cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ụkpụrụ Omume Na-ahụ Maka Gburugburu Ebe Obibi
thumb|Ụkpụrụ Omume Na-ahụ Maka Gburugburu Ebe Obibi Na nkà ihe ọmụma gburugburu ebe obibi, ụkpụrụ omume gburugburu ebe obibi bụ ntọala siri ike nke nkà ihe ọmụma bara uru "nke na-ewughachi ụdị arụmụka dị mkpa nke nwere ike ime maka ichekwa ihe ndị sitere n'okike na iji ihe ndị sitere n'okike mee ihe." Ndị isi asọmpi paradigms bụ anthropocentrism, physiocentrism (a na-akpọkwa ecocentrism), na theocentrism. Ụkpụrụ gburugburu ebe obibi na-emetụta ọtụtụ ọzụzụ gụnyere iwu gburugburu ebe obibi, sociology gburugburu ebe obibi, ecotheology, ecological Economics, ecology na gburugburu ebe obibi.
E nwere ọtụtụ mkpebi omume ọma nke ụmụ mmadụ na-eme maka gburugburu ebe obibi. Dịka ọmụmaatụ:
Ngalaba agụmakwụkwọ nke ụkpụrụ omume gburugburu ebe obibi tolitere na nzaghachi nye ọrụ nke Rachel Carson na Murray Bookchin na ihe omume dịka ụbọchị mbụ nke ụwa na 1970, mgbe ndị na-ahụ maka gburugburu ebe obibi malitere ịgba ndị ọkà ihe ọmụma ume ka ha tụlee akụkụ nkà ihe ọmụma nke nsogbu gburugburu ebe obibi. Akwụkwọ abụọ e bipụtara na Sayensị nwere mmetụta dị oke mkpa: Lynn White's "The Historical Roots of our Ecologic Crisis" (March 1967) na Garrett Hardin's "The Tragedy of the Commons" (December 1968). Ihe metụtakwara bụ edemede Garett Hardin mechara nke akpọrọ "Ịnyocha ụkpụrụ omume ọhụrụ maka ịlanahụ", yana edemede Aldo Leopold na A Sand County Almanac ya, nke akpọrọ "The Land Ethic", nke Leopold kwuru hoo haa na mgbọrọgwụ nke nsogbu gburugburu ebe obibi. bụ ndị nkà ihe ọmụma (1949).
Akwụkwọ akụkọ agụmakwụkwọ izizi mba ụwa na ngalaba a sitere na North America na ngwụcha 1970s na mbido 1980 - akwụkwọ akụkọ US dabeere na Environmental Ethics na 1979 na akwụkwọ akụkọ Canada sitere na Trumpeter: Journal of Ecosophy na 1983. Akwụkwọ akụkọ Britain izizi nke Britain. Ụdị a, ụkpụrụ gburugburu ebe obibi, ka ewepụtara na 1992.
Marshall's categories
Ụfọdụ ndị ọkà mmụta agbalịwo ịkọwa ụzọ dịgasị iche iche e si eji gburugburu ebe obibi kpọrọ ihe. Alan Marshall na Michael Smith bụ ihe atụ abụọ nke nke a, dị ka Peter Vardy kwuru na Puzzle of Ethics. Dị ka Marshall si kwuo, usoro ụkpụrụ omume atọ apụtala n'ime afọ 40 gara aga: Mgbakwunye Libertarian, Ecologic Extension, na Conservation Ethics.
Libertarian extension
Andrew Brennan bụ onye na-akwado ecologic humanism (eco-humanism), arụmụka na ihe niile gbasara ontological, ndụ ndụ na ndị na-adịghị ndụ, nwere ike inye ụkpụrụ ziri ezi naanị na ha dị. Ọrụ Arne Næss na onye na-emekọ ihe ọnụ Sessions na-adabakwa n'okpuru ndọtị libertarian, n'agbanyeghị na ha họọrọ okwu ahụ bụ "ihe omimi dị omimi". Nkà mmụta ihe omimi dị omimi bụ arụmụka maka uru dị n'ime ma ọ bụ uru dị na gburugburu ebe obibi - echiche na ọ bara uru n'onwe ya. Arụmụka ha dabara n'okpuru ma ndọtị libertarian na mgbakwunye gburugburu ebe obibi.
Ecologic extension
Otu Alan Marshall nke ndọtị gburugburu ebe obibi na-elekwasị anya ọ bụghị n'ikike mmadụ kama na nnabata nke ndabere ndabere nke ihe niile dị ndụ (na ụfọdụ ihe ndị dị ndụ) na ụdị dị iche iche ha dị mkpa. Ebe enwere ike iche Extension Libertarian ka ọ na-esite na nhụsianya ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke ụwa okike, a na-eche na ndọtị ecologic kacha mma dị ka echiche sayensị nke ụwa okike. Ecological Extension bụ otu nhazi nke Smith's eco-holism, ọ na-arụrịta ụka maka uru dị n'ime ihe dị n'ime mkpokọta gburugburu ebe obibi dịka gburugburu ebe obibi ma ọ bụ gburugburu ụwa n'ozuzu ya. Holmes Rolston, na ndị ọzọ, ewerela ụzọ a.
Ụdị nke a nwere ike ịgụnye echiche Gaia James Lovelock; echiche na mbara ụwa na-agbanwe usoro geo-physiological ya ka oge na-aga iji hụ na ọ ga-aga n'ihu n'ihe nhata nke ihe na-emepụta organic na inorganic. A na-akọwa mbara ala ahụ dị ka ihe jikọrọ ọnụ, nke zuru oke nwere ụkpụrụ omume nke agbụrụ mmadụ na-enweghị ihe ọ pụtara n'ikpeazụ.
Ụkpụrụ Omume Nchekwa
Otu Marshall nke 'atụmatụ nchekwa' bụ ndọtị nke uru-uru n'ime ụwa na-abụghị nke mmadụ. Ọ na-elekwasị anya naanị uru nke gburugburu ebe obibi n'ihe gbasara uru ma ọ bụ uru ya na ụmụ mmadụ. Ọ na-egosipụta ọdịiche dị n'ime echiche bara uru nke 'ihe omimi dị omimi,' n'ihi ya, a na-akpọkarị ya 'nkà mmụta ihe omimi,' na-arụkwa ụka maka ichekwa gburugburu ebe obibi na ndabere na ọ nwere uru na-adịghị ahụkebe - nke na-enyere aka maka ọdịmma mmadụ. Ya mere, nchekwa bụ ụzọ e si ejedebe ma na-eche naanị gbasara mmadụ na nleba anya n'etiti ọgbọ. A pụrụ ịrụ ụka na ọ bụ ụkpụrụ omume a mere ka arụmụka ndị dị n’okpuru bụ́ ndị Gọọmenti tụpụtara ná mgbakọ Kyoto na 1997 na nkwekọrịta atọ e mere na Rio Earth Summit na 1992.
Nkà mmụta okpukpe a na-etinye n'ọrụ
thumbtime=05:53|thumb|Njem okpukpe na Rom iji kpọọ maka ime ihe gbasara ihu igwe. Akwụkwọ ozi gburugburu ebe obibi nke Pope Francis Laudato si' abụwo nke ọtụtụ òtù gburugburu obodo nke okwukwe dị iche iche nabatara. Echiche ụwa nke Ndị Kraịst na-ahụ eluigwe na ụwa dị ka Chineke kere, na ụmụ mmadụ ga-aza Chineke ajụjụ maka iji akụ ndị e nyefere n'aka mmadụ. A na-ahụ ụkpụrụ ndị kasị elu n'ìhè nke ịbụ ndị bara uru n'anya Chineke. Nke a metụtara ma n'obosara - ilekọta ndị mmadụ (Matiu 25) na ihe gbasara gburugburu ebe obibi, dịka ọmụmaatụ. ahụike gburugburu ebe obibi (Deuterọnọmi 22.8; 23.12-14) - na mkpali siri ike, ịhụnanya nke Kraịst na-achịkwa (2 Ndị Kọrint 5.14f) na imegide ọrịa ime mmụọ dị n'okpuru nke mmehie, nke na-egosi onwe ya na ịchọ ọdịmma onwe onye nanị na enweghị echiche. N'ọtụtụ mba, a na-egosipụta mmekọrịta nke ajụjụ ọnụ na ekele owuwe ihe ubi. (B.T. Adeney: Global Ethics in New Dictionary of Christian Ethics and Pastoral Theology 1995 Leicester)
Ndị ọkà mmụta okpukpe Abraham ejiriwo nkà mmụta okpukpe kpalie ọha mmadụ. John L. O'Sullivan, onye chepụtara okwu ahụ pụtara akara aka, na ndị ọzọ nwere mmetụta dị ka ya ji echiche Abraham gbaa ume ime ihe. Ndị ọkà mmụta okpukpe a, ndị odeakụkọ na ndị ndọrọ ndọrọ ọchịchị ejiriwo echiche ndị a mee ihe n'akụkọ ihe mere eme ma nọgide na-eme nke a iji kwado ọchịchọ iri nri nke America na-eto eto n'oge oge mgbanwe mgbanwe mmepụta ihe. Iji mee ka nghọta Chineke zubere ka ụmụ mmadụ sikwuo ike, ndị na-ede ihe banyere gburugburu ebe obibi na ndị ọkà mmụta okpukpe kwusara na ụmụ mmadụ dị iche na okike, n'usoro dị elu. Ndị nwere ike ịkatọ echiche a nwere ike ịjụ otu ajụjụ ahụ John Muir jụrụ n'ụzọ na-enweghị isi na akụkụ nke akwụkwọ akụkọ ya bụ A Thousand Mile Walk to the Gulf, gịnị kpatara enwere ọtụtụ ihe egwu na ụwa okike n'ụdị osisi na-egbu egbu, anụmanụ. na ọdachi ndị na-emere onwe ha, azịza ya bụ na ihe ndị ahụ e kere eke sitere ná mmehie Adam na Iv mere n’ogige Iden.
