbaru ọsọ anọ mechie oge.
India
Isiocha bịara India wee bịanye aka na Goa dabeere Sporting Clube de Goa n'oge etiti 2007. Ụbọchị ole na ole ka e mesịrị, ọ gbara akwụkwọ na FIFA, òtù na-ahụ maka egwuregwu football ụwa, na-ekwu na ya nwetara nkwekọrịta afọ atọ ma ọ kwụsịrị n'oge na-adịghị anya ka ha ji ya ego. N'aka nke ya, FIFA jụrụ Flaming Orange ka ha kwụọ ya mana ha gọnarịrị ya, na-eyi egwu iwega ikpe ahụ n'ụlọikpe Arbitration maka Egwuregwu.
Isiocha, onye nkwekọrịta afọ atọ ya na klọb malite na 2007-08 kwụsịrị mgbe ọnwa abụọ gasịrị site na mkpesa FIFA na ọ nataghị ụgwọ ọrụ ya. Mgbe nyochachara, FIFA gwara ụlọ ọgbakọ Goan ka ha kwụọ ụgwọ. Peter Vaz, onyeisi oche nke SCG, ọ bụ ezie na klọb ahụ ekwesịghị.
Njikọ mpụga
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Ayisha Osori
Ayisha Osori bụ onye ọkaiwu Naijiria, onye ode akwụkwọ, onye na-ahụ maka mmepe mba ụwa, onye nta akụkọ na onye ndọrọndọrọ ọchịchị ama ama maka ọrụ ya na ezi ọchịchị, nha anya nwoke na nwanyị, itinye aka na akụ na ụba ụmụ nwanyị na ndọrọ ndọrọ ọchịchị na ịkwụsị ime ihe ike megide ụmụ nwanyị na Nigeria. Akwụkwọ ya Love Does not Win Elections nyere ya nghọta na ndọrọ ndọrọ ọchịchị Naijiria. Ọ bụbu onye isi oche nke Nigerian Women's Trust Fund. Olufunke Baruwa nọchiri ya. thumb|áká_ịkẹngạ
Agụmakwụkwọ
Na 2013 ọ dị ka onye Eisenhower Fellow, a kpọrọ ya ka ọ bịa America ka ọ nọrọ izu asaa izute òtù dị mkpa na onye isi oche nke Eisenhower Fellowship, Colin Powel.
Ọrụ
Ayisha arụwo ọrụ n'ọtụtụ ọrụ na ngalaba ọha na nkeonwe gụnyere ụlọ ọrụ & usoro iwu, njikwa azụmaahịa na nchịkwa, nkwukọrịta, njikwa obodo, njikwa ọrụ na nkwado dabere na okwu. Na mgbakwunye na ijide ọrụ nchịkwa dị elu na ụlọ ọrụ nzuzo na ijikwa Nigerian Women Trust Fund - otu ụlọ ọrụ na-adịghị akwụ ụgwọ na-elekwasị anya n'ịbawanye àgwà na ọnụ ọgụgụ nke ụmụ nwanyị na-eme mkpebi, ruo afọ atọ, Ayisha enyochala maka World Bank, Mmemme mmepe United Nations, ngalaba maka mmepe mba ụwa, UNICEF na National Democratic Institute.
Na afọ 2015 a họọrọ ya ịbụ otu n'ime ụmụ nwanyị iri abụọ na otu zutere maka ogbako na Harvard University Kennedy School of Government nke Hunt Alternatives kwadoro. Otu ahụ gụnyere Fauzia Nasreen si Pakistan, Judy Thongori si Kenya na Olufunke Baruwa, Esther Ibanga na Hafsat Abiola si Naịjirịa. Onye na-ekwu okwu nke ọma gbasara okwu ọha sitere na ọchịchị ruo ụkpụrụ na ikike mmadụ na amụma ọha, Ayisha jigidere akwụkwọ akụkọ kwa izu n'ime afọ asaa n'ime akwụkwọ akụkọ This day and Leadership ma bụrụ onye na-akọwa mgbasa ozi oge niile na redio na telivishọn. Ọ na-anọdụ na bọọdụ nke òtù dị iche iche na ọhanaeze na nke otu onye guzobere naanị ya.
Na 2018, Open Society Foundations kwupụtara nhọpụta Osori dị ka onye isi nchịkwa nke Open Society Initiative for West Africa (OSIWA) na-ahụ maka ọrụ OSIWA na mba 10 Africa; Benin, Ivory Coast, Ghana, Guinea, Liberia, Mali, Niger, Nigeria, Sierra Leone, na Senegal
Edensibia
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Aminata Tall
Aminata Tall (Amụrụ n'afọ 1949 na Diourbel) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke Senegalese Democratic Party (PDS).
Tall gara ụlọ akwụkwọ Girls' Normal Schools nke Thiès na Rufisque, ebe ọ nwetara D-series Baccalauréat. Ọ nwetara nzere doctorate na Canada ma kụzie na École normale supérieure nke Dakar.
Ọ bụ Minista Steeti, Minista nke Ndị Ọchịchị Obodo na Nkwado, bụkwa onye nnọchi anya Nzukọ Mba na onye isi obodo Diourbel. Otú ọ dị, n'afọ 2007, ọ jụrụ nhọpụta ya dị ka osote onyeisi oche nke National Assembly ma ghara isonyere gọọmentị Cheikh Hadjibou Soumaré.
N'ọnwa Ọktoba afọ 2009, ọ ghọrọ odeakwụkwọ ukwu nke onye isi ala nke Republic of Senegal, na-anọchi Abdoulaye Baldé onye a họpụtara ka ọ bụrụ Minista nke ndị agha. Ọ ghọrọ onye isi oche nke Social and Environmental Economic Council n'ọnwa Jenụwarị 17, 2013. Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Mahi Binebine
Mahi Binebine bụ onye Morocco na-ese ihe na onye na-ede akwụkwọ akụkọ. A mụrụ ya na Marrakech na 1959. Binebine edeela akwụkwọ akụkọ isii nke a sụgharịrị n'asụsụ dị iche iche.
Ọrụ
A mụrụ ya na 1959 na Marrakech. Mahi Binebine kwagara na Paris na 1980 iji gaa n'ihu na ọmụmụ ya na mgbakọ na mwepụ, nke ọ kụziri ruo afọ asatọ. O tinyeziri onwe ya n'ide ihe na eserese. O dere ọtụtụ akwụkwọ akụkọ, nke a sụgharịrị n'asụsụ iri na abụọ. Ọ kwagara New York site na 1994 ruo 1999. Ihe osise ya bụ akụkụ nke nchịkọta na-adịgide adịgide na Guggenheim Museum na New York. Ọ laghachiri Marrakech na 2002 ebe ọ bi ma na-arụ ọrụ ugbu a.
Na "Mamaya's Last Journey" onye edemede ahụ na-esite na ihe omume sitere na akụkọ ezinụlọ ya. Nwanne ya nwoke bụ Aziz bụ otu n'ime ndị isi na-eto eto sonyere na atụmatụ iwepu Eze Hassan nke Abụọ n'ike na 1971. Atụmatụ a dara mba. Ruo afọ iri na asatọ, a tụrụ ya mkpọrọ n'ogige ọzara nke Tazmamart, n'okpuru ọnọdụ nke obi ọjọọ a na-apụghị ichetụ n'echiche na nke a na-apụghị ịkọwa akọwa. N'ime ndị mkpọrọ iri ise na isii, naanị ọkara lanarịrị; n'etiti ha, Aziz Binebine. Onye edemede Mahi Binebine bụ Tahar Ben Jelloun weere akụkọ a dị ka ihe ndabere maka akwụkwọ akụkọ ya bụ This Blinding Absence of Light.
Welcome to Paradise, nsụgharị Bekee nke Cannibales (nke Lulu Norman dere) bụ nke edepụtara maka Independent Foreign Fiction Prize na 2004. Horses of God, nke Lulu Norman sụgharịkwara (nke mbụ: Les étoiles de Sidi Moumen), edepụtara ya maka onyinye akwụkwọ kacha mma a sụgharịrị na 2014. Emere ya ka ọ bụrụ ihe nkiri na Morocco n'afọ 2011, nke a na-akpọ Horses of God, nke Nabil Ayouch duziri ma họrọ ya maka ntinye akwụkwọ Morocco maka ihe nkiri asụsụ mba ọzọ kachasị mma maka 2013 Oscars.
N'afọ 2020, Mahi ritere ihe nrite Mediterranean maka akwụkwọ akụkọ ya "Rue du pardon".
