cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Malawian pound
Pound bụ ego Malawi wee ruo n'afọ 1971. Site n'afọ1932, Malawi (nke a maara dị ka Nyasaland n'oge ahụ) jiri pound Southern Rhodesian. N'afọ 1955, ewepụtara ego ọhụrụ, Rhodesia na Nyasaland pound. Pound Malawi nọchiri anya nke a n'afọ 1964, mgbe nnwere onwe Malawi gasịrị. E kewara pound ahụ na shilling 20, nke ọ bụla bụ penny 12. A gbanwere pound ahụ site na kwacha iri n'afọ 1971, na ọnụego nke 2 kwacha = 1 pound.
Ego mkpụrụ
N'afọ 1964, e wepụtara mkpụrụ ego na ọla kọpa-nickel na ụdị 6d, 1/-, 2/- na 2/6. Ha niile nwere onyinyo nke Hastings Banda. E webatara ego mkpụrụ 1d n'afọ 1967. 1d nwere ọnụ dị nro ebe ego mkpụrụ ndị ọzọ niile nwere 4×4 na-akpaghasị igwe.
Ego akwụkwọ
N'ụbochị 6 n'ọnwa Julaị nke afọ 1964, Nyasaland nwere onwé ha na-aka ndị Britain ma gbanwee aha ya ka ọ bụrụ Malawi. Ruo afọ abụọ, Elizabeth nke Abụọ, nọgidere bụrụ onye isi ala dị ka Eze Nwanyị nke Malawi. Mgbe Malawi ghọrọ mba n'afọ 1966, ọ ghọrọ steeti nwere otu pati n'okpuru onye isi ala Hastings Kamuzu Banda, onye nọgidere dika onye isi ala ruo n'afọ 1994, mgbe a chụpụrụ ya n'ọchịchị. Ihe osise ya na-apụta n'ihu ihe odide niile e nyere n'ime afọ iri atọ ọ nọrọ n'ọchịchị, na ihe nkiri dị n'azụ na-emesi ọrụ ugbo ike na akụ na ụba Malawi. Ihe edeturu n'oge ọ bụ onye isi ala na-ebu akara mmiri (na ngwaọrụ ndebanye aha mgbe e mesịrị) nke ọkụkọ, akara nke Banda's Malawi Congress Party. Usoro mbụ nke akwụkwọ ozi e dere n'afọ 1964 ma wepụta ya site na Reserve Bank of Malawi nwere aha 5/-, 10/-, £ 1 na £ 5.
Edensibia
<references group="" responsive="1">
Cynthia Shalom
Cynthia Shalom (a mụrụ ya na ụbọchị ịrị na asatọ nke ọnwa Maachị na afọ otu puku na narị itenanị na ịrị na asatọ na asatọ). Ọ bụ nwaafọ Naịjirịa na-eme ihe nkiri, ọ bụ onye na-emeputa ihe na onye ọchụnta ego. O meriri oge ịrị na otu1
Mmalite ndu na mmuta
A mụrụ Cynthia Shalom na Ede, Osun Steeti, Naịjirịa. Ọ bụ nwa nwanyị mbụ n’ime ezinụlọ nke ụmụ nwoke atọ na ụmụ nwanyị abụọ. O gara akwụkwọ pfona sekọndrị ya na Port Harcourt ebe ya na nne na nna ya biri. Ebe a ka ọ nwetara a róè
A mụrụ Cynthia Shalom na Ede, Osun Steeti, Naịjirịa. Ọ bụ nwa nwanyị mbụ n’ime ezinụlọ nke ụmụ nwoke atọ na ụmụ nwanyị abụọ. O gara akwụkwọ pfona sekọndrị ya na Port Harcourt ebe ya na nne na nna ya biri. ☃☃ Ebe a ka ọ nwetara asambodo na Management si na University nke Port Harcourt na asambodo ime ihe nkiri si na Africa International Nkiri Ememme (AFRIFF) ọgbakọ idozi akalaka, N'ajụjụ ọnụ Vanguard Nigeria o kwụrụ na ọ kwagara Lagos ịchụso ọrụ ihe nkiri ọ na-eme.
Ọrụ
Shalom bụ onye mmeri nke Next Movie Star Reality Show nke afọ puku abụọ na Ona afọ puku abụọ na isii
Shalom bụ onye mmeri nke Next Movie Star Reality Show nke afọ puku abụọ na Ona afọ puku abụọ na isii0
a
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Chinelo Iyadi
Chinelo Iyani (a mụrụ na ụbọchị abụọ nke ọnwa Febrụwarị n'afọ 1998) bụ onye na anochi anya obodo Naijiria na asọmpi mba ụwa. Ọ gbara onye nke 44th maka ọkpụ obi ụmụ nwanyị nke mita iri ise n'oge asọmpi mba ụwa na afọ 2019. Ọ zọkwara asọmpi mita otu narị nke ara ya na nke mita iri ise nke ụmụ nwaanyị ukurububa na afọ 2016 n'oge asọmpi ndị na-egwu mmiri na Afrịka na obodo
Senegal.
Edemsibia
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Ayanbadejo
Aha nna Ayanbadejo (/ˌaɪ.ənbəˈdeɪdʒoʊ/) bụ aha Naijiria. Ndị ama ama nwere aha nna gụnyere:
Stella Isodo Apolot
Stella Isodo Apolot bụ onye omeiwu Ugandan onye na-erule n'ọnwa Machị 2021 bụ onye nnọchi anya ụmụ nwanyị a họpụtara maka Ngora District. Na ndọrọ ndọrọ ọchịchị, ọ nwere njikọ na Forum for Democratic Change party.
Apolot Isodo nwere njikọ na otu Forum for Democratic Change (FDC) nke ọ gbara ọsọ na ntuli aka afọ 2016 ruo afọ 2021 nke Uganda. A mara ya dị ka onye na-ebu ọkọlọtọ pati n'ọnwa Ọgọstụ 2020 mgbe o meriri onye mmegide ya na ntuli aka nke pati.
O bu ụzọ gbaa ọsọ maka oche ahụ n'afọ 2016 ma merie Jacqueline Amongin.
Isodo Apolot lụrụ Samuel Isodo, onye ọka iwu. O nwere ụmụ atọ: Apio Joanne, Isodo Arnold na Okiror AllanBill.
Ebenside
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Mary Wilombe
Mary Wilombe (amụrụ na 22 Septemba, na afọ 1997) bụ onye Zambia na-agba bọọlụ nke na-agbachitere Red Arrows na ndị otu ụmụ nwanyị Zambia.
Ọrụ mba ụwa
Wilombe nọchitere anya Zambia na afọ 2014 FIFA U-17 Women's World Cup.
Ihe odide
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Margaret Rose Vendryes
Margaret Rose Vendryes (1955 rụo n'ọnwa Machị ubochí irí abụọ na isé, 2022) bụ ónyé na-ese ihe, onye nlekọta, na ónyé na-akọ akụkọ ihe méré eme nke bi na New York.
Mbido ndụ na agụmakwụkwọ
Vendryes malitere ọmụmụ ya na ejiji ejiji tupu ọ gaa na nka màrà mmá ma nweta nzere bachelọ na Amherst College, gụsịrị akwụkwọ na 1984. Ọ gàrà n'ihu nweta MA ya na akụkọ nka na 1992 na Mahadum Tulane na PhD ya na Mahadụ Princeton na 1997 ebe o lekwasịrị anya na akụkọ nka nke ndị Africa America. Ndị Southeast Queens Artists' Alliance márá ọkwa ọnwụ Vendryes.
Ọrụ
Vendryes jere ozi dị ka Ónyé isi óchè nke Ngalaba nke Performing na Fine Arts na Onye nduzi nke Fine Arts Gallery na York College na New York ébé ọ malitere ịrụ ọrụ na 2000. A kwadoro ya ka ọ bụrụ Dean nké School of the Museum of Fine Arts na Mahadum Tufts na Boston na June 2022.
Site na 2000 ruo 2001 ọ rụrụ ọrụ dị ka ónyé nkuzi nleta màkà Art & Archaeology na African American Studies na Mahadum Princeton. Ọ rụkwara ọrụ dị ka osote prọfesọ màkà Modern American na Contemporary Art na City University of New York site na 2002 ruo 2007.
Ọ dọrọ aka ná ntị megide ihe ọ na-akpọ "ụzọ agbụrụ na-emetụta" ịkọwa ọrụ nka, omume nke ịgụ mmetụta nke agbụrụ ónyé na-ese ihe n'ime ọrụ nka ha, ebe ọ kwenyere na ọ nwere ike igbochi nkọwa na ọnọdụ nke ọrụ ahụ ma belata nyocha nke mmetụta ha na nnukwu nka.
Ihe osise
N'afọ 2005, Vendryes malitere usoro ọrụ mgbasa ozi dị íchè íchè n'ime ọrụ ya The African Diva Project, na mmanụ na wax oyi na ákwà, na n'oge na-adịbeghị ányá, ihe nkpuchi Africa. Usoro ahụ malitere site na onyinyo Donna Summer nke sitere n'ike mmụọ nsọ ya Four Seasons of Love album cover. Ihe oyiyi ahụ na-ejikọta ma jikọta ihe osise nke ọdịbendị ọdịda anyanwụ na ihe nkpuchi ọdịnala Afrịka. N'ihi na ọ bụ naanị ụmụ nwoke na-eyi ihe mkpuchi ndị a, ọ chọpụtara nchọpụta ya banyere ike, agbụrụ, okike na ịma mma site na ọrụ ndị a. Ọrụ ahụ gụnyere ọtụtụ ihe oyiyi ụmụ nwanyị Black American gụnyere Aretha Franklin, Grace Jones, na Whitney Houston.
