cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cigognola
Cigognola es un municipalitate que se trova in le provincia de Pavia, in le region del Lombardia, in Italia. Illo ha un population de habitantes.
Falcade
Falcade es un communa que se trova in le provincia Belluno, in le region del Veneto, in Italia. Illo ha un population de habitantes.
Leon (constellation)
Leon (in latino Leo) es un de le constellationes del zodiaco, locate inter Cancere al west e Virgine al est. Su symbolo es (Unicode ♌).
Illuminismo
Le Epocha del Illuminismo esseva precedite per le Revolution Scientific, e le obras de Francis Bacon e John Locke, inter alteres. Alcun historicos data le initio del Epocha del Illuminismo al publication del Discorso sur le Methoda de René Descartes in 1637, que contineva le dicto sue famose, "Cogito, ergo sum" ("Io pensa, dunque io existe"). Altere historicos cita le publication del Principia Mathematica de Isaac Newton in 1687 como le culmination del Revolution Scientific e le initio del Epocha del Illuminismo. Historicos europee traditionalmente data le initio del movimento con le morte de Ludovico XIV de Francia in 1715 e le fin suo con le initio del Revolution Francese in 1789. Multe historicos nunc data le fin del Epocha del Illuminismo como le initio del seculo 19, con le ultime anno proponite essente le morte de Immanuel Kant in 1804.
Le doctrinas central del Illuminismo esseva libertate individual e toleration religiose, in opposition al monarchismo absolute e al fanaticismo del ecclesias. Le conceptos de utilitate e sociabilitate anque esseva crucial in le dissemination de information que meliorava le societate in le totalitate suo. Le Illuminismo esseva marcate per un crescentia del cognoscentia del relation inter le mente e le media quotidian del mundo, e per un emphase sur le methoda scientific e le reductionismo, con questionamentos plus grande del fanaticismo religiose – un attitude exprimite per le essayo de Kant "Responsion al Question: Que esse le Illuminismo," ubi le phrase "sapere aude" (osa cognoscer) esse trovate.
Intellectualos Importante
Le Etate del Illuminismo esseva precedite e associate con le Revolution Scientific. Le philosophos precedente cuje labor ha influentiate le Illuminismo includeva Francis Bacon e René Descartes. Alcun figuras major del Illuminismo includeva Cesare Beccaria, Denis Diderot, David Hume, Immanuel Kant, Gottfried Wilhelm Leibniz, John Locke, Montesquieu, Jean-Jacques Rousseau, Adam Smith, Hugo Grotius, Baruch Spinoza, e Voltaire.
Bedknobs and Broomsticks
Bedknobs and Broomsticks es un film de animation statounitese producite in 1971 per Walt Disney.
Illuminismo
Intellectualos Importante
Un publication del Illuminismo particularmente influential esseva le Encyclopédie (Encyclopedia). Publicate inter 1751 e 1772 in 35 volumines, illo esseva compilate de Diderot, Jean le Rond d'Alembert, e un equipa de 150 altere intellectualos. Le Encyclopédie contribueva al diffusion del ideas del Illuminismo a traverso del Europa, Grande-Britannia, e ultra. Altere publicationes importante del Illuminismo includeva le Letteres sur le Angleses (1733) e Dictionnaire Philosophique (Dictionario Philosophic; 1764) de Voltaire; A Treatise of Human Nature (Un Tractato sur le Natura Human; 1740) de Hume; The Spirit of the Laws (Le Spirito del Leges; 1748) de Montesquieu; Discourse on Inequality (Discurso sur le Inequalitate; 1754) e The Social Contract (Le Contracto Social; 1762) de Rousseau, The Theory of Moral Sentiments (Le Theoria del Sentimentos Moral; 1759) e The Wealth of Nations (Le Ricchessa del Nationes; 1776) de Adam Smith; e Critique of Pure Reason (Critica del Ration Pur; 1781) de Kant.
Philosophia
Le empiricismo de Bacon e le philosophia rationalistic de Descartes fundava le base pro le pensamento del Illuminismo. Le tentativa de Descartes de construer le scientias sur un base metaphysic secur non habeva tanto successo como le methoda sue de dubito applicate in areas philosophic que conduceva a un doctrina dualistic de mente e materia. Le scepticismo sue esseva affiniate per le Essay Concerning Human Understanding (1690) de Locke e le scriptos de Hume in le annos 1740. Le dualismo sue esseva contestate per le assertion uncompromissorial de Spinoza del unitate del materia in su Tractatus (1670) e Ethics (1677).
Secundo Jonathan Israel, istos positeva duo lineas differente del pensiero del Illuminismo: primo, le varietate moderate, sequente Descartes, Locke, e Christian Wolff, que cercava un accommodamento inter le reforma e le systemas traditional de poter e fide, e, secundo, le Illuminismo Radical, inspirate per le philosophia de Spinoza, que defendeva le democratia, le libertate individual, le libertate de expression, e le eradication del autoritate religiose. Le varietate moderate tendeva a esser deistic, durante que le tendentia radical separateva completamente le base de moralitate del theologia e fide.
In medie seculo 18, Paris deveniva le centro de activitate philosophic e scientific que interpellava doctrinas e dogmas traditional. Le movimento philosophic esseva guidate per Voltaire e Rousseau, qui argumentava pro un societate basate super ration como in le Grecia antique, plus que fide e doctrina religiose, pro un ordine civil nove basate super le lege natural, e pro scientia basate super experimentos e observation. Le philosopho politic Montesquieu introduceva le idea de un separation de poteres in un governamento, un concepto que esseva enthusiasticamente adoptate per le autores del Constitution del Statos Unite. Ben que le philosophos del Iluminismo francese non esseva revolutionarios e multes de illes esseva membros del nobilitate, le ideas lore jocava un rol importante in subverter le legitimitate del Regime Ancian e in formar le Revolution Francese.
