cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Idea
Akụkọ ihe mere eme
Ọ bụ Plato meghere arụmụka banyere ọdịdị nke echiche, onye nkwupụta ya nke echiche ya nke ụdị - nke na-emegharị ma na-agbakọta n'oge ọtụtụ mkparịta ụka ya - na-adaba ma na-etinye nkọwa ọhụrụ na okwu Grik maka ihe ndị a "na-ahụ" (re. ε Xiaδος) nke na-eme ka ihe ndị ahụ nke nghọta nke a na-ahụ na enweghị ihe onwunwe ma ọ bụ ihe ziri ezi dị na anya (re. [Ihe e dere n'ala ala peeji] Ka arụmụka a na-agbasa, okwu ahụ bụ "echiche" na-amalite iwere ihe ndị ga-ejikọta ya na okwu ahụ taa. N'akwụkwọ nke ise nke Republic ya, Plato kọwara nkà ihe ọmụma dị ka ịhụnanya nke ụzọ a (dị iche na anya) nke ịhụ ihe.
Plato na-akwalite echiche na ihe ndị a na-ahụ anya ma ọ bụ ihe ndị na-adịghị ahụ anya nke mmata mejupụtara ala nke ụdị ma ọ bụ echiche na-adịghị anwụ anwụ nke ụwa ihe onwunwe sitere na ya. Aristotle na-ama Plato aka n'ógbè a, na-ekwu na ụwa dị egwu nke echiche na-ebilite dị ka ihe ndị mejupụtara uche nke ihe ndị a na-echeta. Ọ bụ ezie na ọ bụ ihe na-ekwekọghị n'oge iji tinye okwu ndị a na ndị na-eche echiche site na oge ochie, ọ na-eme ka arụmụka dị na etiti Plato na Aristotle doo anya ma ọ bụrụ na anyị akpọ Plato onye na-eche ihe na Aristotle onye na-atụ echiche.
Letta Mbulu
Mkpúrù èdè íke Letta Mbulu (a mụrụ n'abalị iri abụọ na anọ nke ọnwa Septemba n'afọ 1942) bụ onye South Africa na-agụ egwu jazz nke nọ na-arụsi ọrụ ike kemgbe afọ 1960.
Akụkọ ndụ
Amụrụ ma zụlite ya na Soweto, South Africa, ọ nọ na-arụsi ọrụ ike dị ka onye na-agụ egwu kemgbe afọ 1960. Mgbe ọ ka dị afọ iri na ụma, o ji egwu King Kong    mee njem - mana ọ hapụrụ United States n'afọ 1964 n'ihi Apartheid.
Na New York City, ya na ndị ọzọ a chụrụ n'obodo na South Africa jikọtara, nke gụnyere Miriam Makeba, Hugh Masekela na Jonas Gwangwa, wee gaa n'ihu na-arụ ọrụ na Cannonball Adderley, David Axelrod na Harry Belafonte.
Na ihe omume, a pụkwara ịnụ abụ ya n'ihe nkiri bụ Roots, The Color Purple (1985), na ihe nkiri 1973 A Warm December, ọ bụkwa onye ọbịa na oge isii nke Soul Train. Mbulu wepụtara abụ Swahili na egwu Michael Jackson, "Liberian Girl". Onye na-emepụta ihe nkiri Quincy Jones ekwuola banyere ya sị: "Mbulu bụ nwanyị kwudosie ike, na-egosipụta mgbagwoju anya na obi ụtọ nke na-akpali olileanya maka inweta ịhụnanya dị ọcha, ịma mma, na ịdị n'otu n'ụwa. "
Ọ bụ onye guzobere South African Artists United (SAAU) otu nzukọ nke e guzobere n'afọ1986.
Ndụ onwe onye
Mbulu lụrụ onye egwu Caiphus Semenya. Ka ọchịchị ịkpa ókè agbụrụ na-apụta n'elu ndị na-acha ọcha n'afọ ndị 1970, Mbulu gara United States, ebe ọ gara n'ala ọzọ, ọ gara n'ihu na-achụso egwu. Ya na jazz alto saxophonist Cannonball Adderley mere njem, ma gaa n'ihu isonyere onye na-agụ egwú America bụ Harry Belafonte. Ha gara ọtụtụ njem nlegharị anya ụwa. Mmetụta mmụọ egwu ya bụ ndị mmadụ, American Jazz na egwu Brazil kpalie ya.
Discografị
Mụ na Quincy Jones
Njikọ mpụga
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Bentazepam
Me mmadụ
Ọ nwere ihe na-eme ka nchegbu kwụsị, ihe na-egbochi nkụchi, ihe na'ime ka ọ dị jụụ na ekpere chi oboro ndị na eme ka ndị mmadụ ihe na-ehi ụra. A na-enweta ọnụ ọgụgụ kachasị elu nke plasma n'ihe dị ka awa 2.5 mgbe a nwesịrị ọgwụgwọ ọnụ. Ọkara ndụ mwepụ ahụ dị n'etiti ihe dịka awa 2-4. Bentazepam dị irè dị ka ihe na-egbochi nchegbu.
Ntụaka
<references group="" responsive="0">
Acho Nwakanma
Eric Iheanacho "Acho" Nwakanma // (na-ege ntị)(amụrụ n'abalị iri abụọ na isii n'ọnwa Eprel n'afọ 1958) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Naijiria, onye ọchụnta ego na onye ọrụ ebere, bụbu onye jere ozi ugboro abụọ dị ka onye nke anọ na onyr nke isii rụrụ ọrụ dịka osote gọvanọ Abia steeti, Naịjirịa na ikpo okwu nke Peoples Democratic Party (PDP), site nʼafọ 2006 ruo 2007 n'"okpuru Gọvanọ Orji Uzor na Kalu ọzọ n &quot;
Ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị ya malitere n'afọ 1999 mgbe a họpụtara ya n'ime ụlọ omebe iwu nke Abia State iji nọchite anya Obingwa East State Constituency. N'afọ 2003, a họpụtara ya ọzọ ma mesịa kpọọ ya osote onye isi oche nke ụlọ omebe iwu ruo mgbeKalu họpụtara ya ka ọ bụrụ osote gọvanọ n'afọ 2006. O sonyere na ntuli aka Senatorial nke afọ 2007 maka Abia South Senatory District na ikpo okwu nke Progressive Peoples Alliance mana Senate Enyinnaya Abaribe meriri ya n'ọgụ iwu mgbe ntule gasịrị. N'abalị iri na asatọ n'ọnwa Ọgọstụ n'afọ 2010, Orji họpụtara ya ọzọ dịka osote gọvanọ iji nọchie Chris Akomas.
Nwakanma lebara anya n'ọchịchọ nke ịbụ Gọvanọ nke Abia Steeti na ngwụcha oge Orji n'afọ 2015. Di nwanne ya bụ Okezie Ikpeazu meriri ya. N'ọnwa Eprel afọ 2013, Onye isi ala Goodluck Jonathan họpụtara ya dịka Onye Isi oche nke Board of National Neuro Psychiatry Hospital, Enugu.
Mbido ndụ na azụmahịa
A mụrụ Eric Acho Nwakanma na ụbọchị iri abụọ na isii n'onwa Eprel n'afọ 1958 n'ezinụlọ Sunday Nwakatma and Jemimah Nwakunma nke Umorji Ohanze na Ojanze Autonomous Community of Obingwa LGA nke Abia State. Mgbe ọ gụsịrị akwụkwọ praịmarị na St. Michaelīs Boys School Aba ebe ọ nwetara asambodo mbụ ya n'afọ 1971, ọ natara National High School, Aba maka agụmakwụkwọ sekọndrị ya ma mesịa kwaga na Community Secondary School Nbawsi ebe o nwetara nzere ụlọ akwụkwọ West African School na 1976. Mgbe nke ahụ gasịrị, ọ debara aha ya na Government College Umuahia maka ụlọ akwụkwọ sekọndrị ya ma gụchaa na 1978. Ọ gakwara Mahadum Lagos ebe ọ nwetara nzere bachelọ nke sayensị na Biochemistry n'afọ 1982.
Ka o mechara mmemme National Youth Service Corps ya na Niger State, ọ gara n'ihu na agụmakwụkwọ ya ma nweta nzere Master of Science na Clinical Biochemistry n'afọ 1985. Nwakanma nwetara nhọpụta dị ka onye enyemaka gụsịrị akwụkwọ na Ngalaba Biochemistry, College of Medicine, Mahadum Lagos site n'afọ 1985 ruo afọ1986 na-egosi mmalite nke ọrụ dị mkpirikpi na nkuzi. O mechara rụọ ọrụ na Chemech Laboratories Nigeria Limited (nke bụzi Chemiron International) Victoria Island, Lagos dị ka onye nnọchi anya ahịa ma mesịa bụrụ onye njikwa mpaghara (East) site na 1986 ruo 1989. Mmasị azụmahịa ya gụnyere njem, ụlọ, mbubata, na ọrụ ugbo. O nwere nnukwu ugbo na Obingwa Local Government Area nke Abia State.
ndọrọ ndọrọ ọchịchị na ọrụ ebere
Nwakanma zọọrọ ọkwa onyeisi oche ọchịchị ime obodo nke Obingwa LGA Abia steeti na mgbanwe nke ndị agha mebiri. N'afọ 1998, ọ ghọrọ otu n'ime ndị tọrọ ntọala Peoples Democratic Party(PDP) ma n'afọ 1999, ọ họpụtara ka ọ bụrụ ụlọ omebe iwu Abia steeti ka ọ nọchite anya mpaghara Obingwa East steeti. A họpụtara ya ọzọ ka ọ bụrụ ụlọ omeiwu Abia steeti maka oge nke abụọ n'afọ 2003.