Njikọ mpụga
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Serge Beynaud
Serge Beynaud (aha ya bụ Guy Serge Beynaut Gnolou ma a na-akpọkwa ya Beynaud mgbe ụfọdụ; amụrụ na 19 Septemba, na afọ 1987 na Yopougon, Abidjan) bụ onye na-agụ egwu Ivorian, onye na-ede egwu na onye na-emepụta egwu, nke metụtara ụdị dị ka Coupé-Décalé na Loko loko.
AllAfrica.com akọwaala Beynaud dị ka "ihe na-emetụta ndị Ivory Coast" na "omume dị arọ". Na Febụwarị 2015, ọ bụ # 1 na StarAfrica Top 10, na egwu ya bụ Fouinta Fouinte.
Akụkọ ndụ
A mụrụ ya na Yopougon na ndịda ọwụwa anyanwụ nke Abidjan na mpaghara Lagunes na nna onye agha, ọ na-ede abụ kemgbe ọ bụ nwata. A maara ya maka ejiji ejiji ya na ejiji ya ma bụrụ otu n'ime ndị a ma ama na ihe nkiri Coupé-Décalé. A pụrụ ịchọta agbụrụ ya na ndị Bété.
Ihe odide
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Patrick Earl Hammie
Patrick Earl Hammie (amụrụ na úbọchị irí abụọ na atọ n'ọnwa Nọvemba, 1981) bụ ónyé America na-ese ihe nkírí na ónyé nkụzi nke a maara nke ọma màkà nnukwu ihe osise ya na ihe osise efu nke ihe atụ. Ihe osise Hammie na-ekwusi ike na mmegharị, agba, na agụụ mmekọahụ, na-esite na akụkọ nka na ọdịbendị anya iji nyochaa echiche metụtara ọdịbendị, nwoke, ịma mma, na mmekọahụ. Hammie bi na Champaign, ebe ọ na-arụ ọrụ ugbu a dị ka onye nkuzi Prọfesọ na Mahadum Illinois Urbana-Champaign.
Mbido ndụ na agụmakwụkwọ
A mụrụ Hammie na New Haven, Connecticut, ma zụlite ya na West Haven, nne ya bụ Carolyn (née Harrison), onye na-arụ ọrụ switchboard lara ezumike nká, na nnà ya bụ Ervin Hammie Jr., onye agha Vietnam, onye isi, na onye na-eli ozu. Dị ka nwatakịrị, Hammie malitere ịgba mgbá ma bụrụ ónyé North American Sports Karate Association họpụtara na mpaghara ya. Ọ zụlitere mmasị na nka anya mgbè ọ malitere ịdọrọ ihe odide site na akwụkwọ na-atọ ọchị na ihe ngosi telivishọn. Nné na nnà Hammie kwadoro ya n'akụkụ abụọ ahụ, na-eweta ya na asọmpi karate ma na-agba ya ume ịgbasawanye ihe osise ya iji tinye ndụ na ala. Mgbè ọ dị afọ itoolu, Hammie na ndị mụrụ ya kwagara Hartsville, South Carolina. Nné na nnà ya kewara mgbè ọ dị afọ iri na atọ ma ya na nna ya laghachiri Connecticut ịga West Haven High School, ebe ọ na-egwu bọọlụ ma na-eme ihe na ndị ukwe. Nna Hammie nwụrụ na 1999, obéré ógè Hammie gụsịrị akwụkwọ n'ụlọ akwụkwọ sekọndrị.
Mgbè ọ gụsịrị akwụkwọ sekọndrị, Hammie gara Coker College ma mụọ ihe osise studio, ébé ọ nwetara BA na 2004. Hammie rụrụ ọrụ n'onwe ya dị ka ónyé na-ese foto ruo afọ abụọ tupu ọ laghachi New England iji mụọ na Mahadum Connecticut, ébé ọ natara MFA ya na 2008.
Ihe osise
Ojiji Hammie na-eji ọnụ ọgụgụ, nkwupụta, na ihe na-emetụ n'ahụ na-echetara mmegharị ahụ nke ógè Baroque na Romantic. E jirila ụdị ya tụnyere nke Rubens. A na-akọwa ọrụ Hammie site na itinye aka na akụkọ ihe méré eme nkè eserese, ọkachasị iji ihe atụ mee ihe iji gosipụta usoro ike, usoro ajụjụ nke ịkpa ókè agbụrụ na ịkpa ókè nwoke na nwanyị, ma nyochaa otú ndị na-ese ihe nwoke si chee echiche na ndị gba ọtọ. Kemgbe ọ malitere na 2009, Hammie raara ọrụ ya nyé ihe osise ọdịnala, na-enyocha ihe osise, teknụzụ, na akụkọ nkè nka ọdịda anyanwụ, na-emepụta ihe osise nke na-enye nsogbụ na Canon dị ugbu a ma na-enyochaa akụkụ dị oke egwu nke okike na agbụrụ taa.
Hammie na-arụ ọrụ karịsịa na studio, na-ese ihe site na ndụ na foto. Ihe Hammie na-elekwasị anya na-abụkarị onwé ya na ndị mmadụ na ndụ ya: ndị enyi, ezinụlọ, na ndị na-ese ihe ibe ya. Egwú bụ isi na ọrụ okike ya. Ọ na-ekwu na Bjork, Oddisee, na Daft Punk dị ka òtù egwu ọ na-ege ntị mgbè ọ na-arụ ọrụ.
Onyinye
E nyela Hammie ihe Nríte na onyinye site na Alliance of Artists Communities na Joyce Foundation, Indianapolis Art Center, Tanne Foundation, Mahadum Illinois, Wellesley College, na Zhou B Art Center.
Njikọ mpụga
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Cuprophane
Cuprophane bụ okpuru ngalaba ahụ nke eji cellulose mee, nke a na-ejikarị eme ihe maka hemodialisis. Cuprophane bụ alaka ahụ na-enweghị njikọ. E jikọtara ya na amyloidosis metụtara hemodialysis.
Ayorinde
Aha nna Ayorinde bụ aha Naijiria. Ndị ama ama nwere aha nna gụnyere:
Cynthia Morgan
Cynthia Ikponmwenosa Morgan (a mụrụ ya n'ubochi iri-abuo na-ato n' onwa Septemba n' afo 1991), a mara ya nke oma n'oge gara aga dịka Cynthia Morgan, mana ugbu, ọ bụ Madrina k'ejiri mara ya nke oma dịka nwa-ada Nigerian nke na-ede abụ, na-agụkwa egwu. Egwu ya bụ ngwakọta nke pop,hip hop,dancehal na rap. Aha ya pụtara ihe ngbe ọgụpụtara egwu abụọ dị iche nke a akpọrọ "Etiwala Obi M" na "Duru m na-aga", nke a gbasara nke oma  na site n'igwe nkiri onyo-nyoo na redio, nwetakwa nnyocha dị mma n'aka ndị nkọcha. Cynthia mere ihe egwuregwu mbụ ya na ihe nkiri Nollywood n'afo 2016 "Ajọ Nkpụru ọgụgụ" nke natara ntụzi aka Saint Joseph ovensehi na ihe nkiri ọchị nke AY nke akpọrọ, 'njem ejere n'obodo Jamaica'.
Mmalite ndu na mmuta
A mụrụ Cynthia Morgan na Benin City, Edo State ebe ọ gụsịrị agụmakwụkwọ ọta-akara mgbe ọgbara afọ atọ. Mgbe ọ dị afọ atọ, ọ bụrụ-kwara onye na-abụ abụ nkwado ndi otu egwu nne ya.
Ọrụ egwu
Mgbe ọ dị afọ asaa, Cynthia Morgan malitere ide egwu, mgbe o ruru afọ iri na asaa, o depụtara egwu izizi ya nke General Pype so na ya nke akpọrọ "Dutty Stepping". N’afọ 2008, ọ kwagara Lagos ka ọ gakwuo n’ihu n’egwú ya. ọ na-akpọ onwe ya " Killa Marshal " nke na-akwalite ugwu ya n'ogbe egwu.
N'ubọchị iri abụọ na-ato, nke ọnwa May, n'afọ 2020, Cynthia Morgan, na ọnọdi dịka onye ewepụtabeghị abụ ruo ọtụtụ afọ na nnọkọ Instagram kọwara na aha ogbe egwu ya fulahara ya, "Cynthia Morgan", ejirimara ya n' VEVO, usoro ndị eze, ejiri mara ya n'Instagram na ihe ndị ọzọ n'ihi nkwekọrịta o bianyere Jude Okoye aka. O kowara na-obi dara ya mbà mgbe ya na Jude Okoye nke Northside Entertainment nwerechara nsokwu, mana ọ gwaghị ndị mmadụ gbasara nsogbu ya. Fans gara n'ihu inye onyinye ihe ịchụ nta ego nke edobere maka ya ma ọbụnadị Afrobeats Superstar Davido tụlere ma gwa ya ka ọ kpọọ ya maka imekọ ihe ọnụ.
