cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Skales
Raoul John Njeng-Njeng (a mụrụ n'ụbọchị nke 1 n'ọnwa Eprel n'afọ 1991), nke a maara nke ọma site na aha ya bụ Skales (nke a na-akpọ Seek Knowledge Acquire Large Entrepreneurial Skills), bụ onye na-eti egwu, onye na-agụ egwu, na onye na-ede egwu na Naijiria. N'afọ 2000, ọ malitere ide egwu rap na Kaduna, Naijiria. N'agbata afọ 2007 na afọ 2008, ọ gara Jos ka ya na Jesse Jagz na Jeremiah Gyang rụọ ọrụ. N'afọ 2008, ọ banyere asọmpi Zain Tru Search ma merie mpaghara North Central nke asọmpi ahụ. Egwu izizi ya "Must Shine" nwetara ọtụtụ ntụgharị na ụlọ ọrụ Rhythm FM na Lagos, Jos na Abuja. O mechara kwaga Legos ma bịanye aka na nkwekọrịta ndekọ na Empire Mates Entertainment (E.M.E) na 2009.
Ndụ na ọrụ ya
A mụrụ Raoul John Njeng-Njeng ma zụlite ya na Kaduna Steeti. Ya na nne ya tolitere n'ezinụlọ nwere naanị nne ma ọ bụ nna, onye rụrụ ọrụ dị ala iji zụlite ya. Skales nwere mmasị na egwu mgbe ọ na-aga ụlọ ahịa kaseti nke nne ya mgbe niile. Ọ zutere ndị na-emepụta ihe Jeremiah Gyang na Jesse Jagz mgbe ọ na-aga Mahadum Jos (Unijos). O sonyere na asọmpi Zain Tru Search n'oge ọ nọ na Unijos ma merie mpaghara North Central nke asọmpi ahụ. Skales hapụrụ Unijos n'afọ ya dị obere wee gaa Mahadum Lead City, ebe ọ gụsịrị akwụkwọ na nzere na njikwa ụlọ ọrụ na teknụzụ. E wepụtara egwu izizi ya "Must Shine" iji nweta otuto dị egwu. N'ajụjụ ọnụ ya na akwụkwọ akụkọ This Day na afo 2013, Skales kọwara onwe ya dị ka onye na-eme egwuregwu nke gburugburu ya na-emetụta egwu ya. Ntọhapụ ya nke afọ 2009 "Heading for a Grammy" sitere n'ike mmụọ nsọ Kanye West "Jesus Walks". Ahụmahụ ọ na-agabiga n'oge ahụ nyere aka mepụta oke egwu ahụ, nke bụ ode maka ike onwe onye.
2009–14: Empire Mates Entertainment
Skales bịanyere aka na nkwekọrịta ndekọ na E.M.E mgbe ọ zutere Banky W. na 2009. O wepụtara egwu "Mukulu" na "Keresimesi" n'otu oge. Sarz mepụtara egwu abụọ ahụ ma wepụta ya n'okpuru uwe ahụ. Clarence Peters duziri vidio egwu maka egwu ikpeazụ ahụ ma tinye ya na YouTube na 28 Nọvemba na afọ 2011. Skales bụ otu n'ime ndị isi na-eme ihe nkiri na album nchịkọta mbụ nke E.M.E, Empire Mates State of Mind (2012). Ya na Banky W., Wizkid, Shaydee, Niyola na DJ Xclusive rụkọrọ ọrụ na ise n'ime egwu asaa nke abọm ahụ. O sonyekwara ụfọdụ n'ime ihe omume ndị a kpọtụrụ aha na EME US Tour, nke malitere na 4 Julaị wee kwụsị na 2 Septemba afọ 2012. E.M.E mere n'ọtụtụ obodo dị iche iche, gụnyere Houston, Dallas, Toronto, Vancouver, New York City, Providence, Calgary, Atlanta, Washington DC na Chicago. Skales kwadoro Wizkid na njem ya na London na afọ 2012. Na 17 Ọktoba 2013, ọ rụrụ na mbipụta afọ 2013 nke Felabration, egwu a na-eme kwa afọ maka Fela Kuti. N'ọnwa Febụwarị afọ 2014, akwụkwọ akụkọ Vanguard kọrọ na Skales hapụrụ E.M.E mgbe nkwekọrịta ndekọ afọ anọ ya gwụchara. Ndị isi E.M.E kwenyere na ha anaghị enweta ụgwọ maka itinye ego na ya ma jụ imegharị nkwekọrịta ya.
OHK Music establishment
Na ọnwa Mee na afọ 2014, Skales guzobere akara ndekọ nke ya, OHK music. Akara ahụ bụ ebe obibi nke onye na-emepụta ihe bụ Drey Beatz ma nwee njikọ na ndị ọrụ egwu ndị ọzọ n'ime Naịjirịa. Na 6 Mee afọ 2014, Skales wepụtara egwu Jay Pizzle mepụtara "Shake Body" dị ka onye ndu site na abọm studio mbụ ya bụ Man of the Year. E bugoro vidiyo egwu na-eso maka egwu ahụ na YouTube na 22 Julaị afọ 2014. Skales kwalitere egwu ahụ site n'ịkpọsa asọmpi vidiyo Shake Body. A kọrọ na Skales bịanyere aka na nkwekọrịta ndekọ na Timaya's Dem Mama Records mgbe ọ hapụrụ E.M.E. Na ọnwa Febụwarị na afọ 2014, Skales kpochapụrụ akụkọ ndị ahụ ma kwuo na ọ bịaghị aka na Dem Mama Records.
Ndu ya
N'ọnwa Disemba afọ 2011, Skales nwere ihe mberede ụgbọala n'okporo ụzọ Lekki-Epe Expressway. Ụgbọala ọ nọ n'ime ya gbabara n'ime olulu ma gbafuo. Ihe mberede a gburu otu onye ma merụọ mmadụ atọ ahụ.
O so n'ime ọtụtụ ndị ọzọ a ma ama dị ka Davido, na onye egwuregwu Super Eagles John Ogu iji katọọ Desmond Elliot maka ịmanye iwu mgbasa ozi ọha na eze azụ na Ọktoba 2020.
Njikọ mpụga
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Ijeoma Uchegbu
Ijeoma Uchegbu bụ ọkaçha nmụta nke ndị mepụta ọgwụ na Mahadum London ebe ọ jidekwa ọkwa Pro-Vice Provost maka mpaghara Africa na Middle East. Ọ bụ onye isi ọrụ nke gbasara sayensi nke ngalaba Nanomerics, na ụlọ ọrụ ọgwụ na ahụta maka nanotechnology. Ndị ụlọ ọrụ na ahụta maka ụzọ nnweta ọgwụ maka ọgwụ na-adịghị agbarị na mmiri ka esị tuo anya, acidị nke nucleic na peptides. Ewezuga ka esi akpọ aha ya aghara aghara na edemede maka nyocha sayensị na Pharmaceutical Nanoscience, amakwara Uchegbu maka ọrụ ya na ihe gbasara ikwụ pụta okwụ maka njikọta sayensị na igwe nmadu, ya na ịwezụga ikpa oke na ina ba'ta ndi di iche iche na Sayensi, Teknụzụ, Injinia na mgbakọ na mwepụ (STEM).
Mmụta na mmalite ọrụ
Uchegbu toro na Hackney ya na ndịda ọwụwa anyanwụ Nigeria. Ọ gụrụ maka ịmeputa ọgwụ na Mahadum Benin, gụsịrị akwụkwọ na afọ 1981, wee nweta akara ugo mmụta, nzere masta ya na Mahadum Lagos. Onweghi ike inweta asambodo nke ka chi si (PhD) na Nigeria n'ihi na akarangwa nke ahụ adighị. Ọ laghachiri UK ma gụchaa akwụkwọ mahadum ya na Mahadum London, gụsịrị akwụkwọ wee nweta re masta ya na Mahadum Lagos. Onweghi ike inweta asambodo nke ka chi si (PhD) na afọ 1997. Ọ bụ Alexander (Sandy) Florence, onyeisi nke ngalaba akwụkwọ imepụta ọgwụ hụkwara ma nyochaa ya maka akara ugo mmụta. A họpụtara ya maka ịbụ onye nkuzi na Mahadum Strathclyde site na afọ 2002 rue 2004.
