cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ọmụma nke gburugburu ebe obibi n'ụzọ omenala
Ihe dị iche na sayensị
Ọmụma ọdịnala ewepụtala echiche nke gburugburu ebe obibi nke na-emesi njirimara symbiotic nke mmadụ na okike ike. Ọ na-enye ụzọ maka mmepe mpaghara nke dabere na mmekorita ya na gburugburu ebe obibi, yana kwanyere ikike ibu nke gburugburu ebe obibi ugwu. Ihe ọmụma a gbadoro ụkwụ na nleba anya nhụsianya ogologo oge dabara na ọnọdụ mpaghara - na-eme ka ojiji dị mma na njikwa gburugburu ebe obibi, ma na-enyere ụmụ amaala aka ime mgbanwe maka mgbanwe gburugburu ebe obibi. Ọzọkwa, ọ na-enye ọtụtụ n'ime ndị bi n'ụwa ụzọ bụ isi iji gboo mkpa ha bụ isi, na-etolitekwa ntọala maka mkpebi na atụmatụ n'ọtụtụ akụkụ bara uru, gụnyere nkọwa nke ihe ịtụnanya meteorological, ọgwụgwọ ahụike, njikwa mmiri, imepụta uwe, ịnya ụgbọ mmiri. oru ugbo na ugbo, ichu nta na igbu azu, na usoro nhazi nke ndu.... Ewezuga uru ya doro anya maka ndi mmadu na-adabere na ihe omuma a, o nwere ike inye mmadu n'ozuzu ya ihe omuma ohuru na ndu; ọ nwere uru bara uru maka njikwa ihe ndị sitere n'okike ma nwee ike ịba uru na agụmakwụkwọ nchekwa yana n'ime atụmatụ mmepe na nyocha gburugburu ebe obibi ... Sayensị ọdịda anyanwụ bụ positivist na ịhụ ihe onwunwe n'anya n'ụzọ dị iche na ihe ọmụma ọdịnala, nke bụ ime mmụọ na ọ dịghị eme ka ọdịiche dị n'etiti. empirical na dị nsọ. Sayensị Western bụ ebumnobi na ọnụọgụ dị iche na-emegide ihe ọmụma ọdịnala, nke bụ isi n'onwe ya na nka. Sayensị ọdịda anyanwụ gbadoro ụkwụ n'ọkwa mmụta na ịgụ akwụkwọ, ebe ndị okenye na-ebufekarị ihe ọmụma ọdịnala site n'otu ọgbọ gaa n'ọzọ.
Orchid
Mkpụrụ osisi na-eme ka a mịpụta ya
Orchid na-agbagharị agbagharị Paphiopedilum parishii na-amụpụta site na ime onwe ya. Nke a na-eme mgbe anther gbanwere site na ihe siri ike gaa na mmiri ma na-emetụta n'elu stigma n'enweghị enyemaka nke onye ọ bụla na-eme ntụ ọka ma ọ bụ nzukọ okooko osisi.
Ọmụma nke gburugburu ebe obibi n'ụzọ omenala
Akụkụ nke ihe ọmụma ọdịnala
Akụkụ nke ihe ọmụma ọdịnala na gburugburu ebe obibi na-enye ụdị dị iche iche n'otú e si eji ya ma ghọta ya. Ndị a bụ ezigbo ihe na-egosi etu esi eji ya eme ihe site n'echiche dị iche iche na otu esi ejikọta ha, na'inye nkwenye na "nchịkwa mmekorita iji chọpụta ebe dịgasị iche ma na - agbakọta mgbe ị na na
Orchid
Mkpụrụ osisi na-eme ka a mịpụta ya
Labellum nke Cypripedioideae bụ poke bonnet-shaped, ma nwee ọrụ nke ijide ụmụ ahụhụ na-eleta. Nanị ụzọ ọpụpụ na-eduga na anthers nke na-etinye pollen na onye nleta.
Ọmụma nke gburugburu ebe obibi n'ụzọ omenala
Ihe ndị e kwuru n'eziokwu
Houde na-akọwa ihu isii nke ihe ọmụma ọdịnala. Akụkụ mbụ nke ihe ọmụma gbasara gburugburu ebe obibi na-agụnye eziokwu, nleba anya akọwapụtara site na nnabata, aha na nhazi nke akụkụ pụrụ iche nke gburugburu ebe obibi. Akụkụ a bụ maka ịghọta mmekọrịta dị n'etiti ụdị na gburugburu ha. Ọ bụkwa usoro nke ma nleba anya na ozi na-emesi akụkụ nke anụmanụ na omume ha, na ebe obibi, na njirimara anụ ahụ nke ụdị, na ụbara anụmanụ. Nke a kacha baa uru maka ntule na njikwa ihe egwu nke na-enye mba dị iche iche ohere imetụta njikwa akụrụngwa. Agbanyeghị, ọ bụrụ na mba emeghị ihe, mgbe ahụ steeti nwere ike ime ihe maka ọdịmma nke ya. Ụdị "ihe ọmụma pụtara ìhè bụ nke a na-eme nleba anya n'ozuzu ya nke a na-eme ogologo oge ma kwadoro site na akaụntụ nke ndị ọzọ na-ejide TEK.
Orchid
Mkpụrụ osisi na-eme ka a mịpụta ya
Ọtụtụ orchid neotropical na-eme ka anwu orchid ndị ụmụ nwoke nke na-eleta okooko osisi iji chịkọta kemịkal na-agbanwe agbanwe ha chọrọ iji mepụta ihe na-adọrọ mmasị pheromonal. A hụla na ụmụ nwoke nke ụdị dị ka Euglossa imperialis ma ọ bụ Eulaema meriana na-ahapụ ókèala ha oge ụfọdụ iji nweta ihe na-esi ísì ụtọ, dị ka cineole, iji mepụta pheromone maka ịdọta na ịlụ ụmụ nwanyị. Ụdị orchid ọ bụla na-etinye pollinia n'akụkụ ahụ dị iche iche nke ụdị aṅụ dị iche iche, iji mee ka cross-pollination kwesịrị ekwesị.
Orchid achlorophyllous saprophytic na-adịghị ahụkebe nke na-eto n'okpuru ala na Australia, Rhizanthella slateri, anaghị ekpughe ya n'ìhè, ọ na-adabere na ndanda na ụmụ ahụhụ ndị ọzọ dị n'ala iji mee ka ọ na-eme ntụ ọka.
Ọmụma nke gburugburu ebe obibi n'ụzọ omenala
Usoro nchịkwa
Ihu nke abụọ na-ezo aka n'iji ihe onwunwe eme ihe n"ụzọ ziri ezi na nke na'ụzọ na ya na usoro njikwa. A na-enweta nke a site na atụmatụ atụmatụ iji hụ na nchekwa akụ na ụba. Karịsịa ihu a na-agụnye ịnagide njikwa ahụhụ, ntụgharị ihe onwunwe, ọtụtụ usoro owuwe ihe ubi, na ụzọ maka ịtụle ọnọdụ ihe ọkụkụ. Ọ na-elekwasịkwa anya na njikwa akụ na otu o si emetụta gburugburu ebe obibi.
Orchid
Mkpụrụ osisi na-eme ka a mịpụta ya
Catasetum, ụdị nke Darwin tụlere n'ụzọ dị mkpirikpi, na-eji ike mgbawa eme ihe na-eme ka ọ na-agbawa agbawa mgbe ahụhụ metụrụ seta aka, na-akụ onye na-eme ntụ ọka na okooko osisi ahụ.
Mgbe mmịpụta, sepals na petals na-apụ n'anya ma na-akpọnwụ, mana ha na-anọkarị na ovary.
Ọmụma nke gburugburu ebe obibi n'ụzọ omenala
Ụkpụrụ na ụkpụrụ
Ihu nke anọ na-ezo aka na nkwupụta uru na njikọ dị n'etiti usoro nkwenye na nhazi nke eziokwu. Banyere TEK ọ na-ezo aka na ụkpụrụ omume gburugburu ebe obibi nke na'ịnọgide na ikike mmegbu. Ihu a na-ezo aka na ngosipụta nke ụkpụrụ gbasara mmekọrịta ya na ebe obibi nke ụdị na gburugburu ha - gburugburu mmekọrịta mmadụ na mmadụ.
Orchid
Mkpụrụ osisi na-eme ka a mịpụta ya
N'afọ 2011, a chọpụtara na Bulbophyllum nocturnum na-agbasa n'oge abalị.
Ịmụ nwa na-enweghị mmekọahụ
Ụdị ụfọdụ, dị ka n'ụdị Phalaenopsis, Dendrobium, na Vanda, na-emepụta alaka ma ọ bụ osisi ndị sitere n'otu n'ime nodes n'akụkụ ogwe osisi ahụ, site na nchịkọta nke homonụ na-eto eto n'oge ahụ. A maara osisi ndị a dị ka keiki. [citation needed]
Ọmụma nke gburugburu ebe obibi n'ụzọ omenala
Omenala na njirimara
alt=|thumb|Ihe ọmụma ọdịnala nke gburugburu ebe obibi na-ejikọkarị na ihe ọmụma gbara osisi na akwụkwọ gburugburu. Ihu nke ise na-ezo aka na ọrụ nke asụsụ na ihe oyiyi nke oge gara aga na'enye ndụ na ọdịbendị. Mmekọrịta dị n'etiti ndị Aboriginals (ndị bi na mbụ) na gburugburu ha dị mkpa iji kwado ihe ọdịbendị na-akọwa ha. Ihu a na-egosipụta akụkọ, ụkpụrụ, na mmekọrịta mmadụ na ibe ya nke bi n'ebe dị ka ihe na'inye aka na ndụ, ọmụmụ, yana evolushọn nke ọdịbendị na njirimara. Ọ na-ekwusi ike na "uru e si eme ka ọdịbendị dị ka ebe a ga-eme ka ọ dị ọhụrụ".