Ihe ngosi
2017 Galerie Abla Ababou, Rabat Art Paris (Grand Palais) Galerie DX Rétrospective - Galerie Claude Lemand
2016 Musée MACMA, Marrakech.
2015 Insoumission Forum international des droits de L'Homme, Marrakech, Musée de la Palmeraie
2014 Musée de la Palmeraie, Marrakech
2013 Galerie Document 15, Paris
2012 Galerie 38, Casablanca Galerie Benamou, Paris
2011 Galerie Caprice Horn, Berlin Galerie Loft (Expo à six mains avec Mourabiti et Yamou), Casablanca 2010 Galerie Atelier 21 (Casablanca) AAART Foundation, Kitzbühel, Autriche
2009 53ème Biennale de Venise Venice Biennale AAART Foundation - Autriche Galerie CMOOA, Rabat Galerie Delacroix, Tanger 2008 Galerie Atelier 21 - Casablanca Galerie Violon Bleu - Londres Galerie Navarra - 75 Faubourg, Paris Galerie Loft, Paris Galerie Bailly, Paris Fondation FAAP, Sao Paolo 2007 Siège Société Générale, Casablanca Galerie Nationale Bab Rouah, Rabat Galerie Noir sur blanc, Marrakech Palais des Congrès, Grasse (France) Le Lazaret Olandini, Ajaccio (Avec Yamou)
2006 Kasbah Agafay, Marrakech Galerie Venise Cadre, Casablanca Galerie les Atlassides, Marrakech
2005 Galerie Venise-Cadre, Casablanca Galerie Atlassides, Marrakech Musée Archéologique de Silves (Portugal) Eglise de la Miséricorde, Silves (Portugal) Gemap, Casablanca
Áa2004 Arte Invest, Rome Festival Arte Mare Bastia (corse) Bellas Artes, Madrid Galerie Atalante, Madrid Galerie Brigitte Schenk, Köln
2003 Espace Actua, Casablanca (avec Yamou) Galerie Bab el kebir, Rabat (avec Selfati) Galerie AAM, Rome Studio Bocchi, Rome Fundacione Maturen, Tarazona. Galerie Baskoa, Barcelonne. Kunst Köln, Galerie Brigitte Schenk
2002 Galerie Dahiez & Associés, Zurich Galerie Brigitte Schenk, Köln Musée de Marrakech Société Générale Marocaine, Casablanca Institut Cervantes, Tanger Galerie Brigitte Schenk, Kunst Köln Ministère de la culture, Abu Dhabi
2001 Tinglado 4 Moll de Costa, Taragone Palais des congrès, Grasse.
2000 Espace Paul Ricard, Paris Galerie El Manar, Casablanca
1999 Galerie Stendhal, New York Galerie du Fleuve, Paris Galerie Brigitte Shenk, Köln 1998 Galerie Ott, Düsseldorf Museum of Contemporary Art, Washington DC
1997 Galerie Stendhal, New York. 1989 Contemporary French Art Gallery, New York 1988 Galerie la Découverte, Rabat 1987 Galerie de L'ONMT, Paris
Njikọ mpụga
https://northafricapost.com/41558-moroccan-writer-mahi-binebine-wins-mediterranean-prize-2020.html Òtù:Mmadụ ndi di ndụ Òtù:Pages with unreviewed translations
Waawa
Ụmụnna nke Waawa nke enu ugwu ala igbo nke ana akpo ndi Waawa, ndi Waawa, bu ndi nwere mkpuru-iche nke ndi Igbo nọ na Enugu na Ebonyi Steeti, Naijiria, gụnyere ọtụtụ ime obodo, ndi nile na- asụ asụsụ Igbo pụrụ iche nke ana akpọ Waawa. . Ndi akacha mara ama bụ ndi Agbaja na Ngwo bụ ndi mmadụ ndi no n’agbata oke ọhịa nke Awka (isi obodo Anambra ) rue ndagwurugwu okwute nke Enugu (isi obodo Enugu ). Agbaja mejuputara n' ime obodo ndi nọ ugbua na ụmụnna Ngwo, Udi, Ezeagu, Umulokpa, Igbo-Etiti, Oji-Riva, Awgu -ukwu, na okpuru ochịchị ndị dị na ọwụwa anyanwụ Enugu. Akụkụ ndị ọzọ amaara n'ụmụnna Waawa gunyere Nkanụ, Nsukka, Abia(nke di n'ime Waawa na abụrọ Abia nke Steeti), Nike na ime obodo ndị ọzọ dị na Enugu Steeti. Ndi ha na Waawa jikọtara ọnụ nke mere eji mara aha ha bụ ndị be ichie Onyeama na Eke, onye bụ onye ọchịchị kacha mkpa nke Agbaja na mbido narị afọ nke iri abụọ.
Ichie Onyeama na Eke
Onyeama ka amụrụ ihe dịka na afọ 1870s, nwa nke ikpeazu n'ime ụmụ iri nke özö Omulu Onwusi, nwoke zuru onwe ya nwere ọtụtụ nwanyi, na naanị nwa nwọke nne ya - Chinazụngwa Ijeonyeabọ nke agbataobi ime obodo Ebe. Ọge ọ dị afọ asaa, nna ya kpuru ya anị. Usoro nke ọge ntorobịa, nke a gosipụtara nkwa nke nwa okorobịa ahụ. Nna Onyeama nwụrụ mgbe nke ahụ gasịrị. Nne ya nwụkwara, eleghị anya maka nsị o jiri nyegbue nwoke yiri nwa ya nwọke Onyeama egwu ime ya ihe ike.
Onye nwanne ya nwoke, Amadiezeoha Nwankwo-Onwusi wetara, Onyeama rụsiri ọrụ ike wee mee akara ya na azụmaahịa. Ọ gara ọmarịcha ahịa azụmahịa ndị Aro na-achịkwa, gụnyere Abiriba, Arochukwu, Arondizuogu, Bende, Oguta, Uburu, wdg. Mgbe ọchịchị ndị Britain rutere Eke na 1908, Onyeama bara ọgaranya iji zụta ụzọ ya n'ime obodo Ozo na ịlụ nwanyị mara mma, bụ Afia Nwirediagu, ma mesịa Gwachi Ebue.
Nwayọ nwayọ ma n'ezie, Onyeama nwetara ndị colonist iji nye ya "Warrant Chiefdom" nke Eke. O were ike ma kọwaa ya. Onyeama hụrụ onwe ya dị ka onye ọchịchị zuru oke nke na-enweghị ike ịgbagha ikike ya. Ma Eze Onitsha, Obi Okosi I, chịrị. Onweghi eze Igbo ajuju banyere ike ọchịchị onye ọchịchị nke Onitsha, ma ya fọdụkwa ịsị na ọ bụ “ndị isi pere mpe” si ugwu.
Onyeama gosipụtara n'ehihie na ọchịchị Obi nke Onitsha bụ akụkọ ntolite, n'ihi na ọ lere alaeze niile nke Onitsha anya dị ka ntọala nke ndị ọbịa si n'Alaeze Benin. Ọ bụrụ na ihe ọ bụla, ya (Onyeama) nọ na njikọ nke Oba nke Benin ma ọ bụ Ooni nke Ife, bụ eze ndị Yoruba. Nke a setịpụrụ ọnọdụ maka esemokwu dị egwu n’etiti ndị eze ugwu ugwu ọwụwa anyanwụ (nke a na-akpọ Wawa) na ndịda ọdịda anyanwụ Igbo (nke a na-akpọ Ijekeebé).
Otu a ka ọ siri di na nchikota ndị eze Igbo n’afọ 1928, ndị isi niile na ndị isi nile n’obodo ochie bụ Onitsha (tinyere Enugwu) na ndị ọzọ ga-agbakọ na Enugwu iji nabata Captain W. Buchanan-Smith, onye a họpụtara ọhụrụ dị ka gọvanọ ndịda. Nigeria mpaghara. Obi na-abụkarị oche kacha elu nke nsọpụrụ e chere na ọ bụ onye ọchịchị ọdịnala nke mba Igbo. Mgbe Onyeama batara mgbe e mechara na ndị otu nche ya, ndị isi na ndị Igbanküda, ọ kpasuru iwe banyere ọnọdụ Obi dị elu nke ọchịchị ya.
Onyeama nyere iwu ka ewepụ Eze Onitsha dị ike ozugbo. Ihe omume soro Onye Ochichi na-anwa imebi Onyeama. Na iwe, dị ka akụkọ akụkọ si kwuo, ọ kpọrọ, "Wa" (lingo mpaghara maka "Mba"); maka imesi okwu ike na dị ka ihe na-egosi na a pụghị ịgbanwe agbanwe, o kwuru, sị: “Wa –wa!” [Mgbe! O wee tụgharịa gwa ndị isi na-achị ala, sị: “Ọ bụrụ na nwoke ahụ ka nọ ọdụ n'oche ahụ mgbe m lọtara, agụ owuru ga-eri ya.” Onyeama nwetara ụzọ ya wee merie dị ka eze kachasị ukwuu n'obodo! Echetara na ndị nwere mmekọrịta mmekọrịta mmekọrịta ọha na eze ogologo oge na Onye Britain, Onyeama emeghị onwe ya ọtụtụ ndị enyi. E mere ndekọ na 1930s na-ebo ya ebubo na ọ liri nwunye na-ekwesịghị ntụkwasị obi na ndụ! Otu ụlọikpe nyere iwu ka ụlọ ọrụ German ahụ mere akụkọ banyere nkwutọ kwụsị ya ịgbasa. Akụkọ ndị a na akụkọ mbibi ndị ọzọ na-ebibi ihe nke ọchịchị aka ike, ịchụpụ nwunye na ọbụna igbu ọchụ apụtabeghị akụkọ akụkọ Onyeama. Ndị ya lere ya anya nke ọma nke ọma. Ndị uwe ojii nzuzo ya (nke ndị aka ya akara aka, ndị mmeri na-agba mgba) mere ka ụjọ jide ndị isi na ndị nkịtị na ọgbọ ka na-asọpụrụ ike nke eze ukwu a.