Nchoputa ya
Uchegbu bụ onye isi oche na nnweta ọgwụ na Mahadum Strathclyde na afọ 2002. N'ebe a ọ rụrụ ọrụ na nzuko na ichikọ polymer, nke bu ihe ndị nwere ike ịnye aka wepụta nanosystem ụdị kwụsie ike. O gosiputara na enwere ike iji ihe omuma nke polymer jikwaa oke nke vesicles. Ọ sonyeere Mahadum University London na afọ 2006 dị ka onye isi oche na gwọọ ọgwụ Nanoscience na ngalaba ụlọ akwụkwọ ahu maka imeputa Ọgwụ. Uchegbu na-edu ndị otu na nyocha maka nke molecular design na usoro inu ọgwụ dị ka nke a. O meela polymers nke na-ejikọta onwe ya n'ime nanoparticles site na iji ihe kwesịrị ekwesị iji bufee ọgwụ na ahụ nmadu. Ọ na-achọpụta otú enwere ike iji ma were nanoparticles nnyefe ọgwụ. Uchegbu ji kwa ọtụtụ ikikere (patenti) maka ịnye ọgwụ ọgwụ,       na ndị na-ekekọta ọgwụ polymers. Ọgwụ ya na- ebunye mkpụrụ ndụ ihe nketa na siRNA na etuto di iche iche na'ime ahụ na peptides na ụbụrụ. Ọgwụ ya na egosi igba ume na nnabata ọgwụ hydrophobic site na iji nanoparticles. Ọ na-etinye anya na nchọpụta etu aga esi nwe ike jiri ọgwụ ndia na emeputa gwọọ ọrịa akpụ ụbụrụ. Na afọ 2018 ọ so na ndi nke wetatra nde pounds (£5.7) Injinia na Nchọpụta Ahụ́ Ike granti maka, Raman Nano theranostics, nke ga-eji nanoparticles ọla edo chọpụta ọrịa na ọkụ iji bibie mkpụrụ ndụ ndị ọrịa. Ọ na ejikwa nanoparticles magnetik arụkwa ọrụ ya. .
Nanomerik
Na afọ 2010 Uchegbu na Andreas Schtzlein tọrọ ntọala Nanomerics. Nanomeriki bụ ụlọ ọrụ ọgwụ na-eji nanotechnology mepụta ọgwụ. Uchegbu bụ onye isi sayensị nke ụlọ ọrụ Nanomerik. Nanomerics bu ihe ndi puru ime njem nke nwere ike ibufe ihe na alụ agha megidi ọrịa na ahu nmadu na enweghi ngbochi obula na obara ma'ọbụ na ubụrụ. Nanomerics na - emepụta teknụzụ ngwakọ ụmụ irighiri ihe na - eme site na amphiphilic polymers nke na - ejikọ onwe ha. Na afọ 2017 ọ meriri na asọ mpi nke Royal Society of Chemistry maka Teknụzụ ohuru maka ụmụ irighiri ihe ha arụ na ngalaba molecular envelope. O were ikike (patentị ) NM133 nyefe ndị olu nmeputa ọgwụ Lacta na afọ 2017. NM133 nwere cyclosporine A ma enwere ike iji gwọọ ọria maka anya kọrọ mmiri.
Ọrụ ọkachamara
Uchegbu na-arụ kwa ọrụ di ka oso ndi nchikota akwụkwọ nke Journal of Controlled Release. Ọ rụrụ ọrụ dị ka odeakwụkwọ sayensị nke ndi otu Controlled Release. Ọ bụ onye nchịkọta-isi nke ọgwụ Nanotechnology. O no na otu ndumodu banyere ahu ike ulo ogwu nke nchoputa injinia. O tinyere aka na mmemme Mahadum London mee're maka National Health Service jiri gbaa afọ iri asaa. N'afọ 2007 ka aghọrọ ya maka Mmepụta nke Mmezu Pụrụ Iche nke SET nke gosipụtara na Museum nke Sayensi na British Museum.
Asụsụ Chuwabu
Chuwabo (Echuwabo), nke a na-asụpekwa Cuabo na Txuwabo, bụ asụsụ Bantu a na-asụ n'ụsọ oké osimiri etiti Mozambique.
Maindo, ọ bụ ezie na ewere ya dị ka asụsụ dị iche, dị nso iji bụrụ olumba nke Chuwabo.
Ijeoma Uchegbu
Mkpokọta Ọha, ịha ịha na nnabata ndi di iche-iche
Uchegbu na esonye na njikọta ọha na nkwukọrịta sayensị nke a'na egosipụta na onyonyo na BBC nke an'na akpo Oge Nwanyị nke BBC ebe ọna anọ atụle nyocha ya banyere etu a ga-esi jiri ụmụ irighiri Nano nyeka iji nyefee ọgwụ na ahụ ka odi ire O sonye kwa na mmeme Soapbox Science  nke na ebulite sayensị nke mba ụwa ni'le ma'na akwalite ụmụ nwanyị sayensị na ọrụ ha na-arụrụ.
Uchegbu tinye kwara aka na ihe banyere nha nha kwu'ọtọ na mmemme gbasara ina ba'ta ndi di iche iche. Ọ na-arụ ọrụ dị ka onye nnọchi anya UCL Provost maka Race Equality ma gosipụta onwe ya dị ka onye otu Black British Role Model maka Ndị Injin Inyom. Ọ na-arụkwa ọrụ na kọleji Mahadum London Race Equality Charter nyocha onwe. O so na ndi otu ndi nkuzi oka cha nmuta ndi Black Female.
Nrụtụaka
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Farai Sevenzo
Njikọ mpụga
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
26 Febrụwarị
26 Febrụwarị bu ubochi nke 26th (nke iri abụọ na ishii) na onwa ana kpo Febrụwarị. Na Gregorian calender, 26 Febrụwarị bu ubochi nke 57th na afo. Anyi nwere agugu ubochi 308 (309 na afo nke ana-kpo leap-year) du mgbe afo na agwu.
Onye wuru
Òtù:Febrụwarị
Nellie Mae Abrams
Nellie Mae Abrams (1946-2005) bụ ónyé America na-ese ihe. A na-ejikọta ya na ndị otu Gee's Bend quilting collective. E gosipụtara nka ya na Museum of Fine Arts, Houston na Gund Gallery na Kenyon College, ma tinyé ya na nchịkọta nke Minneapolis Institute of Art na Philadelphia Museum of Art. Ọ bụ nwá nwanyị Annie Mae Young, ónyé bụkwa ónyé na-eme akwa.
Rosina Komane
Rosina Ntshetsana Komane bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị South Africa bụ onye bụ onye omeiwu (MP) na National Assembly of South Africa kemgbe Mee, na afọ 2019. Komane bụ onye otu Economic Freedom Fighters.
N'ọnwa Juun afọ 2019, a họpụtara ya dị ka onye nnọchi anya Kọmitii Na-ahụ Maka Nkwado. Ọ ghọrọ onye nnọchi anya Kọmitii Portfolio na Public Enterprises na 6 Mee, na afọ 2020. A họpụtara Komane na Kọmitii Portfolio na Public Service and Administration, Performance Monitoring & Evaluation na 4 Septemba, na afọ 2020.
Ebenside
<references group="" responsive="0">
Njikọ mpụga
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Cartography na obodo ozi ọha
..Cartography na Geographic Information Society (CaGIS) bụ ọha mmụta mmụta na ngalaba nke eserese eserese na sayensị ozi mpaghara. Ọ gụnyere kọmitii mba US maka International Cartographic Association (ICA).[1]  Ọ malitere na 1974 dị ka Ngalaba Cartography nke American Congress for Surveying and Mapping (ACSM);  na 1981 ngalaba ahụ ghọrọ American Cartographic Association, na 1996 ọ natara aha ya ugbu a.[2]
,. ,.Akpọrọ akwụkwọ akụkọ agụmakwụkwọ gọọmentị ya bụ Cartography na Sayensị Ozi Geographic, [1] ma Taylor & Francis bipụtara n'aha CaGIS.[2] Ọ na-akwado usoro ogbako AutoCarto, [3] nke a na-akpọbu International Symposium on Computer-Assisted Cartography (isiokwu a makwaara dị ka eserese akpaaka, ya mere aha ya).
Mgbanwe ụra
Mgbanwe ụra ma ọ bụ mgbagwoju na ụdị nke ụwa họrọ site n'ime ụmụ gị anya ụra bụ mgbanwe nke omume ihi ụra. Ndị na-enwe ụra-mbilite n'anya na-agbanwere omume ehihie maka omume abalị, nke pụtara na ha na-arụsi ọrụ ike n'abalị ma na-ehi ụra n'ehihie. Mgbanwe n'ụra, mgbe ọ na-enweghị isi, nwere ike ịbụ ihe ịrịba ama nke nnukwu nsogbu.
Nkwupụta
Ndị na-arịa ụdị ụra na-egbu oge nke nsogbu ahụ na-egosipụtakarị oge ụra na enweghị ike ịgbanwe oge ụra ha mgbe niile. Ha na-egosipụtakarị ụra n'oge ha chọrọ. Oge ochie nakwa n'oge kwesịrị dị ụra ha n'ezie dị mma. Ozugbo ha na-ehi ụra, ha na-anọ na-ebili ruo oge kwesịrị dị n'al ekwesị, ọ bụ ezie na oge nke na-amalite ma na-akwụsị n'oge na-adịghị mma.
