cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Youth unemployment
Ọgba aghara ndọrọ ndọrọ ọchịchị na mmụba nke mmefu ego ọha na eze
Enweghị ọrụ ndị ntorobịa nwekwara ụgwọ na-apụtaghị ìhè, gụnyere ịkwaga mba ọzọ. Ndị na-eto eto na-ahapụ mba ha na-enwe olileanya ịchọta ọrụ n'ebe ọzọ. Ọkụ ụbụrụ a emeela ka asọmpi mba na-emebi, ọkachasị na Europe.
Enweghị ihe ọhụrụ
Nsogbu akụ na ụba emeela ka asọmpi zuru ụwa ọnụ belata. "E nwere ihe ize ndụ nke enweghị nkà na nkà ebe ọ bụ na ọtụtụ ndị gụsịrị akwụkwọ na mahadum enweghị ike ịchọta ọrụ na itinye ihe ọmụma na ikike ha n'imepụta ihe ọhụrụ na inye aka na uto akụ na ụba". Ihichapụ ndị na-eto eto n'ahịa ọrụ pụtara enweghị echiche dị iche iche, ihe okike na ihe ọhụrụ ha na-enye. Echiche ọhụrụ a dị mkpa maka ndị were mmadụ n'ọrụ iji kwalite atụmatụ ọhụrụ na echiche ọhụrụ. Ya mere, ịlụ ọgụ megide enweghị ọrụ ndị ntorobịa bụ isi ihe iji nọgide na-arụ ọrụ akụ na ụba nke mba.
Mkpọrọ na ọnwụ
Nnyocha e mere n'afọ 2015 gosiri na 'Summer Youth Employment Program' nke New York City belatara ohere ndị sonyere nwere ịga mkpọrọ na ohere nke ịnwụ.
Ìhè ndị si ná ụgwọ ọrụ kacha nta
Nnyocha akụ na ụba na-egosi na ụgwọ ọrụ kacha nta na-eme ka enweghị ọrụ ndị ntorobịa na ahịa ọrụ asọmpi maka ọrụ ndị ntụrụndụ na-enweghị nkà, nakwa na ntinye na-egbu oge n'ahịa ọrụ (maka ndị ntorobịa enweghị ike inweta ọrụ) na-eduga na mbelata ohere ọzụzụ ma si otú a belata ego ndụ. Otú ọ dị, nnyocha na-egosikwa na "ịmanye ụgwọ ọrụ kacha nta nwere ike ịbawanye ego ndị ntorobịa na-arụ ọrụ na-enweta ma ọ bụrụ na ewepụghị oge ọrụ ha iji meghachi omume na ụgwọ ọrụ kacha ala" na "ụgwọ ọrụ kacha nta nwekwara ike ịba ụba ego ndị ntụrụndụ na-enweta na ma ọ bụrụgodị na uru maka ndị na-arụkọ ọrụ karịrị ihe ndị na-enweghị ike ịchọta ọrụ". Dị ka usoro iwu iji kwado ndị ọrụ na-eto eto na-enweghị nkà, onye na-ahụ maka akụ na ụba Charlene Marie Kalenkoski na-atụ aro na "kama ụgwọ ọrụ kacha nta, ndị na-eme iwu kwesịrị iji ụzọ na-adịchaghị mgbagwoju anya iji kwado ụmụ agbọghọ na-enweghị ikike, dị ka ego ma ọ bụ enyemaka. "
Ọrụ nke iwu ahịa ọrụ na ụlọ ọrụ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/76/Job_Advertisement_Board_in_Shenzhen_-01.jpg/220px-Job_Advertisement_Board_in_Shenzhen_-01.jpg|thumb|Ụlọ Ọrụ Mgbasa Ozi na Shenzhen -01 Ọrụ nke iwu ahịa ọrụ na ụlọ ọrụ dịgasị iche site na mba ruo mba. Nke a bụ akụkọ dị mkpirikpi nke atụmatụ ndị dị mkpa e mere n'oge na-adịbeghị anya iji mee ka ndị ntorobịa nwee ike inweta ọrụ. Nke mbụ, a chọrọ nchebe ọrụ dị mma maka ndị ọrụ na-adịgide adịgide na ndị na-adịru nwa oge. Ọ ga-ahụ na ndị na-eto eto na-enweghị ahụmịhe ọrụ nwere ike igosi ikike na nkà ha wee jiri nwayọọ nwayọọ na-aga n'ihu na-arụ ọrụ mgbe niile. Ọ ga-akwalite mmeso nhata n'etiti ndị ọrụ na-adịgide adịgide na ndị na-adịru nwa oge ma nyere aka lụso ọrụ na-abụghị nke onwe ọgụ. Atụmatụ a emeela ka ọtụtụ mkparịta ụka banyere nkwekọrịta na-agbanwe agbanwe a ga-emepụta ma nye ndị ntorobịa. Nke abụọ, mkparịta ụka na-elekwasị anya na ọkwa na mgbasa nke nkwado ego enyere ndị ntorobịa na-enweghị ọrụ. Ọ bụ ezie na mba ụfọdụ na-atụle ịmegharị nkwado ha site na enyemaka ego kpọmkwem gaa na ọzụzụ ego, ndị ọzọ na-abawanye nkwado ha na-ejikọta ya na ọrụ siri ike nke ọchụchọ na ọzụzụ. Nke atọ, Gọọmentị na-aga n'ihu na-etinye ndị were mmadụ n'ọrụ na ndị na-enye ọzụzụ iji mepụta ụzọ zuru oke maka enweghị ọrụ ndị ntorobịa ma nye mmemme siri ike na-elekwasị anya na agụmakwụkwọ mgbazi, ahụmịhe ọrụ na ntụziaka ndị okenye.
Otu Active Labour Market Policy (ALMP) nke ọtụtụ gọọmentị kwusiri ike na mgbalị iji dozie enweghị ọrụ bụ iji nyere ndị na-enweghị ọrụ aka ịghọ ndị na-arụ ọrụ onwe ha. Nnyocha dị iche iche nke Europe egosila nnukwu ihe ịga nke ọma nke mmemme ndị a n'ihe gbasara ịmepụta ọrụ na ọdịmma zuru oke.
TVET na agụmakwụkwọ ọrụ aka
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cf/TVET_as_a_proportion_of_all_upper_secondary_programmes.svg/220px-TVET_as_a_proportion_of_all_upper_secondary_programmes.svg.png|thumb|TVET dị ka pasent nke mmemme sekọndrị niile E meela ikpe ahụ n'ime afọ ole na ole gara aga na mkpa ọ dị inye ndị ntorobịa ọzụzụ teknụzụ iji kwadebe ha kpọmkwem maka ọrụ. TVET na agụmakwụkwọ ọrụ aka ga-enyere aka idozi nsogbu nkà. Mba ụfọdụ gụnyere Switzerland, Netherlands, Singapore, Austria, Norway na Germany enweela ihe ịga nke ọma n'ịzụlite agụmakwụkwọ ọrụ aka ma belata enweghị ọrụ ndị ntorobịa ruo ọkara nke OECD.
A na-ekwukarị ihe kpatara atọ maka ihe mere agụmakwụkwọ ọrụ aka ji bụrụ akụkụ nke mmemme ndọrọ ndọrọ ọchịchị iji lụso enweghị ọrụ ndị ntorobịa ọgụ:
A chọpụtakwala nkà ntọala dị ka isi ihe maka mgbanwe na-aga nke ọma na ọrụ. "N'ime mba OECD, nsonaazụ PISA na-egosi na ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ otu n'ime ụmụ akwụkwọ ise anaghị eru ọkwa kachasị mma iji rụọ ọrụ na ọha mmadụ taa". Na nkezi, pasent 20 nke ndị na-eto eto na-ahapụ tupu ha agwụcha ọkwa agụmakwụkwọ sekọndrị dị elu. Mmụta ọrụ aka na-ezube ịkụzi nkà ntọala, yana inye nhọrọ ọzọ maka ụzọ agụmakwụkwọ n'ozuzu ya na ọzụzụ ọrụ bara uru.
Ịkụzi nkà nke narị afọ nke 21
Usoro agụmakwụkwọ na-arụ ọrụ dị mkpa na arụmụka banyere nsogbu ahịa ọrụ ndị ntorobịa. Ihe doro anya bụ na ọ dị mkpa inwe mgbanwe dị ukwuu n'ihe anyị na-akụzi na n'ụzọ anyị na-akụziri. Otu ụzọ a ma ama nke ndị nkụzi dị iche iche na-ewere bụ ịgbanwe nkuzi site na nkuzi na-elekwasị anya na ihe ọmụma gaa na nkuzi-elekwasịwasị anya na nkà. "Iji mee ka mgbanwe ahụ pụta ìhè site na ọdịnaya na usoro mmụta dị mma nke ọdịnaya na nkà, ndị na-enye agụmakwụkwọ kwesịrị ime ka ọ bụrụ ebumnuche ha ịmepụta usoro nkà nduzi nke na-enye ndị nkuzi na ndị prọfesọ ohere ịhụ ụdị nkà na ọdịnaya ha kwesịrị inye ụmụ akwụkwọ ha. Ụlọ akwụkwọ agụmakwụkwọ niile kwesịrị ịrụ ọrụ iji nabata ma ọ bụ mepụta usoro nkà kwesịrị ekwesị nke kwekọrọ na ahịa ọrụ, nke na-agbanwe agbanwe maka ndị nkụzi iji gbanwee isiokwu ma ọ bụ ọkwa ha. Ọzọkwa, usoro a kwesịrị ịrụ ọrụ dị ka akwụkwọ dị ndụ nke ụlọ akwụkwọ na mahadum nwere ike ịgbanwe iji kwekọọ na obodo ha ma ọ bụ iji kwado mgbanwe na ahịa."