Ebe nsi nweta
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Ethulose
Dịka ihe mgbakwunye nri nwere nọmba INS 467, a na-eji ethulos eme ihe dịka emulsifia
Grace Ofure
Mmalite ndụ na agụmakwụkwọ
A mụrụ Ofure na Eprel 28, 1978, na Ekpoma, Edo State, Nigeria. Maka agụmakwụkwọ ya, ọ gara ụlọakwụkwọ University Primary School, University Secondary School dị na Ekpoma, Holy Trinity Grammar School dị na Sabogida – Ora, wee gaa mahadum Ambrose Alli dị na Ekpoma maka agụmakwụkwọ ya dị elu, ha niile na Edo steeti. Ọ gụchara Mmemme Onye njikwa (OMP) na ụlọ akwụkwọ azụmahịa Lagos.
Ọrụ
Ka ọ gụchara akwụkwọ, Ofure malitere ọrụ azụmaahịa ya n'afọ 2003 site n'ire mmanụ nri na uwe " Okrika " na Lagos. Mgbe ahụ, na ndụmọdụ otu nwa akwụkwọ ya na ya gụkọrọ akwụkwọ, ọ banyere n'ụwa nke itinye ego na ụlọ mgbe ọ dị afọ iri abụọ na anọ. Mgbe ọ nwetasịrị ọkachamara na ụlọ ọrụ ego, o mechara malite Lifecard Company na 2018, ụlọ ọrụ na-ahụ maka ụlọ nke na-ezube ịnye ebe obibi, ohere itinye ego na ikike nke ala site na netwọk nke ndị mmekọ gburugburu obodo ahụ.
Democracy Realized
Democracy Realized: The Progressive Alternative bụ akwụkwọ edere n’afo Otu Puku nari itolu iri itolu na asato (1998) nke onye ọkà ihe ọmụma na onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị bù Roberto Mangabeira Unger dere. N'ime akwụkwọ ahụ, Unger setịpụrụ usoro ihe omume nke "nnwale ọchịchị onye kwuo uche ya" nke na-ama aka ma na'agbagha nkwekọrịta neoliberal na enwere ụzọ ole na ole maka mgbanwe na usoro ọchịchị aka ike na ahịa.
Grace Ofure
Ọrụ
Ofure bụkwa onye nwe ụlọ akwụkwọ mahadum Life Card, ụlọ akwụkwọ ụlọ akwụkwọ a na-agu n'ịntanetị. Ọ na-eji ọtụtụ nyiwe mgbasa ozi ọha na eze kụziere nkuzi itinye ego n'ụlọ ahịa n'ịntanetị.
Democracy Realized
Edensibia
Òtù:Akwụkwọ
Grace Ofure
Ọrụ ebere
Na Disemba 2020, Ofure, dị ka MD of Lifecard International Investment, malitere ihe nrite "Nigerian for Nigeria Initiative Awards" maka ụmụ amaala na-achọsi ike.
Iji hazie ọrụ enyemaka ya, o guzobela Grace Ofure Foundation.
Njikọ mpụga
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Önwa mbu 2
Önwa mbu 2 bu ubochi nke 2nd (abuo) na onwa ana kpo Jenụwarị ma na afo nile. Na Gregorian calender, anyi nwere agugu ubochi 363 (364 na afo nke ana-kpo leap-year) du mgbe afo na agwu.
Onye wuru
Òtù:Önwa mbu
Nwando Achebe
Nwando Achebe bụ onyé agụmakwụkwọ Naijiria-America, onyé nchịkwa agụmakwụkwọ, onyé ọkà mmụta ụmụ nwanyị, n'akwa onye ọkọ akụkọ ihe mere eme na-enweta ọtụtụ onyinye. Ọ bụ onyé Jack na Margaret Sweet Endowed Prọfesọ nke akụkọ ihe mere eme n 'akwa Associate Dean for Diversity, Equity, and Inclusion na College of Social Science na Mahadum Michigan State. Ọ bụkwa onyé guzobere na onye isi nchịkọta akụkọ nke Journal of West African History.
Ihe ndị mere n'oge gara aga
A mụrụ Nwando Achebe na Enugu, n'ebe ọwụwa anyanwụ Naijiria n'ezinuló onyé edemede Naijiria, onye edemede, na onye na-ede uri, Chinua Achebe, na Christie Chinwe Achebe، okanmuta nke agụmakwụkwọ. Ọ bụ nwunye Folu Ogundimu, okanmuta nke akwụkwọ akụkọ na Mahadum Michigan State, na nne nke nwa nwanyị bu, Chino. Nwanne ya nwoke nke okenye, Chidi Chike Achebe bụ onye isi dọkịta na elekota ahu mmadu.
Akwụkwọ agụmakwụkwọ
O bipụtara akwụkwọ isii. Akwụkwọ mbụ ya, Farmers, Traders, Warriors, and Kings: Female Power and Authority in Northern Igboland, 1900 Xia1960, bụ nke Heinemann bipụtara n'afọ 2005. N'ịbụ ópuruiche nke Ọka mmuta na onyé edemede a ma ama, Isidore Okpewho, na "ihe omume dị mkpa na mbipụta ọmụmụ okike nke Afrịka," site n'aka Chancellor na ọkà mmụta ụmụ nwanyị, Obioma Nnaemeka, Achebe's Farmers, Traders, Warriors, and Kings na-anọchite anya onyinye dị mkpa iji ghọta akụkọ okike na ụmụ nwanyị n'Africa, n'akwa mgbanwe ndọrọ ndọrọ ọchịchị na okpukpe n'oge ọchịchị. Ọbu ntinye aka dị ịrịba ama na nke na-aga n'ihu na arụmụka banyere usoro akụkọ ihe mere eme nke ụmụ nwanyị, akwụkwọ ahụ na-elekwasị anya n'ihe Achebe na-ekwu dị ka ụkpụrụ ime mmụọ nke ụmụ nwanyị Igbo na ndụ ụmụ nwanyị Igbo n'ebe ugwu n'ụzọ ederede ndị dị ugbu a na akụkọ ihe mere anya Igbo na-adịghị, site n'igosi ha abụọ dị ka ndị na-ekere òkè na ime nke ugwu ala igbo. N'ime nnyocha ahụ, a na-eji akụkọ ihe mere eme nke ndị Igbo dị n'ebe ugwu eme ihe iji maa orthodoxies a nabatara nke na-akọwa ụmụ nwanyị Afrịka dị ka ndị nọ n'okpuru site n'ibuli ajụjụ na igosi ihe akaebe banyere ọdịdị nke ike na ikike ụmụ nwanyị n'ime otu ndị Igbo a. Onye edemede ahụ na-akọwa ihe ọ na-ewere dị ka usoro okpukpe, akụ na ụba na ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke nyere ụmụ nwanyị ohere inweta ike n'oge precolonial ma ọ bụ tupu ndi ocha aya; yana mmetụta nke colonialism na mmegide ndị ozi ala ọzọ na usoro ochie ndị a na nhọrọ ụmụ nwanyị. Dị ka akụkụ nke agụmakwụkwọ, Farmers, Traders, Warriors, and Kings enweghị ike imeri ya na njikọ ya na ihe ọ pụtara, nkọwa na nghọta.
Akwụkwọ ya nke abụọ, nke a na-ekwusa [dị ka onye si kwuo? Ahebi Ugbabe, nke Indiana University Press bipụtara na 2011. Ọ bụ akụkọ ndụ zuru oke banyere naanị nwanyị bụ onyeisi na eze na British Africa, ọ nwetakwala onyinye akwụkwọ atọ: Aidoo-Snyder Book Prize, Barbara "Penny" Kanner Book Prize na Gita Chaudhuri Book Prize. Nnyocha akwụkwọ akụkọ Leeds African Studies Bulletin nke akwụkwọ ahụ na-akpọ ya otu n'ime akwụkwọ ndị a na-arụrịta ụka nke ọma, nke a na-enyocha nke ọma n'ihe gbasara akụkọ ihe mere eme na ọmụmụ ụmụ nwanyị na ndị Igbo na-achị ala, Naijiria na Africa. Akụkọ ndụ, ihe na-adọrọ mmasị nke nwanyị Igbo pụrụ iche, Ahebi Ugbabe (c. 1885[[1948) nke gbanwere onwe ya n'oge ndụ ya ka ọ bụrụ eze nwanyị na-ekpughe ọtụtụ ihe banyere mgbanwe nke ike nwoke na nwanyị n'okpuru ọchịchị Britain na-apụtaghị ìhè na ụzọ ụmụ nwanyị Igbo si kwurịta okwu ma kpụzie gburugburu ebe obibi. N'ịdabere na nyocha ọnụ dị ukwuu, Achebe na-etinye ndụ Ahebi n'ime ihe gbasara ọtụtụ mgbanwe nwoke na nwanyị n'ime ụmụ nwanyị nke nwanyị Headman, nwanyị Warrant Chief, nwanyị Eze na nwanyị di. N'otu oge ahụ, akụkọ ndụ ahụ na-akọwa oke nke mgbanwe ndị dị otú ahụ. N'ikwu ya n'ụzọ dị nkenke, Eze Nwanyị nke Naịjirịa na-eme ka ụlọ ọrụ otu nwanyị na-eme ihe n'ịmezigharị ala nke ndọrọ ndọrọ ọchịchị ọdịnala na nke ọchịchị na mpaghara ya.
