cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Josef Hofmann
Akwụkwọ ogugu
Akwụkwọ Hofmann dabeere na edemede ya na Ladies' Home Journal:
Ihe nkwado
Okwu mmalite
Okwu a sitere na n'etiti ochie bekee ọ bụkwa ihe jikọrọ ya Bekee ochie belg, 'akpa'. Ojiji mbụ a maara nke okwu ahụ bụ ihe nkwado bụ tupu narị afọ nke iri na abụọ.
Josef Hofmann
Edensibia
<references group="" responsive="0">
Ihe nkwado
Ndịda Ọwụwa Anyanwụ na Ndịda Eshia
Na mba ndịda ọwụwa anyanwụ Eshia, ọkachasị Vietnam, Philippines, Indonesia, Cambodia, Malaysia, Myanmar, Singapore, na Thailand, a na-eme ka a makụọ ya mgbe ị na-ehi ụra. Na Vietnam, a maara ya dị ka goi ôm ('mkpịsị ụkwụ') ma ọ bụ pillowy, ebe na Philippines, a makwaara dantayan ọdịnala na ụdị nke dị ka 'mkpịkpọ ụkwụ nkịta'. Ndị Cambodia na-akpọ ya a na-akpọ "Anya" nke a na-asụgharị kpọmkwem ihe omume ka ọ bụrụ 'omidi mkpuchi'. Ndị Malaysia na-akpọ ya bantal peluk ('omidi ohuru'), ndị Indonesia na-akpọkwa nke dị ka ndị ọzọ ụra na ụdị nke dị ka ya guling ('omidi mpịakọta'). N'Indonesia, a makwaara ya dị ka Nwunye Dutch. Na Thailand, a maara ya dị ka onye na-eme ihe nkiri nke ụwa họrọ site n'ime ụmụ ndị ikom abụọ ahụ n'ebe nile; onye na-ede akwụkwọ pụtara 'mkpịsị aka' na onye na-ese okwu (khang) pụtara 'n'akụkụ'.
William Plomer
Nkwado, ihe nketa
E nyere ya CBE n'afọ 1968.
N'afọ 1958, a họpụtara ya dịka ónyé isi óche nke Poetry Society.
Ihe nkwado
Ndịda Ọwụwa Anyanwụ na Ndịda Eshia
Na India na Pakistan, a maara ụdị nkwado dị ka lode (n'asụsụ Marathi), gao-takkiya, masnad masland, ma ọ bụ paash-baalish / kol-baalsh (n'afọ Bengali), a na-ejikwa ya eme ihe maka nkwado azụ ma e wezụga ịmakụ n'oge ụra.
William Plomer
Nkwado, ihe nketa
Ihe osise nke Plomer nọ ọdụ n'oche, ná mmanụ, nke Edward Wolfe sere ya ná 1929, na ọtụtụ foto nke Plomers, nke Howard Coster ná ndị ọzọ nwèrè National Portrait Gallery ná London.
Ihe nkwado
Ebe Ọwụwa Anyanwụ Eshia
Na China, a na-akpọ ya bàozhěn na Mandarin (dị mfe: 抱枕, 'mkpịsị isi'), ebe na Cantonese a maara ya dị ka laam2 zam2 (ọdịnala: ̆ 枕; pinyin: lǎn zhěn).
William Plomer
Njikọ mpụga
Òtù:Ọnwụ afọ 1973 Òtù:Pages with unreviewed translations
Mkpuchi duvet
áká_ịkẹngạ|thumb|Ihe mkpuchi a pịrị apị. Ihe mkpuchi duvet bụ ihe mkpuchi duvel. Ihe mkpuchi duvet na-echebe duvet mgbe ejiri ya.
Ihe mkpuchi duvet ndị mmadụ na ímé ihe ha na-enwekarị ọrụ ịchọ mma n'elu àkwà, na-enye ohere maka mgbanwe nke usoro ma ọ bụ imewe maka oge dị iche iche, ma ọ bụ ịrụ ọrụ dị iche iche; dịka ọmụmaatụ, enwere ike iji ihe mkpuchi isi duvel ndị mmadụ ey dị arọ n'oge oyi.
Ihe nkwado
Ebe Ọwụwa Anyanwụ Eshia
A na-akpọ ihe nkedo dakimakura (抱き枕) na Japan. Omenala na-atụ aro na nwanyị ga-emepụta ihe nkedo e ji achara mee ma nye ya di ya mgbe ọ hapụrụ ụlọ ka ọ ghara ịnọ naanị ya n'abalị, ya mere okwu ndị ọzọ bụ achara nwunye, nwunye Dutch, ma ọ bụ chikufujin (竹夫人). Ekwenyere na ọ bụ ndị Dutch na-achị ala mepụtara ohiri isi nke mere a na-akpọkwa ya nwunye Dutch.
Na Korea, a na-akpọ ya jukbuin, site na okwu juk ('bamboo') na puin ('nwunye'). A na-eji jukbuin eme ihe n'ọnwa okpomọkụ iji mee ka ọ jụọ oyi mgbe ị na-ehi ụra, ebe ọ bụ na ihe owuwu ya nwere oghere site na eriri achara na-eme ka ikuku na-agafe n'ime akwa. Mmadụ na-ekpuchi aka na ụkwụ ya gburugburu jukbuin mgbe ọ na-ehi ụra.
Mba ndị dị n'Ebe Ọdịda Anyanwụ
Na mba ndị dị n'ebe ọdịda anyanwụ, a na-etinyekarị ihe nkwado n'isi àkwà ma na-arụ ọrụ dị ka isi ma ọ bụ nkwado azụ ala, ma ọ bụ dị ka nkwado aka na oche nwere akụkụ siri ike. A na-ejikwa akwa akwa dị ka bumpers n'ime ụlọ na maka izu ike n'ala n'ime ezinụlọ na ụlọ ụmụaka.
Na United States, ohiri isi ahụ yiri ihe nkwado ma mee ya ka a makụọ ya mgbe ị na-ehi ụra.
Na Denmark na Norway, a na-akpọ ya pølle.
Na France, a na-akpọ ya traversin ma ọ bụ polochon ma na-ejikarị ya eme ihe dị ka ohiri isi, ọkachasị site n'aka ndị agadi nọ n'ime ime obodo kamakwa maka ogige oge okpomọkụ.
Ntụaka
<references group="" responsive="0">
Mkpuchi duvet
A na-ejikarị ogho ma ọ bụ ngwakọta ogho na polyester eme ihe mkpuchi duvet a na-emepụta n'ọtụtụ, enwere ike iwepụ ya n'ụzọ dị mfe iji saa ya n'ụlọ, ebe duvet nwere ike ịdị oke ọnụ ma sie ike ịsacha. Enwere ike iji ákwà abụọ ma ọ bụ ogwe ákwà a dụkọtara ọnụ mee mkpuchi ákwà.
Ntụaka
<references group="" responsive="1"> Òtù:Akwa akwa
Ngamo language
Ngamo (nke a makwaara dị ka Ngamawa, Gamo, Gamawa) bụ asụsụ Afro-Asiatic a na-asụ na Naịjirịa. Asụsụ ala nna Ngamo nwere nnukwu olumba abụọ, viz, Gudi Ngamo na Yaya Ngamo. Asụsụ ndị a na-asụ site n'agbụrụ dị iche iche ma n'ime ma n'èzí Gadaka. Ngamo bụ onye otu West Branch nke Chadic ma ya mere nwere njikọ na Hausa, asụsụ kachasị n'ebe ugwu Naịjirịa. Otú ọ dị, ndị ikwu asụsụ kacha nso bụ ndị agbata obi ya, Karekare, Bole, na Maka.
Ethnologue na-enye ọnụ ọgụgụ maka puku iri na isii dị ka ọnụ ọgụgụ ndị na-asụ Ngamo, nke yiri ka ọ bụghị ihe ezi uche dị na ya. Onye ọchịchị ọdịnala a ma ama nke ndị Ngamo bụ Mai Gudi, Alhaji Isa Bunuwo, onye ụlọ ikpe ya dị na Gadaka, ihe dị ka kilomita iri na ise n'ebe ndịda Potiskum.
E nwere nnukwu olumba abụọ nke Ngamo, olumba Gudi na olumba Yaya. Asụsụ ndị ahụ dị iche iche na ibe ha na phonology, morphology, na lexicon nke na ha na-ejikọta onwe ha na ịbụ asụsụ dị iche iche, mana enwere ezi nghọta, nke na-akwado ịhazi ha dị ka asụsụ nke otu asụsụ. A maghị mmalite nke aha ahụ. A na-eji mgbọrọgwụ a eme ihe ma dị ka aha na-achị onwe ya ma site n'aka ndị agbata obi asụsụ.