Ka onye otu ya n'Abia Legislative House dịgidere, o ji ọkwa kọmitii ụlọ dị iche iche nke gụnyere:
A họpụtara ya osote onyeisi ụlọ omebe iwu Abia steeti n'ọkwa ọ nọrọ afọ ụfọdụ tupu Kalu kpọpụta ya dịka osote Gọvanọ Abia steeti n'ọnwa Maachị n'afọ 2006. Ọ gbara ọsọ maka ntuliaka nke Abia South Senatorial District n,afọ 2007 mana Enyinnaya Abaribe meriri na ntuliaka ahụ.
A họpụtara Nwakanma ọzọ dịka osote gọvanọ Abia Steeti n'ọnwa Ọgọstụ n'afọ 2010 site n'aka Orji. Ọ rụrụ ọrụ dị ka osote gọvanọ maka oge fọdụrụnụ nke oge mbụ orji dịka gọvanọ, na-ahapụ ọkwa n'ọnwa Mee 29 n'afọ 2011.
Ntọala Acho Nwakanma
Ọ bụ onye hụrụ egwuregwu n'anya sitere n'okike ma nwee ọṅụ n'ịkwado ihe omume egwuregwu n'ime afọ iri na ọkara gara aga. O nyere onyinye nrite maka asọmpi bọọlụ Inter Community Kwa Afọ na Obingwa LGA. Ntọala Acho Nwakanma abụwokwa onye na-akwọ ụgbọala na steeti ahụ kemgbe ọtụtụ afọ ma mee ka a chọta ma kwalite ọtụtụ ndị na'egwuregwu na Spain, Israel, Ukraine, South Africa, na n'ọhịa ọkachamara na ihe omume track gafee Naịjirịa. Ọ bụkwa onye isi na-akwadoghị otu egwuregwu bọọlụ Abia Comets na ọṅụ ya bụ ịhụ ka ọgbakọ ahụ si na obere mmalite bilie dị ka akụkụ amateur wee bụrụ otu ọkachamara na otu egwuregwu bọọlụ Naijiria. Ọ kwadokwara asọmpi bọọlụ ụmụnwaanyị ndị ọrụ ọha na Abia steeti.
O nwere na ndekọ ihe karịrị agụmakwụkwọ mahadum iri atọ ma ka na-enye ndị mmadụ oge niile. O nyela ihe agụmakwụkwọ n'oge dị iche iche na ụlọ akwụkwọ praịmarị na post na Obingwa LGA na karịa. N'afọ 2012, ọ haziri atụmatụ ọgwụgwọ n'efu na steeti niile.
Ọ haziri owuwu nke kilomita 13 Acho Nwakanma Bypass, okporo ụzọ sara mbara nke e wuru na ntọala nkume na nylon-tar nke jikọtara Amuzu Ohanze-Ntighauzo-Ibeme na Mpaghara Ọchịchị Ime Obodo Obingwa ma na-eje ozi dị ka ụzọ bụ isi maka ndị njem n'etiti Akwa-Ibom Steeti na Abia Steeti.
Ọ nọ ugbu a na-akwado ikike na ọnọdụ ibi ndụ ka mma maka ndị ọrịa uche site na ntọala ya. Ọ na-achọ ịkwaga iwu iji chebe ndị isi mgbaka na ndị ogbenye na National Assembly.
Ndụ onwe onye
Ọ lụrụ Joy Ezinwanyi Nwakanma ma nwee ụmụ anọ, ụmụ nwoke atọ na otu nwanyị. Nwakanma bụ Onye Kraịst ma na-aga ụka Living Faith Church International a maara dị ka Winners Chapel.
Ebemside
<references group="" responsive="1">
Njikọ mpụga
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Nancy Onyango
Nzụlite na agụmakwụkwọ
A mụrụ ya na Kenya, ọ gàrà ụlọ akwụkwọ dị na mpaghara maka agụmakwụkwọ ya tupu mahadum. Na 1984, a nabatara ya na Mahadum Nairobi (UoN), ọ gụsịrị akwụkwọ na 1987, ma nweta nzere bachelọ nke Commerce (BCom) na Akaụntụ na ihe gbasara ego. Ọ gara n'ihu na akwụkwọ ya na UoN, ọ gụsịrị akwụkwọ na 1989, nweta nzere Master of Business Administration (MBA). Mgbe e mesịrị n'afọ 2013, ọ debanyere aha na United States International University Africa, ebe ọ gụrụ wee gụsịe akwụkwọ na 2016 wee nweta nzere Dọkịta nke Business Administration (DrBA). Dị ka akụkụ nke ọmụmụ doctoral ya, ọ gụrụ akwụkwọ na Columbia Business School, na New York City.
Ọrụ
N'ime ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ afọ anọ, site na Julaị 1995 ruo Disemba 1998, ọ rụrụ ọrụ dịka onye njikwa na PricewaterhouseCoopers, n'ebe ha nọ na Uxbridge, London, United Kingdom. Mgbe nke ahụ gasịrị, a kwalitere ya ka ọ bụrụ onye isi njikwa n'otu ụlọ ọrụ ahụ, bụ ebe ọ rụrụ ọrụ afọ atọ na ọkara ọzọ ruo Ọgọọst 2002. Na July 2005, a họpụtara ya Onye Mmekọ na PwC, na-eduzi ngalaba na-ahụ maka ndụmọdụ na PwC East Africa, nke dabeere na Nairobi, Kenya ka ọ bụrụ ọkachamara na nkà na ụzụ, ihe ize ndụ ọchịchị na nnabata, na-eje ozi na ikike ahụ ruo na Jụn 2012. Na Julaị afọ 2012, a kpọrọ ya onye isi nke ụlọ ọrụ nke Risk Assurance Service Unit na PwC East Africa, na-eje ozi ebe ahụ ruo October 2014.
Na Jenụwarị 2015, maka oge ọnwa iri abụọ, a họpụtara ya onye mmekọ na Ernst &amp;amp; Young, na-eje ozi dị ka onye isi ọchịchị, ihe ize ndụ & nrubeisi maka mpaghara Africa, ruo August 2016. Na Disemba 2017, a họpụtara ya ka ọ bụrụ onye isi ngalaba nyocha Internal Audit na IMF, dnke dịrị irè malite na February 2018.
Nkiru Okosieme
Ọrụ
Okosieme bu onye isi ndị Nigeria egwu bọọlu ụmụ nwanyị gara 1991 FIFA Women's World Cup mgbe ọ ka dị afọ iri na ụma. Ọ gwuri egwu bọọlu oge zuruezu nke bụ nkeji iri asatọ niile na egwu  bọọlu atọ nke emeriri Nigeria. Na oge ahụ ọ nọ otu ndị SC Imo State club.
Nancy Onyango
Ezinụlọ
Nancy Onyango bụ nne lụrụ dị ma mụta ụ nwoke atọ.
Nkiru Okosieme
Ọrụ
Mgbe ọ jere1999 FIFA World Cup, Okosieme nọ otu nd egwuregwu bọọlu  Rivers Angels. Tupu asọmpi ahụ o kwupụtara: "Anyị enweghịzị mgbagwoju anya iche na anyi bụ ndị ọbere mmadu". Ọ nyere goolu atọ n'ime egwuruegwu anọ nke mere ka Naịjirịa ruo nkeji iri na ise na agba asọmpi ahụ. Brazil meriri haa ọkpu anọ asara nani atọ (4-3). Okosieme nwere obi uto igwu egwu bọọlu  na America nke ukwuu nke na o sonyere Charlotte Lady Eagles nke USL W-League wee debanye kwa aha na mahadum, ebe ọ gbara bọọlụ nke kọleji. W-league bụ ọkwa kachasị elu maka bọọlụ ụmụ nwanyị na US taa. N’afọ 2001, “NK” bụ onye nke abụọ kachasị nweta goolu na NCAA Div II. Ọ nweta nmeri dị ka Peach Belt Conference Player nke Afọ na oge ahụ na ndị otu egwu bọọlu ụmụ nwanyị na mpaghara niile maka afọ anọ. Ọ bụkwa onye enyere onyinye dị ka NSCAA niile-America.
Nancy Onyango
Ntule ndị ọzọ
Ọ na-ejide ọtụtụ nhọpụta bọọdụ, nke gụnyere dị ka onye na-abụghị onye isi nchịkwa nke Kenya Commercial Bank Group, onye na-abụghị onye isi nchịkwa nke Cytonn Investments, nakwa ụlọọrụ Fairtrade Africa, ebe ọ na-elekọta kọmitii nyocha na ego nke bọọdụ.