Ịchụnta ego
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8e/Media_Entrepreneurship_Definition.jpg/220px-Media_Entrepreneurship_Definition.jpg|thumb|Nkọwa nke Mgbasa Ozi Mgbe ị na-eburu n'uche mkpa ọ dị ịkwalite asọmpi site na ihe ọhụrụ na ihe okike, ọmụmụ ndị na-adịbeghị anya akwadowo maka ọchụnta ego dị ka ihe ngwọta dị irè maka enweghị ọrụ ndị ntorobịa. Site na nhazi ziri ezi na usoro nchịkwa dị mfe, ndị na-eto eto nwere ike ịmepụta ụlọ ọrụ dị ka ụzọ ịchọta ma mepụta ọrụ ọhụrụ. Dị ka OECD si kwuo, obere ụlọ ọrụ na ụlọ ọrụ ndị dị n'etiti bụ ndị isi na-ewe mmadụ n'ọrụ taa na 33% nke ọrụ ndị e mepụtara n'ime afọ iri gara aga. Ọ na-egosi na nnukwu ụlọ ọrụ anaghịzi anọchite anya isi ihe na-eweta ọrụ nakwa na ọ dị mkpa ịkwadebe ndị na-eto eto maka ọdịbendị ọchụnta ego. A na-elekarị nhọrọ a anya dị ka ụzọ isi nye ndị na-eto eto ike iwere ọdịnihu ha n'aka ha: ọ pụtara itinye ego n'ịkụziri ha nkà idu ndú na njikwa ha chọrọ iji bụrụ ndị na-emepụta ihe na ndị ọchụnta ego. Nkà ndị a gụnyekwara: nkwurịta okwu, ịrụkọ ọrụ ọnụ, mkpebi, nkà nhazi na obi ike onwe onye.
Ihe ngwọta a na-ejikọta ya na ahịa ọrụ na ụkpụrụ dịka a ka ga-eme ọtụtụ mgbanwe iji hụ na ahịa ahụ na-agbanwe agbanwe iji kpalie ndị na-eto eto ịmepụta ụlọ ọrụ. Ụtụ isi na nkwalite azụmaahịa bụ isi iji kwado ndị ọchụnta ego na-eto eto n'ịmepụta na ịbawanye azụmaahịa ha.
Nnyocha usoro nyochara ihe akaebe banyere ịdị irè nke ụdị ntinye aka dị iche iche iji melite nsonaazụ ahịa ọrụ nke ndị ntorobịa. Ihe akaebe na-egosi na ntinye aka n'ọrụ ndị ntorobịa n'ozuzu ya na-eme ka ọrụ na ego a na-enweta na-abawanye, mana mmetụta dị obere ma na-agbanwe agbanwe. Nnyocha a chọpụtara na ntinye aka maka nkwalite ọchụnta ego na ọzụzụ nkà na-egosi ihe dị mma, na ụfọdụ ọnụ ọgụgụ dị ịrịba ama, mmetụta, ebe mmemme na-enye ọrụ ọrụ na ọrụ enyemaka na-egosi mmetụta na-enweghị isi. Ịrụ ọrụ na-adabere n'akụkụ ndị gbara ya gburugburu gụnyere mba, imewe mmemme, na njirimara nke ndị nnata.
Enyemaka maka ndị ntorobịa na mgbanwe gaa n'ụwa ọrụ
Ọtụtụ nnyocha egosiwo na anaghị enye ndị na-eto eto ndụmọdụ zuru oke banyere ohere metụtara ọrụ, nkà dị mkpa na ụzọ ọrụ. Tupu ha ahapụ agụmakwụkwọ, o yiri ka ọ dị oke mkpa na ha nwere ike ịnweta ozi a iji kwadebe nke ọma maka ihe ha ga-atụ anya na ihe a na-atụ anya ya. Ezigbo nduzi ọrụ yana atụmanya ahịa ọrụ kwesịrị inyere ndị na-eto eto aka ịhọrọ ọrụ ka mma. Ụfọdụ ndị na-eto eto na-ahọrọ ịmụ ubi nke na-eweta ohere ole na ole maka ọrụ n'ọdịnihu. Gọọmentị, ndị were mmadụ n'ọrụ na ndị na-enye ọzụzụ kwesịrị ịrụkọ ọrụ ọnụ iji nye ndị ntorobịa ụzọ doro anya. N'otu aka ahụ, a ga-emepụta mmemme iji mee ka ndị na-eto eto banye n'ụwa ọrụ. N'ebe a, agụmakwụkwọ ọrụ aka na usoro mmụta egosila na omume na ọzụzụ n'ọrụ nwere ike inwe mmetụta dị mma.
Knxwledge
Glen Earl Boothe (amụrụ na Machị 8, 1988), nke a maara dị ka Knxwledge (nke a na-akpọ "ihe ọmụma"), bụ ónyé America na-emepụta ihe ndekọ hip hop na ónyé na-ede egwu nke dị na Los Angeles, California. Kemgbe afọ 2009, o nweela ihe karịrị 100 ntọhapụ site na Bandcamp. N'afọ 2010, o wepụtara abọm izizi ya bụ Klouds site na All City. N'afọ 2012, o wepụtara nchịkọta egwu 53 na cassette, nke Leaving Records wepụtara. Abụ ya na-abụkarị ngwakọta nkè ụdị dị íchè íchè, dị ka jazz, mkpụrụ obi, hip hop ochie, na rap nke oge a.
N'afọ 2015, o wepụtara abọm izizi ya màkà Stones Throw Records, Hud Dreems, ma mepụta egwu "Momma" na Kendrick Lamar's junior release, To Pimp a Butterfly, nke gárá n'ihu merie Best Rap Album na 58th kwa afọ Grammy Awards na 2016. Ọrụ ya na Anderson.Paak dị ka duo NxWorries enwetala otuto dị egwu. Na Machị 2020 ọ wepụtara 1988, abọm nke abụọ ya màkà Stones Throw.
Edensibia
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Yemisi Aribisala
Yemisi Aribisala (amụrụ ya na ụbọchị 27 na ọnwa Eprel na afọr 1973) bụ onye edemede Naijiria, onye edemede, onye na-ese ihe, na onye na-ede ihe oriri. A kọwaala ya dị ka onye nwere "olu na-enweghị egwu, nke nwere ọgụgụ isi, na nke na-enweghị mgbaghara" Ọrụ ya gosipụtara na The New Yorker, Vogue magazine, Chimurenga, Popula, Google Arts & Culture, The Johannesburg Review of Books, Critical Muslim 26: Gastronomy, Sandwich Magazine (The African Scramble), The Guardian (UK), Aké Review, na Olongo Africa.
Aribisala bụ onye a ma ama maka ọrụ ya n'idepụta nri Naijiria dị ka ebe mbata na-eche echiche na nghọta ọdịbendị na ọha mmadụ. Akwụkwọ mbụ ya, Longthroat Memoirs: Soups, Sex, and the Naijiria Taste Buds, meriri John Avery Prize na André Simon Book Awards n'afọ 2016. Ọrụ ya apụtawokwa na New Daughters of Afrịka: An International Anthology of Writing by Women of Afrịka Descent (nke Margaret Busby dezigharịrị); In the Kitchen: Essays on Food and Life, na The Best American Food Writing 2019 (nke Samin Nosrat dezigharị).
Ndụ na ọrụ
Aribisala gara Mahadum Wolverhampton, England, ebe ọ nwetara akara ugo mmụta n'iwu n'afọ 1995. O mechara nweta nzere masta na Legal Aspects of Maritime Affairs and International Transport na Mahadum Wales, Cardiff, n'afọ 1997.
Ide ihe
Ọ bụ onye nchịkọta akụkọ nke akwụkwọ edemede na ọdịbendị Naijiria Farafina Magazine.
Site na afọr 2009 ruo na afọr 2011, ọ bụ onye na-ede akụkọ nri na akwụkwọ akụkọ 234Next, nke na-adịghịzi adị ugbu a, ebe ọ nwetara nlebara anya ọha na eze, na-ede n'okpuru aha "Yẹ́misí Ogbe". Ọ na-enye aka mgbe niile na akwụkwọ edemede, gụnyere Chimurenga Chronicle, akwụkwọ akụkọ ọdịbendị avant-garde.