Kemgbe narị afọ nke 20, itinye nkà mmụta okpukpe n'ọrụ na gburugburu ebe obibi gbawara n'ụlọ akwụkwọ echiche abụọ. Usoro nghọta nke mbụ na-ejide okpukperechi dịka ntọala nke nlekọta gburugburu ebe obibi. Nke abụọ na-ahụ na iji nkà mmụta okpukpe eme ihe dị ka ụzọ isi mee ka a na-achịkọta ihe ndị a na-ejighị n'aka nke akụ ndị sitere n'okike. Lynn White na Calvin DeWitt na-anọchi anya akụkụ ọ bụla nke dichotomy a.
John Muir kpọpụtara ọdịdị dị ka ebe a na-akpọ oku na-adịghị na ụda olu obodo mepere emepe. "Maka Muir na ọnụ ọgụgụ na-arịwanye elu nke ndị America na-ekerịta echiche ya, ụlọ Setan aghọwo Ụlọ Nsọ nke Chineke." Iji ntụnyere okpukpere chi Abraham nyere Muir na Sierra Club aka imepụta nkwado maka ụfọdụ ihe nchekwa ọdịdị ọha mbụ.
Ndị na-ede akwụkwọ dị ka Terry Tempest Williams yana John Muir na-ewuli elu n'echiche bụ na "... Enwere ike ịchọta Chineke ebe ọ bụla ị nọ, karịsịa n'èzí. Ọ bụghị nanị na-ahapụ ofufe ezinụlọ na Sunday na ụlọ ụka." Ntụtụ aka dị ka ndị a na-enyere ọha na eze aka ime njikọ n'etiti eserese emere na Hudson River School, foto Ansel Adams, yana ụdị mgbasa ozi ndị ọzọ, na okpukperechi ma ọ bụ ọnọdụ ime mmụọ ha. Ịtụkwasị uru dị mkpa n'okike site na nkà mmụta okpukpe bụ echiche bụ isi nke gburugburu ebe obibi miri emi.
Consequentialism
Echiche ndị na-akpata ya na-elekwasị anya na nsonaazụ nke omume, nke a na-emesi ike ọ bụghị ihe 'ziri ezi' kama ọ bụ ihe 'uru' na 'dị mma'. Dị ka ihe atụ, Act Utilitarianism na-agbasa usoro a iji mesie ike na ihe na-eme ihe ziri ezi bụ ma ọ na-eme ka ahụ dịkwuo mma ma na-ebelata ihe mgbu. Ya mere, a na-ewere omume ndị na-ebute ọdịmma dị ukwuu dị ka iwu na ihe kwere ekwe. Achọpụtala na nke a bụ ọnọdụ 'ndị na-emepụta ihe' na gburugburu ebe obibi, n'ihi ya, ọ bụghị nke zuru oke maka ọchịchọ siri ike nke ụdị dịgasị iche iche nke gburugburu ebe obibi.
Aldo Leopold's Land Ethic (1949) na-agbalị izere ụdị ngwá ọrụ a site n'ịtụpụta ụzọ zuru oke maka mmekọrịta dị n'etiti ụmụ mmadụ na 'obodo biotic' ha, ya mere ịmepụta 'oke' dabere na njedebe na "ihe ziri ezi mgbe ọ na-echedo iguzosi ike n'ezi ihe, nkwụsi ike, na ịma mma nke obodo biotic; ọ bụ ihe na-ezighi ezi ma ọ bụrụ na ọ dị iche." Ya mere, a na-ekwe ka iji ihe ndị sitere n'okike mee ihe ma ọ bụrụhaala na ọ naghị akpaghasị nkwụsi ike nke gburugburu ebe obibi. Ụfọdụ ndị ọkà ihe ọmụma ekewapụtala echiche Leopold ka ọ dịrị n'ime usoro ihe ga-esi na ya pụta, agbanyeghị, a na-arụrịta ụka ma nke a ọ bụ ụma. Echiche ndị ọzọ na-akpata ya dị ka nke Peter Singer na-emesi ike ntinye nke ndị na-abụghị nke mmadụ n'echiche ziri ezi. Echiche a na-arụ ụka na ihe niile e kere eke nke na-enwe ike inwe obi ụtọ na mgbu site n'okike, nwere ụkpụrụ omume nha anya maka uru dị n'ime ha. Ka o sina dị, a na-ahụta ihe ndị na-abụghị ndị mmụọ ozi, dị ka osisi, osimiri na gburugburu ebe obibi, dị ka naanị ngwa.
Deontology
Echiche nke ikike, dịka ọmụmaatụ, na-abụkarị deontological. Ya bụ, n'ime usoro a, amụma gburugburu ebe obibi nke na-enye ikike nke ndị na-abụghị ndị mmadụ, ga-ebute ụzọ nchekwa nke ndị dị otú ahụ na ọnọdụ okike ha, karịa n'ụzọ nkịtị. Tụlee ihe atụ, okwu na ihu igwe engineering; Fertilization nke oké osimiri na-achọ ịgbasa algae mmiri iji wepụ ọkwa dị elu nke CO2. Mgbagwoju anya sitere na usoro a bụ na ọ na-ebute nnukwu nsogbu na gburugburu ebe obibi. Ọzọkwa, ụkpụrụ omume gburugburu ebe obibi dabere na ikike nke anụmanụ mmiri na gburugburu ebe obibi ndị ahụ, ga-emepụta ihe nchebe megide ụdị ntinye aka a. Ndị na-ahụ maka ihe gbasara gburugburu ebe obibi dịka Paul W. Taylor, dịka ọmụmaatụ, arụwo ụka maka ụzọ Kantian siri bịa maka ụdịrị okwu a. Taylor na-arụ ụka na ihe niile dị ndụ bụ 'teleological center nke ndụ' kwesịrị ikike na nkwanye ùgwù. Echiche ya na-eji echiche nke 'universalizability', na-arụ ụka na mmadụ kwesịrị ime naanị na omume ndị nwere ike ime ezi uche dị ka iwu zuru ụwa ọnụ. Val Plumwood katọrọ ụzọ a site n'ịkọba na usoro nhazi nke ụwa, adabereghị na 'nkwanyere' nke ọzọ, n'ihi na ọ dabere na ọrụ na 'ịghọ' akụkụ nke gburugburu ebe obibi.
Virtue ethics
Ụkpụrụ omume ọma na-ekwu na ekwesịrị ịzụlite àgwà ụfọdụ, ma zere ndị ọzọ. Usoro a na-ezere nsogbu nke ịkọwapụta ihe bara uru, kama na-arụ ụka na ihe dị mkpa bụ ime ihe kwekọrọ na nguzozi ziri ezi nke omume ọma. Dị ka ihe atụ, ụkpụrụ nke Golden pụtara, na-ekwu na iji ‘na-emesapụ aka’ (omume ọma), mmadụ ekwesịghị ịbụ onye nhụsianya (erughị eru) ma ọ bụ imebiga ihe ókè (oke). N'adịghị ka deontology na consequentialism, echiche nke omume ọma na-elekwasị anya usoro ha na otu onye ga-eme ihe iji bie ndụ na-eme nke ọma. Nke a na-egosi 'mgbanwe nke isiokwu' nke yiri ka ọ bụ ọnọdụ zuru oke iji jide n'uche mgbanwe na-achọ nkwado nke nkwado. Otú ọ dị, n'ihi ya, a pụkwara ịsị na nke a bụ echiche anthropocentric sitere n'okike.