Orchid
Mkpụrụ osisi na mkpụrụ ya
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/84/Kapselquerschnitte_Orchideen.png/220px-Kapselquerschnitte_Orchideen.png|thumb|Akụkụ dị iche iche nke capsules orchid na-egosi oghere ndị dị n'ogologo Ovary na-etolite n'ime capsule nke nwere oghere atọ ma ọ bụ isii, mgbe ọ na-anọgide na-emechi na nsọtụ abụọ.
Ọmụma nke gburugburu ebe obibi n'ụzọ omenala
Ọdịdị mbara igwe
Ihu nke isii bụ cosmology dabeere na ọdịbendị nke bụ ntọala nke akụkụ ndị ọzọ. Cosmology bụ echiche nke otu ụwa si arụ ọrụ maka ọtụtụ ọdịbendị. Nke a nwere ike ịdịgasị iche site n'otu ọdịbendị gaa na nke ọzọ. Na US dịka ọmụmaatụ, e nwere ihe karịrị agbụrụ 577 gọọmentị etiti nabatara nwere ọdịbendị, asụsụ na usoro nkwenkwe nke ha. Ọtụtụ n'ime agbụrụ ndị a na-aghọta onwe ha dị ka ndị jikọtara ọnụ na ala. Okwu 'cosmology' metụtara echiche na nkwenye banyere otu ihe si arụ ọrụ, ma kọwaa ụzọ ihe jikọtara, na-enye ụkpụrụ ndị na'ịchịkwa mmekọrịta mmadụ na anụmanụ na ọrụ ụmụ mmadụ n'ụwa. Site n'echiche anthropological, cosmology na-anwa ịghọta mmekọrịta mmadụ na anụmanụ na otu ndị a si emetụta mmekọrịta ọha na eze, ọrụ ndị otu obodo, na omume nchịkwa.
Ola Brown
Flying Doctors Healthcare Group na-etinye ego ma na-arụ ọrụ n'ofe usoro nlekọta ahụike n' ọrụ ụgbọelu ihe mgberede na lọjistik, nyocha / teknụzụ ahụike, ọrụrụ ụlọ ọgwụ, nyocha na akụrụngwa, njikwa ụlọ ọrụ ahụike n' ụlọ ahịa ọgwụ.
Ọmụma nke gburugburu ebe obibi n'ụzọ omenala
Ọdịdị mbara igwe
N'akwụkwọ ya bụ A Yupiaq Worldview : A Pathway to Ecology and Spirit nke Angayuqaq Oscar Kawagley, onye na-amụ banyere ụmụ mmadụ, kwuru na "Nkwado nke okike, ma ọ bụ echiche gburugburu ebe obibi, dị oke mkpa nye Yupiiaqa. Akụkọ ihe mere eme na nchọpụta ihe mgbe ochie nke agbụrụ dị iche iche n'ụwa yiri ka ọ na-egosi otu usoro nkà ihe ọmụma ma ọ bụ gburugburu ebe obibi n"etiti ndị mmadụ niile, njikọ a doro anya na na'echiche nke njikọ nke ihe niile dị na mbara igwe. Ndị Yupiaq bụ, ma ka bụ ndị na-akwado echiche ụwa a, n'agbanyeghị adịghị ike nke echiche gburugburu ebe obibi site na intrusions nke oge a. Kawagley na-akọwawanye banyere TEK na echiche ụwa nke Yupiaq site n'ikwu na, "Ụzọ onye Yupiak gụnyere nyocha, ahụmịhe, mmekọrịta mmadụ na ibe ya, na ige ntị na mkparịta ụka na ajụjụ nke ụwa okike na nke ime mmụọ na uche. Onye ahụ bụ onye na-ekere òkè mgbe niile. "
Orchid
Mkpụrụ osisi na mkpụrụ ya
Mkpụrụ ndị ahụ na-abụkarị ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ microscopic na ọtụtụ, n'ụdị ụfọdụ ihe karịrị otu nde kwa capsule. Mgbe ha kara, ha na-efegharị dị ka uzuzu ma ọ bụ spores. Ọtụtụ ụdị orchid enweghị endosperm na mkpụrụ ha ma ga-abanye na mmekọrịta symbiotic na mycorrhizal basidiomyceteous fungi dị iche iche nke na-enye ha ihe oriri dị mkpa iji bulie, yabụ ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ụdị orchid niile bụ mycoheterotrophic n'oge bulie ma dabere na fungi iji mezue ndụ ha. Naanị ụdị orchid ole na ole nwere mkpụrụ nke nwere ike itolite na-enweghị mycorrhiza, ya bụ, ụdị dị n'ime ụdị <i id="mwAVk">Disa</i> nwere mkpụrụ hydrochorous. N'iji usoro elekere nke mkpụrụ ndụ, ọ ga-ekwe omume ịchọpụta afọ nke alaka ndị isi nke ezinụlọ orchid. Nke a mekwara ka o doo anya na subfamily Vanilloideae bụ alaka na basal dichotomy nke monandrous orchids, ọ ga-abụrịrị na ọ malitere n'oge mmalite nke ezinụlọ ahụ. Ebe ọ bụ na ezinụlọ a na-eme n'ụwa niile na mpaghara okpomọkụ na mpaghara okirikiri, site na America na-ekpo ọkụ ruo Asia na-ekwo ọkụ, New Guinea na West Africa, na kọntinent malitere ịkewa ihe dị ka 100 nde afọ gara aga, mgbanwe dị ịrịba ama ga-eme mgbe nkewa a gasịrị (ebe ọ bụ na a na-atụle afọ Vanilla dị nde afọ 60 ruo 70).
Ọmụma nke gburugburu ebe obibi n'ụzọ omenala
Nchịkwa gburugburu ebe obibi
thumb|Ihe atụ nke a bụ gọọmentị Australia na-enyeghachi ndị Aborigine ala iji mee omenala ha nke ọkụ ọkụ. Nke a mere ka ebe ndị ahụ dị iche iche ma belata egwu ọkụ ọhịa na oke ha. Nchịkwa gburugburu ebe obibi bụ ụzọ dị iche iche na nke zuru oke maka njikwa akụ na ụba. Ọ na-agụnye ma sayensị na ihe ọmụma ọdịnala iji chịkọta data site na usoro ogologo oge nke sayensi na ọ gaghị enwe ike. Ndị ọkà mmụta sayensị na ndị na-eme nchọpụta na ha na ụmụ amaala na'etiti ha site na usoro mkpebi nkwekọrịta ka ha wee zute mkpa mmekọrịta mmadụ na ibe ya, ndọrọ ndọrọ ọchịchị na ọdịbendị nke ọgbọ ndị dị ugbu a na nke ga-abịa n'ihu. Ihe ọmụma ụmụ amaala emeela ụzọ iji dozie mgbagwoju anya ebe sayensị ọdịda anyanwụ nwere usoro na ngwaọrụ. Nke a bụ mmekọrịta dị mma inwe nke na-emepụta nsonaazụ ka mma maka akụkụ abụọ na gburugburu ebe obibi. Ihe ize ndụ nke ịrụkọ ọrụ ọnụ bụ na mba anaghị aba uru n'ụzọ ziri ezi ma ọ bụ malị. Ọtụtụ oge, a na-eji ihe ọmụma ụmụ amaala eme ihe n'èzí mba ahụ n"enweghị nkwenye (nkwado ọdịbendị), nkwanye ùgwù, ma ọ bụ nkwụghachi ụgwọ. Ihe ọmụma ụmụ amaala nwere ike ịkwado gburugburu ebe obibi, ma ọ nwere ikike ịbụ ihe ọmụma dị nsọ.
Ola Brown
Mmalite ndụ na mmụta
A mụrụ Ola Brown na London, England, ya wee gaa Hull York Medical School. Mgbe ọ gụsịrị akwụkwọ, ọ rụrụ nnukwu ọgwụ na United Kingdom wee gaa n'ihu bụrụ otu ndị enyere mmụta n'efu nke mmụta Japanese MEXT nke nyere ya ohere ịga n'ihu ọmụmụ ya na Tokyo, Japan, na mmụta n'efu a, o lekwasịrị anya na nyocha nke ụlọ nyocha na mkpụrụ ndụ na-adọrọ adọrọ. Ugbu a, ọ na-agụcha akwụkwọ maka nzere masta ukwu na ego na amụma akụ n' ụba na Mahadum London ma nwekwa asambodo na ịmebe iwu akụ n' ụba n'ụlọ akwụkwọ azụmaahịa IE, Spain yana asambodo maka ịme mkpebi site na Mahadum Michigan na United Steeti.
Ọmụma nke gburugburu ebe obibi n'ụzọ omenala
Mweghachi gburugburu ebe obibi
Mweghachi gburugburu ebe obibi bụ omume nke iweghachi usoro gburugburu ụlọ site na ntinye aka mmadụ. E nwere ọtụtụ njikọ n'etiti mweghachi gburugburu ebe obibi na omume nchịkwa gburugburu ụlọ ọrụ metụtara TEK, agbanyeghị na njikwa gburugburu obodo T EK dị omimi karịa site na mmekọrịta akụkọ ihe mere eme na ebe ahụ. N'ihi ike na-ahaghị nhata n'etiti ụmụ amaala na ndị na'abụghị ụmụ Amaala, ọ dị mkpa na mmekọrịta dị mma iji weghachite ikpe na nke a egosila na ọ ga-aga nke ọma mgbe ụmụ ụmụamaala duziri ọrụ mweghachi gburugburu ebe obibi.