Ihe Ndị Na-akpata ya
Mgbanwe ụra nwere ike ịbụ mgbaàmà nke ọkwa ammonia dị elu n'ọbara ma na-abụkarị mgbaàmà mbụ nke ọrịa imeju. Mgbanwe ụra bụ ihe na-egosi trypanosomiasis nke Afrịka, mgbe nke ahụ gasịrị, ọrịa ahụ na-ewere aha ya, "ọrịa ụra nke Afrịka na ụdị nke ụwa họrọ"; nsogbu ụra-mbilite n'ọnwụ bụ ihe na'ahụkarị na ọrịa ahụ eruola ebe ọrịa ahụ gbasara n'ime usoro akwara etiti.
Ntụaka
<references group="" responsive="1">
Women at the World's Crossroads
Women at the World's Crossroads bụ akwụkwọ e bipụtara n'afọ 1922 site na onye obodo England nke nwere ikike ụmụ nwanyị ma bụrụkwa onye nkwusa ozi ọma aha ya bụ Maude Royden.
Nchịkọta
Akwụkwọ ahụ chịkọtara okwu Royden kwuru na National Convention of the Young Women's Christian Association. Isiokwu "Ozi ndị inyom na nkà mmụta okpukpe" lekwasịrị anya n'ụmụ inyom nwere ikike ịbụ ndị ozi dabere na enweghị ike inweta site na Kraịst, na Jizọs gosipụtara onwe ya nye ndị ikom nakwa ndị inyom. Okwu ikpeazụ nke dị na akwụkwọ ahụ bụ maka nkwenye Royden na ịhụnanya bụ naanị ike nke okike.
Nnabata
Shamokin News-Dispatch bipụtara akụkọ afọ 1923 sitere na YWCA USA nke na-ekwu na akwụkwọ ahụ nwere "ihe achọrọ n'ọtụtụ ebe". Onye isi oche nke YWCA n'oge ahụ, Mabel Marshall, tụrụ arọ tostu maka akwụkwọ ahụ. Onye mbipụta akwụkwọ Woman's Press kwuru n'afọ 1923 na ihe akwụkwọ ahụ chọrọ bụ "ihe a n'ahụtụbeghị mbụ" nakwa na a ga- bipụta mbipụta ezumike maka akwụkwọ Japan. Mary O. Cowper kwuru na akwụkwọ akụkọ Social Forces na dịka Royden "na-ede ma ọ bụ na-ekwu okwu, o yiri ka ọ bụghị onye a na akwaghari maọbụ onye mmetụta, kama ọ dị irè, ezi uche dị na ya, na ọ bụkwa onye na eme ka mmadụ kwenya, na'akpali akpali".
Edensibia
Òtù:Akwụkwọ
Asụsụ Dema
Dema bụ asụsụ Bantu nke Mozambique. Ọ nwere njikọ doro anya na Shona. Ndị bi ebe ahụ akwapụla site na iwu ihe mgbochi mmiri.
Disemba
Na iguafọr Gregorian, Disemba bu onwa iri na abuo, na afo, bu otu onwa n'ime asaa nwere ubochi ruru 31 (iri ato na otu) n'ime hwo. Na mgbe gara-aga, Disemba bula onwa iri, site na afo nwela onwa iri. Afo nwere onwa iri na abuo ubochi kena.
Disemba bu kwaa onwa no na azu dị mee kpochie afo nile.
Òtù:Disemba
Ngalaba Gọọmentị Na-ahụ Maka Mgbanwe Ihu igwe
Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) bụ otu gọọmentị etiti nke United Nations. Ọrụ ya bụ ịkwalite ihe ọmụma sayensị gbasara mgbanwe ihu igwe nke ọrụ mmadụ na-eme. Otu World Meteorological Organisation (WMO) na United Nations Environment Programme (UNEP) hibere IPCC na 1988. United Nations kwadoro imepụta IPCC ka emechara n'afọ ahụ. O nwere odeakwụkwọ na Geneva, Switzerland, nke WMO kwadoro. O nwere obodo 195 na-achị IPCC. Mba ndị otu ahụ na-ahọpụta ụlọ ọrụ ndị ọkà mmụta sayensị iji jee ozi site na usoro ntule. Otu okirikiri na-abụkarị afọ isii ruo afọ asaa. Ụlọ ọrụ ahụ na-ahọrọ ndị ọkachamara iji kwado akụkọ IPCC. Ọ na-adọta ndị ọkachamara site na nhọpụta nke gọọmentị na otu ndị na-ekiri ihe. IPCC nwere otu ọrụ atọ na ndị ọrụ na-arụ ọrụ sayensị.
IPCC na-agwa gọọmentị gbasara ọnọdụ ịma mgbanwe ihu igwe. Ọ na-eme nke a site n'inyocha akwụkwọ sayensị niile dị mkpa na isiokwu a. Nke a gụnyere mmetụta okike, akụ na ụba na mmekọrịta ọha na eze na ihe egwu. Ọ na-ekpuchikwa nhọrọ nzaghachi enwere ike. IPCC anaghị eme nyocha izizi nke ya. Ọ chọrọ ịbụ ebumnobi na nke sara mbara. Ọtụtụ puku ndị ọkà mmụta sayensị na ndị ọkachamara ndị ọzọ wepụtara onwe ha iji nyochaa akwụkwọ ndị ahụ. Ha na-achịkọta isi nchoputa n'ime "Assessment Report" maka ndị na-eme iwu na ọha na eze; Ndị ọkachamara akọwawo ọrụ a dị ka usoro nyocha ndị ọgbọ kachasị na mpaghara sayensị.
IPCC malitere okirikiri ntule nke asaa ya na 2023. N'August 2021, IPCC bipụtara onyinye ya na-arụ ọrụ otu m na mkpesa nyocha nke isii (IPCC AR6) na ndabere sayensị anụ ahụ nke mgbanwe ihu igwe. The Guardian kọwara akụkọ a dị ka "ịdọ aka na ntị kachasị njọ" nke "nnukwu mgbanwe ihu igwe a na-apụghị izere ezere na nke a na-apụghị ịgbanwe agbanwe". Ọtụtụ akwụkwọ akụkọ gburugburu ụwa kwughachiri isiokwu a. N'ọnwa Febụwarị 2022, IPCC weputara akụkọ ya na-arụ ọrụ Group II gbasara mmetụta na mmegharị. Ọ bipụtara onyinye "mbelata mgbanwe ihu igwe" Working Group III na nyocha nke isii na Eprel 2022. Akụkọ nyocha nke isii mechiri na mkpesa Synthesis na Maachị 2023.
Eclectic Materia Medica
Eclectic Materia Medica bụ materia medika nke dọkịnta na-ahụ maka ọgwụ Harvey Wickes Felter dere (onye ya na John Uri Lloyd dere nke King's Amerikan Dispensatory). Nke a bụ nke ikpeazụ, nke a na-akọwapụta, mana n'ikpeazụ, mgbalị na'efu iji gbochie oke ọgwụ Standard Practice, ihe na ya megidere ihe nlereanya nke onye dọkịta na - "vitalist" nke na maọbụ ihe ndabere maka ọgwụ Eclectic. Enwere ike ịchọta akụkụ ahịhịa nke Materia Medika na ebe nrụọrụ weebụsaiti dị n'okpuru ebe a, mana akwụkwọ ahụ nwekwara alkaloids, nnu, kemịkal, ihe ndị a na-etinye na ngwaahịa ndị ọzọ n"èzí nke ala ahụhị.
Ngalaba Gọọmentị Na-ahụ Maka Mgbanwe Ihu igwe
Mmalite ya
Onye bu ụzọ IPCC bu ụzọ bụ Group Advisory on Greenhouse Gases (AGGG). Òtù atọ hibere AGGG na 1986. Ndị a bụ International Council of Science Unions, United Nations Environment Programme (UNEP), na World Meteorological Organisation (WMO). AGGG tụlere nyocha sayensị gbasara ikuku ikuku. Ọ mụọkwara mmụba nke ikuku griin haus. Sayensị ihu igwe na-aghọwanye mgbagwoju anya ma na-ekpuchi ọtụtụ ọzụzụ. Obere ìgwè ndị ọkà mmụta sayensị enweghị ihe onwunwe iji kpuchie sayensị ihu igwe.
Ụlọ ọrụ na-ahụ maka gburugburu ebe obibi nke United States chọrọ mgbakọ mba ụwa iji gbochie ikuku ikuku griin. Ndị nchịkwa Reagan na-echegbu onwe ha na ndị ọkà mmụta sayensị nọọrọ onwe ha ga-enwe mmetụta dị ukwuu. Ya mere, WMO na UNEP mere IPCC ka ọ bụrụ otu gọọmentị etiti na 1988. Ndị ọkà mmụta sayensị na-ekere òkè na IPCC dịka ndị ọkachamara na ndị nnọchiteanya gọọmenti. IPCC na-ewepụta akụkọ sitere n'aka ndị ọkà mmụta sayensị niile na-eduga. Ndị ọchịchị otu ga-akwadorịrị akụkọ ndị ahụ site na nkwekọrịta nkwekọrịta. Ya mere IPCC bụ ma òtù sayensị na nzukọ nke gọọmentị. Ọrụ ya bụ ịgwa gọọmentị ihe ndị ọkà mmụta sayensị maara banyere mgbanwe ihu igwe. Ọ na-enyochakwa mmetụta mgbanwe ihu igwe na nhọrọ maka ime ya. IPCC na-eme nke a site n'ịtụle akwụkwọ sayensị ndị ọgbọ nyochara.