Otu n'ime akwụkwọ nri kacha mkpa na nri Wawa na omenaala ndị Igbo n'ozuzu ya bụ tub tub. A na-ahụta nke a dịka ihe ọkụkụ ndị Igbo ma bụrụkwa chi dị nsọ dịka Njoku Ji, chi yam. Nri ndị Igbo gụnyere akwụkwọ nri ndị ọzọ dịka mkpụrụ ugu, nke a na-eme ofe a na-akpọ Egusi, Ahịrị Ilu nke a na-eme ofe na Okra, nke aha ya sitere n'asụsụ Igbo.
Moldova
thumb |200px|Moldova Moldova (asụsụ moldavo: Moldova), nke ana-kpo kwa, Republic of Moldova bụ otu obodo no na Obodo Békè.
Lee nke ozo
Òtù:Ala no n'ime Obodo Békè
Norbert Shamuyarira
Norbert Shamuyarira (a mụrụ n'afọ 1962) bụ onye Zimbabwe na-akpụ ihe.
Ọ bu onye obodo Chinhoyi. Nne Shamuyarira nwụrụ mgbe ọ dị afọ itoolu; n'oge na-adịghị anya mgbe ọ nwụsịrị, nna ya gbahapụrụ ezinụlọ ahụ. Nwanne ya nwoke mechara gbuo onwe ya. Ọ malitere ịkpụ ihe na 1979, ya na Bernard Takawira rụkọrọ ọrụ afọ anọ na Chitungwiza.
Hala Elkoussy
thumb|Hala Elkoussy Hala Elkoussy (amụrụ na 1974) bụ onye Egypt na-ese ihe na onye nduzi ihe nkiri.
A mụrụ Elkoussy na Cairo n'afọ 1974.
Ọ natara onyinye Abraaj Capital Art Prize na Dubai n'afọ 2010. E wepụtara ihe nkiri mbụ ya a kpọrọ Cactus Flower, n'afọ 2017.
A na-edebe ọrụ ya na nchịkọta nke Tate Museum, London, na Art Jameel, Saudi Arabia.
Ebensidee
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Igbukpọ osisi
thumb|Ikpọkpọsị osisi na New Zealand. thumb|Foto Satellite nke igbukpọsị osisi na-aga n'ihu na ọwụwa anyanwụ Bolivia. Gburugburu ụwa, 10% nke mpaghara ala ịkpa furu efu n'etiti 1990 na 2015. thumb|Index nke odida obodo na egosi mgbanwe anthropogenic nke ọhịa fọdụrụ.[1] thumb|Igbukpọsị osisi kwa afọ thumb|Mgbanwe kwa afọ na mpaghara ọhịa Ikpochapụ oke ohia ma ọ bụ ikpochapụ oke ọhịa bụ iwepụ oke ọhịa ma ọ bụ nkwụ osisi sitere n'ala nke na agbanwezi ka ọ ghara iji ọhịa eme ihe. Ikpochapụ osisi nwere ike ịgụnye ịtụgharị ala ọhịa gaa n'ugbo, ebe a na azụ anụ, ma ọ bụ iji obodo mepere emepe. Ngbukpọsịsịsịsịsịsịsịsịsịsịsịsịsịsịsịsịsịsịsịsịsịsịsịsịsịsịsịsịsịsịsịsịsịnụ bụ n'ime oke ọhịa nke okpomọkụ. Ihe dị ka pasent 31 nke ala ụwa bụ oke ọhịa kpuchie ugbu a. Nke a bụ otu ụzọ n'ụzọ atọ na erughị oke ọhịa tupu mgbasawanye nke ọrụ ugbo, na ọkara nke ọnwụ ahụ mere na narị afọ gara aga. N'agbata nde hectare 15 ruo nde 18 nke oke ọhịa, ógbè buru ibu nke Bangladesh, na emebi kwa afọ. Ná nkezi, a na egbutu osisi 2,400 kwa nkeji
Òtù Na ahụ Maka Nri na Ọrụ Ugbo nke Mba Ndị Dị n'Otu na akọwa igbukpọ osisi dị ka ntụgharị nke ọhịa gaa na ala ndị ọzọ (n'agbanyeghị ma ọ bụ mmadụ kpatara ya). "Ikpochapụ oke ọhịa" na "mgbanwe net nke ọhịa" abụghị otu: nke ikpeazụ bụ nchikota nke mfu ọhịa niile (ịkpọtu ọhịa) na uru niile nke ọhịa (mgbasa nke ọhịa) na oge enyere. Ngbanwe netwọk, ya mere, nwere ike ịbụ ihe dị mma ma ọ bụ nke na adịghị mma, dabere ma uru ọ nwetara karịrị mfu, ma ọ bụ ọzọ.
Mwepụ nke osisi na enweghị oke ọhịa ebutela mmebi nke ebe obibi, mfu nke ụdị ndụ dị iche iche, na kpọrọ nkụ. Ikpochapụ oke ọhịa na ebute mbibi, mgbanwe na ọnọdụ ihu igwe, ọzara, na nchụpụ nke ndị mmadụ, dị ka a na ahụ na ọnọdụ dị ugbu a na n'oge gara aga site na ndekọ fosil. Ikpochapụ osisi na ebelatakwa biosequestration nke ikuku carbon dioxide, na abawanye usoro nzaghachi na adịghị mma na enye aka na okpomoku zuru ụwa ọnụ. Okpomọkụ zuru ụwa ọnụ na etinyekwa nrụgide dị ukwuu n'obodo ndị na achọ nchekwa nri site na ikpochapụ oke ọhịa maka ọrụ ugbo na ibelata ala a na akụ ihe n'ozuzu ya. Mpaghara ndị e gbuturu egbutu na ebutekarị mmetụta gburugburu ebe obibi ndị ọzọ dị egwu dị ka ajọ mbuze na mkpọda n'ime ala tọgbọrọ chakoo.
Nkwụsi ike nke usoro nri mmadụ na ikike ha ime mgbanwe maka mgbanwe n'ọdịnihu jikọtara ya na ihe dị iche iche dị iche iche  gụnyere osisi shrub na eme ka akọrọ na ụdị osisi ndị na enyere aka ịlụso ọzara ọgụ, ụmụ ahụhụ na ebi n'oké ọhịa, ụsụ na ụdị nnụnụ na emetọ ihe ọkụkụ, osisi nwere nnukwu mgbọrọgwụ mgbọrọgwụ. na gburugburu ugwu nke na egbochi mbuze ala, na ụdị mangrove nke na enye ike imegide idei mmiri na mpaghara mmiri. Site na mgbanwe ihu igwe na eme ka ihe ize ndụ dị na usoro nri dịkwuo njọ, ọrụ nke oke ohia na ejide na ịchekwa carbon na ibelata mgbanwe ihu igwe dị mkpa maka mpaghara ọrụ ugbo.
Akụkọ nso nso a (1970 gawa)
thumb|Ikpochapụ oke ọhịa Amazon na steeti Maranhão nke Brazil, 2016 FAO na eme atụmatụ na oke oke ohia zuru ụwa ọnụ agbadala 0.9%, na mkpuchi osisi 4.2% n'etiti 1990 na 2020.[11] Mkpụrụ osisi carbon nke ọhịa dị na Europe (gụnyere Russia) mụbara site na 158.7 ruo 172.4 Gt n'etiti 1990 na 2020. Na North America, oke carbon carbon sitere na 136.6 ruo 140 Gt n'otu oge ahụ. Agbanyeghị, ngwaahịa carbon gbadara site na 94.3 ruo 80.9 Gt na Africa, 45.8 ruo 41.5 Gt na South na Southeast Asia jikọtara, 33.4 ruo 33.1 Gt na Oceania, 5 ruo 4.1 Gt na Central America, yana site na 161.8 ruo 144.8 Gt na South America. 12] IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) na ekwu na enweghị nkwekọrịta gbasara ma oke ọhịa zuru ụwa ọnụ ọ na ebelata ma ọ bụ na ọ bụghị, na ehota nyocha na egosi na mkpuchi osisi abawanyela 7.1% n'etiti 1982 na 2016.[lower-alpha 1] IPCC dekwara: "Ọ bụ ezie na ebuka carbon biomass nke dị n'elu ala na eche na ọ ga ebelata na okpomọkụ, ha na abawanye n'ụwa nile n'ihi ụbara ebuka dị na oke ọhịa na oke ọhịa.[13
Dabere na ọmụmụ 2020 e bipụtara na Scientific Reports, ọ bụrụ na igbutu osisi na aga n'ihu na ọnụego ugbu a, ọ nwere ike ịkpalite mkpokọta ma ọ bụ ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ mkpochapụ nke mmadụ n'ime afọ 20 ruo 40 na esote. Ha kwubiri na "site n'echiche ndekọ ọnụ ọgụgụ ... ihe gbasara nke puru omume na mmepeanya anyị na adị ndụ n'onwe ya bụ ihe na erughị 10% n'ọnọdụ kacha nwee nchekwube." Iji zere ọdịda a, ụmụ mmadụ kwesịrị ịgafe site na mmepeanya nke akụ na ụba na achịkwa na "omenala ọha mmadụ" nke "na enye mmasị na gburugburu ebe obibi karịa mmasị onye ọ bụla nke akụkụ ya, ma n'ikpeazụ dabere na mmasị ọha mmadụ."
