cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ihe Ebumnuche Mmepe Na-adịgide Adịgide
Ihe mgbaru ọsọ nke asaa: Ike dị ọnụ ala na nke dị ọcha
SDG 7 bụ: "Hụkwa na ịnweta ike dị ọnụ ala, ntụkwasị obi, nkwado na ume ọgbara ọhụrụ maka mmadụ niile." Otu n'ime ihe na-egosi ihe mgbaru ọsọ a bụ pasentị nke ndị mmadụ nwere ike ịnweta ọkụ eletrik (ọganihu n'ịgbasa ohere eletrik e meela n'ọtụtụ mba, karịsịa India, Bangladesh, na Kenya). Ihe ngosi ndị ọzọ na-eleba anya na ike mmeghari ume ike na arụmọrụ ike.
Ihe mgbaru ọsọ nke asatọ: Ọrụ dị mma na uto akụ na ụba
SDG 8 bụ: "Ịkwalite ọganihu akụ na ụba na-adịgide adịgide, na-agụnye yana na-adigide, ọrụ zuru oke ma na-arụpụta ihe na ezigbo ọrụ maka mmadụ niile." Ihe ngosi dị mkpa maka ebumnuche a gụnyere uto akụ na ụba na mba ndị mepere emepe na ọnụ ọgụgụ nke ezigbo GDP kwa onye ọ bụla. Ihe atụ ndị ọzọ bụ ọnụ ọgụgụ nke enweghị ọrụ ntorobịa na mmerụ ahụ n'ọrụ ma ọ bụ ọnụ ọgụgụ ụmụ nwanyị na-arụ ọrụ ma e jiri ya tụnyere ụmụ nwoke.
Ebumnuche 9: Ụlọ ọrụ mmepụta ihe, ihe ọhụrụ na akụrụngwa
SDG 9 bụ: "Iwulite akụrụngwa na-agbanwe agbanwe, kwalite mmepụta mmepụta ihe na-adigide na nsonye, na ịkwalite mmepụta ihe ọhụrụ." Ndị na-egosi na ebumnuche a gụnyere dịka ọmụmaatụ ọnụọgụ ndị na-arụ ọrụ n'ichepụta ihe ma ọ bụ ndị bi na mpaghara netwọk ekwentị kpuchiri ma ọ bụ ndị nwere ịntanetị. Ihe ngosi nke ejikọrọ na mgbanwe ihu igwe bụ "CO2 emissions per unit nke uru agbakwunyere."
Ihe mgbaru ọsọ nke iri: Mbelata ahaghị nhata
SDG 10 bụ: "Berelata enweghị nhata ego n'ime na n'etiti mba". Ihe ngosi dị mkpa maka SDG a bụ ọdịiche dị n'etiti ego, akụkụ nke okike na nkwarụ, yana iwu maka ịkwaga na ịgagharị nke ndị mmadụ.
Ihe mgbaru ọsọ 11: Obodo na obodo ndị na-adịgide adịgide
SDG 11 bụ: "Mee ka obodo na ebe obibi mmadụ bụrụ nke gụnyere, nchekwa, na-agbanwe agbanwe na nke ga-adigide." Ihe ngosi dị mkpa maka ebumnuche a bụ ọnụ ọgụgụ ndị mmadụ bi n'ime ime obodo, ọnụ ọgụgụ ndị bi n'obodo mepere emepe na-enwe ohere ịnweta ụgbọ njem ọha, na oke ebe ewulitere maka onye ọ bụla.
Ihe mgbaru ọsọ 12: Ojiji na mmepụta
SDG 12 bụ: "Hụkwa na usoro oriri na mmepụta ga-adigide." Otu n'ime ihe ndị a na-egosi bụ ọnụ ọgụgụ ngwá ọrụ amụma mba iji kwalite oriri na-adịgide adịgide na usoro mmepụta ihe.: 14  Nke ọzọ bụ enyemaka mmanụ ọkụ zuru ụwa ọnụ. nwere ike inye aka imezu ebumnuche ahụ.
Ihe mgbaru ọsọ 13: Omume ihu igwe
SDG 13 bụ ka: "Mee ihe ngwa ngwa iji luso mgbanwe ihu igwe ọgụ na mmetụta ya site n'ịchịkwa ihe ọkụkụ na ịkwalite mmepe na ume ọhụrụ." Na 2021 ruo mmalite 2023, Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) bipụtara akụkọ nyocha nke isii nke na-enyocha ozi sayensị, teknụzụ na mmekọrịta akụ na ụba gbasara mgbanwe ihu igwe.
Ihe mgbaru ọsọ 14: Ndụ n'okpuru mmiri
SDG 14 bụ: "Chekwaa ma jiri oke osimiri, oke osimiri na akụrụngwa mmiri mee ihe maka mmepe na-adigide." Mgbalị ndị a na-eme ugbu a iji chebe oke osimiri, gburugburu mmiri na obere ndị ọkụ azụ anaghị egbo mkpa ọ dị ichebe ihe onwunwe. Mmụba okpomọkụ nke oké osimiri na ọnwụ oxygen na-eme n'otu oge na acidification nke oké osimiri ma bụrụ ihe atọ na-egbu egbu nke nrụgide mgbanwe ihu igwe na gburugburu mmiri. thumb|Nusa Lembongan Reef
Ihe mgbaru ọsọ 15: Ndụ n'ala
SDG 15 bụ: "Chebe, weghachi ma kwalite ojiji nke gburugburu ụwa na-aga n'ihu, jikwaa oke ọhịa, ịlụso ọzara ọgụ, na ịkwụsị ma weghachi mbibi ala na ịkwụsị mfu nke ụdị ndụ dị iche iche." Ọnụ ọgụgụ nke mpaghara ọhịa fọdụrụnụ, ọzara na ihe egwu ikpochapụ ụdị anụmanụ bụ ihe atụ na-egosi ebumnuche a.
Ihe mgbaru ọsọ 16: Udo, ikpe ziri ezi na ụlọ ọrụ siri ike
SDG 16 bụ: "Ịkwalite obodo dị n'udo na nsonye maka mmepe na-adigide, nye mmadụ niile ohere ikpe ziri ezi ma wulite ụlọ ọrụ dị irè, na-aza ajụjụ na nke gụnyere na ọkwa niile." Ọnụego ndebanye aha ọmụmụ na ụbara nke iri ngo bụ ihe atụ abụọ nke ihe nleba anya gụnyere na ebumnuche a.
Ihe mgbaru ọsọ 17: Njikọ maka ihe mgbaru ọsọ
SDG 17 bụ ka: "Mee ka ụzọ mmejuputa iwu sikwuo ike ma mee ka mmekọrịta zuru ụwa ọnụ maka mmepe na-adigide." A na-ahụ ịbawanye mmekorita mba ụwa dị ka ihe dị mkpa iji nweta nke ọ bụla n'ime ebumnuche iri na isii gara aga. A na-ahụta mmepe mmekọrịta ọtụtụ ndị otu iji kesaa ihe ọmụma, nka, teknụzụ na nkwado ego dị ka ihe dị oke mkpa maka ọganihu zuru oke nke SDGs. Ebumnobi a gụnyere imeziwanye imekọ ihe ọnụ n'ebe ugwu-ndịda na ndịda-South, yana mmekọrịta ọha na eze na nkeonwe nke metụtara ọha mmadụ ka a kpọtụrụ aha kpọmkwem.
Nsogbu na njikọ aka
thumb|240x240px|Ndị na-eto eto na-ejide ọkọlọtọ SDG na Lima, Peru Iji nweta mmepe na-adigide, akụkụ atọ ma ọ bụ akụkụ atọ kwesịrị ịchịkọta ọnụ: Akụkụ akụ na ụba, ndọrọ ndọrọ ọchịchị na gburugburu ebe obibi bụ ihe dị oke mkpa ma dabere n'otu. Ọganihu ga-achọ nyocha multidisciplinary na trans-disciplinary n'akụkụ atọ niile. Nke a na-esi ike mgbe ndị isi ọchịchị akwadoghị ya.
Okwu igbubi oke gụnyere dịka ọmụmaatụ nha anya nwoke na nwanyị, agụmakwụkwọ, omenala na ahụike. Ndị a bụ naanị ọmụmaatụ ụfọdụ njikọ dị iche iche dị na SDGs.