Ụfọdụ echiche Ecofeminist dịka nke Val Plumwood, ka ekewapụtala dị ka ụdị ụkpụrụ omume ọma. Plumwood na-arụ ụka na usoro ụkpụrụ omume na-adaba adaba n'ụzọ dabara adaba na ụdị gburugburu ebe obibi dị iche iche, n'ihi na àgwà ọma ndị dị ka 'nkwanyere ugwu', 'ekele' na 'uche', ọ bụghị nanị na ọ dabara maka ihe gbasara gburugburu ebe obibi kamakwa ọ dabara nke ọma na echiche nke ụmụ amaala. . Ọzọkwa, olee àgwà a ga-ewere dị ka akụkụ nke ajọ omume gburugburu ebe obibi? Ronald Sandler na-arụ ụka na àgwà ọjọọ na-eme ka ụmụ mmadụ na-eto eto dị ka 'anyaukwu', 'mmekpa ahụ' na 'mpako' na-eduga n'echiche ọjọọ na nchebe nke gburugburu ebe obibi dị ka 'enweghị mmasị', megide ụdị ndị ọzọ, na 'enweghị nchekwube' banyere nchekwa. Echiche ndị dị otú a, na-emepụta njikọ n'etiti ezigbo mmadụ na-eto eto na gburugburu ebe obibi.
Anthropocentrism
Anthropocentrism bụ ọnọdụ na ụmụ mmadụ bụ ihe kachasị mkpa ma ọ bụ ihe dị egwu n'ọnọdụ ọ bụla; na agbụrụ mmadụ ga-abụrịrị ihe kacha mkpa mgbe niile. Ndị na-akparị mmadụ na-arụ ụka na omenala ndị dị n'Ebe Ọdịda Anyanwụ na-eleda homo sapiens anya mgbe ha na-atụle ụkpụrụ omume gburugburu ebe obibi nke ọnọdụ yana na ụmụ mmadụ na-enyocha gburugburu ebe obibi ha ma ọ bụ ihe ndị ọzọ dị ndụ n'ihe gbasara uru maka ha (lee ụdị ụdị). Ọtụtụ na-arụ ụka na ọmụmụ ihe niile gbasara gburugburu ebe obibi kwesịrị ịgụnye ntule maka uru dị mkpa nke ndị na-abụghị mmadụ, nke ga-agụnye nleba anya nleba anya nke gburugburu ebe obibi ụmụ mmadụ. N'ezie, dabere n'echiche a, otu akụkọ nkà ihe ọmụma enyochala n'oge na-adịbeghị anya ohere nke ikpochapụ mmadụ dị ka ihe ngosi n'ebe ndị ọzọ nọ. Ndị ode akwụkwọ na-ezo aka na echiche ahụ dị ka nnwale echiche nke na-ekwesịghị ịghọta dị ka oku maka ime ihe.
Baruch Spinoza chere na ọ bụrụ na ụmụ mmadụ elee ihe anya nke ọma, ha ga-achọpụta na ihe nile dị n'eluigwe na ala nwere uru pụrụ iche. N'otu aka ahụ, ọ ga-ekwe omume na ụkpụrụ omume nke mmadụ ma ọ bụ anthropocentric / androcentric abụghị ihe ngosi ziri ezi nke eziokwu, na e nwere nnukwu foto nke ụmụ mmadụ nwere ike ma ọ bụ enweghị ike ịghọta site n'echiche mmadụ.
Peter Vardy mere ka ọdịiche dị n'etiti ụdị mmadụ abụọ nke anthropocentrism. Anthropocentric ụkpụrụ siri ike na-arụ ụka na ụmụ mmadụ nọ n'etiti eziokwu na ọ bụ ihe ziri ezi ka ha dị otú ahụ. Otú ọ dị, anthropocentrism na-adịghị ike, na-arụ ụka na a pụrụ ịkọwa eziokwu nanị site n'echiche mmadụ, ya mere ụmụ mmadụ ga-anọrịrị n'etiti eziokwu dịka ha na-ahụ ya.
Echiche ọzọ bụ nke Bryan Norton mepụtara, bụ onye ghọrọ otu n'ime ndị na-eme ihe nkiri dị mkpa nke ụkpụrụ omume gburugburu ebe obibi site na ịmalite pragmatism gburugburu ebe obibi, ugbu a bụ otu n'ime usoro ya na-eduga. Pragmatism gburugburu ebe obibi jụrụ iguzo n'esemokwu dị n'etiti ndị na-agbachitere ụkpụrụ omume anthropocentrist na ndị na-abụghị ndị mmadụ. Kama nke ahụ, Norton na-ama ọdịiche dị n'etiti anthropocentrism siri ike na adịghị ike-ma ọ bụ-agbatị-anthropocentrism ma na-arụ ụka na nke mbụ ga-eleda ụdị dị iche iche nke ụkpụrụ ngwá ọrụ ụmụ mmadụ nwere ike isi nweta site na ụwa okike.
Echiche na nso nso a metụtara anthropocentrism na ọdịnihu nke ndụ. Usoro ụkpụrụ biotic dabere na njirimara mmadụ dịka akụkụ nke ndụ mkpụrụ ndụ ihe nketa/protein nke ebumnuche dị mma bụ ịgbasa onwe ya. Nke a na-egosi ebumnobi mmadụ iji chekwaa na ịgbasa ndụ. Ụmụ mmadụ bụ etiti n'ihi na ọ bụ naanị ha nwere ike ịchekwa ndụ karịa ogologo oge nke anyanwụ, ikekwe ruo ọtụtụ puku ijeri eons. Ụkpụrụ omume biotic ji ndụ n'onwe ya kpọrọ ihe, dị ka etinyere na usoro na usoro ndu. Ụmụ mmadụ pụrụ iche n'ihi na ha pụrụ ijide ọdịnihu nke ndụ n'ihe ọ̀tụ̀tụ̀ mbara igwe. Karịsịa, ụmụ mmadụ pụrụ ịnọgide na-ebi ndụ mmetụta uche nke ịdị adị ya, na-agbakwụnyekwu mkpali n'ịgbasa ndụ. Ụmụ mmadụ nwere ike ime ka ọdịnihu nke ndụ dịrị ndụ, ọdịnihu a pụkwara ime ka ndụ mmadụ nwee nzube zuru ụwa ọnụ.
Ọnọdụ nke ubi
Naanị mgbe 1990 ka ubi ahụ nwetara nnabata ụlọ ọrụ na mmemme dị ka Mahadum Colorado State, Mahadum Montana, Bowling Green State University, na Mahadum North Texas. Na 1991, Schumacher College nke Dartington, England, hiwere ma na-enye MSc ugbu a na sayensị sayensị.
Didi Akinyelure
Didi Akinyelure bụ onye nta akụkọ nwetara ihe nrite bụ nwaafọ Briten na Naijiria. Ọ bụ onye nwetara nzere bachelọ na kemịkal injinịarịn na Mahadum nke Nottingham. N’ọnwa Julaị afọ 2016, o nwetara ihe nrite BBC World News Komla Dumor. N'afọ 2018, Didi natara Special Excellence Alumni Laureate Award nke Mahadum nke Nottingham. Didi bụ ihu nke ihe ngosi ụtụtụ nke CNBC Africa a kpọrọ Open Exchange, West Africa.
Ụkpụrụ Omume Na-ahụ Maka Gburugburu Ebe Obibi
Ọnọdụ nke ubi
Mmemme ndị a malitere inye akara ugo mmụta nna ukwu nwere ọpụrụiche na ụkpụrụ omume/nkà ihe gbasara gburugburu ebe obibi. Malite na 2005 ngalaba nke Philosophy na Religion Studies na Mahadum North Texas nyere mmemme PhD na itinye uche na ụkpụrụ omume / nkà ihe ọmụma gburugburu ebe obibi.
Didi Akinyelure
Ihe ndabere, agụmakwụkwọ na ọrụ
Didi Akinyelure bụ onye nta akụkọ nwetara ihe nrite bụ nwaafọ Briten na Naijiria. N’afọ 2016, ọ nwetara ihe nrite BBC World News Komla Dumor. N'ọnwa Disemba afọ 2018, Didi natara Special Excellence Alumni Laureate Award nke Mahadum nke Nottingham.
Ụkpụrụ Omume Na-ahụ Maka Gburugburu Ebe Obibi
Ọnọdụ nke ubi
Na Germany, Mahadum Greifswald ewepụtala mmemme mba ụwa na nso nso a na Landscape Ecology & Nature Conservation na-elekwasị anya na ụkpụrụ gburugburu ebe obibi. Na 2009, Mahadum Munich na Deutsches Museum tọrọ ntọala Rachel Carson Center for Environment and Society, mba ụwa, interdisciplinary center maka nyocha na agụmakwụkwọ na gburugburu ebe obibi mmadụ.