Ndị Ngoi Ngamo (m), An Ngamo (f) Ngamaye (pl)
Nnyocha banyere asụsụ Ngamo ka Yobe Languages Research Project duziri. Ọrụ a enwetala nkwado abụọ site na US National Science Foundation. Nke mbụ, Asụsụ Chadic nke Yobe Steeti, Naịjirịa (nke a na-enye #BCS-0111289, Russell G. Schuh, Onye isi nchọpụta), gbara site na 2001-2004. Nke abụọ, nke a na-akpọ, Linguistic Structure, na Verbal Arts in Chadic Languages of Northeastern Nigeria (award #BCS-0553222, Russell G. Schuh, Principal Investigator), malitere site na 2006-2009. Ndị nduzi nke ọrụ ahụ n'okpuru enyemaka abụọ ahụ bụ Russell G. Schuh, onye isi nchọpụta, na Alhaji Maina Gimba, onye nduzi obodo. Site na 2002-2004, ndị otu Ngamo bụ Umaru Mamu Goge, Jibir Audu Janga Dole (ha abụọ na-ekwu Gudi Ngamo), na Isa Adamu Gashinge (onye na-ekwu Yaya Ngamo). N'ihi njedebe nke oge na ihe onwunwe, e kpebiri maka 2006-2009 ilekwasị anya na nyocha Ngamo na olumba Gudi, ọ bụ ezie na a chịkọtara ụfọdụ data ọhụrụ banyere Yaya Ngamo na 2009, ihe karịrị ọkara nke ihe dị na nchịkọta 2009 nke Ngamo okwu nka dị na Yaya Ngamo. Ndị otu Ngamo bụ Umaru Mamu Goge na Jibir Audu Janga Dole maka Gudi, na Isa Adamu Gashinge na-enye data Yaya. Ekele gakwara HRH Alhaji Isa Bunuwo, Mai Gudi maka nkwado ya na Madu Liman na ezinụlọ ya maka nkwado dị mkpa.
Ụmụ nwoke nke Africa
áká_ịkẹngạ|thumb|313x313px|[[Olaudah Equiano, onye ama ama nke Sons of Africa.]] Ụmụ nke Afrịka bụ otu ndị na-eme ihe nkiri na ngwụcha narị afọ nke iri na asatọ na Britain nke mere mkpọsa iji kwụsị ịgba ohu n'Africa. A na-akpọ "òtù na-ede akwụkwọ" nzukọ ndọrọ ndọrọ ọchịchị ojii mbụ na Britain. Ndị otu ya bụ ndị Afrịka gụrụ akwụkwọ na London, gụnyere ndị bụbu ndị ohu dịka Ottobah Cugoano, Olaudah Equiano na ndị ọzọ na-eduga ndị isi ojii nke London.
Akụkọ ihe mere eme
Na Britain na ngwụcha narị afọ nke iri na asatọ, ìgwè ndị a haziri iji kwụsị ahịa ohu ma mechaa kpochapụ ịgba ohu. Ndị Quaker anọwo na-arụsi ọrụ ike. Otu ìgwè ọhụrụ bụ Sons of Africa, nke ndị Afrịka a tọhapụrụ n'ohu ma biri na London, dị ka Ottobah Cugoano na Olaudah Equiano. Ọtụtụ ndị gụrụ akwụkwọ ma jiri agụmakwụkwọ ha mee mkpesa maka ndị omeiwu n'okwu ndị a, yana ide akwụkwọ akụkọ na ikwu okwu na nkuzi. Ha jikọtara aka na Society for Effecting the Abolition of the Slave Trade nke 1787, gụnyere ma Quakers na Anglicans, gụnyere Thomas Clarkson. Ụmụ Afrịka kpọrọ ya "enyi anyị na-adịgide adịgide ma na-emesapụ aka".
Equiano mụtara banyere ikpe mkpuchi 1783 metụtara ogbugbu Zong ma kpọtụrụ onye abolitionist Granville Sharp, onye nyere aka mee ka ọha mara ikpe ahụ. Ìgwè ahụ nwere nzukọ ọha na eze iji kwuo maka ịgba ohu. Ha dere akwụkwọ ozi, dịka ọmụmaatụ nye onye omeiwu Sir William Dolben. Ha na-eziga akwụkwọ ozi na-emegide ịgba ohu na ịkọwapụta ọnọdụ nke Middle Passage na akwụkwọ akụkọ, iji nyere aka ịkpali arụmụka. N'oge na-adịghị anya mgbe ya na ha na-ederịta akwụkwọ ozi na nleta iji hụ ka a na-etinye ụgbọ ohu, Dolben tụpụtara iwu ndị omeiwu iji melite ọnọdụ ụgbọ mmiri ohu. Iwu Ohu nke 1788 bụ iwu mbụ e mere iji chịkwaa ahia ohu, na-eguzobe ụkpụrụ nke ole ndị ohu nwere ike iburu n'ihe gbasara ogo ụgbọ mmiri.
Equiano duuru ndị nnọchi anya Sons gaa na Nzukọ Ndị Omeiwu iji mee ka ndị omeiwu kweta ịkwụsị ahịa ohu gafere Atlantic. E nwetara nke a n'okpuru Iwu Azụmaahịa Ohu 1807, nke metụtara mpaghara niile ma e wezụga ndị dị na India, ebe ịgba ohu bụ akụkụ nke ọdịbendị India. Iwu ahụ gụnyere ndokwa maka Britain iji ndị agha mmiri mee ka iwu ahụ dị irè, ọ malitekwara igbochi ụgbọ mmiri ndị ohu iwu na-akwadoghị n'ụsọ oké osimiri Afrịka. Ụmụ nke Afrịka gara n'ihu na-arụ ọrụ maka iwepụ ịgba ohu na ndị Britain na-achị.
Ndị otu
Ndị otu Sons of Africa dịgasị iche, ọ gụnyere:
Dangana language
Dangana, ma ọ bụ Kurmin Dangana, bụ asụsụ Plateau a na-amaghị nke ọma na Naịjirịa.
Kimba language
kimba
gaushi Wenci
Kimba (Tsikimba; ma ọ bụ asụsụ Kambari II) bụ asụsụ Kainji nke Naijiria nke ndị Kambari na-asụ. Ka ọ na-erule afọ 2004, e nwere 100,000 ndị na-asụ asụsụ ala.
Asụsụ
E nwere asụsụ atọ: Kimba, Gaushi (Agaushi) na Wənci (Ngwunci). Roger Blench na-ewere Gaushi na Wənci (Ngwunci) dị ka asụsụ dị iche iche.
Asụsụ Kimba nwere olumba atọ: Auna, Yumu na Wara.
A na-asụ asụsụ Ashɛ (Gaushi, Agaushi) na Garafini, ndịda ọdịda anyanwụ nke Ọdọ Mmiri Kainji.
Asụsụ Ngwunci nwere olumba abụọ: Agwara (tsu-saweni) na Rofia (tsu-ɓwəshi).
Ihe odide
<references group="" responsive="1">
Ninka language
Asụsụ Nka (Ninka, Aninka) bụ asụsụ Plateau nke Naijiria. Nghọta nke ibe ya na asụsụ Gbantu yiri ya dị ala.
Edesiabia
Òtù:Asụsụ ndi Naịjirịa
Mmetọ mmiri
Isi mmalite nke mmetọ mmiri bụ isi mmalite ma ọ bụ isi mmalite na-enweghị isi. Isi mmalite nwere otu ihe kpatara amata, dị ka mkpọpu mmiri ozuzo, ebe a na-ekpocha mmiri na-ekpofu mmiri ma ọ bụ mwụfu mmanụ. Ebe ndị na-abụghị isi na-agbasawanye karịa, dị ka mmiri mmiri na-agbapụta n'ubi. Mmetọ bụ ihe si na nchikota mmetụta na-aga n'ihu n'oge. Mmetọ nwere ike ịdị n'ụdị ihe na-egbu egbu (dịka, mmanụ, ọla, plastik, pesticides, ihe ndị na-emetọ mmiri na-adịgide adịgide, ngwaahịa mkpofu ụlọ ọrụ), ọnọdụ nrụgide (dịka ọmụmaatụ, mgbanwe nke pH, hypoxia ma ọ bụ anoxia, okpomọkụ na-abawanye, oke ọgba aghara, mgbanwe nke salinity). ), ma ọ bụ iwebata ihe ndị na-akpata ọrịa. Ihe mmetọ nwere ike ịgụnye ihe organic na inorganic. Ihe na-ebutekarị mmetọ okpomọkụ bụ iji mmiri dị ka ihe na-ekpo ọkụ nke ụlọ ọrụ ọkụ na ndị na-emepụta ụlọ ọrụ mmepụta ihe.
Ijikwa mmetọ mmiri chọrọ akụrụngwa na atụmatụ nlekọta kwesịrị ekwesị yana iwu. Ngwọta teknụzụ nwere ike ịgụnye imeziwanye ịdị ọcha, ọgwụgwọ nsị mmiri, ọgwụgwọ mmiri mkpofu ụlọ ọrụ, ọgwụgwọ mmiri mkpofu nke ugbo, njikwa mbuze, njikwa sedimenti na njikwa nke mgbapụ obodo mepere emepe (gụnyere njikwa mmiri ozuzo).