Dr. Achebe bụ onye na-ede akwụkwọ nke 2018 History of West Africa E-Course Book (British Arts and Humanities Research Council, 2018), akwụkwọ nkuzi nke e mere maka ụmụ akwụkwọ West Africa na-anwale West African Senior School Certificate Examination (WASSCE) History Paper 1, West Africa and the Wider World from Earliest Times to 2000. Ọ bụkwa onye nchịkọta akụkọ ya na William Worger na Charles Ambler nke A Companion to African History (Wiley Blackwell, 2019), n'akwa Claire Robertson, Holding the World Together: African Women in Changing Perspective (University of Wisconsin Press, 2019). Achebe's 2020 Female Monarchs and Merchants Queens in Africa bụ nke Ohio University Press bipụtara. Laura Seay nke The Washington Post, dere banyere Female Monarchs na Merchant Queens na Africa, akwụkwọ mara mma, nke na-adọrọ mmasị ma na-enweta ohere, nke a na-agụkarị na nke a na'anya, nke na'anya bụ akwụkwọ na-adọta mmasị na ngwa ngwa nke na-egosi ọtụtụ, ọtụtụ ụzọ ụmụ nwanyị gafee kọntinent Afrịka na-eduga ma na-aga n'ihu na-edú. Ọ na-etinye kpamkpam iji mee ka echiche nke ụmụ nwanyị Afrịka dị ka ndị na-adịghị arụ ọrụ ma ọ bụ ndị na-enweghị ike ma na-egosi na ụmụ nwanyị na-arụ ọrụ dị mkpa na mpaghara ọ bụla nke ọha mmadụ. Ọ na-emekwa ka ihe dị ike na ndị Afrịka nwere ihe jikọrọ ha karịa ọdịiche, n'agbanyeghị oke na ọdịiche dị iche iche nke kọntinent ahụ. N'ikpeazụ, Achebe na-enye aka na mgbalị iji weta nyocha nke njirimara ndị na-eme ihe na African Studies, na-egosi n'ụzọ doro anya na echiche nke okike na mmekọahụ abụwo ogologo oge na-agbanwe agbanwe ma na-agbanwere na kọntinent ahụ. "
Onyinye na onyinye
Nwando Achebe enwetala onyinye site na Wenner Gren Foundation, Rockefeller Foundation, Woodrow Wilson, Fulbright-Hays, Ford Foundation, World Health Organization na National Endowment for the Humanities. Ọ bụkwa onyé natara onyinye akwụkwọ atọ.
Edensibịa
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ Òtù:Umu nwanyi guru akwukwọ na Naịjịrịa
10 Ọgọọst
10 Ọgọọst  bu ubochi nke 10th (nke iri) na onwa ana kpo Ọgọọst. Na Gregorian calender, 10 Ọgọọst bu ubochi nke 222nd (223rd na afo nke ana-kpo leap year) na afo. Anyi nwere agugu ubochi 143 du mgbe afo na agwu.
Akwete ákwà
thumb|Nwanyị Naijiria na-akpa ákwà akwete Akwete akwa bụ akwa aka pụrụ iche a na-emepụta n'ala Igbo bụ obodo akwete, nke a na-akpọkwa ndoki, bụ m abia steeti Nigeria bụ ama ama.
Aha ndị ọzọ gụnyere "Aruru" pụtara ihe kpara akpa ","mkpuru akwete" na "akwete fabric".
a. Ọ bụ ezie na masquerades na-eji ihe ndị na'ụzọ siri ike nke raffia na n'oge gara aga dị ka okpu isi maka ndị agha n"etiti ihe omume ndị ọzọ, a na na - eji ihe hemp akwa ákwà, eriri na akpa aka. A na-eji ogho a na'ahụkarị ma na na ya mara mma na ịkpa ákwà maka iyi kwa ụbọchị. Akwete ákwà nwere ọtụtụ ihe osise. Taa, ụmụ nwanyị na-aga n'ihu na ịmepụta ákwà Akwete maka ahịa zuru ụwa ọnụ.
Akụkọ ihe mere eme
Akụkọ ọdịnala a ma ama na-ekwu na otu nwanyị aha ya bụ Dada Nwakata bụ onye mbụ a maara nke ọma na Akwete. O nyere aka kwalite omume ịkpa ákwà site na iwebata eriri sitere na ájá Acham, nke a nwetara site n'azụmahịa ya na ndị Portugal na narị afọ nke 14 na 16. N'ịmụ ihe gbasara akwa ahụ, Dada mepụtara ụdị yiri nke Acham kpamkpam na nzuzo. Otu enyi ya ntị chiri na onye na-adịghị ekwu okwu mechara kpughee usoro na usoro ịkpa ákwà Dada mgbe ọ nwụsịrị.
Ka mmanụ nkwụ na ahia ọka na-ebelata tinyere iwu nke ịgba ohu, ákwà Akwete bilitere ngwa ngwa dị ka ihe ahịa ahịa Akwata. Nke a gbanwere ihe bụbu ọrụ nwa oge maka ụmụ nwanyị n'ọrụ na omenala oge niile. Nkwado maka akwa Akwete na mgbagwoju anya ya ka e nwetakwara mgbe ndị Europeans
Ha na ndị akwete malitere ịzụ ahịa. Tụkwasị na nke a, ndị Europe nyere ụmụ nwanyị Akwete ọzụzụ na usoro ịkpa ákwà nke oge a na ịnweta ihe ndị na-eme ka mmiri si mba ọzọ. Ka ọ na-erule afọ 1800, ọtụtụ ndị na'akpa ákwà Akwete na - na: naanị ogho si mba ọzọ ma chọta ụzọ isi mepụta ụkpụrụ ngwa ngwa, dị ka ịkwa akwa abụọ ma ọ bụ atọ ọnụ. Ịnweta usoro ịkpa ákwà Europe dugara na Akwete na-eji ogo ọkọlọtọ Europe dị mita abụọ maka ájá. Ọtụtụ ndị na-akpa ákwà nabatara ọdịdị nke silk si mba ọzọ n'ime ọrụ ha wee malite imepụtaghachi ụkpụrụ mba ofesi ma ọ bụ mepụta atụmatụ ọhụrụ sitere na ha. Ojiji nke eriri eji eme ihe na-enyekwa ndị na'akpa ákwà Akwete ohere imeziwanye ogo nke ọrụ ha ma nyefee ájá ahụ n'ahịa buru ibu. Mgbanwe ọzọ nwere mmetụta na ịkpa ákwà Akwete bụ ịmepụta na iji nnukwu áwakọba ájá na 1946. Ọ bụ akwa akwa buru ibu nke belatara oge ịkpa ákwà ma mee ka e mepụta ájá buru oke ibu. Otú ọ dị, ọ bụ ihe dị oke ọnụ nke mere na ọtụtụ ụmụ nwanyị Akwete enweghị ike ịzụta ya.
Dị ka omenala si dị, ụmụ nwanyị nọ n'ezinụlọ ahụ ga-enyefe ụmụ ha nwanyị na ụmụ ndị ọzọ nọ na ezinụlọ usoro ịkpa ákwà. A na-ejikarị ihe ọmụma a eme ihe n'aka ndị na - ndị nọ n"èzí obodo, ma e wezụga ụmụ nwanyị na Ọ bụ ihe a na-ahụkarị maka ụmụ agbọghọ na ọ malitere ịmụta otú e si akwa akwa n'oge ha dị afọ isii ma ọ bụ asaa, ma nweta ikike nke ọrụ ahụ site na oge uto. Ụmụ agbọghọ ndị a ga-aga n'ihu na-akpa ákwà ma nyefee ụmụ ha nwanyị otu usoro ndị ahụ. Ụmụ nwanyị na-akpa ákwà ruo mgbe ha dị afọ iri asatọ ruo iri itoolu.
Usoro
A na-akpa ákwà n'elu akwa. nke e ji achara rụọ na mbụ, ma mesịa jiri osisi na ígwè rụọ. Ọ bụ ezie na ụmụ nwanyị Akwete na-ahụ maka ịkpa ákwà, ọ bụ ọrụ ndị ikom iwu áwakọ. E nwere ụdị akwa abụọ, akwa akwa dị larịị nke ụmụ nwoke na akwa kwụ ọtọ nke ndị inyom na-eji. Dị ka omenala si dị, ụmụ nwanyị na-akpa ákwà na Nkwe looms, ndị kasị ukwuu na Naịjirịa. Otú ọ dị, n'èzí obodo ahụ, ndị ikom malitere ịmụta usoro ịkpa ákwà ma mepụta ájá. Ihe ka ọtụtụ n'uwe Akwete dị sentimita 40-50 n"obosara mgbe emechara ya. A na-ejikọta eriri ahụ na Egbu-Nkwe, Ukwu-Nkpuro na'iji ịgbatị iji belata ohere nke ịgbagọ mgbe ị na - akwa. A na-eji ngwaọrụ ọzọ a na'akpọ Ekiki eme ihe iji gbanwee obosara nke ákwà ahụ, na Paapaa na na. Ozugbo a kpara eriri ahụ, a na-eji Ahia Heddle eme ihe iji mepụta ihe osise na ákwà ahụ. Eriri kechie na-aga n'ihu na-enye ndabere agba siri ike maka motifs. A na-ejikwa ihe mkpuchi agba abụọ - nke na-emepụta mmetụta agba agwakọta. Mmetụta agba nke iridescent nwekwara ike Emepụtara mgbe ihe mkpuchi ahụ bụ agba na isi weft (ma ọ bụghị ihe eji achọ mma weft) ọzọ
A na-akpa ákwà ka ha bụrụ otu ihu ma ọ bụ ihu abụọ, ya bụ, ihe ndị a na'akụkụ abụọ. Mmetụta dị ukwuu mgbe ị na-akpa ákwà nwere ike ime ka ihe osise yie ihe na'ụzọ na na ya mgbe emechara ya. Usoro ịkpa ákwà na ihe nnọchianya na-agụnye ịgwakọta agba maka mmetụta dịgasị iche iche. A na-ejikarị usoro inlay na'ime ya eme ihe.