Kant tentava reconciliar rationalismo e fide religiose, libertate individual e autoritate politic, e etiam delineava un vista del sphera public per ration private e public. Le obra de Kant continuate a influentiar le pensiero e philosophia europee usque in le seculo 20.
Mary Wollstonecraft esseva un del prime philosophas feministic del Grande-Britannia. Illa argumentava pro un societate basate super le ration e que le feminas, assi como le homines, debe esser tractate como esseres rational. Illa es le plus cognoscite pro le obra sua "A Vindication of the Rights of Woman" (1791).
Untritrium
Untritrium es un elemento chimic theoretic, nunquam observite.
Illuminismo
Scientia
La scientia jocava un rollo importante in le discurso e pensamento del Iluminismo. Multe scriptores e pensatores del Iluminismo habeva antecedentes in le scientias e associava le progresso scientific con le subversion del autoritate traditional in favore del libertate de expression e pensamento. Le progresso scientific durante le Iluminismo includeva le discoperta de dioxid de carbonio (aer fixe) per le chimico Joseph Black, le argumento pro tempore profunde per le geologo James Hutton, e le invention del machina a vapor condensante per James Watt. Le experimentos de Antoine Lavoisier esseva usate pro crear le prime plantas chimic moderne in Paris, e le experimentos del fratres Montgolfier les-permitteva lansar le prime volo human in un ballon de aer calide in 1783. Le contributos extensive al mathematica de Leonhard Euler includeva resultatos importante in analyse, theoria del numeros, topologia, combinatoria, theoria de graphos, algebra, e geometria (inter altere). In mathematica applicate, ille faceva contributiones fundamental al mechanica, hydraulica, acoustica, optica, e astronomia.
In general, la scientia del Illuminismo appreciava grandemente le empiricismo e la ration, e esseva incorporate con le ideales de progresso e avanciamento. Le studio de scientia, sub le nomine de philosophia natural, esseva dividite in physica e un conglomerato de chimia e historia natural, includente anatomia, biologia, geologia, mineralogia, e zoologia. Como con multe opiniones del Illuminismo, le beneficios del scientia non esseva universalmente recognoscite: Rousseau criticava le scientias pro distanciar le homine del natura e non operar pro facer le homines plus felice.
Le scientia durante le Illuminismo esseva dominate per societates scientific e academias, que replaceva le universitates como centro de investigation e disveloppamento scientific. Societates scientific e academias etiam constitueva le columna vertebral del maturamento del professione scientific. Illos resultava ab le Revolution Scientific como creatoros de cognoscentia scientific, in contrasto con le scolasticismo del universitates. Alcun societates creava o conservava ligamines con le universitates, ma le fontes contemporanee distinguiva le universitates del societates scientific per affirmar que le utilitate del universitate era le transmission del cognoscentia durante que le societates scientific functionava como creatoros del cognoscentia. Como le rolo del universitates in le scientia institutionalisate comenciava a diminuer, le societates scientific deveniva le fundamentos del scientia organisate. Societates scientific official esseva chartate per le statos pro fornir expertisas technic.
Le majoritate de societates scientific obteneva permission pro controlar le publications proprie, le election de nove membros, e le administration del societate. In le seculo 18, multe academias e societates official esseva fundate in Europa e Grande-Britannia, e in 1789 il habeva plus de 70 societates scientific official. In relation a iste crescimento, Bernard de Fontenelle creava le termino "le Epocha del Academias" pro describer le seculo 18.
Un altere developmento importante esseva le popularisation del scientia inter un population sempre plus instruite. Philosophos introduceva le publico a multe theorias scientific, principalmente per le Encyclopédie e le popularisation del Newtonianismo per Voltaire e Émilie du Châtelet. Alcun historicos ha considerate le seculo 18 como un periodo monoton in le historia del scientia. Le seculo vide significantes progressos in le practica del medicina, mathematica, e physic, le evolution del taxonomia biologic, un comprehension nove del magnetismo e electricitate, e le maturisation del chimia como disciplina, que establiva le fundamento del chimia moderne.
Le influentia del scientia comenciava a appareter plus communemente in poesia e litteratura. Alcun poesia se impregnava con metaphoras e imagines scientific, durante que altere poesias scribeva directemente sur themas scientific. Richard Blackmore committeva le systema newtonian a versos in Creation, a Philosophical Poem in Seven Books (1712). Post le morte de Newton in 1727, poesias esseva componite in su honore pro decadas. James Thomson scribeva su "Poem to the Memory of Newton", que lamentava le perdita de Newton e elogiava le scientia e legato sue.
Sociologia, Economia, e Lege
Hume e altere pensatores del Iluminismo Scotic developpava un "scientia del homine," que esseva expressate historicamente in opere per autores como James Burnett, Adam Ferguson, John Millar, e William Robertson, omnes del quales misceva un studio scientific del comportamento human in culturas ancian e primitive con un conscientia forte del fortias determinante de modernitate. Sociologia moderne principalmente originava de iste movimento, e le conceptos philosophic de Hume que influentiava directemente James Madison (e per consequente le Constitution de Statos Unite), como popularisate per Dugald Stewart esseva le base del liberalismo classic.
In 1776, Adam Smith publicava Le Ricchessa del Nationes, frequentemente considerate como le prime obra moderne sur le economia, con immediate impacto sur le politica economic grandbritannic, que continua usque al seculo 21. Illo habeva un influentia immediate in le politica economic grandbritannic e illo esseva precedite e influentiate per le projectos de Reflectiones sur le Formation e Distribution del Ricchesssa de Anne Robert Jacques Turgot (1766). Smith recognosceva le dependetia sue e esseva possibilemente le traductor original in anglese.