Mmekọrịta ya na ụkpụrụ omume anụmanụ
Echiche dị iche iche banyere ọgwụgwọ na ọrụ dị n'ebe anụmanụ nọ, karịsịa ndị bi n'ime ọhịa, n'ime ụkpụrụ omume anụmanụ na ụkpụrụ gburugburu ebe obibi bụ isi iyi nke esemokwu n'etiti ọnọdụ omume abụọ ahụ; ụfọdụ ndị ọkà n'akparamàgwà mmadụ ekwuola na ọnọdụ abụọ ahụ adabaghị, ebe ndị ọzọ na-ekwu na enwere ike imeri esemokwu ndị a.
Albert Cassell
thumb|300x300px|Founders Library (1937), Howard University, Washington, D.C. Albert Irvin Cassell (1895 ruo 1969) bụ onye ama ama n'etiti narị afọ nke iri abụọ nke Afrịka-Amerịka architect na Washington, D.C., onye ọrụ ya kpụrụ ọtụtụ obodo agụmakwụkwọ na United States. O mepụtara ụlọ maka Mahadum Howard na Washington DC, Mahadum Morgan State na Baltimore, na Mahadum Virginia Union na Richmond. Cassell rụkwara ma wuo ụlọ obodo maka steeti Maryland na District of Columbia.
Oge ọ malitere
A mụrụ Albert Irvin Cassell na Towson, Maryland, na Jụn 25, 1895, nwa nke atọ nke Albert Truman Cassell na Charlotte Cassell. Nna ya Albert T. Cassell bụ onye ọkwọ ụgbọala coal na nne ya Charlotte Cassell aka "Lottie" bụ onye na-asa ákwà. Albert Cassell malitere agụmakwụkwọ ya na usoro ụlọ akwụkwọ ọha na eze nke Baltimore, mana ọ kwagara New York na 1909 ebe ọ malitere ịga Douglas High School. Na Douglas High, Cassell gụrụ akwụkwọ edemede n'okpuru Ralph Victor Cook. Site n'enyemaka Cook, a nabatara Cassell na mmemme ihe owuwu nke Mahadum Cornell na 1915, ebe ọ bụ onye otu Alpha Phi Alpha.
Mgbe ọ gụsịrị afọ abụọ na Cornell, ọrụ na US Army na Agha Ụwa Mbụ kwụsịrị ọmụmụ Cassell. Ọ rụrụ ọrụ na France, mana ọ bụghị n'agha, a chụpụrụ ya n'ụzọ nkwanye ùgwù na 1919 dị ka onye isi nke abụọ na 351st Heavy Field Artillery Regiment. N'afọ 1919, e nyere Cassell akara ugo mmụta ya na Mahadum Cornell, wee malite ọrụ ya na onye na-ese ụkpụrụ ụlọ William A. Hazel. N'afọ 1920, Maazị Cassell sonyeere Ngalaba Architecture nke Mahadum Howard dị ka osote prọfesọ. Naanị afọ abụọ ka e mesịrị, na 1922, Cassell ghọrọ onye na-ese ụkpụrụ ụlọ na Mahadum na onye isi nke Ngalaba Architecture na Howard.
Ọrụ
Cassell rụrụ ọrụ na Mahadum Howard ruo afọ iri na asatọ, na-eje ozi dị ka onye nkuzi, onye njikwa ala, onye nyocha, na onye na-ese ụkpụrụ ụlọ. Ọhụụ na ọrụ Cassell nyere aka ịkpụzi ụlọ akwụkwọ ahụ site na "Twenty Year Plan" ya, nke o si na ya mepụta ọtụtụ ụlọ akwụkwọ. Ihe osise ya kachasị mkpa na Howard, bụ Ọbá Akwụkwọ Founders, ụlọ nke na-eme ka ụdị ihe owuwu Georgian na Independence Hall dị na Philadelphia. Ihe owuwu a ga-aghọ ihe nnọchianya na agụmakwụkwọ maka mahadum ahụ.
Mgbe ọ nọ na Howard, Cassell rụkwara ụlọ maka ndị ahịa ụlọ ọrụ ndị ọzọ. Ọrụ ya gụnyere ụlọ na Mahadum Virginia Union, Ụlọ Ọgwụ Provident na Baltimore, ụlọ nsọ Masonic dị iche iche, yana obere ọrụ maka ndị ahịa na ndị ahịa.
Mgbe oge ya na Mahadum Howard gasịrị, Cassell gara n'ihu na-emepụta ọtụtụ ụlọ maka Morgan State College (nke bụzi Mahadum Morgan State) na Baltimore. N'afọ ndị ikpeazụ ya, ya na ndị ọzọ na-ewu ụlọ n'Afrịka sonyeere iji guzobe ụlọ ọrụ Cassell, Gray & Sutton. Ọ gara n'ihu na-arụ ọrụ maka ọtụtụ ndị ahịa ndị ọzọ dị ka Roman Catholic Archdiocese nke Washington na gọọmentị nke District of Columbia.
Dị ka ọrụ ikpeazụ ya, Cassell chọrọ ịzụlite Chesapeake Heights na Bay, ebe ezumike oge okpomọkụ nke 520-acre (2.1 km2) maka ndị Afrịka Amerịka na Prince Frederick, Calvert County, Maryland. Ọrụ ahụ ga-egosipụta ụlọ, ụlọ oriri na ọṅụṅụ, ebe ịzụ ahịa, ọdụ ụgbọ mmiri, ọdụ ụgbọ okporo ígwè, osimiri, na ụlọ klọb dị n'ihu Chesapeake Bay. E wuru okporo ụzọ na ụlọ ole na ole na 1969, mana ọrụ ahụ kwụsịrị na ọnwụ Cassell n'otu afọ ahụ.
Ihe Nketa
Mgbe ọ dị obere, Albert Cassell kpebiri na ụmụ ya niile ga-aga Cornell ma bụrụ ndị na-ese ụkpụrụ ụlọ. Cassell nwere ụmụ asatọ. Ụmụ anọ ga-aga Cornell; Charles Cassell ('iri anọ na isii), Martha Cassell ('iri anọ na asaa) Alberta Jeannette Cassell ('-iri anọ na asatọ) Paula Cassell ('iri asaa na isii). N'ime ndị gụsịrị akwụkwọ na Cornell, ha niile ma e wezụga Paula ghọrọ ndị na-ese ụkpụrụ ụlọ.
Ọrụ
Abụọ n'ime ọrụ Cassell na Washington, DC, Mayfair Mansions Apartments na Prince Hall Masonic Temple, edepụtara na US National Register of Historic Places.
Edensibia
Òtù:Pages with unreviewed translations
Human trafficking in Norway
Norway bụ ebe a na-aga ma ruo n'ókè dị nta, mba njem na mmalite maka ụmụnwanyị na ụmụagbọghọ a na-azụ ahịa mmadụ, ọkachasị ịgba akwụna mmanye, na ụmụnwoke na ụmụnwanyị a na-arụ ọrụ mmanye na ngalaba ọrụ ụlọ na ụlọ. Ụfọdụ ndị mbịarambịa si mba ọzọ nwekwara ike ịrụ ọrụ mmanye na ngalaba nlekọta ahụike. Ndị a chọpụtara n'afọ 2009 sitere na mba iri anọ na ise, mana ọtụtụ sitere na mba Naịjirịa ma ọ bụ mba Afrịka ndị ọzọ na mba Eastern Europe. Ọtụtụ mgbe, ndị a metụtara sitere n'òtù ndị nta na mba ha. Òtù ndị omempụ na-etinyekarị aka na ịzụ ahịa mmadụ na mba Norway, na atụmatụ ịzụ ahịa dịgasị iche site na mba ndị sitere na ya. Ụmụaka nọ n'ụlọ ọrụ ndị gbara ọsọ ndụ na mba Norway na ndị mbịarambịa a na-agọnahụ ebe mgbaba nwere ike ịzụ ahịa mmadụ na mba Norway; ụmụaka iri anọ na anọ (44) furu efu n'ụlọ ọrụ ndị gbara ọsọ ndụ n'ime afọ kalenda n'afọ 2009.
Gọọmentị Norway na-agbaso ụkpụrụ kacha nta maka iwepụ ịzụ ahịa. Gọọmentị gara n'ihu na-amụba ọnụ ọgụgụ ndị a chọpụtara ma na-eme mmekọrịta ya na NGO na mba Norway na mba ebe ndị na-azụ ahịa malitere. Norway mara onye uwe ojii ikpe ma taa ya ahụhụ n'okpuru iwu Norway na-emegide ịzụ ahịa, na-ezipụ ozi siri ike nke ekweghị ekwe maka njikọ aka metụtara ịzụ ahịa.
Ụlọ ọrụ US State Department na-enyocha ma na-alụso ịzụ ahịa mmadụ ọgụ tinyere mba ahụ na "Tier 1" n'afọ 2017.