Na mbụ, a na-azụ ihe ịkpa ákwà n'ime Akwete n"onwe ya. Ihe eji eme ya bụ ihe eji akwa akwa dị ala, nke nwere ihe ịchọ mma nke na-agụnye ogho siri ike ma ọ bụ nke dị arọ, silk dị obere, maọ bụ rayon na'egbuke egbuke. Njikọ ogho na rayon na-enye ọdịdị dị iche iche, nke mara mma. Ihe ndị a na-ejikarị eme ihe maka ịkpa ákwà bụ raffia, sisal-hemp, na ogho a tụgharịrị atụgharị. Ọ bụ ihe a na-emekarị taa maka ụmụ nwanyị Akwete iji naanị eriri si mba ọzọ. Ọ nwere ike iwe onye na-akpa ákwà ruo ụbọchị atọ iji mechaa akwa dabere na nha na mgbagwoju anya nke usoro na usoro.
Na mgbakwunye na mmepụta, ụmụ nwanyị Akwete na-ahụkwa maka nkesa ákwà Akwata. Ụmụ nwanyị Akwete guzobere otu ndị na-akpa ákwà nke mechara ghọọ otu ụmụ nwanyị na'akpa akpa na - lekwasịrị anya na àgwà ájá yana nsogbu nke ikike nwebisiinka. N'ime otu a, ụmụ nwanyị nwere nnwere onwe ịmepụta ihe ọ bụla ha chọrọ ma nọgide na-enwe echiche.
Ojiji
Ndị mmadụ abụọ nọ na Naijiria na-eji akwa Akwete eme ihe ma na'ebupụ ya na mba ndị ọzọ. Ụdị Akwamiri nke ákwà Akwete bụ nke ndị ọzọ na-eji dị ka eriri úkwù maka ụmụ nwoke, kamakwa dị Ka ájá, mkpuchi oche, na dị hiwere akpa.
n'etiti ndi akwete,a na-eji akwa egosi aku na uba Ma ọ bụ ike, na ụmụ nwanyị na-eyikarị ya dị ka ihe mkpuchi ma ọ bụ uwe ọdụm, n'agbanyeghị na ụmụ nwoke na-eyi ha mgbe ụfọdụ, ma maka ojiji kwa ụbọchị ma maka emume. .  Dịka ọmụmaatụ, enwere ike iji ákwà Akwete mee ihe dị ka ụtụ agbamakwụkwọ, yana ihe ịchọ mma maka ebe olili ozu ndị eze. Ojiji a na-eji ya eme ihe kwa ụbọchị na uwe, mkpuchi, ihe ịchọ mma mgbidi, na ihe ndina.
Dị ka omenala si dị, a ga-eji ákwà raffia a kpụrụ akpụ mee ihe maka ebumnuche masquerade, uwe agha, na uwe ememe. A na-eji ákwà a kpụrụ akpụ eme ihe maka ejiji nkịtị dị ka uwe kwa ụbọchị. Otú ọ dị, n'oge a, enwere ike iji ụdị abụọ ahụ mee ihe na ejiji nkịtị.
Motifs
thumb|252x252px|Akwete Ákwà egosiri na Brooklyn Museum, nke e ji ogho azụmahịa mee, 63 x 82in Ndị na-akpa ákwà na Akwete na'azọrọ na ha maara ihe karịrị otu narị ihe dị iche iche mana a na - ejikarị ihe atọ ma ọ bụ anọ n'otu oge n"otu akwa. Dị ka omenala si dị, a na-enye onye mepụtara ihe ọhụrụ ikike nwebisiinka na'edeghị ede. A na-akọwa nke a site n'akụkụ na'ike mmụọ nsọ nke mmepe nke ihe ndị dị na ọha mmadụ, a na na - ihe ụfọdụ a kpọrọ dị ka onyinye nke mmụọ sitere na chi.
.
N'ezie, chi dị iche iche na-enye onye na-akpa ákwà ikike nwebisiinka mbụ nke ụkpụrụ emepụtara. Motifs na gburugburu na-esitekarị na nrọ.
Ọnọdụ mmekọrịta mmadụ na ibe ya na-arụ ọrụ n'iyiri ákwà Akwete, a na'echekwa ihe ụfọdụ maka ndị eze, dị ka Ikaki, ma ọ bụ jiri ya mee ihe dị iche iji chebe ndị agha na - aga agha maọbụ ụmụ nwanyị dị ime, dịka ihe ngosi nke Ebébe. A na-echekwa usoro ụfọdụ maka ezinụlọ ma ọ bụ oge pụrụ iche n'ihi ọnọdụ ndị metụtara mmalite ihe. Ihe atụ ọzọ nke ọdịnala a bụ ákwà Nnadede. Akụkọ ọdịbendị na-akọwa nloghachi mmeri nke onye agha a ma ama na 1860s, onye nna ya nyere ya ákwà ahụ mgbe ọ laghachiri Akwete. A na-eji ụkpụrụ ahụ eme ihe naanị maka ọnọdụ na ememe eze, mana nke nta nke ọma ghọrọ ihe a na'ahụkarị na ịkpa ákwà Akwete. Mgbe Ndị Kraịst rutere Akwete, ndị na-akpa ákwà rụrụ ụkpụrụ nke e si nweta ya, nke pụtara ikpere n'ala. Ihe osise a gosipụtara Ndị Kraịst na-egbu ikpere n'ala na - na Ihe ndị ọzọ gụnyere nkwenkwe ọdịnala, akụkọ mgbe ochie, ngwá ọrụ nkịtị, ihe ụlọ, na osisi.
N'oge na-adịbeghị anya, usoro ịkpa ákwà Akwete amalitela igosi isiokwu ndị metụtara Naijiria n'ozuzu ya, na'iji imewe na agba nke ọkọlọtọ Naịjirịa, mkpuchi agha na ime emume Black Festival of the Arts na Najirịja.
Na omenala ọgbara ọhụrụ
N'oge a, ịkpa ákwà Akwete aghọwo ọrụ na nka nke ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị, Akwata na ndị mba ọzọ na-ekere òkè na ya. Ìgwè ndị ọzọ dị n'ógbè ahụ ghọrọ ndị na-akpa ákwà Akwete bụ Osimiri, Enugu, Ebony, na Benue steeti. N'adịghị ka ụkpụrụ ọdịnala Akwete, ọtụtụ ụmụ nwoke si na steeti Benue. Na-akpa akwa akwete karịa ụmụ nwanyị. Na mgbakwunye, iji mangrove na ihe ndị raffia eme ihe na-eme ka ọ dị mfe ịkekọrịta usoro ịkwa akwa ma nyere aka na nka na-eto eto na steeti abia.
Akwete bụ otu n'ime obodo ole na ole a na-eji akpa ákwà na-aga nke ọma, n'ihi na ọnụ ọgụgụ ndị inyom na-akpa akwa na mpaghara ndị ọzọ na Nigeria agbadala n'afọ ndị na-adịbeghị anya.
Ọtụtụ obodo dị na Naịjirịa amalitela n'ụwa niile na-eme na ịkwalite ịkpa akwa akwete iji mee ka nka na usoro dị mkpa na ụlọ ọrụ ọgbara ọhụrụ. Ekwueme federal university ndufu nke dị na south east Nigeria hiwere otu ebe lekwasịrị anya n'ịkwa akwa na ịgba ume omenala ndị akwete, yana ịkụzi usoro ịkwa áwakọ Akwate, nke na-ekpuchi ọzụzụ ruru otu afọ. Mahadum ahụ na-agba ụmụ akwụkwọ ume iyi ákwà Akwete na Sunday Dress ma na'inye ndị ọbịa dị mkpa ájá ndị e mepụtara dị ka onyinye. Usoro mahadum ahụ na-akwado agụmakwụkwọ ka mma, na'ikwe ka ụmụ akwụkwọ chụsoo azụmahịa ahụ mgbe ha nọ n'ụlọ akwụkwọ, ma na mberede na omenala nke ịnyefe usoro site n"ọgbọ ruo nʼọbara. Nke a na-eme ka ndị ọzọ nyochaa ọrụ ahụ. Ịmụta ịkpa ákwà na-aghọkwa ihe nlereanya nke agụmakwụkwọ nke na'ịbawanye ewu ewu.