Orchid
Ọdịdị
Òtù:Pages with unreviewed translations
Ọmụma nke gburugburu ebe obibi n'ụzọ omenala
Ihe ọmụma ọdịnala na US Environmental Protection Agency
Ụlọ ọrụ U.S. Environmental Protection Agency bụ otu n'ime ụlọ ọrụ gọọmentị etiti mbụ mepụtara iwu iwu na-akọwapụta otu ọ ga-esi soro gọọmenti agbụrụ rụkọọ ọrụ ma kweta ọdịmma agbụọ n"ịmepụta mmemme ya "iji chebe ahụike mmadụ na gburugburu ebe obibi". N'ịghọta njikọ agbụrụ na gburugburu ebe obibi, EPA achọwo ịmepụta mmemme gburugburu Ebe obibi nke na-ejikọta ihe ọmụma ọdịnala nke gburugburu ụlọ ọrụ ahụ n'ime "sayensị gburugburu obodo, iwu, na usoro mkpebi".
Ola Brown
Ọrụ ahụike
Mgbe ọ gụsịrị akwụkwọ, Ola rụrụ ọrụ nwa oge nta na National Health Service, United Kingdom. Site n'ọzụzụ ya pụrụ iche na nkà mmụta ọgwụ ụgbọelu, ọ rụrụ ọrụ nlekọta ahụike mgberede mbụ nke West Africa na Lagos, Nigeria; Flying Doctor Nigeria Ltd.
Ọmụma nke gburugburu ebe obibi n'ụzọ omenala
Ihe ọmụma ọdịnala na US Environmental Protection Agency
Ọ bụ ezie na a maghị TEK ugbu a dị ka akụkụ dị mkpa nke mkpebi gburugburu ebe obibi, ndị ọkà mmụta sayensị na-arụ ọrụ n'ịmepụta mmemme nkà sayensi nke kwekọrọ na T EK ma na'akwalite afọ ojuju na mkpebi siri ike. Enweghị nkwenye maka ihe ọmụma ọdịnala nke gburugburu ebe obibi n'ịkọwa ihe ngwọta maka nsogbu gburugburu Ebe obibi na-anọchite anya ọchịchọ agbụrụ iji sayensị kpọrọ ihe karịa ụdị ọdịbendị. Ya mere, ụlọ ọrụ na-ejikọta sayensị na TEK ga-ekweta ụkpụrụ nke usoro nkuzi pụrụ iche iji jiri uru nke sayensi na tEK mee ihe n'ụzọ zuru ezu. Dịka ọmụmaatụ, ụlọ ọrụ US ga-amụta banyere TEK site na oghere nke ndị otu ụmụ amaala site n'ịrụ ọrụ n"akụkụ na ndị okenye ụmụ Amaala, na-anakọta data aka site ne ebe a na'okwu ahụ, ma tinye ụkpụrụ ụmụ amụrụ nʼime nyocha sayensị ha.
Ola Brown
Ọrụ ahụike
Ola bu onye otu ndi American College of Emergency Physicians. E depụtara ya n'etiti ndị isi Global Young Leaders nke World Economic Forum na 2013.
Ọmụma nke gburugburu ebe obibi n'ụzọ omenala
Ihe ọmụma ọdịnala na US Environmental Protection Agency
N'ọnwa Nọvemba afọ 2000, Onye isi ala US Bill Clinton wepụtara Executive Order 13175, nke chọrọ ka ngalaba na ụlọ ọrụ gọọmentị etiti na-agwa gọọmenti agbụrụ India na mmepe nke iwu ndị ga-enwe mmetụta agbọrọ. EPA na-akọwa mmetụta agbụrụ dị ka inwe "mmetụta dị ukwuu na otu ma ọ bụ karịa agbamakwụkwọ ndị India, na mmekọrịta dị n'etiti gọọmentị etiti na agb agbụọ ndị Indian, maọ bụ na nkesa ike na ibu ọrụ n"etiti ọchịchị etiti etiti n " Dị ka ụlọ ọrụ gọọmentị etiti nke gọọmenti US, achọrọ ka EPA guzobe ụkpụrụ maka usoro ndụmọdụ ahụ. Dị ka nzaghachi mbụ ya, ụlọ ọrụ ahụ mepụtara ụkpụrụ nke ga-enye ohere maka nkwurịta okwu na nhazi bara uru n'etiti ụlọ Ọrụ na ndị isi agbụrụ tupu ụlọ akwụkwọ ahụ emee ihe ma ọ bụ mezuo mkpebi ndị nwere ike imetụta agbọrọ. Ụkpụrụ ahụ họpụtakwara kọntaktị ndụmọdụ EPA iji kwalite nkwekọrịta na nhazi nke usoro ndụmọdụ ahụ, ma guzobe nlekọta nchịkwa na ịkọ akụkọ iji hụ na ịza ajụjụ na nghọta.
Ola Brown
Flying Doctors
Ihe kpaliri Ola ịmalite Flying Doctors bụ mgbe nwanne ya nwanyị nwụsịrị ọnwụ n'okpuru ọnọdụ siri ike yana iji melite ọrụ ahụike na Nigeria. O bidoro Flying Doctors na Lagos, Nigeria n'afọ 2007.
Ọmụma nke gburugburu ebe obibi n'ụzọ omenala
Ihe ọmụma ọdịnala na US Environmental Protection Agency
Otu ụdị ndụmọdụ bụ EPA Tribal Councils. N'afọ 2000, ụlọ ọrụ nyocha na mmepe nke EPA guzobere Kansụl Sayensị Tribal nke ESA. Kansụl ahụ, nke ndị nnọchiteanya si n'agbụrụ dị iche iche gafee mba ahụ mejupụtara, bụ iji nye usoro maka itinye aka agbụrụ na mbọ sayensị nke EPA, ma bụrụ ụgbọ ala nke ga-esi na EPA nwere ike inweta nghọta nke okwu sayensi nke kachasị mkpa maka agbọrọ na ọkwa mba. Kansụl ahụ na-enyekwa agbụrụ ohere imetụta atụmatụ sayensị nke EPA site n'ibuli okwu ndị a dị mkpa na otu EPA.
Ola Brown
Flying Doctors
Na 2018, e bidoro ikpe megide Flying Doctors na Olamide site na ezinụlọ nke otu onye ọria nwụrụ anwụ bụ Hanga, ndị ezinụlọ ji aka ha kwụsi okwu n'ụka a. Ndị Flying Doctors na-ekwusi ike na ọ nwere ma na-aga n'ihu na-arụ ọrụ n'akụkụ azụmahịa nke ụlọ ọrụ, na mpaghara atụmatụ, azụmaahịa, itinye ego n' uto.
Ntinye ego na ego
Tinyere ọrụ ya na Flying Doctors, Dr Ola, Olabode Agusto na Abasiama Idaresit na- nwere ụlọ ọrụ venture kapital ka nọ na mmalite, Greentree Investment nke na-enye ụlọ ọrụ teknụzụ bidoro ọhụrụ n'Afrika ego otuto. Greentree Investment nwere Startup Lab nke na-akwado ndị ọchụnta ego ka ha nwee ike ịzụlite azụmaahịa na-akwụ ụgwọ ma na-etinyekwa ego ụlọ ọrụ mmalite nke Africa gụnyere Paystack, Precurio na Big Cabal Media wdg na pọtụfoliyo nke $80m nke gafere n'akụkụ dị iche iche gụnyere Ahụike, Fintech, Media, SaaS, Agri-tech, Mmepụta na e-commerce, na Edutech.
Ọmụma nke gburugburu ebe obibi n'ụzọ omenala
Ihe ọmụma ọdịnala na US Environmental Protection Agency
Otu ọ di, e bụ n'obi ka EPA's Tribal Science Council, rụọ ọrụ dị ka ebe nzukọ ebe otu abụọ ahụ nwere ike "ịkekọrịta ozi nwere ike inye aka na nchedo gburugburu ebe obibi maka ndị mmadụ niile na-enweghị omenala na-ahapụ njirimara ya." N'ịgbalị ichekwa TTL Kansụl ahụ chọpụtara n'ime ala dịka mpaghara dị oke mkpa maka nyocha. Council EPA-Tribal Science Council kọwara ndụ dị ka: "mmekọrịta dị n'etiti ndị mmadụ na gburugburu ebe obibi ha, ụzọ ndụ. Nri na-agụnye njikọ ime mmụọ dị n'ime ụwa, na-agụnye nghọta na ihe onwunwe nke ụwa ga-enye ihe niile dị mkpa maka ndụ mmadụ. Ndị na-eri nri site n'ihe ndị bụ́ isi dị n'ụwa nọgidere na-ejikọta ha na ihe ndị ahụ, na-ebi ndụ n'ime gburugburu ndụ.  N'ihi na TTL ma ọ bụ TEK bụ kpọmkwem ebe ma na-agụnye mmekọrịta dị n'etiti osisi na anụmanụ, na mmekọrịta nke ihe ndị dị ndụ na gburugburu ebe obibi, nkwenye nke subsitement dị ka ihe kacha mkpa na-enye ohere ka e chebe ihe ọmụma na omume nke TTL.  Dịka ọmụmaatụ, dịka akụkụ nke ntụle aka ha gbasara ihe iri nri, Kansụl ahụ kwetara ịchọpụta mmetọ akụrụngwa dịka "okwu sayensị agbụrụ kachasị njọ n'oge a."  N'ihi na ndị ebo na-ebi ndụ na-adabere na gburugburu ebe obibi maka usoro ọdịnala nke ọrụ ugbo, ịchụ nta.  ịkụ azụ, oke ohia, na ọgwụ, na emume, mmetọ na-emetụta ndị agbụrụ na-adịghị mma ma na-etinye TTL ha n'ihe egwu. Dị ka EPA Council si kwuo, "ọnụego iri nri ebo na-adịkarị elu karịa nke ndị mmadụ n'ozuzu ya, na-eme ka mmetụta mmetọ akụ na ụba na-enwe nchegbu ozugbo." Ka ụmụ amaala na-agbasi mbọ ike na akụ ndị emetọghị, kansụl ahụ enweela ọganihu n'ịchọpụta mmetụta ya.