Ịha nhata nwoke na nwanyị
Nkwekọrịta zuru ebe niile bụ na agamnihu na SDG niile ga-akwụsị ma ọ bụrụ na etinyeghị ikike ụmụ nwanyị na nha anya nwoke na nwanyị, ma mesoo ya nke ọma. Ndị SDG na-elegara ndị na-eme amụma yana ndị isi ngalaba na ndị otu ụlọ ọrụ ka ha rụọ ọrụ maka ịha nhata nwoke na nwanyị. Nkwupụta sitere na isi mmalite dị iche iche, dị ka Organisation for Economic Cooperation and Development (OECD), UN Women na World Pensions Forum, kwuru na itinye ego n'ime ụmụ nwanyị na ụmụ agbọghọ nwere mmetụta dị mma na akụ na ụba. Ntinye ego mmepe obodo na nke zuru ụwa ọnụ n'ime ụmụ nwanyị na ụmụ agbọghọ na-agafekarị oke mbụ ha.
A na-ahazi nha anya nwoke na nwanyị n'ime usoro SDG site n'ịhụ na a na-anakọta data ekewapụrụ nwoke na nwanyị dịka enwere ike.: 11
Agụmakwụkwọ na omenala
áká_ịkẹngạ|thumb|Ọzụzụ na agụmakwụkwọ maka mmepe na-adịgide adịgide na mpaghara Kasese Uganda Achọpụtara agụmakwụkwọ maka mmepe na-adigide (ESD) nke ọma na SDG dị ka akụkụ nke Target 4.7 nke SDG na agụmakwụkwọ. UNESCO na-akwalite mmụta mmụta nwa amaala zuru ụwa ọnụ (GCED) dị ka ụzọ mgbakwunye. Mmụta maka mmepe na-adigide dị mkpa maka SDG 16 ndị ọzọ niile.
A na-ezo aka na omenala n'ụzọ doro anya na SDG 11 Target 4 ("Mee mgbalị iji chekwaa na ichekwa ihe nketa ụwa na omenala"). Agbanyeghị, a na-ahụ omenala ka isiokwu na-agafe agafe n'ihi na ọ na-emetụta ọtụtụ SDGs. Dịka ọmụmaatụ, omenala na-ekere òkè na ebumnuche SDG ebe ha na-emetụta gburugburu ebe obibi na nkwụghachi azụ (n'ime SDG 11, 12 na 16), ọganihu na ibi ndụ (n'ime SDG 8), nsonye na nsonye (n'ime SDG 11 na 16): 2
Ahụike
SDG 1 ruo 6 na-eleba anya ozugbo na ndịiche ahụike, ọkachasị na mba ndị na-emepe emepe. Ebumnobi isii ndị a na-eleba anya n'okwu ndị dị mkpa na ahụike ọha zuru ụwa ọnụ, ịda ogbenye, agụụ na nchekwa nri, ahụike, agụmakwụkwọ, nha anya nwoke na nwanyị na ike ụmụ nwanyị, na mmiri na ịdị ọcha. Ndị ọrụ ahụike ọha nwere ike iji ebumnobi ndị a wepụta atụmatụ nke ha ma mee atụmatụ maka obere atụmatụ maka otu ha.
Njikọ dị n'etiti ebumnuche mmepe dị iche iche na ahụike ọha dị ọtụtụ ma guzobekwa nke ọma:
Njikọ
Mmekọrịta dị n'etiti SDG bụ "ezigbo ndị na-emegide ahia ahia.": 67  N'ihe gbasara SDG 13 gbasara omume ihu igwe, IPCC na-ahụ mmekọrịta siri ike karịsịa maka SDGs 3 (ahụike), 7 (ike dị ọcha), 11 (obodo na obodo), 12 (nri na mmepụta ihe) na 14 (oké osimiri):  70
Iji zute SDG 13 na SDG ndị ọzọ, a na-achọ itinye ego na-adịte aka na ihe ọhụrụ akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ: iji mebie ngwaahịa isi obodo - ike, ụlọ ọrụ na akụrụngwa njem - ma hụ na ọ ga-ekwe omume mgbanwe ihu igwe n'ọdịnihu; iji chekwaa ma kwalite isi obodo - oke ohia, oke osimiri, na ala mmiri; na ịzụ ndị mmadụ ka ha rụọ ọrụ na ọnọdụ akụ na ụba na-anọpụ iche na ihu igwe.
Ọtụtụ ihe mgbaru ọsọ na nsogbu n'ozuzu
Ndị ọkà mmụta akọwapụtala ntụpọ dị na nhazi nke SDG maka akụkụ ndị a: "ọnụọgụ ebumnuche, nhazi nke usoro ihe mgbaru ọsọ (dịka ọmụmaatụ, usoro nhazi nke na-abụghị ndị isi), njikọ dị n'etiti ihe mgbaru ọsọ, nkọwapụta ma ọ bụ nha nke ebumnuche, asụsụ e ji mee ihe n'edemede ahụ, na ịdabere na mmepe akụ na ụba neoliberal dabere na mmepe na-adigide dị ka isi nghazi ha.": 161
Ndị SDG nwere ike ijide ọnọdụ dị ugbu a wee daa n'iwepụta nnukwu ebumnuche mmepe. A kọwawo ọnọdụ dị ugbu a dị ka "kewapụ ọdịmma mmadụ na nkwado gburugburu ebe obibi, enweghị ike ịgbanwe ọchịchị na ịṅa ntị na ahia ahia, ihe kpatara ịda ogbenye na mmebi gburugburu ebe obibi, na ikpe ziri ezi nke ọha mmadụ."
Otu nkọwa na The Economist na 2015 rụrụ ụka na ebumnuche 169 maka SDG dị ọtụtụ, na-akọwa ha dị ka ndị na-agbasawanye, echiche na-ezighị ezi na ọgbaghara ma e jiri ya tụnyere Mgbaru Ọhụụ Mmepe Millennium asatọ (MDGs).
Mgbanwe ndị a na-ekwughị n'ụzọ doro anya
Azụmahịa dị n'etiti SDG 17 nwere ike igbochi mmezu ha.: 66  Dịka ọmụmaatụ, ndị a bụ azụmaahịa atọ siri ike ịtụle: "Olee otu a ga-esi mekọrịta ịkwụsị agụụ na nkwado gburugburu ebe obibi? (SDG lekwasịrị anya 2.3 na 15.2) Kedu ka uto akụ na ụba ga-esi dị. a ga-emekọrịta ya na nkwado gburugburu ebe obibi? (SDG lekwasịrị anya 9.2 na 9.4) Kedu ka enwere ike isi mee ka enweghị ahaghị nhata ego na uto akụ na ụba? (SDG lekwasịrị anya 10.1 na 8.1)."
SDG adịghị ekwu kpọmkwem esemokwu dị n'etiti uto akụ na ụba na nkwado gburugburu ebe obibi. Kama nke ahụ, ha na-ekwusi ike "nkwupụta ogologo oge mana enweghị atụ gbasara nbibi na nrụpụta akụrụngwa dị ka ihe ngwọta teknụzụ maka nsogbu gburugburu ebe obibi.": 145  Dịka ọmụmaatụ, ọganihu akụ na ụba ụwa na-aga n'ihu nke pasent 3 (SDG 8) nwere ike ọ gaghị ekwekọrịta na ebumnuche nkwado gburugburu ebe obibi, n'ihi na Ọnụego achọrọ maka ngbanwe akụ na ụba zuru ụwa ọnụ zuru ụwa ọnụ dị elu karịa obodo ọ bụla enwetagoro n'oge gara aga.
Enweghị ike na nkwado gburugburu ebe obibi
thumb|SDG wedding cake model: Ụzọ isi lee akụkụ akụ na ụba, mmekọrịta mmadụ na ibe ya na gburugburu ebe obibi nke Sustainable Development Goals (SDGs). Ndị ọkà mmụta akatọọla na SDGs "adịghị aghọta na mbara ala, ndị mmadụ na ihe gbasara ọganihu bụ akụkụ nke otu usoro ụwa, na nchebe nke iguzosi ike n'ezi ihe nke mbara ala ekwesịghị ịbụ ụzọ isi nweta njedebe, kama ọ bụ njedebe n'onwe ya.": 147 SDGs "kadoro n'echiche na uto akụ na ụba bụ ntọala iji nweta ogidi niile nke mmepe na-adigide.": 147  Ha anaghị ebute nchekwa gburugburu ebe obibi.: 144
SDGs gụnyere SDG atọ lekwasịrị anya gburugburu ebe obibi, nke bụ ebumnuche 13, 14 na 15 ( ihu igwe, ala na oke osimiri), mana enweghị ebumnuche gburugburu ebe obibi ma ọ bụ mbara ala.
Ihe mgbochi gburugburu ebe obibi na oke mbara ala enweghị atụ n'ime SDGs. Dịka ọmụmaatụ, otu esi ahazi SDG dị ugbu a na-eduga na mmekọrịta na-adịghị mma n'etiti nkwado gburugburu ebe obibi na SDGs.