Nkiru Okosieme
Ọrụ
Okosieme sonyere ma tinye aka na "Super Falcons" maka nmeri iko ụmụ nwanyị Africa, ugboro atọ n'afọ 1998, 2000 na 2002.
Nancy Onyango
Njikọ mpụga
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Nkiru Okosieme
Ọrụ
Nwanne ya nwoke bụ Ndubuisi Okosieme bụkwa onye egwuregwu bọọlụ mba ofesi.
Njikọ dị na mpụga
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Ndi Igbo Amerikạ
Ndi Igbo Amerikạ bu ndi Igbo juru na obodo Njikota Obodo Amerika.
Òtù:Amerika
Ȯra Rivers
Ȯra Rivers (Rivers State) bu state no n'ime Naigeria. thumb|Rivers State House of Assembly
Igbo-Ukwu
thumb|Igbo-Ukwu Igbo-Ukwu (Bekee: Great Igbo) bụ obodo dị na steeti Anambra nke dị na ndịda etiti obodo Naijiria. Obodo ahụ nwere akụkụ atọ bụ Obiuno, Ngo, na Ihite (agglomeration nke 4 quarters) nwere ọtụtụ obodo n'ime nkeji iri na isii na ngalaba nchịkwa iri atọ na isii (36). Amichi, Isuofia, Ikenga na ụfọdụ obodo ndị ọzọ.
Ihe ndị e gwupụtara n'ala
Ogwugwu ihe mgbe ochie nke Thurstan Shaw mere n'afọ 1959 n'ihi arịrịọ gọọmenti Naijiria mere ka a chọta ebe abụọ ọzọ bụ Igbo Richard na Igbo Jona, bụ ndị nwere ogbe ochie. E mechakwara gwupụtakwara ihe ndị a. Ihe ndị e ji emepụta ihe na-agụnye ọla, ceramik, ozu e ji ihe e ji emepụta ihe chọọ mma, na ọtụtụ ihe ọla kọpa, ọla kọpa, na ígwè dị iche iche. Ụfọdụ n'ime ihe ndị a nwere ihe ndị na-egosi na usoro ịzụ ahịa dị anya na-erute Ijipt.
Radiocarbon dating debere saịtị ndị ahụ na 850 AD, nke ga-eme ka ọdịbendị Igbo-Ukwu bụrụ ihe atụ mbụ a maara nke ọla nchara na mpaghara ahụ. Ndị omenkà ahụ na-arụ ọrụ ọtụtụ narị afọ tupu ndị mere ọla nchara Ife a ma ama. Ebe ndị e gwupụtara ihe n'ala na ndịda ọwụwa anyanwụ Naijiria nwere njikọ na Nri-Igbo. Ebe atọ ahụ gụnyere Igbo Isaiah (ụlọ nsọ), Igbo Richard (ebe olili ozu), na Igbo Jonah (ebe zoro ezo). Ihe ndị a chọtara na saịtị ndị a egosiwo na site na narị afọ nke 9 AD, ndị Igbo-Ukwu guzobere usoro okpukpe dị mgbagwoju anya na akụ na ụba dabere na ọrụ ugbo na azụmahịa na ndị Afrịka ndị ọzọ ruo na ndagwurugwu Naịl.
Ihe osise nke Igbo ukwu
Alice Apley dere banyere ọrụ ahụ: "Ndị bi na Igbo-Ukwu nwere nkà na-arụ ọrụ ígwè nke na-aga n'ihu na mmalite narị afọ nke itoolu. E gwupụtara ebe atọ, na-ekpughe ọtụtụ narị arịa ememe na regalia castings nke ọla nchara ma ọ bụ ọla nchara na-eduga nke so n'ime ọla nchara kachasị mma na nke a rụzuru.
Ndị Igbo-Ukwu (nke a maara na mbụ dị ka Igbo-Nkwo), ndị nna nna nke ndị Igbo nke oge a, bụ ndị mbụ na-akpụ ọla kọpa na alloys ya na West Africa, na-arụ ọrụ ígwè site na ịpị, ịgbagọ, ịtụgharị, na ịkpụ. O yikarịrị ka ha so n'etiti ndị mbụ nke ndị West Africa iji usoro nchara furu efu mee ihe na mmepụta nke ihe ọkpụkpụ ọla nchara. N'ụzọ dị ịtụnanya, ihe akaebe na-egosi na ọrụ ha na-arụ ọrụ na ígwè dị obere na ndị Igbo na-arụpụta ihe amaghị usoro ndị dị ka ibuli elu, solderingartifact nke igbo ukwuriveting, na imepụta wired, ọ bụ ezie na a na-eji usoro ndị a eme ihe n'ebe ndị ọzọ na kọntinent ahụ.
Edensibia
<references group="" responsive="1">
Aisha Augie-Kuta
Aisha Augie-Kuta (a mụrụ n'ụbọchị nke 11 n'ọnwa Eprel n'afọ 1980) bụ onye na-ese foto na onye na-eme ihe nkiri na Abuja. Ọ bụ onye Hausa si Argungu Local Government Area na ugwu Naijiria. O ritere ihe nrite maka Creative Artist of the year na 2011 The Future Awards. Ọrụ ya gbasara ihe nkiri, ejiji na foto ikuku. Ọ na-eji juxtaposition na ọrụ ya dị ka ụzọ ya isi kpalie echiche na e nwere akụkụ abụọ nke akụkọ mgbe niile; nke a sitere na nzụlite ya na foto akụkọ na Mass Communication. Ọrụ onwe ya na-enyocha nsogbu nke nwoke na nwanyị na njirimara nke ahụmahụ ya dị ka nwanyị, agbụrụ agwakọta na agbụrụ agwakọta nke gbalịsiri ike ịbanye na mbụ na ndụ.
Simon Ekpa
Simon Ekpa (amụrụ na Maachị 21, 1985) bụ onye ọkaiwu Naijiria-Finnish, onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị na onye bụbu onye na-eme egwuregwu. Amara ya nke ọma maka ịgbasa akụkọ adịgboroja na ebubo na ọ na-akpalite ọgbaghara na ndịda ọwụwa anyanwụ Naijiria. Nke sitere na Ohaukwu, Ȯra Ebonyi, Ekpa biri na Lahti, Finland kemgbe afo 2007.
Aisha Augie-Kuta
Augie-kuta bụ onye ndụmọdụ pụrụ iche ugbu a (Digital Communications Strategy) nye Mịnịsta na-ahụ maka ego, mmefu ego na atụmatụ mba. Tupu nke a, ọ bụ onye enyemaka pụrụ iche nke Gọvanọ Kebbi Steeti, Naịjirịa na New Media. Augie-Kuta na-eduzi atụmatụ mmepe dị iche iche maka nkwado nke ndị ntorobịa na ụmụ nwanyị na Naịjirịa.
Simon Ekpa
Hụ kwa
Finnish police detain Biafran separatist leader Simon Ekpa]
Aisha Augie-Kuta
Akụkọ ndụ
A mụrụ Aisha Adamu Augie na Zaria, Kaduna State, Nigeria, Augie-Kuta bụ nwa nwanyị nke Senator Adamu Baba Augie (onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị / onye mgbasa ozi), na Justice Amina Augie (JSC). Augie-Kuta nwere mmasị na foto mgbe nna ya nyere ya igwefoto mgbe ọ dị obere.
Augie-Kuta ghọrọ onye mmekọ maka Nigeria Leadership Initiative (NLI) na Mee 2011. Ọ bụkwa osote onye isi oche nke Women in Film and Television in Nigeria (WIFTIN) ngalaba West Africa nke netwọk dị na US. O so hiwe Photowagon, otu ndị na-ese foto na Naijiria, n'afọ 2009.
N'afọ 2010, Augie-Kuta tinyere ụmụ nwanyị Naịjirịa iri ise ndị ọzọ, tinyere n'akwụkwọ na ihe ngosi maka ememe 50@50 nkeke mba ahụ nke Women for Change Initiative kwadoro.
Augie-Kuta bụ nwanyị ndọrọ ndọrọ ọchịchị mbụ na-azọ ọkwa onye nnọchi anya ụlọ n'okpuru otu nnukwu pati maka Argungu-Augie Federal Constituency na Kebbi State, Nigeria. Augie-Kuta bụ onye na-enye aka ugboro ugboro na nzukọ kwa afọ nke ndị na-ese foto, Nigeria Photography Expo & Conference; onye na-ekwu okwu na onye na-ekwu okwu na ihe omume dị iche iche; ma kwuo okwu na ihe omume TEDx na Naijiria.
Ọ rụrụ ọrụ dị ka onye enyemaka pụrụ iche nke Gọvanọ nke Kebbi Steeti, Naịjirịa na New Media.
Ọ na-arụ ọrụ ugbu a dị ka onye ndụmọdụ pụrụ iche nye Mịnịsta na-ahụ maka ego, mmefu ego na atụmatụ mba, Oriakụ Zainab Shamsuna Ahmed.