Ola Brown
Ntinye ego na ego
Na 2019, ọ chọpụtara ụlọ Ọrụ Na-ahụ Maka Ahụike Flying Doctors, nke na-ahụ maka nlekọta ahụike na ahụike nke na-eme ka itinye ego na ọrụ ndị otu ya na-arụ na ahụike.
Ọmụma nke gburugburu ebe obibi n'ụzọ omenala
Ihe ọmụma ọdịnala na US Environmental Protection Agency
N'agbanyeghị mgbalị ndị dị otú ahụ, a ka nwere ihe mgbochi maka ọganihu n'ime Kansụl Sayensị agbụrụ EPA. Dịka ọmụmaatụ, otu ihe mgbochi bụ ọdịdị nke TTL. A na-enyefe ndụ ọdịnala agbụrụ site n'ọnụ, site na onye gaa na mmadụ, ọgbọ gaa n"ọgbọ, ebe sayensị ọdịda anyanwụ na'okwu edere ede, na a na -ezipụ ya site mube akwụkwọ na agụmakwụkwọ. Mgbalị ndị a na-eme iji jikọta ndị ọkà mmụta sayensị ọdịda anyanwụ na ndị agbụrụ egbochikwala site n'echiche nke ndị American Indian na a ga-etinye nyocha sayensi na " igbe ojii" ihe atụ nke na'imechi ntinye agbọrọ. N'agbanyeghi, EPA amatala ikike nke ihe ọmụma ụmụ amaala iji kwalite nghọta sayensị ma nye ozi ọhụrụ na echiche ndị nwere ike ịba uru na gburugburu ebe obibi na ahụike mmadụ.
Ola Brown
Ntinye ego na ego
Flying Doctors Healthcare Investment Company na-etinye ego ma na-arụ na nagalaba ahụ ike na ọrụ ụgbọelu mgberede & lọjistik, nyocha / teknụzụ ahụike, ụlọ ọgwụ, nyocha na akụrụngwa, njikwa ụlọ ọrụ ahụike na ụlọ ahịa ọgwụ na ugbu a tinye na Koniku, ụlọ ọrụ bioteknology & ụlọ ọrụ na-emepụta ọgwụ; Lifestores - agbụ nke ọnụ ahịa ọgwụ, Mdass - ụlọ ọrụ nyocha na ahịa ndị na-enweghị nchekwa na-enye nlekọta ahụike dị ọnụ ala; Chisco express - ụlọ ọrụ na-arụ ọrụ ngwa ngwa na mbugharị ngwa ahịa gụnyere ọgwụ ndị gafere West Africa na Helium Health - nyiwe telemedicine na Electronik Medical Records.
Ọmụma nke gburugburu ebe obibi n'ụzọ omenala
Ihe ọmụma ọdịnala na US Environmental Protection Agency
Njikọ nke TTL n'ime usoro nyocha ihe ize ndụ nke EPA bụ otu ihe atụ nke otu Kansụl Sayensị nke Ezinụlọ EPA si nwee ike ịme mgbanwe na omenala EPA. Usoro nyocha ihe ize ndụ bụ "usoro nhazi maka nyocha sayensị nke ikike maka mmetụta na-emerụ ahụike mmadụ na gburugburu ebe obibi n'ihi ikpughe na mmetọ ma ọ bụ nrụgide gburugburu ụlọ ndị ọzọ". EPA ejirila nyocha ihe ize ndụ mee ihe iji guzobe "ọkwa dị ọcha na ebe mkpofu dị ize adị, ogo mmiri na ikuku, ndụmọdụ azụ, na mmachibido iwu ma ọ bụ mmachi maka ọgwụ ahụhụ na kemịkal ndị ọzọ na-egbu egbu. " Otú ọ dị, ndị agbụrụ na-echegbu onwe ha na usoro nyocha ihe ize ndụ ugbu a anaghị enye uru zuru oke na omenala agbamakwụkwọ, ụkpụrụ, na / ma ọ bụ ụzọ ndụ. Kansụl Sayensị Tribal na-achọ itinye TTL n'ime echiche ndị dị na ụdị nyocha ihe ize ndụ nke EPA. Ihe mgbaru ọsọ ogologo oge maka Kansụl Sayensị Tribal nke EPA, Otú ọ dị, bụ mgbanwe zuru oke na nyocha mkpebi site n'ihe ize ndụ gaa n"ichekwa ndị nwere ahụike na gburugburu ebe obibi. Dị ka e kwuru n'elu, ndị agbụrụ anaghị anabata nkewa nke ọnọdụ mmadụ na nke gburugburu ebe obibi mgbe ha na-akọwa ihe ize ndụ. Site na nzukọ ọmụmụ ihe, ogbako, na ọrụ ndị EPA malitere, agbụrụ enweela ike itinye aka na mkparịta ụka banyere njikọta nke Tribal Traditional Lifeways n'ime nyocha ihe ize ndụ na mkpebi nke EPA. Nke a emeela n'ọtụtụ ụzọ: itinye ọrụ ọdịbendị agbụrụ pụrụ iche dị ka nkata ala, mkpa salmon na azụ ndị ọzọ, ọgwụ osisi ala ahụ, iri nnukwu azụ na egwuregwu, na ụlọ ọsụsọ dị iche iche maka ịtụle ihe ize ndụ nwere ike ime maka ndị mmadụ ma ọ bụ obodo. Ọ bụ ezie na ụdị ọrụ agbụrụ ndị a nwere ike itinye na nyocha ihe ize ndụ nke EPA, ọ nweghị mmesi obi ike na a ga-etinye ha ma ọ bụ na-agbanwe agbanwe n'otú e si etinye ha n"ọrụ na saịtị dị iche iche gafee mba ahụ.
Ola Brown
Ntinye ego na ego
Na elu nke Corona Virus Pandemic, Ola na ndị otu ya na FDHIC wepụtara ụlọ nyocha COVID-19 na nke na-ebelata mkpa dị ukwuu PPE ma belata ihe egwu nke ndị ọrụ ahụike na-ebute ọrịa site na ịnye ihe mgbochi n'etiti ọrịa nwere ike ibute ọrịa.
Ọmụma nke gburugburu ebe obibi n'ụzọ omenala
Ihe ọmụma ọdịnala na US Environmental Protection Agency
N'ọnwa Julaị afọ 2014, EPA kwupụtara "Nchịkwa ya maka ikpe ziri ezi maka gburugburu ebe obibi maka ịrụ ọrụ na agbụrụ na ndị obodo a ma ama," na-ewepụta ụkpụrụ ya iji "kwado mmejuputa iwu gburugburu obodo nke gọọmentị etiti, ma nye nchebe pụọ na mmetụta na ihe ize ndụ dị ukwuu na ahụike mmadụ na gburugburu. " N'etiti ụkpụrụ iri na asaa ahụ bụ # 3 ("EPA na-arụ ọrụ iji ghọta nkọwa nke ahụike mmadụ na gburugburu ebe obibi site n'echiche nke agbụrụ gọọmentị etiti nabatara, ụmụ amaala niile na United States, na ndị ọzọ bi na mba India"); # 6 ("APA gbara ume, dịka o kwesịrị ma ruo n"ókè iwu nwere ike ime ma kwe ka ọ dị, njikọta nke ihe ọmụma ọdịnala n-abanye na sayensị gburugburu, iwu, ihe ndị ọrụ mkpebi, iji ghọtakwuo ma dozie nchegbu gbasara mmejuputa usoro ihe omume, ozi ọdịbendị, dị nsọ"Ọpụpụ ọzọ Ọ bụ ezie na iwu a na-akọwa ntuziaka na usoro maka EPA n'ihe gbasara ụkpụrụ ikpe ziri ezi gburugburu ebe obibi ka ha na agbụrụ na ụmụ amaala metụtara, ụlọ ọrụ ahụ kwuru na ha anaghị arụ ọrụ dịka iwu ma ọ bụ ụkpụrụ. A pụghị itinye ha n'ọrụ na ọnọdụ ụfọdụ ma ọ bụ gbanwee maọbụ dochie iwu ọ bụla, ụkpụrụ, ma Ọ bụ ihe ọ ọzọ iwu chọrọ ma bụrụ nke iwu kwadoro.