N’afọ 2014, ihe dị ka mba 40 bịanyere aka n’akwụkwọ nke New York Declaration on Forest, bụ́ nkwa afọ ofufo ibelata igbutu osisi n’afọ 2020 ma kwụsị ya n’afọ 2030. Otú ọ dị, nkwekọrịta ahụ ejighị iwu kwadoro, yana ụfọdụ mba ndị bụ́ isi, dị ka Brazil, China, na Russia, abanyeghị na ya. N'ihi nke a, mbọ ahụ dara, na igbutu osisi mụbara site na 2014 ruo 2020. Na Nọvemba 2021, mba 141 (nke nwere ihe dịka 85% nke oke ọhịa ebe okpomọkụ ụwa na 90% nke mkpuchi osisi zuru ụwa ọnụ) kwetara na COP26 ihu igwe na Glasgow. Nkwuwapụta nke ndị isi Glasgow maka oke ọhịa na iji ala eme ihe, nkwa ịkwụsị na ịtụgharị igbutu osisi n'afọ 2030. Nkwekọrịta ahụ so ihe dị ka ijeri $19.2 na nkwa ego metụtara. Nkwekọrịta Glasgow 2021 ka mma na nkwupụta New York ugbu a gụnyere Brazil na ọtụtụ mba ndị ọzọ na abịanyeghị aka na nkwekọrịta 2014. Ụfọdụ mba ndị bụ isi nwere ọnụ ọgụgụ dị elu nke igbutu osisi (gụnyere Malaysia, Cambodia, Laos, Paraguay, na Myanmar) abịanyeghị aka na nkwupụta Glasgow. Dị ka nkwekọrịta mbụ ahụ, abanyela nkwuwapụta ndị ndu Glasgow na mpụga UN Framework Convention on Climate Convention ma yabụ na ọ bụghị iwu kwadoro. Na Nọvemba 2021, onye isi EU depụtara usoro iwu chọrọ ka ụlọ ọrụ gosipụta na ngwa ahịa ugbo, anụ ehi, osisi, mmanụ nkwụ, soy, kọfị na koko nke ezubere maka ndị na eri EU nde 450 enweghị njikọ na igbutu osisi. Na Septemba 2022, ndị omeiwu EU kwadoro ma wusie atụmatụ ahụ ike site n'aka ndị isi EU jiri votu 453 gaa na 57.
Ihe kpatara ya
thumb|Ndị na ahụ maka igbutu osisi na mmebi ohia site na mpaghara, 2000–2010, sitere na mbipụta FAO State of the World's Forests 2020. Oke ọhịa, ụdị ndụ dị iche iche na ndị mmadụ  Na nkenke. thumb|Ndị na anya igbutu osisi n'ebe okpomọkụ thumb|Oge ikpeazụ nke sawnwood sitere na oke ọhịa peat na Indragiri Hulu, Sumatra, Indonesia. Ikpochapụ osisi maka ịkụ nkwụ mmanụ. Dị ka ndị odeakwụkwọ nke United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCCC) si kwuo, nnukwu ihe na akpata igbukpọsị osisi bụ ọrụ ugbo. Ọrụ ugbo bụ ihe na akpata 48% nke igbutu osisi; ọrụ ugbo na azụ ahịa bụ 32%; Ịkụ osisi na ahụ maka 14%, na mkpochapụ osisi mmanụ na eme 5%.
3 Febrụwarị
3 Febrụwarị bu ubochi nke 3rd (nke atọ) na onwa ana kpo Febrụwarị. Na Gregorian calender, 3 Febrụwarị bu ubochi nke 34th na afo. Anyi nwere agugu ubochi 331 (332 na afo nke ana-kpo leap-year) du mgbe afo na agwu.
Igbukpọ osisi
Ihe kpatara ya
Ndị ọkachamara ekwenyeghị na igbutu osisi n'ụlọ ọrụ ọ̀ bụ ihe dị mkpa na akpata igbukpọsị osisi n'ụwa nile. Ụfọdụ na ekwu na ndị ogbenye na enwekarị ike ikpocha ọhịa n'ihi na ha enweghị ụzọ ọzọ, ndị ọzọ na ndị ogbenye enweghị ike ịkwụ ụgwọ maka ihe na ọrụ dị mkpa iji kpochapụ ọhịa.
Sean Cameron Michael
Sean Cameron Michael (a mụrụ na 24 Disemba 1969) bụ onye South Africa na-eme ihe nkiri, onye edemede na onye na-agụ egwu. Onye na-asụ Bekee, ọ na-asukwa Afrikaans nke ọma.
3 Febrụwarị
Onye wuru
Òtù:Febrụwarị
Igbukpọ osisi
Ihe kpatara ya
Ihe ndị ọzọ na akpata igbukpọsị osisi n'oge a nwere ike ịgụnye nrụrụ aka nke ụlọ ọrụ gọọmentị, nkesa na ezighi ezi nke akụ na ụba na ike, mmụba ọnụ ọgụgụ mmadụ na oke mmadụ, na ime obodo. A kọwawo mmetụta mmụba nke ọnụ ọgụgụ mmadụ nwere na igbutu osisi. Otu nnyocha chọpụtara na ọnụ ọgụgụ ndị mmadụ na abawanye n'ihi ọnụ ọgụgụ ọmụmụ dị elu bụ isi ihe na akpata igbutu osisi n'ebe okpomọkụ na naanị 8% nke ikpe. N'afọ 2000, Òtù Na ahụ Maka Nri na Ọrụ Ugbo nke Mba Ndị Dị n'Otu (FAO) chọpụtara na "ọrụ nke mgbanwe ndị mmadụ na mpaghara mpaghara nwere ike ịdịgasị iche site na nke siri ike ruo na nke a na adịghị ahụ anya", na igbutu osisi nwere ike ịmalite site na "nchikota nke nrụgide ndị bi na nke akụ na ụba, mmekọrịta ọha na eze na nke na ada ada. ọnọdụ teknụzụ".
Sean Cameron Michael
Mmalite ndụ
A mụrụ Michael na Cape Town, South Africa. Ọ malitere inwe mmasị n'ime ihe nkiri mgbe ọ dị afọ iri na abụọ, mgbe ọ pụtara n'ọtụtụ egwu.
Igbukpọ osisi
Ihe kpatara ya
A na elekarị ijikọ ụwa ọnụ anya dị ka isi ihe ọzọ na akpata igbukpọsị osisi, ọ bụ ezie na e nwere ọnọdụ ndị mmetụta nke ijikọ ụwa ọnụ (mpụta ọhụrụ nke ọrụ, isi ego, ngwa ahịa, na echiche) kwalitere mgbake n'ime ime ọhịa.
Sean Cameron Michael
Mmalite ndụ
Mgbe ọ nọ n'ụlọ akwụkwọ, ọ mụrụ ihe nkiri na Rita Maas-Phillips. Mgbe ọ gụsịrị akwụkwọ sekọndrị, Michael rụrụ ọrụ afọ abụọ ya dịka onye agha na South African Defence Force na Potchefstroom. Mgbe ọtụtụ ọrụ nwa oge (gụnyere ịbụ onye na-ere nri na onye isi nri) o kpebiri ịghọ onye na-eme nkiri na onye na-agụ egwu oge niile.
Igbukpọ osisi
Ihe kpatara ya
Ihe ọzọ na akpata igbukpọsị osisi bụ mgbanwe ihu igwe. 23% nke mfu mkpuchi osisi sitere na ọkụ ọhịa na mgbanwe ihu igwe na abawanye ugboro na ike ha. Okpomọkụ na arị elu na ebute oke ọkụ n'ọhịa ọkachasị n'ime oke ọhịa Boreal. Otu mmetụta nwere ike ime bụ mgbanwe nke nhazi ọhịa. Ịkwụsị oke ọhịa nwekwara ike ime ka ọkụ na esiwanye ọkụ site na usoro dị ka igbutu osisi. thumb|Ngwuputa ọla edo na ezighi ezi na Madre de Dios, Peru. Achọpụtakwa nbibi nke ihe ndị dị ndụ n'oké ọhịa site na mkpali akụ na ụba nke na eme ka ntụgharị ọhịa yie ka ọ bara uru karịa ichekwa ọhịa. Ọtụtụ ọrụ dị mkpa nke ọhịa enweghị ahịa, ya mere, enweghị uru akụ na ụba nke pụtara ngwa ngwa nye ndị nwe ọhịa ahụ ma ọ bụ obodo ndị na adabere n'oké ọhịa maka ọdịmma ha. Site n'echiche nke mba ndị na emepe emepe, uru dị n'oké ọhịa dị ka ikuku carbon ma ọ bụ ihe dị iche iche dị iche iche na aga n'ihu na mba ndị mepere emepe na aga n'ihu na enweghị ụgwọ zuru oke maka ọrụ ndị a. Mba ndị na emepe emepe na eche na ụfọdụ mba ndị mepere emepe, dị ka United States of America, na egbutu ọhịa ha ọtụtụ narị afọ gara aga ma rite uru n'ụzọ akụ na ụba site na igbutu osisi a, nakwa na ọ bụ omume ihu abụọ ịgọnarị mba ndị na emepe emepe otu ohere ahụ, ya bụ na ndị ogbenye kwesịrị ekwesị. ọ dịghị mkpa ka ọ bụrụ ọnụ ahịa nke nchekwa mgbe ndị ọgaranya kere nsogbu ahụ.