A katọrọ SDG maka enweghị ike ichekwa ụdị ndụ dị iche iche. Ha nwere ike n'amaghị ama kwalite mbibi gburugburu ebe obibi n'aha mmepe na-adigide.
Ụfọdụ ọmụmụ na-arụkwa ụka na ihe SDG na-elekwasị anya na mmepe na-adigide neoliberal na-emebi iguzosi ike n'ezi ihe nke mbara ala na ikpe ziri ezi. Ebumnuche abụọ a (ịkwado ntụkwasị obi mbara ala na ikpe ziri ezi) ga-achọ oke maka uto akụ na ụba.: 145
Ndị ọkà mmụta sayensị atụpụtala ụzọ dị iche iche isi lebara adịghị ike anya gbasara nkwado gburugburu ebe obibi na SDGs:
Akụkụ omume ọma
Enwere nchegbu banyere usoro ziri ezi nke SDGs: ha na-anọgide "na-akwado site na echiche siri ike (Western) nke modernist nke mmepe: ọchịchị nke ụmụ mmadụ na gburugburu ebe obibi ha (anthropocentricism), onye ọ bụla, asọmpi, nnwere onwe (ikike karịa ọrụ), ọdịmma onwe onye., nkwenye n'ahịa nke na-eduga na ọdịmma mkpokọta, ihe onwunwe nke onwe (nke usoro iwu chebere), ụgwọ ọrụ dabere na uru, ịhụ ihe onwunwe n'anya, ọnụọgụ nke uru, na ngwá ọrụ nke ọrụ.":  146
Ụfọdụ ọmụmụ na-adọ aka na ntị na enwere ike iji SDGs mebie azụmahịa-dị ka ọ na-adị site n'iji nkwuwa okwu nkwado nkwado SDG jikọtara ya. Nnyocha nyocha nke meta-analysis na 2022 chọpụtara na: "Enwere ọbụna ihe akaebe na-apụta na SDG nwere ike inwe mmetụta ọjọọ, site n'inye "enyo enyo nke ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị siri ike" nke na-eme ka eziokwu nke nkwụsị, njedebe nwụrụ anwụ na azụmahịa-dị ka- mbụ.": 220
Nsogbu na ịchọpụta ihe ngosi dị mma
Banyere ebumnuche nke SDGs, enwere ihe akaebe na-adịghị ike na-ejikọ ụzọ mmejuputa ya na nsonaazụ. Ebumnuche maka ụzọ mmejuputa iwu (ndị e ji akwụkwọ ozi, dịka ọmụmaatụ, Target 6.a) bụ ndị a na-echepụtaghị nke ọma na haziri nke ọma, yana ịchụso akara ngosi ha ga-esi ike.
Mmetụta nke ọrịa COVID-19 na nsogbu ndị ọzọ
Ọrịa COVID-19 belatara ọganihu iji nweta SDGs. Na nnọkọ ndọrọ ndọrọ ọchịchị UN High-level Forum on Sustainable Development na July 2023, ndị ọkà okwu kwuru na ọrịa na-efe efe na ọtụtụ ọgba aghara zuru ụwa ọnụ na-eyi ọtụtụ iri afọ nke ọganihu na SDGs.
Usoro nlekota
alt=|thumb|Mba ndị kacha nso izute SDGs (na-acha anụnụ anụnụ) na ndị nwere nnukwu ihe ịma aka fọdụrụnụ (na-enweghị ntụpọ nke anụnụ anụcha) na 2018
Nzukọ ndọrọ ndọrọ ọchịchị dị elu nke UN maka mmepe na-adịgide adịgide (HLPF)
A na-ebipụta akụkọ ọganihu dị elu maka SDG niile n'ụdị akụkọ sitere n'aka odeakwụkwọ ukwu nke United Nations. Nke kacha ọhụrụ bụ site na Eprel 2020.
Agbanyeghị, HLPF nwere ọtụtụ nsogbu. O nwebeghị ike ịkwalite njikọta n'usoro. Ihe kpatara nke a gụnyere ikike ya sara mbara yana nke edoghị anya yana enweghị akụrụngwa yana ọdịmma mba dị iche iche. Ya mere, usoro akuko a bụ ọkachasị naanị ikpo okwu maka mkpesa afọ ofufo na mmụta ndị ọgbọ n'etiti gọọmentị.
Ngwá ọrụ nlekota na ebe nrụọrụ weebụ
Ewepụtara SDG-Tracker mbipụta n'ịntanetị na June 2018 wee gosipụta data n'ofe ihe ngosi niile dị. Ọ dabere na ụwa anyị na nchekwa data data ma dabere na Mahadum Oxford. Mbipụta a nwere mkpuchi zuru ụwa ọnụ ma na-enyocha ma ụwa ọ na-enwe ọganihu na SDGs. Ọ na-achọ ime ka data dị na ihe mgbaru ọsọ 17 dị na nghọta nye ndị na-ege ntị. SDG-Tracker na-eme ka ọ pụta ìhè na ụwa dị ugbu a (n'oge 2019) dị anya na imezu ebumnuche.
Ndekọ SDG zuru ụwa ọnụ na akụkọ dashboards bụ mbipụta mbụ iji soro arụmọrụ mba na ebumnuche 17 Sustainable Development Goals. Mbipụta kwa afọ, nke Bertelsmann Stiftung na SDSN mebere, gụnyere ọkwa na dashboard nke na-egosi isi ihe ịma aka maka obodo ọ bụla n'ihe gbasara itinye SDGs. Mbipụta ahụ gosikwara nyocha nke mbọ gọọmentị iji mejuputa SDGs.
Ọnọdụ zuru oke
Akụkọ sitere na United Nations (dịka ọmụmaatụ UN Global Sustainable Development Report na 2019) yana ndị otu ndị ọzọ na-enyocha ọganihu na SDG egosila ugboro ugboro na ụwa enweghị ike imezu ọtụtụ ebumnuche site na 2030: 41  (ma ọ bụ tupu mgbe ahụ). maka ebumnuche ndị ahụ nwere ebumnuche mbụ ma). Nke a na-akpọ ụwa adịghị n'ụzọ.: 41  Nke kachasị mkpa - nke na-agafe ọtụtụ SDG - na-arị elu ahaghị nhata, mgbanwe ihu igwe na-aga n'ihu na ụbara ọnwụ nke ụdị ndụ dị iche iche.: 41  Na mgbakwunye, enwere mgbanwe n'etiti mbara ala ókè nke Ụwa na ọchịchọ maka akụ na ụba na ọdịmma; A kọwawo nke a dị ka ndị a: "usoro ihe gbasara mmekọrịta mmadụ na ibe ụwa na nke okike enweghị ike ịkwado ọchịchọ maka ọdịmma mmadụ zuru ụwa ọnụ nke agbakwunyere na SDGs.": 41
N'ihi nsogbu akụ na ụba na mmekọrịta ọha na eze dị iche iche, ọtụtụ mba na-ahụ nnukwu mbelata na ọganihu e nwetara. N'Eshia dịka ọmụmaatụ, data na-egosi enweghị ọganihu na ebumnuche 2, 8,10,11, na 15. Ụzọ a tụrụ aro ka ị nweta SDG bụ: "Tụpụta ihe ndị ka mkpa, lekwasị anya n'ịkwado akụkụ gburugburu ebe obibi nke SDGs, ghọta otú e si eme ya. SDG na-arụ ọrụ dị ka sistemụ enweghị ike kewaa, na-achọkwa mmekọrịta. "
Ịtụle mmetụta ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke SDGs
Ntụle sayensị ewepụtara na 2022 tụlere mmetụta ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke SDGs. Ọ tụlere ihe karịrị akụkọ sayensị 3,000, ọkachasị sitere na sayensị mmekọrịta ọha. Ọmụmụ ihe ahụ lere anya mkparịta ụka nwere ike ime, ụkpụrụ na mmetụta ụlọ ọrụ. Akọwapụtara ọnụnọ ụdị mmetụta atọ niile n'ime usoro ndọrọ ndọrọ ọchịchị dị ka mmetụta mgbanwe, nke bụ ebumnuche ikpeazụ nke Agenda 2030.
Mmetụta mkparịta ụka metụtara mgbanwe na arụmụka zuru ụwa ọnụ na nke mba na-eme ka ha kwekọọ na SDG. Mmetụta nkịtị ga-abụ ngbanwe na usoro omebe iwu yana usoro iwu na atumatu kwekọrọ, yana n'ihi, SDGs. Mmetụta ụlọ ọrụ ga-abụ ịmepụta ngalaba ọhụrụ, kọmitii, ụlọ ọrụ ma ọ bụ mmemme jikọtara na mmezu nke SDG ma ọ bụ nhazi nke ụlọ ọrụ dị ugbu a.