Ola Brown
Ntinye ego na ego
Na July 2020, Ola kwadoro Mịnịsta na-ahụ maka Azụmaahịa na Ntinye ego nke Nigeria, Otunba Adebayo na mbipụta mbụ nke 'Mkparịta ụka' ahụ na  Flying Doctors Healthcare Investment Company, yana mkparịta ụka gbasara mmepe ego na ohere na ngalaba ahụike.
Ọmụma nke gburugburu ebe obibi n'ụzọ omenala
Mmetụta nke mmebi gburugburu ebe obibi na ihe ọmụma ọdịnala
N'ebe ụfọdụ, mmebi gburugburu ebe obibi emeela ka mbelata nke ihe ọmụma ọdịnala nke gburugburu ụlọ. Dịka ọmụmaatụ, na obodo Aamjiwnaang nke Anishnaabe ndị mba mbụ dị na Sarnia, Ontario, Canada, ndị bi na ya na-ata ahụhụ site na "ebelata dị ịrịba ama nke ọnụ ọgụgụ ọmụmụ nwoke ..., nke ndị obodo na - na ha na ụlọ ọrụ petrochemical dị nso":
Ola Brown
Mpụta na mbipụta
O kwuola okwu na nyiwe di iche-iche na uwa nile, tinyere World Economic Forum, TED Global Conference, Social Media Week Lagos, European Union, Switzerland Economic Forum, UN, World Bank, World Economic Forum, Massachusetts Institute of Technology, Mahadum Cambridge na Aspen Ideas Festival.
E gosipụtara Ola na ọrụ ya na ntanetị mgbasa ozi dị iche iche. Ọ bụ onye editọ nke International Journal of Emergency Services ma bipụta akwụkwọ atọ - EMQ's in Paediatrics, Pre-Hospital Care for Africa and Fixing Healthcare in Nigeria; a Guide to Public Healthcare Policy. O dekwala akwụkwọ na British Medical Journal, Journal of Emergency Medical Services, Niger Delta Medical Journal, The New York Times na Huffington Post.
Ọmụma nke gburugburu ebe obibi n'ụzọ omenala
Mgbanwe ihu igwe
Okpomọkụ na-arị elu na'ihi na ọ na - emebi ndụ nke ụfọdụ osisi na ụdị osisi. Njikọ nke ịrị elu nke okpomọkụ na mgbanwe nke ọkwa mmiri ozuzo na-emetụta ebe osisi na'eto.
Ola Brown
Nkwanye ugwu
Ọ nwetala ọtụtụ ntụrụ ugo na mmata.
Ọmụma nke gburugburu ebe obibi n'ụzọ omenala
Mgbanwe ihu igwe
Okpomọkụ ahụ na-emetụtakwa ụmụ ahụhụ na ụmụ anụmanụ. Mgbanwe nke okpomọkụ nwere ike imetụta ọtụtụ akụkụ site n'oge ụmụ ahụhụ na-apụta n"afọ niile na mgbanwe na ebe obibi nke ụmụ anụmanụ n-agbanwe oge.
Ola Brown
Njikọ ndị ọzọ
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ Òtù:Ụmụ nwaanyị oji ego achọ ego Òtù:21st-century businesswomen
Bernard Odoh
Bernard Ifeanyi Odoh (amụrụ n'ụbọchị nke ise n"ọnwa Asatọ n'afọ otu puku, narị iteolu na iri asaa nise (5 Ọgọstụ 1975) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Naijiria na Prọfesọ nke Applied Geophysics . Ọ bụ onye a họpụtara ugbu a dịka gọvanọ nke All Progressives Grand Alliance na Ebonyi Steetị.
Ọmụma nke gburugburu ebe obibi n'ụzọ omenala
Mgbanwe ihu igwe
Ọ bụghị naanị na akụkụ dị iche iche nke gburugburu ebe obibi na-emetụta, kamakwa n'ozuzu, mgbanwe ihu igwe na'ahụ maka ahụike nke usoro okike, ya mere, ihe onwunwe gburugburu ụwa dị maka ụmụ amaala nwere ike ịgbanwe na ego dịnụ na ogo nke ihe ndị ahụ.
Bernard Odoh
Agụmakwụkwọ na ọrụ
Odoh malitere ụlọ akwụkwọ praịmarị ya na Ezza Road Primary School ma mesịa nweta SSCE ya site na Special Science School, Igbeagu Abakaliki, Ebonyi Steetị, na afọ otu puku, narị iteolu na iri iteolu na anọ (1994). Ọ gara n'ihu ịnweta nzere B.Sc. na Geological Sciences n'afọ otu puku, narị iteolu na iri iteolu na iteolu (1999), MSc na Applied Geophysics, n'afọ puku abụọ na isii(2006), na PhD n'afọ puku abụọ na asatọ (2008) naApplied geophytics (Geoelectrical Ge Physics) niile site na Mahadum Nnamdi Azikiwe, Awka. Odoh sonyeere agụmakwụkwọ na afọ puku abụọ na abụọ (2002) ma họpụta ya dịka prọfesọ nke Applied Geophysics n'afọ puku abụọ na iri na anọ (2014)na Mahadum Nnamdi Azikiwe, Awka. Ọ kụzikwaara na Mahadum Ebonyi Steetị, Abakaliki site na ọnwa atọ n'afọ puku abụọ na abụọ ruo na onwa iteolu afọ puku abụọ na iteoulu (March 2002 ruo September 2009). nakwa Mahadum Nnamdi Azikiwe, Awka n'etiti ọnwa iteolu afọ puku abụọ na iteolu ruo n'afọ puku abụọ na iri na anọ (Septemba 2009 ruo August 2014), ọ bụkwa onye nchọpụta na Society of Exploration Geophysics (SEG) na Oklahoma USA, n'afo puku abụọ na isii, puku abụọ na asaa nakwa puku abụọ na iri na otu (2006, 2007, 2008 na 2011). Nnyocha ya n'ógbè a nyere ngwá ọrụ mkpebi akụ na ụba iji belata ọdịda: na mmepụta mmiri dị n"okpuru ala; mmebi nke mineral siri ike; njirimara ọdọ mmiri na atụmanya maka World Bank Community Water Projects, Anambra Imo River Basin. Ọ bụ onye otu Society of Exploration Geophysics, Oklahoma, USA, American Association of Petroleum Geologists, US, European Association for Geoscientists & Engineers, London, na Nigeria Association nke Petroleo Explorations, Lagos. Ọ bụkwa onye otu Nigerian Mining and Geosciences Society, Abuja.
Ọmụma nke gburugburu ebe obibi n'ụzọ omenala
Mgbanwe ihu igwe
Ka oke ice nke oké osimiri na-ebelata, ndị Alaska Native na na'ahụ mgbanwe na ndụ ha kwa ụbọchị; ịkụ azụ, njem, akụkụ mmekọrịta mmadụ na ibe ya na akụ na ụba nke ndụ ya anaghị adịkarị mma. Mgbasa nke ala emebiwo ụlọ na okporo ụzọ. Mmetọ mmiri na-akawanye njọ ka mmiri dị ọcha na'ebelata.
Bernard Odoh
Ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị
Odoh malitere ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị ya mgbe ọ na-azọ ọkwa onye omeiwu Ebonyi Central na ikpo okwu nke All Progressives Grand Alliance (APGA) na ntuli aka nke Naijiria n'afọ puku abụọ na iri na ise (2015) mana Senator Obinna Ogba nke People's Democratic Party meriri ya. Gọvanọ nke Ebonyi Steeti, Dave Umahi họpụtara ya ka ọ bụrụ odeakwụkwọ nke Gọọmentị Steetị nke Steetị Ebonayi na ọnwa ise n'afọ puku abụọ na iri n'ise (Mee 2015). Ọ gbara arụkwaghịm na Executive Council n'ọnwa anọ n'afọ puku abụọ na iri na asatọ (Eprel  2018) n"ihi ihe ndị Gọvanọ Dave Umahi mere. O mechara sonye na ntuli aka Gọvanọ Ebonyi nke  afọ puku abụọ na iri iteolu (2019) n'okpuru All Progressives Congress mana Sonni Ogbuoji meriri ya na primaries.
Ọmụma nke gburugburu ebe obibi n'ụzọ omenala
Mgbanwe ihu igwe
Mgbanwe ihu igwe na-emebi ndụ kwa ụbọchị nke ụmụ amaala n'ọtụtụ ọkwa. Mgbanwe ihu igwe na ụmụ amaala nwere mmekọrịta dịgasị iche iche dabere na mpaghara ala nke chọrọ mgbanwe dị iche na omume ibelata. Dịka ọmụmaatụ, iji dozie ọnọdụ ndị a ozugbo, ndị obodo ahụ na-agbanwe mgbe ha na'ewe ihe ubi na ihe ha nwetara ma na na a na - gbanwee ojiji ha ji akụ mee ihe. Mgbanwe ihu igwe nwere ike ịgbanwe izi ezi nke ozi nke ihe ọmụma ọdịnala. Ndị obodo ahụ adaberela n'ụzọ miri emi na ihe ngosi na okike iji hazie ihe omume na ọbụna maka amụma ihu igwe dị mkpirikpi. N'ihi ọnọdụ na-adịghị mma na nke na'ebe ọzọ, ndị obodo ahụ na -akwagharị iji chọta ụzọ ndị ọzọ ha ga-esi dịrị ndụ. N'ihi ya, enwere mfu nke njikọ ọdịbendị na ala ha biri na ya ma enwerekwa mghọm na ihe ọmụma ọdịnala ha nwere na ụwa dị n'ebe ahụ. Mgbanwe ihu igwe nke a na-ahazighị nke ọma ma ọ bụ na'ọrụ nwere ike imerụ ikike ụmụ amaala ahụ.
