Louis_Couturat
Ma le accordo mutual sperite non eveniva: influentiate deplorabilemente, doctor Zamenhof substitueva se al Committee Esperantista de Lingua e per littera circular Al chiuj Esperantistoj, ille de facto rumpeva le negotiationes comenciante con le Committee de Lingua. Ille declarava ignorar le Delegation! Le veritate es que seniores Zamenhof e Boirac preacceptava le arbitro del Committee del Delegation, per le facto ipse, que Senior Boirac consentiva esser membro de iste committee, con le consentimento de doctor Zamenhof, que habeva scribite a Couturat (4 de decembre 1906): "Le meliorationes potera esser multo plus libere e per consequente plus bon, si illos essera proposite per committee autoritative stante extra le mundo esperantista."(Progreso VI, 563.) Ma, deplorabilemente, le memoria de Zamenhof esseva inconstante e esseva confuse inter su succedente parolas o promissas: "Le sol cosa le qual io desira es, que le mundo debe haber un lingua international. Le question, qual essera le forma de ille lingua, es pro me non essential, si solmente le lingua essera neutral, usabile e capabile in vita... Io acceptara con grandissime placer toto que le Committee decide, mesmo si io deberea confliger con le tote esperantistas"(Progreso VI, nota 4, pag. 560). Ille mesmo oblidava, que ille nunquam consentiva dar a me (sia per parlar in Cambridge, sia per scriber ante le session del committee de delegation) altere instruction que iste: "non ligar le", quando io esseva pro representar le, pro su prece insistente, in le presentia del supra nominate committee. On faceva ille dicer le opposito; isto es… falsitate. Ligar le! ma como io poterea haber ager lo, pro que io esseva ni plenipotentiario, ni mesmo mandate, ma solmente simple advocato. Al minus, in iste rolo, io poteva averter vergonia de esperanto: esser repulsate toto simplemente como non possedente le qualitates necessari a lingua auxiliar. "Necuno haberea disputate, diceva Senior Jespersen, nostre derecto adoptar Neutral con le reservation super multe cambiamentos que in parte plus approximarea iste lingua a esperanto; … e le resultante final haberea essite exactemente mesme que le lingua existente a iste tempore." Forsan isto haberea evenite, ma certemente espo haberea recipite colpo a in gena avergoniante ab le resultato. E io voleva evitar isto. De su parte senior Couturat multo vermente scribeva: "le accordo mutual esseva possibile e mesmo facile, si senior Boirac non jocarea duple rolo, le un in le Committee, le altere foras, avante le publico e le esperantistas. Certo nos non oblidava que Senior Boirac entrava le Committee como homine private, non como presidente del Committee de Lingua o como representante official de omne esperantistas. Ma nos non poteva suspectar, que iste dupletto de rolo poterea celar dupletto de opinion in le mesme persona, e que Senior Boirac "presidente del Committee de Lingua" dementarea tote le parolas e votos de senior Boirac "homine private"(Progreso VI, 562.). Totevia on pote judicar e le conducto de Zamenhof e le conducto de senior Boirac es certe, que illes multo favorava le parolas, actos, in un parola immentionabile campania de altere chefes esperantista que, scribeva Prof. Jespersen, dava se pena occiderido, primemente per conspiration de silentio, postea per non ver allegationes. Malgrado toto seniores Couturat e Leau al nomine del Commission Constante, provava ultime passo a doctor Zamenhof (23 de martio 1908) per respectuose littera, in le qual illes diceva in Esperanto: …