Ihe Ndị E Mere n'Ọdụ Ụtọ
N'abalị iri atọ na otu n'ọnwa Ọktoba n'afọ 2016, Cassava Republic Press bipụtara akwụkwọ edemede mbụ nke Aribisala na Naịjirịa. A kpọrọ ya Longthroat Memoirs: Soups, Sex, and the Naijiria Taste Buds, nchịkọta nke edemede na-enyocha " ndọrọ ndọrọ ọchịchị ọdịbendị na agụụ mmekọahụ nke nri Naijiria". A nabatara ya nke ọma, na-edepụta ya maka onyinye André Simon Food and Drink Book Award ma merie John Avery Award.
A na-ekwu ihe ndị a banyere ọrụ ya: "Ọ na-esiri ike ịsụgharị ihe site na okwu, mana Aribisala na-enwe ike ịkọwa ụtọ, ihe na-esi ísì ụtọ nke ihe dị iche iche na-esi ụtọ n'Afrịka n'ụzọ dị ịtụnanya. " A kọwaala akwụkwọ ahụ dị ka "akụkụ akwụkwọ nri kwụ ọtọ, akụkụ akụkọ ọdịbendị, akụkụ njem, akụkụ nkwupụta nzuzo, ọ dị mgbagwoju anya ma dị omimi dị ka otu n'ime ofe Naijiria Aribisala na-akọwa n'ụzọ na-adọrọ mmasị na ibe ya" na ọrụ "nke na-ebu ibu nke ọdịbendị na akwụkwọ, ma nwee ike iji amara na ụdị mee ka ọ dị". "[Ọ sonyeere ndị na-eche echiche dị ka Chinua Achebe n'ịjụ echiche nke onye edemede Afrịka dị ka onye na-akọ akụkọ, ọ bụghị onye na-eche ihe. "
E jirila ya tụnyere ndị edemede dị ka Aminatta Forna na Binyavanga Wainaina bụ ndị "na-egwuri egwu na ontology nke akwụkwọ ncheta Afrịka nke narị afọ nke iri abụọ na otu, ma na-agbanwe n'etiti nke onwe na nke ndọrọ ndọrọ ọchịchị doro anya"; akwụkwọ nke bụ "nnyocha ọnụ nke ndọrọ ndọrọ ndọrọ ọchịchị ọdịbendị na ihe na-akpali agụụ mmekọahụ nke nri Naijiria". Peeji [nke akwụkwọ ya] na-eji ọgụgụ isi ya, okwu mara mma na anya dị nkọ na-abụ abụ. Ọ bụ ọrụ "na-atọ ụtọ, na-atọ ọchị na ihe gbasara mmekọahụ, ihe ncheta ya na-eme ka nrọ efu nke nwere ike imeju naanị site n'ịgụ isi ọzọ. "
Onye na-ese ihe na UK bụ Lynn Hatzius, onye kwuru na ebumnuche ya na ihe osise mkpuchi bụ "igosi etu omenala nri si bụrụ akụkụ siri gbanyere mkpọrọgwụ n'ime anyị... Achọrọ m ka ihe oyiyi mkpuchi ahụ gosipụta ọṅụ nke a ma kpọọ onye na-agụ ya ka ọ banye na mmemme nri nke Yemisi Aribisala. "
Ihe nrite na nsọpụrụ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3b/Yemisi_pound.png/312px-Yemisi_pound.png|thumb|468x468px|"Mkpịsị aka na ụrọ, ngwá ọrụ nke mmeri? Ọ bụghị site n'echiche ọdịbendị ọ bụla. " Na ọnwa Jenụwarị na afọr 2017, akwụkwọ izizi nke Aribisala Longthroat Memoirs meriri John Avery Prize na André Simon Book Awards n'afọ 2016.
Na ọnwa Machị na afọr 2017, edepụtara Aribisala dị ka otu n'ime ụmụ nwanyị 100 na-akpali akpali na Naịjirịa na afọr 2017.
Na ụbọchị 13 na onwa Febụwarị na afọr 2018, Longthroat Memoirs: Soups Sex Na NaịjirịTaste Buds depụtara maka afo2018 Art of Eating Prize. https://artofeating.com/prize/short-list/
Na May 2018 Gourmand World Cookbook Awards, Longthroat Memoirs: Soups Sex & Nigerian Taste Buds meriri n'ọnọdụ nke abụọ na ngalaba nke Best in the World in African Cuisine.
Ebensidee
<references group="" responsive="0">
David Lister (director)
David Lister tolitere n'ugbo dị na Mpumalanga Province, South Africa. A zụrụ ya dị ka onye na-ese ihe na onye na-akpụ ihe na Pretoria tupu e were ya n'ọrụ dị ka onye-ese ihe nkiri, onye na-emepụta ihe na onye isi nke ngalaba ihe eji eme ihe na Kansụl nka na Transvaal. Mgbe obere oge dị ka onye na-ese foto na SABC TV, ọ hapụrụ UK wee gụọ akwụkwọ na London Film School 1972-1974. Ọ laghachiri South Africa ịrụ ọrụ dị ka onye nduzi na ụlọ ọrụ ihe nkiri na telivishọn.
N'ihe dị ka afọ 2005, ọ kwagara Australia. David bi na Port Elizabeth ugbu a ebe ọ na-arụ ọrụ dị ka onye nduzi nye ụmụ akwụkwọ na ụlọ akwụkwọ ọzụzụ ihe nkiri na mgbasa ozi.
Ebensidee
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Geography of Guinea-Bissau
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/47/Un-guinea-bissau.png/457px-Un-guinea-bissau.png|thumb|457x457px|Map nke Guinea Bissau link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/LocationGuineaBissau.svg/220px-LocationGuineaBissau.svg.png|thumb|Ebe Guinea Bissau dị Ọdịdị ala nke Guinea-Bissau bụ nke ala dị larịị dị n'ụsọ oké osimiri Atlantic. Mba ahụ gbara Senegal n'ebe ugwu na Guinea n'ebe ndịda ọwụwa anyanwụ.
Ala na gburugburu ebe obibi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/17/Guinea-Bissau_Topography.png/350px-Guinea-Bissau_Topography.png|thumb|350x350px|Ọdịdị ala Guinea-Bissau. Ala Guinea-Bissau bụ ala dị larịị dị ala n'ụsọ oké osimiri nke nwere ala mmiri nke mangroves nke Guinea na-arịgo na Guinea forest-savanna mosaic n'ebe ọwụwa anyanwụ. Nnyocha nchọpụta zuru ụwa ọnụ na-adịbeghị anya na-atụ aro na e nwere 1,203km2 nke ala mmiri na Guinea-Bissau, na-eme ka ọ bụrụ mba nke iri abụọ na asatọ n'ihe gbasara ebe dị larịị.
Ebe kachasị ala na Guinea-Bissau dị n'elu oké osimiri n'Oké Osimiri Atlantic. Ebe kachasị elu na Guinea-Bissau bụ Monte Torin nke nwere ịdị elu nke 262 m (860 ).
Ihe onwunwe sitere n'okike a chọtara na Guinea-Bissau gụnyere azụ, osisi, phosphates, bauxite, ụrọ, granite, limestone na mmanụ ala a na-ejighị eme ihe. 10.67% nke ala ahụ bụ nke a na-akọ ugbo na 235.6 square kilomita na-agba mmiri.
N'akụkụ ókèala Senegal, e nweela akụkọ ihe mere eme nke nkịta ịchụ nta, Lycaon pictus, mana enwere ike iwepụ canid ahụ nọ n'ihe ize ndụ ugbu a n'ebe ahụ.
Ọnọdụ ihu igwe
Guinea-Bissau na-ekpo ọkụ n'afọ niile ma enwere obere mgbanwe okpomọkụ; ọ bụ nkezi 26.3 °C (79.3 ). Nkezi mmiri ozuzo maka isi obodo Bissau bụ 2,024 milimita (79.7 in) ọ bụ ezie na nke a fọrọ nke nta ka ọ bụrụ kpamkpam n'oge mmiri ozuzo nke -ada n'etiti June na September / October. Site n'ọnwa Disemba ruo n'ọnwa Eprel, mba ahụ na-enweta obere mmiri ozuzo. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f9/Climate_diagram_of_Bissau%2C_Guinea-Bissau.svg/600px-Climate_diagram_of_Bissau%2C_Guinea-Bissau.svg.png|center|600x600px
Ihe ọmụma sitere na CIA World Factbook
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f9/Paesaggio_Guinea-Bissau0001.JPG/300px-Paesaggio_Guinea-Bissau0001.JPG|thumb|300x300px|Ihe ndị a na-ahụkarị na Guinea-Bissau. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e3/20130613-DSC_9133_%289291669831%29_%282%29.jpg/300px-20130613-DSC_9133_%289291669831%29_%282%29.jpg|áká_ịkẹngạ|thumb|300x300px|Ebe Ọwụwa Anyanwụ [[Guinea-Bissau Ugwu dị larịị dị nso n'ókè ya na Guinea]] link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/11/Praia_de_Ofir%2C_Bolama%2C_Guin%C3%A9-Bissau_%E2%80%93_2018-03-03_%E2%80%93_DSCN1195.jpg/300px-Praia_de_Ofir%2C_Bolama%2C_Guin%C3%A9-Bissau_%E2%80%93_2018-03-03_%E2%80%93_DSCN1195.jpg|áká_ịkẹngạ|thumb|300x300px|Ọsọ mmiri Ofir, Bijagós Islands, Guinea-Bissau
Ice kenkey
thumb|Ice kenkey
Ice kenkey bụ nri na-atọ ụtọ na Ghana nke na-ewu ewu nke e ji kenkey mee, ihe a na-eme ka ọ dị ọkụ nke e ji ọka na-agba ụka mee. A na-erekarị ya dị ka nri n'okporo ámá na mba Ghana.