Bernard Odoh
Ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị
N'afọ puku abụọ na iri abụọ na abụọ (2022), Odoh hapụrụ All Progressives Congress (APC) laghachi na All progressives Grand Alliance ma mesịa merie tiketi gọvanọ iji bụrụ onye a họpụtara maka All progresssive Grand alliance na ntuli aka gọvarọ nke Ebonyi State na afọ puku abụọ na iri abụọ na atọ (2023).
Ọmụma nke gburugburu ebe obibi n'ụzọ omenala
Mgbanwe ihu igwe
EPA ekwuola na ọ ga-ewere ihe ọmụma ọdịnala nke gburugburu ebe obibi n'ịhazi mgbanwe maka mgbanwe ihu igwe. National Resource Conservation Service nke Ngalaba Ọrụ Ugbo nke United States ejirila usoro nke ụmụ amaala lụso ọnọdụ mgbanwe ihu igwe ọgụ.
Bernard Odoh
Ọrụ
E nyere Odoh onyinye Tertiary Educational Trust Fund afọ puku abụọ na iri na abụọ (2012) maka nyocha maka ịchọpụta mmalite nke Okposi-Uburu Salt Lakes; [citation needed] nyocha geotechnical maka ịkọwa ọdịdị ala, Ebonyi Steetị, Nigeria. E nyekwara ya onyinye Society of Exploration Geophysics (SEG) Oklahoma USA, afọ puku abụọ na iri na otu (2011) maka nyocha nke geoelectrical na ọmụmụ hydrogeochemical maka ịkọwa mmetọ mmiri dị n'okpuru ala nke acid mine drainage na Okpara Mine site, Enugu, Southeastern Nigeria, na Society nke Exploración Geofsics / TGS Field Camp Project Grant iji kwado ọrụ "Nnyocha nke Toxic Waste Sites na Buried Fuel Tanks na-eji Spontaneous Potential Method" n'afọ puku abụọ na iteolu (2009). Ọrụ ndị ọzọ nke Odoh duziri gụnyere Society of Exploration Geophysics Projectin nkwado nke Pb-Zn Exploración na Abakaliki site na iji Spontaneous Potential, afọ puku abụọ na asatọ (2008) na Society nke Exploring Gehysics Projection onHydrogeophysical mapping of the Abakliki shale aquifers,afọ puku abụọ na asaa (2007).
Ọmụma nke gburugburu ebe obibi n'ụzọ omenala
Nnyocha ikpe: Savoonga na Shaktoolik, Alaska
N'otu nnyocha, ndị obodo Savoonga na Shaktoolik, Alaska kọrọ na n'ime afọ iri abụọ gara aga nke ndụ ha, ihu igwe siri ike ịkọ, oge oyi adịla mkpụmkpụ, enwere ihe isi ike ibu amụma ọnụ ọgụgụ osisi dị maka owuwe ihe ubi, e nwere ọdịiche na mbata anụmanụ, a na-ahụkarị ụdị ọhụrụ karịa tupu, na ọrụ ịchụ nta na nchịkọta aghọwo ihe a pụrụ ịkọwapụta ma ọ bụ mee mgbe niile n"ihi obere nnweta ime ya. Ndị bi ebe ahụ hụrụ mgbanwe dị ịrịba ama na ihu igwe ha nke metụtakwara ụzọ ha si ebi ndụ. Osisi na anụmanụ anaghị adaba na nnweta ha nke na-emetụta ịchụ nta na nchịkọta nke ndị bi ebe ahụ n'ihi na enweghị ọtụtụ ihe ịchụrụ ma ọ bụ chịkọta. Ọdịdị nke ụdị osisi na anụmanụ ọhụrụ bụkwa nchegbu anụ ahụ na nke nri na-edozi ahụ n'ihi na ha abụghị akụkụ nke ala.
Bernard Odoh
Ebemsidee
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ Òtù:Ndị ndọrọndọrọ ọchịchị Ebonyi steeti Òtù:Naijiria geophysicists Òtù:Ndị mmụta Naijiria Òtù:1975 ọmụmụ Òtù:Ndị ndọrọndọrọ ọchịchị Naijiria
Ọmụma nke gburugburu ebe obibi n'ụzọ omenala
Karuk na Yurok Ọkụ
Dị ka onye na-ahụ maka mmekọrịta ọha na eze na gburugburu ebe obibi Kirsten Vinyeta na onye nchọpụta mgbanwe ihu igwe agbụrụ Kathy Lynn si kwuo, "ebo Karuk nke California bi n'ala ndị Aborigine n"etiti osimiri Klamath na Salmon na Northern California. Ógbè ndị Aborigine nke agbụrụ ahụ gụnyere ihe dịka nde 1.38 n'ime Klamath River Basin. Omume ọkụ ọdịnala abụwo ihe dị oke egwu na Karuk kemgbe oge ochie. Maka agbụrụ ahụ, ọkụ na-eje ozi dị ka ngwá ọrụ nchịkwa ala dị oke mkpa yana omume ime mmụọ. " Dị ka prọfesọ ọmụmụ gburugburu ebe obibi Tony Marks-Block, onye na-eme nchọpụta gburugburu ụlọ Frank K. Lake na onye ọrụ ọhịa Lisa M. Curran si kwuo, "tupu iwu mgbochi ọkụ gbasaa, ndị India America na'ịgbasa ọkụ ma ọ bụ ọkụ ọdịbendị iji bulie ihe onwunwe dị mkpa maka ndụ ha na omenala ha. Iji weghachite ihe onwunwe ọdịbendị na gburugburu ebe obibi nke na-agwụ site na ọtụtụ iri afọ nke iwepụ ọkụ na iji belata ihe ize ndụ ọkụ ọhịa, agbụrụ Karuk na Yurok nke Northwest California na'ihu na mgbalị mmekorita mpaghara iji gbasaa ọkụ mgbasa ozi na ọgwụgwọ mbelata mmanụ na ala ọha na eze, nke onwe, na nke agbú na mpaghara nna ha. "
Tony Marks-Block, Frank K. Lake na Lisa M. Curran kwukwara na "n'ókèala Karuk, gọọmentị etiti emeghị ebe nchekwa, na-ahapụ naanị 3.83 square kilomita nke ala ntụkwasị obi Karik n'ógbè nna ha, ebe ndị fọdụrụ n"ụzọ dị ukwuu nʼokpuru ikike nke Klamath na Six Rivers National Forests na ebe obibi ndị mmadụ gbasasịrị. N'ihi ya, ndị otu Karuk Tribal na ụlọ ọrụ nchịkwa ga-agafe USDA Forest Service na-ekwu na ala nna nna ha ma nwee nhọrọ ole na ole iji gbasaa ala ha site n'inweta ala onwe ha. N'ókèala Yurok, ọtụtụ ikike na-emetụta gụnyere Redwood National Park na Six Rivers National Forest na mpụga ebe gọọmentị etiti guzobere. Ebe nchekwa ahụ dị n'okpuru ụlọ ọrụ osisi nke onwe. N'ihi ya, agbụrụ Yurok ga-ejikọta ma ọ bụ soro ọtụtụ ndị na-eme ihe nkiri n'ime ala nna nna ha, mana ha nwere nhọrọ ka ukwuu maka inweta ihe onwunwe onwe ha karịa agbụọ Karuk. Dị ka prọfesọ nke nkà mmụta mmekọrịta mmadụ na ibe ya Kari Norgaard na onye otu agbụrụ Karuk William Tripp si kwuo, "a pụrụ imepụtaghachi usoro a ma gbasaa ya na obodo ndị ọzọ dị n'ebe ọdịda anyanwụ Klamath Mountains na karịa. Hoopa na Yurok tanoak na-eguzo na ọkụ ọkụ na ya na ọrịa ahụ na oge. Nnyocha ụfọdụ na-egosi ọdịiche dị ịrịba ama na ọrịa na mberede na ọkụ ọhịa (ugboro 72 na ọ gaghị adị n'ebe ọkụ gbara na ebe ọkụ na otu ebe ahụ), ọ bụ ezie na egosila na ya na'oge na a na - na na enweghị ọkụ ugboro ugboro, n"ihi na nsogbu ahụ nwere ike ịdị ndụ na ndị ọbịa na ha ọkụ ahụ na. "
Nchekwa gburugburu ebe obibi nke Anishinabe
Dị ka ndị edemede Bobbie Kalman na Niki Walker si kwuo, "ndị obodo, ma ọ bụ ụmụ amaala, ndị mmadụ ebiela na mpaghara Great Lakes ruo ọtụtụ puku afọ. Ndị obodo Anishinabe (Anishinaabe) biri na mpaghara ndị dị n'ebe ọdịda anyanwụ nke Great Lakes. Dị ka ọdịnala si kwuo, ndị Anishinabe biri n'akụkụ nnukwu mmiri nnu, nke nwere ike ịbụ Oké Osimiri Atlantic ma ọ bụ Hudson's Bay. Ndị mmadụ natara amụma, ma ọ bụ amụma na ọ bụrụ na ha aga n'ime ime obodo, ha ga-achọta ebe nri na-eto n"ime mmiri. Ụfọdụ gara n'ebe ọdịda anyanwụ, na-agbaso ọhụụ nke ihe a na'ahụ anya, ma ọ bụ cowrie shell, nke duziri ha gaa n"ebe ndịda Great Lakes. Ndị mmadụ kewara n'ìgwè ma biri n"ebe dị iche iche nke jikọtara ọnụ mepụta mba Anishinabe. Ndị Anishinabe nwere mmekọrịta chiri anya na mba abụọ ndị ọzọ dị na mpaghara ọdịda anyanwụ Great Lakes bụ Odawa (Ottawa) na Potawatomi. Ndị si mba atọ a na-alụkarị ibe ha, na'azụ ahịa, ma na - arụkọ ọrụ ọnụ iji dozie esemokwu. Ha gbakọtakwara na kansụl, ebe ha na-eme mkpebi ọnụ.