Edensibia
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Nydia Blas
Nydia Blas (amụrụ n'afọ 1981) bụ onye Amerịka na-ese foto si na steeti New York, ọrụ ya na-enyocha njirimara nke ụmụ agbọghọ ojii na ụmụ nwanyị. Nchegbu ya banyere enweghị ụmụ nwanyị ojii na-anọchite anya na nka anya emeela ka ọ lekwasị anya naanị n'ime ihe oyiyi nke ụmụ nwanyị na-acha. Ọ bụ onye enyemaka Prọfesọ ugbu a na Spelman College na Atlanta, Georgia, ebe ọ na-akụzi foto na Ngalaba nka na ọdịbendị anya.
Mbido ndụ na agụmakwụkwọ
A mụrụ Nydia Blas n'ọnwa Ọktoba, n'afọ 1981, ma too na Ithaca, New York. Blas nwetara nzere bachelọ ya na Ithaca College na ihe nkiri na foto na obere na ọmụmụ African diaspora. Ọ natara Master of Fine Arts na foto na Mahadum Syracuse.
Foto
Blas malitere ise foto mgbe ọ dị afọ iri na ụma. Na mbụ, o nwere mmasị na foto dị ka usoro, ọkachasị ịnwa ma daa ruo mgbe a ga-enweta ngwaahịa achọrọ. Mgbe ahụ, ọ malitere inwe mmasị na foto dị ka ụzọ isi metụta echiche ọha na eze, na-ekwu maka iji foto site na mmegide ịgbụ mmadụ na-amaghi ikpe iji mee ka ọha na eze megide ịgbụ mmadụ na-amaghi ikpe.
Human trafficking in East Timor
East Timor bụ mba na-aga maka ụmụnwanyị si mba Indonesia, People's Republic of China (PRC), Thailand, Malaysia, na Philippines na-atụ mgbere ahịa maka ebumnuche nke mmegbu mmekọahụ. Ụmụnwanyị na ụmụaka Timorese nwere ike ịbụ ndị a ga-esi n'ime ime obodo ma ọ bụ site n'ogige maka ndị gbara ọsọ ndụ n'ime obodo gaa Dili na ọrụ na-adọrọ adọrọ wee manyere ha n'ime mmegbu mmekọahụ. Mgbe e guzobere ọrụ udo nke mba ụwa n'afọ 2006, ọtụtụ ụlọ ọrụ a na-enyo enyo na ha na-etinye aka na ịzụ ahịa mmekọahụ amalitela. Ịgbapụ n'ime obodo, ịda ogbenye, na enweghị mmata banyere ihe ize ndụ ịzụ ahịa nwere ike ime ka East Timor bụrụ isi iyi nke ndị na-adịghị ike na-azụ ahịa na mba ndị ọzọ.
Gọọmentị nke East Timor anaghị agbaso ụkpụrụ kacha nta maka iwepụ ịzụ ahịa; Otú ọ dị, ọ na-eme mgbalị dị ukwuu ime nke ahụ. N'afọ 2007, gọọmentị kpọghachiri ndị ọrụ ya na-ahụ maka ịzụ ahịa mmadụ ma gụnye ndị nnọchi anya sitere na òtù mba ụwa na ọha mmadụ. Mwakpo nke ọnwa Jenụwarị 2 na 17, n'afọ 2008 megide ụlọ akwụna abụọ na-eche ihu dị ka ụlọ mmanya na-egosipụtakwa nkwa gọọmentị ọhụrụ iji mụbaa mgbalị ya iji lụso ịtụ mgbere ahịa ọgụ.
Ịtụ Mgbere ahịa mmekọahụ
Ụmụ amaala na ụmụnwanyị na ụmụagbọghọ si mba ọzọ bụ ndị a na-azụ ahịa mmekọahụ na East Timor. A na-edina ha n'ike ma merụọ ha ahụ na n'ụzọ uche na ụlọ akwụna, ụlọ nkwari akụ, ụlọ, na ebe ndị ọzọ na mba ahụ.
Mkpesa
Gọọmentị nke East Timor gosipụtara obere mgbalị ndị mmanye iwu megide ịzụ ahịa n'ime afọ gara aga. Ka a na-echere mgbasa ozi nke iwu ntaramahụhụ nke mba, usoro ikpe nke East Timor ka na-adabere n'ụzọ dị ukwuu na iwu ntaramahụhụ nke Indonesia. Gọọmentị n'otu aka ahụ na-adabere na enyemaka mba ụwa iji dozie ikpe ikpe, nke azụ ya gbagoro ruo ihe karịrị puku anọ na njedebe nke afọ 2007. Gọọmentị na-adaberekwa na ndị ọrụ uwe ojii mba ụwa maka òkè dị ukwuu nke mgbalị ndị mmanye iwu ya. Ndị uwe ojii Timorese ga-amalite ịnara ikike mmanye iwu n'onwe ha n'oge afọ 2008.
East Timor machibidoro ụdị mmekọahụ na ịzụ ahịa ọrụ site n'afọ 2003 Immigration and Asylum Act, nke na-enye ntaramahụhụ maka ịtụ mgbere ahịa mmekọahụ nke zuru oke, mana ha adabaghị na ndị e nyere maka ndina n'ike. Ọ bụ ezie na enwebeghị akụkọ ikpe ma ọ bụ ikpe maka ịzụ ahịa maka ọrụ ma ọ bụ mmegbu mmekọahụ n'ime afọ gara aga, ọrụ ndị mmanye iwu mụbara. N'ọnwa Nọvemba afọ 2007, gọọmentị tinyere aka iji gbochie otu ìgwè ụmụaka ịga Malaysia n'ọnọdụ ndị na-atụ aro ịzụ ahịa. N'ọnwa Jenụwarị afọ 2008, ndị uwe ojii nke United Nations (UNPOL) na ndị uwe ojii mba nke East Timor (PNTL) mere mwakpo nkwonkwo na ụlọ mmanya Dili a na-enyo enyo na ha na-azụ ahịa mmekọahụ. Ha jidere mmadụ iri atọ na abụọ a na-enyo enyo, ọkachasị ụmụnwanyị si mba PRC, Indonesia, Malaysia, na East Timor. PNTL mere mwakpo dị iche na ụlọ mmanya Dili ọzọ, ebe ha jidere ihe karịrị mmadụ iri asatọ na asaa a na-enyo enyo, ọkachasị ụmụnwanyị si mba ọzọ na-agba akwụna. Ọ bụ ezie na mwakpo ọ bụla emeghị ka a kpee ndị na-azụ ahịa ikpe, ndị ọchịchị Timorese akatọghịkwa ndị ahụ. N'okwu abụọ ahụ, ndị uwe ojii Timor jidere ma tọhapụ ndị niile a na-enyo enyo mgbe awa iri anọ na asatọ gasịrị na mgbe ha boro ụmụnwanyị mba ọzọ ebubo mmebi iwu mbata n'ihi na ha batara mba ahụ na visa ndị njem nleta ma ọ bụ na-enweghị visa.
Ụlọ ọrụ nke onye ọka iwu ukwu kagburu ikpe megide ndị a na-enyo enyo na ha na-azụ ahịa n'okwu abụọ ahụ n'ihi enweghị ndị akaebe. E nwere ebubo na ụfọdụ ndị uwe ojii na Dili anabatala aka azụ ma ọ bụ mmekọahụ n'ọnọdụ maka ikwe ka ụlọ akwụna nwere ndị a na-enyo enyo na-azụ ahịa na-aga n'ihu na-arụ ọrụ. Enwebeghị nkwenye gọọmentị nke ebubo ndị a nke nrụrụ aka dị ala site n'aka gọọmentị, òtù mba ụwa, ma ọ bụ òtù na-abụghị nke gọọmentị (NGOs).
Nchedo
Nnukwu enweghị ego na ikike akụ na ụba mmadụ nọgidere na-ebelata ikike gọọmentị Timorese inye ndị na-ahụ maka ịzụ ahịa aka n'oge akụkọ ahụ; gọọmentị nọgidere na-adabere na òtù mba ụwa na NGO maka nchedo ndị a na-ahụ maka ya. Ndị mmanye iwu ya, mbata, na ndị ọrụ mmekọrịta mmadụ na ibe ya anaghị eji usoro iwu iji chọpụta ndị na-azụ ahịa n'etiti ndị nọ n'ihe ize ndụ dị elu, dị ka ụmụnwanyị mba ọzọ na-agba akwụna. Ya mere, a pụrụ ibo ndị na-azụ ahịa ebubo mmebi iwu mbata ma chụpụ ma ọ bụ kpọghachite ha site na usoro a maara dị ka "ịhapụ onwe ha". N'okpuru ndokwa a, a na-enye ndị mba ọzọ a hụrụ na East Timor n'enweghị akwụkwọ ziri ezi, mana e chere na ha bụ ndị na-azụ ahịa, ụbọchị iri ịhapụ mba ahụ ma nye ha enyemaka na akwụkwọ njem. Enweghị iyi egwu nke ikpe na-etinye aka na usoro ịgbahapụ afọ ofufo, ọ dịghịkwa akụkọ banyere ịhapụ afọ ofufo a manyere ma ọ bụ ịmanye ya.