Mkpesa
Gọọmentị nwere ọganihu ụfọdụ n'ikpe ndị omekome na-azụ ahịa mmekọahụ ma gosipụta mmeghachi omume siri ike maka njikọ aka gọọmentị na ịzụ ahịa mmadụ. Mba Norway machibidoro ụdị ọ bụla nke ịzụ ahịa mmadụ site na Criminal Code Nkebi nke 224, nke na-enye ntaramahụhụ kachasị nke mkpọrọ afọ ise - ntaramahụhụ zuru oke ma kwekọọ na ntaramahụhụ maka mmejọ ndị ọzọ dị njọ, dị ka ndina n'ike. Ndị ọrụ mmanye iwu malitere ịzụ ahịa mmekọahụ 31 na nyocha ịzụ ahịa ọrụ 7 n'afọ 2009, ma e jiri ya tụnyere ịzụ ahịa mmekọahụ 41 na nyocha ịzụ ahịa ọrụ anọ malitere n'afọ 2008. Ndị ọchịchị mba Norway kpagburu mmadụ asaa n'okpuru Nkebi nke 224 maka ịzụ ahịa mmekọahụ ma ghara ịmalite ikpe ọrụ mmanye n'afọ 2009, ma e jiri ya tụnyere otu ọrụ mmanye na ikpe ise maka ịtụ mgbere ahịa mmekọahụ n'afọ 2008. N'afọ 2009, a mara mmadụ isii ikpe maka ịzụ ahịa mmekọahụ n'okpuru Nkebi nke 224, ma e jiri ya tụnyere ikpe isii e nwetara n'afọ 2008. Ndị omekome niile a mara ikpe n'afọ 2009 nwetara oge mkpọrọ; enweghị ikpe a kwụsịrị. Nkezi ikpe ahụ bụ ihe karịrị ọnwa iri atọ n'ụlọ mkpọrọ. N'ọnwa Jenụwarị 2010, a mara onye uwe ojii Norway ikpe ma tụọ ya mkpọrọ afọ iri maka ịzụ ahịa mmadụ n'okpuru Nkebi nke 224. Ụfọdụ ndị ọrụ gọọmentị tụrụ aro na nyocha banyere ihe mere ụfọdụ nyocha ịzụ ahịa anaghị aga n'ihu na ikpe ma ọ bụ ihe mere e ji belata ikpe ịzụ ahịa mmekọahụ ndị ọzọ na ebubo nke pimping ga-aba uru. Ụfọdụ NGO tụrụ aro ka ndị uwe ojii kwụsị ikpe n'ihi enweghị ego maka nyocha. Ndị ọchịchị mba Norway mepụtara mmekọrịta na ndị ibe ha na ọ dịkarịa ala mba iri na ise iji kwalite nyocha ịzụ ahịa kpọmkwem n'oge akụkọ ahụ.
Nchedo
Gọọmentị Norway nwere ọganihu na njirimara na nchedo ndị na-azụ ahịa n'oge akụkọ ahụ. Site n'ọrụ nke usoro njirimara, ndị ọrụ gọọmentị kwuru na ha chọpụtara mmadụ 292 nwere ike ịzụ ahịa, 80 n'ime ha bụ ndị ọrụ mmanye, n'afọ 2009 - mmụba site na ndị 256 metụtara, 71 n'ime ha bụ ndị ọrụ mmanye, achọpụtara n'afọ 2008. N'ọnwa Septemba afọ 2009, gọọmentị mere nzukọ ọmụmụ ihe ụbọchị atọ banyere njirimara ndị na-azụ ahịa maka NGO na ihe karịrị ndị isi 200, gụnyere ndị uwe ojii, ndị ọkàiwu, ndị ọkachamara na-ahụ maka ọdịmma ụmụaka, ndị ọrụ nnabata ebe mgbaba, na ndị isi mbata. Gọọmentị nyere ndị metụtara ọrụ enyemaka kpọmkwem yana ego maka NGO na-enye ọrụ ndị metụtara. Gọọmentị nyere ndị na-azụ ahịa na Norway ebe obibi na ụlọ ọrụ ime ihe ike n'ụlọ, nlekọta ahụike, ọzụzụ ọrụ aka, ego, klas Norwegian, na enyemaka iwu. Gọọmentị gbara ndị a metụtara ume ka ha sonye na nyocha na ikpe; ndị niile metụtara nyere aka na ikpe ndị na-azụ ahịa ha natara $ 20,000 ma ọ bụ karịa na nkwụghachi site n'aka gọọmentị maka ahụmịhe ịzụ ahịa ha. E kwere ka ndị a metụtara nọrọ na mba Norway n'enweghị ọnọdụ n'oge ntụgharị uche nke ọnwa isii, oge maka ndị ahụ metụtara ịnata nlekọta na enyemaka ozugbo mgbe ha na-atụle ma ha ga-enyere ndị mmanye iwu aka - 73 tinyere akwụkwọ maka oge ntụgharị uche, nke a kwadoro 50 na 23 jụrụ. Mgbe oge ntụgharị uche gasịrị ma kpebie iso ndị uwe ojii na-arụkọ ọrụ, mmadụ iri abụọ metụtara tinyere akwụkwọ maka ikike obibi ogologo oge, mmadụ iri natara ikike dị otú ahụ. A kọrọ na a naghị ata ndị na-azụ ahịa ntaramahụhụ n'oge akụkọ maka omume iwu na-akwadoghị mere n'ihi na a na-azụ ahịa. Gọọmentị nyere IOM ego iji nye ndị na-azụ ahịa si mba ọzọ ọrụ afọ ofufo na nchekwa.
Mgbochi
Gọọmentị nwere ọganihu ụfọdụ n'igbochi ịzụ ahịa mmadụ n'oge akụkọ ahụ. Gọọmentị kwetara na ịzụ ahịa dị ka nnukwu nsogbu, mana ọ kwadoghị mgbasa ozi mba megide ịzụ ahịa n'oge akụkọ ahụ. N'ịgbalị ibelata ọchịchọ maka omume mmekọahụ azụmahịa, mba Norway boro mmadụ 334 ebubo ịzụta ma ọ bụ ịnwa ịzụta ọrụ mmekọahụ. Norway haziri mbọ gọọmentị na-agba megide ịzụ ahịa site na kọmitii na-emegide ịzụ ahịa n'etiti ndị ozi nke onye isi ndụmọdụ na Mịnịstrị nke Ikpe Ziri Ezi na-elekọta. Kọmitii dị n'etiti ndị ozi na-enyocha mgbalị Norway na-emegide ịzụ ahịa site na akụkọ ọnụ ọgụgụ kwa afọ, nke ọha na eze nwere. Gọọmentị mere ka mmekọrịta ya zuru ụwa ọnụ megide ịzụ ahịa site n'inye ihe dị ka nde $ 17.8 na enyemaka megide ịzụ ahịa n'ime afọ abụọ gara aga nye òtù mba ụwa na NGO na-arụ ọrụ na mpụga Norway, gụnyere na Nigeria. Gọọmentị na-enye ego na ECPAT na mgbalị iji belata ọchịchọ maka isonye na njem mmekọahụ ụmụaka nke mba Norway. Gọọmentị nyere ndị agha Norway ọzụzụ megide ịzụ ahịa mmadụ tupu e zigara ha na mba ofesi na ọrụ udo mba ụwa.
Didi Akinyelure
Ihe ndabere, agụmakwụkwọ na ọrụ
O gosipụtara iheomume usoro nke CNBC Europe na mgbanwe dijitalụ nke akpọrọ 'I.O.T: Powering the Digital Economy' na ihe omume usoro nke BBC World Service banyere mgbanwe ihu igwe 'Living on the Edge'.
O gosiputara, meputa ma dezie ihe onyonyo, redio na ihe dijitalụ nke BBC News n'elekere 10, BBC World News, BBC World Service, BBC Focus on Africa, BBC Business Daily, BBC Newsday, na BBC Radio 4.
E depụtara akụkọ ya banyere azụmaahịa ụmụ nwanyị na ndepụta nke World Bank Women Entrepreneurship reporting category mmemme nrite One World Media n'afọ 2018.
E dere maka ya na magazin Forbes Africa ma tinye ya na ndepụta nke ndị nta akụkọ azụmahịa kachasị nwee mmetụta n'ụwa.
Ọ bụ onye ọchụnta ego Midia, mepụtara ihe omume nke telivishọn ya, nke a kpọrọ A Place in Africa, ihe ngosi TV nke Afrịka gbaa gburugburu. Akinyelure malitekwara ụlọ ọrụ REAP, na-emepụta ihe gbasara mgbasa ozi, njikwa aha na usoro nkwukọrịta.