Ụzọ e si arụ ọrụ
IPCC anaghị eme nyocha izizi. Ọ na-emepụta nyocha zuru oke na ọnọdụ ihe ọmụma banyere mgbanwe ihu igwe. Ọ na-akwado akụkọ gbasara isiokwu pụrụ iche metụtara mgbanwe ihu igwe. Ọ na-emepụtakwa usoro. Usoro ndị a na-enyere mba dị iche iche aka ịkọpụta ikuku ikuku griin ha na mwepụ ha site na sink. Ntụle ya na-adabere na akụkọ ndị gara aga na akwụkwọ sayensị. N'ime nyocha isii, akụkọ ndị ahụ na-egosipụta ihe akaebe na-eto eto maka mgbanwe ihu igwe. Ha gosikwara otú nke a si metụta ọrụ mmadụ.
Iwu na ụkpụrụ na-achịkwa
IPCC anabatala iwu nke usoro ya na "ụkpụrụ na-achị ọrụ IPCC". Ndị a na-ekwu na IPCC ga-enyocha:
N'okpuru iwu IPCC, nyocha ya bụ nke zuru oke, ebumnobi, mepere emepe na nke doro anya. Ha na-ekpuchi ozi niile metụtara nghọta sayensị nke mgbanwe ihu igwe. Nke a na-adọta na ozi sayensị, teknụzụ na mmekọrịta akụ na ụba. Akụkọ IPCC ga-abụrịrị nnọpụiche gbasara ntụnye iwu. Otú ọ dị, ha nwere ike ileba anya n'ebumnobi ihe ndị dị mkpa iji wepụta atumatu.
Ọdịdị ya
IPCC nwere usoro ndị a:
Oche
Onye isi oche nke IPCC bụ onye Britain na-ahụ maka akụ na ụba Jim Skea. Skea jere ozi kemgbe 28 Julaị 2023 na ntuli aka nke ụlọ ọrụ IPCC ọhụrụ. Onye bu ya ụzọ bụ onye Korea bụ onye akụ na ụba Hoesung Lee, onye a họpụtara na 2015. Oche ndị gara aga bụ Rajendra K. Pachauri, onye a họpụtara na 2002, Robert Watson, onye a họpụtara na 1997, na Bert Bolin, họpụtara na 1988.
Ogwe osisi
Panel ahụ nwere ndị nnọchi anya gọọmentị họpụtara. Ha na-eso na nnọkọ zuru ezu nke IPCC na otu ọrụ ya. Otu ndị na-abụghị ndị gọọmentị na ndị gọọmentị etiti nwere ike ịga dị ka ndị na-ekiri ihe nkiri. Nzukọ ndị otu IPCC bụ naanị òkù. Ihe dị ka mmadụ 500 sitere na mba 130 gara nnọkọ nke 48 nke Panel na Incheon, Republic of Korea. Nke a mere na October 2018. Ha gụnyere ndị ọrụ gọọmentị 290 na ndị nnọchiteanya 60 nke òtù ndị na-ekiri ihe. Ememe mmeghe nke nnọkọ ndị otu na nzukọ ndị ode akwụkwọ ghe oghe maka mgbasa ozi. Ma ọ bụghị ya, a na-emechi nzukọ IPCC.
Nkwado
IPCC na-enweta ego site na ego ntụkwasị obi raara onwe ya nye. UNEP na WMO hibere ego a n'afọ 1989. Ego ntụkwasị obi na-enweta onyinye ego kwa afọ site n'aka gọọmentị ndị otu. WMO, UNEP na otu ndị ọzọ na-enyekwa aka. Ịkwụ ụgwọ bụ nke afọ ofufo ma enweghị ego a kapịrị ọnụ achọrọ. WMO na-ekpuchi ụgwọ ọrụ nke odeakwụkwọ. Ọ na-esetịpụ ụkpụrụ na iwu gbasara ego nke IPCC. Otu panel na-edobe mmefu ego kwa afọ.
Ihe omume ndị ọzọ na-abụghị nkwadebe akụkọ
IPCC gbadoro ụkwụ n'ọrụ ya na mkpebi WMO na UNEP bụ ndị hiwere IPCC. Ọ na-akwadokwa ọrụ UNFCCC. Isi ọrụ nke IPCC bụ ịkwadebe nyocha na akụkọ ndị ọzọ. Ọ na-akwadokwa mmemme ndị ọzọ dị ka Ebe Nkesa Data. Nke a na-enyere aka ijikwa data metụtara akụkọ IPCC.
IPCC nwere "atụmatụ okike na mmejuputa atumatu" iji tinye uche na okike n'ọrụ ya. Ọ na-achọ ịrụ ọrụ ya na nsonye na nkwanye ùgwù. IPCC bu n'obi itule n'ikere òkè na ọrụ IPCC. Nke a kwesịrị inye ndị niile sonyere ohere nha anya.
Ọrụ nkwukọrịta na mgbasa ozi
IPCC kwalitere mmemme nkwukọrịta ya maka mkpesa nyocha nke ise. Dịka ọmụmaatụ, o mere ka akụkọ akwadoro na ntọhapụ mgbasa ozi dị maka mgbasa ozi edebanyere aha n'okpuru mmachi tupu ahapụ ya. Ma jiri kalenda mgbasa ozi gbasaa ọrụ mgbasa ozi ya. IPCC mere Nzukọ Ọkachamara na nzikọrịta ozi na February 2016, na mmalite nke okirikiri akụkọ nyocha nke isii. Ndị otu ụlọ ọrụ ochie na ndị ọhụrụ na ndị ọkachamara nkwurịta okwu na ndị na-eme ihe na-arụkọ ọrụ na nzukọ a. Nzukọ a weputara ọtụtụ ndụmọdụ. Ndị IPCC nakweere ọtụtụ n'ime ha. Otu bụ iwebata ndị nwere nka nzikọrịta ozi n'ime Ngalaba Nkwado nka na ụzụ na-arụ ọrụ. Ọzọ bụ ịtụle ajụjụ nzikọrịta ozi n'oge na-akwadebe akụkọ.
N'ịgbaso usoro ndị a na nkwukọrịta, IPCC hụrụ mmụba dị ukwuu na mgbasa ozi mgbasa ozi nke akụkọ ya. Nke a bụ nke kachasị na mkpesa pụrụ iche banyere okpomoku zuru ụwa ọnụ nke 1.5 Celsius C na 2018 na mgbanwe ihu igwe 2021: The Physical Science Basis, Working Group I ntinye aka na mkpesa nyocha nke isii, na 2021. Enwekwara mmasị ọha na eze ka ukwuu. gosipụtara na ndị ntorobịa na mmegharị ndị ọzọ pụtara na 2018.
Akụkọ IPCC dị mkpa maka mmata ọha na eze maka mgbanwe ihu igwe na ime amụma metụtara ya. Nke a ebutela ọtụtụ ọmụmụ agụmakwụkwọ nke nkwukọrịta IPCC, dịka ọmụmaatụ na 2021.
Nchịkọta Ihe Ochie
IPCC na-edobe akụkọ ya na faịlụ eletrọnịkị na webụsaịtị ya. Ha gụnyere nkọwa nyocha na mpempe akụkọ. Ebe nchekwa nchekwa gburugburu Sayensị na Ọha Ọha na Ọbá akwụkwọ Harvard na-edokwa ha ebe nchekwa.
Akụkọ nyocha
N'agbata 1990 na 2023, IPCC ebipụtala akụkọ nyocha isii zuru oke na-enyocha sayensị ihu igwe kachasị ọhụrụ. IPCC ewepụtakwala akụkọ iri na anọ pụrụiche gbasara isiokwu ụfọdụ. Akụkọ ntule ọ bụla nwere akụkụ anọ. Ndị a bụ onyinye sitere na nke ọ bụla n'ime otu atọ a na-arụ ọrụ, gbakwunyere akụkọ njikọ. Akụkọ njikọ ahụ jikọtara onyinye otu ndị ọrụ. Ọ na-ejikọta akụkọ ọ bụla pụrụ iche emepụtara na okirikiri ntule ahụ.