Ntụaka
<references group="" responsive="1">
Ịgụ ihe ọzọ
Òtù:Nka Igbo Òtù:Pages with unreviewed translations
Is Democracy Possible?
'Ọchịchị onye kwuo uche ya Ọ̀ ga-ekwe omume? Ihe ọzọ e si eji eme ihe maka ndọrọ ndọrọ ọchịchị' bụ akwụkwọ nke onye ọkà ihe ọmụma Australia bụ John Burnheim nke na-akọwa ihe ọzọ na ọchịchị onye kwuo uche ya. N'ịbụ nke e bipụtara n'afọ 1985, e mechara bipụta ọrụ ahụ na mmeghe ọhụrụ n'afọ 2006, na ọzọ dị ka akwụkwọ e-akwụkwọ n'afọ 2014.
Nchịkọta
E nwere ihe atọ dị mkpa na ọnọdụ ahụ akọwapụtara n'akwụkwọ ahụ, nke ọ bụla n"ime ha na-egosi ọpụpụ dị egwu site na nyocha ọdịnala na nke oge a nke nsogbu ndị na'ihu anyị [onye?[Ihe e dere n'ala ala peeji]
Akụkụ abụọ nke mbụ gụnyere mgbochi steeti na mgbochi ọchịchị nke ọnọdụ a ga-etolite. Burnheim megidere inye ndị otu ọ bụla nwere mpaghara mpaghara ma ọ bụ agbụrụ ikike ọchịchị, ọnọdụ nke megidere ọdịnala bụ isi nke nkà ihe ọmụma ndọrọ ndọrọ ọchịchị na usoro akụkọ ndọrọ ndọrọ ọchịchị. Ndị mmadụ n'otu n'otu na ọchịchị Burnheim ga-ahụ onwe ha dị ka akụkụ nke ọtụtụ mmemme mmekọrịta ọha na eze dị iche iche na obodo na-arụ ọrụ karịa obodo ọ bụla na-ejikọta ọnụ.N'echiche a, n'agbanyeghị ntụgharị site na nghọta nke obodo nke ndọrọ ndọrọ ọchịchị, njirimara otu na-anọgide na dị mkpa na Burnheim. Akụkụ nke atọ metụtara iwebata echiche Burnheim banyere ọchịchị onye kwuo uche ya, ọkachasị ịjụ ọchịchị aka ike maka nkwado ọnụ ọgụgụ.
Na-emegide steeti
Nke mbụ, Burnheim jụrụ ịdị n'etiti steeti ahụ, ma na echiche ndọrọ ndọrọ ọchịchị ma mmeri nke ọnọdụ anyị [onye?] ugbu a. Ụlọ ọrụ na-achịkwa ọtụtụ ọrụ dị n'etiti na'enye ihe nlereanya dị ugbu a maka iji ike ndọrọ ndọrọ ọchịchị na nchịkwa, site na steeti mba ruo na gọọmentị ime obodo. Ihe nlereanya a na-emebi ikike nke ndị na-eme mkpebi iji dozie nsogbu na ọkwa nke enwere ike idozi ha nke ọma. Enwere ike ịme mkpebi ndị a na-eme ugbu a n'ime ụlọ ọrụ multifunction dị otú ahụ kama site n'aka ndị nwere onwe ha, ụlọ ọrụ pụrụ iche nke a na-ahazi site na mkparita uka n'etiti onwe ha. N'ụwa nke oge a, ọ ga-adị mkpa ka ọtụtụ n'ime ndị ọchịchị ndị a nwee ikike zuru ụwa ọnụ.
Na-emegide ụzọ ndị ọzọ a na-eme n'obodo
Nke abuo, omume ochichi onye kwuo uche ya achọghị itinye aka na ndị mmadụ n'ozuzu ya. Ihe a chọrọ bụ ka ndị niile mkpebi a metụtara n'ụzọ ihe onwunwe kwesịrị ịnọchite anya nakwa na ha nwere ohere isonye na mkpebi ndị ahụ. Nke a na-ebute nsogbu nke ihe mmasị n'ọnọdụ ọ bụla a ga-anabata dị ka nke ziri ezi. Nke a na-ewelite nsogbu nke ihe ọdịmma n'ọnọdụ ọ bụla a ga-anabata dị ka ihe ziri ezi. Burnheim na-ekwu na nsogbu a anaghị edozi ya site n'aka ndị na'echiche ọchịchị onye kwuo uche ya. Na onye ọ bụla kwesịrị inwe ohere imetụta mkpebi ọkpụkpọ ọchụchọ ọkpụkpụ ha ziri ezi yiri ihe doro anya, mana Burnheim na-ekwusi ike na nkwurịta okwu ahụ na'ozuzu ya na mkparịta ụka nke omume ọchịchị onye kwuo uche ya: ọ dịghị onye kwesịrị itinye aka na mkpebi ebe ha enweghị mmasị ihe onwunwe ziri aga. Ọ bụrụ na echekwa ihe a chọrọ, nsonaazụ ya bụ ọchịchị aka ike, "n'echiche siri ike". Burnheim na-agbakwụnye na ụdị ọchịchị onye kwuo uche ya niile dị ugbu a, yana ụdị niile a tụrụ aro, ọ bụghị naanị na ọ na - na: ọ bụ naanị ikike ka ọ dị na ya. Omume nke ndị ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị na-azụ ahịa na vootu bụ nsonaazụ - na na a na - m na'azụ voolu m n'okwu m enweghị mmasị na ya maka vooli ọzọ n"okwu na ọ na
Demarchy: nnọchiteanya ọnụ ọgụgụ
Na mbido ọchịchị dị otú ahụ nwere ike ịmalite ịpụta site na omume hiwere nke ọma nke ịtọlite ndị juri ụmụ amaala ka ha nye ndụmọdụ gbasara amụma n'okwu ụfọdụ. N'ime ogologo oge nhazi nke kọmitii na usoro ha ga-emeghe ịgba aka site n'aka ndị chere na ọdịmma ha adịghị anọchite anya ya, na esemokwu ndị dị otú ahụ ga-ekpebi site na ụlọ ikpe nke nza họpụtara site na ọdọ mmiri nke ndị ọgbọ ha họpụtara na kọmitii na-arụ ọrụ dị ka. inwe àgwà ndị dị mkpa iji rụọ ọrụ ikpe.
Ihe ndị e dere n'èzí
Òtù:Akwụkwọ
Önwa mbu 4
Önwa mbu 4 bu ubochi nke 4th (ano) na onwa ana kpo Jenụwarị ma na afo nile. Na Gregorian calender, anyi nwere agugu ubochi 361 (362 na afo nke ana-kpo leap-year) du mgbe afo na agwu.
Onye wuru
Òtù:Önwa mbu
Cloudscape (ihe osise)
thumb|Ihe osise igwe ojii nke Jacob Isaakszoon van Ruisdael sere Na nka, igwe ojii bụ ihe ngosi nke igwe ojii ma ọ bụ eluigwe. Dị ka ọ na-adịkarị, dịka n'ihe atụ ndị a hụrụ ebe a, a na-egosi igwe ojii dị ka a na-ele ya anya site n'ụwa, mgbé mgbè na-agụnye naanị ihe zuru ezu nke ala iji tụọ aro ọnụ ọgụgụ, ntụziaka, ọnọdụ ihu igwe, na ányá (site na itinye usoro nke anya elu). A na-eji okwu cloudscape na skyscape eme ihe mgbé ụfọdụ, ọ bụ ezie na skysscape anaghị achọ ọhụụ nke igwe ojii.
Ya mèrè, na-ekwu màkà ihe ngosi Turner nke afọ 1999, ónyé na-enyocha nka nke New York Times Roberta Smith dere na, n'afọ 1966, "Museum of Modern Art guzobere ọrụ ndị na-ese ihe ... dị ka ndị na-ebute ụzọ nke Impressionism na abstraction nke ógè a. Ihe ngosi nke ugbu a bụ oriri nke Frankenthaleresque feather nke agba....". Smith gàrà n'ihu na-ekwu na ọrụ ndị dị otú ahụ "na-agbagwoju oke osimiri na mbara igwe anya na oke nke eserese, na-egosi ma nwee ihe ndị a na-apụghị ịghọta na ndị a na'amaghị ama". [1]
E nwèrè ụfọdụ ihe osise igwe ojii - dịka ọmụmaatụ, igwe ojii a ma ama nke Georgia O'Keeffe - ébé a na-ahụ igwe ojii site n'elu, dị ka a ga-asị na a na-ele ya ányà site na ụgbọelu.
Dị ka édémédé dị na ébé nrụọrụ weebụ nke Metropolitan Museum of Art si kwuo, "N'etiti ihe osise kachasị egwu na nke a maara nkè ọma nkè afọ ndị ikpeazụ nke O'Keeffe bụ igwe ojii ya nke ébé afọ 1960s na '70s. Ka ọ na-agagharị n'ụwa, ọ nwèrè obi ụtọ site na ọhụụ a hụrụ site na windo ụgbọelu. " N'okpuru ebe a, na ngalaba "njikọ mpụga", bụ njikọ na onyinyo agba nke nnukwu igwe ojii O'Keeffe nke akpọrọ Sky Above Clouds IV ( 1965; mmanụ na ákwà; 8 x 24 ft.; Art Institute of Chicago). Ụdị igwe ojii "nke ikuku na-ahụ" dị n'echiche nke ala elu, ma e wezụga na ọ dịghị anya ala ọ bụla: naanị igwe ojii na-acha ọcha, kwụ n'ime (na ọbụna n'okpuru) igwe na-acha anụnụ anụnụ.