Sean Cameron Michael
Ọrụ ime ihe nkiri
N'ime afọ iri atọ gara aga, Michael emeela ihe karịrị 100 usoro telivishọn mba ụwa, obere ihe nkiri na ihe nkiri. Ọ malitere ọrụ ya n'afọ 1993, na-arụ ọrụ Thomas na mgbanwe nke Oziọma Dịka Matiu si kwuo. N'afọ 1996, o nwekwara ọrụ ugboro ugboro na Egoli: Place of Gold, ihe nkiri ncha nke South Africa. "
Igbukpọ osisi
Ihe kpatara ya
Ụfọdụ ndị na akọwa nkọwa achọpụtawo mgbanwe ndị na akwọ ụgbọala na egbutu osisi n'ime afọ 30 gara aga. Ebe ọ bụ na ọrụ iri nri na ọrụ mmepe nke gọọmentị na akwado dịka mbugharị na mba ndị dị ka Indonesia na ịchịisi na Latin America, India, Java, na ihe ndị ọzọ, na ebute igbutu osisi n'oge ngwụcha narị afọ nke 19 na ọkara mbụ nke narị afọ nke 20. N'afọ 1990, ihe ka ọtụtụ n'ime igbutu osisi kpatara, gụnyere ụlọ ọrụ mmepụta ihe, ịzụ ehi buru ibu, na ọrụ ugbo buru ibu. Kemgbe afọ 2001, igbukpọsị ihe ndị e ji emepụta ihe na akpata, bụ́ nke yikarịrị ka ọ ga adịgide adịgide, akpatawo ihe dị ka otu ụzọ n'ụzọ anọ nke ọgba aghara ọhịa nile, mfu a agbasawokwa na South America na Ndịda Ebe Ọwụwa Anyanwụ Eshia.
Sean Cameron Michael
Ọrụ ime ihe nkiri
Ọrụ America mbụ dị mkpa nke Michael bịara n'afọ 2005 mgbe ọ rutere na nkwado nkwado na obere usoro Dean Devlin The Triangle. Ọzọkwa, n'afọ 2008, ọ sonyeere ndị na-eme ihe nkiri 24 na-eme ka onye ọrụ UN nke France, Charles Solenz, na 24: Redemption. The New York Post wepụtara arụmọrụ Michael na-ekwu na agwa ya "nwere ike ịbụ onye na-enweghị ọkpụkpụ, onye na-asọ oyi nke e mepụtara maka ihe ngosi a".
N'afọ 2011, Michael gosipụtara ọrụ Thomas Edison na usoro History Channel America: The Story of Us, na-enweta ọkwa kachasị elu na akụkọ ihe mere eme nke netwọk.
Igbukpọ osisi
Ihe kpatara ya
Mkpa nke Ngwuputa ihe dị ka ihe na akpata igbutu osisi mụbara ngwa ngwa na mmalite narị afọ nke 21, n'etiti ndị ọzọ n'ihi ụbara ọchịchọ nke mineral. Mmetụta nke ngwuputa ihe dị ntakịrị, mana mmetụta ndị na apụtaghị ìhè dị oke mkpa karị. Enwere ike imetụta ihe karịrị otu ụzọ n'ụzọ atọ nke oke ọhịa nke ụwa, n'ọkwa ụfọdụ na n'ime afọ 2001-2021, "755,861 km2 ... ... e kpochapụrụ ọhịa site na ihe kpatara na-emetụtaghị ọrụ Ngwuputa n'akụkụ ndị ọzọ na anya ụgbọ ala (dabere na data). sitere na WWF)"
Sean Cameron Michael
Ọrụ ime ihe nkiri
N'afọ sochirinụ, ọ bụ onye isi na Animal Planet's TV special Mermaids: The Body Found, nke nwetara ọnụ ọgụgụ kachasị elu maka ọwa ahụ kemgbe afọ 2003. Ọ pụtara na ihe nkiri HBO The Girl and the Strike Back. Ọ rụkwara ọrụ n'ihu Denzel Washington na Ryan Reynolds na Universal's Safe House. N'afọ 2013, ya na onye mmeri Oscar William Hurt gbara na ihe nkiri BBC Films 'Royal Television Society, The Challenger, banyere ọdachi ụgbọ mbara igwe. Ọ malitere ịrụ ọrụ na oge 1 nke Black Sails. Ihe ngosi ahụ nwetara ọtụtụ Emmy Awards. Oge nke abụọ malitere na Jenụwarị 24, 2015. A tụlere Michael maka onyinye Emmy na SAG maka ọrụ ya na oge nke mbụ na nke abụọ dịka usoro Richard Guthrie.
Igbukpọ osisi
Igwe ikuku
thumb|Usoro biophysical nke oke ohia na emetụta ihu igwe. thumb|Nnụnụ CO2 n'otu n'otu site na igbutu osisi maka mmepụta nri thumb|Omume “slash na ọkụ” na ezighi ezi na Madagascar, 2010 thumb|Mbelata carbon carbon kwa afọ site na igbutu oke ọhịa. Ikpọkpọsị osisi na aga n'ihu ma na akpụzi ihu igwe na ọdịdị ala.
Sean Cameron Michael
Ọrụ ime ihe nkiri
N'afọ 2015, ọ rụrụ ọrụ nkwado nke Lester na ihe nkiri The Salvation, maka onye nduzi Kristian Levring, na Mads Mikkelsen, Eva Green na Jonathan Pryce. Ebe ọdịda anyanwụ Danish malitere na Cannes na nkeji iri na-eguzo ọtọ.
N'afọ 2016, onye ọbịa Michael pụtara n'ọtụtụ ihe ngosi telivishọn US, gụnyere Of Kings and Prophets (ABC), Criminal Minds: Beyond Borders (CBS) na Scorpion (CBS)) ebe ọ na-eme ihe nkiri, Shane Copley ma tụgharịa uche ọzọ maka Emmy.
Igbukpọ osisi
Igwe ikuku
Igbukpọsị osisi bụ ihe na enye aka na okpomoku zuru ụwa ọnụ, a na akpọkarịkwa ya dịka otu n'ime isi ihe na ebute mmetụta griin haus. Mgbakọ ndị e mere n'oge na adịbeghị anya na atụ aro na ikuku carbon dioxide sitere na igbutu ọhịa na mbibi nke oke ọhịa (ewezuga ikuku peat) na atụnye ihe dị ka 12% nke mkpokọta carbon dioxide anthropogenic na esi na 6% ruo 17%. Nnyocha 2022 gosiri na ikuku carbon kwa afọ sitere na igbutu osisi amụbaala okpukpu abụọ n'ime iri afọ abụọ gara aga ma na aga n'ihu na abawanye. (0.97 ±0.16 PgC  kwa afọ na 2001-2005 ruo 1.99 ±0.13 PgC  kwa afọ na 2015-2019
Dabere na nyocha, n'ebe ugwu nke 50 ° N, igbukpọ osisi buru ibu na eduga n'ozuzu net dị jụụ zuru ụwa ọnụ ebe ikpochapụ oke ọhịa na eduga na okpomọkụ dị ukwuu ọ bụghị nanị n'ihi mmetụta CO2 kamakwa n'ihi usoro biophysical ndị ọzọ (na eme ka carbon centric metrics ezughị ezu). Ọzọkwa, ọ na atụ aro na oke ohia na ekpo ọkụ na enyere aka mee ka okpomọkụ dị n'ụwa juo ihe karịrị 1 Celsius C.
Sean Cameron Michael
Ọrụ ime ihe nkiri
N'afọ 2017, ọ laghachiri dịka onye nnọchi anya mba Russia Grigory Krukov na ihe nkiri nkwekọrịta nke USA Shooter na dịka Old Man Heart na Syfy's Blood Drive
Michael na-arụkwa ọrụ dị mkpa na ihe nkiri dị mkpirikpi nke sci-fi "Tears in the Rain" nke gosipụtara na Boston SciFi Film Festival ma merie ya na Jury na Audience Best Actor Award na SciFi Underground Film Festival na Munich, Germany.
Igbukpọ osisi
Igwe ikuku
Otu nnyocha na atụ aro na oke ọhịa ndị a gbanyere mkpọrọgwụ ma na emebi emebi bụ carbon sitere na opekata mpe afọ iri ọbụlagodi mgbe ọ na agbake [nkọwa dị mkpa]   n'ihi nnukwu mfu carbon sitere na ihe ala na osisi nwụrụ anwụ, na egosi oke ikuku carbon ikuku (opekata mpe na South Asia). ) "nwere ike ịdị obere karịa ka e mere atụmatụ na mbụ", na emegide na "ịweghachi oke ọhịa ndị gbagoro agbagoro na nke e mebiri emebi bụ ikuku carbon siks".