Usoro nyocha nke akwụkwọ sayensị
IPCC anaghị eme nyocha nke ya. Ọ naghị enyocha data metụtara ihu igwe. Akụkọ nke IPCC na-enyocha akwụkwọ sayensị yana nsonaazụ nnwere onwe sitere na ngalaba sayensị ndị ọzọ. IPCC na-ewepụta oge ngwụcha maka ibipụta akwụkwọ sayensị nke akụkọ ga-ekpuchi. Akụkọ ahụ agaghị agụnye ozi ọhụrụ na-apụta mgbe njedebe a gasịrị. Agbanyeghị, enwere mgbanwe mgbanwe nke isi nchoputa yana ọkwa ntụkwasị obi sayensị site n'otu akụkọ nyocha gaa na nke ọzọ. Akuko IPCC nke ọ bụla na-edetu mpaghara ebe sayensị emelitere kemgbe akụkọ gara aga. Ọ na-ekwukwa ebe ndị ga-erite uru site n'ịchọkwu nyocha.
Nhọrọ na ọrụ nke ndị edemede
Isi mmalite nke steeti ndị otu - onye nke steeti ọ bụla họpụtara ka ya na IPCC nwee njikọ - yana ndị otu na-ekiri ihe na-edobere ụlọ ọrụ IPCC ndepụta ndị mmadụ, nke ha mebere n'efu. Ụlọ ọrụ ahụ (kpọmkwem, ndị isi oche nke ndị ọrụ na-arụ ọrụ dị mkpa, site n'enyemaka nke ngalaba nkwado teknụzụ ya) na-eji ndepụta ndị a dị ka ihe ndabere maka ịhọpụta ndị edemede, ma na-ejigide ohere nke ịhọpụta ndị na-anọghị na listi ahụ, bụ isi. na ndabere nke nkà mmụta sayensị kacha mma na iche iche echiche, na n'ókè dị nta site n'ịhụ na mpaghara iche iche, ahụmahụ n'ime IPCC na okike. Ndị ode akwụkwọ nwere ike ịgụnye, na mgbakwunye na ndị nyocha, ndị mmadụ sitere na ngalaba nkeonwe yana ndị ọkachamara sitere na NGO.
Ụlọ ọrụ IPCC ma ọ bụ Ụlọ Ọrụ Na-arụ ọrụ na-ahọrọ ndị dere akụkọ sitere na nhọpụta gọọmentị. Ndị isi ode akwụkwọ akụkọ IPCC na-enyocha ozi dị gbasara mgbanwe ihu igwe dabere na isi mmalite ndị ebipụtara. Dịka ntuziaka IPCC siri dị, ndị ode akwụkwọ kwesịrị ibute isi mmalite nyochara ndị ọgbọ. Ndị ode akwụkwọ nwere ike na-ezo aka na isi mmalite ndị na-abụghị ndị ọgbọ nyochara ("akwụkwọ isi awọ"), ma ọ bụrụ na ha tozuru oke. Ndị a nwere ike ịgụnye akụkọ sitere na ụlọ ọrụ gọọmentị na ndị otu na-abụghị nke gọọmentị. Akwụkwọ akụkọ ụlọ ọrụ na nsonaazụ nlereanya bụ ihe atụ ndị ọzọ nke isi mmalite ndị na-abụghị ndị ọgbọ nyochara.
Ndị na-ede akwụkwọ na-akwadebe akwụkwọ akụkọ zuru ezu nke kewara n'ime isi. Ha na-akwadokwa nchịkọta ọrụ nka nke akụkọ ahụ, yana nchịkọta maka ndị na-eme iwu.
Isiakwụkwọ ọ bụla nwere ọnụọgụgụ ndị odee iji dee na dezie ihe. Otu isiakwụkwọ nwere ndị ode akwụkwọ na-achịkọta ụzọ abụọ, ndị edemede iri ruo iri na ise yana ọnụ ọgụgụ buru ibu nke ndị ode akwụkwọ na-enye aka. Ndị na-edu ndú na-achịkọta onyinye nke ndị odee ndị ọzọ. Ha na-ahụ na onyinye na-emezu ihe a chọrọ n'ụdị na nhazi. Ha na-akọrọ ndị otu ngalaba na-arụkọ ọrụ. Ndị isi ode akwụkwọ na-ede akụkụ nke isiakwụkwọ. Ha na-akpọ ndị ode akwụkwọ na-enye aka ka ha kwado ederede, eserese ma ọ bụ data maka nsonye. Ndị nchịkọta akụkọ ga-ahụrịrị na ndị na-ede akwụkwọ na-azaghachi na nkwupụta ndị natara n'oge usoro abụọ nke nyocha nyocha: nke mbụ bụ naanị ndị ọkachamara na ndị nchọpụta na-emepe emepe, ebe nke abụọ na-emeghekwa ndị nnọchiteanya gọọmenti.
Ụlọ ọrụ ahụ na-achọ ọtụtụ echiche, nka na nnọchite anya mpaghara na nhọrọ ndị odee ya. Nke a na-eme ka ndị otu odee gụnye ndị ọkachamara sitere na mba ndị mepere emepe na mba mepere emepe. Ụlọ ọrụ ahụ na-achọkwa nguzozi n'etiti ndị nwoke na ndị nwanyị. Ọ na-achọkwa nguzozi n'etiti ndị rụburu ọrụ na akụkọ IPCC na ndị ọhụrụ na usoro a.
Ndị ọkà mmụta sayensị na-arụ ọrụ dị ka ndị edemede na akụkọ IPCC anaghị enweta ụgwọ ọ bụla maka ọrụ a, ha niile na-arụkwa ọrụ na afọ ofufo. Ha na-adabere na ụgwọ ọnwa ha na-enweta n'ụlọ ọrụ ụlọ ma ọ bụ ọrụ ndị ọzọ. Arụ ọrụ a na-arụ ọrụ siri ike na nnukwu oge itinye ego. Ọ nwere ike imebi nyocha nke ndị sayensị na-esonye. Nke a ebutela nchegbu na usoro IPCC nwere ike ịkụda ndị ọkà mmụta sayensị ruru eru isonye. Ihe karịrị ndị edemede 3,000 (ndị na-ahazi ndị na-ede akwụkwọ, ndị na-ede akwụkwọ, ndị nchịkọta akụkọ) esonyela na idepụta akụkọ IPCC kemgbe e kere ya.
Usoro nyocha maka akụkọ nyocha
Ndị na-enyocha ndị ọkachamara na-ekwu okwu na ọkwa dị iche iche na nke a. Ndị na-enyocha si n'aka gọọmentị ndị otu na ndị na-ekiri IPCC. Ọzọkwa, onye ọ bụla nwere ike ịghọ onye nyocha IPCC site n'ikwu na ha nwere nka dị mkpa.
Enwere usoro atọ n'ozuzu na usoro nyocha. Nke mbụ na-abịa nlebanya ndị ọkachamara na nke mbụ nke isiakwụkwọ ndị ahụ. Usoro nke na-esote bụ ntụleghachi nke gọọmentị na ndị ọkachamara nke ederede edegharịrị nke isiakwụkwọ na nke mbụ nke nchịkọta maka ndị na-eme iwu. Usoro nke atọ bụ nyocha gọọmentị nke nchịkọta akụkọ maka ndị na-eme iwu. Nyochaa nkọwa na nzaghachi onye ode akwụkwọ ka nọ na ebe nchekwa mepere emepe opekata mpe afọ ise. N'ikpeazụ ndị nnọchi anya gọọmentị yana ndị ode akwụkwọ na-enyocha nchịkọta maka ndị na-eme iwu. Ha na-aga site na nchịkọta nchịkọta maka ndị na-eme iwu site n'ahịrị iji hụ na ọ bụ nchịkọta dị mma maka akụkọ dị n'okpuru. Nlebanya ikpeazụ a nke nchịkọta nke ndị na-eme iwu na-ewere ọnọdụ na nnọkọ nke otu ọrụ ma ọ bụ nke Panel.
Enwere ọtụtụ ụdị nkwado akwụkwọ na-enweta:
Nnyocha na-akọ otu ruo ise (1990 ruo 2014)
áká_ịkẹngạ|thumb|IPCC Third Assessment Report Working Group I Onye isi oche Sir John T. Houghton na-egosi ọnụ ọgụgụ nke gụnyere na "Summary for Policymakers" nke akụkọ ahụ ("hockey stick graph") na nzukọ ihu igwe na 2005
Akụkọ nyocha nke isii (2021/2022)
Akụkọ IPCC kacha ọhụrụ bụ akụkọ nyocha nke isii (AR6). Nkeji atọ mbụ nke AR6 pụtara na 2021 na 2022. Emechara akụkọ nchịkọta ikpeazụ na Machị 2023.
IPCC bipụtara akụkọ otu Working I, Mgbanwe ihu igwe 2021: The Physical Science Basis, na August 2021. Ọ na-akwado na ihu igwe na-agbanwe agbanwe na mpaghara ọ bụla. A hụbeghị ọtụtụ n'ime mgbanwe ndị a n'ime ọtụtụ puku afọ. Ọtụtụ n'ime ha dị ka ịrị elu oke osimiri anaghị agbanwe agbanwe kemgbe ọtụtụ narị puku afọ. Mbelata siri ike na ikuku ikuku ga-amachi mgbanwe ihu igwe. Mana ọ nwere ike were afọ 20-30 ka ihu igwe kwụsie ike. Akụkọ a dọtara nnukwu mgbasa ozi na ọha mmadụ. Onye odeakwụkwọ ukwu UN António Guterres kọwara ya dị ka "koodu na-acha uhie uhie maka mmadụ".