Nkọwa
Nkọwa bara uru maka mmetọ mmiri bụ: "Mmiri mmetọ mmiri bụ mgbakwunye nke ihe ma ọ bụ ụdị ume nke na-agbanwe ọdịdị ahụ mmiri ozugbo ma ọ bụ n'ụzọ na-adịghị mma n'ụzọ na-emetụta ojiji ya ziri ezi": 6  Mmiri na-ezokarị aka dị ka mmiri. emeruru ya mgbe ihe mmetọ anthropogenic meruru ya. N'ihi mmetọ ndị a, ọ naghị akwadokwa ụfọdụ ojiji mmadụ, dị ka mmiri ọñụñụ, ma ọ bụ na-enwe mgbanwe pụtara ìhè n'ikike ya ịkwado obodo biotic ya, dị ka azụ.
Mmetọ sitere na nsị
Ihe ndị na-esonụ nwere ike iru mmiri site na nsị ma ọ bụ ọbụna nsị a na-edozi edozi:
Ọ bụrụ na mmetọ mmiri na-esi na nsị (mmiri mkpofu nke obodo), ihe ndị bụ isi na-emetọ ya bụ: ihe ndị a kwụsịtụrụ, ihe ndị na-emebi emebi, ihe ndị na-edozi ahụ na ihe ndị na-akpata ọrịa.: 6. thumb|Ihe ngosi iji kụziere ndị mmadụ na South Asia banyere ọrụ ụmụ mmadụ na-eduga na mmetọ nke isi iyi mmiri
Ihe Ndị Na-akpata Ọrịa
Isi otu dị iche iche nke ihe ndị na-akpata ọrịa bụ: (a) nje bacteria, (b) nje virus, (c) protozoans na (d) helminths.: 47  N'ime omume, a na-eji ihe ndị na-egosi ihe na-achọpụta mmetọ mmiri n'ihi na a na-achọpụta ihe ndị dị na ya. ihe nlele mmiri siri ike ma dị oke ọnụ, n'ihi obere mkpokọta ha. Ihe egosi (ngosi nje) nke mmetọ fecal nke ihe atụ mmiri a na-ejikarị bụ: mkpokọta coliforms (TC), fecal coliforms (FC) ma ọ bụ thermotolerant coliforms, E. coli.
Ọrịa na-efe efe nwere ike ibute ọrịa na-ebute mmiri n'ime mmadụ ma ọ bụ anụmanụ. Ụfọdụ microorganisms ndị a na-ahụ mgbe ụfọdụ n'ime mmiri dị n'elu mmetọ nke butere nsogbu ahụike mmadụ gụnyere: Burkholderia pseudomallei, Cryptosporidium parvum, Giardia lamblia, Salmonella, norovirus na nje ndị ọzọ, ikpuru parasitic gụnyere ụdị Schistosoma.
Isi ihe na-ebute oke ọrịa na-efe efe n'ime mmiri nwere ike ịbụ site na nsị mmadụ (n'ihi ịsa nsị), nsị, mmiri ojii, ma ọ bụ nri nke chọtara ụzọ n'ime mmiri. Ihe kpatara nke a nwere ike ịbụ enweghị usoro idebe ọcha ma ọ bụ na-adịghị arụ ọrụ na-adịghị mma na saịtị usoro (septic tank, olulu ụlọ mposi), mmiri na-edozi mmiri na-enweghị usoro ọgwụgwọ, nsị mmiri mmiri na-asọba na mmiri mmiri jikọtara (CSOs) n'oge ihe omume oké ifufe na ọrụ ugbo. arụrụ ọrụ anụ ụlọ na-adịghị mma).
Ihe ndị sitere n'okike
Ihe ndị sitere n'okike na-abanye n'ime mmiri na-abụkarị nsí.: 229
Ihe ndị na-eme ka ọ bụrụ na polyfluoroalkyl (PFAS) bụ ihe na-emetọ ihe ndị dị ndụ.
Ihe ndị na-emetọ ihe ndị na-abụghị nke anụ ahụ
thumb|[[Ubi uhie|Bauxite residue bụ ihe mkpofu ụlọ ọrụ nke dị ize ndụ alkaline ma nwee ike ibute mmetọ mmiri ma ọ bụrụ na ejighi ya nke ọma (foto sitere na Stade, Germany).]] áká_ịkẹngạ|thumb|Osimiri apịtị nke ihe ndị dị n'ime ala emetọ Mmiri na-emetọ mmiri na-abụghị nke anụ ahụ gụnyere dịka ọmụmaatụ:
Ihe mkpofu siri ike na plastik
thumb|Ihe mkpofu siri ike na plastik na Lachine Canal, Canada Ihe mkpofu siri ike nwere ike ịbanye n'ime mmiri site na nsị na-adịghị edozi, ngwakọta nke nsị nke nsị, nsị nke obodo, ndị mmadụ na-atụfu ihe mkpofu n'ime gburugburu ebe obibi, ikuku na-ebu ihe mkpofu nke obodo site na nsị na ihe ndị ọzọ. Nke a na-ebute mmetọ macroscopic- nnukwu ihe ndị a na-ahụ anya na-emetọ mmiri - kamakwa mmetọ microplastics nke a na-adịghị ahụ anya. A na-eji okwu mkpofu mmiri na mmetọ rọba mmiri mee ihe n'ihe gbasara mmetọ nke oke osimiri.
Microplastics na-anọgide na gburugburu ebe obibi na ọkwa dị elu, karịsịa na mmiri na gburugburu ebe obibi mmiri, ebe ha na-ebute mmetọ mmiri. 35% nke microplastics niile nke oké osimiri na-abịa site na textiles/akwa, bụ isi n'ihi mmebi nke polyester, acrylic, ma ọ bụ naịlọn uwe, na-emekarị n'oge usoro ịsa ahụ.
Mmiri mmiri ozuzo, nsị mmiri na-adịghị edozi na ifufe bụ isi ụzọ maka microplastics site na ala ruo n'oké osimiri. Akwa sịntetịk, taya, na uzuzu obodo bụ ebe a na-esikarị enweta microplastics. Isi mmalite atọ a nwere ihe karịrị 80% nke mmetọ microplastic niile.
Ụdị mmetọ mmiri n'elu
Mmetọ mmiri dị n'elu gụnyere mmetọ nke osimiri, ọdọ mmiri na oke osimiri. Akụkụ nke mmetọ mmiri dị n'elu bụ mmetọ mmiri nke na-emetụta oke osimiri. Mmetọ erimeri na-ezo aka na mmetọ site na ntinye oke nke nri.
Gburugburu ụwa, ihe dị ka ijeri mmadụ 4.5 enweghị nlekọta ahụike n'enweghị nsogbu dịka nke afọ 2017, dịka atụmatụ sitere n'aka Mmemme Nlebaanya Njikọta maka Ịkwanye Mmiri na ịdị ọcha. Enweghị ohere ịnweta ịdị ọcha bụ gbasara ma na-ebutekarị mmetọ mmiri, dịka ọmụmaatụ. site na omume nke imeghe: n'oge ihe omume mmiri ozuzo ma ọ bụ idei mmiri, a na-ebugharị nsị mmadụ site na ala ebe a na-etinye ya na mmiri dị elu. Ime ụlọ ịsa ahụ dị mfe nwekwara ike ijupụta n'oge mmiri ozuzo.
Dị ka nke 2022, Europe na Central Asia na-akpata ihe dịka 16% nke microplastics zuru ụwa ọnụ na-abanye n'oké osimiri.
Mmetọ nke ihe ndị dị ndụ
Iwebata ihe ndị dị ndụ na-emebi mmiri bụ ụdị mmetọ mmiri. Ọ na-ebute mmetọ ndu.
Mmetọ mmiri dị n'okpuru ala
N'ọtụtụ ebe n'ụwa, mmetọ mmiri dị n'ime ala na-etinye ihe ize ndụ nye ọdịmma nke ndị mmadụ na gburugburu ebe obibi. Otu ụzọ n'ụzọ anọ nke ndị bi n'ụwa na-adabere na mmiri dị n'ime ala maka ịṅụ mmanya, ma a maara na ịchaji a gbanyere mkpọrọgwụ na-ebufe ihe ndị na-adịghị adịte aka n'ime mmiri mmiri carbonate na-emebi ịdị ọcha nke mmiri ndị ahụ.
Mmetọ sitere na isi mmalite
Iwu U.S. Clean Water Act (CWA) na-akọwa isi mmalite maka ebumnuche mmanye iwu (lee ụkpụrụ United States nke mmetọ mmiri isi iyi). Edoziri nkọwapụta CWA nke isi iyi n'afọ 1987 ka ọ gụnye sistemu ọwa mmiri nke ime obodo, yana mmiri mmiri ozuzo nke ụlọ ọrụ mmepụta ihe, dị ka ebe a na-ewu ihe.