Pan-Atlantic University
Usoro iheomume
Mahadum ahụ malitere dị ka Lagos Business School (LBS), nke e guzobere na afọ 1991. Gọmentị etiti kwadoro mahadum ahụ dị ka Mahadum Pan-African na afọ 2002, LBS ghọkwara ụlọ akwụkwọ mbụ ya. E wuchara Ajah Campus na afọ 2003 ma na afọ 2010 ọrụ malitere na ogige Ibeju-Lekki.
Na Septemba, na afọ 2011 mahadum ahụ malitere Virtual Museum of Modern Nigerian Art, ebe nrụọrụ weebụ nke Jess Castellote, onye na-ese ihe na Spain nke gụnyere ihe karịrị ọrụ 400 sitere n'aka ndị na-ese egwu 81, gụnyere ndị na-eme ihe nkiri Naijiria dị ka Aina Onabolu na Bruce Onobrakpeya na ndị na-emepụta ihe dị ka Richardson Ovbiebo na Babalola Lawson.
Na Nọvemba na Disemba, na afọ 2011 EDC, maka oge mbụ, gosipụtara Global Entrepreneurship Week (GEW), na usoro ihe omume na Lagos. Ọtụtụ ndị Naijiria nwere ebumnuche ịmalite azụmahịa, ọtụtụ ndị bịara nzukọ ahụ. EDC abụwo onye na-elekọta GEW maka Naịjirịa kemgbe ahụ. Ụlọ Ọrụ Mmepe nke Mahadum (EDC) na-arụ ọrụ na Ngalaba Small and Medium Enterprise (SME) nke International Finance Corporation (IFC) iji nye SME Toolkit Nigeria. Nke a na-enye ozi njikwa azụmahịa n'efu na ọzụzụ maka obere azụmahịa.
N'ọnwa Julaị afọ 2011, Praịm Minista Britain bụ David Cameron kwuru okwu na Mahadum Pan-Atlantic dị na Lagos, na-atụle enyemaka, azụmahịa na ọchịchị onye kwuo uche ya. O kwuru maka mpaghara azụmahịa n'efu nke Afrịka, yana mmụba azụmahịa na Britain.
Na Mee, na afọ 2013 a gbanwere aha ya ka ọ bụrụ Mahadum Pan-Atlantic, iji zere mgbagwoju anya na Mahadum pan-African nke African Union.
N'abalị iri na asaa n'ọnwa Nọvemba n'afọ 2014, Mahadum ahụ malitere mmemme agụmakwụkwọ mbụ ya na ụlọ akwụkwọ ọhụrụ ya na Ibeju-Lekki.
N'abalị iri na itoolu n'ọnwa Ọktoba n'afọ 2019, ụlọ ngosi nka nke Mahadum Pan-Atlantic, YSMA ga-emeghe maka ọha na eze na ihe ngosi abụọ n'otu oge.
Foto
thumb|Pan Atlantic University Lagos Library
Kim Sajet
Akụkọ ndụ ya
Malite na Eprel 1, 2013, Sajet jere ozi dị ka onye nduzi nke Smithsonian's National Portrait Gallery na Washington D.C. Ọrụ a na-esote oge ọ bụ onye isi na onye isi oche nke Historical Society nke Pennsylvania. Tupu ọrụ ahụ, ọ bụ osote onye nduzi nke Pennsylvania Academy of Fine Arts ma nọrọ oge dị ka onye nlekọta na onye nduzi na ụlọ ngosi nka abụọ nke Australia.
Edensibịa
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Human trafficking in Madagascar
Ụmụaka, ọtụtụ n'ime ha si n'ime ime obodo, na-adabere n'ọnọdụ nke ịgba ohu n'ụlọ, mmegbu mmekọahụ azụmahịa, na ọrụ mmanye na Ngwuputa, ịkụ azụ, na ọrụ ugbo n'ime mba ahụ. Ọtụtụ ịzụ ahịa ụmụaka na-eme site na itinye aka nke ndị ezinụlọ, mana ndị enyi, ndị na-ahụ maka njem, ndị nduzi njem, na ndị ọrụ ụlọ nkwari akụ na-emekwa ka ụmụaka bụrụ ohu. Nsogbu njem mmekọahụ ụmụaka dị n'obodo ndị dị n'ụsọ oké osimiri, gụnyere Tamatave, Nosy Be, na Diego Suarez, yana isi obodo Antananarivo; a na-ewe ụfọdụ ụmụaka maka ọrụ n'isi obodo ahụ site na iji ọrụ aghụghọ dị ka ndị na-eje ozi na ndị na-eje ozi tupu a manyere ha n'ahịa mmekọahụ n'ụsọ oké osimiri. Isi mmalite nke ndị njem nleta mmekọahụ ụmụaka bụ mba France, Germany, na Switzerland. Ndị nne na nna na-ere ụmụagbọghọ n'alụmdi na nwunye, ụfọdụ n'ime ha bụ obere oge, ọtụtụ mgbe maka nnukwu ego.
Gọọmentị Madagascar anaghị agbaso ụkpụrụ kacha nta maka iwepụ ịtụ mgbere ahịa; Otú ọ dị, ọ na-eme mgbalị dị ukwuu ime nke ahụ. Kemgbe okpuru ọchịchị nke ọnwa Machị afọ 2009, ịlụso ịzụ ahịa mmadụ ọgụ enwetabeghị nlebara anya na Madagascar; ilekwasị anya na nso nso a na mmetọ nke ndị ọrụ ụlọ na mba Lebanon emebeghị ka gọọmentị nwee mmeghachi omume ọ bụla maka nsogbu ahụ. Mgbalị gọọmentị na-emegide ịtụ mgbere ahịa ezughi oke ma belata n'ime afọ ahụ - ọkachasị n'akụkụ ikpe ndị omekome na-atụ mgbere ahịa, ịchọpụta na ichebe ndị metụtara, na ime ka ọha na eze mara nsogbu ahụ - ebe njupụta nke ndị isi na-etinye aka na ịtụ mgbere ahịa mmadụ bịara pụta ìhè. Enweghị ọchịchọ ndọrọ ndọrọ ọchịchị, ikike ụlọ ọrụ, na ọzụzụ dị mkpa nọgidere bụrụ ihe mgbochi dị ukwuu iji meziwanye arụmọrụ mgbochi ịzụ ahịa, ọkachasị na-emetụta ịdị irè nke ọrụ ndị mmanye iwu; gọọmentị enweghi ike inyocha ma ọ bụ kpee ndị na-atụ mgbere ahịa ikpe n'afọ 2009. Ya mere, e debere Madagascar na Tier 2 Watch List. Ụlọ ọrụ US State Department na-enyocha ma na-alụso ịtụ mgbere ahịa mmadụ ọgụ tinyere mba ahụ na "Tier 2 Watchlist" n'afọ 2017.
Mkpesa
Mgbalị ndị mmanye iwu nke gọọmentị Malagasy na-emegide ịtụ mgbere ahịa belatara kemgbe ọtụtụ afọ, ebe ọ na-akọghị nyocha ma ọ bụ ikpe nke ndị omekome na-azụ ahịa. Iwu mgbochi ịtụ mgbere ahịa No. 2007-038 machibidoro ụdị ọ bụla nke ịzụ ahịa mmadụ, ọ bụ ezie na ọ na-enye naanị ntaramahụhụ maka ịzụ ahịa mmekọahụ; ndị a sitere na afọ abụọ ruo mkpọrọ ndụ, ntaramahụhụ ndị siri ike ma kwekọọ na ndị e nyere maka mpụ ndị ọzọ dị egwu, dị ka ndina n'ike. Nkeji edemede 262 nke Iwu Ọrụ na-eme ka ịzụ ahịa ndị ọrụ bụrụ mpụ, nke ọ na-enye ntaramahụhụ na-ezughị oke nke mkpọrọ otu afọ ruo afọ atọ. Iwu 2007-563 machibidoro ma nye obere ntaramahụhụ nke mkpọrọ afọ abụọ maka ụdị dị iche iche nke ịzụ ahịa ụmụaka, gụnyere ịgba akwụna, ịgba ohu n'ụlọ, na ọrụ mmanye. Gọọmentị ejighị iwu ya megide ịtụ mgbere ahịa taa ndị na-atụ mgbere ahịa ahụhụ. Nhazi na-adịghị mma n'etiti ndị ozi, enweghị ịkekọrịta data n'etiti ndị isi na mpaghara na ọkwa mba, na enweghị iwu onye isi ala na-edepụta ma na-enye iwu ka e jiri ya na ọkwa mpaghara gbochiri mmejuputa iwu ahụ. Gọọmentị enyochaghị ma ọ bụ kpee ikpe maka ọrụ mmanye n'oge akụkọ ahụ.