Nkọwa
A na-emepụta Kenkey site n'itinye mkpụrụ ọka n'ime mmiri ruo ihe dị ka ụbọchị abụọ, tupu a kpụọ ha ma tinye ha n'ime ntụ ọka. A na-ahapụ ntụ ọka ka ọ gbasaa ruo ụbọchị ole na ole, tupu esi nri akụkụ nke ntụ ọka ahụ wee gwakọta ya na ntụ ọka a na-esighị esi. A na-emepụta ice kenkey site na ịpị kenkey n'ime iberibe, ịpị ya, wee gwakọta ya na mmiri, shuga, mmiri ara ehi, na ice. Ụfọdụ ndị na-emepụta ihe na-eji mkpụrụ osisi a siri esi kama iji mmiri ara ehi.
Ịdị ọcha
Ice kenkey nke ndị na-ere nri n'okporo ámá na Ghana na-ere na-enwekarị mmetọ E. coli na Staphylococcus aureus n'ihi ọrụ aka na omume ịdị ọcha na-adịghị mma na usoro mmepụta, yana enweghị pasteurization. Ndị ọchịchị obodo emejuputa akwụkwọ ntuziaka ọzụzụ mmepụta ice kenkey ma mepụta ndị ọrụ iji hụ na nri dị nchebe.
Ebensidee
Cuisine ndị Africa
Kate Otten
Katherine Maree Otten, nke a na-akpọkarị Kate Otten, (amụrụ na 28 Machị 1964, Durban) bụ onye South African na-ese ụkpụrụ ụlọ, onye ritere ọtụtụ ihe nrite maka ọrụ ọdịnala South Africa ya.
Akụkọ ndụ
A mụrụ ya na Durban, Kate Otten gara Roedean School na Johannesburg, nke ọ banyere na 1981. Ọ gụrụ ihe owuwu na Mahadum nke Witwatersrand, wee gụsịa akwụkwọ na 1987. Mgbe ọ rụchara ọrụ maka ọtụtụ ọrụ ndị ọzọ, Otten guzobere ụlọ ọrụ nke ya n'afọ 1989 na Johannesburg, mgbe otu afọ gachara. O mepụtara ọbá akwụkwọ obodo, mmepe mmiri na Tzaneen, ụlọ ọgwụgwọ nka na Soweto na oghere ngosi ihe mgbe ochie na ụlọ mkpọrọ ụmụ nwanyị mbụ na Constitution Hill nke natara otuto site na South African Institute of Architects (SAIA). Kate enwetala ọtụtụ ihe nrite nke gụnyere SAIA Award nke Merit House Staude na 1998 na Mbokodo Awards Architecture and Creative Design na 2013.
Njikọ mpụga
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Ọnọdụ Nsogbu Ọnọdụ Ihu igwe
The Weather Stress Index, ma ọ bụ WSI, bụ ihe atụ nke ọnọdụ ihu igwe, nke a na-ejikarị eme ihe dị ka ihe na-egosi nkasi obi. Ndepụta, ọnụ ọgụgụ dị n'etiti efu na otu narị, na-anọchite ányá pasentị ógè n'oge gara aga na okpomọkụ dị n'okpuru okpomọkụ ugbu a, màkà ébé enyéré, ụbọchị na ógè. Nke a na-eme ka ndepụta ahụ bụrụ ihe a na-atụle n'ógbè dabere na ọnọdụ ihu igwe gara aga. Dịka ọmụmaatụ, ọ bụrụ na màkà ébé enyéré, na 25th nke July na 13:00 UTC WSI bụ 85 màkà okpomọkụ nke 42 °C (108 ), nke a pụtara na okpomọkụ dị ala karịa 42 °C na 85% nke ógè gara aga, n'otu ébé ahụ, na 25st nke July na 1:00 UTC (ma karịa 42 ° C na 15% nke ógè n'otu ọnọdụ ahụ, ụbọchị na awa). N'ikwu ya n'ụzọ ọzọ, WSI na-enye ohere ịchọta obere okpomọkụ na akụkọ ihe méré eme nke ihu igwe, n'ụbọchị na oge, karịa nke nyocha dị ugbu a. Ya mèrè, ụkpụrụ dị elu nke WSI na-ebu amụma banyéré ahụ erughị ala site na oke okpomọkụ màkà ndị bi n'ógbè ahụ.
Iji ndepụta
Otu WSI màkà ébé dị íchè íchè nwèrè ike ọ gaghị ezo aka n'otu okpomọkụ ahụ - WSI nke 99.99 màkà ébé enyere dị nso na North Pole nwéré ike izo aka na okpomọkụ nke, na latitudes dị ala, enwere ike iji WSI nke 50 (nkezi okpomọkụ) màkà otu ụbọchị na awa.
Hausa koko
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/96/Porridge_and_bean_balls.jpg/220px-Porridge_and_bean_balls.jpg|thumb|Hausa Koko na [[Koose]] Hausa koko nke a makwaara dị ka spicy millet porridge, bụ nri okporo ámá Ghana nke a na-erikarị dị ka nri ụtụtụ. A pụkwara iwere ya n'ehihie dị ka nri na-atọ ụtọ. A na-eme ya site na ọka na ihe ole na ole na-esi ísì ụtọ agbakwunyere iji nye ya ụtọ na ụcha pụrụ iche. A na-akpọ ya Hausa koko n'ihi echiche e kere ya na mpaghara ndị dị n'ebe ugwu nke Ghana. Ọ bụkwa ihe a na-ahụkarị n'obodo dị iche iche na Ghana.
A na-ejikarị achịcha ọka a na-akpọ Koose, Pinkaso, ntụ ọka a na'ọkụ, ma ọ bụ achịcha ọka Naijiria a na-eme Akara na-esonyere ya.
Nchịkọta
A na-ahụkarị koko ndị Hausa na mba ndị dị n'Ebe Ọdịda Anyanwụ Afrịka ma na-ekwu na ọ bụ ndị Northern, a kwenyere na ọ bụ ha bụ ndị Hausa mere ya nke mbụ, n'etiti ha millet bụ nri. Ọ bụ nri okporo ámá na-ewu ewu na Ghana. N'ọtụtụ ụtụtụ, a na-ere ya na nkuku okporo ámá. A na-agbakwunye shuga, mmiri ara ehi na mkpụrụ osisi mgbe ụfọdụ iji mee ka ọ dị ụtọ. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/58/Koko_and_agawu_seller_serving.jpg/220px-Koko_and_agawu_seller_serving.jpg|thumb|Onye na-ere ahịa nke Hausa Koko
Nkwadebe
A pụkwara iri ya na ntụ ọka a siri esi nke a maara dị ka koose ma ọ bụ achịcha.
Ebensidee
culsine ndị africa
Ọnwụ metụtara ihu igwe na United States
Ọnwụ metụtara ihu igwe na United States nwèrè ike ibute oke okpomọkụ, dị ka okpomọkụ ma ọ bụ oyi, idei mmiri, àmụ̀mà, tornado, ajọ ifufe, ifufe, ikuku, rip currents, na ndị ọzọ. National Weather Service na-achịkọta ọnụ ọgụgụ banyéré ọnwụ metụtara ihu igwe ma na-ebipụta akụkọ kwa afọ. N'afọ 2016, idei mmiri bụ ihe mbụ kpatara ọnwụ metụtara ihu igwe, mànà n'ime afọ iri atọ, na nkezi, oke okpomọkụ bụ ụdị ihu igwe kachasị njọ.
Ọnwụ ndị metụtara ihu igwe
Tebụl a na-anọchite ányá ógè afọ isii na naanị ụdị ihe omume ihu ígwé a họọrọ. E depụtara data ahụ site na nyocha na-aga n'ihu na ihe omume ihu igwe akọwapụtara nke edere na ọ dịkarịa ala 1 ọnwụ. A họọrọ ógè kwa afọ iji kpuchie n'ubochi mbu n'ọnwa Jenụwarị ruo ụbọchị iri atọ na otu n'ọnwa Disemba nke afọ ọ bụla màkà ụdị ihe omume ọ bụla.
Ọnwụ metụtara okpomọkụ
N'agbata afọ 1979 na 2014, ọnụọgụ ọnwụ dị ka nsonaazụ kpọmkwem nke ikpughe okpomọkụ (ihe kpatara ọnwụ) n'ozuzu ya na-agafe gburu-gburu 0.5 ruo 1 ọnwụ kwa nde mmadụ, na spikes n'afọ ụfọdụ. N'ozuzu, ngụkọta nke ihe karịrị ndị America puku itoolu anwụọla site na ihe metụtara okpomọkụ kemgbe afọ 1979, dị ka asambodo ọnwụ si kwuo.