Mmiri nsị
Ọsọ mmiri na-enwekarị mmiri 99.9% na 0.1% siri ike. Ọsọ mmiri na-enye ọtụtụ ụdị nri na-eduga na eutrophication. Ọ bụ isi iyi nke phosphate dịka ọmụmaatụ. A na-ebutekarị nsị mmiri site na ogige dị iche iche a na-ahụ na ịdị ọcha nke onwe, ihe ịchọ mma, ọgwụ ọgwụ (leekwa mmetọ ọgwụ), yana metabolites ha Mmetọ mmiri n'ihi mmetọ ọgwụ na-adịgide adịgide na gburugburu ebe obibi nwere ike ịkpata nnukwu nsonaazụ. Mgbe ọwa mmiri na-ejupụta n'oge ihe omume oké ifufe nke a nwere ike iduga mmetọ mmiri site na nsị na-adịghị edozi. A na-akpọ ihe omume ndị dị otú ahụ njupụta nke ọwa mmiri dị ọcha ma ọ bụ mmiri mmiri jikọtara ọnụ. thumb|Osimiri e metọrọ emetọ na-agbanye mmiri n'ebe a na-egwupụta ọla kọpa a gbahapụrụ agbahapụ na Anglesey
Mmiri mkpofu ụlọ ọrụ mmepụta ihe
áká_ịkẹngạ|thumb|Perfluorooctanesulfonic acid (PFOS) bụ ihe na-emetọ ụwa nke a chọtara na mmiri ọṅụṅụ. O yiri ka ọ naghị emebi emebi. Usoro mmepụta ihe nke na-eji mmiri eme ihe na-emepụtakwa mmiri mkpofu. A na-akpọ nke a mmiri mkpofu ụlọ ọrụ. N'iji US dị ka ihe atụ, ndị isi na-eji mmiri eme ihe (na-eji ihe karịrị 60% nke mkpokọta oriri) bụ ụlọ ọrụ ọkụ, ụlọ ọrụ mmanụ ala, igwe igwe na ígwè, pulp na mpempe akwụkwọ, na ụlọ ọrụ nhazi nri. Ụfọdụ ụlọ ọrụ na-ewepụta ihe mkpofu kemịkalụ, gụnyere ihe mgbaze na ọla dị arọ (nke na-egbu egbu) na ihe ndị ọzọ na-emerụ ahụ.
Mmiri mkpofu ụlọ ọrụ nwere ike ịgbakwunye mmetọ ndị a n'inweta ozu mmiri ma ọ bụrụ na agwọghị mmiri na-ekpofu ma jikwaa ya nke ọma:
Ọrụ ugbo
Ọrụ ugbo bụ isi ihe na-ebute mmetọ mmiri site na isi mmalite na-enweghị isi. Iji fatịlaịza yana mmiri na-agbapụta n'elu ala sitere n'ubi ugbo, ala ịta ahịhịa na ebe nri na-eduga na mmetọ nri. Na mgbakwunye na ọrụ ugbo nke lekwasịrị anya n'ihe ọkụkụ, ịkụ azụ na-ebutekwa mmetọ. Tụkwasị na nke ahụ, mmiri mmiri na-agbapụta n'ubi na-enwekarị nnukwu ọgwụ nje.
Mmetọ ikuku (mmetọ ikuku)
Ntụnye ikuku bụ usoro nke ikuku ikuku sitere na ụlọ ọrụ mmepụta ihe ma ọ bụ ebe okike na-abanye n'ime mmiri. Nkwado ahụ nwere ike iduga na mmiri emetọghị n'akụkụ isi iyi ahụ, ma ọ bụ n'ebe dị anya ruo puku kilomita ole na ole. Ihe mmetọ mmiri a na-ahụkarị nke na-esite na ntinye ikuku nke ụlọ ọrụ mmepụta ihe bụ ogige sọlfọ, ogige nitrogen, ogige mercury, ọla ndị ọzọ dị arọ, na ụfọdụ ọgwụ pesticides na ngwaahịa sitere na ụlọ ọrụ mmepụta ihe. Isi mmalite nke ikuku ikuku na-agụnye ọkụ ọhịa na ọrụ microbial.
A na-akpata mmiri ozuzo acid site na mpụta nke sulfur dioxide na nitrogen oxide, bụ́ ndị na-emeghachi omume na ụmụ irighiri mmiri dị na mbara igwe iji mepụta acids. Ụfọdụ gọọmentị agbaala mbọ kemgbe 1970 iji belata ntọhapụ nke sulfur dioxide na nitrogen oxide n'ime ikuku. Isi iyi sọlfọ na ogige nitrogen nke na-ebute mmiri ozuzo acid bụ anthropogenic, mana nitrogen oxides nwekwara ike imepụta site na ndammana site na ọkụ na-akụ na sọlfọ dioxide na-esite na mgbawa ugwu. Mmiri mmiri acid nwere ike inwe mmetụta na-emerụ ahụ na osisi, ihe ndị dị n'ime mmiri na akụrụngwa.
Ọnụnọ nke carbon dioxide na ikuku abawanyela kemgbe afọ 1850 n'ihi mmetụta anthropogenic (mpụta nke gas griin haus). Nke a na-eduga na acidification oké osimiri na bụ ụdị ọzọ nke mmetọ mmiri sitere na onyinye ikuku.
Nnyocha, nha, nyocha
áká_ịkẹngạ|thumb|Ndị ọkà mmụta sayensị gburugburu ebe obibi na-akwadebe mmiri na-emepụta mmiri Enwere ike nyochaa mmetọ mmiri site na ụzọ dị iche iche sara mbara: anụ ahụ, kemịkalụ na ndu. Enwere ike ịme ụzọ ụfọdụ na ọnọdụ, na-enweghị nlele, dị ka okpomọkụ. Ndị ọzọ gụnyere nchịkọta ihe nlele, na-esote ule nyocha pụrụ iche na ụlọ nyocha. Ụzọ nyocha nke ahaziri ahazi, nke akwadoro, maka nlele mmiri na mmiri mkpofu ka ebipụtala.
Nnwale anụ ahụ a na-ahụkarị nke mmiri gụnyere okpomọkụ, Specific conductance ma ọ bụ ọkụ eletrik (EC) ma ọ bụ conductivity, ihe ndị siri ike (dịka ọmụmaatụ, mkpokọta kwụsịtụrụ (TSS)) na turbidity. Enwere ike iji usoro nyocha nyocha nyocha ihe nlele mmiri. Ọtụtụ ụzọ nnwale ebipụtara dị maka ogige organic na inorganic. Ihe ndị a na-ejikarị eme ihe bụ pH, BOD,: 102  oxygen oxygen demand (COD),: 104  dissolved oxygen (DO), ngụkọta ike, nri (nitrogen na phosphorus ogige, e.g. nitrate na orthophosphates), ọla (gụnyere ọla kọpa, zinc). , cadmium, lead na mercury), mmanụ na griiz, mkpokọta mmanụ ala hydrocarbons (TPH), surfactants na pesticides.
A kọwara ojiji nke biomonitor ma ọ bụ bioindicator dị ka nleba anya nke ndu. Nke a na-ezo aka n'ịtụle ụfọdụ ihe dị n'ahụ maka ahụ iji nweta ozi gbasara gburugburu anụ ahụ na kemịkal gbara ya gburugburu. Nnwale ihe ndị dị ndụ gụnyere iji ihe ọkụkụ, anụmanụ ma ọ bụ microbial egosi maka ahụike nke sistemu mmiri. Ha bụ ụdị ndu ọ bụla ma ọ bụ otu ụdị nke ọrụ ha, ọnụ ọgụgụ ha, ma ọ bụ ọkwa ha nwere ike ikpughe ogo nke gburugburu ebe obibi ma ọ bụ iguzosi ike n'ezi ihe gburugburu ebe obibi dị. Otu ihe atụ nke otu ihe ngosi bio-egosi bụ copepods na obere mmiri crustacean ndị ọzọ dị n'ọtụtụ mmiri. Enwere ike nyochaa ihe ndị dị otú ahụ maka mgbanwe (biochemical, physiological, ma ọ bụ omume) nke nwere ike igosi nsogbu dị n'ime gburugburu ebe obibi ha.
Mmetụta
áká_ịkẹngạ|thumb|Mbelata oxygen, nke sitere na mmetọ nitrogen na eutrophication, bụ ihe a na-ahụkarị na-akpata igbu azụ.
Eutrophication site na mmetọ nitrogen
Nitrogen mmetọ nwere ike ime ka eutrophication, karịsịa na ọdọ mmiri. Eutrophication bụ mmụba na ntinye nke nri kemịkalụ na gburugburu ebe obibi ruo n'ókè nke na-abawanye mmepụta nke mbụ nke gburugburu ebe obibi. Mmetụta gburugburu ebe obibi na-adịghị mma na-esote dị ka anoxia (oxygen depletion) na mbelata dị ukwuu nke mmiri nwere ike ime. Nke a nwere ike imerụ azụ na anụmanụ ndị ọzọ.
Mmiri acid nke oké osimiri
Acid acidification nke oke osimiri bụ mmetụta ọzọ mmetọ mmiri na-enwe. Osimiri acidification nke oké osimiri bụ mbelata na-aga n'ihu na uru pH nke oke osimiri ụwa, nke na-ebuli carbon dioxide (CO2) sitere na ikuku.
Mgbasawanye ya
Mmetọ mmiri bụ nsogbu na mba ndị na-emepe emepe nakwa na mba ndị mepere emepe.
Site na mba
Dịka ọmụmaatụ, mmetọ mmiri na India na China gbasara n'ọtụtụ ebe. Ihe dị ka pasent 90 nke mmiri dị n'obodo ukwu ndị dị na China emetọla.
Nchịkwa na mbelata
thumb|Nlegharị anya nke usoro ọgwụgwọ nke abụọ (usoro ụrọ na-arụ ọrụ) na Blue Plains Advanced Wastewater Treatment Plant, Washington, DC, United States. A na-ahụ n'ebe dị anya bụ ụlọ digester na ihe na-ekpo ọkụ hydrolysis reactors.