Beccaria, un juristo, criminologo, philosopho e politico e un del scriptores grande del Illuminismo, deveniva famose pro le capolavoro sue Dei Delitti e delle Pene (1764), postea traducite in 22 linguas, que condemnava le tortura e le pena con morte, e esseva un obra fundator in le campo del penologia e le scola classic del criminologia per promover le justitia criminal. Francesco Mario Pagano scribeva studios importantes como Saggi politici (Essais politic, 1783); e Considerazioni sul processo criminale (Considerationes sur le processo criminal, 1787), que le-establiva como un autoritate international in le derecto penal.
Politica
Le Illuminismo esse considerate como le fundamento del cultura intellectual e politic occidental moderne. Le Illuminismo ha introducite le modernisation politic al Occidente, in terminos de introducer valutas e institutiones democratic e crear democracias liberales moderne. Iste these ha essite ampliemente acceptate per scholaros e reinfortiate per le studios de scala grande de Robert Darnton, Roy Porter e, recentemente, Jonathan Israel. Le pensiero del Illuminismo ha exercite un influentia profounde in le sphera politic. Reges europee como Catherine II de Russia, Joseph II de Austria, e Frederick II de Prussia tentava applicar le pensiero del Illuminismo a tolerentia religiose e politic, que deveniva cognoscite como absolutismo illuminate. Multe figuras politic e intellectual major detra le Revolution American se associava strictemente con le Illuminismo: Benjamin Franklin visitava Europe repetitemente e contribueva activemente al debattos scientific e politic ibi, e portava le ideas nove al Philadelphia; Thomas Jefferson sequeva stricte le ideas europee, e incorporava postea alcun del ideal del Illuminismo in le Declaration de Independentia; e Madison incorporava iste ideales in le Constitution del Statos Unite durante le composition suo in 1787.
Theorias del Governantia
Locke, un pensatore del Illuminismo plus influent, basava le philosophia sue de governantia sur le theoria del contracto social, un thema que permeava le pensiero politic del Illuminismo. Le philosopho anglese Thomas Hobbes introduceva iste debatto nove con le obra sue Leviathan in 1651. Hobbes etiam developpava alcun fundamentos del pensiero liberal europee: le derecto del individuo, le equalitate natural de tote homines, le character artificial del order politic (que conduceva al ulterior distinction inter le societate civil e le stato), le opinion que tote poter politic legitime debe esser representative, e basate sur le consentimento del populo, e un interpretation liberal del derecto que permitte que le homines face qualcunque le lege non prohibi explicitemente.
Locke e Rousseau habeva developpate le theorias de contracto social in Duas Tractatos sur le Governamento e Discurso sur le Inegalitate, respectivemente. Ben que illes habeva differente opusculos, Locke, Hobbes, e Rousseau concordava que un contracto social, in lo qual le autoritate del governamento depende del consenso del governatos, esse necessari pro le homine a viver in un societate civil. Locke definiva le stato de natura como un condition in lo qual le homines esse rational e seque le leges natural, in lo qual omne homines nasce equal e con le derecto al vita, libertate e proprietate. Ma quando un citatino infringe le lege del natura, tanto le delinquentes como le victimas entra in stato de guerra, del qual esse virtualmente impossible a liberar-se. Pro lo tanto, Locke diceva que le individuos entra in un societate civil pro proteger lor derectos natural via un judice impartial o autoritate commun, como le cortes. In contrasto, le conception de Rousseau se basa in le supposition que le homine civil esse corruptite, durante que le homine natural non habe alcun desir que illo non pote satisfacer. Le homine natural es solmente removite del stato de natura quando le inegalitate associate con le proprietate private es establite. Rousseau diceva que le homines se univa in un societate civil via le contracto social pro realisar unitate con le preservation del libertate individual. Isto se incorpora in le soverania del voluntate general, le corpo legislative moral e collective constituite per le citatinos.
Locke es cognoscite pro le affirmation sue que le individuos habe le derecto a "Vita, Libertate, e Proprietate", e le conviction sue que le derecto natural al proprietate deriva del labore. Anthony Ashley-Cooper, tertie Earl de Shaftesbury, qui habeva essite educate de Locke, scribeva in 1706: "Il ha un lumine potente que se diffunde sur le mundo, specialmente in ille duo nationes libere de Anglaterra e Nederlanda, sur lo quales le affaires de Europa se torna nunc." Le theoria de Locke sur derectos natural ha influentiate multe documentos politic, includente le Declaration de Independentia del Statos Unite, e le Declaration del Derectos del Homine e del Citatino del Assemblea National Constitutional Francese.
Le philosophos argumentava que le establimento de un base contractual de derectos conducerea al mecanismo de mercato e capitalismo, methoda scientific, tolerantia religiose, e organisation de stato in republicas autogovernante democraticamente. Le tendentia particular del philosophos a applicar rationalitate a omne problemas esseva le cambio essential.
Le theorias del contracto social de Rousseau e Locke se basa in le presupposition de derectos natural, que non son un resultato de leges o conventione, ma son cosas que tote homines habe in societates prepolitic e ergo son universale e inalienabile. Le formulation de derectos natural le plus famose veni de le Secunde Tractato de Locke, quando ille introduce le stato de natura. Pro Locke, le lege del natura se basa sur le securitate reciproce o le idea que un homine non pote infringer le derectos natural de un altere, proque tote homines son equal e habe le mesme derectos inalienabile. Illos include perfecte equalitate e libertate, como etiam le derecto de conservar le vita e le proprietate.