Ntụleghachi ahụ chọpụtara na SDG nwere naanị mmetụta ndọrọ ndọrọ ọchịchị nwere oke mgbanwe ruo ugbu a. Ha nwere naanị mmetụta mkparịta ụka. Dịka ọmụmaatụ, nkwubi okwu sara mbara nke ụkpụrụ nke ịhapụ onye ọ bụla n'azụ na nkwupụta nke ndị ndọrọ ndọrọ ọchịchị na ndị na-akwado ọha na eze bụ mmetụta mkparịta ụka. Ndị SDG ebutelakwa mgbanwe mgbanwe usoro iwu na ụlọ ọrụ dịpụrụ adịpụ. Agbanyeghị, enwere obi abụọ zuru ebe niile na SDG nwere ike iduba ọha mmadụ gaa n'iguzosi ike n'ezi ihe gburugburu ebe obibi n'ọ̀tụ̀tụ̀ mbara ala. Nke a bụ n'ihi na mba n'ozuzu na-ebute ụzọ SDG nke mmekọrịta ọha na eze (dịka SDGs 8 ruo 12) karịa nke metụtara gburugburu ebe obibi (dịka SDGs 13 ruo 15), bụ nke dabara na atumatu mmepe obodo ha dị ogologo.
Mmetụta nke ọrịa COVID-19
Ọrịa COVID-19 na 2020 nwere mmetụta na ebumnuche 17 niile. Ọ bụrụla "nsogbu mmadụ na nke akụ na ụba kachasị njọ n'oge ndụ.": 2  Ọrịa ọjọọ na-eyi ọganihu e mere karịsịa maka SDG 3 (ahụike), SDG 4 (agụmakwụkwọ), SDG 6 (mmiri na ịdị ọcha maka mmadụ niile), SDG 10 ( belata ahaghị nhata) na SDG 17 (mmekọrịta).
Ihe mgbaru ọsọ ndị na-adịghị mma
A na-arụ ụka na gọọmentị na azụmahịa na-arụsi ọrụ ike na-ebute ihe mgbaru ọsọ ọha na eze na akụ na ụba karịa ihe mgbaru ọsọ gburugburu ebe obibi (dị ka ihe mgbaru ọsọ 14 na 15) na nkwupụta okwu na omume.
Ọnụ ego
Otu United Nations na-eme atụmatụ na maka Africa, n'ịtụle mmụba nke ọnụ ọgụgụ kọntinent ahụ, a ga-achọ ego ruru ijeri $1.3 kwa afọ iji nweta ebumnuche mmepe Sustainable Development n'Africa. International Monetary Fund na-ekwukwa na a ga-achọ ijeri $50 naanị iji kpuchie mmefu nke mgbanwe ihu igwe.
Atụmatụ maka inye mmiri dị ọcha na idebe ihe ọcha maka ndị niile bi na kọntinent niile eruola ijeri US $200. Ụlọ akụ mba ụwa na-ekwu na ọ dị mkpa ka e mee atụmatụ n'obodo site na mba, na-atụgharịkwa ya ugboro ugboro ka oge na-aga.
N'afọ 2014, UNCTAD mere atụmatụ ego a na-efu kwa afọ iji nweta ebumnuche UN na ijeri US $2.5 kwa afọ. Atụmatụ ọzọ sitere na 2018 (nke Basel Institute of Commons and Economics, nke na-eduzi World Social Capital Monitor) chọpụtara na iji ruo SDG niile nke a ga-achọ n'etiti US $ 2.5 na $ 5.0 trillion kwa afọ.
Ikike ego
N'afọ 2017 UN weputara otu Inter-Agency Task Force on Financing for Development (UN IATF na FfD) nke kpọrọ oku ka ha bịa mkparịta ụka ọha. The top-5 isi iyi nke ego maka mmepe e mere atụmatụ na 2018 ịbụ: ezigbo ọhụrụ sovereign ụgwọ OECD mba, agha mmefu, ukara abawanye sovereign ụgwọ OECD mba, remittances si expats na mba ndị ka na-emepe emepe, ukara mmepe enyemaka (ODA).
Rockefeller Foundation kwuputara n'afọ 2017 na "Igodo nke nkwalite ego na imezu SDG bụ ịchịkọta ọnụ ọgụgụ ka ukwuu nke $200+ trillion na ntinye ego nke onwe kwa afọ na-aga na mbọ mmepe, ọrụ enyemaka nwere oke ọrụ ọ ga-arụ n'ịkwalite mgbanwe a. " Ndị na-enye ego buru ibu na-ekere òkè na ogbako echiche imewe nke Rockefeller Foundation kwadoro na "ebe enwere mkpa dị mkpa iji nweta SDGs, ọdịda bụ ihe a na-apụghị izere ezere ma ọ bụrụ na enweghị mgbanwe dị ukwuu na otu anyị si aga maka ịkwado nnukwu mgbanwe mgbanwe."
Nnyocha meta nke e bipụtara na 2022 chọpụtara na enwere ntakịrị ihe akaebe na gọọmentị ewepụtala ego iji mejuputa SDGs, maka mmejuputa mba ma ọ bụ maka imekọ ihe ọnụ mba ụwa. SDG adịghị ka ọ gbanweela mmefu ego ọha na usoro nkenye ego n'ụzọ ọ bụla dị mkpa, ma e wezụga ụfọdụ ọnọdụ ọchịchị obodo. Enweghị ike ibugharị mmefu ego obodo n'ụzọ dị mfe.: 81
Ntinye ego na-akpali SDG
A na-atụ anya na nlekọta isi obodo ga-ekere òkè dị mkpa na ọganihu na-aga n'ihu nke SDG atumatu iji "gbanwee usoro akụ na ụba na ntinye ego na-adịgide adịgide site n'iji usoro SDG gafee klaasị niile." Echiche nke SDG Driven Investment nwetara ala ọzọ n'etiti ndị na-etinye ego na ụlọ ọrụ na 2019.
Na 2017, 2018 na mmalite 2019, World Pensions Council (WPC) nwere usoro mkparịta ụka ESG lekwasịrị anya (Environmental, Social and Governance) na ndị otu ụlọ ọrụ ezumike nka (ndị ntụkwasị obi) na ndị isi itinye ego sitere na mba G20. Ọtụtụ ndị isi itinye ego ezumike nka na ndị otu bọọdụ kwadoro na ha nọ na usoro nke ịnakwere ma ọ bụ na-emepe usoro ntinye ego nke SDG, na-enwe nnukwu ọchịchọ itinye ego n'ọrụ ọchịchị - karịsịa ma a bịa n'ihe gbasara ihu igwe, nha anya nwoke na nwanyị na ọha mmadụ.
Ụfọdụ ọmụmụ, agbanyeghị, na-adọ aka ná ntị maka nhọrọ ahọpụtara nke SDGs na ihe egwu ndọrọ ndọrọ ọchịchị jikọtara na ntinye ego nkeonwe na ọnọdụ nke ụkọ ego ọha na eze na-aga n'ihu.
Nkwurịta okwu na nkwado
thumb|[[Katherine Maher, onye isi nchịkwa nke Wikimedia Foundation n'oge ahụ, na-ekwu maka "Ọrụ nke ihe ọmụma n'efu n'ịkwalite SDGs" na Stockholm, 2019]] thumb|Atụmatụ iji hụ SDGs iri na asaa na pyramid nwere isiokwu Agenda 2030 ewepụtaghị ikike a kapịrị ọnụ maka ikwukọrịta SDG; Otú ọ dị, ma òtù mba ụwa na nke ime obodo achụọla nnukwu ihe onwunwe na-abụghị nke steeti iji kwusaa SDGS. Ụlọ ọrụ UN bụ akụkụ nke otu United Nations Development Group kpebiri ịkwado mgbasa ozi nọọrọ onwe ya iji zie ndị na-ege ntị SDG ọhụrụ ahụ. Mgbasa ozi a, Project Onye ọ bụla, nwere nkwado nke ụlọ ọrụ ụlọ ọrụ na òtù mba ụwa ndị ọzọ.
Mgbakọ Aarhus bụ mgbakọ mba mba ụwa nke emere na 2001, n'ụzọ doro anya iji gbaa ma kwalite itinye aka na ọha na eze dị irè n'ime mkpebi gburugburu ebe obibi. Nghọta ozi gbasara mgbasa ozi ọha na eze na itinye aka na ndị ntorobịa bụ okwu abụọ metụtara ebumnuche mmepe Sustainable nke mgbakọ ahụ lebara anya.