Sean Cameron Michael
Ọrụ ime ihe nkiri
A hụrụ onye na-eme ihe nkiri ahụ ọzọ dịka onye isi, Sam na onye nduzi Christopher-Lee Dos Santos 'indie feature "Last Broken Darkness". Michael meriri Best Performance by an Actor in a Feature Film maka ọrụ a na Boston SciFi Film Festival (2017).
N'afọ 2018, ọ bụ onye ọbịa gosipụtara dịka The Ghost (Connor) na CBS 'MacGyver (2016 TV series) ma were ya maka nhọpụta Emmy maka ngosipụta ya.
Igbukpọ osisi
Igwe ikuku
Ikpọkpọsị osisi na eme ka carbon dioxide na anọ n'ime ikuku. Ka carbon dioxide na agbakọta, ọ na emepụta oyi akwa n'ime ikuku nke na ejide radieshon sitere na anyanwụ. Radieshon na atụgharị gaa na okpomọkụ nke na akpata okpomoku zuru ụwa ọnụ, nke a maara nke ọma dị ka mmetụta griin haus. Osisi na ewepụ carbon n'ụdị carbon dioxide site na ikuku n'oge usoro photosynthesis, ma na ahapụ ụfọdụ carbon dioxide azụ n'ime ikuku n'oge iku ume nkịtị. Naanị mgbe na eto eto na arụsi ọrụ ike ka osisi ma ọ bụ ọhịa nwere ike wepụ carbon, site na ịchekwa ya na anụ ahụ osisi. Ma ire ure na ọkụ osisi na ahapụ ọtụtụ carbon a echekwara azụ n'ikuku. Ọ bụ ezie na nchịkọta osisi na adịkarị mkpa maka carbon sequestration, n'ime ọhịa ụfọdụ netwọk nke symbiotic fungi nke gbara mgbọrọgwụ osisi ahụ gburugburu nwere ike ịchekwa nnukwu carbon, na echekwa ya n'okpuru ala ọ bụrụgodị na osisi nke nyere ya anwụọ ma ree ere, ma ọ bụ egbute ma gbaa ọkụ. Ụzọ ọzọ oké ọhịa nwere ike isi na agbakọta carbon bụ ka a na egbute osisi ma mee ka ọ bụrụ ihe na adịte aka, na eji osisi ọhụrụ dochie ya. Igbukpọsị osisi nwekwara ike ime ka a tọhapụrụ ụlọ ahịa carbon ndị e debere n'ala. Ọhịa nwere ike ịbụ mmiri mmiri ma ọ bụ isi iyi dabere na ọnọdụ gburugburu ebe obibi. Oke ọhịa tozuru oke na agbanwe n'etiti ịbụ sinks net na isi iyi nke carbon dioxide (lee carbon dioxide sink na carbon okirikiri).
Sean Cameron Michael
Ọrụ ime ihe nkiri
Ọrụ ọzọ Michael rụrụ bụ ihe egwu ndọrọ ndọrọ ọchịchị The Last Victims (ihe nkiri 2019) maka onye nduzi Maynard Kraak. Ihe ngosi Hollywood ya bụ na Pan African Film Festival na Febụwarị 2019, wee mepee Rapid Lion (South African International Film Festival) na 1 Machị 2019, ebe a họpụtara Michael maka onye na-eme ihe nkiri kacha mma na ọrụ ndu. Michael wee gaa n'ihu merie Best Lead Actor na Feature Film na South Film and Arts Academy Festival na Chile.
N'afọ 2019, onye na-eme ihe nkiri na-arụsi ọrụ ike laghachiri na Deep State (usoro ihe nkiri TV) na Fox na Epix dịka Colonel John Russell, yana "The Devil Speaks" na "Die Spreeus" maka Kyknet, ebe n'afọ 2020 ọ pụtara na ihe nkiri indie cult "Fried Barry", "Triggered" (Samuel Goldwyn Films), The Last Days of American Crime (Netflix), "A Boere-KrismisTe" (Mnet), yana "Vagrant Queen" (SyFyory), "Hist World mere maka Germany na Cars).
Igbukpọ osisi
Igwe ikuku
N'ebe ndị e gbuturu osisi, ala ahụ na ekpo ọkụ ngwa ngwa wee rute oke okpomọkụ, na eduga na mmegharị nke mpaghara na eme ka iguzobe ígwé ojii pụta ma mechaa mepụtakwuo mmiri ozuzo. Agbanyeghị, dị ka ụlọ nyocha Geophysical Fluid Dynamics Laboratory si kwuo, ụdị ndị a na enyocha azịza ndị dịpụrụ adịpụ maka igbutu oke ọhịa gosipụtara oke okpomọkụ mana ọ dị nro na abawanye site na ikuku okpomọkụ. Ihe nlereanya ahụ buru amụma <0.2 °C okpomoku maka ikuku elu na 700 mb na 500 mb. Otú ọ dị, ihe nlereanya ahụ egosighị mgbanwe dị ịrịba ama na mpaghara ndị ọzọ ma e wezụga Tropics. Ọ bụ ezie na ihe nlereanya ahụ egosighị mgbanwe dị ịrịba ama na ihu igwe na mpaghara ndị ọzọ na abụghị Tropics, nke a nwere ike ọ gaghị adị otú ahụ ebe ọ bụ na ihe nlereanya ahụ nwere mmejọ ndị ga ekwe omume na nsonaazụ ya anaghị akọwapụta nke ọma. Ikpochapụ oke ohia na emetụta oke ikuku, ikuku mmiri na eru na nnabata nke ike anyanwụ si otú a na emetụta ihu igwe mpaghara na nke ụwa n'ụzọ doro anya. thumb|Ọkụ na Borneo na Sumatra, 2006. Ndị mmadụ na eji igbutu osisi slash na ọkụ na ekpochapụ ala maka ọrụ ugbo.
REDD
Mbelata ihe ọkụkụ sitere na igbutu ọhịa na mbibi nke ọhịa (REDD) na mba ndị ka na emepe emepe apụtala dị ka ikike ọhụrụ iji kwado amụma ihu igwe na aga n'ihu. Echiche a gụnyere n'inye ụgwọ ego maka mbelata ikuku griin haus (GHG) sitere na igbutu osisi na mbibi nke ọhịa." Enwere ike ịhụ REDD dị ka ihe ọzọ na usoro ịzụ ahịa ikuku dị ka nke ikpeazụ, ndị mmetọ ga akwụ ụgwọ maka ikike maka ikike ime ihe. na ebunye ụfọdụ ihe mmetọ (ya bụ CO2).
Sean Cameron Michael
Njikọ mpụga
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ Òtù:Pages with unreviewed translations
Igbukpọ osisi
Echiche na ezighi ezi nke inye oxygen
Ndị nkịtị kwenyere na oke ọhịa mmiri ozuzo na atụnye ụtụ dị ukwuu nke ikuku oxygen n'ụwa, ọ bụ ezie na ndị ọkà mmụta sayensị nabatara ugbu a na oke ọhịa na enye obere ikuku oxygen na ikuku na igbutu osisi nwere nanị obere mmetụta na ọkwa ikuku oxygen. N'ezie ihe dị ka pasent 50 nke ikuku oxygen. A na emepụta oxygen n'ụwa site na algae. Otú ọ dị, ọkụ na ọkụ nke osisi ọhịa iji kpochapụ ala na ewepụta nnukwu CO2, nke na enye aka na okpomọkụ zuru ụwa ọnụ. Ndị ọkà mmụta sayensị kwukwara na igbukpọsị osisi n’ebe okpomọkụ na ewepụta 1.5 ijeri tọn carbon kwa afọ n’ime ikuku.
Mmiri mmiri
Ịkpọkpọsị osisi na emetụtakwa okirikiri mmiri. Osisi na ewepụta mmiri dị n'ime ala site na mgbọrọgwụ ha wee hapụ ya n'ikuku. Mgbe e wepụrụ akụkụ nke oké ọhịa, osisi ndị ahụ anaghị ebute mmiri a, na eme ka ihu igwe na ekpo ọkụ karị. Ikpochapụ oke ọhịa na ebelata ọdịnaya mmiri dị n'ime ala na mmiri dị n'ime ala yana mmiri ikuku. Ala kpọrọ nkụ na eduga n'iweta mmiri dị ala maka osisi iji wepụ ya. Ikpochapụ oke ohia na ebelata njikọ nke ala, nke mere na mbuze, idei mmiri na oke ala na ebute.