Locke argueva contra le servitute indentate sur le base que vender-se va contra le lege del natura, proque un persona non pote surrender le derectos proprie: le libertate esse absolute, e nulle pote prender-lo. Locke argueva que un homine non pote facer un altere homine un sclavo proque illo esse moralmente reprehensibile, ben que ille introduce un exception dicente que sclavitudine de un captivo legal in tempore de guerra non violarea le derectos natural. Como un repercussion del Iluminismo, credentias nonsecular expressate prime per le Quakeros e postea per le evangelicos in Grande-Britannia e le Statos Unite emergeva. A iste gruppos, le sclavitudine deveniva "repugnante al le religion nostre" e un "crimine in le vista de Deo". Iste ideas addite al illos expressate per le pensatores del Iluminismo, dirigeva multes in Grande-Britannia a creder que le sclavitudine esseva "non solmente moralmente incorrecte e economicamente inefficiente, ma etiam politicamente stupide." Iste ideales finalmente conduceva al abolition del sclavitudine in Grande-Britannia e le Statos Unite.
Absolutismo Illuminate
Le philosophos del Illuminismo non esseva particularmente democratic, ja que illes frequentemente cercava monarchos absolute como le clave pro imponer reformas. Voltaire detestava le democratia e diceva que le monarcho absolute debe esser illuminate e debe ager secundo le dictamine del ration e justitia, in altere parolas, un rege philosopho.
In multe nationes, monarchos invitava le intellectualos del Iluminismo al corte e les-rogava a ajutar crear leges e programmas pro reformar le systema, generalmente pro construer statos plus forte. Historicos appella iste monarchos "despotos illuminate". Illes includeva Frederick le Grande de Prussia, Catherine le Grande de Russia, Leopold II de Toscana e Joseph II de Austria. Joseph esseva troppo enthusiastic, annunciante multe reformas sin supporto, lo que causava revoltas e faceva de le regime sue un comedie de errores, e quasi tote le programmas sue esseva revocate. Ministros Pombal in Portugal e Johann Friedrich Struensee in Danmark tamben governava secundo idealos del Iluminismo. In Polonia, le constitution modelo de 1791 exprimeva idealos del Iluminismo, ma esseva in vigor solmente un anno ante que le nation esseva partitionate inter le vicinos suo. Le successos cultural, que creava un spirito chauvinistic in Polonia, esseva plus durabile.
Covo
Covo es un municipalitate que se trova in le provincia de Bergamo, in le region del Lombardia, in Italia.
Illuminismo
Absolutismo Illuminate
Frederick le Grande, le rege de Prussia de 1740 a 1786, se considerava un lider del Iluminismo e patronisava philosophos e scientistos al le corte sue in Berlin. Voltaire, qui habeva essite incarcerate e maltractate per le governo francese, esseva enthusiastic de acceptar le invitation de Frederick pro viver a le palatio sue. Frederick explicava: "Le occupation principal mie esse combatter le ignorantia e le prejuicio, illuminar mentes, cultivar moralitate, e facer homines felice secundo le natura human, quanto le medios al disposition mie permitteva."
Revolution Nordamerican e Revolution Francese
Le Iluminismo ha essite frequentemente associate con le Revolution Nordamerican de 1776 e le Revolution Francese de 1789—ambes habeva alcun influentia intellectual de Thomas Jefferson. Un perspectiva del cambias politic que occurreva durante le Iluminismo esse que le philosophia del "consentimento del governate" tal como delineate per Locke in le "Two Treatises of Government" (1689) representava un cambio de paradigma ab le paradigma vetere de governamento sub feudalismo cognoscite como le "derecto divine de reges." Secundo iste perspectiva, le revolutiones esseva causate per le facto que iste cambio de paradigma de governamento non poteva esser resolvate pacificamente e, pro tanto, le revolution violent esseva le resultato. Un philosophia de governamento ubi le monarchos nunquam errava entrava in conflict directe con un philosophia ubi le citatinos, per le leges natural, deberea consentir con le actos e decisiones de le governo lore.
De Tocqueville proponeva le Revolution Francese como le resultato inevitabile del opposition radical create in le seculo 18 inter le monarchia e le homines de litteras del Illuminismo. Iste homines de litteras constitueva un sorte de aristocratia substitute que esseva alique omnipotente ma sin poter real. Iste poter litterari nasceva del ascension del opinione public, nascite quando le centralisation absolutiste removeva le nobilitate e le burgessia del sphera politic. Le politica litterari que resultava promoveva un discurso de equalitate e esseva, ergo, in opposition fundamental con le regimen monarchistic. De Tocqueville designa clarmente le effectos cultural de transformation in le formas del exercitio del poter.
Religion
Non esse necessari grande arte o elocuentia magnificamente instruite pro probare que Christianos deberea tolerar se inter se. Io, tamen, vade ultra: io dice que nos deberea regardar omnes homines como nostre fratres. Quid? Le Turco mi fratre? Le Chinese mi fratre? Le Judeo? Le Siamese? Certemente, sin dubita; non esse nos tote filios del mesme patre e creaturas del mesme Deo?