Onye isi oche nke Africa Construction Week na Munik,Jamini, haziri ndi otu paneel minista na Africa Oil Week na Cape Town, otu paneel na Access Bank International Women Day Conference, WimBiz, na Africa Women Innovation and Entrepreneurship Forum.
Tupu ihe a, o wepụtara arụmarụka BBC Africa na Fake News in Malawi na BBC Women in Digital Journalism panel na Social Media Week na Legos.
O hazikwara Africa Summit nke Mahadum nke Nottingham, Future Energy Exhibition and Conference, West Africa Property Investment Summit, the ‘Lagos at 50’ International Conference nakwazị ‘Lagos Kano Economic Summit’
N'ọnwa Septemba afọ 2017, United Nations kpọrọ Didi ka ọ gbaa ndị bịara nnọkọ mkparịta ụka na UN Convention to Combat Desertification in Ordos, China ajụjụ ọnụ.
Didi a gbala ndị a ma ama n’ọchịchị na ndị isi azụmaahịa ụwa ajụjụ ọnụ.
Tupu ọ bido ọrụ nta akụkọ, Akinyelure rụrụ ọrụ na Barclays Wealth na Lọndọn.
Nrụtụaka
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ Òtù:Ụmụ nwanyị Naijiria Òtù:Ụmụ nwa Naijiria nọ n'ọrụ nta akụkọ Òtù:Ụmụ nwanyị Naijiria na-eme ihe omume TV
Tebu languages
Tebu bụ obere ezinụlọ nkè asụsụ Sahara abụọ, nkè Daza ná Teda mejupụtara. Ọ bụ ìgwè abụọ nkè ndị Toubou, Daza na Teda na-asụ yá.
Á na-asụkarị Tebu ná Chad ná ndịda Libya site ná ihe dị kà mmadụ 580,000. Daza ná Teda nwèrè atụmatụ 537,000 na 42,500 ọkà okwu, n'otu n'otu.
Ȯra Abia
thumb|right|200px|Abia
Ȯra Abia (State nk'Chineke) bu state no n'ime Naigeria. Isị ya bu Umuahia, tomadi Aba bu ebe ahia ukwu ya no.
Abia State nola n'afo Imo State ru 1991, mgbe ndi government coro ya guzie ya state. Ndi Igbo bi na ya na nke ukwu. thumb|Abia State coat of arms
Ọdịdị ala
Obu otu state n'iteghete meka ebe ana-kpo Mba Mmiri (Niger Delta).
Lee nke ozo
Abia
Blessing Edoho
Blessing Edoho (amụrụ na 5 Septemba 1992 na Naijiria) bụ onye Naijiria na-agba bọọlụ nke na-agbachitere.
Ọrụ mba ụwa
Edoho mere nke mbụ ya na mba ụwa na 2010 FIFA U-20 Women's World Cup. N'ọnwa Mee afọ 2015, a kpọrọ Edoho ka ọ gbaa bọọlụ maka otu Naịjirịa na 2015 FIFA Women's World Cup.
Njikọ mpụga
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Òtù Ndị Alakụba Maka Nchebe Nri
. Islamic Organisation for Food Security (IOFS; Arabic: المنظمة الإسلامية للأمن الغذائي; French: Organisation islamique pour la sécurité alimentaire), bụ nzukọ nri na ọrụ ugbo na otu n'ime ụlọ ọrụ asatọ pụrụ iche nke Òtù Na-ahụ Maka Njikọ Alakụba lekwasịrị anya na mmepe nke ọrụ ugbo. na mmepe ime obodo na-elekwasị anya na ụkọ nri na nchekwa nri nke obodo ndị otu. Mba ndị otu iri atọ na asaa n'ime 57 bịanyere aka na ya akwụkwọ ikike dịka nke 2022. Obodo ndị metụtara ya na-arụkọ ọrụ na IOFS.[1]
E hiwere Òtù Islam maka Nchekwa nri na 17 November 2012 site n'inwe mkpebi na nnọkọ 39th nke Council of Foreign Ministers nke Republic of Djibouti kwadoro n'etiti 15 na 17 November 2012. Otú ọ dị, ọ ghọrọ ụlọ ọrụ pụrụ iche nke OIC mgbe ọ nakweere a. mkpebi na nnọkọ 40th nke Council of Foreign Minister kwadoro n'etiti 9 na 11 Disemba 2013 na Conakry, Guinea. Ọ malitere na 19 February 2008 n'okpuru edemede 21 nke Iwu ahụ, OIC na Secretariat ya malitere ọrụ na 1 Maachị 2018.
IOFS is objectively focused on coordination, formulation and implementation of agricultural policies to reduce food crisis in its associated member states. It also conduct humanitarian assistance operations in the state of emergency. It also contribute in the field of desertification, information technology (IT), erosion, and deforestation in addition providing information concerning use of water resources. It also collaborate with other institutions to prevent spread of cross-species transmission, particularly border disease.
Nigerian Compass
Nigerian Compass bụ akwụkwọ akụkọ kwa ụbọchị nwere mgbasa ozi mba na Nigeria, na-ebiputa akụkọ, azụmahịa, ndọrọ ndọrọ ọchịchị na egwuregwu. Akwụkwọ ahụ nwere mbipụta ụbọchị izu na izu ụka.
N'ọnwa Jenụwarị 2014, Nigerian Compass kwupụtara na enwetala akwụkwọ ya n'aka Segun Oyebolu onye buru ụzọ nye Mr Daniel onyinye ijeri naira 1 n'afọ 2012. E bipụtachara akwụkwọ akụkọ a dị ka akwụkwọ akụkọ mba na-akwụghị ụgwọ na Naijiria nke ụlọ ọrụ Compass FreePaper Limited nwere aha Segun Oyebolu nwere http://theeagleonline.com.ng/gbenga-daniels-nigerian-compass-leased-businessman/
Edensibia
Òtù:Ụlọ ọrụ mgbasa ozi nke Naịjirịa Òtù:Akwụkwọ akụkọ a bipụtara na Naịjirịa
Saleeby
Saleeby o bụ aha nna. Ndị ama ama nwere aha nna gụnyere:
Frank Dorrel
Frank Dorrel bụ onye America na-ahụ maka udo. Onye bụbu onye ọrụ United States Air Force, ọ bụzi Veteran for Peace.
Dorrel bipụtara ma kesaa Addicted to War, Why The U.S. Can't kick Militarism nke Joel Andreas. Akwụkwọ a na-emegide agha bụ akụkọ ihe mere eme nke agha US ma ghọọ otu n'ime akwụkwọ kachasị ewu ewu na Peace Movement. A na-eji ya eme ihe na ọtụtụ narị ụlọ akwụkwọ sekọndrị na kọleji na mba ahụ dum.
Dorrel jikọtara ihe nkiri awa abụọ nke akpọrọ What I 've Learned About U.S. Foreign Policy: The War Against The Third World, nke ihe ruru nde mmadụ abụọ ahụla kemgbe afọ 2000. Ọ na-ekesa ihe nkiri Arlington West nke Peter Dudar na Sally Marr.
Dorrel bụ onye otu Veterans For Peace, ma mpaghara ma nke mba. Ọ nọ na U.S. Air Force. O nyere aka ịmalite Arlington West Memorial na Santa Monica, ọrụ nke Los Angeles Chapter of Veterans For Peace. E guzobere ihe ncheta Arlington West n'akụkụ Santa Monica Pier kwa Sunday kemgbe Febụwarị 2004.
Ọ nọ na bọọdụ nke Coalition Against Militarism in Our Schools (CAMS) na Executive Board nke Office of the Americas.
Dorrel na Cole Miller, onye guzobere No More Victims na ọtụtụ òtù Peace and Justice ndị ọzọ na Los Angeles na gburugburu mba ahụ arụkọwo ọrụ.
Dorrel etinyela ọtụtụ ihe omume na-emegide agha na mpaghara Los Angeles n'ime afọ isii gara aga, ọtụtụ ugboro na-akwado Don White. N'otu oge a, Dorrel na nwunye ya Jane, anabatala ihe omume anọ ma ọ bụ ise kwa afọ n'ụlọ ha na Culver City.
Ihe odide
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Abia
Òtù:Steeti Naịjirịa
Patricia de Lille
thumb|Patricia de Lille Patricia de Lille (née Lindt; Amụrụ na 17 Febụwarị 1951) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị South Africa bụ Minista na-ahụ maka ọrụ ọha na eze na akụrụngwa ugbu a na onye ndú nke otu ndọrọ ndọrọ ọchịchị Good. Ọ bụbu onye isi obodo Cape Town site n'afọ 2011 ruo afọ 2018, na Western Cape Provincial Minister of Social Development site n'afọ 2010 ruo afọ 2011. O guzobere ma duzie ndị Independent Democrats (ID), otu ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke o guzobere n'afọ 2003 n'oge windo na-agafe ala, mgbe ọ hapụrụ Pan Africanist Congress (PAC). N'ọnwa Ọgọstụ afọ 2010, ID jikọtara ya na Democratic Alliance, ndị na-emegide South Africa, ma gbasaa otu ahụ n'ụzọ iwu n'afọ 2014. Site n'afọ 2015 ruo afọ 2017, ọ bụ onye isi mpaghara nke Democratic Alliance na Western Cape.