Ọnwụ ndị metụtara oyi
Ọnọdụ oyi na-egbu egbu. Dịka ọmụmaatụ, na US, mmadụ iri abụọ na otu nwụrụ n'oké oyi n'ọnwa Jenụwarị 2014, nke mekwara ka ihe onwunwe mebie ihe ruru ijeri US $ 2.5
Ụlọ ihu igwe
thumb|A na-egosi ụlọ ihu igwe na kaadị ekele ụbọchị Afọ Ọhụrụ a site n'aka onye na-ese ihe [[Chekia|Czech Tavik Frantisek Simon.]] Ụlọ ihu igwe bụ ihe osise ọdịnala n'ụdị obere ụlọ German ma ọ bụ Alpine nke na-egosi ihu igwe. Ụlọ ihu igwe nwèrè ọnụ ụzọ abụọ n'akụkụ n'akụkụ. N'akụkụ áká ekpe nwéré nwa agbọghọ ma ọ bụ nwanyị, n'akụkụ aka nri bụ nwa nwoke ma ọ bụ nwoke. Nwoke nwanyị na-apụta n'ụlọ mgbè ihu igwe anwụ na-acha ma kpọọ nkụ, ébé nwoke (na-ebukarị nche anwụ) na-apọpụta iji gosi mmiri ozuzo.
Nkọwa
áká_èkpè|thumb|Ụlọ ihu igwe Alpine, mepụtara na 2015 na Germany. N'ezie, ụlọ ihu igwe na-arụ ọrụ dị ka hygrometer nke nkà ọdịnala márá mmá. Ndị nwoke na ndị nwanyị na-agba n'elu ihe nkedo, nke a na-akwụnye site na catgut ma ọ bụ ntutu. Mkpụrụ obi na-ezu ike ma ọ bụ na-ebelata dabere na iru mmiri dị na ikuku gbàrà ya gburu-gburu, na-eju ike mgbè ikuku na-ede mmiri ma na-agbatị mgbè ikuku kpọrọ nkụ. Omume a na-eme ka otu ónyé ma ọ bụ nke ọzọ pụọ n'ụlọ dabere na iru mmiri. Ụdị ụfọdụ na-arụ ọrụ dị ka barometer: nrụgide dị ala na-egosi ihu igwe ọjọọ (mmiri ozuzo), nrụgide dị elu dị mmá (anyanwụ).
Akụkọ ihe mere eme
Ihe odide mbụ e dere áhà ya bụ n'afọ 1726, Theatrum Aerostaticum nke Jacob Leupold, ónyé kọwara ụlọ ihu igwe (ụdị hygrometer) o wuru ọtụtụ afọ tupu mgbè ahụ. Ntinye encyclopedia site n'afo 1735 (Zedlersches Lexikon) kwuru na ụlọ ihu igwe dị ka ndị a na-ahụkarị n'ahịa.
Ọdịbendị na mmetụta
N'ụzọ dị íchè, ókwú ahụ bụ "ụlọ ihu igwe" na United States na-ezo aka n'ụlọ ndị US Signal Service wuru na US Weather Bureau wuru iji tinye ngwá ọrụ na Chief Weather Observers ka ha wee nwee ike ịrụ ọrụ ha. National Weather Service, ónyé nọchiri US Weather Bureau, na-eji okwu ahụ bụ "ebe mgbaba" ugbu a.
Otu ihe nkiri na-atọ ọchị nke Bekee a na-akpọ Weather or No, banyéré nwoke na nwanyị nọ n'ụlọ ihu igwe na-ahụ n'anya, ghọrọ ihe a ma ámà mgbè a na-egwu ya dị ka ihe na-esote The Mikado na 1896-97.
The Brollys bụ usoro ihe nkiri telivishọn na-eme ihe nkiri banyéré nwa okorobịa a na-eji anwansi ebuga kwà abalị n'ime ụlọ ihu igwe na mgbidi nke ụlọ ihi ụra ya.
Mary Foy (onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị)
thumb|Mary Foy
Mary Kelly Foy (née McStea; amụrụ na 27 Febụwarị 1968) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị British Labour Party na-eje ozi dị ka onye omeiwu (MP) maka obodo Durham kemgbe ntuli aka 2019. Ọ bụ onye otu Socialist Campaign Group parliamentary caucus.
Mbido ndụ na agụmakwụkwọ
A mụrụ Foy na Jarrow, County Durham, ma too n'ụlọ kansụl. Ọ bụ nwa nke abụọ n'ime ụmụ ise na nne na nna ya ochie bụ ndị Irish kwagara mba ọzọ. Nna ya bụbu onye na-arụ ọrụ n'ebe a na-arụ ụgbọ mmiri nke a chụrụ n'ọrụ ya n'afọ ndị 1980 n'okpuru ọchịchị Margaret Thatcher. Foy nwere akara ugo mmụta na sayensị mmekọrịta mmadụ na ibe ya, nke ọ nwetara dị ka nwa akwụkwọ tozuru oke.
Ọrụ omeiwu
Foy bụ onye otu UNISON na Unite the Union.
Ọ bụ onye ọrụ mmepe obodo na Durham site na 2006 ruo 2013, ọ rụkwara ọrụ dị ka onye enyemaka ndị omeiwu nke onye bụbu onye omeiwu Jarrow Stephen Hepburn.
A họpụtara ya dị ka onye kansụl mpaghara iji nọchite anya mpaghara Lamesley (nke aha ya sitere na mpaghara nke otu aha na Gateshead Council Metropolitan Borough Council na 2006. O mechara bụrụ onye otu kansụl maka ahụike na ọdịmma na kansụl ahụ n'afọ 2009, na-ejide ọkwa ahụ ruo mgbe ọ kwụsịrị na kansụল ahụ n'ọnwa 2019. Ọ bụ onye isi oche nke Blaydon tupu ọ kwaga na City of Durham, na onye nnọchi anya mpaghara nke Labour's National Policy Forum.
N'abalị iri na ise n'ọnwa Ọktoba n'afọ 2020, Foy gbara arụkwaghịm dị ka odeakwụkwọ onwe onye nke Andy McDonald iji mee ntuli aka megide iwu nzuzo nke ndị mmadụ (omume mpụ) Bill, na-ekwenyeghị na onye ọrụ ahụ ka ọ ghara.
N'ọnwa Nọvemba 2020, Foy tinyere aka n'ịzọpụta ụlọ akwụkwọ dị n'ógbè ahụ, St Thomas More Primary School, Belmont. Foy zutere ndị nnọchi anya diocese na ndị na-achịkwa, ndị isi Durham County Council na ndị isi a họpụtara ahọpụta, ndị nne na nna na ndị obodo iji gee ntị na nchegbu ma nyere aka chọta ụzọ iji dozie ọnọdụ ahụ.
Foy so na Kọmitii nke nyochara Iwu Ahụike na Nlekọta na Nzukọ Ndị Omeiwu. ka akụkụ nke kọmitii a, Foy wepụtara ọtụtụ mmezigharị metụtara ahụike ịṅụ sịga, gụnyere ịmachibido oghere nke na-eme e nye ndị na-erubeghị afọ n'efu ma bulie afọ ire siga ruo 21.
Ihe odide
<references group="" responsive="1">
Njikọ mpụga
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Gadaa
thumb|Prọfesọ Asmerom Legesse na akwa Abbaa Gadaa. thumb|Flag Gadaa Gadaa (Oromo: Gadaa ; n'ụzọ nkịtị: oge) bụ usoro ọchịchị onye kwuo uche ya nke ụmụ amaala na-eji na Etiopia na ugwu Kenya. Ndị Konso na Gedeo nke ndịda Etiopia na-emekwa ya. Usoro a na-achịkwa ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị, akụ na ụba, mmekọrịta mmadụ na ibe ya na okpukpe nke obodo ahụ.
N'okpuru Gadaa, afọ asatọ ọ bụla, ndị Oromo ga-ahọrọ site na nkwekọrịta ndị isi itoolu a maara dị ka Salgan ya'ii Borana (mgbakọ Borana itoolu). Onye ndu ahọpụtara site na usoro gadaa na-anọgide na-achị naanị afọ 8, na ntuli aka na-ewere ọnọdụ na njedebe nke afọ 8 ndị ahụ. Mgbe ọ bụla Abbaa Gadaa nwụrụ mgbe ọ na-arụ ọrụ ya, bokkuu (ihe nnọchianya nke ike) na-agafe nwunye ya ma ọ na-edebe bokkuu ma kwupụta iwu.
UNESCO edeela usoro Gada dị ka ihe nketa ọdịbendị a na-apụghị ịhụ anya kemgbe afọ 2016. Ọ bụ echiche nke Oromo si na Madda Walabu district nke Oromia. Ndị Oromo weere usoro ahụ dị ka ihe nketa ha na dịka akụkụ dị mkpa nke ọdịbendị ha. Ọ bụ usoro nke ndị Oromo na-achị onwe ha n'ụzọ ọchịchị onye kwuo uche ya ruo ọtụtụ narị afọ.