Voltaire (1763) Le commentario religiose del Illuminismo esseva in responsa al seculo precedente de conflicto religiose in Europa, specialmente le Guerra de Trente Annos. Theologos del Illuminismo voleva reformar le fide lore a le radices sue generalmente nonconfrontational e limitar le tendentia pro controversias religiose a inundar in politica e guerra, al mesmo tempore que illes reteneva un fide in Deo. Pro Christianos moderate, isto significava un retorno al Scriptura simplicissime. Locke abandonava le corpus del commentario theologic in favore de un "examination imperturbate" del Verbo de Deo solmente. Ille determinava le essentia del Christianismo esser un credentia in Christo le redemptor e recommendava evitar le disputationes plus detaliate. Anthony Collins, un del pensatores libre anglese, publicava su "Essay concerning the Use of Reason in Propositions the Evidence whereof depends on Human Testimony" (1707), in lo qual ille rejectava le distinction inter "supra rationem" e "contra rationem" e demandava que le revelation se conforma con le ideas natural del homine sur Deo. In le Biblia de Jefferson, Thomas Jefferson procedeva ancora plus longe e eliminava ulle passagos que tractava de miraculos, visitationes de angelos e le resurrection de Jesus post le morte sue, in un effortio de extraher le codice moral christian practic del Testamento Nove.
Eruditos del Illuminismo cercava reducer le poter politic del religion organisate e, per illo, evitar un altere era de guerras de religion intolerante. Spinoza voleva excluder le politica del theologia contemporanee e historic (per exemplo, ignorante le lege judaic). Moses Mendelssohn recommendava de non dar alcun peso politic a qualque religion organisate, sed in loco recommendava que cata persona sequer lo que ille trovava le plus convincente. Illes credeva que un religion bon basate in moralitate primitive e un credentia in Deo non necessitava theoricamente fortia pro mantener ordine inter le credentes suo, e tanto Mendelssohn como Spinoza judicava le religion sur le fructos moral suo, non le logica de le theologia suo.
Separation de Ecclesias e Stato
Le Illuminismo Radical promovava le concepto de separar le ecclesias e le stato, un idea que es frequentemente attribuite a Locke. Secundo le principio sue del contracto social, Locke diceva que le governo mancava de autoritate in le ambito del conscientia individual, como isto esseva un cosa que le personas rational non poteva ceder al governo pro esser controlate per illo o per alteres. Pro Locke, isto creava un derecto natural al libertate del conscientia que debe dunque remaner separate del autoritate secular.
Iste opiniones sur le tolerentia religiose e le importantia del conscientia individual, con le contracto social, deveniva particularmente influente in le colonias nordamerican e in le redaction del Constitution del Statos Unite. In un epistola al Association Baptist de Danbury in Connecticut, Thomas Jefferson demandava pro un muro de separation inter ecclesias e stato al nivello federal. Ille anteriomente habeva supportate effortios succedite pro abolir le Ecclesia Anglican in Virginia e scribite le Statuto de Virginia pro le Libertate del Religion. Le ideales politic de Jefferson esseva multo influente per le scriptos de Locke, Bacon e Newton, que ille considerava le tres homines le plus grande qui jam habeva vivate.
Variationes National
Le Illuminismo se extendeva in le majoritate del paises europee e influentiava nationes globalmente, frequentemente con un emphase local specific. Pro exemplo, in Francia illo deveniva associate con radicalismo antimonarchistic, antifeudal, e anticatholic, durante que in Germania illo penetrava profunde in le classes medie, ubi illo exprimeva un tono mystic e tribal sin menaciar governos o ecclesias stabilite. Le responsas governamental variava multo. In Francia, le governo se opposeva e le philosophos luctava contra le censura suo, essente incarcerate o persequite a exilio. Le governo grandbritannic, in general, ignorava le lidatores del Illuminismo in Anglaterra, Galles, e Scotia, ben que donava a Newton un titulo de cavalliero e un officio guvernamental multo importante.
Un thema commun inter le majoritate de paises que derivava ideas del Illuminismo europee esseva le exclusion intentional de philosophias illuministic pertinente al sclavitude. Originalmente, durante le Revolution Francese, un revolution profunde inspirate per le philosophia illuministic, "le governo revolutionari francese habeva denunciate le sclavitude, ma le revolutionarios detentores de proprietate se recordava del contos bancari lore." Le sclavitate frequentemente monstrava le limites del ideologia iluministic in relation al colonialismo europee, ja que multe colonias de Europa e Grande-Brittania functionava sur un economia de plantages alimentate per labor sclav. In 1791, le Revolution Haitian, un rebellion de sclavos emancipate contra le dominio colonial francese in le colonia de Saint-Domingue, errupteva. Nationes europee, Grande-Britannia, e le Statos Unite, nonobstante le forte supporto al idealos iluministic, refusava a dar supporto al lucta pro liberation de Saint-Domingue.
Confienza
Confienza es un municipalitate que se trova in le provincia de Pavia, in le region del Lombardia, in Italia. Illo ha un population de habitantes.
Protection de datos
Protection de datos es un termino que ha habite origine in le secunde medietate del 20e seculo e que es alcun vices definite e interpretate differentemente. Secundo le puncto de vista per protection de datos se intende le protection contra le elaboration improprie de datos, le protection del derecto de autodetermination informative, le protection del derecto personal in le elaboration de datos e etiam le protection del privacitate.
Illuminismo
Angleterra
Le existentia mesme de un Illuminismo anglese ha essite vehemente disputate per intellectualos. Le majoritate de libros de texto sur le historia grandebritannic face pauco o nulle mention de un Illuminismo anglese. Alcun studios del Illuminismo include Angleterra e alcunes lo-ignore, ben que illos include un copertura de tal intellectualos importante como Joseph Addison, Edward Gibbon, John Locke, Isaac Newton, Alexander Pope, Joshua Reynolds, e Jonathan Swift. Pensero libre, un termino que describe illes qui stava in opposition al institution del ecclesias e creditentia literal del Biblia, pote esser dicite haber comenciate in Angleterra non plus tarde que 1713, quando Anthony Collins scribeva su "Discurso sur le Pensar Libre", que obteneva un popularitate substantial. Iste essayo attaccava le clero de omne ecclesias e esseva un petition pro deismo.