Ebenside
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Sefi Atta
Sefi Atta  onye nke  amụrụ n'ọnwa mbụ (Jenụwarị) n'afọ 1964 bụ nwa afọ Naijiria bi n'America. Ọ nwere ihe nrite pụrụ iche site na-ide akwụkwọ, egwuregwu na egwuregwu ndi a na-ekiri n'onyonyo. A tụgharịala ụfọdụ akwụkwọ ya n'ọtụtụ asụsụ di iche iche. Akwụkwọ ndi nke bụ egwurwegwu pụtara ihe bụ nke ndi BBC na-egosipụta n'igwe redio, egwuregwu ndi nke a na-eme na nkwago egwuruegwu bụ nke gara mba ụwa niile. Ihe nrite o nwetagoro gụnyere ihe nrite nke odee n'Afịrịka nke si n'aka Wole Soyinka n'afọ 2006 nakwa  nke a na-akpọ Noma Award maka mbiputa akwụkwọ n'Afịrịka  n'afọ 2009. .
Akụkọ ndụ
A mụrụ Sefi Atta mụrụ na Lagos, Nigeria, n'ọnwa Jenụwarị n'afọ 1964, Ha dị ise n' ezinaụlọ a. Nna ya Abdul-Aziz Atta bụ odeakwụkwọ nke gọọmentị Naijiria bụrụkwa Onye Isi ndi ọrụ oyibo wee ganye n'ọnwa ya n'afọ 1972, nne ya bụ Iyabo Atta zụrụ ya.
Ọ gara Queen's College, Lagos na Millfield School nke England. N’afọ 1985, ọ nwetara nzere mmụta BA na Mahadum Birmingham. O tozuru etozu dika onye na -ahụ maka ego obodo n'obodo England nakwa mba United States, ebe o kwagara n'afọ 1994. O nwetara nturu ugo mke MFA site na Mahadum Antioch n'afọ 2001.
Ọ lụrụ Gboyega Ransome-Kuti, onye dibia oyibo, ọ bụ nwa Olikoye Ransome-Kuti, ha mụrụ otu nwa nwanyị, aha ya bụ Temi.
Ụlọ ọrụ ya di na-Lagos bụ nke na-enye nkwado n'ụmụ mwaanyị chọrọ imụta ka esi agụ agụmagụ bụ nke o guzobere iji nweta ego o ji enyere ndi chọrọ imuta ka esi agụ agụmagụ.
Ọ na - eke oge ya n’agbata Naịjirịa, England na United States.
Ederede ya
Atta gụrụ akwụkwọ na Mahadum Antiọk dị na Los Angeles ebe a na-akụzi ka esi eji nka ede ederede nke ọma. Mkpirisi akụkọ ụfọdụ o dere pụta ihe n'akwụkwọ Jonal ha bụ     'The Los Angeles Review, Mississippi Review nakwa World Literature Today. Ederede ya apụtala n'akwụkwọ mbipụta dika Time and Libération  A tụgharịala akwụkwọ ya n'ọtụtụ asụsụ di iche iche. Akwụkwọ agụmagụ izizi ya a kpọrọ Everything Good Will Come, nwetara ihe oyinye nke Wole Soyinka Prize for Literature in Africa.
Akwụkwọ agụmagụ ya
Nchikota nkenke akụkọ
Akwụkwọ ụmụaka
Nchịkọta egwuregwu
Egwuregwu emere na nkwago
Egwuregwu ekwupụtara na Redio
Egwuregwu nke onyonyo
Ihe onyinye na njirimara
Onye edemede nleta
Atta sọ na ndị kara ikpe maka Neustadt International Prize for Literature, n'afọ 2010 ma bia bụrụ nnukwu ọka ikpe n'afọ 2019 maka Caine Prize for African Writing. .
Nnyocha dị omimi banyere ọrụ ya, Writing Contemporary Nigeria: Ka Sefi Atta si kọpụta omenaala na ọdịnaala bụ nke Prọfesọ Walter P. Collins, III haziri ka ndị  Cambria Press ebipụtara n'afọ 2015. .
Nsinweta
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Scamto
A makwaara dị ka 'tsotsi taal' ma ọ bụ 'township talk', scamto bụ asụsụ ntorobịa ọhụrụ malitere na South Africa. Ndị ntorobịa na-asụkarị, scamto nwere ngwakọta nke ọtụtụ asụsụ. Ụfọdụ asụsụ gụnyere Afrikaans, Sotho, Zulu, Bekee na Xhosa. Nnukwu ite omenaala dị na South Africa bụ ihe kpatara asụsụ a na-adịghị ahụkebe, n'ihi na ụbọchị ọhụrụ ọ bụla ndị South Africa na-achọta ụzọ dị iche iche ha ga-esi na-emekọrịta ihe n'ọkwa dị iche iche. 2 Akwụkwọ ọkọwa okwu Scamto bụ onye odee, Lebo Motshegoa dere ma bipụta ya. E bipụtara akwụkwọ mbụ na 2002 n'okpuru aha, Scamto Dictionary. Ebipụtara onyinye nke abụọ na 2005, akpọrọ, Okwu obodo.
Botswana Beverages & Allied Workers' Union
Botswana drinks and allied staff union (BB na AWU) bụ otu ndị ọrụ na-arụkọ ọrụ nke Botswana federation of trade union na Botswana.
Shona language
Shona (/ ˈʃoʊnə/; Shona: chiShona) bụ asụsụ Bantu nke ndị Shona nke Zimbabwe. Ndị ọchịchị colonial chịkọtara ya na 1950s. Dị ka Ethnologue si kwuo,[2] Shona, nke nwere olumba Zezuru, Korekore na Karanga, bụ ihe dị ka nde mmadụ 7.5 na-asụ. Ethnologue depụtara asụsụ Manyika nke Shona[3]iche, ndị mmadụ 1,025,000 na-asụ ya.
Ụkpụrụ ahụike gburugburu ebe obibi
Ụkpụrụ ahụike gburugburu ebe obibi bụ ngalaba ọmụmụ nke ná etinyekota iwu ahụike gburugburu ebe obibi na ntụle ụkpụrụ omume maka ihe mgbaru ọsọ a nabatara. N'iburu ọtụtụ nsogbu gburugburu ebe obibi na-eche ọha mmadụ ihu taa, enwere ike itinye ezi ọnọdụ ziri ezi n'ọrụ iji nweta nkwekọrịta n'etiti ọdịmma na-emegiderịta onwe ha, dị ka anthropocentrism, nlekọta ụwa, ụkpụrụ okpukpe, mmepe akụ na ụba, na ahụike ọha na eze. Nwa obere ihe atụ nke ọzụzụ sayensị metụtara ụkpụrụ ahụike gburugburu ebe obibi gụnyere: gburugburu ebe obibi, toxicology, epidemiology, na exposure biology.
Nchịkwa ahụhụ
Ana eji ọgwụ ahụhụ eme ihe n'ụwa niile iji mata ọtú ága-eji chịkwaa, chụpụ, ma ọ bụ gbuo ụdị ahụhụ. Ọ bụ ezie na a pụrụ ịmata ọtụtụ ụdị ụmụ ahụhụ n'ụwa niile, ndị ọzọ nwere ike imerụ ahụ ike mmadụ na ọdịmma mgbe ha na-enye uru na gburugburu ebe obibi nke mpaghara. Otu ihe atụ nke ihe a bụ ikike aṅụ nwere ịfụ onye nwere ike inwe mmeghachi omume siri ike, ọ bụ ezie na ha na-arụkwa ọrụ dị oke mkpa na mmịpụta nke gburugburu ebe obibi. Ihe atụ ọzọ ga-abụ ụdị bat dị iche iche, nke ọ bụ ezie na ha nwere ike ibufe rabies, na-enyekwa aka ịchịkwa ọnụ ọgụgụ anwụnta.