Ndị Oromo chịrị onwe ha dịka usoro Gadaa si dị ogologo oge tupu narị afọ nke iri na isii, mgbe nnukwu agha atọ malitere n'etiti ha na Alaeze Ukwu Etiopia n'ebe ugwu ha na Adal Sultanate n'ebe ọwụwa anyanwụ na ndịda ha. Ihe si na ya pụta bụ na ndị Oromo na-etinye aka na okpukpe Ndị Kraịst na Islam. Ndị otu Borana na Guji dị nso n'ókè Etiopia na Kenya nwere ike ịme Gadaa n'enweghị nkwụsịtụ. Na steeti Oromia n'okpuru usoro gọọmentị etiti nke Etiopia, usoro Gadaa malitere ịmaliteghachi n'ofe Oromia. N'afọ 2015, e meghere Gadaa Center na Odaa Bultum na n'afọ 2018, e weghachiri Gadaa Center dị na Odaa Hullee mgbe narị afọ abụọ nke nkwụsịtụ gasịrị. N'afọ 2019, Mahadum Bule Hora malitere mmemme nzere masta na ọmụmụ Gadaa.
Luba
A haziri ndị Gadaa n'ime ndị ọgbọ dabere na afọ ma ọ bụ ọgbọ usoro ọmụmụ a na-akpọ Luba. Luba ọ bụla nwere ụmụ nwoke niile nọ na klas ọzọ. Klas ahụ dum na-aga n'ihu site na ogo iri na otu dị iche iche, nke ọ bụla dabere na usoro afọ asatọ, na nke ọ bụla nwere ikike na ibu ọrụ nke ya. Ọkwa ahụ na-agafe site n'otu ọkwa nke mmepe gaa na nke ọzọ n'afọ asatọ ọ bụla.
Gadaa Party (Gogeessa Gadaa)
E nwere òtù Gadaa ise a maara dị ka shanan Gadaa Oromoo. Ndị otu a na-agbaso echiche ụwa ise nke ndị Oromo. Ndị otu Gadaa ise na-abịa n'ọchịchị n'usoro. Otu pati na-abịa n'ọchịchị otu ugboro n'ime afọ iri anọ ọ bụla. N'ihi ya, a gaghị enwe asọmpi kpọmkwem n'etiti òtù Gadaa ise, kama asọmpi ahụ ga-abụ n'etiti ndị mmadụ n'ime otu. Ndị otu Gadaa ise nwere aha dị iche iche n'etiti Boorana, Maccaa-Tuulama, Arsii, Gujii na Ituu-Humbannaa.
Nnyocha
Ọtụtụ ndị ọkà mmụta amụọla Gadaa. Legesse dere na Gadaa bụ "otu n'ime mgbanwe ndị dị ịtụnanya na ndị na-akụzi ihe na mmepe nke ọha mmadụ". Na mgbakwunye na edemede PhD ya na Harvard, Legesse ebipụtala akwụkwọ na-etinye Gadaa dị ka ọchịchị onye kwuo uche ya nke Afrịka nke nwere ike ịgwa ndị na-eche echiche iwu. Onye nwụrụ anwụ Donald Levine kwuru na Gadaa bụ "otu n'ime usoro kachasị mgbagwoju anya nke nhazi mmekọrịta mmadụ na ibe ya nke echiche mmadụ chepụtara". Maka Jalata, Gadaa na-anọchite anya "ngụkọta nke mmepeanya Oromo".
Ọrụ ụmụ nwanyị
Nke mbụ, usoro Gadaa bụ nkà ihe ọmụma oge ochie nke usoro mmekọrịta ọha na eze na ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke na-ahụ maka ịchịkwa nkwụsi ike ndọrọ ndọrọ ọchịchị, uto akụ na ụba, ọrụ mmekọrịta mmadụ na ibe ya, nkwekọrịta ọdịnala nke usoro okpukpe nke ọha mmadụ Oromo na omume Gadaa Democracy nke chọrọ ntinye aka hà nhata nke nwoke na nwanyị. A ka na-arụrịta ụka n'ihe gbasara agụmakwụkwọ dịka ụmụ nwanyị Oromo enweghị mmetụta ọ bụla n'oge niile nke iwu Gadaa ma ọ bụ usoro idu ndú agbụrụ mana a na-emeso nwunye nke onye a họpụtara Abbaa Gadaa dịka Abbaa Gadaa n'onwe ya. Onye na-ahụ maka ụmụ nwanyị Siinqee na-anọchite anya ụmụ nwanyị na usoro gadaa.
Ihe odide
<references group="" responsive="1">
Akwụkwọ
Òtù:Pages with unreviewed translations
Iseoluwa Abidemi
Iseoluwa Abidemi (amụrụ n'ọnwa Disemba 18, 2004) bụ onye n'abụ abụ ozioma na Naijiria, onye n'ede egwu nakwa onye nkpọkọta ihe nkiri nke Iseoluwa. Nne ya chọpụtara nkà egwu ya mgbe ọ dị afọ ise ma tinye ya n'òtù ukwe ụlọ akwụkwọ ya n'enye nkwado ma n'eduzi ọrụ. O weputara egwu izizi ya akpọrọ Iseoluwa n'afọ 2017 n'afere egwu izizi ya Yes I Can n'afọ 2019. A kpọrọ ya onye egwu Africa nke Afọ (2019) site na Continental Child Summit and Awards dị na Africa.
Ndụ nakwa ọrụ egwu
A mụrụ Abidemi na Shimawa, Ogun Steeti, Nigeria dị ka nwa mbụ n'ime ụmụ atọ. Ọ gara Emerald Primary School tupu ọ gaa Chrisland High School. Ọ malitere igosi nkà egwu ya n'ụlọ site n'isonye n'ịbụ abụ ozioma n'igwe oyonyo mgbe ọ dị afọ ise. Nne ya, onye na-agụ egwú na ụka ya chọpụtara nkà ahụ ma tinye ya n'òtù ukwe ụlọ akwụkwọ ya n'eduzi n'ọrụ nkwado. N'afọ 2017, ọ wepụtara egwu izizi ya bụ Iseoluwa ma mee ihe ngosi egwu mbụ ya n'afọ 2017 nke akpọrọ The Iseoluwa Concert, nke ọ rụkwara ọzọ n'afọ 2018. O weputara afere egwu izizi ya Yes I Can n'afọ 2019 ya na egwu egwu dịka Mo ti Giao nakwa Just Praise nke Wole Oni Music Production mepụtara. O duziri egwu ọzọ n'afọ 2019 na Lagos nke akpọrọ Iseoluwa Live In Concert iji kwalite afere egwu ọhụrụ ya. Abidemi kọwara na ebumnuche nke afere egwu Yes I Can bụ ịgwa ndị n'eto eto na ha kwesịrị "ikwere n'onwe ha ma ghara ịda mbà n'oge ọ bụla".
Abidemi ekwuola na ọ bụ ezie na "egwú bụ ihe na-atọ m ụtọ", ọ ga-achọkwa ịmụ iwu na agụmakwụkwọ. Ọ na-ewere ndị na-agụ egwú dị ka Aṣa na Nathaniel Bassey dị ka ndị n'akpali egwu ya.
Edensibịa
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ Òtù:Ndị Naijiria na-abụ abụ ozioma Òtù:Ndị na-agu egwu si na Ogun Steeti Òtù:Nari afọ 21st ndị inyom Naijiria na-abụ abụ Òtù:Ndị egwu ụmụaka Naijiria Òtù:Ụmụ nwanyị Naijiria na-abụ abụ n'ede abụ Òtù:Ndị Amụrụ n'afọ 2004
The Knux
The Knux bụ ndị American alternative hip hop duo, nkè e guzobere na 2003, nke ụmụnne Kentrell "Krispy" Lindsey (nkè a maara dị ka Krispy Kream) na Alvin "Joey" Lindsey, nkè a maara dị Ka Rah Al Millio mejupụtara. Ụmụnne abụọ ahụ bụ ndị na-akpọ ọtụtụ ngwá egwu, ndị na-abụ abụ ma na-eti rap, yana ịmepụta ọtụtụ egwu nke ha. Egwú ha nwèrè ihe ndị dị na egwu rock, electronic na pop.
A maara Knux nke ọma màkà ihe ngosi ha siri ike; na 2009, a kpọrọ ha ka ha rụọ ọrụ na ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ nnukwu emume egwu ọ bụla na North America. Ha na ọtụtụ ndị na-ese ihe dị iche iche na-agagharị, dị ka Common, Q-Tip, Nas, The Roots, Shwayze, Lupe Fiasco, DJ AM, Travis Barker na DJ Cobra, n'etiti ndị na-eme ihe nkírí ndị ọzọ a ma ama. Ha wepụtara abọm mbụ ha Remind Me in 3 Days..., na October 28, 2008. Ha wepụtara ihe na-esote ha, Eraser, na Septemba 27, 2011.