Protection de datos
Protection de datos es frequentemente intendite como un derecto le qual cata persona basicamente pote decider autonomemente qui debe haber accesso al datos proprie e quando. Le essentia de un tal derecto del protection de datos es que le inequalitate del potentia inter organisationes e individuos pote esser placiate a condition.
Illuminismo
Angleterra
Roy Porter argueva que le rationes pro iste ignorantia esseva le suppositiones que le movimento esseva inspirate principalmente per Francia, que esseva multo antireligiose o antiecclesiastic, e in opposition apert con le ordine stabilite. Post le annos 1720, le Angleses poteva contender con pensatores como Diderot, Voltaire, o Rousseau. Tamen, le pensatores anglese plus importante como Gibbon, Edmund Burke, e Samuel Johnson esseva multo conservative e supportava le ordine stabilite. Porter dice que le ration esseva que le Illuminismo habeva venite al Angleses multo plus tosto e habeva succedite, tal que le cultura habeva acceptate liberalismo politic partial, empiricismo philosophic, e toleration religiose partial, positiones pro lo quales le intellectualos in Europa debeva luctar contra obstacoles fortissime. In plus, le Angleses rejectava le collectivismo europee e emphasava le melioration del individuos como le objectivo principal del Illuminismo.
Protection de datos
Protection de datos es intendite a contraager le tendentia, in le societate del information semper plus digital e in rete, del assi appellate 'homine transparente', del escalation de mesuras statal de surveliantia (Stato de surveliantia) e del emergentia de monopolios de datos per interprisas private.
Nomaglio
Nomaglio es un communa que se trova in le provincia de Turin, in le region del Pedemonte, in Italia. Illo ha un population de habitantes.
Illuminismo
Scotia
Durante le Illuminismo scotic, le principios de sociabilitate, equalitate, e utilitate se extendeva in scholas e universitates, multe del quales usava methodas sophisticate de education que combinava philosophia con le vita quotidiana. Le citates scotic major creava un infrastructura intellectual de institutiones mutualmente supportante como scholas, universitates, societates de lectura, bibliothecas, periodicos, museos, e logias masonistic. Le rete scotic esseva predominantemente liberal, calvinistic, newtonian, e orientate a sophistication, que jocava un rol grande in le avantia del Illuminismo transatlantic. In Francia, Voltaire diceva "Nos reguarda a Scotia pro omne le ideas nostre de civilisation." Le focus del Illuminismo scotic variava ab le aspectos intellectual e economic a illos specificamente scientific como in le labor de William Cullen, medic e chimico; James Anderson, agronomo; Joseph Black, chimico e physicisto; e James Hutton, le prime geologo modern.
Colonias Nordamerican
Plure Nordamericanos, particularmente Benjamin Franklin e Thomas Jefferson, jocava un rolo importante in propagar le ideas del Illuminismo in le Nove-Mundo e in influentiar pensatores grandbritannic e europee. Franklin esseva influentiose pro le activismo sue politic e pro le avantias sue in physica. Le scambio cultural durante le Etate del Illuminismo discurreva in ambe directiones transatlantic. Pensatores como Paine, Locke, e Rousseau prendeva le practicas cultural del Nordamericanos Native como exemplos de libertate natural. Le Nordamericanos anglese sequeva de presso le ideas politic del Angleses e Scoteses, como etiam de certe pensatores europee como Montesquieu. Como deistas, illes esseva influentiate per le ideas de John Toland e Matthew Tindal. Illes habeva un emphase grande sur libertate, republicanismo e tolerantia religiose. Illes non habeva respecto pro monarchia o poter politic hereditari. Le deistos reconciliava scientia e religion per le rejection lore de prophetias, miraculos, e theologia litteralistic. Le deistos prominente includeva Thomas Paine in le libro sue "Le etate del ration" e Thomas Jefferson in su breve "Biblia de Jefferson", de lo qual ille removeva tote aspectos supernatural.
Calvisano
Calvisano es un communa que se trova in le provincia de Brescia, in le region Lombardia, in Italia.
Monteverdi Marittimo
Monteverdi Marittimo es un municipalitate que se trova in le provincia de Pisa, in le region de Toscana, in Italia. Illo ha un population de habitantes.
Arsène Lupin
Arsène Lupin es un fictive fur gentilhomine, create per le autor francese Maurice Leblanc (1864-1941). Leblanc esseva inspirate al figura per le anarchista Marius Jacob.
Le characteristica de Arsène Lupin es le bon manieras, un grande amor al altere sexo e un ingeniositate tremende. Ille ha un facultate phantastic de disguisar se, e nemo excepte Sherlock Holmes mesme - le detective famose create per Arthur Conan Doyle - pote perspicer su disguisamentos. Arsène Lupin usa plure differente aliases, e in plure de illos ille labora de tempore in tempore como detective amateur, mesmo si isto non es jammais motivate per altruismo; ille lo face o pro le belle feminas o pro stoppar fures e mesme prender le preda.
Le inspector de policia Ganimard essaya sempre stoppar Arsène Lupin ma es constantemente deridite per Lupin. Le sol vice que ille es capturate per Ganimard, Lupin escappa del prision.
Obras con Arsène Lupin
Le romanes per Maurice Leblanc ha essite usate in un grande numero de films, series de radio e TV e in bandas designate.
Duo episodios con le fur gentilhomine, "Le charpa de seta rubie" e "Herlock Sholmès arriva troppo tarde" (un parodia al famose detective), appareva in 2014 in interlingua in le serie Facile a leger in interlingua in le traduction de Italo Notarstefano ("Arsène Lupin - le fur gentilhomine", Union Mundial pro Interlingua, ISBN 978-2-36607-022-4).