Mmetọ na mkpofu
Ikuku, mmiri, na mmetọ nsị siri ike bụ nsogbu ahụike gburugburu ebe obibi nke nwere ike imetụta ndị mmadụ, osisi, na anụmanụ. Site na ụkpụrụ ziri ezi, enwere ike ịmụ ọtụtụ umuihe gbasara mmetọ, dị ka ajụjụ banyere mkpofu, nchekwa, imegharị ihe, na ibu ọrụ. Ihe atụ ole na ole nke ikuku na-emetọ ikuku gụnyere ihe, sulfur dioxide, nitrogen oxides, carbon oxides, chlorofluorocarbons, na ọla dị arọ (dịka mercury). Ikekwe ihe arụmụka kachasị mma gbasara mmetọ ikuku bụ otu esi mekwara mmepe akụ na ụba megide ọdịmma nke ahụike ọha, nchekwa, na ịdị ọcha. N'akụkụ abụọ ahụ na-enye uru na ihe ndọghachi azụ ọ nwere ike isiri ike ịmepụta nkwekọrịta a na-anakwere. Iwu e mere iji gbochie iji chlorofluorocarbons eme ihe n'ọtụtụ ebe, nke na-akpata nnukwu mmebi gburugburu ebe obibi, enwere ike ịhụ ya dị ka otu ihe atụ nke mmepe akụ na ụba na-ebute ahụike ọha na eze ụzọ.
Ákọ na Uche
thumb|ákọ na uche. Ákọ na Uche bu ihe omúmú nke ihe basiri ihe échìchè maka ihe nọr na uwà na òtù ọ shi bya nge na gini kọ dị màkà, na ímá, óbì ọbọdọ, nchèfwüor ihe, ákọ, na asụsụ. Ya na ájújú màkà ihe nọr na ùwà di íchè (dí kà ihe mmuo, akíkó irò, na nká ndi ozor) màkà ọ na chéfuta ihe, na ọ choro ihe nwéré íshí na ihe eziokwu. Na okwu bekee há nà kpọ ya "Philosophy", ó shị asụsụ Greek na hé dèrè yá ka φιλοσοφία búrú Philosophia, búrú "Ifunaya àmàmífé".
Òtù:Ákọ na Uche Òtù:Madu
Ọchịchị ndị na-emebi ihe
thumb|300x300px|Usoro ihe mkpofu. thumb|354x354px|Ụdị ka mma nke usoro ihe mkpofu. thumb|Akụ́ atọ na-achụ nta nke akara ngosi mmegharị mba ụwa. Mgbe ụfọdụ, a na-ejikọta ya na ederede "belata, jiri ya mee ihe ọzọ ma megharịa ya".
Usoro mkpofu bụ ngwá ọrụ eji eme nyocha nke usoro ndị na-echebe gburugburu ebe obibi n'akụkụ ihe onwunwe na ike site na omume kachasị mma na nke kachasị mma. Ndị isi na-eguzobe ihe omume kachasị mma dabere na nkwado. Iji kwado, enweghị ike idozi njikwa ihe mkpofu naanị site na ngwọta teknụzụ na njedebe ọkpọkọ na usoro jikọtara ọnụ dị mkpa.
Usoro nchịkwa ihe mkpofu na-egosi usoro nke mmasị maka ime ihe iji belata ma jikwaa ihe mkpofu, a na-egosipụ takarị ya n'ụdị pyramid. Usoro nhazi na-ejide ọganihu nke ihe ma ọ bụ ngwaahịa site na usoro nchịkwa ihe mkpofu, ma na-anọchite anya akụkụ ikpeazụ nke ndụ ndụ maka ngwaahịa ọ bụla.
Ebum nuche nke usoro ihe mkpofu bụ iji nweta uru kachasị mma site na ngwaahịa na ịmepụta obere ihe mkpofu. Ntinye aka nke usoro mkpofu nwere ike ịnwe ọtụtụ uru. Ọ nwere ike inye aka gbochie ikuku nke gas na-ekpo ọkụ, belata mmetọ, chekwaa ike, chekwaara ihe onwunwe, mepụta ọrụ ma kpalie mmepe nke teknụzụ na-ekpuchi ahịhịa.
Ngwaahịa na ọrụ niile nwere mmetụta gburugburu ebe obibi, site na iwepụta ihe ndị a na-emepụta maka mmepụta na imepụta, nkesa, ojiji na iwepụta ya. Ịgbaso usoro ihe mkpofu ga-eduga n'ozuzu na nhọrọ kachasị mma na gburugburu ebe obibi mana n'ọnọdụ ụfọdụ, imezi mkpebi n'ime usoro ma ọ bụ ịhapụ ya nwere ike iduga na nsonaazụ gburugburu ebe obibi ka mma.
Enwere ike iji echiche na nyocha nke ndụ iji kwado mkpebi na mpaghara nke njikwa ihe mkpofu na ịchọpụta nhọrọ gburugburu ebe obibi kachasị mma. Ọ nwere ike inyere ndị na-eme iwu aka ịghọta uru na mgbanwe ha ga-eche ihu mgbe ha na-eme mkpebi na usoro nchịkwa ihe mkpofu. Nnyocha ndụ na-enye ụzọ iji hụ na enwere ike ịchọpụta ma tinye nso na azụ kachasị mma maka gburugburu ebe obibi. Ọ na-agụnye ile anya n'oge niile nke ndụ ngwaahịa iji chọpụta ebe enwere ike imeziwanye iji belata mmetụta gburugburu ebe obibi ma melite ojiji ma ọ bụ iji ihe onwunwe eme ihe ọzọ. Otu ebum nuche bụ izere omume ndị na-agbanwe mmetụta ọjọọ site n'otu ọkwa gaa na nke ọzọ. Enwere ike itinye echiche nke ndụ na ọkwa ise nke usoro nchịkwa ihe mkpofu.
Dịka ọmụmaatụ, nyocha nke usoro ndụ egosila na ọ na-adịkarị mma maka gburugburu ebe obibi iji dochie igwe ochie ochie, n'agbanyeghị ihe mkpofu a na-emepụta, karịa ịga n'ihu na-eji igwe ochie nke na-adịghị arụ ọrụ ike.Nke a bụ n'ihi na nnukwu mmetụta gburugburu igwe na-asa akwa bụ n'oge eji ya.Ịzụta igwe na-arụ ọrụ ike na iji ncha ọkụ dị ala na-ebelata mmetụta gburugburu ebe obibi.
Ntuziaka Framework mkpofu nke European Union ewe batala echiche nke usoro ndụ n'ime amụma mkpofu. Uzo abuo abuo a na-enye echiche sara mbara banyere ihe gburugburu ebe obibi ma hụ na omume ọ bụla nwere uru zuru oke ma e jiri ya tụnyere nhọrọ ndị ọzọ. Omume a na-eme maka ihe mkpofu n'etiti ndị isi kwesịrị ikwekọ na atụmatụ gburugburu ebe obibi ndị ọzọ.
Njikọ ndi Europe
Usoro ihe mkpofu Europe na-ezo aka na nzọụkwụ 5 gụnyere na isiokwu 4 nke Ntuziaka Ihe mkpofu:
Dabere na Ntuziaka Waste Framework, European Waste Hierarchy bụ iwu na-ejikọta ma e wezụga n'ọnọdụ ndị nwere ike ịchọ ka iyi mkpofu ụfọdụ pụọ na hierarchy. A ga-eme nke a n'ụzọ ziri ezi na-adabere n'echiche nke ndụ.
Akụkọ ihe mere eme
Usoro mkpofu bụ echiche nke akwụkwọ gburugburu ebe obibi na ụfọdụ iwu gburugburu ebe obibi nke mba EU mana tupu [usoro ntụziaka mkpofu] nke 2008 abụghị akụkụ nke iwu Europe. Ntuziaka usoro mkpofu nke 1975 enweghị ihe ọ bụla na-ezo aka na usoro mkpofu.
N'afọ 1975, European Union's Waste Framework Directive (1975/442/EEC) webatara maka oge mbụ ihe ndị dị n'echiche nke usoro mkpofu n'ime iwu mkpofu Europe. O mesiri ike mkpa ọ dị ibelata ihe mkpofu, na nchedo gburugburu ebe obibi na ahụike mmadụ, dị ka ihe kachasị mkpa. N'ịgbaso ntuziaka 1975, iwu na iwu European Union kwekọrọ na ụkpụrụ nke usoro mkpofu.
N'afọ 1989, e mere ya ka ọ bụrụ usoro nke nhọrọ njikwa na European Commission's Community Strategy for Waste Management na a kwadoro atụmatụ mkpofu a na nyocha nke Commission na 1996.
Na atụmatụ iwu mbụ nke afọ 2006 European Commission tụrụ aro usoro atọ nke mejupụtara 1- Mgbochi na Reuse, 2- Recycling na Recovery (na ọkụ ọkụ) na 3- Disposal. A katọrọ nke a n'ụzọ siri ike n'ihi na ọ na-etinye imegharị ihe n'otu ọkwa nke ọkụ ọkụ nke kwekọrọ na ọnọdụ ọdịnala nke ọkụ ọkụ site na European Commission. Nrụgide sitere n'aka ndị NGO na mba ndị otu ahụ jisiri ike gbanwee usoro nhazi nke atọ na-adịghị agbakọta n'ime usoro nhazi nke ise na-agbakọta.