Nkà ihe ọmụma nke ịchịkwa mmetọ
Otu akụkụ nke nchekwa gburugburu ebe obibi bụ iwu amanyere iwu mana ha bụ naanị akụkụ nke ngwọta. Ngwa ndị ọzọ dị mkpa na njikwa mmetọ gụnyere agụmakwụkwọ gburugburu ebe obibi, ngwa akụ na ụba, ndị ahịa ahịa na mmanye siri ike. Ụkpụrụ nwere ike ịbụ "kpọmkwem" (maka nkọwapụta nke opekempe ma ọ bụ uru kachasị maka ihe mmetọ), ma ọ bụ "nke ọma" nke ga-achọ iji teknụzụ kachasị mma (BAT) ma ọ bụ nhọrọ gburugburu ebe obibi kacha mma (BPEO). Ngwa akụ na ụba dabere na ahịa maka njikwa mmetọ nwere ike ịgụnye: ụgwọ, enyemaka ego, atụmatụ nkwụnye ego ma ọ bụ nkwụghachi ụgwọ, imepụta ahịa na kredit mmetọ mmetọ, na mkpali mmanye.
Ịga n'ihu n'ụzọ zuru oke na njikwa mmetọ kemịkalụ na-ejikọta ụzọ ndị a: Usoro njikwa jikọtara ọnụ, nleba anya n'ókè, usoro njikwa na mgbakwunye, echiche usoro ndụ, mmetụta nke ngwakọta kemịkalụ.
Ijikwa mmetọ mmiri chọrọ akụrụngwa na atụmatụ njikwa kwesịrị ekwesị. Akụrụngwa nwere ike ịgụnye ụlọ ọrụ na-ekpofu mmiri, dịka ọmụmaatụ ụlọ ọrụ na-edozi mmiri na ụlọ ọrụ mmepụta mmiri na-ekpofu mmiri. Ngwọta mmiri mkpofu nke ugbo maka ugbo, na ịchịkwa mbuze n'ebe a na-ewu ụlọ nwekwara ike inye aka gbochie mmetọ mmiri. Nchikota nke oma nke mputa mmiri n'obodo mepere emepe gunyere ibelata ososo na oke nfe.
Mmetọ mmiri na-achọ nyocha na-aga n'ihu na ntughari amụma akụ mmiri na ọkwa niile (mba mba ụwa ruo n'otu ọdọ mmiri na olulu mmiri).
Nlekọta na nhazi nsị
thumb|Ihe mkpofu plastik na nnukwu nsị mmiri, na mmetọ ikuku na njedebe dị anya nke nsị mmiri na Ghana Enwere ike ịgwọ mmiri mkpofu nke ime obodo site na ụlọ ọrụ na-ahụ maka nsị mmiri n'etiti, sistemu mmiri mkpofu agbasasịghị, ihe ngwọta sitere n'okike ma ọ bụ n'ebe ebe a na-ekpofu ahịhịa na tankị septic. Dịka ọmụmaatụ, ọdọ mmiri ndị na-ekpofu ahịhịa bụ nhọrọ ọgwụgwọ dị ọnụ ala maka nsị, karịsịa maka mpaghara ndị nwere ihu igwe na-ekpo ọkụ.: 182  UV ìhè (ìhè anyanwụ) enwere ike iji mebie ụfọdụ mmetọ na ọdọ mmiri na-ekpofu ahịhịa (ọsọ mmiri mmiri). Iji ọrụ idebe ihe ọcha a na-achịkwa nke ọma ga-egbochi mmetọ mmiri nke enweghị ohere idebe ihe ọcha kpatara.
Usoro a haziri nke ọma na arụ ọrụ (ya bụ, na usoro ọgwụgwọ nke abụọ ma ọ bụ ọgwụgwọ dị elu karịa) nwere ike wepụ pasent 90 ma ọ bụ karịa nke ibu mmetọ na nsị. Ụfọdụ osisi nwere usoro ndị ọzọ iji wepụ ihe oriri na ọrịa nje. Ọ bụ ezie na usoro ọgwụgwọ dị elu dị otú ahụ ga-arụ ọrụ nke ọma na-ebelata mpụta nke micropollutants, ha nwekwara ike ịkpata nnukwu ego ego, yana mmụba na-adịghị mma na gburugburu ebe obibi na oriri ume na ikuku gas.
Nchịkwa nke erosion na njikwa sediment
áká_ịkẹngạ|thumb|Mgbidi a rụnyere n'ebe a na-ewu ụlọ Enwere ike ijikwa sedimenti sitere na ebe a na-ewu ihe owuwu site na ntinye nke nchịkwa mbuze, dị ka mulching na hydroseeding, na sediment controls, dị ka sedimenti basins na silt fences. Enwere ike igbochi mwepu nke kemịkalụ na-egbu egbu dị ka mmanụ ụgbọala na ịsacha kọmnta site na iji mgbochi mgbochi na njikwa njikwa, yana arịa ndị a haziri ahazi (dịka maka ịsacha konkịtị) yana ihe ndị dị ka njikwa njupụta na ntugharị berms.
Mbipu nke site na igbutu osisi na mgbanwe na hydrology (mfu ala n'ihi mmiri na-asọpụta) na-ebutekwa mfu nke sedimenti na, nwere ike, mmetọ mmiri.
Ihe odide
Òtù:Pages with unreviewed translations
Edemede juru eju
Edemede juru eju bụ okwu iwu ma ọ bụ ụlọ ọrụ na-akọwa ihe ndị dị ka matarasị, àkwà, ihe mkpuchi, ohiri isi, ihe eji egwuri egwu, teddy bea wdg, ya bụ: ihe eji akwa jupụta na ihe na-adịghị arụ ọrụ, ihe siri ike, dị ka ogho, kapok, ma ọ bụ polyurethane ụfụfụ. A na-achọkarị ka ihe ndị dị otú ahụ na-ere dị ka ihe ọhụrụ na United States nwee mkpado a na-akpọ akara iwu na-akọwa akwa na ihe eji eme ihe.
Kenn
Kenn ma ọ bụ KENN nwere ike na-ezo aka:
Hazel Rodney Blackman
Hazel Rodney Blackman (1921-2014) bụ ónyé America na-emepụta ejiji, ónyé na-ese ihe, na onye na-ise ihe. A maara ya nke ọma màkà iwebata akwa Africa n'ime ejiji America na 1960s na 1970s.
Mbido ndụ na agụmakwụkwọ
A mụrụ Hazel Blackman Hazel Hyscinth Rodney na Kingston, Jamaica na 1921, nwa George na Alphasenia Rodney. Ọ bụ nwa nke atọ n'ime ụmụ iri na otu, gụnyere ụmụnne nwoke Winston, Neville, Karl na ụmụnne nwanyị Ivy, Joyce, Winifred na Marcia. Ọ tolitere na Slipe Pen Road, n'ọbọdọ Cross Roads Neighborhood. N'ógbè ahụ, ọ na-ezute Marcus Garvey na ndị otu Universal Negro Improvement Association, nke isi ụlọ ọrụ ya dị na Edelweiss Park dị nso. Nna nna ya, George Rodney, nwèrè ngwaahịa na Garveyás Black Star Line, njikọ nke ga-apụta n'ọrụ ya mgbe e mesịrị. Blackman kọwara nne ya dị ka nnukwu nsị.
Ọrụ ejiji
Blackman malitere itinye ihe ngosi ejiji n'oge ọ dị na 1952, mgbè o nyèrè ihe ngosi nke ihe osise burlap nke akpọrọ "Aventures in Cotton". N'afọ 1967, ọ rịọrọ màkà ndụmọdụ, o kwuru, ndị na-emepụta ejiji ndị ojii kwesịrị ịga ụlọ akwụkwọ ma mgbe ha gụsịrị akwụkwọ banye n'ime ejiji, ọbụlagodi na ọ na-ebibi eriri.
Ọrụ Quilting
N'ajụjụ ọnụ a gbara ya n'afọ 2005, Blackman kwùrù, na-eme ka akwa dị ike dị ka ịgba egwú, ma gosipụta na akwa akwa bụ nke ikpeazụ n'ime ihe omume m. O mere ọtụtụ akụkọ, gụnyere ndị gosipụtara akụkọ ihe mere eme nke Jamaica, dị ka uwe ya The Black Star Liner, nke na-egosi ụgbọ mmírí sitere na ụlọ ọrụ ụgbọ mmírí Marcus Garvey. Akpụkpọ ahụ ya, nke na-egosi Garvey na eze ukwu Etiopia Haile Selassie, dị na nchịkọta nke Liberty Hall: Ihe nketa nke Marcus Garvey, ébé ngosi ihe mgbè ochie na Kingston.