Dị ka onye ọkà ihe ọmụma na onye na-ahụ maka ihu igwe / ikpe ziri ezi gburugburu ebe obibi Kyle Powys Whyte si kwuo, "Ndị Anishinabe n'ógbè Great Lakes niile nọ n"ihu nchedo ụdị ala na mweghachi gburugburu. Nmé bụ azụ kachasị ukwuu na nke kachasị ochie na Great Lakes basin, mgbe ụfọdụ ọ na-agafe 100 afọ. Nmé jere ozi ndị Asnishinabe dị ka isi ihe oriri, ụdị ihe ngosi maka nlekota gburugburu ebe obibi, na njirimara lachlan, yana ọrụ na ememe na akụkọ. Kenny Pheasant, onye okenye na-ekwu, "Ọdịda nke sturgeon kwekọrọ na mbelata nke ezinụlọ storgeons. Naanị ezinụlọ ole na ole nke sturgeon ka a maara ebe a" (Little River Band). Ngalaba Na-ahụ Maka Ihe Ndị Dị n'Otu nke ndị India Ottawa malitere otu ọdịbendị, nke nwere ndị agbụrụ dịgasị iche iche na ndị ọkà mmụta ihe ndị dị ndụ, bụ ndị mepụtara ihe mgbaru ọsọ na ebumnuche maka mweghachi. Ebumnuche ya bụ "iweghachi nkwekọrịta na njikọ dị n'etiti Nmé na ndị Anishinabe ma weghachite ha abụọ n"osimiri ahụ. N'ikpeazụ, ngalaba ahụ mepụtara ụlọ ọrụ ịzụlite mbụ n'akụkụ iyi maka ichebe ụmụ sturgeon tupu a tọhapụ ha n"oge mgbụsị akwụkwọ ọ bụla iji chekwaa nne na nna ha. Osikapa ọhịa, ma ọ bụ manoomin, na-eto n'ụzọ mmiri na'enweghị isi, nke doro anya, yana nke na na - na Mgbe owuwe ihe ubi gasịrị, a na-edozi manoomin site na ihe omume ndị dị ka ịcha, ịkpụcha ihe, ịgbacha mmiri, na ihicha. Mgbe ndị Anishinabe si n'Ebe Ọwụwa Anyanwụ kwaga n"ógbè Great Lakes ebe ha nwere ike ịkụ ihe ọkụkụ na mmiri, ìgwè ndị agbata obi nke ụmụ amaala US na Canada na ụlọ ọrụ na-arụ ọrụ dịka igwu ala, igwe mmiri. Ihe omume ndị a na-emetụta manoomin na ebe obibi ya. Taa, ndị Anishinabe bụ ndị ndú na nchekwa nke osikapa ọhịa. Nibi (mmiri) na Manoomin Symposium, nke na-ewere ọnọdụ n'afọ abụọ ọ bụla, na'eweta ndị na -aṅụ osikapa agbụrụ na Great Lakes, ndị ọkà mmụta ụmụ amaala, Ndị na na (paddy rice), ndị nnọchiteanya sitere na ụlọ ọrụ ndị a na kewupụta ihe na ndị ụlọ akwụkwọ gọọmentị, yana ndị nchọpụta mahadum nwere mmasị na mgbanwe mkpụrụ ndụ ihe nketa nke osika. Ndị okenye na-ekerịta akụkọ ha banyere manoomin na ndị ntorobịa na na'ekereta echiche ha gbasara otu manoonin si daba n'ọdịnihu ha. Ndị obodo na-arụ ọrụ dị ka ndị ọkà mmụta sayensị n'ebo ha na ndị okenye na'arụkọ ọrụ iji ghọta mmetụta dị omimi nke ọrụ ha mere iji mụọ ma chekwaa manoomin. A na-akpọkarị ụmụ amaala ndị ọzọ ka ha kesaa ahụmịhe ha na iweghachi na ichekwa ụdị ala ndị dị iche iche, dị ka taro na ọka. "
Lummi Nation nke Washington State Nchekwa nke Southern Resident Killer Whales
Dị ka ndị ọkà mmụta gburugburu ebe obibi Paul Guernsey, Kyle Keeler na onye otu Lummi Jeremiah Julius si kwuo, "Lummi Nation nke Washington State bụ agbụrụ America nke Salish Sea. N'afọ 2018, mba Lummi raara onwe ya nye njem Totem Pole gafee United States na-akpọ maka nloghachi nke onye ikwu ha "Lolita" (Southern Resident Killer Whale) na mmiri ya. N'asụsụ Salish, a na-akpọ killer whales dị ka qwe 'lhol mechen, nke pụtara 'mmekọrịta anyị n'okpuru ebili mmiri', mana Lummi abụghị naanị 'ihe metụtara' whalas n"ụzọ nkịtị, whals bụ mmekọrịta n-echiche na ha bụ ndị ikwu. Mgbe NOAA bu ụzọ họpụta Southern Resident killer whale dị ka akụkụ dị iche iche dị n'ihe ize ndụ (DPS) na 2005, ha wepụrụ "Lolita" dị Ka onye ezinụlọ. Mkpebi ahụ na-agụ, "Southern Resident killer whale DPS anaghị agụnye killer whales sitere na J, K ma ọ bụ L pod etinye n'agbụ tupu edepụta ya, ma ghara ịgụnye ụmụ ha a mụrụ" (NOAA, 2005). Lummi na-arịọ ka NOAA rụkọọ ọrụ n'inye whales nri ruo mgbe chinook na Puget Sound nwere ike ịkwado ha. Lummi amalitela inye ndị ikwu ha nri, mana NOAA gwara ha na mbọ buru ibu ga-achọ ikike na mmekọrịta gọọmentị etiti. Ọ bụ ezie na otu n'ime ebumnuche nchedo nke nzukọ ahụ bụ iji hụ na 'ọnụ ọgụgụ zuru oke, ogo na nnweta nke ụdị anụ oriri', NOAA na-aghọta iwu a n"ụzọ siri ike dị ka nsogbu ebe obibi. Ha emeela ka o doo anya na ugbu a abụghị oge maka enweghị obi ụtọ n'ihi 'ihe ọmụma na-ezughị ezu' ma ọ bụ ejighị n"aka. Lummi na-aga n'ihu na njem Totem Pole ha kwa afọ iji chebe ụmụnne ha ndị okenye, blackfish, na iji gbochie coal, mmanụ na egwu ndị ọzọ na Oké Osimiri Salish. A na-eme usoro ọgwụgwọ ndị a iji dozie ihe Maria Yellow Horse Brave Heart na Lemyra M. DeBruyn kpọrọ "ọdachi a na'edozighị n'akụkọ ihe mere eme".
Ihe edeturu
<references group="" responsive="0">
Njikọ mpụga
Òtù:Pages with unreviewed translations
Innocent Egbunike
Innocent Ejima Egbunike (amụrụ n'abalị iri atọ n'ọnwa Nọvemba n'afọ 1961) bụ onye Naịjirịa na-agba bu ọsọ.
Ọ gụrụ akwụkwọ na Mahadum Azusa Pacific, ebe ọ ka nwere ihe ndekọ n'ụlọ akwụkwọ ahụ na mita nari anọ na ihe ndekọ NAIA na-akpaghị aka na mita Narị abụọ.
Ihe nrite
Na 1983 Summer Universiade ọ meriri mita narị abụọ. Na mpaghara, ọ meriri na egwuregwu a kpọrọ 1987 All-Africa Games yana ihe nrite ọla edo atọ na African Championships.
O nwetakwara ihe nrite ọla edo na mita narị abụọ na ihe a kpọrọ 1983 Summer Universiade na 20.42 sekọnd kacha mma nkeonwe; Ọ sochiri nke a site na ịmecha dịka onye nke isii n'ọsọ agbara n'ebe ogo ụwa na mita narị abụọ nke ikpeazụ na 1983 World Championships in Athletics na Helsinki.
O nwetakwara mmeri na Soviet mita otu narị n'afọ 1983.
Ihe mere ka Ọ kwusiri Igba Ọso
Mgbe ọ lara ezumike nká na asọmpi ọ ghọrọ onye nkuzi dị otu na-agbara Naijirịa oso n'afọ 1996 na 2000 Summer Olympics, ma burukwa onye isi nchịkwa na 2008 Summer Olympics. Ọ bụ onye nkuzi nke Angelo Taylor, onye nwetara ọla edo na ọsọ mịta nari ano na 2008 Summer Olympics, onye nkuzi Chris Brown, onye nke anọ na mịta nari anọ na 2008 Summer Olympic Games. Ugbu a Egbunike bụ onye isi nchịkwa nke otu ndi na-agba ọsọ na Pasadena City College's.
Ndụ onwe onye
Egbunike bụ ezigbo enyi Christian Okoye, bụ onye na-agba ọsọ azụ nke ndị apọrọ Kansas City Chief. O zute Okoye mgbe ha abụọ bụ ndi a na-azụ maka otu egwuregwu nke Naịjirịa. Mgbe ọ nọ na ebe akpọrọ Asuza Pacific, ọ gwara ndị nkuzi ya banyere ikike Okoye nwere na egwuregwu a kpọrọ discus ma ha kpebiri inye Okoye agụmakwụkwọ maka track na field.