Illuminismo
Statos German
Prussia predeva le guidantia inter le statos german in fomentar le reformas politic que le pensatores del Illuminismo urgiava que le monarchos absolute adopta. Il habeva movimentos importante etiam in le statos parve de Bavaria, Saxonia, Hanover, e le Palatinato. In omne casos, le valoros del Illuminismo deveniva acceptate e conduciava a reformas politic e administrative significante que preparava le fundamento pro le creation de statos moderne. Le principes de Saxonia, per exemplo, realisava un serie impressionante de reformas fundamental fiscal, administrative, judicial, educational, cultural, e economic. Le reformas esseva adjutate per le structura urban fortissime del pais e le gruppos commercial influente, e modernisava le Saxonia pre-1789 secundo principios classic del Illuminismo.
Ante 1750, le classes superior german cercava in Francia le direction intellectual, cultural, e architectural, proque le lingua francese esseva le lingua del societate alte. Ma per le medio del seculo 18, le Illuminismo transformava le cultura erudite german in musica, philosophia, scientia, e litteratura. Christian Wolff esseva le scribitor qui explicava le idees del Illuminismo al lectores german e legitmava le lingua german como lingua philosophic.
Johann Gottfried von Herder inaugurava un via nove in philosophia e poesia, como un lidator del movimento Sturm und Drang de protoromanticismo. Weimarer Klassik (Classicismo de Weimar) esseva un movimento cultural e literari basate in Weimar que cercava establir un humanismo nove per combinar ideas romantic, classic, e illuministic. Le movimento (de 1772 usque a 1805) involveva Herder, le polymath Johann Wolfgang von Goethe, e Friedrich Schiller, un poeto e historicisto. Herder argueva que cata gruppo de homines habeva le identitate lore proprie particular, que esseva exprimite in le lingua e cultura lore. Isto legitimisava le promotion del lingua e cultura german e adjuvava a formar le evolution del nationalismo, tribalismo, e militarismo german. Le arte de Schiller exprimeva le spirito agitate del generation e tribo sue, depictente le lucta del heroe contra pressiones social e le fortia del destino.
Le musica german, supportate per le classes alte, veniva a un nivello culminante sub le compositores Johann Sebastian Bach, Joseph Haydn, e Wolfgang Amadeus Mozart.
In Königsberg, Kant essayava conciliar rationalismo e convictiones religiose, libertate individual e autoritate politic. Le obras de Kant contineva tensiones basic que continueva a formar le pensamento german, e tote le philosophia europee, ben in le seculo 20. Le Illuminsimo german ganiava le supporto de principes, aristocratos, e le classes medie, e reformava permanentemente le cultura. Tamen, il habeva un conservatismo inter le elites que avertiva contra le ultrapassar de limites.
In le annos 1780, le ministros lutheran Johann Heinrich Schulz e Karl Wilhelm Brumbey commencer a haber problemos con le sermones lore, quando illes esseva attaccate e ridiculisate per Kant, Wilhelm Abraham Teller, e altere. In 1788, Prussia publicava un "Edicto sur Religion" que prohibeva predicar sermones que subminava le credentia popular in le Trinitate Sancta e le Biblia. Le objectivo esseva evitar scepticismo, deismo, e controversias theologic que poteva compromitter le tranquillitate domestic. Homines que dubitava le valore del Illuminismo favorava le mesura, ma tamben multe supportatores pseudoliberal. Le universitates german habeva create un elite clause que poteva debatter questiones controverse inter se, ma propagar-los al publico esseva vidite como troppo periculose. Iste elite intellectual esseva favorisate per le stato, ma isto poteva esser inversate si le processo del Illuminismo se revelava politic o socialmente destabilisante.
Italia
In Italia, le centros principal de diffusion del Illuminismo esseva Napoli e Milano: in ambes citates le intellectualos obteneva cargos public e collaborava con le administrationes Bourbon e Habsburg. In Napoli, Antonio Genovesi, Ferdinando Galiani, e Gaetano Filangieri esseva active sub le rege tolerante Charles de Bourbon. Tamen, le Illuminismo neapolitan, como le philosophia de Vico, remaneva quasi sempre in le campo theoretic. Solo plus tarde multe "illuminati" animava le experientia infelice del Republica Parthenopean. In Milano, le movimento cercava trovar solutiones concrete a problemas. Le centro de discussiones esseva le revista "Il Caffè" (1762-1766), fundate per le fratres Pietro e Alessandro Verri (philosophos e scriptoros famose, como le fratre lore Giovanni), qui etiam fundava le Academia dei Pugni in 1761. Centros minor esseva Toscana, Veneto, e Piemonte, ubi, inter alteres, Pompeo Neri laborava.
De Naples, Genovesi influentiava un generation de intellectualos e studentos universitari del sud de Italia. Le libro sue de texto Della Diceosina, o sia della Filosofia del Giusto e dell'Onesto (1766) esseva un tentativa controversate de mediar inter le historia de philosophia moral in un latere e le problemas specific que le societate commercial del seculo 18 incontrava in un altere. Illo conteneva le majoritate del pensamento politic, philosophic, e economic de Genovesi, que deveniva un manual pro le developpamento economic e social napolitano.
Le scientia floresceva, durante Alessandro Volta e Luigi Galvani faceva discopertas innovative in electricitate. Pietro Verri esseva un economist eminent in Lombardia. Le historico Joseph Schumpeter diceva que ille esseva "le plus importante autoritate pre-Smithian in materia de efficientia e prosperitate." Le scholasticos le plus influente in le Illuminismo italian esseva Franco Venturi. Italia anque produceva alcunos del theoricos legal le plus importante del Epocha de Illuminismo, inter illos Beccaria, Giambattista Vico, e Francesco Mario Pagano.