Gọọmentị Madagascar kwụsịrị ọrụ nke ọtụtụ ụlọ ọrụ na-ahụ maka ọrụ na-etinye aka na ịtụ mgbere ahịa mmadụ n'afọ ahụ, mana agbanyeghị nkwa ya ime nyocha nke azụmahịa ndị a. N'ọnwa Nọvemba afọ 2009, gọọmentị guzobere mmachibido iziga ndị ọrụ na Lebanọn, mana e mezughị ya nke ọma, ikekwe n'ihi njikọ aka nke ndị ọrụ gọọmentị dị elu; a kọrọ na ndị ọrụ obodo na Mịnịstrị nke Ọrụ nwere ụlọ ọrụ iri. A na-akọkwa na ndị ọrụ gọọmentị na-enyere ụlọ ọrụ na-enweghị ikikere aka inweta akwụkwọ njem aghụghọ. Ihe akaebe na-egosi na e nwekwara njikọ aka gọọmentị na-enye ohere ka ndị na-agba akwụna ụmụaka na-arụ ọrụ, ọkachasị na Nosy Be. Ndị uwe ojii obodo nọgidere na-ala azụ ịchụso ịzụ ahịa mmekọahụ ụmụaka na mpụ njem mmekọahụ ụmụaka, ikekwe n'ihi nrụrụ aka siri ike, nrụgide sitere n'aka ndị obodo, ma ọ bụ egwu nke ihe omume mba ụwa. Gọọmentị emeghị ihe ọ bụla megide njikọ aka gọọmentị na ịtụ mgbere ahịa mmadụ n'oge akụkọ ahụ.
Nchedo
Gọọmentị mba Malagasy mere mgbalị na-adịghị ike iji hụ na e nyere ndị metụtara ohere ịnweta ọrụ dị mkpa ma ọ naghị arụ ọrụ mmemme enyemaka ndị metụtara ya. Ihe ka ọtụtụ n'ime ndị na-azụ ahịa a chọpụtara n'afọ 2009 bụ ndị ụlọ ọrụ NGO na-elekọta aka. Madagascar enweghị usoro iji chọpụta ndị na-azụ ahịa n'etiti ndị na-adịghị ike ma ọ bụ na-akpọga ndị na-ahụ maka nlekọta. Otú ọ dị, Mịnịstrị nke Ahụike nke mpaghara Child Rights Protection Networks - nke toro site na mmekorita ya na UNICEF iji tinye obodo 761 n'afọ 2009 - kpọkọtara ụlọ ọrụ gọọmentị, ndị mmanye iwu, na NGO iji mejupụta ọrụ a. Netwọk ndị a haziri ọrụ nchedo ụmụaka, chọpụta ma kọọ ikpe mmetọ, ma nyere ụfọdụ ndị na-azụ ahịa aka ịnweta ọrụ mmekọrịta mmadụ na ibe ya na iwu. A kpọchiri ndị si mba Lebanọn lọta ozugbo n'ụlọ ọgwụ na-ahụ maka ọrịa uche ma ghara inye ha ọrụ mmekọrịta mmadụ na ibe ya ma ọ bụ iwu kwesịrị ekwesị. Onye nnọchi anya na-asọpụrụ Madagascar na Beirut mere obere mgbalị iji soro ụlọ ọrụ ndị ọrụ na-arụ ọrụ ma kpọga ndị mba Malagasy metụtara n'ụlọ ọrụ NGO dị na Beirut. Gọọmentị zigara onye ọrụ site na ụlọ ọrụ nnọchiteanya ya na Paris gaa Beirut iji mee nnyocha banyere mmetọ nke ndị ọrụ ụlọ Malagasy na Lebanon, mana ha emeghị ihe iji malite mmekọrịta mba abụọ na Gọọmentị Lebanon gbasara nchedo na ọgwụgwọ iwu maka ndị ọrụ a na-emegbu emegbu. Gọọmentị enyeghị ndị na-azụ ahịa ntaramahụhụ maka omume iwu na-akwadoghị mere kpọmkwem n'ihi ịzụ ahịa ha, mana egosighi ihe akaebe na ọ gbara ha ume inye aka na nyocha na ikpe nke ndị na-erigbu ha. Gọọmentị enyeghị ụzọ iwu ọzọ iji wepụ ndị ahụ metụtara na mba ebe ha ga-eche ihe isi ike ma ọ bụ ntaramahụhụ ihu.
Mgbochi
Mgbalị gọọmentị iji gbochie ịtụ mgbere ahịa belatara n'afọ ahụ, ọkachasị na mpaghara mmata ọha na eze. Kọmitii na-ahụ maka mgbochi ịzụ ahịa nke onye isi ala kwụsịrị ịrụ ọrụ na mbido afọ 2009. Ụlọ ọrụ gọọmentị nke Antananarivo nke dị na Manjary Soa Center wepụrụ ọnụ ọgụgụ ụmụaka a na-amaghị ama site na ụdị ọrụ ụmụaka kachasị njọ ma nye ha agụmakwụkwọ ma ọ bụ ọzụzụ ọrụ aka. Ụlọ ọrụ abụọ ọzọ mepere na Toliara na Toamasina n'afọ 2009 ma bụrụ naanị mmemme gọọmentị kwadoro n'ụzọ zuru ezu iji lụso ọrụ ụmụaka ọgụ. Ọ bụ ezie na Kọmitii mpaghara itoolu na-alụso ọrụ ụmụaka ọgụ rụrụ ọrụ iji mụbaa nhazi n'etiti ụlọ ọrụ gọọmentị, NGO, na ILO / IPEC n'okpuru usoro nke National Action Plan for the Fight Against Child Labor, ndị nyocha ọrụ ụmụaka ise nke Ministry of Labor ezughị iji kpuchie ebe karịrị Antananarivo ma ọ bụ na ngalaba akụ na ụba na-enweghị usoro. Mịnịstrị ahụ emeghị nyocha ọrụ ụmụaka na-eme mkpesa ma ghara inye ozi ọ bụla gbasara ọrụ ụmụaka, ma ọ bụrụ na ọ dị, kpughere n'oge nyocha mgbe niile. Gọọmentị gara n'ihu na-ekesa ndị njem mba ụwa na-abata akwụkwọ ozi na akwụkwọ nta omenala nke nwere ịdọ aka ná ntị zuru ezu banyere ihe ga-esi na njem mmekọahụ ụmụaka pụta. N'afọ 2009, gọọmentị boro onye mba France ebubo ndina n'ike na nrụrụ aka nke nwatakịrị mgbe ọ kwụrụ ụgwọ maka mmekọahụ ya na ọtụtụ ụmụagbọghọ.
Olutosin Araromi
Olutosin Araromi (amụrụ ụbọchị asatọ nke Jenụwarị na afọ nari iri itoolu iri itoolu na atọ) bụ onye Naijiria-Amerịka na-eme ihe ngosi na onye na-eme asọmpi ịma mma, e kpuwere ya okpueze kacha mma na Naijiria Universe afọ puku abụọ iri na itoolu. Ọ nọchitere anya Naijiria na Miss Universe nke afọ puku abụọ iri na itoolu.
Ndụ onwe onye
A mụrụ ya ma zụlite ya na New Jersey, United States, o nwere nzere bachelọ na Health and Human Services na Mahadum Montclair State.
Ọ meriri Nwa agbọghọ Kachasị Mma Na Nijiria Universe na afọ puku abụọ iri na itoolu, emume a mere ụbọchị iri na otu nke onwa October na Gabriel Okara Cultural Center Yenegoa, Bayelsa. ọ nọchitere anya Taraba steeti.
Edensibịa
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Elma Mbadiwe
Elma Kenechukwu Mbadiwe bụ onye na-eme ihe nkiri Naijiria ama ama dị ka Elma Mbadiwe.
Akụkọ ndụ
Elma bụ onye omere amuru n'Imo steeti na- eme mmemme ụbọchị ọmụmụ ya na Jenụwarị 28, nke afọ ọ bụla. . O si Imo State, Nigeria.
Agụmagu akwụkwọ
Elma nwetara nzere bachelọ na Mass Communication si The Redeemer's University Nigeria, Ede, Osun State. O nwekwara diplọma na Acting for Screen si Royal Arts Academy, Surulere, Lagos.
Otuto
A họpụtara Elma Mbadiwe maka onye na-eme ihe nkiri kacha mma n'oge mbipụta 2018 nke Best of Nollywood Awards. Nhọpụta a bụ n'ihi ọrụ ọ rụrụ na ihe nkiri LBGT Anyị anaghị ebi ebe a ọzọ nke nwere nhoputa iri na otu.
Njikọ mpụga
Elma Mbadiwe at IMDb Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Phoenix Fund
Phoenix Fund (Фонд "Феникс") bụ ụlọ ọrụ nchekwa anụ ọhịa na oke ohia nke Russia na-eje ozi na mpaghara Russia Far East, ọkachasị Primorski Krai na Khabarovsk Krai. Mpaghara a na-agụnye ụdị dị iche iche dị iche iche n'ụwa, gụnyere Amur leopard, tiger Siberia, na anụ ndị ọzọ, yana ọtụtụ ebe echedoro echedoro gụnyere ogige ntụrụndụ mba, ebe mgbaba anụ ọhịa, na ihe nchekwa okike.
Ọ bu ndị nchekwa Russia na US tọrọ ntọala Phoenix Funds ma debanye aha na Vladivostok dị ka ndị na-abụghị ndị Russia, ndị na-abụghị ndị gọọmentị na March 1998. Ọ bụ isi na Vladivostok.