Njikọ mpụga
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Vlamertinge
thumb Vlamertinge bụ obodo dị n'ógbè Belgium nke West Flanders na obodo Ypres. Obodo nta nke Vlamertinge dị nnọọ n'azụ obodo Ypres, n'okporo ụzọ N38 gaa n'obodo dị nso nke Poperinge.
Na mgbakwunye na obodo Ypres n'onwe ya, Vlamertinge bụ obodo kachasị ukwuu nke Ypres. N'ebe ọdịda anyanwụ nke Vlamertinge, n'okporo ụzọ Poperinge, bụ ebe obibi nke Brandhoek.
Akụkọ
Ihe mbụ banyere Vlamertinge bụ site na oge ochie. Na 857 e wuru otu ụlọ ụka na Vlamertinge. Na 970 Ypres bibiri na ụlọ nsọ nke Vlamertinge ọkụ ala. Akwụkwọ ochie, bụ nke a maara n'oge a, nke gụnyere aha Flambertenges, bụ akwụkwọ nke afọ 1066. Baudouin van Lille, ndị Flanders, nwunye ya Adela na nwa ha nwoke bụ Baudouin, natara akwụkwọ a na chọọchị site na Sint-Pieters na Lille. Ngwa ndị a, n'ime ihe ndị ọzọ, otu ụzọ n'ụzọ iri dị na Elverdinge nakwa otu ụzọ n'ụzọ iri dị na Vlamertinge - "In territorio Furnensi, in villa Elverzenges, decinam unam ; Flambertenges decinam similiter unam ".
N'okpuru Ụkpụrụ Oge Ochie Vlamertinge bụ ebube nke Veurne-Ambacht na 22 n'azụ na ahụhụ dị ukwuu site na nnọchibido nke Ypres dị nso.
Geography
Vlamertinge dị mita 17 n'elu elu igwe. Obodo ahụ nwekwara ókèala Ypres na East, Voormezele na Ebe Ndịda Ọwụwa Anyanwụ, Kemmel na Dikkebus na Ndịda, Reningelst na Southwest, Poperinge na West, Elverdinge na North na Brielen na Northeast.
Omuma ihe omuma
thumb Site na 1487 ruo 1697, anyị na-ahụ nnukwu ọdịda nke ndị bi na Vlamertinge. Nkọwa kachasị mma maka nke a ga-abụ afọ 80 nke afọ 'Agha na Netherlands. N'oge Agha Ụwa Mbụ, anyị na-ahụ na ndị mmadụ na-alaghachi azụ. Nke a bụ n'ihi na Ypres dị nso, bụ nke dị n'ihu obodo ahụ, bu bombu buru ibu na Vlamertinge nwekwara nnukwu nsogbu site na mbuso agha ndị a. thumb
Climate of Nigeria
Ọnọdụ ihu igwe nke mba ahụ
Ọnọdụ ihu igwe na Naịjirịa nwere ụdị anọ. Dabere na usoro nkewa ihu igwe Köppen, ọ bụ nke okpomọkụ (Köppen: A) na nke kpọrọ nkụ (Köpen: B) n'ebe ụfọdụ. Enwere ike ịkewapụta ya n'ime anọ na ihu igwe na-ekpo ọkụ n'akụkụ ndịda, ihu igwe ọzara na-ekwo ọkụ na ihu igwe ọkara na-ekpomọkụ n'akụkụ ugwu, na ihu igwe savannah na-ekpuchi okpomọkụ n"akụkụ etiti nke mba ahụ.
Ọnọdụ ihu igwe nke okpomọkụ (Am)
Enwere ike ịchọta ihu igwe na-ekpo ọkụ n'akụkụ ndịda. N'oge ọkọchị, mpaghara ndị nwere ihu igwe a nwere okpomọkụ kwa ọnwa karịa 18 °C (64 ) n'ọnwa ọ bụla n'afọ. Port Harcourt bụ ihe ịma atụ.
Ọnọdụ ihu igwe savannah (Aw)
A na-akpọ ya okpomọkụ mmiri na okpomọkụ n'ihi na ha na-enwekarị oge mmiri na oge ọkọchị. Ọ nwere ike ịbụ oge ọkọchị dị ogologo na oge mmiri dị mkpirikpi ma ọ bụ oge mmiri dị ogologo na obere oge ọkọchị. Lagos bụ ihe atụ nke steeti nwere ihu igwe a, agbanyeghị, ọtụtụ mpaghara etiti na ndịda nwekwara ihu igwe a.
Ọnọdụ ihu igwe ọzara na-ekpo ọkụ (Bwh)
Ọnọdụ ihu igwe ọzara na-ekpo ọkụ (Bwh) kwa ọnwa na-adịkarị n'etiti 29o35 (84o95 ). Ebe ndị a bụ ájá ma ọ bụ nkume ma na-ahụ obere mmiri ozuzo. A pụrụ ịchọta ihu igwe a naanị na mpaghara ugwu na ọbụna na nke ahụ, naanị na steeti ole na ole.
Ọnọdụ ihu igwe na-ekpo ọkụ (Bsh)
Ihe ka ọtụtụ n'akụkụ ugwu nke NIgeria nwere ihu igwe na-ekpo ọkụ (Bsh). Ụdị ihu igwe a na-enwe mmiri ozuzo ole na ole, ogologo oge ọkọchị ma na-ekpo ọkụ n'afọ niile. Steeti ndị dị n'ebe ugwu dị ka Kaduna, Jigawa na Sokoto bụ ụfọdụ ihe atụ.
Oge
Naịjirịa nwere oge abụọ n'ime afọ nke bụ oge ọkọchị na mmiri ozuzo.
Asụsụ Mpiemo
Mpiemo (Bimu) bụ asụsụ Bantu nke Central Afrikan Republiki. Atlas linguistique du Cameroun (ALCAM, ma ọ bụ "Linguistic Atlas of Cameroon") na-nye aha Mpo.
Climate of Nigeria
Oge ọkọchị
N'oge ọkọchị, mmiri ozuzo dị ala, anwụ na-achasi ike na mmiri dị ala. Oge a na-ada n'etiti ọnwa Ọktọba ruo ọnwa Eprel kwa afọ. Ọ bụ ihe dị mma ịnwale ụgụrụ na oge ọkọchị n'oge a. Ụgụrụ na-apụtakarị site na Disemba ruo Jenụwarị. 1983 nwere ndekọ dị ka afọ kachasị akọrọ na Naịjirịa kemgbe afọ 1981.
Asụsụ Mpiemo
Enwere obere nkọwa nke asụsụ ahụ, mana otu otu jiri data Mpiemo nwalee ikike nke mmemme mgbakọ iji nyochaa ezigbo data asụsụ.
Climate of Nigeria
Okpomọkụ
Nkezi okpomọkụ kwa ọnwa na Naịjirịa dị n'etiti 24 °C na 30 °C.
A na-ahụkarị okpomọkụ kachasị elu n'etiti Febụwarị ruo Eprel n'oge ọkọchị ma na-akpọ ya oge okpomọkụ. Ọ na-ada n'etiti Febụwarị ruo Machị site na 39.5 Xi39.9 °C (103.1 Xi103.8 ) na South na Machị ruo Mee site na 42.9 °C - 44.5 °C na North. N'afọ 2021, oge a dịgidere ruo n'ọnwa Mee.
N'afọ 2020, Naịjirịa hụrụ mmụba dị nta na steeti ndịda na-edekọ nkezi okpomọkụ nke 30 °C - 32 °C ebe steeti ndị dị n'ebe ugwu nwere ndekọ nke 34 °C ruo 37 °C. Naịjirịja dekọrọ 2021 dị ka afọ nwere okpomọkụ kachasị elu n'ime afọ 40.
Mgbanwe ihu igwe
Kemgbe ọtụtụ afọ, Naịjirịa ejirila nwayọọ nwayọọ na-enwekarị ihe ize ndụ dị iche iche n'ihi mgbanwe ihu igwe. Na ebe ndịda na ebe ndị dị n'ụsọ oké osimiri nọ n'ihe ize ndụ nke idei mmiri n'ihi ịrị elu nke oke osimiri. Ọzọkwa, a na-eyi ha egwu ọrịa na-ebute mmiri ma bụrụ ndị na-adịghị ike karịa. Steeti ndị dị n'akụkụ ugwu nke mba ahụ na-enwe okpomọkụ dị elu, obere mmiri ozuzo ma na-eyi egwu site na ụkọ mmiri ozuzo, ụnwụ nri, ụkọ nri na ihe ndị ọzọ nke nwere ike iduga na nsogbu ahụike nke nwere ike ịbụ ihe iyi egwu iji nweta sdg 3 (Ọdị mma na ahụike).
Ọnọdụ ihu igwe
Kemgbe ọtụtụ afọ, Naịjirịa anọwo na-eme mgbalị iji melite ọnọdụ ihu igwe na-agbadata ngwa ngwa site na isonye n'òtù na ịtọ iwu. N'okpuru ọchịchị nke onye bụbu onye isi ala Goodluck Jonathan, Naịjirịa sonyeere UN Environmental and Clean Air Coalition na 2012 na ọhụụ iji belata mmetọ ihu igwe na-adịte aka gafee ngalaba iri dị elu.