Ndị ọkàiwu
Na 2019 wee na 2021, odeakwụkwọ ukwu nke United Nations António Guterres họpụtara ndị nkwado 17 SDG. Ọrụ nke ndị ọha na eze bụ ịkwalite mmata, kpalie oke ochicho, na ịkwado maka ime ngwa ngwa na SDGs. Ha bụ:
Ihe omume ụwa
áká_ịkẹngạ|thumb|Ihe mgbaru ọsọ zuru ụwa ọnụ Global Goals Week bụ mmemme na-ewe kwa izu na Septemba maka mmemme, mmata, na aza ajụjụ maka ebumnuche mmepe Sustainable. Ọ bụ ntinye aka maka ndị mmekọ karịrị 100 iji hụ na ime ihe ngwa ngwa na SDG site n'ịkekọrịta echiche na ngwọta mgbanwe maka nsogbu zuru ụwa ọnụ. Nke mbụ mere na 2016. Ọ na-emekarị concurrently na Climate Week NYC.
Ememme Nkiri Arctic bụ mmemme ihe nkiri kwa afọ nke HF Productions haziri yana nke SDGs' Partnership Platform kwadoro. Emere ya na nke mbụ na 2019, a na-atụ anya na ememme a ga-eme kwa afọ na Septemba na Longyearbyen, Svalbard, Norway.
Akụkọ ihe mere eme
thumb|Ihe mgbaru ọsọ mmepe na-adịgide adịgide bụ atụmatụ UN thumb|Ọrụ nke Statistical Commission metụtara 2030 Agenda for Sustainable Development nwere ebumnuche na ihe ngosi, July 2017 (UN resolution A/RES/71/313) thumb|Mkparịta ụka UN SDG na Mariupol, Ukraine Agenda mmepe nke Post-2015 bụ usoro sitere na 2012 ruo 2015 nke United Nations duziri iji kọwaa usoro mmepe ụwa n'ọdịnihu nke ga-aga nke ọma ebumnuche mmepe nke Millennium. Emepụtara SDGs ka ọ ga-aga nke ọma ebumnuche mmepe nke Millennium Development (MDGs) nke kwụsịrị na 2015.
Na 1983, United Nations kere World Commission on Environment and Development (nke e mesịrị mara dị ka Brundtland Commission), nke kọwara mmepe na-adigide dị ka "igbo mkpa nke ugbu a n'emebighị ikike nke ọgbọ n'ọdịnihu iji gboo mkpa nke ha." N'afọ 1992, e mere ọgbakọ mbụ nke United Nations Conference on Environment and Development (UNCED) ma ọ bụ Mgbakọ Ụwa na Rio de Janeiro, bụ ebe e mepụtara ma nabata usoro mbụ maka gburugburu ebe obibi na mmepe, nke a makwaara dị ka Agenda 21.
Na 2012, Nzukọ Mba Ndị Dị n'Otu na Ọganihu Sustainable (UNCSD), nke a makwaara dị ka Rio+20, mere dị ka afọ iri abụọ na-esochi UNCED. Colombia tụpụtara echiche nke SDG na mmemme nkwadebe maka Rio + 20 mere na Indonesia na July 2011. Na Septemba 2011, United Nations Department of Public Information 64th NGO Conference na Bonn, Germany welitere echiche a. Akwụkwọ nsonaazụ ahụ tụpụtara ebumnuche mmepe 17 na-adigide yana ebumnuche metụtara ya. Na nso nso a Rio+20 enwere ọtụtụ mkparịta ụka gbasara echiche nke SDG. Na Rio+20 Conference, otu mba ndị otu ruru mkpebi a maara dị ka "Ọdịnihu Anyị Chọrọ". Otu n'ime isiokwu ndị a kwadoro bụ ikpochapụ ịda ogbenye, ume, mmiri na idebe ihe ọcha, ahụike, na nhazi nke mmadụ.
Na Jenụwarị 2013, e hiwere otu UN General Assembly Open Working Group (OWG) dị iri atọ na ebumnuche mmepe iji chọpụta ebumnuche akọwapụtara maka SDGs. OWG nyefere aro ha nke 8 SDGs na 169 lekwasịrị anya na nnọkọ 68th nke Mgbakọ General na Septemba 2014. Na 5 Disemba 2014, Mgbakọ Nzuko UN nabatara Nkwupụta Synthesis Secretary General, nke kwuru na ebumnuche maka post-2015 SDG. Usoro ga-adabere na atụmatụ OWG.
Siria
Agụmakwụkwọ dị elu na Syria malitere site na usoro mmepe na-adigide site na Mahadum Damaskọs. Site na usoro gburugburu ebe obibi pụrụ iche, malite na Osimiri Barada, oghere ndụ ndụ na ahụike.
United Kingdom
Edepụtara usoro UK iji wepụta SDG zuru ụwa ọnụ na Agenda 2030: Nyefee ebumnuche zuru ụwa ọnụ, nke ngalaba maka mmepe mba ụwa mepụtara. Na 2019, netwọk Bond nyochara ọganihu UK zuru ụwa ọnụ na ebumnuche mmepe Sustainable Development (SDGs). Akụkọ nke Bond na-akọwapụta ọdịiche dị oke mkpa ebe a na-achọkarị nlebara anya na itinye ego. Ndị otu 49 na netwọk 14 na ndị otu na-arụ ọrụ chịkọtara akụkọ ahụ.
Njikọ mpụga
Òtù:Pages with unreviewed translations
Leyla Bouzid
Leyla Bouzid (amụrụ n'afọ 1984 na Tunis), bụ onye Tunisia na-ede ihe nkiri na onye nduzi ihe nkiri.
Mbido ndụ na agụmakwụkwọ
A mụrụ ya na Tunis na 1984, Bouzid bụ nwa nwanyị nke onye nduzi Nouri Bouzid. Ọ tolitere na Tunisia, nọrọ n'oge ntorobịa ya na Tunis. Mgbe ọ gụsịrị akwụkwọ baccalaureate, ọ kwagara Paris iji mụọ akwụkwọ na Sorbonne. Mgbe o nwetasịrị ihe nkiri mkpirikpi mbụ, Bonjour (Sbah el khir el), ọ gụsịrị akwụkwọ na La Fémis.
Ihe nkiri dị mkpirikpi nke Bouzid Twitching bụ ihe nkiri ngụsị akwụkwọ ya maka La Fémis; a gbara ya na Tunisia.
Ọrụ
N'afọ 2013, Zakaria bụ ihe nkiri mkpirikpi mbụ Bouzid mepụtara.
As I Open My Eyes na-enyocha njirimara Tunisia nke oge a site n'ilekwasị anya na mmekọrịta onwe nke nwa agbọghọ n'oge ọgbaaghara ndọrọ ndọrọ ọchịchị n'ọnwa ole na ole tupu mgbanwe Tunisia. Ihe nkiri ahụ na-alụ ndụ onwe onye nke nwa agbọghọ Tunisian na akụkọ nke mba ya na njedebe nke mgbanwe dị mkpa; "ahụ nwa agbọghọ nke Farah, na olu ya na anya ya, na-arụ ọrụ dị mkpa n'otú ihe nkiri ahụ si agagharị n'etiti ndọrọ ndọrọ ọchịchị na ndị na-abụghị ndọrọ ndọrọ ọchịchị. "
Njikọ mpụga
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Naruhito
Naruhito (a mụrụ na 23 February 1960 ka Tokyo na Japan) bụ Emperor nke Japan ebe ọ bụ 1 Mee 2019.
Òtù:Japan
Chet Anekwe
Chet Anekwe bụ omee ihe nkiri   na onye na-eme ejije nke a mụrụ na Nigeria ma zụlitekwa ya na New York City. Ọrụ ya gbasara Hollywood, Nollywood na New York Theatre.
Nrutuaka
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ Òtù:Ndi na eme ejije Òtù:Ndi Nigeria na eme ejije
Brittle Paper
thumb Brittle Paper bụ akwụkwọ akụkọ ederede dị n'ịntanetị nke ahaziri dị ka "blọgụ agụmagụ Africa" nke a na-ebipụta kwa izu n'asụsụ Bekee. Ihe lekwasịrị anya ya bụ na "wulite" ihe nkiri agụmagụ Africa dị egwu." Ọ tọrọ ntọala site Ainehi Edoro Kemgbe ntọala ya na 2010, Brittle Paper ebipụtala akụkọ ifo, uri, edemede, akụkọ ifo na foto sitere na ndị odee na ndị na-ese ihe n'Africa na-abịa na kọntinent na gburugburu ụwa. Otu onye otu The Guardian Books Network, akọwara ya dị ka "obere obodo nke akwụkwọ akụkọ Africa", dị ka "akwụkwọ akụkọ edemede nke Africa", yana dịka "otu n'ime ndị Africa kachasị na bọọlụ na-ekwu maka ya. akwụkwọ edemede". Na 2014, a na-akpọ blọgụ ahụ Go-To Book Blog site na ndị na- ebipụta kwa izu, bụ ndị na-akọwa ya dị ka "isi iyi dị mkpa nke akụkọ banyere ọrụ ọhụrụ nke ndị edemede nke agba na-abụghị United States."