Godadi
thumb|Godadi e ji chọọ mma (Blanket) Godadi bụ okwu Gujarati okwu maka a akwa akwa. Ọ bụ ụdị akwa akwa pụrụ iche, nke a na-achọ mma ma na-eme site na ịpị akwa dị iche iche. Ndị inyom na-arụkarị Godadi bụ ndị na-arụ ọrụ aka site na Gujarat, ọkachasị site na mpaghara ndị fọdụrụ n'ime ụmụ ndị ogbi ozi esighi zuru ihe nọr na mkpóró ndị ogbi Kutch. Taa na Gujarat, a na-ewere okwu "Godadi" dị ka okwu n'ozuzu maka akwa akwa nke dị na nnukwu ụlọ ahịa na ụlọ ahịa. Otú ọ dị, ndị maara okwu "Godadi" ga-ese onyinyo nke ụwa na ụdị ndị mmadụ n'ihe ndị mgbe niile ákwà a chọrọ mma nke a na-eji dị ka blanket.
Akụkọ ihe mere eme
N'afọ 19, [ịkọwapụta dị mkpa] enweghị ụlọ ọrụ mmepụta ihe ma ọ bụ ebe mmepụta maka akwa akwa ajị anụ ma ọ bụ ogho n'obodo nta Punjab na Gujarat. Na mbido, a na-anakọta ákwà ndị a na-ejighị mee ihe dị ka uwe elu, sari na uwe ndị ọzọ ka oge na-aga ma na-eburu n'uche ime ezigbo akwa akwa, ụmụ agbọghọ si Bhuj, Gujarat na-akpa ákwà a ọnụ, mgbe ha gbasịrị ha n'ụdị dị iche iche. Ka oge na-aga, iberibe ogho bịara dị n'ahịa nke nyeere ụmụ agbọghọ na ndị inyom ụlọ aka ime blanket a haziri nke ọma site na itinye ha na atụmatụ dị iche iche. Omenala nke ime akwa akwa aka gara n'ihu na narị afọ nke 21. Ọtụtụ ndị obodo si Kutch, Gujarat na-ebupụ akwa akwa ha na steeti dị iche iche nke India. N'ihi ịtụle atụmatụ ihe nketa, ụdị akwa akwa a ka na-ewu ewu ma na-eji ya eme ihe n'ọtụtụ ndị mmadụ na India.
Ịdị adị nke Godadi e ji aka mee
Ruo ugbu a, e nwere ọtụtụ ebe na ụlọ ahịa na Kutch ebe a na-ere Godadis e ji aka mee. E nwere ụdị Godadis dị iche iche, dị ka Godadi e ji otu akwa ogho mee, Godadi na Godadi e si ejiji.
Hazel Rodney Blackman
Ọnwụ
Blackman laghachiri Jamaica mgbe ọ biri ọtụtụ iri afọ na Bronx, New York, mgbè ahụ na Tampa, Florida. Ọ nwụrụ mgbè ọ dị afọ 93 ma lie ya na Dovecot Memorial Park na Kingston, Jamaica.
Godadi
Ntụaka
<references group="" responsive="1">
Nevine el-Kabbaj
thumb|Nevine el-Kabbaj Nevine el-Kabbaj (amụrụ na abalị iri n'ọnwa Nọvemba afọ 1965) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Ijipt na Minista nke Social Solidarity ugbua site na Disemba 2019 ruo ugbua, na-anọchi Minista Ghada Waly n'oche.
Koleka Putuma
Koleka Putuma (amụrụ ná Port Elizabeth, ná 22 Machị 1993) bụ onye na-ede uri ná onye na-eme ihe nkiri ná South Africa. A họpụtara ya dịka ótù n'ime ụmụ nwanyị kachasị emetụta Okay Africa n'afọ 2019.
Nevine el-Kabbaj
Tupu a họpụta ya, el-Kabbaj jere ozi dịka onye enyemaka minista na-ahụ maka nkwado na nchebe ọhanaeze ma bụrụkwa osote onye isi.
Ihe odide
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Koleka Putuma
Akụkọ ndụ
A mụrụ Putuma ná Port Elizabeth, South Africa ná 1993. Ọ gụrụ maka BA ná Theatre and Performance na Mahadum Cape Town. N'afọ 2016, e nyere ya ihe nrite édémédé ụmụ akwụkwọ PEN maka uri ya 'Water'. A na-eji uri a eme ihe n'ụlọ akwụkwọ dị ka ihe ncheta na ịnweta mmiri bụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị, akụkọ ihe méré émé na agbụrụ.
Collective Amnesia
Putuma bu ụzọ márá ụwa site nà mbipụta nke nchịkọta uri ya bụ Collective Amnesia, nke ụlọ ọrụ na-ede uri nke South Africa bụ uHlanga bipụtara nà 2017. A tọhapụrụ ya ná foto ndị ọzọ site n'aka ónyé na-ese foto nà Cape Town aha ya bụ Andy Mkosi. N'ime ọnwa atọ a tọhapụrụ ya, akwụkwọ ahụ rere puku abụọ, nwèrè iri na asaá a tọhapụsịrị ná South Africa ma nọrọ nà syllabus nà mahadum abụọ. Mgbe ọnwa asatọ gasịrị, ọ rere ihe karịrị puku ise ma Putuma emeela ya na kọntinent atọ. Lawrence Schimel na Arrate Hidalgo sụgharịrị ya n'asụsụ Spanish mà bipụta ya na 2019. A ga-ebipụta nsụgharị Danish ya na 2020. Ka ọ na-erule afọ 2018, Putuma bụ onye na-ede uri kacha ere ahịa n'akụkọ ihe mere eme nke South Africa.
Collective Amnesia bụ ihe a ma ámá màkà ojiji ọ na-eji okwu womxn eme ihe ugboro ugboro, nke e bu n'uche ịgụnye ụmụ nwanyị na-abụghị ndị ọcha na ndị transgender.
Nnabata
N'ịtụle Collective Amnesia, Bongani Madondo nke Johannesburg Review of Books toro Putuma dị ka "ónyé nwèrè ọgụgụ isi". Collective Amnesia aghọwo ngwá ngwá ederede dị mkpa iji ghọta postcolonial South Africa, ọkachasị na-elekwasị anya n'ahụ ụmụ nwanyị ojii na njirimara ndị na-eme ihe ike. Haith na-ekwu na nchịkọta ahụ bụ 'ihe ọdịbendị' nke South Africa nke oge a, dịka ọ bụ ederede. Nkatọ Burger na-etinye ojiji Putuma ji mmiri mee ihe dị kà ihe odide n'ime ihe ndị ọzọ na-ede uri South Africa, dị ka Ronelda S Kamfer. Abụ 'Mmiri' aghọwo ederede dị mkpa màkà nyocha édémédé nke hydrocolonialism. Pieterse mesiri ike ihe Putuma dere banyere nwanyị ojii, ya nà ónyé na-ede uri Sindiswa Busuku-Mathese.
Njikọ mpụga
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ Òtù:Pages with unreviewed translations
Obi Cubana
Obinna "Obi" Iyiegbu // (na-ege ntị) (amụrụ na 12 Eprel 1975), nke a maara dị ka Obi Cubana, bụ onye obod Naijiria bu onye ọchụnta ego / onye ozu ahia, onye na-elekọta mmadụ, onye ihe ntụrụndụ na onye na-eme ebere. Ọ bụ onye ịsi oche nke Ọtu Cubana ugbu a.
Oge ọ malitere
A mụrụ Obinna Iyiegbu na-afo 12 Eprel 1975 (Otụ pụkụ naarị itoolu nairi asaa na ise) na Anambra nne ya bụ Ezinne Iyiegbu. Ọ si n' Oba nke di na Ochichi ime Obodo, Idemili South nke di na Anambra Steeti. Ọ lụrụ Ebele Iyiegbu, ha muru ụmụ anọ afa ha bụ Alex, Ifeanyi, Ebube na Kosisochukwu
Agụmakwụkwọ
Ọ gụrụ akwụkwọ na Central Primari Skool tupu ọ gaa Dennis Memorial Grammar Skool maka agụmakwụkwọ sekọndrị ya. Mgbe ọ gụsịrị akwụkwọ sekọndrị, ọ gara Mahadum Naịjirịa Nsukka ebe ọ gụsịrịụsịrị akwụkwọ na nzere Bachelor of Arts na Sayensị ndọrọ ndọrọ ọchịchị na E nyere ya nzere Honorary Directorate Degree site na Mahadum Teknụzụ nke Enugu Steeti (ESUT) na 26th Nọvemba, 2022 (Puku abuo na iri abuo na abuo).
Ọrụ
Iyiegbu bụ Onye isi oche / Onye guzobere otu Cubana. Ọrụ Iyiegbu dị ka onye ọchụnta ego malitere na-afo 2006 mgbe o guzobere ụlọ oriri na ọṅụṅụ abalị a na-akpọ Ibiza Klọb na Abuja. N'afọ 2009, o guzobere klọb ile ọbịa a na-akpọ Cubana na Owerri, Imo Steeti.
Onyinye
Onye guzobere / Onye isi oche nke Otụ Cubana nke a maara nke ọma dị ka Obi Cubana enwetala onyinye di iche iche, ụfọdụ n'ime ha bụ:
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Moo language
Ma ọ bụ Mọọ, nke a maara dị ka Gomu (Gwomu) n'ihi ọnọdụ ya, bụ asụsụ Bikwin (Adamawa), nke ihe dị ka mmadụ puku ise na-asụ na Taraba Steeti, Naijiria.