A kpọghachiri ọtụtụ ndị ọzọ metụtara site n'enyemaka nke ndị nnọchi anya ha ma ọ bụ nzukọ mba ụwa. Mịnịstrị na-ahụ maka ọrụ nyere aka n'ịhazi ebe obibi na enyemaka maka ndị na-azụ ahịa na NGO obodo ma ọ bụ òtù mba ụwa mgbe a na-eme ka ikpe mara ya. Gọọmentị enyeghị ndị e gburu ihe ndị ọzọ iwu kwadoro iji wepụ ha na mba ebe ha na-eche ihe isi ike ma ọ bụ ntaramahụhụ ihu. Ọ bụ ezie na gọọmentị gbara ndị e gburu ume ka ha sonye na nyocha ma ọ bụ ikpe, ọ na-enyekwa ndị e gburu ahụhụ ahụhụ maka omume iwu na-akwadoghị mere kpọmkwem n'ihi ịzụ ahịa ha.
Mgbochi
Gọọmentị nke East Timor gara n'ihu na-adabere na òtù mba ụwa na NGO maka ịkwalite mgbalị banyere ịzụ ahịa mmadụ. Ndị ọrụ na-ahụ maka ịzụ ahịa mmadụ, nke gụnyere ndị nnọchi anya gọọmentị, òtù mba ụwa, na NGO mpaghara, maliteghachiri nzukọ n'ọnwa Ọgọstụ afọ 2007, mgbe nkwụsị nke nsogbu nke afọ 2006. Mgbasa ozi mgbasa ozi ọha na eze nke gọọmentị, òtù mba ụwa, na NGO ndị dị n'ógbè ahụ mepụtara mpempe akwụkwọ na mpempe akwụkwọ na-elekwasị anya na ndị nwere ike ịta ahụhụ na Dili na mpaghara niile. Mpempe akwụkwọ ndị ahụ na-enye nọmba ekwentị mberede maka ndị uwe ojii na NGO. Mgbasa ozi ọzọ na-egosi ndị isi gọọmentị na-ejide aka ma na-enye ozi megide ịzụ ahịa.
Ọmụmụ ihe ụbọchị abụọ megide ịzụ ahịa nke emere na Dili na Maachị 2008 maka ndị ọrụ mmanye iwu, ndị ọrụ obodo, na NGO, gosipụtara nkwa ọkwa ndị ozi iji mee ka ndị Timor mara nsogbu nke ịzụ ahịa mmadụ. Na mmemme mmeghe ahụ, Mịnịsta na-ahụ maka mba ofesi kwusiri ike na gọọmentị na-ele nchekwa ókèala anya dị ka ihe dị mkpa n'ọgụ megide ịzụ ahịa mmadụ. O depụtara mbọ ndị agha na ndị uwe ojii na-agba iji meziwanye nchekwa ókèala, ma kwughachi nkwa gọọmentị iji wusie mmekorita ma n'etiti ụlọ ọrụ ma ndị mmekọ mba ụwa. Ọ bụ ezie na ọ dị umeala n'obi, nzọụkwụ ndị a na-egosi nkwa na-arịwanye elu nke gọọmentị iji merie obere ego ya na ịdabere na òtù mba ụwa na NGO iji mee ka ọha na eze mara. East Timor akwadobeghị 2000 UN TIP Protocol.
Ebensidee
Òtù:Pages with unreviewed translations
Achicha
thumb|Achicha íchíchè thumb|Achicha ([[Benin)]] Achicha bu ihe ha né ri bu nke mkpuru ihe madu ne rí nke hé shìrì shi ihe mekotaria í bu nri gbèrè shí flour na mmiri nke oménàlà iche iche ne jí. Ha ne shí bèrịrị na ébé ȯkü zonari, mànà o dị ndi ne ti ya ùgòfụ, ne ghe ya, ma ndi na shi ya na okpá nke enweghị mmanu. O nwèríkí bini ọtọ na Í tògbòlù. Nnú, àbùbà na ihe ntọntó di ka yeast na baking soda bu ihe mádu shị ne ké achicha na mgbe di imerime, mànà achicha nwèríkí nwe ihe ndi ozor nor ya na ímé di kà mmiri ärä éfí, àkwá, nnu okpètè, ósò ntọ, mkpụrụ (di kà raisin), abụbọ (di ka yàbaàsì), ọkpa, ma mkpụrụ (di ka mkpụrụ poppy). Achichi bu ótụ nri di ichié nke mádu ne gbè, shí mgbe neolithic, na ha tú fùrù ya áhà ka "Nkwádo ndu".
Òtù:Nri
Google Maps
Maps
Impact of war on children
Ọnụ ọgụgụ ụmụaka nọ na mpaghara agha dị ihe dị ka nde 250. Ha na-eche mmerụ ahụ na nke uche site na ahụmahụ agha.
A na-akọwa "agha agha" n'ụzọ abụọ dị ka Iwu Mba Nile nke Ndị Mmadụ si dị: "1) agha mba ụwa, na-emegide Steeti abụọ ma ọ bụ karịa, 2) agha ndị na-abụghị nke mba ụwa, n'etiti ndị agha gọọmentị na ndị agha na-abụghị nke gọọmentị, ma ọ bụ n'etiti ndị otu dị otú ahụ naanị. "
Ụmụaka nọ na mpaghara agha nwere ike ịrụ ọrụ dị ka ndị omekome, na-aghọ ụmụaka ndị agha. A na-eme atụmatụ na e nwere ihe dị ka ụmụaka ndị agha 300,000 gburugburu ụwa na pasentị 40 (40%) n'ime ha bụ ụmụagbọghọ. Ụmụaka bụkwa ndị agha agha metụtara. A manyere ha ịpụ, na-arịa ọrịa ndị a na-ebute site na mmekọahụ ma na-anapụ ha ohere agụmakwụkwọ.
Ndabere
Ọnụnọ ụmụaka n'agha ahụ nwere ike ịlaghachi na Middle Ages na Napoleonic Wars. Ụmụaka lụrụ agha obodo Amerịka, nyere aka nke ukwuu n'agha nke New Market nke a lụrụ na Virginia (Mee 15, afọ 1864). Ụmụaka nọkwa na-alụ ọgụ na Agha Ụwa nke Abụọ, ọkachasị ama na ha na-eje ozi dị ka "Hitler Youth". Otú ọ dị, n'oge a, ọnụ ọgụgụ ụmụaka na-arịwanye elu ka ọnụ ọgụgụ ndị nkịtị na-arịwanye elu. Na narị afọ nke iri na asatọ, nke iri na itoolu, na mmalite narị afọ nke iri abụọ, ihe dị ka ọkara ndị agha ahụ metụtara bụ ndị nkịtị ebe ọ fọrọ nke nta ka ọ bụrụ pasentị 90 (90%) na njedebe nke afọ 1980. Ụmụaka mejupụtara akụkụ buru ibu nke ndị agha metụtara, data sitere na American Psychological Association na-egosi pasent 95 nke ndị nkịtị nwụrụ n'afọ ndị na-adịbeghị anya site na agha agha nke oge a, ihe dịka pasentị 50 (50%) n'ime ha bụ ụmụaka.
Dị ka United Nations Children's Fund (UNICEF) si kwuo, ihe e mere atụmatụ na ụmụaka nwụrụ n'ime afọ iri gara aga bụ: " nde abụọ nwụrụ, nde mmadụ anọ na ise nwere nkwarụ, nde mmadụ iri na abụọ enweghị ebe obibi, ihe karịrị nde otu ụmụ mgbei ma ọ bụ kewapụrụ na nne na nna ha, na ihe dị ka nde mmadụ iri nwere nsogbu uche. " Ka ọ dị ugbu a, e nwere ihe karịrị nde ụmụaka abụọ gbara ọsọ ndụ na-agbapụ na Syria na ihe karịrị 870,000 gbara ọsọ ndụ si Somalia. N'ime mmadụ 100,000 e gburu na Syria, ọ dịkarịa ala 10,000 bụ ụmụaka.
Ọnwụ na mmerụ ahụ
Site n'ịbụ ndị a na-ahụ kpọmkwem na ime ihe ike dịka bọmbụ na ọgụ, a na-egbu ụmụaka n'oge esemokwu. N'afọ 2017 naanị, e nwere mwakpo ndị na-eyi ọha egwu 1,210 gburugburu ụwa, ọtụtụ n'ime ha na-eme na mpaghara Middle East na mmadụ 8,074 nwụrụ. E nwere ihe omume itoolu na-eyi ọha egwu na ihe karịrị otu narị ọnwụ na mpaghara esemokwu. N'okpuru ọchịchị Trump, ndị nkịtị nwụrụ n'aka ndị agha United States nọ n'oge niile na mba Syria na Iraq. Ọzọkwa, ụmụaka yikarịrị ka ogbunigwe ga-emerụ ahụ. Pasent iri abụọ nke ndị ogbunigwe metụtara bụ ụmụaka nọ na mba ndị ogbunigwe metụtara. Ọdịdị mara mma nke ogbunigwe na bọmbụ na-enwekarị mmasị ha. Ụmụaka nwere ike ịkwụsị ịhụ ụzọ ma ọ bụ nụ ihe; tụfuo akụkụ ahụ; nwee mmerụ ahụ. Ọ dịkarịa ala mmadụ 8,605 nwụrụ ma ọ bụ merụọ ahụ site na ogbunigwe na 2016 na mmadụ 6,967 nwụrụ na 2015. Ihe ka ọtụtụ n'ime ha bụ ndị nkịtị na pasent 42 nke ndị nkịtị nwụrụ bụ ụmụaka na ọnụ ọgụgụ ụmụaka nwụrụ anwụ dịkarịa ala 1,544 n'afọ 2016.