Evolushọn na ọnọdụ na mkparịta ụka agụmagụ Africa
Akwụkwọ Brittle na- ebipụta ọdịnaya izizi nke ndị odee nyefere, yana nyocha enyere, ajụjụ ọnụ, edemede na ọrụ agụmagụ ndị ọzọ. N'ịbụ onye tolitere ghọọ "obodo na-eme nke ọma nke ndị na-agụ akwụkwọ na ndị odee nwere mmasị n'ihe niile gbasara akwụkwọ Africa", na-ewere blọgụ ahụ dị ka nnukwu ikpo okwu mgbasa ozi maka akwụkwọ ọhụrụ nke ndị edemede Afrka.
Mankon language
Mankon bụ asụsụ Grassfields a na-asụ na Cameroon. Ọ nwere njikọ chiri anya na Mundum na Mendankwe-Nkwen. Ya na Mundum, a na-akpọ ya Ngemba. Enwere ọtụtụ olumba dị iche iche: Mankunge (Ngemba), Nsongwa (Songwa, Bangwa), Shomba (Chomba, Bamechom), Mbutu (Bambutu), Njong (Banjong), Bagangu (Akum) na Alatening. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Togh_04.jpg/220px-Togh_04.jpg|thumb|Uwe ọdịnala a na-akpọ Togho
Zineb Oukach
Zineb Oukach (Arabic; /ˈziːnɛb ˈuːkəʃ/; a mụrụ na Disemba 1, 1982) bụ onye Morocco na-eme ihe nkiri na ihe nlereanya, nke ndị na-ege ntị n'ụwa niile maara maka ịrụ ọrụ Fatima na 2007 Gavin Hood film Rendition.
Mmalite ndụ
A mụrụ Oukach ma zụlite ya na Casablanca, Morocco. N'afọ 2004, ọ kwagara France, ebe ọ gụrụ Economics tupu ọ gaa Cours Florent iji lekwasị anya n'ọrụ ime ihe nkiri ya.
Ọrụ
A maara ya nke ọma na Morocco maka ọrụ ya na Parfum de Mer, site n'aka onye na-eme ihe nkiri Moroccan a ma ama Abdelhai Laraki, na maka ọrụ ya n'usoro ihe nkiri telivishọn Moroccan Une Famille Respectable nke Kamal Kamal, na 2007 Oukach ghọrọ onye ama ama n'ụwa niile maka arụmọrụ ya dịka onye Arab na-eto eto na-eduga na ihe nkiri Rendition na Meryl Streep, yana Jake Gyllenhaal na Reese Witherspoon. Oukach rụkwara ọrụ na The Wolf of Wall Street. Na usoro ihe nkiri telivishọn sayensị akụkọ ifo Alien Dawn, nke a na-egosi na Nickelodeon.
Njikọ mpụga
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Ernesto Balducci
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c8/Ernesto_balducci.jpg|thumb|Ernesto Balducci Ernesto Balducci bụ onye amụrụ na (6 August 1922 - 25 April 1992) bụ onye ụkọchukwu Katọlik nke Ịtali na onye na-ahụ maka udo.
Ihe ndekọ ndụ
Mgbe ọ dị afọ iri na abụọ, a chụrụ nna ya n'ọrụ na Scolopi, ntọala okpukpe raara onwe ya nye agụmakwụkwọ nke ndị ogbenye, nyere ya ohere n'efu na seminarị. Ọ gụrụ nkà mmụta okpukpe na Rom, mgbe ahụ akwụkwọ ozi na nkà ihe ọmụma na Florence.
Ntọala nke Centro d'Impegno Cristiano "Cenacolo" (Centre for Christian Commitment) na 1952 nyere ya ohere ime ka ọbụbụenyi ya na onye isi obodo Florence Giorgio La Pira, na mmekọrịta ya na onye edemede-onye ụkọchukwu Lorenzo Milani na ndị na-eso ụzọ Jacques Maritain, nke a maara dị ka 'Little Brothers'. N'afọ 1958, Balducci guzobere nyocha kwa ọnwa Testimonianze ("Ihe akaebe"), nke ọ duziri ruo afọ iri ato na anọ. N'afọ 1963, ọ gbachitere onye Itali mbụ jụrụ n'ihi akọ na uche, Giuseppe Gozzini. Akụkọ ya, na ikpe sochirinụ, nyere bishọp nke Florence, monsignor Florit, ohere "ịgbapụ" Balducci. Ọ nọrọ na Rom, nke dị nso na Nzukọ nke Abụọ nke Vatican, ruo 1965 mgbe, n'ihi ntinye aka nke Pope Paul VI, ọ laghachiri Tuscany. Otú ọ dị, ọ bụghị na Florence, ebe bishọp Florit ka na-etinye aka na esemokwu ya na La Pira, mana n'ebe obibi ndị mọnk a na-akpọ Badia Fiesolana, narị mita abụọ site na ókèala nke diocese nke Florence.
Ọ bụ mgbe ọ na-alọta site n'otu n'ime arụmụka ndị a ka Ernesto Balducci tinyere aka n'ihe mberede ụgbọala. A nabatara ya n'ụlọ ọgwụ na coma, ma nwụọ na mkpụrụ ụbọchị iri abụọ na ise n'ọnwa Eprel 1992.
Mmadụ nke mbara ala
Ernesto Balducci nyochara okpukpe n'ihe gbasara ikike ha ịbụ ma ọ bụ na ọ bụghị isi iyi nke nzọpụta akụkọ ihe mere eme. Nzọpụta nke na-anọghị na ọkwa na-abụghị nke akụkọ ihe mere eme na nke ịdị adị.
Isiokwu kachasị nke oge a nke nkà mmụta okpukpe Protestant na-agbakọta na echiche a, site na Karl Barth ruo Dietrich Bonhoeffer, na ebumnuche ha nke ịkewa okpukpe na okwukwe na ịtụgharị echiche lekwasịrị anya na Chineke maka igosi mmadụ, kama. Mmadụ na-esote okpukpe.
N'echiche Balducci, okpukpe bụ ihe nketa nke ọtụtụ puku afọ nke ọdịbendị, dị ka echiche, ndọrọ ndọrọ ọchịchị, ọdịbendị na ihe ime mmụọ maka ndị monads ọdịbendị nke, Otú ọ dị, tụfuru ọdịdị ha. Site n'ịnagide egwu apocalyptic nke agha nke oge a, ugbu a okpukpe nwere ọrụ abụọ nwere ike ịrụ. Ma ọ bụ ọrụ na-agbadata nke ncheta nchebe na njirimara ụfọdụ, ma ọ bụ ọrụ amụma maka azụmahịa ahụ na "oge mbara ala". Ọ na-agbanye n'ụzọ miri emi na nghọta ha.
Njikọ nke "Planetary Human", na-ezube itinye isiokwu dị iche iche n'aha nke isi nke na-akọwa onwe ya na ụdị.
Nsogbu nke oge a na-akpali Balducci ịkọwa usoro nkwekọrịta mmekọrịta ọha na eze nke obodo ụwa. Ihe kpatara ya, nke e wepụrụ n'echiche ndị Ọdịda Anyanwụ Ụwa, na-arụ ọrụ dị mkpa, ruo ugbu a.
Site n'iwere aro nke Ernesto de Martino, Balducci kwenyere na ogologo "akụkọ ihe mere eme" nke nkwurịta okwu dị warara n'etiti "àgwàetiti" ọdịbendị, nke egwu nke ndị dị iche iche bụ ihe na-emeghachi omume nke mere ka agbụrụ ahụ sie ike, agwụla. Ọbụna ime ihe ike megide ìgwè ndị ọzọ nwere ezi uche ma ọ bụrụhaala na enweghị usoro ịdị n'otu nke mbara ala. Mana egwu maka ịdị ndụ nke ụmụ mmadụ na-eme ka ọdịnihu nke onye ọ bụla dị n'otu. Ihe a kpọrọ mmadụ, site na "oge homination", na-aga n'ihu na planetarization (globalization).