Ali Khemiri
Ali Khemiri (Arabic) bụ onye Mba Tunisia na-eme ihe nkiri.
Anthony Grooms
Akụkọ ndụ ya
A mụrụ Anthony na Jenụwarị 15, 1955, ma too na Louisa, Virginia. Ọ bụ nwa mbụ n'ime ụmụ isii n'ezinụlọ ya ndị Africa America, nke nwekwara ndị American na ndị Europe. Nne na nna ya, Robert E. Grooms na Dellaphine Scott, kwalitere agụmakwụkwọ, ya mere Grooms ghọrọ akụkụ nke atụmatụ nnwere onwe ịhọrọ. Ọ gara ụlọ akwụkwọ ọha na eze na-acha ọcha n'afọ 1967 nke nwere njikọta nkebi, na ahụmịhe ya n'ebe ahụ enweela mmetụta dị ukwuu n'ihe odide ya.
N'ịbụ onye gụsịrị akwụkwọ n'afọ 1978 na College of William and Mary na Williamsburg, Virginia, Anthony Grooms nwetara nzere Bachelor nke nka na ihe nkiri na okwu. Ọ gbasiri mbọ ike maka agụmakwụkwọ dị elu ma gụsịrị akwụkwọ n'afọ 1984 na Mahadum George Mason na nzere Masta ona nka mma na Bekee. Ọ kụziri na ụlọ akwụkwọ dị iche iche: Mahadum Clark State, Mahadum Georgia, Mahadim Cape Coast na Ghana, West Africa, na Mahadum Kennesaw State. Grooms abụwo onye edemede mgbe niile, mana ọ dịghị mgbe ọ weere onwe ya dị ka otu ruo mgbe ọ gụsịrị akwụkwọ. Ọ kwagara Atlanta, Georgia, n'afọ 1988 mgbe ọ gụsịrị akwụkwọ na ụlọ akwụkwọ gụsịrị akwụkwọ wee lụọ Pamela B. Jackson. N'Atlanta, ọ chọtara òtù na-ahụ maka ihe ndị ruuru mmadụ n'afọ ndị 1960 dị ka ihe ndabere maka edemede ya. Grooms bụzi onye nkuzi na-akụzi edemede okike, yana ọmụmụ Bekee na akwụkwọ ndị ọzọ, na Mahadum Kennesaw State na mpụga Atlanta, Georgia.
Grooms enwetala ọtụtụ onyinye maka ihe odide ya: Lillian Smith Prize for Fiction (ugboro abụọ), Sokolov Scholarship nke Bread Loaf Writers' Conference, Lamar lectureship nke Wesleyan College, naMmekọrịta Ọchịchị Arts site na Onyinye mba maka nka. N'afọ 2006, ụlọ ọrụ Georgia Center of the Book họọrọ abụọ n'ime akwụkwọ ndị e bipụtara, Ice Poems na Trouble No More, maka Ndepụta Akwụkwọ nke iri abuo na ise Ndị Georgia niile kwesịrị ịgụ.
Akwụkwọ edemede ya
Anthony Grooms bụ onye dere akwụkwọ ndị e bipụtara na-ekpuchi isiokwu dịgasị iche iche, mana akwụkwọ ya a ma ama, Bombingham, bụ akwụkwọ akụkọ na-ekwu maka nsogbu ndị chere ihu n'oge mmegharị ikike obodo n'afọ
Maazị Grooms dekwara banyere mmekọrịta ya na Pat Conroy na nke The World Is Wider Than the Water It Holdsń pp 24810252, Our Prince of Scribes, nke Nicole Seitz na Jonathan Haupt dezigharịrị, mahadum nke Georgia Press, 2018.
Edet Amana
Onye isi nri Dr edet Amana mụrụ na 11 Disemba 1938 ọ bu onye injinia Naijiria
Mbido ndụ na agụmakwụkwọ
A mụrụ Edet James Amana, Officer of Order of the Niger (OON) na Disemba 11, 1938, na oyubia Oron, akwo ibom State gụrụ akwụkwọ na Methodist College uzuakoli na King's College, Lagos. Ọ gara imperial college London(1961-6) ebe ọ nwetara akara ugo mmụta mbụ na Civil Engineering na-abịa nke mbụ na klas ya na-agụsị akwụkwọ.Mgbe nke ahụ gasịrị, ọ malitere ịrụ ọrụ maka ụlọ ọrụ ndị injinia ndụmọdụ nke Britain. Mgbe ọ laghachiri Naịjirịa, ọ rụrụ ọrụ dị ka injinia onu maka Shell-Mex & BP (1968-72).
Ọrụ
N'afọ 1972 o guzobere Amana Consulting Engineers. N'ime afọ iri na ise, ụlọ ọrụ ahụ bụ ọrụ maka imepụta na mmejuputa oru ngo ruru ihe dị ka $ 2bn. Ngalaba ọrụ injinia nwere ọrụ maka AW Chesterton nke Boston, na Hewlett-Packard (1982). N'afọ 1981, e guzobere njikọ aka na Earth Technology Corporation nke California maka nyocha na map nke geotechnical na geophysical. Ọrụ ọzọ metụtara ọdịmma Israel gụnyere atụmatụ ụlọ. N'oge ọ kachasị elu, ụlọ ọrụ ahụ were ndị injinia 30, gụnyere ndị mba ọzọ 10. [citation needed] Site na 1980, otu ahụ malitere ịzụlite ugbo rọba ma guzobe ụlọ ọrụ nhazi rọba n'oge na-adịbeghị anya. Otu ahụ na-etinye aka na ahia mkpuchi na ahia na nnyefe maka ụlọ ọrụ mmanụ. Edet Amana bụ onye guzobere Citibank Nigeria ma jee ozi na bọọdụ nke ụlọ akụ ahụ site na 1985 ruo 2010.
Taa Edet Amana bụ onye isi oche nke Amana Group of Companies na onye isi oche gara aga nke [[[Nigerian Academy of Engineering]. Ọ bụkwa onye otu Nigerian Society of Engineers, onye isi oche gara aga nke Association of Consulting Engineers Nigeria, onye otu Nigerian Institute of Management na onye otu International Institute of Directors. Ọ bụkwa onye otu American Society of Civil Engineers na Association of African Development Experts.
Ndụ onwe onye
Nwunye mbụ Edet Amana, Doris Edet Amina, onye ya na ya nwere ụmụ isii, nwụrụ na Disemba 11, 2004. Ya na nwunye ya nke abụọ, Hilda Edet Amana.
Ihe odide
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Edet Otobong
Ene Edet otudor otobong dị na July 18,1986 na Douala bụ onye egwuregwu bọọlụ Cameroon nke na-agba ugbu a maka klọb Kucuk kaymakl nke ugwu Cypriot.
Ọrụ
Na 1 Jenụwarị 2010 ọ nọ na ikpe na Ismaily SC na Egypt. O nwere nnwale gara nke ọma mana ọ pụghị ịbịanye aka n'ihi na klọb ya Al-Ittihad enweghị ike iru nkwekọrịta na Ismaily SC na ụgwọ mbufe nke $ 120,000. Ọ laghachiri Al-Ittihad na 13 Jenụwarị 2010. N'ụbọchị nke 10 n'ọnwa Juun afọ 2011, Otobong agafeela Al-Hilal nke Sudan. Na 7 June 2012 Al Hilal tọhapụrụ ya. Na ngwụcha Jenụwarị 2014, ọ hapụrụ otu Moroccan Kawkab Marrakech gaa n'otu Egypt Premier League Misr El-Makasa, na-etinye aka na nkwekọrịta otu afọ na ọkara. Na ngwụcha Jenụwarị 2016, ọ hapụrụ otu Egypt Misr El-Makasa maka otu KTFF Süper Lig Küçük Kaymaklı Türk S.K., na-etinye aka na nkwekọrịta ọkara afọ.
Ngambay language
Ngambay (nke a makwaara dị ka Sara, Sara Ngambai, Gamba, Gambaye, Gamblai na Ngambai) bụ otu n'ime asụsụ ndị Sara na-asụ na ndịda ọdịda anyanwụ Chad, n'ebe ugwu ọwụwa anyanwụ Cameroon na n'ebe ọwụwa Anyanwụ Naijiria, nke nwere ihe dị ka otu nde ndị na-asụrụ ya. Ngambay bụ asụsụ a na-asụkarị n'asụsụ Sara, a na-ejikwa ya dị ka asụsụ azụmahịa n'etiti ndị na-asụrụ asụsụ ndị ọzọ. Ọ bụ ndị Sara Gambai na-asụ ya.
Ngambay nwere usoro okwu nke isiokwu. Suffixes na-egosi ikpe. Enweghị oge; akụkụ a na-egosi site na ọdịiche zuru oke na-ezughị oke. Ndị na-agbanwe aha na-agbaso aha. Usoro ọnụọgụ bụ iri, mana asatọ na itoolu na-egosipụta dị ka iri ewepụta abụọ ya na iri enwepuru otu. Ọ bụ asụsụ ụda nwere ụda atọ: elu, etiti, na ala. E nwere okwu mgbazinye site na Arabic na French.