Ime ihe ike mmekọahụ
Òtù Mba Ndị Dị n'Otu na-akọwa okwu ahụ bụ "ime ihe ike mmekọahụ metụtara esemokwu" dị ka "ịda n'ike, ịgba ohu mmekọahụ, ịgba akwụna mmanye, ime ime ime mmanye, ite ime mmanye, ịmanye ime, alụmdi na nwunye mmanye, na ụdị ọ bụla ọzọ nke ime ihe ike mmekọahụ nke ike ndọda yiri nke a na-eme megide ụmụnwanyị, ụmụnwoke, ụmụagbọghọ ma ọ bụ ụmụ nwoke nke nwere njikọ kpọmkwem ma ọ bụ n'ụzọ na-apụtaghị ìhè na esemokwu. " E dinara ihe karịrị ụmụagbọghọ na ụmụnwanyị ndị Alakụba 20,000 n'ike na Bosnia kemgbe 1992. Ọtụtụ ikpe na Rwanda na-egosi na e dinara nwa agbọghọ ọ bụla dị ndụ n'ike. Ime ihe ike mmekọahụ na-emekwa ka ọrịa ndị a na-ebute site na mmekọahụ - dịka HIV / AIDS - gbasaa. Otu n'ime ihe ndị ahụ bụ itinye aka na ndị agha ka ha na-emetọ ụmụ agbọghọ na ụmụnwanyị n'oge esemokwu. E wezụga nke ahụ, ka ndị nne nwere nje HIV na-amụ ụmụ bu nje HIV n'enweghị ọgwụ mgbochi nje HIV, njupụta nke nje HIV / AIDS na-agbasa ngwa ngwa.
Mkpa ndị a na-emezughị n'oge agha
Omume nne na nna na-emerụ ahụ nwekwara ike imetụta mmepe ụmụaka. N'ọnọdụ agha, ezinụlọ na obodo enweghị ike inye gburugburu ebe obibi dị mma maka mmepe ụmụaka. Mike Wessells, Ph.D., onye prọfesọ akparamaagwa nke Randolph-Macon College nwere ahụmịhe dị ukwuu na mpaghara agha kọwara; "Mgbe agha metụtara ndị nne na nna n'ụzọ mmetụta uche, nke ahụ na-agbanwe ikike ha ilekọta ụmụ ha nke ọma. Nchegbu agha na-eme ka ime ihe ike ezinụlọ dịkwuo elu, na-emepụta usoro nke na-agafe mgbe ụmụaka ghọrọ nne na nna. ụkọ ihe onwunwe na-eme ka ibu ọgụgụ isi nke na-emetụta oge nlebara anya, ikike nghọta, na njikwa ndị isi bụ ikike dị oke mkpa iji chee echiche ma dozie nsogbu. Mbelata ikike uche na mmetụta uche nke nrụgide sitere na agha kpatara nwere ike imebi ikike nne na nna ha ma gbanwee omume ọjọọ n'ebe ụmụaka nọ.
Mgbagwoju anya nke agụmakwụkwọ na-emekwa na mbibi nke ụlọ akwụkwọ n'oge agha. A na-emebi akụ na ụba mmadụ na ego n'oge nsogbu. Òtù Mba Ndị Dị n'Otu kọrọ na a na-anapụ ihe karịrị nde ụmụaka iri na atọ (13) ohere agụmakwụkwọ na ihe karịrị ụlọ akwụkwọ 8,850 bibiri n'ihi agha agha na Middle East. Dị ka akụkọ UNICEF si kwuo, Na mba Yemen, nde ụmụaka 1.8 enweghị akwụkwọ n'afọ 2015. N'agbata afọ 2014 nakwa n'afọ afọ 2015, ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ọkara nde ụmụaka na Gaza Strip enweghị ike ịga ụlọ akwụkwọ n'ihi mmebi nke ụlọ akwụkwọ. Na Sudan, ihe karịrị nde ụmụaka atọ enweghị ike ịga ụlọ akwụkwọ n'ihi esemokwu. Na Mozambique, e bibiri ihe dị ka pasent 45 nke ụlọ akwụkwọ praịmarị n'oge esemokwu ahụ. Egwu na ọgba aghara na-eme ka o siere ụmụaka na onye nkụzi ike ilekwasị anya na agụmakwụkwọ. Nke a na -emepụta ọdịiche agụmakwụkwọ, na -anapụ ụmụaka agụmakwụkwọ dị mkpa, na -ewulite nkà mmekọrịta mmadụ na ibe ya, ma si otú a laghachi n'ime ọha mmadụ. Tụkwasị na nke a, enwere ike imebi nha nhata nwoke na nwanyị dịka ọgba aghara agụmakwụkwọ na mpaghara agha na-ewepụ ụmụagbọghọ.
Mmepe ụbụrụ
Enweghị ihe ndị bụ isi nwekwara ike igbochi mmepe ụbụrụ ụmụaka. Ọnọdụ akụ na ụba nke ụmụaka na-emetụta mmepe akwara ma na-emetụta ikike nghọta na ahụike uche site na ndụ okenye. Karịsịa, a na-ewere ịda ogbenye dị ka imebi ikike nghọta. Ọtụtụ nnyocha egosila na ịda ogbenye na nwata nwere ike imerụ ahụ n'ihi na ezinụlọ dara ogbenye enweghị oge na ego iji tinye ego n'ịkwalite mmepe ụmụaka. Nke a na-egosi na nnukwu ụkọ ihe onwunwe na mpaghara agha na-emebi mmepe nghọta nke ụmụaka n'oge agha.
Okasha na Elkholy (2012) ekwuola na ịgba ọgwụ mgbochi uche nwere ike inyere ụmụaka ndị na-ahụkarị esemokwu aka ime ka ha nwee ike ịnabata ihe nrụgide nke agha.
Nkọwa njikọ
Ụmụaka ndị na-anọpụ iche n'ezinụlọ mgbe ha dị obere nwere ike ịnweta nsogbu gbasara njikọ. Ụmụaka na-erubeghị afọ ise yikarịrị ka ha ga-enwe nnukwu ihe ize ndụ nke ịda mbà n'obi na nchekasị ma e jiri ya tụnyere ndị nọ n'afọ iri na ụma. Nkọwa njikọ na-atụ aro na ikike nke nwatakịrị ịmepụta njikọ nwere ike igbochi site na ọnọdụ gburugburu ebe obibi na-ezighị ezi ma gosipụta ahụmịhe na ndị na-elekọta ya. Enwere ike ịmepụta ụdị njikọ dị iche iche na ndị nlekọta dị iche iche na gburugburu ebe a na-azụlite. Na mgbakwunye, a maara ahụmahụ dị iche iche nke njikọ aka na nwata nwere njikọ na nsogbu ahụike uche na okenye.
Mmetụta uche ndị ọzọ
Ụmụaka nọ n'ógbè agha na-agba akaebe ma na-enwe ihe ike dị egwu nke nwere ike ibute mmepe nke nsogbu uche dị ka posttraumatic stress disorder (PTSD). Ka ọ na-erule afọ 2017, nde ụmụaka 3 si mba Syria ahụla mmetụta nke agha kpọmkwem. 80% nke ụmụaka Iraq 94 kpughere bọmbụ n'ọnwa Feb 13, 1991 gosipụtara mgbaàmà PTSD. Ọzọkwa, nnyocha na-egosi na pasent 41 nke ụmụaka ndị Palestine si Gaza Strip nwere PTSD. Mmetụta nke agha nwere mgbanwe pasent 10 ruo 90 n'ihe gbasara PTSD, ịda mbà n'obi na nsogbu omume. A maara na PTSD nwere mmetụta n'etiti ọgbọ.
Ịlaghachi n'ime ọha mmadụ maka ụmụaka ndị agha
A na-eme mmemme iwepụ ngwá agha, nkwụsị, na nlọghachi (DDR) iji mee ka ụmụaka ndị agha na ụmụaka ndị agha metụtara. UNICEF duziri okike DDR na mba Sierra Leone n'afọ 1999. Otú ọ dị, iwepụ ngwá agha na-adọtaghị ụmụnwanyị na-alụ ọgụ bụ ndị a manyere inye ọrụ mmekọahụ n'ihi na ha na-atụ egwu ịga n'ihu maka usoro nkwụsị.