Espania e America Espanol
Quando Carlos II, le ultime monarcho Habsburg de Espania, moriva in 1700, illo causava un conflicto europee grande sur le succession e le sorte de Espania e del Imperio Espanol. Le Guerra del Succession Espanol (1700-1715) portava le principe Bourbon Philippo, Duce de Anjou, al throne de Espania como Philippo V. Sub le Tractato de Utrecht de 1715, le Bourbones francese e espaniol non poteva unir-se, con Philippo renunciante a omne derectos sur le throne francese. Nonobstante, iste restriction politic non preveniva le influentia forte de Francia de Epocha del Illuminismo sur Espania, le monarchos espaniol, e le Imperio Espanol. Philippo entrava in le poter effective in 1715 e comenciava a implementar reformas administrative pro cercar de prevenir le declino del Imperio Espanol.
Sub Carlos III, le corona comenciava a implementar cambios structural seriose, generalmente cognoscite como le Reformas Bourbonicas. Le corona restricteva le poter del Ecclesia Catholic e del clero, establiva un militia permanente in America Espanol, creava vicariatos nove e reorganisava districtos administrative in intendentias. Le commercio esseva promovite per le comercio libere, in lo qual regiones poteva commerciar con companias que navigava a partir de ulle altere porto espaniol, in loco del systema mercantile restrictive. Le corona inviava expeditiones scientific pro affirmar le soveranitate espaniol sur territorios que illo pretendeva ma non controllava, que esseva tamben importante pro discoperir le potential economic del imperio suo ultra mar. Expeditiones botanic cercava plantas que poteva esser utile pro le imperio.
Un del gestos melior de Carlos IV, un monarcho non notabile pro le judicio bon sue, esseva dar libertate al scientisto prussian Alexander von Humboldt pro viagiar e colliger informationes sur le Imperio Espanol in le expedition sue autofinantiate de cinque annos. Functionarios del corona esseva obligate a adjutar Humboldt de omne modo possibile, permittente a ille acceder a informationes experte. Date que le imperio espanol esseva clauso a extraneos, le accesso libere de Humboldt esseva bastante notabile. Les observationes sue del Nove-Espania, publicate como le Essayo Politic sur le Regno de Nove-Espania, remane un texto importante scientific e historic.
Quando Napoleon invadiva Espania in 1808, Ferdinand VII abdicava e Napoleon poneva le fratre sue Joseph Bonaparte sur le throne. Pro adder legitimitate a iste movimento, le Constitution de Bayonne esseva promulgate, que includeva representation del componentes ultramarine de Espania, ma le majoritate de espanioles rejectava tote le projecto napoleonic. Un guerra de resistentia national erupteva. Le Cortes de Cádiz (parlamento) esseva convocate pro reger Espania in absentia del monarcho legitime, Ferdinand. Isto creava un nove documento de governar, le Constitution de 1812, que definiva tres brancias de governamento: executive, legislative, e judicial; limitava le poter del rege per crear un monarchia constitutional; definiva le citatinos como illes del Imperio Espaniol sin ascendentia african; establiva le suffragio universal mascline; et establiava le education public que comenciava con le schola primari usque al universitate e etiam libertate de expression. Le constitution esseva in vigore inter 1812 e 1814, quando Napoleon esseva vincite e Ferdinand esseva restabilite al throne de Espania. Al le retorno sue, Ferdinand repudiava le constitution e reestabiliva le governo absolutistic.
Haiti
Le Revolution Haitiana comenciava in 1791 e terminava in 1804 e monstrava como le ideas del Illuminismo "faceva parte de fluxos transculturales complexe." Ideas radical in Paris durante e post le Revolution Francese esseva mobilisate in Haiti, como per Toussaint L'Ouverture. Toussaint habeva legite le critica del colonialismo europee in le libro de Guillaume Thomas Raynal, Histoire des deux Indes, e "habeva essite particularmente impressionate per le prediction de Raynal del advento de un 'Spartaco negre.'"
Le revolution combinava ideas del Illuminismo con le experientias del sclavos in Haiti, duo tertias del quales habeva essite nascite in Africa e poteva "invocar notiones specific de regno e de governamento justo de Africa Occidental e Central, e usar practicas religiose tal como vodoo pro le formation de communitates revolutionari." Le revolution anque affectava Francia e "fortiava le Convention National francese a abolir le sclavitude in 1794".
Portugal
Le Illuminismo in Portugal esseva marcate per le governo del Prime Ministro Marquis de Pombal sub le rege Joseph I del 1756 al 1777. Post le terremoto de Lisbona del 1755 que ha destruite un parte grande de Lisbona, le Marquis de Pombal implementava politicas economic importante pro regular le activitate commercial (particularmente con Brasil e Grande-Brittania) e standardisar le qualitate in tote le pais (per exemplo, introducente le prime industrias integrate in Portugal). Le reconstruction sue del districto fluvial de Lisbona con stratas directe e perpendicular, methodicamente organisate pro facilitar le commercio e le schambio (per exemplo, assignante a cata strata un differente producto o servicio), pote esser considerate como un application directe del ideas del Illuminismo al governamento e urbanismo. Le ideas sue urbanistic, essente etiam le prime exemplo grande de ingenieria antiseismal, esseva cognoscite collective como Stilo Pombaline, e esseva implementate in tote le regno durante le mandato sue. Le governo sue esseva tanto illuminante como frigorose, le affaire Távora per exemplo.