The IPCC bipụtara akụkọ Working Group II, Climate Change 2022: Mmetụta, Mgbanwe na Vulnerability, na February 2022. Mgbanwe ihu igwe n'ihi ọrụ mmadụ na-emetụtarị ndụ nke ọtụtụ ijeri mmadụ, o kwuru. Ọ na-akpaghasị ọdịdị. Ụwa na-eche ihe egwu ndị a na-apụghị izere ezere ihu n'ime afọ iri abụọ na-abịanụ ọbụlagodi na okpomoku zuru ụwa ọnụ nke 1.5 Celsius, ka o kwuru.
The IPCC bipụtara akụkọ Working Group III, Climate Change 2022: Mbelata mgbanwe ihu igwe, na Eprel 2022. Ọ gaghị ekwe omume ịgbachi okpomoku na 1.5°C na-enweghị mbelata ozugbo na miri emi na ikuku ikuku griin haus. O kwuru na ọ ka ga-ekwe omume ibelata ihe na-ekupụta n'afọ 2050.
Akụkọ pụrụ iche
IPCC na-ebipụtakwa ụdị akụkọ ndị ọzọ. Ọ na-ewepụta akụkọ pụrụ iche na isiokwu gọọmentị ma ọ bụ otu ndị na-ekiri ihe tụpụtara. N'etiti 1994 na 2019 IPCC bipụtara akụkọ 14 pụrụ iche. Ugbu a ihe karịrị otu ndị na-arụ ọrụ na-arụkọ ọrụ iji wepụta akụkọ pụrụ iche. Usoro nkwadebe na nkwenye bụ otu maka akụkọ nyocha.
Akụkọ pụrụ iche na 2011
Mgbe e mesịrị na 2011 IPCC wepụtara Pụrụ Iche Report na Ijikwa ihe ize ndụ nke oké ihe omume na Ọdachi to Advance Climate Change Adaptation (SREX). Nke a bụ mmekorita n'etiti Ndị Ọrụ Na-arụ ọrụ I na II. Ọ bụ nke mbụ ndị otu IPCC abụọ na-arụkọ ọrụ ọnụ na akụkọ pụrụ iche. Akụkọ ahụ gosiri ka mgbanwe ihu igwe si mee ka mgbanwe ihu igwe dị oke egwu. Ọ na-egosikwa ka atumatu iji zere na ịkwado maka oke ihu igwe nwere ike ibelata mmetụta ha. N'otu aka ahụ atumatu ịzaghachi ihe omume na ịghachite n'aka ha nwere ike ime ka ọha mmadụ na-enwekwu ike.
Akụkọ pụrụ iche 2018-2019
N'ime usoro ntule nke isii IPCC wepụtara akụkọ atọ pụrụ iche. Nke a mere ka ọ bụrụ okirikiri kacha nwee nnukwu ọchịchọ na akụkọ ihe mere eme IPCC. UNFCCC setịpụrụ ihe mgbaru ọsọ nke idobe okpomoku zuru ụwa ọnụ nke ọma n'okpuru 2 Celsius ka ọ na-agbalị ijide ya na 1.5 Celsius, mgbe ọ ruru nkwekọrịta Paris na COP21 na 2015. Ma n'oge ahụ enweghi nghọta dị nta banyere ihe okpomọkụ nke 1.5 ° C. pụtara. Enwere ntakịrị nchọpụta sayensị na-akọwa otú mmetụta nke 1.5 Celsius ga-esi dị iche na 2 Celsius. Ma enwere ntakịrị nghọta maka otu esi eme ka ikpo ọkụ ruo 1.5°C. Ya mere UNFCCC kpọrọ IPCC ka ha kwado akụkọ maka okpomoku zuru ụwa ọnụ nke 1.5°C. Ndị otu IPCC atọ niile jikọrọ aka wepụta akụkọ ahụ. IPCC wepụtara akụkọ pụrụ iche banyere okpomoku zuru ụwa ọnụ nke 1.5 Celsius (SR15) na 2018. Akụkọ ahụ gosiri na ọ ga-ekwe omume ịnọgide na-ekpo ọkụ n'okpuru 1.5 Celsius n'oge narị afọ nke 21st. Mana nke a ga-apụta mbelata nke ukwuu na ikuku ikuku. Ọ ga-apụtakwa mgbanwe ngwa ngwa n'akụkụ niile nke ọha mmadụ. Nkwupụta ahụ gosiri na ikpo ọkụ nke 2 Celsius ga-enwe mmetụta dị njọ karịa 1.5 Celsius. N'ikwu ya n'ụzọ ọzọ: ihe ọ bụla na-ekpo ọkụ na-ekpo ọkụ. SR15 nwere mmetụta na-enwetụbeghị ụdị ya maka akụkọ IPCC na mgbasa ozi yana ọha na eze. O tinyere ebumnuche 1.5 Celsius n'etiti mmemme ihu igwe.
N'afọ 2019, IPCC wepụtara akụkọ abụọ pụrụ iche na-enyocha akụkụ dị iche iche nke usoro ihu igwe. Akụkọ pụrụ iche banyere mgbanwe ihu igwe na ala (SRCCL) nyochara otú ụzọ anyị si eji ala eme ihe na-emetụta ihu igwe. Ọ lere anya n'ihe na-esi n'ihe omume dịka ọrụ ugbo na oke ohia kama site n'ike na njem. Ọ lekwara anya ka mgbanwe ihu igwe si emetụta ala. Otu atọ niile IPCC na-arụ ọrụ na Task Force na National Greenhouse Gas Inventories jikọrọ aka na akụkọ ahụ. Akụkọ ahụ chọpụtara na mgbanwe ihu igwe na-agbakwunye nrụgide anyị na-etinye n'ala anyị anyị ji ebi na ịkọ nri anyị. O kwuru na ọ ga-ekwe omume ịnọgide na-ekpo ọkụ nke ọma n'okpuru 2 Celsius ma ọ bụrụ na anyị belata ikuku sitere na mpaghara niile gụnyere ala na nri.
Akụkọ pụrụ iche nke Oké Osimiri na Cryosphere na Climate na-agbanwe agbanwe (SROCC) tụlere ka oké osimiri na akụkụ oyi kpọnwụrụ nke mbara ala si emekọrịta ihe na mgbanwe ihu igwe. (Cryosphere na-agụnye sistemu oyi kpọnwụrụ dị ka mpempe ice, glaciers na permafrost.) IPCC Ndị na-arụ ọrụ I na II kwadoro akụkọ ahụ. Akụkọ ahụ gosipụtara mkpa ọ dị ime mgbanwe mgbanwe a na-enwetụbeghị ụdị ya na oke osimiri na cryosphere. O gosikwara ka ngbanwe nwere ike isi nyere mmepe aka.
IPCC ga-akwadebe akụkọ pụrụ iche gbasara mgbanwe ihu igwe na obodo n'oge usoro nyocha nke asaa.
Akụkọ banyere usoro
Ndị IPCC nwere Mmemme Inventories Gas Greenhouse nke mba. Ọ na-ewepụta usoro na ngwa ngwa maka mba dị iche iche iji kọọ ikuku ikuku griin ha. Ndị ọrụ IPCC na National Greenhouse Gas Inventories (TFI) ejirila mmemme ahụ kemgbe 1998. Ụlọ ọrụ Japan maka atụmatụ gburugburu ebe obibi zuru ụwa ọnụ (IGES) na-akwado Ngalaba Nkwado nka na ụzụ TFI.
IPCC kwadoro akụkọ usoro ya na nnọkọ nke panel. Otu panel ahụ nakweere Isi Nleba anya nke mkpesa Methodology site na ịkwado ya nkebi site na ngalaba.
Ntuziaka IPCC e degharịrị na 1996
IPCC weputara Akụkọ Usoro Usoro izizi ya, Ntuziaka IPCC maka Nrụpụta Gas Gas nke Mba, na 1994. Ntuziaka IPCC 1996 edegharịrị maka ngwa ahịa gas Greenhouse nke mba melitere akụkọ a. "Akụkọ omume ọma" abụọ mezuru ntuziaka ndị a. Ndị a bụ Nduzi Ezi Omume na njikwa ejighị n'aka na National Greenhouse Gas Inventories na Ezi Omume Ntuzi maka iji Ala, Mgbanwe iji Ala na oke ọhịa. Ndị otu UNFCCC na Protocol Kyoto na-eji ntụzịaka 1996 na akụkọ omume abụọ dị mma maka ntinye ngwa ahịa ha kwa afọ.