A na-akparịkarị ụmụaka ndị agha ma na-eche ịkpa ókè site n'aka obodo. Ntughari na mmegharị na-adabere na ọkwa ime ihe ike mere na mpaghara ahụ, nnabata site n'aka ezinụlọ na obodo, na ihe onwunwe dị ka agụmakwụkwọ na mmemme ọzụzụ iji nwetaghachi ndị ntorobịa agha metụtara. Ụkpụrụ Paris na-atụ aro ụkpụrụ nduzi sara mbara na nkọwa zuru ezu banyere nlọghachi nke ụmụaka ndị metụtara ndị agha ma ọ bụ ndị agha.
Usoro ọgwụgwọ akparamaagwa
A na-ewere ọgwụgwọ akparamaagwa dị ka ihe ịma aka karị mgbe ọ dị afọ ise. Nke a bụ n'ihi na plasticity nke ụbụrụ na-ebelata mgbe ọ dị afọ ise ebe ọ bụ na ọtụtụ mmepe ụbụrụ na-eme tupu afọ isii. A chọrọ ọgwụgwọ akparamaagwa ogologo oge ọtụtụ ugboro. Ụfọdụ ụmụaka na-enwe nkwụsi ike ma nwee ike imeri nnukwu nsogbu. A na-ewere gburugburu obodo na-enye aka na ndị na-elekọta ha dị ka ndị nwere ike iwulite ikike iji gbakee site na ahụmahụ ọjọọ nwata.
Ọgwụgwọ ikpughe akụkọ
Usoro ọgwụgwọ ikpughe akụkọ bụ ntinye aka n'otu n'otu n'oge na-adịghị anya maka ọgwụgwọ PTSD dabere na ọgwụgwọ ikpughe cognitive-behavioral. KidNET bụ usoro ọgwụgwọ mgbasa ozi nke a na-eji na ụmụaka agha metụtara dị afọ iri na abụọ na asaa. N'okpuru nke a, ọkachamara ahụike uche na-agba ndị ọrịa ume ịkọwa ihe omume nke ndụ ha - site na ọmụmụ ruo ugbu a. A na-ahụ ọganihu site na KidNET na ụmụaka gbara ọsọ ndụ na ọwụwa anyanwụ Europe, ụmụaka ndị mgbukpọ agbụrụ Rwanda metụtara, na ụmụaka nọ na Sri Lanka.
Testimonial psychotherapy bụ ọgwụgwọ ọzọ dị mkpirikpi maka ndị agha metụtara nke ha na-edekọ ahụmahụ ha na trauma. Ndị dọkịta na ndị ọrịa mechara nyochaa ihe ndekọ ndị a iji ghọta otú ahụmahụ onwe onye si ejikọta ya na mmerụ ahụ.
Nkwado Dyad Psychosocial
Nkwado Dyad psychosocial bụ ọgwụgwọ ezinụlọ maka nne na ụmụaka agha metụtara na-elekwasị anya na mmepe mmetụta uche na akparamàgwà ụmụaka. E mere otu ihe atụ nke usoro ihe omume ahụ na Bosnia ruo ọnwa 5 nke a na-eme nzukọ kwa izu nke ndị nne iji kwurịta mmepe ụmụ ha, usoro ịnagide, na mmerụ ahụ. Usoro ihe omume a gosipụtara nsonaazụ dị mma n'ihe gbasara "ahụ ike uche nne, ibu arọ nke ụmụaka, na arụmọrụ uche ụmụaka na ahụike uche".
Mmemme Ntinye aka nke Ndị Ntorobịa
Mmemme ntinye aka na njikere ndị ntorobịa (Sierra Leone) bụ maka ndị ntorobịa nọ n'agha iji gwọọ nsogbu mmetụta uche na akparamàgwà mmadụ ma kụziere ha omume mmekọrịta mmadụ na ibe ya. Nnyocha nke Betancourt et al. na-enyocha nsonaazụ sitere na mba Sierra Leone. Ọ na-akọ nsonaazụ dị mma.
Jeff Sonhouse
Jeff Sonhouse (amụrụ n'afọ 1968) bụ ónyé Africa America na-ese ihe, nke a maara màkà ihe osise mgbasa ozi ya na-emetụta njirimara Black.
Akụkọ ndụ
A mụrụ Sonhouse na 1968, na New York City, New York. Ọ gàrà kọleji na School of Visual Arts, ebe ọ nwetara nzèrè B.F.A. na 1998; sochiri ọmụmụ na Hunter College, ebe ọ natara nzèrè M.F.А. na 2001.
Sonhouse na-ese foto, nke na-abụkarị nke ndị isi ojii nke na-ekwu màkà isiokwu nke njirimara. Sonhouse kwuru, na-ese onyinyo nwoke ojii n'ihi na ọ bụ ónyé m bụ. Ihe osise ya nwèrè ihe ịchọ mma na nkọwa dị ka uwe ọla, ọla na ihe nkpuchi; Sonhouse ga-ejikọta mgbè ụfọdụ n'ime ákwà site na iji mgbasa ozi ngwakọta dị ka glitter, ma ọ bụ beads. Ụfọdụ n'ime ihe osise ya bụ nke ndị ndọrọ ndọrọ ọchịchị ma ọ bụ na-ezo aka na akụkọ ihe méré eme nke jazz. Ihe osise ya, The Son of the Hypocrite (2008), na-ezo aka n'akụkọ ihe mere eme na ọdịbendị Afrịka.
N'afọ 2002, Sonhouse nwèrè ihe ngosi nke mbụ ya, Tailored Larceny, na Kustera Tilton Gallery. E tinyere ọrụ ya na ihe ngosi atọ, Legacies: Contemporary Artists Reflect on Slavery (2006), na New-York Historical Society.
N'afọ 2010, Sonhouse nwèrè ihe ngosi nke mbụ ya na Los Angeles, California na Martha Otero ihe ngosi ya gbanwere, Better Off Dead, Said the Landlord.
Edensibia
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Atụmatụ ime mgbanwe mpaghara
Atụmatụ ime mgbanwe mpaghara (LAPAs) bụ atụmatụ ndị ọbọdọ na-eduzi nké na-achọ inyere gọọmentị na ọbọdọ aka iwulite ike ịnagide mmetụta nke mgbanwe ihu igwe. A na-emepụta LAPAs na mpaghara ma ọ bụ ọbọdọ ndị na-emetụta mmetụta nkè mgbanwe ihu igwe, dị ka ébé ndị na-enwekarị idei mmiri, ụkọ mmiri ozuzo, ma ọ bụ ihe omume ihu igwe siri ike.
Usoro LAPA na-agụnyekarị usoro itinye aka, ébé ndị na-emetụta mpaghara na ndị otu ọbọdọ na-etinye aka n'ịchọpụta na ibute ihe ize ndụ na adịghị ike ihu igwe ụzọ. Dabere na ozi a, a na-achọpụta nhọrọ na atụmatụ mgbanwe, a na'emepụta atụmatụ iji mezuo omume ndị a.
LAPAs nwèrè ike ịgụnye usoro mgbanwe dịgasị iche iche, dị ka imeziwanye usoro nchịkwa mmiri, ịkwalite usoro ịdọ aka ná ntị n'oge màkà ọdachi ndị na-emere onwé ha, ịkwalite ojiji nkè ụdị ihe ọkụkụ na-eguzogide ihu igwe, ma ọ bụ iwu ihe owuwu iji chebe megide ịrị elu nke oke osimiri. Usoro LAPA na-abụkarị nke mba ma ọ bụ nke mba ụwa na-enyere aka, ọ pụkwara ịkwado site na ego sitere na ego mgbanwe ihu igwe nkè mba ụwa.
LAPAs dị iche na National Adaptation Programme of Action (NAPAs) na ala elu ha, usoro mpaghara, mana n'ọnọdụ ọtụtụ, a na-enye ha ego n'okpuru atụmatụ enyemaka mmepe yiri ya. A na-akwadebe LAPAs mgbè niile na ọkwa gọọmentị ime ọbọdọ, ọ bụ ezie na LAPAs nke ọbọdọ dịkwa n'ebe ahụ. E bịdọrọ omume a na Nepal n'okpuru nduzi nke Ministry of Population and Environment, ebe a na-elekwasị anya na United Nations Framework Convention on Climate Change.
Nepal
A haziri usoro LAPA na Nepal ka ọ bụrụ nké na-ekere òkè na nkè ọbọdọ na-eduzi, na ntinye aka nke ndị na-emetụta mpaghara, gụnyere ụmụ nwanyị, ndị ntorobịa, na ndị a na-akparaghị ókè, n'ịchọpụta ihe ize ndụ na adịghị ike nke ihu igwe, na ịzụlite usoro mgbanwe. Usoro LAPA gụnyere ọtụtụ nzọụkwụ, gụnyere adịghị ike na nyocha ihe ize ndụ, njirimara nke nhọrọ mgbanwe, na ibute ụzọ n'omume.