Mkpuchi ọhịa na ebelata na ebelata ikike ọdịdị ala iji gbochie, idodo na ibuo oke mmiri. Kama ọnyà mmiri ozuzo, bụ́ nke na adaba n'ime usoro mmiri dị n'ime ala, ebe ndị e gbuturu ọhịa na aghọ isi iyi nke mmiri na asọpụta n'elu, bụ́ nke na aga ngwa ngwa karịa mmiri ndị dị n'okpuru ala. Oke ọhịa na eweghachi ọtụtụ mmiri nke dara dị ka mmiri ozuzo na ikuku site na ntụgharị. N'ụzọ dị iche, mgbe a na egbutu mpaghara, ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ mmiri ozuzo niile na efunahụ ka ọ na agbapụ. Mbufe mmiri dị n'elu ngwa ngwa nwere ike ịtụgharị gaa na idei mmiri dị egwu na idei mmiri dị n'akụkụ karịa ka a ga eme na mkpuchi ọhịa. Igbukpọsị osisi na esokwa ebute mbelata evapotranspiration, nke na ebelata ikuku ikuku nke n'ọnọdụ ụfọdụ na emetụta oke mmiri ozuzo na-agbada site n'ebe a na egbutu ọhịa, ebe ọ bụ na a naghị emegharị mmiri na agbada n'oké ọhịa, mana ọ na efunahụ ya ma na alaghachi ozugbo n'oké osimiri. Dị ka otu nnyocha si kwuo, n'ebe ugwu na ugwu ọdịda anyanwụ China e gbuturu osisi, nkezi mmiri ozuzo kwa afọ ji otu ụzọ n'ụzọ atọ belata n'etiti 1950s na 1980s. thumb|Mkpọkpọsịsịa ọhịa nke Highland Plateau dị na Madagascar ebutela nzacha dị ukwuu na mmiri na esighị ike nke osimiri ọdịda anyanwụ. Osisi, na osisi n'ozuzu, na emetụta okirikiri mmiri nke ukwuu:
N'ihi ya, ọnụnọ ma ọ bụ enweghị osisi nwere ike ịgbanwe oke mmiri dị n'elu, na ala ma ọ bụ mmiri ala, ma ọ bụ na ikuku. Nke a n'aka na agbanwe ọnụego mbuze na nnweta mmiri maka ọrụ gburugburu ebe obibi ma ọ bụ ọrụ mmadụ. Ikpọkpọsị osisi na mbara ala dị larịị na eme ka ígwé ojii guzoro na mmiri ozuzo gaa n'ebe dị elu.
Oke ọhịa ahụ nwere ike inwe mmetụta dị nta na idei mmiri n'ihe banyere nnukwu mmiri ozuzo, nke na emetụta ikike nchekwa nke ala ọhịa ma ọ bụrụ na ala dị nso ma ọ bụ dị nso na saturation.
Ohia mmiri ozuzo na emepụta ihe dị ka pasent 30 nke mmiri dị ọcha nke ụwa anyị.
Ikpochapụ oke ọhịa na akpaghasị usoro ihu igwe nkịtị na eme ka ihu igwe na ekpo ọkụ ma na ekpo ọkụ si otú ahụ na abawanye ụkọ mmiri ozuzo, ọzara, ọdịda ihe ọkụkụ, agbaze nke okpu ice, idei mmiri n'ụsọ oké osimiri na nchụpụ nke nnukwu ọchịchị ahịhịa.
Ala
thumb|Ikpọkpọsị osisi na France. N'ihi ihe ọkụkụ dị n'elu, oke ọhịa ndị na adịghị enwe nsogbu na enwe ntakịrị ihe na ebute mbuze. Ọnụ ọgụgụ nke mbuze na apụta site na igbutu osisi, n'ihi na ọ na ebelata ọnụ ọgụgụ nke mkpuchi ihe, nke na enye nchebe pụọ na mmiri ozuzo. Ọnụego mbuze bụ ihe dịka metrik ton 2 kwa square kilomita. ] Nke a nwere ike ịbụ uru na ala ọhịa mmiri ozuzo na ekpo oke ọkụ. Ọrụ oke ọhịa n'onwe ha na amụbakwa mbuze site n'ịkwalite okporo ụzọ (ọhịa) na iji ngwa igwe arụ ọrụ.
Ikpọkpọsị osisi na mpaghara Loess Plateau nke China ọtụtụ afọ gara aga ebutela mbuze nke ala; nbibi a emeela ka ndagwurugwu meghere. Mmụba nke ala n'ime mmiri na asọpụta na eme ka Osimiri Yellow jupụta na eme ka ọ na acha odo odo.
Ọ bụghị mgbe niile ka mbibi ka ukwuu na esi na igbutu osisi pụta, dịka a hụrụ na mpaghara ndịda ọdịda anyanwụ US. N'ebe ndị a, mfu nke ahịhịa n'ihi ọnụnọ nke osisi na osisi ndị ọzọ na eduga ná mmebi karịa mgbe a na ewepụ osisi.
A na eme ka ala dị ike site na ọnụnọ osisi, bụ ndị na echekwa ala site na ijikọta mgbọrọgwụ ha na ala ala. N'ihi igbutu osisi, mkpochapụ nke osisi na eme ka ala ndị nwere nkụda mmụọ na enwekarị ike ịdaba n'ala.
Ụdị dị iche iche
Ikpọkpọsị osisi n'ọ̀tụ̀tụ̀ nke mmadụ na ebute mbelata nke ihe ndị dị ndụ dị iche iche, na n'ọ̀tụ̀tụ̀ okike zuru ụwa ọnụ a maara na ọ na akpata mbibi nke ọtụtụ ụdị. Mwepụ ma ọ bụ mbibi nke mpaghara mkpuchi ọhịa ebutela ebe obibi mebiri emebi na ebelata ihe ndị dị ndụ. Oke ohia na akwado ihe di iche iche di iche iche, na enye ebe obibi maka anụ ọhịa; Ọzọkwa, ọhịa na akwalite nchekwa nchekwa ọgwụ. Ebe biotopes ọhịa bụ isi iyi nke ọgwụ ọhụrụ (dị ka taxol), igbutu osisi nwere ike ibibi ụdị mkpụrụ ndụ ihe nketa (dị ka nguzogide ihe ọkụkụ) n'enweghị mgbagha. thumb|Ịkụ osisi na akwadoghị na Madagascar. N'afọ 2009, a na  ebupụ ihe ka ukwuu n'ime osisi rosewood enwetara n'ụzọ iwu na akwadoghị na China. Ebe ọ bụ na oke ọhịa mmiri ozuzo bụ ihe dị iche iche dị n'ụwa na ihe dị ka 80% nke ihe ndị dị ndụ n'ụwa a maara nke ọma nwere ike ịchọta na oke ọhịa mmiri ozuzo, iwepụ ma ọ bụ mbibi nke ebe ndị dị ịrịba ama nke mkpuchi ọhịa emeela ka gburugburu ebe obibi mebiri emebi na ebelata ihe ndị dị ndụ. Nnyocha e mere na Rondônia, Brazil, egosila na igbukpọsị osisi na ewepụkwa ụmụ nje ndị na ekere òkè n’izigharị ihe ndị na edozi ahụ́, imepụta mmiri dị ọcha na iwepụ ihe ndị na emerụ emerụ.
A na eme atụmatụ na anyị na efunahụ ụdị osisi, anụmanụ na ụmụ ahụhụ 137 kwa ụbọchị n'ihi igbutu oke ọhịa, nke ruru ụdị 50,000 kwa afọ. Ndị ọzọ na ekwu na igbutu oke ọhịa n'ebe okpomọkụ na atụnye ụtụ na mkpochapụ Holocene na aga n'ihu. Ọnụego mkpochapụ amaara ama site na ọnụ ọgụgụ igbukpọ osisi dị obere, ihe dịka otu ụdị kwa afọ sitere na anụ mamma na nnụnụ, nke na ebuga ihe dị ka ụdị 23,000 kwa afọ maka ụdị niile. Ekwuwo amụma na ihe karịrị 40% nke ụdị anụmanụ na ihe ọkụkụ dị na Ndịda Ebe Ọwụwa Anyanwụ Eshia nwere ike ikpochapụ na narị afọ 21st. Amụma ndị dị otú ahụ a jụrụ ajụjụ site na 1995 data nke na egosi na n'ime mpaghara ndịda Ebe Ọwụwa Anyanwụ Eshia, ọtụtụ n'ime ọhịa mbụ ahụ agbanweela ka ọ bụrụ ihe ọkụkụ dị iche iche, ma na ụdị ndị nwere ike ịnọ n'ihe ize ndụ dị ole na ole na osisi osisi nọgidere na agbasa ma kwụsie ike. I thumb|Ebe ebe okpomọkụ (acha akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ gbara ọchịchịrị) na oke ọhịa / ebe okpomọkụ (acha ndụ ndụ ndụ ndụ) n'oké ọhịa n'ụwa Nghọta sayensị gbasara usoro ikpochapụ ezughi oke iji buo amụma n'ụzọ ziri ezi gbasara mmetụta igbukpọ osisi na enwe na ụdị dị iche iche. Ọtụtụ amụma gbasara mfu dị iche iche nke oke ohia sitere n'ụdị mpaghara, na eche na ka oke ọhịa na ebelata ụdị dị iche iche ga agbadata n'otu aka ahụ. Otú ọ dị, ọtụtụ ụdị dị otú ahụ egosiwo na ọ bụ ihe na ezighị ezi na nkwụsị nke ebe obibi anaghị ebute nnukwu ọnwụ nke ụdị. A maara ụdị mpaghara mpaghara ka ọ gafeta ọnụ ọgụgụ ụdị amaara na a ga eyi egwu na mpaghara ebe igbutu osisi na aga n'ihu, ma na ebu amụma nke ukwuu ọnụ ọgụgụ ụdị egwu egwu juru ebe niile.