Mbido ndụ na mmalite ọrụ
A mụrụ ụmụnne Lindsey ma zụlite ha na New Orleans, Louisiana, site n'aka nné ha naanị ya. Ụmụnne abụọ ahụ anọghị nso na mbụ. Joey na-amasị ya ịkọwa ógè ha bụ nwata dị ka ya bụ onye nerd: "M dị ka onye nerd, n'egwuregwu vidio na ihe ndị dị ka nke ahụ, Krispy dịkwa ka ya, ewu ewu na n'ịgagharị na ụmụ agbọghọ. " N'ikwesị ntụkwasị obi na mmekọrịta ha na-enwekarị obi ọjọọ, Krispy na-arịọ ka ha dị iche: "Ah nwoke, nkè ahụ bụ otu Joey si amasị ikwu ya, mana nke ahụ abụghị otu ọ dị. Joey bụ ónyé mu'fucka dị mma mgbè niile, ọ bụ naanị na anyị emeghị ibe anyị n'ụzọ dị otú ahụ. "
Ọ bụ ezie na ha nwèrè otu ụlọ, na otu mmasị na ndị na-agagharị agagharị, ebe ha nụchara ike ha na-egwu egwu, ha abụọ gbara ọsọ n'akụkụ dị íchè íchè na ụlọ akwụkwọ sekọndrị. Joey kwuru na abọm nke abụọ nke Nas bụ It Was Written (1996) dị ka abọm rap mbụ ọ gere ntị n'ezie. Joey kwuru na abọm nke abụọ nke Gravediggaz The Pick, the Sickle and the Shovel (1997) dị ka abọm ahụ kpọkọtara ha: "Azụrụ m teepu ahụ ma anyị ga-anọdụ ala mgbè ụlọ akwụkwọ gachara na-ege ya ntị n'ehihie niile. " N'ime otu afọ nke ha abụọ na-agagharị ma na-ede egwu, ha na nwanne nna ha bụ ónyé na-emepụta ihe n'ógbè ahụ jikọtara ọnụ wee malite ịmepụta egwu ọnụ. Krispy kwuru, sị: "Anyị malitere ịkpọ onwe anyị The Knuckle Heads ma anyị ga-aga na ụlọ ọrụ ya iji mee ihe na abụ. " Ụmụnne ahụ chụpụrụ mgbè ajọ ifufe Katrina wakporo obodo ha, mgbè nke ahụ gasịrị ụmụnne ahụ kwagara Los Angeles, California.
Ịkpọte n'oge
thumb|Otu elekere n'elekere 6:00 nke ụtụtụ Ịkpọte n'oge kwesịrị ekwesị na-ebili n'ihu na ọtụtụ ndị ọzọ ụra mbụ na nke ụwa họrọ site n'ime ụmụ ma kọwakwara ya dị ka usoro mmepụta ihe - na-ebuli n'oge ma na-aga n'ihu iji nwee ike ịrụ ọrụ karịa n'ụbọchị. A na-atụ aro usoro a kemgbe oge ochie ma ugbu a, ọtụtụ ndị guru na-atụle mmepe onwe onye.
Nkwupụta
thumb|Aristotle nyere ndụmọdụ ka ị rịa elu n'oge thumb|Benjamin Franklin dere akwụkwọ akpọrọ Early Rising: A Natural, Social, and Religious Duty N'ime ihe gbasara emume okpukpe, ndị edemede ime mmụọ akpọwo omume a "oge dike", na-ezo aka n'àjà nke a na-agụnye.
Onye Okike nke eluigwe na ụwa họrọ site n'ime ụmụ ndị ikom ọkà ihe ọmụma Aristotle dere na Economics ya na "Rising before daylight bụkwa ihe a ga-aja mma; ọ bụ omume dị mma, ma na-enye oge maka njikwa ezinụlọ yana maka ọmụmụ ihe. "
A na-ekwu na Benjamin Franklin kwuru, sị: "N'oge ị na-ehi ụra na n'oge ị ga-ebili, ọ na-eme ka nwoke nwee ahụike, ọgaranya, ma nwee amamihe". Ọ bụ okwu a na-ele anya dị ka ilu nkịtị, nke Mathew Henry tinyere na "A Method of Prayer" onye depụtakwara ya dị ka ahịrịokwu "kwuru ogologo oge". A na-ekwukwa na Franklin na-ekwu, sị: "N'isi ụtụtụ, o nwere ọlaedo n'ọnụ ya", nsụgharị nke ilu German "Morgenstund hat Gold im Mund".
Weatherwise
Weatherwise bụ magazin nkè David M. Ludlum guzobere ma Heldref Publications bipụtara ya na Washington DC, mànà Taylor & Francis Group bipụtara ya ugbu a. Ọ na-ekpuchi ihu igwe na ihu igwe màkà ndị na-anụ ọkụ n'obi ihu igwe ya na ndị na-ahụ maka ihu igwe na ndị na-amụ banyéré ihu igwe ma bụrụ naanị akwụkwọ akụkọ a ma ama na United States iji mee ya. A na-egosipụta ya nke ọma na nnukwu foto ndị na-egosi ike, ịma mmá na obi ụtọ nke ihu igwe. A na-ebipụta isiokwu na nchọpụta na isiokwu ndị ọhụrụ na meteorology, na-ejikarị ndị ọkachamara na mpaghara dị íchè ichè dee isiokwu ahụ. Isiokwu na-elekwasịkarị ányá na mmekọrịta ihu igwe na teknụzụ, akụkọ ihe méré eme, ọdịbendị, nka, na ọha mmadụ. Magazin ahụ na-ewepụta almanac kwa afọ iji mee ka isiokwu ndị dị mkpà méré na mba ụwa pụta ìhè, na US na ógè ajọ ifufe na ajọ ifufe. Magazin ahụ na-egosikwa nkọwa, asọmpi foto, ajụjụ na azịza, na map ihu igwe.
Ịkpọte n'oge
Nkwupụta
"Nn'oge nnụnụ na-enweta ikpuru" bụ ilu nke na-atụ aro na ibili n'oge ga-eduga n'inwe ihe ịga nke ọma n'ụbọchị. Nke na-eme ka ihe mgbochi ozugbo cheta: "gịnị banyere ikpuru mbụ, ekwesịghị ka ọ nọrọ n'àkwà?"
James Thurber, n'akwụkwọ ya Fables for our Time, mechiri Fable of the Shrike: "N'oge ọ na-ebili ma na-ehi ụra, na-eme ka Shrike nwee ahụike, ọgaranya, ma nwụọ".
Nkatọ
Ntuziaka ndị dị otú ahụ nwere ike ime ka ndị mmadụ nwee usoro ụra dị iche iche dị ka ndị umengwụ ma ọ bụ ndị na-enweghị mkpali mgbe ọ bụ ihe dị iche maka onye nwere ogologo oge ma ọ bụ na-egbu oge ihi ụra iji bilie n'ụtụtụ karịa maka onye nwere usoro ụra dị elu. N'ụzọ dị otú a, a na-agwa onye maara oge mgbake ka ọ ghara ịmụrụ anya otu awa n'oge mana awa 3-4 n'oge, mgbe ịmụrụ anya "n'ụzọ dị mma" nwere ike ịbụ ịma aka a na-amaghị ama nke gburugburu ebe obibi.
Mmetụta na-adịghị mma n'isi ụtụtụ nwekwara ike imetụta ndị nọ n'afọ iri na ụma karịsịa. Ndị nọ n'afọ iri na ụma na-achọkarị ma ọ dịkarịa ala awa 9 zuru ezu nke ụra kwa abalị, na mgbanwe na usoro endocrine n'oge uto na-agbanwe oge okike n'ụtụtụ. Ịmanye oge mmalite n'oge n'agbanyeghị nke a nwere ike inwe mmetụta na-adịghị mma na ọnọdụ, arụmọrụ agụmakwụkwọ, na nkà mmekọrịta mmadụ na ibe ya.
Ntụaka
<references group="" responsive="1">
Njikọ mpụga
Òtù:Ụtụtụ Òtù:Ura
Arabella Elizabeth Roupell
thumb|Liparia splendens thumb|Strophanthus gratus bu ụzọ bipụta dị ka Roupellia grata Arabella Elizabeth Roupell (ubochí irí abụọ na àtó n'ọnwa Machị 1817 Newport, Shropshire rụo ụbọchị irí àtó nà otu n'ọnwa Julaị 1914 Swallowfield, Berkshire) bụ ónyé England na-ese okooko osisi, nke a maara màkà ihe osise okooko osisi a na-amaghị aha ya bipụtara na 1849 n'okpuru aha 'Specimens of the flora of South Africa by a Lady.'
Roupell bụ nwa nwanyị Rev. John Dryden Piggott, rector na squire nke Edgmond, lụrụ Thomas Boone Roupell, ónyé ọrụ East India Company, na 16 Septemba 1840. N'afọ 1843, obéré ógè ka amuchara nwa ya nwoke nke okenye, e zigara di ya na Cape màkà oge ezumike ọrụ ma ọ họọrọ iso ya.