Mkpụrụ ụdaume / imi
Enwere ike ịkọwa ụdaume ma ọ bụ nasalised. Diacritics na accents gụnyere elu /á/, etiti /ā/, ala /à/, na nasalised /ã/.
Majd Mastoura
Mbido ndụ na ọrụ
A mụrụ Majd Mastoura na Menzel Abderrahmane, Bizerte, nna ya bụ onye agha ebe nne ya bụ onye nkuzi Arabic. Site na nwata Mastoura gosipụtara ihe nkiri, akwụkwọ na ndọrọ ndọrọ ọchịchị. Ọ bụ onye na-agụ akwụkwọ nke ọma. Khalil Gibran na Naghib Mahfouz so n'ime ndị ọkacha mmasị ya.
Ọrụ ihe nkiri
N'afọ 2012, ọ malitere ihe omume okwu mbụ na mba ya, nke ọ kpọrọ "Okwu Okporo ámá". Ya na ezigbo enyi ya Amine Gharbi rụrụ ọrụ na ihe omume ndị a. Ihe omume ndị a gara n'ihu ruo n'afọ 2014, nke gosipụtara mbipụta ikpeazụ nke "Okwu Okporo ámá".
N'afọ 2013, e nyere Majd ọrụ mbụ ya na Bidoun 2, nke bụ ihe nkiri izizi ya. N'afọ 2015, Majd nyochara maka ọrụ Hedi, nke ọ bịarutere ma mesịa nye ya Silver bear na 66th Berlinale.
Edemede na ntụgharị
Majd na-edekwa akwụkwọ na Tunisian Arabic (derja) dịka ụzọ isi gosi nkwado nye ndị obodo ya. Na mbido, o debere ihe odide ya n'onwe ya, mgbe ahụ ọ malitere itinye ha na asọmpi edemede n'afọ 2009.
Ọ sụgharịrị akwụkwọ nkà ihe ọmụma French La chose publique n'asụsụ Tunisian. Ọ na-akọwa nhọrọ ya ịsụgharị gaa n'asụsụ Tunisian Arabic (kama Standard Arabic) site na mmekọrịta mmetụta uche ya na asụsụ ahụ (nke a na-akpọ ebe a dārja, nke pụtara "ihe a na-ahụkarị"): "Mmekọrịta m na Tunisian dārja dịka nke onye ọ bụla Tunisian, ana m ekwu na dārja, ana m eche na dārja. " Ọ na-akọwa na, ọ bụ ezie na French na Arabic Standard bụ akụkụ nke asụsụ ya, "mgbe ọ bụla okwu si n'ọnụ m pụta na mberede site na ijuanya ma ọ bụ nkụda mmụọ ma ọ bụ obi ụtọ ma ọ bụ ihe mgbu na-apụta na dārja. "
Njikọ mpụga
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Chibuku Shake Shake
Chibuku bụ biya sorghum azụmahịa nke dabere n'ụlọ ọdịnala Umqombothi nke e mere biya Africa, ọka ndị a na-eji eme ihe bụ sorghum na ọka ma ọ nwekwara ike ịnwe millet.
Aha akara ahụ
Aha Chibuku sitere n'omume Max Heinrich nke idekọ ihe ndị ahịa niile kwuru na mgbanwe usoro n'akwụkwọ, Chibuku bụkwa mgbanwe nke okwu obodo maka "akwụkwọ" - "Chi" bụ prefix nke pụtara "nnukwu", "buk" = "akwụkwọ", na njedebe "u" bụ n'ihi na ọtụtụ aha ndị Afrịka na-ejikarị ụdaume euphonic mechie. Akpịrị na-abịa site na emume nke mbụ ịkwagharị biya tupu ịṅụ mmanya mbụ. Beer ahụ nwere starch, germ na yeast (ihe niile a na-ewepụkarị na lagers na ales) ma ebe ọ bụ na ihe siri ike na-adaba na ala nke katọn ahụ, ọ dị mkpa ka a na-ama ya tupu a ṅụọ ya.
Mmanya na-aba n'anya
Ihe ọṅụṅụ na-aba n'anya dị na Chibuku ọhụrụ dị ala ma malite na ihe dị ka 0.5% ABV n'ụbọchị mbụ, mana ka fermentation na-aga n'ihu na katọn, ka a na-edebe ya ogologo oge tupu a ṅụọ ya, otú ahụ ka ọ na-esiwanye ike. Ọ nwere ike iru 4% ABV tupu ndụ nchekwa ahụ agwụ mgbe ụbọchị 4 na 6 gachara mgbe nkwakọ ngwaahịa.
Akara ahụ
Chibuku bụ ụdị biya sorghum opaque pan-African nke ndị na-emepụta mmanya dị iche iche mere n'Afrika. Otu n'ime ihe kpatara ihe ịga nke ọma nke akara ahụ bụ usoro ịṅụ mmanya azụmahịa na usoro iji hụ na ngwaahịa dị mma nke dị mma maka ndị na-azụ ahịa.
Chibuku na-abụkarị nhọrọ nke ndị na-azụ ahịa na-abaghị ọgaranya na-enweghị ike ịzụta biya a na-etinye na karama, nke a ka nwere ike ịbụ eziokwu maka ọtụtụ ndị na-ere ahịa na Zimbabwe, Zambia, Malawi na Botswana. Otú ọ dị, e nwekwara ndị na-azụ ahịa n'etiti ndị na apụta na-enwe mmasị na biya dị ka ihe kachasị mma, n'ihi ụtọ na maka ihe gbasara ahụike.
Mmepụta
Chibuku na-aṅụ mmanya ugbu a n'ofe Afrịka site n'aka ndị na-rme mmanya dị iche iche.
Ihe odide
<references group="" responsive="0">
Flaxman Qoopane
Moalosi Jacob Qoopane (1955-2017) bụ ónyé a makwaara dị ka Nna nke akwụkwọ na nka na Bloemfontein. Qoopane bụ ónyé na-ede akwụkwọ na South Africa na ónyé edemede a ma àmà na mba ụwa, ónyé na- ede uri, ónyé nta akụkọ na ónyé na-akọ akụkọ ndụ.
Oge ọ malitere
A mụrụ Qoopane nà 1955 nà Mangaung nà Free State. Ọ nọrọ ihe ka ukwuu n'oge ọ bụ nwata yana ọrụ na Free State. Mmasị ya màkà ide ihe malitere mgbè ọ dị obere.
Ọrụ
Qoopane gara Tanzania ma biri nà mba ọzọ site na 1977 ruo 1992. Mgbè ọ lọtara, ọ gara n'ihu na-ede édémédé, édémédé, akụkọ ifo na uri. Flaxman Qoopane na Omoseye Bolaji ghọrọ aha ezinụlọ na Mangaung n'oge na-adịghị anya. Ịbụ ónyé a ma ama n'ihi na a na-ebipụta isiokwu ha ugboro ugboro na magazin Next. Qoopane nyekwara aka na akwụkwọ akụkọ mba a ma ama kwa ụbọchị, Daily Sun na magazin Realtime. Ọrụ Qoopane pụtakwara n'akwụkwọ ndị dị ka Hola, Sowetan, Bona, Drum, A nà E, Kopanaang na Free State News. Qoopane guzobere ma dozie Qoopane Literary Gallery ebe a na-egosipụta profaịlụ nke ndị édémédé nà ndị nta akụkọ dị n'ógbè ahụ site ná akwụkwọ akụkọ na magazin dịgasị iche iche. <sup id="mwIg">[2] Ọ mepụtara ọbá akwụkwọ ụmụaka na Hillside View na Rocklands. <sup id="mwJA">[3] Ọbá akwụkwọ ahụ dị nso nà Mahadum nke Free State Satellite campus na Mangaung ma na-enye nri màkà ihe dị ka ụmụaka 100 bipụtara nà Couranttein. Qoopane wepụtara ógè ya nà mgbalị ya n'ịmepụta ohere na ihe onwunwe màkà ndị edemede nà Bloemfontein. Ọ bụ otu n'ime ndị edemede a ma àmà nke ọrụ ya gafere oge nke iwepụ ndị isi ojii ka ha bipụta ọrụ ha nà South Africa.
Njem
Qoopane egosila ọrụ edemede na uri ya na mba ndị dị ka Netherlands, Italy, United Kingdom, Mozambique na Lesotho Ọrụ odeakụkọ ya gara n'ihu na-eto n'oge ọ nọ n'ebe a chụgara ya na Qoopane nwèrè ihe ịga nke ọma karịsịa nà South Afrịka.
Akwụkwọ
Ọrụ ndị Qoopane dere gụnyere:
Ọnwụ
Qoopane nwụrụ nà ụbọchị irí abụọ na abụọ n'ọnwa Nọvemba na 2017 mgbe ọ dị afọ 62. A kọrọ na ọ na-arịa ọrịa tupu ọnwụ ya. Qoopane na-arụ ọrụ dị ka ónyé ọrụ nkwukọrịta na ónyé ọrụ metro n'oge ọnwụ ya. Ndị otu Bloemfontein dị iche iche weghaara ebe nrụọrụ weebụ mgbasa ozi mmekọrịta dị iche iche iji kwupụta mwute ha maka ọnwụ Qoopanez.