N’afọ 2012, otu nnyocha e mere na Amazon nke Brazil na ebu amụma na n’agbanyeghị enweghị mkpochapụ ruo ugbu a, ihe dị ka pasent 90 nke mkpochapụ e buru n’amụma ga emecha mee n’ime afọ 40 na abịa.
Ọnọdụ ahụike ọha
Nbibi na mfu nke ọhịa na akpaghasị nguzozi nke okike. N'ezie, igbutu osisi na ewepụ ọnụ ọgụgụ dị ukwuu nke ụdị osisi na anụmanụ nke na ebutekwa mmụba nke ọrịa, na ikpughe ndị mmadụ na ọrịa zoonotic. Igbukpọsị osisi nwekwara ike ịmepụta ụzọ maka ụdị ndị na abụghị ụmụ amaala na eto eto dị ka ụfọdụ ụdị ejula, bụ nke e jikọtara ya na mmụba nke schistosomiasis.
Ọrịa ndị metụtara oke ọhịa gụnyere ịba, ọrịa Chagas (nke a makwaara dị ka trypanosomiasis America), trypanosomiasis nke Africa (ọrịa ihi ụra), leishmaniasis, ọrịa Lyme, HIV na Ebola. Ọtụtụ n'ime ọrịa ọhụrụ na efe efe na emetụta ụmụ mmadụ, gụnyere nje SARS CoV2 kpatara ọrịa COVID-19 dị ugbu a, bụ zoonotic na mpụta ha nwere ike jikọta ya na mfu ebe obibi n'ihi mgbanwe mpaghara ọhịa na mgbasawanye nke ndị mmadụ na mpaghara ọhịa, nke ha abụọ na abawanye ohere mmadụ na anụ ọhịa.
Igbukpọsị osisi na eme n'ụwa niile ma jikọtara ya na mmụba nke ntiwapụ nke ọrịa. Na Malaysia, ọtụtụ puku acres nke ọhịa ekpochapụla maka ugbo ezì. Nke a ebutela mmụba na zoonosis nje Nipah. Na Kenya, igbutu osisi ebutela mmụba nke ọrịa ịba nke bụzi ihe na ebute ọrịa na ọnwụ obodo. Nnyocha e mere n'afọ 2017 na American Economic Review chọpụtara na igbukpọsị ọhịa mụbara nke ukwuu ọrịa ịba na Naijiria.
Ụzọ ọzọ igbukpọsị osisi na esi emetụta ọrịa bụ ibugharị na mgbasa nke ndị na ebu ọrịa. Enwere ike ịkpọ ụzọ mmalite ọrịa a "mgbasawanye nso", nke ebe ndị ọbịa (na nke a na esi na ya pụta) gbasaa na mpaghara mpaghara ọhụrụ. Site na igbutu osisi, a na amanye ndị ọbịa na ụdị mmiri mmiri n'ebe obibi ndị agbata obi. Ndị na eso ụdị mmiri mmiri ahụ bụ nje ndị nwere ike ịchọta ndị ọbịa ọhụrụ na mpaghara ndị a na ekpughebeghị. Ka nje na ụdị ọrịa ndị a na abịaru nso na ụmụ mmadụ, ha na ebute ya ozugbo na n'ụzọ na apụtaghị ìhè.
Ihe atụ jọgburu onwe ya nke mgbasawanye nso bụ ntiwapụ nke nje Nipah nke 1998 na Malaysia. Ruo ọtụtụ afọ, igbukpọsị osisi, ụkọ mmiri ozuzo, na ọkụ ndị sochirinụ dugara n'ụzọ dị ịrịba ama n'ọdịdị ala na njupụta nke ụsụ mkpụrụ osisi, ebe nchekwa maka nje Nipah. Ikpọkpọsị osisi belatara osisi ndị na amị mkpụrụ dị n'ebe obibi ụsụ, ma na abanye n'ubi mkpụrụ osisi gbara ya gburugburu bụ nke bụkwa ebe ọtụtụ ezi anụ dị. Ụsụ, site na ịdị nso na agbasa Nipah na ezi. Ọ bụ ezie na nje ahụ butere ezì ndị ahụ, ọnụ ọgụgụ ndị na anwụ anwụ dị nnọọ ala karịa n'etiti ụmụ mmadụ, na eme ka ezì bụrụ ndị ọbịa na eme ihe ike na eduga n'ibufe nje ahụ na ụmụ mmadụ. Nke a butere ọrịa encephalitis 265 kọrọ, nke 105 kpatara ọnwụ. Ihe atụ a na enye nkuzi dị mkpa maka mmetụta igbukpọsị osisi nwere ike inwe na ahụike mmadụ.
Ihe atụ ọzọ nke mgbasawanye nso n'ihi igbutu ọhịa na mmetụta ndị ọzọ nke ebe obibi mmadụ gụnyere òké Capybara na Paraguay. Oke a bụ ọtụtụ ọrịa zoonotic na, ebe enwebeghị ntiwapụ nke mmadụ n'ihi mmegharị nke òké a n'ime mpaghara ọhụrụ, ọ na enye ihe atụ nke ka mbibi ebe obibi site na igbutu osisi na mmegharị nke ụdị ndị na esote. na eme mgbe niile.
Ozizi mepere emepe nke ọma na nke a nabatara nke ọma ugbu a bụ na mwụfu nje HIV sitere na chimpanzees bụ opekata mpe n'ihi igbutu osisi. Ọnụ ọgụgụ ndị mmadụ na arị elu mere ka a na achọ nri, na site na igbutu osisi meghere ebe ọhụrụ n'ime ọhịa ahụ, ndị dinta na egbute nnukwu anụ ọhịa primate, nke a kwenyere na ọ bụ nje HIV si malite.
Nchịkọta izugbe
Dị ka World Economic Forum kwuru, 31% nke ọrịa na apụta na ejikọta na igbutu osisi.
Dị ka Ụlọ Ọrụ Na ahụ Maka Nchịkwa na Mgbochi Ọrịa US (CDC) si kwuo, 75% nke ọrịa na apụta na ụmụ mmadụ sitere na anụmanụ. Ọnụ ọgụgụ na arị elu nke ntiwapụ nwere ike jikọta ya na mfu ebe obibi na ụdị dị iche iche. Na nzaghachi, ndị ọkà mmụta sayensị mepụtara ọzụzụ ọhụrụ, ahụike mbara ala, nke na ekwu na ahụike nke gburugburu ebe obibi na ahụike mmadụ jikọtara ya. Na 2015, Rockefeller Foundation na The Lancet weputara echiche a dị ka Rockefeller Foundation Lancet Commission on Planetary Health.
Kemgbe afọ 1980, afọ iri ọ bụla ahụla ọnụ ọgụgụ nke ọrịa ọhụrụ na ụmụ mmadụ na abawanye okpukpu atọ. Dị ka nnukwu nnyocha nke ndị ọkà mmụta sayensị America na Australia mere, mmebi nke gburugburu ebe obibi na abawanye ohere nke ntiwapụ ọhụrụ. Ọrịa butere ụmụ mmadụ n'ụzọ dị otú a n'ime afọ iri gara aga gụnyere HIV, Ebola, flu Avian, Flu ezì, na ikekwe COVID-19.
N'afọ 2016, otu United Nations Environment Programme bipụtara akụkọ UNEP Frontiers 2016. N'ime akụkọ a, a raara isi nke abụọ maka ọrịa zoonotic, ya bụ ọrịa na esi n'anụmanụ na agara mmadụ. Isiakwụkwọ a kwuru na igbutu osisi, mgbanwe ihu igwe, na ọrụ ugbo anụ ụlọ so na ihe na ebute ọrịa ndị dị otú ahụ. O kwuru na kwa ọnwa anọ, a na achọpụta ọrịa ọhụrụ n'ime mmadụ. A na ekwu na ntiwapụ nke merelarị (dị ka nke 2016) butere ọnwụ nke ndụ na mfu ego nke ijeri dollar ma ọ bụrụ na ọrịa n'ọdịnihu aghọọ ọrịa na efe efe ọ ga efu trillions dollar.
Akụkọ ahụ gosipụtara ihe kpatara ọrịa ndị na apụta, akụkụ buru ibu n'ime ha na gburugburu ebe obibi: Na ibe 23 nke akụkọ ahụ, e gosipụtara ụfọdụ n'ime ọrịa ndị ọhụrụ na apụta na ihe kpatara gburugburu ebe obibi na akpata ha:
ịba
Ọrịa ịba, nke gburu mmadụ 405,000 na 2018, nwere ike jikọta na igbutu osisi. Mgbe ụmụ mmadụ na agbanwe n'ụzọ dị ịrịba ama usoro gburugburu ebe obibi dị iche iche na ụdị anwụnta na ebelata na: "" Ụdị ndị na adị ndụ ma na aghọ ndị na achị, n'ihi ihe ndị a na aghọtachaghị nke ọma, ọ fọrọ nke nta ka ọ bụrụ mgbe niile na ebufe ịba mma karịa ụdị ndị na adịwanye ukwuu na njedebe. ọhịa", Eric Chivian na Aaron Bernstein, ndị ọkachamara n'ihe banyere ahụike ọha na Harvard Medical School, dere n'akwụkwọ ha How Our Health Depends on Biodiversity.