Balducci na-ekwu na Anthropology nke dabeere na ontology nke "ọdịiche" (ndị ọzọ na anyị, ndị ọdịbendị na ndị nke okike, ndị mepere emepe na ndị mbụ) wee chọpụta ohere nke ụzọ dị iche iche ịbụ ụmụ mmadụ n'oge na oghere. Site n'ịjụ echiche mbụ ya, Anthropology na-amata ọchịchọ nke ngosipụta mmadụ ọ bụla pụrụ iche maka ọchịchị zuru ụwa ọnụ nke na-ejikọta ụmụ mmadụ, na ha na okike. Nke a bụ echiche nke Balducci na-enweta na njem ọdịbendị dị iche iche, nhazi nke Claude Lévi-Strauss, "ecology nke uche" nke Gregory Bateson, ụtọ asụsụ nke Noam Chomsky.
Balducci na-adabere n'echiche ya na agụụ dị otú ahụ maka ụwa. Ọtụtụ n'ime ihe, nnọchianya ya bụ maka dialectic n'etiti akụkụ ụfọdụ na nke ụwa niile nke mmadụ.
Ọ gbaziri n'aka Ernst Bloch okwu dị n'etiti "mmadụ nwere ọdịbendị" (homo editus) na "mmadụ zoro ezo" (homo absconditus), okwu dị n"etiti ịdị adị na ịdị ike nke mmadụ, ọchịchọ nke bụ transcendence na-enweghị transcendence, a 化 transcendence in the immanence.
Ịgafe Balducci yiri ka ọ bụ ụdị teleology anthropological nke na-anọchite anya usoro evolushọn nke mmadụ nwere ike ịkwado ma ọ bụ jụ n'ụzọ ya. Ihe kpatara ya, dị ka Balducci kwuru, na-achọta ihe ọhụrụ dị mkpa: Nanị iwu ahụ ị nwere ike n'otu oge ahụ ga-eme ka ụmụ mmadụ chọta ihe kpatara ya na nkwa nke ịdị ndụ ya (na La terra del tramonto). Balducci ghọtara na nnwere onwe ime ihe nke steeti na uto nke ikike cosmopolitan bụ ihe gbanyere mkpọrọgwụ n'ụzọ miri emi na iwu evolushọn nke ụdị mmadụ. Okwukwe na mmadụ (echiche Pierre Teilhard de Chardin), nchebara echiche na ụdị anyị nwere ọtụtụ ihe ịma aka siri ike na nke siri ike, ohere nke "mmadụ mbara ala": ihe ndị a niile nwere ezi uche nye Balducci ma ọ bụrụ na mmetụta nke ịnọ na obodo karịrị mba ga-emepụta ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị mbara ala. Ọrụ nke kwekọrọ na obodo ụwa, ihe na-ebilite n'ike nke iwu evolushọn nke ụdị ahụ, otu iwu ahụ na-eduga site n'ebo gaa n'obodo, site n'obodo gaa na mba.Ọdịdị
Iji kọwaa ike maka nguzobe nke obodo ụwa, Balducci na-echeta ụdị abụọ nke iwu okike: pactum unionis na pactum subjectionis.
A na-achọpụta ihe mbụ ahụ n'ihi pacifism anthropological, nke horizon bụ ọha mmadụ nke a na-eme ka ọ dị n'otu site na mmekọrịta nke mmeghachi omume na-enweghị isi na nhọrọ kachasị mma maka enweghị ime ihe ike.
Òtù:Pages with unreviewed translations
William Edouard Scott
Akụkọ ndụ
A mụrụ Scott na Indianapolis na 11 Machị 1884 n'aka Edward na Caroline Scott (née Russell). Mgbe ọ gụsịrị akwụkwọ na Manual Training High School na 1903, Scott nọrọ otu afọ na-amụ ise ihe n'okpuru Otto Stark. N'afọ 1904, ọ kwagara Chicago wee gaa ụlọ akwụkwọ nke Art Institute of Chicago, ebe ọ meriri ihe Nríte Frederick Mangus Brand maka ihe osise. N'oge ọ nọ na Chicago, o sere ihe osise gburugburu ọbọdọ ahụ, otu n'ime ha bụ Commerce, nke a ka na-eto taa dị ka "ihe dị ịrịba ama". Otú ọ dị, ọ mụtara ọtụtụ n'ime palette ya na usoro impressionist ya, n'oge njem ya na France. Mgbè ọ nọ ná mba ọzọ, ọ gụrụ akwụkwọ na Académie Julien na Académie Colarossi ma Henry O. Tanner, onye omenkà Africa-America a ma ama nke kwagara Paris iji zere ajọ mbunobi agbụrụ megide nka ya, duziri ya. N'ọzụzụ na Paris, Scott nwere ike iwulite aha màkà onwé ya n'ụzọ dị mfe karịa ka agbụrụ ya gaara ekwe ka ọ bụrụ na America. Ikekwe n'ihi nke a, o yiri ka ọ bụ ónyé na-agbaso omenala n'ihe ngosi ya nke "Negro Ọhụrụ" karịa ndị ọzọ nọ n'òtù ahụ, mgbe ụfọdụ ọ na-ese ihe nkiri ndị na-enweghị ihe jikọrọ ya na agbụrụ ọ bụla. Dị ka ihe atụ, n'ime afọ 1910 na 1914, ọ na-eleta onye nkuzi mbụ ya mgbe ụfọdụ na mpaghara nka nke Etaples ma mgbe ọ nọ ebe ahụ na-ese ihe nkiri dị ka ikuku Rainy Night na Étaples na ndị ọzọ n'okpuru mmetụta Tanner.
Mgbè agụmakwụkwọ ya gụsịrị akwụkwọ, Scott natara onyinye Rosenwald Foundation wee gaa Haiti iji see ndị "nọgidere na-enwe ihe nketa Africa". O mechara gaa Alabama iji mụọ ndị isi ojii n'ọbọdọ dị iche iche na South. Site n'ịjụ ise ndị isi ojii dị ka naanị ndị ohu na ndị ọrụ (dị ka ọtụtụ ndị bu ya ụzọ), Scott nwere olileanya "ịgbanwe echiche ndị Afrịka America ma mechaa kwalite nghọta n'etiti agbụrụ". Mgbè ọ laghachiri Chicago, Scott gara n'ihu na ebumnuche ahụ ka ọ na-egosi "ndị ojii na ákwà n'ọnọdụ ndị a ma ama na-eme ọrụ dị mma" n'ime ihe osise na mgbidi ọ mepụtara maka ndụ ya fọdụrụ. thumb|Scott's Rainy Night na nchịkọta nke Indianapolis Museum of Art
Ọrụ ndị Haiti
N'afọ 1931, e nyèrè Scott Julius Rosenwald fellowship (Rosenwald Fund) maka ọmụmụ na Haiti. N'oge ọ nọ na Haiti, Scott weghaara n'ezie isi ihe nke ọha mmadụ na mba ahụ. [nkwado dị mkpa] Otu n'ime ihe osise ya a ma ama site n'oge a bụ Night Turtle Fishing na Haiti, 1931, nke na-egosi ọrụ nke ndị ikom Haiti anọ nọ na mmírí. Night Turtle Fishing bụ ihe e ji mara ike nke ndị ọrụ ha na-eme ka ọrụ ahụ dị ike. Ọrụ Scott na-egosipụta nlebara anya miri emi a na-enye n'iji ìhè eme ihe n'ịhazi ihe osise ya. N'ụzọ dị ukwuu, Scott na-eji anyanwụ na Night Turtle Fishing iji mee ka ọrụ ahụ dị n'etiti ma dọta anya ónyé na-ekiri ya na ndị ọkụ azụ.
Ted White (manager)
Theodore Richard White (March 25, 1931 October 26, 2020) bụ ónyé ọchụnta ego America, ónyé na-ede egwu, ónyé na'emepụta egwu na ónyé si Detroit, Michigan.