Ntuziaka IPCC nke afọ 2006
Ntuziaka IPCC nke afọ 2006 maka ihe nrụpụta gas Greenhouse nke mba na-emelite usoro ndị a. Ha na-agụnye ọnụ ọgụgụ buru ibu nke "ihe ndapụta ndapụta". Ihe ndị a bụ ihe a ga-eji tụọ ọnụ ọgụgụ mmụpụta maka mmemme. IPCC kwadoro ụdị ntuziaka ọhụrụ a na arịrịọ UNFCCC. UNFCCC nabatara ha maka ojiji na 2013 Climate Change Conference, COP19, na Warsaw. IPCC gbakwunyere ihe ndị ọzọ na nchacha ya nke afọ 2019 na ntuziaka IPCC nke afọ 2006 maka ngwa ahịa gas Greenhouse nke mba.
TFI amalitela nkwadobe maka akụkọ usoro maka ndị na-ahụ maka ihu igwe dị mkpụmkpụ (SLCFs). Ọ ga-emecha akụkọ a na usoro nyocha na-esote, nke asaa.
Ihe ịma aka na esemokwu
Akụkọ IPCC na-adọtakwa nkatọ. Nkatọ sitere n'aka ndị mmadụ abụọ na-ekwu na akụkọ ndị ahụ na-ekwubiga okwu ókè n'ihe ize ndụ na ndị na-ekwu na ha na-eleda ha anya. Ụzọ nkwekọrịta IPCC echewo ihe ịma aka ime na mpụga ihu.
Ụdị nchedo nke akụkọ IPCC
Ụfọdụ ndị na-ahụ maka gburugburu ebe obibi ekwuola na akụkọ IPCC na-abụkarị nke na-echekwa na nyocha ha gbasara ihe egwu ihu igwe. N'afọ 2012, a kọrọ na ụfọdụ ndị ọkà mmụta sayensị katọrọ IPCC, bụ ndị na-arụ ụka na akụkọ ndị ahụ na-elelị ọsọ ọsọ na mmetụta nke okpomọkụ ụwa. N'ihi ya, ha kwenyere na nke a na-eduga na nchọta bụ "ọnụahịa nkịtị kachasị ala".
Stefan Rahmstorf, onye prọfesọ nke physics na oceanography na Mahadum Potsdam, rụrụ ụka na 2007 na ọchịchọ IPCC ime nyocha ihe egwu na-agbanwe agbanwe nwere uru. Rahmstorf rụrụ ụka na "N'otu ụzọ, ọ bụ otu n'ime ike nke IPCC na-akpachapụ anya na ịkpachara anya na ịghara ibufe ihe ize ndụ ọ bụla mgbanwe ihu igwe". Akụkọ IPCC bu n'obi ịgwa ndị na-eme iwu gbasara ọnọdụ ihe ọmụma banyere mgbanwe ihu igwe. Ha na-eme nke a site n'ịtụle nchọpụta nke ọtụtụ puku akwụkwọ sayensị dị na isiokwu a n'otu oge. Akwụkwọ nke ọ bụla nwere ike ịnwe nkwubi okwu dị iche iche na akụkọ IPCC. Nke a gụnyere ndị na-apụta obere oge ka ewepụtara akụkọ IPCC. Nke a nwere ike ibute nkatọ na IPCC bụ onye na-ama jijiji ma ọ bụ na-echekwa nche. Nchọpụta ọhụrụ ga-echere nyocha na-esote maka ntụle.
Ụlọ ọrụ nwere ike na mmetụta ndọrọ ndọrọ ọchịchị
Ihe ndetu nke ExxonMobil degara Bush ọchịchị na United States na 2002 bụ ihe atụ nke mmetụta ndọrọ ndọrọ ọchịchị nwere ike na IPCC. Ihe ndetu a mere ka ọchịchị Bush siri ike na-agba mbọ ịchụpụ Robert Watson, ọkà mmụta sayensị ihu igwe, dị ka oche IPCC. Ha chọrọ iji Rajendra Pachauri dochie ya. Ọtụtụ ndị weere Pachauri n'oge ahụ dị ka onye dị nwayọọ karị na omume enyi na ụlọ ọrụ.
Gọọmenti na-etolite otu IPCC. Ha bụ ndị isi na-ege ntị maka akụkọ IPCC. Iwu IPCC na-enye ha oke ọrụ na nhazi, nkwado na nkwado nke akụkọ. Dịka ọmụmaatụ, gọọmentị na-ekere òkè na usoro nyocha ma soro ndị odee rụọ ọrụ iji kwado nchịkọta akụkọ maka ndị na-emepụta amụma. Mana ụfọdụ ndị na-eme ihe ike ekwuola na gọọmentị na-eji ọrụ a eme ihe iji metụta nsonaazụ akụkọ.
Na 2023, a kọrọ na nrụgide sitere na Brazil na Argentina, mba abụọ nwere nnukwu ụlọ ọrụ anụ ehi, mere ka IPCC hapụ ederede na-akwado nkwado nke nri ndị sitere na osisi. Mpempe akwụkwọ akụkọ ahụ gara aga, nke kwuru na "nri ndị sitere na osisi nwere ike ibelata ikuku GHG ihe ruru 50% ma e jiri ya tụnyere nkezi nri Western na-ekpo ọkụ", ewepụtara na ntanetị na Machị 2023.
Arụmụka na nyocha mgbe Akụkọ Nnyocha nke Anọ gasịrị na 2007
IPCC bịara n'okpuru nyocha mgbasa ozi na-enwetụbeghị ụdị ya na 2009 na-aga n'ihu na ogbako ihu igwe nke Copenhagen. Esemokwu email nke ngalaba nyocha ihu igwe gụnyere mwepu ozi-e sitere na ndị sayensị ihu igwe. Ọtụtụ n'ime ndị ọkà mmụta sayensị a bụ ndị dere akwụkwọ akụkọ nyocha nke anọ nke pụtara na 2007. Nchọpụta nke njehie na akụkọ a na glaciers Himalaya ga-agbaze na 2035 tinye IPCC n'okpuru nrụgide ọzọ. Ndị otu sayensị kwadoro nchoputa izugbe nke akụkọ nyocha nke anọ na ụzọ IPCC. Mana ọtụtụ ndị chere na IPCC kwesịrị ịtụle ụzọ o si arụ ọrụ.
Nnyocha nke InterAcademy Council na 2010
Onye odeakwụkwọ ukwu nke United Nations na Onye isi oche nke IPCC jụrụ InterAcademy Council (IAC) na March 2010 ka ha nyochaa usoro IPCC maka ịkwado akụkọ ya. Ndị otu IAC, nke Harold Tafler Shapiro na-achị, wepụtara akụkọ ya na 1 Septemba 2010. Ndị otu IAC mere ndụmọdụ asaa maka imeziwanye usoro ntule IPCC. IPCC mebere ọtụtụ ndụmọdụ nyocha n'afọ 2012. Otu n'ime ihe ndị a bụ iwebata usoro iji dozie njehie na akụkọ. Ndụmọdụ ndị ọzọ gụnyere ime ka usoro nyocha sayensị sikwuo ike na imeziwanye nkwukọrịta. Mana IPCC anabataghị atụmatụ ịhọpụta odeakwụkwọ onye isi oge niile.
Nsogbu ndị e ji nkwekọrịta mee
Michael Oppenheimer, onye na-eso ogologo oge na IPCC, kwuru na usoro nkwekọrịta IPCC nwere ụfọdụ njedebe. Oppenheimer, onye na-ahazi onye na-ede akwụkwọ akụkọ nyocha nke ise, kpọrọ oku maka nkwekọ, nyocha dị nta nke nsogbu pụrụ iche kama iji usoro dị ukwuu nke nyocha IPCC gara aga. Ndị ọzọ na-ahụ "ngọzi agwakọtara" na draịva maka nkwenye n'ime IPCC. Ha na-atụ aro ka etinyere ọkwá dị iche iche ma ọ bụ obere. Ndị ọzọ na-atụ aro imeziwanye nkwupụta gbasara ejighị n'aka.
Nkwado na onyinye
Akụkọ IPCC bụ akara maka sayensị ihu igwe. Enwere nkwado zuru oke maka IPCC na obodo sayensị. Mbipụta sitere n'aka ndị sayensị na ndị ọkachamara ndị ọzọ na-egosi nke a. Ọtụtụ ụlọ ọrụ sayensị ewepụtala nkwupụta gọọmentị na-akwado nchoputa nke IPCC. Ọmụmaatụ:
Ihe nrite Nobel nke udo na 2007
Na Disemba 2007, IPCC nwetara Nrite Nobel Peace Prize "maka mbọ ha na-agba iji wulite na kesaa ihe ọmụma ka ukwuu banyere mgbanwe ihu igwe mmadụ mere, na ịtọ ntọala maka usoro ndị dị mkpa iji gbochie mgbanwe dị otú ahụ". O kesara ihe nrite ahụ na onye bụbu osote onye isi ala US Al Gore maka ọrụ ya na mgbanwe ihu igwe na akwụkwọ akụkọ An Inconvenient Truth.