N'oge ọ nọrọ afọ abụọ na South Africa, Roupell sere okooko osisi ọbọdọ ahụ. Ónyé nleta na Cape, Nathaniel Wallich, onye na-elekọta Calcutta Botanical Garden n'oge ahụ, na ónyé ọbịa n'otu họtel Cape Town dị ka Roupells, nwere mmasị n'ọrụ ya. Wallich sonyeere Roupell na njem nchịkọta gaa n'ime ime Ọbọdọ Cape, ma kọwaara ezinụlọ ya ndị enyi ya Thomas Maclear, Cape Astronomer Royal, na nwunye ya Mary, na-eduga na ọbụbụenyi na-adịgide adịgide n'etiti ụmụ nwanyị ahụ. N'etiti ndị ọzọ Roupell mere enyi bụ Baron von Ludwig, ónyé na-eme atụmatụ na ónyé na-emepụta ogige botanical na Cape Town, na ónyé na'anakọta osisi Kew, James Bowie.
Roupells laghachiri Madras na 1845 ebe Arabella Roupell gàrà n'ihu na-ese ihe osise ya. Mgbè Wallich lara ezumike nká na London site na Calcutta na 1846, ọ gwara ya ka o kwe ka ọ were ụfọdụ ihe osise ya gosi Sir William Jackson Hooker. Hooker nwere obi ụtọ n'ọrụ ya ma ya na nwanne di Arabella, George Roupell, họọrọ iri n'ime efere màkà mbipụta. N'ịbụ ndị natara ngọzi nke Hooker na Wallich, e nyere ónyé a ma ama na-ede akwụkwọ Victorian, Paul Gauci, nke kwadebere ihe osise màkà ónyé na-ebi akwụkwọ W. Nicol nke Shakespeare Press na Pall Mall. William Henry Harvey, ónyé Irish botanist nyere ederede nkọwa na-esote efere ndị ahụ. E depụtara otu narị ndị debanyere aha, akụkụ dị ukwuu sitere na Peerage, ma ghara ịgụ Victoria, Prince Albert na ndị nduzi nke East India Company. [1] A nabatara akwụkwọ ahụ nke ọma ọ bụghị naanị na England, kamakwa na Kọntinent, ebe a họpụtara ónyé édémédé ahụ dịka ónyé otu Regensburg Society of Arts. A raara ọrụ ahụ nye Wallich iji kwado 'mgbalị na nduzi sayensị' ya na 'mmetụta ọ bụla nke ekele na mmetụta ịhụnanya.' A na-eche na e bipụtara naanị otu narị na iri nke atlas folio, na-eme ka ọrụ ahụ dị ụkọ, dị oke ọnụ ma bụrụ ihe ndị na-anakọta ihe na-achọsi ike.
Otu narị ma ọ bụ karịa efere ndị a na-ebipụtaghị na 1930s site na Elizabeth Chute Roupell, nwanyị di ya nwụrụ nke Norton Aylmer Roupell. Ha agafeela n'aka George Roupell, nwá nwà nkè ónyé na-ese ihe na nwa nwanne Elizabeth Chute Roupell. Akwụkwọ ozi a na-ezighachi ugboro ugboro sitere n'aka nwanne nne ya na nke sitere na Pretoria enweghị azịza site na George na okwu ahụ yiri ka ọ nweghị ebe ọ bụla. N'ime mmepe dị ịtụnanya, ngwugwu si England rutere Irene màkà General Jan Smuts n'oge ọrịa ikpeazụ ya. Akụkụ ahụ nọgidere na-emeghe ruo mgbe Smuts nwụsịrị na 1950 mgbè e nyefere ya Illtyd Pole-Evans, onye na 1930 sonyeere John Hutchinson na Jan Smuts na njem botanising ọnwa abụọ site na Southern na Northern Rhodesia gaa Nyasaland na Lake Tanganyika. Pole Evans nyere Mary Gunn, ónyé na-ahụ màkà ọbá akwụkwọ na Botanical Research Institute, ihe osise ahụ, onye ghọtara ha ozugbo dị ka nchịkọta a na-achọ kemgbe. Mgbè egosiri ya na ngosi e mèrè na Johannesburg Public Library na Nọvemba 1951, ezinụlọ Smuts nyere ihe osise ahụ na Mahadum Cape Town, nke gafere ha n'ọbá akwụkwọ nke Bolus Herbarium. E bipụtara iri na otu n'ime efere ndị sitere na nchịkọta a n'okpuru aha 'More Cape Flowers by a Lady' na 1964, ebe otu efere ahụ, na mgbakwunye nke abụọ ọzọ na ihe akụkọ ndụ, pụtara n'okpuru isiokwu 'Arabella Roupell' na 1975. Ihe osise nke Cape Erica, nke e nyere Lady d'Urban, nwunye Sir Benjamin d'Urb, bụ nke Museum Africa dị na Johannesburg ugbu a.
Protea roupelliae na-echeta Roupell, nke ónyé na-ahụ màkà ihe ọkụkụ na Switzerland bụ Carl Meissner kpọrọ aha. Roupellia grata nke na-adịru nwa ógè, a flowering creeper si Sierra Leone na aha ya iji sọpụrụ ndị otu Roupell dị iche iche, bụ nke ónyé France na-ahụ màkà ihe ọkụkụ Henri Ernest Baillon kpọrọ Strophanthus gratus. [1]
Moi moi
Moi moi bụ ezigbo nri na Naịjirịa, a na-eji agwa akwọrọ akwọ wee mee ya na ngwa nri pụrụ iche. Enwere usoro eji esi moi moi n'ụzọ dị iche iche, usoro ana-ahụkarị bụ isi nri moi moi na ọkwá, aluminom foil akpa, akwụkwọ banana, naịlọn.
ọ bụ nri na-agbanwe agbanwe nke ọma, ụfọdụ na-agbakwunye azụ, akwa esiri esi, iji tinye na ụtọ ya E nwere ụị moị mọị dị iche iche, mọị mọị ọka, mọị mọi ọgede na mọị mọị agwa akwọrọ akwọ.
Craig Mack
Craig Jamieson Mack (May 10, 1970 na March 12, 2018) bụ ónyé America na-eti egwu na ónyé na-emepụta ihe ndekọ. O nyere aka wuo ntọala màkà Bad Boy Records, akara nwere mmetụta na hip hop na ụlọ ọrụ egwu.
A mụrụ ya na The Bronx ma zụlite ya na Long Island, Craig Mack malitere ịgba egwu rap dị ka ónyé nọ n'afọ iri na ụma n'okpuru aha MC EZ wee wepụta otu egwu na 1988, "Just Rhymin'" kwadoro na "Get Retarded", dịka akụkụ nke MC EZ & Troup. Mack wee bụrụ enyi na onye ọrụ hip hop nke Long Island EPMD ma mesịa soro ha gaa njem, na-arụ ọrụ dị ka onye na-arụ ụzọ. Mgbè afọ ole na ole gachara n'enweghị ọganihu n'ọrụ ndekọ ya, Mack jiri ohere rap maka Sean Combs, wee nwéta nkwekọrịta ndekọ na akara ọhụrụ nke Combs, Bad Boy. A maara Mack nke ọma màkà egwu ya nke afọ 1994, "Flava in Ya Ear".
Ọrụ
E wepụtara egwu mbụ ya "Get Retarded/Just Rhymin'" n'okpuru aha MC EZ na 1988 na Fresh Records. A maara Mack nke ọma màkà egwu egwu ya nke afọ 1994 "Flava In Ya Ear", nke e wepụtara n'okpuru ezigbo aha ya. Remix nke egwu ahụ bụ ngosipụta nke The Notorious B.I.G., yana otu n'ime ngosipụta mbụ nke Busta Rhymes. Ọ bụ ezie na Mack bụ ónyé na-eti egwu mbụ wepụtara egwu na Bad Boy Records, ihe ịga nke ọma nke The Notorious B.I.G.'s debut album Ready to Die, nke wepụtara kpọmkwem ụbọchị asaa tupu Mack's debut album Project Funk da World, kpuchiri ihe ịga nke a ma ama na ákàrà ahụ.
Mgbanwe okpomọkụ nke ikuku na-akpata
Mgbanwe okpomọkụ nke ikuku na-akpata (WISHE) bụ usoro nzaghachi dị mma n'etiti oké osimiri nà ikuku nké okpomọkụ siri ike site n'oké osimiri gaa n'ikuku na-eme ka okpomọkụ dị ike, nke na-akpatara okpomọkụ ike. A na-eche na nké a bụ usoro nkè ébé nrụgide dị ala na mpaghara okpomọkụ na-etolite n'ime oké ifufe na-ekpo ọkụ.
Kerry Emanuel chepụtara usoro WISHE na édémédé Journal of the Atmospheric Sciences bipụtara n'afọ 1986 ọ bụ ezie na a kpọrọ ya "airsea interaction instability" dị ka ihe ọzọ na-abụghị nkè a na-ahụkarị nke ụdị nké abụọ (CISK).
Iwu mba ọzọ nke Japan na Africa
N'akụkọ ihe mere eme, Japan gbalịrị ịnọgide na-enwe mmekọrịta chiri anya na United States ma na-eguzobe ma ọ bụ na-akwado mmekọrịta dị mma na mba ndị na-abụghị ndị Kọmunist nke Africa.