William Edouard Scott
Foto na mgbidi nke ndị Africa America
Mgbè Scott laghachiri na United States, ọ gara n'ihu na-ese ihe ojii na ihe ojii n'ụzọ ndị na-akọwapụta onyinyo ndị isi ojii na nka. Ihe atụ nke ngosipụta ya dị mma nke ndị otu ndị isi ojii bụ ihe osise ya Frederick Douglass. N'ihe osise ahụ, a "gosiri Douglass n'ụdị echiche dị ka a ga-asị na ibu nke ụwa dị n'ubu ya". Ọ bụ ezie na Scott na-ejikarị ọkụ eme ihe iji mee ka akụkụ ụfọdụ nke ọrụ ya pụta ìhè, ọ na-eji ya ebe a n'ụzọ dị ịtụnanya. Akpụkpọ ahụ ya, ọ bụ ezie na ọ na-eji oji nke ukwuu iji yie ihe ziri ezi n'akụkọ ihe mere eme, yiri ka ọ na-acha odo odo karịa ka a ga-atụ anya ya. Ọ dị ka a ga-asị na ìhè na-enwu kpọmkwem na isiokwu ahụ nke na akpụkpọ ahụ ya yiri ihe na-enwetụ ahụ mana nke a bụ nhọrọ na-adọrọ mmasị mgbe ọchịchịrị Douglass bụ ihe kọwara ya na omume ya n'oge ndụ ya niile. Nhọrọ ndị dị ka nke ahụ na-egosi ụfọdụ nchedo na Scott n'agbanyeghị na ọ na-ese nwoke nke mere ọtụtụ ihe màkà ndị Afrịka-Amerịka, agbụrụ ya adịghị egosi. Kama nke ahụ, akụkụ dị mkpa nke ihe osise ahụ bụ anya miri emi Douglass na ihu ya, nke na-ekwu ọtụtụ ihe banyèrè ọnọdụ ya a na-akwanyere ùgwù na ọnọdụ ọrụ karịa ọrụ ya dị ka nwoke ojii. Ọzọkwa, ọnọdụ na uwe ya na-agbakwunye na nkwanye ùgwù nke Douglassʹhe yiri ka ọ dị n'ọbá akwụkwọ, na-atụ aro agụmakwụkwọ ya na ọgụgụ isi ya, ọ na-eyi uwe, na-egosi ihe ịga nke ọma ya. Dị ka Scott họọrọ ise nwoke a ma ama n'Afrịka America, o doro anya na ọ na-agbagha nkọwa nke "ọcha" site na ngosipụta ya nke "Negro Ọhụrụ". Otú ọ dị, ọ bụ ezie na Scott na-eme nkwupụta mgbanwe site na ise ihe ojii a, a na-atụ aro na ọ bụ àgwà Douglass ọ bụghị oji ya nke na-eme ka o kwesiri ise ihe osise maka ụzọ Scott na-emegiderịta onwé ya na nke nnwere onwe na nsogbụ agbụrụ.
Otú ọ dị, dịka ụdị nka Scott nọgidere na-abụ omenala ma dabere na usoro impressionist ọ mụtara na mbụ, ụzọ ya si emeso agbụrụ nọgidere na ya ruo mgbè ọ nwụrụ na Chicago na 1964.
Ted White (manager)
White bụ onye njikwa na di mbụ nke ónyé na-agụ egwu mkpụrụ obi Aretha Franklin. Dị ka ónyé na-ede egwu, White dere ma ọ bụ soro dee egwu màkà Franklin, gụnyere "I Wonder (Where You Are Tonight)", "Lee Cross", "Dr. Feelgood", na "Think".
A mụrụ White na Detroit, Michigan, na Machị 25, 1931. A kọwara ya na 1968 dị ka onye na-ere ahịa na ụlọ Detroit na onye na-azụ ahịa. O nwèrè ọtụtụ jukeboxes. White kọwara onwe ya dị ka ónyé na-akwalite sandlot tupu ọ weghara ọrụ nke ónyé na-agụ egwu Aretha Franklin na 1961.
Ónyé na-agụ egwu Della Reese mere ka Franklin márá White na Twenty Grand Club na Detroit. Mgbe izu ole na ole nke mkpakọrịta nwoke na nwanyị gasịrị, ónyé ikpe nke udo lụrụ ha mgbè ha na-eme njem Ohio na 1961, mgbe Franklin dị afọ 18 na White dị afọ 30. Nna Franklin, C.L. Franklin, megidere njikọ ahụ. Onye na-emepụta Motown bụ Harvey Fuqua kọwara White dị ka ónyé na-ere ahịa.
Ọnwụ na omenala pop
White nwụrụ na October 26, 2020 na Detroit, Michigan, afọ 89. Malcolm Barrett gosipụtara White na ógè nke atọ nkè usoro anthology, Genius, na Marlon Wayans na 2021 Aretha Franklin biopic, Respect.
Arnergy
Arnergy Solar Limited bụ ụlọ ọrụ na-emepụta ike anyanwụ na Naijiria nke dị na Lagos, Naijiria. Ọ na-enye ngwọta ike anyanwụ maka obere azụmaahịa na Naịjirịa.
Ọ bụ Femi Adeyemo bụ onye bụkwa onye isi ụlọ ọrụ ahụ guzobere ya n, afọ 2013.
Arnergy etinyela 3MW nke mmepụta ọkụ eletrik na ihe karịrị 9MWh nke ikike nchekwa na Naịjirịa.
Akụkọ ihe mere eme
N'ọnwa Julaị n'afọ 2015, ụlọ akụ ụlọ ọrụ Naịjirịa tinyere ego na ụlọ ọrụ ahụ iji nye obodo ndị dị n'ime ime obodo usoro anyanwụ na-adịghị na grid. Ọrụ ahụ kwadokwara site na United Nations Development Program (UNDP). Ka e mesịrị, na Disemba 2015, Solar Nigeria Programme, akụkụ nke Ngalaba maka Mmepe Mba Nile (DfID), nyere 100,000 Pounds (US $ 146,000) iji gbasaa ọrụ na Northern Nigeria.
Na ọnwa 2019, Breakthrough Energy Ventures tinyere Norfund tinyere USD 9 nde na ụlọ ọrụ ahụ.
N'ọnwa Disemba 2020, Gọọmentị etiti nke Naịjirịa nyere  nde dollar itooluiji nye ike anyanwụ maka puku iri abụọ micro, obere na ọkara azụmaahịa na ime obodo obodo dị na mba ahụ.
N'ọnwa Febụwarị 2021, Kọmishọna Ukwu Canada nabatara ya maka mbọ ha na-agba iji mee ka ike dịkwuo mma na Naịjirịa. N'otu afọ ahụ, na Machị, ọ natara Africa Brand Award maka enyemaka ya na mmepe nke ike anyanwụ na Naịjirịa.
Ihe odide
<references group="" responsive="1">
Emebt Etea
Emebt Etea Bedada (amụrụ n'abali iri na otu nke ọnwa Jenụwarị 1990 na Waliso) bụ onye Etiopia na-agba ọsọ ogologo oge nke na-asọ mpi na asọmpi ịgba ọsọ n'oke akara aka. Ọ pụtara ngwa ngwa dị ka onye na-agba ọsọ (n'afọ iri na iteghete) na African Junior Championships okpukpu abụọ na mita 1500 na mita 3000. Ọ bụ onye nwetara ọla nchara na IAAF World Cross Country Championships n'afo 2008.
Ọ hapụrụ ọsọ obere oge n'afọ 2009 wee malite ịsọ mpi na ọkara marathons na marathons. O meriri marathons na Brescia na Venice na 2012. O nwetakwara ọla edo nke otu na 2012 IAAF World Half Marathon Championships na ndị otu ụmụ nwanyị Etiopia. Marathon ya kacha mma bụ nke awa 2:25:53
Nwanne ya nwanyị nke obere Korahubsh Itaa bụ onye mmeri ndị ntorobịa ụwa nke afọ 2009 na steeplechase ma nwee ndekọ akụkọ ihe mere eme ndị ntorobịa kachasị mma n'ụwa maka ọsọ mita Puku abụọ 2000m.
Ọrụ
Egwuregwu mba ụwa mbụ Emebt nke Etiopia bịara mgbe ọ dị afọ iri na ise. Ọ bụ onye nke abụọ na mita 5000 na East African Championships ma bụrụ onye nwetara ọla nchara mita otu Puku na narị ise n'2005 African Junior Athletics Championships. O weputara nke asaa na asọmpi nke ndi mmadu na 2006 IAAF World Cross Country Championships ma mechie nke anọ na 2006 World Junior Championships. Ọ gbakwara onye nke isii na Great Ethiopian Run nke afọ ahụ.
Na 2007 IAAF World Cross Country Championships, ọ mechara nke iri na itoolu na asọmpi ndị na-eto eto mgbe ọ gbasịrị ọnụ ọgụgụ nke agba ndị fọdụrụ ma mesịa bụrụ onye a ga-eweli n'okporo ụzọ n'ihi ike ọgwụgwụ okpomọkụ na ihu igwe Mombasa. Ọ gara nke ọma n'okporo ụzọ n'afọ ahụ: ọ meriri ma 1500m na 3000m na 2007 African Junior Athletics Championships ma melite ihe kachasị mma ya ruo 4:08.50 nkeji na 8:57.29 maka ihe omume ndị ahụ n'afọ yina, n'otu n'otu. Ọ bụ onye nke abụọ na njedebe afọ nke asọmpi BOClassic na Ịtali, nke abụọ naanị Sylvia Kibet.