Ihe nrite Gulbenkian maka Humanity na 2022
N'October 2022, IPCC na IBES kesara ihe nrite Gulbenkian maka mmadụ. Otu gọọmentị etiti abụọ ahụ nwetara ihe nrite a n'ihi na ha "na-emepụta ihe ọmụma sayensị, na-eme ka ọha mmadụ mara, ma gwa ndị na-eme mkpebi ka ha mee nhọrọ ka mma maka ịlụso mgbanwe ihu igwe ọgụ na mfu nke ụdị ndụ dị iche iche".
Anna Böeseken
Anna Böeseken (amụrụ Anna Jacoba Böeseken na Pretoria na 23 Ọktoba 1905; nwụrụ na 28 June 1997 na Cape Town ) bụ onye mmụta akụkọ ihe mere eme South Africa, onye odeakụkọ na onye ode akwụkwọ dere n'okpuru aha mkpịsị akwụkwọ AJ. A maara ya nke ọma maka nka ya dị ka ikike nke akụkọ ihe mere eme nke ụlọ ọrụ Dutch East India nke dị n'etiti afọ 1602 na afọ 1798.
Akụkọ ndụ yA
Nne na nna Böeseken bụbu ndị Dutch. Ọ gụrụ akwụkwọ na Saụt Afrịka na Yurop tupu Agha Ụwa nke Abụọ.
Ndị ọkà mmụta nke oge a na-ewere ya dị ka otu n'ime ndị ọkachamara na-ahụ maka akụkọ ihe mere eme na mgbanwe nke ụlọ ọrụ Dutch East India. Edemede nke afọ 2013 n'akwụkwọ akụkọ Historia volume irI anọ na asatọ, Issue 2, nke akpọrọ "Historia - Dr. Anna Boëseken (1905-1997) : kenner van die Kaapse VOC-geskiedenis (Bekee: Ọkachamara nke akụkọ akụkọ Cape VOC) "nyocha aka ya n'ime ka akụkọ ihe mere eme nke VOC dị na South Africa nweta ma kọwaa ya maka ma ndị ọkachamara na ndị nkịtị".
Na June 18, 1964 ọ tọrọ ntọala Genealogical Society nke bipụtara akwụkwọ akụkọ Familia nke otu ụzọ n'ụzọ anọ.
Connie September
Cornelia "Connie" September (Amụrụ n'ọnwa 26 June 1959, Cape Town) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị South Africa lara ezumike nká nke jere ozi dị ka Minista nke Ebe obibi mmadụ site n'afọ 2013 Xia2014.
Septemba tolitere na West Coast ebe nne ya ga-eziga ya maka ezumike. Ọ rụrụ ọrụ dị ka onye na-arụ ọrụ n'ụlọ ọrụ ejiji na Salt River na-enweghị mmasị na ndọrọ ndọrọ ọchịchị ma ọ bụ òtù ndị ọrụ, ọ bụ ezie na ọ malitere ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị ya ebe a na òtù ndị ọrụ na òtù ndị otu ọrụ.
Ebenside
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Wardell Milan
Wardell Milan bụ ónyé America na-ese ihe nkírí nke bi na New York City. Ọrụ ya gụnyere ise ihe, ise ihe, na foto, yana iwu dioramas atọ. Dị ka ónyé na-ese ihe si kwuo, ọ na-ewere ọrụ ya dị ka "akụkọ ányá" nke a pụrụ iwere dị ka ahịrị, ma ọ bụ na-abụghị ahịrị dịka ụzọ ónyé na-ekiri ya si akọwa ihe nkiri ọ bụla. Ọ na-ejikarị foto, ma chọta ihe na ọrụ ya. Ọ sitere n'ike mmụọ nsọ, nkà ihe ọmụma, na ọdịdị mmadụ. Milan ekwuola na ọrụ Tennessee Williams, Alice Walker, na James Baldwin enyewo ya nghọta na ikike ịkọ akụkọ ha.
Mbido ndụ na ọrụ
A mụrụ Milan na 1977 na Knoxville, Tennessee, ọ bụkwa ebe a ka ọ malitere igosi mmasị ya na nkà. Nné na nnà ya, Wardell Sr. na Linda Milan, nyere "oghere studio" dị iche n'ụlọ ha ka ọ rụọ ọrụ, ébé ndị nkuzi ya nyere agbamume ha n'oge agụmakwụkwọ ụlọ akwụkwọ sekọndrị ya. Ọ bụ ezie na ọ maara nke ọma n'ọtụtụ usoro mgbasa ozi, dị ka ónyé nọ n'afọ iri na ụma Milan lekwasịrị anya na foto. O nwetara nzèrè Bachelor of Fine Arts na Mahadum Tennessee n'afọ 2001. Mgbè ọ nwetasịrị akara ugo mmụta, Milan bụ onye na-ese ihe na Skowhegan School of Painting and Sculpture na Skow Hegan, Maine. Ọ nwetara Master of Fine Arts na Mahadum Yale na 2004, ma n'oge na-adịghị anya ọ kwagara New York.
Ọrụ
Nhọrọ Milan na iji ọtụtụ mgbasa ozi na-enyekwa nghọta banyéré nkọwa Milan na isiokwu nke ịma mma na mmekọahụ na ọha mmadụ nke ógè á. A na-ahụ isiokwu ndị ọzọ dị ka njirimara onwé ónyé na ahụ, ébé ọ na-esite na omenala egwuregwu, ihe na-akpali agụụ mmekọahụ, na ejiji. N'afọ 2005 mgbè ọ gachara ụlọ akwụkwọ gụsịrị akwụkwọ, o gosipụtara Frequency na The Studio Museum na Harlem, Greater New York. Ihe ngosi ahụ gosipụtara nkà Milan nke iji ihe dịgasị iche iche na-ese ihe na ihe osise ya, eserese na nnukwu foto montage-style. N'otu afọ ahụ, ihe ngosi mbụ Milan na mba ofesi bụ La Beaute de l'Enfer na Galerie Rodolphne Janssen na Brussels.
Dioramas bụ ihe owuwu atọ nke Milan mepụtara iji see foto, a na-egosikwa ya dị ka ihe nkiri abụọ. Ọ dịghị mgbè ọ na-egosi ihe owuwu ahụ, mana ọ na-ahọrọ igosi ihe nkiri ahụ n'ogo buru ibu. Dioramas ndị a na-egosipụtakarị gbụrụ-gbúrụ ebe dị egwu ebe ihe na ihe odide na-emekọrịta ihe. Mgbè mbụ a na-ele ọrụ ahụ anya, o yiri ka a na-edezi ya na dijitalụ, mana mgbè a na-enyocha ya, onye na-ekiri ya nwere ike ịhụ ojiji Milan ji igwefoto ahụ. Ihe nkírí ndị a na-emepụta oghere na "oge n'oge" nke "agaghị adị".
Njikọ mpụga
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Karabo Poppy
Oge ọ malitere
A mụrụ Poppy na Vereeniging. Ọ gụrụ akwụkwọ nà Open Window Institute nà Pretoria mà nwee nzèrè na Visual Communication.
Ọrụ
N'afọ 2021, Wikipedia nyèrè ya ọrụ, ya na Jasmina El Bouamraoui, ịmepụta akara otu narị na otu màkà ncheta afọ irí abụọ nké Wikipedia.
A na-egosipụta ihe osise ya dị ka ihe owuwu ọbọdọ gafee Johannesburg, ma gosipụta na Times Square, na vidiyo egwu, na Soweto Towers.
Ihe nrite ọkachamara
E depụtara ya na ndepụta Forbes n'okpuru irí àtó n'ime ndị na-emepụta ihe na 2019. Ihe osise ya nkè 2019 màkà Nike meriri BASA Beyond Border Partnership Award. N'afọ 2020, a kpọrọ ya Ónyé Okike nke Afọ site n'etiti 10 na 5.
Edensibia
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
27 Febrụwarị
Onye wuru
Òtù:Febrụwarị
Netsanet Gudeta
thumb|Netsanet Gudeta Netsanet Gudeta Kebede (amụrụ na 12 Febụwarị na afọ 1991) bụ onye Etiopia na-agba ọsọ ogologo oge nke na-asọ mpi na-agba ịnyịnya n'okporo ụzọ na ihe omume ịgba ọsọ gafee mba. Ọ bụ onye nwetara ọla nchara na IAAF World Cross Country Championships na 2015. O keere òkè n'ọkwa otu na asọmupi ahụ ma merie ọlaọcha otu na IAAF World Half Marathon Championships na 2014. Ihe kacha mma ya maka ọkara marathon bụ nkeji iri isii na isii na iri na otu (naanị ihe ndekọ ụwa nke ụmụ nwanyị).