Usoro LAPA na Nepal enwetala nkwado site na ụlọ ọrụ mba na mba ụwa dị íchè íchè, gụnyere United Nations Development Programme (UNDP), World Bank, na Global Environment Facility (GEF). Òtù ndị a enyewo nkwado teknụzụ na ego màkà mmepe na mmejuputa LAPAs, yana iwulite ikike màkà ndị na-emetụta mpaghara.
Otu ihe atụ nke LAPA na-aga nke ọma na Nepal bụ nke mepụtara na mpaghara Kailali, nke nwéré oke nsogbụ màkà idei mmiri na mbuze ala. Usoro LAPA na Kailali gụnyere ntinye aka nke ihe karịrị otu puku ndị otu ọbọdọ, gụnyere ụmụ nwanyị na ndị a na-akparaghị ókè, n'ịchọpụta na ibute ụzọ n'ịgbaso usoro mgbanwe, dị ka iwu ihe mgbochi osimiri, iwu ihe mgbaba, na imeziwanye usoro ịdọ aka ná ntị màkà idei mmiri.
Asụsụ Ligbi
Ndị Ligbi (ma ọ bụ Ligby) na-asụ asụsụ Mande na Ghana, n'akụkụ ugwu ọdịda anyanwụ nke mpaghara Brong-Ahafo. Ihe dị ka ndị ọkà okwu 10,000 na-asụ Ligbi (1988 GILLBT / SIL). Ọ nwere njikọ chiri anya na Jula, Vai na Kono. A na-akọ na obere ndị na-asụ asụsụ Ligbi (ihe dị ka 4,000) bi na Ivory Coast (Vanderaa 1991). A makwaara Ligbi dị ka Wela (Hwela) ma ọ bụ Numu. Nke ikpeazụ n'ime ndị a na-ezo aka na akụkụ nke ndị Ligbi; Numu bụ Dyula maka 'onye na-eji oji'. (Lee ndị na-akpụ ihe n'ebe ọdịda anyanwụ Afrịka.)
Nafaanra, asụsụ Senufo nke ndị Nafana, gbara mpaghara Ligbi dị na Ghana n'ebe ọdịda anyanwụ. Ndị Ligbi abịala n'ógbè Begho (Bighu), obodo azụmaahịa oge ochie n'osimiri Tain na Ghana, na mmalite narị afọ nke 17 tupu Nafana. Ligbi nwere ụdaume ọnụ asaa na ụdaume imi asaa. Ọ bụ asụsụ ụda olu nwere ụda abụọ, High na Low. Mkpụrụ okwu bụ ụdị (C1)V(C2) ma ọ bụ N (a syllabic nasal), ebe CV bụ ụdị mkpụrụ okwu a na-ahụkarị. C1 nwere ike ịbụ nke ọ bụla gbá m mádáánè ụdaume, ebe oghere C2 nwere ike ịnwe naanị imi homorganic na ụdaume ndị a, dịka, gbám mádáánè "ụlọ itoolu," gbán táà "ụlọ iri".
V (a vowel) naanị á jádɛ̀-apụta okwu-mbido naanị na nnọchiaha onwe onye, ụfọdụ okwu mgbazinye, na aha, dịka, á jádɛ̀ "anyị abịala. "
Somrai language
Somrai (Sumrey), nkè á makwaara dị kà Sibine (Shibne), bụ asụsụ Afro-Asiatic nkè á na-asụ ná mpaghara ndịda ọdịda anyanwụ Chadian nkè Tandjilé ná Lai. Ndị na-asụ mà ọ bụ Somrai abụghị asụsụ abụọ; asụsụ ahụ anaghị aghọta ibé yá nà onye ọ bụla ọzọ, ébé ọ bụ ná ọdịdị ókwú yá kachasị élú ná asụsụ ọzọ bụ ná Ndam (42%). Ọtụtụ n'ime ndị na-ekwu ókwú, ndị na-akpọ onwé há Shibne mà ọ bụ Sibine, na-emekarị okpukpe ọdịnala, Iso Ụzọ Kraịst, mà ọ bụ Islam.
Sarah Chapman
thumb|Sarah Chapman
Sarah Chapman (mgbe e mesịrị Dearman; 31 Ọktoba 1862 - 27 Nọvemba 1945) bụ onye otu ọrụ aka nke Britain bụ otu n'ime ndị isi nke 1888 Bryant & May Matchgirls. Chapman na ndị ọzọ na-etinye aka na ọgbaghara ahụ kemgbe a ghọtara ha dị ka "ndị na-ebute ụzọ n'ịha nhata nwoke na nwanyị na ikpe ziri ezi n'ọrụ ndị hapụrụ ihe nketa na-adịgide adịgide na òtù ndị ọrụ".
Banyere Sarah Chapman
A mụrụ Sarah Chapman na 31 Ọktoba 1862, nwa nke ise n'ime ụmụ asaa Samuel Chapman, onye na-arụ ọrụ n'ụlọ, na Sarah Ann Mackenzie mụrụ. Ọ nọrọ na Mile End n'oge ọ bụ nwata, Chapman ga-ebi ndụ ya niile na East End nke London. Mgbe ọ na-erule afọ 19, ya na nne ya na nwanne ya nwanyị nke okenye, Sarah rụrụ ọrụ dị ka onye na-arụ ọrụ na Bryant & May. Ka ọ na-erule oge ọgbaghara nke afọ 1888, Sarah Chapman nọ n'ọkwá dị mma na ụlọ ọrụ Bryant & May ma bụrụ onye otu ndị ọrụ ya.
Sarah Dearman nwụrụ n'ụlọ ọgwụ Bethnal Green na 27 Nọvemba 1945, mgbe ọ dị afọ 83, atọ n'ime ụmụ isii ya hapụrụ ya. Ya na ndị agadi ise ndị ọzọ, e liri Sarah Dearman n'ili a na-amaghị aha ya na Manor Park Cemetery.
Egwuregwu Nwa agbọghọ, nke Sarah Chapman duziri
áká_èkpè|thumb|Kọmitii na-eme ngagharị iwe nke Union Matchmakers, na-egosi Sarah Chapman (n'azụ, nke abụọ site n'aka ekpe) n'akụkụ Herbert Burrows na Annie Besant Na June 1888, na nzukọ nke Fabian Society, ndị otu kwetara na a ga-eme atụmatụ ka a kwụsị egwuregwu Bryant & May na nzaghachi maka ọnọdụ ụlọ ọrụ na-adịghị mma na mmeso ọjọọ nke ndị ọrụ.
Onye na-eche echiche n'efu na onye na-eme mgbanwe Annie Besant mechara zute ndị ọrụ nọ n'èzí ụlọ ọrụ ahụ iji mụtakwuo ihe, na-ebipụta otu isiokwu, "White Slavery in London" na The Link na 23 June. Ọ bụ ezie na Bryant & May nwara ịmanye ndị ọrụ ịbịanye aka na nkwupụta na-ajụ nkwupụta ahụ, ndị ọrụ ahụ jụrụ. N'ụbọchị nke ise n'ọnwa Julaị n'afọ 1888, ihe dị ka ụmụ agbọghọ na ụmụ nwanyị 1,400 mere ngagharị iwe.
N'echi ya, ụmụ nwanyị 200 gara Bouverie Street, na-achọ nkwado nke Annie Besant. Chapman bụ otu n'ime ụmụ nwanyị atọ zutere Besant, na-enweta enyemaka ya n'ịmepụta kọmitii ọgbaghara. Mary Naulls, Mary Cummings, Sarah Chapman, Alice Francis, Kate Slater, Mary Driscoll, Jane Wakeling, na Eliza Martin bụ ndị otu mbụ nke kọmitii a. Ụmụ nwanyị ahụ nwere nzukọ ọha na eze, nweta mkpuchi ọmịiko nke ndị nta akụkọ, ma nwee ike inweta nkwado nke ndị omeiwu dị iche iche. Chapman na Kọmitii Strike nwetakwara enyemaka site na Toynbee Hall na London Trades Council, na - mgbe nzukọ ya na Bryant & May management gasịrị - e kwekọrịtara ndepụta ha chọrọ.
Ụmụ nwanyị ahụ mechara guzobe otu (Union of Women Match Makers), nzukọ mbụ ya mere na Stepney Meeting Hall na 27 Julaị. A họpụtara ụmụ nwanyị iri na abụọ na kọmitii ahụ, gụnyere Chapman, onye e mechara mee onye isi ala. Ọ bụ njikọ ụmụ nwanyị kachasị ukwuu na mba ahụ. A họpụtara Chapman dị ka onye nnọchi anya mbụ nke Union na Trades Union Congress (TUC), ọ bụkwa otu n'ime ndị gara 1888 International Trades Union Congrès na London, na 1890 Congress na Liverpool.
Ihe Nketa
Kemgbe afọ 2019, otu ọrụ ebere a na-akpọ The Matchgirls Memorial achọwo ịkwalite mmata banyere Strike Matchgirls na ndị sonyere na ya. A natara onyinye maka ịmepụta nkume isi maka Sarah Chapman, ọrụ ebere ahụ na-ezube iwu ihe oyiyi iji cheta ndị na-eme ngagharị iwe na ndị na-ahazi.